. Besin takviyesi olarak demir alınmasıyla bu eksikliğin birkaç hafta içinde giderilebildiği görülmüştür.
Saç kaybı veya mat, cansız saç, besin eksikliğinin ilk habercileridir. Saç kaybı demir eksikliğine işaret ettiği gibi vücutta diğer vitamin ve minerallerin de eksik olduğunun bir göstergesidir.
Amino Asitler: Saçın Yapı Taşları
Saçımız büyük oranda sülfür içeren amino asitler olan sistein ve metioninden oluşur. Bu amino asitler saç keratinini oluşturur ve aynı zamanda bağımsız keratin liflerini saça bağlarlar
Saçların uzaması ve gelişmesi için saç köklerinin (”foliküller”) sülfür içeren bu iki amino asitle birlikte C vitamini, E vitamini ile demir, çinko ve bakır minerallerine ihtiyacı vardır.
Sistein: Saçın temel yapı taşı
Pantotenik asit (B5 vitamini) ve akdarı tohumu ekstresi ile birlikte sistein takviyesinin alınmasının, diffüz gelişen, androgenetik alopesi (saç kaybı) hastası olan kadınlarda çok etkili olduğu kanıtlanmıştır.
Almanya’da yapılan bir çalışmada, diffüze gelişen saç kaybından mustarip kadınlara akdarı tohumu ekstresi, sistein ve pantotenik asit içeren 400 mg’lık bir preparat verilmiş ve saç gelişimi sadece 3 ay içerisinde normal seviyelerine geri dönmüştür. Akdarı tohumu ekstresi silikon bakımından zengindir ve saç gelişimini harekete geçiren bileşenler içerdiği kuvvetle muhtemeldir. Plasebo kontrollü yürütülen bu çalışmanın bulguları istatistiksel olarak önemlidir. Bu, sonuçların güvenilir kabul edilebileceği anlamına gelir.
Güçlü saçlar ve tırnaklar için metionin
Sülfür içeren ikinci önemli amino asit olan metionin; cildin, tırnakların ve bilhassa saçların temel yapısını oluşturan sülfür zincirlerini oluşturur. İtalya’da yapılan bir çalışma, metionin alımının sağlıklı saç gelişimini teşvik edebileceğini tespit etmiştir.
Saç ve tırnak gelişimiyle ilgili sorunlarda sistein ve metionin gibi sülfür içeren amino asitlerin, çinko ve B grubu vitaminler ile birlikte alınması önerilir.
Arjinin ve sağlıklı saç
Arjinin bilhassa dolaşım sistemi üzerinde etkili olan, yarı gerekli kategorisinde yer alan bir amino asittir. Arjinin, ince kan damarlarına genişlemeleri için sinyal gönderen NO (nitrik oksit) bileşenini sağlar. Bu kan damarları sadece uygun ölçüde genişleyebildikleri takdirde dokulara gerekli kanı ve besin maddelerini aktarabilirler.
Dolaşım, 2013 yılında yapılan yeni bir araştırmanın sonuçlarının da gösterdiği gibi, saç gelişimi açısından da önemlidir.
Saç gelişiminin desteklenmesi için Vitamin ve Mineraller
Demir Eksikliği: Saç kaybının yaygın nedeni
Ergenlik çağı ile menopoz dönemi arasındaki kadınların yaklaşık %75’inde demir eksikliği görüldüğü ispatlanmıştır. Bir eksiklik olarak değerlendirilemeyecek ölçüde düşük demir seviyeleri bile yoğun saç kaybına neden olabilir.
Zengin demir kaynakları arasında kırmızı et (sığır eti, domuz eti veya geyik eti) ve ıspanak yer alır. Çok miktarda sığır veya domuz eti tüketmeyenlerde sık sık demir eksikliği belirtileri görülür. Özellikle kadınların, demir bakımından yoğun bir beslenme uygulamaları önerilir. Bazı şiddetli saç dökülmesi (alopesi) vakalarında da günlük diyete demir takviye edilmesi faydalı olabilir.
E Vitamini: %50’mizde eksik – takviye almak saç kaybını yavaşlatabilir
E Vitamini hücre bütünlüğünde önemli bir rol oynayan ve ciltte ve saç foliküllerinde hassas hücreleri koruyan, yağda çözünen bir vitamindir. Popülasyonun yaklaşık %50’si, gerek kadınlar gerekse erkekler, tüketilmesi tavsiye edilen minimum günlük miktarda E vitamini almamaktadır. Üstelik bu istatistik sadece gelişmekte olan ülkeleri kapsamamaktadır. Nitekim Almanya hükümetinin desteğiyle hazırlanan Ulusal Tüketim Raporundaki (2008) sonuçlara göre 20.000 Alman vatandaşında da bu eksiklik gözlemlenmektedir.
E vitamini eksikliğinin sebep olduğu diğer sorunlar arasında saç uzaması ve gelişiminde bozulma da yer almaktadır. Sekiz aylık bir uygulama dönemini kapsayan bir çalışmada, E vitamini takviyesinin katılımcılar arasında saç gelişimini %42 oranında arttırdığı tespit edilmiştir.
C Vitamini
Almanya’da C vitamini eksikliği de çok yaygın şekilde görülmektedir. Tüm nüfus grupları içinde yaklaşık üç kişiden birinde C vitamini eksikliği görülmekte ve tüketilmesi tavsiye edilen minimum günlük miktar olan 80 mg C vitamini alınmamaktadır. C vitamini keratin sentezinde asli bir rol üstlenir ve sağlıklı saç, cilt ve tırnaklar için vazgeçilmez bir elementtir.
Biyotin
Biyotin, suda çözünebilir bir B vitaminidir. Özellikle hücre bölünmesinde (mitoz) ve hücre metabolizmasında önemlidir. Biyotin eksikliği belirtileri arasında kuru cilt, şiddetli saç dökülmesi ve kellik yer alır.
Çinko
Çinko, 200’den fazla farklı metabolik süreçte etkili olduğu için en önemli eser elementlerden biridir. Çinko eksikliğinin aralarında saç kaybında artışın da yer aldığı çok geniş bir yelpazeye yayılan semptomları vardır. Çinko saç, cilt ve tırnakların en önemli bileşeni olan keratin oluşumunda önemli bir rol oynar.
Çinko eksikliği kaynaklı şiddetli saç dökülmesi vakaları, bu mineralin takviye edilmesiyle (günde yaklaşık 10 mg – 15 mg) kolay bir şekilde tersine çevrilebilir.
Bakır
Bakır saç gelişiminde, bilhassa saç renginde önemli olan bir başka mineraldir. Vücutta bakır eksikliği varsa, saçlar çabucak kırılır ve rengini ve parlaklığını kaybeder. Çinko, demir ve vitamin eksikliklerinde olduğu gibi bakır eksikliği de besin takviyesiyle veya beslenmede değişikliğe giderek kolay bir şekilde düzeltilebilir.
Üzüm Çekirdeği Ekstresi
Üzüm çekirdeği ekstresi procyanidin içerir. Bu bitki bazlı maddeler dolaşımı iyileştirdikleri gibi antioksidan potansiyelleri oldukça yüksektir. Hassas saç köklerinin daha iyi korunmasına ve vücuda daha iyi besin takviye edilmesine katkı sunabilirler. Inneov şirketi, üzün çekirdeği ekstresi içeren çeşitli bileşik ürünleri test etmiştir ancak test sonuçları henüz yayınlanmamıştır.
Hamilelik sırasında ve sonrasında saç kaybı
Bir kadının hamilelik sırasında normalden iki kat daha fazla vitamin ve minerale ihtiyacı vardır. Öte yandan sadece %20 oranında daha fazla enerjiye (karbonhidratlar ve yağ) ihtiyaç duyar. Hamilelik sırasında çeşitli meyveleri, sebzeleri ve yağsız eti içeren sıkı bir beslenme düzeni kurulamazsa, besin eksikliğinin bir semptomu olarak saç kaybı görülebilir.
Vücut hamilelik sırasında prensip olarak en yüksek önceliğe sahip fonksiyonlar üzerine eğilmeyi tercih eder. Fetüs birinci sırada gelir, anne ikinci sıradadır. Annenin saçı ise öncelik listesinin en sonundadır.
Besin takviyesinin etkili olması ne kadar sürer?
Önemli amino asitler ve saç besleyici vitaminleri içeren besin takviyesi alımının ortaya gözle görünür sonuçlar çıkarabilmesi için ne kadar süreye ihtiyaç olduğunu tahmin etmek üzere saçın gelişim sürecine yakından bakalım. Saç gelişimi üç fazdan (“saç döngüsü”) oluşur:
- Anajen faz: Yeni saç kökü gelişim fazı. Saç, cilt altında gelişir. Bu gelişim fazının tamamlanması iki ila altı yılı bulur ve saçın %85’inden fazlası, herhangi bir zamanda anajen fazda olmalıdır.
- Katajen faz: Sadece birkaç hafta süren bir geçiş fazıdır. Saçın gelişimi durur ve foliküller büzülür. Saçın %1’i bu geçiş fazındadır.
- Telojen faz: Saçın artık gelişmediği ve foliküllerden koptuğu dinlenme fazıdır. Saç, cilt altında köklere tutunmuş halde kalır. Bu faz, iki ila dört ay sürer. Saçın %15’ten daha fazlasının bu son fazda kalmaması gerekir.
Sonuç: Eğer bugünden başlayarak vitamin veya amino asit takviyesi alarak eksiklikleri gidermeye başlasanız bile, gelecek en az iki ila dört ay boyunca da saç kaybı yaşamaya devam edeceksiniz çünkü besin takviyesi öncesinde kurumuş olan saçın yeniden çıkması bu kadar uzun zaman alır. Dolayısıyla iki ila dört ay geçmeden gözle görünür sonuç almayı beklememelisiniz.
Saç döngüsü görece yavaş ve hassas olduğundan birçok uzman çeşitli eksikliklerin tek bir seferde ele alınması için çoklu besin takviyesi ürünlerini tavsiye etmektedir. Hangi vitaminin ne tür bir işlev gördüğüne tek tek bakmaya çalışmak çok fazla vakit kaybettirir.
Bibliyografya: