Feminist Kuramı Derinden Etkilemiş 7 Siyahi Kadın Yazar
"Konuştuğumuz zaman korkarız,
sesimiz duyulmayacak diye,
sözümüz küçümsenecek diye.
Ama sustuğumuz zaman da korkarız.
Öyleyse konuşalım daha iyi."
Audre Lorde
1 Angela Davis – Kadınlar, Irk ve Sınıf (1980)
Angela Davis hayatının büyük kısmını aktivist bir profesör olarak geçirdi. En önemli kitaplarından olan Kadınlar, Irk ve Sınıf köleliğin kaldırıldığı günlerden bu zamana kadın hareketine ve sınıf kısıtlamalarıyla ırkçılığın feminizme olan etkisine odaklanıyor. Cinsiyet eşitliğini savunan Davis, ırkın, sınıfın ve cinsiyetin hep birlikte bu eşitsizliği nasıl yarattığını anlatıyor. Yazar ayrıca beyaz, orta sınıf feministlerin, kadın oy hakkı mücadelesindeki çabalarını da vurgularken, nihayetinde beyaz feminist hareketin, siyahi feministlerin boyutunu ve ihtiyaçlarını anlayamadığını söylüyor.
2 Alice Walker – In Search Of Our Mothers’ Gardens (Annelerimizin Bahçelerini Ararken – 1983)
ABD’li yazar, şair ve womanist (kadıncı, Walker’ın siyahi kadın mücadelesi için kullandığı tabir) Alice Walker’ın kitabı, denemelerden, konuşmalardan ve makalelerden oluşuyor. Bölümlere ayrılmış kitapta Walker, kendi yaşamını, siyaseti ve sivil hak hareketlerini etkilemiş diğer siyahi kadınlara odaklanırken sonraki siyahi kuşaklara etkilerini de tartışıyor. Walker, Flannery O’Connor, Jean Toomer ve Rebecca Jackson gibi önemli feminist yazarlara dikkat çekiyor.
3 Bell Hooks – Ain’t I a Woman? (Ben Kadın Değil Miyim – 1981)
Aktivist, yazar ve profesör Gloria Jean Watkins, daha çok yazarken kullandığı ismi Bell Hooks’la biliniyor. Hooks yazılarını ırk, sınıf, cinsiyet ve bunların, özellikle de siyahi kadınların baskılanmasında kullanımına odaklıyor. Birçok kitap yayımlayan Hooks’un bu kitabı, feminist kitaplığın başlıca eserlerinden biri haline geldi. Hooks kitapta siyahi kadınlığın tarihini, köleliği ve köleliğin siyahi kadınlara yönelik cinsiyetçiliğe etkisini, siyahi erkeklerin cinsiyetçiliğini, ayrıca da siyahi kadınların feminist hareket içindeki rolünü ve feminist hareketteki ırkçılığı inceliyor.
4 Audre Lorde – Sister Outsider (Dışlanan Kızkardeş – 1984)
Audre Lorde, siyahi, lezbiyen, feminist bir yazar, şair, aktivist ve kütüphaneci. Dışlanan Kızkardeş, siyahi çalışmalarında, queer kuramında ve kadın çalışmalarında iyi bilinen bir kitap haline geldi. 15 makaleden ve konuşmadan oluşan kitapta Lorde, feminizm, homofobi, cinsel kimlik, cinsiyetçilik ve sınıftan bahsediyor. Lorde’nin üslubu sert ve nokta atışı yapıyor, kitabında baskı uygulayanların kendini eğitmesi gerektiğini vurguluyor.
5 Toni Morrison – Playing In the Dark (Karanlıkta Oynamak – 1922)
ABD’li yazar Toni Morrison 1993’te Nobel Edebiyat Ödülü kazandı. Morrison, siyahi kadın deneyimi hakkındaki eserleriyle tanınıyordu. İlk kitabı En Mavi Göz’de Morrison, beyaz güzellik standartlarına yönelik takıntıdan bahsediyor, genç siyahi bir kadının mavi gözlü olma dileğini anlatıyordu. Playing in the Dark: Whiteness & the Literary Imagination (Karanlıkta Oynamak: Beyazlık ve Edebi İmgeleme), Morrison’ın eleştiri yazılarını ve Harvard Üniversitesi’ndeki derslerini uyarladığı kitabı. Morrison bu kitapta yazarların beyazlığı ve siyahlığı edebiyatta nasıl kurguladığını analiz ediyor ve Amerikan edebiyatı yazarlarının siyahilerle ilgili deneyimlerini nasıl yazdığını inceliyor. Morrison, siyahi figürlerin silinmesini örneklemek için Mark Twain, Edgar Allen Poe ve Herman Melville gibi yazarlardan yararlanıyor.
6 Roxane Gay – Kötü Feminist (2014)
Feminizmin ana akım medyanın bile fazlasıyla dikkatini çektiği bu dünyada, feminist olmak ne demek genellikle tartışmalara sebep oluyor. İyi bir feminist tam olarak nedir? Siz iyi bir feminist misiniz? Roxane Gay, Kötü Feminist’teki iyi düşünülmüş, nüktedan ve köşeye sıkıştıran makaleleriyle kötü feminist tanımına meydan okuyor. Gay, kendinden, kimliğinden ve Haiti’den gelip ABD’de büyümekten bahsediyor. Tıpkı kitabın başlığı gibi Gay kendini sürekli feminist ne demek sorgularken buluyor ve günümüz tanımlamalarında nerede kendine yer bulabileceğine bakıyor. Makalelerinde bunu yaparken de kadınlar ve beyaz olmayanlar hakkındaki filmlerin, edebiyatın ve popüler kültürün eleştirisini yapıyor.
7 Chimamanda Ngozi Adichie – Hepimiz Feminist Olmalıyız (2014)
Nijeryalı yazar Chimamanda Ngozi Adichie, yapıtlarıyla birçok ödül kazandı. TED konuşmasından derlenen kitabı Hepimiz Feminist Olmalıyız’da Adichie, 21. yüzyılın feminizm tanımına karşı çıkıyor. Adachie feministliğin, günümüzde cinsiyetçiliğin var olduğunu kabul etmekle gerçekleştiğini öne sürüyor. Nijerya’da büyürken yaşadıklarından, gelir eşitsizliğinden, katı cinsiyet rollerine yapışıp kalmaktan bahsediyor. Adichie, feministliğin olumsuz çağrışımlardan kurtarılması gerektiğini, aslında hepimizin feminist olması gerektiğini söylüyor.
Çeviren: Ata T.
(CR)