Yumurtaları altın değerinde...
Steven Spielberg'in " JurassicPark" filminin vizyona girmesiyle birlikte
tarih öncesinin efsanevi yaratıkları dinozorlar yeniden kamuoyunun gündeminde...
"JurassicPark"tan buyana, özellikle Orta Çin'de bulunan yeni dinozor yumurtaları fosilleri hem bilimadamlarına onlarla ilgili yeni bilgiler taşıdı hem de koleksiyoncuların iştahını kabarttı...
Bazı bilim adamları dinozorları kuşların atası olarak kabul ediyor
Bundan tam 65 milyon yıl önce, gizemli bir şekilde yeryüzünden silinen dinozorlar kimi bilimadamlarına göre bugünkü kuşların atası... Bilim dünyası özellikle 19. yüzyılda bulunan "Archeopteryx" türü dinozorun fosillerinden sonra bu tezi hararetle savundu. Gerçekten de, bir güvercin boyundaki bu ilkel kuş, iki ayaklı bir küçük etobur dinozor olan "Compsognathe" ile müthiş benzerlikler gösteriyordu. Çünkü her iki yaratık da yumurtlayarak çoğalıyordu.
Amerikalı Magovern Ailesi, Çin'den gelen dinozor yumurtaları fosillerinin en büyük yasal koleksiyoncusu...
Yumurtaların fosillerine olan ilgi de olağanüstü boyutlara ulaştı
Dinozorların kuşların atası olduğu tezinin güçlenmesiyle birlikte, bu hayvanların yumurtalarının fosillerine olan ilgi de olağanüstü boyutlara ulaştı. Bugün dinozor yumurtası fosilleri bilimadamlarının bir numaralı bilgi kaynağı durumunda... Bu fosilleri inceleyerek dinozorların metabolizma yapıları ve aile ilişkileri konusunda daha fazla detay elde ediyor ve böylece hem onların kuşlarla olan akrabalıkları hem de gizemli sonlanın açıklamaya çalışılıyorlar...
Kırmamak için kuluçkaya yatmıyor ama nöbet tutuyor
Nitekim fosil yumurtaları üzerindeki güncel çalışmalar, "Maisaura" türü dinozorun üreme özelliklerini kesin netliğe kavuşturdu. Bu dinozorun dişileri yumurtalarını koymak için çamurun içinde, çapı 2 metreyi bulan derin yuvalar kazıyordu. Daha sonra bunların içine yaklaşık 30 yumurta bırakıyor ve üstlerini sıcak tutması için yapraklarla kapatıyordu. Maisaura dinozorları ortalama 8 metre uzunluğunda ve 1,5 ton ağırlığında yaratıklar oldukları için kırmak korkusuyla yumurtalarının üzerine kuluçkaya yatmıyordu. Ancak, yavruları yumurtadan çıkıncaya kadar, diğer dinozorların saldırısından korumak için onların başında nöbet tutuyordu.
Bilimadamlarının dinozor yumurtalarıyla ilgilenmesi esas olarak 1920'lerde ivme kazandı
Bu tarihte Amerikalı zoolog Roy Chapman Andrews'in başkanlığında oluşturulan bir ekip, Gobi Çölü'nü taramaya başladı. Bu ekip, uzun bir uğraştan sonra, Moğolistan'daki Bain Dzak falezlerinin eteklerinde "Oviraptor" türü dinozorların yumurta fosillerine ulaşıldı.
Aslında bu keşif oldukça önemli perspektifler açıyordu. Çünkü, "Ovirapto" türü dinozorlar, "yumurta hırsızı" olarak tanınıyorlardı. Onların yumurtalarının bulunduğu bölgede çaldıkları diğer dinozor yumurtalarının fosillerine de rastlama olasılığı çok yüksekti. Nitekim, bir süre sonra ekip başka dinozor yumurtası fosilleri bulmakta gecikmedi. Bain Dzak falezlerindeki bu keşiften sonra dünyanın hemen her köşesinde dinozor yumurtası fosilleri aranmaya başlandı. Bu keşiflerin sonunda, bilim bu yaratıklar konusunda önemli bilgilere ulaştı; örneğin, dinozorların yumurtalarını nasıl sakladıkları konusunda büyük ilerleme kaydedildi.
Dinozorlar yumurtalarını üç biçimde saklıyorlardı:
Bazıları onları çizgi halinde bırakıyor, bazıları çember biçiminde sıralıyor ve son olarak bazıları da rastgele küme biçiminde topluyorlardı. Yine dinozor yumurtalarının fosillerinden hareket edilerek 20 yıl gibi kısa bir süre içinde 800'e yakın farklı dinozor türü saptandı.
Bugün yeryüzündeki en bol dinozor yumurtası fosili alanları Çin'de ve Fransa'da bulunuyor Fransa'nın güneyindeki Ariege bölgesinde bulunan fosil yumurtaları daha 1850 yılında papaz Jean-Jacques Pouech tarafından bulunmuş ve yetkililere teslim edilmişti. Ne yazık ki, o tarihte hiçbir paleontolog bu yumurtaların ne yumurtası olduğunu anlayamamıştı.
Çin "dinozor yumurtası fosili cenneti" olma özelliğini koruyor
Orta Çin'deki Henan ve Hubei bölgelerinde son 2-3 yıl içinde köylülerin buldukları dinozor yumurtası fosili sayısı 10.000'in üzerinde... Üstelik bu yumurtalar tam 175 farklı dinozor türüne ait... Bugün yeryüzündeki en büyük dinozor yumurtası fosili yuvasının, geçen yıl Çin'inin Henan bölgesindeki Nanyang Vadisi'nde ortaya çıkarılan yuva olduğu tahmin ediliyor. Bu yuvada şu ana kadar tam 26 tane dinozor yumurtası fosili bulunmuş. Çalışmalar Çinli paleontolog Chai Zhong tarafından aralıksız sürdürülüyor.
En büyük dinozor yumurtası fosili de Çin'de ortaya çıkarıldı...
Hubei bölgesindeki ''Yeşil Dragon" tepesindeki araştırmalar ise Amerikalı bir grup tarafından yürütülüyor. Amerikalılar, killi taşlarla kaplı bu tepede çok sayıda "Terizinor'' türü dinozora ait yumurta fosillerinin bulunduğu söylüyorlar. Öte yandan, bugüne kadar keşfedilmiş en büyük dinozor yumurtası fosili de Çin'de ortaya çıkarıldı... Bir "Macroelongatoolithus xixiaensis" türü dinozora ait olan bu yumurta Xixia bölgesinde bulunduğu için bu adla anılıyor.
Çinliler'in dinozor yumurtası fosilleriyle ilgileri aslında 2 bin yıl öncesine kadar uzanıyor. Bunun nedeni, bu yaratıkların gücü simgeleyen "efsanevi ejderha" ile özdeşleştirilmeleri.
Bir embriyonu ortaya çıkarmak için bir yıl çalışmak gerekiyor
Dinozor yumurtası fosilini içindeki embriyona zarar vermeden incelemek oldukça büyük çaba ve titizlik isteyen bir iş... Bugün bu iş için, bütün dünyada İngiltere'nin Leicester Üniversitesi öğretim üyelerinden paleontolog Terry Manning'in buluşu olan bir yöntem uygulanıyor. Terry Manning'in uzmanlık alanı dinozor yumurtaları içindeki embriyonlar... Onları zarar vermeden incelemek için geliştirdiği yöntem ise ana hatlarıyla şöyle:
Önce bulunan dinozor yumurtası fosili, asit asetik (sirke) ilave edilmiş bir solüsyonun içine bırakılıyor. Bu solüsyon, günde ortalama 0,13 milimetrelik bir hızla yumurtanın kabuğunu yakmaya başlıyor. Esas olarak oksijeni geçirebilecek kalınlıkta (3 mm.) kalsiyum karbonat maddesinden oluşan dinozor yumurtasının kabuğunun erimesi bu yöntemle oldukça uzun bir süre alıyor ama içindeki embriyon fosiline en küçük bir zarar vermiyor. Yumurtanın kabuğunun yanarak erimesinden sonra, bu kez uzmanlar ortaya çıkan embriyonun kalıntılarını özel olarak hazırlanmış bir plastik ile sağlamlaştırıyorlar. Bu plastik ile sağlamlaştırma işlemi yaklaşık bir yıl sürüyor.
Dinozor yumurtalarının üzerinde yapılan araştırmalar ilginç bir gerçeği ortaya çıkarmış... Bilimadamlarına göre, kuluçka döneminde ölen dinozor embriyonlarının yaklaşık yüzde 98'i, yumurtanın içinde kuruduktan sonra aç kınkanatlılar tarafından ziyaret edilmişler. Bu böcekler, embriyonun deri, kıkırdak gibi tüm yumuşak dokularını bir güzel midelerine indirmişler. Bu nedenle dinozor yumurtası fosillerinin içindeki embriyonlarda bu dokular genellikle bulunmuyor. Ancak, bilimadamları bu böceklerin eylemlerinin pek o kadar işlevsiz olmadığını; böceklerin bu temizliği yaparken dinozor yuvasını da bir sonraki yumurtlamaya hazırladıklarını belirtiyorlar.
Dinozor fosili piyasası...
Bugün dünya, özellikle Steven Spielberg'in "Jurassic Park" filminden sonra tam anlamıyla bir "dinozormani" yaşıyor. Bu tarih öncesi yaratığın sadece yumurta fosilleri değil, her parçası altın değerinde... Kısacası dinozor sektörü "altın yumurtlayan bir tavuk"... Örneğin sadece "Jurassic Park" filminin Amerika'da video, tişört ve oyuncak sektörüyle birlikte yapımcı şirkete kazandırdığı para 100 milyon doların üstünde... Bugün dinozor iskeletine ait bir kemiğin fiyatı sadece uzmanlar tarafından belirleniyor ve kaçakçılığı önlemek için gizli tutuluyor. Fosilin ya da kemik parçasının değerlendirilmesinde en yetkili isimler ise Londra'daki "Doğal tarih Müzesinin paleontoloji ve prehistorya uzmanları...
Sektör sadece fosil ve kemik parçalarından oluşmuyor. Yeryüzünde bugün gerçek anlamda bir dinozor aksesuarları piyasası söz konusu... Ve bu alandaki her parçanın fiyatı ABD ve İngiliz şirketlerince belirleniyor. Video oyunları ve puzzle’ların fiyatı bir milyon ile 4 milyon arasında değişiyor. Tüm fiyatlar Londra'daki Triassico pazarında yayınlanan katalogda belirtiliyor.