Kalp yetmezliği, mutlaka kalbin başarısız olduğu anlamına gelmez. Kalp yetmezliği, kalbin vücuda etkili bir şekilde kan pompalamadığı ciddi bir hastalıktır.
Hastanın sol tarafı, sağ tarafı veya vücudun her iki tarafı da etkilenebilir. Belirtiler, hangi taraftan etkilendiğine ve kalp yetmezliğinin ne derece ağır olduğuna bağlıdır; semptomlar ciddi olabilir. Uzmanlara göre, kalbin sol tarafı genellikle önce etkilenir.
Vücudumuzdaki her hücrede besleyici ve oksijen açısından zengin kan üretmek için kalbin pompalama hareketine güveniyoruz. Hücreler yeterince beslenmediklerinde, vücudun düzgün çalışması mümkün değildir. Kalp zayıflar ve hücrelere yeterli miktarda kan temin edemezse, hasta yorgun ve nefes nefese kalır. Günlük faaliyetler, yürümek, alışveriş yapmak veya merdiven çıkmak zorlaşır.
Kalp yetmezliği, genellikle tedavisi olmayan ciddi bir hastalıktır. Bununla birlikte, doğru tedavi ile hasta yine de eğlenceli, anlamlı ve üretken bir hayat sürdürebilir.
Kalp Yetmezliği, Kalp Krizi ve Kalp Durması
Birçok insan kalp yetmezliği, kalp krizi ve kalp durması kavramlarını karıştırıyor. Bunlar oldukça farklı rahatsızlıklardır. Aralarındaki farklar şöyledir:
- Kalp krizi: Bu,bir koroner arterin oklüzyonuna (tıkanıklığına) bağlı kalp kası ölümünden oluşur. Basitçe söylersek, kalp kası dokusu ölür. Kalp kası oksijen açlığı nedeniyle ölür (çünkü kan alınmaz).
- Kalp yetmezliği: Bu, kalp kası vücuda kan pompalayamadığı anlamına gelir. Kalp krizi değildir.
- Kalp durması: Bu, kalp atışının durduğu, kalbin durduğu, kan dolaşımının durduğu, nabız yok anlamına gelir.
Ayrıca Bakınız: Kalp Krizi Hakkında Bilgiler
Kalp Yetmezliği Sebepleri Nelerdir?
“Kalp yetmezliği neden oluşur?” Aşağıdaki hastalıklar kalp yetmezliğine neden olabilir:
- Diyabet: Özellikle Tip 2 diyabet.
- Obezite: Hem obez, hem de tip 2 diyabet olan insanlarda, bir bilimsel çalışmaya göre kalp yetmezliği görülme riski iki kat daha fazladır.
- Sigara: Düzenli olarak sigara içen insanlar, yaşamları boyunca sigara içmeyenlere ve bırakanlara kıyasla kalp yetmezliği gelişme konusunda önemli ölçüde daha yüksek bir risk taşırlar.
- Hipertansiyon (yüksek tansiyon).
- Dört risk faktörü: 4.217 kişinin üzerinde yapılan bir çalışmaya göre, yüksek tansiyon, aşırı kilo, sigara içimi ve şeker hastalığı, kısa vadede (dört yıl) ve uzun vadede (16 yıl) kalbe ait sol ventrikülün daha büyük boyutu ile güçlü bir korelasyon göstermiştir.
- Bel boyutu: Bir çalışma, bel boyutunun orta yaşlı ve yaşlı erkekler ve kadınlardaki kalp yetmezliğinin bir göstergesi olduğunu ve BMI (vücut kütle indeksi) normal aralıkta olduğu zaman bile bir risk faktörü olduğunu tespit etti.
- Kalp krizi (koroner kalp hastalığı).
- Kalp hastalığı hastalarında depresyon: ABD’de yapılan bir bilimsel araştırmada, kalp hastalığı olan ve daha sonra depresyon tanısı konan hastaların kalp yetmezliği riskinin daha fazla olduğunu tespit ettiler.
- Kardiyomiyopati (kalp kası hasarı) gibi kalıtsal kalp hastalığı.
- Konjenital kalp kusurları.
- Anemi (kırmızı kan hücrelerinin eksikliği).
- Uyku bozuklukları: Bir çalışmaya göre, kalp yetmezliği hastalarında ölenlerin artma olasılığı ile uyku apnesi arasında bir bağ bulunmuştur.
- Hipertiroidizm (aşırı aktif tiroid bezi).
- Hipotiroidizm (düşük aktif tiroid bezi).
- Vücudun sol tarafındaki kalp yetmezliği, sağ tarafta kalp yetmezliğine neden olabilir.
- Hatalı kalp kapakları.
- Miyokardit: Kalp kasının iltihaplanması, genellikle bir virüsün neden olduğu sol kalp yetmezliğine yol açar.
- Kalp ritim bozuklukları (anormal kalp ritimleri): Kalp için daha fazla çalışma yaratarak kalbin çok hızlı çalışmasına neden olabilirler. Sonunda kalp zayıflayabilir, kalp yetmezliğine neden olabilir. Kalp atışı çok yavaşsa, kalpten vücuda yeterli miktarda kan alınamaz ve kalp yetmezliğine neden olabilir.
- Atriyal fibrilasyon: Bir çalışmada, atriyal fibrilasyonu olan hastalarda kalp yetmezliği nedeniyle hastaneye kaldırma riski daha yüksek olduğu görülmüştür.
- Amfizem (hastanın nefes almasını zorlaştıran kronik bir hastalıktır).
- Lupus (kişinin kendi bağışıklık sistemi sağlıklı hücrelere ve dokulara saldırır).
- Hemokromatoz (demirin dokularda biriktiği patoloji).
- Amiloidoz (vücutta bir veya daha fazla organ sistemi anormal protein birikimi toplar).
Kalp Yetmezliği Belirtileri Nelerdir?
Doktorlar kalp yetmezliği belirtilerinin kendiliğinden kalp yetmezliği olduğu anlamına gelmediğini ve alarma geçirmeyeceklerini söylüyor. Bununla birlikte, kalp yetmezliği tanısı almayan ve aşağıdaki semptomlardan birçoğundan deneyim alan insanlar doktorlarına haber vererek kalplerinin değerlendirilmesini isteyeceklerdir.
Kalp yetmezliği teşhisi konmuş kişilerin belirtilerini dikkatli bir şekilde izlemesi ve ani değişiklikleri hemen doktorlarına bildirmesi gerekir.
Şimdi, kalp yetmezliğiyle ilgili sık karşılaşılan semptomlardan bazılarından bahsedeceğiz.
Aşırı Yorgunluk (halsizlik):
Ana semptom, aşırı derecede yorgunluk ve halsizliktir. Hasta, kalpten kaslarına pompalanacak kadar kan almıyordur. Vücut, daha az yaşamsal organlardan uzaktaki kanları yönlendirir (kollardaki kaslar) ve kalp ve beyne kan sağlamaya odaklanır.
Diğer belirtiler, vücudun hangi tarafının yeterli miktarda kan almadığına bağlıdır:
Vücudun sol tarafında kalp yetmezliği:
- Nefes darlığı, nefes nefese kalmak (dispnesi): Bu her an olabilir. Ancak, hasta aktifken veya yatarken daha belirgin veya akut olacaktır. Bu semptomu gece ortaya çıkan hastalar genellikle yatağa oturmalı ya da temiz hava almalıdır.
- Öksürük
- Köpüklü tükürük (öksürük ile birlikte)
Bu, pulmoner damarlarda kan yükseldiğinde ortaya çıkar; çünkü kalp beslemeye yetişemez. Bu da sıvının akciğerlere sıvı sızmasına neden olur.
Vücudun sağ tarafında kalp yetmezliği:
- Şişmiş ayak bilekleri
- Şişmiş bacaklar
- Karaciğer büyümesi
- Mide genişlemesi
Bu, kalpten çıkan kan akışı yavaşlarken, damarlardan kalbe dönen kan yedeklenir ve dokularda sıvı toplanmasına neden olur. Böbrekler, sodyum ve suyun atılmasını zorlaştırmakta ve bu da dokularda sıvı tutulmasına neden olmaktadır.
Vücudun her iki tarafında kalp yetmezliği:
- Baş dönmesi veya konfüzyon (kandaki sodyum ve diğer maddelerin seviyesi değiştiğinde hastanın konfüzyona ve ayrıca baş dönmesine daha yatkın olması muhtemeldir)
- Mide bulantısı
- Kabızlık
- İştahsızlık (sindirim sistemi daha az kan alırken, hasta sindirim ve iştahla ilgili sorunları yaşar)
Kalp Yetmezliği Teşhisi ve Tanı Kriterleri
Bir rapora göre, kalp yetmezliği riskini teşhis etmek, sonucu öngörmek ve kişilere terapiyi uyarlamak için kullanılabilen birkaç yeni biyolojik belirteç (2009) tanımlanmıştır.
UT Southwestern Medical Center araştırmacıları, geleneksel olarak tıbbi bakım için temel taş diagnostik aracı olan hasta öyküsü ve fizik muayene yönteminin hala konjestif kalp yetmezliği olan hastaları değerlendirmek için en doğru ve uygun maliyetli yöntemler arasında bulunabileceğini bildirdi.
Semptomlar varsa, doktor randevusu alınmalıdır. Doktor semptomları hastayla tartışır. Doktor kalp yetmezliğinden şüpheleniyorsa, birtakım testleri önerebilir. Bunlar arasında şunlar bulunur:
- Kan ve idrar testleri: Bunlar hastanın kan sayımı ve karaciğer, tiroid ve böbrek fonksiyonlarını kontrol eder. Doktor, BNP (beyin natriüretik peptid) gibi kalp yetmezliğinin belirli kimyasal belirteçleri için kanı kontrol etmek isteyebilir.
- Göğüs röntgeni: Bir röntgen ışını kalbin büyüyüp büyümediğini gösterecektir. Akciğerde sıvı olup olmadığını da gösterecektir. Benzer bulgular ve semptomlar gösterebilen kalp yetmezliği dışındaki diğer durumlar göğüs röntgeni ile tespit edilebilir.
- EKG (elektrokardiyogram): Bu cihaz, hastanın kalbinin elektriksel aktivitesini ve ritimlerini kaydeder. Elektrodlar hastanın derisine bağlanır ve dürtüler dalgalar halinde kaydedilir ve bir ekranda gösterilir (veya kağıda basılır). Test ayrıca bir kalp krizinden kalbe verilen hasarları da gösterebilir. Kalp krizleri genellikle kalp yetmezliğinin altında yatan nedenlerdir.
- Ekokardiyogram: Bu, hastanın kalbinin pompalama hareketini kontrol eden bir ultrason taramasıdır. Bu test aynı zamanda sistolik kalp yetmezliğini diyastolik kalp yetmezliği ile ayırt etmeye yardımcı olur (kalp katıdır ve düzgün doldurulmaz). Ses dalgaları, hastanın kalbinin bir video görüntüsü oluşturmak için kullanılır. Bu da doktorun, kalbin pompaladığı kadar iyi olduğunu görmesine yardımcı olur. Doktor, her kalp atışıyla birlikte hastanın sol ventrikülünden (ana pompalama odası) pompalanan kanın yüzdesini ölçer. Bu ölçüm “ejeksiyon fraksiyonu” olarak adlandırılır.
Bir ejeksiyon fraksiyonu kalbin pompalamasını belirleyen çok önemli bir ölçümdür. Kalp yetmezliğini sınıflandırmaya yardımcı olmak ve en iyi tedaviyi belirlemek için kullanılır.
Doktor ayrıca aşağıdaki ilave testleri de uygulayabilir:
- Stres testi: Burada amaç, kalbi strese sokmak ve incelemektir. Hasta bir koşu bandı veya egzersiz makinesi kullanması veya kalbi yoran bir ilaç alır. Bazen nükleer tıp veya ekokardiyografik teknikler kalp resimlerini çekip kalp arterlerinde herhangi bir tıkanıklık olup olmadığını öğrenmek için kullanılır. Çünkü bir tıkanıklık kalp yetmezliğine neden olabilir. Bir oksijen alım stres testi, hastanın vücudunun durumu için ne kadar iyi telafi edeceğini belirleyecektir.
- Kardiyak MR (manyetik rezonans görüntüleme) veya BT (bilgisayarlı tomografi) taraması: Ejeksiyon fraksiyonunu ve kalp arterlerini ve valflerini ölçebilir. Ayrıca, hastanın kalp krizi geçirip geçirmediğini de belirleyebilir. Bu taramalar, anormal kalp yetmezliği nedenlerini araştırmada da yararlıdır.
- Anjiyografi (koroner kateterizasyon): Doktorların kalp yetmezliğinin bir başka nedeni olan koroner arter hastalığını (kalp atışlarını daraltmış) tespit etmelerine yardımcı olur.
Kalp Yetmezliği Tedavisi
Kalp yetmezliğinden kaynaklanan kalbin pompalama eylemine verilen hasar tamir edilemez. Bununla birlikte, mevcut tedaviler hastalığı kontrol altında tutarak ve belirtilerin çoğundan kurtulmaya yardımcı olarak, hastanın yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabilir. Tedavi aynı zamanda kalp yetmezliğine neden olabilecek her türlü rahatsızlığın tedavisine odaklanır ve bu da kalp üzerindeki yükü hafifletir. Bir doktor veya kardiyolog hasta ile tedavi seçeneklerini tartışır ve bireysel koşullara bağlı olarak en iyi seçimleri önerir.
Elektronik smart pump: Nottingham Trent Üniversitesi’ndeki bilim adamları ve İngiltere’deki Nottingham Üniversitesi Hastaneleri NHS Vakfı, kronik kalp yetmezliği tedavisinde devrim yaratacaklarını söyledikleri tamamen kendine yeten bir akıllı aortik greft pompası oluşturdular.
Kalp yetmezliği için bazı yaygın tedavi seçenekleri şunları içerir:
- Kök Hücre Tedavisi
Kök hücre tedavisi, kalp yetmezliği ile ilgili olarak başlangıç aşamasındadır. Ancak, bu makalede ortaya konduğu gibi, çalışmalar şimdiye kadar umut verici sonuçlar sağlamıştır.
Thomas Jefferson Üniversitesi Translasyonal Tıp Merkezi’ndeki araştırmacılar tarafından yapılan bir bilimsel araştırmaya göre, kalp yetmezliği olan farelerde uzun süreli gen terapisi kardiyak fonksiyonlarda iyileşme ve kalp bozulmasının tersine dönmesini sağladı.
- İlaç Tedavisi
Kalp yetmezliği vakalarında başvurulan tedavi yöntemlerinden biridir. Bazı ilaçların etkileri üzerine araştırmalar devam etmektedir.
- Ameliyat
Kalp yetmezliği olan herkes ilaç tedavisine yanıt veremez. Bununla birlikte, LVAD’ler (sol ventriküler yardımcı cihazlar), kalp pilleri veya kardiyoverter defibrilatörler gibi implante edilebilen çeşitli cihazlar vardır. Kalp yetmezliği olan insanlar için bir başka seçenek kalp naklidir.
Kalp Yetmezliği Nasıl Önlenir?
Başta kalp yetmezliği gelişme riskini azaltmak ya da en azından ilerlemesini yavaşlatmak için yaşam biçimimizle ilgili yapabileceğimiz birçok şey vardır. Bunlar arasında şunlar bulunur:
- Sigarayı bırakın.
- Yeterli miktarda yemek yiyin. Bu bol miktarda meyve ve sebze, kaliteli yağlar, rafine edilmemiş karbonhidratlar, tam tahıllar ve günlük ideal kalori miktarı içerir.
- Düzenli olarak egzersiz yapın ve fiziksel olarak aktif kalın (doktorunuza danışın).
- Tuz alımı konusunda dikkatli olun.
- Kilo ve boy oranınızın ideal olduğundan emin olun.
- Alkolü mümkün olduğunca limitli tüketin.
- Her gece en az 7 saat kaliteli bir uyku çekin.
- Zihinsel stres uzun vadede kalp için kötü olabilir. Zihinsel stres maruziyetini azaltmanın yollarını bulmaya çalışın.