Haaretz'e konuşan Çinli bazı uzmanlar ve aktivistler, Sincan'daki toplama kamplarında tutulan Uygur Müslümanlarından her yıl binlerce kişinin öldürüldüğünü ve bu kişilere ait organların zengin Çinli ve yabancı hastalar için alındığını iddia ediyor. Pekin yönetimiyse tüm suçlamaları reddediyor.
Şu an Avrupa'da yaşayan Huiqiong Liu adlı kadın, 1990'larda Çin'in baskı uyguladığı Falun Gong hareketiyle mücadele kapsamında 2001'de Pekin'deki evinde tutuklanıp Çin'in "yeniden eğitim kampı" adını verdiği bir merkeze gönderilmişti.
Haaretz'e o günleri videolu görüşmeyle anlatan Liu, "Sorgu akşam 9'da başlayıp ertesi gün öğlene kadar sürdü. İçlerinden 5'i bana vurmadı ancak 6. bir adam beni dövüp 'Organlarını çıkaracağız, sonra da bedeninden geriye kalanları yakacağız' diye tehdit etti" diyor.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Kampta 2005-2007 arasında 18 ay kaldığını, tutuklanmasının ardından test için hastaneye kaldırıldığını belirten kadın, "Doktora kalp sorunum olduğunu söyledim ama bana kalbimin iyi olduğu cevabını verdi. Kalbimi alıp almayacaklarını sordum. 'Buna daha üst rütbeli biri karar verecek' dedi" diye konuşuyor.
Ardından açlık grevine girip 40 kiloya kadar düştüğünü ifade eden Liu, doktorların da organların artık kullanılabilir durumda olmadığına kanaat getirdiğini anlatıyor.
"Hastaneye götürülenler bir daha geri dönmedi"
Hapsedildiği sırada kan testleri, kan basıncı testleri, röntgenler ve EKG'lerden de geçirildiğini söyleyen Liu şöyle devam ediyor:
Bazen bizi hastaneye götürürlerdi. Diğer zamanlarda da kampa tıbbi ekipmanla dolu büyük bir araç gelirdi ve kontroller orada yapılırdı. Bize tüm numaraları verdiler, doktorlar durumumuzu takip edecekti. Doktorlar sadece rakamları biliyordu, isimlerimizi değil. Bazen belirli bir numaranın hastaneye götürülmesini isterlerdi. O insanlar asla geri dönmedi.
Liu iddialarına başka bir önemli kanıt daha olduğunu söylüyor:
İlk tutuklanmam sırasında hastaneye götürülmeden önce parmak izlerimle imzalamam için bana bir form verdiler. Form zaten doldurulmuştu ama üzerindeki ad ve adres bana değil tanımadığım birine aitti. İmzalamak istemedim ama yine de yaptırdılar. Neyi imzaladığımı görmeme izin vermediler ancak benimle tutuklanan diğer kadınlara sorduğumda, içlerinden ölüm cezasına çarptırılan bir kadın bana bunun öldükten sonra organlarımı bağışlamaya istekli olduğumu gösteren bir rıza formu olduğunu söyledi.
Haaretz, sözde "organ bağışçılarının" dosyalarında bu kişilerin aslında kimler olduğuna dair hiçbir bilgiye yer verilmezken isim olarak da "XXX" ifadesinin kullanıldığını aktarıyor.
Onlarca yıllık süreçte Çin'in yükselen siyasi ve ekonomik gücünün yanı sıra, insan hakları ihlalleri ve azınlıklarla rejim karşıtlarına yönelik baskılarına ilişkin raporlar da gündeme geliyor.
Bu süre zarfında, Çinli yetkililer on binlerce Falun Gong uygulayıcısını işkence ve infaza tabi tutmak, bu kişilerden organ toplamak ve organları nakil ihtiyacı olan hastalara satmakla suçlanıyor. Pekin yönetimine, ülkenin kuzeybatısındaki Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde Uygurlar başta olmak üzere Müslüman azınlıklara yönelik "baskı, etnik temizlik ve hatta soykırım" suçlamaları da yöneltiliyor.
Sayısız tanıklığa göre, en büyüğü 12 milyonu bulan Uygur Müslümanları başta olmak üzere azınlık grupların, haklarına ve özgürlüklerine dair kısıtlamalara maruz kaldığı, çocukların ebeveynlerinden ayrı tutulduğu ve bölgede zorla kürtaj uygulandığı iddia ediliyor. Sincan'daki azınlık gruplarının 1 milyondan fazla üyesinin şu anda zorla çalıştırma, tecavüz ve işkence ithamlarıyla anılan ve Pekin'in "yeniden eğitim kampı" olarak nitelediği merkezlerde olduğuna inanılıyor.
"Hasat Sincan'ı hiç terk etmedi, sadece tatile çıkmıştı"
Haaretz'e göre, birçok uluslararası araştırmacı ve insan hakları aktivisti, Sincan'daki azınlıklara yönelik baskının daha da kötüleştiğini ve bazı mahkumların öldürülüp organlarının toplandığını ileri sürüyor.
Bu konuda dünya çapında çalışmalarıyla tanınan Amerikalı bağımsız araştırmacı Ethan Gutmann, bahsi geçen uygulamanın gerçekleştiğine kesin olarak inanıyor. "Hasat Sincan'ı hiç terk etmedi, sadece tatile çıkmıştı" diyen Gutmann şöyle devam ediyor:
Çin Komünist Partisi (ÇKP) ilk olarak 1994 gibi erken bir tarihte Sincan'ın infaz sahasında idam sırasındaki suçlulardan canlı organ toplanmasını denedi. 1997'ye gelindiğinde, cerrahlar yüksek rütbeli ÇKP kadrosu için Uygur siyasi ve dini mahkumlardan karaciğer ve böbrek alıyordu.
"Cerrahların infazcı olarak kullanılmasıyla yaşanan nakil faaliyetlerindeki patlamadan" bahseden Gutmann, "Bu iş, Falun Gong organlarıyla beslendi. Şimdilerde Çin'in genç ve sağlıklı Falun Gong'u bitiyor gibi görünüyor ve partinin ölüm makinesi de Sincan'a döndü.
Çin'de Organ Nakline Son Verme Uluslararası Koalisyonu'nun (ETAC) ortak kurucusu, Komünizmin Kurbanlarını Anma Vakfı'nda (VOC) Çin araştırmacısı ve 2017 Nobel Barış Ödülü adayı Gutmann şunları ekliyor:
İnfazlar ve organ toplama faaliyetleri düzensiz ya da yerel değil. Çin'in nakil hacmi yılda 60 bin ile 100 bin arasında değişiyor. Pekin'in geniş nakil altyapısını sökmeye hiç niyeti yok. 15 milyonu aşkın Uygur, Kazak, Kırgız ve Hui doku uyumuyla ilgili kan testlerinden geçirildi. 1 milyondan fazlası kamplarda. Yani evet, ÇKP potansiyel olarak çok kârlı bir etnik temizlik politikası yarattı.
2014 tarihli "The Slaughter: Mass Killings, Organ Harvesting, and China's Secret Solution to Its Dissident Problem" (Kıyım: Toplu Katliamlar, Organ Hasadı ve Çin'in Muhalif Sorununa Gizli Çözümü) kitabının yazarı Gutmann, Sincan'da her yıl en az 25 bin kişinin öldürüldüğüne ve bu kişilerin organlarının alındığına inanıyor.
"Alıcılar Japonlar, Almanlar, hatta Müslümanlar"
Bu organların nakledildiği hastaların çoğunun Çinli olduğunu ancak büyük kâr marjlarının "sağlık turistlerinden" geldiğini belirten Gutmann, listede Japonlar, Güney Koreliler ve Almanların yanı sıra Körfez ülkelerinden Müslümanların olduğunu ileri sürüyor. Araştırmacı, "Teoriye bakılırsa bunun sebebi, domuz eti yemeyen insanlardan alınan organları tercih etmeleri" yorumunda bulunuyor.
Yine VOC araştırmacısı ve Avustralya Devlet Üniversitesi doktora öğrencisi Matthew Robertson da Uygurların Sincan'da toplu hapsedilmesiyle organ nakillerindeki artış arasında doğrudan bir bağlantı olduğunu savunuyor:
"Gönüllülerden" organ nakillerinin hızla arttığının iddia edildiği son birkaç yılda bir milyondan fazla Uygur gözaltı kamplarında ve hapishanelerde tutuluyor… Uygurların, organ uyumu ve naklinde önkoşul olan organ sağlığını değerlendirmek için gerekli kan testleri ve diğer tıbbi muayenelere tabi tutulduğuna dair raporlar ortaya çıktı. Haklarında idam cezası verilmemiş olanlar da dahil olmak üzere mahkumların bu işte kullanıldığı bir geçmiş var.
Diğer yandan Çin rejiminden şüphelenenler sadece Robertson ve Gutmann değil. Londra'da önde gelen Britanyalı insan hakları savcısı Sir Geoffrey Nice başkanlığındaki uluslararası bir mahkeme geçen yıl Çin'in masum insanlara yönelik zorla organ toplama kampanyasının, dünyanın "işlenmiş en kötü zulümlerinden biri" olarak "insanlığa karşı suç" kapsamına girdiğine dair bir rapor yayımlamıştı.
Uygurlar İçin Kampanyası'nın kurucusu Ruşan Abbas da 2019'da yaptığı bir konuşmada, Çin'in "milyonlarca insanın zorla DNA testinden geçirildiği ve kesilmeye hazırlandığı organ çiftlikleri kurduğunu" ileri sürmüştü.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/309 Mayıs 2021 - Extinction Rebellion adlı çevreci grup G7'ye dair düzenledikleri protesto sırasında zirveye katılan liderleri canlandırırken. G7 liderleri iki yıl sonra ilk defa bir araya gelirken birçok çevre örgütünden binlerce aktivist de İngiltere'nin Cornwall bölgesinin Falmouth şehrinde gösteri düzenledi (AFP)
-
2/3011 Haziran 2021 - (Soldan sağa) Kanada Başbakanı Justin Trudeau, Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel, ABD Başkanı Joe Biden, Japonya Başbakanı Yoshihide Suga, İngiltere Başbakanı Boris Johnson, İtalya Başbakanı Mario Draghi, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Almanya Şansölyesi Angela Merkel, G7 zirvesinin başlangıcında aile fotoğrafı için poz veriyor. İngiltere'nin güneybatısındaki Cornwall'da bir araya gelen liderler yüz yüze görüşmeler yapacak. Zirvede Covid'e karşı mücadele, iklim krizi ve ticaret konuları ele alınacak (AFP)
-
3/3010 Haziran 2021 - Peru'da Pedro Castillo'nun destekçileri Ulusal Seçim Jürisi binasının önünde protesto düzenlerken. Anayasayı yeniden yazma ve halkın ülkenin zenginliklerinden faydalanmasını sağlama vaatleriyle arkasında büyük bir destek toplayan sosyalist aday Castillo, devlet başkanlığı seçimlerinde oyların yüzde 50,2'sini alarak zaferini ilan etti. Seçimdeki rakibiyse Peru'nun eski devlet başkanlarından Alberto Fujimori'nin kızı Keiko Fujimori'ydi. Şüpheli oylar kullanıldığını düşünen Fujimori, mahkemeye başvuracağını söylese de seçim yetkililerinin herhangi bir suça karıştığını düşünmediğini de ekledi (AFP)
-
4/309 Mayıs 2021 - Şili, 2050'ye kadar sıfır karbon hedefine ulaşmak için bir adım daha attı ve Latin Amerika'nın ilk termo-güneş enerjisi santralini faaliyete soktu. Atacama çölüne kurulan Cerro Dominador adlı tesiste 7 bin hektarlık alana yayılan 10 bin 600 ayna, güneş ışınlarını 250 metre yüksekliğindeki kulenin tepesindeki alıcıya yansıtıyor. Alıcının içindeki erimiş tuz ısıyı emiyor ve ısı, buhar türbini aracılığıyla elektrik üretmek için kullanılıyor. Erimiş tuz enerjiyi 17,5 saate kadar depolayabildiği için tesis 24 saat faaliyet gösterebilecek (AFP)
-
5/308 Haziran 2021 - Her yıl mayıs sonunda başlayan Fransa Açık Tenis Turnuvası'nda Rafael Nadal, 4. tur mücadelesinde İtalyan rakibi Jannik Sinner'e karşı servis kullanırken. Turnuvanın tek erkekler kategorisinde Rafael Nadal ve Novak Djokovic yoluna devam ederken, 39 yaşındaki Roger Federer sakatlıktan dönüşünü riske atmamak sebebiyle turnuvadan çekildi. Tek kadınlarda ise dünya sıralamasında 85. sırada bulunan Tamara Zidansek yarı finale çıkma başarısı gösterdi. Dünya iki numarası Naomi Osaka ise turnuvadan depresyon sebebiyle çekilmişti (AFP)
-
6/307 Haziran 2021 - Kovid-19'un ikinci dalgasından son derece sert şekilde etkilenen Hindistan'da mayıs başlarında günlük 400 binden fazla vaka bildirilmiş, günlük ölüm sayısının 4 bini geçtiği görülmüştü. Fakat vaka sayılarının düşmeye başlamasıyla birlikte bazı başlıca vilayetler nisan sonundan beri uygulanan kısıtlamaları hafifletme kararı aldı. Fotoğrafta bir kadın, Srinagar şehrinde önlemlerin hafifletilmesiyle beraber açılan pazarlarda alışveriş yaparken görülüyor AFP)
-
7/305 Haziran 2021 - Her haziranda olduğu gibi bu haziran da dünyanın dört bir yanında LGBT topluluğuna mensup bireyler için Pride (Gurur) yürüyüşleri ve kutlamaları yapılıyor. Ukrayna'da LGBT aktivistleri Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy'nin Kiev'deki ofisinin önünde protesto düzenlerken pankartlar ve gökkuşağı bayrakları taşıdı. Protestocular, radikallerin kendilerine uyguladıkları şiddetin son bulmasını, kendi haklarını koruyan ve ırk, milliyet ve din ayrımcılığına idari ve cezai sorumluluk getiren N5488 sayılı yasa tasarısının meclisten geçmesini talep etti (AFP)
-
8/304 Haziran 2021 - Bugün 1989'da gerçekleşen Tiananmen Meydanı protestolarının 32. yıldönümü. Yetkililer Hong Kongluların protestolarda hayatını kaybedenler anısına gece nöbeti tutmasını geçen yıl olduğu gibi bu yıl da Kovid'i gerekçe göstererek yasakladı. Fakat Hong Konglular bu yasağın özgürlükleri üzerinde giderek artan baskının bir parçası olduğuna inanıyor. Gece nöbetini düzenleyen aktivist ise Hong Kong polisi tarafından tutuklandı. Fotoğraftaki aktivistler Japonya'nın Shinjuku semtindeki bir tren istasyonunun dışında Tiananmen Meydanı'ndakileri anmak için nöbet tutuyor (AFP)
-
9/303 Haziran 2021 - Meksika'da yetkililerin yaptığı inceleme sonucu koronavirüs kaynaklı toplam ölüm sayısının 220 binin üzerinde olduğu açıklandı. Yayımlanan başka bir verideyse gerçek ölüm sayısının doğrulanmış ölüm sayılarından en az yüzde 60 daha fazla olduğu öne sürüldü. Ülkenin başkenti Meksiko'da geçen yıl Hermanos Rodriguez yarış pistine, fotoğraftaki hemşirenin poz verdiği sahra hastanesi kurulmuştu. Bugüne kadar bu hastanede 7 binden fazla Kovid-19 hastası tedavi edildi. Hastane, ekimde 2021 Meksika F1 GP'sine ev sahipliği yapmak için sökülecek (AFP)
-
10/302 Haziran 2021 - 2015'te iktidara geldiğinden bu yana Kanada'nın yaklaşık 1,7 milyon nüfusa sahip yerli halkıyla uzlaşmayı hükümetinin bir önceliği haline getiren Başbakan Justin Trudeau, Britanya Kolumbiyası eyaletinde eski bir yatılı okulun bahçesinde 215 yerli çocuğun cesedinin bulunması onuruna parlamento binasının önünde kurulan geçici anıtı ziyaret etti. Kanada'da 19. yüzyıldan 1970'lere kadar 150 binden fazla yerli çocuğun zorunlu olarak Hıristiyan okullarına gönderildiği tahmin ediliyor (AFP)
-
11/301 Haziran 2021 - Çin, geçen sene 12 milyon doğumla 1960'lardan beri en düşük doğum oranını gördü. 1979'ta tek çocuk politikasını yürürlüğe sokan Çin, 2016'da bu sayıyı ikiye çıkarmış ve 18 milyon doğum kaydetmişti. Ülke yönetimi 2016'dan beri uyguladığı politikada değişikliğe gitti ve çiftlerin üç çocuk sahibi olmasına izin verdi. Fotoğrafta ise Çinli bir çocuk, bugün kutlanan Uluslararası Çocuk Günü'nde Pekin'deki bir alışveriş merkezinde, heykellerin arasındaki sandalyede oturuyor (AFP)
-
12/3031 Mayıs 2021 - ABD uzun yıllardır San Francisco'daki Asya Sanatları Müzesi'nde sergilenen 10. yüzyıldan kalma iki adet lentoyu Tayland'a iade etti. Bu eserlerin 1960'lardaki Vietnam Savaşı'nda ülkeden yasadışı yollarla çıkarıldığı düşünülüyor. Plastik bir yüz siperi takan geleneksel kıyafetler içindeki Taylandlı dansçı lentoların Bangkok Ulusal Müzesi'ne gelişini kutlamak için düzenlenen etkinlik sırasında performans sergilemeye hazırlanırken (AFP)
-
13/3029 Mayıs 2021 - ABD'li perakende devi Amazon, Fransa'nın güneydoğusundaki Fournes kasabasında 38 bin metrekarelik bir tesis inşa etmeyi planladığını duyurmuştu. Bunun üzerine çevreciler 30 Ocak'ta Amazon karşıtı gösteriler düzenlemişti. Bugün tesisin kurulması planlanan yerde göstericiler yeniden bir araya geldi. Amazon'un logosundaki gülen yüzün tersine çevrildiği bir başlık takan ve sağ yumruğunu kaldırarak poz veren protestocunun üzerinde ise "Amazon gezegeni yok ediyor" yazıyor (AFP)
-
14/3028 Mayıs 2021 - Singapur bandıralı MV X-Press Pearl konteyner gemisi Sri Lanka açıklarında 9 gündür yanıyor. Sri Lanka yetkilileri yangını söndürmek için Hindistan yetkilileriyle birlikte çalışıyor. Batması halinde çevre felaketine sebep olmasından endişe duyulan gemiden şimdiye kadar tonlarca plastik madde Sri Lanka sahillerinde birikti (AFP)
-
15/3027 Mayıs 2021 - Hindistan'da Kovid salgını etkisini sürdürürken hastalarda siyah, beyaz ve sarı mantar enfeksiyonu görülmesi de halkta panik yaratıyor. Bu ay başında 400 bini aşkın günlük vaka bildiren ülkede ciddi bir oksijen sıkıntısı yaşanıyor ve son 24 saatte yaklaşık 4 bin kişi yaşamını yitirdi. Haydarabad'da polis memurları virüse karşı farkındalık yaratmak ve halka güvenlik önemlerine uyma çağrısında bulunmak için koronavirüs temalı başlıklar taktı (AFP)
-
16/3026 Mayıs 2021 - ABD'de George Floyd'un polis memuru tarafından öldürülmesinin yıldönümünde Minnesota eyaletinin Minneapolis şehrindeki George Floyd Meydanı'nda tören düzenlendi. Başkan Joe Biden, George Floyd'un ailesini Beyaz Saray'da ağırladı (AFP)
-
17/3025 Mayıs 2021 - Yarın Budistlerin Vesak Bayramı. Hindistan'ın Bhopal şehrinde Budist bir keşiş, Buddha Purnima olarak da bilinen ve Buddha'nın doğum gününde kutlanan bayramın arifesinde yıkamak ve süslemek için dev bir Buddha heykelinin tepesine tırmanıyor (AFP)
-
18/3024 Mayıs 2021 – Kuzey Mozambik'te vahşete tanıklık etmiş çocuklar için Metuge'deki bir yerleşim yerinde kukla gösterisi düzenlenirken. Mozambik'in kuzeyindeki Cabo Delgado eyaletinde 2017'de başlayan çatışmalar yaklaşık 700 bin kişiyi yerinden etti. Birleşmiş Milletler'e göre yerinden olanların yüzde 43'ü çocuklardan oluşuyor (AFP)
-
19/3022 Mayıs 2021 – Bir kadın boş caddede tek başına yürürken. Sri Lanka'nın başkenti Kolombo'da Kovid-19'un yayılmasının önüne geçmek için seyahat kısıtlaması ve hafta sonu sokağa çıkma yasağı getirildi. Koronavirüs vakalarının hızla arttığı Sri Lanka'da doktorlar, günlük vaka sayılarının kayda geçenlerin üç katı olabileceği endişesiyle ülke çapında iki haftalık tecrit uygulanması çağrısında bulunuyor (AFP)
-
20/3021 Mayıs 2021 - İsrail güvenlik güçleri ile Filistinli Müslümanlar, Mescid-i Aksa'da çatıştı. İsrail polisi sözcüsü Micky Rosenfeld, Filistinlilerin polis memurlarına taş fırlattığını, polisin "isyan" bastırma önlemlerini uyguladığını söyledi (AFP)
-
21/3020 Mayıs 2021 - Formula 1'de bu hafta sonu Monako Grand Prix'si var. Ferrari'nin İspanyol pilotu Carlos Sainz Jr da diğer sürücüler gibi sokak pistindeki ilk antrenman seansına katıldı (AFP)
-
22/3019 Mayıs 2021 - Avrupa'nın en önemli sergi salonlarından biri olan Berlin'deki Martin-Gropis-Bau ziyaretçilere kapılarını açtı. Fotoğraftaki ise Yayoi Kusama'nın "Yayoi Kusama: Bir Retrospektif" sergisinin bir parçası olan "Evrende gördüğüm bir aşk buketi" isimli eseri (AFP)
-
23/3018 Mayıs 2021 - Bolivya'nın yönetimsel başkenti La Paz'da dansçılar, Oruro karnavalının UNESCO İnsanlığın Sözlü ve Somut Olmayan Mirası Başyapıtları listesine girişinin 20. yılını kutlamak için yöresel Morenada dansını yapıyor. Peru, kökenleri tartışmalı olan bu dansı kendi kültürel mirası ilan edince Bolivyalılar bu kararı protesto etmek için Morenada yaptı (AFP)
-
24/3017 Mayıs 2021 - Fas'tan İspanya'nın Ceuta şehrine yüzen göçmenler İspanya görevlisiyle konuşuyor. Sabah erken saatlerde Ceuta'ya birkaç kilometre uzaklıktaki sahillerden yüzmeye başlayan, aralarında çocuklar da olan 80'den fazla göçmen, İspanya topraklarına gelince göz altına alındı (AFP)
-
25/3015 Mayıs 2021 - Paris'te Filistinlilere destek amaçlı düzenlenen gösteride bir protestocu göz yaşartıcı gazdan kaçarken. Polis, Paris'te düzenlenmesi planlanan gösteriyi 2014'te düzenlenen benzer bir gösteride yaşananlardan ötürü yasaklasa da organizatörler yürüyüşü iptal etmeyeceklerini söyledi (AFP)
-
26/3014 Mayıs 2021 - İsrail'in Demir Kubbe hava savunma sistemi (Solda) Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Beyt Lahya'dan İsrail'in güneyine fırlatılan Hamas roketlerini (Sağda) durduruyor. İsrail, Hamas'tan gelen roket saldırılarına cevap olarak Gazze'yi topçu ateşi ve hava saldırılarıyla bombaladı. Çatışmalarda şimdiye kadar yüzden fazla Filistinli hayatını kaybetti (AFP)
-
27/3013 Mayıs 2021 - Filistinliler, İsrail hava saldırılarında öldürülen 13 Hamas militanının cenaze töreninde bir araya geldi. Artan şiddeti durdurmaya yönelik küresel ikaz ve diplomatik çabalara karşın Gazze Şeridi göklerinden yüzlerce roketin geçtiği görüldü ve İsrail savaş uçaklarıyla birçok saldırı gerçekleştirdi (AFP)
-
28/3012 Mayıs 2021 - Kolombiya'da hükümet karşıtı protestolar kapsamında Cali şehrinde "Onları Kim Öldürdü" adlı bir oyun sahnelendi. 28 Nisan'da başlayan ve uluslararası boyutta kınanan baskılar sonucunda ciddi bir krize dönüşen gösterilerde şimdiye kadar onlarca kişi hayatını kaybetti (AFP)
-
29/3011 Mayıs 2021 - Çin Komünist Partisi 1 Temmuz'da 100. yıldönümünü kutlamaya hazırlanıyor. Devlet tarafından organize edilen medya turu sırasında çekilen bu fotoğrafta, 1936'dan 1947'ye kadar partinin genel merkezine ev sahipliği yapan Yan'an şehrine yaklaşık 60 km mesafedeki orak ve çekiç anıtını ziyaret edenler görülüyor (AFP)
-
30/3010 Mayıs 2021 - Brezilya'nın Amazonas eyaletinde, Manaus kentindeki Nossa Senhora Aparecida mezarlığında bir kadın, mezar başında otururken. Brezilya'da Kovid-19 pandemisi başladığından beri ilk kez mezarlıklar ziyarete açıldı (AFP)
"Bugün burada gördüklerinizi unutun dediler"
1990'larda Sincan'ın başkenti Urumçi'nin kuzeyindeki bir hastanede genç bir cerrah olan Enver Tohti de o sıralarda başından geçenleri Haaretz'le paylaştı. 1995'te iki kıdemli cerrahın ona "vahşi bir şey yapmak isteyip istemediğini" sorduğunu söyleyen Tohti, Londra'daki evinden telefonla verdiği röportajda şunları anlatıyor:
Benden en büyük mobil ameliyat kitini almamı ve ertesi sabah asistanları, hemşireleri ve anestezistleri hastane kapısına getirmemi ve ambulansa katılmamı istediler. Ertesi sabah kapıda toplandık ve başcerrahlar bize onları takip etmemizi söyledi. Batıdaki dağlık bölgede yer alan hastanemize doğru ilerledik ancak yolculuğumuzun ortasında sola döndük ve şoförümüz infaz alanına gideceğimizi söyledi.
"O anda sıcak yaz havasında bile üşüdüm" diyen Tohti, sahada bir tepe olduğunu ve cerrahların ona beklemesini ve silah sesleri duyduğunda gelmesini söylediğini hatırlıyor:
Dedikleri yere gittik. Orada 10-20 ceset vardı. Kafaları tıraşlanmış ve hapishane üniforması giymişlerdi. Alınları havaya uçmuştu. Başlarının arkasından vurulmuşlardı. Bir polis memuru - sanırım infazcılardan biriydi- bize bağırıp "En sağdaki senin" dedi. Kafam karışmıştı. Oraya gittim ve cerrahlarımız beni tutarak "Acele et, karaciğeri ve iki böbreği çıkar" dedi. Söyleneni yaptım. Görevini yerine getirmek için eğitilmiş bir robota dönüşmüştüm. Memurlar ve asistanlarım cesedi kamyonetin içindeki yatağa koydu. Kurban 30'larında bir adamdı.
Çıkarılan organların tuhaf görünümlü bir kutuya konduğunu anımsayan Tohti, "Bana ‘Hadi ekibini toplayıp hastaneye dön. Bugün burada hiçbir şey olmadı, bunu unutma' dediler. Bu bir emirdi. O günden sonra kimse bu olaydan bahsetmedi" diye konuşuyor.
Tohti her ne kadar 25 yıl öncesini hatırlıyor olsa da araştırmacılar Sincan'da söz konusu durumun o tarihten sonra çok daha kötüye gittiğini söylüyor.
"Ölenlerin bedenini ailelere göstermiyorlar"
Şu an Avrupa'da yaşayan Uygur dili ve kültürü uzmanı Abdulveli Eyup ise Sincan'da 2013'te tutuklandığını, hapishanede Çinli memurların emriyle diğer mahkumların toplu tecavüzüne maruz kaldığını belirtiyor.
İkinci tutuklanmasında, hapishaneye siyasi suçlamalarla getirilen Abdurrahman adında bir idam mahkumunun ayaklarına zincir vurulduğunu, bir elinin ayaklarına zincirlendiğini ve yerde yatırıldığını anlatan Eyup, bu kişinin öldükten sonra inancına göre yıkanma isteğini yetkililere ilettiğini ancak gardiyanların bunu reddettiğini, adamın elleri ve ayakları çözüldüğündeyse ayağa kalkamayıp "maymun gibi" dört ayak yürümek zorunda kaldığını anımsıyor.
Serbest kaldıktan sonra Türkiye'ye geçebildiğini söyleyen Eyup, burada Abdurrahman'ın eşi ve arkadaşlarıyla görüştüğünü anlatıyor:
Eşinin söylediklerine göre infazdan sonra aileye bilgi verilmiş ancak kadına kocasının bedenini değil yalnızca yüzünü görme izni tanınmış. Ailenin mahkumun cenazesini yıkamasına da müsaade edilmemiş. Aile infazdan bir ay sonra sadece mezarlığı ziyaret edebilmiş.
Independent Türkçe, Haaretz
Derleyen: Elvide Demirkol