MARCİA'NIN KİMLİK STATÜLERİ
James Marcia, Erikson’un psikolojik yapı modeline ilişkin araştırmalar yapmış ve konuda bir teori geliştirmiştir. Teorinin 3 temel özelliği vardır. Bunlar;
1-) Ego kimliğinin oluşmasında meslek veya eş seçimi gibi temel kimlik alanlarıyla ilgili güçlü bir bağlanım söz konusudur.
2-) Kimlik oluşturma görevi; bir irdeleme, sorgulama ve karar verme sürecini gerektirir. Bu süreci içeren döneme kimlik karmaşası dönemi adı verilmektedir.
3-) Özellikle batı toplumları psiko-sosyal bekleme dönemini desteklemektedir.
Bu sayıltıları temel alan Marcia 4 kimlik statüsü oluşturmuştur. Bu statüler geç ergenlik döneminin kimlik özelliklerini belirtmektedir.
BAŞARILI KİMLİK: Kimlik statülerinden biri, başarılı kimlik statüsüdür. Bu döneme ulaşmış birey, seçenekleri irdelediği bir dönemi geçmiş ve belirli yönelimleri gerçekleştirmiş demektir.
MORATORYUM: Yönelimlerin belirsizce ortaya çıkmaya başladığı statü bekleme (moratoryum) statüsüdür ve bir irdeleme dönemidir. Bu statü de, kesin yönelmelerin yapılmasından önceki seçeneklerin araştırıldığı dönemdir. Bekleme kavramı, ergenliğin bu özelliğini belirtmek ü-zere de kullanılmaktadır. Bazen ergenlik başlı başına bir bekleme statüsü olarak da görülmektedir.
ERKEN BAĞLANMA (İPOTEKLİ KİMLİK STATÜSÜ): Üçüncü bir kimlik statüsü de erken bağlanmadır. Erken bağlanma, başka seçeneklere ilişkin hiç araştırma yapmaksızın ya da başka seçeneklere ilişkin çok az araştırmayla çocukluk yıllarındaki değerlerine sıkıca bağlanan ergenleri tanımlamaktadır. Erken bağlanan ergenler, herhangi bir kriz yaşamadan çeşitli meslek ve ideolojilere bağlanmakta ancak bu bağlanmalar, ergenin kendi araştırmaları sonunda gerçekleştirdiği seçimlere değil, genellikle anne babanın sunduğu seçimlere dayanan bağlanmalar olmaktadır. Örneğin küçük yaşlarda evlenme veya bir ustanın yanında küçük yaşta işe başlama.
DAĞINIK (KARGAŞALI, PARÇALANMIŞ) KİMLİK: Marcia'nın geliştirdiği dördüncü kimlik statüsü dağınık kimlik statüsü adını almaktadır. Bu statü en az gelişmiş olan statüdür. Bu kimlik statüsüne sahip olan kişiler çeşitli seçenekleri irdelemiş olsalar bile yaşamlarında belirli bir yönlenme yapamamış kimselerdir.
Dağınık kimlik statüsünde olan bireyler, herhangi bir din, politika, felsefe, cinsiyet rolüne ya da mesleksel veya kişisel davranış ölçütlerine bağlanmamışlardır. Söz konusu bireyler, yönlenebilecekleri bu alanlara ilişkin bir kimlik krizi yaşantısı geçirmemiş, araştırma dönemi yaşamamış, yeniden değerlendirme yapmamış ve seçenekleri değerlendirmemişlerdir. En az gelişmiş kimlik statüsü olan bu statü, genellikle erken ergenlik dönemlerinde görülmektedir.
Kimlik statüleri her zaman aynı sırayı izleyerek gelişmezler ancak yine de statülere ilişkin olarak gelişimsel sıralanışın 3 önemli biçiminden söz edilebilir:
1-) Bazı bireyler kimlik kazanma ya da bekleme dönemine geçemez, erken bağlanma döneminde sıkışır kalırlar.
2-) Başka bir grup genç ise ergenliğe kimlik karmaşası yaşayarak girer ve karmaşa içinde kalır.
3-) Bu iki grup dışında kalan bir başka grubun bireyleri, ilkin kimlik kazanma dönemine ulaştıkları halde sonraki yıllarda daha önceki dönemlere dönerler. Bu da bize bireylerin yaşamları boyunca birden fazla gelişimsel kimlik sırası izlediklerini göstermekledir.
4-) Yaşamın erken döneminde kimliğini kazanmış bir kişi daha sonra yeniden bekleme ya da kimlik karmaşası dönemi yaşayıp yeni bir kimlik kazanabilmektedir