Araştırma
1.Uygarlık Tarihi ve Edebiyat Tarihi
Edebiyat tarihi, bir ulusun çağlar boyunca meydana getirdiği ebebî eserleri inceleyerek, düşünceler ve duyguda izlediği yolu, geçirdiği evreleri bize tanıtır. Bu bakımdan uygarlık tarihinin önemli bir koludur.
Uygarlık veya medeniyet, bir ülke veya toplumun veya diğer zeki canlı türlerinin, maddi ve manevi varlıklarının, düşünce, sanat, bilim, teknoloji ürünlerinin tamamını ifade eder. Uygar kelimesi, yerleşik hayata ilk geçen Türk kavimi olan Uygurlardan gelmektedir.
2…….
3. Çanakkale Savaşı
Çanakkale Savaşı, I. Dünya Savaşı sırasında 1915-1916 yılları arasında Gelibolu Yarımadası'nda Osmanlı İmparatorluğu ile İtilaf Devletleri arasında yapılan deniz ve kara muharebeleridir.[9] İtilaf Devletleri; Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti konumundaki İstanbul'u alarak İstanbul ve Çanakkale boğazlarının kontrolünü ele geçirmek, Rusya'yla güvenli bir tarımsal ve askeri ticaret yolu açmak, Alman müttefiklerinden birini savaş dışı bırakarak İttifak Devletlerini zayıflatmak amaçları ile ilk hedef olarak Çanakkale Boğazı'na girmişlerdir. Ancak saldırıları başarısız olmuş ve geri çekilmek zorunda kalmışlardır. Savaş sonucundan iki taraf da çok ağır kayıplar vermiştir.
Osmanlı İmparatorluğu, Almanya'nın Rusya'ya savaş ilan ettiğı 1 Ağustos 1914'ün hemen ertesi günü, Almanya ile bir ittifak antlaşması imzalamıştır. Bu antlaşma, İmparatorluk'un eninde sonunda Almanya'nın ana gücü oluşturduğu İttifak Devletleri safında fiilen savaşa gireceği anlamına gelmektedir. Enver Paşa, fiilen savaşa girmeyi, seferberliğin tamamlanmamış olması ve Çanakkale Boğazı savunmasının tamamlanmaması gibi gerekçelerle ertelemeye çalışmıştır. Ancak Almanya, bir an önce savaşa fiilen girilmesi için baskılarını sürdürmüştür. Bu baskılar, Akdeniz'de İngiliz donanması önünden çekilen Goeben ve Breslau savaş gemilerinin İstanbul'a gelmesiyle bir oldu bittiye getirilmişti. Daha sonra Osmanlı Donanması'na bağlı bir grup gemiyle Karadeniz'e açılan bu gemiler 27 Ekim 1914 tarihinde Rus limanlarını bombalayınca Rusya, Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etmiştir.
Birleşik Krallık Donanma Bakanı Winston Churchill, 1914 yılı Eylül ayında Çanakkale Boğazı'nın donanmayla geçilerek İstanbul'un işgalini öngören bir planı Başbakan Herbert Asquith'e vermiştir. Plan, çeşitli evrelerden geçerek uygulamaya kondu ve Birleşik Krallık ve Fransa gemilerinden oluşan bir donanmanın Boğaz'a geniş çaplı ilk saldırıları 1915 Şubat ayında başlatıldı. En güçlü saldırı ise 18 Mart 1915 günü uygulamaya konuldu. Ancak Birleşik Donanma ağır kayıplara uğradı ve deniz harekatından vaz geçilmek zorunda kalındı.
Deniz harekatıyla İstanbul'a ulaşılamayacağı anlaşılınca bir kara harekatıyla Çanakkale Boğazı'ndaki Osmanlı sahil topçu bataryalarını ele geçirmek planı gündeme getirilmiştir. Bu plan çerçevesinde hazırlanan İngiliz ve Fransız kuvvetleri 25 Nisan 1915 şafağında Gelibolu Yarımadası'nın güneyinde beş noktada karaya çıkarılmıştır. İngiliz ve Fransız çıkarma kuvvetleri her ne kadar Seddülbahir ve Arıburnu sahillerinde köprübaşları oluşturmayı başardılarsa da Osmanlı kuvvetlerinin inatçı savunmaları ve zaman zaman giriştikleri karşı taarruzlar sonucunda Gelibolu Yarımadası'nı işgalde başarılı olamadılar. Bunun üzerine sahildeki kuvvetler takviye edilmek için Arıburnu'nun kuzeyinde Suvla Koyu'na 6 Ağustos 1915 tarihinde yeni kuvvetlerle bir üçüncü çıkarma yapılmıştır. Ancak 9 Ağustos'ta Kurmay Albay Mustafa Kemal'in Birinci Anafartalar Muharebesi olarak bilinen karşı taarruzunda İngiliz Komutanlığı ihtiyat tümenini ateş hattına sürerek sahilde tutunmayı ancak başarabilmiştir. Mustafa Kemal ertesi gün Kocaçimentepe – Conk Bayırı hattında yeni bir karşı taarruz gerçekleştirmişti, bu hattaki Anzak birliklerini de geri atmıştır. İngiliz ve Anzak kuvvetlerinin İkinci Anafartalar Muharebesi olarak bilinen genel taarruzları ise Osmanlı savunmasını aşamamıştır. Tüm bu gelişmelerin sonrasında İngiliz, Anzak ve Fransız kuvvetleri Gelibolu Yarımadasını 1915 yılı Aralık ayı içinde tahliye etmiştir.
HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
1.edeb. eserlerde tarihi konular işlenerek gençliğimizin tahimizi unutmaması, tarih sevgisi sağalnır.
2…..
3. Osmancık, Küçük Ağa, Vurun Kahpeye, devlet Ana….
1.etkinlik
Toplumlarım tarih boyunca ulaşmış olduğu gelişimme uygarlık tarihi denir.
1.Metin
* Göktürk Yazıtlarında Bumin Kağan ve istemi Kağan’ın Göktürk devleti ni nasıl büyüttükleri analtımış.
2. metin
Göktürk devletinin bağımsızlığını nasıl kazandığı analtılmış.
3. metin.
Saakrya savaşı’nın nasıl kazanıldığı anlatılmış.
4. metin:
Saakrya Meydan Muharebesi’nin nasıl kazanıldığı anlatılmış.
Metinlerin anlatım yönünden karşılaştırılması:
1.metin de çoşkulu bir anlatım var. Nutuk türünde bir metin.
2. metin. Öğretici metin dil göndergesel işlevde kullanılmış. Sözcükler gerçek anlamalrında kullanılmış. Düz bir anlatım var.
3. metin. Öyküleyici analtım ön planda.
4. metin Öğretici metin. dil göndergesel işlevde kullanılmış. Sözcükler gerçek anlamalrında kullanılmış. Düz bir anlatım var.
c. evet diyebiliriz.
sayfa 15
3. Etkinlik
a. Edebiyat Tarihi: edebiyatımızın geçmişten günümüze biriktirmiş olduğu eserleri, bunların yazarlarını, edebi devirleri, edbi akımları inceleyen bilim dalıdır.
b.Edebiyat tarihi.........> Şair ve yazarlar
..........> Edebi eserler
...........> Edebi devirler
...........>Edebi akımlar
...........> Dönemin sosyal ve siyasal yapısı ( zihniyet) ile ilişkisi
............>Edebi türler
c. Uygarlık tarihi kültür alanalrının bileşimidir. farklı kültür alanalrı birleşip uygarlık tarihini oluştururlar. toplumlar geçmişten günümüze bir kültür birikimi oluşturmuşlar ve bununla varlıklarını devam ettirmişlerdir.
ç. Edebi eserlerin ve etkinliklerin de tarihi gelişimi vardır.Örneğin anlatmaya bağlı metinler modern anlamda roman anlayışına gelene kadar bir gelişim göstermiştir. destanlar- masallar- mesneviler- halk hikayeleri- hikaye- roman ggibi.
sayfa 16. 4. Etkinlik
a. Ergenekon Destanında bir saldırı sonucu iki aile hariç bütün fertlerini kaybeden bir Türk boyunun Ergenekon denen dağların arasında sarp bir yere gelip yerleşmesi, burada çoğalmaları, dağı eritip dışarı çıkmaları ve öçlerini almaları analtılır. Bu destan ile Hüsn Ü Aşk mesnevisi arasında olaya dayalı metin olması bakı8mından benzerlik vardır. hsün üö Aşk mesnevisi manzum bir anlatıma sahip ergeenkon Destanı ise mensur anlatıma sahiptir.
b. Edebi eserde yapı ve tema tarih içinde gelişerek mederleşmiş son şeklini almıştır.
c. edebi eserlerin ve edebi etkinliklerin de bir tarihi gelişimi vardır. her toplunum edebiyatı tarih içinde gelişerek günümüze ulaşmış kendini geliştirmiştir.
sayfa 17.
a. Bu sorunun ilk kısmı araştırama bölümünde cevaplandı. oraya bakınız. Çanakkale Savaşında yaşananlarla bu şiirde anlatılanlar birbiriyle örtüşmektedir. Fark olarak şiirde olayalr kurmaca şeklind eifade edilmiş. bu yönüyle var olan gerçeklikten ayrılmıştır.
b.Mehmet Akif Ersoy edebiyatımızda önemli bir yere sahip bir isimdir. tarihte varlık yokluk mücadelesi verdiğimiz dönemlerden biri olan Kurtuluş Savaşı dönemini en iyi yansıtan Edebiyatçıalrımız arasındadır.
c. Küçük Ağa- Vurun kahpeye- Yaban- Osmancık- Diriliş.
DEĞERLENDİRME
1. Aşağıdaki cümlelerin başına yargılar doğrı ise D , yanlış ise Y yazınız.
( D) Mesneviler islamiyatin etkisinde gelişen Türk edebiyatı ürünüdür.
( D) Edebi eserler edebiyat atrihi kadar atrih için de önemli birer malzemedir.
( Y) Edebiyat atrihi için sanatçılar önemli birer malzeme değildir.
2. D Edebi eserlerin bölümleri
3. B Destan- Mesnevi- masal- hikaye- roman
4. Aşağıdaki cünlelerde boş bırakılan yerlere uygun sözcükleri yazınız.
* Roman Batı etkisinde gelişen Türk edebiyatına ait bir türdür.
* Edebiyat tarihi edebi dönemler, sanatçılar ve bunların eserlerini inceler.
Hazırlık Çalışmaları:
1. Bir evin bölümlere ayrılması evi daha iyi kullanbilmek içindir. Eğer evin odaları olmasa evde bir düzen olmazdı. her şey biribirine girer, çirkin bir görüntü oluşurdu.
2. Uygarlıklar birbirini dil, din, kültür sosyal hayat ve siyasi hayat yönünden etkiler.
İnceleme 1. Metin sayfa 19
1. Destanda geçen olağanüstü olaylar; kayaalrın yarılıp insana benzemesi, sıcakal pişmesi, vücüt bulması, dokuz ay anne rahmine benzeyen mağarada durması, insana dönüşmesi,
2. Memlüklülerin insanın yartılışı ile ilgli destanlarının olduğu ilk insana Ay-ata dediikleri, eşine ise Ay- Va dediklerini öğreniyoruz.
3. Destan dönemi edebiyatının özelliklerini yansıtıyor. Olağanüstülükler var. Abartılı analtım var. Mitolojik ögeler var.
4. Efsanenin olduğu dönemde bir tanrı inancı var. insanın çamurdan yaratıldığını, sonra canlandığını düşünüyorlar.
2. metin
1. Okuduğumuz kaside İslami kültürün özellikleri taşıdığını öğreniyoruz. Besmele ile başlaması, kuran, Hak, amel defteri, Hüda ifadeelri bunu gösterir.
2. Kaside divan edebiyatı nazım şekillerindendir.
3. İslami devir Türk edebiyatı dönemine aittir. Bu dmnede islamiyet etkilidir. bu da eserlere yansımıştır.
sayfa 20 3. metin
1. Kurt yavrusu kurtolur, yüreğine derd olmak, azgın yara, arap at, merd olmak
2. Şiirde halk sçöyleyişlerine ve yaşam anlayışana dair örnekelr görüyoruz. düşmana karşı koymak, mertlik, aşiret kavgaları, ifadeleri halk kültürünü yansıtan unsurlardır. dili sade halşkın konnuştuğu dildir.
3. Şiirde mertlik, kavramı ön plana çıkmış, aşiret kavgalrı olduğu anlaşılıyor. yine arap atalrınınyatiştirildiğini öğreniyoruz
4. metin
1. Mader(anne) diye kastedilen vatandır. Vatan bağrına hançer saplanan bir anneye benzetilmiş.
2. Memleketin düşman saldırıları altında olduğunu, memleketin halinin hiç de iyi olmadığını, öğreniyoruz.
3. a. Vatan Mersiyesinde Vatan sevgisi işlenmiş, dönemin islami kültürün etkisinde olduğu anlaşılıyor.
İnsan eliyle ortaya konan her olay ve nesnenin bir tarihi olduğu gibi edebi eserlerin de bir tarihi vardır.
b. Edebiyat atrihi uygarlık tarihinin bir bölümünü oluşturur. her edebi eser uygarlık tarihi içinde yaşanılan dönemin sosyal, kültürel ve siyasi yaşamından izler taşır.
sayfa 21 5. metin
1. Şair şiirde vartanseverlik( milliyetçilik) duygualarını dile getiryor.
2. Şiirde analtılanlardan hareketle bu şiirin osmanlının son dönemini yansıttığını milli edebiyat akımının özelliklerini taşıdığını anlıyoruz.
6. metin:
1. Çirkin bir,i o9lduğu, ayağında nasırların bulunduğu, Allahı çok anmasa da günahkar olmadığı,kundursının ayağını vurduğunu öğreniyoruz.
2. Bu şiirde yaşanılan dönemde fakirliğin toplumsal bir sorun olduğunu, dinin gerçek anlamda yaşanmadığını öğreniyoruz.
3. Şiir Cumhuriyet dverinde ele alınmıştır. Garip şiir akımın ın özelliklerini göstermektedir.
sayfa 22. Etkinlik:
a. Destan Dönemi...............> Türk Memlük Yaratılış Efsanesi
Dini Dönem.....................> Kaside
Modern Dönem..............> Vatan Mersiyesi
b. Destan dönem,inde kavmi özelliklerin ön planda olduğunu, olayalrın abartlılı analtıldığını, olağanüstü olaylara yer verildiğini
Dini dönemde islam dinin etkisiyle eserler oluşturulduğunu, beyit nazım biriminin kullanıldığını,
Modern dönemde Sosyal meselelerin işlendiğini, dörtlük nazım birimin kullanıldığını, dilinin sade olduğunu görğyoruz.
c. Destan Dönemi................................> kavmi özellikler
Dini Dönem.......................................> Di,n etrafında oluşan anlayış
Modern dönem..................................> Aklın ve bireyin dünya ile ilişkisini yansıtan anlayış
ç. Türk Edebiyatını Devirleri
a. Destan Dönemi b. İslami Devir Türk Edebiyatı c. Batı Tesirinde Gelişen Türk Edebiyatı
d. Her dönemin kendine göre farklılıkları vardır. bu farklılıkların daha iyi anlaşılabilmesi, olayları daha iyi değerlendirebilmek ve dmnemin özellikelrini daha açık ortaya koyabilmek için Türk edebiyatı devirlere ayrılmıştır.
Anlama - Yorumlama:
1. a. Aysel Git Başımdan adlı şiir modern dönem şiir anlşayışını yansıtmaktadır
b. Şiirden kişinin karamsar olduğu, kendini yalnız hissetği, karmaşık duygular içinde aşk yaşadığı anlaşılıyor. Bu da bize her edebi eserin yazıldığı dönemin zihniyetini yansıttığını gösteriyor.
2. Türk Edebiyatı yaşanılan dönemin kültürel, dini ve siyasi yaşamı ile etkileşim içine girer. Türkler islamiyeti kabulm ettikten sonra dini duygu düşünce ve yaşam biçimi edebi eserlere yansımıştır. Daha sonra Batı uygarlığı ile etkileşim içine girmiş ve Batı edebiyatından edebi türleri edebiyatımıza kazandırmıştır.
4. Ahmet Paşa, kasidesi nde aydın kesime yüksek zümreye hitap ediyor. çünkü süslü ve sanatlı bir anlatım var.
Dadaloğlu, Yusuf Paşa Geliyor adlı şiiri ile halk kesimine hitap ediyor. dilinin sade oluşundan bunu anlıyoruz.
SAYFA 23
DEĞERLENDİRME
1.
**** Türk Memlük Yaratılış Efsanesi Destan Dönemi ürünüdür.
**** Türk Edebiyatında bir yüksek zümre bir de halk edebiyatı ayrımı yaşanmıştır. Bunu nedeni ... Aydınalrımız farkılı kültürlerden etkilenmişler, dil oldukça ağırlaşmış, süslü ve sanatlı bir anlatıma başvurulmuştur. halk bu analtılanalrı anlamadığı için halk edebiyat vartlığını devam ettirmiştir.
***** Dini Dönemde islami medeniyetin etkisi eserlere yansımıştır.
2.
-( D)
-(D)
-(D)
-(Y)
3. İstanbul'u Dinliyorum..........................>Modern Dönem
Leyla vü Mecnun..................................> Dini Dönem
Oğuz Kağan Destanı..............................> Destan Dönemi
Ben sana Mecburum............................> Modern Dönem
4. B. Her ikisinin de aynı ölçü ile söylendiği
5. A. Dil dil yabancı sözcük ve yabancı dil kurallarıyla yüklüdür.