İsa'nın Oniki Havarisi Hz. İsa'ya en önce inanan 12 yakınıdır. Kelime «saf, temiz» anlamına gelen «huri» sözünün çoğuludur. Zamanla Havari sözü de çoğul yapılarak bu 12 kişiden «havariyun» (havariler) diye bahsedilmeye başlanmıştır. Bunlar: Petrus, Andreas, Yohanna, Filip, Küçük Yakup, Bartelmi, Torna, Matta, Sİmon, Yahuda, Büyük Yakup ve Yahuda'dır. Bu sonuncusu Isa'ya ihanet ettiği için yerine Matyas geçmiştir. Bazıları bunların arasına Paulus'u da dahil eder. Havarilerden Petrus, Yohanna, Matta ve Torna birer İncil yazmıştır. Aralarında bazı farklar olduğu için dördü birden esas İncil'i teşkil eder. Hz. İsa'nın Kudüs'e gelişinde Havarilerle beraber yediği yemek Hıristiyanlık tarihinde «son yemek» olarak tanınır. Çünkü Hz. İsa bundan sonra yakalanmıştır.
İslam tarihi kaynaklarında havari terimi, öncelikle Hz. İsa nın on iki yardımcısı için kullanılıyorsa da, Hz. Peygamber in İkinci Akabe Biatı ndan sonra Medinelilere vekil tayin ettiği üçü Evs kabilesinden, dokuzu da Hazrec kabilesinden olan toplam on iki kişiye de havari denilmektedir. Bazı İslami kaynaklar ise, Kureyş ten Ebu Bekir, Ömer, Osman, Ali, Hamza, Cafer b. Ebi Talib, Ebu Ubeyde b. Cerrah, Osman b. Maz un, Abburrahman b. Avf, Sa d b. Ebi Vakkas, Talha b. Ubeydullah ve Zübeyr b. Avvam dan oluşan on iki sahabiyi havari olarak adlandırmaktadır.
İncile göre Hz. Îsa, yeniden dirildikten sonra Mecdelli Meryeme ve başkalarına görünerek kendisinin dirildiğini bildirir; onlar da havarilere haber verirler, fakat havariler inanmazlar. Îsa onları imansızlıkları ve yürek katılıkları sebebiyle ayıplar (Markos, 16/9-14; Luka, 24/8-40). Yine de onlara ruhulkudüsü ve, Kimlerin günahlarını bağışlarsanız günahları bağışlanmış olur ve kimlerinkini alıkorsanız alıkonmuş olur diyerek bağışlama yetkisini verir (Yuhanna, 20/22-23).
Hz. Îsanın semaya urucundan on gün sonraya rastlayan Pentikost günü (Fısıh bayramından elli gün sonra kutlanan bayram) havariler ruhulkudüsle dolar ve her biri, büyük bir şevk ve heyecan içinde çeşitli milletlerin dillerini konuşup anlar hale gelir (Resullerin İşleri, 2/1-4). Daha sonra Kudüste ilk hıristiyan cemaatini oluşturan havariler dört bir tarafa dağılarak yeni dini yaymaya başlarlar. Daha ilk dönemlerden itibaren katakomplarda ve hıristiyan lahitlerinde havarilerin tasvirleri yapılmış, onlar, ayaklara kadar inen uzun elbiseleri ve üzerlerindeki atkılarla tasvir edilmiştir. Batıda ilk sekiz asrın abidelerinde havariler, Hz. Îsanın sağında veya solunda oturmuş ya da ayakta, bir kısmı sakallı, bir kısmı sakalsız, sol ellerinde genellikle bir cilt veya tomar yahut bir taç tutar vaziyette resmedilmişlerdir. Sembollerle ifade edildiklerinde ise altısı Hz. Îsanın sağında, altısı da solunda bulunan koyunlar şeklinde gösterilmişlerdir. Öte yandan her havarinin ayrı sembolü vardır. Simun Petrus anahtarlar, Andreas kılıç, Yakub (Zebedinin oğlu) isminin altına çizilmiş bir haç, Yuhanna içinden yılan çıkan bir kadeh, Filipus ucu gül gibi düğümlü bir haç, Bartolomeus bir kitap ve bir bıçak, Tomas bir gönye, Matta mızrak, Yakub (Alfeusun oğlu) hacı asası ve istiridye kabuklu şapka, Taddeus bir topuz, Gayyur Simun bir testere, Yahuda İskariyotun yerine seçilen Mattias ise bir balta ile sembolize edilmiştir.
Havârîlerin isimleri şunlardır:
1. Petrus veya Pierre: Asıl adı Kâmûsta (Şemûn), Lexiconda (Simon), Müncidde ise (Simân) olarak yazılıdır. Pekçok kimsenin îmâna gelmesine sebeb oldu. Antakyada büyük bir mâbed yaptı. Kırkıncı senede Romaya gitti. Birkaç kere Kudüse geldi. Altmış beşte Neron tarafından haça gerilerek îdâm edildi. Îsâ aleyhisselâm sanarak, Yehûdâyı da böyle çarmıha germişlerdi. Papaların birincisi sayılmaktadır. Mezarı üzerine Saint Pierre kilisesi yapılmıştır. Haziran ayının 29unda yortusu yapılır.
2. Yuhannâ: İbrânî dilinde Yahyâ demektir. Buna Johannes, Jean ve Jani de denir. Ortodokslar Juvan, İngilizler John, Ermeniler de Ohannes derler. Dört İncîli yazanlardan biridir. Îsânın aleyhisselâm teyzesinin oğludur. Yüz senesinde Efeste ölmüştür. Aralık ayının 27sinde yortusu yapılır.
3. Büyük Yakûb: İngilizler James, Fransızlar Jacque diyor. Yuhannânın kardeşidir. Temmuzun 25inde yortusu yapılmaktadır.
4. Filip:Anadoluda öldü. Mayıs ayının 5inci günü yortusu yapılmaktadır.
5. Toma veya Thomas: İran ve Hind taraflarına gidip, oralarda şehid edilmiş, Urfaya getirilmiştir. Aralık ayının 21inde yortusu yapılır. Barnabas İncîlinde bunun ismi yazılı değildir.
6. Andreas: Petrusun kardeşidir. André de denir. X şeklindeki çarmıha gerilerek öldürüldü. Kasım ayının 30unda yortusu yapılır.
7. Bartelemi veya Bartolome:71 senesinde Erzurumda şehid edildi. Ağustos ayının 24ünde yortusu yapılır.
8. Matthias veya Mathias: Dinden ayrılan, yâni mürted olan ve Îsâ aleyhisselâmın bulunduğu yeri az bir menfaat karşılığı, Yahûdîlere haber veren ve Allahü teâlâ tarafından onun şekline çevrilerek çarmıha gerilen Yudas Ishar Yot da denilen Yehûdânın yerine, Havârîler tarafından havârî seçilmiştir. Habeşe ve İrana gitmiş, 61de İranda şehid edilmiştir. Şubat ayının 24ünde yortusu yapılır. Îsâ aleyhisselâmdan sekiz sene sonra, ondan işittiklerini yazmış olan Mettâ veya Matthius (= Mathieu) başka olup, havârîlerden değildir ve yortusu Eylül ayının 21indedir.
9. Küçük Yakûp veya Jacque: 62 senesinde şehid edildi. Mayıs ayının ilk günü yortusu yapılır.
10. Simon veya Şemûn: Hazret-i Meryemin kız kardeşinin oğlu olduğu ve 107 senesinde şehid edildiği Kâmûsta yazılıdır. Müncidde ise buna Simân denilmektedir. Ekim ayının 28inde yortusu yapılmaktadır.
11. Yehûda veya Yudaş
:Küçük Yakûbun kardeşidir. Ekim ayının 28inde yortusu yapılmaktadır.
12. Taddeus (Thaddeus): Bunun havârî olduğu Markusun İncîlinde yazılıdır. Lukanın İncîlinde, bunun yerine Judas Yakobi yazılıdır. Mettânın İncîlinde ise (Lebbaus) denildiğini Knaurs Lexion bildiriyor.
Îsâ aleyhisselâmdan gördüklerini ve işittiklerini doğru olarak yazmış olan Barnabas, kendisinin on iki havârîden biri olduğunu bildiriyor (Bkz. Barnabas). Hıristiyan kitaplarında ise bunun yerinde Thomas yazılıdır. Îsâ aleyhisselâmdan işittiklerini yazmış olan Mettâ, Marko ve Lukanın havârî olmadıkları, yalnız Yuhannânın havârî olduğu kaynaklara göre bellidir.
-derlemedir.
Son düzenleyen Safi; 23 Temmuz 2016 20:49
"İnşallah"derse Yakaran..."İnşa" eder YARADAN.