Erdoğan’ın tavrı merak konusu
Stalin'in ölümüyle Sovyetler Birliği- Çin/Mao ilişkisi bozuldu.
ABD, Vietnam'daki askerlerini geri çekince, Çin dünya şampiyonası için Japonya'da bulunan Amerikan masa tenisi takımını 1 Nisan 1971 tarihinde ülkesine davet etti. Başbakan Çu Enlay sporcuları ve yedi Batılı gazeteciyi kabul etti.
“Ping Pong diplomasisi” adı verilen bu ilişkiyle, iki ülke arasında görüşmeler başladı. Ardından ABD ticari ambargoyu kaldırdı ve Başkan Nixon 1972'de Çin'i ziyaret etti. Böylece:
Sovyetler Birliği'ne karşı ABD- Çin ittifakı kuruldu. Birliktelik Sovyetler Birliği dağılana kadar sürdü.
1990'lar ABD'nin hegemonyası ile başladı. İslami radikal örgütlerin kendine saldırıda bulunduğu iddiasıyla ABD, Irak'ı ve Afganistan'ı işgal etti. Özbekistan'da Hanabad, Kırgızistan'da ise Manas-Gansi askeri üsleri açtı. Ayrıca:
ABD, NATO maskesiyle Doğu Avrupa üzerinden Rusya'ya doğru yayılmaya başladı.
ABD'nin artan askeri müdahaleciliği ile dünya egemenliğini tek elden yürütme çabasını dikkatle izleyen Çin, bu ülkenin Asya'daki askeri varlığından rahatsızlık duymaya başladı.
Ve:
Moskova ile Pekin güvenlik kaygısıyla ABD'ye karşı ittifak yaptı. Eylül 1994'te “Yapıcı Ortaklık” kurdular. Ardından Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan'ın katılımıyla Nisan 1996'da da “Stratejik Ortaklık” inşa ettiler.
Evet, Şanghay Beşlisi'nin kurulmasına, ABD'nin dizginsiz emperyalist iştahı sebep oldu. Bu sebeple, ilk önce “Sınır Bölgelerinde Askeri Güvenin Derinleştirilmesi Antlaşması” imzaladılar. Ardından “Bölgesel Anti-Terörizm Merkezi (RATS)” kurdular…
ABD'Yİ REDDETTİLER
Şanghay İşbirliği Örgütü ( SCO )…
Avrasya'nın siyasi, ekonomik ve güvenlik örgütü…
Coğrafi kapsam ve nüfus olarak Avrasya bölgesinin yaklaşık yüzde 70'ini, dünya nüfusunun yüzde 47'sini kapsıyor…
Yeryüzündeki petrolün yüzde 38'ine, doğalgazın yüzde 55'ine, kömürün yüzde 45'ine ve uranyumun yüzde 50'sine sahip…
Küresel dünyadaki mal ve hizmetlerin/ GSYİH'in yüzde 30'undan fazlasını üretiyor. Ki bu oranlar giderek büyüyor. Çünkü üye sayısı artıyor.
Sırasıyla Özbekistan, Pakistan, Hindistan ve İran bu örgüte katıldı.
Üç ülke; Afganistan, Moğolistan, Belarus “gözlemci ülkeler” oldu.
Aralarında Türkiye ve Azerbaycan'ın bulunduğu altı ülke “diyalog ortağı” olarak kabul edildi.
ABD gözlemci statüsü için örgüte başvurdu ama reddedildi! Keza: Özbekistan ve Kırgızistan ABD üslerini kapattı. (Bu kararlar alındığında Özbekistan'da 2005 ve Kırgızistan'da 2010'da “renkli devrim” ayaklanmaları çıkarıldığını ve bu yıl Pakistan'da İmran Han'a “meclis darbesi” yapıldığını anımsatırım!)
Sadece güvenlik değil. İşbirliğinin ikinci önemdeki alanı, ekonomi idi. Mesela: Sermaye akışını kontrol etmek için bankalar konsorsiyumu gibi finansal ilişkilerde “dolar-euro” hâkimiyetine son vermek istiyorlar. Putin dedi ki:
-“Artık dünya finansındaki tekelin kusurunu ve ekonomik bencillik politikasını açıkça görüyoruz. Küresel mali yapının değiştirilmesinde rol oynayacağız.”
İLK KEZ KATILIYOR
Tekrar sormak zorundayım:
ABD ne yaptı da; Soğuk Savaş'ta işbirliği yaptığı Çin'in Rusya ile yan yana gelmesine sebep oldu? Bu aslında Ukrayna- Rusya Savaşı'nın da yanıtını veriyor. ABD kibri karşıtlarını yan yana getiriyor. Aynı durum AB için de geçerli. Örneğin:
Avrupa Parlamentosu 21 Kasım 2016'da oybirliğiyle Türkiye ile katılım müzakerelerini askıya aldı. Yani, 15 Temmuz FETÖ darbesinden sonra!
Bu karar üzerine Erdoğan, Şanghay İşbirliği Örgütü, Türkiye'nin tam üyeliğini kabul ederse AB adaylığını gözden geçireceklerini açıkladı. Bu açıklamadan iki gün sonra Şanghay İşbirliği Örgütü, Türkiye'ye enerji kulübünün 2017 dönem başkanlığını verdi. Bu Türkiye'yi, kuruluşta tam üyelik statüsü olmadan kulübe başkanlık eden ilk ülke yaptı!
Hâlâ… Birileri ülkemizde inatla Batı/ NATO/AB müttefikliğinden bahsediyor. Oysa dünyada yeni kutuplar oluşuyor.
Toparlarsam:
Özbekistan- Semerkant'ta Şanghay İşbirliği Örgütü Devlet Başkanları Konseyi Zirvesi dün başladı. İlk kez katıldığı bu zirvede Erdoğan'ın, ABD'nin çıkardığı Ukrayna, Tayvan, Pakistan krizleri konusunda nasıl tavır alacağı merak konusu. ABD'nin “truva atı” mı olacak, yoksa Şanghay İşbirliği Örgütü'nün güvenini mi kazanacak? Göreceğiz…
Son olarak şunu sormama izin veriniz:
Türkiye'de 2023 seçimi Batı – Avrasya kapışmasına da sahne olacak mı?
Hangi parti, hangi kutupta?
Soner Yalçın
Odatv.com