Nedir
Bulimiya
Bulimiya bir tür yeme bozukluğudur. Bulimiyası olan insanlar çok kısa sürede çok aşırı miktarlarda yemek yerler. Bundan sonra yedikleri yiyecekten kurtulmak için bir şey yaparlar (temizleme). Kusabilir, aşırı egzersiz yapabilir veya müshil ilacı kullanabilirler.
Bulimiyası olan insanlar yemek onlara bir tür rahatlık duygusu verdiği için aşırı yerler. Fakat çok yemek de onlara kontrollerini kaybettikleri duygusunu verir. Aşırı yemeden sonra utanç ve suçluluk duyarlar ve kilo almaktan korkarlar. Bu onları yemeklerden kurtulma safhasına getirir.
Tedavi olmadan bu “aşırı yeme ve kurtulma” safhaları ciddi, uzun dönemli sağlık sorunlarına yol açabilir. Ağızdaki kusma kaynaklı asit dişlerin çürümesine, diş hastalılarına ve diş minesinin yitirilmesine neden olabilir. Her türlü kurtulma eylemi kemik incelmesine, böbrek hasarına, kalp sorunlarına, hatta ölüme neden olabilir.
Eğer siz veya tanıdığınız birinin bulimiyası veya başka bir yeme bozukluğu varsa yardım alın. Yeme bozuklukları tehlikeli olabilir. İrade tek başına bunların üstesinden gelmeye yetmez. Tedavi, yeme bozukluğu olan bir insanın kendini iyi hissetmesine ve daha sağlıklı olmasına yardım eder.
Belirtileri
Belirtiler
Bulimiyası olan insanlar:
- Düzenli olarak aşırı yerler. Birkaç saat içinde, bazen daha kısa sürede çok aşırı miktarda yemek yerler. Yemeye kendini kaptırdıkları sırada kendilerini kontrol edemez, yemeyi durduramazlar.
- Yemekten kurtulmak ve kilo almaktan kaçmak için arınma uygularlar. Kendilerini kusturabilir, çok uzun zaman ağır egzersiz yapabilir, laksatifler, müshil ilaçları, lavman gibi ilaçlar kullanabilirler.
- Kendileri hakkındaki görüşleri tartıda ne kadar çıktıklarına ve nasıl göründüklerine bağlıdır.
Bunlardan herhangi biri tedavi gerektiren bir yeme bozukluğu işaretidir.
Nasıl anlaşılır
Bulimiya başka bir yeme bozukluğu olan anoreksiya nervosa bozukluğundan farklıdır. Anoreksiyası olan insanlar öyle az yerler ki çok zayıflarlar. Bulimiyası olan insanlar o kadar zayıf olmayabilir. Normal ölçülerde olabilir. Gizli gizli aşırı yiyebilir ve yemekten kurtulduklarını inkar edebilirler. Bu durum, başka insanların onlarda bulimiya bozukluğu olduğunu anlamasını zorlaştırır.
Eğer birinden kuşkulanıyorsanız, aşağıdaki işaretlerin var olup olmadığına bakınız. Bulimiyası olan bir insan:
- Yemeklerden hemen sonra banyoya gider.
- Aşırı yer ama kilo almaz.
- Yemek konusunda sır saklar, yemek gizler veya insanların yanında bir şey yemez.
- Kendini iyi hissetmediği vakitlerde bile aşırı egzersiz yapar.
- Sürekli diyet, kilo ve vücut ölçüleri hakkında konuşur.
- Laksatifleri, müshil ilaçlarını sık kullanır.
- Elinin arkasında diş izleri veya nasırlar vardır veya yanakları veya çenesi şişmiştir. Bunlar kendini kusmaya zorlamasından kaynaklanır.
Sebepleri
Sebepler
Bütün yeme bozuklukları karmaşık sorunlardır ve uzmanlar bunlara neyin sebep olduğunu bilemiyorlar. Fakat bunlara aile geçmişi, sosyal faktörler ve kişilik özelliklerinin bir bileşimi neden olmuş olabilir. Eğer şu şartlar varsa bulimiya olma ihtimaliniz vardır:
- Ailenizdeki diğer insanlar obezdir veya bir yeme bozukluğuna sahiptir.
- Vücut ölçülerinin önemli olduğu bale, modellik ve jimnastik gibi bir spor veya iş yapıyor olabilirsiniz.
- Her zaman kusursuz olmaya çalışan, hiçbir zaman kendini yeterince iyi hissetmeyen veya çok endişelenen bir insansınız.
- Boşanma, yeni bir şehre taşınma, yeni bir okula başlama veya sevdiğiniz bir insanı yitirme gibi stresli hayat olayları yaşıyorsunuz.
Risk Faktörleri
En Yaygın Görüldüğü Gruplar
- Onlu yaşlar. Tıpkı diğer yeme bozuklukları gibi bulimiya genellikle onlu yaşlarda başlar. Ama daha erken bir yaşta veya yetişkinlikte de başlayabilir.
- Kadınlar. Bulimiyası olan 11 insandan 10’u kadındır. Fakat bazı genç ve orta yaşlı erkeklerde de görülür.
Bulimiya genellikle onlu yaşlarda başlasa da, genellikle yetişkinlikte devam eder ve uzun dönemli bir bozukluktur.
Tedavisi
Tedavi
Bulimiya psikolojik danışmanlık ve bazen ilaçlarla, örneğin antidepresanlarla tedavi edilir. Tedavi ne kadar erken başlarsa o kadar iyidir. Tedaviye erken başlamak iyileşmeyi kolaylaştırır ve ciddi sağlık sorunlarını engeller.
Bir danışmanla çalışarak bulimiyası olan kişi kendi hakkında daha iyi hissedebilir. Tekrar normal yemeyi ve ardından yemekten kurtulmamayı öğrenebilir.
Depresyon gibi diğer zihinsel sağlık sorunları sık sık bulimiya hastalığına eşlik eder. Eğer kişi bulimiyaya eşlik eden başka bir soruna sahipse daha fazla tedavi gerekebilir ve kişinin iyileşmesi daha uzun sürebilir.
Yeme bozukluklarının iyileşmesi uzun sürebilir. Tekrar eski sağlıksız yeme alışkanlıklarına dönülmesine sık rastlanır. Eğer ciddi sorunlarınız varsa, onları kendi başınıza çözmeye çalışmayın. Yardım isteyin.
Ne yapılabilir
Sizin için önemli bir insanın bir yeme bozukluğu olduğunu keşfetmek çok korkutucu olabilir. Eğer bir yakınınız veya arkadaşınızın bulimiya olduğunu düşünüyorsanız, şu şekillerde yardım edebilirsiniz:
- Onunla konuşun. Neden endişelendiğinizi anlatın.
- Onu bir doktor veya psikolog gibi yardım edebilecek biriyle konuşmaya ikna edin. Onunla birlikte gitmeyi teklif edin.
- Anne veya baba, öğretmen, danışman veya doktor gibi fark yaratabilecek birine söyleyin. Yakınınız veya arkadaşınız ne kadar çabuk tedaviye başlarsa, o kadar çabuk iyileşir.