Ulusal müziği Alman-Avusturya egemenliğine karşı etki yaratacak yeni bir silah olarak gören 19. yy bestecileri, halk ezgilerini klasik müziğe entegre ederek kullanmışlardır. Aynı zamanda, modal yapılardaki bu müzikleri, yüzyıllardır kalıplaşmış tonal sistemin geldiği sınırlılıktan kurtulma yöntemi olarak bir hazine olarak görmüş olduklarını söylemek yanlış olmayacaktır.
Dönem itibari ile ulus-devletin yükselişi elbette müziği de etkilemiştir. Müzik; ulusal etkilerle şekillenirken, halk müziğinin kulaktan kulağa aktarılan dilsel yapısı ve halk danslarının poliritmik yapısı ön plandadır. Bartòk ve Kodaly gezip dolaşarak 2000'e yakın özgün halk ezgisini notaya geçirmiştir. Derleme alanları; Macaristan, Romanya, Balkanlar, Türkiye hatta Cezayir ve İran'a dek uzanır. Bildiğiniz gibi Bartòk'un Türkiye yolculuğuna Adnan Saygun eşlik etmiştir.
Bartòk ve Kodaly'nin halk müziği derleme çalışmalarına bilimsel yaklaşımları, bu yaklaşımla birlikte müziği yaşamın temeline aldıkları yeni bir öğretim sistemi geliştirmeleri ve Bartok'un folklor ile kurduğu ilişkiden yarattığı özgün dil, kendilerinin ardılları olacak 20. yy bestecilerinin neredeyse hepsini etkilemiştir.
Bartòk; uyuşumsuz sesler, modal müzikler, pentatonik dizi, aksak ritimler ve salkım sesleri kullanmasıyla çağdaş müziğe zengin bir dağarcık sunmuştur. Ayrıca vurmalı çalgılara atfettiği önem ve geleneksel çalgılara yeni ses renkleri getirmesi bakımından da önemlidir. Bartòk, piyanonun vurmalı özelliğini ön plana çıkarırken; halk şarkılarında kullanılan modlar, simetrik ses kombinasyonları ve atonal kromatizm ile yeni bir üslup geliştirmiş, kendine has müzik yazım stili de yaratmıştır.
Bartòk, pedagojik çalışmaları ile piyano repertuvarının zenginleşmesinde önemli bir kilometre taşıdır. Besteci, folklordan etkilendiği kadar çağdaşları Debussy, Stravinski, R.Strauss ve Schönberg'den de etkilenmiştir. Ayrıca çocukluğundan itibaren yoğunlaşan J.S. Bach sevgisini olgun dönem eserlerinde belirgin olarak yansıtmıştır.
Besteciliğinin yanında, hem etnomüzikolojik çalışmaları hem de uzun yıllar kendini adayarak yaptığı piyano öğretmenliği sayesinde sürdürebildiği pedagojik çalışmaları ile 20. yy müziğinin şekillenmesinde önemli bir yere sahiptir. Miras bıraktığı dağarcık ile müzik dünyasına katkı sağlamaya devam etmektedir...
İdil
Programın tüm bölümleri için: Novus