"Her şey zıtlarıyla bilinir." kaidesine binaen; hasta olunca Allah'ın Şafii isminin tecellisini anlıyoruz. Hastalıktan kriz geçirircesine, açlıktan kırılırcasına bu musibete düçar kalınmasını nasıl anlayabiliriz? Üst düzey sıkıntı çekilmese olmaz mıydı?
- Geçenlerde bir soru aldım ve cevap veremedim. Kainatta her şey zıddı ile biliniyor, mesela hastalık olmasa Şafi ismini bilemeyiz, açlık olmasa Rezzak ismini göremeyiz. Ama bazı insanlar açlıktan kırılıyorlar, bazıları aşırı hastalıktan kriz geçiriyorlar. Bu kadar sert ve şiddetli olmasaydı olmaz mıydı?
- Ben acizliği normal düzeyde bir hastalıktan da anlıyorum. Bu kadar üst düzey hastalıklar olmasa olmaz mıydı?
- Bu soruya nasıl cevap verebiliriz?
Değerli Kardeşimiz;
Allah (c.c) insanın fıtratını sonsuz terakki (yükselme) ve tedenni (alçalma) etme kabiliyetinde yaratmıştır. Bu yüzden imtihan şartları da buna uyumlu olacak şekilde sınırsız olmak gerekiyor. Yani yükselme ve alçalma kabiliyeti sınırsızken, test ve imtihan şartları sınırlı olamaz. Tabiri yerinde ise, saatte 300 Km hıza ulaşabilen bir aracı bir kilometrelik bir yolla test edemezsin.
Bu yüzden Allah, kullarının makam ve derecelerini görmek ve göstermek için zıtları çarpıştırmış ve bu zıtlara da bir sınır koymamıştır. Mesela, sıradan bir insan 5 derecelik bir hastalıkta dökülürken, yani mağlup olurken Hz. Eyüb (a.s) bin derecelik hastalıkta bile şükredebiliyor.
Üst düzey hastalıklar üst düzey kulları meydana çıkarıyor. Şayet sizin dediğiniz gibi musibet ve belaların derecesi kısıtlı olsa idi, o zaman üst düzey kulların kıvamı tartılamaz ve bilinemezdi. Elmas ve kömürün temyiz edilmesi için sınırlı olmayan ateş lazım. İlkokul talebesine sorulan bir matematik sorusu ile doktora talebesine sorulan matematik sorusunun bir olmaması hikmet ve adaletin neticesidir. Şayet ilkokul talebesinin derecesinde soru sorulsa, o zaman orta, lise, üniversite, mastır ve doktora gibi mertebeler olmazdı.
Ama Allah, bu genel kuralların yanında zayıf kullarını hususi rahmeti ile de desteklemeyi ihmal etmiyor. Yani genel geçer ilahi kanunların baskı ve tazyiki altında ezilen kulların imdadına hususi rahmeti ile yetişiyor.
İlahi adaletin ve rahmetin tecellisi öyle ince öyle keskin ki, bazen insan aklı bu incelikleri görmekte aciz kalabiliyor.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü