Geçmişten günümüze birçok araç uçsuz bucaksız evreni keşfetmek için uzaya gönderildi. Bu araçlar Merkür, Venüs, Mars, Neptün, Satürn, Plüton ve Ay hakkında veriler topladı ve bugün de toplamaya devam ediyor.
NASA/JPL/Space Science Institute - Jüpiter’in NASA’ya ait Cassini uzay aracı tarafından Aralık 2000’de çekilen fotoğrafı
Jüpiter’in Rengindeki Değişimi Gözlemleyin
Güneş Sistemi’nin en büyük gezegeni Jüpiter, üzerindeki renkli şeritler ve Büyük Kırmızı Leke ile gökyüzü gözlemcilerine hayli ilginç görüntüler sunar. Jüpiter’in atmosferindeki, ekvatora paralel açık ve koyu renklerdeki şeritlerin renginin atmosferdeki gazların türü ve sıcaklığı ile ilişkili olduğu düşünülüyor.
Jüpiter’in ekvator bölgesi genellikle beyaz renkte görünür. Ancak geçmişte yapılan gözlemler bu bölgenin renginin bazı zamanlar sarı-kahverengiye döndüğünü gösteriyor. Yakın zamanda sonuçları yayımlanan bir araştırma ise yaklaşık olarak her 6-7 yılda bir Jüpiter’in ekvator bölgesinin renginin beyazdan sarı-kahverengiye döndüğünü gösteriyor. Araştırmacılar 2019-2021 yıllarında bu bölgenin renginde bir değişim meydana geleceğini tahmin ediyor.
Jüpiter’in atmosferindeki sıcaklığı düşük bölgelerde amonyak yükseldikçe soğur ve yoğunlaşarak donmuş amonyak kristalleri içeren ve beyaz renkte görünen bulutları oluşturur. Jüpiter’in atmosferindeki sıcak bölgelerdeyse amonyak bulutları buharlaşır ve atmosferdeki fosfor, kükürt ve karbon atomlarının oluşturduğu bileşiklerin sarı-kahve renkleri ortaya çıkar.
Akşam Gökyüzünde Dört Parlak Gezegen
Haziran ayında Merkür, Mars, Jüpiter ve Satürn gece yarısından önce gökyüzünde. Merkür ay boyunca Güneş’in batışından sonra batı-kuzeybatı ufkunun üzerinde görülebilir. Günler ilerledikçe Merkür’ün gözlem süresi uzuyor. Gezegen 24 Haziran’da gözlem için hayli uygun konumda olduğu en büyük doğu uzanımına geliyor. Haziran ayında Güneş’in batışından sonra gökyüzünü süsleyen diğer gezegen Mars. Her geçen gün Mars ufkun üzerinde alçalırken Merkür yükseliyor. 18 Haziran’da ise her iki gezegen birbirine değecek kadar yakın görünümde.
Haziran boyunca neredeyse bütün gece gökyüzünde olan Jüpiter hayli parlak. Ayın başında gün batımından kısa süre sonra doğu ufkundan doğan gezegen, ilerleyen günlerde Güneş battığında doğu ufkunun üzerinde bulunuyor. Satürn ise Jüpiter’den yaklaşık iki saat sonra doğu ufkundan doğuyor ve gün doğumuna kadar gökyüzünde kalıyor. Satürn’ü, gökyüzünde çaydanlığa benzeyen şekliyle tanıyabileceğiniz Yay Takımyıldızı’nın yakınlarında bulabilirsiniz.
Venüs ise haziran ayında gün doğumundan önce kısa süreliğine görülebilir. Ancak gezegen ufkun üzerinde alçalmaya devam ettiğinden haziran ayının sonunda görülmesi hayli zorlaşıyor.
Ay 8 Haziran’da hava karardıktan sonra batı ufkunun üzerinde Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus ile birlikte görülebilir. 15 Haziran’da ise dolunay evresine yaklaşan Ay, Jüpiter ve Akrep Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Antares’in gökyüzünde oluşturduğu üçgen şeklini güney ufkunun üzerinde bulmayı deneyebilirsiniz.
16 Haziran’da Jüpiter, 18 Haziran’da Satürn ile gökyüzünde yakınlaşacak olan Ay’ı 17 Haziran’da her iki gezegenin ortasında bulabilirsiniz.
Kaynaklar:
Geçmişten günümüze birçok araç uçsuz bucaksız evreni keşfetmek için uzaya gönderildi. Bu araçlar Merkür, Venüs, Mars, Neptün, Satürn, Plüton ve Ay hakkında veriler topladı ve bugün de toplamaya devam ediyor.
Satürn ve ilkdördün evresindeki Ay 8 Eylül’de gökyüzünde birlikte görülebilir. 20 Eylül’de ise Ay ve Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran yakın görünümde. Her iki gökcismini gece yarısına yakın saatlerde batı ufkunun üzerinde görebilirsiniz. 23 Eylül sonbahar ılımı yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih.
Maden cevherlerinden metalleri özütlemek için mikroorganizmalardan yararlanılan yöntemler biyomadencilik olarak adlandırılır. Biyomadenciliğin yeryüzündeki tarihi 1950’lere kadar gider. Günümüzde bazı araştırmacılar Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) uzayda biyomadencilikle ilgili çalışmalar yapıyor.
Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusu olan RASAT, sekiz yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanarak görüntü almaya devam ediyor. TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) mühendisleri tarafından tasarlanıp büyük ölçüde ülkemizde üretilen RASAT, 17 Ağustos 2011’de Rusya’daki Yasny Fırlatma Üssü’nden uzaya fırlatılmıştı.
Gezegenler yıldızların, uydular da gezegenlerin etrafında dolanır. Peki büyük uyduların küçük uydulara sahip olması da mümkün müdür? Eğer bu tür “altuydular” sadece etrafında dolandıkları uydunun kütleçekimi etkisinde hareket etseydi cevap kesinlikle evet olurdu.
Merkür, ağustos ayında, yıl içinde gün doğumundan önce gözlemlendiği zamanlar arasında en parlak görünümde. Jüpiter ve Satürn ise Güneş’in batışından sonra gökyüzünde görülebilir.
Teknoloji mağazalarından bile kolayca satın alınabilen küçük boyuttaki döner kanatlı İHA’ların devasa yolcu uçaklarına büyük hasarlar vererek uçuş güvenliğini tehlikeye atabileceğini biliyor muydunuz?
Konya Bilim Merkezi tarafından ilki 2018’de düzenlenen Astrofest gökyüzü gözlem etkinliği bu yıl 12-14 Temmuz tarihleri arasında Kapadokya’da gerçekleştirildi. “Herkese biraz gökyüzü!” sloganı ile düzenlenen etkinliğe gençler aileleriyle birlikte katıldı.
20 yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanan Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) geçmişten günümüze birçok araştırmacı astronota ev sahipliği yapıyor. Çoğunlukla altı ay süren görevleri boyunca Dünya’dan uzakta kalan astronotlar, su ve hava gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için ISS’nin özel sistemlerinden yararlanıyor.
Şili’deki ALMA teleskoplarıyla gözlemler yapan bir grup gökbilimci, Dünya’ya yaklaşık 1500 ışık yılı mesafedeki genç bir yıldızın etrafında tuz molekülleri tespit etti. Dr. A. Ginsburg ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Astrophysical Journal’da yayımlandı.