Medler hakkında bilgi medlerin adına ilk defa asur kralı salmanazar'ın, namri yöresi kassit beyi yangu'yu yenmesinin anlatıldığı metinde rastlanır... namri şimdi kuzey ırak'tadır. med ve part uluslarının ari farslar'dan farklı olduğu, çeşitli batılı tarih yazarları tarafından belirtilmelidir. dr. rıza nur da medler ve partlar'ı türk sayar. aslında hepsi herodot tarihi'ne girmiş olan iskit hükümdarı gog'un iki oğluna bağlanır. herodot'un medies dediği oğul medler'in, prothies dediği oğul da partlar'ın atasıdır. yukarda belirttiğimiz gibi iskit türkü bu iki oğul, asur kaynaklarında marati ve parati diye geçmektedir. batılı tarihçilerde hititler'den sonra medler'i de ari gösterme çabaları vardır. böylece sümer, elam, mısır, babil, asur gibi turani ve sami imparatorluklarla yarışabilmek için ari devletler çıkartmaya çalışırlar. m.ö.708-550 tarihleri arasında hüküm süren medler; asurlar, babilliler ve lidyalılar ile yakın ilişki kurdular. daha önce (m.ö.1100) asur kralı tiglatpileser de medler ile savaşmıştır... ünlü semiramis'in eşi 3. adat-nirari, medlere karşı bir çok seferler yapmıştır. fakat asıl tiglatpileser m.ö.744 de çeşitli aşiretlerin anlaşmazlığından yararlanarak medlere saldırmış ve 60.000 tutsak almış, çok ganimet elde etmiştir. m.ö.729'da 2. sargon samera'yı zaptederek bütün yahudileri habur ırmağı kıyılarına sürdü. bu dönemde medler küçük derebeylikler halinde ve asurlulara bağlı olarak yaşamışlardır... bu çağdan kalan heykel ve kabartmalar müzeleri doldurur. dunak dolaylarında kemtai yazıtları da önemli izler taşır. fakat çok geçmeden medler asur hakimiyetinden kurtulmuşlardır. mannarlı dayaukku adlı becerikli bir komutanın etrafında toplanmışlar ve asurları yenmişlerdir. dayaukku hamedan'ı merkez yapmış ve kendine yabancı askerlerden bir hassa alayı kurmuştur. daha sonra kral phaortes ve kyaksares zamanında medler güçlendi. ordu düzene girdi. her askere bir kılıç, ok ve yay verildi. savaş stratejisi değişti. buna göre birlikler kaçarmış gibi geri çekilip, sonra birden dönerek düşmanı ok yağmuruna tutuyorlardı. roma tarihçisi marcellin "bu tür savaş sistemi karşı tarafta panik yaratıyordu. neft yağına bulanmış oklar saplandığı her şeyi yakıyordu. bunlar üstüne su döküldüğünde büsbütün yanıyordu". med mülkü üç büyük eyalete ayrılmıştı. 1.si büyük medya (ırak), 2.si artropatan medyası (azerbeycan), 3.sü rages (tahran yöresi) idi. bu oğuz han'ın ülkesini üç oğlu arasında pay etmesini andırıyor... aynı taksimi şehname iran hükümdarı feridun'a yaptırır. feridun'un bir oğlunun adı da tuc'tur.(sonradan türk olur) kyaksar(sirus) babil kralı nabupalassar ile birleşerek ninova'ya saldırdı ve asur krallığını iyice zayıflattı. (m.ö.612) bu sırada büyük bir iskit ordusu kyaksar'ı arkadan kuşattı ve geri püskürtü. kyaksar yenilmesine rağmen iskit kralı madyes ile komutanlarını bir ziyafete davet edip hepsini öldürttü. kyaksar, m.ö. 626'da asurbanibal ölünce bir kere daha ninova'ya saldırıp asur krallığını ortadan kaldırdı. fanatik kürt ayırımcılar bu tarihi kawa efsanesi ile birleştirip, kürt takviminin ilk yılı sayarlar!... demirci kawa'ya işte bu olayda büyük rol verirler. hatta med hanedanını onunla başlatan tarihçilere rastlanır. bu konuda yeni araştırmalar yapılması çok yararlı olacaktır. ne var ki, phrothies'in soyundan da olsalar; yine gog'a, yani türkler'e bağlıdırlar. bunlardan iştumegon, lidya kralı kroisos'un kızkardeşi prenses aryenis ile evlendi. ancak oğlu 2. kyaksar genç yaşta ölünce, med hanedanı son buldu. tahta kendine bağlı anzan kralı ile evlendirdiği kızının oğlu büyük kiros geçti. böylece pers hanedanı başladı. batılıların yüzünü güldüren bu sözde ari imparatorluk, ne var ki ana tarafından türk kanı taşıyordu!.. zaten iran'ın kaderi elamlar döneminden şah ismail'e, hatta 1925 yılına kadar hep türkler tarafından yönetilmek olmuştur... persler, sasaniler ve şimdikiler istisna addedilmelidir. yılmaz öztuna medler'i ari sayar... ama ona göre türkler de aridir!.. böylece medler yine bir türk boyu olur. medler de iskitler gibi göçebe bir uygarlığa sahiptiler. (iskitler için bakınız: batı anadolu'nun türklüğü) pers kralları medler'e bağlı anzan dönemi ile başlatılır. ilk kral hahamaniş'tir ki, yunancası archemenes diye geçer. farslar ise bu kralı cemşid diye bilirler ki, efsaneye göre şarabı ilk bulan o imiş... cam-ı cem tabiri cemşid'in kadehi anlamındadır, tasavvufta çok geçer. bu krallık damatlık yolu ile kiros (sirus) tarafından pers imparatorluğu'na dönüştürülmüştür. o tarihe kadar görülmüş en büyük imparatorluğu kuran persler, bugünkü türkmenistan'a yönelince, türk hakanı alp er tunga ve halefleri ile bitmez tükenmez mücadelelere girdiler.... farslar'ın efrasyab dedikleri bu efsanevi hakan ve iran-turan çekişmesi, zerdüştler'in kutsal kitabı avesta'ya bile yansımıştır. pers imparatorları arşa ve darius'un damadı olan makedonyalı iskender m.ö. 330 yılında ülkeyi ele geçirerek pers hanedanına son verdi... görüldüğü gibi bu dönemde de kürt sayılabilecek bur halk yoktur.