Her ne kadar bu işlemler ilaç testinin güvenliğini ve adaletini sağlamak için geliştirilmiş olsa da sporcular test olmayı reddedebilir. Numune alımını reddetme, ilgili idari kurum tarafından pozitif bir sonuç olarak değerlendirilecektir.
01 İlaç Testi için Seçildiğinin Bildirilmesi
Bir yarışmada veya kamp döneminde
· Yarışmadan sonra veya karşılaşma esnasında resmi Numune Toplama Formu kullanan Bağımsız Doping Numunesi Alım Görevlisi (BADNAG) veya eskort tarafından sporcuya doping testi için seçildiği bildirilir.
· Sporcunun, haklarının kendisine bildirildiğine dair formu imzalaması istenir. Form sporcuya verilmez.
· Sporcuların, isterlerse numune verme haricinde ilaç testi işlemlerinin tüm aşamaları için bir vekil atamaya hakları vardır.
Doping Numunesi Alım Merkezine gelmeden önce ve BADNAG'ın onayı ile sporcu ;
- Eğer gerekirse tıbbi yardım alabilir,
- Madalya törenine katılabilir,
- Sonraki müsabakalara katılabilir,
- Dinlenmek isteyebilir,
- Medya ile görüşme yapabilir,
- Sportif çalışmalarını tamamlayabilir.
Sporcular aşağıdaki istisnalara dikkat etmelidirler:
Belirli bir sakatlığı olan sporcular, numune alım işlemlerinin tüm aşamaları boyunca yanlarında refakatçi bulundurabilirler (Bakınız 4. aşama). Refakatçi kişi avukat veya resmi temsilci, ebeveyn, antrenör veya sporcu tarafından atanan bir başka kişi olabilir.
BADNAG veya eskort tarafından seçildiğinin bildirilmesi sırasında; seçilen görevli kişi, okuyamayacak, anlayamayacak ve/veya dokümanı tamamlayamayacak durumda olan sporculara refakat etmelidir.
Sporcunun kateter kullanımı
BADNAG veya eskort bildirimden sonra en kısa zamanda sporcunun yerleşik bir sonda kullanıp kullanmadığını kontrol eder. Böylece numune toplama işlemi hemen başlayabilir. Bu bilgi doping kontrol istasyonunda araştırılır.
Yarışma Dışı
· Sporcuya kısa bir bilgi verilebileceği gibi verilmeye de bilir veya ilk bilgi telefonla verilebilir.
· Sporcu yazılı bildiriyi kamp döneminde alacaktır.
· Eğer sporcu şahsen haberdar edilirse Eskort veya BADNAG numune toplama işlemi tamamlanana kadar sporcunun yanında bulunmalıdır. Sporcu numune verme işlemini en kısa zamanda ve seçildiğinin bildirilmesinden itibaren kesinlikle 1 saat içinde bitirmelidir.
Eğer sporcu ile telefonda irtibat kurulduysa test işlemi bildirimden itibaren 24 saat içinde tamamlanmalıdır.
Not: Sakat sporcuların herhangi bir talebi önceden BADNAG Başkanlığına bildirmelidir. Böylece gerekli düzenlemeler yapılabilir.
Refakatçilik, numunenin doğruluğunu ve geçerliliğini temin etmek ve şike söylen-tilerinin önüne geçmek için çok önemlidir.
02 Test için Rapor
Karşılaşmada veya Yarış Dışında
· Doping Kontrol İstasyonuna kadar bir BADNAG veya eskort sporcuya refakat eder.
· İlgili idari kurum sporcuya kapalı ufak ambalaj içerisinde alkolsüz içecekler temin etmelidirler.
Eğer sporcular diğer içecek veya yiyecekleri tüketirlerse kendilerini riske atarlar.
Yarışma Dışı
· Yarış dışı testleri için; resmi Doping Kontrol İstasyonunun olmadığı yerlerde işlemin hem bütünlüğünü hem de gizliliğini sağlamak için en uygun yol bulunur.
03 Toplama Kabının Seçimi
· Sporcunun masa üzerinde bulunan kapalı toplama kaplarından birini seçmesi istenir.
· Toplama kabı, bütün toplama işlemi boyunca BADNAG'ın ve sporcunun görebileceği şekilde tutulmalıdır.
04 Gözetim Altında Numune Alımı
· Sporcu giysilerini yeteri kadar çıkarır. Böylece BADNAG idrarın toplama kabına aktığını doğrudan görebilir.
· Yeterli ölçüde idrar (genellikle en az 75 ml) sağlandığında; sporcu, BADNAG ile birlikte doğruca Doping Kontrol İstasyonu Yönetim odasına dönmelidir.
· Yalnız sporcu veya sporcu tarafından yetkilendirilen kişi numuneyi elleyebilir.
Aşağıdaki durumlarda bir görevli sporcuya refakat etmelidir:
- Eğer Sporcu dengede durmak için veya toplama kabının tutulması için yardım isterse
- Eğer Sporcu da anlama güçlüğü varsa
- Eğer Sporcu görme özürlü ise.
05 Numune Saklama Kitinin Seçimi
· Sporcunun kapalı olduğunu kontrol ettiği kapalı idrar numunesi saklama kitlerinden birini seçmesi istenir.
· Sporcu kitlerin güvenlik mührünün bozul-mamış olduğunu kontrol etmelidir. Eğer kitin önceden açıldığına dair herhangi bir şüphe varsa yeni bir idrar saklama kiti seçilmelidir.
· Sporcu kitin içindekileri çıkarır. Sporcular kendi adına hareket etmesi için BADNAG veya kendi görevlilerine yetki verebilir.
· Sporcu numuneyi "A" ve "B" diye tanımlanan 2 şişeye böler. Şişeleri sıkıca kapatır. Sporcu "B" şişesine en az 30 ml koyar ve kapatır. Geri kalan numuneyi "A" şişesine koyup onun da ağzını sıkıca kapatır.
Not : Numunenin pH ve yoğunluk değerlerinin kontrol edilmesi için BADNAG tarafından sporcuda, toplama kabının içerisinde az miktarda idrar numunesi bırakması istenir.
Aşağıdaki Durumlarda Sporcular İsterse bir Görevli Kendilerine Refakat Edebilir:
- Eğer sporcu da anlama güçlüğü varsa
- Eğer sporcu görme özürlü ise
- Sporcu denge için veya idrarı "A" ve "B" şişelerine koyarken toplama kabını tutması için yardım isteyebilir.
Yukarıda belirtilen durumlarda sporcu idrarı şişelere bölerken kendi yardımcısından yardım isteyebilir veya BADNAG'ın yardımına razı olur. Bu işlem sporcunun gözetiminde yapılmalıdır. Bu durum görme özürlü ve öğrenme güçlüğü olan sporcular için uygun değildir. Bu gibi durumlarda sporcunun isteği ile yardımcı numuneyi böler.
Not: Eğer sporcu dışında biri numunelerin bölümünü yapacaksa bu kişiler işlemler sırasında tek kullanımlık lastik eldiven giymelidirler.
07 Kapalı Şişenin Kontrolü
· Sporcu veya sporcunun gözetiminde görevli şişelerin sıkıca kapalı olduğunu ve ters çevirerek şişelerden sızma olup olmadığını kontrol etmelidirler.
Not: BADNAG, kapakları kontrol ederek şişelerin sıkıca kapalı olmasını sağlar.
08 Numunenin teste uygunluğunun kontrolü
· BADNAG, numunenin teste uygun olduğundan emin olmak için pH ve yoğunluğunu ölçer ve Numune Toplama Formuna kaydeder.
· Eğer numunenin pH < 7.5 ve yoğunluk değeri > 1.005 değilse testin doğruluğuna daha fazla güven sağlamak için yeni bir numune alınır.
09 Bilgileri Kaydetmek
· BADNAG, "A" ve "B" numunelerinin numaralarını Numune Toplama Formuna kaydeder.
· Sporcu bu bilginin doğru olduğunu kontrol etmelidir.
· Sporcunun son 7 gün içinde kullandığı ilaçları bildirmesi istenir.
Not: Sporcu, her ne kadar zorunda olmasa da kullandığı ilaçları bildirmesi bulguyu açıklamaya yardımcı olabilir.
10 Bilgiyi Onaylamak
· BADNAG, sporcunun ve temsilcisinin Numune Toplama Formundaki tüm bilgileri kontrol etmesini ister.
· Sporcu ve temsilcisi bilgilerin doğruluğuna ikna olduğunda formu imzalamalıdırlar.
· BADNAG da formu kontrol eder ve imzalar.
· Numune Toplama Formunun bir kopyası sporcuya verildikten sonra sporcu gitmekte özgürdür.
Aşağıdaki durumlarda sporcunun formu doldurmak için bir görevli tayin etme hakkı vardır:
-sporcunun yazma güçlüğü varsa,
-sporcunun öğrenme güçlüğü varsa,
-sporcu görme özürlü ise.
Eğer sporcu görme özürlü ise sporcu veya temsilcisi, formu tamamlamadan önce sporcunun ve BADNAG'ın huzurunda formu okur.
Not:Görevlinin adı ve sporcuyla olan ilişkisi Numune Toplama Formuna kaydedilir.
Sporcunun itirazı
Sporcu, bu broşürde belirtilen işlemlere aykırı gözlemleri Numune Toplama Formuna kaydeder.
Numunenin laboratuara Nakli
Kapatılmış numune, güvenli taşıma çantasına yerleştirilir ve analiz için WADA Akredite Laboratuarlarından birine güvenlik zinciri ile gönderilir. Transfer yönteminin her bir adımı belgelendirilir ve sadece yetkilendirilmiş kişilerin numunelere dokunması sağlanır.
Laboratuar, sadece numunenin detaylarının, numune numaralarının ve sporcunun bildirdiği ilaçların bulunduğu Numune Toplama Formunun bir kopyasını alır. Bu kopyada sporcunun tanınmasını sağlayacak diğer hiçbir bilgi ve işaret bulunmaz. Numuneler alındığında hem normalin dışında herhangi bir gözlem hem de Numune Toplama Formundaki numune numaraların numunelere uyup uymadığını kontrol edilir.
Sonucu rapor etme
Test sonucu negatif :
"A" numunesinin laboratuar analizinin ardından; eğer herhangi yasak madde bulunmadıysa, negatif sonuç, konuyla ilgili idari heyete veya uluslararası spor federasyonuna rapor edilir ve "B" numunesi 3 ay sonra imha edilir.
İlk test sonucu pozitif :
Eğer "A" numunesinde herhangi bir yasak madde bulunduysa, bu bulgu, WADA'ya, konuyla ilgili idari heyete veya uluslararası spor federasyonuna bildirilir. Belgenin ve delilin doğruluğu onaylandıktan sonra ilgili idari heyet veya uluslararası federasyon bulguyu sporcuya bildirir.
"A" numunesinde pozitif bulgu olması durumunda işlemlerin devamı:
Eğer konuyla ilgili idari heyet yönetimi isterse, sporcu müsabakadan geçici olarak uzaklaş-tırılabilir ve idrar numunesinde çıkan yasak maddenin varlığını eğer sporcu bu aşamada bir açıklama yapmayı tercih ederse istenir.
Eğer sporcu, "A" numunesindeki bulguya razı olmaz ve numunenin kimliğini veya doğru-luğunu sorgulamak isterse; sporcunun "B" numunesinin analizinde bulunmaya veya temsilci bulundurmaya hakkı vardır. En azından bu, sporcunun, numunenin kimliğini doğrulama ve numune şişesinin kapalı olduğunun doğruluğunu kontrol etme fırsatıdır.
Eğer "B" numunesinin analizi "A" numune-sindeki bulguyu doğrularsa veya sporcu "A" numunesindeki bulguyu kabul ederse; sporcuya, disiplinle ilgili jüri heyetine bir savunma sunma fırsatı verilir. Disiplinle ilgili jüri heyeti, belirli bir süre için veya bazı durumlarda ömür boyu müsabakalardan men edilmesini de içerebilecek bir karar verir.
Sporcuların, verilen karara itiraz etme hakları vardır. İdari heyetin içinde veya uluslararası düzeyde (uluslararası spor federasyonu) bir itiraz mekanizması mevcut olabilir. Bir itiraz başvurusu, itiraz gerekçeleriyle olabildiğince çabuk yazısı ile kaydedilmelidir.
Her ne kadar bu işlemler ilaç testinin güvenliğini ve adaletini temin etmek için geliştirilmiş olsa da test olmayı reddedebilir. Numune sağlamayı reddetme, ilgili idari kurum tarafından bir pozitif sonuç olarak düşünülebilir.
Eğer sporcu numune vermeye razı olmazsa numune vermeyi reddetmesinin sebebini Numune Toplama Formundaki yorum bölü-müne kaydetmelidir ve formu imzalamalıdır. Bir kayıt olarak formun bir kopyası sporcuya verilir.
Not: Numune sağlamanın hala mümkün olduğu sürece, özel ekipmanların sağlanmasındaki eksiklik sporcunun test olmaya itirazına gerekçe olamaz.
BADNAG Başkanlığı olabildiğince en iyi düzenlemenin önceden yapılmasını sağlamak için idari kurumla beraber çalışır. Sporcunun, şahsi talepleri hakkında idari kuruma önceden verebileceği bilgi bu noktada yardımcı olacaktır.
Diğer Bilgiler
Eğer anti-doping hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız veya herhangi bir kuşkunuz varsa veya kendi spor dalınızda anti-doping ile ilgili eleştirileriniz için:Türkiye Bağımsız Doping Numunesi Alım Görevlileri Başkanlığı
Süleyman Sırrı Caddesi 21/14 Sıhhiye 06100
Ankara Tel ve faks: 0 312 433 56 31
Doping listesi ve Doping konusundaki bilgileri de:
www.tdkm.hacettepe.edu.tr ve www.wada-ama.org web sayfalarından temin edebilirsiniz.
- American College of Sports Medicine, ''Position Stand on The Use of Anabolic/Androgenic Steroids in Sports,''1984.
- American Osteopathic Academy of Sports Medicine,''Policy Statement and Position Paper: Anabolic/Androgenic Steroids and Substance Abuse in Sport,'' May1989.
- Buckley,W.E.;Yesalis,C.E.; Vicary J.R.; Streit, A; Katz D.L.; Wright, j.E.; ''Indications of Psychological Dependence Among Anabolic/Androgenic steroids Abusers.'' Adaptation from a paper, ''Anabolic steroids Use:Indications of habituation Among Adolescents, '' Journal of Drug Education, 1989.
- Caralon,N.J.,''The Treatment of the Anabolic steroids Addict,''Unpublished paper, 1991.
- Cicero,T.J.,and O'Connor, L.H.,''Abuse Liability of Anabolic Steroids and Their Possible Role in the Abuse of Alcohol, Morphine and Other Substances, ''NIDA Research Monograph 102,1990.
- Dyment,P.G., and Goldberg, B., Committee on Sports Medicine, ''anabolic Steroids and the Adolenscent Athlete,'' Pediatrics , January 1989.
- Frankle, M.A., '' Anabolic-Androgenic Steroids: A Guide for the Physician,'' The Journal of Musculoskeletal Medicine , November 1989.
- Friedl, K.E., '' Reappraisal of the Health Risks Associatel with the Use of High Doses of Oral and Injetable Androgenic Steroids,'' NIDA Research Monograph 102,1990.
- Hecht, A., '' Anabolic Steroids: Pumping Trouble, '' FDA Consumer , September 1984.
- International Federation of Bodybulders, '' The Battle Against Steroids Goes On: Position Paper of the I.F.B.B,'' 1990.
- Kashkin, K.B., and Kleber, H.D.,''Hooked on Hormones? An Anabolic Steroid Adiction Hypothesis,'' Journal of the American Medical Association , December 1989.
- Katz, D.L., and Pope, H.G., '' Anabolic/ Androgenic Steroid-Induced Mental Status Changes,'' NIDA Research Monograph 102,1990.
- Kennedy, N., ''Steroid Studies: Estimated Percantages of Use,'' Appendix B of the Resarch Subcommittee of the Iteragench Task Force On Anabolic Steroids, National Institute on Drug Abuse, 1990
Lombardo, J.A., ''Anabolic/Androgenic Steroids,'' NIDA Research Monograph 102,1990.
- Miller, R.W., ''Athletes and Steroids: Playing a Deadly Game,'' FDA Consumer, November 1987.
- National Institute on Drug Abuse, ''anabolic Steroids: Is Bigger Better or Just Big Trouble?,'' NIDA Notes , Spring /Summer 1989.
- National Institute on Drug Abuse, ''Study of Athletes Shows Aggression and Other Psychiatric Side Effects From Steroids Use,'' NIDA Notes , Spring/ Summer 1989.
- Norris, J.A.,''FDA Warns: Sterods May Be Hazardous to Your Health,'' Schools Without Drugs: The Challenge , U.S.Department of Education, Novenber1987.
- Office of Ispector General, U.S.Department of Health and Human Services, ''Adolescents and Steroids: A User Perspective,''August 1990.
- Office of Inspector General, U.S. Department of Health and Human Services, '' Adolescent Steroid Use,'' 1990.
- Stehlin, D., ''For Athletes and Dealers, Black Marcet Steroids Are Risky Business,'' FDA Consumer , 1987.
- U.S.Food and Drug Administration, '' the Blackmarketing of Anabolic, Ergogenic andRelated Prescription Drugs for Athletic Enhancement: An FDA Overview,'' FDA Consumer , 1987.
- U.S.General Accounting Office, 'Drung Misuse: Anabolic Steroids and Human Growth Hormone,'' August 1989.