ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Price, ABD’de bulunan eski Brezilya Devlet Başkanı Bolsonaro’nun iadesi dahil Brezilya hükümetinin her talebine hızlı ve uygun şekilde yanıt vermeye hazır olduklarını söyledi.
8 Ocak 2023'te seçim sonuçlarını kabul etmeyen Bolsonaro destekçisi yaklaşık 8.000 kişinin Brasília'daki 8 kilometrelik yürüyüşü sırasında, 200–600 kişinin Kongre ve Yüksek Mahkeme'yi basmış, Başkanlık Sarayı'nı kuşatmıştı.
Brezilya Cumhuriyeti ve Brezilya İmparatorluğu bayraklarıyla yürüyüş yapan grubun bir kısmı ülkenin demokratik kurumlarının bulunduğu binalara zarar verdi.
Lula, Kongre’ye saldırının "benzeri olmadığını" söyledi ve olayın arkasındakileri "fanatik faşistler" olarak nitelendirdi. Ayrıca Bolsonaro'yu da isyancıların eylemlerini sosyal medya aracılığıyla teşvik etmekle suçladı, “Eski cumhurbaşkanının bunu teşvik eden çeşitli konuşmaları olduğunu herkes biliyor” dedi.
ABD'deki Kongre baskınını hatırlattı
Brezilya'dan yansıyan görüntüler, ABD'de eski Başkanı Donald Trump'ın seçimi kaybetmesinden sonra 6 Ocak 2021'deki Kongre baskınını hatırlattı. Başkan Joe Biden'a karşı yenilgiyi kabul etmeyen Trump taraftarları, Kongre binasını basmıştı.
Brezilya'da yaşananları "çirkin" olarak nitelendiren Başkan Biden da eylemcileri kınayan bir açıklama yaptı. Avrupa Birliği, Fransa, İngiltere, Portekiz ve diğer çok sayıda Batılı ülkeden kınama açıklamaları geldi.
Brezilya Adalet Bakanı Flavio Dino, eski devlet başkanı aşırı sağcı Jair Bolsonaro yandaşlarının Ulusal Kongre, Devlet Başkanlığı Sarayı ve Federal Mahkeme'ye baskın düzenleyerek işgal girişiminde bulunması sonrası başlatılan soruşturma ve gözaltı işlemleri hakkında bilgi verdi.
Bolsonaro yanlısı bin 500 kişinin gözaltına alındığını, çıkan olayların ise kontrol altına alındığı açıklayan Bakan Flavio Dino, başkent Brasília'daki saldırıların ardından güvenliğin büyük ölçüde sağlandığını söyledi.
Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva'nın devlet binalarına yapılan baskını kınayan 27 eyalet valisiyle bir araya geleceğini hatırlatan Dino, "En önemli şey, Silahlı Kuvvetlerin demokratik otoriteye sadık kalmasıdır ve bu, anımsamamız gereken bir şeydir. Genel olarak en kötüsünün geride kaldığını artık siyasi ve ceza davalarını bekleyeceğimizi söyleyebilirim" dedi.
Başkentin emniyet müdürü görevden alındı
Devlet kurumlarına düzenlenen baskından Bolsonaro'yu sorumlu tutan Devlet Başkanı Lula da Silva ise "faşistler ve fanatikler" olarak adlandırdığı eylemcilere karşı polisin yeterli güvenlik önlemi almamasına tepki gösterdi. Baskın sırasında Sao Paulo eyaletinde bulunan Lula da Silva, "Güvenlikte eksiklikler olduğuna inanıyoruz. Ama onları bulacağız ve cezalandıracağız" dedi.
Lula, konuşmasının ardından başkent Brasilia'nın emniyet müdürü Anderson Torres'i görevinden aldı. Brezilya basınında, Senato'nun Bolsonaro taraftarlarının Telegram grupları üzerinden örgütlendiklerini fark ettiği, buna karşı güvenlik önlemlerinin artırılması talep ettiği, ancak emniyet müdürü Torres'in bu talebi karşılamadığı belirtiliyor. Torres, Bolsonaro döneminde Adalet Bakanı olarak görev yapmıştı. Başsavcılık, Torres hakkında yakalama kararı çıkardı.
Brezilya basınında ülkenin farklı noktalarından hafta sonu yaklaşık 4 bin Bolsonaro taraftarının otobüslerle başkente getirildiği, hatta polisin de konvoya eşlik ettiği iddia ediliyor.
Liderlerden ortak bildiri: "Demokrasiyi savunmak"
Devlet Başkanı Lula da Silva, Senato Geçici Başkanı Veneziano Vital do Rego, Temsilciler Başkanı Arturo Lira ve Federal Yüksek Mahkeme (STF) Başkanı Rosa Weber de dün (9 Ocak) yaptıkları toplantının ardından "Demokrasiyi Savunmak" isimli ortak bildiriye imza attı.
Lula, Twitter hesabından ortak bildiriyi paylaşarak, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro yanlılarının Ulusal Kongre, Devlet Başkanlığı Sarayı ve Yüksek Mahkeme'ye baskınını bir kez daha kınadı.
Liderler özetle şöyle dedi:
"Cumhuriyetin yetkilileri, demokrasi savunucuları ve 1988 Anayasa Tüzüğü, Pazar günü öğleden sonra Brasília'da vuku bulan terör, vandalizm, suç ve darbe eylemlerini reddediyoruz.
"Kurumsal önlemlerin alınması için birleşiyoruz. Ülkenin normalliğe ve saygıya ihtiyacı var. Toplumu, vatanımızda barış ve demokrasiyi savunmak için sükuneti korumaya çağırıyoruz."
Bolsonaro hastaneye kaldırıldı
Öte yandan, Brezilya eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro, Lula'nın 1 Ocak'taki yemin töreni öncesi gittiği ABD'de fenalaşarak hastaneye kaldırıldı.
Bolsonaro'nun eşi Michelle Bolsonaro Instagram'dan yaptığı paylaşımda, eşinin 2018'de seçim kampanyası sırasında bıçaklı saldırıdaki yarasından kaynaklı bir sorun nedeniyle hastaneye başvurduklarını söyledi.
Michelle Bolsonaro, "Sevgili dostlar, eşim Jair Bolsonaro'nun 2018'de maruz kaldığı bıçak yarasının yol açtığı karın ağrısı sebebiyle hastanede müşahede altında olduğunu size bildirmek isterim. Sağlığı ve Brezilya için dua ediyoruz. Tanrı bizi korusun" mesajını paylaştı.
Florida eyaletindeki AdventHealth Celebration Hastanesi'ne kaldırılan Bolsonaro, sonrasında Twitter hesabından hastanedeki fotoğrafını paylaştı.
Paylaşımında, 2018'de bıçaklı saldırıya uğradığına işaret eden Bolsonaro, "Bıçaklandıktan sonra 5 ameliyat geçirdim. Sonuncusundan bu yana bazı ağrılarım vardı, bu da beni başka tıbbi prosedürlere yönlendirdi. Çabuk iyileşmem yönünde gelen dualara ve mesajlara minnettarım." dedi.
Bolsonaro, 30 Aralık 2022'de gittiği ABD'nin Florida eyaletinden ne zaman ülkesine döneceğine ilişkin detay vermedi.
ABD'den "iade" açıklaması
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price, ABD'de bulunan eski Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun iadesi dahil Brezilya hükümetinin her talebine hızlı ve uygun şekilde yanıt vermeye hazır olduklarını ancak henüz özel bir talep almadıklarını açıkladı.
Günlük basın toplantısında Brezilya'daki siyasi kriz ve ABD'de bulunan eski Brezilya Devlet Başkanı Bolsonaro'nun durumuna ilişkin değerlendirmede bulunan Price, konuya ilişkin özetle şöyle konuştu:
"Şiddet asla çözüm değil. Brezilya'nın demokratik kurumlarına her zaman olduğu gibi desteğimiz tam.
"İster diplomatik kanallardan, ister kolluk kanallarından gelsin, Brezilyalı ortaklarımızdan, Brezilya makamlarından gelen her türlü yardım talebini destekleyeceğiz ve elbette bu taleplere uygun şekilde yanıt vereceğiz."
Biden ve Lula, Şubat'ta bir araya gelecek
Öte yandan, ABD Başkanı Joe Biden da Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ile telefonda görüştü.
Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada, Başkan Joe Biden'ın, Lula da Silva ile görüşmesinde, ABD'nin Brezilya demokrasisine ve Brezilya halkının özgür iradesine olan desteğini ilettiği belirtildi.
Açıklamada ayrıca Biden'ın ortak gündemi değerlendirmek için şubat ayı başında Lula da Silva'yı başkent Washington'a davet ettiği, Brezilya Devlet Başkanı'nın da bu daveti kabul ettiği duyuruldu.