Sınava Hazırlanma ve Sınav Stratejileri
SINAVLARA HAZIRLANMA VE SINAV STRATEJİLERİ
İÇİNDEKİLER
Ders Çalışma Planı Hazırlama……………………………………………………………2
Sözel Ders Çalışma Yöntemleri…………………………………………………………..4
Sayısal Ders Çalışma Yöntemleri………………………………………………………...9
Sınav Türlerini Tanıma ve Hazırlanma…………………………………………………17
Soru Çözme Teknikleri…………………………………………………………………...28
Sınav Kaygısıyla Baş Etme………………………………………………………………29
Sınav Sürecinde Ailenin Rolü…………………………………………………………..31
Sınav Öncesi ve Esnasında Yapılacaklar……………………………………………...33
1
ÇALIŞMA PLANI HAZIRLANMASI
Ders Çalışma Planı Yapmanın Yolları
1. Ders çalışmaya başlamadan önce ilk yapmanız gereken şey; “Ben neden ders
çalışmalıyım?” “Neden okulda başarılı olmalıyım?” sorularına cevap bulmak
olmalıdır. Yani kendinize bir amaç, bir hedef belirlemelisiniz.
2. Kendinizi tanımaya çalışın, çünkü kendinizi ders çalışma alışkanlıkları ve öğrenme
açısından ne kadar iyi tanırsanız çalışma düzeninizi buna göre en iyi şekilde
planlayabilirsiniz.
3. Çalışma planı hazırlarken hangi dersin hangi saatte çalışılacağı kararlaştırılmalıdır.
Zor olan veya öğrenirken zorlanılan dersler için verimli çalışma saatleri ayrılmalıdır.
Verimli çalışma saatleri, zihnin uyanık olduğu, konsantrasyonun en yüksek
seviyede olduğu saatlerdir. Her öğrencinin verimli çalışma saatleri farklı olabilir.
Öğrenci eğer verimli çalışma saatini bilmiyorsa kendini izleyerek bunu tespit edebilir.
4. Çalışma planında her ders için bir çalışma zamanı ayrılmalıdır. Çalışma
zamanının standardı yoktur. Her öğrenci, ön bilgisine, dersi anlamamış olmasına vb.
birçok kritik durumu dikkate alarak hangi derse ne kadar zaman ayırması gerektiğini
planlamalıdır.
5. Çalışma planında, çalışma süreleri mümkün olduğunca aynı saatler olmalıdır.
Böylece o saatte çalışma alışkanlığı kazanmış olursunuz.
6. Çalışma planında yer alan dersler, okulda veya dershanedeki ders programına
uygun olmalıdır. Örneğin, Pazartesi günü sabah saat 8:00-10:00 arası, okulda
matematik dersi varsa çalışma planında Pazartesi öğlenden sonraya matematik dersi
konmalıdır.
7. Bilindiği gibi tekrar verimli çalışmanın vazgeçilmez bir parçasıdır. Yine bildiğiniz gibi
tekrar sürekli değil, aralıklı yapıldığı takdirde daha verimli olur. Burada tekrarın
çalışma prensibinden çıkan sonuç şudur: “Öğrenme aralıklı yapılmalıdır.” Bu
nedenle çalışma planı hazırlarken dinlenme aralarına da yer verilmelidir. Ancak bu
aralar çok uzun olmamalıdır. Uzun aralarda tekrar derse dönmek zor olabilir. İdeal
ders çalışma şöyle olmalıdır. 40 dakika ders çalışma, 5 dakika tekrar, 10 dakika
dinlenme, daha sonra diğer saatin çalışmasına geçilir, bu şekilde ders çalışmaya
devam edilir. Ancak özellikle sayısal derslerde eğer problem çözülmesi
gerekiyorsa çözülmeden ara verilmemelidir.
8. Yapı ve işleyiş bakımından birbirine benzeyen iki ders üst üste çalışılmamalıdır.
Örneğin fizik ve kimya dersleri üst süte çalışılmamalı. Eğer bu tür dersler üst üstte
çalışılırsa bilgilerin birbirine karışması durumu meydana gelebilir. Bu derslere fizik,
tarih, kimya şeklinde çalışma planında yer verilmelidir.
9. Çalışma planında hep derse yer vermek zorunda değilsiniz. Arkadaşınıza, ailenize,
sinemaya vb. birçok sosyal etkinliğe de çalışma planınızda yer verin. Bu ders dışı
faaliyetleri planınıza mutlaka saati saatine yazın.
2
Pazar
Soyad:
Cumartesi
Cuma
Perşembe
Çarşamba
Salı
Pazartesi
Ad
Yapılacak
İşler
Zaman
HAFTALIK DERS ÇALIŞMA PROGRAMI
:
Tarih:…../…../….
3
SÖZEL DERS ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ
TÜRKÇE DERSİNE NASIL ÇALIŞILIR?
Türkçe dersi kişinin anlama ve yorumlama gücünü geliştirdiği için bu derste
başarılı olmak tüm derslerdeki başarıyı olumlu yönde etkilemektedir.
Türkçe dersini dinlerken, öğretmenin uyarılarını dikkate almalı önemli yerleri
işaretlemeli anlatılanların benzerliklerini ve zıtlıklarını karşılaştırabilme çalışmaları
yapılmalıdır.
Türkçe dersinde konular işlenirken yakından uzağa basitten karmaşığa ve
bilinenden bilinmeyene giden bir yöntem izlenir.
Türkçe konuları birbirinden bağımsız değildir. Bu nedenle bütün konuları ilgi ile
takip etmelidir. Türkçe dersine çalışma şeklini soruların niteliğini göz önüne alarak
belirlemek gerekir.
Her derste olduğu gibi Türkçe dersinde de bilgi çok önemlidir.Öncelikle konuyu
bilmek ve iyice kavramak gerekir.Özellikle dil bilgisi konuları iyice öğrenildikten sonra
sorular çözülmelidir. Bu nedenle konuları yeterli düzeyde öğrenmeden soru çözmenin
bir faydası yoktur. Bir dergi izleyerek kitap takip ederek ve bir program dâhilinde
konuların tamamının öğrenilmesi gerekir.
Yorum gerektiren sözcük ve cümle anlamı, paragraf bilgisi konularında bilgi esastır,
ancak bununla birlikte bol soru çözmek gereklidir. Özellikle paragraf bilgisi
konusunda çıkmış önceki yıllara ait üniversiteye giriş sorularını çözmek büyük önem
kazanmaktadır.
Edebiyat soruları da bilgi esaslı olup öncelikle konuyu çalışmakla alakalı
olacaktır. Burada ezber yapmaktan öte, biraz şair, yazar ve türlerle alakalı okumalar
yapmanın da faydası olacaktır. Kısa özetler okumak, biyografiler okumak, dönemlerin
tarihsel özelliklerini irdelemek daha iyi bir şeklide kavramayı sağlayacaktır.
Çok kitap okuma Türkçe ve edebiyatta metinleri daha kolay algılamayı bunun
yanı sıra yorum kabiliyetinin gelişimini sağlar. Geceleri yatmadan önce okunacak
roman bir öykü ya da gezi yazısı hem okuyanı dinlendirir hem de okuduğunu
anlamada yararlı olur.
Geceleri yatmadan önce okunacak bir roman bir öykü ya da gezi yazısı anı
türündekieserle hem kişiyi dinlendirir ham da okumayı sevdirir.
Her öğrencinin anlama ve bilgi düzeyi farklı olabilir. Burada önemli olan doğru
çalışma yöntemini belirlemektir. Bu bağlamda öğrencilerin önce konuyu ayrıntılarıyla
öğrenmeleri, sonra o konuyla ilgili soruları çözmeleri gerekir.
4
YABANCI DİL DERSLERİ NASIL ÇALIŞILIR?
Yabancı dilde iki çeşit soru tipi olduğu görülmektedir. Bunlardan birincisi
dilbilgisi ve kelime bilgisi sorularıdır. Bu soruları cevaplayabilmek için dilbilgisi
kuralları ile bol miktarda kelimenin bilinmesi gerekir. İkinci tipteki sorular ise anlama
ve anladığını yorumlamaya yönelik sorulardır. Bu soruları cevaplayabilmek için de bol
miktarda kitap okumak gerekmektedir.
Çalıştığınız konuda bilmediğiniz tüm sözcük ve deyimlerin anlamlarını, o
konuya ayırdığınız zaman dilimi içinde öğrenin. Biriktirmeyin. Öğrendiklerinizi
kullanın.
Çok okuyun, okumak için sizin seviyenize uygun kitaplar seçin.
Kelime ve dilbilgisi çalışmasını bütün bir yıla yayın.
Özellikle sınava 3 ay kala bol miktarda test sorusuyla öğrendiklerinizi
pekiştirin.
Yabancı dil soruları nasıl çözülür?
Önce soru kökünü okuyun. Sorunun sizden ne istediğini dikkatlice okuyarak
anlamaya çalışın.
Paragraf sorularını dikkatlice okuyunuz ve unutmayınız ki bu tip sorularda cevap
paragrafın içindedir.
Sözcük – anlamı sorularını cevaplarken sözcüğün cümle içindeki anlamını göz
önünde bulundurunuz.
Şıklara geçmeden önce cümleyi çok iyi anladığınızdan emin olun.
Cümle – anlam sorularında cümlenin anlamını kavramaya çalışınız. Kendi
yorumunuza göre değil cümlenin verdiği anlama göre soruyu cevaplayınız.
COĞRAFYA DERSİNE NASIL ÇALIŞMALIYIZ?
Coğrafya dersini çalışırken diğer sözel dersler de var olan teknikler mutlaka
kullanılmalı, bu dersi sınav müfredatlarında olduğu için değil de, genel kültürümüzün
de bir parçası olduğu düşüncesiyle çalışmalı ve öğrenmeliyiz.
Coğrafya dersi ile ilgili tanım ve kavramları öğrenmek müfredat boyunca
anlatılacak konuları anlamak için gerekli ön koşuldur, bu yüzden coğrafya dersinin
mini sözlüğünü iyice kavramak gerekmektedir. Örneğin iklimin tanımını bilmeden,
hava durumu ile arasındaki farkı kolay kolay ayırt edemezsiniz.
Tanım ve kavramlar öğrendikten sonra, konu içinde anlatılan kurallar üzerinde
yoğunlaşmalı ve bu kuralların hangi durumlarda geçerli olduğunun da mutlaka
kavranılması gerekir.
5
Konuların daha iyi ve kalıcı öğrenilmesi için atlaslardan, şekillerden,
fotoğraflardan ve resimlerden mutlaka yararlanılmalı, bilgiler görsel ve işitsel olarak ta
pekiştirilmeli.
Anlaşılan birikimlerin gelecek olan başka sorulara uygulanabilmesi ve
uyarlanabilmesi için, o bilgilerin dünyamızın şekliyle, eğimiyle, güneş ışıklarının
açısıyla, yeryüzünün yapısıyla ve bakısıyla vb. diğer bilgilerle hep birlikte
yorumlanması kapsayıcı bir bakış açısının kazanılması gerekmektedir. Bu bilgilerin
yanında aşağıdaki hususlara da dikkat edilmeli.
Konularla günlük yaşantı arasında ilişkiler kurmalısınız.
Gözlemlerinizi bilgilerinizle doğrulayacak şekilde canlı ve taze tutmalısınız
Kitaplarda
yer alan
görsel malzemelerden (resim,
atlas,
grafik,
tablo...)yararlanarak konuları gözünüzüz de canlandırmalısınız.
Yanlış yapılan sorular üzerinde durarak, sorunun doğru cevabını ve doğru
cevabın sebebini mutlaka öğrenmelisiniz. Bunu yapmak ileride size zaman,
güven ve dinamizm kazandıracağı için, hata payınızı en aza indirerek sizin için
önemli bir yatırım olacaktır.
Önceki yıllarda çıkmış olan ve konularında örnek olarak kabul edilen soruların
mantığını çok iyi kavranmak size bu konuda ve sınavda çıkabilecek sorular
hakkında da sağlam bir öngörü kazandıracaktır.
Düzenli bir şekilde, yazarak ve not alarak çalışılmalı.
Sözel dersler için gereken sık konu tekrarı ihmâl edilmemeli.
Konular, notlar, özetler kavranıncaya kadar okunmalı ve kendi kendimize sesli
olarak anlatılmalı.
Konu anlatımlı kitapları okurken sanki bir belgesel izliyormuş gibi hareket
edilmeli.
Anlamakta zorluk çekilen konular farklı bir kaynaktan okunmalı ve çalışılmalı.
Ders içindeki etkinliklere katılmaya çalışılmalı (yorum yapmak, harita
incelemek, test çözmek)
Tekrar aşamasında, ilgili test soruları 2. veya 3. kez olsa da pekiştireç olacak
şekilde yeniden çözülmeli.
Zaman iyi planlanılmalı.
Okuma alışkanlığını biraz da olsa bu derse yöneltmek gibi önemli ve kalıcı
davranış değişiklikleri adeta kişisel bir anayasa olarak benimsenmeye
çalışılmalı.
6
TARİH DERSİNE NASIL ÇALIŞMALIYIZ
Tarih, geçmişteki önemli olayları sebep-sonuç ilişkisi içerisinde inceleyerek o
günün koşulları içerisinde değerlendirir, bununla birlikte yaptığı çıkarımlarla güncel
olayları inceleyen diğer bilim dallarına da yol gösterir ve ortaya koyduğu çıkarımlarla
günümüz bilim dallarına ışık tutar.
Pekâlâ, Tarih Dersine Nasıl Çalışmalıyız?
Bütün sözel derslerde olduğu gibi Tarih dersine de, derste işlenecek konular
dersten önce okunup, bir ön–hazırlık yaparak gelinmelidir.
Öğrenci ders esnasında öğretmenle göz temasını devamlı tutarak,
öğretmenin ses ve mimikleriyle uyum içerisinde aktif bir şekilde öğretmenini
dinlemeli ve ara ara derse katılmalıdır.
Öğretmenin ders esnasında üzerinde durduğu konunun kavramları ve
terimleri, öğretmenin vurgusu dikkate alınarak dikkatle not edilmeli, birbirine
yakın pratik bilgiler; özetleyici notlar, önemli ipuçları olarak dikkatlice not
edilmelidir.
Konu işleniş düzeni içerisinde tüm önemli aşamalar daha sonra genel
tekrarlar yapılabilecek şekilde özet çıkarılmalıdır.
“Konu Anlatımlı Kitap” üzerinden konular kendimize uygun bir ses tonuyla
düzenli olarak okunmalıdır.
Bireysel konu çalışmalarının hemen ardından taze bilgi ile konu testleri
çözülmeli ve bilgileri pekiştirilmeli.
Çözemediğimiz sorular, ders öğretmeni, etüt öğretmeni veya çalışma grubu
arkadaşlarımızla ele alınmalı ve farklı perspektifler kazanılmalı.
Sorular karşısındaki zayıflılarımızı aşmak ve güçlenmek için soru
bankalarındaki soruları çözerek bu konudaki güçlüğümüzü yenebiliriz ve zor
soru kalıplarıyla daha rahat baş edebiliriz.
Tarih dersi çalışılıyorken tek bir kaynağa bağlı kalmadan, geniş bir kaynak
yelpazesinden faydalanılmalıdır.
Çözdüğünüz sorularda doğruların yanında yanlışları da ela alarak sizi yanlış
düşünmeye sevk eden algı ve bilgilerinize de dikkat edin.
Unutmayın! Tarih dersinin her bir sorusunda, ya dört yanlışı ve bir doğruyu
bulmanız veyahut ta tam tersi, dört doğruyu ve bir yanlışı bulmanız
istenmektedir. Bu nedenle sadece “Doğru Bilgi Odaklı” değil, “Yanlış Bilgi
Odaklı” çalışmayı da bir beceri hâline getirmelisiniz. Unutmayın!. Yanlışlarınızı
ve sizi yanlışa götüren dağarınızı fark ettiğiniz oranda, doğrularınızı da fark
ederek ve de kendinizden emin olarak seçebilirsiniz.
Özetle, Tarih dersine mutlaka hazırlıklı gelinmeli; mümkünse evdeyken dersle
ilgi ön okumalar yapılmalı ve ders çok ama çok iyi ve dinç bir şekilde
dinlenmelidir. Konularla ilgili popüler, özgün başka kitaplar da okunmalıdır. Bu
okuma etkinlikleri asla bir gereksiz bir çaba ve zaman kaybı olarak
görülmemelidir. Unutmayınız ki bu tür okumalar, hem Türkçe dersinize, hem
okuma hızınıza ve kavrama tekniğinize, hem de entelektüel beceri ve
kimliğinize çok önemli katkılar sağlayacaktır.
7
FELSEFE DERSİNE NASIL ÇALIŞILIR
Felsefe dersi konu açısından ikiye ayrılmaktadır:
a) Felsefe Tarihi
b) Sistematik Felsefe
Felsefe dersi sizin düşünme yetinizi ve yorum gücünüzü geliştirir.
Önyargılarınızdan sıyrılma ve hoşgörülü olma konusunda sizi geliştirmenin
yanı sıra; sorgulama, eleştirel düşünme, değerlendirme, olayları anlama
yeteneğini sizlere kazandırır.
FELSEFE DERSİNDE SORULAN SORULARIN NİTELİKLERİ
Paragraf şeklinde sorulmakta olan bu soruları rahatça çözebilmek için okuma ve
anlama ile alakalı sorunlarınızı halletmelisiniz. Öncelikle soruyu çözmek için soruyu
iyice kavramanız gerekmektedir. Anlamını bilmediğimiz kelimeleri öğrenmeliyiz.
Sorular çözülürken paragraftan önce soruda sorulanı iyice anlamanız gerekmektedir.
Felsefe sorusu çözmek sizin sözel ifadelerinizi güçlendirir, yorum gücünüzü arttırır,
mantıklı ve sistemli düşünmenizi sağlamaktadır.
FELSEFE DERSİNE NASIL ÇALIŞILIR?
A) Ders anında
Konuyu anlamak ve dersin içeriğini zenginleştirmek adına derse katılmak faydalı
olacaktır. Derse hazırlıklı gelmeniz ve dersi takip etmeniz derse olan
motivasyonunuzu arttıracaktır. Ezberlemek felsefe için yeterli değildir bunun yerine
yorum yapıp soru çözmeniz gerekmektedir. Bu yüzden derste anlatılanlara yönelik
düşünmenize yarayan faaliyetleri yönelmeniz iyi olacaktır.
B) Bireysel Çalışırken
Ders soruları paragraflardan meydana geldiği için iyi bir okuyucu çok rahat
edecektir. Gerekli okuma altyapısı için de kaynak kitaplar, ders notları sizlere
yardımcı olacaktır.
8
FELSEFE DERSİ NASIL ÇALIŞILMALIDIR?
Felsefe soruları birinci bölümde çıkan daha çok yorum soruları ve ikinci
bölümde çıkan daha çok bilgi sorularını ele alarak başlamak daha doğru olur.
Felsefe, psikoloji, sosyoloji ve mantık başlıkları altında değerlendirdiğimizde bilgi ve
yorum olarak ayırabiliriz. Felsefe grubunun hepsi branşların özelliklerine göre
değerlendirilmelidir.
Felsefeden çıkan sorular yorum ağırlıklı bilgi içeriklidir. Psikoloji soruları daha
çok bilgi ve yorumdur. Sosyoloji sorularında da bilgi öndedir. Mantık sorusunu
cevaplama alanında olan arkadaşlarım bilmelidir ki mantık bilgi demektir, bilmeden
yapılması oldukça güçtür. Burada bu dersi dinledikleri öğretmenlerimizi çok iyi takip
etmelidirler.
SAYISAL DERS ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ
MATEMATİK DERSİNE NASIL ÇALIŞILIR?
MATEMATİK DERSİNİN İÇERİĞİ
Matematik şekil, sayı ve çoklukların yapılarını, özelliklerini ve aralarındaki bağıntıları,
düşünce yoluyla inceleyen bir bilimdir. Matematik öğreniminde temel amaç insanlarda
doğuştan
var
olan
düşünebilme
kabiliyetini
geliştirmektir.
Matematik,
karşılaşacağımız olayları ve problemleri inceleyen, araştırma ve karşılaştırma
yaparak her konuda mantıklı düşünmeyi ve doğruyu bulmamızı sağlayan bir bilim
dalıdır.
MATEMATİK DERSİNE AİT SORULARIN ÖZELLİKLERİ
Matematik soruları sayılar yardımıyla problem çözebilme, matematiksel
ilişkilerden yararlanabilme ve düşünme yeteneğini geliştirme niteliklerine sahiptir.
Öğrenci sorunun ne anlama geldiğini kavramak için dikkatli bir şekilde gerekirse altını
çizerek soruyu okumalı, önce çok iyi anlamalı ve çözümü yaparken işlem hatası
yapmamalıdır. İşlemin bitiminde mutlaka çözüm kontrol edilmelidir. Matematiğe ait
bazı sorular eleme veya şıkları kullanma yoluyla da çözülebilmektedir.
Matematik dersinde bir konuyla ilgili çok farklı soru sorulabilir. Aynı şekilde
bir sorunun çok farklı çözüm yolları olabilir. YGS ve LYS' de sorulardaki yanlış yapma
ihtimalini en aza indirgemek için konularla ilgili mümkün olduğunca fazla ve farklı
tarzda sorular çözmek gerekir.Matematikte sorulardaki hiçbir veri gereksiz değildir.
Her veri sorunun çözümünde bir ayrıntıdır. Sorularda her ayrıntıya dikkat etmek
9
gerekir. Bir yöntem olarak da çalıştığınız konunun kural ve formüllerini küçük kartlara
yazarak yanınızda taşıyabilir, zaman zaman bakabilirsiniz. Hatta arkadaşlarınızla
kartları kullanarak kendinize bir oyun bile geliştirebilirsiniz. Bir konuyu iyice
kavramadan diğer konuya geçmemeye çalışın. Bol bol soru çözün çözemedikleriniz
için yardım almayı deneyin. Soruyu çözmeye başlamadan önce, soruyu
çözemeyeceğinize değil çözebileceğinize odaklanın.“Einstein: çözmem için bir soru
verilse, çözümü içinde 5dk verilse ben 4dk mı soruyu anlamaya, 1 dk mı çözmeye
harcarım demiş”.Soruyu çözmeye başlamadan önce onu anlamalısınız bunun için
size neler verilmiş sizden neler isteniyor onu anlayın sonra uygun strateji ile soruyu
çözmeye başlayın. Nereden başlayacağınızı bilemiyorsanız genelde çözüme dair bir
şeyler yazmaya çalışın. Bu size, çözüme götürecek bir yol bulmanızı sağlayabilir.
Öğrenmenin ilk adımı kişinin bilmediğini fark etmesidir. Öyleyse öncelikli olarak
matematik dersi bakımından kendinizin hangi durumda olduğunu belirlemelisiniz.
MATEMATİK DERSİNE ÇALIŞMA
A) Derste
Derslere mutlaka ön hazırlık yapmış olarak gelmek gerekir. Derslerde
öğretmenin konu anlatımı ve verdiği örnekler dikkatle izlenmeli, anlaşılmayan ve
eksik kalan noktalar hemen sorulmalıdır. Öğretmenin soru çözmede kullandığı kısa
yollar birimler, formüller ezberlenmek yerine sebep-sonuç ilişkisi kurarak
öğrenilmelidir.
B) Bireysel Çalışmalarda
Matematik dersindeki konular derste iyi öğrenilmiş olsa bile, düzenli test
çözülmezse çok çabuk unutulur. Bu derste başarılı olabilmek için ön yargısız, sabırlı
ve programlı olmak şarttır. Konuları günü gününe çalışmak zorunludur. Bu
çalışmalarda çözülemeyen soruların vakit kaybetmeden doğru çözümleri
öğrenilmelidir. Mümkün olduğunca çalışmalar çok sayıda ve farklı tarzda sorular ile
zenginleştirilmelidir.
Önceki yıllarda çıkmış sorular konularına ayrılarak çözülmeli ve kesinlikle
işlemediğiniz ve iyice çalışmadığınız konulardan soru çözülmeye çalışılmamalıdır.
Bazen ayda bir bazen haftada veya on beş günde bir geriye dönük ara ara tekrarlar
yapılmalı ve sonuçları daha iyi hale getirmek için bolca tekrar soru çözülmelidir.
Son olarak sınava girmeden önce ders notlarınızı inceleyin Öğretmeninizin üzerinde
durduğu noktaları gözden geçirin Sınıfta çözdüğünüz ve kitapta verilmiş olan soruları
tekrar çözün. Size anlatılmayan hiç bir şey sınavda karşınıza çıkmayacaktır.
10
Matematikle ilgili
mümkündür:
problemleri
olanları
birkaç
sınıfta
değerlendirmek
a) Konuları anlayamıyorum, işlem hataları yapıyorum.
Matematiğin temel kavramlarını bilemeyen öğrencilerin matematikte konuları iyi
öğrenmeleri ve yeni konu öğrenmeleri oldukça zordur. Matematikçilere bu
konulara nedir diye sorduğunuzda karşınıza çıkacak cevaplar aşağıdaki gibidir.
Rasyonel sayılar ve işlemler, üslü ve köklü sayılar, çarpanlara ayırma ve
özdeşlikler.
b) İyi işlem yeteneğim var, fakat konu eksiklerim var.
İyi işlem yeteneği olan öğrencilerimiz şunu bilmelidirler. Bu yetenekleriyle
rahatlıkla yeni konu öğrenebilirler konulara korkmadan çekinmeden yaklaşmalı ve
anlamaya çalışmalıdırlar. Önce hiç bilmediğiniz konulardan başlamak yerine, az
bildiğiniz
konuları
biliyor
hale
gelmek
daha
iyi
olacaktır.
Sonuç olarak diyebiliriz ki önce eksiklerimizi giderelim sonra yeni konuları
öğrenmeye çalışalım.
c) Konuları iyi biliyorum fakat işlem hatalarım çok.
Konuları biliyor olmanız matematiğe karşı bir yeteneğinizin var olduğunu gösterir.
İşlem hatalarını gidermenin en güzel çözümü bolca soru çözmektir. Ne kadar
farklı kaynaktan soru çözerseniz o kadar çok soru çeşidi görmüş olursunuz ve
artık daha az işlem hatası yaparsınız.
d) İşlem ve konularla alakalı problemim yok ancak çok yanlışım
çıkıyor.
Soru çözmekte acele etmeyin soruyu çözmeye başlamadan önce mutlaka
anlamaya çalışın ve soru çözerken dikkatinizi toplamaya çalışın ve soru çözme
işini önemseyin. Nasıl olsa yaparım diye bakmayın. Dağınık çalışma yerine daha
disiplinli bir çalışma sistematiği belirleyin ve mutlaka ona uymaya çalışın.
11
e) Matematiğim iyi ve geliştirmek istiyorum.
Daha fazla matematiğinizi geliştirmenin yolu farklı kaynakları taramaktır ve branş
öğretmenlerinden matematik adına kendinizi geliştirmek için tavsiye alınız. Belki
TÜBİTAK sorularına bakabilirsiniz.
Matematik dersine karşı çeşitli nedenlerle soğuyan öğrencilerimiz bu dersi zor
kabul ederek peşin bir hükümle öğrenmelerine kendi kendilerine engel olmaktadırlar.
Bu nedenle öğrenmenin ilk aşaması olarak ön yargılardan kurtulmak gerekir.
Başaracağınıza inanmadığınız bir şeyi başaramazsınız. Bunun tersi olarak da
başaracağınıza inandığınız bir şeyi de mutlaka başarırsınız. Yani olumlu düşünün.
Matematik gerçekten zor bir ders olsa bile eğer başarabileceğinize kendinizi
inandırırsanız bu işi halledersiniz.
GEOMETRİ DERS KONULARINA NASIL ÇALIŞILMALIDIR
Geometri dersi, hem göze, hem zihne, hem de ruha hitap eden ender
derslerdendir. Geometri ders konularına ait soruları çözebilme konuya ait temel
özellikleri bilmeye bağlıdır. Geometri, işlem yapmaktan çok düşünme ve verilenleri
yorumlama becerisine bağlıdır. Bunun yanında temel matematik konularını da bilmek
gerekir. Geometrik özellikleri ezberlemek yerine sık sık kullanarak bilginin kalıcılığı
sağlanmalıdır. Her derste olduğu gibi yeni öğrenilen her konu o gün mutlaka tekrar
edilmeli ve hafta için ve hafta sonu aralıklı tekrar da yapmak gerekir.
Geometri ders konularına hakim olmak için öncelikle bilinmesi gereken temel
özellikler öğrenildikten sonra her konu ile ilgili çok soru çözülmelidir. Geometri, soru
çözmeye dayalı bir öğrenme metoduyla iyi kavranır. Çok soru çözmek teorem,
kavram ve özelliklerin pekişmesini sağlar.
Konu öğrenildikten sonra çözülmüş soru örneklerini incelemek ve tekrar
çözmek gerekir. Daha sonra basit sorulardan başlayarak bolca soru çözmek gerekir.
Geometri de şekil üzerinde işlem yapmaya önem vermeli hatta şekilsiz soruları
dahi şekil çizerek çözmeye çalışmalıdır.
Geometri ile ilgili gerekli bilgi donanıma sahip olduğu halde işlem kabiliyeti az
olanların yeterince soru çözmediği düşünülmelidir. Fazla sayıda soru çözülmeli ve
çözümde tıkanılan noktada uzmanlardan yardım almalıdır. Çok soru çözerek bu
konuda çok antrenman yapılmış olacaktır. Derste çok iyi not tutulmalı daha sonra da
bu notlar aynı gün gözden geçirilmelidir. Geometride konular kaynaklardaki sırasına
göre öğrenilmelidir. Konular öğrenildikten sonra soru çözümlerini inceleyerek sorular
çözmeye devam edilmelidir. Cevaplı testler çözerek öğrenilen konular test edilmelidir.
Konu eksiklikleri fark edildiğinde de geri dönülüp konu yeniden gözden geçirilmelidir.
12
KİMYA DERSİNE NASIL ÇALIŞMALIYIZ?
Kimya dersi içerdiği konular itibariyle, maddelerin yapısını, özelliklerini,
birbirleri ile olan etkileşimlerini inceler. Matematik, Fizik ve Biyoloji gibi derslerde
başarılı iseniz, Kimya dersinde de başarılı olma şansınız yüksektir. Bilhassa
Trigonometri, Denklem Kurma, Grafikler ve Türev gibi Matematiğe ilişkin konuların,
bağıntı veya formüllerin iyi öğrenilmesi Kimya dersine ait çalışmalarınızda işinizi çok
kolaylaştırabilir..Kimya dersinde zorlanmamak için kimya dersi ile bağlantılı terim,
kavram, formül, ilke ve birimlerin anlam ve içerikler iyice öğrenilmeli ve
kavranmalı.Tüm sayısal derslerde olduğu gibi Kimya dersi sorularının doğru
çözülebilmesi için, iyi düzeyde konu bilgisine ve sorular okunurken vurgulamalara
hassasiyetle dikkat edilmesi gerekmektedir. Bunun için soru kiplerinde; “iki katına
çıkarılırsa” , “aynı sıcaklıkta” ,“eşit mollerde” , “sıcaklık iki katına çıkarılırsa”,.. gibi
ayrıntılara çok ama çok dikkat edilmelidir.Derste aktif olabilmek için ön hazırlık
yapılarak gelinmeli, Bu şekilde derste işlenen konulara dair eksiklikler fark edilerek
kısa sürede konunun bütününe hâkim olunması kolaylaşabilir.Kimya dersinde de
başarı için ön yargısız bir şekilde ders iyi dinlenilmeli, önemli bulunan yerlerin altını
çizilmeli,
anlaşılmayan
noktalar
mutlaka
öğretmene
sıcağı
sıcağına
sorulmalıdır.Dersin öğrenilmesi, verimli bir şekilde dinlenilmesiyle gerçekleşir.
Bundan sonraki aşama öğrenilenlerin pekiştirilmesi ve unutulmaması için soru
çözülmeli ve değişik kaynaklardan sorular çözülerek soru tiplerine aşinalık
kazanılmalı.
Çünkü Kimya dersinde, üniteler arasındaki bağlantılar açık ve nettir. Derslerde
bir sonraki yeni konu, önceki ünitelerin üzerine inşa edilmektedir. Bu bakımdan Kimya
öğrenirken karışık bir sıra takip edilmemeli, özellikle ilk 4 ünite sıralı olarak çok iyi
öğrenilmelidir.Unutmamak gerekir ki; Lise 1. sınıf konuları Kimya dersinin temelidir.
YGS’nin tamamı ve LYS sorularının bağlantılı olanları da hep bu kısımlardan çıkar.
Bu konular, anlaşılır ve kolay olmakla beraber, bol test çözmekle pekiştirilmesi
gereken konulardır. Ayrıca ilk üç-dört ünite rahatlıkla anlaşılabilen konular olduğu
için, bu avantajınız büyük oranda önyargınızı da ortadan kaldıracak ve kendinize olan
güveninizi artıracaktır. Lise 2. sınıf konularının ortak özelliği şudur: Hiçbir şekilde
ezberlemeyi gerektiren konular yoktur. Fakat önemli bazı püf noktaları vardır ki bunlar
iyi öğrenilmezse, öğrenci ezbere kaçma kolaylığına düşebilir. Nitekim konular sıkı
sıkıya birbirine bağlıdır da! Örneğin Reaksiyon hızı ile reaksiyon ısısı üniteleri,
potansiyel enerji diyagramları içerik bakımından birbirleriyle ilgilidir.Lise 3. sınıf ve
Lise 4. sınıf konuları ise kısmen ezber gerektiren ve sık sık tekrar yapmanın gerekli
olduğu konulardır. Yani organik kimya bu manada biraz nankördür. LYS öncesinde,
sınava son bir iki hafta süre kalıncaya kadar ilgili konuların tekrar edilmesinde fayda
vardır.
13
FİZİK DERSİ NASIL ÇALIŞILMALIDIR?
Fizik dersi ilköğretim fen bilgisi dersinin iyi kavranmasıyla alakalıdır. Eğer
konular ve kavramlar ilköğretimde iyi kavranmışsa mutlaka yeni lise konularını
çalışırken hiçbir sıkıntı çekilmeyecektir. Lise müfredatının devamlılığı da esas
alınarak yazları bilgiler unutulmamaya çalışılmalıdır. Fizik dersindeki kuralları,
formülleri ezberlemek yerine mantıklarını kavramaya çalışmak daha anlamlı bir
yoldur. Konular gerçek hayata dair örneklerle birlikte kavranmaya çalışılırsa ve dersin
öğretmeninden mutlaka öncelikle öğrenmeye çalışılırsa çözüm yoluna girilmiştir
demektir.
Fizikle ilgili geniş konu dağılımı ve konular arasındaki ilişkide göz önünde
tutularak konular atlanarak öğrenilmeye çalışılmamalıdır. Mutlaka not alarak defter
tutarak ve farklı kaynaklardan çözerek çalışılmalıdır. Fizik dersinin öğreniminde
görselliğin önemini vurgulamak istiyorum. Bunun en güzel yolu deneylerin
anlaşılmasıdır. Deneyler mümkünse laboratuar ortamında veya bilgisayar ortamında
incelenmelidir. Bu imkanlar için artık internet kullanımı çok kolay bir şekilde
öğrencilerin kullanımındadır. Bunları yaparken her ders gibi fiziğinde sevilmesi çok
önemlidir.
Soruların cevaplarında benzerliklerin çok olduğu, çeldiricilerle yanılma
ihtimalinin fazla olduğu fizik dersi soruları mutlaka bol soru çözülerek aşılması
gereken bir durumdur. Bununla birlikte fizik sorularında geometri gibi yorum ve görme
kabiliyetinin gelişmesi gereken bir derstir. Bunun yanı sıra tabiatta soruların
gerçeklerini görebilmeyi önemsemeli ve öğrenme gayretini bu şekilde beslemelidir.
Bu arada yine geçmiş yıllardaki sorular mutlaka sınavların öncesinde ele alınmalı ve
ayrıntılı bir şekilde çözülmelidir.
FİZİK DERSİNİN İÇERİĞİ
Fizik dersi, Fen grubu dersleri içerisinde yer alan, bireylerin sayısal
kapasitelerini kullanmalarını gerektiren, yorum ağırlıklı bir derstir. Vektör kavramını,
sayısal bazı işlemleri hatta yorum yeteneğini de içerdiğinden birçok dersten
faydalanır ve birçok derse ışık tutar. Vektör, kuvvet, moment, ağırlık merkezi, basit
makineler, kütle- öz kütle, sıvıların statiği, sıcaklık ve genleşme, hareket, enerji,
elektrostatik, elektrik akımı ve optik sınavlarda çıkan belli başlı fizik konularıdır.
Yanlış bir önyargı sonucu öğrenciler tarafından branş dersleri içerisinde en zor olarak
algılanan derslerden birisi fiziktir. Başarısızlığın temel nedeni de budur. Fizik dersini
de diğer dersler gibi algılamak gerekir. Bazı basit temel esaslar yerine getirildikten
sonra öğrenilmesi kolay ve zevkli bir derstir.
14
FİZİK DERSİNE AİT SORULARIN ÖZELLİKLERİ
Sınavlarda çıkan fizik sorularının zorluk derecesini üç gruba ayırabiliriz. %25'i
kolay, %50'si normal, %25'si ise çeldirici özellik taşıyan ve yoruma ihtiyaç duyulan
zor nitelikteki sorulardır. Fizik dersine programlı çalışan bir öğrenci soruların %75'ini
rahatlıkla çözebilir. Fizik dersinde sıralama soruları, kıyaslama ve fark alma soruları,
oran soruları, ilke soruları belli başlı soru tipleridir. Fizik soruları genellikle şekilli ve
soru metni ile şekilde birbirinin tamamlayıcısı olduğundan her ikisi birlikte dikkate
alınarak verilen ve istenilen değerler belirlenmelidir.
İlkeli sorularda önce soru kökü okunmalı ve ilkeler bu amaca uygun olarak
incelenmelidir.Sorulara ezberci mantıkla değil, düşünce ve yorumla yaklaşılmalıdır.
Soru çözerken mümkünse şekil ve grafik çizerek olay somutlaştırılmalı ve zaman
kaybı önlenmelidir. Özellikle altı çizili, en az, en çok, kesinlik ve benzeri ifade eden
anahtar kelimelere dikkat edilmelidir.
FİZİK DERSİNE ÇALIŞMA
A) Derste
Fizik dersini derste anlamak başarmak için ön koşuldur. Derste öğretmenin
yaptığı açıklama ve verdiği örnekler çok dikkatli takip edilmeli, bütün ayrıntılar dikkate
alınmalıdır. Sorular, çözümler, grafikler ve çizimler hatasız bir şekilde deftere
geçirilmelidir. Öğretmen konuyu anlatırken veya örnek sorular çözerken anlaşılmayan
bölümler vakit kaybedilmeden sorulmalı ve öğrenilmelidir. İşlenecek konuları daha
rahat anlamak ve takip etmek için muhakkak derslere hazır gelinmelidir.
B) Bireysel Çalışmalarda
Fizik dersinde başarılı olabilmek için ders sonrası düzenli ve programlı tekrar
zorunludur. Konu ile ilgili temel kavramlar iyi öğrenilmelidir. Anlaşılamayan kavram,
tanım ve alt başlıklar, derslerde tutulmuş notlar günlük tekrarlarda gözden geçirilmeli,
örnek sorularla öğrenme pekiştirilmelidir. Geçmiş yıllara ait sorular çözülmeli, MEB
müfredatını esas alan fizik kitabı temel kaynak olmak şartı ile eldeki yardımcı ders
kitapları, ders notları soru bankları gibi dokümanların hepsinden faydalanmak gerekir.
15
FİZİK DERSİNE NASIL ÇALIŞILIR.
Derse girmeden önce bir ön hazırlık yapın.
Dersi bilseniz dahi hiç bilmiyormuş gibi dersi dikkatlice dinleyin.
Derste anlatılanları yazın veya önemli yerleri not alın.
Derste çözülen örnek soruları kesinlikle not alın.
Ders çalışırken çözümlü sorulardan başlayın.
Konuyla ilgili öğrenene kadar değil o konuya hakim olana kadar soru çözün.
Çözemediğiniz soruları asla atlamayın ve en kısa zamanda öğretmeninize o
soruları çözdürün.
8. Soru çözerken öğrendiğiniz yeni şeyleri not alın, kitaplarınızın veya
defterlerinizin uygun yerlerine “hatırlatmalar” yazın.
9. Formülleri ezberlemeyin ama sık sık kullanarak aşinalık kazanın.
10. Fizik sorularının % 25’i dikkate dayalı olduğu için; soruları okurken önemli
noktaların altını çizin.
11. Sadece soru üzerine yoğunlaşın.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
FİZİKSEL BİR PROBLEMİ ÇÖZERKEN
1. Problemin matematiksel analizlerine başlamadan önce fiziksel içeriğini
anlamaya çalışıp, yorum yapınız.
2. Karışık problemleri basit parçalara bölerek sıraya diziniz ve basitten
karmaşığa doğru ilerleyiniz.
3. Problemin çözümünde yer alacak fiziksel yasaları ve matematiksel ifadeler iyi
bilinmelidir.
4. Problemi çözmek için en uygun yöntemi tespit edin. En uygun yöntemi ise
problemdeki verilenlere ve istenilenlere göre seçin.
5. Problemi çözerken uygun diyagramlar ve şekiller ve çizin, bu problemi daha
basit hale getirecektir.
6. Bulduğunuz sonuçları sınır değerleri için kontrol edin, sonuçların mantıklı olup
olmadığına dikkat edin.
Gerektiğinde elde ettiğiniz sonuçların biriminin doğru olup olmadığına bakınız.
16
SINAV TÜRLERİNİ TANIMA VE HAZIRLANMA
Öğretmenler öğrenci başarısını geçerli ve güvenilir ölçümler elde etmek için öncelikle,
-Sınavla neyi ölçmek istediklerini bilmeleri
-Bazı ölçme araç ve yöntemlerini daha etkin biçimde nasıl kullanabileceklerini
bilmeleri gerekir.
Sınavlar öğretime başlamadan önce, öğretim sırasında ve öğretim bittikten sonra
yapılabilir. Seviye tespit sınavı (ön test, tanıma testi) öğretim öncesinde uygulanır ve
öğrencilerin öğretime hazır olma düzeylerini, ön bilgilere sahip olma düzeylerini
belirlemek amacıyla yapılır. İzleme testleri öğretim süreci devam ederken öğrenme
eksikliklerini belirlemek öğretmen ve öğrencilere dönüt sağlamak amacıyla yapılır.
Öğretim süreci sona erdikten sonra uygulanan başarı testleri ise öğrencilerin
öğretimle kazandırılmak istenen davranışları kazanma düzeylerini belirler,
öğrencilerin başarı düzeylerini tespit eder.
Soru hazırlamada dikkat edilmesi gerekenler:
İyi soru hazırlamak, konuya hâkim olma, ölçmeye konu olan davranışları çok iyi
tanımlayabilme, ölçme tekniklerini iyi bilme, öğrenciyi tanıma gibi faktörlere bağlıdır.
İyi soru için kriterler;
*İstenilen cevap açık ve anlaşılır olmalıdır
*Test maddeleri hedef davranışlara uygun olmalıdır
*Bir maddeyle birden fazla davranış, bilgi yoklanmamalıdır
*Maddeyi oluşturan cümle bir kaynaktan aynen alınmamalıdır
*Bir maddenin başka bir maddenin cevabı hakkında bilgi sağlamaması gerekir,
sorular bu tür ipuçlarından arınık olmalıdır
*Aynı sorular, yıldan yıla, sınavdan sınava, gruptan gruba değiştirilmeden
sorulmamalıdır
*Cevap anahtarının sorular hazırlanırken oluşturulması gibi objektifliği artırıcı tedbirler
alınmalıdır
*Testte maddeler okuma ve algılama kolaylığı sağlaması amacıyla uygun biçimde
yazılmalı ve kullanışlı bir sayfa düzeninde verilmelidir
17
1. ÇOKTAN SEÇMELİ TESTLER:
Günümüzde eğitimde objektif testler arasında en çok kullanılan test türü olan çoktan
seçmeli testler verilen bir sorunun cevabının yine verilen olası yanıtlar arasından
seçilip işaretlenmesini gerektiren testlerdir. Puanlamasının objektif olması ve şans
faktörünün %20-25’lere indirilebilmesi nedeniyle objektif testler diye de bilinir.
Doğru cevaba göre Ç. S. T. maddesi çeşitleri;
*Doğru cevabı kesin ve tek olan maddeler
*Anahtarlanmış cevabı en doğru olan maddeler
*Anahtarlanmış cevabı birden fazla olan maddeler
*Birleşik cevap gerektiren maddeler
*Anahtarlanmış cevabı gizlenmiş maddeler
Madde köküne göre sınıflandırma çeşitleri;
*Madde kökü soru kipinde olan maddeler
*Madde kökü olumsuz olan maddeler
*Madde kökü eksik cümle tipindeki maddeler
Maddelerin gruplaşmasına göre sınıflandırma;
*Ortak köklü maddeler
*Ortak seçenekli maddeler
Çoktan seçmeli testlerin özellikleri:
*Test maddelerinde sorunun yanıtı seçeneklerde verilir. Böylece ölçme sonucuna
yazı güzelliği, sayfa düzeni, dili kullanma düzeyi gibi davranışların karışması
engellenerek geçerliği ve puanlama objektifliğini yükseltir.
*Sınav süresinin çoğu maddenin okunarak doğru cevabın bulunması ve işaretlenmesi
için harcanır. Öğrenciler cevabı kendileri yazmadıkları için belli süre içinde daha çok
soruya cevap verebilirler ve bu durum yoklanacak davranış sayısının artmasını
dolayısıyla kapsam geçerliğini artırır.
*Maddelerin cevaplanmasında okuma hızı önemlidir. Okuma hızı ve yeteneği
öğrencilerde birbirinden farklı olduğu için madde sayısı arttıkça bu değişkenin etkisi
de artar.
18
*Maddelerinin yazımı uzmanlık, bilgi ve tecrübe gerektirir. Diğer sınav türlerine göre
soru hazırlama daha zordur. Hazırlanması uzun puanlaması az zaman alır.
*Şans başarısını içerebilir. 1/seçenek sayısı oranında şans faktörü içerir ki bu durum
güvenirlik ve geçerliği düşürür.
*Soruların ve sınavın güçlüğü, geçerlik ve güvenirliği gibi özellikleri sayısal olarak
hesaplanabilir.
*Basit madde formları kullanılarak alt eğitim basamaklarında da kullanılabilir.
*Bir sınavda birçok madde kullanılabileceği için, duyarlılığı dolayısıyla da güvenirliği
yüksektir.
Çoktan seçmeli test maddesi yazılması:
*Madde kökü belirsizlik taşımamalı, açık ve öz olmalıdır. Madde kökü sadece bir
davranışı yoklamalıdır.
*Eğer muhtemel cevapların hepsi kısmen doğru ise en doğru cevabın seçilmesi
gerektiği kök kısmında belirtilmeli ve genelde anahtarlanmış cevabı en doğru olan
maddeler formatı kullanılmalıdır.
*Mümkün olduğunca kökü olumsuz olan maddeler kullanılmamalı, kullanılırsa da
olumsuz ifadenin altı çizilmeli yada kalın yazılmalıdır.
*Doğru cevap muhtemel cevaplar arasında karışık dağıtılmalı, herhangi bir düzende
yerleştirilmemelidir.
*Her sorudaki seçenek sayısı aynı olmalıdır.
*Madde hazırlanırken öncelikli amaç öğrenciyi yanıltmaya çalışmak olmamalıdır.
*Maddeler kolay algılanabilir ve grubun dil düzeyine uygun olmalıdır. “Çoğunlukla” ve
“bazen” gibi cümlenin anlamını değiştirici ifadeler kullanılmamalıdır.
*Sorular kapsam geçerliğine uygun olmalıdır. Burada maddelerin üst düzeyde
zihinsel becerileri içermesi gerektiği (hiçbir dersin hedef davranışları sadece bilgi
düzeyi ile sınırlı değildir, mutlaka daha üst düzeyde zihinsel etkinlikler içeren
davranışların kazandırılması ve yoklanması gerekir) ile testi zorlaştırmak amacıyla
önemsiz ayrıntıların sorulması birbirine karıştırılmamalıdır.
*Her madde testteki diğer maddelerden bağımsız yanıtlanabilir olmalı, bir maddede
verilen bir bilgi diğer bir maddede soru olmamalıdır.
*Seçenek ifadeleri mantığa uygun, açık, olabildiğince kısa ve benzer uzunlukta
olmalıdır. Seçeneklerde “hiçbiri”, “hepsi” şıkları mümkün olduğunca az kullanılmalı
kullanılırsa da bir arada kullanılmamalıdır. Sayısal seçenekler artan veya azalan sıralı
19
bir biçimde verilmeli, sayısal sorularda verilen çeldiriciler muhtemel yanlış çözümlerin
cevabı olmalıdır.
*Seçenek sayısı teste alınan öğrencilerin düzeyine uygun olmalı ve bütün maddelerin
seçenekleri aynı sayıda olmalıdır.
*Çeldiriciler çok dikkatli hazırlanmalı, bilmeyen öğrencilere ipucu vermemeli, konu
hakkında bilgisi olanı değil olmayanı yanıltmalıdır. Aşırı olmamak kaydıyla doğru
cevaba yaklaşan çeldirici bilenle bilmeyeni ayırt etme gücünü artırır, yanlış
öğrenmeleri belirlemede etkilidir. Yanlışlığı apaçık bütün öğrenciler tarafından
bilinebilecek çeldiriciler kullanılmamalıdır.
*Puanlamada şans başarısını gidermek için düzeltme formülü kullanılmalıdır.
Puanlama yöntemi iki biçimde uygulanabilir;
-0-1 puanlama yöntemi, doğru cevaba 1, yanlış cevaba 0 puan verilmesiyle yapılır
-Ağırlıklı puanlama yönteminde ise hem maddedeki seçeneklerin hem de maddelerin
puanlarının farklı olmasıdır.
Puanlamayı şans başarısından arındırmak için aşağıdaki formülden faydalanabiliriz;
Y
X D
(D; doğru cevap sayısı, Y; yanlış cevap sayısı, a; maddenin seçenek
a 1
sayısı)
2. DOĞRU-YANLIŞ TESTLERİ (SINIFLAMA GEREKTİREN TESTLER):
Bu ölçme aracı doğru yanlış hazırlanmış önermelerden oluşur. Öğrenciden hangi
cümlenin doğru hangisinin yanlış olduğunu seçmesi istenir. D-Y testleri çok kolay gibi
görünmesine rağmen tahmine, şans faktörüne çok yer verdiği için geçerliği yüksek bir
D-Y tipi test maddesi yazmak çok zordur. Çünkü maddelerinin kesinlikle doğruluk
yada yanlışlık içermesi, tartışmaya açık olmaması gerekir. Bu testlerde şans faktörü
çok etkili olduğu için düzeltme formülü kullanılması gerekir. Bu yolla kişinin soruları
tesadüfen bilmesini engellediği gibi emin olmadığı halde %50 bilme ihtimalini de
ortadan kaldırır. Çünkü D-Y testlerinde düzeltme formülü uygulanıyorsa her yanlış
cevap bir doğru cevabı götürecektir.
D-Y testlerinin özellikleri:
*Cevaplama işlemi çok kolay olduğu ve uzun zaman almadığı için çok madde içerir
ve çok geniş bir bilgi alanı yoklanabilir. Bu durum kapsam geçerliğinin yüksek
20
olmasını sağlamasının yanı sıra akademik başarıyı, farklı zihinsel becerileri ölçmede
yetersizdir.
*Yönergesi kısa ve özdür.
*Puanlaması kolay ve objektiftir.
*Eğitimin her düzeyinde kullanılabilir.
*Şans başarısı yüksektir, puanlamada şans başarısını giderme yöntemi
kullanılmıyorsa geçerliği ve güvenirliği düşük olacaktır.
*Geribildirim açısından yanlış öğrenmelerin kaynakları hakkında bilgi vermez.
D-Y testi maddelerinin hazırlanması:
*Her maddede bir ana fikir bulunmalı ve bir davranışı yoklamaya yönelik olmalıdır.
*Maddeler doğru-yanlış sınıflandırmasında şüpheye yer vermeyecek biçimde
hazırlanmalıdır.
*”Sık sık, çoğunlukla, bazı hallerde, birçok durumda, önemli derecede” gibi herkes
tarafından aynı miktarı ifade etmeyen kelimeler kullanılmamalı, yada çok dikkatli
kullanılmalıdır.
*“Tüm, asla, daima, hiçbir” gibi kelimelerin çok kapsamlı genelleştirmeler olduğu için
yanlış, “genellikle, bazen” gibi kısıtlayıcı ifadelerinde doğru olma ihtimali yüksektir.
Teste alışkın öğrenciler bunu bir ipucu olarak değerlendirebilir.
*Birden çok fikri içeren uzun ve karmaşık ifadeler kullanılmamalı, her madde kısa ve
açık olarak ifade edilmeli, uzunluklar birbirine yakın olmalıdır.
*Olumsuz, özellikle çift olumsuz ifadelerden kaçınılmalıdır.
*Bir maddenin doğruluğu yada yanlışlığı ipucu ile bulunamamalıdır.
*Doğru ve yanlış cümleler belli bir sistematikle yerleştirilmemelidir.
*Maddelerin yarısının doğru, yarısının yanlış olması gerekir.
*Maddelerde dolaylı ifadelerden kaçınılmalı, dilbilgisi açısından hatalı olmamalıdır.
*Maddenin yanlışı önemsiz bir noktada olmamalıdır.
*Maddeler birbirinin cevabını verir nitelikte olmamalıdır.
21
3. EŞLEŞTİRMELİ TESTLER:
İki sütun halinde sıralanan birbirleriyle ilgili olan bilgilerin belli bir açıklamaya göre
sıralanmasıdır. Çoktan seçmeli testlerin bir versiyonu olmasına rağmen eşleştirmeli
maddeleri kullanmaktansa, çoktan seçmeli testleri kullanmak genellikle daha güvenilir
sonuçlar elde edilmesini sağlar. Birbirleriyle ilgili olan durumlarda kısa sürede birçok
davranışı yoklamak mümkündür. Madde hazırlaması pratik ve kolaydır.
Tek başına bir test olarak değil karma bir testin alt bölümü olarak kullanılması uygun
olur.
Sol taraftaki sütun “ifadeler-öncüller-madde kökü”, sağ taraftaki sütun “cevaplar”
olarak adlandırılır. Kavramlar, terimler; tanımlarla, olaylar; tarihler, kişilerle, sebepler;
sonuçlarla, buluşlar; mucitlerle, yazarlar; eserlerle vb. eşleştirilebilir.
Eşleştirmeli testlerin özellikleri:
*Puanlaması objektif ve kolaydır
*Şans faktörü madde sayısının artmasına göre azalmıştır
*Öğrencilerin değişik özelliklerini ölçme fırsatı verir
Eşleştirmeli test maddelerinin hazırlanması:
*Uzun cümleler ifadelerin, kısa cümleler cevapların altında olmalı
*Cevap sütunundaki madde sayısı ifadelerden birkaç tane fazla olmalıdır
*İfadelerin altındaki madde sayısı 3’ten az 12’den fazla olmamalıdır
*Bir ifade ile sadece bir cevap eşlenebilmelidir
*İfadelerin öncesine cevap boşlukları yada boş parantezler, cevapların yanına harfler
yerleştirilmelidir
*İfade ve cevaplar 2 sayfaya bölünmüş olmamalıdır
*Her eşleştirmeli soru grubunun ortak bir konusu olmalıdır
*Cevaplar alfabetik, kronolojik vb. bir sıra ile yazılmalıdır
*Mutlaka bir yönergesi bulunmalı ve bu yönergede neye göre eşleştirme yapılacağı,
işaretlemenin nasıl yapılacağı ve bir maddenin kaç kez kullanılacağı belirtilmelidir
22
4. KISA CEVAPLI TESTLER:
Cevabı bir veya birkaç kelime, bir rakam, bir sembolden oluşan testlerdir. Yazılı
yoklamalara alternatif sınav türlerinden olan bu türün yazılı yoklamalardan farkı
cevapların çok uzun ve ayrıntılı olarak istenmemesidir. Sınıflama gerektiren ve
çoktan seçmeli testlerden farkı ise cevapların verilmemiş olması nedeniyle öğrencinin
düşünüp kendisinin bulmasıdır ve bu durum şans faktörünü aza indirir.
Boşluk doldurma-tamamlama (cevabın verilen önerme içinde boş bırakılan yere
yazılması şeklinde) ve soru cümlesi (maddenin soru olarak verilmesi ve cevabın alta
bir kelime, cümle, sembol rakam vb. şeklinde yazılması) olarak iki türlüdür.
Kısa cevaplı testlerin özellikleri:
*Hazırlanması kolaydır (yazılı yoklama dışındaki diğer testlere göre)
*Farklı zihinsel becerilerin kullanılmasını gerektirmez, yalnızca hatırlama düzeyinde
öğrenmelere yöneltir.
*Yanıtlar kısa süreli olduğundan bir sınav süresine daha çok soru sığdırılabilir. Bu
açıdan yazılı yoklamalara göre kapsam geçerliği bakımından daha yüksektir.
*Kısa cevaplı testlerde öğrenci cevabı kendisi yazar. Cevaplar kısa olduğundan dili
kullanma becerisi, anlatım becerisi, yazı güzelliği, düzen gibi istenmeyen değişkenler
ölçme sonucuna daha az karışır ki bu durum geçerliği artırır.
*Puanlaması yazılı yoklamalara göre daha kolaydır.
*Her eğitim düzeyinde kullanılabilir.
*Kısa cevaplı testlerde puanlayıcı yanlılığı çok az olduğundan yazılı yoklamalara göre
daha çok, çoktan seçenekli testlere göre daha az objektiftir.
*Öğrencilerin kilit kavramları, tanımları, ifadeleri bilip bilmediklerini ölçme imkanı verir.
Kısa cevaplı test maddelerinin hazırlanması:
*Madde belirsiz yada birden çok cevabı olmayacak, açık ve net anlaşılabilecek
şekilde ifade edilmelidir.
*Her madde bir davranışı, önemli bir bilgiyi yoklamaya yönelik olmalıdır.
*Sorunun düzeyi ile yoklanacak davranışın düzeyi aynı olmalıdır.
*Bir madde başka bir maddenin cevabını vermemeli, ipucu olmamalıdır.
23
*Boşluk doldurma tipinde yazılan maddelerde bir yada iki boşluk bulunmasına özen
gösterilmeli, üçten fazla kesinlikle olmamalıdır. Boşluk bir yada iki kelimeyle
cevaplanacak türde, cevabın sığabileceği genişlikte ve mümkün olduğunca cümle
sonunda olmalıdır.
*Puanlama anahtarı hazırlanmalı ve madde analizinde kolaylık sağlaması açısından
“0-1” yöntemi kullanılmalıdır.
5. YAZILI SINAVLAR:
Geleneksel eğitim sisteminde en çok kullanılan, klasik tip, essey tipi, kompozisyon tipi
diye de bilinen sınavlardır. Öğrenciye birkaç soru yazdırılıp yada yazılı olarak verilip
bunların belli bir sürede düşünüp organize edilerek yazılmasının istendiği sınavlardır.
Hazırlanmasının kolay olması, iyi bilinen bir sınav türü olması, alternatifi sınav
türlerinin yeterince bilinmemesi (ayrıca hazırlanmasının uzmanlık gerektirmesi)
nedeniyle en çok kullanılan sınav türüdür.
Yazılı yoklama;
*Öğrencinin problemleri formüle ve organize etmesi,
*Değişik fikirleri değerlendirebilmesi,
*Var olan bilgilerini değişik durumlara uyarlayabilmesi,
*Orijinal görüş, fikir ve ürünlerin ortaya konabilmesi davranışlarının tümünü ölçebilen
bir sınav türüdür.
Yazılı yoklamaların özellikleri:
*Ustaca hazırlanan bir yazılı yoklama sorusu, öğrencinin cevabı kendisinin bulup
yazmak zorunda olması nedeniyle köklü bilgileri, kompleks, karmaşık davranışları
ölçebilir.
*Ölçülen davranış yanında yazının güzelliği, tertip düzeni, yazma becerisi, yazma
hızı, dili kullanma yeteneği, kompozisyon bilgisi, öğrencinin sınıf içindeki
davranışlarının da dikkate alınması gibi değişkenler puana karışır dolayısıyla hata
miktarı artar. İstenmedik değişkenlerin ölçümlere fazlaca karışması nedeniyle
geçerlik ve güvenirlik olumsuz etkilenir.
*Cevapların sınırlı olmaması, öğrencilerin maddeleri çeşitli ve değişik yönleriyle
yorumlayabilmeleri, soruyu yanlış anlama ihtimalinin olması ve puanlayıcının cevabı
yanlış yorumlaması gibi hatalar güvenirliği düşürür.
24
*Öğrencinin soruları ipuçlarından yada şans yoluyla bulma ihtimalini neredeyse
ortadan kaldırması nedeniyle daha iyi çalışma alışkanlığı geliştirmesini bağlar.
*Genellikle cevaplarının uzun olması zaman açısından sınırlılık ortaya çıkarır. Buda
az soru sorularak kapsam geçerliği ve güvenirliğin düşmesine yol açar.
*Detaylı bir cevap anahtarı hazırlanmadığı sürece puanlama objektifliği ve güvenirliği
düşüktür.
*Maddelerin güçlük dereceleri istatistiksel yollarla belirlenemediği için geçerlik,
güvenirlik, güçlük derecesi gibi özelliklerde sayısal sonuçlar bulunamaz. Böylece
istenilen geçerlik, güvenirlik, güçlükte sınav hazırlanması güçleşir.
*Cevabın kısmen doğru olması kısmi puanlamaya neden olur ki bu durum
puanlamada öznel etkilerin artması, puanlama yanlılıklarının güvenirliğin düşmesi
anlamına gelir.
*Hazırlanması testlere göre daha kolay, puanlaması zordur. Okunması uzun zaman
alması nedeniyle kullanışlığı düşüktür.
Yazılı yoklama sorularının hazırlanması:
*Bir yazılı sınav ancak soruların özelliği oranında iyi olabilir. Sorular açık, anlaşılır,
sınırlı olmalı, öğrenciler tarafından yanlış anlaşılabilecek özellikler taşımamalıdır. Ne
istendiği açıkça belirtilmelidir.
*Her bir soru diğerinden bağımsız cevaplanabilmelidir.
*Ezbere dayanmamalı, kitaptan olduğu gibi alınmamalıdır.
*Uzun ve az soru yerine kısa ve kapsamı ölçebilecek sayıda soru sorulmalıdır.
*Sorular hazırlanmadan önce plan hazırlanmalı ve bu plan sınavın kapsamı, hangi
davranışları yoklayacağı, puanlamanın nasıl yapılacağı, elde edilen puanların hangi
amaçla kullanılacağı belirlenmelidir.
*Sorunun zorlaştırılması amacıyla ifadeyi zor anlaşılır hale getirmek yanlıştır. Sorular
ifade, imla ve yazım hatalarından arındırılmış olmalıdır.
25
Yazılı yoklama cevaplarının puanlanması:
Anahtarla puanlama: Bir ölçme aracının yada etkinliğinin tamamının yada
bölümlerinin nasıl puanlanacağının ana hatlarıyla gösterilmesi, kabul edilebilir yada
edilemez performans sınırlarının öğretmen ve öğrenciler için açıkça belirtilmesiyle
oluşturulan kriter grubudur.
Sınavı hazırlayan tarafından cevaplar hazırlanır ve her soruda mutlaka değinilmiş
olması beklenen durumlar belirtilir. Her soruda yer alan öğelere önem derecesine
göre puan verilerek anahtara yazılır. Cevap anahtarı ile öğrencilerin vereceği her
cevap ya da kısmi cevap için verilecek puanlar önceden belirlenmiş olur. Bir soruya
verilmesi gereken cevapları iyice analiz etmesi nedeniyle analitik puanlama yöntemi
de denir. Puanlama anahtarı hazırlama ve puanlamada dikkat edilmesi gereken
hususlar;
-Sorunun önem derecesi ve gerektirdiği beceri düzeyine göre ağırlıklandırmaya
dikkat edilmeli,
-Puanlama anahtarı hazırlamakta güçlük çekilen sorular değiştirilmelidir,
-Beklenen cevaplar tam olarak anahtardaki şekliyle verilmemiş olsa bile doğru olduğu
sürece puan almalıdır, bir cevap için farklı ifadeler kullanılabiliyorsa hepsi anahtarda
yer almalıdır,
-Puanlayıcı tüm kağıtlarda sırayla aynı soruyu okuyup puanlamalı ve tüm sorular için
bu yöntemi kullanmalıdır.
6. SÖZLÜ YOKLAMALAR:
Soruların ve cevapların sözlü olduğu sınavlardır. Öğrencilerin kendilerini sözlü olarak
ifade edebilme becerileri etkilidir.
Sözlü yoklamaların özellikleri:
*Bireysel sınavlar olduğu için her birey için farklı soru gerektirir.
*Ölçmeyi amaçlamadığımız halde öğrencilerin sözlü ifade becerileri puanlara
karışabilir ki bu durum istenmeyen değişkenler olmaları nedeniyle geçerlik ve
güvenirliği düşürür. Öğrencinin bilgisi kadar dış görünüşü, vücut dili, tavırları, ifade
tarzı da puanlamayı etkiler.
*Soru sayısının zaman yetersizliği nedeniyle az olması kapsam geçerliği ve
güvenirliği düşürür.
*Cevapları tekrar gözden geçirme imkanı yoktur.
26
*Cevaplar kayıtlanamadığı için sınav esnasında puanlayıcının dikkatsizliği ve öznel
etkilerle puanlamayanlılığına düşülebilir. Ayrıca puanlama genel izlenimle yapıldığı
için objektifliği düşüktür.
*Öğretmen ve öğrenci yüzyüze ve sınavın niteliğini etkileyebilecek devamlı bir
etkileşim halindedir.
*Cevap verilirken takip edilen düşünme yöntemi izlenebilir ve hatanın kaynağı tespit
edilebilir.
*Her öğrenciye eşit zaman verilmez.
*Öğrencilerin sosyal becerileri etkilidir.
*Türkçe ve İngilizce gibi sözlü ifade becerilerinin ölçülebileceği ve geliştirilmesi
gereken derslere uygundur
Sözlü yoklama soruları hazırlarken dikkat edilecek hususlar:
*Ölçmek istenen davranışın dışındaki değişkenlerin etkilerine dikkat edilmeli.
*Sorular hedef ve davranışlara göre önceden hazırlanmalı, puanlama anahtarı
kullanılmalıdır.
*Her öğrenciye benzer güçlükte sorular sorulmalıdır.
*Sözlü notu ortalamaya nispeten daha az etki etmelidir.
27
TEST VE SORU ÇÖZME TEKNİKLERİ
1. Soruları hızlı bir şekilde incelememiz ve şıkları süratli bir şekilde göz gezdirmemiz
için kitap okuma hızımız çok önemli bir etkendir.
2. "Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki parçada anlatılmak istenendir" gibi bir soru ile
karşılaştığımızda burada 4 tane istenmeyen bir tanede istenen veri olduğu
için öncelikle parça hızlıca okunmalı ve ne anlatılmaya çalışıldığı anlaşılmalıdır. Eğer
"parçada anlatılmak istenmemiştir" şeklinde soru gelirse bu durumda da öncelikle
şıklardan hareket ederek, parçada bahsedilen şıkları bulup işaretlemeli ve boşta
kalan şık bulunmaya çalışılmalı.
3. Anlatım bozukluğu sorularında özellikle günlük hayatımızda kullanımı yoğun olan
cümlelere özellikle dikkat etmelidir. Çünkü alıştığımız için bir bozukluk yokmuş gibi
gelebilir.
4. Sizi soruyu çözmede doğru metoda götürecek bir diğer husus altı çizili yerler ve
"tırnak içleri" dir. "mutlaka" "şayet" "her durumda" gibi ifadelerle ne kastedildiğine
dikkat etmemiz gerekir.
5. Cevap kâğıdındaki şık sıralamalarının biçimleri yanıltıcı olabilir. Örneğin bir soruda A
ve D şıkkı arasında çelişki yaşadığınızda cevap kâğıdınıza bakıp son 15 sorudur D
şıkkını işaretlemediğinizi görüp D şıkkına yönelmeniz olası olacaktır. Bu şekilde
davranmanız ciddi bir yanlıştır. Ösym'nin düzenlemiş olduğu sınavlarda bir sınavda
herhangi bir şıkka 3-4 adetlik yer verdiği görülmüştür. Önemli olan soruya ve sizden
istenene odaklanmanızdır.
6. Cevaptan emin olmak için, zaman darlığı sıkıntısını yaşamayacaksanız, işlem
gerektiren sorularda cevaptan hareket ederek soruyu doğrulama metodunu
kullanabilirsiniz.
7. Emin olmadığınız soruların, soru numaralarının yanına, cevap kâğıdında bir işaret
koyun ve diğer soruya geçin. Böylece sınav sonunda çelişkide kaldığınız sorulara
stres yaşamadan odaklanma imkânı sağlayacaktır. Aksi durumda eğer sınavın
başında veya ortasında bir soru çokça vaktinizi alırsa gereksiz yere strese girebilir,
kararsız kaldığınız bir şıkkı işaretleyebilirsiniz. ( karasız kaldığınız şıkları da soru
kitapçığında işaretleyerek sonraki soruya geçiniz, örneğin bir soruda B ve D şıkları
arasında kaldınız. Bu durumda cevap anahtarında soru numarasının yanına bir işaret
koyun, soru kitapçığında da B ve D şıklarının yanlarına birer işaret koyun. Bu, ikinci
kez soruya döndüğünüzde size süre kazandıracaktır.
8. Sınav bitiminde cevap kâğıdınızı ve soru kitapçığını kontrol etmek için en az 4-5
dakikanızı ayırın. Bu yapmayan pek çok öğrenci, soruları kaydırdığını fark edemeden
sınavdan çıkmaktadır.
9. Sınavdan önce doldurmanız gereken form bilgilerinizi doldurduktan sonra gözlerinizi
kapatarak konsantre olmaya çalışın. Göz kapama, uyarıcı etkinliklerini azaltır ve daha
kolay konsantre olmanızı sağlar. Pek çok spor branşında birçok sporcunun kullandığı
bir tekniktir. Sınav olurken soruları nasıl çözeceğinizi düşünün, gözlerinizi kapayın,
hiç sıkılmadan gayet konsantre bir şekilde sanki evde deneme çözer gibi bu sınavın
üstesinden geleceğinizi düşünün.
28
10. Sınav esnasında gerek duymasanız da yudumluk sular için, bu beden ısınızı ve
stresinizi kontrol altında tutacaktır. (Sınav boyunca bir küçük ped şişe su yeterlidir, 10
dk da bir, bir yudum için )
11. Etrafınızı takip etmeyin, insanların ne kadar soru çözdüğüne bakmayın. Bunun hiçbir
önemi yok.
SINAV KAYGISIYLA BAŞ ETME
Sınav Kaygısı Nedir?
Sınav kaygısı; öncesinde öğrenilen bilginin sınav sırasında etkili bir biçimde
kullanılmasına engel olan çoğu gerçekçi olmayan ve başarının düşmesine yol açan
yoğun kaygı olarak tanımlanır. Sınav kaygısı, öğrencinin sınavla ilişkili yarattığı yoğun
sıkıntı hissidir.
Bireyin sınava yüklediği anlamlar, sınavla ilgili zihinde oluşturulan imaj, sınav
sonrası duruma ilişkin atıflar ve sınav sonrası elde edilecek kazanımlara verilen
önem sınav kaygısı oluşumu üzerinde etkilidir. Sorumluluk sahibi olan, bir hedefi olan
ve bunun gerçekleşmesi için çaba gösteren her öğrencinin, bilgisinin değerlendirildiği
bu tip sınavlardan önce kısmen kaygı duyması doğal ve gereklidir. Çünkü kaygı az
miktarda ise kişi üzerinde motivasyon ve performansı arttırıcı etki gösterir. Ama kaygı
istenen düzeyin üzerine çıktığında kişinin dikkat, öğrenme, bellek fonksiyonlarını
olumsuz etkiler ve başarıyı ve motivasyonu düşürür. Stresin artmasıyla birlikte
olumsuz düşünceler öğrencinin zihnini kaplamaya başlar.
Sınav Kaygısının Belirtileri Nelerdir?
Hızlı soluk alıp verme, kalp atışının artışı, kaslarda gerginlik, huzursuzluk,
endişe, tedirginlik, sıkıntı, başarısızlık korkusu, çalışmaya isteksizlik, mide bulantısı,
titreme, ağız kuruluğu, iç sıkıntısı, terleme, uyku düzeninde bozukluklar, karın ağrıları
vs. bedensel yakınmalar, dikkat ve konsantrasyonda bozulma, kendine güvende
azalma, kendini yetersiz ve değersiz görme sık görülen belirtilerdir.
Sınav Kaygısı Yaşandığı Nasıl Anlaşılır?
Öğrencinin başarısında belirgin bir düşüş gözlenir. Ders çalışmayı erteleme,
sınav ve hazırlığı hakkında konuşmayı reddetme vardır. Soru sorulmasından rahatsız
olurlar. Dikkat dağınıklığı, odaklanamama, fiziksel yakınmalarda dikkat çeken bir artış
(karın ağrısı, mide bulantısı, terleme, uyku düzensizliği, iştahsızlık ya da tersine aşırı
yeme, genel mutsuz bir ruh hali vb.), çok çalışılmasına karşın performans düşüklüğü
kaygının varlığını gösterir.
29
Sınav Kaygısının Etkileri Nelerdir?
Öğrenilenleri aktaramama, okuduğunu anlamama, düşünceleri organize
etmede zorluk, dikkatte azalma, sınavın içeriğine değil kendisine odaklanma, zihinsel
becerilerde zayıflama, enerji azlığı, fiziksel rahatsızlıklar sınav kaygısının başlıca
etkileridir. Sınav kaygısı gerçek dışı beklenti ve yorumlar içerdiğinden yanıltıcıdır.
Öğrenciyi farkında olmadan kendi davranışını denetleyemez hale getirir…
Sınav Kaygısı Neden Oluşur?
Gerçekçi olmayan düşünce biçimlerine sahip olmak kaygını oluşmasında en
önemli süreçlerdir. Bunaltıya eğilimli kişilik yapısı (mükemmeliyetçi, rekabetçi)
olanlarda daha sık görülür. Sosyal çevrenin beklentileri ve baskısı da önemli bir
etkendir.
Diğer kaygı kaynakları: Olumsuz otomatik düşünceler kaygıyı
ortaya çıkarır: “Sınava hazır değilim”, “Bu bilgiler çok gereksiz ve saçma. Nerede ve
ne zaman kullanacağım ki?” , “Sınavlar niye yapılıyor, ne gerek var?”, “Bu bilgiler
gelecekte benim işime yaramaz”,“Sınava hazırlanmak için gerekli zamanım yok
ki!”,“Bu konuları anlayamıyorum, aptal olmalıyım” ,“Ben zaten bu konuları
anlamıyorum”, “Biliyorum, bu sınavda başarılı olamayacağım”, “Sınav kötü geçecek”,
“Çok fazla konu var, hangi birine hazırlanayım?”… sıklıkla gözlenen olumsuz
otomatik düşüncelerdir.
Bunun yanında; ebeveynin ve eğitim verenlerin beklenti düzeyinin yüksek
olması, çocuğun kişilik yapısı(öğrencinin kendine güvenip güvenmemesi, stres
anında baş edebilme gücü…),sınavla ve sonuçlarıyla ilgili olumsuz beklentiler ve
düşünce kalıpları, hatalı ders çalışma, öğrenme sorunlarına yol açan başka
sorunların varlığı (Dikkat eksikliği, özgül öğrenme güçlüğü, depresyon…),sınavda
çıkacak soruların belirsiz bir durum oluşturması da kaygının gelişimine neden olur.
30
SINAVA HAZIRLIK SÜRECİNDE AİLENİN ROLÜ
Bir üst eğitim kurumuna geçerken öğrencilerin girmek zorunda kaldıkları sınav
süreci, öğrenci ve ailesi için stres kaynağı olabilmektedir. Sınavlara hazırlık sürecinde
hem sınava hazırlanan öğrenci ı hem de aile üyeleri sonucun belirsizliğinden
kaynaklanan yoğun bir kaygı yaşamaktalar. Bu kaygıyı sık sık birbirlerine
yansıtmakta ve ilişkiler önemli oranda bu durumdan zarar görmektedir. Bu konuda
öğrenciler anne ve babalarını, veliler de çocuklarını sürekli şikâyet eder hale
gelmektedirler.
Anne babaların bu süreçte anlamaları gereken bazı noktalar vardır. Her
şeyden önce anne babaların çocukların sahibi olmadıklarını bilmeleri gerekir.
Çocuklar dünyaya gelmeden anne baba çocukları her haliyle kabullenmiş olur. Anne
babalar çocuklarının neredeyse bir yetişkin olduğunu bilmelidir. Çocukların
kendilerine davranıldığı üzere davranışlar sergileyeceğini yetişkin gibi davranılırsa o
oranda büyüyüp, olgunlaşacaklarını bilmelidirler. Ancak onları kafalarındaki gibi bir
yetişkin kalıbına sokmaya çalışmak çocukların anne ve babalarından
uzaklaşmalarına neden olabilir.
Anne babalar için bu süreçte; ben dili iletişim kurmaya, sevgisini sözlü iletişim
ve beden dili ile anlatmaya, şartsız sevgi sunmaya, yargılayıcı olmadan çocuğu
dinlemeye, huzurlu bir ortam yaratmaya, çocuk için yapılan fedakârlıkları yüzüne
vurmaya, başka çocuklarla karşılaştırmamaya… özen göstermelidir.
Yazar Adnan Demirci’nin sınav dönemlerinde anne babalara ne yapıp ne
yapmayacakları ile ilgili önerilerişöyledir:
Çocuklarının motivasyonunu hep yüksek tutar.
Sınavın sadece bilgi düzeyini ölçtüğünü bilir ve öğrencisine bunu hissettirir
Çocuklarında güven duygusunu artırır.
Sorumluluk duygusu kazandırmaya çalışır
Çocuklarının çalışması için uygun fiziksel ortamı sağlar
Okulda ve dershanedeki öğretmenleriyle öğrencisi ile ilgili bilgiler alır.
Aile içi huzuru ve sevgi ortamını hazırlar
Ders çalışmanın dışında dinlenmesini sağlar, sosyal aktivitelere katılmasını
sağlayarak stres atmasını sağlar.
Onun kapasitesinden fazlasını istemez. Çocuğunu tanır neleri yapıp
yapamayacağı ile ilgili fikir sahibi olur
Öğrencisi ile nitelikli zaman geçirir
Yaşıtlarıyla ve başkalarıyla öğrencisini kıyaslamaz
Her zaman yanında olduğunu hissettirir ve bunun sınav sonucuna bağlı
olmadığını belirtir
Bazı derslerde birlikte çalışır
31
Onu ders ve sınavlar konusunda paniğe sevk etmez
Onu arkadaşlarıyla rekabete sürüklemez
Ona her zaman cesaret verir destekler
Çocuğunuzla olabilecek problemleri erteleyin, hemen çözmek yerine zamana
bırakarak sağlıklı çözüm bulur
Çelişkili mesajlar vermez, olumsuz ve kaygı artırıcı mesajlardan kaçınır
Ev ortamında huzurlu bir hava oluşturur
Hayatta amaçlar belirlemesini sağlar. Sınavı kazanamazsa planını öğrenir
Sevgisini şartsız gösterir
Sınava hazırlık dönemi öğrencilerin anne-babalarına en fazla ihtiyaç
duyduğu dönemlerdendir.Anne babalar çocuklarına girecekleri sınavın hayatta
karşılaşacakları pek çok sınavdan biri olduğunu, bir son olmadığını
hissettirmelidir. Sınavlarda başarılı olmanın yanında başarısız olmanın da
sonuçlar arasında yer alabileceği unutulmamalıdır.
Başarı için aile içi iletişim ve olumlu diyalog önemlidir. Aile içerisinde
kurulan bu olumlu ilişki çocuğun motivasyonunu artıracaktır.
Çocukları
hırslandırmak,
motive
etmek
için;başkaları
ile
kıyaslanmasının, başkalarının örnek gösterilmesinin hiçbir motive edici yanı
yoktur. Çocukları etiketlemek, hem başarısını düşürecek hem de aşağılanma,
yetersizlik duygusu geliştirmelerine sebep olabilecektir. Çocuklar; arkadaşları,
kardeşleri, akraba çocukları v.s ile kıyaslanmak istemezler, aslında sadece
çocuklar değil kimse kıyaslanmaktan hoşlanmaz.
Anne baba olmak sürekli gelişimi zorunlu kılan bir durumdur. Çocukların
hayatları için dönüm noktası olabilecek sınavlarda istenilen başarıya
ulaşmaları için anne babaların da kendilerine yatırım yapmaları gerekir.
İletişim, çocuk ve ergen psikolojisi, eğitim sistemi ve başarılı olmanın bilimsel
kriterleri ile ilgili konularda kendilerini doğru kaynaklardan bilgilendiren ve bu
bilgileri hayatlarında kullanan anne babaların sadece sınav dönemlerinde değil
diğer yaşam dönemlerinde de çocukları ile istenilen diyalogda olmaları
beklenir. Bütün bunlara ek olarak anne babaların her çocuğun kendine özel
şahsiyetler olduğunu bilerek ona göre davranmaları da ailedeki herkesin
yararına olacaktır.
32
SINAV ÖNCESİ VE ESNASINDA YAPILACAKLAR
SINAVLA İLGİLİ “MUTLAKALAR” VE “SAKIN HA !”LAR
SINAVA BİR HAFTA KALA
“MUTLAKA”LAR
Tekrarlarınızı ayrıntıya girmeden ana fikir ve kavramları ifade edecek şekilde
yapın.
Sınavla ilgili olumlu düşünceler geliştirin. Örneğin: Sınavda elimden gelenin en
iyisini yapacağım vb.
Günde mutlaka 8-9 saat uyuyun. Yatma ve kalkma saatlerinizin her gün aynı
olmasına özen gösterin.
Beslenmenizi alışık olduğunuz şekilde sürdürün.
Her gün açık havada 20-30 dakika yürüyüş yapın.
Sınava gireceğiniz okulu sınavdan önce görmeye gidin.
“SAKIN HA!”LAR
Yeni bir konu öğrenme gayreti içine girmeyin.
Kalabalık ortamlardan mümkün mertebe uzak durun.
Arkadaş ve aile çevresinde sınav hakkında konuşmayın.
Sinemaya gidecekseniz film korku, gerilim ve şiddet filmi olmasın. Uyku
düzeninizi bozmayın.
Beslenme düzeninizi değiştirmeyin
Çok ağır ve yorucu spor yapmayın.
33
SINAVA BİR GÜN KALA
“MUTLAKA”LAR
Sakin bir ortamda sınav dışında konuları konuşarak gününüzü yaşayın.
Yemeğinizi evde yiyin.
Aynı saatte kalkıp yatın
Kıyafetleriniz rahat ve hava şartlarına uygun olsun
Sınava giderken yanınıza alacağınız malzemeleri hazırlayın ( 2 tane kalem,
silgi, kalemtıraş, kimlik, sınav kimlik kartı…
Geçmişteki başarılarınızı düşünün. Olumlu düşünceler geliştirmeyi sürdürün.
“SAKIN HA!”LAR
Dışarıda yemek yemeyin.
Geçmişteki başarısızlıklarınızı asla aklınıza getirmeyin.
Kesinlikle sakinleştirici, uyku verici ilaçlar almayın.
SINAV GÜNÜ
“MUTLAKA”LAR
Sınav saatini dikkate alarak her zamankinden biraz daha erken kalkın.
Mutlaka kahvaltı yapın.
Sınavdan yarım saat önce sınav yerinde olun.
Bu sınavda başarılı olacağınızı asla unutmayınnnnn…..
“SAKIN HA!”LAR
Çok erken ya da çok geç kalkmayın.
Kahvaltı yapmadan evden çıkmayın.
Soru çözmek için yanınıza müsvette kâğıt almayın.
Yanınıza hesap makinesi ve cep telefonu almayın.
34
SINAV BAŞLAMADAN ÖNCE
“MUTLAKA”LAR
Tuvalet ihtiyacınızı karşılayın.
Sınav salonuna girdikten sonra salon görevlisinindi yardımıyla yerinize
yerleşin.
Soru kitapçığınızın türü neyse cevap kâğıdına da aynı türü kodlayın, ya da
kodluysa aynı olduğundan emin olun.
Soru kitapçıklarının sayfalarını inceleyin, eksik ya da hatalı sayfa olup
olmadığına dikkat edin.
Dağıtılan cevap kâğıdındaki bilgilerin size ait olup olmadığını kontrol edin.
SINAV ANINDA
Her soruyu dikkatlice okuyun. Okurken “değildir, doğrudur, yanlıştır” gibi
ifadelere özel dikkat gösterin.
Sorunun içinde anahtar olabilecek kelimelerin altını çizin.
Sadece soruyu değil mutlaka seçenekleri de okuyun.
Sorularda yer alan işlemleri çözmek için kitapçığınızın boş kısmını
kullanabilirsiniz.
Doğruluğundan emin olmadığınız soruya anlayabileceğiniz bir şekilde işaret
koyun ve sonra soruya dönmek üzere o soruyu atlayın.
Bir soruyu cevaplarken belli bir süre geçtiği halde çözüme ulaşamadıysanız, o
soruyla uğraşarak zamanınızı boşa harcamayın.
Çok iyi bir sebebiniz yoksa doğruluğundan emin oluğunuz sorunun cevabını
değiştirmeyin.
Cevaplarınızı cevap kâğıdında doğru bölüme işaretlediğinizden emin olun.
Soru numarasıyla cevap kâğıdında işaretlediğiniz numaranın aynı olup
olmadığını kontrol edin.
Cevap kâğıdınızda seçenekleri işaretlerken kodlamaları kurallara uygun olarak
yapın. Bunun dışında kâğıda hiçbir işaretleme yapmayın ve karalamayın.
Cevap kâğıdına yanlış işaretleme yaptığınızda işareti çok temiz şekilde
silmeye özen gösterin.
35