Drenaj Nedir? Bina ve Yapılarda Kullanımı
Binalar ve yapılar yağmur, kar ve yer altı suları gibi birçok farklı su kaynağına maruz kalırlar. Bu suların yönetimi ve uzaklaştırılması binaların dayanıklılığı ve uzun ömürlü olması için oldukça önemlidir. Bu nedenle, drenaj sistemleri yapıların inşaat aşamasında düşünülmesi ve uygulanması gereken önemli bir özelliktir.
Drenaj Nedir?
Drenaj, yağmur, kar, yer altı suları ve diğer su kaynaklarından gelen suların yönetilmesi için kullanılan bir sistemdir. Drenaj sistemi, suyun binaların veya yapıların içine nüfuz etmesini önler ve suları doğru bir şekilde yönlendirerek binaların çevresinde birikmesini engeller.
Drenaj Sistemleri Neden Önemlidir?
Binalarda ve yapıların temelinde su birikmesi, çeşitli sorunlara neden olabilir. Örneğin, yapıların temellerinde su birikmesi, çatlaklar ve hasarlar oluşmasına neden olabilir. Bu hasarlar, yapıların dayanıklılığı ve uzun ömürlülüğünü azaltır.
Drenaj sistemleri, suyun yapıların içine nüfuz etmesini ve temellerinde birikmesini önleyerek, bu sorunları önler. Ayrıca, drenaj sistemi, çevresinde su birikmesi oluşan binalarda rutubet, küf ve mantar oluşumunu da önler.
Drenaj Sistemleri Çeşitleri Nelerdir?
- Yüzey Drenajı
Yüzey drenajı, binaların ve yapıların çevresinde yer alan yüzey sularını yönetmek için kullanılan bir sistemdir. Bu sistemde, yağmur suları, kanallar veya oluklarla toplanır ve binaların çevresindeki alanlardan uzaklaştırılır. Bu yöntem, özellikle düz arazilerde veya düşük eğimli yamaçlarda etkilidir.
- Yatay Drenaj
Yatay drenaj, binaların ve yapıların temelinde biriken yer altı sularını yönetmek için kullanılan bir sistemdir. Bu yöntemde, temel duvarlarının altına yerleştirilmiş drenaj boruları, suyu toplayarak binaların çevresine doğru yönlendirir. Bu yöntem, özellikle yüksek su seviyeleri olan alanlarda etkilidir.
- Dikey Drenaj
Dikey drenaj, duvarlarda veya binaların içinde yer alan nem ve suyun uzaklaştırılması için kullanılan bir sistemdir.
Drenaj Sistemi Çeşitleri
Drenaj sistemleri farklı yapılarına ve kullanım amaçlarına göre çeşitlilik gösterirler. İşte en yaygın kullanılan drenaj sistemleri:
Kapalı Drenaj Sistemi
Kapalı drenaj sistemi, temel çevresindeki zemindeki suyun toplanmasını ve uzaklaştırılmasını sağlayan en etkili yöntemlerden biridir. Kapalı drenaj sistemi, bir drenaj borusu ve drenaj borusuna bağlı bir pompa içerir. Bu sistem, suyun tahliyesini sağlar ve temelde biriken suyun temizlenmesine yardımcı olur. Kapalı drenaj sistemi, özellikle yüksek su seviyesi olan yerlerde tercih edilir.
Açık Drenaj Sistemi
Açık drenaj sistemi, açık kanallar veya kanalizasyonlar kullanarak suyun uzaklaştırılmasını sağlar. Bu sistem, yağmur suyunun veya yeraltı suyunun drenajını sağlamak için kullanılır. Açık drenaj sistemleri, evlerin çevresindeki suyu uzaklaştırmak için kullanılabilir.
Drenaj Levhası Sistemi
Drenaj levhası sistemi, inşaat sektöründe en yaygın olarak kullanılan drenaj sistemlerinden biridir. Bu sistem, yağmur suyunun ve yeraltı suyunun toplanmasını sağlayan bir drenaj plakası ve delikli bir boru içerir. Bu sistem, temel etrafındaki zemine kurulur ve suyun toplanmasını ve uzaklaştırılmasını sağlar. Drenaj levhası sistemleri, binaların temellerinin korunmasına yardımcı olur ve su hasarını önler.
Drenaj aslında, konutları yüzeyel ve yeraltı sularının yol açacağı zararlardan korunmak hedefi ile uygulanan su ve nem yalıtımı yapabilen özel bir uzmanlık işidir. Genel bir ifade ile esaslerdeki nem - su yalıtımı yeraltı yüzey ve sızıntı sularının yanı sıra kar ve buzun erimesinden meydana gelen sulardan binayı güvenliğini sağlamak hedefiyle gerçekleştirilmektedir.
Konutların esasları su yalıtımı katmanı oluşturulmadan tamamlanmışsa, suya karşı koruma fakat perde duvarlarda yapılacak mantolama katmanı ve binayı çepeçevre saracak drenaj hattıyla olası olacaktır. Drenaj hattının tıkanmaması bu tip yalıtımlarda hayati ehemmiyet taşımaktadır.
Temel su yalıtımlarında polimer bitüm membranlarla su yalıtımı yapılırken, iki kat membranla program yapılması ve bu membranların polyester keçe taşıyıcılı olması tavsiye edilmektedir. Su yalıtımının toprakla ilişki ettiği bölümlerde noktasal zedelenmeleri engellemek üzere bir koruyucu tabaka oluşturulması gerekiyor ve gerçekte zor ve kritik bir program olan esas olarak su yalıtımı prosedüründe, yalıtımın ana prensibi olan drenajlı yalıtım uygulaması gerekiyor. Drenaj, izolasyon kaçakları oluşması durumunda sızıntı sularını en aza indireceği gibi, program esnasında da kuru bir yüzeyde çalışılmasını sağlamaktadır.
Ancak unutulmaması gereken bir gerçek de drenajın hiçbir vakit yalıtım yerine geçmeyeceğidir. Her ne kadar drenaj prosedürü çağdaş malzemeler sayesinde gerçekleştirilse de yalıtıma suyun ulaşma olasılığı bulunmaktadır. Temel su yalıtımı programlarında "drenaj" suyun basıncını düşürme vazifesini üstlenmektedir.
İç Drenaj Nedir?
Dış drenaj yapma olanağı bulunmayan hallerde bodrum katında uygulanan drenaj şeklidir. Özellikle konutların merkezi yerinde bodrum döşemesi en az 2 m derinlikte ve 50x50 cm boyunda bir kuyu şeklinde yapılmaktadır. Kuyu harçsız moloz taş duvar olarak örülmekte ve üzeri sac ya da beton bir kapakla kapatılmaktadır. Kuyu üzerine, otomatik olarak çalışan bir su motoru yerleştirilmektedir. Bir ucu suyun döküleceği yere bağlanan ve su motoruyla da bağlantılanan bir su borusunun başka ucu da kuyuya indirilmekte fakat boru, kuyu tabanından 15 - 20 cm yukarıda bırakılmakta ve ucuna da bir süzgeç takılmaktadır. Zeminden sızan su bodrumun taban seviyesinden 40 - 50 cm aşağıya kadar yükseldiğinde su pompası çalışmakta ve suyun dışarı atılması sağlamaktadır.
Dış Drenaj Nedir?
İç drenajdan farkı, konut etrafında esas duvarından 50-100 cm kadar dışarıda ve esas tabanından 30 - 50 cm derinde %5 - 10 eğimli bir kanal açılmakta ve kanal tabanına genelde 20 cm çapındaki beton ya da kil künkler-büzler 2 - 4 cm Aralıklarla döşenmektedirler. Künklerin ek yerlerinin alt yarısı, çimento harcıyla kapatılmaktadır. Kanal, künk yüksekliğinin yarısına kadar kil ile doldurularak iyice sıkıştırılmakta ve kil dolgu ve künklerin evvelce iri, sonra küçük taş parçalarıyla, yüzeye yakın alanı ise iri kumla doldurulmaktadır. Drenaj kanalının köşe yaptığı yerlerde, en az 50 x 50 cm boyutunda ve kanal tabanından 15 - 20 cm aşağıdan başlayıp, bahçe civarına kadar artan taş ya da beton rögarlar - bacalar yapılmakta, künkler bu rögalara bağlanmakta ve en düşük seviyeli künk de dere, kanalizasyon vb. yerlere bağlanarak suyun binadan uzaklaştırılması sağlanmaktadır.
Drenaj da künk yerine delikli ve oluklu plastik PVC borular da kullanılmaktadır. Çaplan 10-20 cm, boyları da 100 m'ye kadar olan bu borular, hafif ve işçiliklerin basit olması bakımından tercih edilirler. Basit drenajlarda ise iri taş parçalarıyla, plaka taşlarla ya da tuğlalarda da drenaj programı yapılabilmektedir.