Sokrates ismini bilmeyen yok sanırım. M.Ö. 5. yüzyılda Atina’da yaşamış Yunan filozofudur. Bugün sizlere bir çok kişi tarafından, dedikodu ve söylentilerle baş etmemize yardımcı olabilecek, harika bir hayat dersi olan Sokrates’in Üçlü filtre testinden bahsedeceğim. Bu test söylentilere ve yanlış, yaralayıcı ve işe yaramaz mesajlara dikkat etmememizi öğretir. Sıradan dedikodulara da uygulanabilir. Bununla birlikte, sosyal medya da karşımıza çıkan bilgilere de uygulanabilir. Üçlü filtre testi, Sokrates’in bir öğrencisi ile yaşadığı bir hikayeye atıfta bulunur. Bu hikaye, bir gün, Sokrates’in öğrencilerinden birinin oldukça kışkırtıldığı anı anlatır. Öğrenci, Sokrates’e, Sokrates’in arkadaşlarından biriyle tanıştığını ve bu adamın onun hakkında kötü şeyler söylediğini iletir.
Sokrates öğrencisinden sakin olmasını ister. Bir dakika düşündükten sonra, ondan birkaç dakika beklemesini ister. Öğrencinin anlatacaklarını dinlemeden önce, mesaj üçlü filtre testinden geçmek zorundadır. Mesaj testi geçmezse, anlatılanlar duyulmaya layık değildir.” Her zaman yaptığı, Yunan filozof endişeli öğrencisine bir soru sordu: “bana söyleyeceğin şeyin doğru olduğuna kesinlikle emin misin?” Öğrenci bir anlığına düşündü. Gerçekte, arkadaşın ona söylediklerinin aslında kötü niyetli olup olmadığından emin olamazdı. Tamamen bakış açısına bağlıydı. Filozof, “Yani benim hakkımda söylediği her şeyin doğru olup olmadığını bilmiyorsun.” dedi. Öğrenci, bilmediğini kabul etmek zorunda kaldı. Ardından, Sokrates öğrencisine ikinci bir soru sordu: “Bana söyleyeceğin şey iyi mi yoksa kötü mü?” Öğrenci, açıkça, hiç de iyi olmadığını söyledi. Aslında, tam tersi bir durum söz konusuydu. Filozofla paylaşmak üzere olduğu şeyin ona rahatsızlık ve sıkıntı vereceğine inanıyordu. Bu noktada, Sokrates ona şöyle dedi: “Bana kötü bir şey söyleyeceksin ama bunun doğru olup olmadığından tam olarak emin değilsin”. Öğrenci durumun tam olarak böyle olduğunu kabul etti. Sonrasında, Sokrates üçüncü ve son soruyu sordu: “Arkadaşım hakkında söyleyeceklerin bana yardım edecek mi?” Öğrenci tereddüt etti. Bu bilgilerin yararlı olup olmadığını gerçekten bilmiyordu. Belki de onu arkadaşından uzaklaştıracaktı ama söylenenlerin doğru olup olmadığından emin olmadığı düşünülürse, belki de hiçbir yararı olmayacaktı. Nihayetinde, filozof öğrencisinin ona söylemek istediği şeyi dinlemeyi reddetti. Ve öğrencisine şöyle dedi: “Bana söylemek istediğin şey doğru değilse, iyi değilse ve yararlı değilse, neden onu duymak isteyeyim?” Gerçek, iyilik ve fayda Sokrates’in üçlü filtre testinin temelini oluşturur. Sokrates, insanların, birine bir şey söylemeden önce kendilerine aşağıdaki soruları sormaları gerektiğini iddia eder: “Söylemek üzere olduğum şeyin doğru olduğuna emin miyim?”, “Söyleyeceğim şey iyi bir şey mi?” ve “Bunu gerçekten söylemem gerekiyor mu ve yararlı bir şey mi?”Bu üçlü filtre testi, hem söyleyeceklerimiz hem de dinleyeceklerimiz için mükemmel bir kılavuzdur. Sağlıklı ve yapıcı iletişimi temsil eden bir dizi parametredir. Peki Üçlü filtre testi nasıl uygulanır? Günlük hayatta gerçek, iyi ve faydalı olanı tanımlamak kolay değildir. Bu nedenle, söz konusu üçlü filtre testini uygulamak olduğunda size yardımcı olabilecek bazı ek sorular da vardır: Gerçekle ilgili olarak: Bu bilgilerin doğru olduğunu biliyor muyum? Emin miyim? Bu konuda itibarımı tehlikeye atmaya hazır mıyım?
İyilikle ilgili olarak: Bana ya da diğer kişiye fayda sağlıyor mu? Onları ya da beni daha iyi bir insan yapacak ve iyi duygular uyandıracak mı?
Gerek ya da faydayla ilgili olarak: Bu mesajı öğrenerek, o kişinin hayatı ya da benim hayatım iyileşir mi? Bu bilgiden haberdar olmak kişiyi ne şekilde etkiler ya da ona zarar verir?
“Ben kimseye hiçbir şey öğretemem. Sadece düşünmelerini sağlayabilirim.”
Sokrates
Okuduğunuz İçin Teşekkürler.