Narkolepsi Nedir?
Narkolepsi gündüzleri aşırı uykusuzluğa sebep olan kronik nörolojik bir bozukluktur. Narkolepsi ‘de Katapleksi, uyku felci ve halüsinasyonlar gibi diğer semptomlarda ortaya çıkabilir. Belirtiler tedavi edilebilir. Her yaşta ortaya çıkabilir, ancak sıklıkla ergenlik döneminde başlar.
Narkolepsi olan herkesin aşırı uykulu olma belirtisi vardır. Bazılarında enerji eksikliği de olabilir. Günün herhangi bir saatinde güçlü dürtülerinin etkisi ile kısa uykular görülmektedir. Bu uykular birkaç dakika veya birkaç saat sürebilir. Bu kısa uykulardan sonra bir kaç saat uyanık kalabilirler. Bu geceleri yeterli uyumamakla ilgili olmadığı için her gün gerçekleşebilir.
- Katapleksi uyanıkken oluşan ani kas fonksiyon kaybıdır. Dizlerinizde veya yüz kaslarınızda tam bir fonksiyon kaybı ya da sadece zayıflık olabilir. Bu kayıp veya zayıflık birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürebilir. Katapleksi, kahkaha, öfke ya da korku gibi ani duygular tarafından tetiklenmektedir.
- Uyku felci bazen anlık olarak vücudunuzun herhangi bir bölümünü hareket ettirmemenizdir Uyku felci narkolepsi olmayan kişilerde oluşabilen bir durumdur, bu durum genellikle birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürer. Vücudunuzda hiçbir hasara sebep vermeyecek olsa da, bundan korkmuş hissedebilirsiniz. Narkolepsi görülme ihtimali nadir olmakla birlikte dünya nüfusunun yaklaşık% 15’inde uyku felci atakları ortaya çıkmaktadır.
- Halüsinasyonlarda özellikle uykuluysanız, gerçekten orada olmayan şeyleri görebilir veya duyabilirsiniz.
Narkolepsi Neden Olur?
Narkolepsi beynin uykuya dalmayı kontrol eden kısmının anormal olarak işlev görmesidir. Normalde gün boyunca uyanık ve aktif olabilir, küçük uyaranlarla da uyuyabilirsiniz. Çok hızlı bir şekilde, hızlı Göz Hareketi (veya REM) uyku evresine geçebilirsiniz. Normal REM uykusu sırasında hem rüya hem de geçici kas tonusu kaybı oluşmaktadır. Narkolepside REM uykusu ile birlikte, halüsinasyonlar katapleksi ve uyku felci olabilir. Narkolepsi’nin hipokretin olarak adlandırılan abrainchemical eksikliğiyle ilişkili olduğu düşünülmektedir. Kalıtsal bir durumdur (istisnalar vardır).
Narkolepsi Ne Kadar Yaygındır?
2000’de 1 görülen hastalıktır. Hem erkelerde hem de kadınlarda eşit sayıda görülmektedir. Her yaşta gözüküyor olsa da özellikle 10 ila 30 yaş arasında ortaya çıkmaktadır.
Narkolepsi Etkileri Nelerdir?
Aşamalı veya anide ortaya çıkabilir. İlk olarak karşı konulamayan uyku belirtileri ortaya çıkmaktadır diğer belirtiler yıllar sonra görülmektedir. Çalışma ve öğrenme, uyku hali nedeniyle zorlaşmaktadır. Hastalar çoğu zaman uykusuzlukları sebebiyle işlerinde ilgisizlik ya da motivasyon eksikliği ile karşılaşırlar. Ayrıca kendilerini depresif hissedebilirler. Semptomlarınız ilaçla iyi kontrol ediliyorsa, sadece araba sürebilirsiniz.
Ne Zaman Bir Uzmana Danışmamız Gerekmektedir?
- Açıklanamayan uykululuk ile mücadele ediyorsanız, doktorunuzla konuşmalısınız (bkz. Aşırı Gündüz Uyku hali).
- Katapleksi olabilecek herhangi bir semptom göz ardı edilmemelidir.
- Gün boyunca uyumak için dürtü olmadan bitkin ve / veya yorulmuş hissediyorsanız muhtemelen narkolepsi yaşamanız olası değildir.
Narkolepsi Tanısı Nasıl Konulur?
Eğer doktorunuz bir uyku bozukluğuna sahip olabileceğinizi düşünüyorsa, sizi bir uyku uzmanına yönlendirecektir. Birçok hasta teşhis edilmeden önce uzun yıllar narkolepsi geçirmiştir. Narkolepsi tanısı koymak için uyku çalışmalarını yürüten bir klinikte “Çoklu Uyku latans Testi” ne ihtiyacınız olacaktır.
Çoklu Uyku Latans (gecikme) Testi nedir?
Bir gece uyku testi yaptıktan sonra, her iki saate bir kısa uykular istenerek uyku ölçümü yapılmaktadır. İki saatlik aralıklarla uykuya dalmak için 20 dakikalık bir fırsat verilerek yapılmaktadır (genellikle saat 09:00, 11:00, 13:00 ve 15:00 gibi). Ölçülen iki şey vardır. Biri uykuya dalma ne kadar süreniz. Diğeri ise uyuyakaldığında doğrudan REM uykusuna gidip gitmemenizdir. Hızla uykuya dalmak ve hızlıca REM uykusuna girmek narkolepsiye işaret eder.
Semptomların Diğer Sebebpleri Nelerdir?
Uykunuzun ya da yorgun hissetmenizin birçok olası nedeni vardır. Bunun için tüm olası seçenekleri düşünmeniz gerekmektedir (bkz. Aşırı Gündüz Uyku hali). Diğer olası nedenleri ortadan kaldırdığınızda, narkolepsi kriterleri ile uymuyorsa idiyopatik hipersomnia tanısı konulabilir.
İdiopatik Hipersomnia Nedir?
Narkolepsili kişilerden farklı olarak, bu bozukluğu olan kişiler uyku başlangıcından sonra hızlı bir şekilde REM uykusuna düşmezler ve katapleksi gibi başka semptomlara sahip değildirler. Yine de narkolepsi olan bir kişi kadar uykulu olabilirler. İdiopatik hipersomnia’nın birtakım potansiyel nedenleri vardır. Fakat bu nedenler tam olarak belirlenememiştir. Narkolepsi ile ilgili olabileceği düşünülmektedir ve benzer uyarıcı tedaviye cevap vermektedirler.
Narkolepsi Nasıl Tedavi Edilir?
Narkolepsinin tedavisi yoktur ancak bazı belirtiler ilaçla kontrol edilebilir. Uyarıcı ilaçlar uykululuk haline yardımcı olmak için reçete edilir. Katapleksi kontrol etmek için antidepresan ilaçlar kullanılabilir. Gün boyunca kaliteli kısa uyku periyotları oluşturursanız daha fazla uyku dürtüsü olmadan gözünüz açık kalabilir.
Semptomlarla Nasıl Başa Çıkılabilir?
İlk olarak yaşam tarzınızı düzenlemeniz gerekiyor. Uykulu olduğunuz zamanlarda sürüş gibi tehlikeli durumlardan kaçınmalısınız. Planlanan gündüz uykuları, uykuya dalma dürtüsünün kontrolüne yardımcı olacaktır. Düzenli gece uyku saatlerini korumanız gerekmektedir. Duygusal tepkilerinizi düzenlemeyi öğrenerek katapleksi’yi azaltabilirsiniz.