Yazar, Money Week’in baş editörüdür.
1970’lerin tatsız enflasyonist yıllarına dönüp baktığınızda, ABD Merkez Bankası Başkanı Arthur Burns’e üzülmemek elde değil. 1979’da Belgrad’da verdiği bir konferansın başlığını saymazsak, başarısızlığını derinden hissetti (ve bu bir başarısızlıktı – görev süresi boyunca enflasyon yılda ortalama yüzde 6,5’ti). Buna “Merkez Bankacılığının Sıkıntısı” adını verdi. Enflasyonun yeniden tırmandığı bir çağda paralarını nereye koyacağını merak eden herhangi bir yatırımcı için bugünü okumak faydalı olacaktır.
Burns’e göre sorun, Fed’in “soyut olarak” “para arzını kısıtlama ve finansal ve endüstriyel piyasalarda enflasyonu çok az gecikmeyle sona erdirmek için yeterli gerginlik yaratma” gücüne sahip olmasıydı.
Olmaması iki şeyin bir işleviydi. Birincisi, siyaset. Fed, “Amerikan yaşamını ve kültürünü dönüştüren felsefi ve politik akımlara kapıldı” – özellikle, “kötü zamanların sağlanması” fikrinin artık özel değil, kamusal bir sorumluluk olduğu fikri. Ekonomideki düzenlemelerdeki artışa ve ticari yatırımları caydıran yüksek vergilere açık harcamalara yönelik bunun sonucunda ortaya çıkan önyargıyı ekleyin ve sonuç kaçınılmaz oldu: otomatik bir “enflasyonist bükülme”.
İkincisi, para politikası çok zor. Çoğu merkez bankacısının inancının aksine, işe yarayan kesin bir model yoktur: “para teorisi. . . Burns’ün dediği gibi, merkez bankacılarına aynı anda hem sağlam hem de güvenilir olan karar kuralları sağlamaz. Örneğin, “aşırı para yaratmanın” enflasyona neden olacağını biliyor olabiliriz, ancak bu bilgi “matematiksel kesinlikten yoksun kalır”. Sonuç? “Para politikası yapma sürecinin her aşamasında” sürprizler ve hatalar.
Belgrad’daki seyirciler arasında yeni Fed başkanı Paul Volcker ve Burns’ün sadece soyut olarak yapabileceğini düşündüğü şeyi yapmasıyla tanınan adam oturuyordu: enflasyonu öldürmek. 1981’in ortalarında para politikasının sert adamı, yüzde 20’ye yakın faiz oranlarına ve kaçak enflasyona sahipti. 1987’de ayrıldığında yüzde 3.5 civarındaydı.
Birkaç yıl sonra Volcker, “Merkez Bankacılığının Zaferi?” başlıklı bir konuşma yaptı. Bugünün merkez bankacılarının hepsinin tarihin onları Burns değil Volcker olarak hatırlamasını istemesine şaşmamalı. Ama başlığındaki soru işaretine dikkat edin. Ned Davis Research’teki analistlerin yakın tarihli bir makalesi, Volcker’ın yerel ve küresel politikadan Burns’ün hayal bile edemeyeceği türden bir desteğe sahip olduğuna işaret ediyor. Volcker, Ronald Reagan’ın arz tarafı devrimine sahipti.
Reagan 1981’de yönetmeliği kaldırdı ve hava trafik kontrolörleri birliğini kırdı ve tek seferde 11.359 hava trafik kontrolörünü işten çıkardı. Volcker bunu, ücret-fiyat sarmalına karşı savaşta bir “dönüm noktası” olarak gördü. Ayrıca ABD’de çok yararlı bir üretkenlik patlamasının yanı sıra düşük vergi teşvikli yatırımlarda keskin bir artış oldu. Tüm bunlara, 1986’daki nihai petrol fiyatı çöküşünü, küreselleşmenin şafağı ve bilgisayar çağının başlangıcını eklediğinizde, resmi görürsünüz: Volcker şanslıydı.
Bu tarih önemli. Mevcut Fed başkanı Jay Powell’ın çalıştığı ortama bakın ve Volcker’ın şansı olmadan nasıl Volcker olabileceğini merak edebilirsiniz. Başkan Joe Biden yönetiminde düşük vergili, düşük düzenlemeli bir üretkenlik patlaması şansı çok az görünüyor. Küreselleşmenin başka bir patlaması için alan yok ve ABD işgücü piyasası hala çok sıkıyken, (haksız olmayan) bir ücret fiyat sarmalı riski çok yüksek.
Enflasyonun akıllı merkez bankacıları tarafından öldürülme hızı için 1980’leri bir referans noktası olarak kullanıyorsanız, Volcker ve Burns’ün derslerini akılda tutmak isteyebilirsiniz. Merkez bankacılığı başarısı, beceriden çok şans meselesidir.
ABD dışında, İngiltere başbakanı Liz Truss’u da yakından takip etmek isteyebilirsiniz. Cuma günkü Şansölye Kwasi Kwarteng tarafından açıklanan mini bütçenin gösterdiği gibi, hükümetinin sunduğu vergi kesintileri, düzenlemeleri sökme, üretkenlik pompalama söylemlerinde Reaganomiklerden bir şeyler var. İngiltere Bankası şanslı olmak üzere olabilir.
Bunların hiçbiri, özellikle enflasyonun nereye varacağını bilmemize yardımcı olmuyor: Şimdiye kadar çoğu tahminin yanlış olduğu göz önüne alındığında, korkarım çoğu tahmini görmezden gelmek zorundayız. Ancak bilemeyeceğimiz gerçeği, yatırımlarımızda bize biraz yardımcı oluyor – bu bize bazı sigortalar inşa etmemiz gerektiğini hatırlatmalıdır. Bunu ABD’de yapmak neredeyse imkansız. S&P 500, diğer birçok şeyin ortalamadan daha kötü olduğu bir zamanda, yaklaşık 17 kat ileri fiyat-kazanç oranıyla işlem görüyor – tarihsel ortalamanın biraz üzerinde.
Faiz oranlarının yüzde 5’in üzerine çıkmayacağını varsayarsanız ve kazanç getirileri açısından düşünürseniz, bunun adil değerle ilgili olduğunu iddia edebilirsiniz. Ancak başka hiçbir şey tam olarak işe yaramıyor: GDO’nun mevcut 7 yıllık tahmini, ABD hisse senetleri için eksi yüzde 1 yıllık reel getiri öneriyor. Gerçekten de ıstırap.
Ancak, işlerin daha iyi göründüğü bir pazar var. İngiltere, Trussonomics’in yardımıyla 9 kez ileri bir P/E’de. Şu anda İngiltere’yi en gelişmiş pazar seçimi olarak gören JPMorgan, kazançların elbette düşürüleceğini unutmayın. Ancak bu yine de önemli bir “değerlendirme yastığı”nı temsil ediyor. Yatırımcılar bunu kullanmalı.