- İhracat İşlem Bölgesinin Tarihçesi
- İhracat İşlem Bölgesinin Avantajları
- İhracat İşlem Bölgesinin Dezavantajları
Gelişmekte olan birçok ülke, kendilerini küresel tedarik zincirine entegre ederek ekonomilerini dönüştürmeye çalışıyor. Bu, ithalat merkezli bir ekonomiden ihracata dayalı bir ekonomiden uzaklaşmak anlamına geliyor. Asya, Afrika ve Latin Amerika'daki ülkeler çokuluslu şirketlerden yatırımları teşvik eden ihracat geliştirme programları oluşturuyor.
Birçok ülke tarafından kullanılan bir araç İhracat İşleme Bölgeleri (EPZ) 'dir. Bunlar, aşağıdakileri yapmak üzere tasarlanmış bir ülkede seçilen alanlardır:
- İş yaratmak için yabancı yatırımları çekmek
- Sanayi tabanını genişlet
- Teknoloji tanıtmak
- Bölgeler ile iç ekonomi arasında geriye doğru bağlantılar oluşturma
EPZ, doğal kaynaklar, ucuz vasıflı işgücü veya lojistik avantajlar gibi yatırımları çekebilecek bazı kaynaklara sahip olacaktır.
Ülkeler ayrıca hızlandırılmış lisanslama veya inşaat ruhsatları, asgari gümrük düzenlemeleri, on yıllık vergi tatili gibi gümrüksüz vergi teşvikleri ve yatırımcının gereksinimlerine yönelik altyapı geliştirerek EPZ'ye yatırım yapılmasını teşvik edebilir.
İhracat İşlem Bölgesinin Tarihçesi
EPZ nosyonu, on dokuzuncu yüzyıl boyunca Hong Kong, Cebelitarık ve Singapur gibi büyük limanlarda kurulan serbest bölgelerden kaynaklanmış olabilir. İlk serbest ticaret bölgelerinin bazıları, gümrük işlemlerinden arınmış ithalat ve ihracata izin vererek, malların hızlı bir şekilde yeniden ihraç edilmesini sağlamıştır.
EPZ, 1930'lardan bu yana gelişmekte olan ülkeler tarafından yabancı yatırımları teşvik etmek için kullanılmıştır. Mekanizma EPZ olarak adlandırılan ülkeler arasında, Meksika'da olduğu gibi Serbest Ticaret Bölgesi (FTZ), Özel Ekonomik Bölge (SEZ) ve maquiladora olarak da adlandırılabilir.
İlk EPZ’lerin bazıları Latin Amerika’da bulunurken, ABD’de ilk serbest bölge 1934’te kuruldu.
1970'lerden bu yana, gelişmekte olan ülkeler EPZ'leri gelişmiş dünyadan yatırımları teşvik ederek ekonomilerini teşvik etmenin bir yolu olarak görüyorlar.
2006 yılında, 130 ülke sınırlarını aşan 3500 EPZ'yi kurdu, tahminen 66 milyon işçi çalışıyordu. Bazı EPZ'ler tek fabrika fabrikalarıdır, Çin Özel Ekonomik Bölgeleri gibi bazıları ise yerleşik nüfusa sahip olacak kadar büyüktür.
İhracat İşlem Bölgesinin Avantajları
EPZ'leri kendi sınırları dahilinde sağlayan 130'dan fazla ulusla, EPZ'leri yaratmanın avantajları gelişmekte olan ülkeler için çok açık görünüyor.
Bariz yararları şunlardır:
- İhracattaki artış ile dövizdeki artış
- İş yaratma
- Ev sahibi ülkeye doğrudan yabancı yatırım (DYY)
- Teknolojinin ülkeye getirilmesi
- EPZ'den iç ekonomiye geriye doğru bağlantılar oluşturmak
Ev sahibi ülkeye sağlanan genel faydalar, EPZ için altyapı oluşturmanın ilk geliştirme maliyetleri ve yabancı yatırıma sunulan vergi teşvikleri gibi net bir şekilde ölçülemez.
Dünyanın dört bir yanındaki EPZ'lerle ilgili araştırmaların yapıldığı yerlerde, bazı ülkeler Çin, Güney Kore ve Endonezya gibi EPZ'lerin tanıtımından önemli ölçüde faydalanmış görünmektedir. Bazılarının, yüksek altyapı maliyetinin faydalarından daha ağır basıldığı Filipinler gibi performans göstermediği tahmin edilmektedir.
Çalışmalar, ucuz emek fazlası olan ülkelerin, istihdamı artırmak ve yabancı yatırım üretmek için EPZ'leri kullanabileceği sonucuna varmıştır.
İhracat İşlem Bölgesinin Dezavantajları
Uluslararası Çalışma Hakları Forumu (ILRF) gibi gruplar, bazı gelişmekte olan ülkelerde, EPZ'lerde çalışan işçilerin çoğunluğunun kadın olduğunu ve ucuz işgücü havuzunun yüzde doksanını oluşturduğunu bulmuşlardır.
Pek çok ekonomist, EPZ’lerde istihdamın düşük ücretler, yüksek iş yoğunluğu, güvenli olmayan çalışma koşulları ve iş haklarının bastırılması anlamına geldiği sonucuna varmıştır. EPZ’lerde ücretlerin aynı ülkenin kırsal alanlarındaki ücretlerden daha yüksek olduğu, özellikle de kadınlar için, her zaman, EPZ’lerde ücretlerin EPZ’lerin dışındaki karşılaştırılabilir işler için olanlardan daha yüksek olmadığı her zaman doğrudur.
Kırsal alandaki birçok aile, EPZ içindeki kadın işçiler tarafından geri gönderilen ücretlere dayanmaktadır.
EPZ'leri yaratan birçok hükümet, EPZ'lerde işçi hareketi faaliyetlerine karşı harekete geçmiştir. Hükümetlerin yürüttüğü emek hareketleriyle ilgili çeşitli kısıtlamalar, sendikal faaliyetlerin tamamen veya kısmen yasaklanmasını, toplu iş sözleşmesinin kapsamının kısıtlanmasını ve sendika örgütlerinin yasaklanmasını içerir.
En son Bangladeş'te, hükümetin sendikaları yasaklama politikası ancak 1100'den fazla işçiyi öldüren bina çöküşünden sonra yumuşadı.
Güvensiz çalışma koşulları, EPZ'lerle sıklıkla ilişkili olan olumsuz bir faktördür. Çalışanlardan, aşırı gürültü ve ısı, güvensiz üretim ekipmanı ve beklenmedik binalar dahil, fiziksel olarak tehlikeli koşullarda uzun saatler boyunca çalışması beklenmektedir. Sendika temsiline erişimi olmayan bazı fabrikalardaki durumu değiştirmek için yapılan çok az şey vardır.
Gittikçe daha fazla EPZ yaratıldıkça, gelişmekte olan diğer ülkelere karşı rekabet edebilmek için maliyetleri mümkün olduğunca düşük tutmaya yönelik bir teşvik var. Bu, çalışanların güvensiz çalışma koşullarının sonuçlarına maruz kalmaya devam ettiği anlamına gelir.
Gary Marion, The Balance Lojistik ve Tedarik Zinciri Uzmanı tarafından güncellendi.