Her şey sınır anlaşmazlıklarıyla başladı ...
Taşkent'teki toplantı, gözlemcileri SCO zirvesinin sonuçlarını Avrupa Brexit ile karşılaştırmaya teşvik etti. Bir durumda, organizasyon dünyaya artan fırsatları göstererek genişler. Diğerinde, tam bir çöküş olmasa da iç bozulmayı tehdit ederek küçülür.
Bu canlı karşılaştırma, SCO'nun şu anki durumunun sadece bir yansımasıdır. Kuruluş, var olduğu yıllar boyunca, sınır anlaşmazlıklarının çözümünden derin siyasi işbirliğine kadar çok uzağa gitti. Özbekistan ve Hindistan’ın organizasyonuna katılma prosedürünü başlatan Rus Ufa’da geçen yılki zirvede, Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Karimov ikili görüşmelerinde Vladimir Putin’e yaptığı açıklamada: “Nükleer olan yeni ülkelerin STK’larına katılmak silâh, - Hindistan ve Pakistan - sadece siyasi haritayı değiştirmeyecek, aynı zamanda dünya arenadaki güç dengesini de etkileyebilir. ”
Bunlar, Asya Devletlerinin bu birliğinin kurucularından birinin ifade ettiği Şangay İşbirliği Teşkilatının hedefleridir. Bu arada, daha önce bölgesel işbirliği sürecine başlamış olan komşu ülkeler grubuna ilk katılan Özbekistan oldu. Çin Şangay'daki 2001'ta gerçekleşti. Bu, ilk görevleri yeterince faydacı olan kuruluşun - eyaletler arasındaki mevcut bölgesel anlaşmazlıkları çözmek için, yeni geri sayımını yönetmesidir.
Böyle bir sorun, SSCB ile Çin arasındaki ilişkilerde, geçen yüzyılın altmışlı kadarıyla ortaya çıktı. Sovyetler Birliği'nin müzakere masasında Çin diplomatlarıyla çöküşüyle aynı anda dört devletin temsilcileriydi - Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan. 1996'te Şangay Beşini kurdular.
Örgüt, sınır bölgelerini, sınır bölgelerinde silahlı kuvvetlerin karşılıklı olarak azaltılmasını, askeri alana olan güveni güçlendirmeyi tartıştı. Shanghai Five, Sovyet-Çin sınırındaki anlaşmazlıkları tamamlayacak ve yeni çok taraflı devletlerarası ilişkiler kuracaktı. Pekin ve Moskova'da farklı şekillerde tanıştılar.
Çin, artan talepleri ve üretim yetenekleriyle, bölge ülkelerinin ekonomik entegrasyonunda örgütlenme olasılığını gördü, büyük ölçüde Çin ekonomisinin kaynak ve lojistik tabanını sağladı. Sonraki yıllarda, Pekin'in kademeli olarak planlarını uygulamaya başladığını gösterdi. Şimdi bile SCO çerçevesinin ötesine geçti. Bu, yakın zamanda kurulan Asya Altyapı Yatırım Bankası ve İpek Yolu Ekonomik Kemer projesinden açıkça görülmektedir.
Rusya, Çin’in planları konusunda oldukça havalıydı. Moskova, en azından kuruluşunun neredeyse son gününde ABII Bankasına katıldı ve Rus İpek Yolu rotaları sayısız onay ve karşı teklifle durduruldu.
Rusya başka bir şeyle ilgileniyor. Moskova, SCO'da bir organizasyonu güçlü bir uluslararası siyasi bloğa dönüştürme olasılığını gördü. Kuşkusuz, diş kenarını açan kanlı düşünce ve uluslararası ilişkilerin ideolojisi hakkında tartışmak mümkündür. Bununla birlikte, dünya ekonomik ve politik çıkarlarını silahlı kuvvetler kullanmadan savunmak için başka bir seçenek bulamadı.
Etkili bir uluslararası kuruma doğru
Özbekistan, örgütsel olarak toprak anlaşmazlıklarından uzak olarak kabul edildiğinde Çin, 2001’te Rusya’yı seçti. Sınır sorunları arasında "Şangay Beş" ülkeleri, uluslararası terör tehdidine dikkat çekti. Taşkent de ciddi endişeliydi. Organizasyona katılımı faydalı ve yararlı görünüyordu. Dolayısıyla ülkeler arasındaki iletişim konusu, sınır anlaşmazlıkları dışında yeni bir vektör aldı.
Bir yıl sonra, bu organizasyonun temel belgesi olan SCO Tüzüğünde düzeltildi. Orada işbirliğinin temel amaçları ve amaçları zaten tanımlanmıştır. Tüzükteki sınır ilişkileri “bölgedeki barışı, güvenliği ve istikrarı korumak ve güçlendirmek, yeni demokratik, adil ve rasyonel bir siyasi ve ekonomik uluslararası düzenin inşasını teşvik etmek için çok disiplinli işbirliğinin geliştirilmesine” dönüştürüldü.
Bu görev, “uluslararası ihtilafların önlenmesinde işbirliği ve barışçıl bir şekilde çözümlenmesi; yirmi birinci yüzyılda ortaya çıkacak sorunlara ortak çözüm arayışı. " Petersburg’da Rusya’da kabul edilen Şart, nihayet Şangay’a siyasi bir karakter kazandırdı.
Diğer ülkeler onunla ilgileniyor. Belarus, Moğolistan, Hindistan, İran, Pakistan ve Afganistan gözlemciler olarak SCO'ya geldi. Görüldüğü gibi ikisi, şimdiden, kuruluşa katılmakla ilgili bir mutabakat imzaladı.
Taşkent’teki bir toplantıda Vladimir Putin, İran’ın SCO’ya katılmaya hazır olduğunu ve örgütün genel sekreteri Rashid Alimov’un verdiği röportajda gazetecilere verdiği demeçte, beş ülkenin daha Şangay’a katılmak istediklerini söylediklerini söyledi. Alimov, hangi ülkelerin söz konusu olduğunu belirtmedi, ancak basının dikkatini organizasyonu genişletme ve siyasi yeteneklerini artırma eğilimlerine çekti.
Bununla birlikte, bu işlem o kadar pürüzsüz ve pürüzsüz değildir. O, çelişkilerden yoksun ve hatta örgüt içindeki güç dengesi için mücadele etmiyor. Mevcut zirvenin ev sahibi olan Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Karimov şöyle dedi: “Tam üyelik çerçevesinde Hindistan ve Pakistan Borçlar Anlaşması, dürüst bir şekilde itiraf edilmesi gerekiyor, karmaşık ve karmaşıktı.” Karimov, müzakereler sırasında tüm çelişkilerin üstesinden gelindiğini ve eklediklerini söyledi: "SCO'daki Hindistan ve Pakistan mutlaka birlikte alınmalıydı."
İki nokta var. Elbette, bu komşu ülkeler ile kendi aralarındaki ilişkileri karmaşık, bazen çatışmaya dönüşen hesaba katmak gerekir. Ayrıca, Hindistan, bilindiği gibi, birçok bölgesel konuda Rusya ve Pakistan - Çin'in konumunu desteklemektedir. SCO'ya ortak katılımları, örgüt içindeki iki ana güç merkezinin olası çelişkileri üzerinde yumuşak olacaktır.
Taşkent'te kabul edilen zirve bildirisi, bölgesel askeri çatışmalar, ülkeler arasındaki ilişkiler, küresel tehditler - nükleer silahlanmadan terör saldırılarına kadar tüm büyük uluslararası meseleler üzerindeki SCO'nun konumunu yansıtan tam teşekküllü bir siyasi belge haline geldi.
Özbek başkentinde, Şangay İşbirliği Teşkilatı dünyaya tüm büyük uluslararası sorunları çözme isteğini gösterdi. Bu büyük ölçüde Rusya'nın konumunu yansıtmaktadır. Uzmanlar inanıyor: Moskova, SCO'nun modern dünya düzenine önemli katkı sağlayacağı ve dünyadaki siyasi süreçler üzerinde bir etkisi olacağına güveniyor.
Bugün durum budur. O oldukça hareketli. Özbekistan’daki zirveden sonra, SCO başkanlığı Kazakistan Cumhuriyeti’ne geçti. Örgütün üye ülke başkanlarının bir sonraki toplantısı Astana'da yapılacak. Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev, Şangay organizasyonunun gündemindeki önerisini çoktan duyurdu.
ŞİÖ üye devletleri Başkanları Konseyi'nin Cuma günü Taşkent'te yaptığı toplantıda konuşan Nazarbayev, organizasyon çerçevesinde serbest ticaret bölgesi oluşturmak mümkün olduğunu kaydetti. Kazak cumhurbaşkanı bu görevi umut verici olarak nitelendirdi. Ona göre, "Buradaki kilit unsur, Avrasya merkezlerinin yeniden canlandırılması yoluyla Avrasya merkezlerinin altyapısal olarak birleştirilmesidir. tarihi İpek Yolu yolları ".
Kazakistan Cumhurbaşkanı, üye ülkeleri ve SCO’nun gözlemci ülkelerini bir araya getirecek bir Avrasya Transit Taşıma Merkezi kurmayı teklif etti. Kazakistan, halihazırda Astana'nın uluslararası finans merkezini yarattı ve İpek Yolu Ekonomik Kemerini uyumlu bir şekilde tamamlayan bir altyapı geliştirme programı uygulamaya başladı. Kazakistan’ın önerdiği gündem, Çin’in ekonomik planlarını açıkça ortaya koyuyor.
Nazarbayev'in şu anki konumu SCO'nun politik yapısının dinamiklerini etkileyebilir. Ancak örgütün St. Petersburg ve şimdi de Taşkent'te belirtilen hedefleri uzmanlara şüphe bırakmıyor: Şangay İşbirliği Örgütü ciddi bir uluslararası güç merkezi haline geliyor. Her yıl gezegende sözleri daha güçlü olacak ve SCO'nun bölgesel etki çerçevesini tamamen aşacağı zaman çok uzak değil.