OLİMPİYAT OYUNLARININ TARİHÇESİ
O L İ M P İ Y A T T A R İ H İ
Olimpiyat oyunları, veya kısaca Olimpiyatlar, dört yılda bir yapılan geniş kapsamlı bir spor organizasyonudur.
Antik şekli eski yunan'da yapılan oyunlar Fransız soylusu Pierre de Fredy,Baron de Coubertin tarafından 19.yy.'ın sonlarında modernize edilmiştir.
Olimpiyat Oyunları'nın yaz sporlarını içeren ve daha iyi bilineni olan Yaz Olimpiyatları, 1896'dan beri Dünya savaşları istisnaları hariç her dört yılda bir yapılagelmiştir. Kış Oyunları ise 1924'te yapılmaya başlanmıştır ve 1994'ten beri Yaz Oyunlarının yapıldığı yıllardan iki sene sonra yapılmaktadır.
Antik (Klasik) Olimpiyatlar
Antik Olimpiyatların tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte hakkında pek çok söylenti vardır. Olimpiyatların tarihinin M.Ö.14.yy.a kadar uzandığı tahmin edilmektedir. Oyunların Yunanistan'ın Olympia yöresinde başladığı tahmin edilmektedir. M.Ö.776 yılından itibaren ise oyunların tarihi kesin olarak tutulmaya başlanmıştır.
Oyunlar 12 yüzyıl boyunca hiç ara verilmeden, her dört yılda bir yapıldı. Bir süre Yunan yarımadasının, daha sonraları da Yunanistan'ı ele geçiren Romalılar yoluyla tüm Roma İmparatorluğu'nun katılması ile devam etti.
Tanrılar veya yöresel bir kahraman adına yapıldığı tahmin edilen bu büyük şölenin, ilkel de olsa, mutlaka dine dayalı bir başlangıcı bulunuyor. M.Ö.776 yılında yapılan ve I. Olimpiyatlar olarak adlandırılan bu oyunların programında yer alan ve 192 metrelik sahanın boyuna eşit "Stadion" olarak tanımlanan yarışmanın galibi Coroebus'da ilk Olimpiyat Şampiyonu’dur. Geleneklere göre, her Olimpiyat Oyunu bu yarışı kazanan atletin adı ile anılıyor.
Zamanla, yarışma sayısı artırıldı, program bir günden beş güne uzatıldı.
XIV. Olimpiyatları'ndan sonra, sahanın geliş - gidişini kapsayan bir yarış eklendi. Sonraları mesafe koşuları, boks, güreş, boks ve güreş karışımı Pankration/Pentatlon denen 5'li yarışma, zırhları ile yarışan askerlerin koşuları ve atlı araba yarışları ile program genişletildi.
Olimpiyat Oyunları'nın ilk 600 yılı içinde, Yunan günlük hayatının vazgeçilmez unsuru olan kölelerin yarışmalara katılmasına izin verilmedi. Katılacak yarışmacıların tamamının Yunan kanından gelmesine özen gösterildi.
Yunan yarımadasının Romalılar eline geçmesi ile durum değişti ve İmparatorluk sınırları içinde yaşayan herkese Olimpiyatlar'a katılma hakkı tanındı.M.Ö.146 yılından itibaren, o zamana kadar genellikle Peloponez yörelerinden gelen Olimpiyat şampiyonları, zamanla, "Küçük Asya" denen Anadolu'dan gelenlere boyun eğdiler.
Antik Olimpiyatlar'da kadın sporcular yer alamıyordu. Hatta kadınlar, seyirci olarak dahi sahaya giremiyorlardı. Zaman içinde Olimpiyatlar sırasında, ancak olimpiyat alanı dışında olmak üzere Tanrıça Hera adına bayanlar için yarışmalar düzenlendi.
Oyunlar kademeli olarak Romalılar Yunanistandaki gücünü arttırdıkça etkisini kaybetmeye başladı. Hristiyanlık Roma İmparatorluğu'nun resmi dini olunca oyunların din dışı ve Hristiyan etkisine karşı bir durum olduğu düşünülmeye başladı. 393 yılında İmparator Theodosius bin yılı aşkın tarihi olan oyunları kaldırdıModern Olimpiyatlar
393 yılında Olimpiyat oyunları tam olarak bitmedi.17. yüzyılda dahi İngiltere'de bu isimle bir spor festivali gerçekleşmekteydi. Bu arada Fransa ve Yunanistan gibi ülkelerde pek çok festival düzenlenmekteydi. Ama bu organizasyonlar daha ufak boyutlu ve yerel düzeydeydi.
Oyunları tekrar organize etme çabası 19. yüzyılın ortalarında Alman arkeologların Olimpia antik kentinin kalıntılarını bulmasından itibaren arttı.
Bu dönemde, Baron de Coubertin 1870-1871 yıllarında Almanya ve Fransa arasındaki savaşı neden Fransa'nın kaybettiğini araştırıyordu. Baron de Coubertin'in düşüncesine göre yenilginin sebebi Fransa'da gerçek anlamda fiziksel eğitimin verilmemesidir. Bunu sporla aşma düşüncesine girer. Ona göre gençlik sadece kapalı sınıflarda değil aynı zamanda, açık havada spor yaparak yetişmelidir. Baron, Fransa’da çağın gerisinde kalan eğitim ve spor kuruluşlarına yeni bir sistem getirmek istedi. Aynı zamanda ülkeleri spor ile daha yakınlaştırarak ve sporla yapılan rekabet ile savaşları önlemenin daha doğru yol olduğunu düşündü.
16 Haziran - 23 Haziran 1894 arasında Paris, Sorbonne Üniversitesi'nde düzenlenen bir kongrede bu düşüncelerini farklı ülkelerden dinleyicilere aktardı. Kongrenin son gününde ilk modern olimpiyat oyunlarının da antik oyunların doğum yeri olan Atina'da, 1896 yılında yapılmasına karar verildi. Oyunları organize etmek için Uluslar arası olimpiyat komitesi (IOC) kuruldu. Komitenin ilk başkanı olarak Yunan Demetrius Vikelas seçildi.
Kongrede kabul edilen ilkeler şöyle sıralandı:
- Olimpiyatlar, eskiden olduğu gibi, her dört yılda bir yapılacak.
- Olimpiyatlar, Klasik Yunan'da olduğunun aksine, tüm dünya sporcularına açık olacak ve yarışma programı, günün sporlarını içerecek.
- Yarışmalarda sadece büyükler yer alacak.
- Amatörlük kuralları, kesinlikle uygulanacak.
- Olimpiyat organizasyonu "gezici" olacak ve her olimpiyat başka bir ülkede yapılacak.
İlk oyunlar Atina'da 1896'da başarı ile tamamlandı. Toplam katılan sporcu sayısı 250'den az olmasına rağmen, oyunlar o tarihe kadar yapılan en çok katılımlı spor organizasyonu oldu. Ve ikinci oyunların düzenlenmesi için IOC, Paris'i tercih etti.
1896 yılında 15 ülkeden 245 sporcu ile başlayan oyunlar, 2000 yılına gelindiğinde Sidney'de 200'ü aşkın ülkeden 10.500 katılımcıya kadar çıktı. Yine Sidney'de 16.000 gazeteci ve televizyon muhabiri bu organizasyonu takip etti. Bu şekilde oyunlar dünyanın en büyük medya olaylarından biri durumuna geldi. Bugün oyunları 4 milyara aşkın kişinin televizyonlardan izleyebildiği bilinmektedir.
Bu denli büyük büyüme yine de sorunlara sebep olmaktadır. 1980'lerdeki finansal sorunlar sponsorlar ve yayın hakları ile bir şekilde çözülsede bu denli yüksek sayıda katılımcı, medya ve seyirciyi konuk etmek şehirler için oldukça büyük yük getirmektedir.
Yunanistan Devletinin Olimpiyat Oyunlarını boykot etme ve yapılmamasını isteme gibi bir hakkı vardır.Bu güne kadar yapılmış olimpiyat oyunlarının ne zaman ve nerede yapıldığına dair bilgi aşağıda verilmiştir.<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:595.3pt 841.9pt; margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->
|BU GÜNE KADAR YAPILMIŞ OLİMPİYATLAR |
|YIL||OYUNLAR||ŞEHİR||ÜLKE |
|1896||I.OLİMPİYAT OYUNLARI||ATİNA||YUNANİSTAN|
|1900||II.OLİMPİYAT OYUNLARI||PARİS||FRANSA|
|1904||III.OLİMPİYAT OYUNLARI||ST.LOUİS||A.B.D.|
|1906||ARA OYUNLAR||ATİNA||YUNANİSTAN|
|1908||IV.OLİMPİYAT OYUNLARI||LONDRA||İNGİLTERE|
|1912||V.OLİMPİYAT OYUNLARI||STOCKHOLM||İSVEÇ|
|1916||VI.OLİMPİYAT OYUNLARI||BERLİN||ALMANYA||(Yapılamadı)|
|1920||VII.OLİMPİYAT OYUNLARI||ANTWERP||BELÇİKA|
|1924||VIII.OLİMPİYAT OYUNLARI||PARİS||FRANSA|
|1928||IX.OLİMPİYAT OYUNLARI||AMSTERDAM||HOLLANDA|
|1932||X.OLİMPİYAT OYUNLARI||LOS ANGELES||A.B.D.|
|1936||XI.OLİMPİYAT OYUNLARI||BERLİN||ALMANYA|
|1940||XII.OLİMPİYAT OYUNLARI||HELSİNKİ||FİNLANDİYA||(Yapılamadı)|
|1944||XIII.OLİMPİYAT OYUNLARI||LONDRA||İNGİLTERE||(Yapılamadı)|
|1948||XIV.OLİMPİYAT OYUNLARI||LONDRA||İNGİLTERE|
|1952||XV.OLİMPİYAT OYUNLARI||HELSİNKİ||FİNLANDİYA|
|1956||XVI.OLİMPİYAT OYUNLARI||MELBOURNE||AVUSTRALYA|
|1960||XVII.OLİMPİYAT OYUNLARI||ROMA||İTALYA|
|1964||XVIII.OLİMPİYAT OYUNLARI||TOKYO||JAPONYA|
|1968||XIX.OLİMPİYAT OYUNLARI||CİUDAD DE MEXİCO||MEKSİKA|
|1972||XX.OLİMPİYAT OYUNLARI||MÜNİH||ALMANYA|
|1976||XXI.OLİMPİYAT OYUNLARI||MONTREAL||KANADA|
|1980||XXII.OLİMPİYAT OYUNLARI||MOSKOVA||SOVYETLER BİRLİGİ|
|1984||XXIII.OLİMPİYAT OYUNLARI||LOS ANGELES||A.B.D.|
|1988||XXIV.OLİMPİYAT OYUNLARI||SEUL||GÜNEY KORE|
|1992||XXV.OLİMPİYAT OYUNLARI||BARCELONA||İSPANYA|
|1996||XXVI.OLİMPİYAT OYUNLARI||ATLANTA||A.B.D.|
|2000||XXVII.OLİMPİYAT OYUNLARI||SİDNEY||AVUSTRALYA|
|2004||XXVIII.OLİMPİYAT OYUNLARI||ATİNA||YUNANİSTAN|
|2008||XXIX.OLİMPİYAT OYUNLARI||PEKİN||ÇİN |
|YAPILACAK OLİMPİYATLAR |
|2012||XXX.OLİMPİYAT OYUNLARI||LONDRA||İNGİLTERE|
TÜRKİYE VE OLİMPİYATLAR
Türkiye bu güne kadar olimpiyatlarda, Atletizm, Atıcılık, Bisiklet, Boks, Binicilik, Halter, Eskrim, Güreş, Judo, Okçuluk, Kürek, Tekvando, Yüzme, Yelken, Futbol ve Basketbol branşlarında yer aldı.Olimpiyatlarda ilk kez Ata sporu güreş branşı ile yer alan milli takımımız 1936 yılında ilk madalyasını kazandı. Ayrıca güreş milli takımımızın en çok madalya kazandığı daldı Türk Olimpiyat Tarihi'nin önemli başlıklarını aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz
İlk Altın Madalya: Yaşar Erkan 1936 (Berlin)
İlk Bronz Madalya: Mersinli Ahmet Kireççi 1936 (Berlin)
İlk altın gümüş ve bronz madalyalar: Güreş
1936 Berlin Olimpiyatlarında Bayanlarda ilk katılan sporcularımız: Eskrim dalında Halet Çambel ile Suat Fetgeri Aşeni
Olimpiyatlarda bayanlarda ilk madalya: 1992 Barcelona Olimpiyatlarında Judoda Hülya Şenyurt'tan geldi ( bronz madalya)
Bayanlarda ilk altın madalya: 2004 Atina Olimpiyatları'nda Nurcan Taylan'dan (halter) geldi. Bayanlarda gümüş madalya kazanan sporcu hiç yok. Sadece 1992 yılında Gösteri sporu olarak yer alan Tekvandoda Ayşegül Ergin gümüş madalya kazandı.
Türkiye Cumhuriyeti olarak ilk kez 1928 Paris Olimpiyatları'nda yer aldığımız Atletizmde ilk madalya 1948 Londra Olimpiyatlarında Ruhi Sarıalp'ten (bronz-üç adım atlama) geldi. Ardından 2004 Atina Olimpiyat Oyunları'nda Eşref Apak Çekiç atmada bronz madalya kazandı. Atletimde bu güne kadar Türkiye 16 kez Olimpiyatlarda yer aldı.
Atletizmde bayanlardaki ilk temsilcimiz: 1948 Londra Olimpiyat oyunları'nda Üner Teoman 100 metrede ülkemizi temsil etmişti.
Meksika'da 1968 yılında ilk kez yer aldığımız Boksta ilk madalya: 1996 yılında Atlanta'da Malik Berberoğlu'ndan (gümüş) geldi.
İlk Kez 1972 Münih'te yer aldığımız Halter branşında ilk madalya: 1988 yılında Naim Süleymanoğlu'dan geldi. Süleymanoğlu bundan sonraki 3 olimpiyatta da altın madalya kazanarak Olimpiyat tarihine geçen Türk Sporcu oldu.
Daha önceleri Olimpiyatlarda Gösteri sporu olarak yer alan Tekvando'nun 2000 Sydney'de Olimpik dala dahil edilmesiyle bayanlarda ilk madalya Hamide Bıçkın Tosun'dan ((bronz), daha sonra da 2004 Atina Olimpiyatları'nda Bahri Tanrıkulu ile ilk gümüş madalya kazanıldı. Tanrıkulu Olimpiyatlarda Tekvandoda ilk madalya kazanan erkek sporcu oldu.