Bracken Mağarası’nda yaşayan yarasaların göç düzeni değişiyor, hızla artan sıcaklıklara adapte oluyor ancak uzmanlar bu adaptasyonların iklim değişikliğinin etkileriyle başa çıkmak için yeterli olmayacağını söylüyor.
Güney Teksas’ta yemyeşil bir kireçtaşı tepesinin yanındaki çökmüş bir su kuyusu olan Bracken Mağarası, yalnızca dünyanın bilinen en büyük yarasa kolonisine değil, aynı zamanda herhangi bir memelinin en yoğun habitatlarından birine ev sahipliği yapmaktadır. On beş milyondan fazla Meksikalı kuyruksuz yarasa, yılın bir kısmı için girintilerinin derinliklerinde yaşar.
Temmuz ayı sonlarında bir akşam, bir grup yarasa meraklısı turist ile San Antonio’nun hemen dışında bulunan mağarayı ziyaret ettim. Güneş battığında, her saniyede yüzlerce yarasanın, oturduğumuz yerden 50 metre ilerde, Bat Conservation International’da gönüllü rehberimiz Niki Lake’in "batnado" olarak adlandırdıkları yarasaların birlikte uçuşunu izlerken yakaladık. Bu ses sanki ASMR’yi tetikleyen bir yaz vızıltısı, böcekleri sersemleten, dalgalar halinde gelen binlerce kanat vuruşunun sesi. (Lake sesi “yarasa okyanusu” olarak adlandırdı.) Şov, uçabilecek her yarasanın mağaradan çıkmasına kadar yaklaşık dört buçuk saat sürecek. Partimizin bir üyesi, burayı tarih öncesi zamanlarda keşfetmiş olsaydı, başka bir dünya için bir portal olduğunu düşüneceğini söyledi. Konuştuğu gibi, elimde ıslak bir nokta hissettim. Üstüme bir yarasa işemişti.
Yarasalar, radar sistemlerinde görünecekleri kadar çok – her gece Bracken Mağarası’nın üzerinde yükselen ve yükselen büyük kabarcıklar. (San Antonio Uluslararası Havalimanı’ndaki trafik kontrolörleri yarasalardan kaçınmak için uçakları yönlendirmek zorunda kalıyor.) Geçen yıl yayınlanan bir çalışmada yarasaların göç düzenlerini analiz etmek için yirmi yıllık Güney-Orta Teksas hava radar kayıtları kullanıldı.
Notre Dame Üniversitesi’nden atmosfer bilimcisi Charlotte Wainwright, “Radar kullanarak, her yirmi üç yıl boyunca her gece Bracken Mağarası’ndan çıkan yarasaları görebildik” dedi. Çalışmanın baş yazarı olan Wainwright ve Phil Stepanian, yarasaların Teksas’a ilkbahar göçünün – kışlarını daha sıcak olan Meksika’ya dağılmış olarak geçirdikleri – iki hafta kadar uzadığını tespit etti. Yarasaların küçük bir yüzdesi Bracken Mağarası’nı hiç terk etmiyordu. Araştırmacılar 1950’lerin sonlarında ilk kez ziyaret ettiğinde, Aralık ve Ocak aylarında yarasalar yoktu ve yine de verilere göre, şu an kış aylarında ortaya çıkan elli bin ya da daha fazla yarasa var. Stepanian, son yıllarda yaşanan en aşırı durumlarda, bir milyondan fazla yarasanın kışın en azından bir kısmını mağarada geçirdiğini söyledi. “Bu çok ani bir değişim — bazen hiç olmaması, bazen olması, bazen çok fazla olması.”
23 Temmuz’da, başka bir grup bilim insanı Nature Communications dergisinde “Hayvanların İklim Değişikliğine Adaptif Yanıtları Çok Muhtemel Yetersiz” başlıklı bir makale yayınladı. Şimdi hayvan davranışlarının hızla değiştiğine, değiştiğine dair birçok kanıt mevcut. (ısınma oranı vs.) Bu adaptasyonlar, Bracken Mağarası yarasalarında olduğu gibi, en açık ve sistematik olarak üreme, kış uykusu ve göç gibi mevsimsel davranışların zamanlamasındaki bir değişikliği içerir. Ancak, her şeyden önce, yazarlar, bu değişikliklerin iklim değişikliğinin etkilerine karşı koymaya yetmeyeceğini; bazı durumlarda, hayvanların adaptasyonları onlara yardım etmekten daha fazla zarar verebilir. Örneğin, Columbian yer sincabı kış uykusundan daha sonra ortaya çıkmaya başladı ve sonuç olarak zayıfladı. Elbette, bunun anlamı, zaten insan nüfusu ve gelişimindeki hızlı artış nedeniyle, son on milyon yılda onlardan yüzlerce kat daha hızlı tükenmiş hayvanların, iklim değişikliği ilerledikçe hayatta kalmak için daha da zor bir zaman geçirmesi anlamına geliyor. Mayıs ayında yayınlanan biyoçeşitlilik hakkındaki kapsamlı bir raporun, iklim değişikliğinin hızlanmasının türlerin neslinin tükenmesinin ve biyolojik çeşitliliğin yok edilmesinin “doğrudan bir etkeni” olduğu sonucuna varıldı ve “diğer etkenlerin etkisini giderek daha da şiddetlendiriyor”.
Stepanian ve Wainwright, her yaz Upper Midwest’teki mayıs sineklerinin muhteşem oluşumunu izlemek için radar analizlerini kullanıyor. Bulgularını henüz yayınlamamasına rağmen, verileri mayıs böceği sayısının son birkaç yılda önemli ölçüde azaldığını göstermektedir. Stepanian, aynı zamanda, dünyanın en büyük yarasa türlerinden biri olan ve özellikle üç başlı kanatlara sahip olan Avustralya yarasalarının göç kalıplarını incelemek için radar verilerini kullanıyor. Geçen Kasım ayında, Avustralya’nın kuzeyindeki bir sıcak hava dalgası, ülkenin gözlüklü yarasalarının üçte birini ya da yirmi üç binini yalnızca iki günde öldürdü. Bu tür yarasalar 42C değerini aşan sıcaklıklarda hayatta kalamazlar, bu sebeple çoğu uçarken öldüler.
Stepanian, Bracken Mağarası’ndaki Meksika kuyruksuz yarasaların değişen göç alışkanlıklarını “büyük olasılıkla av mevcudiyetinden kaynakladığını” söyledi. Yarasalar, güney Teksas’ta uçarken bütün gece yedikleri böceklerle hayatta kalıyor. Böcekler sıcaklığa karşı çok hassastır ve eğer soğuksa uçamazlar. Bu yüzden Teksas’taki daha sıcak kışlar teorik olarak daha fazla böcek anlamına gelir; bu, yarasaların kışın yiyecek bulmak için güneye ve geri dönüşe uzun yolculuk yapmak zorunda kalmayacakları anlamına gelir. Stepanian, “Bu konuda olumlu bir dönüş, yarasaların ortamları değiştikçe uyum sağlamaları” dedi. “Soru şu ki, bu uyumu ne kadar sürdürebilirler? Daha az ve daha az Teksas’tan ayrılıyorlarsa, daha da fazlası Teksas’ta kışı geçirirken, bunun hastalık dinamikleri için ne anlama geldiğini söyleyemeyiz. Daha fazla hastalık yayılabilir. Daha az nüfus karışımı olabilirdi.”
Wainwright “Potansiyel bir olumsuz sonuç, yarasaların göç zamanlamaları ile av türlerinin gelişi arasında bir uyumsuzluk olasılığı var.” dedi. Yarasaların en sevdiği yemeklerden biri, büyük bir haşere olan mısır koçanı güvesi, el değmeden bırakılırsa mısır ve pamuk mahsullerini yok edebilir. (Nature Conservancy’deki 2015 tarihli bir makaleye göre, yarasalar bölgenin pamuk yetiştiricilerini yılda yedi yüz kırk bin dolarlık böcek ilacı giderinden tasarruf edilmesini sağlamaktadır.) Bu böceklerin en yüksek varış süresi artık yarasaların bölgeye göçü, daha sonra basamaklı etkiler olabilir. Çeşitli araştırmalar göstermiştir ki, ABD yarasa popülasyonu, böceklerden kaynaklanan mahsul kaybı, mahsul hastalığının yayılması ve böcek ilacı ihtiyacının azaltılması da dahil olmak üzere her yıl 20 milyar dolara varan katkıyı ABD tarım endüstrisine sunmaktadır.
2013’te San Antonio’nun kentsel yayılımı, Bracken Mağarası’nın yarasalarının varlığını tehdit etti. Mağara etrafına, doğrudan yarasaların uçuş yolunda, Teksas’ın canlı meşe, hurma, yabanmersini ve ardıç çalısı ile yaban hayatı dolu dağınık tepelerden oluşan bir manzaradan oluşan mağara etrafına 3500 dairelik ev inşa etmek için bir müteahhit hazırlandı. Gün batımından önce mağarayı izlerken, girişin hemen yukarısında bir batı kamçı yılanı bulduk. (Zemindeki yarasalar ile beslenir.) Yarasalar ortaya çıktıkça şahinler çığlık attı ve akşam yemeği yakalamak için sürüye daldı. Büyük boynuzlu baykuşlar ormanda yan yana, nesli tükenmekte göçmen bir tür olan altın yanaklı ötleğenle birlikte yaşıyor. Bilim adamları ve çevreciler, planlanan inşaatın, bölgenin genel ekolojisi üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olacağından ve yeni ev sakinlerinin, sürünen yarasaları zararlı olarak görüp, onlara karşı geleceğinden endişe duyuyorlardı. (Yarasaların su içmek için her akşam havuzlarına girdiğini söyleyen iki yarasa mağarası komşusuyla tanıştım, ancak bu durumdan gurur duyuyorlardı.) Yarasalara karşı devlet politikacıları ve müteahhit bir savaş başlattı. Yarasalar ve onların faydalanıcıları, mağara çevresindeki toprağı süreklilik için koruyarak kazandı. Arazi, vahşi yaşamı korumanın yanı sıra, daha büyük San Antonio için su kaynağı olan akiferin derin yeraltını da korumaktadır.
Şafakta, Bat Conservation International’dan bir bilim adamı ve Bracken Cave Preserve’nin direktörü Fran Hutchins ile mağaraya döndük. İnsanlara yarasaları neden sevmeleri gerektiğini ve toprağı kurtarmaları gerektiğini göstermek için verilen mücadelenin liderlerinden biriydi. Yetişkin yarasalar, o gece altmış mil kadar uçup, tarlalar arasında akşam yemeği ararken, gençlerin eve daha yakın yiyecek bulmayı öğrenmek zorunda kalacağını söyledi. Yaz başında doğmuş yavruları beslemek için, yarasalar, bir yiyecek arama turunda vücut ağırlığının üçte ikisini (avucunuzun ağırlığının yarısına eşdeğer) tüketir; Bracken yarasaları gece başına yaklaşık kırk ton uçan böcek, kanatlı karınca ve mısır koçanı güvesi (diğer güve türleriyle birlikte) tüketir. Beş haftanın altındaki yavrular (uçmayı öğrendikleri yaş) mağara duvarının kenarlarına tutunur, varışta onları koku ve sesleriyle bulan annelerini bekler. Hutchins, bir kez yarasa sütü numunesi almış olduğunu söyledi ve “Bir yüzükten daha küçük bir minyatür bardaktan içebilirsin” dedi.
Karanlıkta, gece görüşlü dürbünler sayesinde, ulaşılacak en erken yarasalar, sanki bir sandalın içindeymiş gibi mağaraya göz şeklindeki girişi çevreleyen gri-yeşil fiyonklu bir bağ gibi görünüyordu. Kireçtaşı mağara, sıcaklığın en az kırk santigrat derece olduğu derin bir uçurumun içine iner. Mağaranın zemini yarasa dışkıları ya da guano (daha önce yerel çiftçiler tarafından bilinen, çünkü dünyanın en iyi gübrelerinden biri olan) ile kaplanmıştır, ki bunlar daha sonra altı et yiyen böcek türü (doğal olan bir tür böcek tarafından yenir ve yoğunlaştırılır, tarih müzeleri ve tıp okulları kemikleri temizlemek için kullanıyorlar). Guano ve böcekler mağaraya o kadar fazla amonyak salgılarlar ki, eğer bir insan girer ve otuz dakikadan fazla kalırsa ölür. Hutchins mağaraya veri toplamak için düzinelerce defalarca tam solunum cihazı ile girdi. Güneş doğarken, hiçbir yerde yarasa kümeleri görünmüyordu; daha sonra onlar yükseklerden ve her yönden geldiler, böylece onları kulağımdan ya da doğrudan gözümüzün önünden dolana kadar görmek neredeyse imkansızdı. Işık arttıkça yarasalar avlanmaya daha açık hale geldi, özellikle şahinler, çemberleme durdular ve yerçekiminin kalmasına izin verdiler. Mağara ağzına balıklama daldılar, bebeklerini içeride buldular. Bir saat sonra güneş doğdu ve gitme zamanı gelmişti. Yarasalar gökten yağmaya devam etti, gizemleri bozulmadı, arabalarımıza bindik ve Denny’ye gittik.
Çeviri kaynağı: The New Yorker’dan Carolyn Kormann’ın "The Changing Climate Inside the World’s Largest Bat Colony" başlıklı makalesi.
Çevirmen Notu: Mağara ile ilgili Youtube’da Bracken Bat Cave Emergence videosu ve Guano ile ilgili Youtube’da Lecture: Everything You Always Wanted to Know About Guano But Were Afraid to Ask videosunu izleyebilirsiniz. Ayrıca Nature’da çıkan ilgili makale The Battle For Bracken Cave‘i okuyabilirsiniz.