Ölüme bağlı tasarruflarda iki türlü hükümsüzlük gündeme gelebilir: Birincisi ölüme bağlı tasarrufların kendiliğinden hükümsüz olması, ikincisi ise ölüme bağlı tasarrufların iptalidir.
A)Ölüme Bağlı Tasarrufların Kendiliğinden Hükümsüz Olması
Aşağıdaki hallerde ölüme bağlı tasarruf kendiliğinden hükümsüz hale gelir:
-Evlilik birliğinin ölüm ve gaiplik dışında sona ermesi
-Lehine ölüme bağlı tasarruf yapılan kimsenin mirasbırakandan önce ölmesi
-Lehine ölüme bağlı tasarruf yapılan kimsenin mirastan yoksun olması
-Bozucu şartın gerçekleşmesi ya da geciktirici şartın gerçekleşmemesi
B)Ölüme Bağlı Tasarrufların İptali
Türk Medeni Kanunu m.557 uyarınca iptal davasının sebepleri düzenlenmiştir. Buna göre;
“Aşağıdaki sebeplerle ölüme bağlı bir tasarrufun iptali için dava açılabilir:
Tasarruf mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa,
Tasarruf yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa,
Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlâka aykırı ise,
Tasarruf kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa.”
İptal davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı (yasal veya atanmış) veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir. İptal davasının davalı tarafı, ölüme bağlı tasarruftan yararlanan kişidir. Ölüme bağlı tasarrufun iptali davasında görevli ve yetkili mahkeme, mirasbırakanın son yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesidir. Dava, ölüme bağlı tasarrufun tamamının veya bir kısmının iptaline ilişkin olabilir.
İptal kararının kesinleşmesiyle birlikte ölüme bağlı tasarruf geçmişe etkili olarak mirasın açıldığı tarihten itibaren ortadan kalkar. Türk Medeni Kanunu m. 559 uyarınca; “ İptal davası açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın geçmesi tarihinin üzerinden, iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer. Hükümsüzlük, def"i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.” denilmektedir.
Yukarıda değinilmiş olan hususlar genel hatları ile kaleme alınmış olup; her somut olay birbirinden farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz.