Tesadüf eseri, 30 yıl arayla Haziran ayı içinde iki taşlaşmış ormanı gezdim. Birincisi Amerika Birleşik Devletleri Arizona eyaletindeki Taşlaşmış Orman (Petrified Forest), diğeri de Yunanistan, Midilli adasındaki Taşlaşmış Orman (Lesvos Petrified Forest).
1988 yılının Haziran ayı. Colorado Üniversitesi’ndeki eğitimim kapsamında, Colorado Nehri’nin yan kollarıyla olan orta havzasında, uygulanmakta olan tarım ve sulama ağırlıklı bölge planlama projelerini yerinde inceleyecek, GAP ile kıyaslayarak hazırlayacağım raporu da Üniversite’de sunacaktım. Bir çadır, uyku tulumu ve soğutmalı yiyecek kutusu satın aldım ve kiraladığım araçla Boulder’dan yola çıktım. Denver, Aspen kayak merkezi, Gunnison nehri, Black Canyon, Blue Mesa, Telluride (futuristlerce Megatrends 2000 kitabının yazıldığı yer), Cortez, Durango, Glen Canyon barajı, Grand Canyon (Büyük Kanyon) ve Phoenix. Salt River (Salt ırmağı) ile ilgili görüşmelerimi yaptıktan sonra, dönüş yolunda peş peşe iki tabelaya rastladım. Painted Desert (Boyalı Çöl) ve Petrified Forest (Taşlaşmış Orman) milli parkları. Gallup’a giden 40 no.lu ana yoldan hemen saptım. İki milli park yan yana, hatta iç içeydi. Boyalı Çöl’den (Painted Desert) geçerek Taşlaşmış Orman (Petrified Forest) milli parkına girdim.
Boyalı Çöl, kat kat çökelmiş kırmızı (hematit), sarı (limonit), beyaz (jips) mineral tabakalardan oluşuyor. Gün batımında güneş ışıkları altında etkileyici bir görünüş sergiliyor.
Boyalı Çöl’ün içinde geçen 44 km.lik yoldan sonra, güney kısmında Taşlaşmış Orman’a giriliyor. Jeolojik zamanın Triassic dönemindeki ağaçlar 225-170 milyon yıl önce volkanik bir patlama sonucu, çam cinsi ağaçlar devrilmiş. Volkanın külleri ve çökeltileri ağır bir selle ağaçların üstünü örtmüş. Basınç altında, ağaçların hücrelerinin içine kuvars girmiş ve taşlaşmış. Ağaç gövdeleri geniş bir bölgeye yayılmışlar. Bir saman çöpü gibi de kırılmışlar. Taşlaşmış ağaç gövdelerindeki ağaç yaş halkaları belirgin bir şekilde görülüyor. Kırılmadan, bir bütün olarak zamanımıza kadar gelen bir ağaç gövdesinin altı betonla takviye edilmiş. 1888 lerde bir iddia üzerine, Paine adlı bir kovboy, atı ile birlikte taşlaşmış bu ağacın üzerinden geçmiş 10 dolar kazanmış. Bölgede, M.S. 1000-1300 lere tarihlenen kum taşından bir yazılı kaya (Newspaper Rock) var. Kayanın üzerine erkek, kadın ve hayvan figürlerinin yanı sıra bir çok geometrik şekiller de çizilmiş. Fosil örneklerinin sergilendiği bir de müze bulunuyor.
8 Haziran 2018 tarihinde Midilli adasını gezmeye başladım. Adanın batısında Sigri, Antissa ve Eressos köyleri arasındaki bölgede, Arizona’daki (ABD) taşlaşmış ormanın benzeriyle karşılaştım. Burada da, 20 milyon yıl önce Midilli adasının merkezinde volkan patlamaları yaşanmış, volkanik çamur seli ve kül bu bölgedeki bitki örtüsünün üzerini kapatmış. Çam benzeri iğne yapraklı ağaçların yanı sıra orman gülü türleri, çeşitli yaprak ve hayvanları fosilleştirmiş, volkan patlaması. Bitki ve diğer canlı türlerinin hücrelerine volkanik örtü altında silisyum işlemiş ve formları bozulmadan taşlaşmışlar. Bazı ağaçlar, yıkılmadan ve kökleriyle birlikte taşlaşmış. Fosil ağaçların boyları 7 ile 22 m. arasında değişiyor. Toplam 28.6 ha.lık bu alanda üç adet açık hava parkı bulunuyor. Sigri Parkı, Nissiopi Parkı ve Plaka Park. Ayrıca; Sigri Parkının içinde ağaç, yaprak, meyve, tohum ve hayvan fosillerinin sergilendiği bir müze var. 1597 m2. alana sahip. Nissiopi Parkı Megalonisi adacığında ve bir kısım fosiller denizin altında. Plaka Park’da yine ağaç fosilleri var, ama bir tanesi ayaktaymış. Ben, Sigri Parkı ve Müze’yi görme imkânı buldum. Diğerlerine gidemedim.
Türkiye’de de taşlaşmış orman örnekleri var, ama üzerinde yeterli çalışmalar yapılarak, bir milli park kimliği kazandırılmamış. Manisa’nın Yunt Dağı bölgesinde, Ankara’nın Çamlıdere ilçesinde Galat Masifi olarak adlandırılan bölgede, Kızılcahamam, Beypazarı, Kazan, Çubuk ilçeleri, Çankırı’nın Kurşunlu, Ilgaz ilçeleri ile Bolu ili sınırları içinde taşlaşmış orman örnekleri bulunuyor.
Her iki milli parka ait 1988 ve 2018 fotoğrafları aşağıdaki Görseller bölümünde yer alıyor.