VİYANA- Avusturya’da hükümetin aşı tedarik sorununu çözmesi ve aşılamaya hız vermesiyle birlikte daha fazla insan SARS-CoV-2’ye karşı aşı olma fırsatı yakaladı. Ancak yetersiz bilgi nedeniyle ve AstraZeneca aşısı sonrası yaşanan ölümler ve ağır yan etkilerle ilgili haberlerin ardından birçok insan aşı olmaktan kaçınmaya başladı. Bunu önlemek ve insanları doğru bilgilendirmek isteyen Kurier gazetesi de merak edilen tüm soruları Aşılama Uzmanı Karl Zwiauer’e sordu ve aşılama ile ilgili çok önemli bilgilere ulaştı.
Aşılama öncesi ve sonrası nelere dikkat edilmelidir? Aşı olduktan sonra spor yapabilir miyim? Reaksiyon gelişirse ne yapmalıyım? İste bu ve bunun gibi daha birçok soruya uzmanından cevaplar:
Aşılama randevusu nasıl olmalı?
Alman Robert Koch Enstitüsü, diğer aşılardan sonra 14 gün ara verilmesini tavsiye ediyor. Aşılama Uzmanı Karl Zwiauer, „Şimdi FSME (Kene) aşısının zamanı ve 14 gün, aşılama reaksiyonları durumunda hangi aşının onu tetiklediğini daha iyi ayırt edebilmekle ilgili“ diyor. Operasyonlardan önce veya sonra 14 günlük bir aralık da önerilir. Alerji duyarsızlaştırma durumunda aşı iki randevu arasında yapılmalıdır.
Aşıdan sonra gözlem için ne kadar süre kalmalıyım?
Genellikle 15 dakikalık bir gözlem süresi tavsiye edilir. Zwiauer, „Geçmişte aşılara karşı şiddetli alerjik reaksiyonlar yaşadıysanız, bu süreyi 30 dakikaya çıkarmalısınız. Daha sonra rahatsızlık, baş dönmesi, kızarıklık veya nefes darlığı yaşarsanız, kesinlikle tıbbi yardım almalısınız“ diyor. Alerjik acil durumlar herhangi bir aşı merkezinde tedavi edilebilir.
Soğuk algınlığı durumunda aşı randevusunu ertelemeli miyim?
Öksürük, burun akıntısı ve boğaz ağrısıyla birlikte hafif bir soğuk algınlığı aşıya engel değildir. Ancak bu durum ateş varsa farklıdır. Zwiauer, „Gerçekten hastaysanız, aşı muhtemelen mantıklı değildir. Erteleme gerekirse, nispeten hızlı bir şekilde yeni bir randevu alırsınız“ dedi.
Aşı olduktan sonra spor yapabilir miyim?
Rahatlamak için genel bir öneri yoktur. Zwiauer: „Eğer kendinizi iyi hissediyorsanız, ki bu pek çok insanda olduğu gibi, normal spor aktivitenize devam edebilirsiniz. Öte yandan, yorgun ve bitkin hissediyorsanız, o zaman dinlenmelisiniz.“ Bağışıklık sistemini zayıflattıkları için özellikle yorucu aktiviteler veya yoğun spor performansı tavsiye edilmez.
Alkole izin verilir mi?
Genel olarak, alkolün aşılar üzerindeki etkisi üzerine çok az çalışma vardır. Bununla birlikte, büyük miktarlarda alkol vücuda baskı uygulayabilir. Zwiauer, „Aşılama gününde bile akşam sekiz veya akşam yemeğinde bir bira içmeye engel hiçbir şey yok. Daha büyük miktarlardan kaçınılmalıdır, ancak bu her zaman geçerlidir“ diyor.
Reaksiyonlar: Ne zaman bir doktora görünmeliyim?
Yaygın aşı reaksiyonları aşılama yerinde ağrı, baş ağrısı, yorgunluk, kas ağrısı, ateş, titreme ve mide bulantısıdır. Sağlık Bakanlığı’na göre, aşılamadan sonra üç günden fazla süren veya tekrarlayan semptomların mutlaka bir doktor tarafından kontrol edilmesi gerekiyor. Bu özellikle baş dönmesi, şiddetli ve inatçı baş ağrıları, görme bozuklukları, göğüs, mide veya kol ve bacaklarda akut ağrı, bacak şişmesi veya deri altında küçük kan lekeleri için geçerlidir.
Ağrı kesici alabilir miyim?
Aşılamadan yaklaşık altı saat sonra ve 24 ila 48 saat boyunca gerektiği kadar her altı saatte bir parasetamol almak aşılama yanıtlarını azaltmaz. Aşılama uzmanı Zwiauer, „Bu özellikle AstraZeneca için geçerli, çünkü parasetamol aşının onay çalışmalarında da kullanıldı ve bağışıklık tepkisini olumsuz etkilemediğini biliyoruz“ diyor. Antikoagülan (kanın pıhtılaşmasını önleyen) ilaçlar sadece mevcut bir tedavinin parçasıysa kullanılmalıdır.
Ya ikinci randevuyu ertelemem gerekirse?
Önerilen maksimum aşılama aralıkları aşılırsa, eksik aşı mümkün olan en kısa sürede telafi edilmelidir. Aşı serisini yeniden başlatmaya gerek yoktur.
Daha sonra antikor tayini yaptırmalı mıyım?
Zwiauer, „Temelde bu tavsiye edilmiyor“ diyor. Bu, kemoterapi veya bağışıklık sistemini baskılayıcı tedavi görenler gibi yüksek riskli kişilerde farklıdır. Burada, bağışıklık tepkisi hakkında açıklama yapmak için antikor toplamak için doktorla görüşülebilir.