Atom Nedir? Atom Özellikleri Nelerdir?
Atom Nedir? Atom Özellikleri Nelerdir? Son günlerde oldukça popüler olan bu soruları cevaplarken ayrıca özelliklerinde değineceğiz.
Atom, evrendeki tüm maddeler için temel yapı taşıdır. Atomlar son derece küçüktür ve birkaç tane daha küçük parçacıktan oluşur. Bir atomu oluşturan temel parçacıklar elektronlar, protonlar ve nötronlardır. Atomlar, maddeyi oluşturmak için diğer atomlarla birlikte uyum sağlar. Bir maddeyi oluşturmak için çok fazla atom gerekir.
Atom Nedir? Özellikleri Nelerdir?
Elektron, proton ve nötron sayısına bağlı olarak farklı atom türleri vardır. Her farklı atom türü bir element oluşturur. Doğada 92 element vardır. İnsan yapımı elementler ile birlikte bu sayı 118’e kadar çıkar.
Atomun yapısı genel olarak uzun süre bozulmadan kalabilir. Elektronları diğer atomlarla paylaşarak kimyasal reaksiyonlara girebilirler. Ancak çekirdeğin bölünmesi çok zordur.
Atomun Yapısı
Atomun merkezinde çekirdek bulunur. Çekirdek, proton ve nötronlardan oluşur. Elektronlar çekirdeğin dışındaki yörüngelerde dönerler.
Proton
Proton, kütlesi 1 olarak tanımlanan ve yükü 1 (pozitif yük) olan atom altı bir parçacıktır. Bir proton, p veya p+ sembolüyle gösterilir. Her atomun çekirdeği proton içerir. Bir elementin atomunun proton sayısı onun atom numarasıdır.
Hem protonlar hem de nötronlar atom çekirdeğinde bulundukları için topluca nükleonlar olarak bilinirler. Protonların pozitif elektrik yükü birbirlerini itmelerine neden olurken, protonlar ve nötronlar birbirlerine yeterince yaklaştıklarında, güçlü nükleer kuvvet elektrostatik itmenin üstesinden gelir. Bu onların birbirine bağlanmasını sağlar. Protonlar, nötronlar gibi hadronlardır. Bir proton, kuark adı verilen daha küçük atom altı parçacıklardan oluşur. Her proton, üç kuarktan (2 yukarı kuark ve 1 aşağı kuark) oluşur.
Proton için bilinmesi gerekenler;
- Zıt yükler birbirini çektiği için protonlar ve elektronlar çekilir. Aynı yükler birbirini iter, bu nedenle iki proton birbirlerine itme uygular. Protonlar ve elektronlar arasındaki çekim miktarı, iki elektron arasındaki itme miktarına eşittir.
- Protonlar, diğer parçacıklara dönüşmeyen kararlı parçacıklardır.
- Serbest nötronların (kararsız olan) radyoaktif bozunması protonlar, elektronlar ve antinötrinolar üretebilir.
Nötron
Nötron, kütlesi 1 ve yükü 0 olan atom altı bir parçacıktır. Atom çekirdeğinde protonlarla birlikte nötronlar bulunur. Bir atomdaki proton sayısı elementini belirlerken, nötron sayısı izotopunu belirler.
Bir nötron net nötr elektrik yüküne sahip olmasına rağmen, yüke göre birbirini sıfırlayan yüklü bileşenlerden oluşur. Her nötron, 1 yukarı kuark ve 2 aşağı kuarktan oluşan, baryon adı verilen bir atom altı parçacık türüdür.
Nötronun varlığı 1920’de Ernest Rutherford tarafından öne sürüldü. 1932’de James Chadwick tarafından keşfedildi ve 1935’te Nobel Fizik Ödülü’nü kazandı. Chadwick ve doktora öğrencisi Maurice Goldhaber, 1935’te nötronun kütlesini doğru bir şekilde ölçmeyi başardılar.
Nötron için bilinmesi gerekenler;
- Nükleer fisyon ve nükleer füzyon, büyük miktarlarda nötron açığa çıkaran iki nükleer reaksiyondur.
- Hidrojenin en yaygın izotopu dışında her elementin atomları nötron içerir. Protium (“normal” hidrojen) olarak adlandırılan hidrojen izotopu, bir proton ve bir elektrondan oluşur, ancak nötron içermez. Döteryum atomu bir proton içerirken bir trityum atomu iki nötron içerir.
- Bir proton ve bir nötronun kütlesi, özellikle çok daha hafif olan elektronla kıyaslanabilir, ancak bir nötron, bir protondan biraz daha büyüktür. Bir nötronun kütlesi 1.67492729 x 10-27 kg’dır.
- Bir nötron, 1/2’lik bir dönüşe sahip olduğu için bir tür fermiyon olarak kabul edilir.
- Nötronlar neredeyse her zaman atomların içinde bulunur. Nötronları çekirdekten çıkarmak mümkün olsa da, serbest parçacıklar diğer atomlarla reaksiyona girmeden önce uzun süre dayanmaz. Serbest bir nötronun ömrü yaklaşık 15 dakikadır.
- Serbest nötronlar, iyonlaştırıcı radyasyon şekli olarak kabul edilir.
İçerik Başlıkları