Köpeklere, şiddetli kan kaybından veya kan hastalıklarında iyileşmelerine yardımcı olmak için başka bir sağlıklı köpekten kan nakli yapılabilir. Ama köpeklerde kan grupları biraz daha karmaşıktır. Köpek kan grupları ve köpek kan nakli ve bağışlarının nasıl çalıştığı hakkında bilmeniz gereken her şey için yazımızın devamını okumalısınız.
İçindekiler
Kan grupları, kırmızı kan hücresi zarında belirli antijenlerin (proteinler ve şekerler) varlığı veya yokluğu ile belirlenir. Normalde köpeklerin kendi kırmızı kan hücrelerinde bulunan antijenlerin hiçbirine veya daha önce transfüzyon yoluyla maruz kalmadıkları sürece diğer köpek kan grubu antijenlerine karşı antikorları yoktur. Bununla birlikte, diğer köpeklerde bulunan antijenlere karşı antikorlar, önceden herhangi bir temas olmaksızın bazen mevcut olabilir.
Köpeklerin 12’den fazla kan grubu vardır ve her kan grubu bağımsız olarak kalıtıldığı için kırmızı kan hücreleri bunların herhangi bir kombinasyonunu içerebilir. Bunlardan en önemlisi Köpek Eritrosit Antijeni (DEA) 1.1 olarak adlandırılır. Kan donörlerinin ve alıcılarının tiplendirilmesi nakilden önce yapılır. Köpeklerin yaklaşık %40’ı DEA 1.1 için pozitiftir, yani kırmızı kan hücrelerinde bu antijene sahiptirler. Bir köpeğe DEA 1.1-negatif ise ve DEA 1.1-pozitif kan verilirse, ikinci bir DEA 1.1-pozitif transfüzyon verilirse kırmızı kan hücrelerini hızla yok eden antikorlar geliştirebilir. DEA 1.1’den yoksun olan veya alıcıyla eşleşen donör hayvanları seçerek, alıcıyı hassaslaştırma riski en aza indirilebilir. DEA 1.1 pozitif bir köpek, pozitif veya negatif kan alabilir.
Bir hayvanın kan grubu, küçük bir kan örneğinin belirli antikorlara verdiği tepki ölçülerek belirlenir. Köpekler rutin olarak yalnızca en güçlü antijen olan DEA 1.1 için tiplendirilir. DEA 1.1’e ek olarak en az 12 başka kan grubu sistemi mevcuttur. Risk daha az olmasına rağmen, herhangi bir antijen, bu hücreler daha önce hassaslaştırılmış bir köpeğe verilirse reaksiyona neden olabilir. Daha önce transfüzyon geçirmiş herhangi bir köpek, kendi kırmızı kan hücrelerinde bulunmayan kan grubu antijenlerinden herhangi birine karşı antikorlara sahip olabilir. Bu antikorlar, alıcıdan alınan plazma (kanın berrak, sarımsı sıvı kısmı) ile potansiyel bir donörden alınan kırmızı kan hücrelerinin test edilmesiyle tespit edilebilir. Bu prosedüre büyük çapraz eşleştirme denir. Aglütinasyon meydana gelirse, alıcıda bağışlanan kırmızı kan hücrelerini yok edebilecek antikorlar bulunur. Bu verici uyumsuzdur ve kullanılmamalıdır.
Aslında şimdiye kadar 12’den fazla farklı köpek kan grubu bulundu ve muhtemelen daha fazla araştırmayla daha fazla grup bulunmaya devam edecek.
Köpeklerdeki kan grupları, karmaşık kalıtım modelleriyle genetiktir. Her kan grubu bağımsız olarak kalıtılır, bu da bir köpeğin 12’den fazla kan grubunun herhangi bir kombinasyonuna sahip olabileceği anlamına gelir. Bu, coğrafi bölge ve ırka bağlı olarak kan gruplarının en yaygın olduğu değişkenlik yaratır.
Pek çok köpek kan grubu ve olası kombinasyon olmasına rağmen, “köpek eritrosit antijeni 1” (DEA 1) olarak adlandırılan, tıbbi açıdan en önemli kan grubudur. Bazı köpekler DEA 1 için negatiftir, ancak pozitiflerse iki formdan birine sahip olabilirler: DEA 1.1 veya DEA 1.2.
DEA 1 için negatif olan köpekler kan bağışında tercih edilir, çünkü kanları DEA 1.1 veya DEA 1.2 için negatif veya pozitif olan köpeklere güvenli bir şekilde aktarılabilir.
Bununla birlikte, DEA 1 negatif köpekler gerçekten “genel donörler” değildir çünkü bir köpek, bir soruna neden olabilecek başka bir kan grubu için pozitif olabilir.
Bir donör köpeğin kan gruplarından herhangi birine karşı ciddi bir bağışıklık reaksiyonu olmayacağından emin olmak için, veteriner hekim “çapraz eşleştirme” adı verilen başka bir test yapacaktır. Bu test, donör ve alıcı kanının genel uyumluluğunu kontrol eder.
DEA 1 kan türünü onayladıktan ve bir çapraz karşılaştırma testi yaptıktan sonra, bir veteriner hekim tipik olarak nakil olan köpek için hangi kan grubunun en başarılı olacağını belirleyebilir.
Gerçek bir acil durumda, teorik olarak herhangi bir köpek kan bağışlayabilirken, bazı köpekler daha iyi kan bağışçılarıdır. Veterinerlerin DEA 1 Negatif kan grubunu tercih ettiğini zaten biliyoruz, ancak burada aradıkları birkaç nitelik daha var.
Kan bağışı için ideal köpek:
DEA 1 kan grubu uyumluysa ve çapraz eşleştirme testlerinde herhangi bir bağışıklık tepkisi görülmediyse, köpek kan nakline devam etmek güvenlidir.
Kan nakli, köpeklerde hastalık, cerrahi, toksisite veya travmanın neden olduğu anemi semptomlarını tedavi etmek için kullanılan tıbbi bir prosedürdür. Kan naklinin amacı, organların uygun şekilde oksijenlenmesini sağlamak için kırmızı kan hücrelerini değiştirerek aneminin neden olduğu semptomları tedavi etmektir. Kan nakilleri genellikle akut hemoliz veya kan kaybı gibi akut durumlarda kullanılır, ancak immün aracılı hemolitik anemi gibi kronik durumlar için de kullanılabilir. Anemisi olan tüm hastalarda kan nakli gerekmez. Kan nakli, veteriner kliniğinde bir veteriner hekim tarafından yapılır.
Bir eşleşme bulma adımları ve gerçek kan nakli sırasında ne olacağı aşağıda açıklanmıştır.
Kan nakli almadan önce, uyumluluğu belirlemek için köpeğiniz donör kanıyla çapraz eşleştirilecektir. Bu, özellikle üç günden daha uzun bir süre önce kan nakli olan ve başka bir transfüzyona ihtiyaç duyan hastalar için önemlidir. Köpeğiniz ayrıca bir plazma transferine olan ihtiyacı belirlemek için pıhtılaşma testi yaptırabilir. Kan nakli tipik olarak anemi semptomları olan bir hastayı stabilize etmek için yapılır. Aneminin birincil nedeni tedavi edilene kadar tekrarlanması gerekebilir. Kan nakli için genellikle anesteziye gerek yoktur.
Köpeğinizin donör kanıyla eşleştiğinden emin olmak için ön testler yapıldıktan sonra, kan nakli için bir IV yerleştirilecektir. Halihazırda bir kateter yerindeyse, hatta sadece kan ürününün hareket etmesini sağlamak için ayrı bir hat eklenecektir. Nakil işlemi bir ila dört saat arasında sürebilir. Stabil olmayan ve hayatı tehdit eden anemi belirtileri olan hastalar için bir saat ve hafif ila orta şiddette anemi belirtileri olan hastalar için dört saat, advers reaksiyon durumunda yakından gözlem yapılmasına olanak tanır.
Nakil yapıldıktan sonra, köpeğiniz stabil olduğundan emin olmak için birkaç saat boyunca izlenecektir. Veteriner hekiminiz, köpeğinizin hayati belirtilerini kontrol edecek ve aneminin çözümünü izlemek için kan testleri yapacaktır. Köpeğiniz ayrıca kusma, artan solunum çabası, ödem veya kurdeşen gibi olumsuz reaksiyon belirtileri açısından izlenecektir.
Çoğu zaman, kan nakli ihtiyacı, başka bir hastalık nedeniyle şiddetli kanama veya kırmızı kan hücrelerinin ani yıkımı gibi acil bir durumdur. Kansızlığı tedavi etmek için transfüzyonlara da ihtiyaç duyulabilir. Kan pıhtılaşma bozukluğu olan hayvanlara genellikle tam kan, kırmızı kan hücreleri, plazma veya trombositlerin tekrarlanan transfüzyonları gerekir. En ciddi transfüzyon riski, genellikle DEA 1.1’e veya başka bir antijene karşı önceden oluşturulmuş bir antikorun neden olduğu kırmızı kan hücrelerinin akut yıkımıdır. Neyse ki, bu nadirdir. Birden fazla transfüzyon almış köpeklerde daha yaygın bir sorun, bazı minör kan grubu antijenlerine karşı antikorların neden olduğu kırmızı kan hücrelerinin gecikmiş yıkımıdır.
Köpeklerde kan naklinin diğer komplikasyonları, kontamine kandan enfeksiyon, kan kalsiyum düzeylerinde azalma ve çok fazla miktarda kan verilmesinin bir sonucu olarak akciğerlerde sıvı birikmesini içerir. Ara sıra deride kurdeşen, ateş veya kusma görülür. Neyse ki çoğu transfüzyon güvenli ve etkilidir.
Köpeklerde kan nakli ile ilişkili en yaygın risk, akut reaksiyon potansiyelidir. Köpeğiniz, herhangi bir reaksiyonun meydana gelmesi durumunda derhal yönetilmesini sağlamak için transfüzyondan sonra izlenecektir. Kan transfüzyonu ile ilişkili diğer riskler, kontamine kandan sepsis ve donörden alıcıya kanla bulaşan hastalıkların (paraziter ve viral) yayılmasını içerir. Bu riskler, tüm donör hayvanlar viral, parazitik ve bakteriyel hastalıklar açısından test edilerek ve herhangi bir kan ürünü kullanılmadan önce kontaminasyon belirtileri açısından incelenerek azaltılabilir. Köpeklerde kan nakli, kansızlığa yol açan koşullar yönetilirken hızlı, hayat kurtaran bir rahatlama sağlar.
Köpeklerde kan nakli, anemi nedeniyle kaybedilen kan hücrelerinin geri kazanılmasında ve bu kan kaybının neden olduğu semptomların hafifletilmesinde etkilidir. Transfüzyonun etkileri kalıcı değildir ve yalnızca kırmızı kan hücreleri sistemde kaldığı sürece devam eder. Sağlık üzerinde daha kalıcı bir etkiye sahip olmak için aneminin birincil nedenini ele almak önemlidir. Kan transfüzyonu ile ilgili tedaviler, plazma transfüzyonu ve trombosit transfüzyonunu içerir. Bu ek transfüzyonlar, pıhtılaşma faktörleri ve trombositler gibi diğer hayati kan ürünlerini destekleyebilir, ancak kan transfüzyonu yerine kendi başlarına kullanılamazlar.
Bir kan transfüzyonundan sonra, köpeğinizin yan etki belirtileri için birkaç saat yakından izlenmesi gerekecektir. Olumsuz reaksiyonlar, doğası gereği akut veya gecikmeli olabilir. Tipik olarak, yan etki yalnızca birden fazla transfüzyon almış köpeklerde görülür. Transfer edilen kanı vücut kabul ettiğinden ilk 24 saat içinde iyileşme belirtileri olacaktır. Tam iyileşme ancak aneminin altında yatan neden uygun şekilde tedavi edildikten sonra gerçekleşecektir.
Kan nakline yol açabilecek koşullar ve durumlar çeşitlidir ve bazıları diğerlerinden daha önlenebilirdir. İmmün aracılı anemi gibi bağışıklık sorunları ne yazık ki önlenemez, ancak teşhis konulduktan sonra ilaçla tedavi edilebilir. Büyük kan kaybına neden olan acil durumlar ve kansızlığa neden olan kanser de tamamen önlenmesi zordur. Aneminin bu nedenleri daha tahmin edilemez ve önlenmesi zor olsa da, diğer nedenlere bağlı anemiyi önlemenin birkaç yolu vardır.
Düzenli pire ve kene önleme, kenelerin köpeğinizi ısırma şansı kalmamasını sağlayarak kene kaynaklı hastalıkların neden olduğu anemiyi önlemeye hizmet eder. Pire ve kene önlemenin yanı sıra, köpeğinizi bağırsak solucanları gibi iç parazitlerden uzak tutmak, parazitlerden kan kaybına bağlı kansızlığı önler. Köpeğinizin soğan, sarımsak gibi yiyeceklere erişiminin olmamasını sağlamak, toksinlerin neden olduğu kansızlığı önler. Aynı şekilde evcil hayvanınızı fare yemi ve insan ilacı gibi zehirlerden uzak tutun.
Kan transfüzyonu, köpeklerde hastalık, cerrahi, toksisite veya travmanın neden olduğu anemi semptomlarını tedavi etmek için kullanılan tıbbi bir prosedürdür. Kan transfüzyonunun amacı, organların uygun şekilde oksijenlenmesini sağlamak için kırmızı kan hücrelerini değiştirerek aneminin neden olduğu semptomları tedavi etmektir.
Köpeğinizin donör kanıyla eşleştiğinden emin olmak için ön testler yapıldıktan sonra, kan transfüzyonu için bir IV yerleştirilecektir. Halihazırda bir kateter yerindeyse, hatta sadece kan ürününün hareket etmesini sağlamak için ayrı bir hat eklenecektir. Transfüzyon bir ila dört saat arasında sürebilir.
Kan verecek donör köpekten fazla miktarda kan alınacağı için bu işlemin boyun damarından (vena jugularis ) yapılması tercih edilir.
Vücut doğal olarak birkaç gün içinde kaybolan kırmızı kan hücrelerini yeniden üretecektir . Ancak çok miktarda kan kaybedilmişse, vücut bu kaybı yeterince hızlı bir şekilde yerine koyamayacağından kan nakli gerekebilir.
Çoğu zaman, kan transfüzyonu ihtiyacı, başka bir hastalık nedeniyle şiddetli kanama veya kırmızı kan hücrelerinin ani yıkımı gibi acil bir durumdur . Kansızlığı tedavi etmek için transfüzyonlara da ihtiyaç duyulabilir.