Global Isınma Eski Köprülerin Çökmesine Sebebiyet Veriyor
- Ağustos 09, 2019
- by
- Yonetim
İklim değişikliğinden asıllı uç noktalardaki hava koşulları, eski köprülere çöküş tehdidi yaratıyor. Son devirlerde Kuzey Yorkshire’ın Grinton yerindeki bir köprünün çökmesi, bu çeşit riskler için ne kadar hazırlıklı olduğumuz hakkındaki birçok soruyu gündeme getirdi. Eylül ayındaki Yerküre Bisiklet Şampiyonası güzergahında olan köprü, bir ay süren yağmurların akabinde yalnızca dört saat içinde çöktü ve muhitteki hanelerin etkilendiği küçük bir sele neden oldu.
Grinton’da çöken köprü, iklim değişikliği asıllı yıkılan birinci köprü değil. 2015 yılında, evvel Eva isimli daha sonra da Frank isimli fırtınalar, 18. yüzyılda yapılan ve tekrar Kuzey Yorkshire’da bulunan Tadcaster isimli köprüyü ve onun yakınlarındaki Cumbria’daki orta çağ periyodundan kalma Eamont Köprüsü'ne önemli hasarlar verdi. 2009 yılında meydana gelen sel baskınları ise yalnızca Cumbria ortamında 29 köprüyü yıktı.
İklim değişikliğinin bu tıp ağır yağışları gelecekte daha yaygın hâle getirmesiyle birlikte bu çeşit köprü çöküşlerinin gelecekte daha ziyade yaşanıp yaşanmayacağı merak konusu.
Nitekim köprüler global iklim değişikliğinden etkilenip yıkılıyorsa hangi köprüler daha ziyade risk altında? Köprülerin çeşitli nedenlerle çökebileceğini biliyoruz. Kimileri yalnızca eski olduğu için bile çökebiliyor. Kimileri ise yanlış gereçten yahut sel, erozyon, zelzele üzere çevresel süreçlerden ötürü yıkılıyor. Velev köprüler, gemilerin kendilerine çarpması nedeniyle bile çökebiliyorlar.
Avrupa'nın birinci büyük yolları ve köprüleri, Romalılar tarafından yaptırılmıştı. Bu altyapı yatırımları, sanayi devrimi sırasında büyük ölçüde gelişti ve daha sonra birçok, II. Yerküre Savaşı'ndan sonra tekrar inşa edildi gelgelelim o vakitten beri çeşitli faktörler, köprüler ve sair kritik yapılar üzerindeki baskıyı artırdı. Örneğin birçok köprü, birinci inşa edildiğinde trafik çoğunlukla yayalardan ve hayvanlardan oluşuyordu. Bu durum, köprüler için önemli bir tartı oluşum etmiyordu fakat onlarca yıl geçtikten sonra köprülerin üzerinden geçen şeyler değişti ve önemli raddede ağırlaştı.
Yerkürenin çeşitli bölgelerinde bulunan mühendisler, sayısız köprünün beklenen tasarruf ömrünün sonuna (50 ile 100 yıl arasında) ulaşabileceğini düşünüyorlar ancak hangi köprülerin en çokça risk altında olduğunu bilmiyoruz. Bunun nedeni, risk altındaki yapıları tanımlamak için ulusal bir olgu tabanı yahut usul bulunmaması.
Farklı köprü cinsleri, farklı arıza mekanizmalarına karşı hassas olduğu için her köprüyü kendi ekseninde kıymetlendirmemiz gerekiyor. Örneğin Newcastle'da Tyne Nehri üzerindeki yedi köprü, kenti Gateshead isimli kasabaya bağlıyor. Bu köprüler, işlev (yaya, karayolu ve demiryolu), gereç (çelikten betona) ve yaş (17 ile 150 yaş) parametrelerinde değişkenlik gösteriyor. Bu nedenle her köprü için başarısızlık riski ve tipi çok farklıdır.
Sel, İngiltere'nin Ulusal Acil Durum Riski Kayıt Defteri'nde büyük bir tehdit olarak kabul edilmekte. Met Office'in en son iklim kestirimleri, kışın ortalama yağışlarda ve yaz aylarında yağan yağışlarda bir düşüş gösterse de yağış, doğal olarak çok değişkenlik gösteriyor. Su baskınlarına mahsusen şiddetli yağış neden oluyor. Bu yüzden yağışların yalnızca ortalamalarına değil, nasıl değiştiğine de bakmak gerekiyor.
Daha sıcak hava, daha çokça nem tutabilir ve bu nedenle Grinton’daki üzere sel baskınlarına neden olacak ölçüsüz yağışlara sebebiyet verebilir. Yüksek çözünürlüklü iklim modelleri ve gözlemsel çalışmalar da şiddetli yağış yoğunluğunu gösteriyor. Tüm bu çalışmalar, gelecekte sel nedeniyle köprülerin çökmesinin daha mümkün olacağı manasına geliyor. Gelecekteki felaketleri azaltmak için kullanım değişikliği, yaşlanma ve iklim değişikliği ile ilgili değerlendirmeler de dâhil olmak üzere altyapılarımızın incelenmesine gereksinimimiz var.