Bertha von Suttner kimdir? Avusturyalı yazar, radikal bir barış pasifisti ve ilk Nobel Barış ödülünü kazanan kadın olan Bertha von Suttner hayatı, eserleri ve düşünceleri hakkında bilgiler
Bertha von Suttner ( 9 Haziran 1843 Prag – 21 Haziran 1914 Viyana ) , Avusturya – Bohemyalı bir gazeteci, romancı ve barış aktivistiydi. 1905’te Nobel Barış Ödülü’ne layık görülen ilk kadın ve 1903’te Marie Curie‘den sonra Nobel Ödülü’ne layık görülen ikinci kadın oldu. Onun romanı Öl Waffennieder! 1889’da birçok dilde yayınlanan ( Kahrolsun silahlar! ) onun bir barış aktivisti olarak uluslararası alanda tanınmasının başlangıcı oldu. Eser aynı zamanda pasifist feminizmle de bağlantılıdır.
Biyografi
Von Suttner, kendisi doğmadan önce vefat eden Kont Franz Kinsky von Wchinitz und Tettau ile Sophie von Körner’in dünyaya gelen kızıydı. Bertha, şair Theodor Körner’in uzaktan akrabası olan annesi Sophie Guillermina ile Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun militarizminin ortasında aristokrat bir ortamda büyüdü. Baronesin ailesinin askeri geleneği onun güçlü pasifist bağlılığının nedenlerinden biri olabilir.
Çocukluğunda Avusturya mahkemesine üye bir öğretmen tarafından yetiştirildi ve eğitildi ve seyahat etmeyi dil öğrenme ile birleştirdi – Almanca, Fransızca, İtalyanca ve İngilizce okudu – ve piyano çalmayı öğrendi. Annesinin yaşam standardını korumanın zorluklarından sonra Bertha, 1873’ten itibaren Viyanalı bir iş adamı olan Baron Karl von Suttner’in evinde mürebbiye olarak çalışmaya başladı ve kızlarının dördünün birden dil ve müzik eğitiminden sorumlu oldu. Annesi onun mali açıdan avantajlı bir evlilik yapmasını istedi. Ancak Bertha reddetti ve Baron Gustav von Heine-Geldern ile olan nişanını iptal etti. Bertha, kendisinden yedi yaş küçük olan von Suttner ailesinin en büyük oğlu Arthur Gundaccar von Suttner’a aşık oldu. Ancak aile sadece yaş farkı nedeniyle değil, aynı zamanda Bertha’nın çok az mal varlığı olduğu için ilişkiyi kabul etmeyi reddetti.
1876’da kovuldu. Bertha gazetede Paris’teki zengin bir beyefendinin sekreter aradığı bir ilan buldu. Alfred Nobel’in özel sekreteri olarak yaptığı çalışma birkaç güne indirildi, ancak 1896’da ölümüne kadar süren yoğun bir dostluk geliştirdi. En son 1892’de Zürih’te verdiği bir konferanstan sonra bir araya geldiler. Ancak mektup alışverişinde bulundular.
Bertha Viyana’ya döndü ve burada 12 Haziran 1876’da Gumpendorf’ta ailesinin iradesine karşı Arthur Gundaccar von Suttner ile gizlice evlendi. Sonuç olarak, Arthur mirastan mahrum bırakıldı ve çift dokuz yıllığına Kafkasya’ya taşındı. Orada, Gürcistan’da Prenses Ekaterina Dadiani von Mingrelien ile eğlence romanları yazmak veya çeviri yapmak gibi küçük işlerden zorlukla geçindiler. Bu süre zarfında Bertha, birlikte yaşamın şiirsel bir tanımı olan Es Löwos ve dört roman yazdı. İlk romanı Inventario del alma idi. Kendisinin ve kocasının özellikle Darwin ve Spencer gibi evrimci yazarlardan okudukları hakkında, barış yoluyla ilerleme kaydedecek bir toplum fikri de dahil olmak üzere düşünce ve fikirleri olgunlaştı.
1877-78 Rus-Türk Savaşı’nın patlak vermesiyle Arthur, Alman haftalık gazetelerinde savaş, ülke ve halkı hakkında başarılı romanlar yayınlamaya başladı. Aynı yıl, 1877’de Bertha von Suttner gazeteci olarak faaliyetine başladı ve B. Oulet takma adı altında kocasınınkine benzer büyük bir başarı elde etti. 1885’te kesin olarak Avusturya’ya döndüler. Aileleriyle uzlaştılar ve Aşağı Avusturya’daki Harmannsdorf’taki aile konutuna yerleştiler.
Savaş Karşıtı Aktivizm
Avusturya’da Bertha von Suttner, barış ve savaş temalarına odaklanan gazetecilik çalışmalarına devam etti. 1886’da insana saygı ve hür iradesini tartıştığı High Life kitabını yazdı. Kısa bir süre sonra, Fransız filozof Ernest Renan aracılığıyla, 1880’de İngiliz Hodgson Pratt tarafından kurulan ve silah kullanımına karşı diyalog ve arabuluculuğu savunan Uluslararası Tahkim ve Barış Derneği’nin varlığından haberdar oldu.
Bertha von Suttner, Henry Thomas Buckle, Herbert Spencer veya Charles Darwin gibi doğa bilimcilerinden ve onun evrim teorisinden etkilenmiştir. Suttner’ın pasifizmi, insanın savaşın artık kullanılmaması gerektiğini anlama konusundaki ahlaki kapasitesi üzerine kurulmuş etik bir pasifizmdir. Derin bir hümanizmi ifade ederek, zamanının liberal fikirlerine ve insanın ilerlemesine olan inancına entegre edilmiştir. Konuyla ilgili ikinci romanı, 1889’un başlarında yayınlanan ve abartılı milliyetçilik ve silahlanmanın sonuçlarını öngören ilk eserlerden biri olan Das Maschinenzeitalter’dir ( Makineler Çağı ).
1889’da 46 yaşındayken Die Waffen nieder! (Down with Arms!) isimli kitabı yayınlandı. Hızla uluslararası barış hareketinin bir klasiği haline geldi ve birçok dile çevrildi. Savaşı bir kadının gözünden anlatan eserinde, militarizm ve savaş üzerine sayısız tartışmaya neden olacak kısım yazmıştır. 1914’te Holger-Madsen ve Carl Theodor Dreyer tarafından Ned Med Vaabnene başlığı altında filme uyarlandı. 1892’de Alfred Nobel‘e barış hareketinin ilerleyişi hakkında onu bilgilendireceğine söz verdi ve onu önemi ve etkinliği konusunda ikna etmeye çalıştı. Onun mektubu Nobel Barış Ödülü’nün doğuşu olarak kabul edilir. Ocak 1893’te kendisine barış ödülü fikrini anlatan bir mektup aldı. 1896’da vefat eden Nobel, servetinin önemli bir bölümünü barışa, bilime ve edebiyata bağlılıklarından dolayı olağanüstü seçkin insanları ödüllendirmek için bir fona ayırmayı vasiyetinde kurdu.
Bertha ve kocası, Çar II. Nicholas’ın girişimiyle bir araya getirilen 1899 Lahey Barış Konferansı’na destek için çalışmaya devam ettiler. 1902’de Arthur’un ölümüne rağmen, farklı Avrupa ülkelerinin devlet başkanlarına siyasi sorunları savaşın ötesinde başka eylemlerle çözme ihtiyacını göstermek amacıyla çalışmaya devam etmeye karar verdi.
Bu ödül ilk kez 1901’de verildiğinden beri Nobel Barış Ödülü’ne adaydı. Son olarak, çalışmalarının takdir edilmesiyle, 1905’te barışın ve Avrupa Birliği’nin savunmasına yaptığı büyük katkılardan dolayı ödül aldı. Sonraki yıllarda, 1905 Anglo-Alman uzlaşması için Barış Kongresi’nde kurulan Anglo-Alman Dostluk Komitesi’nde önemli bir rol oynadı ve Çin’i askerileştirmenin ve havacılığın askeri bir araç olarak hızlı bir gelişme için kullanılmasının tehlikeleri konusunda uyarıda bulundu. Hareketin amaçlarını Konferans delegeleri ve genel halk arasında tanıtmak için 1907 Lahey Barış Konferansı’nda kurulan uluslararası konferanslar, makaleler ve röportajlar verdi.
1910’da Anılar kitabını yayınladı ve 1912’de neredeyse 70 yaşındayken Amerika Birleşik Devletleri’nde ikinci bir konferans turu yaptı. 1913’te zaten mide kanserinden etkilenmiş olarak, çalışmalarıyla tanındığı Lahey’deki Uluslararası Barış Kongresi’ne katıldı. 21 Haziran 1914’te, Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasından kısa bir süre önce 71 yaşında öldü.
Kadınların gözünden savaş
Bertha von Suttner’ın en alakalı eseri Die Waffen nieder, (1889) Silahlarla Aşağı! kadın haklarını savunma hareketiyle bağlantılıdır. Kahramanı Martha, savaşın tüm dehşetini yaşar ve bu konuda babasıyla sık sık yüzleşir. 1859, 1864, 1866 ve 1870/187 savaş kampanyalarının natüralist bir açıklamasıdır. Martha, oğlunun askerlerle oynamasını ve erkeksi savaş fikirleriyle beyinlerinin yıkanmasını istemiyor. Martha’nın babası, torununa bir kadının onayına ihtiyacı olmadığını söyleyerek kızını bir kadının ait olduğunu düşündüğü yere koymaya çalışır. Bertha von Suttner, savaş meydanında eşi ve çocukları hayatını kaybeden ya da sakat kalan kadınların ıstırabını vurgularken, savaşçı cesareti ve asker olmanın gururunu olumlu erdemler olarak gören bir toplumu sorguluyor.
Yazarın pasifist fikirlerini yaymak amacıyla, gerçek ve üstü kapalı bir militarizm suçlamasıyla kaleme alınan roman, kamuoyuyla empati kurmayı başarıyor.
Uluslararası Kadın Konseyi’nde yaptığı bir konuşmada Bertha, kadınların siyasete karışmaması gerektiğini, savaş ve barış konularının onun anlayışının ötesinde olduğunu defalarca duyduğunu ve tüm kadınları bu davaya tam olarak katılmaya çağırdığını söyledi.