Dünyanın her yerinde güveler, kamikaze dalışlarını ampullere ve açık alevlere yaptığına şahit olmuşsunuzdur. Güveleri bu kadar çılgın yapan ışıkta ne var?
Ay Güvesi
Uzun süre bilim adamları ayı sebep gösterdi. Güvelerin ayı bir seyir feneri olarak kullandığı iddia ediliyordu ve düz uçmak için onu seyahat yönlerine sabit bir açıda tutuyordu. İnsanlar tarafından kullanılan ışık kaynakları, ister kamp ateşi ister sundurma ışıkları olsun, bu sistem bozdu.
Ay, kendisiyle seyahat eden bir güve arasındaki açının, büyük bir mesafeden uçtuktan sonra bile çok fazla değişmeyecek kadar uzaktadır. Daha yakın bir ışık kaynağıyla, açı yalnızca kısa bir mesafeden sonra önemli ölçüde değişir.
Hipoteze göre, ay için bir ampulü veya mum alevini karıştıran bir güve, bu değişikliği fark edecek ve ışığa doğru dönerek yolunu düzeltmeye çalışacaktır. Birkaç rota düzeltmesinden sonra, güve kendini ışığa doğru sıkışan bir ölüm sarmalına sokacak ve sonunda ya alevler içinde yere düşecek ya da kafasını bir ampül camına çarpacaktır.
İkinci Düşünce Üzerine
Yıllar geçtikçe, bu hipotezde çeşitli boşluklar açıldı. Birincisi güveler, gezinmek için ayı bile kullanmayabilir.
Bunun için çok fazla kanıt yok, özellikle de göç etmeyen ve kısa mesafeli yolculuklarında göksel bir seyrüsefer yardımcısı pek kullanmayacak olan güvelerin yüzde 50’sinden fazlası söz konusu olduğu gözlemlendi.
Uçan böcekler neden ışığa gelir?
Ay hipotezinin varsaydığı gibi, güvelerin her zaman kapanış spiralinde ışıkların etrafında dönmediği gerçeği de vardır. Çoğu zaman, doğruca ona yönelirler. Kuzey Carolina Üniversitesi‘nde Biyomedikal Mühendisliği profesörü olan Henry Hsiao, böcekler bir ışık kaynağına doğru ilerlerken güve uçuşlarını takip etti ve çoğu zaman, çok yaklaşana kadar ışığa doğru düz bir çizgide uçtuklarını keşfetti. Sonra yön değiştirip sabit bir mesafede daire çizerler.
Hsiao’nun gözlemleri onu yeni bir hipotez geliştirmeye yöneltti. Güvenin ışığa doğru dairesel bir çizgisi oluşturmasına neyin sebep olduğundan emin değil, ancak yakın mesafelerde dairesel hareketin, tüm görebilen yaratıklar için ortak olan ve “Mach bandı” adı verilen görsel bir bozulmadan kaynaklandığını düşünüyor. Bant, gökyüzünün herhangi bir yerinden daha karanlık olarak algılanan parlak bir ışığı çevreleyen bölgedir. Hsiao, güvelerin güvenlik için karanlığın örtüsünü istedikleri için grupta takıldığını ve uçuş rotaları onları oradan uzaklaştırana (veya onların çarpmasına neden olana) kadar ışığın etrafında döndüklerini düşünüyor.
Daha Fazla Oku: Kızıl Sinek Kuşlarının İlginç Göç Yapısı
Aşka Uçarsan Kanatların Yanar…
1970’lerde ABD Tarım Bakanlığı entomologları tarafından önerilen bir başka açıklama, mum alevleri tarafından yayılan kızılötesi ışık spektrumunun, dişi güvelerin ışıldayan feromonları tarafından verilen ışığın tam olarak aynı dalga boylarını içerdiğidir.
Başka bir deyişle, yanlış bir şekilde şanslı olacaklarını düşündükleri için alevleri çeken sadece erkek güvelerdir. Bu, güve feromonları ile aynı ışık dalga boylarını yaymayan UV ışığına olan çekiciliğini açıklamıyor, ancak sevginin cazibesi hakkında çok derin bir şey söylüyor…
Ey bülbül! Sen aşkı pervaneden öğren. O, âşığın canı çıktı sesi çıkmadı.
Sad-i Şirazi
Kaynak: