Mecazi olarak konuşursak, Güney Amerika’nın Amazon Nehri havzasındaki uçsuz bucaksız tropikal yağmur ormanlarına genellikle “gezegenin akciğerleri” denir. Bazı insanlar Amazon Yağmur Ormanı’nın dünyadaki oksijenin yüzde 20’sinden sorumlu olduğunu iddia ediyor, ancak bu gerçekten doğru mu? Bölge 2019’da neredeyse on yılda görülenden daha fazla yangın yaşadığından, bazı insanlar Amazon’un tamamı yanarsa Dünya’nın oksijen kaynağına ne olacağını merak ediyor. Dünya gerçekten oksijeninin yüzde 20’sini kaybeder mi, yoksa bunun yerine bizi bekleyen daha çok sürprizler mi var?
Kısa cevap hayır, Amazon Yağmur Ormanı kaybolursa Dünya oksijeninin yüzde 20’sini kaybetmez. Çoğumuz okulda bitkilerin fotosentezin bir yan ürünü olarak oksijen ürettiğini öğrendik ve bu nedenle, gezegendeki en büyük fotosentez bölgelerinden birinin Dünya’nın ana oksijen fabrikası olabileceğini düşünmek mantıklı görünüyor. Ancak tropikal ormanlarla oksijen arasındaki ilişkiler biraz daha karmaşıktır. Elbette, büyüyen bitkiler oksijen üretir ve tropikal yağmur ormanlarının büyük katkıları vardır, ancak ölü ve çürüyen bitkilerin – yanı sıra yanan bitkilerin de – ayrışma ve yanma sırasında yan ürün olarak karbondioksiti serbest bırakmak için oksijen tükettiğini hatırlamak önemlidir. Çoğu zaman, yaşamda oksijen üreten bir bitki ile ölümde oksijen tüketen bir bitki arasındaki oran 1: 1’dir, bu nedenle birçok atmosferik bilim insanı Amazon’u, Dünya’nın yağmur ormanlarını ve hatta Dünya ormanlarını bir bütün olarak, en azından hiçbirinde net oksijen üreticisi olarak görmez. kayda değer bir anlam, çünkü tüm bitkiler er ya da geç ölür.
Dünya Oksijeni Nasıl Oluşur?
Dünya’nın fazla oksijeni – yani Dünya atmosferinin yaklaşık yüzde 21’ini oluşturan madde – deniz yosunlarından gelir. Deniz yosunları okyanuslarda çiçek açar, yüzeyde oturur ve deniz suyunda karıştırılan ve atmosferden karbondioksiti çeken besinlerden faydalanır. Algler yaşarken büyümek için karbondioksit kullanırlar ve atmosfere oksijen salarlar. Ancak algler öldüklerinde okyanus yüzeyinde ayrışmazlar, bu nedenle yaşamda ürettikleri oksijen miktarını atmosferden çekmezler. Bunun yerine algler batar. Bazı ölü algler, deniz suyunda çözünmüş oksijeni tüketir ve batarken büyük ölçüde veya tamamen ayrışır. Vücutlarında depolanan karbonu suya bırakır. Bununla birlikte, diğerleri ciddi bir şekilde parçalanmadan önce okyanusun oksijenli katmanlarının altına düşecek kadar hızlı derine batarlar. Okyanus tabanına çoğunlukla bozulmadan inerler, bu nedenle vücutlarındaki karbon sabit kalır. Milyonlarca yıl boyunca, bu süreç Dünya atmosferinde net bir oksijen kazanımı ile sonuçlanır.
Amazon’u yakmanın oksijen seviyeleri üzerinde kayda değer bir etkisi olmayacak olsa da, yanma atmosfere muazzam miktarda karbondioksit ekleyecek ve bu da küresel ısınmayı daha da güçlendirecek ve daha şiddetli iklim değişiklikleri üretecektir. Ve Dünya’nın en biyolojik çeşitliliğe sahip bölgesini yok etmenin başka çok ciddi uzun vadeli sonuçları da var. Amazon’u yakmak, milyonlarca canlı türünü yok olmaya ve yaşam alanlarını yok etmeye mahkum edecektir. Bu bitkilerin, hayvanların ve diğer yaşam türlerinin çoğu bilim tarafından henüz tanımlanmadı. Amazon’un tamamının ateşle tüketilmesinin, bölgeyi çok katmanlı kalın bir ormandan dağınık ağaçlardan ve uzun otlardan oluşan bir savana değiştireceği düşünülüyor.
Bu değişiklik hayvan otlatanlara ve çiftçilere çekici gelse de (en azından birkaç yıl boyunca, yağmur ormanlarının ince toprağının besinleri tükenene kadar), gezegenin biyolojik çeşitliliğine çene düşürücü bir çukur yerleştirecek. Bazı dayanıklı bitkiler ve hayvanlar bu yeni ekosistemin bir parçası olmak için hayatta kalsa da, milyonlarca (muhtemelen on milyonlarca) böcek ve diğer omurgasız türü ve binlerce bitki ve omurgalı türü ( memeliler , sürüngenler ve yerli ve göçmen kuşlar) değil.