Paraguay’ın
Nisan’daki başkanlık seçimine geri sayım başladı ve oylama “Değişim için
Yurtsever İttifak” (APC) adayı olan eski Katolik papaz Fernando Lugo, 60 yılı
aşkın süredir tek parti olarak iktidarda olan Colorado Partisi’ne ciddi bir
tehdit oluşturacak gibi gözüküyor.
56
yaşındaki Lugo, 2006’nın Aralık ayında, ülkenin 6.7 milyon insanıyla en yoksul
bölgesi olan San Pedro’nun kuzey kısmında geçirdiği on yıllık bir kır
yaşamından sonra Vatikan’ın kendisini rahiplikten çıkarmasını istedi.
Fakat Papa
16. Benedict, Lugo’nun politik duruşunu onaylamadı; istifasını reddetti ve
hatta onun papazlık yetkilerinden men edilmesi fakat papazlıkla ilgili
sekretarya işlerinden sorumlu tutulması anlamına gelen “divinis” ile cezalandırdı.
“Yoksulların
papazı” olarak bilinen Lugo, 1960’larda İkinci Vatikan konseyinde Katolik
kilisesinin yenilenmesi sonucunda Latin Amerika’da şekillenen “kurtuluş teolojisi”nin
büyük ölçüde etkisi altında kaldı. Sosyal adalete ve sosyal değişime olan
gereksinimi fark ederek, ezilenlerin ve yoksulların savunulması konusunda kiliseye
meydan okudu. Anketler, onun diğer adaylara nazaran açık ara, Paraguay’daki en
saygı duyulan ve popüler politik figür olduğunu belirtiyor.
APC, ana
muhalefet partilerini seçimler için tek bir aday göstermeyi hedefleyerek bir
araya getiren Ulusal Koalisyon’un (Concertación Nacional) küllerinden doğdu.
Fakat bir iç kriz koalisyonu parçaladı ve APC kendi yerini aldı. Yeni blok,
ülkenin seçmen çoğunluğu açısından ikinci büyük partisi olan Gerçek Liberal
Radikal Parti (PLRA), mecliste temsiliyeti olmayan birkaç küçük parti ve sivil
toplum kuruluşlarından oluşuyor.
Aralık’ta
PLRA tarafından seçilen Dr. Federico Franco ise Lugo’yla seçimlere aynı
partiden katılan diğer aday. İkili, iktidardaki Colorado Partisi ve Ulusal
Cumhuriyetçiler Derneği ANR’den eğitim eski bakanı Blanca Ovelar, UNACE’den
eski general Lino Oviedo ve Aziz Anavatan Partisi’nden (PPQ) işadamı Pedro Fadul’a
karşı duruş sergiliyorlar.
Lugo; IPS’den
David Vargas’la yaptığı bir söyleşide, muhalefeti birleşmeye çağırıyor; Paraguay’a
özgü bir değişim yolu savunuyor; kendisini Venezüella ve Bolivya’da hükümetin
yönlendirdiği değişim süreçlerinden uzak tutuyor ve Uruguay’daki sol ve
Şili’deki merkez sol örneklerinden çok şey öğrenebileceğini söylüyor.
IPS (Inter Press Service): Öncelikle, Nisan ayındaki
seçimlere yönelik olarak birleşik bir muhalefet oluşturmanın ilk heyecanının
kaybolduğu mevcut seçim senaryosu hakkında ne düşüyorsunuz?
Fernando Lugo: Biz birleşmiş bir muhalefet kurmaya
başladık ki bu Paraguay’da hiç de kolay bir iş değil. Çünkü biz ne
etrafımızdaki ülkelerin yaşadığı gibi bir demokrasi tecrübesi yaşadık ne de
ülkemiz için bir plan çevresinde birleşmek gibi bir şansımız oldu. Bugünkü
siyasi partiler özellikle de liderleri seçmenlerinden uzaklaştılar ve
destekleyenleri onlara olan inançlarını kaybettiler.
Bizim kopyalayabileceğimiz
veya ithal edebileceğimiz bir model yok. Uruguay’ın 1971’de kurulan (ve şimdi
iktidar partisi olan) Frente Amplio’su (Geniş Cephe) veya Şili’de 25 yıllık bir
tarihi olan ve 1990’dan bu yana iktidarda olan Demokrasi için Koalisyon Partisi
durumumuza ışık tutabilir. Fakat biz bir yıldan daha az bir süredir varız.
Colorado Partisi’nin
egemenliğine bir son verebileceğiniz konusunda kendinize güveniyor
musunuz?
Ülkenin taşra
bölgelerinde gösterdiğimiz hassasiyet, adaylığımızın estirdiği umut ve bizim programımızla
diğerlerininkinin farkı olması sebebiyle APC’nin kesinlikle seçimleri
kazanacağına inanıyoruz. Şimdiye kadar gördüğümüz, oylamada hileyi engellerse
APC zafer elde edeceğidir.
Eski general Lino
Oviedo’nun serbest bırakılması ve adaylığının resmi olarak tanınması sizin
şansınızı zayıflattı mı?
Ovido
ülkedeki demokrasinin garantörü değil fakat diğer bir yandan da 10 yıl önce
askeri, ekonomik ve siyasi güce sahip kişiyle aynı kişi olmadığı da doğru.
Hapisten çıkınca partisinin bölündüğü ve birçok değerli lideri tarafından terk
edildiği bir kurgu içine düştü.
Bu bir
kayıptı fakat Ulusal Koalisyon’da UNACE bölümü APC için bir kazançtı; çünkü
UNACE ayrıldığında, sosyal hareketler bize katıldı.
Hangi politik ve
ekonomik ilkeleri uygulayacaksınız?
Politik bir
plan çizmenin salt devlete veya hükümete ait bir sorumluluk olmadığını
düşünüyoruz. Kişisel inisiyatiflere inanıyoruz. Özel ya da kamunun olsun
tekellere inanmıyoruz. Karma bir ekonominin taraftarıyız ve bu yüzden finansal
olarak güçlü şirketleri ve enstitüleri, uyum içinde bir programa ulaşarak
sosyal diyalogda yer almaları için davet ettik. Karma ekonomiyi planlamak ise kaçınılmaz
olarak ülkedeki iş derneklerine, endüstri gruplarına ve diğer ekonomik güçlere
yer alabilecekleri bir alan açmak demek.
Yoksullukla nasıl
mücadele edeceksiniz?
Bence olası
2 veya 3 yöntem var. Bunların ilki, hükümetin dürüst olmasından geçiyor. Etkili
bir biçimde kullanılmayan kaynaklar var: Itaipú ve Yacyretá barajları gibi.
Bir sanayi ülkesi olmak için planlar yapmak
mümkün; sadece tarım ürünleri ihracına dayanmayan planlar. Gerekli araçlarımız
var: güneş, yeryüzü, su, insanlar, teknoloji, hammaddeler, enerji. Şimdiye
kadar ne böyle bir plan oldu ne de bunu gerçekleştirecek etkili bir yönetim
oldu.
Toprak reformu yapacak
mısınız?
Paraguay’ın
uluslararası alanda güvenirliğini yeniden kazanmak zorunda olduğuna inanıyoruz ve
bir gerekli unsur da toprağın yeniden dağıtımı.
1990’ların
başında, Paraguay, Amerika Ülkeleri Kalkınma Bankası'ndan (IADB), şu anda
yürürlükte olmayan, ulusal toprak sahipliği kaydını yaratmak için 40 milyon
dolar borç almıştı. Ülkenin, sadece güneyinde yüzde 10 ile 15’i arası kapsandı.
Güvenilir bir toprak kaydımız olmadığı sürece, insanlar kandırılmaya devam
edecek.
Toprak
reformu ile ilgili bölümün amacı kimin hangi toprağa sahip olduğunu açığa
çıkarmak. Hükümetin, küçük çiftçi örgütlerinin ve sanayi sektörünün katılımıyla
sarsıcı veya zorlu olmayan, aksine kapsayıcı ve uyumlu bir tartışmanın ürünü
olan bir toprak reformu süreci tasarlayabiliriz.
Ülkeniz için
yaptığınız planlar çerçevesinde kendinizi, Brezilya’dan Luiz Inácio Lula da
Silva, Arjantin’den Néstor Kirchner, Bolivya’dan Evo Morales veya Venezüella’dan
Hugo Chavez arasından kime daha yakın hissediyorsunuz?
Paraguay
kendi ilerici yolunu kendi yapmalı. Yabancı bir modeli uygulayabileceğimizi
sanmıyorum. Kolektif ve paylaşımcı bir liderlikten yanayım. Chavez örneğinde
olduğu gibi, bazı ülkelerde bireyselliği baskın olan liderler var.
Bolivya’da yaşandığına
inandığım gibi, liderlik paylaşılmadığı zaman, önderler kutuplaşmaya yol açabiliyor.
Kutuplaşmış bir toplum yaratmamak gerektiğine inanıyorum. Fazladan bir tartışma
yaratmadan bile yeterli sorunumuz olduğunu düşünüyorum. Diyalogun bir ülkeyi
yaratmada sosyal bir araç olduğuna inanıyorum.
Paraguay bölgedeki
senaryoya nasıl uyuyor?
Paraguay
bir kırılma noktasında. Yüksek bir ihtimalle, Colorado Partisi’nin hakimiyeti
kırılabilecek ve ülke demokratik bir şekilde daha güçlü kurumlarla yeniden
kurulacak. Tek bir partiyle katı bir biçimde belirlenmeyen bir ülke, bence,
büyük bir değişiklik olacak.
Paraguay’da hala
iktidarda olan Niconor Duarte’nin hükümeti hakkında ne düşünüyorsunuz?
Konuşmalarında
Colorado Partisi’nin yenilenme umudunu taşıyan büyük beklentilerden ve rüyalardan
bahsetti. Fakat başarısız oldu; insanları hayal kırıklığına ve hüsrana boğdu.
Yerleşmiş yapılar, Colorado Partisi’ni güçlü tutan patronaj ve arpalıklar üzerinden
yürütülen eski siyaset yöntemleri, onun hükümetinde yaygın ve günlük siyasetin
bir parçası haline gelmiş durumda.
Bölgedeki değişim
hakkında, özellikle de son yıllardaki sola yakınlaşması hakkındaki,
görüşleriniz nelerdir?
Bir
oligarşinin bir diğeriyle yer değiştirdiği fakat sonunda, en azından, yönetime gerçek
anlamda şeffaflık ve ekonomik yararlar getirmiş Venezüella’daki Chavez gibi
(Ekvador başkanı) Rafael Correa vakasının da eşi benzeri görülmemişti. Aynı
zamanda halkın özgürlüklerini azaltmak için el birliği ile çalışan unsurlar
var. Biz olayları burada uzaktan izliyoruz.
Paraguay’ın Arjantin,
Brezilya ve Uruguay’la birlikte üyesi olduğu, Venezüella’nın da tam üyelik
sürecinde olduğu Güney Ortak Pazarı (Mercosur) konusunda duruşunuz nedir?
Hiçbir ülke
kendini dışarıdan soyutlayarak gelişemez. Entegrasyon pazarın sosyal, ekonomik,
politik ve ticari zorunluluğudur. Fakat, Mercosur bugün, özellikle Paraguay ve
Uruguay gibi ekonomik büyüme anlamında eşitsizliklerin arttığı ülkeler için
yetersiz.
Parlasur’un
(Mercosur Meclisi) kurulması önemli bir adımdı çünkü politik bir unsur
içeriyordu. Fakat sosyal ve kültürel bileşenler gibi bloğu güçlendirmek için
olması gereken diğer maddeler eksikti.
Ülkenin bölgede nasıl
bir rol oynamasını bekliyorsunuz?
Paraguay
iki zorlukla başa çıkıyor. Birincisi, ülke olarak saygınlığımızı geri kazanmak.
Şu anda yasa dışılık, yozlaşma ve kaçakçılık alanında sembolüz. Bu görüntü
değişmeli ve bu değişim ancak şeffaf, dürüst bir yönetimle ve halkın yönetime
katılımıyla mümkün olabilir.
İkinci
olarak, bölgeye katılmak için ahlaki bir yetke kazanmalıyız ve karşılıklı
olarak, elverişli tüm yararları gözeterek uluslararası ilişkilere açık
olmalıyız.
[IPS’deki İngilizce orijinalinden
Tuğçe Çetin tarafından Latinbilgi (Sendika.Org) için çevrilmiştir]