1 Anton Çehov KÖYLÜLER ( MUJİKLER ) Rusçadan çeviren ZEKi BAŞTIMAR ISBN Basıma hazırlayan : A. Doğan 1. Basım, Haziran 1996 Kapak düzeni : D. Piranlı Kapak, deseni : Roy Lichtenstein Kapak basımı : Zirve Ofset Dizgi, basım, cilt : San Matbaası, (bu kitap entertip dizgi, tipo basını tekniğiyle hazırlanınıştır- YABA YAYINLARI : P. K. 404, Ulus/ANKARA Tel : O - 312) , Tel/Fax : Dağıtım : YABA, Tuna Cad. 11/31 Yenişehir/ANKARA YABA YAYINLARI İÇiNDEKiLER KÖYLÜLER.... EVDE... SÜRGÜNDE... FRENKUZUMU İONİÇ NÎŞANLI KIZ BUKALEMUN ANTON ÇEHOV, 17 Ocak 1860 yılında Azak Denizi kıyılarındaki Tagıanrog kentinde doğdu. Köylü bir soydan gelen Çehov, Rusya'nın yetiştirdiği, en büyük öykücülerden biridir. ilk öyküleri 1880 yılında yayımlandı Yılları arasında yazdığı «Bozkır» adlı uzun öykü yapıtıyla Rusya'nın büyük yazarları arasına yükseldi. Bunu izleyen Puşkin Edebiyat ödülü ise onu artık sarsılmaz bir yere oturtmuştu. Moskova Tıp Fakültesi'ni okuyarak doktor oldu. Çehov, hem kısa öykünün büyük değeri, hem tiyatro dünyasına bıraktığı ölümsüz oyunların (Vişne Bahçesi, Vanya Dayı, Martı, üç Kızkardeş, vd) yazarıdır Gorki ile hiç bozulmayan bir arkadaşkğı olmuştur; 1904 yazında «siyle birlikte Kara Orman'daki kaplıcaya gidişi, onun hayata son kez alaycı bakışı olmuş, orada ölmüştür. Mujikler (köylüler)'ı ise 1897'de yazmıştır. KÖYLÜLER (MUJİKLER) I Moskova'da «îslâv Pazarı» otelinde uşak olarak ça lisan Nikolay Çikildeyev hastalanmıştı. Ayakları uyuşuyordu, yürüyüşü değişmişti. Öyle ki, bir gün koridordan geçerken ayağı sürçmüş, üzerinde bezelyeli jambon bulunan tepsiyle birlikte yere yuvarlanmıştı, işini bırakması gerekmişti. Karısının, kendisinin ne kadar parası varsa hepsini doktorlara harcadı; yiyecek için elinde bir şey kalmadı, işsizlikten canı sıkılmaya başladı, köye, evine gitmesi gerektiğine karar verdi. Evde hastalık daha kolay atlatılabilirdi, evde yaşamak daha ucuz. Boşuna dememişler: Evde duvarların bile yardımı olur, diye. Akşama doğru köyü Jukovo'ya vardı. Çocukluk anılarında yaşattığı baba ocağı aydınlık, rahat, sakin bir yer olarak canlandı. Şimdi izbaya1 girince bayağı ürkmüştü: Öyle karanlık, basık ve pisti ki. Kendisiyle birlikte gelen karısı Olga, kızı Şaşa, neredeyse izbanın yarısını kaplayan l îzba : Köy evi, izbe. isten, sinekten kararmış kirli, büyük ocağa şaşkın şaşkın bakıyorlardı. Ne kadar da çok sinek vardı! Ocak iğ-rilmiş, duvarlardaki kirişler yana yatmıştı1, izba neredeyse çökecek gibiydi. Öndeki köşede kutsal resmin yanma şişe etiketleri, gazete kesikleri yapıştırılmıştı: Bunlar resim yerini tutuyordu. Yoksulluk, yoksulluk! Büyüklerden evde kimse yoktu; hepsi ekin biçmeye gitmiş ti. Ocağın başında sekiz yaşlarında, açık kumral başlı, kirli, ilgisiz bir kız çocuğu oturuyordu. İçeri girenlere başım çevirip bakmadı bile. Aşağıda beyaz bir kedi bir böcekle oynuyordu. Gel, pisi, pisi! diye Şaşa kediyi çağırdı. Gel, pisi, pisi!.
2 O işitmez ki, dedi kız çocuğu, Sağır oldu. Neden?. Öyle işte. Dövdüler de. Nikolay'la Olga orada nasıl bir hayat yaşandığım ilk bakışta anladılar, ama birbirlerine birşey söylemedi ler; çıkınlarını sessizce yere koydular, sessizce de dışa rı çıktılar. Oriların izbası sonradan üçüncü izbaydı. Gö rünüşte o en fakir, en eski olanıydı, ikincisi da,ha iyi değildi, ama en sonundakinin çatısı saçtandı, pencereler' perdeliydi. Etrafı çitle çevrili olmayan bu izba öbürle rinden ayrıydı, içinde meyhane vardı, îzbalar hep bir sıradaydı. Sessiz, düşünceli hali, avlularda görülen söğüt mürvet, üvez ağaçlariyle, bütün bu köyün hoş bir görünüşü vardı. Köy çiftliklerinin ötesinden nehire doğru dik, sarp bir iniş başlıyordu, öyle ki, kilin içinde şurada burada kocaman kayalar beliriyordu. Yamaçta bu kayaların ve çömlekçilerin açtığı çukurların yanında keçi yolları kıv- Kuzeyde, daha çok, Rus köylerinde ocak, ev halkının yattığı sıcak bir yer, bir çeşit tandırdır; bizim köylerimizdeki tandırlardan farkı, yerin altında değil de yerden yüksekte, tavana yakın bulunmasıdır. Çev. rıla, kıvrıla uzanıyor, yığınlar halinde, kimi kırmızı, kimi yanık kahverengi kapkacak kırıkları yükseliyordu: aşağıda uzanan biçilmiş yemyeşil çayırlıkta şimdi "köyün sürüleri dolaşıyordu. Nehir köyden bir verst! uzaktaydı; girintili çıkıntılı, çok güzel kıvrıntılı kıyıları vardı; ötesinde de gene geniş bir çayır, bir sürü, dizi kolunda uzun kaz sürüleri, tıpkı nehirin bu yanında olduğu gibi, dağa doğru dik bir yokuş, yukarıda, tepede ise beş kubbeli kilisesiyle büyük köy, biraz uzakta da bey konağı vardı. Olga kiliseye doğru haç çıkararak; Sizin burası iyi! dedi. Ne genişlik yarabbi! Tam bu sırada akşam çanı.(ertesi gün pazardı) çal-maya başladı. Aşağıda kovayla su taşıyan iki küçük kız çan seslerini dinlemek için kiliseye doğru döndüler. Nikolay dalgın, dalgın: Şu anda «îslâv Pazarı» nda yemek yeniyor, dedi. Nikolay'la Olga toprak çöküntüsünün yanına oturup güneşin batışını, altın renkli, kıpkızıl gök yüzünür, nehire, tapınağın pencerelerine, yumuşak, durgun, Moskova da görülmeyen, o anlatılamayacak kadar temiz havaya yansımasını güneş batıncaya kadar izlediler, Gü-neş batınca sürüler, melemeler, böğürmelerle gelip geçtiler. Öbür kıyıdan kazlar uçup geldi, herşey durgunlaş ti, sakin aydınlık havada söndü. Akşamın alaca karanlı ğı hızla çökmeye başladı. Bu arada ihtiyarlar, Nikolay'ın zayıf, kambur, dişsiz, ikisi de aynı boyda olan babasıyla annesi döndüler. Nehrin öbür kıyısında toprakbeyinin yanında çalışan Mariya ile Pekla da gelmişti. Kardeşinin karısı olan Ma-riya'nm altı, asker olan öbür kardeşi Denis'in karısı Fek-la'nınsa iki çocuğu vardı. Nikolay izbaya girip de bütün ev halkını sedirlerde, beşiklerde, her köşede, kımıldanan, l Verst : kilometrebütün bu büyük, küçük vücutları, ihtiyarın, kadınların kara ekmeği suya batırıp ne büyük bir hırsla yediklerini görünce boşuna geldiğini, böyle beş parasız, hem de ailesiyle geldiğini düşündü. Evet, boşuna gelmişti! Hoşbeşten sonra: Kardeşim Kiryak nerede? diye sordu. Tacirin yanında, ormanında bekçilik ediyor. Diye yanıtladı babası. Fena bir mujik değil, ama çok içiyor. ihtiyar kadın ağlamakla ağlamaklı: Eve bir şey getirdiği yok! dedi. Bizim mujikler iç yarası. Eve birşey getirmezler, evden götürürler. Kiryak da içiyor, ihtiyar da. Günahı niye gizlemeli. Meyhanenin yolunu iyi biliyorlar, göklerin melikesi1 öfkelendi. Yeni gelenlerin şerefine semaver kuruldu. Çay balık kokuyordu. Şeker kemirilmiş, esmerleşmişti, ekmğin üstünde, çanakta hamam böcekleri dolaşıyordu. Çay tiksinti veriyordu, konuşma da tatsızdı: Hep yoksulluktan, hastalıktan. Ama daha birer fincan içmemişlerdi ki, dışardan gürültülü, uzun bir sarhoş narası duyuldu. Ma-aryaa! Kiryak geliyor galiba, dedi ihtiyar. Köpeği an, yalını hazır et. Herkes sustu, biraz sonra gene aynı, yerin altından gelir gibi, kaba ve uzun haykırış duyuldu:
3 Ma-aryaa! Büyük gelin Mariya sarardı, oeağa sokuldu. Bu ge niş omuzlu, güçlü kuvvetli, çirkin kadının yüzünde korku görmek insana tuhaf geliyordu. Onun kızı, ocağın başında oturan, ilgisiz görünen o kız çocuğu birden yüksek sesle ağlamaya başladı. l Göklerin melikesi : Meryem. 10 Fekla: Sana ne oluyor, Allahın belâsı! diye ona bağır di. Fekla güzel bir kadındı, o da güçlü kuvvetliydi, omuzları genişti. Korkma, öldürmez! Mariya'nın ormanda Kiryak'la birlikte oturmaktan korktuğunu, sarhoş olunca her zaman onu aradığını, bu aıada gürültü çıkardığını, onu merhametsizce dövdüğünü Nikolay ihtiyardan öğrendi. ' Ma-aryaa! diye kapının arkasından bir haykırma daha yükseldi. Mariya, tıpkı buz gibi bir suya daldırılmışcasın? soluyarak: ı Koruyun, Allah aşkına, anam babam, kardeşle rim, diye -kekelemeye başladı. Koruyun beni, canım kardeşlerim... Kulübede ne kadar çocuk varsa hepsi birden ağlamaya başladı, onlara bakarak Şaşa da ağlıyordu.bir sarhoş öksürüğü duyuldu; izbaya uzun boylu, kara sa-kallı bir köylü girdi, başında kışlık bir kalpak vardı, bu yüzden idare lâmbasının donuk ışığında yüzü görünmüyordu, korkunçtu. Kiryak'tı bu. Karısına yaklaşarak eli1 ni kaldırdı, yumruğunu suratına indirdi; Mariya sesini çıkarmadı, yumruk onu sersemletmişti. Yere çömeldi, o anda burnundan kan boşalmaya başladı. ihtiyar adam ocağa sokularak: Ayıp be, ayıp, diye mırıldandı, hem de misafirlerin yanında! Ne kadar günah! İhtiyar kadın sesini çıkarmadan iki büklüm oturuyor, bir şeyler düşünüyordu. Fekla beşiği sallıyordu... Kiryak kendini korkunç buluyor, bundan memnun görünüyordu. Mariya'yı kolundan yakaladı, kapıya doğru sürükledi. Daha korkunç görünmek için bir hayvan gibi böğürdü, o anda birden misafirleri gördü, durdu. 11 Karısını bırakarak: A, gelmiş... diye mırıldandı. Öz kardeşim, ailesiyle birlikte... Kutsal resme bakıp sallanarak, sarhoş, kızarmış gözlerini açarak haç çıkardı, sürdürdü: Kardeşim ailesiyle birlikte baba ocağına gelmiş... Moskova'dan, demek. İlk başkent yani, Moskova kenti, kentlerin anası... Kusura bakmayın... Semaverin yanındaki iskemleye çöktü, fincanın tabağından höpürdeterek, genel bir sessizlik içinde çay iç meye koyuldu... On fincan kadar içti, sonra iskemleye doğru kaykıldı, horlamaya başladı. Yataklarına çekildiler. Nikola'yı, hasta olduğu için. ihtiyarla birlikte ocağın yanında yatırdılar. Şaşa yerde yattı,, Olga da kadınlarla birlikte samanlığa gitti. Kuru ot üstünde Mariya'nın yanı sıra uzanarak: Ah, gülüm, dedi içim yanıyor, ama yardım edemezsin ki! Sabret, işin başı bu. Kitapta yazılı: Eğer biri sağ yanağına vurursa ona sol yanağını uzat... Ah, gülüm! Sonra o, alçak sesle, kelimeleri uzata uzata Moskova'yı, kendi yaşayışını, dayalı döşeli odalarda nasıl oda hizmetçiliği ettiğini anlattı. Moskova'da evler büyük, taştan, diyordu. Kiliseler sayamayacağın kadar çok, kırk kere kırk tane, gülüm; evlerde de bütün baylar, bayanlar öyle güzel, öyle terbiyeli ki! Mariya yalnız Moskova'yı değil, kendi kaza merkezleri olan kasabayı bile görmediğini söyledi; okuma yazması yoktu, hiçbir dua bilmezdi, «Babamız» duasını bile bilmezdi. O da, şimdi uzakta oturup dinleyen öbür gelin Fekla da kara cahildiler. Hiç birşey anlamazlardı 12 İkisi de kocalarını sevmezlerdi. Mariya Kiryak'tan korkar, kendisiyle kaldığı zaman korkudan tir tir titrer, onun yanında fenalık geçirirdi; çünkü çıkan keskin votka ve tütün kokusu onu tutardı. Kocasız sıkılıp sıkılma-dığı sorusuna Fekla da can sıkıntısıyla karşılık verdi: Aman, bırak şunu! Konuştular, sustular... Hava soğukçaydı. Samanlığın yanı başında bir ho roz avaz avaz ötüyor, uyku uyutmuyordu. Mavimsi sabah aydınlığı bütün deliklerden içeri süzülünce Fekla yavaşça kalkıp dışarı çıktı. Sonra, onun çıplak ayaklarıyla bir yere doğru koştuğu duyuldu. n
4 Olga kiliseye gidiyordu. Mariya'yı da yanma aldı Keçi yolundan çayıra indikleri zaman ikisi de neşeliydi. Açık hava Olga'nın hoşuna gidiyor, Mariya eltisini kendine yakın, candan bir insan olarak görüyordu. Güneş doğmuştu. Çayırın üzerinde uykulu bir aladoğan alçaktan süzülüyordu. Irmak bulanıktı, şurada burada bulutlar dolaşıyordu, ama tepenin ardında aydınlık alanı artık kaplamıştı. Kilise parlıyor, beylerin bahçesinde ekin kargaları acı acı bağrışıyorlardı. İhtiyarın zararı yok, diye Mariya anlatıyordu-ama kocakarı sert, herşeye takılıyor. Kendi tahılımız perhize kadar yetti, dükkândan un satın alıyoruz; o kızıyor, «çok yiyorsunuz» diyor. Ah, gülüm! Sabret, işin başı bu. Bütün eziyet çekenler, zahmet çekenler gelin, diye buyurulmuştur. Olga ağır ağır, kelimeleri uzatarak konuşuyordu; yürüyüşü, dindar kadınlarınki gibi, çabuk ve telâşlıydı. Hergün incili okurdu, yüksek sesle, diyakos yamağı gibi okurdu, okuduklarının pek çoğunu anlamaz, ama kutsal 13 sözcükler ağlatacak kadar ona dokunurdu; «ve anlar ki», «değin» gibi kelimeleri o, tatlı bir yürek çarpıntısıyla söylerdi; tanrıya, Meryem anaya, evliyalara inanırdı; yer yüzünde hiç kimseyi, basit insanları da, Almanları da Çingeneleri de, Yahudileri de incitmenin doğru olmadığına inanırdı; hayvanlara açmayanların bile vay hali-neydi. Kutsal kitapların böyle yazdığına inanır, onun için kitaptan sözcükler, hattâ anlamını bilmediği sözleri bile söylediği zaman yüzü acıklı, duygulu ve nurlu bir' biçim alırdı. Doğduğunuz yer neresi? diye Mariya sordu. Vladimirskaya'lıyım. Ama Moskova'ya gideli çok oldu, daha o zaman sekiz yaşındaydım. Nehire yalaştılar. Karşı kıyıda, nehirin tam yanında bir kadın ayakta duruyor, soyunuyordu. Mariya onu tanıdı: Bizim Fekla bu, dedi. Nehrin öte yanına beylerin konağına gitmişti. Kahyalara. Öyle hoppa, öyle küfürcü ki, sorma! Daha genç, bir kız kadar dipdiri olan, kara başlı, dağınık saçlı Fekla kıyıdan kendini nehire attı, ayaklarıyla suya vurmaya başladı. Çıkardığı dalgalar her yana yayılıyordu. Öyle hoppa ki, sorma! diye Mariya tekrarladı Nehirin üzerine kütükten, sallantılı köprücükler kurulmuştu. Tam onların altında temiz, duru suda, iri kafalı kefal sürüleri dolaşıyordu. Suya bakan yeşil çalılarda çiğler pırıldıyordu. Sıcak bir esinti vardı, ortalık sevinç içindeydi. Ne güzel bir sabah! Belki de şu yok sulluk, şu korkunç, kaçınılmaz, içinden çıkılmaz yoksulluk olmasa bu dünya ne güzel bir hayat olurdu! Şimdi köye bir dönüp bakmak, her yanda kendini belirten mut- 14 luluk büyüsünün bir anda yok olmasına yeterdi; dünkü bütün olup bitenleri insan öylesine canlı hatırlıyordu. Kiliseye geldiler. Mariya giriş kapısında durdu, ileri gitmeye cesaret edemiyordu. Âyin çanı ancak saat dokuzda çalınmaya başladı, ama oturmaya cesareti yoktu Hep öyle ayakta durdu. İncil okununca halk birdenbire kımıldanmaya başladı, toprakbeyi ailesine yol açılıyordu. Beyaz elbiseli, genişkenar şapkalı iki genç kız içeri girdi. Yanlarında bahriye elbisesi giymiş, tombul, pembe beyaz bir erkek çocuğu vardı. Onların gelişi Olga'yı heyecanlandırdı. İlk bakışta bunların namuslu, okumuş, güzel insanlar oldukları kanısına vardı. Mariya ise, bu girenler sanki insan değil de, yana çekilmese kendisini çiğneyip ezebilecek ca-navarlarmış gibi, onlara kaşlarının altından, asık bir yüzle, somurtarak bakıyordu. Diyakos bas bir sesle yüksek perdeden birşeyler okudukça onun kulağına «Maaryaa» sesi geliyor, ürperi yordu. III Konukların gelişi köyde duyulmuştu. Âyinden sonra izbada büyük bir kalabalık toplandı. Leoniçev'ler Matveyiçev'ler, îlyuçovlar da Moskova'da çalışan akrabalarından haber almaya gelmişlerdi. Okuyup yazması olan bütün Jükovo çocukları Moskova'ya götürülmüş, orada garsonluğa, otel hizmetçiliğine verilmişti (nehirin öbür yanındaki büyük köyden yalnız fırıncı yanına adam verilirdi); eskiden beri böyle olagelmişti. Daha kölelik düzeni çağında, şimdi adı dillere destan, Moskova kulüp lerinin birinde büfeci olarak çalışmış Luki îvaniç adındaki Jukovo'lu bir köylü, yanında yalnız kendi köylülerine iş verirdi. Bunlar da kendilerini tanıtınca akrabala rını getirtirler, onları meyhanelere, restorantlara yerleş- 15
5 tirirlerdi. O zamandan beri o dolay halkı Jukova köyüne Aşağılık köy derdi. Nikolay da 11 yaşındayken Moskova'ya götürülmüş, Matveyev ailesinden o zaman «Er-mitaj» bahçesinde yer gösterici olarak çalışan İvan Ma-kariç'in yerine yerleştirilmişti. Şimdi de Nikolay Matve-yeviç'e öğüt verircesine konuşuyordu: îvan Makariç benim veli nimetimdir. Gece gündüz onun için tanrıya dua etmek boynumun borcudur, çünkü ben onun sayesinde adam oldum. Uzun boylu bir ihtiyar kadın, îvan Makarıç'ın kızkardeşi ağlamaklı ağlamaklı: Anam babam, dedi. Ondan, kardeşimden hiç biı-haber almadık. Kışın Omon'da çalıştı. Bu mevsim şehir dışında bir yerde, bir bahçede olduğu söylendi... ihtiyarladı! Eskiden, yazın eve günde on ruble getirdiği olurdu. Şimdi her yerde işler kesat, harap oluyor ihtiyarcağız. Yaşlı ve genç kadınlar Nikola'yın keçe çizmeli ayağına, soluk yüzüne bakıyor, acıklı acıklı mırıldanıyorlardı. Kazancın yok senin, Nikolay Osipiç, kazancın yok! Nerde o eski günler, geçmiş artık! Hep Saşa'yı okşuyorlardı. On yaşını artık bitirmişti ama gösterişsizdi, çok sıskaydı, yedi yaşından büyük göstermiyordu. Güneşten yanmış, saçları fena kesilmiş, uzun, renkleri solmuş entariler giyen diğer kız çocukları arasında o, beyaz teni, büyük, kara gözleri, saçla-rındaki kırmızı kurdelesiyle acayip görünüyordu. Kırda yakalanıp, izbaya getirilmiş bir hayvan yavrusunu andırıyordu. Olga okşayan bakışlarla kızını süzerek: 16 Benim kızım okumak da bilir! diye övündü; köşeden incili alarak, Oku kızım! dedi. Sen oku da Ortodokslar dinlesin. Eski, ağır, kenarları kirli olan İncilden öyle bir koku çıkıyordu ki, izbaya papazlar girmişti sanki Şaşa kaşlarını kaldırdı, yüksek sesle, ahenkle okumaya başladı. «Ve anların azimetinden sonra işte Rabbin meleği... rüyada Yusuf a görünüp, kalk, dedi, Masum ile Annesini alıp...» Masum ile Annesini alıp, diye Olga tekrarladı, heyecandan kıpkırmızı oldu. «Mısıra firar eyle... ve ben sana söyleyinceye değin orada kal...» «Değin» kelimesini duyunca kendini tutamadı, ağlamaya başladı. Ona bakarak Mariya, sonra da İvan Ma-karıç'in kız kardeşi hıçkırıklarla boşaldılar. İhtiyar öksürdü, torununa birşey vermek için telâşlandı, ama birşey bulamadı, «yok ki» der gibi elini sallamakla yetindi. Okuma bitince komşular duygulanmış, O'lga ile Saşa'daa memnun kalmış bir şekilde evlerine dağıldılar. Bayramdan ötürü aile bütün gün evde kalmıştı. Kocasının" da gelinlerinin de, torunlarının «la herkesin nine diye çağırdığı ihtiyar kaynana her işi kendi yapmaya uğraşırdı. Ocağı kendi yakar, semaveri kendi hazırlar, öğle sağımına bile kendi gider, sonra da işten canını çıkardılar diye sızlanırdı. Kimse fazla bir dilim ekmek yemesin, ihtiyar ve gelinler boş oturmasınlar diye kaygı lanırdı. Kimi zaman kulağına, meyhanecinin kazları arka yandan kendi sebze bahçesine giriyorlarmış gibi sesler gelirdi, kulübeden elinde uzun bir sopa ile koşar, sonra kendisi gibi porsumuş, cılız lahanalarının yanında yarım saat acı acı bağırırdı; kimi zaman ona, karga, civ- 17 civlere yaklaşıyor gibi gelir, soğup sayarak kargaya saldırırdı. Sabahtan akşama kadar kızar, homurdanırdı, sık sık da öyle bir çığlık koparırdı ki, yoldan geçenler du rurdu. Kendi ihtiyar kocasına karşı davranışı sertti, kimi zaman ona tembel, kimi zaman da Allahın belâsı derdi İhtiyar düşüncesiz, güvenilmez bir köylüydü. Karısı onu durmadan sıkıştırmasa belki de hiç bir iş yapmaz, sadece ocağın başında oturur, konuşurdu. Oğluna bir takım düşmanlarından uzun uzun söz etti. Güya hergün katlandığı komşu hakaretlerinden dert yandı. Can sıkıcıy. -di. Evet, diye böğrünü tutarak anlatıyordu. Evet... Paskalyadan bir hafta sonra otun pudunu1 20 kapikten sattım,, isteye, dileye... Evet... İyi... Gelgelelim, sabahleyin gönül rızasiyle taşıyorum otu ben, kimseye iliştiğim yok. Ama uğursuz bir saatte bakıyorum muhtar Antip Sedelnikov meyhaneden çıkıp: «Nereye taşıyorsun ulan» diyor ve kulak tozuma bir tane indiriyor. Kiryak'ın mahmurluktan başı fena halde ağrıyordu; kardeşinin karşısında da utanıyordu. Votka bak neler yapıyor. Ah, sen, hey, yarabbi! diye ağrıyan başını sarsarak mırıldanıyordu: Artık, kardeşlerim kusura bakmayın Allahaşkına, bundan ben de memnun değilim.
6 Bayram olduğu için dükkândan ringa balığı aldılar, ringanın başından çorba yaptılar. Öğleyin hepsi çay içmeye oturdu.. Uzun zaman, terleyinceye kadar içtiler. Çaydan şişmiş gibiydiler, bundan sonra hepsi aynı toprak çanaktan çorba içmeye başladı. Ringa balığını nine saklamıştı. l Pud : 16 ikiloyu karşılayan bir ağırlık ölçüsü-18 Gece çömlekçi toprak çöküntüsünde çömlekleri pi-şiriyordu. Aşağıda çayırda kızlar hora tepiyor, türkü söylüyorlardı. Armonika çalınıyordu. Nehirin öte yanında da bir ocak yanıyor, kızlar türkü söylüyorlardı; uzaktan bu türkü ahenkli ve hoş geliyordu. Meyhanede, meyhanenin yanında mujikler gürültü ediyorlardı. Sarhoşça seslerle herkes kendi havasında bir şarkı tutturmuştu. Öyle soğuşuyorlar ki, Olga irkiliyor: Aman Yarabbi!... diye mırıldanıyordu. Onu şaşırtan şey bu söğüşmenin ardı arası kesilmemesi, artık bir ayakları çukurda olan ihtiyarların herkesten daha yüksek sesle,, daha çok sövmeleriydi. Çocuklar, kızlar bu küfürleri duyuyor, hiç şaşmıyorlardı: belliydi ki, onlar buna beşikten alışıktılar. Vakit gece yarısını geçmişti; burada da, nehirin öbür yakasında da oturanlar vardı. İhtiyarla Kiryak sarhoş bir halde el ele vermişlerdi, omuzlarıyla birbirini iterek, Olga ile Mariya'nın yattığı samanlığa yaklaştılar. ı Bırak, diye ihtiyar caydırmaya çalıştı, bırak... iyi bir kadın o...; Günah... Kiryak haykırdı: Ma-aryaa! Bırak... Günah... İyi bir kadın o. Her ikisi samanlığın yanında bir an durdular, sonra yürüdüler. Se-everim kır çiçekle-rini! diye ihtiyar birden yüksek, acı tenor bir sesle şarkı söylemeye başladı: 9e-verim hoplamayı çayırlardı! Sofara, öğürdü, kötü kötü küfrederek izbaya girdi. iv Nine Saşa'yı kendi sebze bahçesinin yanına bıraktı, kazların içeri girmemesi için beklemesini tembih etti. Sıcak bir ağustos günüydü. Meyhanecinin kazları sebze bahçesine arkalardan girebilirdi. Ama şimdi başka işle uğraşıyorlardı. Uslu uslu konuşarak meyhanenin yanında yulaf yiyorlardı. Yalnız erkek kaz, ihtiyar kadının elinde sopa ile gelip gelmediğini görmek ister gibi başını yükseğe kaldırıyordu. Öbür kazlar aşağıdan gelebilirlerdi, ama şimdi nehirin gök uzağında uzun beyaz bir çiçek şeridi gibi çayıra yayılmış yemleniyorlardı. Şaşa biraz ayakta durdu, canı sıkıldı, kazların gelmediğini görünce toprak çöküntüsüne doğru uzaklaştı. Şaşa orada Mariya'nın büyük kızı Motka'yı görmüştü, kocaman bir kayanın -üstünde hareketsiz duruyor, kiliseye bakıyordu. Mariya on üç defa doğurmuş ama ancak altı çocuğu kalmıştı, hepsi de kızdı, tek bir erkek çocuğu yoktu. En büyük çocuğu da sekiz yaşındaydı. Çıplak ayaklı, uzun entarili Motka kızgın güneşin altında duruyordu. Güneş tam tepesine vuruyordu, ama o bunu farketmiyordu, sanki taş kesilmişti. Şaşa onun yanında durdu, kiliseye bakarak: Kilisede tanrı oturur dedi. insanların lâmbaları mumları yanar, tanrının kandilleri ufacık gözler gibi kırmızımsı, yeşilimsi, mavimsidir. Gece, tanrı kiliseleri dolaşır, kutsal Meryem aramız da aziz Nikolay da onunla birlikte tin, tin, tin... dolaşırlar. Bekçinin ödü kopuyor! ödü! Ah, gülüm diye annesinin taklidini yaparak ilâve etti: Kıyamet kopunca bütün kiliseler gökyüzüne kalkacak. Motka her heceyi uzatarak bas bir sesle: Çanlarla birlikte mi? diye sordu. Yanacak, gülüm. 20 Kayadan ta aşağıya kadar insanın eliyle dokunmak veya üstüne yatıp uzanmak istediği yumuşak, yeşil otlarla örtülü düz meyilli bir yamaç uzanıyordu. Şaşa yere yattı aşağıya doğru yuvarlandı. Sert bir yüzle, soluyarak Motka da yattı, yuvarlandı; bu sırada entarisi omuzlarına kadar sıyrılmıştı. Şaşa heyecanla: Ne gülünç oldu! dedi. ikisi de yeniden yuvarlanmak için yukarı çıktılar, ama bu sırada yabancı olmayan acı bir ses duyuldu. Ah ne korkunç şey! Dişsiz, kemikleri çıkmış, kambur nine kısa ak saçları havada dalgalanarak uzun bir sopa ile sebze bahçesinden kazları kovalıyor, bağırıyordu: Bütün lahanaları didik didik ettiler, mel'unlar. Geberesiceler, lanet olsun, pis murdarlar, Allah kahretsin sizi!
7 Kızları gördü sopayı attı, bir değnek aldı, yaba gibi kuru ve sert parmaklarıyla Saşa'yı boynundan yakaladı, dövmeye başladı. Şaşa acıdan, korkudan ağlıyordu. Bu sırada erkek kaz badi badi yürüyüp boynunu uzatarak kocakarıya yaklaştı, birşey tısladı, sürüye dönünce bütün kazlar onu alkışlar yollu selâmladılar: < Go - go -go! Nine Saşa'dan sonra Motka'yı yakaladı. Motka'nın entarisi gene yukarı sıyrıldı. Şaşa çaresizlik içinde bağıra bağıra ağlayarak yakınmak için izbaya doğru yürüdü. Motka da arkasından gitti, o da ağlıyordu, ama bas bir sesle ve göz yaşlarını silmeden ağlıyordu; yüzü, sanki suya sokulmuş gibi ıpıslaktı. Vah, yavrucuklarım vah! ikisi birden bu halde izbaya girince Olga şaşırmıştı. Ey, kurban olduğum Allah! 21 Şaşa olup bitenleri anlatmaya başladı. O anda acı bir çığlıkla, soğup sayarak nine içeri girdi. Fekla öfkelendi, izbada bir gürültüdür başladı. Sararmış, üzgün Olga Saşa'nın başına bakarak: Birşey değil, birşey değil! Büyük anne o. Ona darılmak günah. Birşey değil, yavrucuğum. Bu sonu gelmeyen haykınşmadan, dırıltıdan, açlıktan, yanık kokusundan, pis kokudan bitkin bir hale gelen, yoksulluktan artık tiksinen, onu hor gören, karısına, kızına karşı anasından, babasından utanç duyan Nikolay ayaklarını ocaktan indirdi; annesine dönerek si-. nirli, ağlamaklı bir sesle; Onu dövemezsiniz! Onu dövmeye hakkınız yok! dedi. Ay, orada ocak başında gebereceksin, sıska herif! diye Fekla öfkeyle haykırdı. Başımıza belâ geldiniz, sığıntılar! Şaşa da Motka da, ne kadar kız çocuğu varsa hepsi ocağın köşesine Nikolay'ın arkasına büzülmüş, olup bitenleri oradan sessizce, korkuyla dinliyorlardı; minicik yüreklerinin atışı duyuluyordu. Bir ailede umutsuz ve uzun süren bir hastalığa yakalanmış biri bulunursa ba-zan öyle sıkıntılı anlar olur ki, bütün yakınları korkuyla içlerinden onun ölümünü isterler; ama yalnız çocuklar, öz yakınlarının ölümünden korkar, düşündükçe de ürperti duyarlar. Şimdi de kız çocukları soluklarını tutmuşlar, yüzlerinin acılı ifadesiyle Nikolay'a bakıyor, onun yakında öleceğini düşünüyorlardı; ağlamak, ona şefkatli, acıklı birşeyler söylemek istiyorlardı. Nikolay, kendisini korumasını ister gibi, Olga'ya sokuldu, yavaşça, titrek bir sesle dedi ki: Olgacığım, canım, burada yapamam, dayanamayacağım artık. Allahaşkına, gökteki îsa aşkına, kızkar- 22 deşin Klavdiya Abramovna'ya yaz, nesi var nesi yoksa, hepsini satsın, rehine koysun, para göndersin, buradan gidelim. Ah Yarabbi, diye kederle devam ediyordu. Dünya gözüyle Moskova'yı görebilsem! Rüyamda olsun gö-rebilsem, yarabbi! Akşam olup ta izbanın içini karanlık kaplayınca ortalığa öyle sıkıntılı bir hava çöktü ki, kimsenin içinden konuşmak gelmiyordu. Öfkeli ihtiyar nine çavdar ekmeği kabuklarını çanağın içinde ıslatıyor, sonra bunları uzun uzun emiyordu. Mariya ineği sağıp bir kova süt getirdi, pekenin üstüne koydu. Sonra nine sütü uzun uzun, acele etmeden kovadan testiye boşalttı; Meryem miracı perhizlerinde sütü kimse içmeyecek, hepsi olduğu gibi kalacak diye besbelli memnundu. Ancak Fekla'-mn çocuğu için küçük bir tabağa birazcık, bir damlacık koydu. Sonra Mariya'yla birlikte testiyi bodruma götürünce, Motka birden silkindi, ocaktan aşağı süzüldü, içinde ekmek kabukları olan tahta çanağın bulunduğu peykeye yaklaşarak içine küçük tabaktan süt damlattı. îzbaya dönen nine gene ekmek kabuklarına yanaştı, Şaşa ile Motka ocağın başında oturmuş ona bakıyorlardı, perhizi bozulduğu, şimdi artık cehenneme gideceği için keyiflerine diyecek yoktu. İçleri rahatlamıştı. Yattılar. Şaşa uykuya dalarken (ahirette) yüce mahkemeyi gözünün önüne getirdi: Çömlekçilerinki gibi büyük bir ocak yanıyordu, inekler gibi boynuzlu kapkara cehennem zebanisi nineyi, biraz önce onun kazları kovaladığı gibi, uzun sopayla cehenneme kovalıyordu. 23 V
8 Meryem miracı yortusunda akşam saat 11 de aşağıda çayırda gezen genç kızlarla delikanlılar birdenbire bir feryat bir çığlık kopardılar, köye doğru koşmaya başladılar. Yukarıda toprak çöküntüsünün yanında oturanlar ilk.anda bunun ne olduğunu anlayamamışlardı. Yangın var! Yangın var! diye aşağıdan ürpertici bir haykırış yükseldi: Yanıyoruz! Yukarıda oturanlar dönüp bakındılar,. korkunç, görülmedik bir manzarayla karşılaştılar. Sondaki izbalar-dan birinin saman damında bir sajen 1 yüksekliğinde kıvrılarak yükselen, tıpkı fışkıran bir fıskiye gibi her yana kıvılcım saçan ateşten bir sütun vardı. Birden bütün çatı parlak bir alevle yanmaya başladı; ateşin çıtırtısı duyuluyordu. Ayın ışığı silinmiş, artık bütün köyü titreten kızıl bir ışık kaplamıştı. Yerde kara gölgeler dolaşıyor, yanık kokusu çevreye yayılıyordu. Aşağıdan koşanların solukları kesilmiş, titremekten konuşamıyorlardı. Korkunç bir şeydi bu. Hele ateşin üzerinde dumanlar içinde güvercinlerin uçuşu, yangından daha haberleri olmayan mey-hanedekilerin hiç birşey yokmuş gibi hâlâ türkü söyleyip armonika çalmaları çok korkunç bir şeydi. Birisi yüksek, kaba bir sesle: Semyon dayı yanıyor! diye bağırdı. Yangın gerçi uzakta, köyün öbür uçundaydı, ama Mariya izbasının yanında, ağlayıp çırpınarak, dişlerini takırdatıyor, kendini yerden yere vuruyordu. Nikolay keçe çizmeleriyle evden çıktı, çocuklar entarileriyle koğuştular. Muhtar yardımcısının izbası yanındaki dökme kampana çalınıyordu. Dant dan, dan... Sesler havada l Sajen : 2,134 metre. 24 uçuyordu, bu sık, bu ardı arkası kesilmez çınlama insanın yüreğini oynatıyor, içine ürperti veriyordu. İhtiyar kadınlar kutsal resimlerle ayakta duruyorlardı. Koyunları, danaları, inekleri ağıllardan, ahırlardan dışarı kovalıyorlar, sandıkları, koyun postlarını, tekneleri dışarı taşıyorlardı. Çifte atıp atları yaraladığı için önceden sürüye katılmayan yağız bir aygır serbest bırakılmıştı; ayaklarını takırdatıp kişniyerek köyün içinde bir koşu yaptı, bir koşu daha yaptı, ansızın bir dananın yanında durdu, arka ayaklarıyla onu tepmeye başladı. Nehirin öbür yakasındaki kilisenin çanları da çalmaya başladı. Yanan izbanın yanı sıcak ve öyle aydınlıktı ki, yerdeki bütün otlar iyiden iyiye seçiliyordu. Dışarı taşınabilen sandıklardan birinin üstünde, kulaklarına kadar geçirilmiş kasketi, sırtında ceketiyle koca burunlu kızıl saçlı mujik Semyon oturuyordu. Karısı yüzü koyun baygın yatıyor, inliyordu. Kısa boylu, koca sakallı Grome'ı' andıran, yabancı, ama, belli ki, yangınla ilgili, bir ihtiyar elinde küçük beyaz bir çıkınla şapkasız olarak oralarda dolaşıyordu; ateş, dazlak başında yansımalar yapıyordu.- Bir Çingene gibi esmer, kara sakallı muhtar Antip Sedelnikov elinde balta ile izbaya yaklaştı, pencereleri (neden -belli değildi) birbiri ardı sıra kırdı, sonra ön merdiveni yıkmaya koyuldu. Kadınlar, su diye bağırdı. Makinayı getirin bu-raya-a! Çabuk! Az önce meyhanede eğlenen mujikler yangın tulumbasını sürüklüyorlardı. Hepsi sarhoştu, ayakları dolaşıyor, düşüyorlardı; hepsinde zavallı bir ifade vardı_ gözleri yaşlıydı. l Gnome : Mitolojik yeraltı cücesi. 25 Kızlar, su! diye muhtar bağırdı, o da sarhoştu. Kımıldanın, kızlar! Kadınlarla kızlar aşağıya pınarın bulunduğu yere koşuyorlar, dolu kovalarla, gerdellerle su taşıyorlar, ma-kinaya boşaltıyor, gene koşuyorlardı. O'lga da Mariya da, Şaşa da, Motka da su taşıyordu. Kadınlarla, erkek çocuklar tulumba ile su basıyorlardı. Hortum cızırdıyor, muhtar onu bir kapıya bir pencerelere doğrultuyor, fışkıran suyu parmağiyla durduruyor, hortum,daha sert cızırdıyordu. Bravo, Antip! diye övgülü sesler doyuldu. Ha gayret! Antip sofaya, ateşin içine sokuldu, oradan bağırıyordu : Basın! Gayret Ortodokslar, bu felâketli olayı önleyelim, gayret! Mujikler toplu halde, hiç birşey yapmadan orada duruyor, ateşe bakıyorlardı. Hiç kimse ne yapacağını bilmiyor, kimsenin elinden birşey gelmiyordu. Oysa ki, dört bir yanda ekin yığınları, tınazlar, samarlıklar, kuru çalı çırpı kümeleri vardı. Kiryak da, ihtiyar Osip de oradaydı, ikisi de çakır keyifti. İhtiyaj, boş durmasını haklı göstermek ister gibi,, yerde yatan kadına dönerek: ' Ne dövünüyorsu analık! dedi. İzba sigortalı, ne oluyor sana! Semyon kâh birine kâh öbürüne dönerek yangının neden çıktığını anlatıyordu:
9 Şu çıkınlı ihtiyar yok mu, general Jukov'un kapı kuludur... Allah rahmet eylesin, bizim generalin yanında aşçıydı. Akşam geldi! «Byrak, dedi, burada gece- 26 üyeyim»... Eh, birer bardak içtik, malûm... İhtiyara çay içirmek için karı semaverin çevresinde dönüp duruyordu, semaveri uğursuz bir saatte sofaya koyuverdi. Demek borudan ateş doğru çatıya, samanlara çıkmış, al sana yangın. Az kalsın kendimiz de yanacaktık. İhtiyarın kalpağı yandı. Çekilecek günah varmış. Kampanaya durmadan vuruluyor, nehirin öbür yanındaki kilisede sık sık çan çalınıyordu. Olga aydınlığın içinde soluyarak, dehşetle kızıl koyunlara, dumanlar içinde uçuşan pembe güvercinlere bakarak bir aşağı bir yukarı koşuyordu. Bu ses sivri bir diken gibi ruhuna batıyordu sanki; ona öyle geliyordu ki, yangın hiçbir zaman sona ermeyecekti ve Şaşa kaybolmuştu. İz-banın tavanı gürültüyle çöktüğü zaman bütün köyün yanacağı düşüncesi onun elini ayağını kesmiş, artık su taşıyamaz olmuştu. Kovayı yanına koyup toprak çöküntüsüne oturdu; yanında ve aşağıda kadınlar oturmuşlar, ölüye ağlar gibi bağrışarak ağlıyorlardı. Ama nehirin öbür yakasından beylerin malikânesinden 'iki arabayla kâhyalar, işçiler geldi. Bir yangın tulumbası getirmişlerdi. Beyaz_ önü açık bir ceket giymiş çok genç bir üniversite öğrencisi atla gelmişti. Baltalan takırdatmaya başladılar, yanan çatıya merdiven dayadılar, beş kişi birden üzerine tırmandı, hepsinin önünde üniversite öğrencisi vardı; kızarmıştı, sert, kısık bir sesle, sanki yangın söndürmek onun için olağan işlerden-miş gibi bir tonla bağırıyordu. Izbanın kütüklerini söküp çıkardılar, ağılı, çiti ve yakındaki tınazı söküp götürdüler. Yıktırma! diye kalabalıktan sert sesler yükseldi: Yıktırma! Kiryak, gelenlerin evi yıkmalarına engel olmak ister gibi azimli bir tavırla izbaya doğru yürüdü, ama işçilerden biri onu geri çevirdi, ensesine vurdu. Bir gülüş- 27 me duyuldu, işçi bir daha vurdu, Kiryak düştü, geriye kalabalığın içine sürüklendi. Nehirin öbür yanından şapkalı iki güzel kız gelmişti, belki üniversite öğrencisinin kız kardeşleriydiler. Biraz uzakta duruyor, yangını izliyorlardı. Sökülüp götürülen kütükler artık yanmıyor, ama çok tütüyordu. Üniversite öğrencisi hortumu bir kütüklere, bir mujiklere, bir su taşıyan kadınlara çeviriyordu. Kızlar sitemli bir eda ile, telâşla: Jorj! diye bağırdılar. Jorj! Yangın sönmüştü; ancak herkes dağılmaya başlayınca şafağın söktüğünü gördüler, son yıldızların gökte söndüğü saatlerde her zaman sanıldığı gibi, yüzlerinin solgun ve biraz esmer olduğunu farkettiler. Dağılırlarken mujikler general Jukov'un aşgısını, yanan kalpağını alaya aldılar; onlar yangını eğlence yapmak istiyor, bu kadar çabuk sönmesine bile bayağı hayıflanıyorlardı. Olga üniversite öğrencisine: Bayım, doğrusu yangın söndürmede pek ustasınız, dedi. Bize, Moskova'ya gelseniz: orada hemen her gün yangın olur. Genç bayanlardan biri sordu: Siz Moskovalı mısınız? Öyle. Kocam «îslav Pazarı»nda çalışıyordu. Bu da benim kızım, üşüyüp ona sokulan Saşa'yı gösterdi. O da Moskovalı. iki genç bayan üniversite öğrencisine Fransızca bir şeyler söylediler. Delikanlı, Saşa'ya iki metelik verdi, îhtiyar Osip bunu görmüştü, yüzünde birdenbire umut ışıkları belirdi. Üniversite öğrencisine dönerek: Bereket versin ki, esaletlim, rüzgâr yoktu, dedi. Yoksa bir saat içinde yanıp kül olurduk. Siz_ yüksek esaletlim, iyi baylarsınız. Hava çok soğuk, ısınabilsem Yarım şişecik için birşey lütfetseniz... diye sözlerini bitirdi. İhtiyara birşey vermediler, boğazını temizleyerek ağır adımlarla evin yolunu tuttu. Olga köyün kıyısında durmuş, iki arabanın nehiri geçitten geçişini, bayların çayırdan gidişini izlemişti. Nehirin öbür kıyısında onları bir araba bekliyordu. Olga izbaya gelince hayranlıkla kocasına anlatmaya başladı: Aman ne iyi insanlar! Aman ne güzel insanlar! Genç bayanlar melek sanki. Uykulu Fekla öfkeyle, Yerin dibine geçsinler, dedi. VI
10 Mariya kendini şansız sayıyor, ölmek istediğini söylüyordu. Fekla'nınsa, tersine, bu hayatın herşeyi zevkine uygundu: Yoksulluk da, pislik te, sonu gelmez küfürler de. Yemek seçmez, ne verirlerse yerdi; neresi, neyin üstü. rasgelirse orada yatardı; pis suları kapının dibine dökerdi: Sular 'eşikten içeri sıçrarmış, çıplak ayaklarla çimenden geçilirmiş, umurunda değildi. Daha ilk günden beri Olga ile Nikolay'dan en çok, bu hayat hoşlarına gitmediği için, nefret etmeye başlamıştı. Haince bir sevinçle: Bakalım burada ne yiyeceksiniz, Moskova asilzadeleri! demişti. Görelim bakalım! Bir sabah, Eylül başlarında bir sabahtı,, Fekla aşağıdan i'ki kova su getirmiş, soğuktan kızarmıştı; sağlıklı ve güzeldi. Bu sırada Mariya ile Olga masaya oturmuş, çay içiyorlardı. Fekla alaylı, alaylı: 29 Çay, hem de şeker! diye söylendi. Hanımefendilere bak. Kovaları yere koydu, ilâve etti. Hergün çay içmeyi moda haline getirdiniz. Sakın çay şişirmesin sizi! Hınçla Olga'ya bakarak devam ediyordu. Şişko suratını Moskovalarda semirttin, etleç karı! Kova sıngını kaldırıp Olga'nın omuzuna indirdi, iki gelin ellerini çırparak: Ah, anacığım! demekle yetindiler. Sonra Fekla çamaşır yıkamak için nehire gitti, yolda öyle bağırarak sövüp sayıyordu ki, sesi izbadan duyuluyordu. Bir gün geçti. Uzun bir güz akşamı başladı. İzba-da ipek çilesi sarıyorlardı. Fekla'dan başka herkes çalı-gıyordu. Nehirin öte yanına gitmişti. İpek yakın bir fabrikadan alınmıştı, bütün aile bundan az birşey (haftada 20 kapik) kazanıyordu. ihtiyar ipek sararak: Efendilerin zamanında daha iyiydil, dedi. Çalışırsın da, yersin de, uyursun da. Hepsinin bir sırası var. Öğle yemeğinde sana şçi ile kaşa2, akşam yemeğinde de sçi ile kaşa. Hıyarla lahana ortada: ye yiyebildiğin kadar. Ama daha çok sıkılık vardı. Herkes de kendini bilirdi. Donuk bir ışık veren, tüten küçük bir lamba yanıyordu. Birisi lambanın önüne geçip de pencereye büyük bir gölge düşünce parlak ay ışığı meydana çıkıyordu. İhtiyar Osip, ağır ağır, azatlıktan önce nasıl yaşadıklarını, şimdi -böyle sıkıntılı ve yoksulca yaşanan bu yerlerde av köpekleri, tazılar, zağarlarla nasıl avlandıklarını, sürgün avı zamanı mujiklere votka verildiğini, beyzadeler için reformundan önceki kölelik devri söz konusudur. ÇEV. 2 Şçi: Bir çeşit sebze çorbası. Kaşa: Bulgur pilavına benzer bir yeme}-- Çev. 30 av kuşlarıyla yüklü araba katarlarıyla Moskova'ya gittiklerini, kötülerin değneklerle nasıl cezalandırıldığını veya Tverskaya malikânesine sürüldüklerini, iyilerin ödüllendirildiğini anlattı. Nine de birşeyler anlattı. O, bütün herşeyi anımsıyordur. İyi yürekliı içinde Allah korkusu olan hanımını anlattı: Kocası zevk düşkünü, ah-lâhsız biriymiş. Allah bilir ya kızlarını nasıl adamlarla evlendirmişti: Birini bir sarhoşa, öbürünü bir esnafa verdi, üçüncüsünü gizlice kaçırmışlardı (o zaman bir genç kız olan nine kaçırılmasına yardım etmişti); hepsi de çok geçmeden anneleri gibi kederlerinden ölmüşlerdi. Bunu anımsayınca ninenin bile gözleri yaşardı. Ansızın kapıya birisi vurdu, hepsi irkildi. Osip dayı, bırak da geceyi burada geçireyim! Ufak tefek, dazlak bir ihtiyarcağız, general Jukov'un aşçısı, kalpağı yanan adamın ta kendisi, içeri girdi. Oflaya puflaya oturdu, sonra o da türlü hikayeler anlatmaya başladı. Nikolay ocakta oturuyordu, ayaklarını sarkıtmıştı, boyuna da beylerde ne çeşit yemekler piştiğini soruyordu. Köftelerden, etlerden, çeşitli çorbalardan,'salçalardan söz ediliyordu; aşçı da herşeyi iyi anımsıyordu. Şimdi yapılmayan yemeklerin adlarını söyledi; örneğin öyle yemekler vardı ki_ öküz gözünden yapılır, «erken uyanan» adını taşırdı. Nikolay sordu. Hayır. Nikolay başını sitemli sitemli salladı Vah, aşçı taslakları! dedi. Küçük kızlar ocağın üstünde kâh oturup., kâh yatarak gözlerini kırpmadan aşağıya bakıyorlardı, pek çok-larmış gibi görünüyorlardı, tıpkı bulutlardaki melekler gibi. Hikâyeler hoşlarına gidiyordu. Heyecandan, korkudan iç çekiyor, ürperiyor, sararıyorlardı; herkesten da- 31 ha meraklı şeyler anlatan nineyi ise nefes almadan, kı-pırdamaktan korkarak dinliyorlardı.
11 Sessizce yattılar. Hikâyelerden huzuru kaçan, heyecanlanan ihtiyarlar şöyle düşünüyorlardı: Gençlik ne iyi şey, nasıl geçerse geçsin, sonra anılarda ondan yalnız canlı, sevinçli, dokunaklı şeyler kalıyor. Artık yaklaşan şu ölüm ne korkunç ne soğuk şey! En iyisi bunu hiç düşünmemek. İdare lambası söndü. Karanlıkta ay ışığıyla pınl pırıl yanan iki küçük pencere de, sessizlik de, beşiğin gıcırtısı da, nedense, sadece, ömrün artık geçip gittiğini bir daha hiç geri getirilemiyeceğini anımsatıyordu... Biraz dalıyor, uyanıyorsun; ansızın biri omuzuna dokunuyor, yanağına üflüyor, uyku tutmuyor, vücudun sanki uyuşmuş, kafana ölüm düşünceleri sokuluyor; öbür yanına dönüyor, ölümü artık unutuyorsun, ama şimdi de kafanda yoksullukla, yiyecekle, un fiyatlarının artmasiyle ilgili o eski, can sıkıcı, bıktırıcı düşünceler dolaşıyor. Biraz sonra aklına gene o düşünce takmyor: Ömür geçti gitti, bir daha onu geri getiremezsin... Hey Allahım, diye aşçı içini çekti. Birisi yavaşça pencereye vurdu. Belki Fekla dönmüştü. Olga kalktı, esneyerek, dua mırıldanarak.oda kapısını açtı, sonra sofada kapının sürgüsünü çekti. Ama içeri kimse girmedi, dışarıdan yalnız soğuk geliyordu. Birden ay ışığı içerisini aydınlatmıştı. Açık kapıdan ses-siz, ıssız sokak da, gök te yüzen ayın şavkıyan yüzü de görünüyordu. Kim o? diye Olsa seslendi. Benim, ben, diye ses verdi biri. Kapının yanında Fekla duvara sokulmuş, ayakta duruyordu, çırıl çıplaktı. Soğuktan titriyor, dişleri takırdı-yor, ayın parlak ışığında çok solgun, güzel ve garip gö- 32 nünüyordu. Üstüne düşen gölgeler, teninde ayın panltısı gözleri bayağı kamaştırıyordu; kara kaşları dipdiri göğsü çok açık olarak beliriyordu. Nehirin öbür yanında serseriler soyup böyle bıraktılar... dedi. Eve elbisesiz geldim... Anamdan doğduğum gibi... Giyecek birşeyler getir. Olga yavaşça, Sen eve gir, dedi. O da titremeye başlamıştı. İhtiyarlar görmeseler bari. Gerçekten de nine artık kaygılanıyor, homurdamyordu. İhtiyar da «Kim var orada» diye sordu. Olga kendi entarisini, etekliğini getirdi, Fekla'ya giydirdi, sonra ikisi de yavaşça kapıları tıkırdatmamaya çalışarak izbaya girdiler. Nine gelenin kim olduğunu kestirerek öfkeyle: Sen misin, kan?, diye homurdandı. Ah, sürtük... Canın çıkmasın senin! Olga Fekla'yı giydirip kuşatarak: Birşey yok, birşey yok, diye fısıldadı., birşey yok, gülüm' Yeniden sessizlik başladı. İzbadakiler hiçbir zaman şöyle rahat bir uyku uyumamışlardı, bunaltıcı, bıktırıcı birşeyler herkesin uyumasına engel olurdu: İhtiyara sırtının ağrısı, nineye kaygılar, öfke, Mariya'ya korku, çocuklara kaşıntı, açlık. Şimdi gene aynı rahatsız uykuydu: Bir yandan öbür yana dönüyorlar, sayıklıyor, su içmeye kalkıyorlardı. Fekla birdenbire yüksek, kaba bir sesle ağlamaya başladı, ama hemen kendini tuttu, arada bir de titriyor, hıçkırıyordu. Gittikçe daha yavaş, daha boğuk çıkan sesi nihayet dindi. Zaman zaman karşı yakadan, nehirin öbür kıyısından çalan bir saatin sesi duyuluyordu; ama acayip bir saatti bu; önce beşi, sonra üçü vuruyordu. 33 Hey, Allahım! diye aşçı içini çekti. Pencerelere bakarak anlamak zordu; dışarıdaki aydınlık ay ışığı mıydı, yoksa sabah mı olmuştu. Mariya kalktı, 'dışarı çıktı. Avluda ineği sağdığı, «Dur-dur!» diye bağırdığı duyuluyordu. Nine de çıktı. Evin içi ka~ ranlıktı ama herşey görünmeye başlamıştı. Bütün gece uyumayan Nikolay ocaktan indi. Küçük, yeşil sandıktan frakını çıkardı, giydi, pencereye yaklaşarak kollarını sıvazladı, frakın eteğini bir süre tuttu, gülümsedi. Sonra frakı dikkatle sırtından çıkardı, sandığa sakladı, gene yattı. Mariya döndü, ocağı yakmaya koyuldu. Besbelli uykudan daha iyiye ayrılmamıştı., yürürken uyuyordu. Buruya görmüş veya dünkü hikayeler aklına gelmiş olmalıydı. Yok, dedi, azatlık daha iyi! VII Bay gelmişti, (köyde güvenlik komiserine bay diyorlardı). Niçin ve ne zaman geleceği bir hafta'önceden bilinirdi. Jukovo'da yalnız kırk ev vardı, ama ikibin rubleden çok devlet ve yerli idare1 vergisi borcu birikmişti.
12 Komiser hana indi. Orada iki bardak çay «içti», sonra yaya olarak muhtarın izbasına gitti. Izbanın yanında vergi borcu olan bir kalabalık birikmişti. Muhtar l Dilimize «yerli (mahalli) idare» diye çevirdiğimiz «zemstvo» sistem Rusya da 1861 toprak reformundan sonra, 1864 yılımda kuruldu. Bu teşkilât köyle ilgili (yol okul, hastane yaptırmak gibi) işlerle görevliydi Yerli idare üyeleri asılzadeler> mülk ve lantılarında seçilen delegeler aracılığıyla katılırlardı. Günlük işlerle uğragan yerli idare yönetmenliklerinin (zemskiye upravi) servet sahiplerince seçilir, köylüler bu seçme ancak bölge top-bütün masrafları köylülerden toplanan vergiler ödenirdi Çev. 34 Antip Sedelnikov, genç olmasına rağmen 30 yaşında ya var ya yoktu, sertti, kendisi de fakir olduğu, vergisini ödemediği halde her zaman hükümetten yana olurdu. Anlaşılan muhtar olmak ona zevk veriyordu, ancak sertlikle gösterebildiği iktidar duygusu hoşuna gidiyordu. Toplantıda ondan korkar, sözünü dinlerlerdi, sokakta veya meyhanenin yanında ansızın bir sarhoşun üstüne atıldığı, ellerini arkasına bağlayıp tutuklu evine tıkadığı olurdu. Hattâ bir defasında ihtiyar kadını, Osip'in yerine toplantıya gelerek soğup saymaya başladığı için, tutuklu evine tıkmış, 24 saat orada tutmuştu. Kentde uzun zaman yaşamamış, kitap hiç okumamıştı, ama nereden kapmışsa kapmış, türlü lûgatlar bellemişti, konuşurken bunları kullanmayı severdi. Bundan ötürü de, gerçi onu pek anlamazlardı ama ona saygı gösterirlerdi. Osip kendi vergi cüzdanıyla muhtarın izbasına girdiği zaman uzun, ak ve çatal sakallı, gri ceketli zayıfça bir ihtiyar olan komiser sofanın köşesinde masaya oturmuş birşeyler yazıyordu, tabanın içi tertemizdi, bütün duvarlar dergilerden kesilmiş resimlerle alaca bulacay-dı. Kutsal resmin yanında en göze çarpan yerde eski Bulgar prensi Battenberg'in resmi asılıydı. Masanın yanında Antip Sedelnikov kollarını kavuşturmuş ayakta duruyordu. Sıra Osip'e gelince: Borcu, 119 ruble bay komiser, dedi Antip, Paskalyadan önce bir ruble vermişti, o zamandan beri bir metelik vermedi. Komiser başını kaldırıp sordu: Neden böyle, ahbap? Allah rızası için olsun, bay komiser, diye Osip heyecanlanarak söze başladı. Bıldır Lutoretski beyi bana «Osip, dedi, şu otu sat... Sen sat, dedi. Eh, ne 35 olacak sanki? Satı'lık 100 pud' vardı bende. Hepsini ka -dınlar biçtilerdi... Eh, kesiştik... Herşey iyi oldu, gönül rızasıyla. Muhtardan dert yandı_ ikide bir de, onu doğrulamalarını ister gibi, dönüp köylülere bakıyordu; yüzü kızarmış, terlemişti, bakışları sert, kinli bir hal almıştı. Anlamıyorum ben, bütün bunları niçin söylüyorsunuz, dedi komiser. Ben sana soruyorum... Vergi borcunu neden ödemediğini soruyorum sana. Hiç ödediğiniz yok. Sizin için ben mi sorumlu olayım? Ödeyemiyorum yok! Bu sözlerin sonu gelmez, bay komiser, dedi muhtar, Çikildeyevler gerçekten de varlıksız sınıfından, doğru, ama lütfen başkalarından sorunuz, sebep hep votka. Çok da gürültücüdürler. Her türlü anlayıştan yoksun insanlar. Komiser birşeyler yazdı, su ister gibi, sakin bir sesle Osip'e: Çık dışarı, dedi. Komiser biraz sonra gitti; kendi âdi tarantas'ına 2 binip öksürdüğü zaman uzun, sıska sırtının ifadesinden de belliydi ki_ o artık ne Osip'i, ne muhtarı, ne de Ju-kov'u o köyünün vergi borcunu düşünüyordu, kendi özel işleriyle ilgili olduğu besbelliydi. Daha o bir vers bile gitmeden Antip Sedelnikov Çikildelevlerin izbasından semaveri çıkarmıştı. Arkasından ihtiyar kadın gidiyor, göğsünü zorlayarak acı bir sesle bağırıyordu: Vermem! Vermem sana onu, mel'un! Antip adımlarım genişleterek hızla gidiyordu, ihtiyar kadın soluyarak, düşmemek için kendini zor tuta- 1 Pud : 16 kilo. 2 Tarantas : Bir çeşit.binek arabası. 36 rak kambur, çileden çıkmış haliyle peşinden koşuyordu; baş örtüsü omuzlarına kaymış, akçıl saçları rüzgarda dalgalanıyordu. Birden durdu, tam isyancı bir kadın gibi, göğsünü yumruklarıyla dövmeye, daha yüksek, ahenkli, ağlar gibi bir sesle bağırmaya başladı:
13 Ortodokslar, tanrıya inananlar! Amanın dostlar, beni mahvettiler! Ocağımı yıktılar, yavrularım! Vay başıma gelenler vay! Kardeşler, koruyun beni, yetişin! Muhtar sert sert: Nine, nine dedi: Aklını başına topla! Çikildeyevlerin evi semaversiz büsbütün sıkıcı olmuştu. Bu yoksunlukta alçaltıcı, hakaretti birşey vardı; sanki evin namusunu birden alıp gitmişlerdi. Muhtar masayı, bütün iskemleleri, bütün çanak çömleği alıp götürse daha iyiydi, ev bu kadar boş görünmezdi. Nine bağırıyor, Mariya ağlıyor, ona bakarak kız çocukları da ağlıyorlardı, ihtiyar, kendini suçlu hissederek köşede başı önünde oturuyor, sesini çıkarmıyordu. Nikolay da susuyordu. Nine onu sever, ona acırdı, ama şimdi acımayı unutmuştu. Birdenbire yumruğunu suratına dayayıp küfürler, tehditler savurmaya başladı. Bütün suçun onda olduğunu bağırarak söylüyordu. Gerçekten de «ls-lav Pazarı» nda ayda 50 ruble kazandığını kendisi mektuplarında yazıp övündüğü halde ne kadar az para yollamıştı? Neden buraya gelmişti, hem de ailesiyle birlikte! ölse onu hangi para ile gömeceklerdi?.. Nikolay'a, Olga'ya, Saşa'ya baktıkça içi sızlıyordu. ihtiyar boğazını temizledi kalpağını aldı, muhtara yollandı. Karanlık basmıştı. Antip Sedelnikov ocağın ya' nında yanaklarını şişirerek birşeyler lehimliyordu, içerde kömür kokusu vardı. Cılız, kirli, Çikildilev'inki'lerden daha temiz olmayan çocukları yerde oynuyor, çirkin, yüzü çilli karısı karnı burnunda iplik sarıyordu. Sefil, yoksul bir aileydi bu. Burada yalnız Antip genç ve güzel. 37 görünüyordu. Pekenin üstünde beş semaver bir sıraya dizilmişti. İhtiyar, Battenberg'e dua etti, dedi ki: Antip, Allah rızası için, semaveri ver! Allah rızası için! Üç ruble getir, o zaman alırsın. Yok ki, veremem! Antip yanaklarını şişirdi, ateş semaverleri aydınlatarak uğulduyor, cızırdıyordu. ihtiyar kalpağını avucu-nun içinde buruşturdu, biraz düşünerek: Hadi ver! dedi. Esmer muhtar büsbütün kara görünüyor, bir büyücüyü andırıyordu; Osip'e döndü, sert sert ve hızla: Herşey yerli idare âmirine bağlı dedi. Ayın 26 sındaki îdare Kurulu toplantısına memnuniyetsizliğinin nedenini sözlü veya yazılı olarak arzedebilirsin. Osip birşey anlamadı ama gönlü buna kanmıştı, eve döndü. On gün sonra komiser gene geldi, bir saat kalıp gitti. O günlerde hava rüzgarlıydı, soğuktu. Nehir çoktan buz tutmuştu, ama. daha kar yağmıyordu. Köylüler yolsuzluk yüzünden harap oluyorlardı. Bir bayram günü ikindi vakti komşular biraz oturup çene çalmak için Osip'e gelmişlerdi. Karanlıkta konuşuyorlardı, çünkü çalışmak günahtı, ışık yakmıyorlardı. Oldukça tatsız bir takım haberler vardı, iki üç evden vergi borcuna karşılık tavuklarını almışlar, bucak idare kuruluna göndermişler, kimse yem vermediği için tavuklar orada olmuşlar. Koyunları almışlar, her köyde başka bir arabaya aktararak götürürken biri ölmüştü. Şimdi suçlunun kim olduğunu arıyorlardı. Yerli idare! dedi Osip, kim olacak?! Elbette yerli idare. 38 Herşeyden, vergi borcundan da, baskıdan da, bereketsizlikten de yerli idareyi suçlu buluyorlardı. Ama hiç biri yerli idarenin ne olduğunu bilmiyordu. Fabrikaları, dükkanları, hanları olan zengin mujikler üye olarak yerli idarelere katılalı, memnun olmayınca da fabrikalarında, meyhanelerinde yerli idareye sövüp saymaya başlıyalı beri bu böyle gidiyordu. Allahın o yıl kar yağdırmamasından söz açıldı: Odun taşımak gerek, oysa tümseklerden ne arabayla gidilebilir ne yaya. Eskiden, yıl önce, daha da önceleri Jukovoda ' konuşmalar daha ilgi çekiciydi. O zamanlar her ihtiyarda öyle bir tavır vardı ki, sanki bir sır saklıyor, birşeyler biliyor, birşey bekliyordu. Yaldız damgalı bir tezkereden, toprak bölüşmelerinden, yeni topraklardan, definelerden söz açarlar, birşeyler çıtlatırlardı; şimdiyse Jukovoluların hiçbir sırrı yoktu. Bütün hayatları, meydanda, herkesin gözü önündeydi; yalnız geçim sıkıntısından, yiyecekten, kar yağmadığından söz ediliyordu... Sustular. 'Gene tavukları, koyunları hatırladılar suçlunun kim olduğunu araştırmaya koyuldular. Osip umutsuzca: Yerli idare dedi. Kim olacak?!
14 VIII Prihodskaya kilisesi altı verst uzakta, Kosagorovo'-daydı. Oraya ancak vaftiz töreni için veya nikâh kıymak, ölülere dua okumak gerektiği zaman gidilirdi, îba-det etmek için nehirin öbür yanına geçilirdi. Bayramlarda, iyi havalarda genç kızlar süslenir, alay halinde âyine giderlerdi. Kırmızı, sarı, yeşil elbiselerle onların çayırdan geçişlerini izlemek hoştu. Kötü havalarda da hep evde otururlardı. Küçük kilisede ibadet ederlerdi. Büyük perhizde papaz istavrozla evleri dolaşır, perhizi so- 39 ihtiyar Osip Allaha inanmazdı, çünkü hemen hiç bir zaman onu düşünmezdi. Doğaüstü birşey kabul ediyordu, ama bunun ianeak kadınlarla ilişiği olabilirdi. Yanında dinden veya mucizeden söz açılıp ta ona bir soru sorulunca istemeyerek ve ensesini kaşıyarak şöyle yanıt ve-nuna kadar tutamayanlardan -on beşer kapik.alırdı rirdi: Kim bilir ki, onu! Nine tanrıya inanırdı, ama şöyle donuk bir şekilde. Onun hayalinde herşey birbirine karışır, günahı, ölümü, ruhun kurtuluşunu düşünmeye başlar başlamaz geçim sıkıntısı, kaygılar düşüncesini kavrar, hemen o anda ne düşündüğünü unutuverirdi. Duaları hatırlamaz, çok defalar geceleri, yatma zamanı kutsal resimlerin karşısına geçer, şunları mırıldanırdı: Kazan Ana Tanrısı, Smolensk Ana Tanrısı, Tro-yeruçitsa Ana Tanrısı'... Mariya ile Fekla her yıl vaftiz olur, perhiz tutarlardı, ama birşey anlamazlardı. Çocuklara hiç bir dua öğretilmemiş, tanrı hakkında birşey söylenmemiş, hiç bir kural telkin edilmemişti. Sadece perhizde yağlı yemeleri yasak edilmişti. Başka ailelerde de hemen hemen böyleydi: İnananlar az, anlayanlar azdı. Aynı zamanda herkes kutsal kitapları severdi; şefkatle, derin bir saygıyla severdi, ama kitap yoktu, okuyacak, anlatacak kimse yoktu. Bazan Olga încil okuduğu için ona saygı gösterirler, ona da Saşa'ya da «Siz» diye hitap ederlerdi. Olga sık sık yakın köylere, iki manastırı, yirmi yedi kilisesi bulunan kaza merkezine mabet bayramlarına3 1 Kazan, Smolensk, Troyeruçitsa kiliselerindeki Meryem ana resimleri. Çev. 2 Belli kutsal kişilerin veya olayların adını taşıyan tapınaklarda 'bu kişi veya oolaylar için yapılan özel bayramlar. Çev. 40 ve ibadetlere giderdi. Dalgındı, dini ziyaretlerde bulunurken ailesini büsbütün unutur, bir kocası, bir kızı bulunduğunu ancak eve döndüğü zaman birdenbire sevinçle keşfeder ve o zaman gülümseyerek, neşelenerek: Tanrının lütfü bu! derdi. Köyde olup bitenler ona iğrenç gelir, azap verirdi. İlya bayramında içerler, Meryem miracında içerler, Voz-divijeniye bayramında içerlerdi, l Ekimde Jukovo'da Prihod bayramı vardı; bu nedenle mujikler üç gün içtiler, içkiye cemaatin parasından 50 ruble harcandı, sonra da bütün evlerden votka için daha da para toplandı. İlk gün Çikildelev'lerde bir koyun kesip üç övünde de yediler, bol bol yediler, sonra çocuklar yemek için gece de kalktılar. Kiryak üç gün körkütük sarhoştu; nesi var nesi yoksa hepsini kalpağım, çizmelerini bile içkiye vermişti, Mariya'yı öyle dövdü ki, kadıncağızı, başına su dökerek ayılttılar. Sonra herkese bir utanç, bir iç bulantısı geldi. Bununla beraber Jukovo'da, bu yoksul köyde de bir defacık gerçek bir dinî tören yapılmıştı. Meryem tasvirinin bütün kazada, köyden köye taşındığı bir Ağustos günüydü. Kutsal tasvirin Jukovo'da beklendiği gün hava sakin ve kapalıydı. Genç kızlar daha erkenden parlak, süslü elbiseleriyle kutsal resmi karşılamaya çıktılar, onu ellerinde haçlar olduğu halde, ilâhiler söyleyerek getirdiler. Bu sırada nehirin öte yanında çanlar çalınmaya başladı, yerli ve yabancı.koca bir kalabalık sokağı tutmuştu. Gürültü, toz, yığışma... İhtiyar Osip te, nine de, Kiryak ta kollarını kutsal resme uzatmışlar, ihtirasla ona bakıyor, ağlayarak mırıldanıyorlardı: Şefaatçi kutsal ana! Şefaatçi! Yerle gök arasının boş olmadığını, zenginlerle güçlülerin daha herşeyi ele geçirmediklerini, hakaretin, kö-lelik zincirinin yoksulluğun dayanılmaz ağırlığının, kor- 41 kunç votkanın karşısında gene de bir koruyucu bulunduğunu hepsi sanki birden anlamışlardı. Şefaatçi, kutsal ana! diye Mariya hüngür hüngür ağlıyordu, Kutsal ana!
15 Ama ayin sona erip de, kutsal resim 'götürüldükten sonra, herşey eski durumunu aldı; meyhaneden gene kaba sarhoş sesleri duyulmaya başladı. Ölümden ancak, zenginlikleri arttıkça tanrıya ve ruhun huzuruna o kadar az inanan, sadece ömrün sonunu düşünerek, ne olur ne olmaz diye mum yakıp ibadet eden zengin mujikler korkarlardı. Daha yoksul mujik-lerse ölümden korkmazlardı. İhtiyarla ninenin çok yaşadıkları, artık ölmek zamanlarının geldiğini yüzlerine karşı söylerlerdi de, onlar hiç aldırış etmezlerdi. Fekla'-ya, Nikolay ölünce kocası Deniş'e askerden dönmek hakkı tanınacağına söylemekten çekinmezlerdi. Mariya'nın ölümden korkması şöyle dursun, onun bu kadar geç kalışından bile sızlanır çocukları öldüğü zaman da bayağı sevinirdi. Ölümden korkmazlardı, ama bütün hastalıklara karşı aşırı bir korku gösterirlerdi. Önemsiz bir mide bozukluğu, hafif bir üşütme ninenin ocağın yanma uzanıp örtülere bürünmesine, yüksek sesle aralıksız olarak «ölü-yo-rum!» diye inlemeye başlamasına yeterdi. İhtiyar, papazı çağırmaya koşar, ninenin komünyonu, ölüme hazırlama âyini yapılırdı. Soğuk algınlığından, karında dolaşan ve kalbe doğru kayıp giden solucanlardan, şişlerden çok bahsedilirdi. En çok soğuk algınlığından korkarlar, bunun için, yazın bile sıcak tutan şeyler giyer, ocakta ısınırlardı. Nine tedavi edilmeyi çok sever, 70 değil, 58 yaşında olduğunu söylediği hastaneye sık sık giderdi. Öyle sanırdı ki, doktor gerçek yaşını anlarsa tedaviye yanaşmayacak, tedavi edilmek değil ölmek zamanının geldiğini söyleyecekti. Hastane- 42 ' ye her zaman sabah erkenden gider yanında iki üç kız götürür, akşama aç, öfkeli, kendisi için damla, kızlar için de merhemlerle dönerdi. Bir defasında Nikolay'ı da götürmüştü, sonra iki hafta damla alan Nikolay kendisini daha iyi hissettiğini söylemişti. Nine otuz verst uzaklardaki bütün doktorları, sağlık memurlarını, hekim taslaklarım tanırdı, hiç biri de hoşuna gitmemişti, l Ekim bayramında papaz istavrozla evi dolaşırken diyakos yamağı ona, kentte hapisane yakınında ihtiyar bir emekli askerî sağlık memuru bulunduğunu çok iyi tedavi ettiğini söyledi, ona baş vurmasını öğütledi. Nine adamın sözünü tuttu. İlk kar yağınca kente indi, bütün yüzü mavi damarcıklarla kaplı, sakallı, uzun etekli, dönme hıristiyan ihtiyarcağızı köye getirdi. Tam o sırada izbada gündelikçiler çalışıyordu: Korkunç gözlüklü bir ihtiyar terzi paçavralardan yelek biçiyor, iki genç delikanlı da yünden keçe çizmeler yapıyorlardı. Sarhoşluğu yüzünden işinden kovalan şimdi evde duran Kiryak terzinin yanına oturmuş, bir hamutu onârıyordu. İzbanın içi sıkışık, havası boğucuydu, pis kokuyordu. 'Dönme hıristiyan Nikolay'ı muayene ettikten sonra hacamat (kan alma) yapmak gerektiğini söyledi. İhtiyar, Nikolay'a hacamat yapıyordu, terzi, Kiryak ve küçük kızlar da ayakta onu izliyorlardı. Niko-lay'dan hastalığın nasıl çıktığını göreceklerini sanıyorlardı. Nikolay da göğsüne yapışan şişelerin koyu bir kanla yavaş yavaş nasıl dolduğunu görüyordu, gerçekten de içinden birşeyin çıkar gibi olduğunu duyuyor, memnun memnun gülümsüyordu. İyi bir şey, dedi terzi. Allah vere de yarasa. Dönme Hıristiyan önce on iki şişe koydu; yirmi şişe daha koyduktan sonra, çayını içip gitti. Nikolay'da bir titreme başladı. Yüzü zayıflamış, kadınların dediği gibi sıkışıp yumruk kadar olmuştu; parmakları morarmıştı, bir yorganla bir gocuğa sarılmıştı, ama gittikçe daha çok üşüyordu. Akşama doğru içi daralmaya başladı, yere yatırılmasını söyledi, terzinin tütün içmemesini istedi sonra gocuğun altında Sakinleşti, sabaha karşı öldü. IX Ah, ne sert, ne uzun kıştı o! Ta Noelden beri kendi tahılları kalmamıştı, un satın alıyorlardı. Şimdi evde kalan Kiryak herkese korku veriyor, akşamları gürültü patırtı ediyor, sabahları da baş ağrısının, utancın azabım çekiyordu. Acınacak bir haldeydi. Ahırdan gece gündüz aç ineklerin nine ile Ma-riya'nın içini sızlatan böğürtüleri yükseliyordu. İnadına acı soğuk sertliğini hiç yitirmiyor, biriken kar yığınlar halinde yükseliyordu; kıs da uzayıp gidiyordu. 25 Mayıs bayramında tam bir kış tipisi yaptı, paskalyada da kar yağdı. Ama, ne olursa olsun kışın sonu gelmişti. Nisan başlarında sıcak günler, soğuk geceler oldu, kış boyun eğmiyordu, ama sıcak bir gün üstün çıktı, sonunda derecikler akmaya, kuşlar ötmeye başladı. Bütün çayır ve çalılıklar bahar sularına gömüldü, Jukovo ile nehirin öbür yanı arasındaki bütün alanı baştan başa kaplayan, şurasında, burasında yabani ördek sürülerinin uçuştuğu kocaman bir göl halini aldı. Baharın gün batışı alevli, ihtişamlı bulutlarıyla her akşam
16 olağanüstü, yeni, görülmemiş bir şey, (bu renkleri, bu bulutlarıyla sonra bir tabloda görüldüğü zaman inanılmayan bir şey) meydana getiriyordu. Turnalar hızla uçuyor, hüzünlü hüzünlü bağırıyor, sanki birlikte uçmaya, çağırıyorlardı. Olga, toprak çöküntüsünün yanına oturmuş uzun zamandır, taşan nehi- 44 Gözlerinden yaşlar akıyor, nefesi tıkanıyordu: Bir yerlere gitmek ayaklarının onu götürebildiği bir yere, dünyanın öbür ucuna bile olsa bir yere gitmek istiyor, hem de ihtirasla istiyordu. Kararını vermişti zaten; gene re, güneşe, ışıklı, yenileşmiş görünen kiliseye bakıyordu. Moskova'ya oda hizmetçiliğine gidecekti. Bir kapıcılık veya herhangi bir yerde bir iş bulmak için Kiryak da onunla birlikte gidiyordu. Ah, bir an önce gidebilseydi! Ortalık biraz kuruyup ta ısınınca yola çıkmaya hazırlandılar. Olga ile Şaşa torbaları sırtlarında, ikisi de ayakları laptili1 şafakla birlikte evden çıktılar. Onları geçirmek için Mariya da çıktı. Kiryak rahatsızdı, bir hafta daha evde kalacaktı. Olga kocasını düşünerek son kez kiliseye baktı, dua etti, ağlamadı, sadece yüzü buruştu, kocakarıların yüzü gibi çirkinleşti. Kışın zayıflamış, bozulmuş, saçları biraz ağarmıştı; eski sevimliliği, tatlı gülümsemesi yerine şimdi yüzünde çektiği acının uysal, kederli ifadesi vardı. Bakışlarına boş, durgun bir şey sinmişti, sanki duymuyordu. Köyden, mujiklerden ayrılmak ona acı geliyordu. Nikolay'ı nasıl götürdüklerini her evin. yanında nasıl cenazenin yolunu kestiklerini, onun acısını 'duyarak herkesin nasıl ağladığını anımsadı Yaz ve kış ayları içinde öyle saatler olurdu ki, bu insanlar hayvanlardan daha kötü yaşıyorlar gibi görünür, onlarla yaşamak korkunç bir şeymiş sanılırdı. Kaba, sefil, pis, sarhoşturlar; geçimsizdirler, durmadan kavga ederler, çünkü birbirini saymazlar, birbirlerinden korkarlar, şüphe ederler. Meyhaneyi tutan, halkı içirip sarhoş eden kim? Mujik. Cemaat, okul, kilise paralarını iç edip içkiye veren kim?. Mujik. Komşusunun malını çalan, evini kundaklayan, bir şişe votka için mahkemede yalancı şahitlik eden kim? Yerli idare kurulu toplantılarında olsun, başka toplantılarda olsun mujiklere karşı savaşı ilk açan kim? Mujik. Evet, onlarla yasamak korkunçtu, ama l Lapti : Ağaç lifinden yapılan bir çeşit çarık. 45 onlar gene de insan, insanlar gibi ıstırap çekiyor, ağlıyorlar; onların hayatında hoş görülmeyecek hiçbir şey yok. Geceleri her yerlerinin sızlamasına neden olan ağır işler, şiddetli kışlar, bereketsizlik, darlık. Yardım yok, onu bekleyecekleri yer de yok. Onlardan daha zengin, daha güçlü olanlar yardım edemezler, çünkü kendileri de kaba, şerefsiz, sarhoşturlar, kendileri de öyle çirkin çirkin küfrederler. En küçük bir memur veya çiftlik kâtibi mujiklere, serserilere karşı davrandığı gibi davranır; büyüklere, kilise kâhyalarına, bile «sen» diye hitap eder, buna hakkı olduğunu sanır. Köye sadece hakaret etmek, soymak, korkutmak için gelen çıkarcı, aç gözlü, ahlâk düşkünü insanlardan bir yardım, bir örnek beklenebilir mi? Olga, kışın Kiryak'ı cezalandırmak için sopaya yatırmaya götürdükleri zaman, ihtiyarların ne acınacak, alçalmış bir halde olduğunu anımsadı... Şimdi bütün bu insanlara acıyor, içi sızlıyordu, yürürken dönüp dönüp evlere bakıyordu. Geçirmek için onlarla üç versi kadar giden Mariya vedalaştı, sonra diz çöktü, yüzünü yerlere sürerek yüksek sesle ağlamaya başladı. Ben gene yalnız kaldım, zavallı ben, zavallı talihsiz başım... Uzun zaman böyle bağırıp ağladı. Olga ile Şaşa, onun başım elleriyle kavrayıp, diz çökmüş durumda yanındaki birine sürekli eğilip selam verişini daha uzun zaman gördüler; üzerinde ekin kargaları uçuyordu. Güneş yükselmiş, sıcak bastırmıştı. Jukovo arkada, uzakta kalmıştı. Keyifli keyifli yürüyorlardı. Olga ile Şaşa çok geçmeden köyü, Mariya'yı unuttular; neşeliydiler; herşey onları eğlendiriyordu, bazen bir tepecik, birbiri ardından ufukta yiterek bilinmez bir yere doğru giden telgraf direkleri, esrarlı esrarlı uğuldayan telgraf telleri; bazen uzakta yeşillikler içinde görünen küçük bir 46 çiftlik, oradan gelen rutubet ve kendir kokusu; nedense onlara orada bahtiyar insanlar yaşıyormuş gibi geliyordu. Bazen de kırda ak ak beliren bir tek at iskeleti. Çayır kuşları dinmeden ötüyor, bıldırcınlar çığrışıyor, su yelvesi öyle bağırıyor ki, gerçekten de sanki birisi eski bir demir kenete yapışmış çekiyordu'. Öğle üstü Olga ile Şaşa büyük bir köye geldiler, orada geniş bir yol üzerinde general Jukov'un ihtiyar aşçısıyla karşılaştılar, ihtiyar sıcaktan yanıyor, terli, kızarmış dazlak kafası güneşten
17 parıldıyordu. Birbirlerini tanmadılar, sonra ikisi de bir anda dönüp bakıştılar; tanımışlardı, tek kelime söylemeden her biri kendi yoluna devam etti. Öbürlerinden daha varlıklı daha yeni görünen bir izbanın yanında, açık pencerelerin önünde duran Olga yerlere kadar eğilip selâm verdi, yüksek, ince, ahenkli bir sesle: Ortodoks hıristiyanlar, dedi: Allah rızası için bir sadaka verin, gönlünüzden ne koparsa, ölmüşlerinizin ruhu için... 'Şaşa:.Ortodoks hıristiyanlar, diye ahenkle okumaya başladı: Allah rızası için verin, gönlünüzden ne koparsa, ölmüşleriniz için... l Burada çevrilmesi ve ifadesi güç bir kelime oyunu var. Çev. 47 EVDE Grigoriyef'lerden bir kitap için geldiler; ama evde olmadığınızı söyledim. Postacı gazete ile iki mektup getirdi. Sırası gelmişken söyleyeyim, Yevgeniy Petroviç: Sereja'ya dikkat etmenizi rica edecektim. Bugün de, önceki gün de sigara içtiğini gördüm. Ona öğüt vermek isteyince, her zaman olduğu gibi, kulaklarını tıkadı, sesimi gürültüye boğmak için şarkı söylemeye başladı. Mahkemeden daha yeni dönen çalışma odasında eldivenlerini çıkaran İl Mahkemesi savcısı Yegveniy Petroviç Bikovski kendisine tekmil haberi veren mürebbi-yeye baktı, gülmeye başladı:. Vay, Sereja sigara içiyormuş... diyerek omuzlarını silkti. Yumurcağı sigara ile gözümün önüne getiriyorum. Peki ama, kaç yaşında ki? * Yedi yaşında. Size bu önemsiz geliyor, ama bu yaşta sigara içmek zararlı, kötü bir alışkanlık. Kötü alışkanlıkların, daha başlangıçta, önünü almak gerek. Çok doğru. Peki, tütünü nereden alıyor? Masanızın gözünden. Öyle mi? O halde onu gönderiniz bana. 48 Mürebbiye çıkarken Bikovski yazı masasının önündeki koltuğa oturdu; gözlerini kapayarak düşünmeye başladı. Sereja'sını, nedense, kocaman, arşınlık bir sigarayla, sigara dumanı bulutları içinde gözünün önüne getiriyor, bu karikatür onu güldürüyordu. Mürebbiye-nin ciddi, kaygılı yüzü onda, okulda, çocuk" odasında tütün içmenin öğretmenlere, ana-babaya garip, anlaşılmaz bir korku verdiği çoktan geçmiş, 3'an unutulmuş bir zamanın hatırasını da canlandırmıştı. Korkunç şeydi bu. Çocukları merhametsizce döverler, liseden kovarlar, hayatlarını berbat ederlerdi; ama hiçbir öğretmen, hiçbir baba tütün içmenin zararını, bunun neden suç olduğunu bilmezdi. Çok akıllı insanlar bile ne olduğunu bilmedikleri bir kusurla savaşmakta güçlük çekmezlerdi. Yengeniy Petroviç kendi liselerinin çok bilgili, erdemli ihtiyar müdürünü anımsadı: Sigara içen bir öğrenciyi yakalayınca öyle ürkerdi ki, sapsarı kesilir, disiplin kurulunu acele toplar, suçlunun kovulmasına karar verdirirdi. Toplum yaşayışının kanunu bu, her halde: Fenalık ne kadar anlaşılmazsa onunla o kadar sert ve amansız savaşılır. Savcı, okuldan kovulan iki - üç kişiyi, onların sonraki hayatlarını anımsadı. Cezanın, çok defalar, suçtan daha büyük fenalık getirdiğini düşünmekten kendini alamadı. Canlı organizma, her atmosfere hemen uymak, alışmak yeteneğini taşır. Yoksa, kendi akıllıca davranışlarının altında, çok defalar, ne akılsızlıkların saklandı- -ğını, pedagoji, hukuk, edebiyat gibi sonuçlan bakımından sorumlu, korkunç çalışmalarda bile şuura yükselmiş gerçeğin, güvenin daha ne kadar az olduğunu insanın her an duyması gerekirdi... Ancak yorgun, dinlenme halindeki dimağa gelen bu gibi hafif, bulanık düşünceler Yevgeniy Petroviç'in kafasında dolaşıp durmaya başladı. Nerden, niçin geldikleri belli değildi. Bu fikirler, kafasında biraz kalıyor, 49 sanki beyninin üstünde yüzüyor, derine girmiyordu. Saatlerce, hatta günlerce resmî işlerde zihin yormak, hep bir yönde düşünmek zorunda olan kimseler için böyle başıboş, ev hayatıyla ilgili düşünceler bir çeşit konfor, bir rahatlıktır. o Akşamın saat dokuzuydu. Tavanın üstünde, ikinci katta birisi köşeden 'köşeye gidip geliyor, daha üstte, üçüncü katta da iki kişi piyanoda gam yapıyordu. Sinirli adımlarına bakılırsa
18 kendini zorlayarak bir şeyler düşünen, yahut diş ağrısı çeken ikinci kattaki kiracının ayak sesleri ve monoton gamlar gecenin sessizliğine, tembel düşüncelere uygun bir uyku havası katıyordu. İçerde çocuk odasında mürebbiye ile Sereja konuşuyorlardı. Çocuk sesini bir havaya uydurmuştu: Ba-bam geldi! Babam gel-di! Ba! Ba! Mürebbiye: Votre pere vous.ovppelle, allez vitel, sana diyorlar! diye bağırdı. Yevgeniy Petroviç içinden: «Peki ama, dedi, ne söyleyeceğim ona?» Daha birşey düşünüp bulmaya vakit kalmadan; oğlu yedi yaşındaki Sereja çalışma odasına girdi. Erkek mi, kız mı olduğu ancak elbisesinden kestirilebilirdi: Siska, solgun, ince yapılı bir çocuktu bu. Vücutça Sera bitkileri gibi cılızdı. Hareketleri, kıvırcık saçları, bakışları, kadife ceketi her şeyi olağanüstü tatlı ve yumuşaktı. Babasının dizlerine çıktı, hızla boynundan öptü, yumuşak bir sesle: Günaydın baba! dedi. Beni mi çağırdın? Savcı onu kendinden uzak tutarak: l Babanız sizi çağırıyor, çabuk gidin. 50 Dur bakalım, dedi, dur bakalım, Sergey Yevgeniy! Öpüşmeden önce seninle konuşmamız, ciddi konuşmamız gerek. Ben sana darıldım. Artık sevmiyeceğim seni. Bilmiş ol, ahbap: Seni sevmiyorum, sen benim oğlum değilsin... Evet. Sereja gözlerini babasına dikti; sonra bakışlarını masaya çevirip omuzlarını silkti. Gözlerini kırpıştırarak hayretle sordu: Ben sana ne yaptım? Bugün senin odana bir defa bile gelmedim, hiç bir şeye de dokunmadım. Natalya Semyonovna şimdi bana senin sigara içtiğinden yakındı... Doğru mu? Sen sigara mı içiyorsun? Evet, bir kere içtim... Doğru!... Savcı kaşlarını çattı., yüzündeki gülümsemeyi bununla gizlemeye çalışarak, Bak, dedi, üstelik bir de yalan söylüyorsun. Natalya Semyonovna seni iki defa görmüş. u halde senin üç fena hareketin açığa çıkıyor: Sigara içiyorsun, masadan başkasının tütününü alıyorsun, yalan söylüyorsun. Üç suç! Sereja anımsamıştı. Gözlerinin içi gülümsedi: Ay, evet! Doğru, doğru. İki defa içtim: Bir bugün, bir de daha önce. Bak görüyor musun, demek bir defa değil, iki defa... Ben sana çok, çok küskünüm! Sen önceleri iyi çocuktun, ama şimdi, görüyorum ki, bozulmuşsun, fena olmuşsun. Bikovski Sereja'nın yakasını düzelterek içinden: «Başka ne demeli ona?» dedi. Evet, fena. Ben senden buna beklemezdim. Birincisi, senin olmayan bir tütünü almaya hakkın yok. Herkes ancak kendi öz malından yararlanabilir. Başkasınınkini a'lırsa... demek ki, fena adamdır! (Yevgeniy Petroviç içinden: «Söylenecek şey bu değildi» diye düşündü). Örneğin, Natalya Semyonovna'nın elbise sandığı var. Bu sandık onundur; yani ne sen, ne ben ona dokunanlayız, çünkü bizim değil. Öyle değil mi? Senin oyuncak atın, resimlerin var... Ben onları alıyor muyum? Belki almak isterim, ama... benim değil ki, senin onlar! Sereja kaşlarını kaldırdı: istiyorsan al! Rica ederim, çekinme, babacığını, al! Senin masanın üstündeki şu küçük sarı köpek benimdir, ama ben bir şey demiyorum... Varsın sende dursun! Bikovski: Sen beni anlamıyorsun, dedi, köpeği sen bana bağışladın, o şimdi benimdir, ben onu ne istersem yaparım. Ama tütünü ben sana bağışlamadım! Tütün benim! («Doğru açıklamıyorum ona! diye düşündü, Hayır, söylenmesi gereken bu değil! Hiç de bu değil!») Eğer ben başkasının tütününden içmek istersem önce ondan izin almalıyım... Bikovski isteksizce cümleleri birbirine bağlayıp, çocuk şivesiyle, oğluna özel mülkiyetin ne demek olduğunu açıklamaya koyuldu. Sereja onun göğsüne bakıyor, dinliyordu (akşamları babasiyle konuşmayı severdi), sonra dirseğini masanın yanına dayadı, miyop gözlerini kâğıtların, mürekkep hokkasının üzerinde kırpıştırmaya başladı. Bakışları masada bir zaman başı boş dolaştıktan sonra zamk şişesinde durdu. Şişeyi gözlerine yaklaştırarak birdenbire tordu: Baba, zamkı neden yaparlar?
19 Bikovski şişeyi elinden alıp yerine koyarak devam etti: 52 ikincisi, sen sigara içiyorsun... Bu çok fena! Ben içiyorsam sigara içilebilir demek değil bu. Ben içiyorum, ama bunun akılsızca bir iş olduğunu da biliyorum; bunun için kendi kendime kızarım, kendimi hiç sevmem («ne de kurnaz pedagokmuşum!» dedi içinden). Tütün sağlığa çok zarar verir. Sigara içen vaktinden önce ölür. Hele senin gibi küçükler için sigara çok zararlı. Göğsün zayıf senin. Daha kuvvetlenmedin. Oysa, sigara dumanı zayıf insanlarda verem ve başka hastalıklar yapar. Bak Ignatiy dayı veremden öldü. Tütün içmeseydi belki daha yaşayacaktı. Sereja dalgın dalgın lâmbaya bakıyordu. Parmağıyla abajura dokunarak göğüs geçirdi: Ignatiy dayı ne güzel keman çalardı! Onun kemanı şimdi Grigoriyev'lerde! dedi. Dirseğini gene masanın kenarına dayadı, düşünceye daldı. Solgun yüzünde öyle bir ifade belirmişti ki, sanki bir şeye kulak kabartıyor, yahut kendi düşüncelerinin gelişimini kovalıyordu. Büyüyen, kırpışan gözlerinde bir hüzün, 'korkuya benzer bir şey belirmişti. Belki şimdi o, geçenlerde annesini ve Ignatiy dayısını alıp götüren ölümü düşünüyordu. Ölüm anneleri dayıları alıp öbür dünyaya götürür, ama çocuklariyle kemanları dünyada kalır. Ölüler gökte yıldızlara yakın bir yerde yaşarlar, oradan dünyaya bakarlar. Acaba hasret çekerler mi? Bikovski içinden: «Ona ne söyliyeyim dedi, beni dinlediği yok. Belli ki, kendi suçlarını da, benim delillerimi de önemsemiyor. Nasıl anlatmalı ona?» Savcı ayağa kalktı, odada gezinmeye başladı. «Eskiden, benim zamanımda bu gibi meseleler çok basit çözülürdü» diye düşünüyordu. Sigara.içtiği meydana çıkan her yaramaz pataklanırdı. Tabansı», korkak 53 olanlar sigarayı gerçekten bırakırlar, daha cesur ve zeki olanlarsa bu pataklanıştan sonra tütünü ayakkabısının honcunda taşımaya, sigarayı odunlukta içmeye başlardı". Odunlukta yakalanıp da gene pataklanınca nehir boyuna gider, orada içerdi. Çocuk büyüyünceye kadar bu böyle devam ederdi. Annem bana sigara içmeyeyim diye paralar, bonbonlar verirdi. Bugün bu usuller değersiz, eğitime aykırı sayılıyor. Bugünün pedagoku hayır prensiplerini çocuğun, korkudan yahut sivrilmek, taktir almak isteğiyle değil «şuurlu olarak kabul etmesine uğraşıyor». O gezinip düşünürken Sereja sandalyeden masanın kenarına tırmanarak resim yapmaya koyulmuştu. Gerekli kâğıtları kirletmesin, mürekkebe dokunmasın diye, masanın üzerinde, ayrıca onun için kesilip konmuş bir deste "kâğıt, bir mavi kalem vardı. Bir ev resmi yapıyordu. Kaşlarını oynatarak: Bugün aşçı kadın lahana doğrarken parmağını kesti, dedi. Öyle bağırdı ki, ödümüz koptu. Hepimiz mutfağa koştuk. Öyle aptal şey ki! Natalya Semyonovna parmağını soğuk suyla yıkamasını söyledi, o gene durmuş onu emiyor... O pis parmağı nasıl da ağzına alıyor! Ne fena şey, değil mi baba? Sonra öğle vakti avluya bir kızla bir çingene çalgıcının geldiğini, kızın çalgıyla şarkı söyleyip oynadığını anlattı. Savcı içinden: «O kendi havasında, kendi dünyasında, dedi. Önemli ile önemsizi kendi bildiği gibi, kendine göre anlıyor. Dikkatine, şuuruna hakim olmak için onun şivesini taklit etmek yetmez, onun gibi düşünebilmek gerek. Eğer tütüne gerçekten acımış olsam, gücensem, ağlasam beni çok iyi anlardı. Eğitim işinden annelerin yerini kimsenin tutamayışı çocuklarla birlikte duymasını, ağlamasını, 54 gülmesini bilmeler indendir... Mantıkla, ahlakla bir şey olmaz. Peki ama, ona başka ne söyleyeceğim? Ne?» Hayatının yarısını çeşitli biçimlerle, ihtar, cezalandırma duruşmalarıyla geçiren onun gibi deneyli bir adliyecinin böyle bütün bütüne şaşırması, çocuğuna ne söyleyeceğini bilmemesi Yevgeniy Petroviç'e gülünç geliyordu. Dinle, dedi, bir daha sigara içmeyeceğine namusun üzerine bana söz ver bakayım! Sereja kalemini güçlüce bastırdı; resme doğru iğil-di, sesini bir havaya uydurarak, Na-musum! Üze-rine! Söz-veri-yorum! rum! rum! diye tutturdu.
20 Bikovski kendi kendine soruyordu: «Peki ama, namus üzerine söz vermenin ne demek olduğunu bilir mi? Hayır, ben fena bir eğitmenim! Eğer şimdi bir pedagok yahut bizim adliyecilerden biri kafamın içine bir göz atsa bana salak der, aklımdan şüphe eder..-, okulda, mahkemede böyle bayağı sorunlar evden çok daha kolay halledilir. Burada karşındakiler çılgınca sevdiğin insanlar. Sevgi titizdir, sorunu güçleştiriyor. Bu çocuk oğlum değil, öğrencim, yahut bir sanık olsa böyle korkaklık göstermezdim, fikirlerim böyle dağılmazdı!» Savcı masaya geçti; Sereja'nın yaptığı resimlerden birini kendine doğru çekti. Bu resimde, bacasının dumanı bir şimşek zikzakıyla çıkarak ta kâğıdın kenarına kadar gelen bir ev çizilmişti. Evin yanında nokta gözlü süngüsü 4 sayısını andıran bir asker duruyordu. insan evden yüksek olamaz, dedi savcı. Baksana: Evin adamı askerin omuzuyla bir hizada. Sereja babasının dizlerine çıktı. Rahatça yerleşmek için bir zaman kımıldandı. 55 Yaptığı resme bakarak: Yok baba, dedi, askeri küçük yaparsan o zaman gözleri görünmez. Ona itiraz etmek gerekli miydi? Kendi çocuğu üzerindeki her günkü karşılaştırması savcıya şu inancı vermişti ki, çocukların estetik görüşleri, istekleri vahşilerde olduğu gibi kendilerine hastır. Yaşlılar bunu anlayamazlar. Dikkatli bir incelemede Sereja yaşlı birisine anormal görünebilirdi. O, insanların resimlerini evlerden daha yüksek yapmayı, eşyadan başka, kendi duygularını da kurşun kalemle çizmeyi mümkün, akla uygun buluyordu. Orkestra seslerini yuvarlak, donuk lekeler şeklinde, ıslığı helezonî bir iplik şeklinde çizerdi... Onun anlayışına göre ses renkle sıkıca ilgiliydi. Öyle ki, harfleri renklerken her zaman L harfini sarıya, M harfini kırmızıya, A harfini karaya v.s. boyardı. Sereja resmi bırakarak gene kımıldandı. Uygun bir poz aldıktan sonra babasının sakalıyla uğraşmaya koyuldu. Önce onu dikkatle sıvazladı; sonra ikiye ayırıp bir çatal sakal biçiminde taramaya başladı. Şimdi sen İvan Petroviç'e benziyorsun. Dur, şimdi de bizim kapıcıya benziyeceksin. Baba, bu kapıcılar neden kapının önünde dururlar? Savcı onun soluğunu yüzünde duyuyordu, saçları yanağına dokunuyordu. Ruhunda bir sıcaklık, bir yumuşaklık belirmişti, öyle bir yumuşaklık ki, yalnız eli değil, sanki bütün ruhu Sereja'nın ceketindeki kadifenin üstündeydi. Onun büyük kara gözlerine baktı; anasının, kanamın, bir zamanlar sevdiği kimler varsa hepsinin onun iri göz bebeklerinden kendisine baktıklarını sandı. içinden: «Şimdi gel de onu azarla bakalım, dedi, gel de ona ceza düşün! Hayır, eğitim işi bize ne kadar uzak. Es- 56 kiden insanlar basittiler, az düşünürler, bunun için de sorunu cesaretle çözerlerdi. Oysa, biz pek çok düşünüyoruz; mantık bizi yedi, bitirdi. İnsan ne kadar gelişmiş olursa, ne kadar çok düşünür ince eleyip sık dokursa o kadar kararsız, o kadar vesveseli olur, o kadar korkak başlar. Gerçekten de, derin düşünülse, ders okutmak, hüküm vermek, kalın kitaplar yazmak için ne kadar cesaret ve kendine güven gerektiriyor, ne kadar...» Saat on'u çaldı. Haydi delikanlı, dedi savcı, yatmak zamanı geldi. İyi geceler de de git. Sereja alnını buruşturdu, Yok babacağım, biraz daha oturacağım. Bana bir şey anlat! Masal söyle! Peki, ama masaldan sonra hemen yatacaksın. Boş akşamlarında Sereja'ya masal anlatmak alışkanlığı vardı, iş adamlarının çoğu gibi, o da ezbere bir tek şiir bilmez, hiç bir masal anımsamazdı. Bunun için, her defasında bir şey uydurup söylemesi gerekirdi. Her zaman şu basma kalıp sözle başlardı: «Bir varmış, bir yokmuş». Sonra bir sürü saçma sapan şeyi birbiri üzerine yığar, masalın başını anlatırken ortasının, sonunun nasıl geleceğini hiçbir zaman bilmezdi. Tablolar, kişiler, durumlar gelişigüzel ve ansızın doğar, olay, ahlakî sonuç kendiliğinden, hikayecinin iradesine bağlı olmaksızın cı-kıverirdi. Sereja böyle doğaçlamaları çok severdi. Masal ne kadar sade, doğal olursa çocuktaki etkinin o kadar güçlü olduğuna savcı dikkat etmişti. Gözlerini tavana dikerek:
Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de
RAPUNZEL Bir zamanlar bir kadınla kocasının çocukları yokmuş ve çocuk sahibi olmayı çok istiyorlarmış. Gel zaman git zaman kadın sonunda bir bebek beklediğini fark etmiş. Bir gün pncereden komşu evin bahçesindeki
Günler süren yağmurdan sonra bulutlar kayboldu. Güneş, ışıl ışıl yüzünü gösterdi. Yıkanan doğanın renklerine canlılık gelmişti. Ağaçlardan birinin kökünden kahverengi, pırıl pırıl bir şerit uzanıyordu.
ALTIN BALIK Bir zamanlar iki balıkçı varmış. Biri yaşlı, diğeriyse gençmiş. İki balıkçı avladıkları balıkları satarak geçinirlermiş. Bir gün yine denize açılmışlar. Ağı denize atıp beklemeye başlamışlar.
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ, ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Eğitim, Hayatboyu Öğrenme ve Din İşleri Bakanlığı Devlet Dil Sertifikası DÜZEY B1 Avrupa Konseyi Ortak Dil Ölçütleri
3 YAŞ AYIN TEMASI Cinsiyetim, adım, özelliklerim, görünümümdeki değişiklikler nelerdir? Vücudumuzun bölümleri ve iç organlarımız nelerdir? Ne işe yarar? İskelet sistemi nedir? Ne işe yarar? Aile ve aileyi
C A NAVA R I N Ç AGR ISI Canavar, canavarların hep yaptığı gibi, gece yarısından hemen sonra çıktı ortaya. Geldiğinde Conor uyanıktı. Kısa süre önce bir kâbus görmüştü. Herhangi bir kâbus değil- di bu;
Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir
Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Müzik Ve Ritim Sohbetler *Tatilde neler yaptık? *Hava nedir? Hangi duyu organımızla hissederiz? *Tatildeyken hava nasıl değişimler oldu? *Müzik dendiğinde
SAKLAMBAÇ Müge İplikçi ON8 roman 22 SAKLAMBAÇ Yazan: Müge İplikçi Yayın yönetmeni: Müren Beykan Yayın koordinatörü: Canan Topaloğlu Son okuma: Hande Demirtaş ON8, 2013 Tüm yayın hakları saklıdır. Tanıtım
Çemberlitaş taki dedesinin konağında büyüyen şair, Amerikan ve Fransız kolejlerinde başladığı ilk ve lise öğrenimini Deniz Lisesi nde tamamladı. İ. Ü. Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü nü 1924 te bitirince
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Milli Eğitim ve Din İşleri Bakanlığı Devlet Dil Sertifikası DÜZEY B1 Avrupa Konseyi Ortak Dil Ölçütleri Çerçevesinde BÖLÜM
Dersler, ödevler, sýnavlar, kurslar... Dinlence günlerinde bile boþ durmak yoktu. Hafta sonu gelmiþti; ama ona sormalýydý. Üstüne, günlerin yorgunluðu çökmüþtü. Bunu ancak oyunla atabilirdi. Caný oyundan
SAAT TUTARAK METİN OKUMA-1 KAZA Çağdaş ile Cevat cadde kenarında top oynuyordu. Top caddeye kaçtı. Çağdaş topun arkasından koştu. O sırada caddeden geçen minibüs Çağdaş a çarptı. Çağdaş yere düştü. Cevat
Eskiden Amcam Başkötü ye ait olan Bizim Eski Yer, DEŞŞET ORMANI, YARATIKKÖY Anneciğim ve Babacığım, Mektubunuzda sevgili bebeğinizin nasıl olduğunu sormuşsunuz, hımm? Ben gayet iyiyim, sormadığınız için
ISBN : 978-605-65564-3-2 1 Baba, Bal Arısı Gibi Olmak İstemiyorum ISBN : 978-605-65564-3-2 Ali Korkmaz firstname.lastname@example.org Redaksiyon : Pelin GENÇ Dizgi/Baskı Kardeşler Ofset Matbaacılık Muzaffer Ceylandağ
O sabah minik kuşların sesleriyle uyandı Melek. Yatağından kalktı ve pencereden dışarıya baktı. Hava çok güzeldi. Güneşin ışıkları Melek e sevinç katıyordu. Bulutlar gülümsüyor ve günaydın diyordu. Melek
OKUMA - ANLAMA: ÖĞRENCİLER HER GÜN NELER YAPIYORLAR? 1 Türkçe dersleri başladı. Öğrenciler her gün okula gidiyorlar, yeni şeyler öğreniyorlar. Öğretmenleri, Nazlı Hanım, her Salı ve her Cuma günü sınav
Yeni evli bir çift vardı. Evliliklerinin daha ilk aylarında, bu işin hiç de hayal ettikleri gibi olmadığını anlayıvermişlerdi. Aslında birbirlerini sevmiyor değillerdi. Son zamanlarda o kadar sık olmasa
Çok Mikroskobik Bir Hikâye ÜMMÜŞ PÖRTLEK İlköğretim Okulu nda sıradan bir ders günüydü. Eğer Hademe Kazım, yine bir gölgelikte uyuklamıyorsa, birazdan zil çalmalıydı. Öğretmenimiz, gürültü yapmadan toplanabileceğimiz
- şiirler - Yayın Tarihi: 11.10.2007 Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat Yayın Hakkı Notu: Bu e-kitapta yer alan şiirlerin tüm yayın hakları şairin kendisine ve / veya yasal temsilcilerine aittir.
5 YAŞ VE HAZIRLIK SINIFI EKİM BÜLTENİ HAZIRLIK SINIFI EKİM AYI ŞARKILARIMIZ OKULUMA BAŞLADIM BİR DÜNYA BIRAKIN SONBAHARIN SESLERİ SEVİMLİDİR HAYVANLAR HOŞ GELİŞLER OLA Her gün erken kalkarım Önce yüzümü
Tuğrul Tanyol Beyaz at Sönmüş kentleri dolaştım sessizlikte Boş meydanları, kirli sokakları Herkes kendi yankısının peşinde Karanlık avlularda oturdum İçimde vahşi tamtamları inlerken ölümün Tüm putların
ANNEM ANNEM Annem annem canım annem, Gönlüm senle kalbim senle Canım annem gülüm annem Dünyam sensin benim bir tanem.. Biliyorum elbet bir gün gelecek Bir başka bebekte bana annem diyecek Bende hep iyi
Aşağıdaki şiiri okuyunuz. Soruları cevaplayınız. OKULUMUZ Her yerden daha güzel, Bizim için burası. Okul, sevgili okul, Neşe, bilgi yuvası. Güzel kitaplar burda, Birçok arkadaş burda, İnsan nasıl sevinmez,
Aşağıda verilen isimleri örnekteki gibi tamamlayınız. Örnek: Ayakkabı--------uç : Ayakkabının ucu İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Kalem sap Çanta renk Araba boya Masa kenar Deniz mavi Rüzgar şiddet
- Günaydın Günü parlatan gözler. Havayı yumuşatan nefes. Yüzlere gülücük dağıtan dudaklar. Konuşmadan anlatan kaşlar. Bana şiir yazdırtan o parmaklar. (23.06.2004) M. Mehtap Türk - Günaydın Günaydın...
BÝRÝNCÝ BÖLÜM 1 Dünya döndü Son ders zili çalýnca tüm öðrenciler sevinç çýðlýklarý atarak okulu terk etti. Ýkili öðretim yapýlýyordu. Sabahçýlar okulu boþaltýrken, öðleci grup okula girmeye hazýrlanýrdý.
Kaybolan Çocuk Çocuklar için öyküler yazmak istiyordum. Yazmayý çok çok sevdiðim için sevinçle oturdum masanýn baþýna. Yazdým, yazdým... Sonra da okudum yazdýklarýmý. Bana göre güzel öykülerdi doðrusu.
Hafta Sonu Ev Çalışması YIL DEDE'NİN DÖRT KIZI Zaman adlı ölümsüz bir dev vardı. Bir gün Zaman, Yıl Dede'yi dört kızıyla birlikte yeryüzüne indirdi. Kızlar, yeryüzünü çok sevdiler. Hepsi bir yana dağılıp
OKUMAYI SEViYORUM DiZiSi zç Yayın Yönetmeni Savaş Özdemir Hazırlayan Reşhat Yıldız Kapak Tasarım M. Aslıhan Özçelik Grafik Tasarım M. Aslıhan Özçelik Esra Bayar Resimler shutterstock.com Sevengül Sönmez
Ders 10 İlyas, Elişa ve Meshediliş İlyas bu sesi duyunca, cüppesiyle yüzünü örttü, çıkıp mağaranın girişinde durdu. O sırada bir ses, "Burada ne yapıyorsun, İlyas?" dedi. İlyas, "RAB'be, Her Şeye Egemen
Başarıda İç Disiplin Herkes insanlığı değiştirmeyi düşünür. Ama kimse önce kendini değiştirmeyi düşünmez. İÇ DİSİPLİN NEDİR? Her zaman yaptığınız veya yapmak zorunda olduğunuz işleri iki şekilde yaparsınız:
Rüyacı Bir küçük erkek çocuk ve onun üvey annesi vardı. Bir ara üvey annesi kurutmak üzere buğdayı serdi ve beklemesi için üvey çocuğunu görevlendirdi. Çocuk uyudu. Buğdaya tavuklar dadanıp yemeye başladılar.
5 YAŞ AYIN TEMASI Cinsiyetim, adım, fiziksel özelliklerim nelerdir? Vücudumuzun bölümleri ve iç organlarımız nelerdir? Ne işe yarar? İskelet sistemi nedir? Ne işe yarar? Aile nedir? Aileyi oluşturan bireylerin
Bu kitabın sahibi:... Dinle bir tanem, şimdi sana, bir çocuğun öyküsünü anlatmak istiyorum... Uzun çoooooooook uzun adı olan bir çocuğun öyküsü bu! Aslında her şey onun dünyaya gelmesiyle başladı. Kucakladılar
I. BÖLÜM Sayı, insan nefsinde birliğin tekrarından kaynaklanan manevi hayaldir. İhvan-ı Safa (Saflık Kardeşleri) Marifet, bize yâr olmayan sevgiliyi kalbimizin içinde öldürmek! İşte en haklı, en masum,
Ilgaz (14 Şubat 2010) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı (huseyinsari.net.tr) 14 Şubat 2010 Pazar günü, Fotoğraf Sanatı Kurumu (FSK) organizasyonluğunda 26 kişilik bir grupla günübirliğine Ilgaz a gidiyoruz.
--KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. Örnek: Mustafa okula erkenden geldi. ( Kurallı cümle ) --KURALSIZ (DEVRİK) CÜMLE: Eylemi cümle sonunda yer almayan
ŞEBNEM İŞİGÜZEL Eski Dostum Kertenkele ŞEBNEM İŞİGÜZEL 1973 yılında doğdu. İstanbul Üniversitesi nde antropoloji okudu. İlk kitabı Hanene Ay Doğacak 1993 yılında yayımlandı. Aynı yıl Yunus Nadi Öykü Ödülü
1. SINIF TÜRKÇE Bu kitabın bütün hakları Hacer KÜÇÜKAYDIN a aittir. Yazarın yazılı izni olmaksızın kısmen veya tamamen alıntı yapılamaz ve çoğaltılamaz. Copyright 2015 YAZAR Ahmet KÜÇÜKAYDIN Hacer KÜÇÜKAYDIN
DENİZ YILDIZLARI ANAOKULU MAYIS AYI 1. HAFTASINDA NELER SERBEST ZAMAN YAPTIK? Çocuklara sporun önemi anlatıldı ve her sabah spor yaptırıldı. Çocuklar ilgi köşelerinde öğretmen rehberliğinde serbest oyun
3 YAŞ EKİM AYI TEMASI Mevsimlerden sonbaharı öğreniyoruz. Çiftlikte yaşayan hayvanları öğreniyoruz. Sebze ve meyvelerin bize faydalarını öğreniyoruz. Cumhuriyet nedir? Öğreniyoruz. 29 Ekim Cumhuriyet Bayramımızı
Ateş Ülkesi'nde Ateşgâh Ateşgâh ı anlatmak istiyorum bu hafta sizlere. Ateş Ülkesi ne yolculuk ediyorum bu yüzden. Birdenbire pilot, Sevgili yolcular hazır olun düşüyoruz diyor. Düşüyoruz ama ben dâhil
Size nasıl tarif etsem ki... İlk görüşte âşık olmak gibi bir duygu. " İşte bu benim aradığım kadın," dersiniz ya, işte öyle bir şey. Önce teknenize âşık olacaksınız sonra satın alacaksınız. Eğer sevmeden,
KONULAR VE FAALİYETLER ATATÜRK VE ATATÜRKÇÜLÜK Bu ünitede ulu önder Mustafa Kemal Atatürk ün hangi şehirde doğduğunu, evini, annesinin ve babasının adlarını, soyadının neden olmadığını, ilk adının Mustafa
CEVİZE GİRİŞ Ceviz ile ilgili siz değerli ziyaretçilerimizle,anısının küçük fakat izlerinin çok büyük olduğu ceviz başlangıç öykümü paylaşmak istiyorum! Her şey bir pantolon ile başladı Evet, yanlış anlamadınız;
Doyumsuz Çocuklar Babam televizyon başında saatlerini geçirmekten keyif mi alıyor, yoksa acı mı çekiyor anlayabilmiş değilim. Ne zaman bir şey seyredecek olsa mutlaka yüzünü buruşturur, kızar, söylenir.
ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU ÇİÇEKLER SINIFI ARALIK AYI BÜLTENİ BELİRLİ GÜNLER VE HAFTALAR İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası Yerli Malı Haftası Yeni yıl (31 Aralık-1 Ocak) GÜNE BAŞLAMA ETKİNLİKLERİ Oyun
Onaylayan Administrator Pazartesi, 21 Mayýs 2007 Besteciler.org Amerika A memo Burasý New York Amerika Evler karýþtý bulutlara Nasýl bir zaman Nasýl bir yaþam A memo Ýnsanlar simsiyah, kýzýl, beyaz Sokaklar
"Biz apartmanlara yabancıyız. Bir ailenin hayatında ev ocak en esaslı bir unsurdur. Bir odanın kapısını açtığım zaman, burada babam doğmuştu, bir sofaya çıktığım zaman, burada halam gelin olmuştu, bahçeye
Yayın no: 169 VEFA VE CÖMERTLİK ÖYKÜLERİ Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür İç düzen: Durmuş Yalman Kapak: Zafer Yayınları İsbn: 978 605 5523 15 2 Sertifika no: 14452 Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu
Karganın Rengi Siyah! Siyah mı? Evet Emre, siyah. Kara değil mi? Ha kara, ha siyah Cenk, bence kara ile siyah arasında fark var. Arkadaşım Cenk le hâlâ aynı şeyi, kargaların rengini tartışıyoruz. Galiba
Havada bulut Sen bunu unut 8 TEK TEK TEKERLEME Öğrendiğim ilk tekerlemeyi hatırlamıyorum ama; çocukluğuma dönüp, baktığımda onlarca tekerleme arasından ikisinin öne çıktığını çok net görüyorum. Bir tanesi,
Sitti Cemili ve Meryem im Ben çocukken pek çok Arapça hikâye dinledim anneannemden. Sitti Cemili den anneanne diye bahsetmek de tuhafmış. Arapça da onun adı Sitti yani benim ninem. Söylemeden geçemeyeceğim,
HİKÂYELERİMİZ Annecim Anneler günü Paf ile Puf Tasarruflu olmalıyız İlk hediyem Dinozorun Evi İki inatçı keçi Karne heyecanı Geri dönüşüm Uzun zürafa Becerikli karınca Rapunzel Kırmızı başlıklı kız Hansel
Mercanlar Sınıfından Merhaba; 20 Mart Vızıltı Bu hafta konumuz ormanlar idi. Orman nedir? Ormanların önemi ve faydaları nelerdir? Ormanları koruma konusunda üzerimize düşen görevler nelerdir? gibi sorular
ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU PAPATYALAR SINIFI ARALIK AYI BÜLTENİ BELİRLİ GÜNLER VE HAFTALAR İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası(10 Aralık) Yeni Yıl (31 Aralık-1 Ocak) Yerli malı Haftası SERBEST ZAMAN ETKİNLİKLERİ
Doğuran Kazan Bir gün hocaya, işi için kazan gerekiyormuş. Komşusu, kazanın içinde tencereyi görünce şaşırmış ve hocaya sormuş: Komşusu, hocanın söylediklerine sevinmiş. Kazanı da tencereyi de alıp gitmiş.
ANKARA ÜNİVERSİTESİ GELİŞTİRME VAKFI OKULLARI ÖZEL LİSESİ 2011-2012 ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM 11-A SINIFI MF GRUBU DİL VE ANLATIM DERSİ I. YAZILI SINAVI SORULARI Öğrencinin Adı ve Soyadı : Sınıfı: Numarası:
Gürol Sözen HİTİTLİ PATTİYA İLE PALLİLİ illüstrasyon: Gözde Bitir S. DESTANLAR VE MASALLAR Tarihsel Öykü Gürol Sözen HİTİTLİ PATTİYA İLE PALLİLİ illüstrasyon: Gözde Bitir S. Bir Anadolu Masalı... Yayın
TATÍLDE Biz, Ísveç`in Stockholm kentinde oturuyoruz. Yılın bir ayını Türkiye`de izin yaparak geçiririz. Ízin zamanı yaklaşırken içimizi bir sevinç kaplar.íşte bu yıl da hazırlıklarımızı tamamladık. Valizlerimizi
Bir gün insan virgülü kaybetti. O zaman zor cümlelerden korkar oldu ve basit ifadeler kullanmaya başladı. Cümleleri basitleşince düşünceleri de basitleşti. Bir başka gün ise ünlem işaretini kaybetti. Alçak
YOL AYRIMI SENARYO ALĐ CEYLAN 2011 PAZARTESĐ SAAT- 07:42 Sahne - 1 OTOBÜS DURAĞI Otobüs durağında bekleyen birkaç kişi ve elinde defter, kitap olan genç bir üniversite öğrencisi göze çarpar. Otobüs gelir
OKUMA YAZMA TEKRAR KİTABI Hüseyin YEŞİLOT Uzm. Sınıf Öğretmeni ER Anne o er. Anne ere et al. On tane nar al. İri iri nar al. Anne ere et al, nar al. OLTA Ela, on olta al. Onat ile olta at. Ali, telli olta
ADALET ve CESARET ÖYKÜLERİ Yayın no: 170 ADALET VE CESARET ÖYKÜLERİ Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür İç düzen: Durmuş Yalman Kapak: Zafer Yayınları İsbn: 978 605 4965 24 3 Sertifika no: 14452 Uğurböceği
3 YAŞ BİRİMİ EKİM BÜLTENİ 3 YAŞ BİRİMİ EKİM AYI ŞARKILARIMIZ OKULUMU SEVERİM Biz anasınıfı çocuklarıyız, Hem çalışırız,hem oynarız. Çok severiz biz okulu, Yaşasın yaşasın anaokulu. BAY MİKROP Bay mikrop
André Maurois ŞİŞKOLARLA SISKALAR ÇAĞDAŞ DÜNYA EDEBİYATI Roman Çeviren: Ülkü Tamer Resimleyen: Fritz Wegner 18. basım André Maurois ŞİŞKOLARLA SISKALAR Çeviren: Ülkü Tamer Resimleyen: Fritz Wegner cancocuk.com
6 YAŞ NİSAN AYI BÜLTENİ.İLKBAHAR HAFTASI.SAĞLIK HAFTASI.POLİS TEŞKİLATI HAFTASI.23 NİSAN ULUSAL EGEMENLİK VE ÇOCUK BAYRAMI YARATICI ETKİNLİK: İlkbahar konumuz ile ilgili artık malzemelerden(su şisesi,pul,boncuk
TEŞEKKÜR Kısa Film Senaryosu Yazan Bülent GÖZYUMAN Sahne:1 Akşam üstü/dış Issız bir sokak (4 sokak çocuğu olan Ali, Bülent, Ömer ve Muhammed kaldıkları boş inşaata doğru şakalaşarak gitmektedirler.. Aniden
Resimleyen: Reha Barış Bilgin Adalı BİZİM SOKAKTA ŞENLİK VAR ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI Öykü Çeviren: Süheyla Kaya 3. basım Bilgin Adalı BİZİM SOKAKTA ŞENLİK VAR Resimleyen: Reha Barış cancocuk.com email@example.com
Son harflerini vurgulayarak okuyunuz. bak çak fak gak hak kak pak sak şak tak yak bek dek kek pek sek tek yek bık çık sık tık yık cik bas has kas mas pas tas yas kes ses pes fıs kıs his kis pis sis pus
Bir bahar günü. Doğa en canlı renklerine büründü bürünecek. Coşku görülmeye değer. Baharda okul bahçesi daha bir görülmeye değer. Kıpır kıpır hareketlilik sanki çocukların ruhundan dağılıyor çevreye. Biz
5.SINIF TÜRKÇE (GENEL DEĞERLENDİRME TESTİ) Öğle üstü bir cip gelip obanın çadırları önünde durdu. Çocuklar hemen çevresinde toplaştılar. Cipten önce veteriner, sonrada kaymakam indi. Obanın yaşlıları hemen
Göknil Genç BÖCEK ORKESTRASININ MUHTEŞEM SINIFI 1 Çeviren: Saadet Özen ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI Öykü 5. basım Resimleyen: Mustafa Delioğlu Göknil Genç BÖCEK ORKESTRASININ MUHTEŞEM SINIFI 1 Resimleyen: Mustafa
1. HAFTA TARİH : 01 MART 2016 04 MART 2016 KONU : YEŞİLAY 1- Yeşilay nedir? Ne işe yara? Faaliyetleri nelerdir? Nefes akciğer yapalım. Vücudumuzu 2- Sigara ve alkolün zararlarını hep birlikte öğrenelim
Kızlar, ben geldim, dedi Gönül Hanım. Hav! Cimcime! Bu köpek nereden geldi? Sen zaten hiç köpek sevmiyorsun! dedi Cimcime. Evde köpeğin ne işi var? Miyav! Miyav! Miyav! diye ağladı kedi Köfte dığı odadan.