Okyanusa ve balinaların midelerine giden pet şişelerden, kaplumbağalara zarar veren kamışlara kadar, plastik kirliliği gezegenimize önemli derecede nüfuz eder. Plastik kirliliği sorunu, üretimin 1950’de yılda iki milyon tondan, bugüne 300 milyon tondan fazla artarak gittikçe daha da kötüleşti.
“Plastikler” etiketine giren binlerce polimer asla kaybolmaz. Sadece mikroplastik denilen daha küçük parçalara dönüşürler.
Plastik Kirliliği Hakkında Ne Yapmalı?
Science Advances’te yapılan bir 2017 araştırması, şimdiye kadar üretilen tüm plastik malzemelerin yüzde 90’ının çoğunlukla atık depolama alanlarının içinde ya da çevrede olduğunu (geri kalanların yakıldığını) tahmin ediyor. Poşet ve pipet gibi tek kullanımlık plastik üzerindeki yasaklar, plastik kullanımın önüne geçmek için dünya çapında popüler bir politika haline gelmiştir.
Ancak bu kuralların bazıları, İrlanda ve Kaliforniya da dahil olmak üzere yerlerde israfı azaltmış olsa da, doğrudan üretime değinmiyor ve kullanıcıları çevreye pek dost olmayan alternatiflere gönderebiliyorlar. Araştırmacılar, yaygın bir çevre sorunu teşkil ettiğini bilmek için plastik atıkların akışı hakkında yeterince bilgi edindiler.
Endişeler artıyor…
Plastik, hayvanlara fiziksel zarar verir ve savunmasız türleri tehlikeye sokmak için diğer tehditlerle birleşebilir. Mikroplastiğin solunması ve yutulması ile ilgili endişeler de var. Bunun önüne geçme girişimleri de, iki geniş hedefe ulaşmak anlamına gelir: ürettiğimiz plastik miktarını önemli ölçüde azaltmak ve yaptığımız şeyin geri dönüşümünü ve yeniden kullanımını geliştirmek.
Amerika’daki plastiğin yalnızca yüzde 9’u…
ABD bu çözümlerin daha büyük bir parçası olmalı. ABD’nin sadece plastik üretiminde değil, milyonlarca ton atığın da Asya’ya ihraç edilmesiyle oynadığı rolü unutuyoruz. Çin, artık geri dönüştürülebilir atıkların ithalatını artık kabul etmiyorsa, ABD’de toprak dolusu atıklara ve çöp yakma tesislerine dönen bunalımlı bir geri dönüşüm sisteminden sorumlu yerel makamlarla birlikte bir hesaplaşma zorunluluğu getirmiştir.
Bu seçeneklerin diğer çevresel etkileri olabilir ve mevcut plastiği yeniden kullanmak ve geri dönüştürmek yerine, fosil yakıtlardan bakir plastik oluşumunu devam ettirebilir. Çevre Koruma Ajansı’na göre, ABD’deki plastiğin yalnızca yüzde 9’u şimdi geri dönüştürülüyor.
Adımlar ne olmalı?
Federal devletler ve eyalet hükümetleri, ülkenin ayrık geri dönüşüm sistemini düzene sokmak ve kıyıdan sıyrılmak için adım atmalı. Bu, örneğin, geri dönüştürülebileceklerin standardize edilmesi ve renklendirme gibi katkı maddelerinin sınırlandırılması, standart olarak çıkarılması pahalı olan ve plastiğin geri dönüştürücüler için daha az değerli hale getirilebileceği şekilde yapılabilir.
Yatırımların önemi:
Hükümetler ayrıca, aksi takdirde karşılayamayacak olan topluluklarda geri dönüşüm ve kompost altyapısını finanse edebilir. Bu tür yatırımlar, örneğin şu anda yalnızca endüstriyel tesislerde uygun şekilde parçalanabilen kompostlanabilir plastiğin daha geniş kullanımına zemin hazırlayan bölgedeki Amerikan inovasyonunu teşvik edebilir.
Pek çok araştırmacı ayrıca, plastik atık üreticilerini, plastik atıkları azaltmak için bu atık maliyetlerini daha fazla artıracak teşviklerle mevcut gönüllü taahhütlerinin ötesine itmek gerektiğini söylüyor.
Genişletilmiş üretici sorumluluğu
İngiltere’den Hindistan’a kadar olan ülkeler, üreticilerin ürünlerinin toplanması ve geri dönüştürülmesi masraflarını ödemesi programına bakıyor. Ayrıca geri dönüşümlü plastiklerin belirli bir yüzdesine sahip olmayan yeni ürünlere uygulanan vergileri de içeren bu tür “genişletilmiş üretici sorumluluğu” programlarına bakıyorlar.
İlerlediğimiz çözümler istenmeyen sonuçlar yaratmaz.
Her politikanın kendi savunucuları ve çıkarıcıları vardır. Ve sonuçta hangilerinin en bilimsel, ekonomik ve politik anlamda karar verdiğine karar vermek milletvekillerine bağlıdır. ABD’de Kongre, kişisel bakım ürünlerinde sınırsız küçük malzemeleri yasaklayan 2015 Microbead-Free Waters Yasası ile adım atmaya istekli olduğunu çoktan göstermiştir.
Kapsamlı çözümler…
İki partili 2018’de Deniz Enkazı ile Mücadele Etmek İçin Deniz Yasamızı Kurtarmak için yapılan planlı bir güncelleme, Kongre’nin Araştırma Hizmeti ve Ulusal Bilimler Akademisi gibi tarafsız hakemleri, çeşitli politikaların maliyetlerini ve etkililiğini değerlendirmelerini isteyebilir. İlerlediğimiz çözümler istenmeyen sonuçlar yaratmaz.
Sadece semptomları kapatan fakat plastik problemin kökenini görmezden gelen Yara bandılara değil, kapsamlı çözümlere ihtiyacımız var.
Toğram