İsyan, aynı ortamda kâin bir set kişinin (umumiyetle askeri personel veya sefine mürettebatı, çırçıplak olsa dahi) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi dolayısıyla çalışmalenen sutaşç. Eskiden birokkalı ülke, ayaklanmayı idam cezası cezası gibi bek cezalarla cezalandırmıştır.[asıl belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, leşkerî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a katılmak isteyen İskender, kavgalardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında sefine mürettebatının kalkışmaı ile alınlaştı. İsyancılardan birini idam cezası etti, öbmahsulü de yakada bıraktı.
Içtimai sorunların vesile başüstüneğu isyanlara en adamakıllı örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.