Bağırsak enfeksiyonları çoğu insan için sık görülen bir durumdur. “Mide gribi” olarak adlandırdığımız şeyden gıda zehirlenmesine kadar, esas olarak yiyecek ve su ile giren böcekler genellikle ince ve kalın bağırsak (bağırsaklar) enfeksiyonlarına neden olur. Çoğu zaman bu enfeksiyonlar akuttur ve birkaç gün içinde hızla düzelir. Bununla birlikte, bazı bağırsak enfeksiyonları ciddi olabilir ve uygun şekilde tedavi edilmez ve yönetilmezse ölüme bile yol açabilir.
Bağırsak enfeksiyonları nelerdir?
Bağırsak enfeksiyonu, virüsler, bakteriler, protozoalar ve hatta mantarlar gibi enfeksiyöz ajanlarla oluşan ince bağırsağın ve/veya kalın bağırsağın iltihaplanması ve doku hasarıdır. Bazen bu ajanların toksinleri kendi kendine iltihaplanmaya neden olabilir. Bağırsak enfeksiyonları yaygındır, yalnızca soğuk algınlığı ve mevsimsel grip gibi üst solunum yolu enfeksiyonlarından sonra ikinci sıradadır. Bazen bu solunum yolu enfeksiyonlarına bağırsak enfeksiyonu da eşlik edebilir.
Enterit ve Kolit
İnce bağırsağın iltihaplanmasına enterit , kalın bağırsağın iltihaplanmasına kolit adı verilir . Hem ince hem de kalın bağırsak aynı anda iltihaplandığında enterokolit olarak bilinir . Mide ince bağırsağın yanında yer alır ve hem mide hem de ince bağırsak birlikte iltihaplanırsa bu duruma gastroenterit denir .
- Enterit = ince bağırsak
- Kolit = kalın bağırsak
- Enterokolit = ince + kalın bağırsak
- Gastroenterit = mide + ince bağırsak
Enterit ve kolit türleri hakkında daha fazla bilgi edinin .
Belirti ve bulgular
İnce ve/veya kalın bağırsaklar iltihaplandığında ortaya çıkan birkaç semptom vardır. Bu içerir:
- İshal
- Karın ağrısı veya krampları
- Aşırı şişkinlik
- Mide bulantısı ve kusma
- Ateş
- İştah kaybı
İnce bağırsak enfeksiyonlarında beslenme yetersizlikleri ortaya çıkabilir. Bunun nedeni, besinlerin emilimini engelleyen ince bağırsağın iltihaplanmasıdır (malabsorpsiyon). Dehidrasyon, kusma ve ishalin bir sonucu olarak ortaya çıkan yaygın bir komplikasyondur. Bu nedenle dehidrasyonun belirti ve semptomları mevcut olabilir.
Bağırsak Enfeksiyonlarının Nedenleri
Enfeksiyonlar enterit veya kolitin tek nedeni olmasa da, açık ara en yaygın olanıdır. Otoimmün hastalıklar, radyasyona maruz kalma ve bağırsak yaralanmaları, bağırsak enfeksiyonlarının bulaşıcı olmayan diğer nedenlerinden bazılarıdır. Enfeksiyöz enterit ve/veya kolite virüsler, bakteriler, protozoa ve bazı nadir durumlarda mantarlar neden olur. Bu enfeksiyöz ajanlar esas olarak kontamine yiyecek ve su ile yayılır. Bağırsak helmintleri olarak da bilinen parazit solucanlar, bağırsakların istilasına neden olabilir.
İnsan bağırsak solucanları hakkında daha fazlasını okuyun .
bakteri
Bağırsak enfeksiyonlarına neden olan en yaygın bakteriler şunlardır:
- Escherichia coli (hem enterohemorajik E coli [EHEC] hem de enteroinvaziv E coli [EIEC] dahil)
- Shigella türleri
- Salmonella türleri
- kampilobakter spp
- Yersinia spp
Bu bakterilerin bazılarının toksinleri vücuda kontamine yiyecek ve su yoluyla girebilir ve ayrıca etken bakteri bulunmasa bile enterit veya kolite neden olabilir.
virüsler
Bağırsak enfeksiyonlarına neden olan en yaygın virüsler şunlardır:
- Rotavirüs
- Kalsivirüsler, özellikle norovirüs
- adenovirüs
- Astrovirüs
Şimdi Çevrimiçi Bir Doktora Sorun!
Sitomegalovirüs (CMV) gibi diğer virüsler de bağırsak enfeksiyonlarına neden olabilir, ancak bunlar nadirdir.
parazitler
Protozoa olarak bilinen tek hücreli parazitler de bağırsak enfeksiyonlarından sorumlu olabilir. Entamoeba histolytica , entamoebiasis veya sadece amoebiasis olarak bilinen bağırsak enfeksiyonuna neden olan yaygın bir protozoondur. Giardiasis, Giardia intestinalis’in neden olduğu bağırsakların başka bir yaygın protozoal enfeksiyonudur .
mantarlar
Bağırsakta az sayıda bulunabilen birkaç mantar türü vardır ve bazıları normal bağırsak florasının bir parçası olarak kabul edilir. Bağırsakların mantar enfeksiyonları nadirdir. Candida türleri gibi mayaların aşırı büyümesi, bakteriyel enfeksiyonlara ikincil olarak ortaya çıkabilir. AIDS’te görüldüğü gibi bağışıklık sisteminin ciddi şekilde zayıflaması ile bağırsakta bir maya enfeksiyonu meydana gelebilir.
Bağırsak enfeksiyonları nasıl yayılır?
Bağırsak enfeksiyonlarının yayılmasının birkaç farklı yolu vardır. Enfeksiyonun nedenine göre değişir. Bu enfeksiyöz ajanlar (virüsler, bakteriler ve protozoa) en yaygın olarak vücuda ağız yoluyla girer ve daha sonra gastrointestinal sisteme ulaşır.
- Salgılar : Tükürük ve mukus, bu salgılar öksürme veya hapşırma yoluyla hava yoluyla veya yiyecek ve gereçlerin paylaşılması yoluyla bulaştığında bulaşıcı ajanı yayabilir.
- Fekal partiküller : Enfekte olmuş kişilerin dışkılarında enfeksiyöz ajanlar bulunabilir. Bu dışkı parçacıkları, doğrudan temas yoluyla veya yiyecek/su yoluyla enfekte bir kişinin ağzına girebilir.
- Yiyecek ve su : Yiyecek ve suyun bulaşıcı ajanlarla kontaminasyonu çok yaygın bir yayılma yöntemidir. Salgılar ve dışkı parçacıkları da gıda/su kontaminasyonunun kaynağı olabilir.
Bağırsak Enfeksiyonlarının Tedavisi
Bağırsak enfeksiyonu, uygun tedavinin reçete edilebilmesi için bir tıp uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Bu, kan testleri ve dışkı analizi gibi teşhis araştırmalarını içerebilir. Bağırsak enfeksiyonlarının tedavisi, enfeksiyonun nedeni, komplikasyonların varlığı ve bireysel bağışıklık gibi bir dizi faktöre bağlıdır. Akut viral enfeksiyonlar, dehidrasyon gibi komplikasyonları önlemek için destekleyici önlemlerin ötesinde herhangi bir tedavi gerektirmeyebilir.
Bağırsak enfeksiyonunun tipine ve ciddiyetine bağlı olarak aşağıdaki tedavi gerekli olabilir:
- Bağırsak enfeksiyonuna neden olan bakterileri yok etmek için antibiyotikler.
- Kendiliğinden düzelmeyen ancak nadiren ihtiyaç duyulan viral bağırsak enfeksiyonları için antiviral ilaçlar.
- Bulantıyı bastırmak ve bir dereceye kadar kusmayı kolaylaştırmak için antiemetikler.
- İlk tedavi seçeneği olmamasına rağmen, ishali bastırmak için antidiyareik ajanlar.
- Ağrı ve ateş için asetaminofen, aspirin veya ibuprofen.
- Orta ila şiddetli dehidrasyonda rehidrasyon için intravenöz (IV) sıvı uygulaması.
Evde yapılan ilaçlar
- Yatak istirahati , enfeksiyonun üstesinden gelmek ve vücuttaki ek yükü önlemek için önemlidir. Ayrıca, daha fazla su ve elektrolit kaybını en aza indirmenin yanı sıra, neden olan bulaşıcı ajanı yaymaya da yardımcı olabilir.
- Tekrar sulandırma oral rehidrasyon solüsyonu (ORS) ile önlenmesi ve orta dehidrasyon hafif yönetmek. Şiddetli dehidratasyonda veya kusmanın oral rehidrasyonu engellediği durumlarda IV hidrasyon gerekli olabilir.
- Lactobacillus spp ve Saccharomyces boulardii gibi mikrop sporlarını içeren probiyotik takviyeler , normal bağırsak florasının (“iyi” bağırsak mikropları) yenilenmesine yardımcı olabilir.
- Hafif fakat dengeli besleyici yemekler , besin eksikliklerini önlemek için önemlidir. Kusma yemeyi engellemediği sürece ishal varsa katı gıdalar kesilmemelidir.