Zamir İçerik
Adın yerini tutan sözcüklere zamir (-adıl) denir. Cümlede yer alan sözcüğün zamir olabilmesi için:
a)Herhangi bir adın yerine kullanılması,
b)Ad çekim eklerini alabilmesi,
c)Ad tamlamasında yer alabilmesi gerekir.
Zamirler iki gurupta incelenir:
A)Sözcük halindeki zamirler:
a)Kişi (-şahıs) zamirleri
b)İşaret zamirleri
c)Soru zamirleri
d)Belgisiz zamirler
B)Ek halindeki zamirler:
a)İlgi zamiri
b)İyelik zamiri
SÖZCÜK HALİNDEKİ ZAMİRLER
1.Kişi Zamirleri
Cümlede kişi adının yerini tutan sözcüklerdir.
Ben, Sen, O:Tekil şahıs zamirleri
Biz, Siz, Onlar:Çoğul şahıs zamirleri
Kişi zamirleri cümlede, adlar gibi özne, nesne, dolaylı tümleç hatta ek fiil alarak yüklem görevi görür.
Örnekler:
Siz, tatile gidiyorsunuz.(Özne)
Günlerdir hep seni aradım.(Belirtili Nesne)
Çantan bende kalmış.(Dolaylı Tümleç)
Sakın gelme diyen sendin.(Yüklem)
Kişi zamirleri ad tamlamasında tamlayandır:
Örnekler:
Bizim evimiz
Senin kalemin
Onun arabası
Ben ve sen zamirleri -e hal ekini aldıklarında sözcüğün kökü değişir. Sen-sana (sene değil) ben-bana (bana değil).
Kendi sözcüğü de bir varlığın özü, aslı anlamında kullanılan bir kişi zamiridir. Anlamında pekiştirme vardır. Kendi sözcüğü addır. Zamir olarak kullanılması için iyelik ekleri gerekir:kendim, kendin, kendisi, kendimiz, kendiniz, kendileri.
Örnekler:
Pastaları kendim yaptım.(Ben yaptım)
Kendisi gitmiş.(O gitmiş)
Bunları kendin bana verdin.(Sen verdin)
2.İşaret Zamirleri
Varlıkların veya hayvanların yerini onları göstererek tutan zamirlerdir.
Tekiller Çoğullar
Ben Biz
Sen Siz
O Onlar
Örnekler:
Bu, eski bir sözlüktür.
Şu daha güzel.
O da evcil bir hayvandır.
Bu,şu,o sözcükleri kendilerinden sonra isim geliyorsa işaret sıfatıdırlar.
Örnekler:
Bu ev satıldı.
İşaret
Sıfatı
Şu masa benimdir.
İşaret
Sıfatı
Öteki,beriki,diğer,öyle,şöyle sözcükleri de işaret zamiri görevi yaparlar.
Örnekler:
Ötekini değil berikini ver.
Böylesi düşman başına.
3.Soru Zamirleri
İsimlerin yerini soru yoluyla tutan sözcüklerdir.
Örnekler:
Bunu size kim anlattı?
Sorulardan kaçını doğru yaptın?
Annem nereye gitti?
Bugün neler aldınız?
Bunlardan hangileri benim?
Soru sözcüğünden sonra ad geliyorsa soru sıfatı olur.
Örnekler:
Hangi kapıyı çalacaksınız.
Soru
Sıfatı
Kaç sokak dolaşacaksınız.
4.Belgisiz Zamirler
Hangi adın yerini tuttuğu açıkça belli olmayan zamirlerdir.
Belgisiz zamirler şunlardır:Biri, çoğu, birkaçı, herkes, hepsi, öteberi, şey, kimisi, kimi, bazısı, falan...
Örnekler:
Bazısı müzikten hoşlanmaz.(Kimlerin müzikten hoşlanmadıkları belli değil)
Biri buraya gelsin.(Kimin geleceği belli değil)
Sınıftaki sıraların hepsi dışarı çıkarıldı.(Sıraların sayısı belli değil)
Belgisiz zamirlerden sonra isim gelirse belgisiz sıfat olur.
Örnekler:
Birtakım insanlar gördüm.
Oraya birçok ev yapılmıştı.
Birkaç model gösterir misiniz?
EK DURUMUNDAKİ ZAMİRLER
1. İlgi Zamiri
İlgi zamiri,ismin yerini tutan -ki ekidir. Belirtili isim tamlamalarında kimi durumlarda tamlanan düşer. Söylenmeyen ismin yerini tutan bu ek, tamlayan isme eklenir:
Örnekler:
Bizim sokağın elektrikleri kesildi, karşı sokağınki de kesilmiş.
Benim defterim kaplı, seninki kapsız.
Sizin ev bizimkinden büyük.
2.İyelik Zamirleri
Eklendiği sözcüğün belirttiği varlığın kime ya da kaçıncı kişiye ait olduğunu gösterir. İyelik zamirleri, kişi zamirleriyle isim tamlamasında tamlananın aldığı eklerdir.
Örnekler:
Benim kardeşim
Senin evin
Kalem kelimesini iyelik zamirine çekimleyelim.
Kalem-im
Kalem-in
Kalem-i
Kalem-imiz
Kalem-iniz
Kalem-leri