Menopoz nedir? Bebeklik, ergenlik, cinsel olgunluk gibi menopoz da hayatın bir dönemidir. Menopoz döneminde yumurtalıklardaki folikül miktarı azalır ve bu sebeple östrojen üretimi de azalır. Östrojen üretimi tamamen kesilince de yumurtalıklar küçülür. Adet döngüsü kesilir ve üreme yeteneği biter.
MENOPOZ NEDİR?
Menopoz nedir? Menopoz sözcüğü Yunanca MENS ve PAUSE sözcüklerinden gelmektedir. Mens ay demektir, pause ise durmak anlamına gelir. Dünya sağlık örgütü tarafından menopoz, yumurtalıkların aktivitelerini kaybetmeleri sonucu adet döngüsünün kalıcı şekilde kesilmesi olarak tanımlanmaktadır. Dünya genelinde menopoz yaşı 45-55′ tir. Türkiye’de ise ortalama menopoz yaşı 46-48′ dir.
MENOPOZ 3 DÖNEME AYRILIR
-
PREMENOPOZ
İlk belirtilerin görüldüğü dönemden menopoza kadar geçen süreye premenopoz dönemi denir. Bu dönemde yumurtalıklardaki folikül aktivitesi yavaşlar. Adetler düzensiz bir hal alır. Bu dönem bir kaç ay ya da yıl sürer.
-
MENOPOZ
En son adet kanamasının görüldüğü zamandır.
-
POSTMENOPOZ
Menopoz döneminden yaşlılık dönemine kadar geçen 6-8 yıllık süreyi kapsayan dönemdir. Bir kadının postmenopoz olabilmesi için 12 aydır adet görmüyor olması gerekir.
MENOPOZUN OLUŞUM BİÇİMİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI
-
Doğal menopoz
-
Erken menopoz
45 yaşından önce menopoza girildiyse bu erken menopozdur. Sebebi ise, belli olmayan bazı durumlar, çevresel nedenler, hastalıklar, radyoterapi, kemoterapi, enfeksiyonlar, kürtaj ve düşükler, sık gebe kalmak, aşırı şişmanlık, hipotiroidizm olabilir.
-
Cerrahi menopoz
Yaşanan bazı operasyonlar zamanı gelmeden önce menopoza girmeye sebep olabilir. Adet gören bir kadının yumurtalıkları cerrahi olarak çıkarılırsa artık adet göremez ve menopoz başlar. Radyasyon tedavileri de menopoza sebep olabilir. Kanser kemoterapileri sırasında görülen yumurtalık fonksiyon kayıpları genelde geri dönüşümlüdür.
MENOPOZA GİRMEYİ ETKİYELEN FAKTÖRLER NELERDİR?
-
GENETİK FAKTÖRLER
Bir ailedeki kadınlar çoğunlukla benzer yaşlarda menopoza girerler.
-
GENİTAL FAKTÖRLER
Düzensiz adet gören kadınlar düzenli adet gören kadınlara göre daha erken menopoza girer. Bunun yanı sıra doğurganlık durumu, ilk adet görme yaşı, doğum kontrol hapı kullanma, iki yıldan uzun emzirme durumları menopoz yaşını etkileyebilir.
-
PSİKOLOJİK FAKTÖRLER
Yaşanan psikolojik travmalar menopozun gelişimini hızlandırabilir. Savaş, göç, deprem ve uzun süren hapishane hayatı da erken menopozu tetikler.
-
FİZİKİ VE ÇEVRESEL FAKTÖRLER
Soğuk iklimlerde ve aşırı ağır şartlarda yaşamını sürdüren kadınlarda menopoz daha erken görülür.
-
SİGARA KULLANIMI
Yoğun şekilde sigara içen kadınlar içmeyen kadınlara göre 1-2 yıl daha erken menopoza girebilir.
-
GENEL SAĞLIK DURUMU
Ağır metabolik rahatsızlıklar, genetik bozukluklar, enfeksiyon hastalıkları, kemoterapi ve radyoterapi menopoz yaşını etkiler.
-
SOSYAL FAKTÖRLER
Kırsal ve geleneksel toplumlarda menopoz yaşı daha erken olabilir.
PREMENOPOZAL DÖNEM RAHATSIZLIKLARI NELERDİR?
Adet düzensizlikleri, yumurtlamada azalma, ateş basması, aşırı terleme, depresif ruh hali, uyuyamama, gerginlik, sinirlilik, iştahta artış, konsantrasyon zorluğu, yüzde kızarma, nabızda artış, baş ağrısı/dönmesi, özgüven azlığı, unutkanlık, dikkatsizlik, yorgunluk, cinsel istekte azalma.
MENOPOZ SONRASI GÖRÜLEN BELİRTİLER NELERDİR?
- Premenopozda görülen belirtiler devam eder.
- Uzun süreli östrojen azlığı sonrası genital organlarda küçülme olur. Rahim, vajina, vulva ve üretrada da küçülme olur. Buna bağlı olarak sık idrara çıkmak, idrar kaçırmak, kabızlık, vulvada kaşıntı, ağrılı cinsel birliktelik, rahim sarkması, idrar kesesinde/makatta sarkma yaşanabilir.
- Deride, saç köklerinde ve ter bezlerinde de östroje reseptörleri bulunur. Menopoz sonrası da buna bağlı olarak değişikler görülebilir. Deri incelir ve kolajen miktarı da azalır. Saç ve kıl miktarında da azalma olur. Cilt kurur ve esnekliğini kaybeder. Bu nedenle de yara iyileşmesi gecikir. Çene, dudak ve göğüste kalın tüyler çıkması olasıdır. Koltuk altı ve genital bölgede ise kıl miktarında azalma görülür.
- Ağız kuruluğu, ağızda kötü tat ve diş eti hastalıkları görülebilir. Kabızlık ve basur görülmesi de sıklaşır. Reflü ve safra taşı da görülür.
- Menopozla birlikte kadınlarda kalp hastalıklarına yakalanma riski artar. Östrojen koroner kalp hastalıkları riskini azaltan bir hormondur. Menopozla birlikte östrojen azalmasıyla koroner kalp hastalıkları riski de artabilir. Kolesterol artar. Yüksek tansiyon görülebilir. Damar sertliğine rastlanır.
- Osteoporoz da menopozla birlikte görülen bir diğer önemli problemdir. Osteoporoz kemik mineral yoğunluğunun azalması sonucu kırıklara sebebiyet verir. Menopozlu kadınlar her yıl kemik kitlelerinin %3-4 ünü kaybedebilir.
- Şişmanlık, menopoz sonrası kadınlarda metabolik hız yavaşladığı için sık görülür.
- Cinsel isteksizlik oluşur.
Menopoz nedir? yazımdan sonra menopoz nasıl teşhis edilir? yazım için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz.