1848 Mart devrimlerinin en radikal bildirisi, Alman edebiyatının önemli yazarlarından Georg Büchner tarafından yazılmıştı.
Yasadışı yollardan Offenbach’da basılan ve zor şartlarda bölge halkına dağıtılan ‘Hessen Kuryesi‘ adını taşıyan kitapçık
‘Kulübelere barış, saraylara savaş’
söylemiyle bölge halkını isyana çağırmaktaydı.
1834 yılının 5 Temmuz’unu 6’sına bağlayan gece, Gießen şehrinden yola çıkan iki adam dolambaçlı yollardan kâh yaya kâh faytonla giderek Offenbach’a varırlar.
Çetin bir yolculuktur bu. Zira bu iki adam liberal-milliyetçi bir muhalefet hareketinde aktif olarak yer almakta ve yanlarında tehlike arzeden bir bildiri taşımaktadırlar: bir devrim çağrısı.
Bu bildiriyi bastırmak için Offenbach’a, Carl Preller‘in matbaasına varan bu iki adamdan biri henüz 21 yaşında olan tıp öğrencisi Georg Büchner, diğeriyse 20 yaşındaki hukuk öğrencisi Jacob Friedrich Schütz‘dür. Dikkat çekmemek için botanikçi kılığında seyahat eden iki arkadaş, yasadışı bildiriyi bir numune kabında saklamıştır.
Mart ayında Büchner tarafından kaleme alınan sekiz sayfalık metin, Butzbach’lı rahip ve pedagog Friedrich Ludwig Weidig tarafından düzenlenir. Napolyon’un yenilgisinden kısa bir süre sonra yeniden palazlanan aristokrat kesime karşı fakir düşmüş halkı isyana çağıran bildiri, nihayet Preller’in Frankfurter Strasse 17 adresindeki matbaasında 1500’e yakın nüsha olarak basılır.
Offenbach ve çevresinde dağıtılan kitapçık, zamanın sansür kurumu tarafından gelmiş geçmiş ‘en kötü amaçlı ve tehlikeli’ bildiri olarak değerlendirilir ve ‘Cumhuriyetçiliğin en fena ve ahlaksız ürünü’ olarak deklare edilir.
Devrimci grup, içlerindeki bir ajan tarafından deşifre edilir ve araştırma komisyonu Georg Büchner’i sorgulamak üzere davet eder. Davetlere icabet etmeyen Büchner çeşitli bildirilerle aranır; oysa o çoktan önce Fransa’ya sonra da İsviçre’ye kaçmıştır. Diasporada Danton’un ölümü, Woyzeck gibi muhteşem eserleri yazan Büchner, 1837 yılında henüz 23 yaşındayken tifo hastalığına yakalanarak vefat eder.
Bu arada işinden uzaklaştırılan Rahip Weidig 1835’te tutuklanarak başkaldırısının bedelini 1837’de hayatıyla öder. Matbaacı Preller ise işyerine yapılan sayısız aramalardan sonra iflas eder ve Büchner gibi önce İsviçre’ye kaçar, daha sonra Mainz’a dönerek burada tarım ürünleri satışı yapar. Öldüğünde 75 yaşındadır.
Meltem Demir ‘Slonate’
Kaynaklar:
- Friedrich Ludwig Weidig: Leuchter und Beleuchter für Hessen oder der Hessen Nothwehr. Blatt 1 bis 5. Jan.–Okt. 1834.
- „vous êtes tous égaux devant la loi. Canaille, que te faut-il de plus?“ Zit. nach Philippe Buonarroti: Conspiration pour l’égalité dite de Babeuf, Bruxelles 1828, Bd. II, S. 131.
- Adam Koch; zit. nach Georg Büchner: Sämtliche Werke und Schriften. Historisch-kritische Ausgabe mit Quellendokumentation und Kommentar (im Folgenden: MBA), Bd. II.1 u. II.2, hrsg. von Burghard Dedner unter Mitarbeit von Katja Battenfeld, Darmstadt 2013. Hier MBA II.2, S. 329.