SÜNNET ETRAFINDA SORU CEVAPLAR-1
Soru 1- Sünneti dikkate almadan Kur’ânı anlamak ve hayatımızda uygulamak mümkün müdür? Bir başka tabir ile: Kur’ân’ı anlamakta Sünnet’in rolü temel bir rol müdür? Yoksa dolaylı bir rol müdür?
Muhammed Salih Ekinci
2014-12-07 09:07:25
Soru 1- Sünneti dikkate almadan Kur'ânı anlamak ve hayatımızda uygulamak mümkün müdür? Bir başka tabir ile: Kur'ân'ı anlamakta Sünnet'in rolü temel bir rol müdür? Yoksa dolaylı bir rol müdür?
Cevap: Kur'ân'daki esas unsur, akaidi/inanılması gerekenleri açıklamak, güzel ahlak konusunda teşvikte bulunup, kötü ahlak ile ilgili hususlarda sakındırmak, ibadetleri ve hükümlerini ve muâmelât hükümlerini açıklamaktır.
Akaid'e gelince:
Akaid, İslâm'da birinci rükün olduğu için onunla ilgili açıklama ve tafsilatı Kur'ânda bizzat Allah (Celle Celâlühû) üstlenmiştir. Hz. Allah tam manasıyla bu konuyu aklın huzur bulduğu, kişinin rahatladığı bir tarzda açık-seçik aklî delillerle açıklamıştır. Allah (Celle Celâlühû) Kitab-ı Kerim'inde güzel ahlâkı teşviki, kötü ahlâktan sakındırmayı yoğun bir şekilde yapmıştır.
İbadetlere, ibadetlerle ilgili hükümlere ve muâmelâta gelince:
Bu konuların genişliği ve sayılamayacak kadar detayları bulunduğu için Hz. Allah bunları kitabında ana hatlarıyla beyan edip, mücmel ve umumi hükümlerini nass olarak açıkça zikretmekle yetinmiş, tafsilatını ve açıklanmasını Peygamberine havale etmiştir. Nitekim Hz. Allah şöyle buyurmuştur:
"وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ"
"İnsanlara, kendilerine indirileni açıklayasın diye sana da bu Kur'ân'ı indirdik." (Nahl, 44.)
Mesela:
Yüce Allah bizlere kitabında namaz kılmayı emretti. Bu emir mücmel bir haldedir. Hz. Allah bu emrin tafsilatının bilinmesini, namazın kılınmasının kendisine bağlı olduğu namazın kılınış şeklini, miktarını, (rekâtların) sayısını ve vakitlerinin Sünnetiyle açıklamasını Hz. Peygambere havale etmiştir. Zekât, oruç, hac ve uygulamalı diğer hükümler de aynı husus geçerlidir.
Sünnet ile amel etmek söz konusu olmaksızın Kur'ân ile amel etmek oldukça zordur. Sonuç olarak, Kur'ân ile amel etmek ve hayatımızda Kur'ân'ı uygulamak hususunda Sünnetin rolü, temel bir roldür, dolaylı bir rol değildir.
Soru 2- Bir topluluk daha var ki, bunlar; "Sünnet"in teşri için kaynak olduğuna inanmakta, ümmetin seleften-halefe herkesin kabul ettikleri hadislerin Kur'ân ile veya akıl ile çeliştiği yahut çağın verileri ile uyum içerisinde olmadığı tenkidini yapmaktadırlar. Yahut bu tür rivayetler, tarih ile ilgilidir (geçmiş zamanda kalmıştır) diyorlar. Bu görüşlerini Hanefi mezhebinin kimi usulüne dayandırıyorlar. Bu konuda görüşünüz nedir?
Cevap:
Böyle bir soruya cevaben derim ki:
Hadis imamları şu hususları hadisin uydurulmuş olduğuna dair belirti saymışlardır.
*Hadisin Kur'ân nassı ile çelişkili olması,
*Hadisin mütevâtir Sünnet ile çelişkili olması,
*Hadisin kesin icma' ile çelişkili olması,
*Hadisin açıktan açığa akıl ile çelişkili olması,
*Hadisin şeriattaki asıllar ile veya yerleşmiş kaidelerle çelişiyor olması,
*Hadisin din koyucu tarafından bildirilmiş bulunan tasavvur ve kavramlar ile çelişkili olması,
*Hadisin Tarihi bilgiler ve olaylarla ile çelişkili olması,
*Hadisin Hz. Peygamber (Sallâllâhu Aleyhi Ve Sellem) tarafından söylenmeyecek derecede düşük cümleli veya kalitesiz olması,
*Hadisin imkânsız veya çirkin bir şey ifade ediyor olması.
Hadisçiler tüm bu hususları uydurma belirtisi saymışlardır. Bir şartla ki, Buna göre, -yukarıdaki özelliklerden birisiyle rivayet edilen bir hadis, (akla) yatkın bir yorumu kabul etmiyor olmalıdır.
Bu konuda önde gelen hadis tenkitçilerinden Hafız Ebû'l Ferec Abdurrahman b. Cevzî şöyle der:
"Akıl ile veya temel usul ile çelişen her hadis dikkate alınmaz. Bu tür rivayetler uydurmadır."
Bir de ben derim ki:
"Usul imamlarının kabulüne göre, hadis; ancak geçici bir maksada veya geçici bir gerekçeye mebni olmadığı zaman genellik ifade eden bir teşri'yi ifade eder. Aksi halde (o hadis) genel teşri' ifade etmez. Bilakis öyle bir hadisin hükmü o maksadın veya gerekçenin varlığına bağlıdır. Ne zaman ki o maksat ve gerekçe var ise hüküm var olur, o maksat ve gerekçe ortadan kalkarsa hüküm de kalkar. İşte tarihilik yani tarihsellik denen şeyin doğru manası budur. Hadislerden bu türden olanları ise gayet azdır.
Usul ve kavaid konularında İslâm âlimlerinden muhakkik olanların belirlediği ilke de budur. Hadislerden uydurma ve tarihi olanı bilmek için konulan bu kaideler; ilmî, sağlam ve titizlikle konulmuş kaidelerdir.
Allah'a hamd olsun ki, ümmetin âlimlerinin kabul ile karşıladıkları hadisler arasında bu türden bir şey yoktur. Ümmetin kabul ettiği hadislere uydurma veya tarihiselliğine hükmetmek, ancak kalbinde kin ve nefret taşıyan veya akli açıdan basiretini kaybetmiş birisi tarafından yapılabilir. Çünkü hasta durumdaki bir kimse tatlıyı acı, dolgun bir nesneyi zayıf olarak algılamaktadır.
Öte yandan âlimlerin koyduğu bu kaideler, ilmî ölçülere uygun sağlam kaidelerdir. Lâkin bu kaideleri, âlimlerin "sahih" olarak kabul ettiği hadisler üzerinde uygulamak çok büyük bir hatadır. Bir de bu kaideler, fıkhi mezheplerden birisine mahsus kaideler olmayıp, genellik ifade eden kaidelerdir.
Hanefi mezhebine gelince:
Bu mezhep, diğer mezhepler gibi kendine has usul ve kaideleri olan bir mezheptir. Bu (hadis değerlendirme) kaidelerden Hanefi mezhebine has olanları da bulunmaktadır.
Örneğin, İmam Ebû Hanîfe, bir yandan (malzeme olarak) hadisleri almakta müsamahalı davranmakta, sahih'e yakın olan zayıf hadise akla uygun olan meseleye karşı öncelik tanımaktadır. Mürsel» hadisi kabul etmesindeki tutumu böyledir.
Öte yandan Ebu Hanife, hadisi kabul etmekte oldukça katı ve titiz davranmaktadır. Nitekim Ebû Hanife, sahih hadisi (delil olarak) almak için, o hadisin râvisinin (rivayet ettiği) hadise muhalif amel etmemesini ve ona muhalif fetva vermemiş olmasını şart koşmuştur. Yine Ebû Hanife, toplumun umumi olarak müptela olduğu meseleler hakkında varit olan hadisin tevatür yoluyla gelmiş olmasını şart koşmaktadır. İşte O, bu tür meselelerde «Haber-i Vâhid»i kabul etmez. Bu büyük imamı böyle bir sonuca ve değerlendirmeye bizzat kendisinin içtihadı götürmüştür. Onun bu tavrının anlaşılır olduğunu söylemek mümkündür.
Bu grup (Hanefiler), böyle düşünmekle bu kurallarla kayıtlı olmayı ve bu kurallar uyarınca bazı sahih hadisleri dikkate almamayı kast etmiş ise, bu uygulama muteber bir müçtehit İmam'ın taklidi anlamına gelir. Bu esasında övülecek bir tutumdur.
Lâkin şu (adı geçen) yani; (müstakil Sünnet niteliğindeki hadisleri bu kurallara gelişi güzel olarak uygulayarak reddeden) gruptaki âlimler, bu esaslar ve kurallardan faydalanmayı, sahih hadisleri reddetmek; karmaşaya yol açmak ya da sahih hadislere dil uzatmak için kullanmayı kast etmişler ise, bu dinden çıkmak ve İslâm'a başkaldırmak anlamına gelmektedir.
Bu yazıya yorum yazın
Bu yazıya gelen yorumlar.
DİĞER YAZILAR
POLONYALI KOPERNİK VE VEHBİ KARAKAŞ’A GÖRE ÂLEMİN MERKEZİ
Polonyalı bilim adamı Kopernik, âlemin merkezini dünyadan güneşe taşımış. Merkez güneş,
BEDİÜZZAMAN’IN GÖZÜYLE HZ. MUHAMMED (S.A.V) EFENDİMİZ (II)
Üstad Nursî’ye göre sevgili Peygamberimiz, “bir misal-i muhabbet ve bir timsal-i rahmet”dir
PEYGAMBER EFENDİMİZE SALAVAT GETİRMEK
Şeyh Yusuf Ennebehânî rahmetullâhi aleyhi Seâdetuddâreyn fissalâti alâ seyyidil murselin adl
BEDİÜZZAMAN’IN GÖZÜYLE HZ. MUHAMMED (S.A.V) EFENDİMİZ
Üstad Bediüzzaman her neyi ele almışsa onu en güzel ve en mükemmel bir şekilde izah etmiştir
HZ. PEYGAMBER(S.A.V.)İN TEFEKKÜRÜ
Paha Biçilmez Nebevi Tavsiyeler: Ebu Hureyre’den gelen rivayete göre peygamberimiz şöyle buyu
PEYGAMBERİMİZ HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKEN HUSUSLAR
1. O, Allah’ın Habibi (sevgili kulu) ve Halili (dostudur). 2. O, Peygamberlerin sonuncusudur. 3
ARAB’I SEVMEKLE İLGİLİ HADİSLER
İnsanların iyisi Arap, Arabın iyisi Kureyş, Kureyş’in iyisi beni Haşim’dir(Deylemi). (Bana
HADİS İSNADLARI VE BU KONUDA MUHADDİSLERİN GAYRETLERİ
İnsanlık tarihinin hiç bir devrinde, hadisler için kullanılan “ananeli/senetli” haber siste
HZ. PEYGAMBERİ ANLAMA VE YAŞAMA SANATI
Lütfen gelin biraz zaman ayıralım; Alemlerin Rahmeti’ni (sav) tanımaya, anlamaya ve yaşamaya
PEYGAMBERİMİZİN GÜNLÜK HAYATINDAN
Sevgili Peygamberimizin zikirsiz, fikirsiz, şükürsüz, duasız, niyazsız ve ibadetsiz bir anı y
BİR AİLE REİSİ OLARAK HZ. MUHAMMED(A.S.M)-2
Hanımlarıyla İstişare etmesi Hz. Peygamber’in ailevi yaşayışını belirtirken bu noktaya
- BİR AİLE REİSİ OLARAK HZ. MUHAMMED(A.S.M)-1
- ALLAH RASULÜNÜN NÜBÜVVETİNİ TASDİK EDEN İMZALAR-4
- ALLAH RASULÜNÜN NÜBÜVVETİNİ TASDİK EDEN İMZALAR-3
- İSLÂM COĞRAFYASININ SINIRLARININ ÇİZİLDİĞİ GECE: Mİ’RAC GECESİ-1
- ALLAH RASULÜNÜN NÜBÜVVETİNİ TASDİK EDEN İMZALAR-2
- HZ. PEYGAMBER (A.S.)’DEN İRŞAT ÖRNEKLERİ
- ALLAH RASULÜNÜN NÜBÜVVETİNİ TASDİK EDEN İMZALAR-1
- HZ.PEYGAMBERİN KONUŞMA SÜNNETİ, YAZMADA VE KONUŞMADA UYMAMIZ GEREKEN ÖLÇÜLER!
- TARİHTE SÜNNETİN HÜCCET DEĞERİNE DİL UZATANLAR-3
- TARİHTE SÜNNETİN HÜCCET DEĞERİNE DİL UZATANLAR-2
- TARİHTE SÜNNETİN HÜCCET DEĞERİNE DİL UZATANLAR-1
- BATININ İSLAM DÜNYASINI İŞGAL ETMEKLE GÜTTÜĞÜ AMAÇLAR
- HZ. PEYGAMBER’İN AHLÂKÎ KİŞİLİĞİ
- SEMAVİ KİTAPLARDA MÜJDELENEN NEBİ-2
- SEMAVİ KİTAPLARDA MÜJDELENEN NEBİ-1
- KUR'AN'IN IŞIĞINDA HZ. PEYGAMBER'İN MU'CİZELERİ-3
- KUR'AN'IN IŞIĞINDA HZ. PEYGAMBER'İN MU'CİZELERİ-2
- HZ. PEYGAMBER’İN DEĞİŞTİRDİĞİ İSİMLER
- KUR'AN'IN IŞIĞINDA HZ. PEYGAMBER'İN MU'CİZELERİ-1
- KUR’AN’IN ANLAŞILMASINDA SÜNNETİN YERİ-4
- KUR’AN’IN ANLAŞILMASINDA SÜNNETİN YERİ-3
- KUR’AN’IN ANLAŞILMASINDA SÜNNETİN YERİ-2
- KUR’AN’IN ANLAŞILMASINDA SÜNNETİN YERİ-1
- "KUR'AN MÜSLÜMANLIĞI" DİYEREK HZ. PEYGAMBERİ (S.A.V) VE SÜNNETİNİ DEVREDEN ÇIKARANLAR
- SÜNNETİ DEVRE DIŞI BIRAKMA GAYRETLERİ
- DÖRT SAHABENİN İSMİNDEKİ SIR
- PEYGAMBER’İN MAHLÛKATA KARŞI MERHAMETİ-2
- PEYGAMBER’İN MAHLÛKATA KARŞI MERHAMETİ-1
- SÜNNET ETRAFINDA SORU CEVAPLAR-3
"Allah gözlerin hain bakışını ve kalplerin gizlediğini bilir."
Mü'min, 19
GÜNÜN HADİSİ
Hastayı ziyaret edin, açı doyurun, esiri kurtarın.
Risayü'z-Salihin
SON YORUMLAR
- Allah razı olsun. Mekanı,mekanları cennet, makamları âli olsun....
- Allah rahmet eylesin.. Babaanne'min babasıdır rahtmetli... Nur içinde yats...
- ağladım ağladım.. Gök`te ay nişanesi dolun kadar durusun En yanık avazl...
- Bir kaç gün önce rüyada görüyorum ki: " Vefatından sonra bu dünyaya geli...
- üstad Mele Nurullah hocamızı tanıdım ve hizmetinde de bulundum çok güzel ...
- Muzaffer Alev 26.4.2014 01:01:00 Cok büyük islami hizmetler yapan Muht...
- Kısaca yazsaydiniz iyi olurdu...
- Çok harika, çok akıcı olmuş. Tebrik ederim. Devamını bekliyoruz....
- Güzel ve faydalı bir yazı. Devamını bekleriz....
- Mustafa Ekmekçi kardeşimizi Kirazlı Mescid Medresesinde Zübeyir Ağabeyin y...
TARİHTE BU HAFTA
ANKET
Sitemizle nasıl tanıştınız?
Yükleniyor...