Cambridge Üniversitesi Kütüphanesi, Charles Darwin’in kaybolan, muhtemelen çalınan, iki defteri geri almak için halka açık bir çağrı başlattı. Bunlardan biri “Hayat Ağacı” veya “dönüşüm diyagramı” olarak bilinen ikonik bir çizim içermekte ve her ikisi de paha biçilmez değere sahip. Bu faili meçhul bir dava ve şu anda hiçbir ipucu bulunmamakta.
2017 yılından beri üniversitenin kütüphane görevlisi ve kütüphane hizmetleri yöneticisi olan Dr. Jessica Gardner, Darwin’in ikonik ‘Hayat Ağacı’ çiziminin de yer aldığı defterlerin yeri halen bilinmediği için çok üzgünüm, fakat neler olduğunu bulmak için mümkün olan her şeyi yapmaya kararlıyız ve bu süreçte altına bakılmadık taş bırakmayacağız.
“Bu halka çağrı, defterlerin herkesin yararına geri döndüğünü görmek için kritik olabilir ve temasa geçmemize yardımcı olabileceğini düşünen herkesten rica ediyorum.”
“Geçmiş ya da şimdiki herhangi bir çalışandan, kitap ticaretinin üyelerinden, araştırmacılardan ya da genel olarak halktan, defterlerin kurtarılmasına yardımcı olabilecek bilgileri duymaktan çok minnettar oluruz.”
“Herhangi biri, bir yerlerde, bu defterleri İngiltere’nin kültürel ve bilimsel mirasının kalbinde yer alan uygun yerlerine geri getirmemize yardımcı olabilecek bilgi veya fikre sahip olabilir, dedi.”
Defterler, kütüphanenin en değerli ve nadir birimleri için görünüşte güvenli bir yer olan Özel Koleksiyonlar Kasa Odaları’nda tutuluyordu. En son odadan ayrılma kayıtları 2000 yılı eylül ayından kasım ayına kadar fotoğraflandıkları zamandı. Ocak 2001’de yapılan rutin bir kontrolde, iki defterin ve onları tutan ısmarlama blue box’ın (mavi kutu) yerinde olmadığı fark edildi. Talihsiz bir varsayım, basitçe yanlış yere yerleştirildikleri ve geniş koleksiyonda bir yerde tekrar ortaya çıkacakları yönünde yapıldı.
Bu, şu anda göründüğü kadar korkunç derecede iyimser olan mantıksız bir inanç değildi. Cambridge Üniversitesi Kütüphanesi, Darwin materyallerinin kesinlikle büyük bir koleksiyonuna sahip. Mektuplar, planlar, çizimler, el yazmaları, 189 arşiv kutusu ve Darwin’in 734 kitabı ve 6.000 dergisinden oluşan kişisel kütüphanesi arasında, Üniversite Kütüphanesinin Darwin Koleksiyonu 97 metreden fazla rafı kapsamaktadır.
Gardner bu konuda şunları söyledi: “Güvenlik Politikası 20 yıl önce farklıydı. Bugün, bu kadar önemli bir kayıp nesne durumunda hemen potansiyel bir hırsızlık olarak rapor edilir ve geniş bir arama başlatılır. Tüm değerli koleksiyonlarımızı en sıkı güvenlik altında, özel, iklim kontrollü kasa odalarında, ulusal standartlara uygun olarak tutuyoruz.
“Yeni kasa odaları, yeni uzman okuma odaları, CCTV, güvenli alanlara gelişmiş erişim kontrolü ve koleksiyon güvenliği konusundaki uluslararası ağlara katılımımız gibi ek güvenlik önlemleri açısından defterlerin ilk kez kayıp olarak bildirilmesinden bu yana bina önemli ölçüde değişti.”
Yıllar boyunca defterler için sayılı aramalar yapıldı, ancak hepsi başarısız oldu. Bu yıl uzman kadro tarafından kütüphanenin depolama tesislerinin ilk kapsamlı hedefli araştırması başlatıldı, ancak yine de defterler bulunamadı. Tam kapsamlı aramanın tamamlanması beş yıl sürecek. Bu esnada, kayıp; Cambridgeshire polisi, Interpol ve Ulusal Sanat Kayıp Sicili’ne şüpheli bir hırsızlık olarak bildirildi.”
Darwin, Beagle’daki Güney Amerika’ya yolculuğundan döndükten sonra türleşme, neslin tükenmesi ve adaptasyon hakkındaki düşüncelerini birkaç deftere yazdı. Defter B, Temmuz 1837’den Şubat 1838’e kadar olan notlarını içermekte. Defter C, 1838 Şubat ve temmuz ayları arasında yazılmıştır. Defter B’nin 36. sayfasında, türlerin soyuna ilişkin fikrini, diğerleri tükenip giderken çevrelerine iyi adapte olmuş türlerin soylarının nasıl çoğaldığını, coğrafi olarak yayıldığını ve atadan kalma biçimlerden “dönüşerek” nasıl çeşitlendiğini göstermek için kaba bir şema çizdi.
Düşünüyorum ki,
(Hayat Ağacı şeması)
Bir türe ait geçmişteki bir neslin, şu andaki neslin sahip olduğu kadar birey sayısı olmalıdır. Cins içerisindeki tür sayısını koruyup, aynı zamanda da türlerin devamlılığının sağlanabilmesi için yok oluşlar gereklidir
Dolayısıyla A ile B arasında bir boşluk olması son derece doğaldır [çünkü bu türler zamanında yok olmuşlardır]. C + B arasında ise son derece yumuşak bir geçiş görmekteyiz. B + D ise göreceli olarak uzak akrabadırlar. İşte bu şekilde cinsler ortaya çıkar. Bunların soyu tükenmiş birçok antik tip ile ortak özellikleri ve bu özellikler üzerinden diğer türlerle bağlantısı vardır.
İyi haber ise Cambridge Üniversitesi Dijital Kütüphanesi’ne yüklenen mükemmel yüksek çözünürlüklü görüntülerle kaybolmadan hemen önce 2000 yılında çekilen fotoğraflar. Kapakların ve sayfalarının tam taramalarına ve Darwin’in el yazması notlarına çevrimiçi olarak göz atılabilir ve Darwin El Yazmaları Projesi web sitesinin bir parçası olarak tanımlanabilir.
Kaynak: The History Blog
Çeviren: Elif Orak
Düzenleyen: Serap Demirtaş