

on altıncı yüzyıl sadrâzamlarından Meşâleler Savaşının muzaffer kumandanı. Kafkasya fâtihi... 1527 yılında Mısırda doğdu. Babası Özdemir Paşa, Memlûkler zamânında Mısırda yerleşmiş bir Çerkes âilesine mensup olup, Osmanlı Devleti hizmetinde beylerbeyliğe kadar yükselmiş. Yemen ve Habeş fütûhâtı ile tanınmıştı. Annesi, Abbâsî halîfeleri sülâlesindendir.
Osman Paşa, babasının çok faâl bir kişi olması dolayısıyla genç yaşta devlet hizmetleriyle yüz yüze geldi. Cesâretiyle daha yirmi yaşına gelmeden sancak beyliğine yükseldi. 1561de Mısır Emirül-haclığı vazîfesine getirildi. Babasının ölümünden sonra, çeşitli karışıklıkların olduğu Habeşistana Beylerbeyi oldu ve burasını kısa zamanda düzeltti. Portekiz İmparatorluğuna bağlı Hind Deniz Kuvvetleriyle mücâdelesinin yanında, yedi yıl vazîfe yaptığı Habeşistan eyâletinde muntazam bir idâre kurdu.
Yemen isyânından sonra İstanbula gelen Osman Paşa, önce Anadoluda bir sancağa sonra da Niğde Sancakbeyliğine getirildi. 1573te Diyarbakır Beylerbeyi oldu. Bu vazîfede dört yıl kaldıktan sonra, İran Seferine çıkan Serdâr-ı ekrem Lala Mustafa Paşanın mâiyetine katıldı. Hazırladığı alayının mükemmelliği, Çıldır Muhârebesinde gösterdiği kahramanlık, onun, 1578de fethedilen Şirvan Beylerbeyliğine getirilmesine sebep oldu. 9 Eylül 1578de Osmanlıları bölgeden atmak için harekete geçen İran birliklerini Koyun Geçidi Muhârebesinde bozguna uğrattı.
Özdemiroğlunun bundan sonra Kafkasyada geçen beş yıllık idârî görevi dâimî olarak İranlılarla mücâdele içerisinde geçti. Şirvan, Kuzey Âzerbaycan, Dağıstan ve Gürcistanda Osmanlı hâkimiyetini pekiştirdi. 8 Mayıs 1583te yetmiş bin kişilik İran ordusunu üç gün üç gece devâm eden Meşâleler Savaşında büyük bir bozguna uğrattı. Bu zaferle, o zamâna kadar elde edilemeyen Kür Irmağının güneyinin fütûhatı kolaylaştı. Bu arada isyân hareketleri içinde bulunan Kırım Hanı Mehmed Giray yerine İslâm Girayı getirdikten sonra, Kefede bulunan Kaptan-ı deryâ Piyâle Paşanın gemisiyle İstanbula geldi (1583).
Sultan Üçüncü Murâd Han (1574-1595) tarafından da kabul edilen Osman Paşa, Şirvanda fethettiği on yedi kalenin anahtarını pâdişâha taktim etti. İran birliklerine karşı zaferlerini ve Kırım Hanı Mehmed Girayı çok az bir kuvvetle yenmesini sultana anlatınca:
İki cihanda yüzün ak olsun, Allah senden râzı olsun... diye duâ ve iltifata mazhâr oldu.
Önce ikinci vezirliğe yükseltilen Osman Paşa, 28 Temmuz 1584te Doğu Serdarlığı ile veziriâzamlığa getirildi. Kırımdaki isyân üzerine Ekim 1584te sefer için yola çıktı. Havalar soğuyunca kışı Kastamonuda geçirdi. Nisan 1585te Erzuruma doğru hareket etti. Erzurumda bütün hazırlıklarını tamamladıktan sonra, Tebrize ulaştı. Şehir kısa bir karşı koymadan sonra teslim oldu. Tebrizi tamâmen Osmanlı Devletine bağladı. Hastalığı sebebiyle 27 Ekim 1585te Tebrizden ayrıldı. Şenb-i Gazana kadar hastalığı çok ağırlaştığı için tahtırevanla taşındı. Buraya geldiği gece vefât eden Osman Paşa, vasiyeti üzerine Diyarbakıra getirilerek türbesine defnedildi.
Ömrünün kırk yılından fazlası serhatlerde geçen Özdemiroğlu Osman Paşa, iyi bir kumandan, eşi az bulunan bir idâreciydi. Habeşistanda Osmanlı idâresini devâm ettirmesi, İranlılarla yıllarca süren mücâdeleleri onun şan ve şöhret için değil, devlet kapısına hizmet etmenin kutsallığına inanması bakımından çok önemlidir. Sönmeyen bir inanç, yılmak bilmeyen bir irâde, askerlerini sevk ve idâredeki kahramanlık ve en güç zamanlarda gösterdiği sebat, Osman Paşanın belli başlı vasıflarıydı.