

BÖLÜM 2 HOCALARIMIZ
HOCALARIMIZ
73
1277 (1860)'de Lofça'da doğdu.
1292 (1875)'de Lofça Mal Müdürlüğü vazifesi.
Evkaf nezareti mektebi kalemine girdi.
tıp diploması 1301 (1886)'de Beylerbeyi Hastanesi (Askeri) tabipliği 1302 (1886)'de Bursa Belediye Tabibi.
1887'de Mülkiye İdadisi hikmet-i tahşiye muallimi ve doktorluk.
1900 Haseki Hastanesi tabibi.
1902'de Bimarhane tabibi 1893'de emraz-ı hariciye muallim muavini.
1897'de emraz-ı asabiye muallimi ve tımarhane akıl hastalıkları mütehassısı .. ilaveten 1901'de Beylerbeyi, 1890'da Dördüncü Osmani... 1325 (1909)'de vefat etti.
1895'den itibaren Kadırgadaki Mekteb-i Mülkiye Tıbbiye diye anılan sivil tıp okulunda Raşit Tahsin Hoca'mn yardımcısı olarak nöroloji dersleri vermeye başlamış ve müderris muavini olmuştur. 1909'da kadırgadaki sivil tıbbiye Haydarpaşa'ya taşınıp Askeri tıbbiye ile birleştikten sonra Adli tıpta çalışmaya başlamıştır. Lofçalı Haşan Derviş, paşalığa yükselmiştir.
(Dr. Faruk Bayülkem Türkiye ' de Psikiyatri-Nöroloji ve Nöroşirürji' nin Tarihi Gelişimi. İstanbul 2002 adlı
eserinden sadeleştirilerek özetlenmiştir.)
Doğum : 1870
Ölüm : 1916
1307'de Tabip olmuştur. Paris'te Charcot ve Viguro' nun yanın-
da nöropsikiyatri öğrenmiş, 1903'de kadırgadaki sivil tıp mekte-
binde nöroloji dersleri verirken Fakültenin Haydarpaşa'da
kurulması üzerine 1910'da Raşit Tahsin'in başkanı bulunduğu
kürsüye müderris muavini olmuştur. Birinci Dünya savaşında orduya alınmış,
askerde tifüse yakalanmış ve 1916'da vefat etmiştir.
(Dr. Faruk Bayülkem Türkiye ' de Psikiyatri-Nöroloji ve Nöroşirürji' nin Tarihi Gelişimi. İstanbul 2002 adlı eserinden sadeleştirilerek özetlenmiştir.)
74
TÜRKİYE NÖROLOJİ TARİHÇESİ
Babası Tüccardan Kadri Bey. İlk öğretim Vefa, Orta öğretim
Fatih, Liseyi' de Kuleli Askeri okulunda bitirmiş, 1882 yılında
Askeri Tıbbiyeye girmiş, 1887 yılında yüzbaşı rütbesi ile mezun
olmuş.
2 yıl Haydarpaşa Hastanesinde staj yaptıktan sonra 1890
yılında Brizot, Charcot, Matyan gibi ünlü nöroloji hocalarının
yanına Paris'e nöroloji öğrenmeye gitmiş, 1902'de ülkemize dönmüş ve Askeri has-
tanesine açılan ruh ve sinir hastalıkları servisinde çalışmaya başlamıştır. 1913'de
albay rütbesi ile Haydarpaşa Hastanesine atanmıştır. 1916'da ölen Pepo
Akşiyoti'nin yerine Haydarpaşa'daki Fakültenin-nöroloji derslerini kendi ölümüne
(18.07.1920) kadar vermiştir. 54 yaşında vefat etmiştir.
Müderris Hilmi Kadri Bey 1918'de kurulan Tababet-i Ruhiye cemiyetinin de 2. Başkanı olmuştur.
(Dr. Faruk Bayülkem Türkiye ' de Psikiyatri-Nöroloji ve Nöroşirürji' nin Tarihi Gelişimi. İstanbul 2002 adlı
eserinden sadeleştirilerek özetlenmiştir.)
Raşit Tahsin, Gülhane Asabiye ve Akliye Şubesi'nin kurucu-
su ve ilk hocası ve İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültes'inin ilk a-
sabiye ve akliye Profesörüdür.
Orman Nezareti memurlarından Trabzonlu Tahsin Bey'in oğ-
lu olan Raşit Tahsin, 1870 yılında İstanbul Beykoz'da dünyaya
gelmiştir. 1892'de Askeri Tibbiye'yi yüzbaşı rütbesiyle ve sınıf birincisi olarak bi-
tirmiştir. 1893'te Almanya'ya gönderilmiş ve orada 3 yıl kalarak Joly, Mendel,
Binswanger, Kraepelin ve Fleichsig gibi dönemin büyük isimlerinin yanında çalış-
mıştır. 1898’de kurulan Gülhane'nin Nöropsikiyatri Kliniği (Asabiye ve Akliye Se-
ririyatı) muallimliğine ve ikinci tabipliğine getirilmiştir. Ayrıca elektrikle teşhis ve
tedavi derslerini vermiştir. O sırada Kadırga'da bulunan sivil tıp okuluna da (Mek-
tebi Tıbbiye-i Mülkiye) nöropsikiyatri dersleri konulmuş ve hocalığını Raşit Tah-
sin üstlenmiştir. 1908'de meşrutiyetin ilanından sonra sivil tıp okulu, Haydarpa-
şa'daki Askeri Tıp Okulu ile birleştirilip Darülfunun’a (Üniversite) bağlı İstanbul
Tıp Fakültesi kurulmuş ve Raşit Tahsin hoca 11 arkadaşı ile birlikte ordudan ayrı-
larak İstanbul Tıp Fakültesi'ne geçmiş ve 1933 yılma kadar bu görevine devam et-
miştir. Hocalığı süresince "Seririyatı Akliye Dersleri" adlı bir kitap yazmış ve
Tepebaşı'ndaki tiyatro binasında içkinin zararları konusunda halka açık konferans-
lar vermiş, Tababeti Akliye ve Asabiye ve Hilali Ahdar (Yeşilay) cemiyetlerinin
HOCALARIMIZ
75
kurucuları arasında yer almıştır. Oğlu Esat Raşit'i büyük bir ihtimamla yetiştirmiş,
Galatasaray'da okutmuş ve daha sonra Askeri Tıbbiye'ye vermiştir. Esat Raşit ön-
ce dahiliye sonra asabiye ihtisası yapmış ve 1933 Üniversite Reformu'yla birlikte
İstanbul Üniversitesi Asabiye Doçentliği'ne alınmıştır. Ancak bu hareket esnasın-
da Raşit Tahsin Hoca üniversite kadrosu dışında bırakılmıştır. Memlekette asabi-
ye ve akliye kliniklerini kurmuş, 38 yıl hocalık yapmış ve çok sayıda uzman yetiş-
tirmiş olan Hoca bu haksız muameleden sonra içine kapanmış ve son günlerini ü-
züntü içinde geçirmiştir. Kalp hastası olduğu anlaşılınca Gureba Hastanesi'ne ya-
tırılmış ve 1936 yılında 66 yaşındayken hayata gözlerini yummuştur. Ölüm döşe-
ğinde onu yalnız bırakmayan öğrencilerine hasta kalbini bağışlamış ve vasiyeti ye-
rine getirilmiştir. Hocanın bu hüzünlü ve erken ölümünün teselli veren tek tarafı
ise bütün ümitlerini bağladığı sevgili oğlu Doç. Dr. Esat Raşit'in 2 yıl sonra, daha
38 yaşındayken yakalanmış olduğu pnömoniden kurtulamayarak vefatının tevlit
ettiği felaketi görmemiş ve bu büyük acıyı tatmamış olmasıdır.
İ.Ü. Tıp Fakültesi Nöroloji Kliniği Direktörü
Dr.Diker (Mustafa Hayruliah) 1875’de İstanbul’da doğmuştur. Şeh-
remaneti memurlarından Mehmet Salih Efendinin oğludur.Ilk,orta ve
lise tahsillerini Üsküdar Rüstem Paşa İptidai Mektebi’nde Fatilı askeri
rüştiyesinde mülkiye idadisinde , bitirdikten sonra da 1897 senesinde
yüzbaşı rütbesiyle askeri tıbbiyeden diploma almıştır.
Mektepten çıktıktan sonra, sırasıyla bir sene Manastır Askeri
Hastanesi’nde, 1898’de İşkodra fırkasına mensup bir tabur tabipliğine , 1900’de Kas-
tamonu vilayeti frengi mücadele tabipliğinde 1905’te Bahariye merkez hastanesinde
vazife görmüştür. 1910’da Akliye ve asabiye hastalıklan ihtisasını yapmak için Parise
gitmiş, orada tam üç sene müddetle çalışmıştır. Pariste bulunduğu üç senenin ilk yılın-
da Paris Üniversitesi Tababeti Adliye ve Akliye Enstitüsüne girerek Prof. Gilbert Bal-
letin servisinde akıl hastalıklan tahsil ettiği gibi aynı zamanda enstitünün bütün ders-
lerini takip etmiş ve kanuni imtihanlarını muvaffakiyetle verdikten sonra adli tıp dip-
lomasını almıştır. Diğer mütebaki iki senesini de Prof. Dejerine diğer taraftan Dr. Mag-
nan ve Dupre’ye mülazemet ederek sinir hastalıklan ihtisasını kazanmıştır. Memleke-
te döndükten sonra, Bahriye merkez hastanesi mütehassıskğma tayin olan Dr. Mus-
tafa Hayruliah Diker birinci cihan harbi sonralannda rütbesi firkateyn tabipliğine ter-
fi etmiştir.
1924’te İstanbul Darulfünun sinir hastalıkları muallimliğinin kaldırılması üzerine askerlik vazifesinden Albay iken ayrılmış ve tedris hayatına geçmiştir.
Darulfünün lağviyle' üniversitenin teşkilinde aynı ünvanı ile kürsüsü muhafaza edilmiş, 1936’da profesörlük ünvanı ordinaryüslüğe çıkarılmıştır.
76
TÜRKİYE NÖROLOJİ TARİHÇESİ
Profesör Dr. Hayrullah Diker’in, tababeti adliyeyi mecani, Freud’m psikolojya- sı hakkında tecrübeyi tetebbüiye, Pazartesi takrirleri, Emrazi asabiye (iki cilt), Yarının Hekimlerine Tababeti Adliye ve Akliye dersleri, Gazi inkılabının psikolojisi adlı kıymetli eserler yazmış ve Dr.Tuğsavul ile beraber sinir hastalıkları ders kitabını ve Prof. N. C. İdelp ile birlikte Tıbbi Semiyoloji telif etmiştir. Bundan başka Rimbaud’dan sinir hastalıkları ve Bing’den Ruhi Hayatta Laşuur kitaplarını tercüme etmiştir. 1950’de hakkın rahmetine kavuşmuştur.
Ord.Prof.Dr.Hayrullah Diker benimde hocamdı.Nörolojinin teorik ve pratik derslerinden çok şeyler öğrendim.Imtihan Jürimde de o bulundu. Gerek öğrenciliğim ve gerekse uzman olduktan sonra daima iltifat ve teveccühüne ve özellikle sevgisine mazhar oldum. Büyük kişilik ve nazik tutum ve örnek davranışları ile herkes tarafından çok sevilen sayılan bir hocamızdı. Onu her vesile ile rahmetle anıyorum.
Kaynak:’’Türkiye’de Nöroloji-Nöroşirurji ve Psikiyatrinin Tarihi gelişimi” Dr.Faruk Bayülkem (Ruh ve Sinir Hastalıkları Uzmanı Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Eski Başhekimi) Ruh Hastalarını Re-
adaptasyon Demeği Yayınlarından Istanbul-1998
(1 Ocak 1962 tarihinde vefat eden Prof. Dr. Şükrü Yusuf Sarıbaş'ın kendi kaleminden yaşam öyküsü)
"Haltercümem
1883 yılında eski Selanik velayetinin Ustrumca kasabasında
doğdum. İlk öğrenimimi bu kasabada aldıktan sonra Selanik ve
İstanbul Vefa İdadi okullarında orta öğrenimimi bitirdim.
1911'de İstanbul Askeri Tıbbiye Okulu'na müsabaka ile girdim.
13/5/1917’de tabip üsteğmen olarak Harbiye Nezareti Sıhhiye İstihbarat Dairesi'ne Müdür Muavinliğine tayin edildim.
1918'de Harbiye Nezareti Sıhhiye Dairesi tarafından Berlin Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne gönderildim. Berlin Tıp Fakültesi'nin Fiziologi Enstitüsü'nde ve Nöroloji Polikliniği'nde 15/5/1920'ye kadar asistan olarak çalıştım.
1/5/1920'de yüzbaşılığa terfi edildim.
15/5/1920'den itibaren Ağustos ayma kadar İstanbul Gülhane Askeri Tatbikat Mektep ve Seririyatı’nda Sinir-Akıl Hastalıkları Kliniği'nde asistan, baş asistan ve muallim vekili olarak çalıştım.
1923 Ağustos'undan 1927 Ağustos'una kadar Ankara-Cebeci Askeri Hastanesi'nde Sinir-Akıl Hastalıkları Mütehassısı olarak vazife gördüm.
HOCALARIMIZ
77
1927 Ağustos'unda askerlikten istifa ederek Ankara Numune Hastanesi Sinir- Akıl Hastalıkları Mütehassıslığına tayin edildim: Vazifede 1945'e kadar çalıştım.
1945'te yeni kurulan Ankara Tıp Fakültesi Profesörler kurulu kararile Nörologi Profesörlüğüne seçildim.
Neşir edilen eserlerim:
78TÜRKİYE NÖROLOJİ TARİHÇESİ Ci 3
"Tababette Teleologi ve Uzviyetteki Şifa Kudretinin Hududu Hakkında" Anadolu Kliniği dergisi, 9 Nisan 1941 sayısı
"Cases of Hyatid cysts in the spina", Açta Medica Turda dergisi, Vol I, No:
10'"Gluteal Klonus Refleksi" hasta üzerinde original araştırma, Ankara Numune Hastanesi Mart 1947 toplantısında tebliğ edilmiş; İstanbul Seririyatı dergisinin Mayıs 1947 sayısında yayınlanmıştır.
HOCALARIMIZ'