Moğol İmparatorluğu’nun liderlerinden Cengiz Han, ölüm sebebi hakkında çeşitli iddialara sahip. Ancak yapılan yeni bir çalışma Cengiz Han’ın ölüm sebebini ortaya çıkartmış olabilir. Şimdiye kadar konu hakkındaki en güçlü tahminler yaralarının yol açtığı kan kaybı veya zehirlenme ihtimalleri üzerine odaklanıyordu. Gerçekteyse Han’ın ölümüne vebanın sebebiyet verdiği düşünülüyor.
1162’de Börçigin’lerden Timuçin adıyla doğan Han, 1206’ya gelindiğinde Moğol İmparatorluğu’nun yöneticisiydi. 1227’deki ölümünde, İmparatorluk o zamanlar dünyanın gördüğü en geniş toprak hacmine sahipti. Mirası dünya çapına yayılmıştı. İmparatorun ani ölümüyse pek çok sırra gebeydi.
Bilim insanlarına göre Han’ın ölümüyle ilgili dedikodular dostları tarafından kendisini onurlandırmak, düşmanları tarafından da anısını lekelemek için çıkartılmış. Bir iddia Han’ın bir Tangut Prensesi tarafından bıçaklandıktan sonra kan kaybından öldüğünü söylerken bir başkası da savaş alanında zehirli bir okla vurulduktan sonra vefat ettiğini söylüyordu.
Yeni çalışmanın yazarı Francesco Galassi’ye göre bu iddiaların hepsi Han’ın ölümünün yıllar sonrasında çıkmış:
“Çin ve çevresinin yöneticilerinin vefatları genellikle efsanelerle karışmıştır. Olağandışı kişilere olağandışı, heyecanlı ölümler atfedilir. Aslında bulaşıcı hastalıklar gibi daha sıradan sebepler çok daha olasıdır. Genel olarak, Han’ın ölümüyle ilgili efsaneleri destekleyecek yeterli kanıt yok.
“Han öldüğünde gücünün zirvesindeydi, astları tarafından saygı görüyordu ve hizmetçileri kendisine olabilecek en iyi şekilde bakıyordu. Bu yüzden politik bir suikast veya zehirle öldürülmesi çok düşük bir ihtimal.”
“Cengiz Han’ın Ölümünü Sıradan Koşullara Bağlamak Tarihsel Açıdan Daha Sağlıklı”
Araştırmacılar çalışmalarını Çin’in Ming Hanedanlığı tarafından yönetildiği dönem hazırlanan Yuan Tarihi metinlerine odakladı. Tarihçe, 18 Ağustos 1227’den başlıyordu, bu dönem Cengiz Han’ın Batı Xia’ya karşı başlattığı son seferine denk geliyor. Han’ın sefere çıktığı zamanlar ateşinin yüksek olduğu ve 8 gün içinde öldüğü biliniyor. Eski araştırmalarda Han’ı öldüren hastalığın tifo olduğu düşünülse de, kas ağrısı ve kusma gibi genel tifo semptomları tarihçelerde yer almadığı için bu olasılık elenmiş.
Bilim insanları Han’ın tanısını koyarken sadece kendisinin gösterdiği semptomlara değil askerlerin ve düşmanlarının yakalandığı hastalıkları da incelemişler. Böylece Han’ın durumunun dönemde bölgede etkin olan hıyarcıklı vebaya yakın olduğu öğrenilmiş.
Galassi sözlerine kesin bir tanı koymanın imkansız olduğunu belirterek devam ediyor:
“Han’ın mezarının yeri hâlâ bilinmediği için tam bir kanı koymamız imkânsız. Yine de hastalık senaryosunun diğer efsaneleşmiş hipotezlerden çok daha tarihe yatkın olduğunu belirtmemiz lazım.
“Günümüzdeki pandemi bir kez daha liderlerin de ellerindeki bütün güce karşın bulaşıcı hastalıklara karşı korunamayacağını gösterdi. Cengiz Han’ın ölümünü salgınların tarihin gidişatını değiştirdiği bir başka örnek olarak ele almak çok mantıklı.”
Galassi ve ekibinin Cengiz Han hakkındaki çalışmasının tamamını buradan okuyabilirsiniz.
Yorumlarınızı Kayıp Rıhtım Forum’da bizimle paylaşabilirsiniz. Sizce ölüm sebebindeki sır perdesi sonunda kalkabildi mi?
Kaynak: Live Science