

Aldous Huxley Kimdir?


Aldous Leonard Huxley, 26 Temmuz 1894ten 22 Kasım 1963e kadar yaşamış olan İngiliz düşünür ve yazardır.
İngiliz romancı ve eleştirmen Aldous Huxley, 26 Temmuz 1894te İngilterede doğdu. Eserlerinde sergilediği zekâsı ve karamsar hicivleri ile dikkat çekti. Romanları ile tanınan yazarın en ünlü eseri distopik bir bilim kurgu modeli olan Cesur Yeni Dünyadır (1932).
Etonda eğitim gördü. Bu süre zarfında keratit nedeniyle kısmen kör oldu. Bu zor şartlar altında eğitimini kısıtlı görme yetisi ile sürdürdü. 1916da Oxforddaki Balliol Kolejinden mezun oldu. İlk kitabını 1916da yayımladı ve 1919dan 1921e kadar Athenaeumda çalıştı. Daha sonra kendisini büyük ölçüde yazılarına adadı.
Huxley, yayınlanan iki romanında (Crome Yellow, 1921 ve Antic Hay, 1923) dönemin İngiliz edebi ve entelektüel figürleri ile ilgili hicivlere yer verdi. Bu romanlarını takip eden Those Barren Leaves (1925) ve Point Counter Point (1928) eserlerinde de benzer temaları işledi.
Cesur Yeni Dünya (1932), Huxleynin kariyerinde bir mihenk taşıdır. Diğer çalışmaları gibi, temel olarak hiciv öğeleri içeren bir roman olmasına karşın, Huxleynin politikada ve teknolojide 20. yüzyıl eğilimlerine duyduğu güvensizliği de içerir. Roman, bireye zarar veren bir psikolojik koşullanmanın ve Dünya Devletinin tüm kontrolü ele geçirdiği, bilimsel olarak belirlenmiş ve değişmez bir kast sisteminden oluşan bir toplumun distopik vizyonunu sunar. Günümüz toplumunda yaşanan boşluklara ve amaçsızlıklara dikkat çeken diğer eserleri ile Huxley, Hindu felsefesine ve tasavvufuna olan ilgisini de geçerli bir alternatif olarak eserlerinde sergiler.
İngilterenin Sussex bölgesindeki Godalmingde doğmuştur. Birçok ünlü bilim adamı ve sanatçı yetiştirmiş olan Huxley ailesinin bir üyesidir.
Darwinin ateşli savunucularından ünlü biyolog Thomas Henry Huxleyin torunu, yine ünlü biyolog Sir Juilan Huxleyin kardeşiydi. Annesi şair ve denemeci Matthew Arnoldın yeğeniydi. Babası Leonard Huxley ise Cornhill dergisinin sahibi ve yöneticisiydi. Bilimi ve edebiyatı birleştiren bu entelektüel miras Huxleyin dünyaya bakışının temelini oluşturdu. 1908-1914 yılları arasında yaşadığı üç sarsıcı olay; annesinin ölümüyle ailesinin dağılması, Etonda öğrenciyken onu neredeyse kör olma noktasına getiren göz hastalığı ve kardeşinin intiharı Huxleyin tüm gençliğini etkiledi ve hayatında silinmez izler bıraktı. Yazar, yaşamının sonuna kadar göz hastalığıyla savaşmak zorunda kalmıştır. Eton Collegeda okuduğu sıralar gözlerindeki bir rahatsızlık yüzünden kör olma tehlikesiyle karşılaşınca, öğrenimine ara vermek zorunda kalmıştır. Sonradan Oxford Üniversitesindeki Balliol Collegeda okumuştur.
Romanları ve denemeleriyle tanınmış olmasına karşın kısa hikâyeler, şiir, gezi yazıları, film hikâyeleri ve senaryolar ile de uğraşmıştır. Roman ve denemelerinde sosyal norm ve idealleri, bilimin insan yaşamında yanlış kullanımını eleştirmiştir. Parapsikoloji ve mistik temelli felsefelerle ilgilenmiş ve bu konularda yazılar kaleme almıştır. Özellikle Türkçeye Kadim Felsefe adıyla tercüme edilen Perennial Philosophy adlı eseri Perennial Felsefeyi çeşitli çevrelerde yeniden gündeme taşımıştır. Ayrıca Cesur Yeni Dünya adlı yapıtı distopya türünün önemli örneklerinden birisidir.
1916-1920 yılları arasında, daha çok Fransız Simgecilerinin etkisini taşıyan şiirlerden oluşan dört kitap yayımladı. Askerlikten muaf tutulan Huxley, bir süre bir çiftlikte tarım işçisi olarak çalıştı. 1919da Maria Nys ile evlendi. Kısa öykülerinin yer aldığı Limbodan (1920) sonra kendisini üne kavuşturan Crome Yellow / Krom Sarısı (1921) adlı ilk romanı yayımlandı. Romanı F. Scott Fitzgerald övgüyle karşıladı. 1923ten sonraki yıllarının büyük bölümünü İtalyada geçiren Huxley, 1930-1937 arasında Güney Fransada yaşadı. 1925te yayımlanan romanı Those Barren Leaves / Şu Kısır Yaprakları W. B. Yeats İngiliz romanına felsefenin dönüşü olarak değerlendirdi.
Huxleyin ilk fikir romanı sayılan Point Counter Point / Ses Sese Karşı (1928) ününü daha da pekiştirdi. Ama ona asıl ününü Brave New World / Cesur Yeni Dünya (1932) adlı gelecekçi yergi romanı sağladı. Huxley, 1937de ABDye gitmek üzere Avrupadan ayrıldığında ününün doruğundaydı. Aynı yıl ikliminin gözlerine iyi geleceği inancıyla Kaliforniyaya yerleşti ve ölünceye kadar orada yaşadı. 1954 yılında yayımlanan The Doors of Perception / Algı Kapıları (1954) ve devamı niteliğindeki Heaven and Hell / Cennet ve Cehennem (1956) geniş yankılara yol açtı. Kitap beat kuşağının başucu yapıtlarından biri oldu. The Doors topluluğu adını bu kitaptan esinlenerek aldı, ayrıca yapıt The Beatlesin Sergeant Pepper albümüne esin kaynağı oldu. 1955te Maria Huxley öldü. Aldous Huxley, bir yıl sonra psikoterapist Laura Archera ile evlendi.
1958 yılında Brave New World Revisited / Yeniden Ziyaret Edilen Cesur Yeni Dünya yayımlandı. 1962de yayımlanan Island / Ada son romanıdır. Aynı yıl Los Angelesdeki evi yandı. Huxley, kendi sözleriyle artık mülksüz ve geçmişi olmayan bir adamdı. Huxley, 22 Kasım 1963te Hollywooddaki evinde hayata gözlerini yumdu.
1940lı yıllardan sonra Doğu mistisizmine ilgi duymaya başlayan Huxleynin; bir yaşam boyu sürdürdüğü arayışını, ölmeden bir yıl önce yazdığı Ada adlı romanında, Zen Budizminde noktaladığını anlıyoruz.
Daha sonra Amerikaya taşınan yazar, 1963 yılında Californiada yaşamını yitirmiştir.
Ayrıca lütfen bakınız:
- Cesur Yeni Dünya
Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIMın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf Felsefeye Giriş ve 2., 3., 4. Sınıf Felsefe Tarihi Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı