Çehof Lazdur, Laz Kalacuktur!Dilek Girgin CANİşte ipuçları: Çehov, Karadenizli'dir, hatta Laz'dır. Hep bir şeyler yapmak isteyen ama yapamayan kahramanları Lazlara çok benzer. Vişne, sadece Karadeniz havalisine özgü bir meyvadır... Şifre: Ferhan Şensoy... Ayrıntılı cevap aşağıda...İlanı gördüm atladım. Atlanmayacak gibi değildi. Ferhan Şensoy, Çehov'un 'Vişne Bahçesi'ni, 'Fişne Pahçesu' adıyla güldürü biçiminde oynayacaktı, Çehov'un Laz olduğuna karar vermişti ve "Laz kalacaktır" diyerek de bir iddia ortaya atıyordu. Çehov'u Ferhanca bir komedi olarak izlemek nasıl olacaktı? Ben Çehov'u okurken, izlerken hiç mi hiç eğlenmem, eğlenemem. Çok yoğun bir keyif alırım ama. Bir kır evi, kocaman bahçe, bıkkınlığın fevkalade yakıştığı, hep bir şeyler yapmak isteyen ama yapmayan - yapamayan kahramanlar, sessizce çekilen aşk acıları, rehavet. Ve hüzün. En derin bunu hissederim. Ama işte şimdi Laz bir Çehov, yarı Laz yarı Rus oyun kahramanları, güldürü olarak sahnelenmiş bir 'Vişne Bahçesi'. Gülebilir miyim acaba? Evet, neden olmasın? Çehov'un Lazlığı meselesine açıklık getirelim önce. Diyor ki Ferhan Bey: "Çehov Karadeniz kıyısında bir kasabada doğuyor. Denizin öbür tarafından sadece. Biz ne kadar Karadenizliysek, o da o kadar Karadenizli. Çehov'un tipleri de kendi hikayeleri etrafında dönen, çift-çubuk sahibi, köylü insanlar. Bizim Karadenizlilere benzerlikleri var. Hatta fonetik olarak Lazca dediğimiz Lazika dilinin de müzikalite olarak Rusçaya yakınlıkları söz konusu. Aslında bunlar çok önemli değil. O dünyaya çok oturuyordu." Hangi dünyaya? "Orada anlatılan hikaye, vişne ağaçlarının kesilmesi, yazlıkçılar için sayfiye evleri yapılması hikayesidir. Yani Laz müteahhit durumu. Bizim Karadeniz'de de dutluk, kiraz bahçesi dahil her şey kesildi, beş katlı, sefertası biçiminde iki oda, bir salon evler yapıldı. 'Vişne Bahçesi', Çehov'un son oyunu. Çarlık Rusya'sının son günlerini anlatıyor. Bir devrimden söz etmiyor ama bunun verileri var oyunda. Bir çöküşü anlatıyor Çehov. O çöküş, köylünün müteahhit olarak birdenbire zengin olması filan Türkiye'nin bugün içinde bulunduğu garip çöküşe de denk düşüyor."Vişne de anahtar sözcük. Zira vişne, Karadeniz havalisine özgü bir ağaç. Dünyada vişneyi başka bilen de yok. Bu bilgisizlik nedeniyle de Karadeniz çevresindeki ülkeler dışında "Kirazlık" adıyla oynanmış 'Vişne Bahçesi'. Yani "Dünya Çehov'a bizden daha uzak ya da Çehov bize daha yakın". Vişne hakkında Ferhan Şensoy'un anlatacağı bir sürü şey var. "Sizin bahçenizde yoktu ki, bizim bahçemizde vardı vişne ağaçları. (Ferhan Bey, Karadenizli, biliyorsunuz, di mi?) Bu yüzden biliyorum. Vişneyi ağaçtan topladıktan sonra 24 saat içinde ne yapacaksan yapman lazım. Meyva diye satamazsın, acıdır. Suyunu sıkarsın, şerbet yaparsın ya da reçel. Bir de firketeyle çekirdeğini çıkartarak vişne kurusu yaparsın. Vişne bir sembol oyunda, hikaye de onun üzerine kurulu. Vişneden yapılan reçelin reçetesi unutulmuş, bu nedenle vişneler işe yaramıyor. Vişne bahçelerinin satılması gündeme geliyor." 2000 yılında Karadeniz'in bu yakasında Giresun ile Trabzon arasında bir yerde geçiyor oyun. Kurgu ve karakter isimleri aşağı yukarı korunmuş. Fakat oyuncular söylemekte zorlanıyorlar bu isimleri, arada sırada da "Ne acayup isimlerimuz var" diyorlar. Kostümlerin üstü Rus dönemini yansıtıyor, altta Laz şalvarı var. Çok dramatik bölümler çıkarılmış, yerine Ferhan Şensoy üç sahne yazmış. "Çehov genel olarak ağır bir dram olarak sahneye konulmuş. Ama Çehov başından beri 'Bu bir güldürüdür' diye yırtınmış. Çehov'un komedi anlayışı kahkahalar attıran bir anlayış değil. Komik unsurlar var, bunların altının çizilmesini istiyor. Bizim üslubumuzda bir komedi olduğu söylenemez. Ama kendi üslubumuza çektik oyunu. Çok dramatik yerlerini attım, çünkü komedi yapmak istiyordum... Bugünün Karadeniz'inde Ruslar, Nataşa olarak varlar zaten. Çehov'un 'Üç Kızkardeş' oyunundan Olga, İrina, Maşa da o kasabaya Nataşa olarak çalışmaya geliyorlar. Dolayısıyla onlar Rusça konuşuyorlar.
19.02.2000The Others