Hayatlarının büyük bir kısmını Robert Kolej ve Amerikan Kız Koleji gibi İstanbul’un önemli eğitim kurumlarında hizmete adamış olan Eveline Thomson Scott, Harold Lorain Scott ve oğulları David Alexander Scott’a ait bu koleksiyon, mektup, günlük, fotoğraf albümleri, yazışmalar ve ders notlarından oluşuyor. Scott ailesi koleksiyonu, Anglosakson cemaatine mensup kişilerin gerek geç Osmanlı İmparatorluğu gerekse de modern Türkiye Cumhuriyeti'ndeki toplumsal ve ekonomik etkinlikleri ile kültür, sanat ve eğitim hayatında oynadıkları role dair çarpıcı belgeler içermekte.
1840’lı yıllarda Bebek ve Rumelihisarı’na yerleşen ve Osmanlı topraklarında fabrika işletmeciliği yapan James Binns, İzmit Çuha Fabrikası’nda yönetici olarak çalıştı. Fabrika’nın İngiliz ortaklarından Longbottom ailesinin kızı Ann ile evlendi. James ve Ann’in kızları Evalina Constanta Pembe Binns 1845’te İstanbul’da dünyaya geldi. Evalina da kendisi gibi varlıklı bir İngiliz aileden gelen John Seager ile evlendi. O dönemde John'un babası gemicilik işiyle uğraşıyor ve satın aldığı bir buharlı çekiciyi İstanbul Boğazı'ndaki limanlara kiralayarak işlerini geliştiriyordu. Bu evlilikten dünyaya gelen on çocuktan biri olan ve 1865 yılında doğan Olivia Anne Seager, Eveline Thomson’ın annesidir. Olivia Anne Seager ve İskoç asıllı Amerikalı Alexander Thomson İstanbul’da tanışmış ve evlendikten bir süre sonra Amerika’ya yerleşmişlerdi.
"Bebek’e komşu mahallelerden birinde, 10-15 aileden oluşmuş büyümekte olan bir İngiliz kolonisi vardı ve burası anne ve babamın tanıştığı yerdi… Kırım Savaşı sırasında ve sonrasında, birkaç İngiliz aile Türkiye’ye yerleşmişti, çoğu tüccar veya İngiltere’deki firmalara çalışan mümessillerdi. Asya kıyılarında da, tıpkı Bebek’tekine benzer bir şekilde, kendi şapeli, kriket sahası, tenis kortu bulunan başka bir yerleşim yeri vardı."
Eveline Thomson Scott’ın otobiyografisinden
Eğitimine Portland’da başlayan Eveline, babası Alexander Thomson’un erken yaşta ölmesi üzerine, birçok akrabası İstanbul’da olan annesi ile İstanbul’a döndü. Olivia A. Thomson, Üsküdar Amerikan Koleji’nde çalışmakta iken Eveline de aynı okulda eğitimine devam etti ve 1909 yılında buradan mezun oldu. Ardından öğretmenlik eğitimi almak için İngiltere’de Cambridge Üniversitesi’ne gitti ve öğretmenlik sertifikasını aldıktan sonra İstanbul’a geri döndü. Önceleri bir İngiliz Cemaat Okulu’nda çocuklara eğitim veren Eveline, daha sonra Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’nde ve son olarak da Robert Kolej İngiliz Edebiyatı Programı’nda dersler verdi. Burada Harold Lorain Scott ile tanıştı ve 1920 yılında evlendiler. 1924 yılında ise tek çocukları David Alexander dünyaya geldi.
1889’da ABD’de Bedford, Ohio’da doğan Harold Lorain Scott, ilk eğitim yıllarını babasının misyoner olarak bulunduğu Japonya, Osaka’da geçirdi. 1911 yılında Denison Üniversitesi’nden mezun oldu ve ardından Robert Kolej’de çalışmaya başladı.
Robert Kolej’de yaklaşık 41 sene görev yapmış olan Harold Lorain Scott tarih dersleri vermesinin yanında Robert Akademisi Müdürü, Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı ve Robert Kolej Müdür Yardımcısı olarak çalıştı. Robert Kolej’de öğrenci olmuş pek çok kişi için bir eğitimciden çok daha fazlasını ifade eden ve okulun tarihinde en uzun süre görev yapan Amerikalı hoca olan Harold L. Scott adeta Robert Kolej’in kendisiyle özdeşleşmiştir. Koleksiyonda 1958 yılında hayata veda eden Harold L. Scott’ın ailesi, özellikle Japonya’da misyonerlik yapan babası Job Hart Scott ve öğrencilerle yazışmalarını, fotoğraflarını, ders notlarını ve Birinci Dünya Savaşı’na ait günlüğünü bulabilirsiniz. Ayrıca Harold L. Scott’ın Amerika, İngiltere ve Türkiye’deki arşivleri kullanarak üzerinde çalıştığı ancak vefatı dolayısıyla tamamlanamamış “Robert College Story” isimli kitap projesinin müsveddeleri de koleksiyonun bir parçasını oluşturmaktadır.
Eveline ve Harold Scott’ın oğulları David Alexander Scott, 18 Ekim 1924’te dünyaya geldi. David hayatının ilk on beş yılını Türkiye’de geçirdikten sonra, eğitimine Amerika Birleşik Devletleri'ne giderek Deerfield Academy’de devam etti. Ardından başladığı Princeton Üniversitesi'ndeki eğitimini ikinci yılında yarıda bırakarak Amerikan Ordusu’na katıldı ve İkinci Dünya Savaşı nedeniyle Avrupa'ya savaşa gönderilen birçok erkek öğrenciden biri oldu.
Bir aile arşivi olmasına rağmen Scott Arşivi'nin ailenin hayata gözlerini en son kapamış üyesi olan Eveline Thomson Scott’a ait olduğunu söyleyebiliriz. Oldukça tutkulu ve üretken bir yazar olan Eveline T. Scott, Anadolu’dan ve İstanbul’dan esinlenerek denemeler ve şiirler yazmıştır. Deneme ve şiirlerinde hayran olduğu Charlotte Brontë’den etkiler görülür.
Sonbaharın geldiğini biliyorum
Kara kargalar uçuyorlar,
Düzenli ve çoşkulu merasimle
Bulutlarla kaplı bir gökyüzünde.
...
Sonbaharın geldiğini biliyorum
Gönlümde yağmurlar yağıyor
İçimi Tanrı’nın bizi almaya geldiği
Ve baharı bir daha görememe korkusu sardı.
Eveline Thomson, Autumn, Eylül 1912
Eveline Scott’ın annesi Olivia A. Seager ile yazışmaları da koleksiyonun önemli bir parçası. Aynı kampüste yaşıyor olmalarına rağmen Eveline’nin annesi ile yazarak iletişim kurması kendisinin yazıya verdiği önemi anlatır. Koleksiyonda bulunan, 1905-1966 arasında kaleme alınmış, 16 yaşından itibaren 60 yıl boyunca tutmuş olduğu onlarca günlük, geç Osmanlı ve Türkiye’nin siyasi ve gündelik hayatı ile Amerikan Kız Koleji ve Robert Kolej’e ilişkin Eveline Scott’ın kişisel gözlemlerini içerir.
Eveline'in gezi defterleri ve fotoğrafları, Avrupa'nın Paris, Strazburg, Cenevre, Basel, Napoli, Atina, Cambridge ve Amerika Birleşik Devletleri'nin pek çok farklı şehirleri ile Anadolu'da Konya, Karaman, Mersin, Adana, Eskişehir, Afyonkarahisar ve İzmir dolaylarında yaptığı seyahatleri içerir.
Scott’ın günlüklerinde ve seyahat notlarında fotoğraflar çok önemli bir yer tutar. Scott’ın günlüklerine ve gezi notlarına eşlik eden fotoğrafların yanı sıra, koleksiyondaki görsel malzemeler arasında aile albümleri, Robert Kolej ve Amerikan Kız Koleji’ne ait fotoğraflar ve İstanbul Kartpostalları da bulunuyor.
Rumelihisarı ve İstanbul'da yaşayan, 19. yüzyılda Osmanlı ticari hayatının gelişiminde önemli rol oynamış olan, Anglo-Amerikan ailelerin sosyal ve entelektüel çevresine dair bir resim çizmemize imkân tanıyan görsel malzemeler de bu koleksiyonun bir parçası. Bu fotoğrafların bazıları dönemin önemli fotoğraf stüdyolarından Abdullah Fréres, Phebus, Sébah & Joaillier, Tchobanian Fréres tarafından çekilmiş.
Scott Ailesi’nden günümüze ulaşan bu koleksiyon yaklaşık 80 yıl boyunca İstanbul'da yaşayan Anglosakson kökenli bir ailenin gündelik pratiklerine dair bizleri bilgilendirmekle kalmıyor, aynı zamanda bu kişilerin hayatlarının önemli bir bölümünü adadıkları eğitim kurumlarına ve İstanbul'un çok kültürlü yaşantısının eğitim dünyasına etki ve katkılarına dair de değerli belgeler sunuyor.