-
aslında spinoza'nın devlet yönetimi ile alakalı daha geniş kapsamlı kitabı olan teolojik-politik inceleme adlı eserini okumak daha faydalı gibi. bu eser, yüzeysel olmasa da onun kadar irdelenmiş değildir. o eseri okumadım, fakat bunu okurken bir iki yerde teolojik-politika'da belirtmiştim diye not geçer. sadece, spinoza'nın, zamanındaki yönetim biçimine bakış açısını merak ettiğimden okudum. şöyle ki, genel anlamda demokrasiyi savunuyor spinoza. monarşik bir sistem üzerinden yaptığı irdelemelerin yapısal şekli demokrasiye baya bi yakın; misal, hobbes amca gibi, yönetimin temel ve sonsuz kudreti mutlak kraldır demiyor. senato ve meclis sistemi üzerinden kralın mutlak egemenliğinin gücünü kontrollüce zayıflatıyor: kudret, sadece tek bir kişiye veya kişilere verilemez, soylu kesim ya da aristokratlar kalabalık olmalı, kralın verdiği her kararı onaylama veyahut onaylamama yetkisine sahip olmalı. ve 100 soylu yetersiz, ortalama büyüklükteki bir devlette 5000 soylu ideal. bu denli kalabalık bir insanın fikir ve çıkar birliği daima çatışmalı olacağı için de devleti yıkmaya teşebbüs zemini haliyle ortadan kalkar. paralı askere de karşı, yurttaşların yapacağı dönemsel askerlik hizmetinin hazineye ve yönetime faydası ve ne türden idari hataların önüne geçtiğini uzun uzadıya ele almış. son tahlilde, kabaca bir güçler ayrılığı gözlemledim de diyebilirim. yalnız bu önerdiği modeli de, monarşi-aristokrasi yönetim şekli içerisinde açımlamış.