kimin faydalanacağı hususlarını düzenleyen kurallara Hukukumuzda mal rejimi denir.
Türk Medeni Kanununda düzenlenen mal rejimleri şunlardır.
Edinilmiş Mallara Katılma (218 ila 241 inci maddeler),
Mal Ayrılığı (242 ve 243 üncü maddeler),
Paylaşmalı Mal Ayrılığı (244 ila 255 inci maddeler),
Mal Ortaklığı (256 ila 281 inci maddeler)
Taraflar, evlenirken veya evlendikten sonra yukarıdaki mal rejimlerinden birini seçip sözleşme yapmamışlarsa yasal mal rejimine yani Edinilmiş Mallara Katılma rejimine tâbi olurlar.
Bu mal rejiminde, edinilmiş mallar ile kişisel malların hangileri olduğu büyük önem taşımaktadır.
Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir.
Bu rejimde iki çeşit mal vardır :
A) Kişisel Mallar :
Bunlar :
a) Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya ( kadınların takıları, makyaj malzemeleri, erkeklerin kol düğmeleri, tarafların giyecekleri gibi)
b) Tarafların emek vermeden sahip oldukları mallar ( bağış, miras gibi)
c) Tarafların evlenmeden ÖNCE sahip oldukları mallar
d) Mânevi tazminat gibi tarafların alacakları,
e) Kişisel malların yerine geçenler ( örneğin evlenmeden önce sahip olunan veya miras yolu ile gelen bir evi satıp yerine yenisinin alınması gibi)
f) Tarafların aralarında “kişisel mal” olarak kabul edileceğini karalaştırdıkları mallardır.
B) Edinilmiş Mallar:
a) Tarafların evlenmelerinden başlayarak emekleri karşılığında edindikleri mallar ( Yâni yaptıkları iş ve meslek dolayısı ile elde ettikleri kazançlardan edindikleri mallar)
b) Sosyal güvenlik ve sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler ( emekli ikramiyesi gibi)
c) Çalışma gücünün kaybı nedeni ile ödenen tazminatlar,
d) Kişisel malların gelirleri,
e) Edinilmiş malların yerine geçen değerler
Mal Ayrılığı Rejimi nedir?
Bu rejimde eşlerden her biri, yasal sınırlar içerisinde kendi mal varlığı üzerinde yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını korur.
Evlilik bittiğinde herkes kendi malını alarak ayrılır. Bilindiği gibi bu Türkiye’de yasal mal rejimi idi ve kadınlar bu rejimden, çok zarar gördüler. Çünkü kadınlar da katkıda bulunmuş olsalar biler mallar erkeklerin üzerine kaydedildiği için onların sayılıyordu.
Paylaşmalı Mal Ayrılığı ne demektir ?
Eşlerin kendilerine ait olduğunu ispat edemedikleri malları onların paylı mülkiyetinde sayılır.
Evlilik veya bu mal rejimi her hangi bir şekilde sona erdiğinde, eşler paylı mülkiyetlerindeki malı paylaşırlar. ( md. 244 ve devamı)
Mal Ortaklığı nedir ?
Burada da iki grup mal vardır.
a) Ortaklık malları,
b) Kişisel mallar
Eşlerin yasa gereği kişisel sayılan malları dışındaki mal ve gelirleri ortaklık malıdır. Eşler ortaklık malları üzerinde bölünmemiş bir bütün olarak hak sahibidir. Hiçbir eş ortaklık payı üzerinde tek başına tasarruf yetkisine sahip değildir.
Eşler mal rejimine ilişkin sözleşmeyi evlenme öncesinde, evlenme sırasında ve evlendikten sonra da yapabilirler.
Evlilik sözleşmesi noterlerde, düzenleme şeklinde yapılırsa geçerli olur.