Güçlü Tez İfadeleri (Sav, İddia) Geliştirme
► Tez beyanı veya ana iddia tartışılabilir olmalıdır:
Tez, insanların makul olarak farklı görüşlere sahip olabileceği bir konu olmalıdır. Eğer teziniz genellikle üzerinde mutabık kalınan veya gerçek olarak kabul edilen bir konuysa, insanları ikna etmeye çalışmak için hiçbir neden yoktur.
► Tartışılabilir olmayan bir tez cümlesi örneği:
- Kirlilik çevre için kötüdür.
Bu tez ifadesi tartışmaya açık değildir. Birincisi, kirlilik kelimesi bir şeyin bir şekilde kötü veya olumsuz olduğunu ima eder. Ayrıca, tüm çalışmalar kirliliğin bir sorun olduğu konusunda hemfikirdir; onlar sadece bunun yaratacağı etki veya sorunun kapsamı konusunda hemfikir değillerdir. Hiç kimse makul bir şekilde kirliliğin açıkça iyi olduğunu iddia edemez.
► Tartışılabilir bir tez cümlesi örneği:
- Bütçenin en az yüzde 25’i kirliliğin sınırlandırılmasına harcanmalıdır.
Bu tartışılabilir bir tez örneğidir çünkü bazı mantıklı insanlar buna katılmayabilir. Bazı insanlar milletin parasını böyle harcamamız gerektiğini düşünebilirken bazıları ise eğitime daha fazla para harcamamız gerektiğini düşünebilir. Yine bir başka grup da, kirliliği sınırlamak için hükümetin değil şirketlerin ödeme yapması gerektiğini savunabilir.
► Tartışılabilir bir tez cümlesine başka bir örnek:
- Devletin kirlilikle mücadele çabaları özel mülkiyete ait arabalara odaklanmalıdır.
Bu örnekte, rasyonel bireyler arasındaki anlaşmazlığa da yer vardır. Bazı vatandaşlar, özel otomobiller yerine geri dönüşüm programlarına odaklanmanın en etkili strateji olduğunu düşünebilir.
Tez Konusu Daraltma
► Tezin konusunun dar olması gerekiyor.
Makalenizin kapsamını belirlemek, başlangıçta çok zor görünse de, genellikle tez ne kadar dar olursa argümanınız o kadar etkili olacaktır. Teziniz veya savınız kanıtlarla desteklenmelidir. İddianız ne kadar geniş olursa, okuyucuları konumunuzun doğru olduğuna ikna etmek için o kadar fazla kanıta ihtiyacınız olacaktır.
► Çok geniş bir tez örneği:
- Uyuşturucu kullanımı topluma zararlıdır.
Bu ifadenin tartışılamayacak kadar geniş olmasının birkaç nedeni var. Birincisi, “uyuşturucu” kategorisine neler dahildir? Yazar yasadışı uyuşturucu kullanımı, eğlence amaçlı uyuşturucu kullanımı (alkol ve sigara içerebilir) veya genel olarak tüm ilaç kullanımlarından mı bahsediyor? İkinci olarak, uyuşturucular hangi yönlerden zararlıdır? Uyuşturucu kullanımı ölümlere neden oluyor mu (ve yazar aşırı dozdan ölümleri uyuşturucuya bağlı şiddetten ölümleri eşitliyor mu)? Uyuşturucu kullanımı ahlaki iklimi değiştiriyor mu yoksa ekonominin gerilemesine mi neden oluyor? Son olarak, yazar “toplum” ile ne demek istiyor? Yazar sadece bir ülkeye mi yoksa küresel nüfusa mı atıfta bulunuyor? Yazar, çocuklar ve yetişkinler üzerindeki etkiler arasında herhangi bir ayrım yapıyor mu? Savın açık bıraktığı çok fazla soru var. Yazar yukarıda sıralanan konuların tamamını işleyemez.
► Dar veya odaklanmış bir tez örneği:
- Yasadışı uyuşturucu kullanımı, çete şiddetini teşvik ettiği için zararlıdır.
Bu örnekte uyuşturucu konusu yasadışı uyuşturuculara indirgenmiş ve zarar çete şiddetine indirgenmiştir. Bu çok daha yönetilebilir bir konu.
Tartışılabilir bir tezi önceki örneklerden hareketle şu şekilde daraltabiliriz:
► Daraltılmış konulu tez 1:
- Kirliliği kontrol altına almak veya ortadan kaldırmak için, bütçenin en az yüzde 25’i, işletmeleri temiz teknolojilere yükseltmeye, yenilenebilir enerji kaynaklarını araştırmaya ve daha fazla ağaç dikmeye yardımcı olmak için harcanmalıdır.
Bu tez, sadece kullanılan para miktarını değil, aynı zamanda paranın aslında kirliliği kontrol etmeye nasıl yardımcı olabileceğini de belirterek argümanın kapsamını daraltır.
► Daraltılmış konulu tez 2:
- Amerika’nın kirlilikle mücadele çabaları, çoğu vatandaşın ulusal çabalara katkıda bulunmasına ve sonucu önemsemesine izin vereceği için özel mülkiyete ait arabalara odaklanmalıdır.
Bu tez, sadece ulusal bir kirlilikle mücadele kampanyasının odak noktasının ne olması gerektiğini değil, aynı zamanda bunun neden uygun odak noktası olduğunu da belirterek argümanın kapsamını daraltır.
► Önemli İpucu: “Tipik olarak”, “genel olarak”, “genellikle” veya “ortalama olarak” gibi niteleyiciler, kuralın neredeyse kaçınılmaz istisnasına izin vererek iddianızın kapsamını sınırlamaya da yardımcı olur.
Tartışma (Sav) Türleri
Savlar tipik olarak dört kategoriden birine girer. Konunuza nasıl yaklaşmak istediğinizi veya başka bir deyişle, ne tür bir savda bulunmak istediğinizi düşünmek, tezinizi daha geniş konunuzun belirli bir yönüne odaklamanın bir yoludur.
► Gerçek veya tanım tartışmaları: Bu tartışma türü, bir şeyin tanımının ne olduğu veya bir şeyin yerleşik bir gerçek olup olmadığı hakkında tartışır.
- Örnek: Bazı uzmanlar, dört yıllık bir üniversite eğitimini yetişkin başarısı için gerekli bir şey olarak çerçevelendirmiş olsa da, bu kavram verili olarak ele alınmamalıdır.
► Sebep ve sonuç tartışmaları: Bu tartışma türü, bir kişinin, şeyin veya olayın başka bir şeyin veya olayın meydana gelmesine neden olduğunu iddia eder.
- Örnek: Devletin öğrenci kredisi politikaları, üniversite harçlarında yaygın büyümeye katkıda bulunmuştur.
► Değerle ilgili savlar: Bunlar, bir şeyin değerinin ne olduğuna, ona değer verip vermeyeceğimize, bir şeyi nasıl derecelendireceğimize veya kategorize edeceğimize dair savlardır.
- Örnek: Öğrenci borç krizi, bugün ülkenin karşı karşıya olduğu en ciddi sorunlardan biridir.
► Çözümler veya politikalar hakkındaki tartışmalar: Bunlar, bir soruna yönelik belirli bir çözüm veya politika yaklaşımının lehinde veya aleyhinde olan tartışma türüdür.
- Örnek: Tüm öğrencileri dört yıllık kolejlere gitmeye teşvik etmek yerine, iki yıllık kolejlerin, teknik okulların ve ticaret okullarının da geçerliliğini vurgulamalıyız.
Sonuç: Çalışmanız için hangi tür sav/iddia/tez doğrudur?
Teziniz için hangi türü kullanacağınız, konuyla ilgili konumunuza ve bilginize, hedef kitlenize ve makalenizin bağlamına bağlı olacaktır. Hedef kitlenizin bu konuda nerede olacağını düşündüğünüzü düşünmek ve bakış açılarındaki en büyük farkın nerede olabileceğini düşündüğünüzü tam olarak belirlemek yararlı olacaktır. Herhangi bir tür savla başlasanız da, muhtemelen makale içinde birkaç tane kullanacaksınız. Bu, kullanmayı seçtiğiniz sav türü ne olursa olsun, ele aldığınız ihtilafı veya tartışmayı analiz etmek ve pozisyonunuzu yazının başında tanımlamak için anahtardır.
Kaynak: https://owl.purdue.edu/owl/general_writing/academic_writing/establishing_arguments/index.html
(Bu içerik, Turkau'nun editöryal politikalarını, genel görüş ve ilkelerini yansıtmayabilir.)