13 Kasım 1918 Çarşamba. Kara Bir Gün. İtilaf Devletleri kuvvetleri İstanbul'u ișgal ettiler. Resmi ișgal 16 Mart 1920 tarihinde gerçekleşecekti. İtilaf Devletleri filosuyla İstanbul'a gelenler arasında İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Calthorpe, temsilcisi R. Webb, Fransız Yüksek Komiseri Amiral Amet, İtalyan Yüksek Komiseri Conte Sforza ve yüksek rütbeli subaylar bulunmaktaydı.
İstanbul'un İşgali, Osmanlı İmparatorluğu ve İtilaf Devletleri arasında imzalanan Mondros Bırakışması ile Birinci Dünya Savaşı'nın bu ülkeler arasında sona erdiğinin ilan edilmesinin ardından gerçekleşmiştir. Osmanlı başkenti İstanbul, önce 13 Kasım 1918, sonra 16 Mart 1920’de olmak üzere iki kez işgal edildi. İlk işgalde İstanbul’un önemli ve stratejik noktaları kontrol altına alınmış ancak idareye el konulmamıştı; ikinci işgal ile idareye el konuldu. İstanbul'un işgali, 6 Ekim 1923'te Çanakkale Krizi'nin sebep olduğu İstanbul'un Kurtuluşu ile sona erdi.
İşgal öncesi gelişmeler
İstanbul, I. Dünya Savaşı yıllarında İtilaf Devletleri'nin bir askeri hedefi olmuştu. Türk ordularının Suriye cephesinden çekildiği sırada başkenti vurup psikolojik baskı uygulamak isteyen İtilaf Devletleri'nin İstanbul'a hava saldırıları gerçekleştirdi. Bu saldırılar, Osmanlı Devleti'ni bir an evvel barış masasına oturmaya zorlamak amacını taşıyordu. Ateşkes görüşmeleri Mondros'ta gerçekleştirildi ve İstanbul'un işgaline giden süreç, 30 Ekim 1918'de ateşkesin imzalanması ile başladı. Ateşkesi takip eden günlerde İttihat ve Terakki kendini lağvetti. Enver, Talat, Cemal paşalar yurt dışına kaçtı. 6 Kasım'da Boğazlar silahsızlandırıldı.
İtilaf Devletleri'nin İstanbul'a gelişi
İtilaf Devletleri donanması 7 Kasım'da mayınları temizlemek bahanesiyle Çanakkale Boğazı'ndan geçti ve İstanbul'a ulaştı. Önce İtilaf Devletleri'nin 61 harp gemisinden oluşan donanması 13 Kasım 1918 günü İstanbul önlerine demir attı. 11 harp gemisi ile bir Yunan zırhlısının da katılmasıyla İstanbul önlerinde demirleyen gemi sayısı 73'e çıktı.
İstanbul'un işgali üzerine Büyük Mecmua'nın 30 Mayıs 1919 tarihli sayısında Fatih Sultan Mehmet'in işgale karşı olan üzüntüsü karikatürize edilmiş. O gün İtilaf filosundan çoğu İngiliz 3626 asker karaya çıktı. İstanbul'da çeşitli resmî ve gayri-resmî binalara yerleştirildiler. Beyoğlu ve Rumeli yakası İngilizler, İstanbul yakası Fransızlar ve Anadolu yakası İtalyanlar'ın kontrolüne bırakılmıştı. İşgal komutanı Maitland Wilson Beyoğlu'ndaki İngiliz Kız Lisesi'nde törenle karargâh kurdu. İstanbul önlerinde demirleyen gemi sayısı 15 Kasım'a kadar 167'ye çıktı.
Sonrasında Mustafa Kemal Atatürk'ün İstanbul'a gelişi. Filistin-Suriye-Irak cephesini savunan Yıldırım Ordular Grubu'nun Komutanı Mustafa Kemal Paşa, Yıldırım Ordular Grubu lağvedilince İstanbul'a hareket etti. 13 Kasım 1918'de, İtilaf donanmasının İstanbul önlerine demirlediği sırada Haydarpaşa Garı'na ulaştı. Boğaza demirli düşman savaş gemilerini gördüğünde ünlü "Geldikleri gibi giderler" sözünü söyledi. İstanbul'da yaklaşık beş buçuk ay kaldı ve yakın arkadaşlarıyla görüşerek ülkenin kurtuluşuna yönelik faaliyetlerde bulundu.
İtilaf Devletleri'nin İstanbul'a asker çıkarmaları Osmanlı Mebusan Meclisi'nde ateşli ve sert tartışmalara sebep oldu. Bu tartışmalar meclisin sonunu getirmiş ve padişahın emri ile 21 Aralık 1918'de Osmanlı Mebusan Meclisi feshedilmiştir.
İşgalden sonra İstanbul basını kamplara ayrılmış olarak yayın yaptı: İngiliz yanlısı yayın yapanlar ve Kuvâ-yi Milliye hareketini destekleyenler. Süleyman Nazif'in 9 Şubat 1919'da Hadisat gazetesinde yayımlanan ve Fransız Generali'nin İstanbul'a gelişinin şehirdeki azınlıklar tarafından sevinç gösterileri ile karşılanmasını kınayan "Kara Bir Gün" başlıklı yazısı, İstanbul'un işgaline dair o günlerde yazılmış yazıların en ünlülerindendir. Ressam Avni Lifij'in Karagün tablosu. Adını Süleyman Nazif'in Kara Bir Gün başlıklı ünlü yazısından alır.
Millî Mücadele ile birlikte ülkedeki düşman işgallerine karşı mücadele ve yeni bir rejim arayışlarına başlanmıştır. İtilaf Devletleri Türk halkının tepkisini çekmemek ve işgalin haklılığını kanıtlamak için aşağıdaki bildiriyi yayınladılar:
- İşgal geçicidir.
- Padişahlığı ve halifeliği korumak ve güçlendirmek için işgaller gerçekleştirilmiştir.
- Azınlıklara yönelik bir katliam başlarsa İstanbul Türklerden alınacaktır.
- Herkes padişahlık makamının İstanbul'dan vereceği kararlara uyacaktır.