Yaklaşık 4.000 yıl önce Orta Avrupa’da yaşayan bir kadının yüzü, kafatasının ve DNA’sının kalıntılarından yeniden oluşturuldu.
Araştırmacılar, Tunç Çağında Bohemya’nın en zengin sakinleri arasında yer alan küçük, koyu saçlı bir kadının yüzünü yeniden oluşturdular.
Kadın, beş bronz bilezik, iki altın küpe ve 400’den fazla kehribar boncuktan oluşan üç telli bir kolye ile gömülmüştü. Ayrıca onunla birlikte üç bronz dikiş iğnesi vardı. Balta başları, hançerler, bilezikler ve gerdanlık adı verilen bükülü metal kolyeler gibi metal eserleriyle tanınan, erken Tunç Çağı Orta Avrupa’sından bir grup insan olan Únětice kültürünün bir parçasıydı.
Çek Cumhuriyeti Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü’nden arkeolog Michal Ernée, kadının kim olduğu belli olmasa da çok zengin olduğunu söylüyor.
Ernée, “Belki de tüm Únětice kültürel bölgesindeki en zengin kadın mezarı.” diyor.
Zenginlik ve ticaret
Kadın, kemiklerinin bulunduğu mezarın radyokarbon tarihlemesine göre MÖ 1880 ile MÖ 1750 yılları arasında yaşamıştı. Mezarlık, Çek Cumhuriyeti’nin kuzeyindeki Mikulovice köyü yakınlarında, Polonya sınırına yakın bir noktada yer alıyor. Bu bölge ve çevresindeki bölgeler, I. Dünya Savaşı’ndan önce bu isimde bir krallığı oluşturdukları için Bohemya olarak biliniyor. Mezarlıktaki 27 mezarda, yaklaşık 900 kehribar objesi de dahil olmak üzere olağanüstü bir eser koleksiyonu ortaya çıkardı.
Ernée, “Tüm kadın mezarlarının yüzde 40’ında kehribar bulundu. Bu tek mezarlıkta, Almanya’daki tüm Únětik mezarlardan daha fazla kehribar var.” diyor. “Bu arkeolojik kültürün iki komşu bölgesi var, ancak sosyal sistemler muhtemelen aynı değildi.”
Bu kehribar muhtemelen Baltık’tan geliyordu ve Únětice halkının o zamanlar Avrupa’da geniş kapsamlı bir ticaret ağının parçası olduğunu gösteriyordu. Ernée, çağdaş Avrupalılar tarafından yapılan bronz nesnelerin de Tunç Çağı ticaretinin gelişmişliğini gösterdiğini söylüyor: Bronz nesneler kıtanın her yerinde bulunur, ancak bronz, kalay ve bakır için hammaddeler yalnızca birkaç bölgeden gelir.
Zengin bir kadın
Mikulovice yakınlarındaki mezarlıkta bulunan iskelet kalıntıları arasında, kehribar objeler takan kadın en iyi korunmuş kafatasına sahipti. En zengin mezarın aynı zamanda canlandırma için temel oluşturabilecek iskelet kalıntılarına sahip olması güzel bir tesadüftü.
Ayrıca kemikler hala kadının DNA’sının parçalarını içerecek kadar iyi korunmuştu. Bu genetik dizilimler, araştırmacıların onun gözlerinin ve saçlarının kahverengi ve teninin açık renkli olduğunu keşfetmelerini sağladı. Brno’daki Moravya Müzesi’nden antropolog Eva Vaníčková ve heykeltıraş Ondřej Bílek, kadının gövde modelini yapmak için işbirliği yaptı.
Kadının yeniden yaratılan giysi ve aksesuarları da bilime dayanıyordu. Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü’nden Ludmila Barčáková kehribar kolye ve altın küpeleri yaptı, metal işçisi Radek Lukůvka bronz bilezikleri ve iğneleri yeniden yarattı ve tekstil konusunda uzmanlaşmış bir arkeolog olan Kristýna Urbanová kadının kıyafetlerini tasarladı.
Ernée, antik DNA’nın mezarlıktaki diğer kemiklerden kurtarılabilir olduğunu, bu nedenle araştırmacıların şimdi oraya gömülen bireylerin nasıl ilişkili olduğunu bulmak için çalıştıklarını söylüyor. Mezarlık ayrıca erken Tunç Çağı Orta Avrupa’daki bölgesel farklılıklara dair yeni ipuçları sağlayabilir. Ernée, Bohemya’nın komşu bölgelerinde en zengin mezarların erkeklere ait olduğunu, kadınların ise çoğunlukla süssüz gömüldüğünü söylüyor.
Modern Mikulovice yakınlarındaki bölgede kadınların farklı bir statüye sahip olup olmadığı belli değil. Kadınların yakın bölgelerdeki kadınlardan daha fazla serveti bireysel olarak kontrol etmiş olmaları mümkün, ancak erkek akrabalarının servetini göstermek için zenginliklerle gömülmüş olmaları da mümkün.
Live Science. 13 Haziran 2022.