Namazın içindeki vaciplerden birisinin unutularak veya yanılarak terk edilmesiyle sehiv secdesinin yapılması gerekir. Mesela dört veya üç rekâtlı namazda birinci oturuşun, vitir namazında kunut duasının, bayram namazlarında fazla tekbirlerin194, oturuşlarda et-Tahiyyatü’nün terk edilmesi durumunda sehiv secdesi yapılır.
Bir vacibin geciktirilmesinden dolayı da sehiv secdesi gerekir.
Mesela birinci ve üçüncü rekâtın secdesinden sonra bir miktar oturulması, sabah namazının ikinci rekâtından sonra üçüncü rekâta, akşam namazının üçüncü rekâtından sonra dördüncü rekâta, dört rekâtlı bir farzın son rekâtından beşinci rekât için ayağa kalkılması hep sehiv secdesini gerektiren durumlardır.
Zevâit tekbirleriyle ilgili geniş bilgi için bkz. “Bayram Namazının Kılmışı” bölümü.
Birinci oturuşta et-Tahiyyatü’yü okuduktan sonra yanılarak bir rükün eda edecek kadar bekleyip fazladan bir şey yapılmasıyla sehiv secdesi gerekir. Çünkü üçüncü rekâtın kıyamı geciktirilmiş olmaktadır. Bu meselede şöyle bir ölçü vardır: et-Tehiyyatü’yü okuduktan sonra:
“Allahümme salli alâ Muhammedin” cümlesinin
Üzerine “ve alâ âli Muhammedin” cümlesini eklemekle
sehiv secdesi gerekir. İmam-ı Âzam’dan bir rivayete göre, et-Tahiyyatü’den sonra bir harf dahi eklense yine sehiv secdesi gerekir.
Dört rekâtlı bir namazın ikinci rekâtından sonra oturulmayıp yanılarak üçüncü rekâta kalkmaya davranırken kıyama yakın bir duruma gelinmişse hemen oturulur, namaza devam edilir, daha sonra da sehiv secdesi yapılmaz. Ancak kıyama daha yakm bir vaziyete gelinmişse oturulmaz, üçüncü ve dördüncü rekât kılındıktan sonra namazın sonunda sehiv secdesi yapılır.
Bu arada şu hususu da haürlatmakta fayda vardır: ikinci rekâttan sonra oturmayıp kalkılınca üçüncü rekâtın sonunda da oturulmaz. Çünkü bundan sonra ancak dördüncü rekâün sonunda oturulur. Selamdan sonra sehiv secdesi yapılarak namaz tamamlanır. Çünkü bu halde vacip olan birinci oturuş terk edilmiş olmaktadır.
İkinci rekâttan sonra oturulmayıp kalkılır ve tam doğrulduktan sonra döner oturulursa bu durumda da üçüncü rekâtın kıyamının sonraya bırakılması söz konusu olacağından namazın sonunda sehiv secdesi yapmakla namaz tamamlanmış sayılır.
Fakat kılman namaz öğle ve yatsının ilk sünneti gibi nafile bir namaz ise ikinci rekâttan sonra oturulmayıp kalkılacak olsa tam kıyama varılıp doğ- rulsa bile üçüncü rekâtın secdesine varıncaya kadar hatırlandığı an dönüp oturulur, teşehhüt tamamlandıktan sonra üçüncü rekâta kalkılır. Bununla beraber üçüncü rekâtın secdesine varıncaya kadar dönmese de her iki hal için sehiv secdesi yaparak namazı tamamlar.