Tümör nedir ve nasıl oluşur
Tümör veya kanser terimi, tek bir hastalığa değil, vücuttaki hemen hemen her hücreyi etkileyebilen bir grup farklı hastalığa atıfta bulunur.
Vücuttaki hücreler büyür ve yeni hücrelere bölünür; yaşlandıklarında veya hasar gördüklerinde ölürler ve yerlerini yeni hücreler alır.
Kanserde bu süreç yanlış gider: Hasarlı hücreler hayatta kalır ve sonunda bölünerek (ve dolayısıyla çoğalarak) tümör dediğimiz bir hücre birikimi oluştururlar.
Tümörler doku kitleleri olduklarında katı olabilir, ancak kan kanserlerinde olduğu gibi sıvı da olabilirler.
İyi huylu ve kötü huylu tümör
Tümörler hakkında konuştuğumuzda normalde 'kötü huylu' tümörlere (veya kansere) atıfta bulunuruz, ancak sıklıkla 'iyi huylu' tümörler hakkında bir şeyler duyarız.
İyi huylu tümörler, birbirinden daha fazla büyüyen, oldukça büyük olabilen, ancak sınırlı kalan kitleler oluşturan, kaynaklandıkları dokunun özelliklerini koruyan ve çevredeki organları istila etme veya metastaz yapma eğiliminde olmayan birkaç hücrenin büyümesi ile karakterize edilir. (kanserli hücrelerin kan veya lenf damarları yoluyla vücudun diğer bölgelerine yayılarak diğer organ ve dokuları kolonize etme mekanizması). Genel olarak, iyi huylu tümörler, bir kez çıkarıldıktan sonra, kötü huylu tümörlerin sıklıkla yaptığı gibi tekrarlama eğilimi göstermezler.
Kötü huylu tümörler (veya kanser) komşu dokuları istila edebilir veya diğer organlara yayılabilir.
Büyüdükçe, bazı kanser hücreleri orijinal konumlarından ayrılarak kan veya lenfatik sistem yoluyla vücuttaki uzak yerlere gidebilir ve metastaz üretebilir.
Bir tümörün oluşumu: kanser hücrelerinin özellikleri
Kanser hücreleri, kendilerini normal hücrelerden ayıran ve kontrolsüz büyümelerini sağlayan özelliklere sahiptir.
Kanser hücreleri de normal hücrelerden daha az özelleşmiştir. Bu nedenle, normal hücreler belirli işlevlere sahip hücre tiplerine dönüşürken, kanser hücreleri uzmanlaşmaz, aksine durmadan büyürler, çünkü kısmen hem kendilerinin bunu yapmasına neden olan sinyalleri hem de apoptoz, yani hücrelerin doku hasarına neden olmadan vücuttan atıldığı doğal, genetik olarak kontrol edilen programlanmış hücre ölümü süreci.
Apoptoz olmadan vücut, daha sonra bir kütle oluşturan gereksiz hücreleri ortadan kaldıramaz.
Tümör hücreleri ayrıca mikro ortamı, yani tümörün çevresinde geliştiği ve çevreleyen kan damarlarını, bağışıklık sistemi hücrelerini, bağ hücrelerini ve daha fazlasını içeren hücresel ve hücre dışı ortamı etkileyebilir.
Ayrıca, bir dizi özel organ, doku ve hücre aracılığıyla vücudu enfeksiyondan ve diğer koşullardan korumaktan sorumlu olan bağışıklık sistemini de atlayabilirler. Aslında bağışıklık sistemi genel olarak vücuttaki hasarlı veya anormal hücreleri ortadan kaldırsa da bazı kanser hücreleri gizlenebilmektedir.
Kanser nasıl ortaya çıkıyor?
Kanser, hücrelerin nasıl çalıştığını ve nasıl çoğaldıklarını kontrol eden genlerdeki değişikliklerin neden olduğu genetik bir hastalıktır.
Kansere neden olan genetik değişiklikler nadiren ebeveynlerden çocuklara geçer, bu nedenle kanser genellikle kalıtsal bir hastalık değildir.
Aslında, vakaların büyük çoğunluğunda bu genetik değişiklikler, hücre bölünmesindeki hatalar veya dumandaki kimyasallar veya UV radyasyonu gibi radyasyon gibi çevresel risk faktörlerine bağlı DNA hasarı nedeniyle bireyin yaşamı boyunca ortaya çıkar.
Kanser nasıl yayılır?
Kanser hücrelerinin vücudun diğer bölgelerine yayılma sürecine metastaz denir. Çıktığı yerden farklı bir yerde gelişen kansere metastatik kanser denir.
Metastatik kanser aynı adı korur ve birincil kanser ile aynı tip kanser hücreleri tarafından oluşturulur; örneğin akciğerlerde yayılan ve metastatik bir tümör oluşturan meme kanseri, akciğer kanseri değil metastatik meme kanseridir.
Metastatik tümörler vücudun işleyişinde ciddi hasara neden olabilir; kanserden ölen çoğu insan tam olarak metastaz nedeniyle ölür.
Tüm doku değişiklikleri tümöre eşit değildir
Dokuda meydana gelen her değişiklik bir tümör değildir; ancak bazı değişiklikler tedavi edilmezse kansere dönüşebilir ve bunların izlenmesinde fayda vardır. Örnekler:
Hiperplazi, bir dokudaki hücreler normalden daha hızlı bölündüğünde meydana gelir ve belirli bir organ veya dokunun boyutunda artışa neden olan hücre birikmesine neden olur. Kronik tahriş dahil olmak üzere çeşitli faktörlerden ve koşullardan kaynaklanabilir.
Displazi, hiperplaziden daha ciddi bir durumdur ve belirli bir dokunun hücresel yapısında, genellikle epitelyal morfolojik, niceliksel ve niteliksel bir değişikliği gösterir.
Displazi durumunda, hücreler sağlıklı hücrelerden farklı özellikler aldıkları için şekil, renk veya yapı olarak 'anormal' görünürler.
Karsinoma in situ, malignitenin morfolojik ve biyolojik özelliklerine sahip, ancak bazal membranın ötesinde dokuları istila etme kapasitesine sahip olmayan anormal epitel hücrelerinin çoğalmasıdır: bu, kan damarlarına, lenf damarlarına ve dolayısıyla, metastaz oluşturamaz.
Bununla birlikte, in situ bazı karsinomlar kansere dönüşebilir ve bu nedenle genellikle tedavi edilir.