Bağımlılık, bir maddenin veya herhangi bir şeyin kişiye fiziksel ve psikolojik zarar vermesine rağmen, kişinin bu şeyi bırakmayı veya bu şeyden uzaklaşmayı başaramamasıdır.
Bağımlılık nedir?
Bağımlılık, kişinin herhangi bir şeye karşı duyduğu aşırı ve zorlayıcı istektir. Bu istek, bir şeyi kullanma veya yeme şeklinde ortaya çıkabileceği gibi bir davranışı sürekli olarak tekrar etme isteği olarak da ortaya çıkabilir.
Bu durum, beyin, genetik, çevre ve bireyin yaşam deneyimleri arasındaki karmaşık etkileşimler sonucunda ortaya çıkar ve tedavi edilebilir. Bağımlılığı olan kişiler, bağımlılığa neden olan şeyden gördükleri tüm zarara rağmen bu şeye karşı aşırı miktarda ve karşı konulamaz bir istek duyarlar.
Kronik bir hastalık olarak görülen bağımlılığa karşı uygulanan tedavilerin, diğer kronik hastalıklara yönelik uygulanan tedaviler kadar başarılı olduğu düşünülür.
Eroin veya kokain gibi maddelere bağımlı olmak gibi, yemek yeme, kumar oynama veya tırnak yeme gibi durumlar da bağımlılık kategorisinde değerlendirilir.
Bağımlılık mı kötüye kullanım mı?
Bağımlılık ve kötüye kullanım iki farklı kategoridir. Kötüye kullanımda, kişi bir maddeyi yanlış veya fazla miktarda kullanır. Ancak bir maddeyi kötüye kullanan herkese bağımlı diyemeyiz.
Kişinin bu maddenin bağımlısı olabilmesi için bu maddeyi sürekli ve karşı konulamaz bir şekilde istemesi ve bu maddeden dolayı hayatının diğer alanlarını ihmal etmesi gerekir.
Örnek vermek gerekirse, bir kişinin bir gece dışarı çıktığında kokain kullanması kötüye kullanımdır. Fakat sürekli kokain kullanan ve sabahları bu yüzden işe gitmekte zorlanan veya işini aksatan bir kişi bağımlı olmuş olabilir.
Bağımlılık belirtileri nelerdir?
Bağımlılığın belirtileri, bağımlılık duyulan şeye göre değişir. Bununla beraber tüm bağımlılıklarda ortak olarak görülen belli başlı belirtiler şunlardır:
- Durdurulamaz şekilde bir maddeyi arama isteği
- Uyku ve iştah değişiklikleri
- Risk içeren davranışlarda bulunma
- Zararlı olmasına rağmen bir şeye devam etme
- Bu zararlı maddeyi veya şeyi içermeyen aktivitelere karşı ilgisini ve isteğini kaybetme
- İş veya ilişkilerinin zarar görmesine rağmen bir şeyi kullanmayı bırakamama
- İnkar
- Bir şeyi veya davranışı ailesinin, sevdiklerinin ve işinin önüne koyma ve ona öncelik verme
- Yoksunluk belirtileri gösterme
Bağımlılık nasıl anlaşılır?
Bağımlılığın, kişinin kendisiyle yüzleşmesi ve çözüm araması dışında anlaşılması ve teşhis edilmesi pek mümkün değildir. Bir problemi olan kişi profesyonel yardım almak istediğinde psikolog veya doktordan yardım isteyecektir.
Doktorunuz veya psikoloğunuz şikayetlerinizi dinledikten sonra bağımlı olduğunuz şeye göre teşhis koyacaktır. Bu bağımlılık, alkol, kokain, steroidler, tütün veya bir davranış olabilir.
Bağımlılık nasıl tedavi edilir?
Makalemizin başında da söylediğimiz üzere bağımlılık tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır. Bununla beraber bağımlı olan kişinin bu bağımlılıktan kurtulduktan sonra tekrar aynı sorunu yaşaması mümkündür.
Bu nedenle kişinin tamamen kurtulması için zamana ve özellikle de sevdiklerinin desteğine ihtiyacı vardır. Bağımlılığın tedavi edilmesinde yararlanılan yöntemler şunlardır:
- Özellikle bilişsel davranışçı terapiler bağımlılık tedavisinde faydalıdır. Kişi bu terapide, bağımlılığa neden olan düşünce ve davranışlarını anlayıp farkındalık geliştirebilir.
- Aile terapisi veya grup terapisi.
- Sanat terapisi.
Benzer yazılar:
- Anksiyete veya depresyon ilaçları. Kişiyi bağımlılığa iten neden anksiyete veya depresyon ise anksiyolitik ve antidepresan ilaçlardan faydalanılabilir.
- Madde bağımlılığında yoksunluk belirtilerini azaltacak ilaçlar.
- Hastane tedavisi. Ağır bağımlılıklarda kişinin yoksunluk belirtileri çok ağırsa, bu süreçte hastanede yatması gerekebilir.
Sonsöz
Bağımlılık gerçek bir hastalıktır ve birçok kişi bu hastalığın pençesinde yaşamaktadır. Ancak tedavi edilebilir ve üstesinden gelinebilir bir rahatsızlık olduğu için bağımlı kişi asla ümitsizliğe kapılmamalıdır.
Öncelikle, durumunuzu kabul etmeniz ve profesyonel destek almaya hazır olmanız önemlidir. Kendi gerçeğinizi kabul ettikten sonra bu rahatsızlığın kolaylıkla üstesinden gelebilir ve eskisi gibi refah dolu bir hayat sürebilirsiniz.
Ancak her şeyden önemlisi bağımlılık, başarısızlık veya değersizlik anlamına gelmez. Bu durumu asla utanç verici bir yafta olarak görmemeli ve gerçek bir hastalık olarak ele alarak tedavi olmalısınız.
Unutmayın, bağımlılık genetik, fiziksel ve psikolojik boyutları olan bir sorundur ve tamamen sizin tercihleriniz veya istekleriniz ile ilgili değildir. Bağımlı damgası yemekten korkmayın ve bu durumun bir kusur değil bir hastalık olduğunu kabul edin.
Kaynakça
2- Addiction