Ömer Nasuhi Bilmen Büyük İslam İlmihali
İmam birinci selâmı ikinci selâmdan daha yüksek sesle alır ki, bu onun için bir sünnettir. Çünkü yüksek sesle alınması cemaata bir bilidiridir. Bu bildiriye ihtiyaç ise, daha çok birinci selâmda görülür.
İmam selâm verince, muktedi de teşehhüdü bitirmiş ise selâm verir. Salat?Selâm ve duayı bitirmek için selâm vermeyi geciktirmez. Teşehhüdü bitirmeden selâm vermesi de caizdir. İmam namazdan sonra iki tarafa selâm verirken "Aleyküm" sözü ile Hafaza meleklerini ve bütün cemaatten her biri de sağ tarafa selâm verirken o taraftaki meleklerle cemaatı ve imam eğer o tarafa veya kendi hizasında ise imamı da kasteder. Sol tarafa selâm verirken de o taraftaki meleklerle cemaatı ve imam o tarafta ise, imamı kastederek onlara selâm vermiş olur. Yalnız başına kılanlar da bu selâm ile yalnız Hafaza meleklerini kastederler. Cemaat selâmdan sonra: "Allahümme entesselâmü ve minkesselâm, tebarekte ya zelcelâli vel?ikram" cümlesi okunu~|~ncaya kadar yerlerinde dururlar, sonra yerlerinden kalkıp sünneti veya duayı başka uygun bir yerde tamamlar. Bundan ziyade yerlerinde durmaları kerahete girer. Farzdan sonra saffı bozmaları müstahabdır. Bunu yapmakla sonradan gelenler namazın tamamlanmış olduğunu anlarlar. İmam selâm verince bakılır. Eğer namaz tamamlanmışsa, imam serbesttir. Dilerse sağ tarafına, dilerse, sol tarafına döner. Böylece kıbleyi sağ veya sol tarafına alır ve öylece oturur. Dilerse, çıkıp işine gidebilir. Eğer karşısında namaz kılan yoksa, dilediği takdirde cemaate doğru döner. Namaz kılanın yüzüne karşı dönüp durmaz; çünkü namaz kılanın yüzüne karşı oturmak mekruhtur. Fakat namaz bitmiş olmayıp kılınacak sünnet bulunursa, imam "Allahümme entesselâmu ve minkesselâm" denilinceye kadar yerinde durur, sonra kalkar ve sağa, sola, ileriye veya geriye çekilerek o sünnet namazı kılar. Eğer kendisi başka bir şeyle uğraşmayacaksa, bu sünneti gidip evinde kılabilir. Çünkü sünnetlerin evde kılınması daha faziletlidir. Ancak cemaat imam hakkında kötü bir zan besleyecekleri düşüncesi varsa, sünnetleri eve gitmeden kılmalıdır.