

Borges'te
İdealizm
Eren Arcan
Borgesin ana temalarından bir tanesi de Çoğulluk ve Tekillik
kavramlarına dayanır. Babil Kütüphanesinin sonsuz sayıdaki kitaplarına karşın,
Ayna ve Maskede, yaşamın mucizevî güzellikle bir tek dize ile ifade
edilir. Undr adlı öyküde ise şiirdeki mucize ve güzellik tek mistik kelimeye
indirgenmiştir.
İrlanda Kralı, sarayın şairi Ollandan, Vergilliusun Aneidi gibi kendisini
yücelten bir şiir yazmasını ister ve kendisine bir sene mühlet verir. Bir
sene sonra şair gelir ve şiiri okur. Kral şiiri çok beğenir. İmgeler klasik
şiirlerdeki gibidir. Uyaklar, hece sayıları ölçüleri hep yerli yerindedir.
Hepsi güzeldir ama Krala göre bu şiir damarlarındaki kanı daha hızlı akıtmıyordur.
Kimse sararıp solmamış, savaş çığlıkları atmamıştır. Kral Şaire şiirine
görüntüleri yansıttığı ve çoğalttığı için bir Ayna hediye eder ve ikinci
bir şiir yazması için yine bir sene mühlet verir.
Bir yıl sonra Ollan daha kısa bir şiirle geri döner. Metin tuhaftır. Savaşın
betimlemesi değil, ta kendisi gibidir. Savaş tanrıları metnin içinde kaynaşıp
dururlar. Ama şiir daha örtük olarak kavramları anlatır hale gelmiş ama
yine de idealizme ulaşamamıştır.
Kral şaire bazı kavramları gizlediği, üstü kapalı bir şiir yazdığı, lafın
tamamını söylemediği için bu kez altın bir maske hediye eder. Yeni bir şiir
için bir yıl daha mühlet verir.
Bir yıl sonra şair saraya geldiğinde tanınmaz haldedir. Yaşlanmıştır, sanki
kurumuş kalmış gibidir. Gözleri uzaklıklara bakmaktadır. Kral yazdın mı
diye sorar. Şair yazdım ama Keşke İsa Efendimiz beni yasaklamış olsaydı,
der. Kral şiiri okumasını emreder. Şairin okuduğu şiir tek bir dizedir.
Yeryüzünün bütün büyüleyici güzelliklerini içeren, bir tek dize şiiri idealizmin
doruklarına taşımıştır.
Kral böylesine bir güzelliği paylaşmanın bir günah olduğunu söyler. Güzelliği
tanımış olmanın günahıdır bu. İkisi de günahlarının kefaretini ödeyecektir.:
Sana bir ayna ve altından bir maske vermiştim, sonuncu ve üçüncü armağanım
bir hançer. der.
Şair bu hançerle kendisini öldürür. Kral da İrlanda topraklarını bir baştan
bir başa dilenci gibi dolaşır ve bir dizelik şiiri bir daha hiç okumaz.
25 Ağustos 2013
İstanbul

