Burnumuzun çalışma amacı nefes aldığımız havanın ısıtılıp nemlendirilmesidir. Burnumuzun içinde bu amaçla çok sayıda damar yüzeye yakın olarak yaygın bir şekilde yerleşir ve bunlar kolayca kanayabilir.
Burun kanaması bir kere başladı mı kolayca tekrar edebilir çünkü oluşan pıhtı veya kabuk kolayca yerinden oynar. Epistaksis de denen burun kanaması çok korkunç görülmesine rağmen gerçekte bu kadar korkutucu değildir. Çoğu evde tedavi edilebilir ancak bazen tıbbi yardım gerekir. Burun kanaması burun içi mukozasında yaygın şekilde bulunan damarların çatlaması neticesinde oluşur.
Bu çatlak kendiliğinden başlayabildiği gibi bazen de travma ile başlar. Genellikle hayatı tehdit etmez ve kendiliğinden durur. İnsanların yaklaşık % 60-70 inde herhangi bir dönemde kanama oluşurken bunların % 6-10 unda profesyonel tedavi gerekir. Burun kanamaları kanamanın yerine göre, önden ve arkadan olmak üzere 2 kategoride incelenebilir.
Burun kanamalarının %90'ından fazlası kiselbah pleksusu denen burun septumunun ön alt kısmındaki damarsal ağdan kaynaklanır. Yaklaşık % 5-10 u ise burun boşluğunun arka kısmından woodruff pleksusu olarak bilinen bölgeden kaynaklanır.
Arkadan kaynaklanan kanamalar genellikle daha ciddidir ve burun septumundan çok yan duvarlardan kaynaklanır. Burun kanamalarının sebepleri bölgesel (Ör: travma, mukozal hasar, septum anormallikleri, enkesiyon veya enflamatuar hastalıklar, tümörler vs), genel (kan hastalıkları, damar sertliği, hipertansiyon vs), ve idiopatik (sebebi bilinmeyen) olabilir. Lokal (bölgesel) travma en sık sebeptir.
Sırasıyla yüz travmaları, yabancı cisimler, burun veya sinüs enfeksiyonları, ve uzamış kuru havaya maruz kalma diğer sebeplerdir. Tümörler ve damarsal hastalıklar da burun kanamasının önemli sebepleri arasındadırlar.
Burun kanamasının sık nedenleri:
• Burun membranlarını kurutup çatlatıp kabuklanmasına neden olarak, burunu ovuşturma veya sümkürme ile kanatan kuru, sıcak kapalı ortamlar. (Kış aylarında daha sık)
• Mukus membranlarını kurutan kuru, sıcak, nemi az iklim koşulları.
• Özellikle tekrarlayan hapşırık, öksürük, ve sümkürmeye neden olan üşütme ( üst solunum yolu enkesiyonu) ve sinüzit.
• Sert sümkürme ve burun karıştırma
• Burun içinde yabancı cisim
• Burunda ve/veya yüzde yaralanma.
• Alerjik ve non alerjik rinit( burun içinde enflamasyona neden olur)
• Kan inceltici ilaç kullanımı ( aspirin non sterooid antiaenflamatuar, varfarin vs)
• Yüksek tansiyon
• Kimyasal irritanlar( kokain,endüstriel kimyasallar vs)
• Burun kemiği eğriliği
• Tümörler veya kan hastalıkları •Yüz ve burun cerrahisi
Tedavi
Kiesselbach plexus bölgesine uygulanan direkt baskı genellikle yeterli olur. Oksimetazolin veya efedrin içeren burun damlaları (dekonjestanları) da kullanılabilir. Lokal basınç uygulamasına cevap vermeyen durumlarda gümüş nitratla koterizasyon (yakma) da kullanılabilir.
Bu yöntemler başarısız olursa ön veya arka burun tamponları kullanılır. Komplike vakalarda internal maksiller arterin anjiografik embolizasyon yöntemi kullanılabilir. Başarı oranı %70-95 arası olmakla birlikte inme, göz kaslarında felç, yüz felci ve koterize edilen tarafta hematom gibi riskleri vardır. Ayni zamanda embolizasyon sonrası yeniden damarlanma nadir değildir. Direkt cerrahi olarak damarın bağlanması bir başka alternatif yöntemdir.
Burun kanaması nasıl durdurulur?
Bu aşamaları takip ediniz:
• Rahat olunuz, panik yapmayınız.
• Oturunuz ve vücudunuzu ve başınızı hafifçe öne eğiniz. Bu kanını geriye boğazınıza akmasını engeller ve bulantı kusma ve ishal önlenmiş olur. (düz yatmayınız veya başınızı bacaklarınızın arasına koymayınız)
• Ağzınızdan nefes alınız.
• Burundaki kanama için ince bir bez veya nemli küçük havlu kullanınız.
• Başparmak ve işaret parmağınızla burun ucundaki yumuşak kısmı sıkınız. Burunun sert kemik kısmının başlangıcına kadar yumuşak kısmı sıkıştırınız. Sert kısmı veya sert kısım üzerini sıkıştırmak kanamayı durdurmaz hiçbir yararı yoktur.
• Yumuşak kısmı saate bakarak en az 5 dakika sıkınız ve kanamanın durup durmadığını kontrol ediniz. Eğer hala kanama varsa tekrar 10 dakika daha burunun yumuşak kısmını sıkınız.
• Evinizde varsa oksimetazolin gibi burun spreylerini kanayan tarafa kullanabilir daha sonra yukarıda anlatıldığı gibi burunu sıkıştırarak basınç uygulayabilir-siniz.
•Kanam durduktan sonra; birkaç gün eğilmeyiniz, zorlanmayınız, ağır bir şey kaldırmayınız, burnunuzu sümkürmeyiniz, ovalamayınız, karıştırmayınız.
Hangi durumlarda doktorunuzu aramalı veya acil servise başvurmalısınız
• Direk uyguladığınız basınçla ( burunun yumuşak kısmını sıkıştırarak) 15-20 dakikada kanama devam ediyorsa.
• Burun kanamalarınız tekrarlıyorsa.
• Buru kanaması aniden başlamış ve miktarı çok fazla ise. (1 bardaktan fazla ise)
• Kanama bir yaralanma sonucu olmuşsa veya yüzünüze veya burnunuza darbe almışsanız.
• Kendinizi halsiz hissediyorsanız veya soluksanız.
• Otururken ve hafif öne eğikken kanama burunuzun önünden daha çok arkadan ağzınıza doğru geliyorsa.
(Bu durum sık değildir ama daha ciddi bir arka kanama posterior kanama göstergesidir ve mutlaka doktora başvurma gerektirir. Bu durum yüksek tansiyonu olan yaşlı kişilerde daha sık oluşur.)
Bu durumlarda doktorunuza danışın;
• Burun kanamanız sık sık tekrar ediyorsa.
• Yeni bir ilaç kullanmaya başladıktan sonra burun kanaması başladıysa.
• Vücudunuzda yaygın morarmalarla birlikte burun kanaması başlamışsa. (Bu daha ciddi durumların bir belirtisi olabilir ve doktor tarafından daha ileri araştırılması gerekir.)
Sonuç olarak burun kanamasının kontrolünde cerrahi dışı yöntemler genellikle yeterlidir. Burun tamponu, kimyasal koterizasyon, ve burun dekonjestanları vakaların çoğunda tedavinin ilk seçenekleridir. İnatçı burun kanamalarında embolizasyon, ve cerrahi damar bağlama teknikleri bazen gerekir.
En çok Okunanlar
Çocuklar İçin
Uzman Soru&Cevap Uzmanlarımız »
Sorularınız uzmanlarımız tarafından cevaplanıyor
- Doğumun Başladığını Nasıl Anlarım?
- Menopoz nedir? Sonuçları nelerdir?
- Obezite konusunda merak edilen hususlar
- Bebeğinizin Doğumundan Sonra Yapılacaklar
- Sigarayı Bırakanlara Beslenme Önerileri
- Bebek Bakımında Ailelere Tavsiyeler