YENİ KORONAVİRÜS HASTALIĞI (COVID-19)
Nedir?
Koronavirüsler (CoV), soğuk algınlığından Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS-CoV) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS-CoV) gibi daha ciddi hastalıklara kadar çeşitli hastalıklara neden olan büyük bir virüs ailesidir.
Yeni Koronavirüs (COVID-19), Çin’in Vuhan Eyaleti’nde 2019 Aralık ayı sonlarında solunum yolu belirtileri ile gelişen bir grup hastada yapılan araştırmalar sonucunda 13 Ocak 2020’de tanımlanmıştır.
Koronavirüsler, hayvanlarda veya insanlarda hastalığa neden olabilecek büyük bir virüs ailesidir.
Belirtiler:
Sık görülenler:
- Ateş
- Öksürük
- Nefes darlığı
- Yorgunluk
- Nezle ve ishal
- Baş ağrısı
- Boğaz ağrısı
Şiddetli olgularda:
- Zatürre
- Ağır solunum yetmezliği
- Böbrek yetmezliği
Eğer koronavirüs şüphesi varsa; acilen SABİM ALO 184 üzerinden bilgi alınmalı ve gereken yönlendirmelere uyulmalıdır.
Nasıl Bulaşır?
- Hasta bireylerin öksürmesi ve aksırması ile ortama saçılan damlaların solunması yoluyla
- Bireylerin solunum damlaları ile kirlenmiş yüzeylere dokunulduktan sonra ellerini yıkamadan yüz, göz, burun veya ağıza götürmeleriyle hastalığın bulaşma riski görülmektedir.
Risk Grupları Kimlerdir?
- 60 yaş üstü olanlar
- Ciddi kronik tıbbi rahatsızlıkları olanlar
- Kalp hastalığı
- Hipertansiyon
- Diyabet
- Kronik solunum yolu hastalığı
- Kanser
- Sağlık Çalışanları
Çocuklar:
Çocuklarda hastalık nadir ve hafif görünmektedir. Şimdiye kadar ölüm görülmemiştir.
Hamileler:
COVID-19 enfeksiyonu gelişen hamile kadınlarda hastalığın ciddiyeti konusunda sınırlı bilimsel kanıt vardır.
Bununla birlikte mevcut kanıtlar COVID-19 enfeksiyonu sonrası hamile kadınlar arasındaki hastalık şiddetinin, hamile olmayan yetişkin COVID-19 vakalarına benzer olduğu görülmektedir. COVID-19'un hamilelik sırasında anneden bebeğe bulaştığına dair de bir kanıt bulunmamaktadır.
Tanı:
Gerekli moleküler testler ülkemizde mevcuttur. Tanı testi sadece Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Ulusal Viroloji Referans Laboratuvarında ve belirlenmiş Halk Sağlığı Laboratuvarlarında yapılmaktadır.
Korunma Yolları:
- Mümkün olduğu kadar yurtdışına yolculuk yapılmamalıdır.
- Zorunlu seyahat sonrası 14 gün içinde herhangi bir solunum yolu semptomu olursa maske takılarak en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı, doktora seyahat öyküsü hakkında bilgi verilmelidir.
- El temizliğine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
- Eller yıkanmadan ağız, burun ve gözlerle temas edilmemelidir.
- Sosyal mesafeler korunmalıdır. Hasta insanlarla temastan kaçınılmalıdır. (Mümkünse en az 1 m uzakta bulunulmalı).
- Özellikle hasta insanlarla veya çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra eller sık sık temizlenmelidir
- Hastaların yoğun olarak bulunması nedeniyle mümkünse sağlık merkezlerine gidilmemeli, sağlık kuruluşuna gidilmesi gereken durumlarda diğer hastalarla temas en aza indirilmelidir.
- Öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağız tek kullanımlık kâğıt mendil ile örtülmeli, kâğıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek içi kullanılmalıdır.
- Kalabalık yerlere girilmemeli, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve burun kapatılmalı, tıbbi maske kullanılmalıdır.
- Çiğ veya az pişmiş hayvan ürünleri yemekten kaçınılmalıdır. İyi pişmiş yiyecekler tercih edilmelidir.
- Çiftlikler, canlı hayvan pazarları ve hayvanların kesilebileceği alanlar gibi genel enfeksiyonlar açısından yüksek riskli alanlardan kaçınılmalıdır.