Belçika'da parlamento, İran'la tutuklu takasına olanak tanıyan ve terör suçlamasıyla hapiste tutulan İranlı bir diplomatın ülkesine dönmesinin yolunu açan anlaşmayı onayladı.
Ülkede büyük tartışmalara neden olan anlaşma mecliste iki gün süren görüşmelerin ardından 41'e karşı 79 oyla kabul edildi. 7 Temmuz'da bir Parlamento Komisyonu da anlaşmaya yeşil ışık yakmıştı.
Belçika bu çerçevede İran'da tutulan Belçikalı bir insani yardım örgütü çalışanı olan Olivier Vandecasteele'nin salıverilmesini hedeflerken buna karşılık olarak geçen sene 20 yıl hapis cezasına çarptırılan eski bir İranlı diplomatı serbest bırakacak.
"Anlaşma İranlı tutuklunun serbest bırakılması için biçilmiş kaftan"
Belçika'da başta ülkede sürgün hayatı yaşayan İranlılar olmak üzere anlaşma bu sebeple büyük tepki topluyor. Başbakan Alexander de Croo'nun hükümetinin Tahran'ın 'rehin alma hamlesi' karşısında geri adım attığı ileri sürülüyor.
Belçika muhalefeti ise Tahran ile yapılan anlaşmanın, bombalı saldırı hazırlamaktan 20 yıl hapis cezasına çarptırılan eski İranlı diplomat Esadullah Esadi'nin serbest bırakılması için "biçilmiş kaftan" olduğunu iddia ediyor. Belçika'daki İranlılar da sokak protestoları ve şiddetli bir lobi kampanyaları yürütüyor
Başbakan de Croo ise İran'da tutuklu bulunan Belçikalı insani yardım görevlisi Olivier Vandecasteele'nin serbest bırakılması için mümkün olan "tek yolun" bu olduğunu savunuyor.
İranlı diplomat Esadullah Esadi, Haziran 2018'de Belçikalı polislerin patlayıcı taşıyan Belçikalı-İranlı bir çifti tutuklamasıyla Fransa'da son anda engellenen bir terör saldırısını düzenlemekten tutuklanmıştı. Görülen davasında suçlu bulunan 51 yaşındaki İranlı diplomat geçen yıl 20 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Saldırıyı düzenleyecek Belçika vatandaşlığı bulunan İran asıllı çift, Tahran rejimine muhalif bir koalisyon olan İran Ulusal Direniş Konseyi'nin (NCRI) Paris yakınlarındaki yıllık toplantısına bombalı saldırı düzenlemek üzere Fransa'ya seyahat ediyordu.
Mahkeme Assadi'nin bu projeyi İran istihbaratı adına, Avusturya elçisi olarak diplomatik kılıf altında planladığına ve bu nedenle Belçika'da dokunulmazlığı olmadığına karar verdi.
Tahran buna öfkeyle tepki göstererek Belçika'dan Esadi'nin diplomatik statüsünü tanımasını ve kendisini serbest bırakmasını talep etti.
Bu ayın başlarında Adalet Bakanı Vincent Van Quickenborne "hüküm giymiş kişilerin transferine ilişkin" anlaşmayı milletvekillerine sunarken metni Esadi davasından ayırmaya çalıştı.
Ancak "sözde diplomat" tutuklanır tutuklanmaz Belçika'nın "çıkarlarının" ve İran'daki 200 vatandaşının potansiyel misillemelerin hedefi haline geldiğini itiraf etti.
Van Quickenborne, "İlk günden itibaren İran'ın baskısını hissettik ve durum sistematik olarak kötüleşti" dedi.
"Bir çeşit fidye"
Bu baskı, 24 Şubat'ta 41 yaşındaki yardım görevlisi Vandecasteele'nin Tahran'da İranlı yetkililer tarafından, herhangi bir suçlama olmaksızın gözaltına alınmasıyla zirveye ulaştı.
Bu haberden üç hafta sonra ise Belçika'nın İran'la esir değişimi anlaşmasını imzalayarak "iğrenç bir şantaja" boyun eğdiği iddia edildi.
Salı günü parlamentoda saatler süren tartışmaların ardından Van Quickenborne "İran haydut bir devlet ama kiminle konuşacağımızı biz seçmiyoruz" dedi ve
Vandecasteele'nin serbest bırakılmasının hükümetin "önceliği" olduğunu vurgulayan van Quickenborne, oylama öncesi milletvekillerine yaptığı konuşmada İran'da bulunan 200 Belçikalıdan herhangi birinin "sıradaki kişi olabileceği" konusunda uyardı ve Belçika istihbaratının anlaşmayı reddetmenin tehdidi arttıracağını düşündüğünü vurguladı.
Muhalefet milletvekilleri tarafından "bir tür fidye" ödemekle eleştirildiğinde öfkeyle tepki gösteren De Croo, "Ailesine ne diyeceksiniz, hücresinde çürümesine izin vereceğimizi mi? Belçika vatandaşlarını terk etmez" ifadelerini kullandı.
Vandecasteele'nin ailesi 11 Temmuz'da yayınladıkları bir video mesajda, beş aydır hapiste olaninsani yardım örgütü çalışanının fiziksel ve ruhsal sağlığının giderek kötüleştiğini vurgulayarak, yetkilileri serbest bırakılması için "her şeyi yapmaya" çağırdı.