Washington Amerika Birleşik Devletleri’nden (ABD) Çin’e yapılan doğrudan yabancı yatırım (DYY), 2015 ile 2020 arasında ülkedeki Amerikan yatırımlarına kıyasla 2020 ile 2022 arasında yüzde 40 düştü; sıfırdan yatırımlarda ise aynı dönemde yüzde 20 artış oldu.
Geçen hafta yayınlanan jeoekonomik parçalanma üzerine bir makalede, Uluslararası Para Fonu (IMF), ABD’nin doğrudan yabancı yatırım akışının gelişmekte olan Avrupa ülkelerine yüzde 19,4, Amerika’nın geri kalanına yüzde 9,2 puan ve Asya’nın geri kalanına arttığını gösterdi. (Çin hariç) yüzde 2,3 puan. Gelişmiş Avrupa ülkelerinden Çin’e DYY akışı 19,7 puan, Asya’nın geri kalanına 9,8 puan düşerken, ABD’ye 7,5 puan arttı. Çin’in ABD’ye DYY akışı yüzde 22,1 ve Avrupa’ya yüzde 17,8 puan azaldı.
Fon, bu eğilimlere dayanarak, “yatırım girdilerini ithal etmenin önündeki bloklar arası engellerde kalıcı bir artış olarak modellenen” doğrudan yabancı yatırım parçalanmasının, uzun vadede küresel üretimi yaklaşık %2 oranında azaltabileceği konusunda uyarıda bulundu. DYY’nin “uyumlu ülkelerden oluşan bloklar içinde” daha fazla yoğunlaşması muhtemeldi. Bölüm, yoğunlaşan ABD-Çin gerilimleri ortamında ve Fon ile Dünya Bankası’nın bu haftaki Bahar toplantıları öncesinde yayınlandı.
Fon, ortalama olarak, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin bu parçalanmaya karşı daha savunmasız olduğunu ileri sürdü. Hindistan’ın kendisini Çin’in ötesindeki sermaye arayan yatırım çıkışları için olası bir hedef olarak konumlandırdığı ve ABD’den gelen verilerin de gösterdiği gibi net bir yararlanıcı olduğu bir zamanda, Fon, yatırım girdilerinin yönlendirilmesinin bazı ekonomilerin kazanmasına izin verebileceği konusunda uyardı, ancak bu tür faydalar “düşük dış talepten kaynaklanan yayılmalarla önemli ölçüde dengelenebilir”. Raporun Hindistan’ı da saydığı “bağlantısız bölgeler” jeopolitik bloklar karşısında bir miktar müzakere gücüne sahip olsa da, uyumlarına ilişkin belirsizliğin yatırım çekme yeteneklerini kısıtlayabileceğini de sözlerine ekledi.
Ancak makalenin zenginliği, kaynak ve ev sahibi ülkeler ile yatırımın sektörü ve amacı hakkında bilgiler de dahil olmak üzere, DYY akışlarının mevcut gidişatı hakkında ortaya çıkardığı verilerde yatmaktadır. Çalışma, 2003’ün ilk çeyreğinden 2022’nin son çeyreğine kadar 300 bin yatırımın verilerinin incelenmesine dayanıyordu.
Genel olarak DYY akışlarının 2020-22 döneminde pandemi öncesi ortalama seviyelere göre 20 puan azaldığına işaret eden Fon, “Asya hem kaynak hem de ev sahibi olarak daha az alakalı hale geldi ve Asya’ya karşı pazar payını kaybetti. neredeyse tüm diğer bölgeler için. Salgının kalıcı etkisi ve uzun süreli karantinalar da yabancı yatırımdaki düşüşe katkıda bulunmuş olsa da, özellikle Çin’e ve Çin’den yapılan DYY, Asya ortalamasından bile daha fazla azaldı.
Çin’e daha fazla yatırım yapan gelişmekte olan Avrupa ülkeleri dışında, Çin’e DYY akışları dünyanın her köşesinden – ABD, gelişmiş Avrupa, Amerika’nın geri kalanı, Asya’nın geri kalanı – azaldı.
2015-2020 ile karşılaştırıldığında 2020-2022’de artan ABD FDI akışları için ilk iki varış noktası, yakın-kıyı ve arkadaş-kıyının yabancı sermaye için tercih edilen bir yol haline geldiğinin bir işareti olarak, Kosta Rika ve Kolombiya oldu. Hindistan üçüncü sırada yer aldı. Ardından Kanada, Güney Kore ve Tayvan geldi. Amerikan yatırımı sadece Çin’de değil, Hong Kong’da da azaldı, çünkü Pekin’in bölge üzerindeki yetkisi arttı.
Fon ayrıca üç metriğe dayalı yeni bir savunmasızlık modeli geliştirdi: Birleşmiş Milletler’deki oy kayıtlarına dayalı olarak kaynak ve ev sahibi ülkeler arasındaki jeopolitik mesafe; her ev sahibi ülkenin DYY alan endüstride sahip olduğu pazar gücünün derecesi; ve DYY’nin stratejik doğası.
Bu modelde, Hindistan’ı ABD ve Çin’e “nispeten tarafsız jeopolitik mesafe ölçüsü” olan bir ülke olarak konumlandırıyor; bu, Delhi ile Pekin arasındaki gerilimler ve Delhi ile Washington arasındaki artan stratejik yakınsama göz önüne alındığında sorgulanabilir bir öncül. Rapor daha sonra bu ülkeler için fırsat ve risklere işaret ediyor. “Bağlantısız ekonomiler için etki, iki rakip kanalın sonucuna bağlıdır. Bir yandan, küresel faaliyetteki önemli azalma dış talebi azaltarak net ihracat ve yatırım üzerinde baskı oluşturuyor. Öte yandan, bu bölgeler, -yeterince büyük olması halinde- yatırımı ve üretimi artırabilecek olan yatırım akışlarının yönlendirilmesinden de yararlanıyor.”