Manastır Babaları Elya Kilagbyan և Gevorg Sargisyan, küçük topluluklarını canlı tutmak için enerji ve marifet toplamak için ayağa kalktı. Dini olsun ya da olmasın büyük Ermeni kültürünü koruyan bu keşiş-editör-aydınlatıcılardan bahsediyoruz.
Yerevan‘ın kuzeydoğusunda, botanik bahçesinin yanında yer alan Mkhitaryanlar merkezini görebilirsiniz.
18. yüzyıla dayanan Düzen
Bugün yaklaşık yirmi keşişi bulunan Mkhitaryan Babalar Cemaati’nin kurucusu Mkhitar Sebastatsi’dir.
Bu Ermeni asıllı Katolik rahip Petros Manuk, 1676’da Batı Ermenistan’ın Sebastia kentinde doğdu. 1700’de memleketinde kendi adını taşıyan bir manastır cemaati kurdu. Ermeni manastır geleneğinin ve kutsal yazıların koruyucusudur.
Peder Elijah, “Yoksulluk içinde yaşamasına rağmen, yaşamı kitaplarla dolu bir iç tapınak gibiydi” diyor.
1701’de zulüm onları Yunanistan’a kaçmaya zorladı. Sonra, yaklaşık on beş yıl sonra, kalıcı olarak Venedik’in St. Lazarus Adası’na yerleşti. Şu anda 21 keşiş on binlerce eserin koruyucusu ve öğrencisidir. Bunlar, İncil’in Orta Doğu ve Avrupa’daki Hıristiyanlık tarihini takip eden gerçek hazineleridir. Zaman içerisinde cemaat, biri Venedik’te ve biri Avusturya’da olmak üzere iki özerk şubeyle şekillendi. Yaklaşık üç yüzyıl sonra, 1995 civarında, Mkhitaryanlar Ermenistan’da mevcut merkezi kurdular.
Büyük sorumlulukları olan küçük ekip
Bugün, yukarıda bahsi geçen iki keşiş Yerevan’da bir okul ve küçük bir ruhban okulu işletiyor. Peder Eliyah, “Bizim de düzenli cemaat faaliyetlerimiz var” diyor.
Ermeni devleti tarafından tanınan bu küçük okulda ders vermek için toplam 18 öğretmen gelmektedir.
Yayınevi
Şimdiye kadar, küçük Ermeni topluluğu, başka bir rahiple birlikte iki yeni kitap olan İncillerin ve Kakhetizm’in yeniden basımları üzerinde çalışıyor. İtalya’da, St. Lazarus adasında düzinelerce keşiş yeni kitaplar üzerinde çalışıyor. Venedik Körfezi’nde, beş futbol sahası büyüklüğündeki adada manastır cemaatinin karargahı bulunur. Rönesans dönemine ait binaların içinde iyi korunmuş hazineler var. Rahiplik eğitimini tamamlamak için orada kalan Peder Gevorg, “Kütüphane çok büyük” diye hatırlıyor.
Gerçekten de, 200.000’den fazla kitap, 5.000’den fazla el yazması (bazıları 9. yüzyıla kadar uzanan) bu değerli mimari üslup kütüphanesinde özenle korunmaktadır.
Adadaki Mkhitaryanlar Evi, Ermeni edebi eserinin standardı olarak kalarak tarihi faaliyetini sürdürüyor. Armenolojinin “Bazmavep” akademik gazetesi 1843’ten beri yayınlanmaktadır. Şu anda İtalya’daki en eski ve dünyanın dördüncü akademik dergisidir.
Rahipler ve edebi eserler
Bu eserlerden biri de tüm dünyada bir kılavuz olan Peder Mikael Çamçyan’ın “Ermeni Halkının Köklerinden 1874’e Tarihi” (3 cilt) başlıklı kitabıdır. Ayrıca “Mezmurların Yorumları”nın (10 cilt) yayınlanması üzerinde çalıştı.
En nadir eserlerden biri de Peder Gabriel Avetikyan’ın çalışmalarıdır. Özellikle Ermenice gramer üzerine çalıştı. Aziz Augustinus’un “Tanrı’nın Şehri” kitabını Ermeniceye çevirdi.
Bir açık tarih kitabı olan bu keşişlere daha fazla zaman ayrılmalıdır. Onların az sayıda olmaları toplumun geleceğini tehlikeye mi atıyor?
Projeler ve ihtiyaçlar
Peder Elija’ya göre, “Evet doğru, azalıyoruz ama umut etmek için sebep var, bir gecede yok oamayız, birçok arkadaşımız var. Ermeni diasporası çok aktif. Bu, inanılmaz mirasımızı korumamıza ve mevcut planlarımızı uygulamamıza yardımcı oluyor. Ermenistan’da düzenli finansmana ihtiyaç duyan programlardan biri de manastır, okul ve ilahiyat fakültesi hayatıdır. Gerekli aylık bütçenin yaklaşık 9000 Euro olduğu tahmin ediliyor. Yaklaşık 100 genci desteklemek için yazın iki ayı boyunca düzenlenen kamplar için 5 bin avroya ihtiyaçları var. Horatan Gençlik Merkezini işletmek için ayda yaklaşık 2.000 avro harcamaları gerekiyor. Yayın, kitaplar, Yeni Ahit’in Ermenice tercümesi vesaire.”
Yerevan’daki Mkhitaryanlar manastır kompleksinden ayrılarak ve belirtilen çalışmayla karşılaşarak görev zor görünüyor.
Ermeni hafızasının ve kutsal metinlerinin emanetçileri hizmetlerine devam ediyor. Her nesilde sayıları azalsa da yeni zirvelere tırmanacaklar. Manastır hayatını ve yayıncı mesleğini inceleyen yeni nesil eğitiliyor. Bu sıradan bir fenomen değil.
Daha fazla bilgi edinmek için Facebook’u ziyaret edin: