1 Sigara bağımlılığını önleme Tedavide genel ilkeler Projeler Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD
2 Dünyada; 1.1 milyar sigara içen 4.5 milyon ölüm/yıl 10 milyon ölüm /2025 (günde 12 bin ölüm) Türkiye de; 17 milyon sigara içen bin ölüm/yıl (günde ölüm) Ulusal Tütün Kontrol Programı Genelgesi, 7 Ekim Sayılı Resmî Gazete.
3 ASH, Tobacco: Global Trends, 2006.
4 Tütüne Bağlı Kümülatif Ölüm Oranları
5
6 WHO Report on the Global Tobacco Epidemic, 2008
7 Tütün Kontrolü Başlamanın önlenmesi Bırakmaya yardım Çevresel tütün dumanından koruma İçenlerin daha az zarar görmesini sağlamak
8 Tütün kullanımı önlenebilir ölüm nedeni Gençler 18 yaşından önce başlama Okul programları
9 Okul temeli önleme programları Tüm okullarda; a) tütün kullanımıyla ilgili okul politikasının geliştirilmesi ve uygulanması b) tütün kullanımının kısa ve uzun süreli fizyolojik ve sosyal sonuçları hakkında, tütün kullanımının sosyal etkileri, tütün kullanımıyla ilgili akran normları ve reddetme becerileri hakkında bilgi verilmesi c) okul öncesi eğitimden lise bitimine kadar tütün kullanımını önleme eğitiminin sağlanması d) öğretmenler için spesifik eğitim sağlanması e) ailelerin desteğinin sağlanması f) kullanan öğrenciler ve tüm okul personeli arasında bırakma çabalarının desteklenmesi g) Belirli aralıklarla önleme programının değerlendirilmesi
10 Sigara kullanımıyla ilgili sosyal normlar Tütün kullanımının sosyal kabul edilirliğini azaltmak, tütün karşıtı normları vurgulamak, öğrencilerin çoğu akranlarının sigara kullanmadığını anlamalarına yardım etmek Sigara kullanma nedenleri Programlar öğrencilerinin arkadaşları tarafından kabul edilmeyi kolaylaştıracağı, daha olgun görünecekleri, stresle başetmeyi kolaylaştıracağı inancıyla sigara içtiklerini anlamalarına ve bu hedeflere ulaşmak için daha pozitif yollar geliştirmelerine yardımcı olmalıdır. Tütün kullanımını kolaylaştıran sosyal etkiler Programlar öğrencilerin medya, erişkin ve akranlarından gelen tütün promosyonu yapan mesajları tanıma ve geri çevirme becerilerini geliştirmelerine yardım etmelidir. Genel kişisel ve sosyal beceriler Programlar öğrencilere sigara kullanımı ve diğer sağlık risk davranışlarını önlemelerini sağlayacak assertivite, iletişim, hedef belirleme ve problem çözme becerileri geliştirmelerine yardım etmelidir.
11 yılları arasında yapılan çalışmada lisede her gün sigara kullananların %75 i 7 9 yıl sonrada günlük içici olmaya devam etmekte, ancak bu lise öğrencilerinin sadece %5 i 5 yıl sonra hala sigara içeceklerini öngörmüşler
12 Tütün ya da alkol esrar diğer yasal olmayan maddeler Bulunabilirlik Kabul edilirlik Risk arama davranışı İletişim ve reddetme becerileri defisitleri
13 sigara içilen yerlerin kısıtlanması etkili bir uygulama Kişiler arzu ettikleri her ortamda sigara içebiliyorsa, daha kolay sigara içmelerini sağlar. Bu durum, aynı ortamda bulunan ve sigara içmeyen gençlerin de sigarayı denemelerine olanak verir. sigara fiyatının yüksek olması da etkilidir. Sigara fiyatının artırılması yetişkinlerin sigara içmesi üzerinde de etkili olmaktadır, ama çocuklar ve gençler sigara fiyatının yüksek olmasından daha fazla etkilenirler. sigara reklamının yasaklanması da gençler açısından önemlidir. Sigaranın özendirici şekilde reklamının yapılması ve tanıtılması gençlerin sigaraya yönelmelerini kolaylaştırır. Buna karşılık reklam ve tanıtımın yasaklanması gençlerin sigaraya özenmeleri bakımından engelleyicidir.
14 SİGARA VERGİLERİ VE TÜKETİM WHO Report on the Global Tobacco Epidemic, 2008
15
16 FİLMLERDE SİGARA REKLAMI Ng C, Tobacco at the Movies,
17 rol modeli olan kişilerin sigara içmemesi Eğitim: yıl gibi uzun süreler sonra ortaya çıkacak olan hastalıkların çocuklar açısından caydırıcı olması beklenmez. Sigaranın zararları bazı oyunlarla veya günlük problemler içinde çocukların kendilerinin bulacağı şekilde ortaya konmalıdır. Bu amaçla çocukların katılacağı resim, karikatür, kompozisyon yarışması vb. yöntemler de kullanılabilir.
18 özet Çocukların ve gençlerin sigaraya özenmelerini önlemek için yapılması gerekenler: kapalı ortamlarda sigara içilmesinin kısıtlanması toplu bulunulan yerlerde sigara içilmesinin yasaklanması sigara fiyatının artırılması sigaranın reklam ve tanıtımının yasaklanması toplumda rol modeli olan kişilerin sigara içmemesi veya çocukların görebileceği yerlerde sigara içmemeye dikkat etmesi sigaranın zararları konusunda eğitim yapılması sigara paketleri üzerine uyarıcı yazı/resim konması
19 Nikotin bağımlılığında kısa müdahale 5 A s Ask Advice Assess Assist Arrange
20 DOKTOR ÖNERİSİ (5Ö) 1. ÖĞREN : Muayeneye gelen her bireyin sigara içme durumunu öğrenin 2. ÖNERİN : Sigara içen her hastaya bırakma önerisinde bulunun 3. ÖLÇ : Hastanın nikotin bağımlılık düzeyini ölçün 4. ÖNDERLİK EDİN : Bırakma girişimindeki hastaya davranışsal ve/veya farmakolojik tedavi metotları ile yardım edin 5. ÖRGÜTLEYİN : Bir sonraki görüşmeyi planlayın
21 Öğren sistematik olarak her başvuruda sigara kullananları belirleyin. Her hastanın tütün kullanımının kaydedilmesi Vital bulgular arasına tütün kullanımı eklenebilir. Vital bulgular: KB: NDS: Kilo: Vücut ısısı: Sol sayısı: Tütün kullanımı: halen kullanıyor kullanmış hiç kullanmamış
22 Öner kullanıcılara bırakmaları konusunda ısrarlı olun Açık Sigarayı şimdi bırakmanın sizin için önemli olduğunu düşünüyorum ve size yardım edebilirim. Hastalandığınızda azaltmak yeterli değil Güçlü Doktorunuz olarak sigarayı bırakmanın sağlığınızı şimdi ve gelecekte korumak için yapabileceğiniz en önemli şey olduğunu bilmenizi isterim. Ekibim ve ben size yardım edeceğiz Kişiselleştirme sağlık, maliyet, çocuklara etkisi...
23 Ölç bırakma isteğini değerlendirin Eylem: Sigara kullanan herkese bırakma isteğini sorun. Gelecek 30 gün içinde bırakmak isteyip istemediğini sorun. Strateji: istekli ise yardım sağlayın yoğun ted. istiyorsa onu sağlayın isteksizse motivasyonel görüşme özel grupsa ek bilgi (ergen, hamile, yaşlı)
24 Önderlik yap Hastanın bırakma planına yardım edin Hastanın bırakma hazırlığı; Bırakma tarihini belirlemek; 2 hafta içinde Aileye, arkadaşlara, iş ark.larına anlatmak, onlardan anlayış, destek beklemek İlk birkaç haftalık kritik dönemi, yoksunluk belirtilerini öngörmek Çevreden tütün ürünlerini uzaklaştırmak, bırakma öncesinde çok zaman geçirilen yerlerde sigara içmemek (evde, arabada, işte..)
25 Önderlik yap danışmanlık sağlayın (problem çözme beceri eğitimi) Abstinans (tek nefes nükse neden olabilir) Önceki bırakma deneyimleri /neler yardımcı olmuştu? Neler olumsuz etkilemişti? Güçlükleri, tetikleyicileri önceden sezmek ve tartışmak Alkol; nüks nedeni olabilir Aynı evde sigara içen kişiler
26 Danışmanlık (Problem çözme becerileri) Nükse neden olabilecek tehlikeli durumları tanımlayın Olumsuz duygular Sigara içilen bir çevrede bulunmak Alkol içmek Aşırı istek duymak Baskı altında bulunmak
27 Başetme becerileri geliştirin Kışkırtılmayı önceden sezinlemeyi ve önlemeyi öğrenmek Olumsuz duyguları azaltacak kognitif stratejileri öğrenmek Stresi azaltacak, yaşam kalitesini yükseltecek, haz veren yaşam tarzı değişikliklerini gerçekleştirmek Aşırı istekle baş edebilecek kognitif, davranışçı yöntemleri öğrenmek (örn; dikkati başka alanlara yönlendirme)
28 Sigara içme ve bırakma konusunda temel bilgi verin Tek nefes nükse yol açabilir Yoksunluk; sigara bırakıldıktan sonra 1 3 hafta içinde en üst düzeye ulaşır Yoksunluk belirtileri; negatif duygudurum, sigara içme isteği, konsantrasyon güçlüğü Sigaranın bağımlılık yapıcı etkisi
29 Önderlik yap Tedavi içi sosyal destek (ben ve ekibim yardıma hazırız) Tedavi dışı sosyal destek (eşi, ark.ları,..) geliştirmesine yardım Farmakoterapi kullanımı önerilmeli. Ek materyal sağlanmalı. Örgütle İzleme programı düzenleyin İlk follow up bırakma tarihinden 1 hafta içinde, 2. follow up 1 ay içinde olmalı.
31 Balçova da sigarasız yaşamla kalp sağlığını koruma projesi Projenin Süresi Projenin Hedefleri 9 ay Balçova İlçesinde yaşayan 30 yaş üstü bireylerde sigara kullanımını azaltmak. Ortak(lar) Balçova Belediyesi Hedef Grup(lar) Balçova İlçe sinde yaşayan 30 yaş üstünde Koroner Kalp Hastalığı (KKH) riski orta ve yüksek düzeyde olup sigara içen 1371 kişi Nihai Yararlanıcılar Balçova İlçesinde yaşayan ve sigara içen herkes Beklenen Sonuçlar a. 1. Balçova İlçe sinde yaşayan 30 yaş üstünde Koroner Kalp Hastalığı (KKH) riski orta ve yüksek düzeyde olup sigara içen 1371 kişiden en az 269'unun sigara içmeyi bırakması. b. 2. Toplumu sigara ve zararaları konusunda bilgilendirecek 14 kişilik Toplum Sağlığı Destek Grubu oluşturulması c. 3. Balçova Belediyesi'nde Sigara Bıraktırma Polikliniği açılması. d. 4. Projede çalışan 1 hekim, 2 hemşirei 1 psikologdan oluşan eğitimli sağlık personeli ekibi. e. 5. Geliştirilen eğitim ve tanıtım materyali. Temel Faaliyetler Proje ekibinin oluşturulması ve hazırlık toplantıları 2. Sigara bıraktırma polikliniğinin oluşturulması 3. Tanıtım çalışmaları ve projeye katılmak isteyenlerin belirlenmesi 4. Destekleyici çalışmalar (AloSİGARA Destek Hattının faaliyete geçirilmesi, broşür, afiş basılması,magnet, kalem, bez çanta, web sayfası hazırlanması) 5. İzleme, değerlendirme çalışmaları ve raporlama (Ara ve sonuç raporları) [1] Hedef gruplar projenin amaçları çerçevesinde, projeden doğrudan ve olumlu olarak etkilenecek gruplar/kuruluşlardır. [2] Nihai Yararlanıcılar projeden uzun vadede, geniş anlamda toplumsal veya sektörel boyutlarda yarar sağlayacak olanlardır.
32 SEANS 1: İYİLEŞME SÜRECİ Hedefler 1) İyileşmeyi uzun bir "yoksunluk + değişim" süreci olarak tanımlamak 2) Hastalara iyileşmenin fiziksel, duygusal, aile, sosyal alanları içerdiğini anlatmak 3) İnkar etmeyi iyileşme sürecinde ele alınması gereken en önemli psikolojik konulardan biri olarak tanımlamak ve çözümleyici yollar bulmak 4) Hastaların bağımlılığın onları nasıl etkilediğini teşhis etmelerini sağlamak 5) İyileşme döneminde hastaların üzerinde çalışmak istedikleri özgün bir değişikliği tanımalarını sağlamak 6) Hastaların akut dönem ve akut dönem sonrası yoksunluğa ilişkin duygusal ve fiziksel belirtileri tanımalarını sağlayın. 7) Grup üyelerine iyileşme dönemi ve bu dönemde karşılaşacakları sorunlarla ilgili bilgi verin.
33 SEANS 2: KİŞİ, YER VE EŞYALAR Hedefler: Sigara kullanımını tetikleyen faktörleri ve aşırı istek (craving) kavramını hastalara öğretin. İyileşme dönemindeki kişilerin sigara kullanımını tetikleyebilecek kişi, yer (mekan) ve eşyalardan uzak durması gereğini vurgulayın. Hastaların kullanım için sosyal baskı ve aşırı isteği tetikleyen diğer faktörleri tanımlamalarına yardımcı olun. Hastaların sigara isteği ya da kullanım için sosyal baskı yaşadıklarında nüksü önlemek konusunda davranış stratejileri geliştirmelerine yardım edin.
34 SEANS 3: DUYGULARIN ÜSTESİNDEN GELEBİLME Hedefler: Hastaların duygular ve sigara kullanımı arasındaki bağlantıyı anlamalarını sağlayın. Hastaların baş etmekte zorlandıkları ya da nüksü tetikleyebilecek duyguları tanımlamalarına yardım edin. Hastalara problem yaratan bir duyguyla baş etmek için spesifik stratejiler tanımlamaları konusunda yardımcı olun. Hastalara duygularını ele almalarında yardımcı 8 basamak yaklaşımını tanıtın.
35 SEANS 4: TEHLİKELİ DURUMLARLA BAŞETME Hedefler Grup üyelerine araştırmaların ve klinik gözlemlerin iyileşme dönemine ilişkin nüks risk faktörleri olarak bazı ortak ve öngörülebilir tehlikeli durumları ortaya koyduğunu anlatın. Grup üyelerine kişisel nüks risk faktörlerini tanımlayarak tehlikeli durumları sezinlemelerine yardımcı olun. Nüks olasılığını azaltmak amacıyla hastalara tehlikeli durumlarla baş edebilmeleri için baş etme stratejileri geliştirmelerine yardımcı olun.
KASTAMONU REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ 2013 MADDE BAĞIMLILIĞINA DİKKAT!!! Başlarken İÇİNDEKİLER Gençlik ve Bağımlılık 2 Uyuşturucu Madde Bağımlılığı 2 Madde Bağımlılığı 2 Madde Kullanımında Risk Oluşturan
BAĞIMLILIK TEDAVİSİNDE TEMEL BİLGİLER 1. Tedaviye ilişkin genel bilgiler 2. Görüşme teknikleri 3. Değişim süreci ve değişim evreleri 4. Önemlilik, kendine güvenme ve isteklilik 5. Alkol dışı madde kullananlarda
SİGARAYI GARAYI BIRAKMA POLİKL KLİNİĞİİĞİ NASIL OLMALI Prof.Dr.Yasemin AÇIKA IK-2010 F.Ü.T.Tıp p Fak. Halk Sağlığı AD. Sigarayı Bırakma Polikliniklerinin Önemi Dünyada yaklaşık 1.2 milyar kişi sigara içmektedir.
Üç spor bir arada: TriaTlon 61 961 ŞUBAT 2014 89.YIL 5 TL Volkan SeVercan: aşk bağımlılığın düşürdüğü SerSefil halleri bağışlayabilir mi? 10 Öznur SimaV: Çocuklarda hayır deme becerisi 32 uğur evcin: bağımlılığa
Öğretmenler için Kullanım Rehberi Yok Yaw! sitesi farklı yaş gruplarındaki çocuk ve gençlere yönelik olarak hazırlanmıştır. Amacımız, çocuk ve gençlerin bağımlılık ve bağımlılık yapan maddeler konusunda
ULUSAL TÜTÜN KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2015-2018) A. TÜTÜN ÜRÜNLERİNE OLAN TALEBİN AZALTILMASINA YÖNELİK ÖNLEMLER A.1. Halkı Bilgilendirme, Bilinçlendirme ve Eğitim Amaç: Tütün ve tütün ürünlerinin
Sağlığı Kazanmak Avrupa Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Önlenmesi ve Kontrolü Stratejisi Sağlığı Kazanmak Avrupa Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Önlenmesi ve Kontrolü Stratejisi T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel
Toplum Sağlığı Merkezi Çalıșanlarına Yönelik Sağlığın Geliștirilmesi Eğitimi Rehberi Toplum Sağlığı Merkezi Çalıșanlarına Yönelik Sağlığın Geliștirilmesi Eğitimi Rehberi T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık
sürdürülebilir bir dünya için kurumsal çözümler İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ DOĞRU ANLAMAK VE UYGULAMAK İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği - Türkiye, 2015 Göksu Evleri Göztepe Mah. Akkavak Cad.
T.C. CUMHURBAŞKANLIĞI Devlet Denetleme Kurulu ARAŞTIRMA VE İNCELEME RAPORU RAPORUN KONUSU Madde ve Diğer Bağımlılıklar ile Mücadele Kapasitesinin ve Bu Bağlamda Türkiye Yeşilay Cemiyetinin Değerlendirilmesi
YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler
Solunum Aktüel SAYI: 14 www.solunum.org.tr YIL: 5 TÜSAD 36. Ulusal Kongresi SOLUNUM 2014, katılımcılarını 15-19 Ekim 2014 tarihleri arasında Sheraton Çeşme Otel de ağırlıyor. Sayfa 4 TÜSAD, 31 Mayıs Dünya
Bu proje, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir. MEHMETÇİK İÇİN YURTTAŞLIK EĞİTİMİ PROJESİ GENEL SAĞLIK EĞİTİM MODÜLÜ MEHMETÇİK EL KİTABI 1 Ankara, 2013 1 Bu çalışma, Mehmetçik
Sigara, Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Programı Klinik için Uygulayıcı Kılavuzu TASLAK Sürüm 1.0 www.samba.info.tr Sigara, Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Programı Aferin! Klinik için Uygulayıcı Kılavuzu
Türkiye Beyin Aksiyon Grubu Bülten Sayı: 1 TÜRKİYE BEYİN AKSİYON GRUBU European Brain Council, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi onayı ile, 2014 yılını Avrupa Beyin Yılı olarak ilan etmiştir. Avrupa beyin
T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Şehir Sağlığı Profilleri Şehrinizdeki Sağlık Göstergelerinin Rapor Edilmesi Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü 2. Baskı, 1997 Çeviri Editörleri Dr.E.Didem EVCİ Kim.Yük.Müh.Atila
MESLEKİ EĞİLİME GÖRE YÖNLENDİRME VE KARİYER REHBERLİĞİ ANKARA VE KASTAMONU DA YAPILAN EĞİTİCİLER EĞİTİMİNİN DERS NOTLARI İÇİNDEKİLER MESLEKİ REHBERLİK... 1 1. Mesleki Rehberlik Nedir?... 1 2. Meslek Seçimi
4 bulaşıcı olmayan hastalığın - kalp-damar hastalıkları, diyabet, kanserler ve kronik solunum yolu hastalıkları - ve 4 ortak risk faktörünün - tütün kullanımı, fiziksel hareketsizlik, sağlıksız beslenme
Yönetici Kılavuzu Murat ŞENTÜRK Parayla Satılmaz. Murat ŞENTÜRK www aep gov.tr www agoivl.etr Murat Şentürk Proje T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmeleri Genel Müdürlüğü Proje
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS) Genel Yorum No. 7 Erken Çocuklukta Çocuk Haklarının Uygulanması Çocuk Hakları Komitesi, Kırk Birinci Oturum, Cenevre, 9-27 Ocak 2006 Erken Çocukluk Döneminde
TÜRKİYE MİLLİ OLİMPİYAT KOMİTESİ STRATEJİK PLAN 2012-2016 Ulusumuzu tanıtmak, halkımıza Olimpizm ruhunu aşılamak Ben sporcunun zeki, çevik ve aynı zamanda ahlaklısını severim. Mustafa Kemal Atatürk TÜRKİYE
Özet Bu planlama rehberi şehirlerde fiziksel aktivitenin arttırılması yoluyla sağlıklı ve aktif bir şehir yaratmak için hazırlanacak kapsamlı planlara yönelik fikirler, bilgiler ve araçlar sağlamaktadır.
BAĞIMLILIK Dr. Timuçin Oral İTİCÜ 12 Mayıs 2011 Bağımlılık Herhangi bir maddenin tedavi amaçlı olmaksızın, Fizyolojik bir ihtiyaca cevap vermeden giderek artan miktarlarda kullanılmasıdır. Hoşlanma İsteme
DÜNYA ENGELLİLİK RAPORU YÖNETİCİ ÖZETİ Yönetici Özeti DÜNYA ENGELLİLİK RAPORU YÖNETİCİ ÖZETİ 1 Dünya Engellilik Raporu Dünya Sağlık Örgütü 2011 Bütün hakları saklıdır. Dünya Sağlık Örgütü nün yayınlarına
DÜNYADA ve TÜRKİYE DE TÜTÜN KULLANIMI EPİDEMİYOLOJİSİ Tütün Salgını Açısından Riskli Gruplar NAZMİ BİLİR I Dünyada Tütün Ürünü Kullanımı Tütün kullanımı dünyada oldukça yaygın bir davranıştır. Halen dünya
SAĞLIKLI YAŞAM, SİGARA VE GENÇLİK (GENÇ KALMAK İÇİN SAĞLIKLI YAŞAM İLKELERİ) Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Ankara Sağlık hastalık kavramı İnsanlar diğer canlılar
HALK SAĞLIĞI İLE İLGİLİ GÜNCEL SORUNLAR VE YAKLAŞIMLAR Yayına Hazırlayan Doç. Dr. Dilek ASLAN Ankara Tabip Odası MART 2009 ANKARA 2 Halk Sağlığı İle İlgili Güncel Sorunlar ve Yaklaşımlar Bu kitabın tüm