Organik Bileşiklerin Adlandırılması
Organik Bileşiklerin Adlandırılması Organik Bileşiklerin Adlandırılması01. Hidrokarbonlar01.01. Alkanlar01.02. Alkil Grupları01.03. Alkenler01.04. Alkinler02. Adlandırma Yaparken Uyulması Gereken Kurallar03. Halkalı Alifatik Yapıların Adlandırılması04. Aromatik Yapıların AdlandırılmasıOrganik bileşikleri aşağıdaki gibi öncelikle sınıflandırabiliriz.01. HidrokarbonlarYapısında sadece C (karbon) ve H (hidrojen) bulunan bileşiklerdir. Karbonlar tek bağlıysa doymuş hidrokarbonlar (alkanlar), halkalı yapılarda ise sikloalkanlar adını alır.01.01. AlkanlarAlkanlar CnH2n+2 genel formülü ile gösterebiliriz.Formül Adlandırma Formül AdlandırmaCH4 Metan C11H24 UndekanC2H6 Etan C12H26 DodekanC3H8 Propan C13H28 TridekanC4H10 Bütan C14H30 TetradekanC5H12 Pentan C20H42 EikosanC6H14 Hekzan C21H44 HeneikosanC7H16 Heptan C22H46 DokosanC8H18 Oktan C30H62 TrikontanC9H20 Nonan C40H82 TetrakontanC10H22 DekanKarbon atomu 1 veya 2 karbona bağlanmışşsa buna düz zincirli hidrokarbon denir.Açık formüldede görüldüğü gibi C atomu 4 tane bağını yapmış. Bileşiğin sonunda ve başında CH3 ler var. 3 tane karbon atomu olduğu için propan olarak adlandırılır.Eğer karbon atomu 2 den fazla karbona bağlanmış ise dallanmış hidrokarbon denir .• Düz zincirli hidrokarbonun baştan veya sondan ikinci karbonunda metil grubu varsa izo dallanma denir.• Baştan veya sondan ikinci karbonda bağlı iki metil grubu neo dallanma denir.01.02. Alkil GruplarıAlkanlardan bir hidrojen çıkarılması ise oluşan gruplara alkil grubu denir. Genel olarak CnH2n+1 şeklinde gösterilir.Formül AdlandırmaCH3- MetilCH3- CH2- EtilCH3- CH2- CH2- PropilCH3- CH2- CH2- CH2- Bütil01.03. AlkenlerYapısında bir veya daha fazla çift bağ içeren hidrokarbonlara denir. Genel olarak CnH2n olarak gösterilir.Yapısındaki p bağı C-C bağı arasındaki dönmeyi engellediği için cis-trans izomeri meydana gelir.Formül AdlandırmaEten (Etilen)PropenBüten01.04. AlkinlerYapısında C-C üçlü bağı içeren doymamış hidrokarbonlardır. Genel olarak CnH2n-2 formülü ile gösterilirler.Formül Adlandırma02. Adlandırma Yaparken Uyulması Gereken Kurallar1. Yapıdaki en uzun hihrokarbon zinciri bulunur. Bu zincir dışındaki tüm gruplara yan zincir veya sübstitüyent denir. Yan zincirlere mümkün olan en küçük numaralar verilerek numaralama işlemine başlanır.2. Herbir sübstitüyentin yerini gösteren numara yazılarak çizgi çekilir, sübstitüyentin adı yazılır.Üçüncü karbonda metil grubu bağlı olduğu için 3 metil , 6 karbonlu olduğu için yapı hekzan olarak adlandırılacak3- metilhekzan3. Eğer yapıda birden fazla yan zincir varsa adlandırma yapılırken yaz zincirler alfabetik sıraya göre yazılır ve temel hidrokarbon ismine bitişik yazılır. Eğer iki yan zincirden birisi daha fazla karbonlu ise karbon sayısı az olan yan zincir daha önce yazılır.3–5 dimetil oktan3. karbonda metil grubu var, 5. Karbonda metil grubu var. 8 karbonlu yapı olduğu için oktan olarak adlandıracağız.3-metil-4- etil heptan3. karbonda metil grubu var. 4 nolu karbon atomundan ana zincire bağlı etil grubu var. Ana zincir 7 karbon içerdiği için heptandır.4. Eğer yapıda çift bağ varsa çift bağa yakın olan karbon atomuna küçük numara verilir.4-metil-2 heptenÇift bağa en küçük numara gelecek şekilde numaralandırılmaya başlanır. 4. Karbonda metil grubu bağlanmış ve 2. Karbonda çift bağ olduğu için (alken) heptan –en ekini alır, hepten olur. Çift bağ yeride belirtilir.5. Eğer yapıda fonsiyenel grup var iseYapıda fonksiyonel grup olduğu için numaralandırmaya oradan başlanır. 3. Karbon atomunda çift bağ olduğu için buda belirtilir. 5 karbonlu olduğu için adlandırma pentan olarak yapılır fakat çift bağ olduğu için penten olur. Fonsiyonel grup aldehit bu yüzden pentelal olarak adlandırılır.3-aminopentanoik asitNH2 burada yan zincir ve amino olarak isimlendirilir. 5 karbonlu bir yapı pentan . Ama karboksilik asit grubu var.03. Halkalı Alifatik Yapıların AdlandırılmasıSübstitüye olmuş sikloalkenler adlandırılırken çift bağ karbonlarına 1 ve 2 numaraları verilir. Sübstitüyent gruplarıda mümkün olna en küçük numaralar verilerek adlandırma yapılır.04. Aromatik Yapıların AdlandırılmasıAromatik bileşiklerin en önemlisi benzendir.Sübstitüye olmuş karbona 1 numara verilerek isimlendirme yapılır. Bu durumda bu yapı 1-aminobenzen şeklinde okunur, özel adı anilindir.Disübstitüye benzenlerde sübstitüentlerin yerleri;Eğer 2 sübstitüent bitişik karbonlara bağlı ise orto (o-), eğer arada bir karbon varsa meta (m-), karşılıklı köşelerde ise para (p-) öntakıları ile belirtilir.Fenole göre adlandırıldığında hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomu 1 numara olarak numaralandırlır. Sübstitüye olmuş karbona mümkün olan en küçük numara verilir. 1-)amaç: 1-)Amaç: Ohmmetre (veya avometrenin Ω kademesi) ile diyotun sağlamlık kontrolünü yapmak, anot ve katot uçlarını bulmayı öğrenmek.2-)Genel Bilgi:Diyot; bir yönde akım geçiren, diğer yönde akım geçirmeyen elektronik devre elemanıdır, PN birleşmesinden meydana gelir. Diyotu oluşturan P tipi maddeye anot (+) ,N tipi maddeye ise katot(-) denir. Diyotlar doğru yönde akım geçirir,ters yönde akım geçirmezler. Diyotlar büyük akımlı doğrultma devrelerinden ,zayıf akımlı tüm elektronik devrelere kadar geniş kullanım alanlarına sahiptir.Diyotlar elektrik akımına karşı bir yönde küçük, diğer yönde büyük direnç gösterirler. Diyotların sağlamlık kontrolünü analog bir avometre ile yapabileceğimiz gibi dijital bir avometre ile de yapabiliriz. İlk önce analog avometre ile sağlamlık kontrolünü izah edecek olursak : Avometrenin iki probu vardır. Biri siyah diğeri kırmızıdır. Kırmızı uç artı ,siyah uç eksi uçtur. Ölçü aleti X1 kademesine alınır. Ohmmetre uçları diyot uçlarına iki şekilde temeas ettirilir. Birinci ölçümde ibre saptıysa (direnç düşük ,akım geçiyor ) ,ikinci ölçümde ibre sapmamalıdır(direnç yüksek,akım geçmiyor). Eğer durum bahsettiğimiz gibi ise diyot sağlamdır. İbrenin gösterdiği durumda siyah probun temas ettiği uç anot, kırmızı probun gösterdiği uç katot uçtur. Çünkü analog avometrelerde kırmızı prob ucu (+) içindeki pilin eksi ucudur.Dijital ölçü aletlerinde ise ölçü aletinin kademe anahtarını buzerli diyot ölçme kısmına getirir, öyle ölçüm yaparız. Bir yönde alet 500-600 arasında değer gösterir. Diğer yönde değer göstermez ise diyot sağlamdır. Eğer alet 500 den az değer gösterip ses ile sürekli uyarıyorsa diyot kısa devredir. Yani bozuktur.,yenisi ile değiştirilmelidir.Dijital ölçü aletinin prob ucu pilin aynı polariteli ucu olduğundan değer gösterdiği andaki siyah uç katot ,kırmızı uç anot uçtur. Diyotların üzerine imalat sırasında bir çizgi çizilmiştir. Bu çizgi katot uçtur. Diğer uç ise anot ucudur.3-)Deneyin bağlantı şeması4-)Kullanılan araç ve gereçler1.Analog avometre2.Dijital avometre3.1N 4001 diyot 1 adet4.Zener diyot5.1N 4148 (anahtarlama diyotu)5-)Deneyin yapılışı1.Analog avometreyi X1 kademesine alıp prob uçlarını birbirine temas ettiriniz ve sıfır ayarını yapınız.2.Analog avometre ile genel bilgide izah edildiği gibi diyot uçlarını kontrol ediniz.Anot ve Katot uçlarını belirleyiniz. Aldığınız değerleri tabloya yazınız.3. Analaog avometre ile ters yön ölçümünde ibre hiç sapmayacaktır.Kademe anahtarını artırarak bu değeri okumaya çalışınız.4. Aynı ölçümü bu sefer dijital avometre ile yaparak aldığınız değerleri tabloya yazınız.5. Aynı ölçümleri zener ve anahtarlama diyotları için de yapınız.6-)Deneyde alınan değerlerAnalog avometre ile yapılan ölçmede Dijital avometre ile yapılan ölçmedeDoğru yön direnci(Ω) Ters yön direnci(Ω) Doğru yön direnci(Ω) Ters yön direnci(Ω) Diyotlar1N 4001….V zener1N 41487-)SORULAR1.Diyotun sağlamlık kontrolünün yapılışını kısaca açıklayınız.2.Diyot üzerindeki çizgiye yakın olan uç hangi uçtur?3.Diyotların çeşitlerini yazarak sembollerini de yanına çiziniz.8-)CEVAPLARDÜŞÜNCELERÖğrencinin;Adı :Soyadı:Sınıfı :No : İşe başlamaTarih:…/…./….Saat :Verilen Süre: İşi bitirmeTarih:…/…./….Saat :Kullanılan Süre: DEĞERLENDİRMERakamla YazıylaAtölye Öğrt.Atölye Şefi Iı.dönem Kimya Dönem Ödevi ORTACA LİSESİII.DÖNEM KİMYA DÖNEM ÖDEVİKimya Kanunları ve Hesaplamaları;1.Kütle Korunumu Kanunu:Reaksiyona giren maddelerin kütleleri toplamı,reaksiyondan çıkan maddelerin kütleleri toplamına eşittir.Bu kanuna Lavoisier kanunu denir.2.Sabit Oranlar Kanunu:Bir bileşikteki elementlerin kütleleri arasındaki orana denir.Bu oran giren maddelerin mol sayıları oranına eşittir.3.Katlı Oranlar Kanunu:İki element birbirleriyle birden fazla bileşik yaptıklarında elementlerden birisinin kütlesi sabit iken diğer elementin bileşiklerdeki kütlelerinin oranına katlı oranlar kanunu denir.X2Y3 ve XY2 bileşiklerinde Y’ler arasıki orana katlı oranlar kanunu denir.Kimyasal Hesaplamalar;Maddelerin birbirleriyle etkileşerek yeni maddeler oluşturmasına kimyasal olay denir.Bu tepkimelerde;• Kütle• Atom sayısı ve çeşidi her zaman korunurken;• Mol sayısı• Molekül sayısı• Hacmi, değişebilir.1.Avagadro Hipotezi:Aynı sıcaklık ve basınçta bütün gazların eşithacimlerde eşit sayıda tanecik bulunur.Yani ayrı şartlarda (basınç ve sıcaklık aynı) bulunan maddenin eşit hacimlerinin mol sayısı de eşittir.