Birinci Dünya Savaşı
Bu savaşın gerçek sebebi, sanayileşmiş ülkeler arasında dünyada iktisadî ve siyasî hâkimiyeti ele geçirme mücadelesidir. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Veliahdı Franz Ferdinand ve eşi, 28 Haziran 1914 günü Saraybosna’yı ziyaretinde bir Sırp tarafından öldürüldü. Avusturya Hükümeti’nin tepkisi çok sert oldu. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, suikasttan sorumlu tuttuğu Sırbistan’a 28 Temmuz 1914’te savaş açtı. Kısa süre içerisinde bu savaşa diğer Avrupalı devletler de katıldılar. Böylece I. Dünya Savaşı başlamış oldu. Fakat Rusya’yı tek başına karşısına almaya çekinen Avusturya, öncelikle Almanya’ya danıştı. Almanya’nın verdiği üstü kapalı desteğin ardından, Avusturya-Macaristan, Sırbistan’a savaş açtı. Bunun üzerine Rusya genel seferberlik ilan etti.
Savaş başladıktan sonra yaşanan önemli bir gelişme, Anadolu’dan toprak vaadi alan İtalya’nın saf değiştirerek İtilaf Devletleri blokuna katılmasıydı.
Avrupa’da başlayan bu savaş, Osmanlı Devleti, Japonya ve ABD’nin de katılımıyla bir dünya savaşına dönüştü.
Ülkeler İtilaf Devleti ve İttifak Devleti şeklinde iki tarafa ayrılarak savaşta yer almışlardır.
Birinci Dünya Savaşı’na Katılan Ülkeler
– İttifak Devletleri
Almanya
Avusturya-Macar imparatorluğu
İtalya (1915’e kadar)
Bulgaristan
Osmanlı Devleti
– İtilaf Devletleri
İngiltere
Rusya
Fransa
İtalya (1915’ten sonra)
Sırbistan
Japonya
Romanya
Portekiz
ABD
Brezilya
Yunanistan
Savaşın ortalarına doğru İtilaf Devletleri de İttifak Devletleri de ağır kayıplar vermiştir. Savaşta İtilaf Devletleri çok güç kaybetmiştir. Ancak Asya, Pasifik ve Afrika’da üstünlük elde etmiştir. Avrupa’da ise İttifak Devletleri üstünlüğü ele geçirmiştir. Rusya’nın savaştan çekilmesiyle İttifak Devletleri savaşı kazanmaya yaklaşsa da taze bir güç olan ABD’nin savaşa girmesiyle savaş İtilaf Devletleri lehine dönmüştür.
Savaşın sonlarına doğru İttifak Devletleri çöküşe yaklaşmıştır. Neredeyse her yer İtilaf Devletleri’nin eline geçmiştir. ABD Başkanı Woodrow Wilson ünlü Wilson İlkeleri’ni yayınlamıştır. Bu ilkelere güvenen İttifak Devletleri savaştan çekilmiştir.
Birinci Dünya Savaşı Nedenleri
1. Ham madde ve sömürge arayışı.
2. İngiltere ve Almanya arasındaki ekonomik rekabet.
3. Silahlanma yarışının hızlanması.
4. Fransız ihtilalinin getirdiği milletçilik akımının etkisi.
5. Fransızların Alsos-Loren Bölge’sini Almanlardan geri almak istemesi.
6. Devletlerarası bloklaşma.
7. Avusturya’nın ve Rusya’nın balkanlar üzerindeki çıkar çatışmaları.
8. Siyasi birliğini geç tamamlayan Almanya ve İtalya’nın siyasi dengeleri değiştirmesi.
Birinci Dünya Savaşı Sonuçları
1. Osmanlı, Almanya, Avusturya-Macar ve Rusya parçalandı.
2. Polonya, Macaristan, Çekoslovakya, Yugoslavya, Macaristan, Litvanya, Finlandiya, Estonya gibi yeni devletler kuruldu.
3. Dünya barışını korumak amacıyla Cemiyet-i Akvam kuruldu.
4. Sömürgeciliğin yerini manda yönetimi aldı.
5. Bazı ülkelerde rejim değişiklikleri oldu. Kominiz, Faşizm, Nazizm gibi rejimler ortaya çıktı.
6. Orta doğuda otorite boşluğu oluşmuş ve dengeler alt üst olmuştur.
7. Savaştan en karlı İngiltere çıkarken Almanya gücünü yitirmiştir.
8. Ümmetçilik anlayışı sona ermiş, Araplar Osmanlıdan ayrılmıştır.
9. İlk kez kimyasal silahlar, tanklar ve deniz altılar bu savaşta kullanılmıştır.
10. ABD’nin uluslar arası ağırlığı artmıştır.
Osmanlı Devleti’nin Savaşa Girmesi
İngiltere’den kaçan “Greben ve Breslav” adlı iki alman savaş gemisi Osmanlı Devletine sığınıyor. Osmanlı Devleti bu iki gemiyi Almanya’dan satın aldığını açıkladı. İsimleri “Yavuz ve Midilli” olarak değiştirildi. Bu gemiler Rusya kıyılarını bombalayarak Osmanlı Devleti fiili olarak savaşa katıldı.
Almanya’nın Osmanlı Devleti’ni Yanında Savaşa Sokma Nedenleri
– Kendi savaş yükünü hafifletmek
– Osmanlının dini gücünden faydalanmak
– Osmanlının demografik gücünden yararlanmak
– Osmanlının jeopolitik gücünden faydalanmak
Osmanlı Devleti’nin Almanya’nın Yanında Savaşa Girme Nedenleri
– Siyasi yalnızlıktan kurtulmak
– Almanya ile yapılan gizli anlaşma
– Kaybettiğimiz toprakları geri almak düşüncesi
– İttihat ve Terakkinin Almanya hayranlığı
– Almanya’nın Türk ve Müslüman bir sömürgeye sahip olmaması
– Almanya’nın savaşı kazanacağına inanılması