Mekansal İstatistikler (Spatial Statistics) araç kutusu, mekansal kalıpları ölçmek için etkili araçlar sağlar. Örneğin, Hot Spot Analysis aracını kullanarak, aşağıdaki gibi sorulara cevaplar bulabilirsiniz:
- Suç işlenme olasılığının yüksek olduğu noktalar, 112 acil durum çağrıları veya yangınlar nerede?
- Şehir içerisinde trafik kazası olma ihtimalinin yüksek olduğu yerler nerelerdir?
Harita içerisindeki Kırmızı noktalar gelen ihbarların yoğun olduğu yerleri, artı ile gösterilen yerler ise gelen çağrıya yönelen ekiplerin konumlarını ifade eder.Yukarıdaki soruların her birinde “nerede?” diye sorulmakta, analiz türleri için mantıksal olarak bir sonraki sorulması gereken soru “neden?”
- Bu olayları azaltmaya yardımcı olmak için maruz kalan bölgelerin özelliklerini modelleyebilir miyim?
- Trafik kazaların artmasında etkili olan faktörler nelerdir? Trafik kazalarının fazla gerçekleştiği bölgelerde kazaları azaltmak için önlemler alınabilir mi alınabilirse bunların etkisi nasıl olur?
Modeling Spatial Relationships toolset içerisindeki araçlar, ikinci soruya cevap vermenizde yardımcı olur. Bu araçlar sıradan en küçük kareler (Ordinary Least Squares) (OLS) ve Coğrafi Ağırlıklı Regresyon (Geographically Weighted Regression) (GWR) araçlarıdır.
Mekansal ilişkiler
Regresyon analizi, mekansal ilişkileri modelleme, inceleme ve keşfetme olanağı sağlar. İnsanların neden şehirlerin belirli bölgelerinde ısrarla yaşadığını veya hangi faktörlerin obezite hastalığın artmasında daha fazla katkıda bulunduğunu araştırmak isteyebilirsiniz. Ayrıca mekansal ilişkileri modelleyerek, regresyon analizini tahmin için de kullanabilirsiniz. Örneğin, üniversite mezuniyet oranlarını modellemek yaklaşmakta olan iş gücü becerileri ve kaynakları hakkında tahminlerde bulunmanıza olanak tanır. Ayrıca, gözlem istasyonlarının her yerde olamamasından dolayı enterpolasyonun yetersiz olduğu durumlarda yağış veya hava kalitesini tahmin etmek için regresyon kullanabilirsiniz. OLS, tüm regresyon tekniklerinin en iyi bilinenidir. Tüm mekansal regresyon analizleri için de uygun bir başlangıç noktasıdır. Anlamaya veya tahmin etmeye çalıştığınız (suç / yağış) değişken veya süreçlerin küresel bir modelini sağlar. Bu süreci temsil etmek için tek bir regresyon denklemi oluşturur.
Coğrafi olarak ağırlıklı regresyon (GWR), coğrafya ve diğer disiplinlerde de kullanılan çeşitli mekansal regresyon tekniklerinden biridir. GWR, veri kümesindeki her özelliğe bir regresyon denklemi oluşturarak tahmin etmeye çalıştığınız değişken veya işlemin yerel bir modelini sağlar. Doğru kullanıldığında, bu yöntemler doğrusal ilişkileri tahmin etmek için güçlü ve güvenilir istatistikler sağlar.
Doğrusal ilişkiler ya olumlu ya da olumsuzdur. Gündüz sıcaklıkları arttığında arama ve kurtarma olaylarının sayısının arttığını görüyorsanız, ilişkinin pozitif olduğu söyleyebilirsiniz yani olumlu bir korelasyon vardır. Bu olumlu ilişkiyi ifade etmenin bir başka yolu, gündüz sıcaklıkları azaldıkça arama ve kurtarma olaylarının azaldığını söylemek olur.Eğer bir alan üzerinde devriye gezen polis memurlarının sayısı arttıkça suç sayısının azaldığını görüyorsanız, ilişkinin negatif olduğu söyleyebilirsiniz. Bu olumsuz ilişkiyi, devriye memurlarının sayısı azaldıkça suç sayısının arttığını belirterek de ifade edebilirsiniz. Aşağıdaki grafik, iki değişken arasında ilişki olmadığı durumu, olumlu ve olumsuz ilişkileri göstermektedir:
Olumlu bir ilişkiyi göstermekte(Sol), negatif ilişkiyi göstermekte(Orta) ve iki değişken arasında ilişki olmadığı göstermekte(Sağ)
Korelasyon analizleri ve yukarıda gösterilen grafikler, iki değişken arasındaki ilişkinin gücünü test eder. Diğer yandan regresyon analizleri daha güçlü bir iddiada bulunur: Bir ya da daha fazla değişkenin potansiyel olarak başka bir değişkendeki pozitif ya da negatif değişimi destekleme derecesini göstermeye çalışırlar.
Regresyon analizi, çok çeşitli uygulamalar için kullanılabilir
- Trafik kazalarını hız, yol koşulları, hava durumu vb. gibi fonksiyonlarla modellemek, kazaları azaltmaya yönelik politikaları bilgilendirmek.
- Yangın departmanının katılım derecesi, cevap süresi veya özellik değerleri gibi değişkenlerin bir fonksiyonu olarak yangından kaynaklanan mülk kayıplarının modellenmesi. Yanıt süresinin anahtar faktör olduğunu gösterirseniz, daha fazla itfaiye istasyonu oluşturmanız gerekebilir. Katılımı anahtar faktör olarak belirtirseniz, ekipmanı ve görevli çalışan sayısını arttırmanız gerekebilir.
Regresyon analizini kullanmak isteyebileceğiniz Temel Senaryolar
- Temel amaç, bir veya daha fazla değişkendeki değişimin, diğer değişkenleri ortak olarak etkilediğini ölçmektir. Örneğin nesli tükenmekte olan bir hayvan türü için beslenme,barınma,korunma vb. gibi etkilerin hayvanın neslinin tükenmemesi için ortak bir amaç doğrultusunda birlikte değerlendirilmesidir.
- Başka yerlerde veya ileri tarihlerdeki değerleri tahmin etmek için bazı değişkenleri modellemek. Temel amaç, hem tutarlı hem de doğru olan bir tahmin modeli oluşturmaktır. Örneğin nüfus artışı verilerine göre gelecek yıl elektrik tüketimi ne kadar olacak? gibi değerlendirmeleri ve araştırmaları regresyon analizleri ile yapabilirsiniz.
- Bir diğer neden aralarında doğrudan bağlantı veya ilişki olmayan değişkenlerin birlikte değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin belirlenmesidir. Örneğin hırsızlık suçlarının bölgesel değerlendirmede Yaşlı ve Kadın nüfusunun fazla olduğu yerlerde gerçekleşmesi. Hırsızların uyuşturucu kullanıp kullanmaması, uyuşturucu temin edebilmek için hırsızlığa başvurması gibi değişkenlerin değerlendirilmesi için regresyon analizlerini kullanabilirsiniz.
Bir harita oluştururken yapmak istediğimiz şey, belirli bir konuda anlatmak istediklerimizi, haritayı kullanacak kişilerle paylaşmaktır. Bunu yapmak yani haritalarımızı anlamlandırmak için ArcMap’te alışık olduğumuz ve sıkça kullandığımız semboloji ve görüntüleme seçenekleri, Esri’nin 64Bit işlemci mimarisiyle uyumlu çalışan yeni masaüstü uygulaması ArcGIS Pro’da daha da kolaylaşmıştır. ArcGIS Pro içerisindeki birçok yeni sembol ve seçeneklerle daha da çeşitlenerek, görselleştirmelerinizi daha hızlı ve kolay yapmanıza yardımcı olacak bir işlevsellik kazanmıştır.
Bu iki harita aynı verinin farklı sembolojiyle gösterilmesiyle oluşturulmuştur. Semboloji, bakan kişinin harita algısını etkiler. Soldaki harita nehirlere benzerken (mavi renk genel olarak su yüzeyi olarak yorumlanır), sağdaki harita da ise semboloji yollara daha çok benziyor.
Symbology (Semboloji) bölümü altındaki semboller, haritadaki verilere anlam vermek için kullanılır. Uygun sembolleri seçmek haritanızı daha kullanışlı hale getirerek daha kolay yorumlanmasını sağlayacaktır. ArcGIS Pro’da sembolojisini değiştirmek istediğiniz katmanı seçtiğinizde ekranınız üst tarafındaki şerit menüye Feature Layer isimli bir bölüm gelecektir. Bu bölme altında da Appearance (Görünüm) ve Labeling (Etiketleme) sekmeleri, görüntüleme ve sembolleri değiştirme seçeneklerine ulaşmanız için aktif hale gelmiş olacaktır.
Appearance sekmesi altından Symbology’ye tıklayarak birçok semboloji yeteneğine erişebilirsiniz ve isteğinize göre amacınıza hizmet eden yöntemi seçebilirsiniz.
Verileri Niteliklerine Göre Sembolize Etmek
Bu iki harita aynı verinin farklı sembolojiyle gösterilmesiyle oluşturulmuştur. Semboloji, bakan kişinin harita algısını etkiler. Soldaki harita nehirlere benzerken (mavi renk genel olarak su yüzeyi olarak yorumlanır), sağdaki harita da ise semboloji yollara daha çok benziyor.
Verileri niteliklerine göre iki temel şekilde sembolize edebilirsiniz: Single Symbols (Tekli Semboller) ya da Unique Values (Eşsiz Değereler).
Tüm detayları tek bir biçimle temsil etmek için Single Symbol (Tekli Sembol) kullanabilirsiniz. Örneğin, haritada şehirleri temsil etmesi için siyah yuvarlak noktaları gibi tek tip bir sembol kullanabiliriz. Single symbol, verinin içinde detaya ait bilgi göstermez veya karşılaştırmaya izin vermez. Bununla birlikte, sembol, renk ve boyut harita detaylarına bir anlam katmalıdır. Tekli Sembol bir nitelik gösterme tekniğidir çünkü verinin miktarı veya ölçüsü yerine verinin tanımlayıcı özelliğini gösterir.
Verinizin özniteliklerinin içerdiği değerler, kategorilerine göre ayrılmış bir liste olarak düzenlenmişse Unique Values (Eşsiz Değerler) sembolojisini kullanarak verilerinizi kategorik olarak sembolize edebilirsiniz.
Bu haritadaki yollar öznitelik tablosundan eşsiz değerlerine göre Unique Values ile sınıflandırılarak Bulvarlar ve Sokaklar olarak sembolize edilmiştir.
Single Symbols (Tekli Semboller)
ArcGIS Pro veriyi varsayılan olarak single symbols kullanarak rastgele renklerde sembolize eder. İsterseniz verinizi daha iyi görselleştirmek için bu sembolleri değiştirebilirsiniz.
Tekli semboller, haritanızdaki detayların nasıl dağıldığını görmenizi sağlar, ancak detayların birbirine olan göreceli boyutu veya değeriyle ilgili bilgi sunmayabilir. Tekli Sembollerin değiştirilmesi öznitelik verilerine ihtiyaç olmayan tek semboloji tekniğidir.
ArcGIS Pro’ya verinizi ilk eklediğinizde, bu görüntüdeki binalar gibi, öznitelik bilgilerini birbirlerinden ayırmadan bütün veriyi tek bir renk olarak sembolize eder.
Unique Values
Niteliksel ve kategorisel değerleri görüntülemek için Unique Symbols sembolojisini kullanmak, haritaya bakan için tekli semboller kullanmaktan daha fazla bilgi sağlar. Herhangi bir detay türüne (nokta, çizgi veya poligon) Unique Values uygulayabilirsiniz.
Unique values’la sembolleştirmenin ilk adımı verinizin öznitelik tablosundan eşsiz değerlerin bulunduğu bir sütunun seçilmesidir. Bu sütundaki değerlere göre verinizin sembolleri birbirinden değişiklik gösterecektir. Bu sütundaki değerler genelde yazıdır ama nicelik bildirmektense kategorisel olarak kullandığınız bir sayı sütunu da olabilir.
Unique Values kullanılarak öznitelik değerlerindeki farklılıklarına göre renklendirilmiş binalar.
Sütununuzu seçtikten sonra değerlerin nasıl sembolize edileceğini, sınıflandıracağınızı ve etiketleneceğini seçmeniz gereklidir. Aşağıdaki renk şemasından, şekiller ve semboller için renk şemalarıyla çalışmayı ve veri aralıklarını gruplara ayırmayı görebilirsiniz. Her bir değer veya grup için sembolojiyi değiştirerek desenleri veya sınıflar arası ayrımları daha iyi görebilirsiniz. Son olarak da sınıflarınız için etiketleri değiştirerek haritada daha iyi bir şekilde gösterilmelerini sağlayabilirsiniz.
Renk Şeması: Semboloji bölmesinde süreklilik gösteren veya verinizi rastgele renklendiren bir çok renk şeması vardır. Unique Values için rastgele renk şeması daha uygundur.
7’den daha az sınıftan veya kategoriden oluşan haritaları yorumlamak daha kolaydır. Eğer 7’den fazla sınıfınız varsa bunları birleştirmelisiniz. Bunu benzer değerleri doğrudan birleştirerek veya yeni gruplara ekleyerek yapabilirsiniz.
Nicel Verileri Sembolize Etmek
Nicel verileri sembolize ederek, sayısal öznitelik değerlerini kullanarak sınıflar arasında göreceli bir sıralama yaparak haritada boyutlarına göre gösterilmelerini sağlayabilirsiniz. Graduated Symbols (Dereceli Semboller) tipik olarak nokta verileri için kullanılırken, Graduated Colors (Dereceli Renkler) genelde poligon olan veri tipleri için kullanılır. Tanımladığınız sınıf içindeki bütün detaylar haritanızda aynı boyda bir sembol veya aynı renkle temsil edilir.
Bu haritada Graduated Symbols kullanılarak topraktan alınan örnekler tuz oranlarına göre sembolize edilmiş, tuz oranının düşük olduğu örnek noktaları daha küçük ve yüksek olduğu noktalar oransal olarak daha büyük görüntülenmektedir.
Sınıflandırma Yöntemleri
Graduated Colors veya Graduated Symbols kullanarak sınıflandırma yaparken birçok yöntem kullanabilirsiniz. Veri türü, öznitelik değerleri arasındaki değişkenlik ve her sınıftaki değerlerin sayısı, sınıflandırma yöntemini seçiminizde bir etkendir. Sınıflandırma yöntemi seçiminiz büyük ölçüde verinize ve haritada neyi göstermek istediğinize bağlıdır. Hangisinin en uygun olduğunu görmek için yöntemlerin her birini tek tek denemeniz gerekebilir.
Sınıf aralarınızı ve aralıklarınızı manuel olarak tanımlamayı seçerken, standart sınıflandırma yöntemlerinden biriyle başlayabilirsiniz: Natural Breaks, Equal Interval ve Quantile. Çoğu veriyi temsil etmek için üç ile beş sınıf yapmak en iyi sonucu verir. Yediden fazla sınıf varsa, bu sınıfları birbirinden ayırt etmek zor olabilir.
Natural Breaks, bu yöntem benzer değerleri gruplayarak, sınıflar arasındaki farkları en üst düzeye çıkarır ve aynı sınıftaki değişkenliği en aza indirger.
Equal Interval, her biri eşit bir değer aralığı içeren gruplar oluşturur. En iyi kullanım alanı sıcaklık gibi bilinen veriler içindir.
Quantile, Her bir sınıfta aynı miktarda detayı tutar ama eşit olmayan aralıklarla sıralar, doğrusal dağılım gösteren veriler için uygundur.
ArcGIS Pro’daki veri görselleştirme özelliklerinden olan semboloji türleri ve bunların sınıflandırma yöntemleri üzerine olan bu yazımızdan umarız memnun kalmışsınızdır. Daha sonraki yazılarımızda görüşmek dileğiyle.
Esri Türkiye, 2018
Bu yazı için bir etiket bulunmamaktadır.
ArcGIS Enterprise yapısı içerisinde ArcGIS Server kullanıcılarınızın yönetimi, güvenlik konusunda dikkat edilmesi gereken konulardan biridir. ArcGIS Server içerisinde farklı rollerde ve yetkilerde kullanıcılarınızı sıfırdan oluşturabilir, yönetici, yayıncı görüntüleyici gibi yetkilerle bu kullanıcıların içerik yönetimini kolaylaştırabilirsiniz. Bir diğer yol ise kurumunuz için kullanıcı yönetiminizi sağladığınız sistem ile ArcGIS Server’ınızı entegre edebilirsiniz. Böylelikle kurumunuz içindeki yetki dağıtımını ve kullanıcını yönetiminizi uygulama kullanımına da aktarabilirsiniz. Böylelikle kullanıcılarınız domain içerisindeki adları, bilgileri ve şifreleri ile ArcGIS Server ortamına bağlantı kurabilir.
Yazımızda ArcGIS Server ile entegre edebileceğiniz kullanıcı deposu seçeneklerinden biri olan Active Directory (AD) yapısından bahsedeceğiz. ArcGIS Enterprise mimarinizde web-katmanlı yetkilendirme işlemi için Tümleşik Windows Doğrulaması (IWA-Integrated Windows Authentication) yolunu kullanabilirsiniz. Kurumunuzdaki Microsoft Active Directory yapısını ArcGIS Server’a aktarmak için aşağıdaki işlemleri tamamlamanız yeterlidir. Eğer ArcGIS Server’ınızı Portal for ArcGIS ile federe bir şekilde kullanıyorsanız; Portal for ArcGIS yazılımınızı Active Directory yapınız ile birlikte çalıştırmanız gerekmektedir.
ArcGIS web servislerinizi IWA ile güvenli hale getirmek için ArcGIS Server yazılımınızı Windows için ArcGIS Web Adaptor (IIS) bağlamanız gerekecektir. Bu işlemi yaparken Web Adaptor üzerinden yönetici erişimini aktifleştirmeniz çok önemlidir, bu sayede Active Directory kullanıcılarınız ArcGIS Desktop üzerinden ArcGIS Server’a bağlanabileceklerdir.
Görsel 1 : ArcGIS Server – AD Şeması
Active Directory Entegrasyonu İçin Web Adaptor Ayarlarının Yapılması
Active Directory kullanıcılarınızı ArcGIS Server içerisine aktarmadan önce IIS Manager üzerinden bazı ayarlar yapmanız gerekmektedir.
- Başlat>Windows Administrative Tools>Internet Information Services Manager’ı açınız
- Sol sekmedeki Sites>Default Web Site altında Web Adaptor’ünüzü açınız. Varsayılan olarak Web Adaptor adı “arcgis” olarak gelmektedir, eğer farklı bir isim kullandıysanız onu seçiniz ve “Authentication” panelini açınız
Görsel 2 : Internet Information Services Manager Arayüzü
Anonymous özelliğini “Disabled” Windows Authentication özelliğini “Enabled” duruma getiriniz ve IIS Manager’ı kapatınız
Görsel 3 : Internet Information Services Manager Yetkillendirme Ayarları
ArcGIS Server Yapılandırması
Active Directory kullanıcılarının tanıtılması sürecinde Web Adaptor ayarlarının düzenlenmesinin ardından ArcGIS Server Manager arayüzünde bazı işlem adımları yürütülmelidir.
- ArcGIS Server Manager arayüzüne birincil yönetici hesabımızla giriş yapıyoruz
- Security>Settings sekmesinden “Edit” butonuna tıklıyoruz ve “Configuration Settings” kısmına geliyoruz
- “User and Role Management” sayfasından “Users and roles in an existing enterprise system(LDAP or Windows Domain) seçeğini işaretleyerek “Next” butonuna tıklıyoruz
- Enterprise Store Type sayfasında Windows Domain’I seçiyoruz
- Windows Domain Credentials sayfasında yetkili bir kullanıcı ile giriş yapmanız gerekmektedir. Bu kullanıcının şifresinin “password does not expire” şeklinde ayarlanmış olması önerilmektedir.
- “Authentication Tier” sayfasında ise “Web Tier” seçeneğini işaretliyoruz. “Web Tier Authentication”ı web katmanlı yetkilendirme olarak düşünebilirsiniz. ArcGIS Server’a erişim için Web Adaptor’ün üzerinden bağlantı kurulmasını sağlayarak, yani araya bir katman daha ekleyerek “Anonymous” erişimlerin engellendiği ve yalnızca Windows Domain hesaplarının kullanıldığı bir sistem yaratmanızı sağlar.
- Sağladığımız bilgileri kontrol ederek işlemi tamamlayabiliriz
Kullanıcıların ve Rollerinin Kontrolü
ArcGIS Server Manager arayüzü üzerinden Windows Active Directory sunucusunu tanıtmamızın ve yapılandırmamızın ardından Active Directory içerisindeki kullanıcıların ve rollerinin kontrolünü sağlayabilirsiniz. Böylelikle yetkilendirme işlemlerinin doğruluğunu bir kez daha kontrol etmiş olursunuz.
- ArcGIS Server Manager arayüzünde yeniden Security>Users sekmesini açınız
- Burada kullanıcılarını doğrulayabilirsiniz. Eğer Active Directory yapınızda birden fazla domain varsa ArcGIS Server makinenizin ait olduğu domainde bulunan kullanıcılar gözükecektir. Diğer domainler altındaki kullanıcıları görüntülemek istediğinizde “Find User” alanında “[domain adı]\ “ dizesi ile arama yapabilirsiniz
- Son aşamada kullanıcılara doğru rollerin atanmış olduğundan emin olmalısınız
ArcGIS Server yazılımı kullanıcıları ve rollerini servislerin performansını optimize edebilmek için önbellekte 30 dakika boyunca tutmaktadır. Bu süreyi arttırmak veya azaltmak isterseniz ArcGIS Server Administrator Directory>System Properties altından “minutesToCacheUserRoles” sekmesinden düzenleyebilirsiniz.
Esri Türkiye, 2018
Esri’nin ilk olarak 2013 yılında yayınladığı Collector for ArcGIS uygulamasına hepimiz aşinayız. Güncel durumda ise Esri, 2018 yılının sonuna doğru yayınlamayı planladığı Collector Aurora uygulaması ile birlikte kullanıcılarına daha üst seviyede bir deneyim sağlamayı hedefliyor. Collector Aurora uygulaması klasik Collector for ArcGIS uygulamasından ayrı olarak, mevcut durumda iOS ortamında bir beta sürümü bulunan ve bu yılın sonuna kadar da hem iOS hem Android ortamında yayınlanması planlanan bir saha uygulamasıdır. Bu yazımızda Aurora projesiyle birlikte gelen gelişmeleri kısaca sizlere aktarıyor olacağız.
“Topla” Butonu:
Collector Aurora ile sahada veri toplarken kullanımınızı kolaylaştıracak bir arayüz geliştirilmiştir. Örneğin temel araçlardan biri olan “Topla (Collect)” butonu daha erişilebilir şekilde konumlandırılmıştır.
Collector Aurora – Topla Butonu
Konum İmleci:
Artı şeklinde olan bu imleç verinin konumunu hassas bir şekilde görüntüleyebileceğiniz bir imleçtir. Konumunuzu daha hassas bir şekilde algılayan ve takip etmenizi kolaylaştıran bir gösterge bulunmaktadır.
Collector Aurora – Konum İmleci
Kameraya Hızlı Erişim:
Sahadan elde ettiğiniz veriye özel olarak bir fotoğraf eklemek istediğinizde yalnızca detaya tıklamanız ve “Fotoğraf Çek” butonuna basmanız yeterlidir. Fotoğrafınızı çektikten sonra önizlemeyi kontrol edip ardından hızlıca verinize ekleyebilirsiniz.
Düzenleme İşlemleri:
Çalışma alanınızda yeni bir veri toplamak yerine var olanı düzenlemek istiyorsanız da veri detaylarının görüntülediğiniz panelin altında yer alan “Düzenle” butonuyla var olanı düzenleyebilir veya bir kopyasını oluşturabilirsiniz.
Collector Aurora – Mevcut Veriyi Düzenleme Paneli
Hareketli Bir Çalışma Paneli:
Collector Aurora’da aynı anda hem haritayı hem de verinizi detaylarını kontrol etmek istediğinizde tek bir ekran üzerinde bu kontrolü sağlayabilirsiniz. Aurora versiyonu ile birlikte ekranınızı ikiye bölünmüş biçimde ve verimli biçimde kullanabilirsiniz. Örneğin, sahada telefon aracılığıyla verinizi toplarken bu özellik kullanımınızı kolaylaştıracaktır. Haritanızın ve detayların görünümünü istediğiniz oranda büyütüp küçülterek, odaklanmanız gereken hangisi ise ona yakınlaşabilirsiniz. Dilerseniz yalnızca haritanızı, dilerseniz yalnızca formunuzu veya her ikisini birden aynı anda görüntüleyebileceğiniz bir panel üzerinde çalışabilirsiniz.
Akıllı Formlar:
Toplamak istediğiniz veriye ve hazırladığınız bu veriye ait öznitelik tablosuna uygun olarak, geliştirilen akıllı formlarla veri toplama işleminiz hızlanacaktır. Esri, Collector Aurora’yı Arcade ifadeleri ve öznitelik kurallarını da destekleyecek şekilde planlanmakta ve geliştirmektedir.
Etiketleme:
Collector Aurora ile birlikte yayınladığınız ve üzerinde çalıştığınız haritanızda oluşturduğunuz veri etiketlerini görüntüleyebilirsiniz. Sahada yürüttüğünüz çalışma esnasında verinizi düzenlediğinizde etiketiniz de anlık olarak güncellenecektir.
Esri ürünleri ve çözümleri ile alakalı tüm yenilikleri, blog sayfamız aracılığıyla siz değerli kullanıcılarımıza duyurmaktan mutluluk duymaktayız!
Yararlanılan Kaynaklar :
- https://community.esri.com/community/gis/applications/collector-for-arcgis/blog/2017/09/06/the-aurora-project
- https://www.esri.com/arcgis-blog/products/apps/field-mobility/collector-aurora-ux-improvements/
- https://www.esri.com/arcgis-blog/products/collector/field-mobility/5-things-to-try-in-collectors-aurora-beta/
- https://www.esri.com/arcgis-blog/products/collector/field-mobility/collector-for-arcgis-releasing-the-aurora-project/
Bu yazı için bir etiket bulunmamaktadır.
Öncelikle bugünkü yazımda size yerelleştirme uzmanları olarak ne iş yaptığımızdan biraz bahsetmek istiyorum çünkü insanlar “Ne iş yapıyorsun?” diye sorduklarında, “Yerelleştirme uzmanı” olan cevabım onları tatmin etmediğinden ayrıca açıklama yapmak durumunda kalıyorum. Ne iş yapar bu yerelleştirme uzmanları? Şöyle açıklayayım: çevirmenlerin yaptığı çevirileri kontrol eder ve kendi ülke/şehir/yörelerine ve hedef kitleye uygunluğa göre çevirilerin düzenlenmesini sağlar. Yani bir bakıma çeviri kontrolörü, editörü. Bir çevirmen çeviri yaparken dokümanın çevirisinin hedef dilin ülkesine uygunluğunu genelde düşünmez, düşünse bile her ayrıntıya dikkat etmesi çok mümkün olmaz ve ona göre uyarlamalar yapmaz, bu yerelleştirme uzmanlarının işidir. Örneğin, bir roman çevirmeni romanı çevirirken isim ve koşulları yerel dile uygun hale getirmez, bunu gerekli ise yerelleştirme uzmanı yapar. Yani yerelleştirme uzmanı hedef dile uygunluğa hakim olmanın yanı sıra, hedef kitlenin kültürüne de hakim olmalıdır.
Her şeyden önce, ürün, hizmet ya da markanın doğru ve uygun bir şekilde konumlandırılması ve yansıtılması hem üreticinin güven kazanmasını sağlayan hem de tüketici sadakatinin kazanılmasında etkin rol oynayan bir durumdur, bunun için de birebir çeviri yerine yerelleştirme kullanılması çok daha mantıklı ve uygundur. Her şeyin çok hızlı geliştiği, değiştiği, yavaş olanın geride kaldığı içinde bulunduğumuz teknoloji çağında; söz konusu olan sanayi, seri üretim, teknoloji, uygulamalar ve ürünler olunca aynı anda hem hızlı hem de kaliteli çeviri yapmak çok mümkün olmuyor çünkü birden fazla çevirmen işin içine giriyor ve böyle bir durumda herkes elinden gelenin en iyisini yapsa bile birden çok insanın işe katılması durumundan dolayı çeviri kaliteleri düşebiliyor. Zamana karşı yarıştığımız çağımızda hızlı bir şekilde yetiştirilmesi gereken ürün ve doküman çeviri ve yerelleştirmeleri birden fazla insana zorunlu olarak verildiğinde metnin çeviri şekli değişiklik gösterebiliyor, farklı kelimeler, terimler farklı çevirmenler tarafından farklı karşılıklarla çevrilebiliyor ve bu süreçler marka ve şirketler için başa çıkılması zor bir hal alabiliyor. Bu süreçlerin hepsi bir araya geldiğinde ise şirketler ve distribütörler uygulama ve dokümanları kendi dillerinde değil ana dilinde kullanmayı tercih ediyorlar.
Bunlara ek olarak bir sözcüğün ana dil ve hedef dilde birden fazla bağlamda kullanılabilmesi ve bu bağlamların farklı dillerde farklı sözcüklerle ifade edilmesinden dolayı birçok karışıklık ve yanlışlık meydana gelebiliyor. Kişiler ve kurumlar arasında sözcüklerin kullanımı ile ilgili yaşanan ters düşmelerden ve uyuşmazlıklardan dolayı kelimeler farklı karşılıklarla çevrildiğinde karşımıza hoş olmayan bir dil anlaşmazlığı, uyuşmazlığı çıkıyor. Örneğin; İngilizce dilinde “Legend” kelimesi için tek bir karşılık varken Türkiye’de aynı kelime “Lejant” ya da “Gösterim” olarak karşılık bulabiliyor. Bir şirketin bir belgesinde “Legend” kelimesi “Lejant” olarak çevrilip başka bir belgesinde ya da aynı belgenin başka bir satırında ise “Gösterim” olarak çevrildiğinde ortaya pek de hoş olmayan bir dil uyuşmazlığı çıkıyor. Bunun yanında, yapılan çeviri teknik ise, hedef dilin kullanıcıları teknik terim karmaşasından dolayı kafa karışıklığı yaşayabiliyorlar. Yani “Legend” kelimesinin karşılığını “Lejant” olarak bilen bir kullanıcı, müşteri, kişi aynı kelimeyi “Gösterim” olarak gördüğünde bahsedilen şeyin “Legend” olduğunu doğal olarak anlamayabiliyor.
Bu konuda yardım/destek alınabilecek güvenilir kurumlar elbette var, ancak yine de yetersiz kalıyorlar çünkü birden çok güvenilir kurum bulunmasından ve bu kurumlar arasında her sözcük üzerinde tam bir dil birliği ve anlaşması sağlanamadığından dolayı çevirmenlerin ve yerelleştirme uzmanlarının kafası karışabiliyor. Bazı durumlarda en güvenilir Türkçe kaynak olarak gördüğümüz Türk Dil Kurumu’nda bile her sözcüğün tam karşılığını bulmak pek mümkün olmayabiliyor.
Bunların yanında, uzun zaman boyunca bir ürünü, uygulamayı, hizmeti ana dilinde kullanmış bir kullanıcı, yerelleştirme işleminden sonra uygulamaya yabancılık çekebiliyor ve teknik terimleri anlamayabiliyor. Örneğin, ArcGIS Desktop ürünümüzü yıllarca İngilizce kullanmış bir kullanıcımız Türkçe halini kullandığında kafa karışıklığı yaşayabiliyor. Çünkü her aracın, araç kutusunun Türkçe’de tam karşılığı bulunmuyor ya da İngilizce kullanımda bir kelime ile ifade edilmiş bir araç adı Türkçe’de bir cümleye karşılık gelebiliyor, ki bu durumda da araç adını Türkçeleştirmek pek de mantıklı görünmüyor.
Tüm bu durumlar ve sıkıntılar göz önüne alındığında, çeviri ve yerelleştirme süreçlerinin zor süreçler olduğunu kabul etmek kaçınılmazdır. Bu yüzden Esri Türkiye olarak ürünlerimizin, uygulama ve hizmetlerimizin Türkçeleştirilmesi ve düzgün ve uygun bir şekilde İngilizce dilinden Türkçe’ye çevrilmesi için elimizden gelenin en iyisini yapıyoruz ve yapmaya da devam edeceğiz.
Bu yazı için bir etiket bulunmamaktadır.
Annotation nedir?
Annotationlar, Annotation Feature Class formatında ve bir coğrafi veritabanında saklanır. Diğer feature classlarda olduğu gibi, annotation feature class formatının da coğrafi konumu ve özellikleri vardır ve bir feature dataset içinde veya bağımsız feature classta olabilir. Her özellik font, boyut, renk ve diğer metin sembolü özelliklerini içeren sembolojiye sahiptir.
ArcGIS Pro’da metin görüntülemek için diğer seçenek dinamik etiketlerdir. Label formatı, öznitelikleri detaylar üzerine yazdırmak istendiğinde kullanılan bir formattır. Ancak Label formatında görüntülenen metinler tek tek seçilerek düzenlenememektedir. Bu durumda Annotation formatından faydalanılabilir.
Düzenlenebilir etiketlerin birçok haritada kullanmasını istiyorsanız, geodatabase annotation formatını kullanmanız, işlerinizi kolaylaştıracaktır. Etiketleri seçemez veya düzenleyemezsiniz. Geodatabase annotation, veritabanında mekansal olarak saklanır ve dolayısıyla, herhangi bir vektörel veri nasıl editlenebiliyorsa, aynı şekilde annotationları düzenleyebilirsiniz.
Standard ve feature-linked annotation
Coğrafi veritabanında annotationları saklamanın 2 yolu vardır. Bunlardan biri Standard Annotation formatıdır. Bu formatta Vektör veri ile görüntülenecek metin detayı resmi olarak ilişkilendirilmez.
Feature-linked annotation ise, aynı coğrafi veritabanında bulunan başka bir feature class ile ilişkilendirilerek kullanılabilir. Örneğin, su altyapısını içeren bir geometric network yönettiğinizi düşünün. Aynı networkte bulunan alt iletim borularını, bağlı oldukları ana boruların isimleri ile görüntüleyebilirsiniz. Bu işlemin yapılabilmesi için oluşturulan annotation katmanı, söz konusu geometric network ile aynı feature dataset altında olmalıdır. Eğer feature-linked annotation bir geometric network içinde bulunan katman ile değil, stand-alone bir katman ile oluşturulacaksa, iki katmanın aynı geodatabase altında olması yeterlidir.
Annotation formatı, üretildiği katmana relationship class mantığında composite relationship ile bağlı olarak üretilir. Yani bir katmanın etiketlerini annotationa dönüştürürseniz, veritabanında katman ve annotation feature class arasında kurulan ilişkiye ait relationship tablolarını görebilirsiniz.
Bir annotation feature class, yalnızca bir feature class ile ilişkilendirilebilirken; bir feature class birden çok annotation feature class ilişkisine sahip olabilir.
Feature-linked annotation feature class özelliği, yalnızca ArcGIS Desktop Advanced ve ArcGIS Desktop Standard lisans seviyelerinde oluşturulup editlenebilir. ArcGIS Desktop Basic lisans seviyesinde ise read-only olarak açılabilir.
Bir örnek;
Aşağıda yapılacak olan uygulamada, Türkiye’deki il isimleri annotation formatına dönüştürülecek ve bu annotationların ArcGIS Pro’da nasıl yönetilebileceği anlatılacaktır.
Öncelikle, annotation feature class formatını kullanabilmek için, annotation formatının üretileceği katmanın da feature class olması gerekmektedir. Ayrıca, katman etiketlerinin açık olması tavsiye edilmektedir. Bunun için önce katman etiketleri açılacaktır.
- Contents penceresinde, annotation oluşturulmak istenen katman seçili olmalıdır.
- Contents penceresinde ilgili katman seçili iken Labeling menüsü>Layer grubuna giderek Label butonuna tıklanmalı, Label Class grubundan etiket olarak gösterilmek istenen öznitelik bilgisinin bulunduğu sütun seçilmelidir. Bu uygulamada illerin üzerinde il isimleri gösterilmek istendiğinden, Field alanında isim bilgilerinin bulunduğu AD sütunu seçilmiştir.Etiketlerin açık olmasının tavsiye edildiğinden bahsetmiştik. Bu adıma kadar etiketleri açmış bulunmaktayız.
- Açık olan etiketleri annotation formatına dönüştürmek için, Map sekmesi> Labeling grubu>Convert to Annotation butonuna tıklanmalıdır.4. Convert Labels to Annotation aracı açılır.
5. Açılan Convert Labels to Annotation aracında bulunan parametreler aşağıda açıklanmıştır.
- Input Map parametresine, hangi haritadaki etiketler annotation formatına dönüştürülmek isteniyorsa, o harita seçilmelidir.
- Conversion Scale: Annotation katmanı, bu parametrede yazan ölçek referans alınarak oluşturulacaktır. Yani, ilgili ölçekte metin hangi yazı boyutunda ise, annotation katmanında bulunan metinler de aynı yazı boyutunda olacaktır.
- Output Geodatabase: Annotation feature class katmanının kaydedileceği konumdur. Eğer bu konum annotation üretilen katman ile aynı geodatabase altında olmazsa, yukarıda bahsedilen feature-linked annotation özelliği devre dışı kalır.
- Anno Suffix: Bu parametreye yazılacak metin, her bir yeni annotation katmanının sonuna, katman isminden sonra isim olarak eklenecektir.
- Extent: Dilerseniz, yalnızca bir bölgedeki etiketleri de annotationa dönüştürebilirsiniz. Bu parametrede, bu alanı belirleyebilirsiniz.
- Convert unplaced labels to unplaced annotation: Çok yoğun ve küçük detay içeren verilerde, örneğin jeoloji haritası, etiketler bazen veri üzerinde konumlandırılamayabilir. Bu seçenek ile konumlandırılmamış etiketleri de annotationa dönüştürürsünüz.
- Require symbols to be selected from the symbol table: Metin sembolü özelliklerinin düzenlenebileceği konusunda bir kısıtlama konulup konulmayacağını seçersiniz.
- Create feature-linked annotation: Girişte bahsedilen feature-linked annotation formatında bir annotation üretilmek isteniyorsa, bu seçenek işaretlenmelidir. Bu parametre yalnızca ArcGIS Desktop Standard ve ArcGIS Desktop Advanced lisans seviyelerinde kullanılabilir.
- Output Layer: Çıktı olarak ortaya çıkacak olan annotation katmanının isminin belirlendiği parametredir.
Bu aşamaya kadar, katman etiketleri annotation formatına dönüştürülmüştür. Şimdi, annotation katmanına ait detayların nasıl yönetileceğinden bahsedilecektir.
6. Contents penceresinde annotation grup katmanının seçili olduğundan emin olduktan sonra Edit menüsü>Features grubundan Modify seçilmelidir.
7. Açılan Modify Features penceresinde Alignment başlığı altında bulunan Annotation seçeneği seçilmeli, ardından düzenlenecek olan annotationa tıklanmalıdır.
Düzenlenmek istenen annotation seçildiğinde, ekranın alt kısmında yazı tipi, fontu ve rengi gibi değişikliklerin yapılabildiği bir alt pencere açılacaktır.
8. İstenen değişiklik gerçekleştirildikten sonra yine ekranın alt kısmında bulunan kaydetme düğmesine basılmalıdır.
9. Yapılan değişikliklerin annotation katmanına kaydedilmesi için Edit menüsü>Manage Edits grubundan Save butonuna tıklanmalıdır.
Bu yazı için bir etiket bulunmamaktadır.