Özet & Detaylar
Philip Zimbardo, Stanford Üniversitesi'nin Psikoloji Departmanı'nın bodrum katına inşa edilen sahte bir hapishanede, gardiyanlar ve mahkumlar olarak davranmalarını sağlayacak şekilde, 2 hafta sürecek olan deneyi için 24 kişiden oluşan bir grup erkek üniversite öğrencisini deneyinde kullandı. Denek olarak kullanılmayı kabul eden bu öğrencilere yüklü bir miktarda para ödemeyi vaat eden Zimbardo, şart olarak ise mahkumlara, gardiyanların emirlerini dinlemelerini; gardiyanlara ise mahkumlara karşı sert olmalarını fakat şiddetten uzak durmalarını söyledi.
Zimbardo ve ekibi, bu sosyal psikoloji deneyini gerçekleştirmek amacıyla her detayı ince ince düşündü. Öyleki, bu deneyde gardiyan rolünü üstlenen öğrencilerin gözündeki kocaman çerçeveli güneş gözlükleri, bu gardiyanların duygularının mahkumlar tarafından anlaşılamaması için bilinçli olarak kullanıldı.
Mahkum rolündeki deneklerinin tutuklanma işlemini, Palo Alto polisi, Zimbardo ile anlaşmalı olarak yaptı ve mahkumları silahlı soygun suçuyla suçladı.. Bir suçlunun emniyette gördüğü tüm prosedürler –parmak izi, fotoğraf- ve hapishaneye iade işlemleri tam olarak ne ise, aynıları bu denekler üzerinde de uygulandı. Hapishanede kalacakları hücreler ise bilerek küçük ve dar olarak seçildi..
Gardiyan görevi verilen deneklere ise üniforma, cop ve göz temasından kaçmaları için gözlük verildi. Mahkumlara karşı kesinlikle taviz vermemeleri, düzeni sağlamaları ve mahkumlara numaraları le hitap etmeleri tembihlendi. Fakat nasıl davranmaları gerektiği, düzeni nasıl sağlayacakları konusunda herhangi bir talimat verilmedi.
Deneyin daha ilk gününün gecesinde, saat 2:30 da düdükler çalınarak mahkumlar, sayımlardan ilki için uykularından sertçe uyandırıldı. Sayımlar, mahkumların numaralarıyla ilişki kurmasına olanak sağladı. Mahkumlar her ne kadar halen özgür olduklarını savunsa da, gardiyanlar rollerine çoktan alışmışlardı bile. Bu gelişmeler sonrasında mahkum rolündeki deneklerden 2-3 tanesi ağlamaya başlamış, hatta durumu daha da kötüye giden bir tanesi sinir krizi geçirerek, deneyi bırakmak istemiştir. Peki mahkum rolündeki denekler daha ilk günden deneyi bırakma noktasına gelecek ne yaşamışlardı? Kamuoyuna açıklananların dışında neler dönüyordu bu hapishanede?
Diğer Adları: The Stanford Prison Experiment
Senaryo: Tim Talbott, Philip Zimbardo
Ödüller: 4 ödül & 3 Adaylık.
Resimler
"Stanford Hapishanesi Deneyi" filmine ait 4 adet görsel bulundu.