Glomerülopatiler olarak da bilinen glomerüler hastalıklar, öncelikle böbreklerdeki atık ve fazla maddelerin kandan uzaklaştırılmasından sorumlu küçük filtreleme birimleri olan glomerülleri etkileyen bir grup böbrek bozukluğudur. Bu hastalıklar çeşitli semptomlara ve komplikasyonlara yol açabilir. İşte glomerüler hastalığın tanımı, semptom ve bulguları, teşhisi, tedavisi ve ayırıcı tanısına genel bir bakış:
Tanım
Glomerüler hastalıklar, glomerüllerde hasarı içeren ve genellikle böbrek fonksiyonlarında bozulmaya yol açan durumlardır. Glomerüler hasar inflamasyon, enfeksiyon, otoimmün hastalıklar ve genetik faktörler gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir. Hasar, kanın anormal filtrasyonuna ve idrara protein ve kan hücrelerinin sızmasına yol açabilir.
Belirtiler ve Bulgular
Glomerüler hastalığın semptom ve bulguları altta yatan nedene ve böbrek hasarının boyutuna bağlı olarak değişebilir. Yaygın belirtiler şunları içerebilir:
- Hematüri: İdrarda görülebilen veya idrar testleriyle tespit edilebilen kan.
- Proteinüri: İdrarda köpüklü veya köpüklü idrara yol açabilen artmış protein seviyeleri.
- Ödem: Sıvı tutulmasına bağlı olarak genellikle yüzde, ellerde, ayak bileklerinde ve ayaklarda şişme.
- Hipertansiyon: Böbrek fonksiyon bozukluğunun neden olabileceği yüksek kan basıncı.
- Azalmış idrar çıkışı.
- Yorgunluk.
- Yükselmiş serum kreatinin ve azalmış glomerüler filtrasyon hızı (GFR), bozulmuş böbrek fonksiyonunu gösterir.
Teşhis
Glomerüler hastalığın teşhisi tıbbi öykü, fizik muayene ve aşağıdakiler dahil çeşitli testlerin bir kombinasyonunu içerir:
- İdrar tahlili: Bu, idrarda kan ve protein varlığını tespit edebilir.
- Kan testleri: Böbrek fonksiyonunu değerlendirmek için serum kreatinin ve GFR ölçümü.
- Görüntüleme çalışmaları: Böbrek yapısını değerlendirmek için ultrason, BT taramaları veya MRI taramaları kullanılabilir.
- Böbrek biyopsisi: Mikroskop altında incelenmek üzere küçük bir böbrek dokusu örneği alınır ve glomerüler hastalığın altında yatan neden hakkında bilgi sağlanır.
Tedavi
Glomerüler hastalık için tedavi, spesifik tanıya ve böbrek hasarının boyutuna bağlıdır. Yaygın yaklaşımlar şunları içerir:
- İlaçlar: Nedene bağlı olarak kortikosteroidler, bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar ve kan basıncını kontrol etmek ve proteinüriyi azaltmak için ilaçlar reçete edilebilir.
- Diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri: Tuz alımının azaltılması ve diyabet veya hipertansiyon gibi diğer risk faktörlerinin yönetilmesi çok önemlidir.
- Diyaliz: Böbrek fonksiyonlarının ciddi şekilde bozulduğu ciddi vakalarda, kandaki atıkları ve fazla sıvıyı filtrelemek için hemodiyaliz veya periton diyalizi gerekli olabilir.
- Böbrek nakli: Böbrekler geri döndürülemez şekilde hasar görmüşse böbrek nakli düşünülebilir.
Ayırıcı Tanı
Glomerüler hastalıkların çeşitli nedenleri olabilir, bu nedenle ayırıcı tanı, böbrekle ilgili benzer semptomlara yol açabilecek diğer durumların ekarte edilmesini içerebilir. Ayırıcı tanılar şunları içerebilir:
- Tubulointerstisyel hastalıklar: Böbrek tübüllerini ve interstisyel dokuyu etkileyen durumlar.
- Kronik böbrek hastalığı: Kademeli böbrek hasarına yol açabilen diyabet veya hipertansiyon gibi durumlar.
- Sistemik lupus eritematozus: Glomerülonefrite neden olabilen bir otoimmün hastalık.
- Vaskülit: Böbrekleri etkileyebilen kan damarlarının iltihaplanması.
- Enfeksiyonlar: Bazı enfeksiyonlar glomerüler hastalık benzeri semptomlara yol açabilir.
Glomerüler hastalığın spesifik türü ve nedeninin kesin teşhisi, en uygun tedavi ve yönetim stratejilerinin belirlenmesi için çok önemlidir. Genellikle nefrologlar (böbrek uzmanları) olmak üzere sağlık hizmeti sağlayıcıları bu durumların teşhisinde ve yönetiminde hayati bir rol oynar.