41 Grand Prix birinciliği, 65 pole pozisyonu ve 3 Dünya şampiyonluğu…
4 yaşında karting ile pistlere ilk adımını atan Senna, 34 yaşında bir başka pistte bu hayata veda etti. Tıpkı istediği gibi, kendi söylediği gibi…
21 Mart 1960 yılında Sao Paulo‘da dünyaya gelen Formula 1‘in unutulmaz pilotlarından biri olan Ayrton Senna, babasının desteğiyle genç yaşta yarışçılığa yöneldi. 21 yaşında üniversite öğrenimini yarıda bırakarak, otomobil yarışlarına katılmak üzere İngiltere’ye gitti ve 1981‘de girdiği 18 Formula Ford Yarışı’ndan 13’ünü kazandı.
1982‘de Formula Ford 2000 ve 1983‘te İngiliz Fomula 3 yarışlarında birinci gelerek 1984‘te Formula-1’e geçti. İlk Grand Prix Yarışı’nı 1985‘te kazanırken bu başarısını 41 kez yineledi.
1988, 1990 ve 1991 yıllarında Formula 1 Şampiyonu olurken bunu başaran en genç yarışçı ünvanını kazandı.
SENNA BELGESELİ
Sayısız otorite, Ayrton Senna’nın gelmiş geçmiş en hızlı Formula 1 pilotu olduğuna inanıyor. Micheal Schumacher yokken o vardı pistlerde. Aynı pistte yarıştıkları da oldu ancak bu çok acı bir tesadüf olacaktı.
Ayrton Senna, ilk kart yarışına Sao Paulo Interlagos’da 1 Temmuz 1973‘te girmiş ve kazanmıştır. Bu başarıdan sonra tüm okul çıkışlarında Tche’nin işyerine koşan Senna, burada ileride döneminin en teknik sürücüsü olmasını sağlayacak temel bilgileri edinmiştir. İlk katıldığı yarışı kazanmasından yalnızca iki hafta sonra Sao Paulo kış yarışlarında yıldızlar sınıfında birinci olan Senna, yaz döneminde de “Yıldızlar Birinciliği“ni tümüyle kazanmıştır.
Ayrton Senna; Benim için en kötü derece ikinciliktir. İkincilik diye bir şey yoktur. İkinci bitiren, kaybedendir. Eğer ikinci olursam mutlu olmam. Ve eğer son sürat döndüğüm bir virajda, ölümle burun buruna gelecek ve adrenalinim tavan yapacak kadar hızlı değilsem, bu spora veda edeceğim gün gelmiş demektir. Tekerlekli sandalyede yaşlanmak yerine 300 km/h ile duvara çarparak ölmeyi tercih ederim.
En sevdiği pist, tarihin en zor pisti olarak kabul edilen Monaco’dur.
Senna, 1988 yılında Alain Prost’un takım arkadaşı olarak McLaren F1 takımına katıldı. Bu aynı zamanda da, iki ünlü yarışçı arasındaki unutulmaz çekişmeli yarışların başlangıcını oluşturur.
Senna, yarış yolunda acımasızlığı, kararlılığı, ölçülülüğü ve disiplini ile konusunda uzmanlaşmış, daha önce hiç kimsenin başaramadıklarını (65 Formula 1 yarışına birinci sırada başlamak gibi) başarmıştır. Yağmur altında yapılan yarışlarda rakiplerinden daha iyi yarışmıştır. Senna Monaco’daki yarışı kimsenin başaramadığı bir biçimde 6 kez kazanmıştır.
Alain Prost; Aramızda gerçek bir rekabet vardı. Genel anlamda rekabetimizin pozitif olduğunu söyleyebiliriz. O zamanlar insanlar ya Prost yanlısı ya da Senna yanlısıydı. İkimizi birden destekleyeni görmedim. Sonuç olarak dünyanın en iyi düşmanlarıydık. Prost, Senna’ydı; Senna da Prost’tu. Kariyerlerimiz birbirinden ayrılamaz. Senna öldüğünde, bir yarımı kaybettiğimi hissettim.
1991 Brezilya Interlagos pistinde yarışın bitimine 10 tur kala Ayrton Senna, Ricardo Patrese‘nin yaklaşık 40 saniye önünde rahat bir liderlik sürdürmektedir. herkes yarışı onun kazanacağından emindir. Üstelik bu zaferin çok ama çok büyük bir anlamı da vardır. Senna’nın evinde, Brezilya’da kazanacağı ilk grand prix olacaktır.
Ama en istenmeyen, en beklenmeyen bir şey olur. Senna’nın aracının vites kutusunda problem çıkar. Önce 4, sonra 3, 2 derken 6. vites hariç bütün viteslerini kaybeder Senna. 6. vites hariç hepsini. yarışın geri kalanını, eğer tamamlayabilirse, tek vitesle bitirmek zorundadır artık Ayrton. Elbette bu sorun tur zamanlarına derhal yansır. Patrese hızlı bir şekilde arayı kapatmaya başlar ve galibiyet artık tehlikededir.
Fakat Senna neden efsane olduğunu ispatlar o gün. Yarışın geri kalanını o tek vitesle tamamlar. Pistin en hızlı düzlüklerinde de en yavaş virajlarında da o 6. vitesle gitmektedir ki F1 arabalarının kontrollerinin çok ama çok daha zor olduğu, her şeyden öte vitesin manuel olduğu o günlerde bunu başarabilmek, aracı o halde yolda tutabilmek fiziksel anlamda hiçbirimizin tahmin bile edemeyeceği kadar zor ve yıpratıcıdır.
Fakat Senna enerjisinin son damlasına kadar harcayarak savaşır arabayla o gün ve inanılmazı başarıp o tek vitesi kalmış Mclaren ile Patrese‘nin sadece 3 saniye önünde damalı bayrağı görür.
Tribünlerdeki binlerce Brezilyalı deliye dönmüştür. Brezilya‘nın dünya kupası’nı kazanması kadar büyük bir olaydır bu onlar için. Senna’nın arabası daha fazla dayanamaz ve çizgiyi geçtikten bir süre sonra stop eder. Pist görevlileri bir taraftan çılgınlar gibi sevinirken bir taraftan sararlar Senna’nın aracının etrafını.
Ama herkesten çok Senna sevinmiştir bu galibiyete. Arabasının içinde çığlıklar atmaktadır. Fiziksel olarak bitmiştir, arabadan çıktığında kolunu dahi oynatamamaktadır. Podyumda kupayı zor kaldırır. Ama değmiştir her şeye, kendi evinde, kendi seyircisi önünde mükemmel bir zafere imza atmıştır. Video Aşağıda..
1992 Belçika/SPA grand prix’i antrenman turlarında yürekleri ağza getiren bir olay yaşandı. Ligier renault pilotu Eric Comas ağır bir kaza geçirdi. hemen arkasından Ayrton Senna geliyordu. Epey hasarlı durumdaki aracın yanından yavaşça geçen Senna, yüksek devirde gelen motor sesini duymuştu.
Bunun anlamı pilotun ayağının gaz pedalına basılı halde kalması veya araca hükmedememesi olmalıydı. Aracını durdurup devam eden arabaların arasından koşarak geçti ve Eric Comas’ın yanına koştu. 7000-8000 devirde çalışan motorun kontağını kapatıp sağlık görevlileri gelene kadar Eric Comas’ın başını sabit halde tuttu. Kim bilir, belki de Eric Comas’ın hayatını kurtarmıştı. Zira motorun patlaması halinde olacaklar tahmin edilebilirdi.
1992 Monaco Gran Prix’i son 5 tur Ayrton Senna – Nigel Mansell
Donington Park pistinde düzenlenen 1993 Avrupa GP Formula 1’in en iyi pilotlarından birisi olan Ayrton Senna’nın en iyi sürüşlerinden birisine sahne oldu. Gridin en iyi çekiş kontrol sistemine sahip olan Williams sezonu domine ederken, bu yarışta Senna şartların elvermesi durumunda rakiplerini yavaş bir araçla bile yenebileceğini gösterdi.
Japonya’da Nippon Autopolis’te Asya GP’sini düzenleme planları gerçekleşmeyince sekiz yıl aradan sonra ilk kez bir Avrupa GP düzenlendi ve 1993 sezonunun üçüncü yarışı olarak koşuldu. Yarış içerisinde ve podyumda Sega logoları göründü. Sega aynı zamanda yarışın isim hakkının da sahibiydi.
Sıralama turlarında Williams araçları 1 ve 2. sırayı elde ettiler ve Alain Prost Damon Hill’in önünde polün sahibi oldu. Arkalarında Michael Schumacher, Ayrton Senna, Karl Wendlinger ve Michael Andretti bulunuyordu.
Islak zeminde yapılan kalkışta Schumacher Senna’nın önünü kesmeye çalışırken ikisi de zaman kaybedince, Wendlinger üçüncülüğe yükseldi. Beşinciliğe düşen Senna üçüncü virajda Schumacher’i hızlıca geçti. Daha sonra Wendlinger’in peşine takılan Senna Craner virajlarında onuda geçmeyi başardı. Hemen arkasında Schumacher ve Andretti vardı, Schumacher Wendlinger’i geçmeyi başardı.
Wendlinger’i geçen Senna Williams’ıyla ikinci süren Hill’in peşine takıldı. Senna McLean virajında Hill’i geçerek ikinciliğe yükseldi. Şimdi hedefte Prost vardı ve sondan bir önceki virajda Prost’u da geçmeyi başaran Senna ikinci tura lider girdi. Sıralama Senna, Prost, Hill, Barrichello, Alesi, Schumacher ve Lehto şeklindeydi.
Pist kurumaya başladı ve herkes kuru zemin lastikleri için pite girdi. Pit alanından başlayan Lehto 14. turda beşinci sıradayken mekanik sorunla yarışı bıraktı. Yerini alan Berger altı tur sonra süspansiyon sorunu ile bırakmak zorunda kaldı. Yağmur tekrar yağmaya başladı ve liderler bu kez ıslak zemin lastikleri için pite girdiler. Schumacher girmemeyi tercih etti, ancak 23. turda lastikler yüzünden spin atınca yarış dışı kaldı. Pist kurumaya başlayınca herkes tekrar kuru zemin lastikleri için pite yöneldi. Pit stopta sağ arka tekerlek bijonu diş kapan Senna 20 saniye kaybetti ve liderliği Prost’a bıraktı. Artık sıralama Prost, Senna, Hill, Barrichello, Warwick ve Herbert şeklindeydi.
Tekrar yağmur yağmaya başladığında iki Williams ıslak zemin lastikleri için pite yöneldi, ancak Senna girmemeyi tercih etti. Bu doğru karardı, çünkü pist tekrar kurumaya başlamıştı. Williams’lar tekrar pite gelerek kuru zemin lastiklerine geçtiler. Prost bu pit stopunda aracını stop ettirdi ve tekrar piste dönebildiğinde artık bir tur geride dördüncüydü. İkinciliğe kadar yükselen Barrichello yağmurun tekrar yağmasıyla birlikte tekrar pite girmek zorunda kaldı. İkincilik artık bir tur gerideki Hill’in eline geçmişti. Üçüncü devam eden Barrichello yakıt basıncı sorunu ile yarışı bırakmak zorunda kalınca üçüncülüğü Prost’a devretti.
Senna 57. turda pitten geçmesine rağmen yarışın en hızlı zamanını elde etti. Bu olay pistin pit alanından geçmenin aslında daha hızlı olduğunu kanıtladı, çünkü Donington’ın GP konfigürasyonunda pit girişi son virajdan önceydi ve bu da daha hızlı geçişe izin veriyordu. Senna’nın bu hızlı turu muhtemelen pit alanından geçerek en hızlı zamanın elde edildiği tek durumdur.
Senna Hill ve Prost’un önünde kazanmayı başardı. Senna dört kez pite gelirken Prost tam yedi kez pit stop yapmıştı ve bu halen bir rekor. Sadece tek bir pit stop yapan Johnny Herbert Lotus’uyla dördüncü bitirmeyi başardı. Puan alan son iki pilot da Patrese ve Barbazza oldular. Senna yarışın sonunda ikinci hariç herkese tur bindirmişti ve ikinci sıradaki Hill’in bir dakikadan fazla önündeydi.
Yarışın sonunda Senna podyuma çıktı ve kendisine Sega’nın maskotu olan oyun karakteri Sonic’in bulunduğu ve altında Sega logosu bulunan bir kupa verildi.
Genel kanının aksine bu Senna’nın galibiyet kupası değildi, sadece sponsor kaynaklı bir reklam kupasıydı. Sonic kupası ile fotoğraf çekildikten sonra Senna’ya gerçek yarış galibiyeti kupası da verildi. Bu ünlü Sega kupasının şu an nerede olduğu bilinmiyor.
Williams takımı 1993 sezonunda araçlarına elektronik bir yenilik eklemişlerdi. Aracın süspansiyonu virajlarda daha iyi denge sağlamak ve savrulmayı önlemek için elektronik bir destek alıyordu. Sürücüye sadece gaza basıp finish çizgisini geçmek kalmıştı. 1993 sezonunda Williams için başarılı geçmiş ve o sezonu takımlar şampiyonu ve Williams Pilotu Alain Prost ise pilotlar kategorisinde şampiyon olmuştu. Prost, Senna‘nın pilotluk yaşamını konu alan Senna adlı belgeselde, şampiyon olmasına 2 ay kala Williams takımının kendisiyle konuştuğunu ve gelecek sezon için Senna’nın Williams takımında çalışacağı üzerine bir toplantı yaptığını açıklar.
Prost’un 3 yıllık sözleşmesinde kendince belirlenen tek bir madde vardır o da Mclaren takımından eski takım arkadaşı olan Senna ile aynı takımda olmak istemediğidir. Prost bu röportajında “Senna’nın takıma dahil olması halinde 3 yıllık kontratımı ödersiniz ben de emekli olurum” cümlesi için 2 ay beklediğini, şampiyon olmadığı takdirde böyle bir karar almayacağını açıklar. Nitekim Prost, bu şampiyonlukla beraber dördüncü şampiyonluğunu alır ve aynı yıl Formula 1’e veda ederken yerini Ayrton Senna‘ya bırakır. Ayrton Senna için Williams takımı; yeni, güzel günlerin ya da bir sonun başlangıcı olacaktır.
Belçika 1993 Ayrton Senna – Gerhard Berger
1994 sezonu başlangıcında FIA zengin takımlarla diğer takımların arasındaki haksızlığı önlemek için “hiçbir araçta sürüşü etkileyecek elektronik aksamın bulunamayacağı” yönünde karar aldı. Bu yüzden Williams Takımı’da aracında bulunan denge kontrol sistemini aracından çıkarmak zorundaydı. Bu Williams için kötü bir haberdi. Çünkü bu sistem onların 1993 sezonunda şampiyon olabilmelerini sağlayan sistemdi.
Araçlarını son dönemde buna göre dizayn eden Williams mühendisleri, bu aygıttan mahrum kalınca denge sorunuyla boğuşmaya başladılar. Senna yaptığı testlerden hiç memnun değildi, aracına güvenemiyordu. Bu şartlarla başlayan sezonun ilk iki yarışında Senna finiş göremedi.
Ayrton Senna aracının yolu iyi kavrayamadığını, önceleri aracının ön kısmından başlayan sonraları ise aracın arkasına doğru ilerleyen bir titreşim dalgasının direksiyonu döndürmesini etkilediğini, direksiyonu döndürmesine veya döndürmek istemesine rağmen aracın düz bir şekilde yol almaya devam ettiğini teknik servisteki ve takımdaki yetkililere iletmişti. Bu kötü sonuçlar doğurabilirdi.
Huzursuzluğu iyiden iyiye artmıştı. 3. yarış olan San Marino/Imola Grand Prix‘inde kendi adına “sezonu açmak” istiyordu.
29 Nisan Cuma günü pilotlar piste çıktılar. Jordan adına yarışan Rubens Barrichello çok ciddi bir kaza geçirdi, aracı uçak misali havalanıp lastik bariyerlerin üzerine çıktıktan sonra taklalar atarak yere düştü. Barrichello bilinçsiz şekilde aracından çıkarıldı. Muayenesi sonucu kazayı ucuz atlattığı anlaşıldı, vatandaşının ziyaretine giden Senna, Barrichello’nun şok geçirse de iyi durumda olduğunu söyledi.
Roland Ratzenberger (AUT) Simtek S941 Ford30 Nisan 1994 tarihinde Ayrton Senna Williams Takımı ile gerçekleştirdiği üçüncü yarışının sıralama turları için piste çıkacaktı. Roland Ratzenberger’de sıralama turuna çıkacaktı. Senna 1:21.548 ile ilk turunu tamamlamış padoka dönmüştü. Ancak geldiğinde televizyonda gördüğü manzara onu derinden yaralamıştı. Roland Ratzenberger Villeneuve virajını alamadı; neredeyse dik açıyla karşı bölümdeki beton bariyere çarptı. Aracın sürücü bölümü zarar görmemiş olsa da, çarpmanın etkisi bazal kafatası kırığına neden oldu ve Ratzenberger ağır bir şekilde yaralandı.
Doktorlar Ratzenberger‘e müdahale ederken sıralama turları durduruldu. Yaklaşık 25 dakika sonra mücadele yeniden başladı ancak Williams ve Benetton‘un da içinde olduğu takımlar sıralamalara devam etmedi. Olayların ardından hastaneden yapılan açıklamada Ratzenberger‘in kazadaki yaralanmalara bağlı olarak hayatını kaybettiği duyuruldu.
1 Mayıs 1994 tarihinde Ayrton Senna attığı tek tur ile Pole Position’dan yarışa başlamıştı. Ancak yarışın başlamasıyla birlikte motoru çalışmayan Benetton sürücüsü J.J. Lehto pist üzerinde kaldı. Arka bölümden kalkan Pedro Lamy, görüş açışı diğer araçlar tarafından kapatılınca, Lehto’nun Benetton’unu göremeyerek arkadan çarptı. Çarpışmanın etkisiyle aracın lastikleri ve gövdeden parçalar koptu. Kazanın ardından güvenlik aracı piste girdi ve 5 tur boyunca temizlik yapıldı. 6. turda temizlik bitti ve güvenlik aracı pistten çıktı..
Yarışın 7. turuna gelindiğinde Ayrton Senna 306 Km/saat hızla Tamburello virajına yaklaştı. Direksiyonu çevirdi ama aracı dönmedi ve hızla pist dışına yöneldi. Son bir hamle ile hızını 306 km/saatten 211 km/saate düşürerek beton duvara çarptı, sağ tarafı paramparça olan araç metrelerce sürüklendikten sonra durabilmişti. Yakınlaşan kamera Senna’nın hareketsiz gözüken kaskında küçük bir kıpırtı yakaladı. Formula 1 sağlık direktörü Sid Watkins ve görevliler derhal müdahale ettiler. Senna araçtan çıkarılıp yere yatırıldı. Sid Watkins, nefes almayı bırakan Senna’ya trakeostomi yaptı. Kan izleri görülebiliyordu, yarış durmuş, araçlar garajlarına dönmüştü. Senna’nın helikopterle hastaneye sevk edilmesine karar verildi.
O sirada arkasında bulunan pilot Michael Schumacher’den başkası değildir. Benetton Renault ile ilk şampiyonluğunu aldığı yıl Senna’yla başabaş yarışma şansını bulmuştur. Schumacher’in kamerasından ve Senna’nın arabasından görüntüler hep tartışma konusu olmuştur. Zira olaya ışık tutacak son bir kaç saniye kayıtlarda yoktur, hatta Williams tarafından silindiği iddia edilmiştir.
Direksiyon milinin Senna’nin dizine değdigi bölgede inceltilip tekrar kaynatıldığı ve metal yorgunluğu yüzünden bunun tamburello’da koptuğu en yaygın teoridir. Hızlı bir viraj olan tamburello’da lateral ivmelenme çok yüksektir ve milin apeks’e yakin bir noktada kopması teorisi kendi içinde tutarlıdır. Öte yandan başka çekimlerde, Senna’nın lastiğinin viraj girişinde daha önceki turlarda fark edilen yabancı bir cismi, muhtemelen başka bir arabadan düşen parça kaptığı görülmüştür. Ayrıca o kayıtlardan fark edilen başka bir olay da, tamburello’nun yan duvarının piste ne kadar yakın ve şoku azaltacak lastiklerin olmamasıdır.[/box]
Kazadan 1 dakika 9 saniye sonra yarış tamamen durmuştu.
Araçların hepsi garaja dönse de bir tanesi piste tekrar çıktı. Eric Comas kimbilir hangi düşüncelerle Senna’ya doğru gelmeye çalışıyordu. Kırmızı bayrak sallayan görevlilerin şaşkın bakışları, spikerlerin “saçmalık bu!” nidaları arasında tamburello’ya vardı. Senna’ya yardım etmek istiyordu, kaskını sabit tutabilirdi mesela veya kapanması gereken bir kontak olabilirdi. Ne olursa olsun, olması gereken yer tamburello virajıydı.
Yerden yükselen helikopteri izleyenler, bir gün pistlere dönmesi için dua ediyorlardı. Oysa helikopter yaralı bir pilot değil, hüzün taşıyordu. Resmi açıklama 18:40’ta yapıldı, Senna’nın ölüm saati 14:17 olarak bildirildi.
Verdiği bir ropörtajda; Bir gün ağır bir kaza yapması halinde, yatalak veya sakat kalmak yerine ölmeyi tercih edeceğini söylemişti. Her şeyin orada, bir an içinde olup bitmesini isterim demişti. Istediği gibi oldu, tamburello virajı girişinde hayattaydı, çıkışını göremedi.
Watkins o anları şöyle anlatmıştı: Çok kötü görünüyordu. Göz kapaklarını kaldırdığımda, beyninde çok ciddi bir hasar olduğu ortadaydı. Kokpitten çıkarıp yere yatırdık. Bir an iç çeker gibi oldu; tam bir agnostik olsam da, o an ruhunun ayrıldığını hissettim.
Brezilyalı pilotun üstünde, hastanedeki hemşireler tarafından, küçük bir Avusturya bayrağı bulunduğu söylenmişti. Gazeteciler bu durumu, Brezilyalı pilotun zafer turunda bu bayrağı sallamayı ve 42. Grand Prix galibiyeti Roland Ratzenberger‘in anısına adamayı düşündüğü şeklinde yorumladı.
Senna için 5 Mayıs 1994‘te Brezilya’nın São Paulo kentinde devlet töreni düzenlendi. Yaklaşık 500.000 kişi caddelerde tabutun geçişini takip etti. Senna’nın rakiplerinden Alain Prost, tabutunu taşıyanlar arasındaydı. Formula 1 çevrelerinin büyük bölümü cenazeye katılırken, Formula 1‘in yönetim teşkilatı FIA‘nın başkanı Max Mosley ise 7 Mayıs 1994‘te Avusturya’nın Salzburg kentinde Ratzenberger için yapılan törene katıldı. 10 yıl sonraki bir basın toplantısında şunları söyledi:
Mosley; Ben onun törenine gittim çünkü herkes Senna’nın cenazesine katıldı. Oraya da birilerinin gitmesinin önemli olduğunu düşündüm. diye açıklamıştı.
Max MosleyZaman durmadı, seneler geçti. 6 yıl sonra 2000 Italya/Monza Grand Prix’inde, Michael Schumacher kariyerinin 41’inci zaferini kazandı. Basın toplantısı başlarken durgundu, yarışı genel olarak değerlendirdikten sonra sorulara geçildi. Ilk soru “41’inci yarışını kazanarak Ayrton Senna‘yı yakaladığı, bunun kendisi için özel bir anlam ifade edip etmediği” idi. Schumi’nin cevabı videoda:
Ayrton Senna’nın 41 yarış kazandığı kariyeri, çeyrek asır önce sonlandı. O pist üzerindeyken, en sevdiği işi yaparken, hızlıyken, genç yaşta öldü.
Ayrton Senna Formula 1 kariyeri
|Yıl||Takım||Puan Durumu||Pilotlar Puan Sıralaması||Pol Pozisyonu|
|1984||Toleman (Toleman Group Motorsport)||13||9||0|
|1985||Lotus (John Player Special Team Lotus)||38||4||7|
|1986||Lotus (John Player Special Team Lotus)||55||4||8|
|1987||Lotus (Camel Team Lotus Honda)||57||3||1|
|1988||McLaren (Honda Marlboro McLaren)||90||Şampiyon||13|
|1989||McLaren (Honda Marlboro McLaren)||60||2||13|
|1990||McLaren (Honda Marlboro McLaren)||78||Şampiyon||10|
|1991||McLaren (Honda Marlboro McLaren)||101||Şampiyon||8|
|1992||McLaren (Honda Marlboro McLaren)||50||4||1|
|1993||McLaren (Marlboro McLaren)||73||2||1|
|1994||Williams (Rothmans Williams Renault)||0||–||3|