İnternetin ortaya çıkması, internet dilinin oluşması ve SMS kullanımının yaygınlaşması ile çoğumuz İngilizce noktalama işaretlerinin temel yönlerini unutmaya başladık. Derslerinizden biri için harika bir yazı yazmak ya da patronunuza gösterişli, kusursuz bir şekilde yazılmış öneri yazısını teslim etmek ister misiniz? Eğer istiyorsanız, bunun için doğru noktalama işareti kullanımı şarttır. Bu makalenin İngilizce noktalama işaretleri için hızlandırılmış bir kurs olduğunu düşünün ve başlamak için aşağıdaki Adım 1’e bakın.
Noktalama İşaretleri Referans Kağıdı
Doğru Noktalama İşaretleri Hakkında Özet Bilgi Sunan Referans Kağıdı
Bölüm 1 : Büyük Harflerin Doğru Kullanımı
1Cümleye her zaman büyük harf ile başlayın. Yenilikçi bir şair olmadığınız sürece ya da cümleye “wikiHow” veya “iPod” gibi marka isimleri ile başlamadığınız sürece her cümlenin ilk harfini büyük harf ile yazmanız gerekecek.
- Aşağıda cümlenin başında doğru büyük harf kullanımı örneğini göreceksiniz.
She invited her friend over after school.
(Okuldan sonra arkadaşını davet etti.)
2Özei isimler ve başlıkların başında da büyük harfleri kullanın. Cümlenin başındaki ilk kelimenin ilk harfine ek olarak; özel isim ve başlıkların ilk harfi de büyük harfler ile başlamalıdır. Özel isimler; belirli kişiler, yerler ve şeylerin isimleridir. Bir özel isim çeşidi olan başlıklar ise sanat eserlerinin (kitaplar, filmler, oyunlar, vb.) , kurumların, coğrafi bölgelerin ve daha fazlasının ismidir. Başlıklar ayrıca saygı ifade etmek için kullanılan kalıplar da olabilir (Majesteleri, Bay Başkan, vb.).
- Birden fazla sözcükten oluşan başlık ve özel isimlerin kısa kelimeler ve “an” , “and” , “the” , vb. gibi belirteçler dışında her kelimesi büyük harf ile başlamalı. Bir başlığın ilk kelimesi her zaman büyük harf ile başlamalı (yukarıdaki “marka isimleri” bir istisna).
- Aşağıda özel isimler ve başlıklar için kullanılmış birkaç büyük harf kullanım örneği göreceksiniz:
Genghis Khan quickly became the most powerful man in Asia, if not in the world.
(Genghis Khan hızlı bir şekilde dünyada olmasa da Asya’daki en güçlü adam haline geldi.)
In her opinion, Queen Roberta’s favorite museum in the world is the Smithsonian, which she visited during her trip to Washington, D. C. , last year.
(Queen Roberta’nın dünya üzerindeki en sevdiği müze geçen yıl Washington, D. C.’ye olan gezisi sırasında gittiği Smithsonian Müzesi’dir.
3Kısaltmalar için büyük harfleri kullanın. Kısaltma; uzun bir özel isim ya da başlığın her kelimesinin ilk harfinden oluşturulmuş bir kelimedir (ya da “sonradan uydurulmuş” bir kelimedir). Kısaltmalar genellikle uzun özel isimlerden bahsederken sürekli ismin tamamını tekrar etmek zor olacağı için bu isimleri kısaltmak amacı ile kullanılırlar. Kimi zaman kısaltmada kullanılan harfler noktalar ile ayrılır.
- Büyük harflerden oluşan kısaltma örnekleri:
The CIA (Central Intelligence Agency) and the NSA (National Security Agency) are just two of the USA’nin many intelligence agencies.
[MİT (Merkesi İstihbarat Teşkilatı) ve UGD (Ulusal Güvenlik Dairesi); ABD’nin çok sayıda olan istihbarat teşkilatlarından sadece iki tanesidir.]
Bölüm 2 : Cümle Sonu Noktalama İşaretlerini Kullanma
1Açıklayıcı cümlelere ve ifadelere son vermek için nokta (tam durma) kullanın. Her cümle en az bir noktalama işareti içerir – bu da cümlenin sonundaki noktadır. Cümle sonu noktalama işaretlerinden en yaygın olanı noktadır ( “.” , ayrıca “tam durma” olarak da söylenir). Bu tek nokta açıklayıcı olan bir cümlenin sonunu belirtmek için kullanılır. Çoğu cümle açıklayıcıdır. Bir durumu anlatan ya da bir fikri açıklayan veya belirten her cümle açıklayıcıdır.
- Aşağıda doğru bir şekilde cümlenin sonunda kullanılmış bir nokta (tam durma) örneği göreceksiniz.
The accessibility of the computer has increased tremendously over the past several years.
(Bilgisayarların erişilebilirliğinde son birkaç yılda büyük artış olmuştur.)
2Soru cümlelerinin sonunda soru işareti kullanın. Cümle sonunda kullanılan soru işareti ( “?” ) sorgulayıcı bir anlam belirtir – temel olarak bir soru. Herhangi bir soru, sorgu veya soruşturmanın sonunda bu noktalama işaretini kullanın.
- Aşağıda cümle sonunda doğru bir şekilde kullanılmış soru işareti örneği göreceksiniz :
What has humanity done about the growing concern regarding global warming?
(İnsanlık küresel ısınmayla ilgili artan endişeler hakkında ne yapmıştır?
3Ünlem cümlelerine son vermek için ünlem kullanın. Ünlem ( ! ) ; heyecan gösterir ya da güçlü vurgu yapar. Ünlem cümlelerine son vermek için kullanılır – genelde sadece uzun ve tek kelimeden oluşan yoğun duyguların kısa bir şekilde belirtildiği cümlelerdir.
- Aşağıda iki tane cümle sonunda doğru bir şekilde kullanılmış ünlem işareti örnekleri göreceksiniz :
I can’t believe how difficult the exam was!
(Sınıavın bu kadar zor olduğuna inanamıyorum!)
Eek! You scared me!
(Eek! Beni korkuttun!)
Bölüm 3 : Virgül Kullanımı
1Cümle içinde bir ara ya da bir durak belirtmek için virgül kullanın. Virgül ( “,” ) çok yönlü bir noktalama işaretidir. Virgül gerektirebilecek birçok durum vardır. En yaygın kullanımlarından biri eşitlemeli tümcedir – özneye bilgi takviye eden ve ekleyen cümle içinde bir duraktır.
- Aşağıda cümle içinde bir durak oluşturmak için kullanılmış bir virgül örneği göreceksiniz :
Bill Gates, CEO of Microsoft, is the developer of the operating system known as Windows.
(Bill Gates, Microsoft’un Baş Yöneticisi, Windows olarak bilinen işletim sistemin geliştiricisidir.)
2Bir dizi içinde üç ya da daha fazla öğe sayarken virgül kullanın. Virgülün yaygın bir kullanımı bir dizide listelenen kelimeleri ayırmak içindir. Genellikle virgüller her bir kelimenin ve sondan bir önceki kelime ile ondan sonra gelen bağlacın arasına koyulur.
- Ancak çoğu yazar bağlaçtan önce gelen virgülü kullanmaz. Çünkü “ve” bağlacı son virgülü kullanmaya gerek duymadan listenin bittiğini belli edecektir.
- Aşağıda bir kelime dizisinde kullanılmış virgül örnekleri göreceksiniz – biri bağlaçtan önce kullanılmış ve diğeri bağlaçtan önce kullanılmamış şekilde :
The fruit basket contained apples, bananas, and oranges.
(Meyve sepetinde elmalar, muzlar, ve portakallar var.)
The computer store was filled with video games, computer hardware and other electronic paraphernalia.
(Bilgisayar mağazası video oyunları, bilgisayar donanım ve diğer elektronik eşyaları ile doluydu.)
3Bir ismi niteleyen iki ya da daha fazla sıfat olduğunda sıfatları ayırmak için virgül kullanın. Kimi zaman birden fazla niteliğe sahip olan özneyi nitelemek için arka arkaya sıfatlar kullanılır. Virgülün bu şekilde kullanımı bir dizi kelimeyi ayırmak için kullanılması ile benzerdir. Tek farkı ise : Son sıfattan sonra virgül koyulması doğru değildir.
- Aşağıda sıfatları ayırma amaçlı yaygın doğru ve yanlış virgül kullanım örneklerini göreceksiniz :
CORRECT : The powerful, resonating sound caught our attention.
INCORRECT : The powerful, resonating, sound caught our attention.
(Güçlü, yankılanan ses dikkatimizi çekti.)
4Daha geniş olan coğrafi bir alanı onun içinde yer alan küçük coğrafi alandan ayırmak için virgül kullanın. Belirli coğrafi yerler ya da alanlar genellikle en küçük olan yer ile başlayarak yazılır ve sonra daha küçük olan ile devam edilir. Örneğin; diyelim ki şehrin kendisini yazarak belirli bir şehirden bahsetmek istiyorsunuz, daha sonra bu şehrin içinde bulduğu devlet ya da eyaleti yazacaksınız ve daha sonra da bu yeri çevreleyen ülkeyi yazacaksınız. Her coğrafi isimden sonra (en sonuncusunun dışında) virgül gelir. Eğer cümle devam ediyorsa son coğrafi bölgenin isminden sonra da virgül kullanılacağını unutmayın.
- Aşağıda coğrafi bölgelerin isimlerinden sonra gelen iki tane doğru virgül kullanımı örneklerini göreceksiniz :
I am originally from Hola, Tana River County, Kenya.
Los Angeles, California, is one of the largest cities in the United States.
5Giriş cümlesini cümlenin geri kalanından ayırmak için virgül kullanın. Bir giriş cümlesi (genellikle bir ya da daha fazla tamlamalardan oluşur) kısa bir şekilde cümleyi başlatır ve durumu sunar ancak cümlenin öznesinin ya da yükleminin bir parçası değildir. Bu yüzden bu giriş, ana cümleden bir virgül ile ayrılmalıdır.
- Aşağıda iki adet virgül ile cümlenin geri kalanından ayrılmış giriş cümlesi örnekleri göreceksiniz :
After the show, John and I went out to dinner.
(Gösteriden sonra, John ve ben akşam yemeğine gittik.)
On the back of my couch, my cat’s claws have slowly been carving a large hole.
(Kanepemin arkasında, kedimin pençeleri yavaş yavaş büyük bir delik oyuyordu.)
6İki bağımsız cümleciği birbirinden ayırmak için virgül kullanın. İki bağımsız cümleciği tek cümle içinde birleştirmek; orijinal anlamını korurken cümleyi daha kısa iki cümleye ayırabileceğiniz anlamına gelmektedir. Eğer cümleniz bir bağlaç (and, as, but, for, nor, so, ya da yet gibi) ile ayrılan iki bağımsız cümlecikten oluşuyorsa bağlaçtan önce bir vürgül koyun.
- Aşağıda bağımsız cümleler içeren iki adet cümle örnekleri göreceksiniz :
Ryan went to the beach yesterday, but he forgot his sunscreen.
(Ryan dün plaja gitti, ancak güneş kremini unuttu.)
Water bills usually rise during the summer, as people are thirstier during hot and humid days.
(Su faturaları genellikle yaz mevsiminde artar, çünkü insanlar sıcak ne nemli günlerde daha çok susar.)
7Birine doğrudan hitap ederken virgül kullanın. Cümlenin başında kişinin ismini söyleyerek o kişinin dikkatini çekerken ismi cümlenin geri kalanından virgül ile ayırın. Bu virgülün yazıda oldukça nadir olduğunu unutmayın, çünkü bu normalde konuşurken yapılan bir şeydir. Bir yazar için kime konuştuğunu göstermesinin daha yaygın farklı yöntemleri vardır.
- Aşağıda bir hitap örneği göreceksiniz :
Amber, could you come here for a moment?
(Amber, biraz buraya gelebilir misin?)
8Doğrudan bir alıntıyı, içinde geçtiği cümleden ayırmak için virgül kullanın. Kaynak veya tanım ile belirtilen bir alıntıdan önce yazılmış kelimeden hemen sonra bir virgül kullanılmalıdır. Diğer yandan, dolaylı anlatım yaparken (tam olarak alıntı yapmadan sadece birinin söylediklerini başka kelimelerle söylerken) virgül kullanmaya gerek yoktur. Bunlara ek olarak, eğer tüm söylenileni değil de sadece içinden birkaç kelimeyi aktarıyorsanız yine virgül kullanmaya genellikle gerek yoktur.
- Aşağıda virgül kullanılmasını gerektiren bir doğrudan anlatım örneği göreceksiniz :
While I was at his house, John asked, “Do you want anything to eat?”
(John’un evindeyken, John sordu, “Yiyecek bir şey ister misin?”)
- Aşağıda virgül gerektirmeyen bir dolaylı anlatım örneği göreceksiniz :
While I was at his house, John asked me if I wanted anything to eat.
(John’un evindeyken, John yiyecek bir şey isteyip istemediğimi sordu.)
- Aşağıda kısalığı ve cümle içindeki kullanımı nedeniyle virgül gerektirmeyen bir kısmi doğrudan anlatım örneği göreceksiniz :
According to the cilent, the lawyer was “lazy and incompetent.”
(Müşterilere göre, avukat “tembel ve beceriksiz” idi.)
Kaynak
Esra Kocaman.