Habertürk
1 ay, 1 hafta Önce
23 Görüntüleme
Vefatının 18'inci yılında büyük bir hasret ve özlemle anılan Bosna Hersek'in ilk cumhurbaşkanı Aliya İzetbegoviç, hayatı boyunca Müslüman Boşnakların dini ve milli bilincini uyandırmak için çalıştı.
AA Müslüman Boşnakların ülkedeki diğer halklarla eşit sayılması için gençlik yıllarından itibaren mücadele eden İzetbegoviç, Sırp ve Hırvatların Bosna Hersek i aralarında paylaşmak amacıyla 1990 larda başlattığı saldırılarda da ülkesinin bağımsızlığını korumayı başardı. Aliya İzetbegoviç, Mustafa ve Hiba çiftinin beş çocuğundan biri olarak 8 Ağustos 1925 te Bosanski Samac şehrinde doğdu. 3 yaşındayken ailesiyle Saraybosna ya taşınan ve eğitimini burada tamamlayan İzetbegoviç, daha gençlik dönemlerinde Müslüman nüfusa yönelik ayrımcılığa karşı çıkan isimler arasında yer aldı. İkinci Dünya Savaşı devam ederken Hırvatistan daki faşist Ustaşa rejimi Bosna Hersek i ilhak ederek burada Bağımsız Hırvatistan Devleti ni (NDH) kurdu. Ülkedeki Müslümanlar Hırvat ilan edilirken, Yahudi, Sırp ve Romanlar büyük zulümlere maruz kaldı. Müslüman Boşnaklar ile rejimle aynı fikirde olmayan Hırvatlar da bu zulümden nasibini aldı. Diğer yandan, ırkçı Sırpların oluşturduğu Çetnik hareketi de etkin olduğu bölgelerde Müslümanları katletmeye başladı. Çetniklerin ana hedefi, Sırp olmayan tüm milletleri bu coğrafyadan tamamen temizlemekti. Aliya İzetbegoviç, eski Yugoslavya Krallığı döneminde, ana amacı ülkedeki Müslüman Boşnakları dini ve milli konularda bilinçlendirmek olan Genç Müslümanlar isimli oluşumun öne çıkan isimleri arasında yer aldı. Bu hareket, Müslümanların ülkedeki diğer etnik ve dini gruplarla eşit haklar elde etmesini amaçladığı gibi, Çetnik ve Ustaşaların yıktığı Müslüman evlerinin ve camilerin yeniden inşası için çalışıyordu. Tito nun 1980 de ölmesiyle Yugoslavya da aşırı milliyetçi söylemler yeniden ortaya çıktı. O yıllarda ceza kanununa ifade suçu da eklendi. Aliya İzetbegoviç, yazdığı Doğu ve Batı Arasında İslam isimli eseri yayımlanmadan hemen önce, 1983 yılında beraberindeki 12 Müslüman aydınla tutuklandı. Cezaevinde geçirdiği dönemde de yazmayı sürdüren Aliya İzetbegoviç, Özgürlüğe Kaçışım - Zindandan Notlar: 1983-1988 isimli eserini burada kaleme aldı. İzetbegoviç, 1988 de afla serbest kaldı. Dayton Barış Anlaşması ile 1995 te sona eren savaşın kayıpları çok ağır oldu. 200 bine yakın kişi hayatını kaybederken, 1 milyondan fazlası evini terk etmek zorunda kaldı. Anlaşma ile Bosna Hersek iki entite (Bosna Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti) ile Brçko Özerk Bölgesi ne ayrıldı. Bosna Hersek Federasyonu da 10 kantondan oluşacaktı. Aliya İzetbegoviç, silahları sustursa da ülkeye karmaşık bir siyasi yapı getiren Dayton a ilişkin, Bu adil bir barış değil ancak savaşın sürmesinden daha iyidir. ifadesini kullandı. İzetbegoviç bağımsız Bosna Hersek in ilk Cumhurbaşkanı ve daha sonra yeni siyasi yapıda Devlet Başkanlığı Konseyinin ilk başkanı oldu. Sağlık sorunları nedeniyle 2000 de Devlet Başkanlığı Konseyindeki görevinden istifa eden İzetbegoviç, partisinin 2001 deki kongresinde de genel başkanlığa aday olmayacağını açıkladı. Bosna Hersek halkına uluslararası arenada tanınan, bağımsız ve egemen bir devlet bırakan Aliya İzetbegoviç, 19 Ekim 2003 te başkent Saraybosna da hayatını kaybetti. Vefatından önce Aliya İzetbegoviç in son görüştüğü devlet adamı ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan oldu. Cenazesine farklı ülkelerden 150 binden fazla kişinin katıldığı Boşnak lider, vefatından önce şehitlerin arasında mütevazi bir mezara defnedilmek istediğini vasiyet etmesi üzerine Saraybosna daki Kovaçi Şehitliği ne gömüldü. Fikir adamı kişiliğiyle de tanınan Aliya İzetbegoviç, ardında Doğu ve Batı Arasında İslam , İslam Deklarasyonu , Özgürlüğe Kaçışım , Tarihe Tanıklığım ve Köle Olmayacağız gibi eserler bıraktı.