Sözde “estetik” hareket, 19. yüzyılın ortalarında Büyük Britanya’da ortaya çıktı. Sadece resmi değil; edebiyatı, modayı, mimariyi ve dekoratif sanatı da etkiledi. Gösterişli Victoria muhafazakârlığını güzellik ve kendini ifade etme arzusuyla karşılaştıran estetizm, sosyal ve ahlaki eğilimleri reddetti ve “sanat için sanat” yaratma fikrini ilan etti.
Sanat hareketinin destekçileri, Ön-Rafaellerin eserlerine, ortaçağ geometrik desenlerine ve Japon ustaların resimsel geleneklerine güveniyorlardı. Sanatı günlük yaşamın bir parçası haline getirmek isteyen ustalar; tabak, mobilya, seramik, duvar kağıdı ve halı gibi ev eşyalarının imalatında yeni yaklaşımlar icat ettiler.
Estetik hareket, 1851’de Londra’da düzenlenen Tüm Ulusların Büyük Endüstriyel Eserleri Sergisi ile başladı. Kraliyet ailesinin temsilcileri tarafından düzenlenen bu büyük etkinlik, hem tasarım endüstrisi hem de görsel sanatlar için bir dönüm noktası oldu. Büyük Sergi’de sunulan el sanatları ve resim örnekleri, çoğunlukla Victorya standartlarında tipik olan oldukça yüzeysel ve muhafazakâr bir tasarım tavrı sergiledi. Sanatçı ve eleştirmen John Ruskin tarafından belirtildiği gibi, bu “tasarımın insanlıktan çıkarılmasına”, öngörülebilirliğine ve tekrarlanabilirliğine tanıklık etti. Yani sanat daha çok ahlaki ve toplumsal amaçlara hizmet ediyordu ve resimdeki akademizm, aslında, içinden çıkılmaz bir hal almıştı. Fakat estetik bir isyana inanan sanatçılar da vardı.
Estetiğin öncüsü, kendilerine Ön-Rafaelcilerin Kardeşliği adını veren bir grup sanatçıydı. Bu topluluk, 1848’deki Büyük Sergi’den birkaç yıl önce ortaya çıktı ve Orta Çağ estetiğini, romantizmini, görsel kavramlarını ve zengin renklerini ön plana çıkardı. On yıl sonra, Kardeşlik üyeleri tarafından yaratılan eserler çok popüler oldu; böylelikle, ön-Rafaelciler aslında ilk Avrupa avangardı oldular.
Kardeşliğin çöküşünden sonra, Dante Gabriel Rossetti’nin etrafında William Morris ve Edward Burne-Jones’u içeren yeni bir genç ustalar grubu oluştu. Ardından, bu yeni genç ustalar grubu, Ruskin’in endüstriyel dekoratif sanat üretimini zanaat için bırakmayı, zanaatkârları sanatçı statüsüne yükseltme ve aynı zamanda uygun fiyatlı el sanatları yaratma konusundaki fikirlerini destekledi. Dahası, Rossetti’nin iri gözlü, hafif elbiseler giymiş hoş kızıl saçlı kadınları tasvir eden portreleri, yeni güzellik ideallerine ilham oldu ve Viktorya döneminin muhafazakâr sertliğine adeta meydan okudu.
Japonya ile yapılan ticaret sonucu Japon ürünleri İngiliz pazarlarında çok fazla yer almaya başladı. Bununla birlikte Japon ürünleri estetikçiliğin gelişimine büyük katkı sağladı. Ayrıca, Anglo-Japon stili, Japon sergisinin sunulduğu Londra’daki 1862 Uluslararası Sergisinden sonra çok popüler oldu. Hem sanatçılar hem de tüketiciler, yuvarlak geometrik desenler ve stilize doğal motifler, sadelik, zarafet ve formların eksiksizliği ile büyülendi. Japon ekranları, yelpazeler, şemsiyeler, baskılar, porselenler, mobilyalar; beğenilen ve toplanan nesneler haline geldi. İngiliz sanatçılar, örneğin James Whistler, Japon tasarımına ait nesneleri resimlerinde konu olarak kullanmaya başladılar, kompozisyonlarında ve bakıcılarının kostümlerinde Japon estetiğini kullandılar.
Estetizmden bahsetmişken, Sir Kutts Lindsay ve eşi Blanche tarafından kurulan Londra Grosvenor Galerisi’nin bu harekette oynadığı muazzam önem göz ardı edemez.
1877’de Bond Caddesi’nde açılan galeri, esas olarak Kraliyet Sanat Akademisi’nin klasik kanonlarına karşı çıkan sanatçılara eserlerini halka sunma fırsatı verdi. Grosvenor Galerisi’ndeki sergiler; James Whistler, Albert Moore, George Frederick Watts ve Edward Burne-Jones gibi estetikçi sanatçıların kariyerlerinde önemli bir rol oynamıştır.
Sadece galeride temsil edilen sanatçılar ilerici değildi: Grosvenor salonları elektrik lambalarıyla aydınlatıldı (ilk kez galeri pratiğinde) ve o zamanın sergileri için olağan olan tüm duvarı kaplayan goblenin aksine, resimler arasında aralıklar ortaya çıktı.
Grosvenor Galerisi’nde sergilenen eserler, sadece Viktorya döneminin saygın halkını şok etmekle kalmadı, eleştirmenlerin de öfkesini uyandırdı. Estetikçilik hareketini ilk başta mümkün olan her şekilde memnuniyetle karşılayan John Ruskin bile, 1877’de galeriyi açan sergilerinde Burne-Jones ve James Whistler’ın eserlerine kızmıştı. Whistler’ın “Nocturne: Blue and Gold — The Old Battersea Bridge” (1872-1875) adlı resmini betimleyen Ruskin, pek çok sert söz kullandı:
“Şimdiye kadar birçok Cockney’nin kibirini gördüm ve duydum, ama engerek’in bunu istemesini hiç beklemiyordum. Halkın yüzüne bir kap boya atmak için iki yüz gine…”
Sonra Whistler; Ruskin’e karşı, eleştirmenin popülaritesini kötü etkileyen bir dava açtı. Whistler’ın Nocturne‘unu, Ukiyo-e Katsushiki Hokusai’nin ustası olan idolünün sanatının etkisi altında çizdiğini ve resmi kompozisyon olarak Japon eseri “Mannen Bridge in Fukagawa“ya yaklaştırdığını anlıyoruz.
Estetik hareket sayesinde tasarımcılar tanınmaya başladı: İç tasarım ayrı bir faaliyet haline geldi. “Meslek” sütununa “tasarımcı” yazan ilk kişi William Morris’ti. Rossetti’nin daha sonra hatırladığı gibi, “Bir akşam bir araya geldik, eski günlerde sanatçıların her türlü dekoru ve mobilyayı nasıl geliştirdiğini konuştuk ve birisi şaka olarak beş sterlinle kendi şirketimizi kurmayı önerdi.” Böylece, dostluk ziyafeti Morris, Marshall, Faulkner & Co (daha sonra Morris & Co) için doğum yeri oldu. Şirket, Ruskin’in fikirlerini uygulamaya ve İngiliz tüketicinin üretime yönelik tutumunu değiştirmeye ve ayrıca müşterilere orta sınıf için uygun fiyatlı dekoratif el yapımı ürünler sunmaya kararlıydı.
Aynı zamanda Christopher Dresser, Walter Crane ve Edward William Godwin kariyerlerine başladılar. Hepsi, yazar ve oyun yazarı Oscar Wilde’ın, içinde yaşayanlara ilham veren ve estetik zevk veren “güzel ev” hakkındaki fikirlerini hayata geçirmeye çalıştı.
William Morris ve diğer sanatçılar için ilk ciddi tasarım projesi, arkadaşı ve mimari akıl hocası Philip Webb ile işbirliği içinde inşa edilen Morris’in Red House’uydu. İnşaat çalışmalarının sonunda, Morris’in Oxford arkadaşı sanatçı Edward Burne-Jones ve eşi Georgiana’nın yanı sıra öğretmen ve ortak sanatçı Dante Gabriel Rossetti ve sanatçı eşi Lizzy Siddal, Red House’a geldi. Hepsi evin iç tasarımında yer aldı: mobilyalara, duvarlara ve tavanlara freskler çizdiler ve Morris; duvar kağıdı, kumaş ve duvar halıları için ilk eskizlerini yarattı.
Uzun yıllar sonra Morris, nihayet 1888’de kurulan Sanat ve El Sanatları yaratıcı derneğinin başına geçti. Daha önce kurulmuş iki derneğin temsilcilerini içeriyordu – Sanat İşçileri Loncası’ndan genç mimarlar ve On Beşler Grubu üyeleri. tasarımcı Lewis F. Day ve illüstratör Walter Crane tarafından yönetildi. 19. yüzyılın sonunda; estetikçilik, kamusal zarif mobilyalar sunan birçok mağazayı işgal etti. Kadınlar geçmişte korseleri bıraktı ve onları memnun etmek için moda evleri narin çiçekler ve nakışlarla süslenmiş gevşek, hafif kıyafetler sunmaya başladı.
Kadife ceketler, yumuşak ipek kravatlar ve pantolonlar; züppenin gardırobunda belirdi. Estetik hareketin en parlak modacılarından ve hayranlarından biri, abartılı kıyafetleriyle sık sık alay edilen yazar ve oyun yazarı Oscar Wilde’dı. Hem o hem de meslektaşları, özellikle popüler Punch dergisi tarafından sıklıkla alay edilen ve hatta Patience komik operasında Gilbert ve Sullivan tarafından oynanan şehvetli pasajlarla dolu şiirler ve nesir besteleyerek edebiyata estetiği getirdi.
Sanatın kendi içsel değerine sahip olduğu fikri, estetizmi ahlaki veya tarihsel öneme sahip olma zorunluluğundan kurtardı. Böylelikle, tarihsel ve mitolojik temalarıyla klasisizm ve akademizmin reddi, sanatçılar için hayati bir hal aldı. Sonuç olarak; estetik, sanatçının yaratıcı düşüncelerini ifade etme yolunu seçme özgürlüğüne sahip olması gerektiği sanata yeni fikirler getirdi.