Kaliforniya Üniversitesi Berkeley’den biliminsanları, kör farelerin gözlerine bir gen yerleştirdi ve bir ay sonra bu farelerin görebildiklerini tespit etti. Fareler, tekli gen tedavisiyle diğer fareler gibi engellerin etrafında kolayca dolaşıyorlardı.
Araştırmacılar, üç yıl kadar kısa bir süre içinde gen tedavisinin, retina dejenerasyonu nedeniyle görme kaybı yaşayan insanlarda denenebileceğini söyledi.
Dünyada yaklaşık 170 milyon insan, 55 yaşın üzerindeki her 10 kişiden birini etkileyen yaşa bağlı makula dejenerasyonuyla yaşar. Dünya çapında 1.7 milyon insan, en sık rastlanan körlük biçimi olan retinitis pigmentosa (halk arasında tavuk karası veya gece körlüğü denilir) sahiptir.
Şu anda, bu tür hastalar için hayatı kolaylaştıracak seçenekler elektronik göz implantı ile sınırlıdır.
Bu farelerde körlüğü iyileştirmek için araştırmacılar, retina ganglion hücrelerini hedefleyen bir virüs tasarladı ve ışığa duyarlı bir reseptör olan yeşil (orta dalga boyu) koni opsini yükledi. Normalde, bu opsin sadece koni fotoreseptör hücreler tarafından ifade edilir ve onları yeşil-sarı ışığa duyarlı hale getirir. Göze enjekte edildiğinde virüs, geni normalde ışığa duyarlı olmayan ganglion hücrelerine taşıdı ve bunları ışığa duyarlı hale getirdi. Böylece beyine yolladığı sinyaller görme olarak yorumlandı.
Kör fareler üç boyutlu nesneleri keşfedebildi
Araştırmacılar, farelerde, opsinleri retinadaki ganglion hücrelerinin çoğuna yerleştirebildi. İnsanları tedavi etmek için araştırmacılar, çok daha fazla virüs partikülü enjekte etmesi gerekir. Çünkü insan gözü, farenin gözünden binlerce kat daha fazla ganglion hücresi içerir. Ancak, UC Berkeley ekibi viral dağıtımı arttırmak için bir araç geliştirdi. Bu araçla ekip, bir kameradaki çok yüksek piksel sayılarına eşdeğer bir miktar olan yüksek oranda ganglion hücrelerine yerleştirmeyi umuyor.
Araştırmacılar Ehud Isacoff ve John Flannery, farelerin dünyada dolaşıp dolaşamayacağını keşfetmek istedi. Bu aşamada da yeşil koni opsin yine başarılı oldu. Kör olan fareler, en doğal davranışlarından birini gerçekleştirme yeteneklerini yeniden kazandılar; üç boyutlu nesneleri tanıma ve keşfetme.
Araştırmacılar, “Tekrar görebilen bir insan parlak bir ışığa girerse ne olur? Işık tarafından kör edilebilir mi?” sorusunu sordular ve cevap bulmaya çalıştılar. “Burada sistemin bir başka çarpıcı özelliği ortaya çıktı” diyen Isacoff, yeşil koni opsinin adapte olduğunu söyledi. Yani tekrar görebilen fareler, parlaklık değişimine adapte oldular. Fareler, diğer fareler kadar görevleri gördü.
UC Berkeley ekibi şu anda renk görüşünü geri getirebilecek ve keskinliği ve uyumu artırabilecek varyasyonları test ediyor.
Kaynak; Nature Communications