En son kitabınızla seyahat ediyorsunuz Çocukluk Denilen Bir Ülke Hindistan’ın her yerindeki edebiyat festivallerine. Çocukluğunuzun büyük bir bölümünü geçirdiğiniz ve bu kitabın geçtiği şehir olan Amritsar’da ondan alıntılar okumak ve onun hakkında konuşmak nasıl bir duygu?
Şu anda birlikte oturduğumuz Gobindgarh Kalesi’ne gelmek benim için çok özel. Çocukluğumla doğrudan bağlantısı var. 1965’te büyüyen çocuklar olarak, Hindistan-Pakistan Savaşı sürerken Amritsar’da yaşamamıza rağmen bu kaleyi hiç görmemiştik. Pakistan’dan gelen kılıç jetlerini Gobindgarh Kalesi’nde vuran Raju Topchi adında bir adam duyduk. O bizim kahramanımızdı. Buraya gerçekten gelmek, eserimi The Sacred Amritsar festivalinde sunmak, her zaman değer vereceğim bir deneyim olacak. Bu kaleye daha önce gittim çünkü arkadaşım Deepa Sahi kalenin canlanmasında yer aldı ama bu ziyaret daha da değerli.
Raju Topchi’yi hiç gördün mü?
Hayır, ama o bizim için çocukken gerçekti. Yapması gerekeni yapıyordu. Ona hayran kaldık.
Amritsar’a yaptığınız bu gezi kişisel ve duygusal düzeyde sizin için başka neler yaptı?
Kalenin kendisi dışında, bu noktada Amritsar’da olmak bile önemli hissettiriyor. Bu sabah, baba tarafından büyükbabamın – babamın yaşadığı Celalabad adlı bir köye gittim.ji – yaşadı. Orada doğdu ve büyüdü. Orada büyük bir Hindu katliamı yaşanmıştı. Çocuklarla tartışılamayacak kadar trajik bir olay olduğu için ailem bundan neredeyse hiç bahsetmedi. Ama oraya eski bir akrabamı aramaya gittim ve onu yakınlardaki küçük, ıssız bir köyde buldum. Onunla tanışma deneyimi inanılmazdı. Amritsar’da kitap için araştırma yaparken, notlar alırken ve her şeyi kontrol ederken onu görme şansım olmadı.
Söylediğim her şeyin doğru olduğundan ve herhangi bir yanlış bilgi, abartı veya hayal gücü içermediğinden emin olmak istedim. Gerçek olmasını istedim. Bu uzun zamanımı aldı. Bugün tanıştığım kadın kayıp halkaydı. Celalabad katliamından bahsetti, her şeyi yerli yerine koydu. Kendi kendime, “Yazdıklarım doğru değil. Sonunda kocası tüm bunları yaşamış ve hayatta kalmış kişi tarafından destekleniyor.” Katliam, 8 Ağustos 1947’de, Hindistan’ın bağımsızlığından sadece birkaç gün önce gerçekleşti.
O günlerde, sadece bir avuç Hindu ile Müslümanların çoğunlukta olduğu bir köydü. Toplandılar ve öldürüldüler. Her neyse, buna çok fazla girmek istemiyorum. Zaman öyle oldu ki olaylar oldu ve her iki tarafta da oldu. Her ne kadar sistemimizden çıkartmamız zor olsa da, bir tutam tuzla almamız gerektiğini düşünüyorum. Bunlar bizim başımıza gelmedi ama anne babamızın, dedelerimizin başına geldi. Ama yine de umut var. Tarihimizden alınacak tek mesaj, artık uyum içinde yaşamamız gerektiğidir.
Hindular, Sihler, Müslümanlar, Hristiyanlar, Jainler veya Budistler olalım, birbirimize saygı duyalım. Hayata bakışım bu. Bir Hindu evinde doğdum. Bir Katolik okuluna gittim. Oradaki kiliseye gittim. Günde beş vakit ezan okunan bir caminin yanında büyüdüm. Ve Altın Tapınağa gittik çünkü annem gerçekten büyülenmişti. Şabat. Beni ve ablamı alırdı, uzun süre otururduk. Herhangi bir ritüel söz konusu değildi. Sadece dinler ve kalbimizde onunla giderdik.
Tüm dinlere çok açık bir aileye mensubum, dolayısıyla bugün Hindistan’da olanlar hiç de iç açıcı değil. Yeter ki birbirimizin dinine uyalım. Bu o kadar zor değil, değil mi?
Ateistlerle de iyi olmaya ne dersin?
Tamam, onlara da iyi davranalım. Ben bir Arya Samaji’yim. Tapınak ibadetine inanmıyorum. Her şey yolunda olsun. Tapınaklara inanır mısın? Tamam iyi! Bununla iyiyim. Allah’ınızın en büyük olduğuna inanıyor musunuz? Lütfen devam edin ve buna inanın. Bununla iyiyim. Dini inançlarımızı birbirimize empoze etmediğimiz ve birbirimizi sert bir şekilde değiştirmeye çalışmadığımız sürece her şeyin yolunda olduğunu söyleyebilirim.
Amritsar’a geri dönersek, çocukluk anılarınızın çoğunun hayatınızın bu döneminde yeniden su yüzüne çıktığını düşünüyor musunuz, çünkü artık yılın çoğunu Amerika Birleşik Devletleri’nde geçiriyorsunuz? Bir zamanlar eviniz olan yere özlem duyuyor musunuz?
Evet, söylediklerinin bir dereceye kadar doğru olduğunu düşünüyorum. Şu anda Mumbai, Amerika ve Himachal arasında yaşıyorum. New York City’deyken, Manhattan’ın sokaklarından birinde bir kafede dizüstü bilgisayarımla otururken ya da not defterime bir şeyler karalarken, Amritsar’a ve oradaki çocukluk yıllarıma farklı bir açıdan bakıyorum. Amritsar’da yaşamaya devam etmiş olsaydım, yazamazdım. Çocukluk Denilen Bir Ülke. Etrafımı saran ekzotikayı takdir edemezdim. Sadece Amritsar’dan Amerika’ya taşındığım için çocukken hayatıma başka bir açıdan bakabildim.
Kendi kendime “Vay canına! Sahip olduğum tüm maruziyeti hayal edin! Ayakkabıcılar ve dükkan sahipleri, okulum ve içindeki rahibeler, manastırda eğitim görmüş annemin Burma’daki geçmişi, ailesinin İkinci Dünya Savaşı sırasında göçü ve bir sanat olan Lahorlu babam nedeniyle çocukluğum çok zengin ve büyüleyiciydi. meraklı ve maceracı bir adam.
Anılar benimle kaldı çünkü Amerika’ya taşındığımdan beri notlar alıyorum. Yazmaya 70 yaşında başlamadım. Yaşadığım çocukluk hakkında yazmak istediğimi her zaman biliyordum. Bu kitap böyle yazıldı. Bir araya gelmesi yıllar aldı.
Oh, sen de Himachal’da mı yaşıyorsun? Bu, kendin için inşa ettiğin harika bir hayat!
(güler) Evet! Manali yakınlarında küçük bir resim atölyem var. Bu güzel. Oraya gitmeyi seviyorum.
adlı bir filmde çalıştınız. Jallianwala Bagh 1970’lerde Amritsar’da. Bu deneyim senin için nasıldı?
İnsanlar beni Vinod Pande’nin filminden tanıyor Ek Baar Phir (1980) ama neredeyse kimse beni Shyam Benegal’den tanımıyor. Junon (1978). Balraj Tah’ın Jallianwala Bagh (1977) bu ikisinden önce geldi. Vinod Khanna bir özgürlük savaşçısını oynadı. Karısını oynadım. Amritsar’dan bir kızdı. Birkaç güçlü sahnem vardı. O filmin bir video kaseti şimdi Amritsar’daki Partition Müzesi’nde bulunuyor. Kitabı yazarken ilk filmimin memleketimde nasıl çekildiğini düşünüyordum. O filmde bir rol teklif edilmesi önceden belirlenmiş olmalı.
Vinod Khanna ile çalışmak nasıldı?
Vinod Khanna ile ilk kez çalışıyordum. Aslında, gerçekten birlikte çalıştığımız tek zamandı. Onun filmleri benimkinden farklıydı. Farklı bir sinema yapıyordum. Ama onunla Jallianwala Bagh için çekim yaparken, Osho’ya katılmak için Hindistan’dan ayrılmanın ve Amerika’ya gitmenin eşiğinde olduğunu hatırlıyorum. Çok şaşırdım.
Ona şunu sorardım: “Vinodji, nasıl gidiyorsun? Uğruna çabaladığımız her şeye sahipsiniz. Başkalarının elde etmek istediği türden bir yıldızlık… her şeye sahipsiniz. Onu bırakıp bir aşrama mı gidiyorsun? Nasıl? Neden?” Elbette Osho’yu biliyordum. Bu kadar büyük bir film yıldızının neden her şeyden vazgeçtiğini anlamadım. Biz yeni gelenler onun sahip olduklarını elde etmek istedik.
Benim burada ne işim var dedi. Rollerimde sadece daha önce yaşadıklarımı tekrarlayacağım. Anılarıma geri döneceğim ama yeni deneyimler kazanamayacağım. Uzaklaşarak yeni bir şey kazanacağım.” Bu bana mantıklı geldi. Söylediği şeyle bağlantı kurabiliyordum. Bir günlük ara versem bile, film endüstrisinin dışındaki sıradan insanlarla tanışmak, onlarla oturup sohbet etmek, hayatlarını tanımak için Bombay’dan hemen ayrılırdım. Bana çok net bir şekilde anlatınca nereden geldiğini tam olarak anladım.
DİNLEMEK: Aktör ve yazar Deepti Naval ile Books & Authors podcast’i, A Country Called Childhood; Bir Anı
Maneviyat ve mistisizm küçük yaşlardan beri ilginizi çekiyor. Kitapta tepelerden bir fakirden bahsediyorsunuz. Çocukken ondan tamamen etkilenmemiş miydin?
Ah evet, tamamen! Allah’ım o fakîr beni hiç bırakmadı! Bombay’daki çalışma hayatımın yıllarını ve yıllarını geçirdim ama bir yerlerde onun etkisi o kadar güçlü oldu ki, bir film kariyerinin razzmatazz’ına, ışıltısına ve ihtişamına asla gitmedim. Daha derin şeyler beni her zaman içine çekmiştir ve dürüst olmak gerekirse bu, hayatımı daha da zorlaştırmıştır. Görünüş, yetenek veya fırsatlar olsun, benim için her şey yolundaydı ama faqir jo dil mein ghar kar gaya tha (kim kalbimde bir ev yapmıştı). Çilecinin yoluna çekildiğimi hissettim. Kazanabileceğimden çok daha az para için çalıştım ama içimden ne geliyorsa onu yaptım. Belki insanlar tüm bu ticari teklifleri reddettiğim için aptal olduğumu düşünüyor. Ayrıca kathak eğitimi almama rağmen filmlerde dans eden bir kraliçe olamadım. Her nasılsa, içimde ruhsal olarak eğimli bir şey vardı ve ben her zaman bu yöne doğru sürüklendim.
Chintan Girish Modi serbest yazar, gazeteci ve kitap eleştirmenidir.
HT Premium ile sınırsız dijital erişimin keyfini çıkarın
Okumaya devam etmek için Şimdi Abone Olun