Üzüntü ve Depresyon
HIV pozitif olduğunuzu öğrendiğinizde kendinizi üzgün hissetmeniz de normaldir. Ancak bu durum zaman içerisinde geçmiyor, hatta kötüleşiyorsa doktorunuzla ya da güvendiğiniz biriyle konuşun ve yardım talep edin. Aşağıda sıralanan belirtileri, 2 hafta ya da daha fazla süredir kendinizde gözlemliyorsanız, depresyon geçiriyor olabilirsiniz:
- Üzüntülü, endişeli, huzursuz ya da umutsuz hissetmek
- Kilo almak ya da vermek
- Genelde olduğundan daha fazla ya da daha az uyumak
- Genelde hoşlandığınız şeylere ilginizi kaybetmek
- Sürekli yorgun hissetmek
- Kendini suçlu ya da değersiz hissetmek
- Konsantre olmakta güçlük çekmek
- Ölüm, kendine zarar vermek ve intihar hakkında düşünmek
Bu belirtilerin sizde de olduğunu düşünüyorsanız yardım almalısınız. Ancak bu belirtilerin depresyondan mı yoksa HIV ya da başka bir fiziksel rahatsızlıktan mı kaynaklanıyor olabileceğine dair ayırt edici tanıyı sadece ruh sağlığı uzmanlarının koyabileceğini unutmamalısınız. Partnerinizle, bir arkadaşınızla ya da ailenizden biriyle neler hissettiğiniz hakkında konuşmaya çalışın. Bir uzmandan yardım almanız gerektiğini düşünürseniz doktorunuzla ve PYD ile bağlantıya geçin. Depresyonda olabileceğinizi düşünerek yardım istediğiniz için kimse sizin 'zayıf' biri olduğunuzu ya da 'deli' olduğunuzu düşünmeyecektir. Depresyon, başarıyla tedavi edilebilen psikolojik bir rahatsızlıktır.
Korku ve Kaygı
HIV pozitif tanısını aldıktan sonra neler olacağını bilmemek ya da diğer insanların sizin HIV Pozitif olduğunuzu öğrendikten sonra nasıl tepki vereceklerini bilememek, korku ve kaygı duygularının çok güçlü bir şekilde yaşanmasına neden olabilir. Arkadaşlarınıza, aile üyelerinize veya diğer insanlara HIV pozitif olduğunuzu söylemek de sizi korkutuyor olabilir.
Korkmak, kalbinizin daha hızlı atmasına ya da uykuya dalmanızın zorlaşmasına neden olabilir. Kaygı ise kendinizi sinirli ya da ajite hissetmenize neden olabilir. Korku ve kaygı, terlemenize, başınızın dönmesine ya da nefes alıp vermekte güçlük çekmenize neden olabilir.
Korku ve kaygı duygularınızı kontrol etmek için şunları yapabilirsiniz:
- HIV hakkında öğrenebileceğiniz her bilgiyi öğrenmeye çalışın.
- Arkadaşlarınızla, ailenizle neler hissettiğiniz hakkında konuşun.
- Bir destek grubuna katılın.
- Aynı durumda olan başka insanlara yardım edin. Bu sizi güçlendirecek ve korkunuzu azaltacaktır.
- Bu duygular, zamanla geçmezse ya da daha da kötüleşirse doktorunuzla konuşun ve bir ruh sağlığı uzmanından destek alın.
Stres
HIV pozitif tanısı aldıktan sonra stresle nasıl başa çıktığınız hem fiziksel hem de ruhsal sağlığınız için önem kazanır. Strese neden olan kaynaklar her insan için kendisine özgüdür. O nedenle stres altında kaldığınızı hissettiğinizde, bunu tanımlamak ve nasıl başa çıkacağınızı belirlemek önemlidir. Bunun için yakınlarınızdan, ailenizden destek alabileceğiniz gibi bir ruh sağlığı uzmanından da destek alabilirsiniz. Tepkileriniz çok güçlü olduğunda ya da uzun sürdüğünde yardım almanız gerektiğini, her tür sorunun yardım alarak çözülebileceğini unutmayın. Bir uzmanın yardımıyla stresin sizi nasıl etkilediğini daha iyi anlayacak ve stresle başa çıkmak için kendinize özgü yöntemleri de geliştirebileceksiniz. Bir uzmandan yardım almanın yanı sıra stresle başa çıkmak için şu yöntemleri de kullanabilirsiniz:
- Fiziksel aktiviteler: Kendinizi sinirli, gergin ya da huzursuz hissettiğinizde egzersiz yapın ya da diğer fiziksel aktivitelere katılın.
- Yeterince dinlenin ve beslenmenize özen gösterin. Yeterince uyumadığınız ya da beslenmediğiniz için huzursuz ve gergin olursanız strese neden olan durumlarla başa çıkmakta güçlük çekebilirsiniz. Eğer stres düzeyiniz yeterince uyumanıza engel oluyorsa doktorunuzdan yardım istemelisiniz.
- Duygularınız hakkında konuşun. Endişeleriniz ve korkularınız hakkında biriyle konuşmak size çok yardımcı olacaktır. Arkadaşlarınızla, ailenizle ya da bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşabilirsiniz.
- Kendinize duygularınızı ifade etmek için izin verin. Bazen ağlamak, kaygınızı yatıştırabileceği gibi baş ağrısının ya da diğer fiziksel rahatsızlıkların oluşmasını engelleyebilir. Derin derin nefes almak da gerginliğinizi azaltabilir.
Ruh Sağlığınız için Öneriler:
HIV pozitif tanısı aldıktan sonra kaygı, öfke, utanç, depresyon gibi çeşitli duygusal tepkiler göstermeniz normaldir. Bu duygular sonsuza kadar sürmezler. Yukarıda da belirtildiği gibi, bu duygular, tanı öğrendikten sonra ortaya çıkabilecek anlaşılabilir duygusal tepkilerdir. Bu tepkiler uzun bir süre güçlü bir şekilde yaşanırsa bir sorun olarak görülmeli ve mutlaka bir uzmandan destek alınmalıdır.
Duygusal ihtiyaçlarınızı karşılamak için yapabileceğiniz birçok şey vardır. Aşağıda bunlardan birkaçı sıralanmıştır:
- Doktorunuzla, arkadaşlarınızla, ailenizle ya da diğer destekleyici kişilerle neler hissettiğiniz hakkında konuşun.
- Stresle başa çıkmak için egzersiz ya da hobi gibi etkinlikler bulmaya çalışın.
- Kendinizi dinlenmiş hissedebilmeniz için her gece yeterince uyuyun.
- Nefes teknikleri, meditasyon ya da yoga gibi gevşeme egzersizleri öğrenin.
- Tükettiğiniz kafein ve nikotin miktarını azaltın.
- Dengeli beslenin.
- Bir destek grubuna katılın.
Ruh sağlığınızı korumanın daha spesifik yolu ise psikoterapi ve ilaç tedavisi kombinasyonudur. Psikoterapi ve ilaç tedavisi, sizin durumunuza uygun olarak, bazen tek başlarına bazen de birlikte kullanılarak yaşadığınız duygularla başa çıkmanızda size yardımcı olacaktır.
Alternatifleriniz hakkında mutlaka doktorunuzla konuşmalısınız. Ruhsal sağlığınızı korumak için çeşitli yollar vardır, ancak tedavi yöntemi, doktorunuz tarafından, sizin ihtiyaçlarınız ve durumunuz göz önüne alınarak, belirlenmelidir.
Her şeyden önemlisi de yalnız olmadığınızı unutmayın.
HIV Testi Sonucunuz Pozitif Geldiğinde Korku ve Utanç Duygularıyla Nasıl Baş edilir?
Brenda Calderon
HIV pozitif sonucu alındıktan sonra nerdeyse herkes şu iki duyguyla yüzleşir: korku ve utanç. Bazı insanlar için hiç tanıdık olmayan bu duygular, bazıları içinse geçmişten de acıyla bildikleri duygulardır. Sanırım bu yaşam deneyimlerimizin ne olduğuna bağlı. HIV pozitif tanısı almış olan birçok insan, duygularını analiz ederek, ne hissettiğinin daha çok farkına varmak zorunda kalıyor. HIV pozitif test sonucunu aldığımızda birçoğumuzun hissettiği ilk şey “korku” oluyor.
HIV/AIDS ile ilgili bir sürü yanlış bilgi hala aklımızda dolanıp duruyor olabilir. Örneğin AIDS’in ölümle, hastalıkla, reddedilmeyle, diğer insanların düşmanca tavırlarıyla, damgalanmakla ve yargılanmakla eşdeğer olduğu gibi tamamen yanlış bilgiler…
Birçoğumuz utanıyoruz çünkü enfekte olmak için yanlış ya da ahlaksız bir şey yaptığımıza inandırılıyoruz.
Zaten korktuğumuz ve utandığımız için içimizde başka duygular da ortaya çıkıyor. Örneğin öfke, kaygı, çaresizlik ve hüzün HIV tanısıyla birlikte yaşanan yaygın duygulardır.
HIV/AIDS, herkes için başka bir anlama gelir. HIV hakkındaki bilgiler hiç ilgimi çekmemişti. Birçok insan gibi, HIV’le ilgilenmedim, hakkında herhangi bir şeyi bilmek istemedim. Tabii ki risk altında olmadığımı düşünüyordum.
Kim HIV pozitif olmak isterki? HIV testi sonucunu pozitif alan ve bu sonucu gerçekten de almak isteyen birine hiç rastlamadım. HIV testi sonucunu negatif alan ama aslında virüsü almak isteyen birine de denk gelmedim. HIV negatif ve pozitif olan birçok insana sordum ve “Evet, ben HIV’i istiyorum” diyen tek bir kişiye rastlamadım.
Yeni tanı almış olsun ya da HIV’le yıllardan beri birlikte yaşıyor olsun birçok HIV pozitif kadın, korku ve utanç duygularını hala yaşıyor olabilir ve nasıl daha iyi hissedeceğini bilemediği gibi bu duygularının üstesinden nasıl geleceğini de bilemiyor olabilir. Akranlarından daha fazla destek almaya ya da bir uzmandan psikoterapi almaya ihtiyaç duyuyor olabilirler.
Örneğin benim bir uzmanla görüşmem, bu duygular hakkında yararlı bilgiler edinmemi sağladı. Uzmanın önerisi, herkesin birbirinden farklı olduğunu fark etmekle ilgiliydi. Yaşadığımız korku ve utanç duyguları yaşam deneyimlerimizle ilgili olabileceği gibi, çocukluktan beri bize söylenen şeylerle de ilgili olabileceğiydi. Çocukluktan beri hep olumsuz mesajlar alıyorsak, yaşadığımız korku ve utanç da derinleşiyordu.
Bu duygular, sadece HIV/AIDS ile ilgili olarak ortaya çıkmazlar elbette, gündelik hayatımızın da bir parçasıdırlar. Ancak HIV testinin sonucunun pozitif alınması, bu duyguların artmasına ve baş edilemeyecek kadar büyümesine neden olabilir. Ben her zaman olumlu öğüt verenleri takip ettim ve bu yaklaşımım, hayatımda meydana gelen değişikliklerle baş etmemde bana çok yardımcı oldu. HIV, ailemden, arkadaşlarımdan, akranlarımdan ya da psikoterapistimden duygusal destek alamayacağım çok zor bir dönemde hayatıma girdi. Etrafınıza bakabilir ve kendiniz içim olumlu kaynaklar ve insanlar bulabilirsiniz.
Bu olumlu kaynaklar ve insanlar bazıları için din, meditasyon, bir terapist, partner ya da bir din adamı olabilir. Herkes için bu olumlu kaynaklar ve insanlar farklıdır.
Bazı insanlar inkar içinde olabilirler. Onlar için inkar etmek, korku ve utanç duygularıyla başa çıkmanın bir yolu olabilir. HIV söz konusu olduğunda üzerinde düşünmemiz gereken tek şey kendi sağlığımızdır. Başkaları için yaşayamayız ya da rol yapamayız, ama onların olumlu önerilerini alabiliriz.
Hazır olduğunuzda bu duygularla yüzleşmek için bir adım atın ve savaşı kazanın.