"Sadık cahildir ki, a'mâl-i saliha nereye baktığını bilmiyor ve a'mâl-i salihanın ruhu, esası, ihlâs olduğunu derk etmiyor. Rekabet suretiyle evliyaullaha karşı bir nevi adâvet taşımakla, vüs'at-i rahmet-i İlâhiyeyi itham ediyor." İzah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Fakat, âhirette tek bir adama beş yüz sene mesafelik bir cennet ihsan edilmesi ve yetmiş bin kasır ve huriler verilmesi ve ehl-i Cennetten herkes kendi hissesinden kemâl-i rıza ile memnun olması işaretiyle gösteriliyor ki, âhirette medar-ı rekabet bir şey yoktur ve rekabet de olamaz. Öyleyse, âhirete ait olan a'mâl-i salihada dahi rekabet olamaz; kıskançlık yeri değildir. Kıskançlık eden ya riyâkârdır; a'mâl-i saliha suretiyle dünyevî neticeleri arıyor. Veyahut sadık cahildir ki, a'mâl-i saliha nereye baktığını bilmiyor ve a'mâl-i salihanın ruhu, esası, ihlâs olduğunu derk etmiyor. Rekabet suretiyle evliyaullaha karşı bir nevi adâvet taşımakla, vüs'at-i rahmet-i İlâhiyeyi itham ediyor."(1)
Sadakatin bütün manası ile bir hassesinin manası farklıdır. "El" denildiği zaman, insanın bütünü kast edilmez, sadece bir cüzü kast edilir. Sadakatin bir cüzü de; bir şeyde şiddetli sebat gösterip bağlanmaktır. Bir kimse hakta sarsılmadan sebat gösteriyorsa, bu sadakat oluyor. Aynı kimse batıl bir şey üstünde sebat gösteriyorsa; bu da sadık cahil oluyor ve sadakatin bütününü değil, bir cüzünü üstünde gösteriyor.
Sadakat ve ilim ehli olan birisi, salih amel ile cennet arasındaki bağı bilir ve o hususta rekabet ve riya yapmaz. Cennet hususunda rekabet ve riyanın neden olamayacağı hususunu, Üstad Hazretleri yukarıda gayet güzel bir şekilde izah ediyor. İşte bu bağı göremeyip, ibadet hususunda rekabet ve riyaya düşen adam, sadık cahillerden oluyor. Halbuki ibadette esas olan ihlastır, bunda en küçük bir arıza ibadeti iptal eder.
Bu sadık cahiller, kendi mesleğinin revaç görmesi adına, başka meslekte olan alim ve evliyalara karşı düşmanlık ve hasetlik besleyebilirler. Hatta işi daha da ileri götürüp, "Allah neden bu alime ya da evliyaya benim şeyhimden daha ziyade ilim ve velayet vermiş." diye tenkide de yeltenebilir. Belki direkt böyle bir şey demese de, hal dili ile bunu ifade edebilir. Bir alim ya da evliyaya hürmetsiz olmakta, zımni bir tenkit ve adavet vardır.
- Sadık cahil ne demektir?
Sadık cahil; ahmak dost anlamında kullanılmıştır. Sadakati var, ancak sadakatin gerekleri nelerdir, nerde, nasıl hareket edeceğini bilmez. Fayda vereceği zannıyla çoğu zaman zarar verir.
Bayram Yüksel Ağabey'in sık sık anlattığı bir hatırada, Üstadımızın, abilerden birinin tedbirsizliği sebebiyle; "Kardeşim, azami sadakat ve ihlas yetmez; azami dikkat lazımdır." ifadesi konumuza müşahhas bir delil olabilir.
(1) bk. Lem'alar, Yirminci Lem'a.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü