Ağustos ayında, acımasız ve acımasız bir kuşatma olan Stalingrad Savaşı'nın başlangıcındaki 70 yıldönümü kutlandı ve sonunda II. Dünya Savaşı'nda psikolojik ve askeri atılımın ana noktası olduğu ortaya çıktı.
Radyo Özgürlük muhabiri Koylin O'Connor, Stalingrad'ın yazarı Anthony Beevor'un önde gelen İngiliz tarihçisi ile konuşuyor.
RS: Sizinki gibi kitapların, İkinci Dünya Savaşı ile ilgili gerçeklerin sunumunda, 1970-ler'den önceki önyargılarının düzeltilmesinde rol oynadığını düşünüyor musunuz? tarih İngilizce konuşan dünyadaki savaşlar esas olarak Batı Cephesi'ne odaklanırken, Doğu Cephesi hak ettiği ilgiyi görmedi mi? Batı'nın bu savaşa karşı tutumu değişti mi?
Anthony Beevor: Buna büyük ölçüde evet inanıyorum. Ve bu, Batılı tarihçiler tarafından utanç verici bir şekilde terkedilmiş bir Doğu Cephesi meselesi değil. Aynı zamanda Soğuk Savaş sırasında Sovyetler Birliği tarafından da korunan ve Batılı tarihçilerin kendileri için arşivlere erişim sağlayamamaları bir gizlilik meselesidir.
RS: Stalingrad Savaşı'na II. Dünya Savaşı'ndaki etkisi ve nihai sonucu üzerinde ne gibi bir yer vereceksiniz?
Beevor: Stalingrad Savaşı’ndaki ana şey psikolojik olarak savaşın dönüm noktası haline gelmesiydi. Hem Kızıl Ordu hem de Wehrmacht için, hareketin şu anda Batı'da olacağı ve sonunda Berlin'in Stalingrad ile aynı kaderi yaşayacağı açıkça belli oldu.
Bence bugün bile Reichstag'ın duvarlarında Rus askerlerinin yazıtlarını “Stalingrad-Berlin” kelimesiyle görmeniz son derece önemlidir. Anladıklarına göre, bu iki şehir birbiriyle çok bağlantılıydı.
Beni en çok etkileyen bir şeyi hatırlıyorum - bir zaferden sonra, yaşlı bir Rus albay Stalingrad'dan çıkan bir sütunda bağırdı, Alman savaş esirlerini donmuş bacaklarla çığlık attı, etrafındaki harabelere işaret etti: “Bu Berlin!”
SC: Stalingrad’daki vahşet ve zulümlerin, aslında iki totaliter ordunun, yani savaş sendromunun, teslim olmanın, vs. karşı karşıya gelmesi ile gerçek bir ilişkisi var mıydı? - sadece gözlerini kapatabileceğin olaylar değil miydi?
Beevor: Hiçbir Batı ordusunun Stalingrad’da hayatta kalacağını sanmıyorum. Askerlerin pozisyonlarında kalmaları için, gerçekten savaşın ilk aşamasında, gerçekte her şeyin dikişlerde patladığı ortaya çıktığında, gerçekten acımasız disiplin biçimleri gerekiyordu.
Savaş sırasında, genellikle SMERSH ya da NKVD'nin özel birimleri tarafından yapıldığı, toplamda 13500 [Sovyet askerleri] kendileri olan Kızıl Ordu tarafından idam edildi. Birliklerin çıkarılması onların geri çekilmelerini önlemek için birliklerin arkasında durdu.
Olağanüstü bir cesaret ve zorlama karışımıydı. Askerlerin nasıl idam edildiğine dair dehşet verici haberler vardı. Bazen, olması gerektiği gibi bile vurulmamışlardı çünkü ateş etme ekibi kısmen sarhoş olmuş veya başka bir şey. Bu gibi durumlarda, cesetlerinin atıldığı, dışarıya çıktığı ve tekrar vuruldukları mermiden çıkan kraterin dışına çıkardılar. Bu yüzden bu etkinliğin gerçekten korkutucu partileri vardı.
Ancak bu olağanüstü zıtlıktan asla genelleştirilemez. Stalingrad’daki askerlerin sadece sert disiplin yüzünden savunduğu söylenemez. Çok samimi bir idealizm ve savaşmak için en özgün kararlılık vardı - ve inanılmaz bir fedakarlık seviyesi vardı. Söylediğim gibi, hiçbir Batı ordusunun - İngiliz, Fransız veya Amerikan - Stalingrad'da hayatta kalacağını ya da Volga'nın batı yakasında - Kızıl Ordu'nun aksine - orada kalacağını düşünmüyorum.
FOTO GALERİ: Stalingrad Savaşı
Ağustos ayındaki savaşın başlarında Stalingrad’ın havadan havaya uçması, şehrin birçok yerini harabeye çevirdi.
Stalingrad'ın ana tren istasyonu 1942'un sonuna bu şekilde bakıyordu.
Bununla birlikte, Stalingrad’ın yıkılması, Alman’ın binaların yıkıntıları arasında yapılan sokak savaşlarında sıkışmış olan kenti ele geçirmesine yardım etmedi.
Rus hemşire Stalingrad’daki sokak çatışmalarında yaralı bir askeri sardı. Kuşatma sırasında, kadın doktorlar ve hemşireler sık sık savaşın içindeydiler.
Komiser Nikita Kruşçev (solda), Güney Komutanı (Stalingrad) Kızıl Ordu Cephesi, General Andrei Eremenko (soldan ikinci) ve diğer subaylarla taktiksel konuları tartışıyor.
Basit, ama müthiş etkili Katyuşa roket atarları Alman kuvvetlerine korku ve morallerini baltaladı.
Düşen Alman savaşçı Stalingrad kalıntıları arasında yer alıyor. Kuşatma sırasında, şehrin üzerinde büyük çapta hava savaşları çıktı.
Savaşın sürdüğü acımasız koşullar sert Rus kışı tarafından ağırlaştı.
Sonunda, Sovyet silahlı kuvvetleri Stalingrad’daki Almanları kuşattı ve Hitler’in 6 Ordusunun kaderini belirledi.
Bir çok Alman, acı sona kavuşmak için Sovyet esaretini tercih etti
Sovyet subayları, savaşın son aşamasına girdiği anda Alman savaş esirlerinden geçer.
Hükümlerin tükenmesi koşulları altında, Almanların çoğunluğu, düşmanlıkların sona ermesiyle tükenmiş ve tükenmişti.
Stalingrad’da ele geçirilen binlerce Alman savaş esirinin tahmini 110’inden yalnızca binlerce kişinin 6’i Almanya’ya döndü
Sovyet askeri muzaffer bir şekilde Şubat ayında Stalingrad bayrağını kaldırdı 1943
RS: Stalingrad hakkındaki kitabınızı okurken, birçok Rus’un Alman tarafında savaştığını görünce şaşırdım ...
Beevor: Toplamda bir milyon Rus veya diğer Sovyet milliyetlerinin temsilcileri bir ya da başka bir biçimde Alman tarafına hizmet etti. Sonra bu insanların çoğunluğu "hiwi" olarak adlandırılır - Hilfswilliger [onu. “Yardım etmeye istekli”] - veya yardımcı gönüllüler. Çoğu durumda, gerçek gönüllü değildiler. Kamplarda neredeyse hiç zorla çalıştırılmayan tutsaklardı, çünkü açlıktan acı çektiler ve bir çeşit yiyecek teklif edildiler. Aslında, çoğu durumda, çalışan sığır veya hendek olarak kullanılmıştır.
Stalingrad kazanı tasfiye edildikten sonra bazıları - kendileri tarafından öldürüleceklerini bilerek - aldı silâh elinde ve sık sık kendi kendilerine karşı savaştı. Ve görünüşe göre, kaderleri kesinlikle arşivlerde açıklanmayan bir soru. Birçoğunun daha sonra vurulmadığını, ancak kartuşları onlara aktarmama emriyle dövüldüklerini duydum. Birisi, devam ederken yola yatmaya zorlandığını söylediler tanklar.
Tabii ki, onlara karşı intikam gerçekten çok acımasızdı. Ve yalnızca Sovyet yetkililerin hesabına atfedilemezdi. Kızıl Ordu askerlerinin çoğunluğunun havası buydu. İçlerinde yalnızca hayal edilebilecek en iğrenç hainleri gördüler. Bu yüzden Alman ordusu üniformalarındaki kivi ve Rus cinayetlerine memnuniyetle katılacaklardı.
RS: Stalingrad'ın askeri endüstrisinin neredeyse hiç yıkılmasının yanı sıra, 1942 tarafından Almanya'nın zaten Sovyet topraklarının geniş çaplı genişlemelerini kontrol ettiği gerçeğini göz önünde bulundurarak, Almanları kenti ele geçirmek için bu kadar büyük bir güç ayırmaya iten ne oldu? Stalingrad'ı fethetme isteklerini askeri olarak kabul etmek bir anlam ifade etti mi?
Beevor: Hayır, kesinlikle hayır [...] Sadece Hitler, Kafkasya'nın petrol alanlarını yakalama hedefine ulaşma konusunda şüpheleri almaya başladığında, dikkatini tamamen askeri bir şekilde değil, tamamen tipik bir şekilde bir zafer sembolüne çevirmeye başladı. lütfen - hedef. Ve Stalingrad, Stalin adını taşıdığından beri, en azından zafer şeklini sembolize edebilirdi.
Stalingrad’ın Stalin’den sonra adlandırılan Volga’da yer almasından dolayı, Hitler’in ne pahasına olursa olsun almaya kararlıydı. Ve hepsi devam etti ... Demek istediğim, 6 Ordusunun kaderini önceden belirleyen en feci an, Hitler'in Paulus'a Stalingrad'ı yakalamak için son girişimi yapmasını ve hatta tankçıları piyade olarak kullanmasını emrettiği Kasım ayında gerçekleşti " tek başıma Evet, kesinlikle delicesine ...
RS: Hitler'in Stalingrad'ı psikolojik olarak bozuldu mu?
Beevor: Bence herkes için psikolojik mola noktasıydı. Nazilerin propagandasının, aniden nihai bir zafer vaadi vaatlerinden, yenilginin sonuçlarına göre Almanların asıl korkutulmasına nasıl kaydığı fark edildi. Sovyetler Birliği'ne yapılanlar sayesinde, bu oldukça anlaşılırdı - intikam korkunç olurdu. Böylece, bu nedenle, Almanya sadece sonuncusu ile savaşabildi.
SC: Stalingrad'ın bilhassa ilginç olduğunu düşündüğüm bir diğer yön, kadınların Sovyet tarafındaki düşmanlıklara, birçoğu hemen ön saflarda yer almasıydı. Bu savaş için tamamen benzersiz bir şey mi?
Beevor: Hayır, bu savaşa özgü değildi. Daha sonraki savaşlarda daha sonra birçok kadının hizmet vermesi oldukça ilginç.
[...]
Stalingrad'da, inanılmaz cesaretle hizmet eden çok sayıda kadın vardı. Çoğunlukla genç kızlardı - okuldan sağ, - hemşire olarak çalışıyorlardı ve kelimenin tam anlamıyla erkekleri atış hattından çekiyorlardı. Birçoğu öldü. Yaşındaki genç kadınlar için inanılmaz cesaret gösterdiler.
Diğerleri pilotlarla savaştı - sözde "gece cadıları", Almanların onları vaftiz ettiği gibi. Bunlar, böyle küçük çift kanatlıları kontrol eden, ayrı bir alayla sınırlı genç kadınlardı. Motorlarını kapattılar ve Alman hendeklerini planladılar, bombaları düşürdüler, motorları tekrar çalıştırdılar ve hemen uçup gittiler.
Ayrıca tanklarda görev yapan çok sayıda kadın vardı - aslında çok küçük -.
Ancak Stalingrad'da kadın keskin nişancıları yoktu. Rachel Weiss'da olduğu gibi kadınların keskin nişancı olarak çalıştığını takip ettiği “Gates'teki Düşman” filminin sadece gerçeğe uymadığından korkuyorum.
Bayan keskin nişancılar daha sonra ortaya çıktı. Kadınlar için ilk keskin nişancı okulu, Stalingrad Savaşı'ndan hemen sonra Şubat 1943'te düzenlendi. Ve sonra birçok cephede görev yapan çok sayıda keskin nişancı vardı.
RS: Son yıllarda kitle kültürünün Stalingrad'ı, örneğin “Kapılardaki Düşman” gibi filmleri ya da yaratıcıları yeniden yaratmak için mümkün olan her şeyi yaptığını iddia eden son derece popüler bilgisayar oyunu “Görev Duty” gibi filmleri nasıl tahsis ettiğini merak etmiyorsunuz. Stalingrad’daki savaş alanındaki durum? Sence bu savaşın halkın algısını bozuyorlar mı? Veya belki de en azından konuya ilgiyi teşvik ediyorlar ...
Beevor: Bence Stalingrad çok önemli bir simge haline geldi. "Kült" kelimesini kullanmaktan hoşlanmıyorum, ancak unsuru kısmen mevcut, çünkü şehrin merkezinde sokak kavgası ile en çaresiz savaşlardan biriydi. Bana öyle geliyor ki, sinema potansiyeli ve popüler kültür ile ilgili olarak, tüm bu tema, keskin nişancılar ve benzerleriyle ilgisini çekiyor.
[...]
Stalingrad büyük bir efsaneye dönüştü. Genel olarak, Gates'deki Enemy'nin direktörü Jean-Jacques Annaud bir şekilde bana şöyle dedi: “Fakat efsanenin nerede başladığını ve gerçeğin bittiğini söyleyen Anthony mi?” ... Bunun bir bahane olup olmadığını bilmiyorum. hikaye ile oyun oynayın ya da hikaye hakkında söylenenlerin bir çeşitlemesini, çeki çubuğunu çizin. Korkarım ki, Hollywood ve eğlence endüstrisinin taleplerinin temelde tarihin ihtiyaçları ile tamamen uyumsuz olmasından kaynaklanan sorunlardan biri.
RS: Stalingrad'ın Rusya'da nasıl algılandığı ile Almanya'da ve diğer ülkelerde nasıl göründüğü arasında büyük farklar var mı?
Beevor: Bence, iki taraf da olayın genel planı ve şartları ile belirli tarihler üzerinde hemfikir olacak. Önemli bir tutarsızlık olduğunu sanmıyorum. Ancak, analiz ve yaklaşımda kendi birliklerinin, zihniyetlerinin ve benzerlerinin ahlaki durumuna çok büyük farklılıklar olduğu açıktır. Her ülke kaçınılmaz olarak, İkinci Dünya Savaşı'nın bir ya da bir başka yönüne, başka bir görüşe değil, kendi prizmasından bakacaktır.
Sovyet tarafındaki ana odak kahramanlık olacaktır. Zorlama, disiplin, askerler ve diğer her şey gelince - bu konular hakkında özel bir şey bulamayacaksınız.
Alman tarafında, sivil nüfus ile ilgili neler yapıldığı ve ön cephenin Alman tarafında yakalanan Rus sivillerin nasıl ele alındığı hakkında pek bir şey bulamayacaksınız.
Bu nedenle, her iki tarafça da fark edilmeyecek olan kesinlikle acı noktaları olacaktır.
[...]
Ruslar açısından bakıldığında, Stalingrad, Rus kahramanlığının büyük kişiliği ve faşist yaratığın yenilgisine büyük Sovyet katkısı ve bundan kaynaklanan her şey. Bu anlamda, bu özel yönüyle ilgili Rus propagandası, Sovyet'ten biraz farklıdır ...
Sanırım bu konuda Alman tarafının daha trajik görmesi önemliydi. Bu konuyla ilgili hemen hemen her Alman kitabında, “trajedi” kelimesi içindekiler tablosunda bir yerde görünür. Ve elbette, Alman açısından, Hitler'in Alman halkına inatçılık ve takıntılı fikirleriyle getirdiği bir trajediydi. Ve tamamen gereksiz bir yenilgiydi.
RS: Belki de bu çok yüzeysel bir sorudur, ancak sizce, Stalingrad'ın mirası, olayların kendisinden 70 yıl sonra kalan kalır?
Beevor: İsterseniz mirasın, bir tür sembol haline geldiğinden kesinlikle öğretici olması gerektiğini düşünmüyorum. Diğer birçok tarihsel paralellikler gibi, kötüye kullanmayı severler. Demek istediğim, ülkedeki neredeyse her gazete Irak'taki savaştan önce benimle iletişim kurmayı başardı. Bu şaşırtıcıydı - tek tek çağrıldılar ve Bağdat savaşının neden Stalingrad'a benzemesi gerektiğiyle ilgili bir makale yazıp yazamayacağımı sordular. Ve zaman zaman, ona hatırlatacak bir şey olmadığını açıklamak zorunda kaldım. Ancak, bunun ne kadar ve sık sık, eskiden garip bir şekilde borçlanmaya dönüşmesinden korkuyorum, çünkü insanlar geçmişe takıntılı hale geliyor ve nedense tarihin tekrarlanması gerektiğine inanıyor. Tarih asla kendini tekrar etmez.
Sanırım Eylül’deki 11’i Pearl Harbor'la karşılaştıran George W. Bush gibi bazı politik liderlerin örneğini ya da Saddam Hüseyin ve Hitler’i birbirleriyle aynı seviyeye getirmeye çalışan Tony Blair’in örneğini kullanarak II. Dünya Savaşı tehdidinin nasıl döndüğünü gördük. gerçekten tehlikelidir - yalnızca siyasi anlamda değil, stratejik kararları etkilediği için, aynı zamanda medya tarafından yönlendirilme eğiliminde oldukları için.
Gazetelerin, okuyucular tarafından aydınlanabilecek basit ve anlaşılır paralelliklerle düşünmeyi sevmeleri şaşırtıcı, ancak pratikte her zaman aldatıcı ve kural olarak çok tehlikeliler.