kurucumuz
”Efsanem ilerlesin ve duyulsun. Kendime uzun ve mutlu bir hayat diliyorum!”*
* Paul Morand, The Allure of Chanel © 1976, Hermann, www.editions-hermann.fr© Man Ray Trust / ADAGP Paris 2017
Gabrielle Chanel hayatını tek başına istediği gibi yaşadı. Yetim bir çocukluğun imtihanları ve başarılı bir iş kadınının başarıları, yerini sıra dışı bir karaktere bıraktı\u003b cesur, özgür ve zamanının ötesinde. Sadık dostluklar ve tutkulu aşk ilişkilerinin yanı sıra kültür, keşif ve seyahat için susuzluk, kişiliğini şekillendirmeye yardımcı oldu. Kısıtlamalardan ve fazlalıktan kurtulmuş, erkeksi vurgularla ince ayar yapılmış bir gardırop, zamansız ve yine de çılgınca modern hale gelen vizyoner bir cazibe yarattı. İkonik parfümlerle gelişigüzel bir şekilde eşleştirilen inciler ve elmaslar, bir imza stili yarattı... Yaşam tarzı ve çok yönlü yönleriyle kurduğu House'un değerlerini şekillendiren ve tüm kadınlara ilham kaynağı olmaya devam eden bir öncü olan avangard bir kadının stili.
kelimelerle coco
Özgürleşmiş
1930'da onu tekrar görüyoruz, pantolon ve denizci gömleği giyiyor, kısa saçları rüzgarda uçuşuyor. Bir süredir Gabrielle başkaları gibi hiçbir şey yapmamıştı. Bir süredir, 1920'de Lido'nun Venedik sahillerinde Misia Sert'le vakit geçirirken tenini okşuyan güneşin verdiği mutluluğunu keşfetmişti. Golf, kayak, yatçılık, balık tutmak vb. zevkle oynadığı sporlar ve boş zamanlarını geçirdiği açık havada eşsizliğiyle bir yaşam. 1906'da Étienne Balsan ile başlayan, seçkin bir polo oyuncusu olan Boy Capel ve Westminster Dükü ile devam eden en büyük tutkusu binicilik.
Henüz spor giyim olarak adlandırılmayan, ancak her zamankinden daha güncel bir temel oluşturan bir gardırop yaratması için ona ilham veren faaliyetler. “Spor kıyafetleri kendim için yarattım\u003b başka kadınlar spor yaptığı için değil, kendim yaptığım için. Dışarıya elbise tasarlamam gerektiği için çıkmıyorum, tam da dışarı çıktığım için elbise tasarlıyorum çünkü bu yüzyılı kendim için yaşıyorum.”*\u000d\u000a* Paul Morand, Chanel'in Cazibesi © 1976, Hermann, www.editions-hermann.fr
Gabrielle Chanel ve köpeği Gigot, La Pausa'da, 1930
© Tüm hakları saklıdır
İçgüdüsel
1910'da açtığı ve tüm Paris'i kendine çeken şapka butiği mirasının ilk temel taşıydı. İki yıl sonra, sahil beldelerinin yükselişini hisseden içgüdüsüyle, Deauville'de ikinci bir butik açtı.
1915'te couture atölyesini kısa süre sonra moda olacak Biarritz'te açtı. Gabrielle Chanel, 1918'de 31 Rue Cambon'u devraldı. Daha sonra 1921'de bir terzi tarafından üretilen ilk parfümü, N°5'i yarattı. İzi ve rafine şişesiyle dönemin parfümeri kodlarını alt üst etti. 1937'de reklamlarında, bir yenilik ve bir cesaret gösterisi yaratmak için yine kendisi poz verdi... Bir de 1932'de eşsiz mücevher koleksiyonu ”Bijoux de Diamants” gözler önüne serildi ve bu da inceliğin bastırılmış dünyasında skandallara yol açtı. Mücevherlerde ve daha nice konuda öncesinde yapılan her şeyi nasıl modası geçmiş olduğunu herkese bir kez daha gösterdi. Ve nasıl da müthiş bir iş kadını, döneminde uluslararası şirket kuran ilk kadın oldu. Keskin içgüdüleri onu asla hayal kırıklığına uğratmadı.
Matmazel Chanel iş başında, 1937
© Fotoğraf Roger Schall / Koleksiyon Schall
Vizyoner
Jarse, çizgili tişört, tüvit takım ve ceket, örgü ikili takımlar, küçük siyah elbise, iki tonlu ayakkabılar, kapitone deri omuz çantası, inci kolyeler... Gabrielle Chanel bir cazibeyi tasarladı ve bir stil grameri yarattı. Modern gardıropta sonsuz bir referans.
Sade, rafine çizgilere sahip, en önemlisi kadın hareketini kısıtlamayan, günlük hayatlarını takip eden sade bir gardırop vizyonunu başka yenilikler takip etti.\u000d\u000a1921'de parfüm üreten ilk terzi, dünyayı fethetmesine yardımcı olacak içgüdüye sahipti. “Parfüm lükstür. ”* Mücevherler için bir kez daha fazlalıkları çıkarmaktan, sert ayarları hafifletmekten ve saça bile takmanın yollarını bulmaktan çekinmedi. En değerli mücevherlerin kutsal doğasını ortadan kaldırmak, yine şaşırtıcı derecede modern bir vizyondu. Gabrielle Chanel, kadınlarla konuşma biçiminde de yenilikçiydi. 1931'de Hollywood'da çalışmayı ve Amerikalı aktrisleri giydirmeyi kabul etti. Bunun nedeni, kendisinin de söylediği gibi, ”Modanın günümüzde dayatılmasının sinema yoluyla mümkün olduğunu” anlamış olmasıydı. **\u000d\u000a*Jacques Chazot ile DIM DAM DOM adlı gösteri için yapılan röportajın yanıtı, Guy Job, 1969 Filmi\u000d\u000a**La Revue du Cinema, 1 Eylül 1931
Gabrielle Chanel, Roquebrune'deki La Pausa villa'nın bahçesinde, 1938.
© Photo Roger Schall - Schall Collection
Hür
”Auvergne'de soyu tükenmemiş tek volkanik krater benim,” dedi Gabrielle Chanel şakacı bir tavırla. Tasarımcının ateşli mizacının ayırt edici özelliklerinden biri, bırakın erkekler bir yana o kimse tarafından asla kısıtlanamazdı. Bu, uslanmaz aşığın parodoksuydu. Özel hayatında bağımsız olduğu gibi Gabrielle Chanel, iş hayatında da bir o kadar bağımsızdı.
Başlangıçta 1910'da Paris'teki şapka dükkânını ve 1912'de Deauville butiğini açmasına yardım eden Boy Capel tarafından maddi olarak desteklenmesine rağmen, Gabrielle ona her kuruşunu geri ödemeye özen gösterdi. Prensip meselesi ve neredeyse hayatta kalma içgüdüsü: Hiç kimseye bağımlı olmamak ve ne pahasına olursa olsun özgür kalmak. Bu özgürlük arzusunun dürtüsüyle, Paris yakınlarındaki Garches'teki Bel Respiro villasının sahibi oldu ve Riviera'da Roquebrune Cap-Martin'de La Pausa villasını yaptırdı. Ve elbette, Paris'teki 31 rue Cambon dairesiyle kendi yuvasını kurdu. Özgürlüğü ve bağımsızlığı kadınlara verdiği en güzel örneklerden biriydi.\u000d\u000a* Paul Morand, Chanel'in Cazibesi © 1976, Hermann, www.editions-hermann.fr
Gabrielle Chanel, “La Pausa” villasında, 1938
© Photo Roger Schall - Schall Collection
Patron
“Bana titizliği öğreten sanatçılardı,”* Bir patron, ilham perisi ve bazen gerçek bir Pygmalion\u003b tiyatro, bale ve sinema için kostüm tasarımcısı, hevesli bir okuyucu, Barok ve Bizans sanatı ve Slav kültürü konusunda tutkulu olan Gabrielle Chanel, birçok sanatçıyla derin dostluklar kurdu. En yakın arkadaşı Misia Sert, onu sürekli yaratıcılıkla dolu bu dünyayla tanıştırdı. Diaghilev, Cocteau, Stravinsky ve Dali'nin yolları birlikte kesişti... Gabrielle Chanel, Diaghilev'in Rus Baleleri'ne maddi destek sağlayacak ve balesi Le Train bleu'nun (Mavi Tren) kostümlerini tasarlayacaktı. Kendisini “çağının en büyük terzisi” olarak gören Cocteau için Antigone, Orphée ve Œdipe Roi oyunları için kostümler tasarladı. Stravinsky'yi Bel Respiro villasına davet etti ve müzik çalışmalarına destek verdi.
Salvador Dali'ye gelince, Gabrielle Chanel, ertesi yıl New York'ta sergileyeceği bir resim sergisi üzerinde çalışabilmesi için 1938'de La Pausa villasını altı aydan fazla bir süre için ona ödünç verdi. Dansçı Serge Lifar, Jacques Lipchitz ve Picasso da yakın arkadaşları arasındaydı. Şairler Pierre Reverdy ve Max Jacob ve ona bir kitap adayan yazar Paul Morand, The Allure of Chanel, Lewis et Irène adlı romanını yazarken Boy Capel ile olan ilişkisinden ilham aldı. “Bir tür mucize eseri, yalnızca ressamlar, müzisyenler, şairler için geçerli gibi görünen kurallara uyarak modayı takip etti. Görünmezi dayattı, yüksek sosyetenin öfkesine sessizliğin asaletini yaşattı.”** dedi Jean Cocteau. Gabrielle, sanatçılar arasında bir sanatçıydı.\u000d\u000a* Paul Morand, The Allure of Chanel © 1976, Hermann, www.editions-hermann.fr\u000d\u000a**Jean Cocteau Komitesi'ne teşekkürlerle
Gabrielle Chanel ve dansçı arkadaşı, Serge Lifar, 1937
Jean Moral 1938 © Brigitte Moral SAIF Paris
Kitap Kurdu
Gabrielle bir gün Paul Morand'a ”Kitaplar benim en iyi arkadaşlarımdı” dedi. Aubazine Manastırı'nda Mezmurları okuduğu ilk günden bu yana onu hiç yalnız bırakmadılar. Rue Cambon'daki dairesinde, raflar kitapların ağırlığı altında bükülüyordü. Bir çift gözlüğüne yanında her zaman ona eşlik eden bir kitabı bulunuyordu... Bej süet kanepesinde, kapitone yastıklarında yatan Gabrielle, her şeyi okurdu.
Kütüphanesinde\u003b Rabelais, Dante, Shakespeare ve Montaigne'nin yanında Sophocles, Homer, Plutarch ve Virgil dizilirdi. La Bruyère, Molière, Cervantes ile Rousseau, Voltaire ve Pascal dururdu. Ayrıca Proust, Brontë, Stein, Dostoyevski ve Tolstoy hep beraberdi. Ve sonra şairler vardı: Rilke, Baudelaire, Apollinaire, Verlaine, Cocteau, Max Jacob ve Reverdy.\u000d\u000a* The Allure of Chane, Paul Morand, Hermann, 1996
Gabrielle Chanel dairesinde - Paris'te 31 rue Cambon, 1937
Photo Jean Moral © Brigitte Moral
Pygmalion
Gabrielle, insanlaraki yeteneğin ortaya çıkmasına yardım ederdi. Doğal olarak, arkadaşlarını bibirleriyle tanıştırırdı. Network kavramını zamanından çok önce icat etti...\u000d\u000a1936'da genç Luchino Visconti'yi yönetmen Jean Renoir ile tanıştırdı. Jean Renoir, sinema delisi olan bu genç İtalyan aristokratın potansiyelini hemen görerek onu yönetmen yardımcısı olarak işe aldı.
Birkaç yıl sonra Visconti, Franco Zeffirelli'yi Paris'e gönderdi ve Chanel'den Fransız sinema dünyasına girmesine yardım etmesini istedi. Chanel onu Brigitte Bardot ve Roger Vadim ile tanıştırdı. Böylece İtalyan yönetmenin kariyerinin başlamasını sağladı.
Aktris Jeanne Moreau ve Gabrielle Chanel Hollywood'da, 1960
© Giancarlo BOTTI/GAMMA RAPHO
Sanat Aşığı
Sanat yoluyla öğrenmek, keşfetmek, hem ruhunu hem de yaratıcılığını beslemek: Gabrielle Chanel'in tüm hayatı boyunca yaşadığı bir mottoydu bu. Resim, heykel, mimari ve tarih konusunda tutkulu olan Gabrielle, Büyük Dük Dmitri Pavlovich'in eşliğinde Slav kültürüne ve cazibesine aşık oldu. O zamandan beri koleksiyonlarını Rus tarzı bluzlar, peletler, çok renkli kabaşonlar ve Bizans haçları süsledi.
Arkadaşı Misia'nın kocası José Maria Sert'in eşliğinde Roma ve Venedik'i gezerek kiliselerin güzelliğine ve Barok sanatının ihtişamına hayran kaldı. Antik Çağın şablonları ve altına olan hayranlık, stil sözlüğünün en başında yer aldı. Mademoiselle evinde Çin Coromandel lake paravanlardan topladı (yaklaşık otuz tanesine sahipti ve bu çok nadirdi!). Bu durum ona ilham verdi. Her evinde ve dairesinde,”lüks bivouac” stilini uyguladı. Uyumsuzluk endişesi olmadan farlı stilleri kusursuz şekilde bir araya getirdi: kaya kristali küreler, avize kolyeler, gösterişli aynalar, sessiz renkler, bronz vurgular ve Doğu ve Batı'nın evliliği, CHANEL stilinde bulunan birçok etkiden bazılarıdır.
Gabrielle Chanel, Coromandel lake paravanların önünde - 31 rue Cambon, Paris'te, 1937
© Boris Lipnitzki / Roger-Viollet
Avant-garde
Her şeye cesaret eden Gabrielle Chanel\u003b geleceğin ikonik sitilinin kaynağı olan feminen maskülen stili başlatmak için basmakalıp kodları yıktı, cinsiyet sınırlarını ortadan kaldırdı. Erkeklerin gardolabından tüviti aldı, mütevazi jarseyi arzu edilen bir kumaş haline geitrdi, plajlar için pijamalar, korsesiz elbiseler tasarladı.
“Bu renklerin kullanılması imkansız. Bu kadınlara siyah giydireeceğim” dediğinde hiçbir şeyden korkmuyordu. Stilinde, koleksiyonlarında ve kişiliğinde her zaman iddialıydı. Kısa saçlarıyla güneşte bronzlaştı ve ikonik çantalarında kapitone motifi vermek için yarış pistlerinde kullanılan ceketlerden ilham aldı. Korkusuzca kayak pistlerini talan etti, saatlerce balık tuttu, golf oynadı ya da atını dörtnala sürdü. Manşetlere çıkmak, sevgilileriyle şok dalgaları yaratmak hiçbir zaman paniğe kapılmasına veya bağımsız tavrından ve özgür ruhundan vazgeçmesine neden olmadı. Kaderine yön veren ve işini yürüten tek kişi olmak için çok çalışmaya ve savaşmaya devam etti. Vanity Fair, Haziran 1931'de “We nominate for the Hall of Fame*” başlıklı makalesinde şöyle özetledi: ”Gabrielle Chanel, modernliğin ilkelerini modaya ilk uygulayan kişiydİ çünkü Fransa'nın en yetenekli ve etkili adamlarıyla arkadaştı ve o bu dostluklarını kararlı bir iş anlayışıyla inanılmaz bir şekilde birleştiriyordu. Cömertliği ve sanata duyduğu coşku hiç azalmadı” O her açıdan avangard.\u000d\u000a\u000d\u000a* Paul Morand, The Allure of Chanel © 1976, Hermann, www.editions-hermann.fr
Gabrielle Chanel, ”La Pausa” villasının bahçesinde, 1938
© Photo Roger Schall - Schall Koleksiyonu
Chance
İlk parfümü N°5'i yaratırken Gabrielle Chanel çeşitli çalışma örnekleri arasında seçim yapmak zorunda kaldı ve kararı kendisine sunulan beşinci örnek oldu. ”Ona ne isim vermeliyiz?” sorusunu: ”Yılın beşincinci ayında, 5 Mayıs'ta beş elbiseden oluşan koleksiyonumu sunacağım. Bu nedenle taşıdığı numarayı vereceğiz ve 5 bize şans getirecek.” Şans, Jean Cocteau'nun bir gün onun için yazdığı notun temasıydı... Rue Cambon'daki dairesinde kuyumcu Robert Goossens tarafından sehpa tabanına bronz olarak döktüğü ve Salvador Dali'nin kendisi için boyadığı buğday başağının taşıdığı sembol gibi dilediği yine şans ve sadece şanstı.
Batıl inançlarıyla Mademoiselle…\u000d\u000aKaderini tek başına şekillendirmesine rağmen, tasarımcı her halükarda hayatı boyunca karşısına çıkan işaretlere ve sembollere dikkat ediyordu. Bu nedenle, doğum günü tarihi 19 Ağustos, yarattığı başka bir efsanevi kokunun ismini taşıdı: N°19. Burcu aslan ise yanından ayırmadığı birçok nesnede hayat buldu. 31 rue Cambon'daki dairesi aslan figürleriyle çevriliydi. Büyüdüğü manastırın yer karolarına işlenmiş yıldız sembolü onu hayatı boyunca onu takip etti. Hatta, 1932'de sunulan mücevher koleksiyonu “Bijoux de Diamants” da pırlantalarla bezenmiş yıldızlardan oluşuyordu.\u000d\u000a* Ernest BEAUX, ”Souvenirs d'un parfumeur” (Bir Parfümerin Hatıraları), Industrie de la Parfumerie, cilt 1, N°7, Ekim 1946, s. 228-231
Gabrielle Chanel'in sol elinin izi, imzasıyla birlikte.
© CHANEL
sanatçılar ile coco
coco, chanel ile tanıştığında
Coco