Türk solundaki güncel çarpıklıkları gözümüzün önüne getirelim. PKK’nın ve dolayısıyla Amerikan emperyalistlerinin kuyruğuna takılmak, demokrasi için mücadeleyi özgürlükçü, kimlikçi, AB’ci sağ sapma ile karıştırmak, emperyalizmi soyut bir olgu ve soyut bir tehdit olarak kabul etmek… Bu liste daha da uzatılabilir şüphesiz. Ancak esas sorun, bu çarpıklıklara sol literatürden bir destek, bir payanda icat edilmesi, söylenenlerin bulandırılması ve öne sürülen iddiaların bir karmaşa, bir laf ve teori salatası halinde sunulmasıdır. Çünkü kendisini solda olarak tanımlayan hiç kimse, açıktan emperyalizm taraftarıyım demeyecektir; daha çok, örneğin Amerikan emperyalistlerinin kuyruğuna girerken, aslında ne kadar da sosyalist ya da antiemperyalist olduğunu anlatacaktır, veya AB’ci bir özgürlükçü demokrasi siyaseti önerirken, demokrasi için mücadelenin Leninist siyasetin gereği olduğunu hatırlatacaktır. Nihayetinde tüm bu çarpıklıklar, tozu dumana katmış çeşitli sol gruplar tarafından doğrudan değil ama bir karmaşa içinde aktarılacaktır.
Şimdi yaratılan bu karmaşadaki ya da düz duran Lenin’i baş aşağı çevirme mantığındaki temel eksene bakalım. En son söyleyeceğimizi şimdi söylemek gerekirse, esasında bu eksen, Türkiye gibi yarı sömürge bir ülkeye emperyalist ülke niteliği atfetmek; ve Lenin’in emperyalizm hakkında söylediklerini Türkiye özeline tatbik ederek solu içinden çıkılmaz karmaşaların içine hapsetmektir. O halde bu ters çevirme mantığını basitçe özetlememiz gerekiyor.
Leninist siyaset, yani burjuva demokratik devrimin proletarya öncülüğünde tamamlanması ve sonrasında kesintisiz bir şekilde sosyalizme geçilmesi, zaten bir köylü ülkesi olan Rusya’nın şartlarında doğruluğunu ve geçerliliğini kanıtlamıştı. “Ekim 1917’de köylülerle bir bütün halinde iktidarı ele geçirdik. Kırsalda sınıf savaşı henüz gelişmemiş olduğu için bu bir burjuva devrimiydi. Daha önce söylemiş olduğum gibi, kırsalda gerçek proleter devrim ancak 1918 yazında başlamıştı…” (Lenin, Collected Works, Vol 29, s: 203). Milli demokratik devrimin henüz tamamlanamadığı, emperyalizmin yarı-işgali altındaki ve gericiliğin kol gezdiği bizim gibi ülkelerde, milli devrimin proletarya öncülüğünde tamamlanması ve sonrasında kesintisiz bir şekilde sosyalizme geçilmesi fikri de, bu sebeple, Leninist siyasetin ortaya koyduklarını oldukça andırır. Ancak bu yazıda, Türkiye’deki milli demokratik devrim etrafındaki tartışmaları bir kenara koyalım ve devam edelim.
Şüphesiz, Rusya’nın özel şartları altında kanıtlanmış yukarıdaki tezin bir uluslar arası boyutu da bulunur ve ilkinin devamı niteliğidir. Yani konu bu sefer Rusya’nın özel şartları değildir ama dünya siyaseti de benzer bir perspektifle ele alınacaktır. Buna göre, sosyalistler ilkin sömürge ve yarı sömürge ülkelerdeki antiemperyalist, burjuva ulusal kurtuluş hareketlerini desteklemeli (ya da yarıda kalmış ulusal kurtuluş hareketlerini tamamlamalı), ardından kesintisiz bir şekilde sosyalist ekonomiyi inşa etmeliydi. “Çin, İran, Türkiye gibi yarı sömürge ülkeler ve toplam olarak bir milyar nüfusa sahip bulunan tüm sömürgeler. Bu ülkelerde de burjuva demokratik devrimler ya ancak yeni başlıyor ya da sonlarına erişmekten çok uzakta bulunuyor. Sosyalistlerin yalnızca sömürgelerin, hemen, kayıtsız, kurtulmalık ödemeksizin özgürleşmesini istemekle kalmayıp, bu ülkelerin burjuva demokratik ulusal kurtuluş hareketlerindeki en devrimci öğeleri en gözüpek bir biçimde desteklemeleri ve onları ezen emperyalist güçlere karşı ayaklanmalarına yardımcı olmaları gerekiyor” (Lenin, Ulusların Kendi Kaderini Tayin Hakkı).
Görmüş olduğumuz gibi, Leninist siyasetin Rusya özeline ve uluslar arası boyuta bakış açısında herhangi bir fark yoktur. İki durumda da öncelikle henüz başlamamış ya da yarıda kalmış demokratik devrimin tamamlanması ve ardından kesintisiz bir şekilde sosyalizme geçilmesi önerilir. Ancak işin uluslar arası boyutu göründüğü kadar basit değildir, çünkü başka bir Marksist ekol (ikinci enternasyonel), emperyalizm ve sömürgecilik yanlısıdır. Dolayısıyla uluslar arası cephede Lenin ve üçüncü enternasyonel, sadece sağcı ve emperyalist güçlerle değil, ama aynı zamanda emperyalizm yanlısı bir Marksizm ile mücadele etmektedir.
Emperyalizm yanlısı ikinci enternasyonel liderleri, uluslar arası gündeme Batılı ülkelerin gözüyle bakıyor ve birinci dünya savaşındaki yayılmacı siyaseti destekliyordu. Bu destek bazen “yurt savunması” adı altında meşrulaştırılıyor, bazense emperyalist ekonomizmin geri kalmış ülkeleri geliştireceği ve sınıf savaşını başlatacağı şeklinde yarı bilimsel izahatlar getiriliyordu. Lenin ve sonrasında üçüncü enternasyonel ise, ulusların emperyalizme karşı bağımsızlığını ve kendi kaderlerini tayin hakkını savunuyor, emperyalist burjuvazinin yenilmesi gerektiği tezini destekliyordu. Dolayısıyla Marksizm kendi içinde Batı ve Doğu olarak ikiye ayrılmış, Batılı Ortodoks Marksistler emperyalizmden yana tutum almış, Doğulu olanlar ise (Marksist-Leninistler), emperyalizme karşı ulusal bağımsızlık görüşünü benimsemişti. Bir başka deyişle, Lenin emperyalist savaşlara “yurt savunması” adı altında verilen desteği eleştiriyor, ama sömürge ve yarı sömürge ülkelerdeki yurt savunmalarını destekliyordu. Ne hikmetse, her yerde emperyalist paylaşımı ve sömürgeciliği savunan ikinci enternasyonel, Kürdistan’ın bir Osmanlı sömürgesi olduğu kanaatine varmış ama bu sefer Wilson prensiplerine ve Sevr planına uygun olarak Kürdistan’ın kendi kaderini tayin hakkını savunmuştur (sanırız ki İngiliz emperyalizminin işine en çok bu geldiği için). Konumuzla ilgili olmadığı için bunu da şimdilik bir kenara bırakalım.
Marksizm içindeki bu sözünü ettiğimiz Doğu – Batı ayrışması, Lenin’i baş aşağı dikerken en çok başvurulan karşı devrimci taktiklerin teorik zeminini de sunar. Karşı devrimci bir siyaset çok basit bir şey yapar aslında burada, sömürge ya da yarı sömürge bir ülkeyi ele alır. Öncelikle bu ülkenin, çeşitli bilinçsiz devrimcilerin, çeşitli aydın ve yarı aydınların ağzından, ve elbette emperyalizmin güdümündeki çeşitli sivil toplumların içinden, bilinenin aksine emperyalist olduğu iddia edilir. Ardından, emperyalist ülkelerdeki “yurt savunması” kavramının aslında bir aldatmaca olduğu Lenin üzerinden hatırlatılarak, bu sözde emperyalist ülkenin savaşta yenilmesi savunulur. Ve nihayet, demokrasi için mücadele, tam bağımsızlık ilkesi ile ilişkilendirilerek değil, bu sözde emperyalist ülkenin ezdiği etnik ve dini kimliklerin özgürlükçü demokrasi mücadelesine doğru saptırılır. Dolayısıyla emperyalist yakıştırması yapılan bu yarı sömürge ülke (örneğin Türkiye), Amerikan emperyalizmine (örneğin PKK’ya ve FETÖ’ye yenilmeli), ve ayrıca gerçek demokrasi için çok kültürcü toplum yapısına geçmelidir.
Bu ters çevirme mantığı, ezilen uluslara ezen ulus muamelesi yapmakta, ezilen ulusların kurtuluş savaşlarında yenilmesini savunmakta, gerçek bir enternasyonalizm yerine ise çok kültürcü, sert küreselleşmeci bir siyaseti dikte etmektedir. Bir başka deyişle, devrimci sol adına ABD ve AB emperyalizminin müdahaleleri desteklenmektedir. Görünüşte her şey kitabına uygundur, her şey Lenin’in emperyalist ülkelere ve ikinci enternasyonele yönelik kitaplar dolusu eleştirilerinden çıkarılmıştır; ancak sömürge ve yarı sömürge ülkeleri emperyalist süper güçler olarak ele almak şartıyla…
Bu genel karşı devrimci taktikler bütününün sadece bizim ülkemize özgü olmadığını, ama küresel bir emperyalist saldırıya solu alet ettiğini akılda tutarak, ülkemizdeki özel koşullara kısaca göz atalım. Tek tek hangi örgütün neyi savunduğunun bir listesini vermektense, genel bir bakış vermem yeterli olacaktır. Örneğin solda, Atatürk önderliğindeki Çanakkale Savaşının ve hatta Kurtuluş Savaşının gerçek bir antiemperyalist savaş olmadığını iddia edenler vardır (Lenin’in iddiasının aksine); cumhuriyetin ilerici kadrolarını, terakkiperver ve demokrat partililer gibi emperyalizm ve gericilikle anlaşma heveslisi olarak sunanlar vardır; 1920 ve 30’lardaki devrimlerin, çok kültürlü toplum yapısına karşı faşizan uygulamalar olduğunu öne sürenler vardır; antiemperyalist savaşla kurulmuş Türkiye Cumhuriyeti sınırlarının, emperyalizmin işine yarar şekilde ve hatta emperyalizmin güdümünde, etnik nüfus bölgelerine göre parçalanmasını savunanlar vardır (ulusların bağımsızlığını değil bölünmesini savunanlar). Dahası yine solda, Türkiye’nin FETÖ’ye ve PKK’ya, yani Amerikan emperyalizmine yenilmesi gerektiğini savunanlar vardır; tam bağımsızlıkla ilişkili tam demokrasi anlayışının yerine, özgürlükçü demokrasi ve çok kimlikli toplum yapısı önerenler vardır. Dikkat edilecek veya biraz araştırılacak olursa, bu yaklaşımların hemen hemen hepsi Lenin’e bir parça referans verecek, yukarıda söz ettiğim ilk ters çevirme mantığını ülkemize tatbik edecek, yani Türkiye’yi emperyalist süper güçler kümesine koyacak, ardından bu sayısız karşı devrimci çarpıtmayı sözde Leninist bir mantık silsilesine oturtacaktır.
Bugün Türk devrimcileri olarak bizim öncelikli görevimiz ise, ülkemizin antiemperyalist ve devrimci bir mücadele sonucunda kurulduğunu hatırlatmak, ülkemizin tam bağımsızlıkçı geleneğine sahip çıkmak, bu ruhla harekete koyulmak olmalıdır. Ülkemizi, tam bağımsız, laik ve demokratik bir ülke haline getirmeden veya bu savaştan yukarıda saydığım çarpıtmalar neticesinde yüz çevirip sosyalizm edebiyatıyla vakit geçirenler ise, asla sosyalizme çıkmayacak yollara sapmakta ve Amerikan emperyalizminin ekmeğine yağ sürmektedirler. Kısacası bir tarafta gerçek devrimciler, diğer tarafta bağımsızlık fikrinden, devriminden, Atatürk’ten utananlar, Lenin’i baş aşağı koyan sahte devrimciler vardır. Bir tarafta, halkın geniş kesimlerini arkasına alan, sosyalizmin varlık bulabileceği bağımsız bir ülkeyi oluşturmaya çalışan ve cesaret eden bir siyaset, diğer tarafta, birkaç kurtarılmış mahallede ve kapalı salonda sosyalizm diye bağırarak vakit geçiren, bazen istemeyerek bazense bile isteye emperyalist siyaset ile birleşen baş aşağı sol vardır.
Özetle, Lenin’in kendisini içinde bulduğu uluslar arası durumla bugün arasında çok da büyük bir fark yok. Emperyalizm sadece sağcılar tarafından savunuluyor değildir, bugün bile hala emperyalizm yanlısı bir sol mevcuttur ve ülkemizde de faaldir. Bugün de ikinci enternasyonelin devamı olan ve ulusların bağımsızlığına kasteden Marksizm karikatürleri bulunmaktadır. Dolayısıyla yirminci yüzyıl hala bir şekilde sürüyor gibidir, bu sebeple Türk devrimciliğinin bağımsızlıkçı karakteri de hala güncel olmalıdır.
Salih Tüfekçioğlu