Önemli Bilgilendirme!
Bu sayfa resmi şikayet sayfası değildir. Sadece kişilerin yaşadıkları mağduriyetlerle ilgili olarak hangi şikayet yollarını kullanabileceklerine ilişkin bilgilendirme amacıyla hazırlanmış bir sayfadır.
Hasta Hakları Nelerdir?
"Sağlık hakkı, kişinin toplumdan, devletten, sağlığının korunmasını, gerektiğinde tedavi edilmesini, iyileştirilmesini isteyebilmesi ve sağlığını sürekli geliştirebilmesi için toplumun sağladığı olanaklardan yararlanabilmesidir."
"Yaşama Hakkı"nın en önemli bileşenlerinden birisi olan sağlık ve sağlıklı yaşama hakkı, pozitif statü hakları arasında yer almaktadır.
- Sağlıklı olma, sağlıklı olma halini sürdürme ve sağlığını geliştirme hakkı
- Koruyucu sağlık hizmetlerini alabilme ve yararlanabilme
- Sağlıklı bir ortam, çevre ve barınma koşulları
- Yeterli ve dengeli beslenme
- Sağlığını geliştirebilme
- Çalışma ve iş hürriyeti, üretebilme hakkı,
- Demokratik bir ortam ve eşit insan ilişkileri,
Düşünce, inanç ve bunları ifade edebilme özgürlüğü, biçiminde ifade edilebilecek koşul ve ortamın varlığına bağlı haklardır. Bunlar kaynağını insan haklarıyla ilgili temel kurallar ve normlardan alır. Gerek uluslararası ve uluslarüstü, gerekse ülke içinde geçerli olan ve kabul görmüş, kodlarla ve kurallarla düzenlenir, Salt insan olma niteliği bu haklara sahip olabilmek için yeterlidir.
Hasta hakları, en genel anlamıyla;
- hasta olmadan önce hastalandıkları zaman yararlanacakları ulaşılabilir yeterli ve etkin sağlık hizmetinin önceden hazır olarak bulunuyor olmasını,
- hastalandığında ya da sağlıklılık hali yitirildiğinde bir sağlık kurumunda yetkin ve standart bir sağlık hizmeti almayı,
- hastalıkların insanlarda bıraktığı kalıcı olumsuzluklarla birlikte yaşayabilmek için gerekli olan hizmetlerden yararlanmayı
- kapsayacak kadar geniş bir içeriğe sahiptir. Ayrıca ortaya çıkan somut durumlara göre gelişme ve genişleme halindedir.
Hasta hakları neleri içerir?
Hasta hakları temel olarak Lizbon Bildirgesinde ortaya konulmuştur. Bu bildirge ana hatları ile hekim-hasta ilişkisi ile ilgilidir. Bildirgede tanımlanan temel haklar şunlardır:
- Hasta, hekimini özgürce seçme hakkına sahiptir.
- Hasta, hiçbir dış etki altında kalmadan özgürce klinik ve etik kararlar verebilen hekim tarafından bakılabilme hakkına sahiptir.
- Hasta yeterli ölçüde bilgiler dirildikten sonra önerilen tedaviyi kabul ve reddetme hakkına sahiptir.
- Hasta, hekimden tüm tıbbi bilgi ve özel hayatına ilişkin bilgilerin gizliliğine saygı duyulmasını bekleme hakkına sahiptir.
- Her hastanın onurlu bir şekilde ölmeye hakkı vardır.
- Hasta uygun bir dini temsilcinin yardımını içeren ruhi teselliyi kabul veya reddetme hakkına sahiptir.
Ancak hastalanmadan önceye ilişkin sağlık hizmetine ulaşabilme ve yararlanma hakkı ile hastalıkların sekelleri ve oluşturduğu sakatlıklarla birlikte toplumun normal bir bireyine sunulan her türlü hak ve olanaktan yararlanma hakkını da bunların ardına eklemek gerekir.
1 Ağustos 1998 tarihinde Sağlık Bakanlığınca yayınlanan “Hasta Hakları Yönetmeliği”nde ifade edilen hasta hakları yine aynı bakanlığın sağlık kurumlarına gönderdiği ve birçok kurumda duvarlarda çerçevelenmiş bir şekilde asılı bulunmaktadır. Bir tür yazılı emir niteliğinde olduğu için bu metni aynen aktarıyoruz:
“Bu sağlık kuruluşuna, sağlık hizmeti almak için başvuran herkesin;
- Hizmetten genel olarak faydalanma: Adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlıklı yaşamanın teşvik edilmesine yönelik faaliyetler ve koruyucu sağlık hizmetlerinden faydalanmaya,
- Eşitlik içinde hizmete ulaşma: Irk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, ekonomik ve sosyal durumları dikkate alınmadan hizmet almaya,
- Bilgilendirme: Her türlü hizmet ve imkanın neler olduğunu öğrenmeye,
- Kuruluşu seçme ve değiştirme: Sağlık kuruluşunu seçme ve değiştirmeye ve seçtiği sağlık kuruluşunda verilen sağlık hizmetlerinden faydalanmaya,
- Personeli tanıma, seçme ve değiştirme: Sağlık hizmeti verecek ve vermekte olan tabiplerin ve diğer personelin kimliklerini, görev ve unvanlarını öğrenmeye, seçme ve değiştirmeye,
- Bilgi isteme: Sağlık durumu ile ilgili her türlü bilgiyi sözlü ve yazılı olarak istemeye,
- Mahremiyet: Gizliliğe uygun bir ortamda her türlü sağlık hizmetini almaya,
- Rıza ve izin: Tıbbi müdahalelerde rıza nın alınmasına ve rıza çerçevesinde hizmetten faydalanmaya,
- Reddetme ve durdurma: Tedaviyi reddetmeye veya durdurulmasını istemeye,
- Güvenlik: Sağlık hizmetini güvenli bir ortamda almaya,
- Dini vecibelerini yerine getirebilme: Kuruluşun imkanları ölçüsünde ve idarece alınan tedbirler çerçevesinde, dini vecibelerini yerine getirmeye,
- Saygınlık görme: Saygı, itina ve ihtimam gösterilerek, güler yüzlü, nazik, şefkatli bir yaklaşımla sağlık hizmeti almaya,
- Rahatlık: Her türlü hijyenik şartlar sağlanmış, gürültü ve rahatsız edici bütün etkenler bertaraf edilmiş bir ortamda sağlık hizmeti almaya,
- Ziyaret: Kurum ve kuruluşlarca belirlenen usul ve esaslara uygun olarak ziyaretçi kabul etmeye,
- Refakatçi bulundurma: Mevzuatın, sağlık kurum ve kuruluşlarının imkanları ölçüsünde ve tabibin uygun görmesi durumunda refakatçi bulundurmayı istemeye,
- Müracaat, şikayet ve dava hakkı: Haklarının ihlali halinde, mevzuat çerçevesinde her türlü müracaat, şikayet ve dava hakkını kullanmaya,
- Sürekli hizmet: Gerektiği sürece, sağlık hizmetlerinden yararlanmaya,
- Düşünce belirtme: Verilen hizmetler konusunda düşüncelerini ifade etmeye, hakkı vardır.”
Burada yer verilen haklar dışında ülkemizin de "Aday Ülke" olduğu Avrupa Birliği''nin kabul ettiği Hasta Hakları Ana Statüsü'nde tanımlanan "14 Hasta Hakkı" arasında tanımlanmış bazı yeni haklar da bulunmaktadır. Bunları da başlıklarıyla şöylece sıralayabiliriz:
Koruyucu Tedbirlerin Alınması Hakkı (1. Madde)
Her bir birey hastalıktan korunmak için uygun hizmet (tedavi) alma (görme) hakkına sahiptir.
Bu amaca ulaşmak için sağlık hizmetlerinin görevi, risk taşıyan çeşitli grupların düzenli aralıklarla ücretsiz olarak sağlık hizmetlerinden ve bilimsel araştırma sonuçları ile teknolojik yeniliklerden herkesin yararlanmasını sağlamaktır.
Özgür Seçim Hakkı (5. Madde)
Yeterli bilgiye sahip her birey farklı tedavi prosedürleri (yöntemleri) ve tedaviyi verecek kişiler arasında seçim yapma hakkına sahiptir.
Hasta, hangi teşhis ve tedavi yöntemin kullanılacağı ve doktor , uzman veya hastane seçimi konularında karar verme hakkına sahiptir. Sağlık hizmetleri, bu tedaviyi uygulayacak çeşitli merkezler (sağlık kurumları) ve doktorlar ile alınan sonuçlar hakkında bilgi vererek bu hakkın kullanılabileceğini temin etmelidirler. Bu hakkın kullanımını kısıtlayan tüm engeller kaldırılmalıdır.
Doktoruna güvenmeyen bir kişi başka bir doktor talep edebilir(seçebilir).
Hastaların Vaktine Saygı (7. Madde)
Her birey hızlı ve önceden belirtilen süre içerisinde gerekli tedaviyi alma hakkına sahiptir. Bu hak tedavinin her aşaması için geçerlidir.
Durumun aciliyeti ve spesifik standartlar bazında belli bir süre içinde verilmesi gereken hizmetler dikkate alınarak bekleme sürelerinin belirlenmesi sağlık hizmetlerinin görevidir. Her bireye hizmetten yararlanma konusunda garanti verilmeli ve bekleme listesi söz konusu olduğunda hemen imzalamaları temin edilmelidir.
Her bir birey istediği takdirde gizlilik hakkına saygı göstermek kaydıyla bekleme listelerine bakabilir.
Önceden belirlenen süre içerisinde sağlık hizmeti verilemezse aynı kalitede alternatif hizmetler kullanım ihtimali garanti edilmeli ve bundan kaynaklanan harcamalar makul bir süre içerisinde hastalara geri ödenmelidir.
Doktorlar hastalarına bilgi verme süresi dahil olmak üzere yeterli zaman ayırmalıdır.
Kalite Standartları Hakkı (8. Madde)
Kesin standartların uyumu ve özellikleri kapsamında her birey yüksek kalitede sağlık hizmetinden yararlanma hakkına sahiptir
Kaliteli sağlık hizmeti hakkı , sağlık kurumları ve sağlık personelinin teknik performans, konfor ve insan ilişkileri açısından tatmin edici seviyelerde sunum yapmasını gerektirir. Kesin kalite standartları genel ve istişari prosedürlerle sabitlenen ve düzenli(periyodik) olarak kontrol edilip değerlendirilen kesin kalite standartlarının uyum ve özellikleri anlamına gelmektedir.
Yenilik Hakkı (10.Madde)
Ekonomik veya mali durumlardan bağımsız olarak(gerekçeler dikkate alınmadan) her birey uluslararası standartlara göre, yeniliklerden -teşhis prosedürleri dahil olmak üzere- yararlanma hakkına sahiptir.
Sağlık Hizmetlerinin görevi, özellikle az rastlanan hastalıkları dikkate alarak biotıp alanında araştırmalar yapmak ve onları desteklemektir. Araştırma sonuçları uygun bir şekilde yayınlanmalıdır (duyurulmalıdır).
Gereksiz ağrı/acı ve Sıkıntıdan Sakınma Hakkı (11.Madde)
Her birey hastalığının her evresinde (aşamasında), mümkün olduğu ölçüde acı ve sıkıntıdan korunma hakkına sahiptir.
Sağlık Hizmetleri, bu bağlamda(bu amaçla) hastanın tedavisinin kolay ve rahat geçmesi için gerekli tedbirleri almalıdır.
Kişisel Tedavi Hakkı (12.Madde)
Her birey kendi kişisel ihtiyaçlarına göre teşhis ve tedavi programlarını yönlendirme hakkına sahiptir.
Sağlık Hizmetleri, bu amaçla bireye endeksli ve ekonomik durum ön plana çıkartılmadan yani tedavi hakkını her zaman ilk sırada tutan esnek programlar temin etmelidir.
Tazminat Hakkı (14.Madde)
Sağlık tedavisi sırasında fiziksel veya manevi ve psikolojik zarar gören bireyin kısa bir sürede tazminat alma hakkı vardır.
Sağlık Hizmetleri , sorumluluğun gerçekte kimde olduğu tespit edilemese bile , zararın nedeni ve önemi (ciddiyeti) ne olursa olsun tazminat hakkının her zaman var olduğunu temin etmelidir.
184 Hattı Ne için Kullanılır?
184 numaralı telefon Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezinin numarasıdır.
Bu numara ile vatandaşlara kısa yoldan hizmet verilmektedir.
Sabim Alo 184 Şikayet Hattı Hangi Durumlarda Aranır?
SABİM korona virüs salgını ile mücadele kapsamında 7 gün 24 saat hizmet veren bir birimdir. Korona virüs hastalığı ile güncel ve güvenilir bilgiler sunularak vatandaşların doğru bir şekilde yönlendirilmesi sağlanmaktadır.
184 Şikayet Edince Ne Olur?
ALO 184'e yapılacak başvuru neticesinde bir aksaklığın tespiti halinde ilgili İl Sağlık Müdürlüğü veya Bakanlık nezdindeki ilgili Genel Müdürlük SABİM hattı tarafından konuyla ilgili bilgilendirilerek aksiyon alınması sağlanabilmektedir.
Hasta Doktoru Şikayet Edebilirmi?
Evet hekimi şikayet edebilir. Eğer hekimin kusurlu eylemi idari soruşturmayı gerektirir bir eylem olma ötesinde ceza kanunlarına göre suç teşkil ediyorsa bu durumda savcılık kanalıyla suç duyurusunda bulunulabilir.
Bu haklar nasıl elde edilir, nasıl kullanılır?
Herkes ilk önce haklarının neler olduğunu doğru olarak bilmelidir. Hiç bir hak onun gerektirdiği ödev ve yükümlülükleri yerine getirmeden elde edilemez. Dolayısıyla “haklarını bilmek” ve onun için “bir şeyler yapmak” ve hemen ardından o hakları “istemek ve kullanmak” için çaba göstermek gerekir. Herkes sağlık hizmeti sunan kişi ve kurumlara karşı bu haklarının bilincinde olduğunu belirtmeli ve haklarını kullanmak istediğini ifade etmelidir.
Sağlık Bakanlığı Şikayet Hattına Kimleri Şikayet Edebilirim?
Sağlık bakanlığı şikayet hattına sağlık hizmeti süresince olan her türlü aksaklıkları ve önerilerinizi iletebilirsiniz.
- örn: Sevk Olduğum Bölüme Randevu Alamıyorum
- örn: Hekimlerin İlgisizliği
- örn: Sevk Olduğum Bölümün İlgisizliği
- örn: Hastanesi'nin Doktor ve Hemşireleri İlgisiz
Sağlık Bakanlığı Çağrı Merkezi Telefon Numarası Kaçtır?
- Ambulans: 112
- Beyaz kod: 113
- MHRS: 182
- SABİM: 184
- UZEM: 114
- Sigara bırakma hattı: 171
Sağlık Bakanlığı Şikayet Hattı İletişim Bilgileri
ADRES:
Bilkent yerleşkesi , Üniversiteler mah. Dumlupınar bulvarı 6001. Cad. No:9 Çankaya/Ankara 06800
SANTRAL:
Tel :+90 (312) 585 1000
KAMU HASTANELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ:
Tel:0312 565 00 00-01
HALK SAĞLIĞI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ:
Tel:0312 565 50 00
SAĞLIK YATIRIMLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ:
Tel:0312 458 50 00
Faks:0312 585 65 33
SAĞLIK BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ:
Tel:0312 471 83 50-54
SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ:
Tel:0312 585 28 00
Faks:0312 585 28 53
YÖNETİM HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ:
Tel:0312 585 16 00-01
ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ:
Tel:0312 585 12 50
Faks:0312 432 26 72
TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI:
Tel:0312 341 10 66
Faks:0312 341 10 13
HUKUK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLĞÜ:
Tel:0312 458 51 62
Faks:0312 435 37 97
STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI:
Tel:0312 573 70 50