SİYATİK BELİRTİLERİ NELERDİR?
Siyatik, kalçadaki sinirler (siyatikler) boyunca yayılan, kalçaların arka ve aşağı kısmı ile her iki bacağın üst kısmını etkileyen ağrılardan oluşmaktadır. Tipik olarak siyatik, vücudun yalnızca tek bir kısmını etkiler. Siyatik yaygın olarak, omurlar arasındaki kıkırdak disklerin yerinden oynaması ya da sinirlerin sıkışması nedeni ile oluşmaktadır. Siyatik iltihaplanmaya sebep olur ve genellikle bacaklarda uyuşmaya neden olur.
Siyatik ile ilişkili ağrı şiddetli olmasına rağmen, çoğu zaman ameliyata gerek kalmayan tedaviler yardımı ile çözülmektedir. Şiddetli düzeyde siyatik yaşayan kişilerin bacaklarında önemli oranda güçsüzlük ve bağırsak ya da idrar keselerinde birtakım değişikler yaşanabilmektedir.
Oluşum Nedenleri
Siyatik, sinirlerin sıkışması sonucu oluşur ve genellikle omurgada bel fıtığı oluşmasıyla ya da omurga üzerindeki kemiğin çok fazla büyümesiyle meydana gelmektedir. Çok nadir olarak ise siyatik, diyabet ya da tümör oluşumu gibi bazı hastalıklar nedeniyle sinirler üzerinde hasar oluşması sebebiyle meydana gelebilir.
Siyatik Belirtileri
Siyatiğin karakteristik ağrıları, alt omurgadan kalçaya doğru yayılması ve alt bacakların arkasında yoğunlaşmasıdır. Fakat bazen sinir yolu boyunca hemen hemen her yerde rahatsızlık hissedilebilir ve uyluk ile baldırlarda ağrılar yaşanabilir.
Siyatikte ağrılar hafif bir ağrı olarak gelişebileceği gibi, keskin ve dayanılmaz şekilde de gelişebilir. Ağrılar bazen bir sarsıntı ya da elektrik şoku gibi etkili olabilir. Hatta ağrılar, öksürme, hapşırma sırasında ya da uzun süre oturmaktan dolayı şiddetlenebilir. Ayrıca, siyatikte ağrılar vücudun sadece bir bölümünü etkilemektedir. Bunların dışında, bazı kişilerde, bacak ile ayaklarda uyuşma, karıncalanma ya da kaslarda güçsüzlük yaşanabilir.
Öte yandan, hafif şiddetli siyatik, genellikle zamanla kendiliğinden ortadan kalkar. Fakat eğer ağrılar giderek artıyorsa ve haftalar geçmesine rağmen yok olmuyorsa hemen bir doktora gitmekte fayda vardır.
1.Alt Bacakların Arkasında Ağrı
Siyatikte, özellikle alt bacakların arka kısmında ağrı ve sızılar yaşanmaktadır. Bu ağrılar bazen çok şiddetli şekilde, bazen de kişiyi hiçbir şekilde etkilemeyecek şekilde etkisini göstermektedir. Özellikle kalçadan çıkış yaparak, bacakların üst kısmından geçerek alt bacaklarda yoğunlaşan ağrılar, sadece tek bir bacağı etkisi altına almaktadır.
2.Uyuşma
Siyatik sinir sistemi ile ilişkili bir sorun olduğu için, kalça ya da bacaklarda uyuşma ve his kaybı yaşanmasına sebep olabilmektedir. Özellikle uzun süre aynı pozisyonda oturduktan ya da durduktan sonra ağrı ve uyuşukluklar şiddetlenebilir.
3.Karıncalanma
Karıncalanma da siyatikte çok sık olarak gözlenen bir semptomdur. Karıncalanma, sinir sistemi ve sinir hücrelerinin zarara uğramasından kaynaklanan geçici bir uyuşma ve his kaybı yaşanması hali olarak tanımlanabilir. Siyatik, sinirleri etkisi altına alan bir sorun olduğu için, bacaklarda ya da kalçada karıncalanma yaşanabilmektedir.
4.Bağırsak ya da İdrar Kesesinde Sorunlar
Eğer siyatik semptomları çok şiddetli geçiyor ise ya da, siyatik bir türlü iyileşmiyor ve uzun süreler boyunca devam ediyor ise; bağırsak ya da idrar kesesinde bazı sorunlar ortaya çıkabilir. Bu sorunlar genellikle fonksiyon kaybı ya da bu organlarda yaşanan zayıflama ve güçsüzlük gibi problemlerdir.
Risk Faktörleri
Siyatikte risk faktörleri şu şekildedir;
Yaş: Omurgada yaşa bağlı olarak bazı değişimler yaşanır. Özellikle yaş ilerledikçe, bel fıtığı ve kemiklerde meydana gelen çıkıntılar, siyatik oluşumuna sebep olabilir.
Obezite: Fazla kilodan dolayı, omurgadaki baskının artması, siyatik oluşumuna zemin hazırlamaktadır.
Bazı faaliyetler: Sırtın eğilmesine sebep olan bir meslek ile uğraşmak, ağır yük taşımak ya da uzun saatler boyunca araba ya da motosiklet sürmek, siyatik gelişmesine sebep olabilir. Fakat bu bağlantıların da kesinliği yoktur.
Uzun süre oturmak: Çok uzun süre aynı şekilde oturmak ya da sedanter yaşam şekli, siyatiğin oluşmasında büyük oranda etkilidir.
Diyabet: Vücudun kullandığı kan şekerini etkileyen diyabet, sinirlere zarar verebildiği için siyatik oluşumuna sebep olabilir.
Komplikasyonlar
Birçok siyatikli hasta, genellikle tedavi olmadan tamamen iyileşmesine rağmen, siyatik sinirlere kalıcı olarak zarar vermeye meyillidir. Bundan dolayı, siyatiğin komplikasyonları geliştiği zaman derhal bir tıbbi yardım almakta fayda olacaktır. Bu komplikasyonlar şu şekildedir;
- Bacaklarda his kaybı yaşanması,
- Bacaklarda güçsüzlük hissi yaşanması,
- Bağırsaklarda ya da idrar kesesinde fonksiyon bozuklukları yaşanması.
Tanı ve Testler
Doktor, fiziksel muayene sırasında, kasların güçlü olup olmadığını ve refleksleri kontrol etmektedir. Bunun yanı sıra doktor, bazı pozisyonlarda bacakları belli bir süre tutar. Bu süreç içinde bacakların çok fazla ağrıması siyatik göstergesi olarak değerlendirilir.
Doktor muayenesinden sonra eğer gerekli görürse, bazı görüntülü tarama testleri de isteyebilir. Fakat doktorlar bu testleri genellikle, ağrılar çok şiddetliyse ve haftalar boyunca geçmediyse isteyecektir.
Siyatik tanısının konulmasına yardımcı olan bu testler şu şekildedir;
X-ray: X-ray yani röntgen cihazı yardımı ile, aşırı oranda büyümüş olan kemikler ve bundan dolayı sinirlerde oluşan baskı tespit edilebilir.
Manyetik rezonans görüntüleme (MRI): Bu süreçte güçlü bir mıknatıs ve radyo dalgası kullanılır. Bu sayede, sırt bölgesindeki yumuşak dokular belirlenmiş olur.
Bilgisayarlı tomografi (BT): Bu cihaz ile, omurgalar görüntülenir. Burada X-ray cihazına girilmeden önce, omurga kanallarına kontrast boya enjekte edilir ve daha sonra cihaza girilerek, omurga sinirleri ve omurilik görüntülenir. Bu görüntüler beyaz bilgisayar ekranına bazı şekiller düşürür ve böylece omurgaya verilen boyaların da yardımı ile siyatik tanısı konulabilir.
Elektromiyografi (EMG): Bu test, sinirler tarafından üretilen elektriksel impulsların ölçülmesi ve kasların tepkisinin belirlenmesine yardımcı olmaktadır.
Tedavi ve İlaçlar
Eğer siyatik ağrıları kendi kendisini gidermiyorsa, doktor bazı tedavi yöntemlerini uygun görebilir. Bu amaç ile, siyatik tedavisinde bazı ilaçlar kullanılabilir. Genellikle reçeteli olarak satılan bu ilaçlar şu şekildedir;
- Anti-iltihap etkili ilaçlar,
- Kas gevşeticiler,
- Narkotik uyuşturucu özellikli ilaçlar,
- Trisiklik antidepresanlar,
- Anti felç etkili ilaçlar.
Fizik Tedavi: Bir defa akut ağrı yaşandığında doktorlar, herhangi bir duruma karşı önlem olarak fizik tedavi programı hazırlarlar. Genellikle bu süreç, kasları destekleyen ve sırt bölgesini rahatlatan bazı egzersizlerden oluşmaktadır.
Steroid iğneler: Bazı durumlarda doktor, sinir kökünü de kapsayan bölgeye, kortikosteroid ilaç enjekte etmeyi uygun görebilir. Kortikosteroid ilaçlar ağrıları hafifletmeye ve iltihap nedeniyle sinirlerin etrafında oluşan baskıları azaltmaya yardımcı olurlar. Fakat çok fazla miktarda kullanılan kortikosteroid ilaçların bazı ciddi yan etkileri bulunabilmektedir.
Ameliyat: Eğer hiçbir tedavi yöntemi siyatiğin iyileşmesi için yeterli olmamış ise, genellikle ameliyata başvurulur. Ayrıca, eğer siyatik, bağırsak ve idrar kesesinde önemli oranda zayıflamaya ve fonksiyon kaybı yaşanmasına sebep olmuş ise, ameliyat tek çözüm olabilir. Ameliyat ile, sorunlu sinir çıkarılır ve siyatik düzeltilmiş olunur.
Alternatif İlaçlar
Alternatif ilaçlar ve tedaviler yaygın olarak, sırt ağrılarını gidermek ve hafifletmek amacı ile kullanılmaktadır. Bu alternatif yöntemler şu şekildedir;
Akupunktur: Bu yöntemde, saç tellerine ince iğneler uygulanır ve vücudun özel noktalarına uygulanır. Bazı çalışmalar akupunkturun sırt ağrılarını gidermeye yardımcı olduğuna katılmaktadır fakat diğer başka faydası olup olmadığı hala tartışma konusudur. Eğer akupunktura karar verdiyseniz önce doktorunuza danışınız sonra da izinli ve yasa dışı olmayan güvenilir bir akupunktur merkezine başvurunuz.
Kayropraktik: Kayropraktik tedavinin bir şekli olan spinal ayar (manipülasyon), kısıtlı bel kemiği hareketliliğini tedavi etmeye yardımcı olmaktadır. Bu tedavide amaç, bel kemiği hareketini geliştirmek ve ağrıları azaltmaktır. Bu yöntem, hafif sırt ağrılarının tedavisinde güvenli ve etkilidir fakat yayılan ağrılar için etkili olmayabilir.
Alınacak Önlemler
Genellikle siyatiği önlemenin imkanı yoktur ve siyatik oluşma koşulları tekrarlanabilir. Fakat, sırt bölgesini korumak için bazı önlemler alınabilir. Bu önlem ve tedbirler şu şekildedir;
- Düzenli egzersiz yapmak (kasları güçlendiren ve duruş düzenlemesini sağlayan egzersizler ile uğraşmak),
- Doğru duruş ve oturuşa dikkat etmek (dik ve beli bükmeden durmak ve aynı pozisyonda uzun süre kalmamaya özen göstermek),
- Vücut mekanizmasını doğru ve sağlıklı yönetmek (ağır yük kaldırmamak ve bükülme hareketlerinden kaçınmak).