a. İshal, kabızlık veya dışkı kıvamı dahil olmak üzere bağırsaklarda meydana gelen değişiklikler,
b. Rektal kanama veya dışkıda kan,
c. Kramp, gaz veya ağrı gibi kalıcı karın rahatsızlıkları,
d. Bağırsağın tamamen boş olmadığı hissi,
e. Zayıflık ve yorgunluk,
f. Açıklanamayan kilo kaybı.
Sponsorlu Bağlantılar
Kolon kanserinin erken evrelerinde olan birçok kişide herhangi bir belirti ile karşılaşılmayabilir. Belirtiler görüldüğünde ise, bunlar büyük olasılıkla kalın bağırsak kanseri boyutu ve konumunu bağlı olarak değişiklik gösterecektir.
Ne zaman bir doktora görünmeli?
Eğer dışkıda kan veya bağırsak durumunda kalıcı bir değişiklik gibi kolon kanseri belirtilerini fark ederseniz hemen bir doktora başvurunuz.
Eğer 50 yaşın üzerindeyseniz veya ailenizde kolon kanseri öyküsü varsa bir kolon kanseri taraması yapmanız önerilir.
NEDENLERİ
Çoğu durumda, kolon kanserine neyin neden olduğu belli değildir. Doktorlar kolon kanserinin varlığını kalın bağırsakta sağlıklı hücrelerin değişime uğramasından tespit etmektedirler. Sağlıklı hücreler vücut işleyişini normal tutmak için düzenli bir şekilde büyür ve bölünürler. Ama bazen de bu büyüme ve bölünme kontrolden çıkar. Yeni hücrelere ihtiyaç olmamasına rağmen hücreler bölünmeye devam eder. Kolon ve rektumda, bu abartılı büyüme bağırsak zarında prekanseröz (kanser öncesi kötü huylu hücre oluşumu) hücrelerine neden olabilir. Uzun vadede bu hücrelerin bölünmeye devam etmesi ile anormal hücreler birikerek kanser alanları oluşturur.
Kolonda kanser öncesi büyümeler:
Kolon kanseri en sık kolon iç astarı üzerine prekanseröz hücreleri (polip kümeleri) olarak başlar. Polipler mantar şeklinde görünebilir. Prekanseröz büyümeleri de kolon duvarı içinde düz veya girintili olabilir. Polip ve nonpolip lezyonların kansere dönüşmeden çıkarılması kolon kanserini önleyebilir.
Sponsorlu Bağlantılar
Kolon kanseri riskini artıran kaltsal gen mutasyonları:
Kolon kanseri riskini artıran gen mutasyonları aileden kalıtsal olarak geçebilir, ancak bu kolon kanserlerinin küçük bir yüzdesini oluşturur. Kalıtsal gen mutasyonları kanseri kaçınılmaz yapmaz, ama bireyin kanser riskini önemli ölçüde artırabilir. Kalıtsal kolon kanseri sendromları şunlardır:
Familyal Adenomatöz Polipozis (FAP): FAP kolon ve rektum astarında binlerce poliplerin oluşmasına neden olan nadir bir hastalıktır. Tedavi edilmemiş FAP durumunda olan kişiler 40 yaşından önce kolon kanserine yakalanma riski taşırlar.
Kalıtsal Non-Polipozis Kolorektal Kanser (HNPCC): Lynch sendromu denilen HNPCC, kolon kanseri ve diğer kanserlerin riskini artırır. HNPCC olan kişilerde 50 yaşından önce kolon kanseri gelişir.
Hem FAP hem de HNPCC genetik testler ile tespit edilebilir
RİSK FAKTÖRLERİ
Kolon kanseri riskini arttıran faktörler şunlardır:
1- İleri yaş: Kolon kanseri tanısı konulan insanların yaklaşık yüzde 90’ı 50 yaşın üzerindedir. Kolon kanseri genç kişilerde de ortaya çıkabilir, ama bu oran çok daha azdır.
2- Afrikalı-Amerikalı ırkları: Afrikalı-Amerikalılar farklı ırklardan olan insanlara göre kolon kanserine yakalanma riskleri daha fazladır.
3- Kolorektal kanser veya polip öyküsü: Daha önce bir kolon kanseri geçirmişi olmanız, gelecekte kolon kanserine yakalanma riskinizi yükseltmektedir.
4- İltihabi barsak hastalıkları: Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi kolondaki kronik iltihabi hastalıklar, kolon kanseri riskini artırabilir.
5- Kolon kanseri riskini arttıran kalıtsal sendromlar: Ailenizdeki bireylerin geçirmişi olduğu genetik sendromlar kolon kanseri riskini artırabilir. Bu sendromlar ailesel adenomatöz polipozis ve kalıtsal non-polizos kolorektal kanser (Lynch sendromu) dir
6- Kolon kanseri ve kolon polipleri için aile öyküsü: Hastalığı olan bir ebeveyn, kardeş veya çocuk varsa kolon kanserine yakalanma olasılığınız daha yüksektir. Birden fazla aile üyesinde kolon kanseri veya rektum kanseri varsa, risk daha da büyüktür. Bazı durumlarda, bu bağlantı kalıtsal ya da genetik olabilir. Bunun yerine, aynı aile içinde kanserler çevresel kanserojen etkenlere maruz kalma veya diyet ya da yaşam tarzı faktörlerine de bağlı olabilir.
7- Düşük lifli, yüksek yağlı diyetler: Kolon kanseri ve rektum kanseri lif bakımından düşük, ve yağ bakımından yüksek kalorili bir diyet ile ilişkili olabilir. Bu alandaki araştırmalar değişik sonuçlar oluşturmuştur. Bazı çalışmalarda kırmızı et bakımından yüksek diyetlerde kolon kanseri riski bulunmuştur.
8- Hareketsiz Yaşam Tarzı. Eğer az hareket ediyor ve az egzersiz yapıyorsanız, kolon kanserine yakalanma olasılığınız daha yüksektir. Düzenli fiziksel aktivite yapmak kolon kanseri riskini azaltabilir.
9- Diyabet. Diyabeti ve insülin direnci olan kişilerde kolon kanseri riski daha fazla olabilir.
10- Obezite. Obez insanların kolon kanserine yakalanma ve kolon kanserinden ölme oranları ve riskleri diğer normal kilolu olanlara göre daha fazladır.
11- Sigara. Sigara içen kişilerde kolon kanseri riski oluşabilir.
12- Alkol. Aşırı alkol kullanımı kolon kanseri riskini artırabilir.
13- Kanser için radyasyon tedavisi. Başka kanserlerin tedavisine yönelik radyasyon tedavisi kolon kanseri riskini artırabilir.
TESTLER VE TEŞHİS
Kolon kanseri tanısı:
Eğer muvcut belirti ve işaretler kolon kanseri şüphesini uyandırıyorsa sizden aşağıdaki testler istenebilir:
Kan testleri: Doktorunuz belirtilere nelerin neden olduğunu daha iyi anlamak için sizden kan testleri isteyebilir. Ancak kolon kanserini tespit edebilen kan testleri yoktur. Kan testleri, tam kan sayımı ve organ fonksiyon testlerini içerebilir.
Kolon içini incelemek için bir kamera kullanımı: Kolonoskopi gibi bir video kamera ile tüm kolon ve rektum görüntülenebilir. Monitöre bağlı uzun, esnek ve ince bir tüp kullanır. Herhangi bir şüpheli alanla karşılaşırsa doktorunuz, analiz için doku örnekleri (biyopsi) almak isteyecektir ve bunu da tüp aracılığıyla cerrahi aletler kullanarak yapar.
Kolon görüntüleri için boya ve X-ışınları kullanma: Baryumlu lavman kullanılarak X-Ray görüntüleri ile bağırsak durumunuz değerlendirilir. Baryum, kontrastlı boya, lavman şeklinde bağırsak içine yerleştirilir. Bir çift kontrastlı baryum lavmanı sırasında, hava da ilave edilir. Baryum rektum, kolon ve bazen ince bağırsağın küçük bir kısmı için de açık bir siluet oluşturarak görüntüleme sağlar.
Çoklu BT görüntülerinin kullanılması: Sanal kolonoskopi çoklu bilgisayarlı tomografi ile birlikte kolon içinin ayrıntılı görüntülerini oluşturur. Eğer kolonoskopi yapamıyorsanız, doktorunuz sanal kolonoskopi önerebilir.
Kolon kanserinin evresini belirleme:
Kolon kanseri tanısı konduktan sonra, doktorunuz kanserin yayılımını (evresini) belirlemek için testler isteyecektir. Evre belirleme hangi tedavinin sizin için uygun olduğunu belirlemeye yardımcı olacaktır. Evreleme karın ve göğüs BT taramalarını içerebilir. Birçok durumda da, kolon kanserinin evresi ameliyat yapılmadan anlaşılmaz.
Kolon kanseri aşamaları şunlardır:
Evre I. Kanser kolon veya rektumun yüzeysel astarına (mukoza) yayılmıştır. Ancak kolon duvarına veya rektum dışına yayılmış değildir bu evrede.
Evre II. Kanser kolon duvarına veya rektuma yayılmış ama yakındaki lenf düğümlerine yayılmamıştır.
Evre III. Kanser yakındaki lenf düğümlerine sirayet etmiştir; ancak henüz vücudun diğer bölümlerini etkilememiştir.
Evre IV. Kanser karaciğer veya akciğer gibi vücudun diğer uzak bölgelerine ve organlarına yayılmıştır bu evrede.
TEDAVİ VE İLAÇLAR
Size uygulanacak tedavi türü, kanserin evresine bağlı olacaktır. Üç ana tedavi seçeneği mevcuttur: ameliyat, kemoterapi ve radyoterapi.
Erken evre kolon kanseri ameliyatı:
Kolon kanseri, küçük bir polip halinde veya çok erken bir aşamada ise, doktorunuz kolonoskopi sırasında kanserli alanı kaldırabilir. Eğer Polipler barsak duvarına geçmemişse tamamen kaldırılması daha olasıdır.
Bazı büyük polipler, laparoskopik cerrahi ile kaldırılabilir. Bu işlemde, doktorunuz bir video monitörüne bağlı kameraya araçlar ekleyerek karın duvarında küçük kesiler ile işlem yapar. Cerrah ayrıca kanserin bulunduğu bölgede lenf düğümlerinden de örnekler alabilir.
Yayılmış kolon kanseri cerrahisi:
Kolon kanseriniz kolon içine doğru büyüdüyse, doktorunuz kanser içeren kolon parçası kaldırmak için kısmi kolektomi önerebilir. Bu şekilde bağırsağın kanserli kısmı ile birlikte her iki tarafında yer alan normal doku ve yakınlardaki lenf düğümleri birlikte kaldırılır.
Kolon veya rektumunuzun sağlıklı bölümleri yeniden yapılabilmektedir. Ancak eğer kanser rektumun çıkış bölgesinde ise bu pek de mümkün olmamaktadır ve “kolostomi” gerekmektedir. Kolostomide; kalın bağırsağın anüs kısmı ameliyatla çıkarılmış ve geriye kalan kısmı karın bölgesinden açılan bir delikle dışarıya açılmıştır. Bu açıklıkta anüs gibi kaslar bulunmadığından dışkı devamlı dışarı çıkar. Kolostomili kişiler dışkıyı toplamak için bir kolostomi torbası kullanırlar. Kolostomi geçici veya kalıcı olabilmektedir.
A. İlerlemiş kanser için ameliyat:
Kanser çok ilerlemiş ve hastanın genel sağlık durumu çok kötü durumdaysa, doktorlar ağrı, kanama ve diğer belirtileri azaltmak ve rahatlatmak için ameliyat önerebilirler. Bu ameliyat, kanser tedavisi için yapılmaz, vücudun bir nebze toparlanması sağlanır.
Belirli durumlarda kanser sadece karaciğere yayıldıysa ve hastanın genel sağlık durumu iyiyse, doktorunuz karaciğerdeki kanserli bölgeyi çıkarmak için ameliyat önerebilir. Kemoterapi tedavisi bu tip cerrahi müdahaleden önce veya sonra kullanılabilir.
B. Kemoterapi
Kemoterapi kanser hücrelerini yok etmek için ilaçlar kullanır. Kemoterapi, tümör büyümesini kontrol etmek için ya da kolon kanser semptomlarını hafifletmek için, ameliyattan sonra kanser hücrelerini yok etmek için de kullanılabilir. Kanserin kolon duvarının ötesine yayılıp yayılmadığını ya da kanser lenf düğümlerine yayılıp yayılmadığını Doktorunuz kemoterapi önerebilir. Rektal kanser olan kişilerde, kemoterapi genellikle radyoterapi ile birlikte kullanılır.
C. Radyasyon tedavisi (Radyoterapi)
Radyasyon tedavisi, ameliyat sonrası kalabilecek olan kısımları yok etmek, ameliyat öncesi büyük tümörü küçültmek, kolon kanseri ve rektum kanseri belirtilerini hafifletmek, herhangi bir kanser hücrelerini öldürmek için X-ışınları gibi güçlü enerji kaynaklarını kullanır.
Radyasyon tedavisi rektal kanser tedavisinde rutin bir parçasıdır. Nadiren kanser rektum duvarı yoluyla nüfuz veya yakındaki lenf düğümlerine seyahat etmiş, özellikle erken evre kolon kanseri kullanılanır. Genellikle kemoterapi ile kombine radyasyon tedavisi uygulanır, Kanser başladıktan sonra rektum alanında tekrarlayabilir riskleri azaltmak için ameliyattan sonra kullanılabilir.
Önleme
Kolon kanseri taraması;
Kolon kanseri taraması 50 yaşına gelindiğinde yapılması gerekir ancak ailede kolon kanseri öyküsü varsa, olası riskten dolayı bu tarama daha erken yapılmalıdır. Afrikalı-Amerikalılar ve Amerikan Yerlileri 45 yaşına gelidiğinde kolon kanseri taraması yaptırabilirler.
Kolon kanseri için çeşitli tarama seçenekleri mevcuttur. Bu taramalardan her birinin kendi avantajları ve dezavantajları vardır. Doktorunuz ile bu seçenekler hakkında konuşup birlikte hangi testlerin sizin için uygun olduğuna karar verebilirsiniz. Seçenekler arasında şunlar olabilir:
Yılda bir dışkıda gizli kan testi, Her beş yılda bir esnek sigmoidoskopi, On yılda bir Kolonoskopi, Her beş yılda bir Sanal kolonoskopi (BT kolonografi), Dışkı DNA testi – Bu yeni bir tarama yaklaşımıdır.
Kolon kanseri riskini azaltmak için yaşam tarzı değişiklikleri yapın;
Siz günlük hayatında değişiklikler yaparak kolon kanseri riskini azaltmak için adımlar atabilirsiniz. Atabileceğiniz adımlar şunlardır:
– Meyve, sebze ve tam tahıllı ürün çeşitleri yiyin. Meyve, sebze ve tam tahıllar kanseri önlemede rol oynayabilir vitamin, mineral, lif ve antioksidanlar içerir..
– Hiç değilse, aşırıya kaçmadan alkol içiniz.
– Sigarayı bırakın.
– Haftanın çoğu günü Egzersiz yapın. Her gün ortalama en az 30 dakika egzersiz yapın. Önce yavaş yavaş başlayın daha sonra arttırarak 30 dakikaya ulaşın.
– Sağlıklı kiloyu koruyun. Kilonuz sağlıklı ise, günlük egzersizi, sağlıklı bir diyet ile birleştirerek kilonuzu korumaya çalışın. Eğer kilo vermek istiyorsanız, egzersiz miktarını artırarak ve yemekteki kalori sayısını da azaltarak yavaş yavaş kilo vermek amaçlanmalıdır.
Riski yüksek olan kişiler için Kolon kanseri önleme;
Bazı ilaçların ve cerrahi işlemlerin kolon kanseri ve prekanseröz polip riskini azalttığı tespit edilmiştir. Bu önleyici ilaçlar aşağıdaki gibidir;
1- Aspirin. Bazı kanıtlar polip ve kolon kanseri için düzenli aspirin kullanımının faydalı olduğunu göstermektedir. Ancak, düşük doz aspirin veya kısa süreli kullanımının aynı etkiyi gösterip göstermediği kanıtlanmamıştır. Uzun bir süre boyunca büyük dozlarda aspirin alarak kolon kanseri riskini azaltmak mümkün olabilir. Ama bu şekilde aspirin kullanırken, gastrointestinal kanama ve ülserler gibi yan etkileri riski vardır..
2- Diğer ağrı kesiciler. İbuprofen ve naproksen etken maddeli diğer ağrı kesiciler de kolon kanserini önlemek için bir yol olarak ele alınmıştır. Bazı çalışmalar bu gibi ağrı kesicilerin prekanseröz polipleri ve kolon kanseri riskini azaltabilir bulmuştur. Ancak gastrointestinal kanama ve kalp sorunları gibi yan etkileri olabilir.
3- Selekoksib (Celebrex). Celecoxib ve COX-2 inhibitörleri olarak bilinen başka ilaçlar ağrı rahatlama sağlar.
4- Kanseri önlemek için ameliyat. Bu tür ailesel adenomatöz polipozis veya ülseratif kolit gibi enflamatuar barsak hastalığı gibi nadir, kalıtsal sendromların durumlarda, doktorunuz meydana gelen kanseri önlemek için tüm kolon ve rektumun çıkarılmasını tavsiye edebilir.
Sponsorlu Bağlantılar