Bir tren yolu, 100 metre ileride makasla sağ ve sol yollara ayrılıyor. Sağ yolda 5 işçi sol yolda 1 işçi çalışıyor. Siz ray makasını kontrol eden kolun başındasınız. Biraz ötede kontrolünü kaybetmiş bütün hızıyla bir tren yaklaşıyor. Kontrolsüz gelen tren eğer siz kolu çekerseniz, 5 işçinin çalıştığı sağ yola, kolu çekmezseniz 1 işçinin çalıştığı sol yola doğru yönlenecek. Ne yaparsınız? Diğer bir soru yine kontrolsüz bir şekilde çok hızlı bir tren 5 işçinin çalıştığı bir tren yoluna doğru yaklaşıyor. Siz rayların hemen kenarında bir kuleden rayları seyrediyorsunuz. Kulede yanınızda bir işçi var. Eğer işçiyi aşağı iterseniz tren o işçiye çarpıp duracak diğer 5 işçiye çarpmayacak ama işçiyi aşağı itmezseniz tren raylarda çalışan diğer 5 işçiye çarpacak. Ne yapardınız? .
.
Psikolojik çalışmalarda, katılımcıların ilk soruda kolaylıka 5 işçiyi kurtarmak için 1 işçiyi feda edecek seçimi yaptıkları fakat 5 işçiyi kurtarmak için 1 işçiyi itme kararını verirken çok daha fazla şekilde zorlandıkları görülmüş. Oysa bakıldığında her iki soru aynı gibi duruyor. 1 kişinin hayatı mı, 5 kişinin hayatı mı? .
.
Sorular aynı olsa da ikinci soruda 5 kişinin hayatını kurtarmak için 1 işçiyi bizzat iterek (yani temas ederek) raylara atarken ilk soruda 1 işçiyi temas etmeden sadece bir kolu çekerek trenin altına atıyoruz. İşte bu farklılık her iki kararı verirken, sorular mantık olarak aynı olsa bile, beynimizin farklı alanlarının çalışması sonucunu doğuruyor. Birinci soruya yönelik yanıt ararken beynimizin mantıksal (akılcı) yaklaşımla problem çözmeyle ilgili bölgeleri (dorsolateral prefrontal korteks ve ventrolateral prefrontral korteks) daha ön planda çalışırken ikinci soruya yönelik yanıt ararken beynimizin duygusal karar ağları (önsingulat korteks, orbitofrontal korteks ve amigdala) daha ön planda çalışıyor. İşin içine duygular girinci tabii ki karar vermek daha da zorlaşıyor. .
.
Şiddet içeren bilgisayar ya da konsol oyunlarında da durum aynı aslında. Bir tuşa basarak bombalar patlıyoruz, onlarca bilgisayar karakterini öldürüyoruz. Ama bunu yaparken kötücül bir şey besleniyor, büyüyor beynimizde. (Devamı yorumlarda 👇)