İsyan, aynı ortamda kâin bir saf kişinin (umumiyetle askeri personel yahut sefine mürettebatı, çırçıplak olsa birlikte) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi yüz emeklenen akarsuç. Geçmişte birmebzul ülke, ayaklanmayı idam cezası kadar ötümsüz cezalarla cezalandırmıştır.[kaynar belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, çeriî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a sığmak isteyen İskender, cenklardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında sefine mürettebatının kalkışmaı ile mukabillaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbeserü de sahilda bıraktı.
Toplumsal sorunların amil evetğu isyanlara en kıvrak örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.