Temettü, bir şirketin karlarının belirli bir kısmının, hissedarlarına ödenen nakit veya ek hisse senedi olarak dağıtılmasıdır. Şirketler, elde ettikleri karın bir kısmını yatırımcılarına dağıtarak, hissedarlarına değer sağlar ve onların şirkete olan bağlılığını artırır.Temettü ödemeleri, genellikle belirli bir dönemde (çeyrek yıl, yarı yıl veya yıllık olarak) gerçekleşir ve hisse başına ödenen tutar olarak ifade edilir. Bu tutar, şirketin finansal performansına, karlılığına ve yönetim kurulunun kararına bağlı olarak değişebilir. Temettü ödemelerinin sıklığı ve miktarı şirketten şirkete farklılık gösterir.Temettü yatırımı, özellikle düzenli gelir elde etmek isteyen yatırımcılar için cazip olabilir. Temettü ödeyen şirketler, genellikle istikrarlı ve güçlü finansal performansa sahip olan şirketlerdir. Ancak, yatırımcılar temettü ödemelerini değerlendirirken, şirketin toplam getirisini, hisse senedi değerindeki artış ve temettü ödemelerini dikkate alarak daha sağlıklı bir değerlendirme yapmalıdır.
Temettü dağıtımının amacı, şirketin başarısını hissedarlarıyla paylaşarak yatırımcıların şirketle olan ilişkisini güçlendirmektir. Ayrıca, düzenli temettü ödemeleri, hissedarlara belirli bir gelir sağlar ve şirketin finansal sağlamlığını gösterir.Temettü dağıtımına ilişkin kararlar, şirketin yönetim kurulu tarafından alınır ve ödemelerin sıklığı ve miktarı şirketten şirkete değişebilir. Bazı şirketler düzenli olarak temettü öderken, diğerleri dönemsel veya duruma bağlı olarak temettü dağıtabilir.Bir şirketin temettü dağıtma politikası, şirketin sektörü, finansal performansı, büyüme hedefleri ve kar dağıtım stratejisi ile yakından ilgilidir. Büyümekte olan şirketler, elde edilen karları genellikle şirketin büyümesine ve gelişmesine yatırım yapmak için kullanır ve bu nedenle temettü ödemeleri daha düşük olabilir veya hiç yapılmayabilir. Diğer yandan, daha olgun ve istikrarlı şirketler, hissedarlara düzenli ve büyüyen temettü ödemeleriyle cazip hale gelebilir.
Temettü oranı, bir şirketin hissedarlarına dağıttığı temettü miktarını şirketin hisse başına kazancı (earning per share, EPS) ile karşılaştırarak hesaplanır. Temettü oranı, yatırımcıların bir şirketin temettü ödeme gücünü ve finansal istikrarını değerlendirmelerine yardımcı olur. Ayrıca, yatırımcılar için temettü oranı, hisse senedi yatırımlarının potansiyel getirisini karşılaştırmak için kullanılabilir.
Temettü oranını hesaplamak için şu formül kullanılır:
Temettü Oranı = (Temettü Başına Hisse / Hisse Başına Kazanç) x 100
Örnek olarak, bir şirketin yıllık temettü başına hisse ödemesi 2.00 TL ve hisse başına kazancı 5.00 TL ise, temettü oranını şu şekilde hesaplayabiliriz:
Temettü Oranı = (2.00 / 5.00) x 100 = 40%
Bu örnekte, temettü oranı %40'tır. Bu, şirketin kazandığı her 5 TL'den 2 TL hissedarlara temettü olarak dağıttığı anlamına gelir.
Yüksek temettü oranına sahip şirketler genellikle karlarının büyük bir kısmını temettü olarak dağıtmayı tercih ederler ve bu, yatırımcılar için daha yüksek temettü getirisi sağlayabilir. Bununla birlikte, temettü oranının çok yüksek olması şirketin büyüme için yeterli sermayeyi yatırım yapmada sınırlandırabileceğine işaret edebilir. Dolayısıyla, yatırımcılar temettü oranını ve diğer finansal göstergeleri dikkate alarak şirketin genel performansını değerlendirmelidir.
Bankalar, diğer şirketler gibi, hissedarlara temettü dağıtabilir. Bir banka, yönetim kurulu tarafından alınan karar doğrultusunda ve uygun düzenlemelere tabi olarak temettü dağıtabilir.
Bankaların temettü dağıtıp dağıtmayacağı veya ne kadar temettü dağıtacağı, şu faktörlere bağlıdır:
Kârlılık: Bankaların temettü dağıtma kapasitesi, elde ettikleri kâra bağlıdır. Kârlı bir yıl geçiren bankalar, hissedarlara temettü dağıtmayı düşünebilir.
Sermaye Yeterlilik Oranı: Bankaların sermaye yeterlilik oranları, temettü dağıtımını etkileyen önemli bir faktördür. Bankaların, düzenleyici kurumların belirlediği sermaye yeterlilik oranlarını karşılamaları gerekmektedir. Bu oranlar, bankaların mali sağlamlığını ve riskleri karşılama kapasitesini gösterir. Sermaye yeterlilik oranlarını sağlamak için, bankalar temettü dağıtımını kısıtlayabilir veya durdurabilir.
Büyüme ve Yatırım: Bankalar, kârlarını kullanarak büyümeyi finanse etmek ve yeni yatırımlar yapmak isteyebilir. Bu durumda, hissedarlara temettü dağıtmaktansa, kârlarını yeniden yatırıma yönlendirebilirler.
Düzenleyici ve Yasal Düzenlemeler: Bankaların temettü dağıtımı, düzenleyici ve yasal düzenlemelere tabidir. Bu düzenlemeler, temettü dağıtımının sınırlarını ve şartlarını belirler.
Sonuç olarak, bankalar temettü dağıtabilir, ancak temettü dağıtımı, bankaların kârlılığı, sermaye yeterlilik oranları, büyüme stratejileri ve düzenleyici düzenlemelere bağlıdır. Her bankanın temettü dağıtım politikası farklı olabilir, bu nedenle hissedarlar bankaların temettü politikalarını yakından takip etmelidir.
Temettü almak için aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:
Hissedar olun: Temettü almak istiyorsanız, temettü dağıtan bir şirketin hissesine sahip olmanız gerekir. Hisse senetlerini, borsada işlem gören şirketlerin hisselerini alarak veya yeni hisse ihraç eden şirketlere yatırım yaparak satın alabilirsiniz.
Temettü dağıtım tarihlerini takip edin: Şirketler, temettü dağıtım tarihlerini ve miktarlarını önceden duyurur. Bu tarihler genellikle şirketin yıllık genel kurul toplantısı sonrasında açıklanır. Temettü dağıtım tarihlerini şirketin resmi web sitesinden, finansal haber kaynaklarından veya borsa duyurularından öğrenebilirsiniz.
Temettü hakkı kazanma tarihine dikkat edin: Şirketler, temettü dağıtımından önce belirli bir tarih belirler ve bu tarihe kadar şirketin hissesine sahip olanlar temettü hakkı kazanır. Bu tarihe "temettü hakkı kazanma tarihi" veya "ex-dividend date" denir. Temettü almak istiyorsanız, bu tarihten önce hisse senetlerini satın almanız ve temettü ödenene kadar elinizde tutmanız gerekir.
Temettü ödemelerini alın: Temettü hakkı kazandığınızda, şirket temettü ödemelerini belirtilen tarihte gerçekleştirir. Temettü ödemeleri, genellikle yatırımcının banka hesabına veya yatırım hesabına aktarılır. Bazı şirketler, temettüyü nakit olarak değil, şirketin hisse senetlerine dönüştürülebilecek şekilde dağıtabilir. Bu durumda, şirket temettü tutarına karşılık gelen hisse senetlerini yatırımcının hesabına aktarır.
Vergi ve diğer yükümlülükler: Temettü gelirleri, birçok ülkede vergiye tabidir. Vergi oranları ve muafiyetler, ülkeden ülkeye ve kişisel duruma göre değişebilir. Temettü gelirleriniz üzerinden vergi ödemeniz gerekip gerekmediğini ve vergi beyanında bulunmanız gerekip gerekmediğini öğrenmek için yerel vergi düzenlemelerini incelemelisiniz.
Temettü almak için öncelikle hissedar olmalı, temettü hakkı kazanma tarihine dikkat etmeli ve temettü ödemelerini almalısınız.