Sporcu İçecekleri Sporcu İçecekleri (1) FSU futbol takımının doktoru Dr. R.A. Johnson şeker ve limon aromasını elektrolitlerle (1) FSU futbol takımının doktoru Dr. R.A. Johnson şeker ve limon aromasını elektrolitlerle (tuzlar) karıştırarak oyuncularının su kaybını ve kramp larını önlemek amacıyla içecek elde (tuzlar) karıştırarak oyuncularının su kayb ını ve kramp larını önlemek amacıyla içecek elde etmiştir. etmiştir. “Seminole Firewater” adını verdiği spor içeceğini 1962’den itibaren üretmeye “Seminole Firewater” adını verdiği spor içeceğini 1962’den itibaren üretmeye başlamıştır.1964 ’de yıllık spor fizisyenlerinin ve atletik antrenörlerinin Tallahasse, Fl.’de başlamıştır.1964 ’de yıllık spor fizisyenlerinin ve atletik antrenörlerinin Tallahasse, Fl.’de yap ılan Seminar of Collegiate’inde F lorida Üniversitesi’nden b ir temsilci tuz ve potasyumun yap ılan Seminar of Collegiate’inde F lorida Üniversitesi’nden b ir temsilci tuz ve potasyumun atletlerin su seviyesini daha iyi koruduğunu çünkü vücuda terle k aybedilenleri geri verdiğin i atletlerin su seviyesini daha iyi koruduğunu çünkü vücuda terle k aybedilenleri geri verdiğin i açık lamıştır.Dr.Johnson’ın içeceği futbol oyuncuları üzerinde denedikten sonra “Gatorade” açık lamıştır.Dr.Johnson’ın içeceği futbol oyuncuları üzerinde denedikten sonra “Gatorade” adı konulmuştur. Florida Üniversitesi, Dr. Johnson ’ın kamuyla serbestçe ücretsiz paylaştığı adı konulmuştur. Florida Üniversitesi, Dr. Johnson ’ın kamuyla serbestçe ücretsiz paylaştığı içecek için 1967’de sertifikalı patent talep etmiştir. İlk sporcu içeceği Gatorade ’dir. içecek için 1967’de sertifikalı patent talep etmiştir. İlk sporcu içeceği Gatorade ’dir. (2) (2) 1-Sporcu içecek lerinin içerik leri fark lı tipte k i karbonhidratlar;(sukroz,fruktoz,glikoz 1-Sporcu içecek lerinin içerik leri fark lı tipte k i karbonhidratlar;(sukroz,fruktoz,glikoz poli-meri,glikoz),renklendirici ve elektrolitlerden oluşur. poli-meri,glikoz),renklendirici ve elektrolitlerden oluşur. 2-% 6-8 oranında glikoz, sukroz içeren içeceğin vücutta su k adar hızlı emilmesi yanı sıra 2-% 6-8 oranında glikoz, sukroz içeren içeceğin vücutta su k adar hızlı emilmesi yanı sıra çalışan k aslara enerj i sağladığı da b ilinmektedir. Yap ılan çalışma sonuçlarına göre, en az çalışan k aslara enerj i sağladığı da b ilinmektedir. Yap ılan çalışma sonuçlarına göre, en az 25-30 g. Karbonhidrat/saat tüketildiği zaman performans olumlu yönde etk ilenmektedir. 25-30 g. Karbonhidrat/saat tüketildiği zaman performans olumlu yönde etk ilenmektedir. Böyle b ir tük etim içeceğin en az % 6 karbonhidrat kapsaması ile sağlanab ilmektedir Böyle b ir tük etim içeceğin en az % 6 karbonhidrat kapsaması ile sağlanab ilmektedir Piyasada içerdiği karbonhidrat oranı bakımından çeşitli sporcu içecekleri bulunuyor. Karbonhidrat oranı %6 – 10 arasında olanlar hızlı emilip kana çabuk karıştığından spor yaparken kullanılması öneriliyor. Karbonhidrat oranı %10 – 25 olanlar ise emilimi daha uzun sürede tamamlandığından dinlenme sırasında kullanılması tavsiye ediliyor. Ayrıca %10′dan fazla karbonhidrat bulunduran içecekler bazı insanlarda bulantı, diyare ve kramplara neden olabiliyor. SEBEBİ: Egzersizden sonra beden insülin hormonuna karşı son derece hassastır. İnsülin kan şekerinin her yükselişinde yükselen bir hormondur. Bir başka deyimle, yüzücü kan şekerini arttıran karbonhidratı her defa aldığında insülin de yükselir. Görevi şekeri kandan ayırmak olan insülin bu işlevi şekeri glikojen olarak depolamak sureti ile gerçekleştirir. Karbonhidratın depolanmış bir şekli olan glikojen egzersizin çok yoğun olduğu sırada yakıt olarak başvurulan kaynaktır. Zorlu bir egzersiz sırasında bu olay defalarca gerçekleşebilir. İşte bu nedenle bir sonraki egzersizden önce glikojen stoklarının tamamlanmasına dikkat edilmesi önem taşır.
(3) 1-a)Sportif faaliyetler sırasında normalden daha hızlı çalışan ya da aşırı yüke maruz kalan kaslar vücut ısısının artmasına neden olur. b)Isıdaki bu yükselme beynin ısıyı kontrol etmekle sorumlu bölgesini harekete geçirir ve vücuda terlemesi için emir verir. c)Deri yüzeyine çıkan ter buharlaşırken vücudun soğumasını sağlar. 2-Terleme ile birlikte vücuttan sudan başka tuz, potasyum ve sodyum da atılmış olur. Bu maddelerin vücuttan aşırı şekilde eksilmesi durumunda vücut işlevlerinde aksamalar meydana gelir. İşte sporcu içecekleri eksilen bu maddelerin vücuda hızlı şekilde geri alınmasını sağlayan içeceklerdir. 3-içinde sodyum bulunan içecekler susama duygusunu izole etmezken, sodyum bulunmayan içecekler ( içme suları dahil) susuzluğu izole ettiğinden su içme isteğinde azalmaya ve sonuçta yetersiz sıvı alımına neden oluyor. (4) 1)Terlemeyle birlikte vücuttan atılan su, sodyum ve potasyum, vücudun elektrolit dengesinin bozulmasına yol açar. elektrolit dengesizliği ile oluşabilecek olumsuzluklar; kalp aritmilerine ve birçok organın fonksiyonlarının bozulmasına neden olabilir. 2) Suya glikoz ve sodyum katıldığı takdirde sıvı alımı da hızlanıyor, çünkü glikoz ve sodyum osmozu hızlandırıyorlar. 3)Spor yaparken tüketilen sporcu içecekleri elektrolit dengesizliği riskini azaltmaktadır. Ayrıca içeriğinde bulunan karbonhidratı oluşturan glikoz, fruktoz ve sukroz gibi maddeler vücuttan hızlıca emilip kana karışır ve çalışan kaslar için enerji üretilmesini sağlar. (5) Sporcu İçecekleri Çocuklar İçin Uygun mudur ? Eğer çocuğunuz sıcak bir yaz günü büyük efor gerektiren bir yarışmaya katılacaksa sporcu içeceği kullanmasında bir sakınca yoktur. Fakat günlük hayatta 10 – 12 yaşından daha küçük çocuklar çoğu zaman karbonhidrat ve elektrolit takviyesi gerektirecek kadar çok çalışmazlar. Ama bir de şöyle bir durum var: Connecticut Üniversitesi’nden araştırmacılar çocukların su içme alışkanlıklarını gözlemlemek için 9- 16 yaş çocukların futbol eğitimi aldığı bir futbol kampına giderler. Burada belirli aralıklarla çocukların idrar konsantrasyonu ölçülür ve kamptaki 128 çocuğun % 50 – 75 kadarının önemli derecede, % 30 – 25 kadarının ise ciddi derecede yetersiz sıvı aldığı görülür. Yani çocuklar etrafı su
şişeleriyle çevrili olsa bile su içme gereksinimi duymamışlardır. Kanada’da yapılan başka bir araştırmada ise bisiklet takımındaki çocuk atletlere su yerine üzüm suyu teklif edildiğinde çocukların sıvı tüketiminde % 44.5 artma görülmüş. Sonuç olarak içeceğin lezzetli olması tüketimini de artırdığından çocuklarınıza su yerine alternatif içecekler sunabilirsiniz Her ne kadar seveni ve kullananı çok olsa da bu tür içeceklerin yapay ve zararlı olduğunu düşünenler de yok değil. Mesela Sporcular İçin Beslenme Kılavuzu (Sports Nutrition Guidebook) isimli kitabıyla tanınan Nancy Clark bu içeceklerin süslü, boyalı ve pahalı şekerli sular olduğunu, şişmanlığa ve diş çürüklerine yol açtığını savunuyor. Olumsuzluklar; 1- Diyabet ve Diş çürümelerine yol açtığını savunuyor 1- 2-Ter ile kaybedilenden daha fazla potasy um ve kalsiyum içerirse sıvı, kandak i bu 2-Ter ile kaybedilenden daha fazla potasy um ve kalsiyum içerirse sıvı, kandak i bu elektrolitlerin oranı istenmeyen miktarlara ulaşab iliyor ve fiziksel efor esnasında iskelet elektrolitlerin oranı istenmeyen miktarlara ulaşab iliyor ve fiziksel efor esnasında iskelet ve kalbe bask ı yaratab iliyor, ayrıca nab ız düzensizlik lerine de davetiye çıkarab iliyor. ve kalbe bask ı yaratab iliyor, ayrıca nab ız düzensizlik lerine de davetiye çıkarab iliyor. 3-Çok fazla efor sarf edilen çalışmalarda şeker içeren bu içecek ler içildiğinde şekerin 3-Çok fazla efor sarf edilen çalışmalarda şeker içeren bu içecek ler içildiğinde şekerin sindirimi için kanın yerinin değişmesi vücudun diğer organlarında kan hacmini düşürür. sindirimi için kanın yerinin değişmesi vücudun diğer organlarında kan hacmini düşürür. Bu da kramp lara veya ısı nedeniyle ortaya çıkan rahatsızlık lara neden olab ilir. Bu da kramp lara veya ısı nedeniyle ortaya çıkan rahatsızlık lara neden olab ilir.
Enerji İçecekleri GİRİŞ; 1)İlk olarak 1987’de Avustur-ya’da ve 1997’de Amerika ve diğer ülkelerde satılmaya başlanan enerji içecekleri, özellikle gençler arasında çok popüler. Günümüzde 140 ülkede 200’den fazla marka olduğu biliniyor ve bu içecekleri tüketen gençlerin sayısı her geçen gün katlanarak artıyor. Bazıları bunları kahvaltıda, öğle ve akşam yemeklerinde ve aralardaki atıştırmalarda adeta su veya soda gibi içiyor. Amerika’da yapılan bir araştırma 12- 17 yaş arası gençlerin yüzde 31’inin düzenli olarak enerji içeceği içtiklerini gösteriyor. İster inanın ister inanmayın, 4 yaşındaki çocuklar için pazarlanan enerji içecekleri bile var! Genel Özellikleri; Genel Özellikleri; 1)İnositol, glukoronolakton, max /0,05 alkol, kafein ve yüzde 10- 12 miktarında şeker, Suda çözülebilen Vitamin B, TAURİN; basit bir aminoasittir ve bazı içeceklerdeki oran 500 kadeh kırmızı şaraptaki orana eşdeğerdir Bazılarında geleneksel kafein yerine, ezilmiş guarana tohumları da bulunabiliyor. Guarana, tohumları kafein içeren bir Güney Amerika bitkisi. Bu içeceklerde ayrıca, dayanıklılığı artırdığı iddia edilen ginseng ve kas performansını artırdığı ileri sürülen karnitin ve yılan yağı da var. Ancak hemen belirtelim ki; ne ginseng’in ne karnitin’in ne de yılan yağının bu müthiş etkilerini kanıtlayan bilimsel bir veri olmadığı gibi, bunların fazla miktarda alınmasının sağlığa zararlı olduğu da biliniyor. ENERJİ İÇECEKLERİ KANATLANDIRIR MI? ENERJİ İÇECEKLERİ KANATLANDIRIR MI? 1)1.GRUB : Bu içecekler gerçekten enerji seviyelerini yükseltebiliyor, 1)1.GRUB : konsantriyonuzu sağlıyor, metabolizmanızı düzenliyor, vücudunuzun dayanılıklığını sağlayabiliyor ve en son ki işinize kadar kalabilemizi sağlayabiliyor. kafein ve şeker seviyelerin komb inasyonunun sinir, getginlik ve alınganlık bıraktığını keşfettiler. 2)2.GRUB: . Bazı insanlar, enerji içecekleriyle terlerler. Karışımın, egzersizden önce onlara bir rahatlama vermediğini veya tüm iş gününü yenmesine yardımcı olamadığını AKSİNE; ellerde titreme gibi sinir sistemi ve mide ağrısı, göğüste yanma, bulantı, kusma, ishal. ENERJİ İÇECEKLERİNİN RİSKLERİ: 1) Enerji içeceklerinin madde bağımlılığına yol açmasından ve alkolle beraber alınmasının oluşturacağı zararlardan ciddi endişe duyuluyor . Gençler arasında yapılan yeni bir araştırma, enerji içecekleri kullanımıyla davranış bozuklukları, sigara, alkol ve esrar kullanımı arasında ilişki olduğunu ortaya koyuyor. 2) Kafein bağımlılığı da gençleri bekleyen bir başka tehlike . Belirli bir süre kafein ihtiva eden yiyecek ve içecekleri tüketenlerde zamanla kafein bağımlılığı gelişiyor ve bu kişiler, kafein almadıklarında huzursuzluk, sinirlilik, çarpıntı, yorgunluk, baş ağrısı gibi kafein yoksunluk belirtileri gösterebiliyor. Fazla miktarda kafein özellikle hipertansiyon, kalp yetersizliği, ritim bozukluğu gibi hastalıkları olanlarda kalp ve yüksek tansiyon krizlerine yol açabiliyor. KAFEİN NEDİR: Kafein tıpta, merkezi ve çevresel sinir sistemini uyaran bir ilaç olarak kullanılıyor ve makul miktarlarda genellikle emniyetli bir madde olarak biliniyor. Kafein, aynı zamanda çocuklarda kullanılabilen tek psiko-aktif ilaç. Fazla miktar kafein sinirlilik, huzursuzluk, uykusuzluk, mide-bağırsak problemleri ve çarpıntı, idrar çıkışını artırdığı gibi şikâyetlere yol açabiliyor.
ARAŞTIRMA; Chicago’daki bir zehirlenme merkezine son üç yılda kafein zehirlenmesi sebebiyle 250’den fazla başvuru olmuş. Yaş ortalamaları 21 olan gençlerin yüzde 12’sinin hastaneye yatırılmaları gerekirken, bunların üçte ikisi yoğun bakım ünitelerinde tedavi edilmiş. 3)Bir de bazı antibiyotik ve nefes açıcı ilaçların kafeinle birlikte alındıklarında tehlikeli yan etkilere yol açabileceklerini unutmamak lâzım. 4)Kafeinin besleyici bir değerinin olmaması da gelişme dönemindeki çocuklar için mutlaka dikkate alınması gereken bir husus. Kanun ve yönetmelikler Enerji içecekleri ne besin ne de ilaç sınıfına giriyor; bunlar ‘besin desteği’ olarak değerlendiriliyor ve bundan dolayı da besinler ve ilaçlar için geçerli yasalar bunlara işlemiyor. Bu sebepten; Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, 22 Mart 2002`de yayımladığı “Türk Gıda Kodeksi- Enerji İçecekleri Tebliği “nde litredeki kafein oranını “150 mg“ ile sınırlandırmıştır. Fakat Enerji içecek firmaların şikayeti üzerine, AB mevzuatına uyumu sağlamak üzere 2004`te tebliği yeniledi. Bakanlık, 9 Mart 2004 tarihinde yayımlanan yeni tebliğ ile enerji içeceklerinin litresindeki kafein miktarını 150 mg`den 350 mg`ye çıkarırken, diğer etkili madde miktarlarında yüzde 100 ile 120 katına varan artışlar yaptı. Kafein sınırının yükseltilmesi üzerine Tüketici Hakları Derneği, tebliğin yürürlüğünün durdurulması ve iptali için dava açmış , bunun üzerine bakanlık, 2005 yılında yaptığı düzenleme ile enerji içeceklerinde (150 mg`a kadar düşük kafeinli enerji içecekleri ve 150-320 mg arasında yüksek kafeinli enerji içecekleri) olmak üzere iki aşamalı sınır belirledi. Yargının, düzenlemelerle ilgili iptal kararı vermesinden sonra 2006`da çıkarılan tebliğle, litredeki kafein miktarı tekrar 150 mg`ye düşürüldü. Dünyadaki Durum; Dünyadaki Durum; 1) İsveç’te 15 yaşından küçüklere satılamıyor ve ayrıca kutuların üzerlerinde egzersizden sonra ve alkollü içeceklerle karıştırılarak kullanılmaması konusunda uyarılar yer alıyor. 2) Norveç’te sadece eczanelerde satılmasına izin var 3) İngiltere’de enerji içeceklerinde 16 yaşından küçükler, gebeler ve süt veren anneler ve kafeine duyarlı kişiler için uygun olmadığına dair etiketler bulunması zorunlu 4) Avustralya ve Yeni Zelanda gibi ülkelerde yasak EK; İnositol B Vitamini grubunda düşünülen bir maddedir. Koline benzer etkileri vardır. Vücutta glikozdan elde edilebilir. Lesitin içersinde kolinden daha az olmak üzere de bulunur. Niasinden sonra vücudumuzda en yüksek oranda bulunan B Grubu vitamindir denilebilir. Doğada hayvan ve bitkilerde yoğun olarak bulunur. Hayvanlarda fosfolipidlerin içersinde, bitkilerde kalsiyum ve demiri bağlayan fitik asitin yapısında yer alır. İnsan vücudunda muhtemelen barsak bakterileri tarafından üretilmektedir. Vücutta depolanmasına karşın kahve içersindeki KAFEİN GİBİ bazı maddeler bunu etkisizleştirir. İnositolun Etkisi * Hücre zarının yapısının sağlamlığına ve bütünlüğüne etkilidir. * Kolinle beraber beyin hücrelerinin beslenmesini sağlar. * Özellikle kemik iliği, göz, barsak hücreleri için önemlidir.
* Saç uzamasına etkilidir. İnositol Eksikliği Görülmesi pek mümkün değildir. Aşırı kafein tüketilmesi ile eksikliği görülebilir. * Ekzema gibi cilt sorunları, * Saç dökülmesi, * Kabızlık, * Göz sorunları, * Kolesterol artışı ve damar sertliği yapabilece ği düşünülmektedir. İnositol Fazlalığı Bilinen bir fazlalık belirtisi yoktur. İnositol Gereksinimi Vücutta üretilebildiği için gerekli miktarlar dışarıdan alınması zorunlu değildir. Yiyeceklerle de günde 1 gr kadar alınmaktadır. İnositol Doğal Kaynakları Öğütülmemiş tahıl, limon dışı narenciye, kabak, kuruyemişlerde bulunur. Lesitin içersinde de bol miktarda vardır. Taurin; Taurin sülfür (kükürt) içeren vücutta metionin ve sistein amino asitlerinden üretilen bir amino asittir.Sinir sistemi,kas,beyin ve kalp sağlığı için gereklidir. Taurin beynin ve kalbin düzgün çalışması için çok önemli üç mineralin,potasyum,magnezyum, ve sodyumun taşınmasında görev alır. Nörotransmiterlerin üretimi ve beynin korunmasında rol alır. Bazı çalışmalar L-taurin takviyesi almanın kalp kaslarını kuvvetlendirdiğini,kan basıncını düzenlediğini,kalp hastalıklarından koruduğunu ve aritmiyi engellediğini göstermiştir. Taurin eksikliğinin nitrik oksit seviyesinde düşmeye,bunun da kaslara kan akışının azalmasına neden olduğu tespit edilmiş. Taurin yağ metabolizması ve safra için de önemlidir.Yağda çözünen vitaminlerin absorbsiyonu çin gereklidir.Kolestrol düzeyini ayarlar . Antioksidan özelliklere sahiptir. Gözleri güneş ışığnın neden olduğu zararlardan korur,bağışıklık sistemini kuvvetlendirir. Sara,kalp,diyabet,alkolizm,kistik fibrozis ve Alzheimer hastalıklarında fayda sağlayabilir. Kaynakları:Et,balık,süt,yumurta zengin taurin kaynaklarıdır.
…