Gözler, fibromiyaljide beyinde yanlış giden her şeyin penceresi midir? 2015 ve 2016’da yayınlanan araştırmalar, bunun olabileceğini gösteriyor.
Fibromiyaljinin, beyni ve omuriliği içeren merkezi sinir sisteminin bir durumu olduğuna yaygın olarak inanılmaktadır. Ayrıca gözlerimizin ışığı algılayan kısımlarını ve gördüklerimizi beynimizin yorumlamasına yardımcı olan yapıları da içerir.
Bu yapıların başında, birçok küçük liften oluşan bir kabloya benzeyen optik sinir gelir. Bunlar arasında retina sinir lifi tabakası (RSLT) adı verilen bir sinir tabakası bulunur.
Bu sinir lifleri, küçük sinir liflerinin işlev bozukluğunu ortaya çıkaran diğer çalışmalar nedeniyle araştırmacıların özel ilgisini çekiyor. Fibromiyaljili kişilerde, ağrının en azından bir kısmından küçük lifli nöropatinin (sinir hasarı) sorumlu olabileceğini düşündürmektedir.
İspanyol araştırmacılar, iki çalışmada da gözün küçük liflerinde nöropati kanıtı keşfettiler.
Kan Akışı Sorunları
2015 yılında yayınlanan çalışmada, araştırmacılar optik sinire ve RSLT’ye giden kan akışına baktılar. Perfüzyon olarak da adlandırılan kan akışının, fibromiyaljili kişilerin beyinlerinin çeşitli bölgelerinde düzensiz olduğu varsayılmaktadır.
Araştırmacılar, bu durumdaki 118 kişinin yanı sıra kontrol grubundaki 76 sağlıklı kişinin gözlerini inceledi ve fotoğraflarını çekti.
Fotoğraflar daha sonra özel bir yazılımla analiz edildi. Araştırmacılar, fibromiyalji gözlerinin, RSLT’nin belirli bir sektörü de dahil olmak üzere, aslında düşük anormal derecede düşük perfüzyon oranları gösterdiği sonucuna vardılar.
Optik Sinir İncelmesi
2016’da yayınlanan çalışma, bu araştırma üzerine inşa edildi ve aynı araştırmacıların çoğunu içeriyordu. Bu sefer 116 fibromiyalji hastası ve 144 kontrol grubuna dahil ettiler.
Onlar buldular:
- Kontrollere kıyasla fibromiyaljide RSLT’de belirgin bir incelme
- Şiddetli fibromiyaljisi olanlarda, daha hafif bir vakaya sahip olanlardan daha fazla RSLT incelmesi
- Depresyonu olmayan alt gruplarda depresyonu olanlara göre daha fazla RSLT incelmesi
nörodejenerasyon
Bundan önce, fibromiyaljinin nörodejeneratif olmadığı kabul ediliyordu, yani multipl skleroz veya Alzheimer hastalığı gibi diğer nörolojik hastalıklarda olduğu bilindiği için hiçbir biyolojik yapı hasar görmedi veya yok edilmedi.
Bununla birlikte, bu araştırma, fibromiyaljinin aslında merkezi sinir sistemi içindeki yapılarda bir miktar nörodejenerasyon içerebileceğini düşündürmektedir.
Bu, derideki küçük sinir lifi hasarı üzerine daha önceki araştırmalarla birleştiğinde, dejenerasyonun merkezi sinir sistemiyle sınırlı olmadığı, uzuvlardaki, ellerdeki ve ayaklardaki sinirleri içeren periferik sinir sistemine uzanabileceği anlamına gelebilir.
Fibromiyalji, Optik Sinir ve Nörodejenerasyon Arasındaki İlişki
Fibromiyalji, doktorlar için her zaman sorun yaratmıştır. Ağrı var ama belirgin bir sebep yok. Bu araştırma doğruysa, ki bu çalışma tekrarlanana kadar bilinmeyecekse, acımızın çok anlaşılır bir kaynaktan geldiği anlamına gelebilir. Sonuçta, nöropatik ağrı uzun zamandır bilinmektedir. Aniden, “gizemli” acımızı hiç de gizemli olmaktan çıkarıyor.
Öte yandan sorgulama için yeni kapılar açar. Sinirlerimize zarar verdiysek, o zaman neden? Hasara neden olan nedir?
Olası adaylar arasında, bağışıklık sisteminin kontrolden çıkarak sinirlere bakteri veya virüslermiş gibi saldırmasını içeren otoimmünite ve vücudun sinirleri büyüten veya koruyan maddeleri nasıl kullandığıyla ilgili sorunlar yer alabilir.
Araştırmacılar uzun zamandır fibromiyaljide olası otoimmünite hakkında spekülasyon yapıyorlar, ancak şu ana kadar buna işaret eden sağlam kanıtlarımız yok. Artık araştırmacılar gerçek hasarı keşfettiklerine göre, otoimmün aktiviteyi nerede arayacakları konusunda daha iyi fikir edinebilirler. Ayrıca sinirlerin nasıl korunduğuna ilişkin eksiklikleri veya verimsizlikleri de belirleyebilirler.
Teşhis testleri söz konusu olduğunda, gözdeki anormalliklerin şu anda var olandan daha objektif bir teste yol açıp açmayacağını söylemek için henüz çok erken. Eğer öyleyse, fibromiyaljinin nasıl tespit edildiği konusunda büyük bir ilerleme olacaktır.
Daha şiddetli vakalarda incelme daha kötü olduğu için, doktorların tedavileri ve ilerlemeyi izlemesi için bir belirteç sağlayabilir.
Bu keşiflerin hedefe yönelik tedavilere yol açması da mümkündür.
Teşhis ve tedavilerdeki herhangi bir ilerleme, daha fazla araştırma bu bulguları doğruladıktan veya çeliştikten sonra gelmek zorunda kalacağından, bu araştırmanın tam etkisini bir süre bilemeyeceğiz.