? Wiiliam Shakespeare’in hem en kısa hem de en önemli trajedilerinden birisidir Macbeth. Kendi zamanında da, günümüzde de hem profesyonel tiyatrocuların,
hem de amatör tiyatrocuların sıklıkla oynadığı oyundur.
? İlk gösterim tarihi 1606’dır.
? Oyunun, Raphael Halinshed ve İskoç filozof Hector Boece’nin İskoç Kralı Mac Bethad hakkında yazdıklarından esinlenildiği düşünülmektedir.
? Macbeth, güç düşkünlüğü, hırs, ihanet ve entrikalarla örülmüş bir hikayedir.
Karakterler
- III.Duncan – İskoçya kralı
- III.Malcolm – Duncan’ın büyük oğlu
- III. Donald (Donalbain) – Duncan’ın küçük oğlu
- Macbeth – Kral Duncan’ın ordusunda bir general. Cawdor Baronu, Glamis Baronu, İskoçya kralı
- Lady Macbeth – Macbeth’in karısı
- Banquo – Macbeth’in arkadaşı ve Kral Duncan’ın ordusunda bir general
- Fleance – Banquo’un oğlu
- Macduff – Fife Baronu
- Lady Macduff – Macduff’ın karısı
- Çocuk – Macduff’ın oğlu
- Lennox – Bir İskoç lordu
- Ross – Bir İskoç lordu
- Angus – Bir İskoç lordu
- Mentieth – Bir İskoç lordu
- Caithness – Bir İskoç lordu
- Siward – Northumberland Dükü, İngiliz kuvvetlerinin generali
- Genç Siward – Siward’in oğlu
- Seyton – Bir hizmetkar ve bakıcı
- Hecate – Cadıların başı/Büyücülük Tanrıçası
- Üç Cadi Kadin
- Üç Katil
- Mesaj kuriyeri
- İngiliz Doktor
- İskoç Doktor
Konusu
Oyun, fırtınalı bir akşam üç cadının kendi aralarındaki sohbetiyle açılır. Cadılar, Macbeth’le görüşmeye karar verirler. Ona diyecekleri kehanetler bulunmaktadır.
Machbeth, Glamis Baronu’dur ve Macdonald tarafından başlatılan Norveç ve İrlanda güçlerinin oluşturduğu bir ayaklanmayı bastırmıştır. Bir sonraki sahne
bunun üzerinedir. Yaralı bir asker, İskoç Kralı Duncon’a bu müjdeli haberi verir.
Macbeth ve Banquo zafer kazanmış bir şekilde evlerine dönerlerken, ilk sahnede gördüğümüz Üç Cadı çıkar karşılarına. Cadılar Macbeth’i üç farklı hitapla selamlar. İlki, Glamis Baronu; ikincisi, Cawdor Baronu, üçüncüsü de, bir sonraki kral diye selamlar. Daha sonra Banquo’ya dönen cadılar, ona bir kraliyet hanedanına babalık edeceğini söylerler ve giderler.
Macbeth ve arkadaşı ne oldu yahu diye düşünürlerken Baron Ross yanlarına gelir. Kraldan bir mesaj getirmiştir ve Macbeth’e sen artık Cawdor Baronu’sun der. Macbeth cadıların ilk kehanetlerinin anında tutmasıyla bir şok uğrar. Diğer kehanetin de bir sonraki kral olduğunu düşünerek, ben galiba kral olacağım lan diyerek kendi kendine hırslanmaya başlar ve hemen karısına bir mektup yollar.
Mektupta, cadıları kehaetlerini ve ilk kehanetin nasıl anında tuttuğunu anlatır. Bu sırada Kral Duncon, Macbeth’e başarılarından dolayı şeref vermek isteyerek, Inverness’deki şatosunda kalacağını söyler. Bu haber üzerine karısı Lady Macbeth, Duncan’ı öldürürlerse, tahtı alabileceklerini düşünerek bir plan yapar.
Ama Macbeth kralı öldürmek konusunda endişelidir. Boru mu koskoca İskoç Kralı. Ama karısı onu bir şekilde ikna eder. Bu erkekler de hemen gaza geliyor.
Macbeth o gece kralı dramatik bir şekilde öldürür. Karısı da cinayet silahı olan kanlı bıçağı, kralın uyuyan uşaklarının üzerine koyar ki suçlu onlar gözüksün.
Ertesi sabah şatoya bir İskoç asizadesi Lennox ve Fife Baronu Macduff gelir. Macbeth onları buyrun buyrun, diyerek kralın odasına götürür. Macduff, kralın cesedini bulur.
Bu olaydan sonra Macbeth şüpheleri üzerinden çekmek için yapmacık bir sinir krizi geçirir. Benim evimde, kralımı öldürdüler diye dövünerek daha yargılanmayan uşakları öldürüverir. Bu şüpheli cinayetten korkan kralın çocuklarından Malcolm, İngiltere’ye; Donalbain ise İrlanda’ya kaçar. Amma cesur prenslermiş ha!
Tahtın varislerinin böyle ani bir şekilde kaçışı bütün şüpheleri onlara çeker. Macbeth’te bundan faydalanarak, merhum kralın akrabası olduğu için kendisini yeni İskoç Kralı ilan eder. Kimse de ses çıkarmaz buna, hemen kabul ederler.
Macbeth kral olmuştur olmasına ama aklında hala başka bir şey vardır. Cadıların, Banquo’ya söyledikleri kralların atası olacağı kehaneti hiç hoşuna gitmemektedir. Bu sebeple onu kraliyet yemeğine çağırır ve gece oğluyla birlikte ata bineceklerini öğrenir. Banquo ve oğlunu öldürmek için üç adam gönderir. Banquo’yu öldürüler fakat oğlu Fleance onlardan kaçmayı başarır. Ciğersiz Macbeth! O gece yemekte Banquo’nun hayaleti ortaya çıkar ve Macbeth’in yerine oturur.
Anormal şekilde gelişen bu durumlardan canı sıkılan Macbeth bir daha Cadılara gider. Cadılar üç ruh çağırırlar. Ruhlar biri Macbeth’e, Macduff’a dikkat etmesini
söyler. İkinci, ona kadın tarafından doğurulan hiç kimsenin zarar veremeyeceğini söyler. Üçüncüsü ise, Büyük Birnam Ormanı’nın Dunsinane Tepesi’ne gelmediği sürece Macbeth’in kaybolmayacağını söyler.
Oradan ayrılan Macbeth, birinci hayaletin dediklerini kafasına koyarak, o sıralarda sürgünde olan Macduff’un yokluğundan faydalanır ve şatosundaki herkesi, Macduff’un karısı ve çocukları da dahil herkesi katleder. Sanki Macduff dönemeyecek değil mi? Salak Macbeth, gözünü hırs bürümüş senin!
Bütün bu olanları kaldıramayan Lady Macbeth vicdan azabı çekmeye başlar. Bir sahnede, uyurgezer bir şekilde ellerindeki hayali kan izlerini çıkarmaya çalışırken görürüz onu.
İngiltere’de ise Macbeth aleyhine bir plan işlenmektedir. Merhum kralın oğlu Malcolm ve Macduff, İskoçya’ya karşı bir sefer kurmayı planlarlar. Malcolm, Macduff ve İngiliz Siward ile birlikte Dunsinane Şatosu’na saldırı başlatırlar. Birnam Ormanı’nda kamplarken, askerlere ağaçları kullanarak kamuflaj olmaları konusunda talimat verilir. Bu sırada Macbeth karısının ölüm haberini alır. Karısının ölüm sebebi belli değildir ama bazıları tarafından intihar ettiği söylenmektedir. Buna çok üzülen Macbeth ünlü bir konuşma yapar.
Malcolm ordusuyla birlikte şatoya girer. Macbeth, Macduff ile yüzleşir ama cadıların söylediği, bir kadın tarafından doğurulmuş herhangi biri tarafından öldürülmeyeceği kehanetini bildiği için rahattır fakat Macduff ilginç bir söz söyler.
“Annemin rahminden/vakitsiz koparıldım.” (Şair burda demiş ki, beni annem doğurmadı, sezaryen ile çıkardılar.)
İşte orada Macbeth cadılar tarafından yönetildiğini anlar. Dövüş devam ederken Macduff, Macbeth’in kafasını keser ve cadıların son kehaneti de gerçekleşmiş olur.
Oyunun sonunda Malcolm tahtın gerçek varisi olarak İskoç Kralı tacını takar ve ülke yeniden huzura kavuşur.