Bebeklerde İshalde En sık Görülen Belirtiler:
- Yemekten sonra bardaktan boşanırcasına kusmak, saldırırcasına emmek ya da emerken isteksizlik
- Pilor (midenin ince bağırsağa açıldığı kısım — ç.n.) daralması sorunu varsa, midenin üst kısmında emzirmeden sonra dalga halinde hareketlenmeler
- Saldırırcasına içme ve hemen ardından kusma
- Kuruma başlangıcı belirtileriyle beraber kilo kaybı, gözlerin derine kaçması
- Solgun, gri ile sarı arası ten rengi
- Özellikle kusmalı ishal eşliğinde içeri göçen, yassı karın (sandal biçimli karın)
- Cilt attı yağ dokularında su kaybı yaşandığından, göbek kısmındaki ciltte kalıcı kırışıklıklar
- Az miktarda, koyu sarı renkte idrar
- Nefes verirken asetonemik ağız kokusu (meyve sirkesi ya da oje çıkarıcı aseton benzeri koku)
- Çevreye ilgisizlik, emerken uykulu hal.
Bebeklerde ishal her zaman ağır bir hastalıktır ve tedavi edilmezse yaşamsal tehlike oluşturabilir. İshalin en sık görülen nedenleri mide-bağırsak iltihabı ya da iltihaplı gastroenterittir. Hastalık yapıcılar çoğunlukla virüslerdir (rota ya da adenovirüsler). Daha nadir olsa da, salmonella ya da escherichia koli bakterisinin sebep olduğu durumlar da görülür; yanlış beslenme veya alerjiler de ishale neden olabilir. İshalin ön aşamasında bebek normalden daha sık ağlar, çevresiyle ilgilenmez ve meme emmek istemez. Göbeği şişmiş ve gerilmiştir; genellikle karnında şiddetli bağırsak hareketi sesleri gelir. Sıklıkla bebeğin ateşi yükselir (38°C ya da daha yüksek), kusar ve birden sulu ile balgamlı arası, sarı, açık ya da koyu kahverengi ile koyu yeşil arası ishalli dışkı, çok ya da az miktarlarda sık sık boşalır.
Dışkı kötü kokar ve gaz bırakma sesleri duyulur, adeta bebeğin bezi içinde gök gürlemektedir! Bakterilerin neden olduğu ishallerde dışkının içine kan ve balgam karışmış olabilir. Birkaç saat içinde şiş karın içine çöker (sandal biçimli karın) ve gözler göz çukurlarının içine kaçar (gözlerin etrafında halkalar). Bebeğin bıngıldağı (kafanın tepesindeki, kafatasının henüz açık olan kısmı) içeri göçer. Dil ve dudaklar kurur. Cilt grimsi beyazla sanonsı arasında bir renk alabilir, çocuk uykulu, çevresine ilgisiz ve bilinci yarı kapalı arasında bir duruma girebilir.
Doktora Gitmek Gerekir mi: Bebeğinizin durumu aşağıda tarif edilen tedaviyi uygulamanıza rağmen altı ila on iki saat içinde daha iyiye gitmezse, hemen doktora gitmelisiniz.
Doktorunuzun Yapabilecekleri: Doktorunuz ishale neyin neden olduğunu saptayacak ve teşhise uygun tedaviyi başlatacaktır. Şiddetli su kaybı varsa, bebeğin bir kliniğe yatırılması gerekebilir.
Sizin Yapabilecekleriniz: Avrupa Çocuklar İçin Sağlıklı Beslenme Kuruluşunun tavsiyesine göre, her ishal tedavisinin temellerinden biri, bir elektrolit çözeltisi vererek (bak. aşağıdaki kısım) ishal sonucu meydana gelen su ve mineral kaybını dengelemek olmalıdır. Bağırsak iç çeperini hasara uğratmamak ve bebeğin gelişimine zarar vermemek için de, bebeğin zaman kaybetmeden beslenmesine dikkat edilmelidir. Burada önemli olan, bebeğin çok sıvı içmesi, mümkünse ona hipoozmolar solüsyon verilmesi ve bebeğin her zamanki gıdasını anne sütü ya da biberon almasıdır. Bu durumda özel bir beslenme rejimi gerekmez: Emzirilen bebekler emzirilmeye devam edilir. Biberon kullanan bebekler her zamanki mamalarını almaya devam eder.
İshale neden olan mikroplar sıvı dışkılar yoluyla zaten atılacaktır. Bebeğinize içine portakal suyu katılmış açık çay verin. Daha da iyisi, ona eczanede satılan elektrolit çaylarından almak olacaktır (Türkiye’de satılmıyor, ama elektrolit çözeltisi vardır.). Çocuğunuz elektrolit çayını sevmiyor ve içmiyorsa, içine biraz papatya ya da rezene çayı granülü katarak, tadını iyileştirebilirsiniz. Beşinci aydan itibaren rendelenmiş çiğ elma ve muz püresi de verilebilir. Altıncı aydan itibaren, ishal iyiye gitmekteyse, ek besin olarak pişmiş ve püre haline getirilmiş havuç ve tuzlu patates de yedirebilirsiniz.
Elektrolit Çözeltisiyle Tedavi: Tedavi açısından, bebeğin ne kadar sıvı kaybettiğini tahmin edebilmek önemlidir. Vücut ağırlığı yaklaşık yüzde beşine varan bir kayıp varsa (hafif kuruma), ilk altı saat boyunca, küçük porsiyonlara bölünmüş olarak, bebeğin vücut ağırlığının her kilosu başına 50 mililitre elektrolit çözeltisi verilir. Vücut ağırlığının yüzde beşi ile yüzde onu arasında bir kayıp söz konusuysa, altı saat boyunca bebeğin her kilosu başına 100 mililitre elektrolit çözeltisi vermek gerekir.
İshal ve kusma devam ediyorsa, her bir ishal porsiyonu başına 50 ila 100 mililitre ek elektrolit çözeltisi içirmek gerekir. Elektrolit çözeltisi buzdolabı sıcaklığında (5 ila 8 °C) olmalıdır ve küçük porsiyonlar halinde verilmelidir (her 5-10 dakikada bir 5-10 mililitre ya da 1-2 yemek kaşığı). Altı saatin sonunda bir iyileşme görülmüyorsa, çocuk hemen doktora ya da hastaneye götürülmelidir.