Bağırsak sağlığı, düzensiz beslenmeden, kronik stresten ve bakteri dengesizliğinden etkilenmektedir. Geçirgen bağırsak sendromu da birçok hastalığa sebep olabilmektedir.
Modern tıbbın babası olarak bilinen Hipokrat, “Bütün hastalıklar bağırsakta başlar.” demiştir. Son otuz yıldır, yaşam tarzları ve beslenme alışkanlığının sindirim sistemimize zarar verdiğine dair binlerce makale yayınlanmıştır. Tıbbi literatürde geçirgen bağırsak sendromu, sızdıran bağırsak sendromu olarak da adlandırılmaktadır.
Eliminasyon Diyeti! 🍏 En Etkili Örnek Diyet Listesi Youtube Videomuzu İzleyebilirsiniz.
İçindekiler
Geçirgen Bağırsak Sendromu Neden Olur?
Bağırsaklar, sıkı bağlantı (TJ) proteinleri ile birbirine bağlanan tek bir özel epitel hücre tabakası tarafından korunmaktadır. Geçirgen bağırsak sendromu semptomları, bağırsaktaki sıkı bağlantı proteinlerinin bozukluğunun bir sonucudur. Bu sıkı bağlantı proteinleri, bağırsak ve kan dolaşımı arasındaki geçittir. TJ proteinleri, sindirim sisteminden kan dolaşımına nelerin geçmesi gerektiğini kontrol etmektedir. 40’dan fazla TJ proteini, bağırsak sağlığında rol oynamaktadır.
Frontiers in Immunology dergisinde yayınlanan bir raporda, geçirgen bağırsak sendromunu şöyle tanımlanmaktadır: Bağırsak epitel astarı, ondan salgılanan kimyasallar ile birlikte, konakçıyı ortamdan ayıran bir bariyer oluşturmaktadır. Patolojik koşullarda, epitel astarının geçirgenliği, lümen içindeki toksinlerin, antijenlerin ve bakterilerin geçişine izin vererek kan dolaşımına sokmaktadır. Bu durum da geçirgen bağırsak oluşturarak tehlikeye sebep olmaktadır.
Geçirgen bağırsak sendromu, kan dolaşımına girmemesi gereken bazı küçük parçacıkların geçmesi ile ortaya çıkmaktadır. Ayrıca bağırsakta antimikrobiyal moleküller, immünoglobulinler ve sitokin aktivitelerinden kaynaklanan anormallikler de bulunmaktadır. Bağışıklık sisteminin büyük çoğunluğu bağırsaklarda bulunduğundan, geçirgen bağırsak sendromu büyük bir sorun teşkil etmektedir.
Geçirgen bağırsak sendromunun olmasının bazı nedenleri şunlardır;
Genetik yatkınlık: Bazı insanlar, vücutları otoimmün tepkileri tetikleyen çevresel faktörlere duyarlı olduğu için geçirgen bağırsak sendromuna daha yatkın olabilmektedir.
Kötü beslenme: Rafine yağlar, GDO’lu ürünler, ilave şekerler, sentetik katkı malzemeleri gibi alerjen ve inflamatuar gıdaları içeren yemekler yemek.
Kronik stres
Aşırı toksin madde alınması: Her insan alkol ve uyuşturucu tüketimi dahil olmak üzere yılda 80.000’den fazla kimyasal ve toksinle temasa geçmektedir. Geçirgen bağırsak sendromuna en çok sebep olanlar, antibiyotik, böcek ilacı, musluk suyu, aspirin ve NSAIDS gibi toksinlerdir.
Bakteriyel dengesizlik: Bağırsaktaki faydalı ve zararlı bakteri türleri arasında dengesizlik olması durumuna disbiyozis denmektedir. Bağırsak mikrobiyomu, epitel bariyeri desteklemeye ve otoimmün reaksiyonları önlemeye yardımcı olmaktadır.
Geçirgen Bağırsak Sendromu Nelere Yol Açar?
2014 yılında yapılan bir araştırmaya göre geçirgen bağırsak sendromu birçok hastalıkla bağlantılıdır. Geçirgen bağırsak sendromu ile bağlantılı olan bazı belirtiler ve hastalıklar şunlardır;
Bu hastalıklar geçirgen bağırsak sendromuyla bağlantılıdır fakat kesin bir ilişki olduğu henüz kanıtlanmamıştır. Geçirgen bağırsak sendromuna sahip kişilerin başka sağlık sorununa sahip olma olasılığı daha yüksektir. Bu sebeple, bilimsel kanıtlar, geçirgen bağırsak sendromunun belirtilen hastalıklara neden olduğu kanıtlanamamış olsa da, bu hastalıkların geçirgen bağırsak sendromuyla aynı anda ortaya çıktığı görülmektedir.
Geçirgen Bağırsak Sendromu Belirtileri
Geçirgen bağırsak sendromunun birçok belirtisi bulunmaktadır. Bu belirtilerden bazıları şunlardır;
Gıda Hassasiyeti
Kan dolaşımına giren toksinlerin saldırısı nedeniyle, geçirgen bağırsak sendromu olan kişilerin bağışıklık sistemleri, belirli gıdalardaki (özellikle glüten ve süt ürünleri) antijenlere karşı daha duyarlı hale gelmektedir. Çocukları baz alan araştırmalarda, geçirgen bağırsak ve gıda alerjileri arasında ilişki bulunmaktadır. Geçirgen bağırsak sendromunun en yaygın belirtileri arasında gıda hassasiyeti bulunmaktadır.
Glüten Hassasiyeti ve Glütensiz Beslenme İle İlgili Detaylı Bilgi Almak İçin Buraya Tıklayın.
İltihaplı Bağırsak Hastalığı
2012’de Macaristan’da yapılan bir araştırmada, geçirgen bağırsak sendromunun, huzursuz bağırsak sendromu ve ülseratif kolitten muzdarip kişilerde sıklıkla görüldüğü ortaya çıkmıştır. {1*}
12 hastanın gözlemlendiği bir çalışmada, çinko takviyesinin disfonksiyon çözülmesine yardımcı olduğu keşfedilmiştir. Ancak bu sonuçları doğrulamak için daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir. {2*}
Otoimmün Hastalıklar
Geçirgen bağırsak sendromuna, zonulin olarak bilinen bir protein neden olmaktadır. Physiologic Reviews dergisinde yayınlanan 2011 tarihli bir makaleye göre zonulin, hem bağırsak hem de bağırsak dışı otoimmün, inflamatuar ve neoplastik bozuklukların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır.
Glütenli besinleri tüketmek bu belirtileri artırmaktadır. Maryland Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırmacılarına göre glüten, zonulin sinyalini aktive ederek bağırsak geçirgenliğinin artmasına neden olmaktadır. {3*}
Geçirgen bağırsak sendromu, otoimmün koşullarda rol oynadığı sürece tersine çevrilebilmekte ve bazı sorunlu bağışıklık belirtilerini potansiyel olarak hafifletmektedir. {4*}
Tiroid Sorunu
Geçirgen bağırsak sendromunun doğrudan etkileyebileceği otoimmün hastalıklardan biri de Haşimato hastalığıdır. {5*} Kronik tiroidit olarak da bilinen bu hastalık, bozulmuş metabolizma, yorgunluk, depresyon, kilo alımı gibi belirtilerle kendini göstermektedir.
B12, magnezyum ve sindirim enzimleri dahil olmak üzere geçirgen bağırsak sendromundan kaynaklanan çeşitli beslenme eksiklikleri ortaya çıkmaktadır. Ortaya çıkan bu yaygın besin eksiklikleri sebebi ile geçirgen bağırsak sendromu rahatsızlıklarını yaşayan insanların probiyotiklere ek olarak kırmızı et, yumurta, balık, avokado, badem ve kaju gibi besinleri tüketmesi gerekmektedir.
Cilt Hastalıkları
70 yıl önce açıklanan bağırsak-deri bağlantı teorisi, geçirgen bağırsak sendromunun, özellikle akne ve sedef hastalığı gibi birçok cilt rahatsızlığına neden olduğunu göstermektedir.
Duygudurum Problemleri ve Otizm
Neuroendocrinology Letters dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre, geçirgen bağırsak sendromu, çeşitli nörobilişsel bozukluklara neden olmaktadır. Geçirgen bağırsak sendromu, inflamatuar yanıt özelliği, pro-inflamatuar sitokinlerin ve depresyona neden olduğu düşünülen diğer kimyasalların salınımını tetiklemektedir. {6*}
Sarı Kantaron Kullanım Alanları: Depresyon, PMS ve Menopoz Belirtilerini Rahatlatmak Kaynak
Geçirgen Bağırsak Sendromunu Nasıl Tespit Edilir?
Geçirgen bağırsak sendromunun teşhisi için birçok test yapılmaktadır. Geçirgen bağırsak sendromu testleri ise şunlardır;
Zonulin veya Lactulose Testleri
IgG Gıda İntolerans Testi
Dışkı Testleri
Organit Asit Vitamin ve Mineral Eksiklikleri Testleri
Laktuloz Mannitol Testleri
Geçirgen Bağırsak Sendromuna Ne İyi Gelir?
Geçirgen bağırsak sendromunu tedavi etmenin temel adımları şunlardır;
Bağırsaklara zarar veren yiyecekleri ve diğer faktörleri ortadan kaldırmak.
Bütirik asit gibi özel geçirgen bağırsak sendromu takviyeleri ile bağırsağı onarmak.
Bağırsak mikrobiyomunu probiyotiklerle yeniden dengelemek.
Geçirgen bağırsak sendromunu tedavi etmek için beslenme düzenine dikkat etmek çok önemlidir. Filizlenmemiş tahıllar, GDO’lu ürünler, rafine yağlar, sentetik katkı maddeleri gibi işlenmiş gıdalar, geçirgen bağırsak sendromuna neden olmaktadır. Geçirgen bağırsak sendromu diyet programı içerisinde yer alan besinler şunlardır;
Kemik suyu
Süt ürünleri
Fermente sebzeler ve diğer probiyotik gıdalar (Probiyotik gıdalar, bağırsak geçirgenliğini koruyan proteinlerin üretimini artırmaktadır.)
Sevgili okuyucu, yazılarımızda konular ile ilgili açıklamalar, faydalı özellikler ve doğru ve etkili kullanımları ile ilgili belirli tavsiyeler verilmektedir. İlgili besinin ya da ürünün verilen tariflerin ve tavsiyelerin uygulama aşamalarında, her bünyede farklılıklar göstereceğini unutmayın. Sunmuş olduğumuz bilgiler teşhis ve tedavi niteliği taşımamaktadır. Tarif ve tedavileri uygulamadan önce yazı içerisinde yapılan uyarılara dikkat etmeli ve doktorunuzun görüşünü almanız tavsiye edilmektedir.