Buğday Hastalıkları ve Zararlıları
This post is also available in:
Bu makale şu lisanlarda da mevcuttur: English (İngilizce) Español (İspanyolca) Français (Fransızca) Deutsch (Almanca) Nederlands (Hollandaca) हिन्दी (Hintçe) العربية (Arapça) 简体中文 (Modern Çince) Ελληνικά (Yunanca) Português (Portekizce, Brezilya) polski (Polonyaca)Show more translationsShow less translations
Buğday mahsulünün sağlığını, verimini ve tahıl kalitesini korumak için zararlılara ve özellikle hastalıklara karşı mahsul koruma önlemleri genellikle gereklidir. Buğday, mantar, virüs ve bakterilerin neden olduğu 30’dan fazla hastalığa karşı hassastır. Bir bölgede bir patojenin varlığı, semptomların şiddeti ve patojen dağılımının seviyesi önemli ölçüde değişebilir. Tüm buğday türleri (kış, ilkbahar ve durum) için ilkbahar, çoğu hastalık sorunu için “sıcak” mevsimdir, sonbaharın ilk yarısında da enfeksiyon riski vardır.
Zararlıların ve hastalıkların etkisini en aza indirmek için çiftçinin aşağıdakilere dikkat etmesi gerekir:
Önleyici tedbirlere yatırım yapın: Bu, özellikle bakteri ve virüsler için çok önemlidir.
- Dayanıklı veya toleranslı çeşitler kullanın. Günümüzde birçok çeşit bir veya daha fazla önemli buğday hastalığına karşı dirençli ve birçok zararlıya karşı toleranslıdır. Bölgenizde daha yaygın olan patojenin varyantlarına dirençli çeşitler kullanmayı tercih edin.
- Sağlıklı (hastalık ve haşere içermeyen), temiz ve sertifikalı tohumlar kullanın.
- Tohum muamelelerinin (mantar öldürücüler) kullanılması bazı durumlarda bir seçenek olabilir – yerel sertifikalı profesyonel ziraat uzmanınıza danışın.
- Ekim zamanını iyi ayarlayın.
- İdeal olarak, farklı “düşmanlara” sahip veya en önemli buğday zararlılarına ve hastalıklarına dirençli tür bitkileri ile ürün rotasyonu uygulayın. Bu, popülasyonlarını ve başlangıç patojen yükünü (inokulum) azaltacaktır.
- Tarlayı yabani otlardan uzak tutun ve mahsul kalıntılarıyla mücadele edin. Yabani otlar ve mahsul kalıntıları hastalık ve haşere konakçıları olarak hizmet edebilir ve bazı önemli patojen ve zararlıların kışlamasına yardımcı olabilir.
- Bitkilerinizi güçlü tutun. Mümkünse su stresi ve besin eksikliklerinden kaçının.
- Alanınızı düzenli olarak ve özellikle enfeksiyon ve dağılma için uygun çevresel koşulların olduğu (yüksek nem, ılıman sıcaklık vb.) dönemlerde araştırın.
- “Düşmanınızın” fizyolojisini, büyümesi için uygun çevresel koşulları ve yayılma yollarını bilin.
Belirli bir haşere veya patojenle ilgili bilinen tarla öyküsü olması durumunda, önleme ve / veya kontrol önlemlerine ihtiyaç duyulabilir. Bu çoğunlukla mantar hastalıklarında ve toprak kaynaklı böceklerde gerekli olabilir. Bitki mantarları ve böcekleri genellikle yüksek dağılma kabiliyetine sahiptir. Sonuç olarak, komşu (buğday) tarlalarda şüpheli semptomlar veya büyük böcek popülasyonları gözlendiğinde bir çiftçinin harekete geçmesi gerekebilir. Yerel sertifikalı profesyonel ziraat uzmanınıza danışın.
- Hızlı ve hassas davranın. Hastalıkları (patojeni) erken bir aşamada tanımak, doğru ürünü (kontrol önlemi) seçmenize ve minimum kimyasal kullanımıyla dağılma ve verim kayıplarını sınırlamanıza yardımcı olabilir. Gerekirse, analiz için örnekler gönderin.
- Planlanmış bir ürün-içi mantar ilacı sistemine sahip olun. Genel olarak mantar öldürücüler koruyucu olarak daha etkilidir. Gerektiğinde ve gerektiği kadar tekrarlamayı unutmayın.
- Bölgenizdeki hangi patojenlerin veya zararlıların hangi belirli aktif bileşiklere karşı direnç geliştirdiğini bilin.
Buğdayda en sık görülen ve önemli hastalıklar
Çoğu buğday yetiştiricisi, bitkilerin üreme aşamalarına girdiği ilkbaharda (Mayıs) mahsul korumasına yatırım yapar. Verim için en önemli tehditlerden biri yaprak hastalıklarıdır. En sık görülen erken mevsim yaprak hastalıkları külleme ve Septoria yaprak lekesidir.
Külleme
Blumeria graminis f. sp tritici mantarı hastalığa neden olur ve buğday verimini % 25’e kadar azaltabilir. Patojenin büyümesi, serin (10-20 °C / 59-72 °F) ve yağışlı havalar (% 85’in üzerinde nem) büyümesini hızlandırır (1).
Erken evrelerde semptomlar, daha sonra kabarık beyaz tozla kaplanan yapraklarda sarı lekeler olarak ortaya çıkar. Semptomlar genellikle alt yapraklardan başlar ve yukarı doğru ilerler (bazen gövde ve başlarda).
Mahsulü kapladıktan sonra hastalığın kontrol altına alınması oldukça zordur. Yönetim stratejileri şunları içerir:
- Dayanıklı çeşitlerin kullanımı.
- Ekmeklik buğday ve diğer bitki türlerinin zararlılarının ortadan kaldırılması.
- Ürün rotasyonu.
- N-gübrelerin ihtiyatlı kullanımı.
- Tohum kaplamalarının ve yaprak mantar ilaçlarının kullanımı (2).
Genellikle, bayrak yaprağında kulak başı ortaya çıkması veya hastalığın ortaya çıkması durumunda fungisitlerle ilaçlama uygulanır (3). Yerel sertifikalı profesyonel ziraat uzmanınıza sorun.
Septoria yaprak lekesi
Septoria, birçok alanda buğday mahsulleri için önemli bir sorundur. Patojen Septoria tritici‘nin (Mycosphaerella graminicola) şiddetli enfeksiyonunda % 50 verim kaybı meydana gelebilir.
Kışın başlarında ortaya çıkan en yaygın semptom, yapraklardaki uzun klorotik lezyon lekeleridir. Lezyon bölgesinde küçük siyah noktalar (piknidia) ortaya çıkar ve enfeksiyon ilerledikçe yaprak dokusu nekrotik hale gelirken başakçıklar da etkilenebilir.
Dirençli çeşitler Septoria’ya karşı birincil koruyucu önlemdir. Geç ekim de yardımcı olabilir. Mantar ilacı uygulaması genellikle patojenin ilk aşamalarında etkilidir ve hastalığı bitkilerin alt yapraklarında tutabilir. Patojen hızla direnç geliştirebileceğinden çok miktarda kimyasal ürün kullanmaktan kaçının. Septoria’nın strobilurine direnci günümüzde küresel olarak yaygındır (4).
Pas
Buğday bitkilerini etkileyebilecek 3 ana Puccinia türü vardır:
- Kahverengi (yapraklar)?Puccinia recondite
- Siyah (saplar)?Puccinia graminis f.sp. tritici
- Sarı (yapraklar, boyunlar ve tutkallar)? Puccinia striiformis
Patojenler ılıman kışlarda hayatta kalabilir ve semptomların ifadesi sonbaharın sonlarında veya ilkbaharın başlarında veya bayrak yaprağı ortaya çıktıktan sonra daha güçlüdür (P. striiformis). Ciddi enfeksiyonlar önemli verim kayıplarına, tahıl kalitesinin düşmesine ve hatta mahsulün bozulmasına neden olabilir.
Hastalık, enfekte bitki kısmında sarıdan turuncuya veya koyu kırmızımsı kahverengi renk noktalarıyla (ürediosporlar) klorotik-nekrotik püstüller oluşturarak ifade edilir.
Yönetim önlemleri olarak, agronomistler bir veya daha fazla Puccinia türüne dirençli buğday çeşitlerinin kullanılmasını önermektedir. Ek olarak, sonbaharda ekmeklik buğdayın kontrolü, işlenmiş tohumların kullanımı, zamanında ekim ve mantar öldürücülerle yaprak ilaçlaması da etkilidir (yerel sertifikalı profesyonel ziraat uzmanınıza danışın). En iyi koruma, yukarıdaki tüm önlemlerin birleştirilmesiyle yönetilir (5, 1).
Fusarium başak yanıklığı
Mantarın neden olduğu Fusarium graminearum (Gibberella zeae), verimde% 50’den fazla azalma ile küresel olarak en yıkıcı buğday hastalığıdır.
Mantar, çiçeklenme aşamasında buğday bitkilerinin başını enfekte eder ve tehlikeli mikotoksinler (vomitoksin) üretir. Enfekte buğday başları beyazımsı hale gelir ve taneler renksizleşir, küçülür, kırışır ve ağırlık kaybeder. Un üretimine yönelik tahıllar (insan tüketimi) 2 ppm’den az vomitoksine sahip olmalıdır (6).
Daha erken hasat, enfekte olmuş çekirdeklerin sayısını azaltabilirken, tahıllar % 13-15 nemde hasat edildiğinde toksin seviyeleri daha düşüktür (Simón ve ark., 2021). Birkaç mantar ilacı kafa kabuğunu etkili bir şekilde kontrol ederken, kimyasal kontrol genellikle yeterli değildir. Dirençli çeşitlerin kullanımı, kalıntı yönetimi ve ürün rotasyonu ile birlikte mantar öldürücülerin zamanında uygulanmasının en iyi sonuçlara sahip olması beklenmektedir (7).
Buğday Rastık Hastalığı
Tohum kaynaklı bir hastalıktır ve tohumların çiftçiler arasında paylaşıldığı bölgelerde daha yaygındır. Verim kayıpları genellikle düşüktür, ancak ciddi enfeksiyonlarda % 30’a kadar çıkabilirler.
Hastalık, buğday bitkilerinin çiçeklenme devresinde görülür. Bütün başak siyah bir toz yığını haline dönüşür. Önce ince bir zarla örtülü olan başaklardan, sonradan bu zarın yırtılması ile serbest kalan sporlar, rüzgâr, yağmur v.s. ile çevreye dağılarak, sağlam buğday başakları üzerine gelir.
En iyi korunma önlemleri, biyoagent mantar (Trichoderma viride- 4 gm / kg tohum) ile kombinasyon halinde dirençli çeşitlerin ve mantar öldürücü kaplamalı sağlıklı temiz tohumun kullanılmasıdır. T.viride ayrıca mahsulün başlangıçtaki canlılığını da iyileştirebilir ve tohumların muamele edilmesi ekimden 72 saat önce, ardından ekimden 24 saat önce mantar ilacı yapılmalıdır. Yukarıda belirtilen önlemler, bayrak lekesini de etkili bir şekilde kontrol eder (3). Her zaman yerel lisanslı ziraat uzmanınıza danışmalısınız.
Kökboğaz çürüklüğü
Özellikle kuzey bölgelerinde olmak üzere birçok kışlık buğday tarlasında önemli bir sorundur ve killi topraklarda daha sık görülür. Hastalığa genellikle Fusarium pseudograminearum mantarı neden olur.
Çiftçi, enfekte olmuş yeke tabanındaki karakteristik kahverengi rengi aramalıdır (2-4 düğüme kadar). Beyaz başak oluşumu gözlenebilir. Bitkiler yatar ve kolayca kopabilir.
Yönetim yöntemleri olarak, ziraat mühendisi genellikle erken ekim (kışlık buğday), ürün rotasyonu, kalıntı yönetimi, yeterli çinko beslenmesi ve dirençli buğday çeşitlerinin kullanılmasını önermektedir (8).
Bakteriyel yaprak çizgisi veya çizgi hastalığı
Hastalığa Xanthomonas campestris pv neden olur. yarı saydamlar (Xanthomonas translucens pv. undulosa) ve sıcak, nemli havalarda ve yaprak dokusunun zarar gördüğü bitkilerde daha yaygındır. Verim kayıpları genellikle şiddetli değildir, ancak aşırı durumlarda % 40’a ulaşabilir. Patojen, 25 ° C’nin (78 ° C) üzerindeki sıcaklıklarda optimum şekilde büyür (9).
Hastalığın özelliği, bir alanın bir bölgesindeki sporadik görünümüdür (yamalardaki semptomlar). Yapraklarda suya batırılmış gibi lezyonlar görülürken, ilerlemiş enfeksiyonlarda, yaprak lekesi semptomları görülebilir.
Tüm küçük tahıllar ve otlar patojen konakçılardır ve bir ürün rotasyonu sisteminde kaçınılmalıdır. Çok az bakteri ilacı mevcuttur (bakır bazlı). En etkili önlemler, dirençli çeşitlerin ve sağlıklı tohumların kullanılması ve mahsul kalıntılarının ve yabani otların yönetilmesidir.
Son olarak, virüs hastalıkları için kontrol önlemleri yoktur. Sonuç olarak, koruyucu önlemler çiftçinin tek seçeneğidir. En etkili önlem, dirençli çeşitlerin kullanılması ve virüsü taşıyabilen ve bulaştırabilen gönüllü buğday bitkileri ve böceklerinin kontrolüdür. Çeşitli viral hastalıklar buğdayı etkilerken, Arpa Sarı Cüce ve Buğday Çizgili Mozaiği en önemlileri olarak kabul edilir.
Buğdaydaki en yaygın ve önemli zararlılar
Böcekler genellikle buğday mahsulleri için büyük bir sorun teşkil etmez. Bir istilanın şiddeti, farklı coğrafi bölgeler arasında yıldan yıla değişebilir ve tarlada yetiştirilen mahsul türlerinden etkilenebilir. Buğdayın monokültürü veya sadece küçük taneli tahıllar, daha büyük, daha tehlikeli bir buğday böceği popülasyonuna yol açabilir. Bunlar arasında Buğday kesik sineği, Buğday ekin saparısı, Tripler, Yaprak Bitleri, Tarla Kurtları, İstilacı solucan, Buğday yaprak sülüğü, Helicoverpa türleri ve Akarlar bulunur. Büyük bir popülasyonda, kök-ur Nematodları (Meloidogyne spp.) ayrıca tüm buğday türlerinde önemli sorunlara neden olabilir.
Hesse Sineği
Buğdayın en yıkıcı zararlılarından biri olarak kabul edilir ve mahsulün (kış, ilkbahar ve makarnalık) yetiştirildiği çoğu bölgede nüfusu olduğu bildirilmiştir. Kuzey Afrika ve ABD’de (Orta Batı eyaletleri) ciddi istilalar bildirilmiştir. Böcek aktivitesine bağlı kayıplar sonbaharın başlangıcında daha da uzar (10). Yetişkinler küçük sivrisineklere benzer.
Bitkilerdeki hasar, larvaların düğüm yakınındaki yaprak kılıfında beslenmesinden kaynaklanır. Saldırı buğdayın fide aşamasında gerçekleştiğinde bitki ölümüne neden olabilir. Kardeşlenmeden sonra olursa bitkiler zayıflar, gövdelerin büyümesi etkilenir ve hasata yakın yatarlar (11).
Riski azaltmak için Hesse Sineği popülasyonunun bittiği tarihten sonra ekmeyi seçebilirsiniz (Kuzey yarımküre için Ekim ayı başı, ülke başına kontrol edin 12). Hesse Sineğinin buğdayda önemli sorunlara neden olduğu bölgelerde toprak işleme sistemlerinden kaçınılmalı ve gönüllü buğday bitkileri kontrol edilmelidir. İlkbaharda, çiftçinin tarlasını keten tohumu (böceğin kışlayan formu = puparium) için araştırması, popülasyonu tahmin etmesi ve acil kimyasal kontrole ihtiyaç olup olmadığına karar vermesi gerekir. Böcek için kayıtlı bazı tohum tedavileri ve yaprak böcek öldürücüler vardır. Yine de, her bir önlemin orta düzeyde etkinliği nedeniyle, diğer mahsul yönetimi uygulamalarıyla birlikte kullanılması tavsiye edilir. Mahsul rotasyonu ve ihtiyatlı azotlu gübreleme faydalı olabilir.
Referenslar:
- https://www.canr.msu.edu/wheat/uploads/files/Wheat-101-report-2021-final%20-%20web.pdf
- https://www.agric.wa.gov.au/spring/managing-powdery-mildew-wheat
- https://iiwbr.icar.gov.in/wp-content/uploads/2018/02/EB-52-Wheat-Cultivation-in-India-Pocket-Guide.pdf
- https://ahdb.org.uk/knowledge-library/septoria-tritici-in-winter-wheat
- https://agriculture.vic.gov.au/biosecurity/plant-diseases/grain-pulses-and-cereal-diseases/leaf-rust-of-wheat
- https://www.canr.msu.edu/wheat/disease/
- https://www.udel.edu/academics/colleges/canr/cooperative-extension/fact-sheets/fusarium-head-blight-management-in-wheat/
- https://grdc.com.au/resources-and-publications/grownotes/crop-agronomy/northernwheatgrownotes/GrowNote-Wheat-North-09-Diseases.pdf
- https://wheat.pw.usda.gov/ggpages/wheatpests.html#common
- https://ipm.ca.uky.edu/content/hessian-fly-wheat
- https://extensionpublications.unl.edu/assets/pdf/g1923.pdf
- https://extension.psu.edu/hessian-fly-on-wheat
Simón, M. R., Börner, A., & Struik, P. C. (2021). Fungal Wheat Diseases: Etiology, Breeding, and Integrated Management. Frontiers in Plant Science, 12, 498.
Buğday Hastalıkları ve Zararlıları