Akalazya yemek borusunun fonksiyonunu etkileyen bir yutma bozukluğudur. Yemek borusu, boğazınızın arka kısmını midenize bağlayan tüp şeklinde bir yapıdır. Tükettiğiniz yiyecek ve içecekler siz onları yuttuğunuzda bu yapıdan aşağıya doğru iner. Akalazya varlığında, yemek borusunun kasları yiyecek veya sıvıyı midenize doğru itmeyi başaramaz. Hastalık varlığında yemek borunuzun alt ucundaki alt yemek borusu sfinkteri adı verilen kapakçıkta da sorun vardır. Kapaktaki kas halkası, yemek borusundan mideye yiyecek ve sıvının kolayca geçmesine izin verecek kadar gevşemez.
Akalazya genellikle yavaş yavaş gelişir. Zaman içinde hasta kişilerde yiyecek ve içecekleri yutmak zorlaşır. Akalazyanın tedavisi yoktur. Ancak akalazya belirtileri tedavi ile kontrol altına alınabilir.
Akalazya (Yutma Güçlüğü) neden olur?
Akalazya çoğu zaman, yemek borusundaki yutma kaslarını kontrol eden sinir hücrelerinin kaybından kaynaklanır. Bu sinir hücrelerinin neden kaybolduğu henüz keşfedilmemiştir. Nadir durumlarda, akalazya bir tümörden de kaynaklanabilir.
Akalazya için kimler yüksek risk altındadır?
Akalazya her yaşta ortaya çıkabilir. Ancak en sık 30 ila 60 yaşları arasında görülür. Erkekler ve kadınlar akalazya gelişimi açısından eşit derecede risk altındadır. Akalazya oluşumuna neden olan sebep hala keşfedilmemiştir. Ancak riski arttıran faktörler şunları içerebilir:
Genetik Problemler
Bağışıklık sisteminin özöfagustaki sinir hücrelerine saldırmasına neden olacek bir problem
Herpes simpleks virüsü veya diğer viral enfeksiyonlar
Bir parazitin neden olduğu bir enfeksiyon olan chagas hastalığı. Parazit, bir böceğin ısırması yoluyla insanlara bulaşır. Chagas hastalığı esas olarak Meksika ve Orta ve Güney Amerika'nın yoksul kırsal bölgelerinde bulunur.
Akalazya belirtileri nelerdir?
Semptomlar her insanda farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Akalazya belirtileri yemek borusu genişleyip zayıfladıkça zamanla ilerler. Akalazya belirtileri şunları içerebilir:
Yiyecekleri yutma güçlüğü (disfaji)
Boğazınıza geri kaçan yiyecek veya sıvı
Gece öksürme veya boğulma sebebiyle uyanma
Göğüste ağrılı yanma hissi
Göğüs ağrısı veya basınç hissi
Geğirme
Hıçkırık
Kilo kaybı
Akalazya semptomları diğer sağlık problemlerinin belirtileri ile benzerlik gösterebilir. Kesin tanı için her zaman doktora görünmek gerekmektedir.
Akalazya Tanısı Nasıl Konulur?
Doktorunuz belirtilerinizi soracak ve sağlık geçmişiniz hakkında sizden bilgi alacaktır. Bundan sonra doktorunuz fiziksel bir muayene gerçekleştirecek ve gerekli gördüğü testleri isteyecektir. Aşağıdakiler gibi testleriniz tanı için istenilebilir:
Endoskopi. Yemek borunuza ve alt yemek borusu sfinkterine bakmak için ağzınızdan esnek ışıklı bir tüpün geçirilmesi
Özofogram. Özofogram, baryum adı verilen kalın bir kontrast maddeyi yutarken yemek borunuzun fotoğraflarını çeken bir röntgen türüdür. Radyolog bu testte akalazya belirtileri arar. Bunlar yemek borusunun genişlemesini, yemek borusunda boşaltma problemleri gibi belirtilerdir.
Manometri. Basıncı ölçen ince bir tüp, burnunuzdan yemek borunuzun içine doğru geçirilir. Su yudumları yutarken basınç ölçümleri alınır. Bu test yemek borunuzdaki kasların zayıf olup olmadığını ve ne kadar iyi fonksiyon gösterdiğini belli eder. Bu test akalazya tanısını doğrular.
Akalazya nasıl tedavi edilir?
Akalazyanın bilinen kesin bir tedavisi yoktur. Ancak tedaviler belirtileri azaltabilir. Tüm tedavilerin riskleri, faydaları ve olası yan etkileri hakkında doktorunuzla konuşun. Akalazya tedavileri:
Belirtileri hafifletebilir
Yemek borunuzun daha kolay boşalması için özofagal sfinkteri açabilir
Komplikasyonları önlemeye yardımcı olabilir
Ayrıca tedavilerin tekrarlanmasına ihtiyacınız olabilir. Akalazya tedavi yöntemleri aşağıdakileri içerebilir.
Akalazya tedavisinde pnömatik dilasyon
Bu anestezi altında yapılan bir ayakta tedavi prosedürüdür. Doktorunuz bir endoskop aracılığıyla yemek borunuzu inceler. Sağlayıcınız özofagal sfinkterden küçük bir balon geçirir. Balon daha sonra şişirilir. Rahatlamak için 1'den fazla tedaviye ihtiyacınız olabilir.
Akalazya Tedavisinde Botox
Botulinum toksini kasları felç edebilen bir ilaçtır. Özofagal sfinkteri kontrol eden kaslara enjekte edilebilir. Bu, valf açıklığını gevşetmeye yardımcı olur. Bu işlem endoskopi sırasında yapılır. Bir IV (intravenöz hat) yoluyla sedasyon ile uykuda veya kısmen uykuda olabilirsiniz. Yararları genellikle 3 ila 12 ay içinde kaybolur. Bu nedenle prosedürün tekrarlanması gerekir.
Akalazya Tedavisinde Ameliyat
Özofagal sfinkteri açmak için ameliyat yapılabilir. Buna miyotomi denir. Miyotomi sırasında özofagal sfinkter kasları kesilir. Bu prosedür, laparoskopi adı verilen minimal invaziv bir yaklaşım kullanılarak yapılabilir. Birkaç küçük kesik yapılır. Laparoskop adı verilen ince, ışıklı bir tüp kullanılır. Bu yaklaşım, doktorunuzun vücudunuzun içini görmesine ve küçük kesikler üzerinden çalışmasına olanak tanır. Aynı zamanda cerrahınız, işlemden sonra asit reflü (gastroözofageal reflü hastalığı, GÖRH) riskini en aza indirmeye yardımcı olmak için fundoplikasyon adı verilen bir işlem yapabilir. Bu, midenin en üst kısmı yemek borusunun alt kısmına sarılarak yapılır. Bu tip cerrahi genellikle akalazya semptomlarından uzun süreli rahatlama sağlar.
Akalazya Tedavisinde Peroral endoskopik miyotomi (POEM)
Doktorunuz ağzınızdan yemek borunuzun altına bir endoskop yerleştirir. Yemek borusunun iç astarında bir kesi yapılır. Endoskop daha sonra yemek borusunun katmanları arasından kasa girer. Yemek borusunun alt kısmında, özofagal sfinkter ve midenin üst kısmındaki kas tabakasının bir kısmı çıkarılır. Bu, özofagal sfinkterden gelen sıkılığı azaltır. Yemek borusundan mideye yiyecek ve sıvıların daha kolay geçmesini sağlar. POEM daha az invaziv olarak kabul edilir ve iyileşme hızlıdır. Ancak sık sık asit reflüsü ile sonuçlanır ve büyük olasılıkla işlemden sonra GÖRH tedavisine ihtiyacınız olacaktır.
Akalazya Tedavisinde İlaç Kullanımı
Akalazya tedavisinde sıklıkla kalsiyum kanal blokerleri ve uzun etkili nitratlar kullanılır. Bu ilaçlar, ameliyat bir seçenek değilse veya botulinum toksin enjeksiyonu yaptıktan sonra semptomlarınız devam ederse iyi bir seçenektir.
Akalazya Tedavi Edilmezse?
Tedavi, aşağıdakiler gibi uzun vadeli komplikasyonları önlemeye yardımcı olabilir:
Aspirasyon pnömonisi. Bu, yemek borunuzdaki yiyecek veya sıvılar boğazınıza geri döndüğünde ve onları ciğerlerinize soluduğunuzda ortaya çıkar.
Özofagus perforasyonu. Özofagus perforasyonu özofagusta bir deliğin varlığı anlamına gelmektedir. Yemek borunuzun duvarları zayıflar ve şişerse olabilir. Tedavi sırasında da oluşabilir. Özofagus perforasyonu hayatı tehdit eden bir enfeksiyona neden olabilir.
Yemek borusu kanseri. Akalazya hastaları bu kanser türü için daha yüksek risk altındadır.
Akalazya ile yaşamak
Akalazya kronik bir durumdur. Ancak bir tedavi planı oluşturmak için doktorunuzla birlikte çalışarak hastalığın belirtilerini kontrol altında tutabilirsiniz. Doktorunuzun, semptomlarınız azaldıktan sonra bile sizi yılda 1 veya 2 kez görmesi gerekecektir. Tekrar endoskopi ve özofogram prosedürlerine ihtiyacınız olabilir.
Disfaji, yutma problemi belirtileriniz varsa:
Sigara içmeyi bırakın
Mide ekşimesi yapan yiyecekler veya içecekler tüketmeyin
Yemek yerken bol sıvı tüketin. Yemeğinizi iyi çiğneyin.
Daha küçük öğünleri daha sık tüketin
Gece geç saatlerde fazla yemek tüketmeyin
Semptomlarınız gece vakti daha yoğunsa uyurken başınızı yüksekte tutacak yastıklar kullanın
Doktorunuzu ne zaman aramalısınız?
İlaçlarınız veya tedaviniz hakkında herhangi bir sorunuz varsa veya aşağıdakilerden herhangi birine sahipseniz hemen hastanenizi arayın:
Kötüleşen yutma problemi
Kötüleşen regürjitasyon
Geceleri öksürerek veya boğularak uyanma
Titreme veya ateş gibi enfeksiyon belirtileri
Göğüs ağrısı veya nefes almada zorluk