Mastit nedir? Mastit belirtileri nelerdir ve tedavisi
Mastit, genellikle emziren kadınlarda, meme dokusunun iltihaplanması sonucu oluşur.Ufak, bölgesel bir kızarıklıktan meme absesine kadar değişik şekillerde görülür. Mastitin her iki memeyi de etkilediği durumlarda anne ve bebek arasındaki beslenme ilişkisi sekteye uğrayabilir. Ancak mastit sorunu yaşayan kadınların bebeklerini emzirmeye devam etmesi oldukça önemlidir.
Mastit nedir? Mastit belirtileri nelerdir ve tedavisi nasıldır?
Tüm bu soruların cevabını burada bulabilirsiniz.
Mastit nedir?
Mastit, memede kızarıklık, şişme, hassasiyet ve ağrıyla ortaya çıkabilen, meme dokusunun infeksiyon içeren veya içermeyen, inflamatuar bir hastalığıdır. Hastalık noninfektif bir inflamasyondan, infeksiyöz bir hastalığa ve son olarak da abse formasyonuna kadar gidebilir.
Emziren kadınlarda yaygın olarak görülen bir sağlık sorunudur. Bu duruma laktasyonel mastit (puerperal) adı verilir.
Mastit daha az sıklıkla emzirmeyen kadınlarda ve erkeklerde de ortaya çıkabilir. Emzirmeyen kadınlarda görülen mastitlere nonlaktasyonel (laktasyona bağlı olmayan) mastit adı verilir.
Emzirme dışı memede oluşan mastitlerden periduktal mastit, meme başı etrafında başlar ve % 90 sigara ile ilişkidir. Yaş ortalaması 35 olan genç hastalarda görülür. Sigaranın meme başı arkasındaki süt kanallarında tahribata yol açtığı ve bakterilere karşı eğilimi arttırdığı düşünülmektedir.
Diğer bir mastit tipi, İdiopatik granülamotöz mastit denilen, nedeni bilinmeyen ve genç doğurma çağındaki hastalarda görülen otoimmün (bağışıklık sistemi elemanlarının meme dokusuna karşı normalden fazla reaksiyon göstermesi) mastittir.
Ayrıca memede nadir de olsa tüberküloz mastiti ve mantara bağlı mastit, sarkoidoz gibi hastalıklara bağlı mastitler görülebilir.Tüberküloz mastitis ve diğer mastitler, ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkelerde ve bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda (AIDS, kronik böbrek yetmezliği gibi) daha sık görülmektedir.
Burada laktasyonel mastit dediğimiz doğum sonu emziren annelerde görülen mastiti konuşacağız.
Mastit, emziren annelerde %3-20 oranında görülür. En sıklıkla da doğumdan sonraki ilk 6 hafta içinde ortaya çıkar. Laktasyon süresince herhangi bir zamanda görülebilse de 3 aydan sonra görülme oranı azalmaya başlar.
Mastit Neden Olur?
Mastit gelişimindeki temel mekanizmalar; meme içinden sütün yeterince boşalamaması, sütün meme içinde göllenmesi ve süt içinde bakteri üremesidir.
Laktasyonel mastit gelişiminin en sık nedeni memede süt birikimidir.Süt vermek deneyimle öğrenilen bir durumdur. Emzirme tekniğinin yetersiz olması, yeni doğan bebeğin emiş gücündeki zayıflık memedeki sütün yeterince boşaltılamamasına yol açar. Ayrıca nadir de olsa sütü boşaltan kanalların akışına engel olan dıştan bası gibi nedenlerle de oluşabilen bu süt stazı bakteriler için besi yeri oluşturmakta ve mastite zemin hazırlamaktadır.
Normalde cilt üzerinde çok sayıda bakteri bulunur. Dolayısıyla mastit meme üzerindeki ciltte olan bu bakterilerden de kaynaklanabileceği gibi, meme ucundaki çatlak, çizik benzeri bir açıklıktan da bakteriler meme dokusu içerisine ilerleyebilir. Meme ucundaki yara ve çatlaklar; hem ağrıya neden olarak emzirmeyi etkilerken hem de bebeğin ağzının içinde ve cilt florasında bulunan bakteriler için giriş kapısı oluşturmaktadır.
Ayrıca annenin kullandığı uygunsuz materyalden (plastik türevleri) yapılmış göğüs pedleri, meme başında irritasyona neden olarak mastit için zemin oluşturabilir.
Mastitin başlaması ile vücutta enfeksiyona karşı vücudun savunma sistemine ait birtakım sitokinler enfeksiyon alanına giderek enfeksiyon yanıtını başlatırlar. Bu da ağrı, şişlik, kızarıklık ve ısı artışı şeklinde kendini belli eder.
Mastit oluşumunda risk oluşturabilecek başka faktörler de vardır.
Bu faktörler:
Mastit Belirtileri Nelerdir?
Mastit bulguları hastalığın derecesine göre farklılık gösterebilir. Ancak mastit belirtileri genellikle hızlı ilerleme eğilimindedir.
Sık görülen mastit belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
Mastitte enfeksiyon ilerlediğinde yukarıdakilere ek olarak:
Mastit tedavi edilmediğinde bazı komplikasyonlar gelişebilir. Bu komplikasyonlar şöyledir:
Mastit Tanısı nasıldır?
Mastit tanısı için genellikle hastanın hikayesi ve muayenesi yeterli olur. Doktor hastaya şikayetlerinin ne olduğunu, şikayetlerini arttıran veya azaltan durumları, emzirme düzenini sorabilir. Muayenede ise; memeler renk değişikliği, ısı artışı ve boyut gibi özellikler açısından değerlendirilir. Memede dokunmayla ağrı hissedilen bölgelerin olup olmadığına bakılır. Hikaye ve muayene memede iltihap ile uyumluysa mastit tanısı konulabilir. Mastit ve sonrasında oluşabilecek meme apsesi tanısı için görüntüleme yöntemleri
(ultrasonografi) ve girişimsel yöntemler (iğne ile apse drenajı, örnek alma) kullanılabilir.
İnflamatuar meme kanseri olarak isimlendirilen bir kanser türü, memede mastit ile benzer belirtilerin oluşmasına neden olur. İnflamatuar meme kanseri nadir olarak görülse de doktor tanıdan emin olmak için meme ultrasonu veya mamografi gibi görüntüleme tekniklerinden yardım alabilir. Hastadaki mastit belirtileri tedaviye rağmen geçmiyorsa kanser riskini ekarte etmek için memeden biyopsi alınabilir.
Mastit Tedavisi
Mastit tedavisinde çoğunlukla ilaç tedavisi yeterli olur. Mastit tedavisi için kullanılan ilaçlar şöyledir:
Mastitin tedavisi sırasında dikkat edilmesi gereken en önemli nokta emzirmenin bırakılmaması hatta daha sık aralarla emzirilmesi gerektiğidir. Bebeğin annesini emmeye devam etmesi, memedeki süt akışını düzenler ve mastit semptomlarının şiddetlenmesini önler. Ayrıca özellikle ilk 6 ayda bebek için ideal besinin anne sütü olduğu unutulmamalıdır.
Mastit sırasında emzirmenin bırakılması, memede süt birikiminin artmasına ve apse gelişimine yol açabilmektedir. Mastitli hastalarda apse gelişiminden şüphelenilirse ultrasonografi yapılarak apse olup olmadığı kontrol edilmelidir. Apse bulunursa ultrasonografi eşliğinde drenaj veya cerrahi yöntemle absenin boşaltılması gereklidir. Drene edilen sıvının mikrobiolojik olarak incelenmesi yani kültür ve antibogram yapılması gereklidir.
Mastit sırasında annelerin emzirmeye devam etmekle ‘bebeğe mikrop bulaşır’ düşüncesi yanlıştır. Üstelik anne sütü yüksek miktarda antienflamatuvar barındırır. Bu da bebek için koruyucu bile olmaktadır.
Bazen anneler bebeğin mastit sırasında hasta memeyi emmek istemediğinden yakınırlar. Bu sütün tadının değişmesinden kaynaklanır. Bu durumda meme mutlaka pompa ile boşaltılmalıdır.
‘Evde yapılacak uygulamalarla mastit nasıl geçer?’ sorusu sıkça sorulur.
Memesinde mastit olan kadınlar için yapılabilecekler şöyledir:
Mastit Olmamak için Ne Yapılmalı?
Emziren annelerde memede ağrı ve sertlik çok sık görülüyor. Bu durumun devam etmesini ve mastit hastalığına dönüşmesini engellemek için doğru emzirme tekniklerinin uygulanması çok önemlidir.
Emzirmede yapılması önerilen yöntemler ;
Mastit özellikle emzirme dönemindeki kadınlarda sık görülen bir sağlık sorunudur. Mastitin erken dönemde teşhis edilerek tedavisine başlanması ise oldukça önemlidir. Bu sayede anne bebeğini rahatça emzirmeye geri dönebilir. Ayrıca mastit tedavisindeki gecikmeye bağlı komplikasyonların oluşması engellenir. Dolayısıyla memesinde hassasiyet, kızarıklık gibi belirtileri olan kadınlar vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalıdır.
Etiketler : Emziren Annelerde (Lohusa) Mastit