Bitkilerin direnç kazanması, büyümesi ve beslenmesi için, gübre çok gereklidir. Nitekim; bitkiler, fosfor, azot, kalsiyum, potasyum, magnezyum, kükürt, demir, bakır, çinko ve bor gibi elementlere ihtiyaç duyar. Toprağın gelişmesi adına, gübre kullanılması şarttır. Gübreler bitkilerin büyümesi için gerekli gıdaları taşımaktadır. Topraktan ve sudan gıda alındığı gibi, ekstra gıdaların da yararı olacaktır. Burada gübre takviyesi yapmanın yararı olabilir. Özellikle, azot ve nitrat yönünden zengin olan gübre, bitkinin temel besin ihtiyacının da yükselmesine olanak sağlar. Azotlu gübre, bitkilerin köklenmesinde ve bu köklerin korunmasında hayli etkili bir madde olarak bilinmektedir. Bunlara ‘üst gübre’ ismi de verilmiştir.
Gübre Nedir?
Gübre, Yunanca (‘kopriá κοπριά’) dışkı anlamına gelmektedir. Bu sözcük, çürümüş çim anlamını da karşılamaktadır. Gübre; hayvan dışkılarının, saman parçalarının, bitki artıklarının kullanıldığı bir içeriğe sahiptir. Gerekli mineralleri bünyesinde bulundurur. Bilimsel araştırmalar sonucu, kimyasal gübreden ziyade, organik gübre kullanımı tavsiye edilmiştir. Bitkilerde sıkça besin eksikliklerine rastlandığı için, gübreyle takviye, onların gelişimini de hızlandırmaktadır.
Gübre, bitkilerin en çok ihtiyaç duyduğu proteinin de salgılanmasına doğrudan destek verir. Böylelikle bitki, güneş enerjisinden de en uygun şekilde yararlanır ve klorofil sayesinde, kendini çabuk yeniler. Bununla birlikte, daha çabuk yeşillenir, daha çabuk tomurcuk açar ve daha dayanıklı hale gelir.
Gübreler aşağıda da görüleceği üzere, kullanım alanlarına ve içeriklerine göre şu başlıklar altında toparlanmaktadır:
- İşletme Gübresi
- Ahır Gübresi
İşletme Gübresi, boynuz, kan tozu, kemik unu, yeşil gübre, tırnak tozu diye adlandırılabilmektedir. Bunların en yaygınları hayvan gübreleridir.
Ahır Gübresi, hayvan dışkılarını, saman parçalarını, çimenleri, çeşitli otları içermektedir. Bu gübre çeşidi, çiftlik gübresi adıyla da bilinmektedir.
Bitkiler İçin Gübrenin Önemi Nedir?
Bitkiler için gübrenin önemi denildiğinde, oldukça hassas bir konudan bahsedilebilir. Zira, tarım alanlarında yetiştirilen ürünlerden maksimum fayda sağlamak için, onlara kaliteli yatırımlar yapılması gereklidir. Bu yönde de, bilhassa kimyasal katkısı az olan maddelerin kullanılması verimliliği arttırır. Organik gübre, bu konuda paha biçilmez bir yardımcıdır. Gübrenin faydaları bitkiler için saymakla bitmeyeceği gibi, genel hatlarıyla aşağıda şu şekilde maddelenmiştir:
- Gübre, bitkilerin her türlü içeriğini etkiler. Onun fiziki, biyolojik ve kimyasal anatomisini dönüştürür.
- Gübre, bitkinin suyu emme ve onu kılcallarına gönderme kapasitesini de arttırır.
- Gübre, bitkilerin gözeneklerini açar, toprağın havalandırma alanını genişletir.
- Gübre, bitkilerdeki PH denge değerini ve tuz oranını korur.
- Gübre, bitkinin besin maddelerinden vitamin ve mineral bakımından faydalanmasına olanak tanır.
- Gübre, bitkilerdeki yararlı mikroorganizmaların hareket hızını arttırır.
Gübre Nasıl Kullanılır?
Gübreler ya el vasıtasıyla ya da makineleme yöntemiyle kullanılmaktadır. Toprağın üzerine serpilerek, tohumları etkilerler. Bununla birlikte, ayrıca, bitkilerden belli uzaklıktaki bir bölgede de toplanabilirler. Gübre toprağa bulaştırıldıktan sonra, oranın iyice karılmasıyla birlikte etrafa nüfuz etmeye başlar. Gübreleme bir defada yapıldığı gibi, bitkilerin ihtiyaçlarına göre, ekimden önce ve ekimden sonra olacak şekilde, iki türlü de gerçekleştirilebilmektedir.
Bantlamayla yapılan gübreleme tekniğindeyse, mibzerler kullanılır. Bununla birlikte, çapa ve pulluk da kullanılmaktadır. Bant halinde yerleştirilen gübreden daha çok verim alındığı yapılan çalışmalarla da kanıtlanmıştır.
Gübreleme, bölgeye, iklime, toprağa ve ekilecek bitkiye göre de çeşitlilik göstermektedir. Bu kıstaslar belirlendikten sonra, gübre miktarı ve kullanım alanı da değerlendirilebilir. Gübreler, fosforlu, azotlu, nitratlı, potasyumlu gibi çeşitlere de ayrıldıklarından ötürü, bunların da kullanım alanları bitkilerin ihtiyaçlarıyla şekillenmektedir.