Pek çok çocuk karanlıktan korkar. Onları korkutan ister dolaptaki öcü ister yatağın altındaki canavar olsun, çocukların korkularını yenmeleri için ebeveynlerin yapabileceği şeyler vardır.
Korku, hepimiz için hayatın normal bir parçasıdır, çocuklarınız da buna dahildir. Genellikle yeni bir şey denediğinizde, daha önce hiç deneyimlemediğiniz bir şey yaşadığınızda, bir bilinmeyenin karşısında ortaya çıkar. Çocuklar için bu neredeyse her gün gerçekleşir bu yüzden korkunun yüzünü göstermesi için pek çok fırsat vardır, özellikle de geceleri.
Beverly Hills, California’da bir aile terapisti olarak çalışan Jenn Berman, “Karanlık korkusu genellikle çocuklar bir hayal gücü mevhumuna sahip olabilecek kadar büyüdüklerinde gelişir,” diyor.
Karanlık korkusu genellikle hayal kuracak kadar büyümüş ama henüz fantezi ile gerçeği ayırt edebilecek kadar olgunlaşmamış 2 ya da 3 yaşındaki çocukları can evinden vurur, diyor Berman.
Bu, bilinmeyen şeye korkutucu olma fırsatını verir. Buna bir de zihni meşgul edecek dikkat dağıtıcı unsurların olmadığı genç bir beyin ekleyin. Çocuğun yatak odasında karanlık bir köşedeki bir gölge kolaylıkla üç başlı bir canavara dönüşebilir.
Aynı zamanda Southern Illinois Üniversitesinde bir pediyatri doçenti ve çocuk psikiyatristi olan Dobbins, “Gece bir çocuğun zihnini meşgul edebilecek çok az dikkat dağıtıcı unsur vardır,” diyor. “Bu yüzden, hayal gücü kontrolden çıkar ve bunun sonucunda da gün içinde gayet uyumlu görünen bir çocuk gece çok daha savunmasız bir hale gelebilir.”
Karanlık Korkusu Nereden Gelir
Peki, çocukların karanlıktan korkmasına ne sebep olur?
“Televizyon, karanlık korkusunun en kötü faillerinden biridir,” diyor Berman. “Ebeveynler televizyonun çocuklarını ne kadar etkileyebileceğinin farkında değiller.” TV’deki görüntüler ve sesler onların beyinleri için çok uyarıcıdır, diyor. Yetişkinler için korkutucu olmayan bazı şeyler çocuklar için dehşet verici olabilir.
Dobbins, WebMD’ye “Çoğu ebeveyn çocukların TV’de izledikleri şeylere sınır koymuyor,” diyor. “Örneğin, bir odada kendisinden büyük kardeşiyle birlikte televizyon izleyen küçük bir çocuk tamamen yaşına uygun olmayan bir şey izliyor olabilir.”
İster şiddet içeren bir haber ister popüler bir çizgi film olsun, uzmanlar söz konusu korku olduğunda televizyonun çocuklara çok fazla malzeme verebileceğini söylüyorlar.
Berman, kitapların da çocuklara bir gece yarısı hasarı yaşatma kapasitesine sahip olduğunu söylüyor.
Bu görseller çok göz korkutucu olabilir ve zaten aktif olan hayal gücünü kışkırtarak karanlıkta tek başına çocuğa musallat olmak üzere geri dönebilecek pek çok çeşitli fikri ateşleyebilir. Canavar çizimlerinden cadılara ve masallara kadar pek çok görseli çocuklar yanlış yorumlayabilir ve yetişkinlerin fark edemeyebileceği korkular uyandırabilir..
Şaşırtıcı bir şekilde konu gece yarısı korkuları olduğunda bir başka kabahat de iyi niyetle çocuğuna “Uslu dur yoksa seni öcüler kaçırır” diyen ebeveynlerdir, diyor Dobbins. Bu, her ne kadar gamsız bir cümle gibi görünse de bu basit ifade yine de çocuk için somut sıkıntılar doğurabilir.
“Çocukların çoğu büyürken, ne sebeple olursa olsun, karanlık korkusunu bir dereceye kadar yaşarlar. Fakat iyi haber şu ki bu sorun çözülebilir,” diyor Dobbins.
Karanlık Korkusu: Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler
Karanlık korkusu olan bir çocuk için bir ebeveynin yapabileceği en iyi şey iletişim kurmak, saygılı olmak ve anladığını göstermektir.
“Eğer onlarla en başından beri iletişim kurmuşsanız, karanlık korkusu hakkında onlarla konuştuğunuzda sizi anlarlar,” diyor Berman. “Bir de saygılı olun; onlara korkularının saçma olduğunu söylemeyin çünkü bu hem yardımcı olmaz ve korkularını gidermez hem de bunun üstüne bir de suçluluk ve utanç hissetmelerine neden olur.”
Sakin, ılımlı ve kendine hakim olmaktan sorunun altında yatan nedenleri fark etmeye kadar işte gece vakti korkularıyla mücadele ederken yapmanız ve yapmamanız gerekenler:
Sakin kalın. “Çocuğunuzla karanlık korkusu hakkında konuşurken mümkün olduğunca sakin olun,” diyor Dobbins. “Dinleyin ve abartarak ya da alevlendirerek durumu kötüleştirmediğinizden emin olun.”
Çocuğa güvende olduğu ve korkusuyla baş edebileceği duygusu aşılayın, diyor Dobbins. Bir de korkuya bir isim verin. Çocuğunuza korkunun ne olduğunu açıklayın ve bunun normal olduğunu anlamasına yardımcı olun.
Hüsrana kapılmayın. “Çocuğunuzu, karanlıktan korkmanın normal bir şey olduğuna dair rahatlatın,” diyor Dobbins. “Onun korktuğu şeyin gerçekten var olmadığını bildiğiniz için hüsrana kapılmayın. Bunun saçma olduğunu söylemeyin, küçümsemeyin ya da dalga geçmeyin. Canavarlar gerçek olmasa da korku gerçektir.”
Çocuğunuza destek olun. “Çocukların yaşları gece küçülür,” diyor Dobbins. “ ‘Annemi isterim,’ dediğini duyabilirsiniz bu yüzden bunda bir sorun olmadığına ve ihtiyaç duyduğunda ona yardım etmek için orada olduğunuzu bilmesine izin verin.”
Birlikte uyumaya izin vermeyin. Çocuğunuzun sizinle birlikte yatağa kıvrılması hoşunuza gitse de bu isteğinize direnin. “Her şeye rağmen sizin için işe yarayan sınırları korumalısınız ve çocuğunuza korkuyla başa çıkmasına yarayacak araçları sağlamalısınız,” diyor Berman. Tabi bu kardeşler için de geçerlidir.
Berman, WebMD’ye “Diğer çocuğunuzun görevi kardeşine bakmak değildir,” diyor. “Bir ebeveyn olarak bu sizin işiniz bu yüzden sorunu kardeşlerden birinin odasında yatarak çözmeye çalışmak bir cevap olamaz.”
Çocuğunuzu güçlendirin. Çocuğunuza karanlık korkusunun üstesinden gelme gücünü kazandırın. Berman “Onun yerine babasının kontrol etmesine ihtiyacı olup olmadığını sorun ve en güvenli saatin ne olduğunu belirlemesi için onun karar vermesine izin verin,” diyor. “5 dakikada bir mi kontrol edilmek istiyor yoksa 2 saatte bir mi? Onun iyi hissetmesine ne yardımcı olacaksa öyle yapın.”
Onu, konfor nesneleri ile donatın; sessizce uykuya dalmasına yardımcı olmak için bu bir battaniye de olabilir, peluş bir hayvan da, bir gece lambası da olabilir.
Karanlık korkusuna çanak tutmayın. Dobbins “Çocuğunuza, ‘Dur, yatağının altında canavar olmadığından emin olayım, demeyin,’” diyor. “Ya da , ‘Uslu bir çocuk olursan canavarlar yok olur,’ demeyin.” Ona korkusunun geçerliliği olduğu fikrini veriyorsunuz; bu durumda bunu gerçekten anlayana kadar korkusunun geçmesi mümkün olmayacaktır.” Bu yüzden ona dolabı, kıyafetlerini ve ayakkabılarını göstermek için açın, içinde canavar olmadığından emin olmak için değil.
Uyku zamanı yatıştırıcı etkinlikler yapın. Uzmanların söylediklerine göre, televizyon gece vakti iyi bir etkinlik değildir, korkunç kitaplar da öyle. Bunun yerine, rahatlatıcı bir şeye odaklanın, çocuğunuzla bire bir vakit geçirmek gibi.
Daha büyük bir sorun varsa bunu görmezden gelmeyin. Boşanma, bir evcil hayvanın ölümü, bir bebeğin doğumu gibi stresli olaylar herkesin, hatta çocukların bile dengesini bozabilir, kaygı riskini artırabilir. Dobbins, bunun sonucunda, kaygının gece karanlık korkusu olarak yeniden ortaya çıkabileceğini söylüyor. Eğer bunda rol oynayan ailevi sorunlar varsa, pediyatristinizle konuşun ve bir danışanla görüşmenin çocuğunuza faydalı olup olmayacağına bakın.
Yardım alın. Anlayışlı bir ebeveynin desteğiyle, çocukların çoğu karanlık korkusunu birkaç haftada atlatabilir. Ancak eğer korku daha uzun sürüyorsa yardım almak çocuğunuzun faydasına olacaktır.
Kaynak: Heather Hatfield