Japon balıklarında erkek-dişi ayrımı çok basittir. En iyi yöntem balıkların göğüs yüzgecine bakmaktır. Erkek balıkların göğüs yüzgecinin ön kısmında küçük diken gibi beyaz renkli tırtıklar vardır. Dişide bu asla görülmez.
Ayrıca erkek Japon balıklarında üreme çağında solungaç kenarlarında sivrimsi oluşumlar meydana gelmektedir.
Japon balıklarında cinsiyet ayrımını fark edebilmek için gerekli olan bir başka yöntem ise anüse bakma yöntemidir. Erkek balığın anüsü ufak ve karna yapışık dişininki ise geniş ve karından ayrıdır.
Barbuslarda dişi erkeğe oranla daha geniş gövdeye ve daha soluk renklere sahiptir. Özellikle üreme devresi içinde dişiyi şişkin karnıyla ayırt etmek çok kolaydır. Barbus aruliuslerde bu türün erkeğine sırt yüzgecinde taşıdığı uzunlamasına siyah çizgilerle dişisinden kolayca ayırmak mümkündür. Barbus nigrofasciatus’da üreme devresi içinde bu bantlar kaybolur. Balığın rengi büyük bir bölümüyle koyu kırmızıya dönüşür. Baş, göğüs ve karın bölgesi üzerinde altın parıltısıyla ışıldayan benekleri bulunan bu kırmızı alan, sırt kuyruk ve yüzgeçleri kaplayan siyah kısım, yarattığı zıtlıkla daha da çekici hâle koyar. Dişiler daha soluk renkleriyle kolayca tanınır.
Zebralarda dişi ve erkek ayrımı kolay sayılabilir. Dişiler erkeklerden daha iricedir ve daha kalındır. Erkekler nispeten küçük ve ince yapılıdır. Zebralar küçük yapılı balıklardır. Dişiler 5 cm’ye kadar olabilir. Erkekler biraz daha küçüktür.