90 ünlü bir bilim adamı ve halk figürü olarak kutlanır.
Bir okul çocuğu olarak, Moskova Devlet Üniversitesi'nin mekanik ve matematik bölümünde sınavlara girdi. 17 yıllarında okuldan mezun olduktan sonra, derhal bu fakültenin son dersine alındı. 19 yıllarında tezini savundu, yılın 23'inde - doktora tezi ... Daha sonra bilimsel ve öğretici faaliyetler, unvanlar, ödüller. Bununla birlikte, aynı zamanda, içinde kusurların, adaletsizliğin, çevredeki hayatın yanlışlığının farkındalığı ile ortaya çıkan sürekli bir iç çalışma vardır.
Olanların nedenlerini anlama isteği onu muhalifler çemberine götürür. Muhaliflerin zulmüne, psikiyatrinin siyasi baskı aracı olarak kullanılmasına, İnsan Hakları Komitesi'ne üye olmasına karşı çıkıyor. Özellikle çok fazla güç, SSCB’de din özgürlüğünün ve inananların haklarının korunmasını sağlıyor. Ve bu, babasının bir zamanlar kabul ettiği gerçeğine rağmen: İç Savaş yıllarında, kendisiyle kişisel teması mümkün olan bir adam için iyi bir Tanrı'ya olan inancını mahrum bırakan bir şey gördü ve tecrübe etti.
Fakat kendisi farklı bir şekilde hissetti: “Bana öyle geliyor ki, inanç hayatım boyunca umutsuzluk yaşamama yardımcı oldu. Dini tecrübe bir insana, insanlara hayatlarını anlamlı bir şey olarak algılama, saçma tiyatronun kategorisinden çıkarmak için fırsat verir. ”
Çocukluktan beri ortaya çıkan Rus edebiyatının sevgisine, böyle bir inanca karşı tutum hikayeler söyleyemedik ama liberal muhalif çevreleri olan yolları keskin biçimde birbirinden uzaklaşıyor. Çünkü felsefi ve gazeteciliğe yansımaları ana teması, kendisini bulduğu hakaret ve aşağılanmış devlet olan Rus halkının kaderidir.
Shafarevich, modern Rusya için en önemli şeyin tarihini, tarihsel deneyimini anlama hakkını savunmak olduğu sonucuna varıyor. Ve yalan ve aldatma bloklarıyla ezilmiş olan ulusal bilincin değişmesine katkıda bulunun. Rusların kaçınılmaz bir tarih dönüşüne hazır olmaları gerekiyor, aksi takdirde onlar için felaket olabilirdi.
Zafer Bayramı ile bağlantılı toplumdaki en son skandallar, sadece sözlerinin sadakatini doğrular: “Ancak Rusya’ya tarihin bir hatası olarak bakıldığında, gelişmiş, kültürel, zekice, hatta en terbiyeli olanı bile, elbette, sağlıklı bir gelişme olamaz. . Ya ülke yok olacak ya da bu manevi hastalık üstesinden gelinebilir. ”
Gazeteci ile görüşmede Igor Shafarevich neşeli, açık ve arkadaş canlısıydı. Bugünlerde Almanya'da yayınlanan matematik üzerine kitabını düzenlemeye tamamen daldı, ancak ülkemizin bugünü ve geleceği, halkımız hakkında zor bir konuşmayı reddetmedi.
- Igor Rostislavovich, genç yaşlarınızda içimde ve ulusal duyguların uyanmasına ne katkıda bulundu? Sonuçta, kendini koruma içgüdüsü, temel korku?
- Bir keresinde kamplarda çok fazla zaman geçiren bir adamla tanıştım - otuz yıldan fazla. Asil ve derin bir Rus adamıydı. Hatırlıyorum, ona sordum: görünüşe göre, halk hikayeleri ve destanları dinlerken, çocukluğundan beri hala Rus bir insan olma duygusu atılıyor? Gülümsedi: Çocukken Contes de Perrault'u dinledim (Perro'nun masalları) ... Ama çocukken gerçek Rus masallarını dinledim. Bunun Rus bir kişi olarak kendime olan farkındalığımın nedeni olduğunu düşünüyorum.
Odamda, yaşadığımız ortak dairede, yuvarlak bir raf olduğunu hatırlıyorum. Ve sürekli yeniden okuduğum bir Rus destanları kitabı vardı. Öte yandan, ulusal hislerin doğuştan olması gerektiğini düşünüyorum, genlerinize gömülü. “Alexander Nevsky” filminin hepimiz üzerinde - özellikle Anavatan ile ilgili yüksek sözlerin konuşulduğu yerlerde - ne kadar büyük bir etki yarattığını hatırlıyorum.
Sonra çevredeki yaşamda çok gösterişli, yanlış, Rus halkının manipüle edildiğinin farkına varmaya başladım. Yetkililer hala aynı şekilde hareket ediyor - Rusların şüphesiyle, duygularını manipüle etmeye hazır, genellikle Rus öz bilincinin aşırılık yanlısı olduğuna ve bununla mücadele etmek gerektiğine inanıyor. Aynı zamanda, Rusya nüfusunun yüzde sekseninin yaşadığı bir ülkede yaşıyoruz ... Bu muazzam bir güç, bu yüzden rakiplerimizin bizi irademize tabi tutma çabaları bu kadar büyük.
- Doğru bilgi konusundaki yeteneğiniz çok erken kendini gösterdi. Küçük yaşta şöhret kazanmış bir kişi, kendini kandırmaya düşkün, seçili hissedebilir, başkalarına üstünlüğüne inanabilir ...
- Seçim? Bunun Rus kalıtımında olmadığını, köklerimizde olmadığını düşünüyorum. Aksine, birçoğumuz kurban etme isteğinin kanındayız. Bana bir kez, II.Dünya Savaşı sırasında bir düşmanın tank saldırı püskürtüldü ve dönüm noktası savaşçılardan birinin "... annen de!" diye bağırdığı andı. tankın altına bir el bombası attı. Yani - bazı yüce ideallere bağlılık yemeden, ama böyle, kaba savaş altında, ruhunu "kendi başına" veriyor. Rusların bu duygularına - vatanseverliklerine - her zaman kendi çıkarları için kullanmak istedikleri zaman hitap ediyorlar.
İnsanların kendi menfaatlerine ve savunma haklarına sahip olma ihtimalleri harika, bu yüzden yetkililer bir şekilde bununla baş etmek zorunda, tehlikeyi hissediyorlar ...
Şu anki haliyle hatırlamıyorum, fakat sözde Brejnev anayasasında, perestroyka öncesi bile, “Rusça” kelimesine karşı tutum sanki uygunsuzmuş gibi oldu. Ardından hükümet bazı sözlü yasakları kaldırmaya başladı - ancak bunlar yalnızca küçük dış imtiyazlardı. Bununla birlikte, eski moda, devrim öncesi sembol ve anlamları yeniden kazanma girişimlerine sert bir tepki geldi. Hatta ideolojik bir karaktere vurgu yapan CPSU Merkez Komitesinde tarihçilerin toplantısı yapıldı, materyalleri daha sonra Voprosy istorii dergisinde yayınlandı. Kabul edilemez revizyonist sapmaların başladığını söylemişti - örneğin Çar Rusya’nın artık “ulusların hapishanesi” olarak görülmediğini ...
- Eskiler dedi ki: Errare humanum est. Yani, hata yapmak insandır. Zaman geçiyor ve yaptığınız tüm işlemlerin hatalı olduğunu kabul etmeniz gerekiyor. Mesela, yazar Leonid Borodin ölümünden bir iki yıl önce konuştu: evet, hapsedildiklerini söylüyorlar - ve haklı olarak, genel olarak, dediler ... Alt metin anlaşılabilir - Zinovyev'in sözleriyle, muhalifler komünizme etiketlendi ve Rusya'ya girdi. O zamanlar, birçok düşünce insan “kırmızı” dan milliyet anlayışına geçti ve bazı milliyetçiler Sovyet döneminde hangi gerçek değerlerin kaybolduğunu anlamaya başladı. Siz de sosyalizm çağının ülkemizde yetmiş yıllık tek bir yekpare olmadığını yazdınız. Basitleştirilirse, birbiriyle zıt birçok yönden ikiye böler. İnsanlar nereden geliyorlar ki, başkalarına yaşamın bütün gerçeklerini ve haksızlıklarını açıklayabilir mi? Bütün zorlukları ve çelişkileri?
- Bu sorunun benim için acı verici bir şekilde deneyimlendiği bir zaman vardı ... Şimdi bile, insanların sadece kendilerini değil, aynı zamanda insanların kaderini de aynı insanların bir parçası olarak mı düşündükleri açıkça belli değil mi? Yoksa ayrı olarak çalışılması gereken bir tür ayrı insan mı? Bence insanların kaderi hakkında düşünmeye muktedir olan insanlar kendilerini kendi çıkarlarından, ülkenin çıkarlarından ayırmıyorlar. Ancak insanlar hakkında düşünebilecek durumda olan çoğu kişi çoğunlukla kendi çıkarları hakkında düşünür. Onlar ona yabancı. Ve sadece insanları yüksek hedefleri konusundaki farkındalıklarından uzaklaştırırlar. Ve bu, benim görüşüme göre, Danilevsky fark etti ki ... Bilinmeyen bir hayat yaşayan iki farklı kültür var.
- “Üç Bin Yıllık Enigma” kitabınızda şöyle bir ifade var: “Dikkatlice, yavaş yavaş Rusya'yı Rus olmayan yapmak mümkün olmayacak”. Yıllar sonra, bu mahkumiyet şimdi ne kadar güçlü? Ne de olsa artık, hangi güçlü güçlerin Ruslaştırılmama aracı olarak kullanıldığını açıkça ortaya koydu. 90’te sizinle aynı fikirdeyim, ama şimdi ...
- Ama benim görüşüme göre, hayır - sonuçta, bu yapılamaz. Değiştirmek çok zor. Tabii ki, bugün televizyon büyük ölçüde Rus karşıtı. İzlediğim çok sayıda program ya basitçe Russophobic ya da Russophobic overtone'lar. Bunun için ve yakalanan televizyon. Tabii ki, bir Rus insanın bugün iyimser olması zor, ama yine de ... Kullanımda Yeltsin terminolojisine sahip olmamıza rağmen - Ruslar. Bu eski Rusça kelime olduğu bir kez ona önerildi. Ve sadece bu tür kralların psikolojisine sahipti ... Rus, saldırgan milliyetçilik, başka milletlerin bir tür düşmanca algısı ile nitelenmiyor, ancak “Ruslar” kelimesi Rus egemenliğini çözüyor.
Ruslaştırmanın kötülüğünü aktif olarak engellemeye çalışan birçok insan tanıyorum. Vatansever gazeteciliği, özellikle de önemli bilgilerle desteklenen, gerçeklerle işleyen, ilgiyle okudum. Ancak bazı yazarlarla aynı fikirde değilim. Örneğin diğerleri, halihazırda gençlerin konuşabildiği, yaşlı insanların konuşabildiği, zorlu eylemlerden bahseden, zaten bir tür "gerilla savaşı" hakkında konuşuyor. Onları aşırı insanlar olarak uzaklaştıran bazı anlar var, ama aynı zamanda samimi ve dürüst.
- Birkaç yıl önce, Cumhuriyet Başsavcılığının ortak kolejinde, diğer ağır yapıların katılımıyla, şu anda bir numaralı siyasi düşmanın Rus milliyetçiliği olduğu belirtildi. Toplamda, o yıl ülkede üç milyondan fazla suç işlendi ve sadece yüzde yüz, yüzde üçü etnik çatışmalarla ilgili suçlardı. Ancak, asıl tehlike olarak sunulan yüzde yüzdeydi.
- Evet, daha önce konuştuğumuz gibi, yetkililer Rus ulusal duygularından korkuyorlar. Ancak, yeni felaketler için yeterli nedenlerin olduğunun ve tekneyi sallamanın kolay olduğunun farkında olmalıyız. Rus milliyetçiliğini bastırma girişiminde, yetkililerin yalnızca kısır yaklaşımlar değil, aynı zamanda oldukça doğal korkuları olabileceğini de belirtmeliyim. Son zamanlarda, iyi bilinen bir propagandacı tarafından, hükümetin ulusal protesto formlarını yeraltına bastığına dair bir makale okudum. Belki de öyle, ama öte yandan, böyle bir protesto gösterisi üzerindeki sert bir çizgi maceracılığa neden olabilir ve yıkıma neden olabilir. Bu tür bir "gerilla savaşı" tahmin edilemez bir şekilde gelişebilir. Bu nedenle gerçekçi olmalıyız. Yine de, son zamanlarda hayat biraz daha iyiye döndü, bir tür istikrar ortaya çıktı, insanların kendilerini besleyebilecek bir tür işleri var. Ve şu an yapım aşamasında olan hayatın, ahlaki açıdan kötü olsa bile, imha edileceği görüşü, şeyler üzerine çok sert bir bakış açısıdır.
- Aslında, soyulmuş olanların soyguncularla uzlaşmaları zor, tıpkı iftiralarla iftira edilenler gibi ... Ama başka bir şey hakkında konuşalım - söyleyeyim, insanlara açıklamak isteyeceğiniz herhangi bir sosyal konu var mı? Bugün ne düşünüyorsun?
- Biliyor musun, bir nedenden dolayı hangi ellere henüz ulaşmadığını düşünmek ilginç. Faiz büyür ve güç verir. Böyle bir ilgi ortaya çıktığında, hem etkinliği hem de düşünceyi uyarır.
- 21. yüzyılın, Batı Avrupa ve ABD'de şekillenen bu uygarlık türünün imhasına şahit olacağını yazdınız ...
- Evet ve bu düşünceyi reddetmiyorum. Sadece bu süreç hayal ettiğimden daha yavaş ... Ve yapmak isterim. Fakat bu süreç yavaş ama devam ediyor. Zaten Batı toplumunun gücünü kaybettiği açıktır.
- Gerçekten de, tarihi esneklik orada kaybolur. Her şeyden önce, çok kültürlü yaklaşımların ve göçmenlerin akışlarının getirilmesiyle bağlantılı olarak görünüyor. Avrupa'yı değiştirir. Latin Amerika Amerika'da devam ediyor ...
- Bu süreçlerde bazı tarihsel adalet olduğunu söylemeliyim. Onlar sayesinde o iyileşiyor. Meksikalıların bugün yaşadığı toprakların bir zamanlar Teksas ve Teksas'ın yaklaşık yarısı olan Amerika tarafından reddedildiğini hatırlayın. Her şey çok umutsuz değil, o yüzden umalım.
Gennady Starostenko'nun röportajı