Propranolol (Propranolol)
Propranolol (propranolol) beta blokerler adı verilen bir ilaç grubuna aittir. Kalp ve tansiyon problemleri, göğüs anjin (ağrısı), kalp ritim bozuklukları ve migrenin engellenmesi gibi pek çok alanda kullanılır. Propranolol (propranolol) ayrıca anksiyetenin fiziksel semptomlarını iyileştirmek için de kullanılabilir ve huzursuz insanları rahatlatabilir. İlaçlar genellikle birden fazla rahatsızlığın tedavisinde kullanılır, bu yüzden doktorunuzun size neden propranolol (propranolol) yazdığından emin değilseniz bunu doktorunuzla konuşmanız gerekir. İlacınızın ayrıca bir ticari ismi veya marka ismi olabilir. Bu üretici tarafından ilaca verilen isimdir. Örneğin Inderal® propranolol (propranololün) marka ismidir.
Propranolol (propranolol) kullanmanın yararları nelerdir?
Anksiyete sorunu olan insanlar genelde endişeli veya korkmuş, ya da gergin olduklarından huzursuz hissedebilirler. Bu hisler terleme, düzensiz ve genelde hızlı kalp atışları, mide krampları ve tremor (titreme) şeklinde ortaya çıkabilir. Farklı anksiyete bozuklukları vardır ve bunlar hafif veya çok şiddetli olabilir. Örneğin insanların zaman zaman paniklemeleri veya korkmaları ve buna neden olan şeylerden kaçınmak için hayatlarını değiştirmek istemeleri panik bozukluktur. Anksiyete bozukluklarına bir başka örnek de insanların rahatsızlığın semptomlarını çoğu zaman yaşadıkları genel anksiyete bozukluğudur. Bu semptomlar kapsamında uyku sorunları, endişe, konsantrasyon zorlukları ve sürekli gergin hissetme yer alabilir. Şizofreni ve depresyon tedavisi için ilaç alan hastalar akatzi olarak bilinen huzursuzluk semptomları gösterebilirler. Bu insanların yerlerinde oturamaması ve sürekli hareket etmek istemeleri anlamına gelir. Bu insanları çok rahatsız edebilir. Propranolol (propranolol) bu semptomların iyileşmesine yardımcı olabilir, ayrıca insanların fizyolojik tedaviler gibi farklı terapilere daha kolay uyum sağlamalarına da yardımcı olabilir.
Propranolol (propranolol) ne kadar sürede etkisini gösterir?
Propranolol (propranolol) oldukça hızlı şekilde etki etmeye başlayacaktır. Bazı semptomlar diğerlerinden daha önce iyileşmeye başlayabilir ve genellikle tam olarak etkisini göstermesi en az bir hafta sürer. Kullananların tamamı olmasa da pek çok insan propranolol (propranoloden) fayda görür. Semptomlarınızda herhangi bir iyileşme görmediğinizi düşünüyorsanız bu durumu doktorunuzla veya sağlık uzmanınızla konuşmanız gerekir.
Akatzi (yerinde duramama) veya anksiyete için normal propanolol (propranolol) dozu günde iki veya üç doza bölünmüş 40 miligram (mg) ila 120 mg’dir. Doktorunuza danışmadan propranolol (propranolol) dozunuzu değiştirmeyin, aksi halde bu durum ilaca verdiğiniz cevabı etkileyebilir veya zararlı olabilir.
Bir dozu almayı unutursam ne yapmalıyım?
İlacınızı doğru şekilde kullanmanız halinde maksimum yarar elde edersiniz. Bir dozu atlar veya her zamanki saatinde almayı unutursanız bu dozu ancak bir iki saat içinde hatırlamanız halinde alın. Süre bundan uzunsa unuttuğunuz dozu almayın ve bir sonraki dozu her zamanki saatinde alın. Kesinlikle bir sonraki dozda fazladan ilaç almayın. İlacınızı almayı hatırlamakta güçlük çekiyorsanız eczacınızla veya sağlık uzmanınızla konuşun.
Doktorunuz hastalığınızın türüne veya semptomlarınıza göre farklılık gösterecek olan tedavi sürenizin uzunluğu hakkında sizinle konuşacaktır. Doktorunuzun ilaçları gerektiğinden uzun süre boyunca almadığınızdan emin olması için aldığınız ilaçları düzenli olarak gözden geçirmesi gerekir. Propranolol (propranolol) bağımlılık yapmaz.
Tüm ilaçlarda olduğu gibi istenmeyen etkilerin (yan etkiler) görülmesi yönünde bir risk mevcuttur. Bunların bazıları ilacı almaya başladıktan kısa süre sonra ortaya çıkabilir ve bu nedenle kendinizi iyi hissetmeye başlamadan önce bunları yaşayabilirsiniz. Pek çoğu geçicidir ve birkaç gün veya haftanın sonrasında yok olacaktır. Yan etkiler herkeste görülmez ve pek çok insan bunları farklı düzeylerde yaşar. Size rahatsızlık veren yan etkiler yaşadığınızı hissediyorsanız, bunu doktorunuzla, eczacınızla, hemşirenizle veya sağlık uzmanınızla konuşun. Bir sonraki sayfada yer alan tablo propranolol (propranololün) bazı belli başlı yan etkilerinin bir listesini vermektedir.
Alkol ve ‘sokak’ uyuşturucuları hakkında:
Gerek alkol, gerekse propranolol (propranolol) beyin üzerinde etki meydana getirebilir, bu yüzden propranolol (propranolol) kullanırken alkol almamanız önerilir. Alkol almak uyku haline neden olmaktadır ve propranololle (propranolol) birlikte kullanılması şiddetli uyku haline neden olabilir. İlaca alışınca ve alkol almanın etkilerini öğrenince ara sıra ve küçük miktarlarda olmak üzere alkol alabilirsiniz. Dikkatli olmakta yarar vardır. Çünkü alkol, özellikle ilaç alıyorken insanları farklı şekillerde etkiler. Alkol almak istediğiniz için ilacınızı almayı kesmeyin. Alkol alırsanız sadece küçük miktarlarda alın. İlaç alırken kesinlikle alkol tüketip araç kullanmayın. Uyuşturucular (esrar, ecstacy, speed, eroin ve kokain gibi) da genellikle tedavinizi etkileyebilmektedir. Propranolol (propranololün) sokak uyuşturucularıyla birlikle alınmasına ilişkin çok az bilgi olduğundan bunun etkisi ve güvenilirliği bilinmemektedir. Propranolol (propranolol) kullanırken sokak uyuşturucusu almamanız önerilir. Bunu yapmanıza yardımcı olmak için tavsiye ve destek almaya ihtiyacınız olabilir.
Diğer ilaçlar hakkında.
Size reçeteyle verilmiş veya satın aldıklarınız da dâhil olmak üzere başka ilaçlar veya bitkisel ilaçlar kullanıyorsanız, bunların propranolol (propranololle) birlikte kullanılmalarının güvenli olup olmadığını doktorunuzla veya eczacınızla konuşmanız önemlidir.
Ne zaman dikkatli olmalıyım?
Propranolol (propranololü) doktorunuzun reçetelediği şekilde düzenli olarak kullanmak genelde güvenli olmakla birlikte bu ilaçlar herkes için uygun değildir. Aşağıdaki durumlardan herhangi birisi size uyuyorsa, derhal durumunuzu doktorunuza danışmanız gerekir:
1 Propranolol (propranolole) alerjiniz varsa (daha önce bunlardan alıp isilik, kaşıntı, ağızda veya boğazda şişme gibi rahatsızlıklar yaşadıysanız)
2 Diyabet veya epilepsi hastalığınız varsa (ya da geçmişte nöbet geçirdiyseniz); Parkinson, böbrek veya karaciğer hastalığınız ya da kalp problemleriniz varsa;
4 Anjininiz varsa (kalp ağrısı);
5 Solunum problemleriniz varsa (astım veya nefes darlığı gibi)
6 Dementianız varsa;
7 Hamileyseniz, hamile kalmayı planlıyorsanız; veya
8 emziriyorsanız.
|Yan etki||Nedir?||Bana olursa ne yapmalıyım?|
|Baş dönmesi


|Sersemleme ve bayılma.||Ayağa çok hızlı bir şekilde kalkmayın. Başınız döndüğünde bir yere uzanmaya çalışın. Araç kullanmayın. Bu durum birkaç haftadan fazla devam ederse birkaç gün içinde doktorunuzla konuşun.|
|Insomnia


|Uyuyamama veya normalden erken uyanma.||İlacı sabah almayı deneyin. Bu işe yaramazsa, bir sonraki randevunuzda doktorunuzla konuşun.|
|Nefes darlığı


|Nefes darlığı Nefes almada güçlük çekme Nefes alırken yüksek ıslık sesi||Bu durum birkaç gün içinde geçmez veya daha da kötüleşirse doktorunuzla konuşun.|
|Bulanık görüş


|Etraf bulanık görünür ve tam olarak odaklanamazsınız.||Araç kullanmayın. Bu durum birkaç gün içinde geçmez veya daha da kötüleşirse doktorunuzla konuşun.|
|Görme bozuklukları


|Yanıp sönen ışıklar, siyah noktalar veya balık kılçığı gibi şekiller görme||Araç kullanmayın. Bu durum birkaç gün içinde geçmez veya daha da kötüleşirse doktorunuzla konuşun.|
|Hazımsızlık


|Bulantı ve kusma Ayrıca bağırsak hareketleriniz de yavaşlayabilir.||Kahve, narenciye, yağlı yiyecek, soğan, alkol ve çikolata gibi gıdalardan olabildiğinde uzak durun. Bol su için.|
|Hipotansiyon||Düşük kan basıncı Ayağa kalktığınızda baygınlık hissi veya baş dönmesi yaşayabilirsiniz.||Derhal doktorunuzla konuşun.|
|Bradikardi||Kalp ritminin yavaşlaması||Derhal doktorunuzla konuşun.|
|Soğuk ekstremiteler


|El ve ayak parmaklarınız üşür.||Bu tedavinin başlangıcında en sık görülen yan etkilerdendir. Birkaç hafta içinde geçecektir. Bu durum birkaç haftadan uzun süre devam ederse bir sonraki randevunuzda doktorunuzla konuşun.|
|Psoriasisin artması


|Psoriasis semptomları normalden daha şiddetli hale gelebilir.||Birkaç gün içinde doktorunuzla konuşun.|
|Konfüzyon


|Bulanık düşünceler.||Bu durum birkaç gün içinde geçmez veya daha da kötüleşirse doktorunuzla konuşun|
|Uyku hali


|Uykulu veya cansız hissetme.||Araç veya makine kullanmayın. Bu tedavinin başlangıcında en sık görülen yan etkilerdendir. İlacınızı günde bir kez alıyorsanız yatmadan önce almak bu konuda yardımcı olabilir. Bu durum birkaç haftadan fazla devam ederse birkaç gün içinde doktorunuzla konuşun.|
|Gözlerde kuruluk


|Tahriş, gözlerde yanma ve batma olabilir.


|Bir sonraki randevunuzda doktorunuzla konuşun veya eczacınıza danışın, bunu geçirecek bir göz damlası kullanabilirsiniz.|
|Saç dökülmesi


|Saçların dökülmesi||Durum fark edilir hale gelirse bir sonraki randevunuzda doktorunuzla konuşun.|
|Ürtiker


|Ciltte kaşıntılı olabilen kızarıklıklar.||Ürtiker şiddetliyse ve geçmiyorsa, birkaç gün içinde doktorunuzla iletişime geçin.|
|Seksüel disfonksiyon


|Cinsellik dürtülerinde veya cinsel yeteneklerde değişiklikler, örneğin orgazm olamama, anormal ereksiyon ve boşalma.||Bir sonraki randevunuzda doktorunuzla konuşun.|
Lütfen daha ayrıntılı bilgi ve yan etkilerle önlemlerin tam listesi için ilacınızla birlikte gelen hasta bilgi broşürüne başvurun. İlaçlarınızla ilgili herhangi bir sorunuz veya yan etki olabileceğini düşündüğünüz herhangi bir şeyle ilgili bir endişeniz varsa; doktorunuza, eczacınıza veya hemşirenize danışın.
Broşür size ilaçla bilgili bazı bilgiler sunar. Bir doktor, eczacı veya başka bir sağlık görevlisinin uzmanlığının veya kararının yerine geçmez. Bu broşür üretici tarafından verilen bir hasta bilgi broşürü değildir ve burada atıfta bulunulan herhangi bir ilaçla ilgili olarak üreticinin sağladığı bilgi veya önerilerinin yerine geçmez. Diğer broşür veya kitaplarda ya da internette daha ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz, ancak internetteki bilgilerin her zaman doğru olmadığını unutmayın. Bu broşürün derlenmesinde gerekli özen gösterilmiş olmakla birlikte, CNWL sözleşme ihlaliyle ilgili olarak yanlış yorumlama ve CNWL veya bir başkasının ihmali de dahil olmak üzere bu broşürdeki herhangi bir noksanlık veya hatadan kaynaklanan kayıp ve zararlardan sorumlu değildir. Ancak, bu broşürdeki hiçbir unsur ihmalden kaynaklanan ölüm veya kişisel yaralanmaların sorumluluğunu istisna tutmaz veya sınırlamaz.
Bu broşürde sunulan bilgiler yayım tarihi itibarı ile günceldir.
Bu broşür Central and North West London Mental Health NHS Trust Pharmacy Department, 30 Eastbourne Terrace, London W2 6LA www.cnwl.org tarafından yazılmıştır.
Yayınlanma Numarası: CNWL/MM022
Yayınlanma Tarihi Şubat 2007
Bir önceki yazımız olan Asetilkolinesteraz (Acetylcholinesterase) başlıklı makalemizde Acetylcholinesterase, acetylcholinesterase (asetilkolinesteraz) inhibitörleri ne için kullanılır? ve AChE hakkında bilgiler verilmektedir.
İlgili ilaç ya da Yazılar