Beyaz cüce yıldızların üzerindeki enkaz, bir zamanlar yörüngelerinde dönen dünyalara dair olası bir bakış sunuyor.
Gerçek bir Kaptan Kirk, bizimki gibi kayalık gezegenleri aramak için başka yıldızlara uçarsa, iç kısımları Dünya'nınkine hiç benzemeyen birçok garip yeni dünya bulabilir.
Araştırmacıların, Nature Communications'da yayınladığına göre, 23 beyaz cüce yıldızın üzerine serpilmiş ağır elementler, bir zamanlar yıldızların yörüngesinde dönen kayalık gezegenlerin çoğunun olağandışı kimyasal yapılara sahip olduğunu gösteriyor. Muhtemelen çökmüş dünyaların enkazı olan elementler, gezegenlerin mantolarına, kabukları ile çekirdekleri arasındaki bölgeye dair fikir veriyor.
California Eyalet Üniversitesi'nden jeolog Keith Putirka, "Bu gezegenler, kimyasal olarak alıştığımız şeylere tamamen yabancı olabilir" diyor.
Ancak, Caltech’ten gezegen bilimci David Stevenson, uzun süredir olmayan bir gezegenin geride bıraktıklarından ne anlamamız gerektiğinin zorluklarla dolu olduğu konusunda uyarıyor. Güneş sisteminin dışındaki kayalık dünyalarda egzotik kimyasal bileşimler olabileceğini söylüyor.
Güneş gibi bir yıldız genişleyerek kırmızı bir dev yıldıza dönüştükten sonra, sonunda atmosferini havaya uçurur ve arkasında beyaz bir cüce olan küçük, yoğun çekirdeğini bırakır. Bu yıldızın büyük yerçekimi, ağır kimyasal elementleri içine çeker, bu nedenle çoğu beyaz cüce, hidrojen ve helyumdan oluşan bozulmamış yüzeylere sahiptir.
Hawaii, Hilo'daki Gemini Gözlemevi'nde bir gökbilimci olan Siyi Xu, uzun süredir beyaz cüceler üzerinde çalışıyor.
Xu, yıldızların yaydığı ışığın dalga boylarını veya spektrumlarını inceleyerek beyaz cücelerin üzerine saçılan kimyasal elementlerin bolluğunu ölçüyordu. Putirka, bu ölçümlerin, farklı kayalar ve mineraller farklı kimyasal elementler içerdiğinden, küçük gezegenlerin mantolarını hangi kayaların ve minerallerin oluşturduğunu gösterebileceğini fark etti.
Putirka ve Xu, güneşten 650 ışık yılı uzaklıktaki beyaz cüceleri inceleyerek, parçalanmış kayalık gezegenler hakkında şaşırtıcı bir sonuca vardılar. Araştırmacılar, geleneksel bilginin aksine, gezegen mantolarının çoğunun Merkür, Venüs, Dünya ve Mars’a benzemediğini söylüyor.
Örneğin, bazı beyaz cücelerde bol miktarda silikon bulunur. Bu, gezegenlerinin mantolarının kuvars olduğunu gösteriyor. Ancak, Dünya'nın mantosunda çok az kuvars var. Putirka, kuvars bakımından zengin bir mantoya sahip bir gezegenin muhtemelen Dünya'dan büyük ölçüde farklı olacağını söylüyor.
Bu tür egzotik mineral bileşimleri volkanik patlamaları, kıtaların kaymasını ve bir gezegenin yüzey kısmını etkileyebilir. Ve tüm bu fenomenler yaşamın gelişimini etkileyebilir.
Ancak Stevenson, yeni bulguya şüpheyle bakıyor. "Kirli bir beyaz cücenin" element bileşimini ölçtüğünüzde, "bu sayıları herhangi bir hipoteze nasıl bağlayacağınızı bilmiyorsunuz" diyor.
Gezegenler önce kırmızı devin parlak ışığı tarafından püskürtülür. Sonra yıldızın genişleyen atmosferi tarafından yutulabilirler ve hatta başka bir gezegene çarpabilirler. Bu travmatik olayların her biri, bir gezegenin temel yapısını değiştirebilir ve muhtemelen bazı elementleri beyaz cüceye diğerlerinden önce gönderebilir. Sonuç olarak, tek bir anlık görüntüde yıldızın yüzeyinde sona eren gezegen kalıntıları, dünyanın başlangıç kompozisyonunu yansıtmayabilir.
Xu, beyaz cücenin üzerine hangi elementlerin düştüğünü tam olarak bilmediklerini kabul ediyor. Gelecekteki teorik çalışmaların konuyla ilgili fikir verebileceğini söylüyor. Ayrıca, gökbilimcilerin beyaz cücelerin etrafında dağılan asteroitleri görüntülediklerini ve bunun da gerçek parçalanma sürecine dair küçük bir pencere açtığı belirtiliyor.