Andy Verity
BBC Ekonomi Muhabiri
Özbekistan’ın eski devlet başkanı İslam Kerimov’un pop yıldızı ve diplomat olarak öne çıkan kızı Gülnara Kerimova’nın, Londra’dan Hong Kong’a kadar satın aldığı mülklere yaklaşık 240 milyon dolar harcadığı ortaya çıktı.
Orta Asya’da ifade özgürlüğü, demokrasi ve yolsuzlukla mücadele gibi alanlarda çalışan Freedom for Eurasia’nın (Avrasya için Özgürlük) araştırmasına göre, Gülnara Kerimova, rüşvet ve yolsuzluktan elde edilen paraları İngiliz şirketler aracılığıyla evler ve özel uçaklar almak için kullandı.
Araştırmaya göre anlaşmalarda adı geçen İngiltere merkezli şirketler Londra ve Britanya Virjin Adaları’ndaki muhasebe şirketleri tarafından temsil edildi.
Rapor, İngiltere’nin sebepsiz zenginleşmeyle mücadelesine dair yeni şüpheler doğuruyor.
İngiliz yetkililer uzun süredir, yurtdışından suçluların kara para aklamak için İngiltere’den mülk almasını engellemeye yönelik yeterince adım atmamakla eleştiriliyor.
Raporda Kerimova’nın İngiltere’de mülk edinmesinin kolaylığı “endişe verici” olarak nitelendiriliyor.
Raporda, Kerimova’yla bağlantılı şirketler adına hareket edenlerin, bu şirketlerin ona bağlı olduğunu ya da paranın kaynağının şüpheli olabileceğini bildiğine dair bir önerme yer almıyor.
İngiltere’de bu hizmeti vermiş olan hiç kimseye soruşturma açılmadı ya da ceza verilmedi.
‘Tüm zamanların en büyük rüşvet ve yolsuzluk olaylarından biri’
Gülnara Kerimova’nın bir dönem, Orta Asya ülkesi Özbekistan’ı 1989’dan öldüğü 2016’ya kadar yöneten babası İslam Kerimov’un halefi olabileceği konuşulmuştu.
Gülnara “Googoosha” sahne adıyla pop müzik videoları çekti, bir mücevher firması kurdu ve İspanya Büyükelçisi olarak görev yaptı.
Ama 2014’te aniden gözden kayboldu. Sonradan Gülnara’nın babası hala görevdeyken yolsuzluk yaptığı suçlamalarıyla gözaltına alındığı ve 2017’nin Aralık ayında da ceza aldığı anlaşıldı.
2019 yılında, ev hapsinin kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle cezaevine gönderildi.
Savcılar onu aralarında İngiltere, Rusya ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin de bulunduğu 12 ülkede 1 milyar dolardan fazla varlığı olan bir suç örgütüne dahil olmakla suçladı.
Freedom for Eurasia’nın araştırmasında yer alan ve Oxford Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olan Tom Mayne, “Kerimova davası tüm zamanların en büyük rüşvet ve yolsuzluk olaylarından biri” diyor.
Ancak Kerimova ve çevresindekiler, yolsuzlukla kazanıldığı iddia edilen parayla alınan bazı mülkleri halihazırda satmıştı.
Emlak ve arazi kayıtlarını inceleyen Freedom for Eurasia, Kerimova gözaltına alınmadan önce kaynağı şüpheli parayla İngiltere, İsviçre, Fransa, Dubai ve Hong Kong dahil farklı yerlerde alınmış en az 14 mülk kaydına ulaştı.
14 Mart’ta yayımlanacak olan rapor “Özbek Prensesine kim bu olanağı verdi?” başlığını taşıyor.
Raporda Londra içinde ve yakınında satın alınmış ve şu anki değerinin yaklaşık 50 milyon sterlin olduğu tahmin edilen beş mülke odaklanılıyor.
Bunlardan üçü Buckingham Sarayı’nın hemen batısındaki Belgravia’da, biri Mayfair’da ve biri de Surrey’de kendi gölü bulunan, yaklaşık 18 milyon sterlin değer biçilen bir köşk.
Belgravia’daki iki apartman dairesi 2013’de, Kerimova gözaltına alınmadan önce satılmış.
2017’de ise Mayfair’daki ev, Surrey’deki köşk ve Belgravia’da kalan apartman dairesi, Serious Fraud Office (Ciddi Dolandırıcılıklar Ofisi) tarafından dondurulmuş.