İrlanda Cumhuriyeti, Avrupa Birliği üyesi, Kuzey İrlanda ise İngiltere’nin bir parçası ve AB’yi terk etmeye hazırlanıyor.
Brexit’ten en çok etkilenen bölge Kuzey İrlanda olacak. Ülke huzurlu ve zengin görünüyor. Fakat bu hep böyle mi kalacak?
Sınırın her iki yanında yaşayanlar Brexit’e karşı kampanyalar düzenledi. Hatta Avrupa Parlamentosu onlara Avrupa Vatandaş Ödülü vermişti.
euronews:
“Burası iki yıl sonra Avrupa Birliği’nin batı uç sınırı olacak. Sınırın her iki yanında yaşayan insanlar zorunlu sınır kontrolleri istemiyor.”
0.42 MAPPOST-BREXIT (NORTHERNIRELAND, REPUBLIC OF IRELAND)
2019 yılında, Avrupa haritası değişecek. İrlanda haritası da öyle: Kuzey, Birleşik Krallık’ta kalacak, güney de Avrupa Birliği sınırları içinde.
Güneyde Clones isimli bir sınır köyü. Sorunlar her iki tarafa da yansıyor: 1968’den itibaren yaklaşık otuz yıl şiddet ve ekonomik kriz yaşandı. Binlerce kişi öldü. Kontrol noktaları sınır geçişlerini zorlaştırdı. Donald McDonald, üç nesildir devam eden tekstil atölyesini bırakmak zorunda kaldı.
Donald Mc Donald, köy sakini:
“50’den fazla işletme kapatıldı. Eski hale geri dönmeyi istemezdim. İngiltere’nin korumacılık politikası kararı yüzünden umut, güven duygusu zarar görüyor. İyi ilişkilerin önüne engeller çıkarılıyor.”
Önceki çatışmalarda bu sınır karakolu 76 kez engellendi. Yerliler engelleri defalarca kaldırdı. İnsanlar eskinin yaralarını saramadan, bugün hükumet kontrol noktaları için hazırlıklara başladı bile.
euronews:
“Brexit’in fiziki sınır karakolu burada mı inşa edilecek?
McDonald:
“Kabus senaryosu. Geçtiğimiz günlerde, İrlanda Cumhuriyeti’nde gümrükleri denetleyen finans servisinden bir yetkili, böyle bir sınır karakolu kurmak için potansiyel yerlere bakmaya gelmiş.”
Euronews:
“Burada bir sınır karakolu kurulursa ne olur?”
McDonald:
“İnsanların, ne Hayırlı Cuma (barış) anlaşmasının ne de tüm ada halkının faydasına olmayacak şekilde sert bir tepki vereceğini düşünüyorum.”
Euronews:
“Yani şiddet göz ardı edilmemeli mi?”
McDonald:
“Toplumsal huzursuzluk olacak. Ne yazık ki bu ciddiye alınması gereken bir durum…”
Hadi sınırın kuzey tarafına geçelim. “Çatışmalar” sırasında, işsizlik oranı yüzde otuzdu, bugün ise üç…
Conor Patterson ticaret odasında çalışıyor, Brexit’ten dolayı sorun yaşayan firmalara danışmanlık yapıyor. Bize eski şiddet zamanından kalma terk edilmiş kamyon kontrol noktalarının kalıntılarını gösteriyor. İngiltere (ve bununla birlikte Kuzey İrlanda), “yumuşak” bir sınır rejimi de dahil olmak üzere serbest ticaret anlaşması yapmayı başarmalı mı? Veya Brexit müzakereleri başarısız olacak ve sınırda zorunlu pasaport kontrollerine mi başlanacak?
Conor Patterson:
“Eh, anlaşma sağlanamadığında ortaya çıkacak durumda gerekli olan şey bir sınır karakolu inşaatı. Geçmişte bu bölge şiddetli meydan okumalara şahitlik etti. Malların ve insanların serbest dolaşımı ile şiddet azaldı. Radikal gençlerle Avrupa’da yeteri kadar sorunlarımız var bir de başka bir radikalleşme problemine ihtiyacımız yok. IRA gibi muhalefet güçleri halkı radikalleştirecek. Toplumun, özellikle genç insanlarına etki edebilirler. Tüm bunlar şiddeti meydan okumayı teşvik edecek bir ideolojiye dönüşebilir. Oraya gitmek istemiyoruz. Huzura çok büyük bir tehdit.”
Sinn Fein Brexit’e karşı ve her iki İrlanda’nın birleşmesinden yana.
Protestan Demokratik Birlik Partisi İngiltere ile birlikteliği savunuyor.
AB üyeliği şimdiye değin topluluklar arasındaki çatışmaları bitirdi. AB’den çıkış gerginliği yeniden tetikler mi?
Brexit’le ilgili konulardan sorumlu önde gelen bir DUP temsilcisi bizi evine davet etti.
Sammy Wilson, Milletvekili:
“Sanırım korkutmaktan bahsediyoruz. Sinn Fein gerçekten korkunç tablonun nedeni olup olmadığıyla ilgilenmiyor. Aslında yerinde gerçek fiziksel sorunlar yaratıyor. Barış sürecinin tek tehlikesi, Sinn Fein’in şu anda kısa vadeli bir siyasi oyun için yaratmaya çalıştığı türdeki isteriler. Gerçekten kendi toplulukları üzerindeki etkisinin ne olduğunu incelemeliler. Terörist kampanyaya geri dönmek için ufak bir kıvılcıma bile ihtiyaç duyacak kendi içlerindeki sert adamlarını düşünmelidirler.”
Kötü durum senaryosundan nasıl kaçınılır? Gerilimler nasıl önlenebilir? Fiziki bir sınır karakolu inşası nasıl engellenir? Bu siyasi sorunu çözmek için teknik öneriniz nedir?
Sammy Wilson, Milletvekili:
“Akıllı çözümlerden biri, araç plaka tanıma numaralarını kullanarak sınır boyunca elektronik takip yapmak. Sınır karakollarına ihtiyacınız yok. İnsanları durdurmanız gerekmez. Sadece ara sıra gerekli hissettiğinizde fiziksel kontroller yaparsınız.”
Artık Newry’de hiçbir nöbetçi kulübesi sınıra gölge etmiyor. Askeri yapılar söküldü. Avrupa Birliği, ekonomi girişimlerini ve bu gibi endüstriyel alanların eş finansmanını kitlesel olarak bölgede azalttı.
Şirket danışmanı Patterson, tekerlekli sandalye üreten bir şirketin Gallerli yöneticisine güvence vermeye çalışıyor.
Myrddin James, CEO. 3R Mobility:
“Burada, sınırın İngiltere tarafında yaşadığımız için endişeliyiz. Fakat bir gün sınırın güney tarafına geçmemiz gerekirse ona göre planlarımız şimdiden hazır.”
Connor Patterson, CEO, Newry & Mourne Enterprise Agency:
“Henüz yerinizi değiştirmeyin! Sizin gibi özel insanlar için lobi yapıyoruz. Özel konumunuzdan dolayı iki tarafta serbest dolaşım ihtiyacınıza bağlı olarak siz için özel tasarlanmış bir statüye sahip olacaksınız.”
Myrddin James:
“Fiziki gerçek bir sınır karakolu mu yoksa öylesine sadece sınırı belli eden basit bir tabela olup olmayacağına dikkat etmeniz gerekiyor. Günde 15-20 kez sınırı geçiyoruz, zaman ve maliyete başka bir büyük sorun daha eklenmemeli.”
Brexit en çok gıda endüstrisi ve tarıma zarar verebilir.
Lacpatrick adlı süt şirketi Brexit referandumundan önce Kuzey İrlanda’daki yeni bir tesise, mevcut AB ticaret anlaşmalarından faydalanarak Afrika ve Orta Doğu için süt tozu üreten 45 milyon avroluk bir yatırım yaptı. İngiltere, benzer fırsatları sağlayabilir miydi?
Şirketin 1000 süt tedarikçisi ve 3 üretim alanı var … kuzey VE güney …
Gabriel D’Arcy, CEO, Lacpatrick:
“Eğer burası uluslararası sınır haline gelir, AB ve İngiltere arasında gıda, tarım ürünleri konusunda serbest ticaret anlaşması olmazsa, her hangi bir ham madde, örneğin süt, gerçek değerinin yüzde 50’sine kadar dünya ticaret organizasyonunun tarifelerine tabi olur ve bu da ticareti öldürür.”
Sınırın yakınında küçük bir Kuzey İrlanda kıyı köyü olan Rostrevor. Çarşamba günleri, yerel şarkıcı-söz yazarı Matthew McGrath Crawford’s Bar’da performans sergiliyor.
Rostrevor sakinleri, iki biradan sonra Brexit’i kamera önünde tartışmayı kabul etti. Aralarında Brexit faturasının çoğunu Kuzey İrlanda’nın ödeyeceğinden korkan 30 yaşındaki Sinn Fin üyesi Michael Gray-Sloan var.
Michael Gray-Sloan:
“Brexit’in siyasi, ekonomik ve sosyal açıdan felaket olduğunu düşünüyorum. Önümüze neler çıkacağını kimse bilmiyor. İngiliz milletinin bizi Avrupa Birliği dışına sürüklemesi tamamen suç ve delilik.”
Deirdre Murphy:
“Umarım yumuşak, çok yumuşak bir Brexit yaşarız.”
John McMahon:
“Theresa May’ın sert Brexit vizyonu artık sürdürülebilir olmayacak. Siyasi olarak çok zayıfladı.”
Paddy McGuiness:
“Avrupa’nın bir bölümünü hissetmek ve Avrupa’da olmak, buradaki insanlar için önemli.”
Deirdre Murphy:
“Eğer sert bir Brexit ve de fiziki de bir sınır karakolumuz olursa barış süreci sona erer… Kabus bu, düşüncesi bile korkunç, düşüncesi bile.”