Bu bölüm, sindirim işleminde midenin önemi ne kadar vurgulanıyor ise, yaptığı işin o derece taktir edilmediği bir başka vücut parçasıdır. Çünkü duodenum üzerinde, ince barsaklardaki sindirim hadisesine (özellikle yağların sindiriminde) büyük katkı sağlayan "Karaciğer"
den (resimde Liver) salgılanılarak, "safra kesesi"
nde (resimde : Gallbladder) biriken safra'nın boşaldığı bir delikçik vardır. Bu delikçiğe safra kesesinden uzanan ve resimde common bile duct olarak gösterilen "ana safra kanalı"
açılır iken, sindirim sisteminin diğer bir çok önemli ama adından az bahsedilen organı olan "pankreas"
ın kanalı da birlikte ince barsağın 12 parmak barsağı olarak isimlendirilen duodenum kısmına açılır. Pankreas, herkes tarafından bilinen kana insülin ve glukagon salgılaması yanında, ince barsaklara olan bu bağlantısı aracılığı ile de pekçok birbirinden önemli sindirim enzimini yine 12 parmak barsağı denilen bu önemli noktaya karaciğerin safra kesesinden gelen safra sıvısı ile birlikte boşaltır. Safra ve pankreas salgılarındaki bir eksiklik ya da anormallik, sindirimde tamiri mümkün olmayan eksiklikler oluşturur.
İnce barsağın ilk kısmı olan duodenum'u takip eden 2. bölümü olan jejenum'u; 3. ve son kısmı olan ileum takip eder. ince barsak boyunca, sindirim nihayete erdirilerek, besinler olası en küçük moleküllere indirgenecek denli ufak partiküllere ayrıştırılır, ince barsak duvar hücrelerinden emilip kana karışacak hale getirilirler. Emilim işlemi kusursuza yakın tamamlanır ve ileumun bitiş noktasında ince barsak da biter, Kalın bağırsak' (resimde : Colon) başlar.
İnce barsak toplam uzunluğu 6-8 metre iken, kolon (kalın bağırsak) toplam uzunluğu 1.5 metre civarındadır. İnce barsağın, kalın bağırsak ile birleştiği nokta, kalın bağırsağın cecum kısmıdır. Cecum latincede "kör kese" demektir ve alt kısmında bir başka kör-çıkmaz sokak olarak nitelendirebileceğimiz Apandist (Resimde : Appendix) bulunur. Halk tabiri ile apandis de denen bu kör-kesenin kör-eki/uzantısı ile ilgili hastalıklar bu rehberin amacının çok çok ötesinde olsa da, çiğneme aşamasındaki yetersizlikler nedeni ile, normalde sindirim sistemine alınmaması gereken boyutlarda ve özelliklerdeki kitlelerin sindirim sistemine sirayetini takiben bu boşluğu tıkamasının da olası sebeplerinden biri olarak sayıldığı "Appendisit" iltihabi durumunun dolaylı olarak da olsa, "ağız diş sağlığı" ile bağlantısının varlığının altını çizmek gereklidir.
Apandistin çıktığı kalın barsak bölümü olan cecum'u, kalın bağırsağın diğer bölümleri olan çıkan kolon (resimde : Ascending Colon), Yatay kolon (resimde : Transverse colon) ve inen kolon (resimde : descending colon) takip eder. Tüm bu isimlendirilen yol boyunca, ince barsaklarda zaten iyice posa haline getirilerek sindirimi ve hatta emilimi neredeyse tamamlanmış besinlerin, kalan su ve tuzlarının da çekilmesi, kolonda gerçekleştirilir ve "dışkı" oluşumu kolon da denen kalın barsakta tamamlanmış olur. Dışkıya kendine özgü kahverengi rengini veren madde "sterkobilin"dir ve safra kesesinden salgılanan safra asit ve tuzlarının, barsak bakterilerince işlenmesi ile oluşturulur. Kolon'un son kısmı sayılan ve oluşturulan besinler posasının (ki artık gaita = dışkı adını almıştır) depolandığı yer Rectum'dur. Rectumda biriktirilen ve uygun zaman geldiğinde boşaltılmak üzere depo edilen sindirim artıkları, anüs yolu ile vücudu terk ederken, ağızda başlayan bir sindirim döngüsü daha tamamlanmış olur.
Asıl amacı, ağız ve diş sağlığı üzerinde durmak olan rehberimizde, tüm sindirim sistemi gibi ağız ve dişlerden oldukça farklı görünen yerlerle ilgili bu kadar bahsetmemizin sebebi, rehberin konu bütünlüğünü sağlamak arzumuzdan çok daha öte, rehberimizin ilk konusunun ilk cümlesinde yatmaktadır. "Sindirim, ağızda başlar." Bu cümle sağlıklı bir ağız ve diş yapısının neden önemli olduğunu açıklayan anahtardır. Ağız ve diş sağlığında görülecek tüm hastalıklar ve anormallikler, tamamen tüm sindirim sistemini üzerinde değişik düzeylerde etkiler yaratır. Vücut asla bir organlar topluluğu değildir. Vücut birbirine tamamen bağlı bir sistemler bütünüdür. Birbiri ile alakasız görünen 2 sistemden birindeki rahatsızlık, diğer sistemi beklenenden çok daha fazla etkileyebilmektedir. Tüm vücut dokularına yaşamsal önem taşıyan "besinleri" tedarik eden sindirim sistemindeki bir bozukluğun, gerek başlangıç kısmı olan ağız ve dişlerle ilgili besinlerin öğütülmesinin mekanik safhasında, gerekse ilerleyen mide, bağırsaklar, pankreas, karaciğer, safra yolları ile ilgili diğer sindirim rahatsızlıklarında, tüm vücut sathında yan etkiler ve ciddi hastalıklar oluşturması kaçınılmazdır.
Rehberimizin ilerleyen bölümlerinde, ağız ve dişler ile, diğer sistemler arası ilişkiler daha detaylandırılacak, hastalık isimleri ve özellikleri üzerinden örnekler verilerek konunun anlaşılması sağlanacaktır