Büyük Elma kendi ağırlığı altında düşüyor. Ancak diğer kıyı şehirleri de tıpkı denizlerin yükselmesi gibi dramatik bir şekilde alçalıyor
New York’ta milyonlarca kadar bina ve dünyaya baskı yapan 1,7 trilyon pound ağırlıkla bir şey elde edersiniz ve bu, yollar ve kaldırımlar gibi diğer tüm altyapıları bile saymaz. Tüm bu ağırlık, hafızalı köpük şiltedeki bowling topları gibi zemini deforme ediyor ve arazi yavaşça sıkıştığında çökme olarak bilinen bir tür batmaya neden oluyor.
Yeni araştırmalar, NYC’deki çökme oranlarının yılda ortalama 1 ila 2 milimetre arasında olduğunu, ancak bazı yerlerde 4 milimetreye kadar olduğunu ortaya koyuyor. Bu endişe verici bir rakam gibi gelmeyebilir, ancak her yıl daha da arttığı için, metropoldeki göreceli deniz seviyesi artışını etkili bir şekilde ikiye katlayan önemli bir batma. Araştırmayı açıklayan yeni bir makalenin ortak yazarı olan Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırmalar jeofizikçisi Tom Parsons,” ortalama 1 ila 2 milimetre deniz seviyeniz yükselirken, ortalama 1 ila 2 milimetreniz var ” diyor. “Bu, dünyadaki şehirlerde yaygın bir sorun. Görünüşe göre kentleşme ve çöküş arasında kesin bir bağlantı var.”
Örneğin Endonezya, Jakarta’nın bazı bölgeleri yılda yaklaşık bir fit batıyor. San Francisco Körfez Bölgesi, yükselen denizler ve çökmenin bir kombinasyonu nedeniyle 165 mil kareye kadar kıyı şeridi kaybedebilir. Ve daha geçen ay, başka bir araştırma ekibi, Delaware’in bazı bölgelerinde yılda 10 milimetreye kadar Doğu Kıyısı’nda yukarı ve aşağı çöküş bulduğunu bildirdi.
Dramatik batmaya neden olmanın birincil yolu, Jakarta’da olduğu gibi yeraltı suyunun aşırı ekstraksiyonudur; boşaltılmış akiferler boş su şişeleri gibi çöker. Ancak NYC’de çökme, altta yatan toprağın bileşimine bağlıdır. Uzun zaman önce, buzullar bölge boyunca kazındı ve çökeltiler biriktirdi. Göller de oluştu, daha da fazla tortu biriktirdi. Bu nedenle metropol, çökmeye daha yatkın olan kil, alüvyon ve yapay dolgu gibi karmaşık bir malzeme karışımının yanı sıra ona direnme eğiliminde olan kum ve çakıl üzerine inşa edilmiştir.
Parsons,” toprak ne kadar yumuşaksa, yük altında sıkışması o kadar olasıdır ” diyor. “Üzerine inşa etmeseniz bile, yine de kendi ağırlığının altında batacaktır. Ama üzerine inşa ederseniz, kesinlikle oldukça iyi batar.
Parsons ve meslektaşları, önce tüm kentsel ağırlığı toplayarak, ardından farklı yatakların bileşimine ilişkin jeolojik verilerle birleştirerek NYC’deki çökme oranlarını hesapladılar. Ayrıca, hangi alanların battığını ve hangilerinin nispeten kararlı olduğunu göstermek için yükseklikteki küçük değişiklikleri ölçen uydu verilerini de topladılar.
Manhattan gökdelenleri şehrin binalarının en ağırı olabilir, ancak altta yatan ana kayaya demirlenirler, bu yüzden pek bir çökme sorunu değildirler. Sorun, kil ve yapay dolgu gibi süngerimsi malzemelerin özellikle sıkıştırmaya eğilimli olduğu ve deniz suyu seviyelerinin yükseldiği sahil boyuncadır.
Kıyı şehirleri için gizli bir güvenlik açığıdır – belirli bir alanda deniz seviyelerinin ne kadar yükseleceğini tahmin eden modeller henüz bunu dikkate almaz. 2050 yılına kadar ABD’deki ortalama deniz seviyeleri bir adım yukarı çıkacak ve o zamana kadar dünya halkının yüzde 70’i bugün yüzde 56’dan şehirli olacak. Kıyı şehirlerinde, bu patlama sorunu daha da kötüleştirecek çünkü daha fazla insanın daha fazla yeraltı suyu çıkarması gerekecek ve daha fazla binaya ve yola ihtiyaç duyacak ve bu da çökeltiler üzerindeki baskıyı artıracak.
Doğu Kıyısı’ndaki çökmeyle ilgili önceki çalışmayı yapan Virginia Tech çevre güvenliği uzmanı Manoochehr Shirzaei,” bu kıyı göçü kıyı boyunca yeni altyapı inşa etmekle ilişkiliyse, arazi yüksekliğinde bir değişiklik görmemiz çok muhtemeldir ” diyor. (Bu araştırma ekibinin bir parçası değildi, ancak dergi için makalelerini inceledi.)
Shirzaei, kıyı bölgeleri için büyük bir endişenin taşkın yataklarının deformasyonu olduğunu söylüyor. Shirzaei,” bölgenin belirli bir eğimi olmalı, bu nedenle yoğun yağış varsa su tahliyesi ” diyor. “Ancak yerelleştirilmiş çökünme yaratan yapılara sahip olduğunuzda, taşkın yataklarının eğimini geçici olarak değiştirir. Yani bu, suyun orada daha uzun süre kalacağı anlamına geliyor.” Bu, esasen, yolları ve binaları sular altında bırakabilecek şiddetli yağışların doldurulması için büyük bir kase oluşturur. Daha da kötüsü, iklim değişikliği zaten daha şiddetli yağışlara ve kasırgalara ve su duvarlarını iç bölgelere iten daha güçlü fırtına dalgalanmalarına neden oluyor.
Ek çökme ile deniz seviyesinin yükselmesini birleştirme riskini azaltmanın birkaç yolu vardır. Birincisi, kıyı bölgelerindeki su yöneticilerinin akiferlerinden aldıkları suyu şarj etmeye dikkat etmeleri gerekir. İkincisi, inşaatçılar yerel çökeltilerin çökmeye eğilimli olup olmadığını belirlemek için inşaattan önce jeolojik çalışmalar yaparlar. Shirzaei,” bazı durumlarda, onlarca metrelik gevşek tortu ve toprak kaldırılmalıdır ” diyor. O zaman Manhattan’ın gökdelenleri gibi bir bina ana kayaya demirlenebilir. Shirzaei,” kesinlikle, gelişimi altta yatan toprakların çökmeye daha az eğilimli olduğu yerlerle sınırlamak yardımcı oluyor ” diye ekliyor.
Daha büyük ölçekte, doğal kıyı sulak alanlarının restore edilmesine yardımcı olabilir. Sulak alanlar sağlıklı olduğunda, nehirlerden alüvyon alırlar ve bu da tortuyu yeniler. Sulak alanlar ayrıca doğal deniz duvarları gibi davranır, fırtına dalgalanmalarını emer ve onları şehirleri sular altında tutmaktan alıkoyar. Bu ekosistemleri restore etmek aynı anda biyolojik çeşitliliği artıracak ve kıyı topraklarını bir sorumluluktan çökme ve yükselen deniz seviyeleri gibi ikiz tehditlere uyum sağlamak için bir araca dönüştürecektir.
Ancak birçok yerde, bu tür hafifletme çabaları kıyı gelişiminin hızına ayak uydurmakta zorlanacaktır. Parsons,” bariz nedenlerden dolayı birçok insan fırsatların olduğu kıyılarda yaşamak istiyor ” diyor. “İnsanların büyümesi, inşaat ve yeraltı suyu taleplerinin büyümesi anlamına geliyor, bu yüzden bunun hızlandığını görmemiz muhtemel.”
Kaynak;https://www.wired.com