CARGILL ŞİRKETİ
Yeni Yılla birlikte Türk-Amerikan ilişkileri hareketlendi. Başbakan Erdoğan'ın 28 Ocak'ta Başkan Bush'la görüşmesi vardı. Ziyaret öncesi Washington'dan verilen mesajlar gazetelerde yer almaya başladı. Milliyet Gazetesinde geniş biçimde verilen bir haber çarpıcıydı. "Başkan Bush Amerikan şirketi Cargill'in sorunlarının çözümünü istiyordu." Kimdi bu şirket? Ne yapardı? Cargill, Iowa eyaletinin Conover kentinde hububat ticareti yapmak için 1865'te kuruldu.
Şirket giderek büyüdü. Cargill, 2004 yılına gelindiğinde 61 ülkede faaliyet gösteriyordu. Yıllık cirosu 60 milyar dolardı. Cargill Şirketi, 1960 yılından beri Türkiye'yle iş yapıyordu. 1986 yılında önce Pendik'te kurulu nişasta fabrikasını satın aldı. 1997 yılında Bursa'nın Orhangazi ilçesinde mısır şurubu üretmek için 90 milyon dolarlık bir fabrika kurdu. Hendek'te fındık işleme tesisi var. İşlenmiş fındık ihraç ediyor. Türkiye'ye hububat, yem, ayçiçeği ve pamuk ithal ederek piyasaya sürüyor.
Cargill'in iki sorunu vardı. Orhangazi'deki fabrikasını birinci derecede tarım arazisine kurduğu için firma aleyhine dört dava açılmıştı. Bu davalar nedeniyle üretim yapamaz hale geldi. Hükümet gizli bir kararname ile faaliyetine devamını sağladı. Cargill, bulunduğu arazinin birinci derece tarım arazisi statüsünden çıkarılarak sanayi bölgesi ilan edilmesini ve böylece dört davanın düşürülmesini istiyordu. Orhangazi fabrikasında mısırdan fruktoz veya mısır şekeri diye adlandırılan şeker üretiliyordu. Pancar üreticisinin korunması amacıyla mısır şekeri üretiminde kota uygulanıyordu. Cargill bu kotanın kaldırılmasını ve tam kapasite ile çalışması için önünün açılmasını da istiyordu.
Amerikan tarafı kendi mesajlarını aktarırken, Ankara da önem verdiği konuları ön plana çıkarıyordu. Türkiye'nin ekonomik sorunları ve Bush Yönetiminden beklentileri vardı. Türkiye'nin en önemli ekonomik beklentisi Irak'taki pasta olarak adlandırılan ihalelerden pay almak ve Türkiye'de oluşturulması planlanan Nitelikli Sanayi Bölgeleri konusunda İlerleme sağlamaktır. Türk Hükümeti bu konularda çok gerçekçi düşünmüyordu. Amerikan Kongresini aşmak gerekiyordu. Kongre ise Türkiye'nin pay almasına sıcak bakmıyordu.
Kaynakça
Kitap: Washington'da Akrobasi
Yazar: Yılmaz Polat