Vücudumuzun ana enerji kaynağı basit şeker olan glukozdur. Kan şekerinin (glukoz) en büyük kullanıcısı kaslarımızdır. Tip 2 Diyabetli hastaların kasları, glukozu kas hücresine sokan insüline karşı direnç gösterir. Bu nedenle egzersiz çok önemlidir. Egzersiz ile enerji ihtiyacı artan kas hücreleri glukozu enerji kaynağı olarak kullanırlar.
Egzersiz tip 2 Diyabet tedavisinde beslenme ve ilaç tedavisi kadar önemli bir yer tutar. Düzenli egzersiz kan şekerinin düşürülmesinde büyük öneme sahiptir.
Düzenli Egzersiz ve Tip 2 Diyabete Etkileri
- Kan şekerini (glukoz) normal düzeye indirir.
- İnsülin kullanan Tip 2 Diyabetli hastaların insülin ihtiyacını azaltır.
- Kilo kaybı sağlayarak obeziteyi (tedavi gerektiren şişmanlık) azaltır.
- Kemik ve kas yapısını destekleyerek kuvvetlendirir.
- Kalp kasının kanlanmasını arttırır ve kalp kasını güçlendirir.
- Kanda ki kötü kolesterol ve kan yağlarının düzeylerini düşürür.
- İnsanda mutluluk hissi oluşmasını sağlar ve sizin tedaviye uyumunuzu arttırır.
- Egzersiz kısaca iyi gelir.
Ne Tür Egzersiz ve Ne Zaman?
Normal şartlarda kontrol altında olan bir Tip 2 Diyabetli hasta her insan gibi olağan egzersizleri uygulayabilir. Ancak özellikle yaşlı veya diyabet kontrolü sorunlu olan ve insülin kullanan Tip 2 Diyabetli hastaların herhangi bir egzersize başlamadan önce diyabet uzmanın ile görüşmesi gerekir. Eğer altta yatan bir kalp sorununuz var ise, yada idrarda keton cisimcikleri belli oranda görülüyorsa, kendi başınıza yapacağınız egzersiz şeker metabolizmanızı ters etkileyebilir. Keton üretiminiz artabilir ve ketoasidoz dediğimiz bir çeşit diyabetik koma riski ile karşı karşıya kalabilirsiniz.
- Eğer kan şekeriniz (glukoz) 200-250 mg/dl üzerinde seyrediyor ve ketonüriniz (idrarda keton atılımı) varsa egzersizden önce doktorunuza başvurun.
Gerekli kontroller yapıldıktan sonra egzersiz programları doktorunuzla birlikte değerlendirilmelidir. Çok farklı yoğunluk ve sıklıkta egzersiz programları ayarlanabilir. Burada sizin yaşınız, mesleğiniz, aktif çalışıp çalışmadığınız, diyabetinizin süresi, diyabetinizin ne kadar kontrol altında olduğu gibi etmenler göz önüne alınmalıdır.
Egzersiz öncesi hatırlanması gerekenler
- Egzersiz öncesi ve sonrasında kan şekerinizi ölçün. Eğer egzersiz sırasında başdönmesi yada aşırı halsizlik olursa hemen durun ve kan şekerinizi kontrol edin. Hipoglisemi her zaman aklınızda tutmanız gereken bir olasılık olmalıdır.
- Egzersiz eğer kapalı ortam (ev yada spor salonu) dışında açık alanda ve uzun mesafelerde yapılacak ise, yanınızda şeker ölçme cihazınız (glukometre) ve bir miktarda şeker bulundurun.
- Egzersiz tipinize göre insülin yapma bölgenizi ayarlayın. Örneğin bir yaz sabahı yüzecekseniz kollarınıza, bisiklete binecekseniz yada tempolu yürüyecekseniz bacaklarınıza bir önceki günden itibaren insülin yapmayın.
- Egzersiz yapacaksanız yemekten bir saat önce ve sonrayı kapsayan zamanda egzersiz yapmayın. Özellikle insülin kullanıyorsanız ya egzersizden önce yada sonra yapacağınız insülini azaltmanız yada daha fazla karbonhidrat almanız gerekecektir.
- Kilo problemi nedeniyle egzersiz yapan Tip 2 Diyabetli hastaların normal insülin dozları ile daha fazla karbonhidrat almalarından ise, insülin dozlarını azaltmaları böylece de kalori kısıtlaması yapmaları önerilir.
- Egzersiz kaslarımızın insüline olan duyarlılığını arttırır. Herşey yolunda olsa bile hafif de olsa hipoglisemi (kan şekerinde düşüklük) yaşayabilirsiniz. O takdirde doktorunuzla görüşerek insülin dozlarınızı ayarlayın.
- Yanınızda yakınlarınızın telefon numaralarının yazılı olduğu bir kart taşıyın. Bu kartın PVC ile kaplı halde boynunuzda asılı olması yabancıların görebilmesi açısından daha iyi olur. Kartın diğer yüzünde kimlik bilgileriniz ve Tip 2 Diyabet olduğunuz kolayca okunur şekilde yazmalıdır.
- Ayaklarınızın rahatı ve konforu diyabet açısından çok önemlidir. Egzersiz için kulladığınız ayakkabıları özel olarak seçin.
- Egzersiz sonrası geç hipoglisemi olabileceğini aklınızda tutun. özellikleri yazları yapılan gece yürüyüşlerinden sonra akşam yatmadan bir ara öğün alabilirsiniz.
Egzersizin Tip 2 Diyabet için Riskleri
- Hipoglisemi
- Bilinen yada daha öncesinden bilinmeyen kalp hastalığının ağırlaşması
- Dejeneratif eklem hastalığında kötüleşme
- Nöropati dolayısıyla eklemlerde yaralanma yada incinme riski
- Proliferatif Diyabetik Retinopatisi olan hastalarda, ağır egzersiz ile göz dibinde kanama
- Sınırda böbrek yetersizliği (diyabetik nefropati) olan hastalarda idrarda protein atılımı (proteinüri)