Mars keşifleri 2021’de büyük adımlar attı. Bu çok hareketli yıl boyunca, iki ulus Mars kulübüne katıldı, bir helikopter Kızıl Gezegen semalarında ilk kez uçtu ve insanlık gezegenler arası iddialı bir numune iade kampanyası başlattı.
Kızıl Gezegen’e üç yüksek profilli misyon gerçekleşti. Arap dünyasının ilk gezegenler arası çabası olan Birleşik Arap Emirlikleri’nin Umut misyonu, 9 Şubat’ta Mars’ın yörüngesine girdi.
Bir gün sonra, Çin’in tamamen yerli ilk Mars görevi olan Tianwen 1, aynı işlemi başarılı bir şekilde gerçekleştirdi ve ayrıca 18 Şubat’ta da NASA’nın araba büyüklüğündeki Perseverance gezgini Kızıl Gezegenin Jezero Krateri’ne indi. (Dünya ve Mars, yalnızca 26 ayda bir gezegenler arası fırlatma için uygun şekilde hizalanır. Bu tür son pencere 2020 yazında açıldı, bu da bu üç misyonun hepsinin neden aynı anda Mars’a ulaştığını açıklıyor.)
Her üç görev de hala güçleniyor. Hope, Mars’ın atmosferini incelemeye devam ediyor ve bilim insanlarının gezegenin havasını ve iklimini daha iyi anlamalarına yardımcı olacak veriler topluyor.
Tianwen 1, diğer görevlerin yanı sıra gömülü su buzu arıyor, Mars’ın manyetik alanının haritasını çıkarıyor ve yüzey kayalarının bileşimini analiz ediyor.
Mayıs ayında, Zhurong adlı bir gezici, yörüngeden ayrıldı ve devasa Mars ovası Utopia Planitia’ya başarılı bir şekilde indi. İniş, aya iki uzay aracı indirmiş ancak daha önce hiç gezegenler arası bir iniş gerçekleştirmemiş olan Çin için büyük bir dönüm noktasıydı. Zhurong, diğer görevlerin yanı sıra su buzu arıyor, jeolojik ve iklim verileri topluyor. Gezici, Utopia Planitia’nın uçsuz bucaksız arazisinde ilerlerken birkaç çarpıcı özçekim de yakaladı.
Perseverance, milyarlarca yıl önce büyük bir göl ve bir nehir deltası barındıran 28 mil genişliğindeki (45 kilometre) Jezero Krateri’nde eski Mars yaşamının belirtilerini arıyor. Altı tekerlekli robot ayrıca, NASA-Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ortak kampanyasıyla belki de 2031 gibi erken bir tarihte Dünya’ya iade edilecek örnekleri topluyor ve önbelleğe alıyor.
Görev ekibi üyeleri, Perseverance‘ın 43 numune tüpü taşıdığını ve bugüne kadar altı tanesini mühürlediğini söyledi.
Büyük gezici Mars’a yalnız seyahat etmedi; gövdesine takılan Ingenuity adlı 4 kiloluk (1.8 kilogram) helikopterle uçtu. İkili indikten kısa bir süre sonra, Ingenuity, Jezero’nun etrafında beş öncü uçuşa başladı ve gezegenin atmosferinin göreceli inceliğine rağmen Mars’ta hava keşfinin mümkün olduğunu gösterdi. (Mars’ın havası, deniz seviyesinde Dünya’dakinin sadece %1’i kadar yoğundur.)
NASA, küçük helikoptere genişletilmiş bir görev verdi ve şimdi Perseverance için keşif uçuşları yapıyor. Ingenuity bugüne kadar Mars’ta 18 uçuş gerçekleştirerek 30 dakikadan fazla havada kaldı ve 2.37 mil (3.81 km) mesafelik uçuş gerçekleştirdi.
NASA’nın Güney Kaliforniya’daki Jet Propulsion Laboratuvarı’ndan (JPL) Perseverance yüzey operasyonları görev yöneticisi Jessica Samuels, JPL’nin YouTube’da yayınladığı gezici ve helikopter hakkında bir videoda “Helikopter gerçek bir varlık ve bilim ekibimiz için ortak oldu” dedi.
Mars’ı yakından inceleyen robotlar elbette ilk gelenler değil. NASA’nın Curiosity aracı, örneğin, Ağustos 2012’den bu yana 96 mil genişliğindeki (154 km) Gale Krateri’ni keşfediyor ve ajansın mars depremlerini tespit eden InSight arazi aracı, yakın zamanda Kızıl Gezegende üçüncü yılını kutladı.
Sonra yörüngeciler var. NASA’nın Mars Odyssey, Mars Reconnaissance Orbiter ve MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) sondası sırasıyla 2001, 2006 ve 2014’ten beri gezegenin çevresinde dönüyor. Hindistan’ın Mars Orbiter Misyonu, MAVEN ile yaklaşık aynı zamanda geldi.
ESA’nın Mars Express’i 2003’ün sonlarından beri Mars’ın çevresinde dönüyor. ESA ve Rusya’nın federal uzay ajansı Roscosmos’un ortak çabası olan ExoMars programının bir parçası olan Trace Gas Orbiter, metan ve diğer düşük seviyeli gazları koklamak için Ekim 2016’da Kızıl Gezegene geldi.
Bu yazı Astrafizik.com tarafından Türkçeye aktarılmış olup yazının aslı space.com sitesine aittir, orijinaline mümkün olduğunca sadık kalmak koşuluyla dilimize çevirilmis olsa da editoryal tarafından katkıda bulunulmuştur. Bu sebeple Astrafizik.com içerik izinlerine tabidir. Astrafizik.com referans gösterilmek koşuluyla kullanıma izin verilmiştir.
Çeviri: Sinan YAVUZ