Soru: denetleyici ve düzenleyici sistemlerle ilgili soru çözmek istiyorum ?
Soru: denetleyici ve düzenleyici sistemlerle ilgili soru çözmek istiyorum ?
Cevap:Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler
SİNİR SİSTEMİ
Tüm canlılar çevre değişikliklerine karşı tepki gösterirler. Canlılar bu tepkiyi sinir sistemi sayesinde gerçekleştirir. Sinir sistemi nöron nöron adı verilen sinir hücrelerinden oluşur. Bir sinir hücresi üç kısımdan meydana gelir. Hücre gövdesi, dendritler ve akson.
Hücre gövdesi: çekirdek stoplazma ve organelleri bulundurur. Hücre gövdesinden çıkan uzantılar vardır.
Dendritler: sinir hücresinin kısa uzantılarına denir. Tek veya çok sayıda olabilir. Başka nöronlardan gelen uyarıları alıp hücre gövdesine iletir.
Akson: dendritler tarafından alınıp hücre gövdesine iletilen uyarıyı alarak başka bir nöronun dendritine ileten kısımdır. Sinir hücresinin tek ve uzun olan kısmıdır. Aksonların bazıları miyelin kılıf adı verilen bir yapı taşırlar. Miyelin kılıf yağı, koruyucu bir kılıftır. Aksondaki uyarının iletim hızı miyelin kılıf varsa çok hızlıdır.
Uyartı iletimi: sinir hücresinin dendriti tarafından alınan uyarı elektriksel yük değişimi ile aksonda taşınır. Akson ucunda salınan hormonlar ile ikinci sinir hücresinin dendritine iletilir. Bu şekilde taşınarak sinir sistemindeki değerlendirme merkezi olan beyne getirilir. Uyartı beyinde değerlendirilerek tepki oluşturulur. Oluşan tepki nöronlar ile kaslara ya da bezlere götürülür.
Bir sinir hücresinin uyartıyı alabilmesi için yarının belli bir değerde olması gerekir. Bir nöronun uyarılması için gerekli en düşük değerdeki uyartıya eşik şiddeti denir. Uyartılar sinir hücresi boyunca elektriksel olarak taşınır. Sinapsta ise kimyasal yolla taşınır. Uyartının taşınması sırasında enerji harcanır. Nöron bir uyartıyı taşırken ikinci bir uyartıyı alamaz. Nörondaki uyartının iletim hızı sabittir.
Sinaps: Bir sinir hücresinin dendriti ile diğer sinir hücresinin aksonu arasında bağlantı kurulur ve iki sinir hücresi birbirine bağlanmış olur. Bu bağlanma yerine sinaps denir. Sinapslarda iki sinir hücresi arasında tam bir bağlantı kurulmaz.
MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ ORGANLARI
1. Beyin: Kafatası kemiklerine yapışmış kalın dayanıklı bir zarla çevrilidir. Beyin iki yarım küreden oluşmuştur. Öğrenilebilir ve istemli davranışların yönetim merkezidir. Duyu organlarının idare merkezi de beyindedir. İşitme, koku alma, görme tat alma, konuşma, yazma, zeka, hafıza, sevinme, üzülme vb. olaylar beyin tarafından idare edilir.
2. Beyincik: kulaktaki yarım daire kanallrı ile birlikte vücuttaki dengeli kas faaliyetlerini sağlar. Beyinciğin çıkarılması kas hareketlerinde düzensizliğe yol açar.
3. Omurilik soğanı: solunum, sindirim, dolaşım, boşaltım olaylarını düzenler. Solunum, yutkunma, hapşırma, öksürme, kusma, damarların büzülmesi ve gevşemesi gibi istek dışı olayları yönetir. Beyin ile omurilik arasında mesajların taşınmasında görevlidir.
4. Omurilik: omurga adı verilen yapının içerisinde yer alır. Düşünülmeden yapılan hareketlerin merkezidir. Bu hareketlere refleks denir. Çevreden gelen sinirlerin beyne, beynimizden gelen sinirlerin de ilgili yerlere gitmesi omurilikten geçerek olur. Refleks alıcıların uyarılması ile kas ve bez gibi yapılarda meydana getirilen istek dışı davranışlara denir. Örnek: Haberimiz olmadan elimizi sıcak bir cisme değdiğimizde aniden çekmemiz, diz kapağımıza çekiç ile vurulduğunda ani kasılma ile ayağımızın kalkması, beyni çıkarılmış kurbağanın bacağının yukarı kısmına asit döküldüğünde hayvanın ayağı ile asidi silmeye çalışması reflekse örnektir.
ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ
1. Otonom sinir sistemi: Vücutta kalp, kan damarı, düz kaslar ve bezlerin aktivitelerini kontrol eder ve istemsiz hareketlerin kontrolünü sağlar.
2. Somatik sinir sistemi: isteğimizle çalışan organları (iskelet, kas) idare eder.
ENDOKRİN SİSTEM
Canlıların vücudunda kontrol ve düzenleme görevini sinir sistemi ve endokrin sistem gerçekleştirir. İkisi birlikte çalışarak organizmanın bütünlüğünü sağlar. Endokrin sistem endokrin bezlerden oluşur. Bu bezler hormon denilen salgıları salgılar. Ürettikleri salgıları kana veren bezlere iç salgı bezleri, bu salgılara da hormon denir. Ürettikleri salgıları kanala veren bezlere ise dış salgı bezleri denir. Bu salgılara da enzim denir. Ürettikleri hormonları kana, enzimleri de kanala gönderen bezlere karma bez denir.
Hormonların özellikleri:
1. Hayvanlarda kan ile, bitkilerde soymuk borusu ile doku ve organlara taşınır.
2. Her hormon farklı hücre, doku ya da organa etki eder.
3. Az miktarda üretilirler.
4. Gereğinden az ya da çok üretilmesi hastalığa yol açar.
5. Yapıları protein ve yağdan oluşur.
HORMON ÜRETEN BEZLER
1) Hipofiz bezi: beynin tabanında hipotalamusun altında yer alır. Hipofiz bezinde üretilen hormonlar ve görevleri şunlardır:
a) Büyüme hormonu, büyüme ve gelişmeyi sağlar. Kemik ve kas dokusunun gelişmesinde etkilidir. Büyüme döneminde fazla salgılanması devliğe az salgılanması cüceliğe yol açar.
b) Deriye renk verici maddeleri uyaran hormon hipofizden salgılanır.
c) Tiroid bezini uyararak çalışmasını sağlayan hormonu üretir.
d) Dişilerde süt bezlerinin çalışarak süt üretmesini sağlayan hormonu salgılar.
e) Gamet hücrelerinin oluşmasında etk,ili olan hormonları üretir.
2) Tiroid bezi: Boynumuzun tabanında soluk borusunun önünde yer alır. İki çeşit hormon üretir.
a) Tiroksin: Vücut metabolizmasını hızlandırır. Tiroksin hormonu iyot varlığında sentezlenir. Alınan yiyeceklerde iyot eksikse tiroksin salgılanmaz ve tiroit bezi büyür. Buna guatr denir. Tiroksin hormonu az salgılandığında hücreler arası sıvıda sodyum ve suyun, kanda ise kolestrolün yükselmesine yol açar.
b) Kalsitonin: Kandaki kalsiyum ve fosfatın kemiklere geçmesini sağlar.
3) Böbrek üstü bezi: Dışta yer alan kabuk ve içte yer alan öz olmak üzere iki kısımdan oluşur. Kabuk kısmından su ve iyon dengesini sağlayan hormonlar salgılanır. En önemlisi aldesterondur. Aldesteron böbreklerde iyonların (sodyum ve klor) emilimini artırır. Öz bölgesinden adrenalin salgılanır. Adrenalin korku, heyecan, öfke anında salınır. Kan basıncını yükselti, kalp atışını hızlandırır, damarları daraltır, göz bebeklerini büyütür, kılları dikleştirir.
4) Pankreas bezi: Karma bezdir. Ürettiği enzimleri özel bir kanalla oniki parmak bağırsağına gönderir. Pankreastan iki çeşit hormon salgılanır. İnsülin ve glukagon. İnsülin kandaki şeker miktarı arttığı zaman şeker miktarını azaltmak için salgılanır. İnsülin bu işi kandaki glikozun karaciğerde glikojen şeklinde depolayarak yapar. Glukagon ise kandaki glikoz miktarı azaldığı zaman salgılanır. Karaciğerdeki depoloanmış glikojeni glikoza dönüştürerek kana geçmesini sağlar. Böylece kandaki şeker miktarını artırmış olur. İnsülin yetersiz salındığı zaman kandaki şeker miktarı artar ve şeker hastalığı ortaya çıkar.
5) Eşey bezleri: Erkeklerde testislerde testesteron hormonu üretilir. Bu hormon cinsiyet karakterlerini (sesin kalınlaşması vb.) ve gamet oluşmasını sağlar. Dişilerde östrojen ve progestoron hormonu üretilir. Östrojende dişi cinsiyet karakterlerinin oluşmasını sağlar.
Bugün İşlediğimiz Konu.
Bilgilerimi Pekiştirdim , sağol abi .. :)
Canlıların korku, heyecan vb. durumlarda böbrek üstü bezlerinden salgıladıkları adrenalin
hormonunun etkisinin ortadan kalktığı halde, kalp atış hızının çok geç düzene girmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hormonun kalbi çok etkilemesi
B) Hormonun kan yoluyla taşınması
C) Hormonun yıkımının çok geç tamamlanması
D) Böbrek üstü bezinin karma yapısının olması
2- Bir güvercinin aşağıdaki organlarından hangisi çıkarıldığında güvercin dengesini sağlayamaz?
A) Beyincik
B) Beyin
C) Omurilik soğanı
D) Omurilik
3- Aşağıda verilenlerden hangisi merkezi sinir sistemi organlarından değildir?
A) Beyin B) Omurilik C) Omurilik soğanı D) Omurga
4- Büyük moleküllü besin içeriklerinin hücrelerimizin kullanabileceği kadar küçük moleküllere dönüştürülmesidir. Yukarıda verilen ifade aşağıdaki kavramlardan hangisini açıklamaktadır?
A) Boşaltım B) Sindirim C) Dolaşım D) Solunum
5- .Böbreküstü bezlerinin salgıladığı hormon aşağıdakilerden hangisidir?
A)Tiroksin B)Adrenalin C)Büyüme Hormonu D)İnsülin
6- Aşağıdaki organ ve yapıların hangisinde kimyasal sindirim gerçekleşmez?
A)Ağız B)Mide C)İnce bağırsak D)Yemek borusu
7- Beyinciği zedelenen bir insan hangi davranışı düzgün yapamaz?
a. Yürüme
b. Nefes alıp verme
c. Heyecanlanma
d. Yemek yeme
8- Aşağıdakilerden hangisi iç salgı bezlerinin düzensiz hormon salgılamasından kaynaklanan bir hastalıktır?
a. İdrar kaçırma
b. Şeker hastalığı
c. İshal
d. Bademcik iltihabı
9- Uzun süre karanlık bir ortamda oturan bir kişinin,çok aydınlık bir odaya girmesiyle birlikte gözbebekleri
küçülür.Bu olay hangi organ tarafından gerçekleştirilir?
a. Beyin
b. Beyincik
c. Omurilik soğanı
d. Omurilik
CEVAPLAR:
CEVAP 1: C
CEVAP 2: A
CEVAP 3: D
CEVAP 4: B
CEVAP 5 : B
CEVAP 6 : D
CEVAP 7 : A
CEVAP 8 : B
CEVAP 9 : D
Soru ve Cevaplar İle Denetleyici ve Düzenleyici Sistem45.Denetleyici ve düzenleyici sistemlerimizin görevi nedir?
Vücudumuzdaki sistemlerin düzenli,uyumlu ve sorunsuz olarak çalışmasını sağlar. (denetleyici ve düzenleyici sistem=sinir sistemi+iç salgı bezleri)
46.Sinir siteminin görevi nedir?
Sinir sistemimiz vücudumuzdan ve çevreden aldığı bilgileri değerlendirir. Bunlara uygun cevaplar oluşturur. Böylece vücudumuzun uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlar.
47.Sinir sistemi kaç bölümden oluşur?
İki bölümden oluşur. Merkezi sinir sistemi ve çevresel sinir sistemi olmak üzere.
48.Merkezi sinir sisteminin elemanları nelerdir?
Beyin,beyincik,omurilik soğanı ve omuriliktir.
49.Vücudumuzun öğrenme,hafıza ve yönetim merkezi neresidir?
beyin.
50.Duyu organlarından gelen bilgileri kim değerlendirir?
Beyin.
51.Konuşma ve istemli hareketlerimizin gerçekleşmesini kim sağlar?
Beyin.
52.Acıkma,susama,uyku ve uyanıklık olaylarını kim düzenler?
Beyin.
53.Kan basıncımızı ve vücut sıcaklığımızı kim ayarlar?
Beyin.
54.Organlarımızın ve sistemlerimizin çalışmasını kim düzenler?
Beyin.
55.Vücudumuzun hareket ve denge merkezi neresidir?
Beyincik.
56.Kol ve bacaklardaki kasların birbiriyle uyumlu çalışmasını düzenleyerek hareketlerimizin dengeli olmasını kim sağlar?
Beyincik.
57.Beyin ve diğer vücut organları arasındaki bağlantıyı kim sağlar?
Omurilik soğanı.
58.İsteğimiz dışında çalışan iç organlarımızı kim kontrol eder?
Omurilik soğanı.
59.Solunum,dolaşım,boşaltım ve sindirim sistemlerimizin çalışmasını kim düzenler?
Omurilik soğanı.
60.Nefes alma,yutma,öksürme,çiğneme,hapşırma ve kusma olaylarını kim kontrol eder?
Omurilik soğanı.
61.Beyinle diğer organlar arasındaki bilgi iletimini kim sağlar?
Omurilik.
62.Reflesk davranışlarımızı kim gerçekleştirir?
Omurilik.
63.Sinir sistemimizi oluşturan hücreler hakkında bilgi verin.
Sinir sistemimiz vücudumuzu ağ gibi saran milyarlarca sinirden meydana gelir. Bu sinileri binlerce sinir hücresi oluşturur.
64.Çevresel sinir sistemini neler oluşturur?
Merkezi sinir sistemi dışında yer alan milyonlarca sinir,çevresel sinir sistemini oluşturur.
65.Çevresel sinir sisteminin görevi nedir?
Çevresel sinir sistemi,merkezi sinir sistemiyle organlar arasındaki iletişimi sağlar.
66.Sinirlerin vücutta dağılımı nasıldır?
Sinirler,beyin ve omurilikten çıkarak deri,gözler,kaslar ve kemiklerin içi dahil olmak üzere vücudumuzun her yerine dağılır.
67.Uyarı nedir?
Ses,ışık,basınç gibi vücudumuzun içinde veya çevremizde meydana gelen ve vücudumuzda bir tepkiye sebep olan etkilere yarı denir. Uyarılar duyularımızda bulunan özel hücrelerle alınır.
68.Uyartı mesajı nedir?
Uyarı,sinirler ile merkezi sinir sistemine uyartı mesajı şeklinde taşınır.
69.Beyinde cevap nasıl oluşur?
Uyartı mesajı beynimizdeki ilgili bölümde değerlendirilir ve uyarıya karşı cevap oluşur.
70.Tepki nasıl oluşur?
Beynimizde oluşan cevap yine sinirler aracılığıyla ilgili organ ya da yapılara iletilerek uyarıya tepki verilir.
71.Tepki verilene kadar geçen aşamalar sırasıyla nelerdir?
uyarı→uyartı mesajı→cevap→tepki
72.Refleks nedir?
Vücudumuzun dışarıdan gelen ışık,ses gibi bir uyarıya hızlı bir hareketle tepki göstermesine refleks denir.
73.Reflekslere örnek verin.
Araba ve bisiklet sürmek,örgü örmek,dans etmek,yüzmek,limon görünce ağzımızın sulanması gibi hareketler birer reflekstir.
74.İç salgı bezlerimiz,denetleme ve düzenleme görevlerini hangi özel sıvıyla yerine getirir?
Hormon.
75.İç salgı bezlerinin ürettiği hormonlar görevini düzenleyecekleri organlara ne ile taşınır?
Kan yoluyla.
76.İç salgı bezleri nelerdir?
Hipofiz,tiroit,böbreküstü,pankreas ve eşeysel bezlerdir.
77.Hipofiz bezi hangi hormonu salgılar?
Büyüme hormonunu salgılar.
78.Tiroit bezi hangi hormonu salgılar?
Tiroksin hormonu.
79.Böbreküstü bezi hangi hormonu salgılar?
Adrenalin hormonu.
80.Pankreas hangi hormonları salgılar?
İnsülin ve glukagon.
81.Eşeysel bezler hangi hormonları salgılar?
Eşeysel hormonları salgılar.
82.Büyüme hormonun görevi nedir?
*iç salgı bezlerinin çalışmasını denetler ve düzenler.
*büyümeyi sağlar.
*iç salgı bezleri ile sinir sistemi arasındaki uyumu sağlar.
83.Tiroksin hormonunun görevi nedir?
Büyümeyi,gelişmeyi ve vücudumuzdaki diğer olayları kimyasal olayları düzenler.
84.Adrenalin hormonunun görevi nedir?
Korku,coşku,heyecan ve öfke anlarında metabolizmayı hızlandırır.
85.İnsülin hormonunun görevi nedir?
Kan şekerini düşürür.
86.Glukagon hormonunun görevi nedir?
kan şekerini artırır.
87.Eşeysel hormonların görevleri nelerdir?
Ergenlik döneminde dişi ve erkeğe özgü özelliklerin oluşmasını sağlar. Dişi üreme hücresi olan yumurtanın erkek üreme hücresi olan spermin oluşmasını sağlar.
Hazırlayan: Göksel İris
çok Güzel Olmuş Abi. Biraz Da Performans Yardımcı Olursanız Sevinirim.
çok güzel bi site bu siteyi kurduğunuz için sağolun :)
sorular çok güzel ama lütfen şıklı sorular ve daha çok soru yapın rica ediyorum <3
abi ya çok soru daha ekleyin ve şıklı olsun ve cevaplarıda yazılı olsun ne olur :) (:
ellerinize sağlık teşekkür ederim
çok güzel çok işime yaradı :)
Denetleyici ve düzenliyiciyle ilgili soru çözmek gerekiyor öğretmenimiz o kadar güzel bir ödev verdi ki insanın aklı duruyor