Daha İyi Bir Çeviri Yapmanın Püf Noktaları
13 Şubat 2019
Daha iyi bir çeviri yapmanın püf noktaları;
Çevrilecek metnin konusunu iyi bilin
Örneğin; sağlık, hukuk ya da teknik bilgi gerektiren herhangi bir konuda çeviri yapıyorsanız o konuya hakim olmalısınız. Bunun için yanınızda sözlüğünüzün dışında yardımcı kaynaklarınız olmalı. Örneğin; 'Heart attack' Hearth; kalp, attack; saldırı anlamına gelir. Ve siz bu terimin tıp alanında kalp krizi olduğunu bilmiyorsanız çeviriniz mantık hatasına uğrar.
Deyimler ve atasözleri dokümanları bulundurun
Çeviri ile uğraşan birinde o dile ait deyim ve atasözü dökümanı mutlaka olmalı. Basit bir metinde bile sıkça kullanıldığı için her anlamda profesyonel bir çeviri yapmak adına bu dökümanlara göz gezdirmelisiniz. Örneğin; 'Bardaktan boşalırcasına yağmur yağıyor.' Şimdi bunu İngilizceye çevirirden bardak yerine 'glass' kullanamazsınız. Çünkü bunun İngilizce'de tam karşılığı; 'It is raining like cats and dogs'tur. Evet kelime çeviri yaptığımızda 'kedi köpek gibi yağıyor' anlamına gelir. İşte bu durumda birebir kelime çevirisi yapmanın ne kadar yanlış olduğunu gördünüz.
Dilin mantığını kavrayın
Anadiliniz, çevirisini yaptığınız dille aynı kurallara sahip olmayabilir. Bunun Türkçe'de çok güzel örnekleri var. Örneğin; 'Ich komme aus Samsun.' Almanca bir cümle. 'Samsunluyum' anlamında. Kelime çevirisi yapınca 'Samsun'dan geliyorum' anlamına gelir. Peki biz Türkçe'de bunu bu şekilde mi kullanıyoruz? Hayır. Nerelisin? Samsunluyum. Kendi dilinizi yabancı dile transfer etmeyin. Bir başka örnek; Samsun'da yaşıyorum. Baktığınızda cümlenin zamanı şimdiki zaman. O halde bunun İngilizcesi de şimdiki zaman olmalı. Kesinlikle değil. 'I am living in Samsun' diyemezsiniz. Bahsettiğim transfer budur. 'I live in Samsun'. Geniş zaman kullanmalısınız. İşte mantığını kavramak budur. Kendi dilinizde değil hedef dilde düşünmelisiniz. Bu dili kullananlar bu cümleyi nasıl kullanır? Bu soruya cevap bulduğunuzda doğru çeviri yaparsınız.
Tek anlama odaklanmayın
Bir kelimenin birden çok anlamı vardır. Türkçe'de 'kara' kelimesi İngilizce'de 'black' yani 'siyah' anlamına gelir. 'Kara kış' derken 'black winter' kullanımı İngilizce'de mevcut değildir. Bu sebeple diğer anlamlara yönelmelisiniz. 'Dark winter' gördüğünüz zaman 'dark'ın 'koyu' anlamında kullanıldığı için 'koyu kış' demek doğru olmaz. Anlamı genişleterek 'kara kış' demek daha doğru olur. Çeviri işi kesin çizgilerle ayrılmaz, biraz esnek davranabilirsiniz. Çünkü yaptığınız çeviri doğru olsada hedef dilde akıcı olmayabilir. Bunun için çeviri yaparken ufak kelime oyunlarında bir sakınca yoktur. Dilbiligi hatası yapmamaya çalışırken mantık hatasına uğrabilirsiniz. Bu sebeple Mantık hatasına uğrayan bir metinden ziyade, kelime çeviri olmayan bir metin daha başarılı olur.
Sonuç olarak hedef dilde ne kadar başarılı olursanız o kadar iyi çeviri yaparsınız, ve hedef dili de öğrenmeye ne kadar erken başlarsanız o kadar başarılı olursunuz