Lazer ilk kez 1960 yılında halka tanıtıldı ve hemen hemen gazeteciler bunu “ölüm ışını” olarak adlandırdı. O zamandan beri, lazer silahlarının gelişimi bir dakika boyunca bitmiyor: yarım asırdan fazla bir süredir SSCB ve ABD'deki bilim insanlarına katıldılar. Soğuk Savaşın sona ermesinden sonra bile, Amerikalılar harcadıkları paraya rağmen, savaş lazerleri projelerini kapatmadılar. Ve her şey yoluna girecek - yatırımlardaki milyarlarca somut sonuç verdiyse. Ancak, bu güne kadar, lazer silahları etkili bir imha aracı olmaktan ziyade egzotik bir gösteri olmaya devam ediyor.
Aynı zamanda, bazı uzmanlar “lazer teknolojisini akla getirmenin” askeri işlerde gerçek bir devrime neden olacağına inanıyor. Piyade adamlarının derhal lazer kılıcı veya patlayıcıları alması pek mümkün değildir - ama bu örneğin füze savunmasında gerçek bir atılım olacak. Ancak, böyle yeni bir silah yakında görünmeyecek.
Bununla birlikte, gelişme devam ediyor. En aktif olarak ABD'ye giderler. Bilim adamları "ölüm ışınlarının" gelişimi için savaşıyorlar ve ülkemizde Sovyet döneminde geri kazanılan gelişmelere dayanarak Rusya'nın lazer silahları üretiliyor. Lazerler Çin, İsrail ve Hindistan ile ilgileniyor. Almanya, Büyük Britanya ve Japonya bu yarışa katılıyor.
Ancak, bir lazer silahının avantajları ve dezavantajları hakkında konuşmadan önce, sorunun özüne girmeli ve lazerlerin hangi fiziksel prensiplerin üzerinde çalıştığını anlamalısınız.
"Ölüm ışını" nedir?
Lazer silahlar, bir lazer ışınını çarpıcı bir unsur olarak kullanan bir tür saldırı ve savunma silahıdır. Bugün, "lazer" kelimesi kesin olarak kullanılmaya başlandı, ancak çok azı bunun aslında bir kısaltma olduğunu, Uyarılmış Emisyon Radyasyonu ("uyarılmış radyasyonun bir sonucu olarak ışık amplifikasyonu") ifadesinin ilk harfleri olduğunu biliyor. Bilim adamları, lazeri, çeşitli enerji türlerini (elektriksel, hafif, kimyasal, termal) dar, tutarlı, monokromatik bir ışın demetine dönüştürebilen bir optik kuantum üreteci olarak adlandırırlar.
Yirminci yüzyılın en büyük fizikçisi Albert Einstein, lazer teorisini inceleyen ilk kişiler arasındaydı. 1920'lerin sonunda lazer radyasyonu alma olasılığının deneysel doğrulanması elde edildi.
Bir lazer, bir gaz, bir katı veya sıvı, güçlü bir enerji kaynağı ve bir rezonatör, genellikle bir ayna sistemi olabilen aktif (veya çalışan) bir ortamdan oluşur.
Günümüze kadar, lazerler bilim ve teknolojinin çeşitli alanlarında uygulama bulmuşlardır. Modern bir insanın hayatı, her zaman tahmin etmemesine rağmen, kelimenin tam anlamıyla lazerlerle doludur. Mağazalardaki işaretçiler ve barkod okuyucular, kompakt disk oynatıcılar ve hassas mesafe göstergeleri, holografi - elimizdeki tek şey “lazer” denilen bu şaşırtıcı buluş sayesinde. Ek olarak, lazerler endüstride (kesim, lehimleme, gravür), tıpta (cerrahi, kozmetik), navigasyonda, metrolojide ve ultra hassas ölçüm ekipmanlarının oluşturulmasında yaygın olarak kullanılmaktadır.
Kullanılmış lazer ve askeri işlerde. Bununla birlikte, uygulaması esas olarak çeşitli konum sistemlerine, silah rehberliğine ve navigasyona ve ayrıca lazer iletişimine dayanır. (SSCB ve ABD'de) düşman optiği ve amaçlayan sistemleri etkisiz hale getirecek kör bir lazer silahı yaratma girişimleri yapıldı. Ancak gerçek "ölüm ışınları" ordusu hala alamadı. Teknik olarak zor, düşman uçaklarını vurabilecek ve tankları yakabilecek güçte bir lazer oluşturmaktı. Ancak şimdi teknolojik ilerleme, lazer silah sistemlerinin gerçekleşme seviyesine ulaştı.
Avantajlar ve dezavantajlar
Lazer silahlarının geliştirilmesiyle ilgili tüm zorluklara rağmen, bu yönde çalışmalar çok aktif bir şekilde devam etmekte, tüm dünyada milyarlarca dolar harcanmaktadır. Savaş silahlarının geleneksel silah sistemlerine göre avantajları nelerdir?
İşte ana olanlar:
- Yüksek hız ve imha doğruluğu. Işın ışık hızında hareket eder ve neredeyse anında hedefe ulaşır. İmhası saniyeler içinde gerçekleşir, yangının başka bir hedefe aktarılması için minimum zaman gerekir. Radyasyon, çevreleyen nesneleri etkilemeden tam olarak yönlendirildiği alanı etkiler.
- Lazer ışını, onu füze ve uçaksavar füzelerinden ayıran manevra hedeflerini yakalayabiliyor. Hızı öyle ki ondan sapmak neredeyse imkansız.
- Lazer sadece yok etmek için değil, aynı zamanda hedefi tespit etmek için kör etmek için de kullanılabilir. Gücü ayarlayarak, hedef çok geniş bir aralıkta etkilenebilir: uyarıdan kritik hasara.
- Lazer ışınının kütlesi yoktur, bu yüzden ateşlerken, rüzgârın yönünü ve gücünü dikkate alarak balistik düzeltmeler yapmanız gerekmez.
- Geri dönüş yok.
- Lazer makinesinden yapılan atışlara duman, yangın veya güçlü bir ses gibi maskelenmeyen faktörler eşlik etmemektedir.
- Lazer mühimmat sadece güç kaynağı gücü ile belirlenir. Lazer bağlıyken “kartuşları” asla tükenmez. Atış başına nispeten düşük maliyet.
Bununla birlikte, lazerlerin ciddi dezavantajları vardır, bu nedenle şu ana kadar herhangi bir orduya silahsız olmalarının nedeni:
- Dağılma. Kırılma nedeniyle, lazer ışını atmosferde genişler ve odağı kaybeder. 250 km'lik bir mesafede, lazer ışınının spotunun 0.3-0.5 m'lik bir çapı vardır, bu da sıcaklığını keskin bir şekilde azaltarak lazeri hedef için zararsız hale getirir. Daha da kötüsü, ışın duman, yağmur veya sisten etkilenir. Bu nedenle uzun menzilli lazerlerin yaratılması henüz mümkün değildir.
- Ufukta hareket edememe. Lazer ışını tamamen düz bir çizgidir, ancak görünür bir hedefe ateşlenebilir.
- Hedef metalin buharlaşması onu engeller ve lazeri daha az verimli hale getirir.
- Yüksek enerji tüketimi Yukarıda bahsedildiği gibi, lazer sistemlerinin verimliliği düşüktür, bu nedenle hedefi vurabilecek silahlar oluşturmak için çok fazla enerjiye ihtiyacınız vardır. Bu dezavantaj anahtar olarak adlandırılabilir. Sadece son yıllarda, kabul edilebilir boyut ve güçte lazer sistemleri oluşturma imkanı vardır.
- Lazerden korumak kolaydır. Bir lazer ışını ile, bir ayna yüzeyinin yardımıyla başa çıkmak oldukça basittir. Herhangi bir ayna, güç seviyesinden bağımsız olarak onu yansıtır.
Savaş lazerleri: tarih ve umutlar
SSCB'de savaş lazerlerinin yaratılması konusundaki çalışmalar 60'ların başlarından beri devam etti. Ordunun çoğu, lazerlerin füze ve hava savunması için bir araç olarak kullanılmasıyla ilgilendi. Bu alandaki en ünlü Sovyet projeleri "Terra" ve "Omega" programlarıydı. Sovyet savaş lazerlerinin testleri Kazakistan'daki Sary-Shagan test sahasında gerçekleştirildi. Projelere, lazer radyasyonu alanındaki çalışmaları nedeniyle Nobel Ödülü kazanan Akademisyenler Basov ve Prokhorov başkanlık etti.
SSCB'nin çöküşünden sonra, Sary-Shagan'daki ispatlama sahasında çalışmalar durduruldu.
1984'te ilginç bir olay meydana geldi. Lazer bulucu - Terra'nın bir parçasıydı - Amerikan mekik Challenger tarafından ışınlandı, bu da iletişimde bozulmalara yol açtı ve geminin diğer ekipmanlarının arızalanmasına yol açtı. Mürettebat üyeleri ani bir tartışma hissetti. Amerikalılar, mekiğin üzerindeki sorunların nedeninin Sovyetler Birliği topraklarından bir çeşit elektromanyetik etki olduğunu anladılar ve protesto ettiler. Bu gerçek, lazerin Soğuk Savaş boyunca tek pratik kullanımı olarak adlandırılabilir.
Genel olarak, yerleştirme konumlandırıcısının çok başarılı bir şekilde hareket ettiği, bunun savaş savaşında, düşman savaş başlıklarını vurması gereken savaş lazerinde olduğu gibi çok etkili olmadığı belirtilmelidir. Sorun güç olmamasıydı. Bu sorunu çözemediler. Başka bir programda hiçbir şey olmadı - Omega. 1982 yılında, kurulum radyo kontrollü bir hedefi durdurabildi, ancak genel olarak, verimlilik ve maliyet açısından, geleneksel uçaksavar füzelerine kaybedildi.
SSCB'de, 1990'ların ortasına kadar depolarda bulunan astronotlar, lazer tabancalar ve karbürler için el yapımı lazer silahlar geliştirildi. Fakat pratikte, bu öldürücü olmayan silah hiç kullanılmamış.
Yeni güçle birlikte Sovyet lazer silahlarının geliştirilmesi, Amerikalılar Stratejik Savunma Girişimi (SDI) programının uygulandığını açıkladıktan sonra başladı. Amacı, Sovyet nükleer savaş başlıklarını uçuşlarının çeşitli aşamalarında imha edebilecek katmanlı bir füze savunma sistemi oluşturmaktı. Balistik füzelerin ve nükleer ünitelerin imha edilmesinin ana araçlarından biri, yakın yörüngeye yerleştirilen lazerlerdi.
Sovyetler Birliği bu zorluğa cevap vermek zorunda kaldı. Ve 15 Mayıs 1987'de, füze savunma sistemine dahil edilmiş Amerikan rehberlik uydularını yok etmek için tasarlanan Skif muharebe lazer istasyonunun yörüngesine yerleştirilecek olan süper ağır roket “Energia” nın ilk lansmanı yapıldı. Gaz dinamik bir lazerle onları vurmaya niyetlenildi. Ancak, "Enerji" den ayrıldıktan hemen sonra, "Skiff" yönünü kaybetti ve Pasifik Okyanusu'na düştü.
SSCB ve savaş lazer sistemleri için diğer geliştirme programları vardı. Bunlardan biri, STK'da “Astrofizik” te çalışmış, kendinden tahrikli karmaşık “Sıkıştırma” dır. Görevi düşman tanklarının zırhını yakmak değil, düşman ekipmanlarının optik-elektronik sistemlerini devre dışı bırakmaktı. 1983 yılında, Shilka kendinden tahrikli ünite temelinde, helikopterlerin optik sistemlerini tahrip etmeyi amaçlayan bir başka lazer kompleksi olan Sanguin geliştirilmiştir. SSCB'nin “lazer” yarışında en az ABD kadar iyiydi.
Amerikan projelerinden en ünlüsü, Boeing-747-400F uçağında bulunan YAL-1A lazerdir. Bu programın uygulanması, Boeing şirketini içeriyordu. Sistemin temel amacı, aktif yörünge alanındaki düşman balistik füzeleri imha etmektir. Lazer başarıyla test edildi, ancak pratik uygulaması büyük bir sorundur. Gerçek şu ki, YAL-1A'nın maksimum "atış" aralığı sadece 200 km'dir (diğer kaynaklara göre - 250). Boeing-747, düşmanın en az bir hava savunma sistemine sahip olması durumunda, böyle bir mesafeye uçamaz.
ABD'nin lazer silahlarının, her biri zaten övünecek bir şeyi olan birçok büyük şirket tarafından yaratıldığı belirtilmelidir.
2013 yılında, Amerikalılar 10 kW HEL MD lazer sistemini test etti. Onun yardımıyla, birkaç harç bomba ve bir dron vurmayı başardı. 2018 yılında, HEL MD'nin kurulumunun 50 kilowatt gücünde test edilmesi planlanmaktadır ve 2020'de 100 kilowatt'lık bir tesis gözükmelidir.
Füze karşıtı lazerleri aktif olarak geliştiren bir diğer ülke İsrail. Filistinli teröristler tarafından kullanılan Kasam tipi füzeler, bu İsraillilerin uzun süredir devam eden "baş ağrısı" dır. Qassam'ı anti-füze sistemleriyle vurmak çok pahalı, dolayısıyla lazer çok iyi bir alternatif gibi görünüyor. Bir lazer füze savunma sisteminin geliştirilmesi 90'lı yılların sonunda başladı, Amerikan şirketi Northrop Grumman ve İsrailli uzmanlar birlikte çalıştı. Ancak, bu sistem hizmete girmedi, İsrail bu programdan çekildi. Amerikalılar, deneyimlerini 2008'de başlayan daha gelişmiş bir Skyguard lazer füze savunması oluşturmak için birikmiş tecrübeyi kullandılar.
Her iki sistemin de temeli - Nautilus ve Skyguard - 1 mW kimyasal THEL lazeriydi. Amerikalılar, Skyguard'ı lazer silahları alanında bir buluş olarak nitelendiriyor.
Lazer silahlarına olan büyük ilgi ABD Donanmasını gösteriyor. Amerikan amirallerine göre, lazerler geminin füze savunma ve hava savunma sistemlerinin etkin bir öğesi olarak kullanılabilir. Ek olarak, savaş gemilerinin elektrik santrallerinin gücü “ölüm ışınlarını” tamamen ölümcül yapabilir. En son Amerikan gelişmelerinden, Northrop Grumman tarafından geliştirilen MLD lazer sisteminden bahsedilmelidir.
2011 yılında, lazere ek olarak bir de hızlı ateş tabancası içermesi gereken yeni bir TLS savunma sisteminin geliştirilmesi başladı. Proje, Boeing ve BAE Systems şirketini içeriyordu. Geliştiricilere göre, bu sistem 5 km mesafeye kadar seyir füzelerine, helikopterlerine, uçaklarına ve yüzey hedeflerine çarpmalıdır.
Şimdi Avrupa'da (Almanya, İngiltere), Çin'de ve Rusya Federasyonu'nda yeni lazer silah sistemleri geliştiriyorlar.
Şu anda, stratejik füzelerin (savaş başlığı) veya uzun mesafelerde savaş uçaklarının imhası için uzun menzilli bir lazer oluşturma olasılığı az görünüyor. Bu başka bir taktik seviyedir.
2012 yılında, Lockheed Martin halka bir lazer ışını kullanarak hedeflerin imhasını gerçekleştiren oldukça kompakt bir ADAM hava savunma sistemi sundu. Hedefleri (mermiler, roketler, mayınlar, İHA'lar) 5 km mesafeye kadar yok edebiliyor. 2018 yılında, bu şirketin lideri 60 kW ya da daha fazla kapasiteye sahip yeni nesil taktik lazerlerin yaratıldığını açıkladı.
Alman silah şirketi Rheinmetall, 2018'de piyasaya yeni bir yüksek güçlü taktik lazer High Energy Laser (HEL) ile girmeyi vaat ediyor. Daha önce tekerlekli bir taşıt, tekerlekli zırhlı personel taşıyıcısı ve paletli zırhlı personel taşıyıcısı M113'ün bu lazer için temel olduğu düşünülüyordu.
2018 yılında, Birleşik Devletler, asıl görevi düşman keşiflerine karşı korunmak ve İHA'lara saldırmak olan GBAD OTM taktiksel savaş lazerinin yaratıldığını duyurdu. Şu anda bu kompleks test ediliyor.
2014 yılında, İsrail Demir Işını Savaş Lazer Kompleksi'nin sunumu Singapur'daki silah fuarında gerçekleştirildi. Kısa mesafelerde (2 km'ye kadar) mermilere, roketlere ve mayınlara çarpmak üzere tasarlanmıştır. Karmaşık iki katı hal lazer sistemleri, bir radar ve bir uzaktan kumanda içerir.
Lazer silahlarının geliştirilmesi Rusya'da gerçekleştirildi, ancak bu çalışmalar hakkındaki bilgilerin çoğu sınıflandırıldı. Geçen yıl, Rusya Savunma Bakan Yardımcısı Biryukov, lazer sistemlerinin benimsendiğini açıkladı. Ona göre, kara taşıtlarına, savaş uçaklarına ve gemilere kurulabilirler. Ancak, generalin ne tür bir silah aklında olduğu tam olarak belli değil. Il-76 nakliye uçağı üzerine kurulacak olan havadaki lazer kompleksinin testlerinin devam ettiği bilinmektedir. SSCB'de de benzer gelişmelere girmişlerdi, böyle bir lazer sistemi, uydular ve uçakların elektronik "doldurmalarını" engellemek için kullanılabilir.
Büyük bir güvenle, önümüzdeki yıllarda taktik lazer silahlarının hizmete gireceğini söyleyebiliriz. Uzmanlar, lazerlerin önümüzdeki on yılın başında toplu olarak orduya girmeye başlayacağına inanıyor. Şirket Lockheed Martin, en yeni F-35 avcısına lazer silahları yerleştirmeyi planladığını duyurdu. ABD Donanması, defalarca Gerald R. Ford uçak gemisi ve Zumwalt imha avcılarına lazer silahları yerleştirme gereğini dile getirdi.