Belirtiler ve semptomlar neden önemlidir?
Çoğu insan "işaret" ve "belirti" kelimelerini birbirinin yerine kullanır. Ancak tıp alanında kullanımlarını etkileyen önemli farklılıklar vardır.
Deri döküntüsü veya öksürük gibi bir hastalığın nesnel kanıtı bir işarettir. Bir doktor, aile üyeleri ve belirtileri yaşayan kişi bunları tanımlayabilir.
Bununla birlikte, karın ağrısı, bel ağrısı ve yorgunluk gibi normal işlevde daha az belirgin kırılmalar semptomlardır ve yalnızca bunları yaşayan kişi tarafından fark edilebilir. Semptomlar özneldir, yani diğer insanlar yalnızca durumu olan kişi tarafından bilgilendirildiklerinde bilirler.
Bu MNT Bilgi Merkezi makale, belirti ve semptomların etkilerine ve bunların geçmişine bakacaktır. Eser ayrıca farklı işaret ve semptom türlerini ve bunların tıpta kullanımlarını tanıtacak.
Belirti ve semptomlarla ilgili hızlı gerçekler
- Hafif bir baş ağrısı sadece bir semptom olabilir çünkü başka hiç kimse onu gözlemleyemez.
- Tıbbi semptomlar kronik, nükseden ve düzelen olmak üzere ikiye ayrılır.
- Tıbbi belirtinin bir örneği, başka bir kişi tarafından ölçülebildiği ve gözlemlenebildiği için yüksek tansiyondur.
- Anthony van Leuwenhoek, 1674 yılında mikroskobu icat etti ve teşhis araçlarının çehresini sonsuza dek değiştirdi.
İşaret ve semptom
Bir işaret, bir başkası tarafından gözlemlenebilen bir sağlık sorununun etkisidir. Bir belirti, yalnızca durumu olan kişi tarafından fark edilen ve deneyimlenen bir etkidir.
Belirti ve semptomlar arasındaki temel fark, etkiyi kimin gözlemlediğidir.
Örneğin, bir kızarıklık bir işaret, bir belirti veya her ikisi olabilir:
- Hasta kızarıklığı fark ederse bu bir semptomdur.
- Doktor, hemşire veya hastadan başka biri kızarıklığı fark ederse, bu bir işarettir.
- Hem hasta hem de doktor kızarıklığı fark ederse, bu hem bir belirti hem de bir belirti olarak sınıflandırılabilir.
Bir sistemin veya vücut parçasının normal şekilde çalışmadığını kim fark ederse etsin, belirtiler ve semptomlar, vücudun bir kişiye her şeyin sorunsuz gitmediğini bildirme yollarıdır. Bazı belirti ve semptomların bir tıp uzmanı tarafından takip edilmesi gerekirken, diğerleri tedavi olmaksızın tamamen düzelebilir.
Tarih
Hipokrat'ın bir hastanın idrarını tatması gerektiğinden, belirti ve bulguların teşhisi uzun bir yol kat etti.
Zaman ve teknoloji ilerledikçe belirtilerin tanımlanması giderek daha fazla doktora bağımlı hale geldi.
Antony van Leeuwenhoek mikroskobu icat ettiğinde ve 1674'te hücreleri ve mikropları keşfetmek için kullandığında, çıplak gözle tamamen görünmeyen hastalık belirtilerini tanımlama olasılığını açtı. Bunlar, kandaki ve idrardaki yabancı organizmaları, kan ve atık materyalin bileşimindeki değişiklikleri ve diğer önemli mikroskobik işaretleri içerir.
Bu göstergeler, normal işlev ile tehlikeli hastalıklar ve koşullar arasındaki fark olabilir.
Gelişen teknoloji, hastalıkları tanımlama söz konusu olduğunda klinisyenlerin eline daha fazla güç verdi.
1800'lerden beri tıp bilimi, doktorların belirtileri net bir şekilde tanımlamalarına yardımcı olma konusunda büyük bir hızla ilerledi. Artık doktorların, hastanın bile fark edemediği belirtileri tanımlamasına ve analiz etmesine yardımcı olacak bir dizi cihaz mevcuttur.
Bunlar şunları içerir:
- Stetoskop: Bir doktor bunu kalp ve akciğerlerin sesini dinlemek için kullanabilir.
- Spirometre: Bu, akciğer fonksiyonunun ölçülmesine yardımcı olur.
- Oftalmoskop: Bir göz uzmanı bunu gözün içini incelemek için kullanabilir.
- X-ışını görüntüleme: Bu, kemiklere zarar verebilir.
- Tansiyon aleti: Kolun etrafına oturan ve tansiyonu ölçen bir cihazdır.
20. yüzyılda, işaretleri değerlendirmek için yüzlerce yeni cihaz ve teknik oluşturuldu. Modern tıp tarihinin bu döneminde, "işaret" ve "belirti" terimleri ayrı anlamlar geliştirdi, çünkü artık doktorlar ve hastalar tıbbi sorunları tanımlamak için yakın bir şekilde birlikte çalışmaya ihtiyaç duymuyordu.
Doktorlar artık daha önce hastalarının tarif etmesine güvenebilecekleri işaretleri görebilirler. Modern tanıma göre, bunlar semptomlardı, ancak şimdi işaretler olarak sınıflandırılıyorlar.
Semptomlar
Üç ana semptom türü vardır:
- Remitting semptomlar: Semptomlar tamamen iyileştiğinde veya düzeldiğinde, bunlar remisyon semptomları olarak bilinir. Örneğin, soğuk algınlığı semptomları birkaç gün boyunca ortaya çıkabilir ve daha sonra tedavi olmaksızın düzelebilir.
- Kronik semptomlar: Bunlar uzun süreli veya tekrarlayan semptomlardır. Kronik semptomlar genellikle diyabet, astım ve kanser gibi devam eden durumlarda görülür.
- Tekrarlayan semptomlar: Bunlar geçmişte meydana gelen, çözülen ve sonra geri dönen semptomlardır. Örneğin, depresyon belirtileri yıllarca ortaya çıkmayabilir, ancak daha sonra geri dönebilir.
Bazı koşullar hiçbir belirti göstermez. Örneğin, bir kişi bilmeden yıllarca yüksek tansiyona sahip olabilir ve bazı kanserlerde daha sonraki, daha agresif aşamalara kadar hiçbir belirti görülmez. Bunlar asemptomatik durumlar olarak bilinir ve semptom fikri genellikle rahatsızlık veya anormal işlevle bağlantılı olsa da semptomsuz bir durum ölümcül olabilir.
Çoğu enfeksiyon türü belirti göstermez. Bunlar subklinik enfeksiyonlar olarak bilinir ve enfeksiyonu taşıyan kişide belirgin semptomlara neden olmamasına rağmen bulaşıcı olabilir. Enfeksiyon, inkübasyon döneminde veya enfeksiyöz ajanın vücudu ele geçirdiği süre boyunca diğer insanlara hala bulaşabilir.
Subklinik enfeksiyonların bir başka tehlikesi, enfeksiyonun kendisiyle ilgisi olmayan komplikasyonlara neden olabilmeleridir. Örneğin, tedavi edilmeyen idrar yolu enfeksiyonları (İYE) erken doğumlara neden olabilir.
HPV gibi birçok enfeksiyon hemen semptom göstermez ve yine de başkalarına bulaşabilir.
Başlangıçta semptomlara neden olmayan enfeksiyon örnekleri HIV, insan papilloma virüsü (HPV) herpes simpleks virüsü (HSV), sifiliz ve hepatit B ve C'dir.
Bir kişi, pek çok asemptomatik durumun ilk kez, normalde farklı bir problemle ilgili olarak, bir doktora ziyareti sırasında farkına varacaktır. Belirgin olmayabilecek altta yatan sorunları belirlemek için düzenli sağlık kontrollerinden geçmek önemlidir.
Çoğu kanser, erken evrelerinde asemptomatiktir. Örneğin prostat kanseri, belli bir noktaya gelene kadar belirti göstermez. Kanseri tedavi ederken erken tedavi genellikle çok önemli olduğundan, bazı kanserleri bu kadar tehlikeli yapan da budur.
Bu nedenle, risk altındaki kişiler için düzenli tarama testleri önemlidir.
İşaretler
Tıbbi işaret, bir hastanın muayenesi sırasında bir doktor, hemşire veya tıbbi cihaz tarafından tespit edilen, fiziksel tepki bağlantılı tıbbi bir olgu veya özelliktir. Genellikle ölçülebilirler ve bu ölçüm tıbbi bir problemi teşhis etmede merkezi olabilir.
Bazen bir hasta bir işaret fark etmeyebilir ve alakalı görünmeyebilir. Bununla birlikte, bu işaretin vücudun geri kalanıyla nasıl ilişkili olduğunu bilen bir tıp uzmanının elinde, aynı işaret, altta yatan bir tıbbi sorunu tedavi etmenin anahtarı olabilir.
Bir klinisyen tarafından bir hastalığa bağlanabilecek bazı belirti örnekleri:
- Yüksek tansiyon: Bu, bir kardiyovasküler problemi, ilaca ters bir reaksiyonu, bir alerjiyi veya diğer birçok olası durumu veya hastalığı gösterebilir. Bu, tanıya ulaşmak için genellikle diğer işaretlerle birleştirilecektir.
- Parmakların çomaklanması: Bu, akciğer hastalığının veya bir dizi genetik hastalığın belirtisi olabilir.
Doktorlar, eğitimsiz bir kişinin önemli görmeyebileceği işaretleri almak üzere eğitilir.
İşaretler aşağıdaki kategorilere uyar:
- Prognostik işaretler: Bunlar geleceğe işaret eden işaretlerdir. Hastalığın doğasını belirtmek yerine, onlara ne olacağı ve hastalığın muhtemelen ne kadar şiddetli olacağı gibi hasta için sonucu tahmin ederler.
- Anamnestik işaretler: Bu işaretler, bir kişinin tıbbi geçmişinin bazı kısımlarına işaret eder. Örneğin, cilt izleri geçmişte şiddetli aknenin kanıtı olabilir.
- Teşhis işaretleri: Bu işaretler, doktorun mevcut bir sağlık problemini tanımasına ve tanımlamasına yardımcı olur. Örneğin, bir erkeğin kanındaki yüksek seviyelerde prostata özgü antijen (PSA), prostat kanseri veya prostat probleminin bir işareti olabilir.
- Patognomonik işaretler: Bu, bir doktorun bir işareti tam kesinlik ile bir duruma bağlayabileceği anlamına gelir. Örneğin, bir kan örneğinde belirli bir mikrop bulunması, belirli bir viral enfeksiyona işaret edebilir.
Belirtiler ve semptomlar arasında farklılıklar olsa da, her ikisi de nihayetinde vücudun sağlık sorunlarını iletmek ve bir çözüm arayışını tetiklemek için kullandığı yöntemlerdir.
Kendi kendinize keşfettiğiniz semptomları veya bir doktor tarafından bulunan herhangi bir işareti görmezden gelmemek önemlidir.