Duygusal zeka veya yaygın İngilizce ifade edilişiyle EQ kişinin duygularını anlama ve tanıma, başkalarının duygularını takdir etme, duygularını kontrol etme ve duygularını farklı durumlara uyarlama kapasitesi gibi birkaç alt bileşenden oluşur. Hatta kimi kişiler “EQ” nun IQ kadar, hatta ondan daha önemli olduğunu iddia eder. Kendini geliştirme tüm insanlar için doğal bir arzudur, ancak kendimizi geliştirmek için önce sınırlarımızı ve potansiyelimizi anlamalıyız.
20. yüzyılın başında, zekayı ölçmenin resmi bir yolu olduğu düşünülen IQ (Intelligence Quotient) testleri geliştirilmişti. Psikolog ve bilim muhabiri olan Daniel Goleman 1995 yılında dünyanın büyük bir kısmını duygusal zeka kavramıyla tanıştıran bir kitap yayınladı. Kitap sayesinde duyguları anlama ve yönetme becerisinin başarı şansımızı büyük ölçüde artırdığı fikri hızla yayıldı. Bu fikir, insanların duygular ve insan davranışları hakkında düşünme şeklini büyük ölçüde etkiledi. Günümüzde EQ ve IQ arasındaki ilişkiyi, benzerlikleri, farklılıkları ve güçlü yönlerini çevreleyen çok fazla tartışma var. Eğer bizi gerçekten neyin harekete geçirdiğini öğreneceksek, hepimiz bu iki kavramı biraz daha iyi anlamalıyız.
Duygusal Zeka Nedir? IQ ve EQ Farkı
Pek çok insan EQ ve IQ’nun zıt olduğu yanılgısına sahip olsa da, aslında sadece farklılar. IQ, insanların bilgiyi nasıl öğrendiğini, anladığını ve uyguladığını ölçerken, EQ bireylerin duygusal bilgiyi nasıl öğrendiğini, anladığını ve uyguladığını ölçer. Bir EQ puanı, bir kişinin kendi ve diğerlerinin duygularını ne kadar iyi anlayabileceğini, aralarında ayrım yapabileceğini ve bu bilgiyi eylemlerine ve davranışlarına rehberlik etmesi için kullanabileceğini yansıtır. Araştırmacılar kişinin duygusal zekasını tanımlayan beş ana alan olduğunu ifade etmektedir. Bunlar öz farkındalık, öz düzenleme, empati, sosyal beceriler ve motivasyon olarak tanımlanır.
Duygusal zeka ölçütlerinin çoğu, dışadönüklük, uyumluluk ve deneyime açıklık gibi kişilik özelliklerini değerlendirir. Ancak duygusal zekanın ölçülmesi ile ilgili noktalarda da bazı sıkıntılar vardır. Bir IQ testi nispeten nesneldir, ancak EQ testleri doğası gereği özneldir. Bu testleri yapan kişiler genellikle iyi puan almaya çalışır ve bu nedenle dürüst cevap vermeyebilir. Bu, genel popülasyonda EQ puanlarının değerini veya etkisini ölçmeyi zorlaştırır.
İş Dünyasında Duygusal Zeka
EQ’nun öğrenme süreci de dahil olmak üzere tüm etkileşimlerinizin ve dürtülerinizin temelini oluşturduğunu ve böylece IQ’nuzu ve bilişsel gelişiminizi etkilediğini öne süren araştırmacılar var. Bu nedenle duygusal zeka kavramı özellikle profesyonel dünyada önem kazanmış durumda. Günümüzde birçok şirket çalışanlarına duygusal zekayı artırmak için resmi eğitim veriyor. Duygusal Zeka eğitim seminerleri çalışanlara karar verirken duygularını “dinlemeyi”, stresli iş durumlarıyla başa çıkmanın daha iyi yollarını bulmayı ve iş arkadaşlarına empati ifade etmeyi öğretiyor. Tüm bunların yararlı beceriler olduğuna çok az kişi itiraz edebilir. Ancak, bu seminerlerin uzun vadede duygusal zekayı geliştirmede etkili olduğuna dair kanıtlar oldukça zayıf durumda. Yani duygusal zeka ile ilgili anlatılan şişirilmiş cümlelerin çoğu temelinde pazarlama ilkelerine dayanmaktadır. Empati, öz farkındalık gibi kavramların hepsi önemli olsa da bunların sihirli bir dokunuşla kısa sürede ideal durumlarına erişmesi olası değildir.
Kaynaklar:
- IQ vs EQ: Measuring Emotional Intelligence in the Workplace; https://online.campbellsville.edu/
- Scott O. Lilienfeld, Steven J. Lynn; Psychology: From Inquiry to Understanding; ISBN: 0134552512
Matematiksel