(Alm. Kreisdiagramm, n; Fr. graphique circulaire, f; diagramme circulaire, m; diagramme en secteurs, m; İng. circular diagram; circular percentage chart; pie chart; sectogram; sector diagram)endst. Frekans dağılımlarında bir grubun ait olduğu kütledeki büyüklüğünü pasta dilimi şeklinde gösteren dairesel diyagram; eşanlam: pasta grafik. [1]
Pasta grafiği (veya daire grafiği); sayısal orantıyı göstermek için dilimlere bölünen dairesel bir istatistiksel grafiktir. Bir pasta grafikte, her dilimin yay uzunluğu (dolayısıyla merkez açısı ve alanı) temsil ettiği miktar ile orantılıdır. Dilimlenmiş bir pastaya benzemekle birlikte, sunulma biçiminde farklılıklar vardır. [2]
Orantılı alan grafiği, bir veri kümesinin bileşenlerinin birbirlerine göre ve bütün kümeye göre göreceli boyutlarını göstermek için kullanılır. Birkaç (genellikle altıyı aşmayan) parçaya ayrılmış bir daire (disk) oluşur. Her bir kesimin alanı (dilim veya kama olarak adlandırılır), temsil ettiği bileşen tüm veri kümesidir, bu da çemberin aynı yüzdesidir. En önemli bölüm genellikle saat 12 yönünde gösterilir ve birbiri ardına her bir daha az önemli bölüm saat yönünde ilerletilir. Daire diyagramı, daire grafiği, pizza grafiği veya sektör grafiği de denir. [3]
(Fr. qualité dictée par le marché; İng. market-driven quality)endst. Kuruluşların müşteri tatmini üzerinde yoğunlaşması sonucunda müşterinin kalite gereksinimlerini karşılayan bir ürün veya hizmetin yaratılması. [1]
Piyasayı fiyatlandırma ve bir işletmenin ürünleri için geçerli olan kalite standartlarını belirlemek olarak tanımlanır. [2]
(Alm. Marktsegmentierung, f; Fr. segmentation du marché, f; İng. market segmentation)endst. Piyasayı tanımlanabilir gruplara ayırma ve bu grupların pazarlama amacıyla kullanılması, pazar bölütlendirme. [1]
Büyük (geniş), homojen bir pazarı; benzer ihtiyaçlara, isteklere veya talep özelliklerine sahip açıkça tanımlanabilir parçalara ayırma ve tanımlama işlemi. Pazar bölümlendirmenin amacı hedeflenen segmentteki müşterilerin beklentilerini tam olarak eşleştiren bir pazarlama karması tasarlamaktır. Tüm pazarın ihtiyaçlarını karşılayacak kadar büyük şirketlerin çoğu, toplam talebi kesimlere ayırmalı ve şirketin en iyi donanıma sahip olduğu kategorileri seçmelidir.
Pazar segmentasyonunu etkileyen dört temel faktör:
Pazar segmentasyonu, normalde varolan ve potansiyel müşterileri kapsayan geniş bir tüketici veya işletme pazarını, paylaşılan bazı özelliklere dayalı olarak tüketicilerin (segmentler olarak da bilinir) alt gruplarına bölme işlemidir. Segmentasyonun genel amacı, yüksek verimli segmentleri belirleyerek, yani en çok kârlı veya büyüme potansiyeline sahip olan segmentler, bunların (yani, hedef pazarlara dönüşecek şekilde) özel ilgi için seçilebilmesidir. [3]
(Alm. Pareto-Effizienz, f; Pareto-Optimum, n; Fr. optimum de Pareto, m; İng. Pareto efficiency; Pareto optimality)endst. 1. Oyun kuramında bir sonucun optimal çözüm olabilmesi için en az diğer tüm ölçütler kadar iyi ve en az bir ölçütten de daha iyi olması durumu. 2. Toplumdaki üretici, tüketici ve faktör sahiplerinden birinin durumunu kötüleştirmeden bunlardan bir başkasınınkinin durumunu iyileştirmenin mümkün olmadığı özkaynak tahsisi durumu. [1]
Ekonomik verimlilik durumunun (birinin durumunu daha da kötüleştirmeden başkasının durumunun iyileşemeyeceği durum) oluştuğu koşullardır. Ayrıca Pareto Optimal veya Pareto Optimumluğu denir. [2]
Pareto verimliliği, optimum pareto veya pareto optimumu toplumdaki üretici, tüketici ve faktör sahiplerinden birinin durumunu kötüleştirmeden bunlardan bir başkasınınkinin durumunu iyileştirmenin mümkün olmadığı kaynak tahsisi durumu. Yani toplumdaki bireylerden en az birinin refahını azaltmadan diğer birinin refahını artırma imkânı yoksa o toplumun refahı optimumdur. Pareto optimumunun gerçekleşmesi için hem üretimde hem de tüketimde etkinlik sağlanmalıdır.
Pareto etkinliğinin üç unsuru vardır:
►Üretimde etkinlik
►Tüketimde etkinlik
►Üretimde ve tüketimde eşanlı etkinlik
Pareto etkinliğinde üretilen mal ve hizmetlerin toplumdaki kişiler arasında etkin dağılımına ve üretim faktörlerinin, çeşitli mal ve hizmetlerin dağılımını nasıl yaptığına bakılır. [3]
(Alm. Losgröße, f; Fr. taille du lot, f; effectif du lot, m; İng. batch size; lot size)endst. Yığın halinde stoklanan ya da işlenen aynı tür ürün grubundaki ürün sayısı. [1]
Tedarik zincirinin bir bileşeninin herhangi bir anda ürettiği yada sipariş verdiği miktardır. Örneğin, günde ortalama 4 yazıcı satan bir bilgisayar mağazası ele alalım. Mağaza müdürü her sipariş verdiğinde imalatçıdan 80 yazıcı istemektedir. Ortalama günlük satış miktarı 4 olduğuna göre, mağazanın tüm partiyi satması için ve yeni bir sipariş vermesi için geçmesi gerekli ortalama süre 20 gündür. [2]
Bir seferde sipariş verilmesi gereken miktardır. Parti büyüklüğünün belirlenmesi, sipariş büyüklüğünün belirlenmesi sürecidir. [3]
(Alm. Pareto-Diagramm, n; Fr. diagramme de Pareto, m; İng. Pareto chart; Pareto diagram) 1. endst. Bir olaya sebep olan faktörlerin analizinde belirlenen neden sınıflarının ya da tiplerinin oluş sıklıklarını gösteren, nedenlerin en sık rastlanandan başlanıp azalan sıklığa göre sıralandığı özel bir histogram. 2. müh. İstatistikte, sıklıkları büyükten küçüğe doğru dizerek çubuk yükseklikleri ve bunların birikimli değerlerini bir eğriyle gösteren grafik gösterim. [1]
Vilfredo Pareto’nun adını taşıyan bir Pareto grafiği, hem sütun hem de çizgiler içeren, bireysel değerlerin azalan düzende sütunlarla ve kümülatif toplamın da çizgiler ile gösterildiği bir çeşit grafiktir.
Sol dikey eksen ortaya çıkma sıklığıdır, ancak alternatif olarak maliyet veya başka bir önemli ölçü birimi temsil edebilir. Sağ dikey eksen toplam oluşum sayısının, toplam maliyetin veya belirli ölçüm biriminin toplamının birikimli yüzdesidir. Sebepler azalan sırada olduğu için, toplu fonksiyon içbükey bir fonksiyondur. Aşağıdaki örneği ele alırsak, geç varış sayısını % 78 oranında azaltmak için ilk üç sorunun çözülmesi yeterlidir.
Pareto grafiğinin amacı, genellikle bir dizi faktör (genellikle büyük) arasından en önemlileri vurgulamaktır. Kalite kontrolde, genellikle kusurların en yaygın kaynağını, en yüksek kusur türü veya müşteri şikayetlerinin en sık sebepleri vb. temsil etmektedir. Wilkinson (2006), Pareto grafiğindeki her bir sütun için istatistiksel olarak kabul limitleri (güven aralıklarına benzer şekilde) üretmek için bir algoritma geliştirmiştir.
Bu çizelgeler, Apache OpenOffice/LibreOffice Calc, Microsoft Excel, Tableau Software gibi görselleştirme gereçleri, özelleştirilmiş istatistiksel yazılım araçları ve çevrimiçi kalite şeması sağlayıcıları gibi basit elektronik tablo programlarıyla oluşturulabilir.
Pareto grafiği, kalite kontrolünün yedi temel aracından biridir.[2]
Kalite kontrolündeki yedi araçtan birisi, oluşum sayısına göre varyansı gösteren bir çubuk grafiktir. En büyük iyileştirme fırsatlarını belirlemek ve ‘’önemli azınlık’’ları ‘’önemsiz çoğunluk’’tan ayırmak için değişkenler, azalan düzende gösterilir.[3]
Pareto diyagramı, genel etkiye katkıda bulunan çeşitli faktörlerin etkilerinin büyüklüğüne göre sırayla düzenlendiği sütun grafiği türüdür. Bu sıralama, “önemli azınlıktan” (en çok dikkat çeken faktörler) “faydalı çoğunluk” (yararlı olduğunu bilen ancak nispeten daha küçük bir etkiye sahip olan faktörlerden) belirlemeye yardımcı olur. Bir Pareto diyagramının kullanılması, bir ekibin çabalarını, en fazla etkiye sahip olan faktörlere yoğunlaştırmasına yardımcı olur. Ayrıca bir takıma belirli alanlara odaklanmanın mantığını iletmesine yardımcı olur. [4]
(Alm. Zeitwert des Geldes, m; Fr. valeur temporelle de l’argent, f; İng. time value of money)endst. Paranın, geçmişteki, bugünkü ve gelecekteki değerinin, faize ve zaman aralığına bağımlı ilişkisi. [1]
Paranın zaman değeri, parayı daha sonra almak yerine şimdi almanın daha büyük yararını anlatır. Zaman tercihi üzerine kurulmuştur.
Paranın zaman değeri ilkesi faizin neden ödendiği veya kazanıldığını açıklar: Faiz, banka mevduatında veya borcunda olsun, mevduat sahibini veya borç vereni paranın zaman değeri için tazmin eder.
Aynı zamanda yatırımın temelini oluşturur. Yatırımcılar, gelecekteki yatırımlarında olumlu bir getiri bekledikleri takdirde paralarını şimdi harcamaktan vazgeçmeye hazırdırlar.[2]
Bir yatırımcı ya da borç verenin, yatırım ya da kredi tamamen telafi edilene kadar beklemesi gereken zamandaki fiyat. PZD, daha önce alınan paranın, daha sonra alınan aynı miktarda paradan daha fazla değere sahip olduğu konseptine dayanmakta, çünkü bu para zamanla faiz kazanmak üzere ‘kullanıma sokulabilir (istihdam edilebilir).’ Bileşik faiz olarak hesaplanır.[3]
Paranın zaman değeri (PZD), potansiyel kazanç kapasitesi nedeniyle, şu anda mevcut olan paranın gelecekteki aynı miktardan daha değerli olduğu fikrindedir. Finansın bu temel ilkesi, sağlanan paranın faiz kazanabildiğini, herhangi bir para miktarı ne kadar erken alınırsa o kadar değerli olduğunu kabul eder. PZD’ye mevcut indirgenmiş değer denir.[4]
(Alm. P-Diagramm, n; Fr. graphique en P, f; İng. fraction defective chart; p-chart; percent chart; proportion chart)endst. Bir sürecin kontrolünde, hatalı örnek sayısının örneklem büyüklüğüne bölünmesiyle bulunan hata oranını izlemek üzere kullanılan kalite kontrol diyagramı, kusurlu oranı diyagramı. [1]
İstatistiksel kalite kontrolde p-grafiği, uygun olmayan numune oranının, uyumsuz birimlerin sayısının örneklem büyüklüğüne oranı (n) olarak tanımlandığı bir örneklemdeki, uyumsuz birimlerin oranını izlemek için kullanılan bir kontrol grafiğidir.
P-grafiği, yalnızca bir veya daha fazla go-no go göstergesi veya testi ile belirlenen “geçer / başarısız” tipi incelemeleri, spesifikasyonları verilere, onlar grafikte çizilmeden önce etkili biçimde uygular. Diğer kontrol grafik türleri, sorun gidermeyi doğrudan bu tablolardan mümkün kılarak, çalışma altındaki kalite karakteristiklerinin büyüklüğünü gösterir.[2]
Kalite kontrolünde, bir numunedeki birimlerin yüzde kaçının arızalı olduğunu bularak bir sürecin kararlılığını belirlemek için kullanılan kontrol tablosu. P şeması veya orantı şeması olarak da adlandırılır.[3]