Görme Engelli insanlar daha mı iyi duyuyor?
Sesin duyulması, seslerden gelen titreşimlerin kulağımıza girmesi ve iç kulağımızın içinde ileri geri hareket etmeleri için kıl hücresi denen saçlara dönüşen küçük saç benzeri yapılara neden olmasıyla ortaya çıkar. Saç hücreleri bu hareketi beynin kullanabileceği bir elektrik sinyaline dönüştürür.
Bir kişinin ne kadar iyi duyabildiği büyük ölçüde bu saç hücrelerinin ne kadar sağlam olduğuna bağlıdır. Kaybolduktan sonra, geri dönmezler – ve bu kör insanlar için farklı değildir. Böylece kör insanlar fiziksel olarak diğerlerinden daha iyi duyamazlar.
Oysa kör insanlar çoğu zaman sesin kaynağını bulmak gibi işiten görevlerde daha iyi performans gösterirler. Bunun nedeni, duyu organlarının ötesine baktığımızda, beyinde neler olduğu ve duyusal bilginin onun tarafından nasıl işlendiğini ortaya çıkarmaktadır.
Algı, beyin duyu organlarımızın sağladığı sinyalleri yorumladığında ve beynin farklı bölümlerinin farklı duyusal organlardan gelen bilgilere tepki verdiği zaman ortaya çıkar. Görsel bilgileri işleyen alanlar (görsel korteks) ve ses bilgisini işleyen alanlar (işitsel korteks) vardır. Ancak görme hissi kaybolduğunda, beyin dikkat çekici bir şey yapar: bu beyin bölgelerinin işlevlerini yeniden düzenler.
Kör insanlarda görsel korteks görsel girdi olmadan biraz “sıkılmış” hale gelir ve kendini “yeniden sarmaya” başlar ve diğer duyulardan gelen bilgiye daha duyarlı hale gelir. Yani kör insanlar görmelerini kaybetmiş olabilirler, ancak bu, bilgiyi diğer duyulardan işlemek için daha büyük bir beyin kapasitesi bırakır.
Beyinde yeniden örgütlenme derecesi, birinin görüşünü kaybettiği zamana bağlıdır. Beyin, yetişkinlik de dahil olmak üzere, yaşamın herhangi bir noktasında kendisini yeniden düzenleyebilir, ancak çocukluk döneminde beyin, değişime daha çok uyum sağlayabilmektedir. Bunun nedeni, çocukluk döneminde beynin hala gelişmesi ve beynin yeni organizasyonunun mevcut biriyle rekabet etmek zorunda olmamasıdır. Sonuç olarak, çok erken yaşlardan beri kör olan insanlar beyinde daha büyük bir yeniden örgütlenme düzeyini göstermektedir.
Yaşamın erken dönemlerinde kör olan insanlar, daha sonra yaşamakta olan, duyma ve duyuşsal görevlere dokunan görme engelli insanlardan daha iyi performans gösterirler.
Ekolokasyon / Sesle yer Belirleme
Beyindeki yeniden yapılanma aynı zamanda kör insanların bazen kendi kalan duyularını ilginç şekillerde nasıl kullanacaklarını öğrenebildikleri anlamına da gelir. Örneğin, bazı kör insanlar ekolokasyon kullanarak etraflarındaki nesnelerin yerini ve boyutunu hissetmeyi öğrenirler.
Ağızlarıyla tıklamalar üreterek ve ekoları dinleyerek, kör insanlar çevrelerindeki nesneleri bulabilirler. Bu yetenek görsel kortekste beyin aktivitesi ile sıkı bir şekilde bağlantılıdır. Aslında, kör eko-protektörlerdeki görsel korteks, ses bilgisine, görüşte görsel bilgi ile aynı şekilde cevap verir. Başka bir deyişle, kör eko-protektörlerde işitme, beyindeki görmeyi çok büyük ölçüde değiştirmiştir.
Ama her kör kişi otomatik olarak uzman bir eko-vektor değildir. Kör bir kişinin ekolokasyon gibi bir beceri geliştirip geliştiremeyeceği, bu görevi öğrenmeye harcanan zamana bağlıdır – bu görüşü gören insanlar bile bu beceriyi yeterli eğitim ile öğrenebilirler, ancak kör insanlar muhtemelen yeniden düzenlenmiş beyninden geri kalan duyulara daha fazla ayarlanmasından faydalanacaktır.
Kör insanlar da günlük görevleri yerine getirmek için kalan duyularına daha fazla güveneceklerdir, bu da onların kalan duyularını günlük olarak eğitmeleri anlamına gelir. Yeniden düzenlenmiş beyin, kalan duyularını kullanma konusundaki daha büyük deneyim ile birlikte, görme engelli insanlarda görebilen insanların üstünde işitme ve dokunma gibi bir yanlara sahip olmaları kör kişilerde önemli faktörler olduğuna inanılmaktadır.
Paylaşmak Güzeldir
Kaynak İçin Tıklayınız