Niasin nedir?
Niasin B3 vitamininin bir formudur. Et, et, balık, süt, yumurta, yeşil sebzeler, maya ve tahıl gibi yiyeceklerde bulunan bu vitamin suda çözünür. Nikotinik asit olarak da isimlendirilen niasin ayrıca protein içeren gıdalarda bulunan triptofandan vücutta da üretilir. Niasin, yüksek kolesterol tedavisinde ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından resmi olarak tavsiye edilir. Ayrıca iyi kolesterol olarak bilinen HDL kolesterolün arttırılması için de FDA tarafından onaylanmış bir vitamindir. Bu nedenle HDL kolesterolü yükselten besinler arasında, niasin içeren yiyecekleri de saymak mümkündür.
Benzer yazılar: HDL KOLESTEROLÜ YÜKSELTEN BESİNLER: 8 BESİN
Niasin içeren besinler
Niasin birçok gıdada bulunan bir vitamindir. Kümes hayvanları, sığır eti ve balık gibi birçok hayvansal gıdada bulunan bu besin maddesi ayrıca kuruyemişler, baklagiller ve tahıllar gibi bitkisel gıdalarda da bulunur. Bununla beraber, bazı tahıllardaki niasin, büyük ölçüde polisakkaritlere ve glikopeptitlere bağlanır ve bu nedenle vücut tarafından ancak % 30 kadarı kullanılabilir. Ayrıca birçok bebek maması ve besine dışarıdan katılan niasin vücut tarafından kolaylıkla kullanabilir.
B vitaminleri ile ilgili bazı gerçekler
Niasin gibi birçok B vitamininin enerjimizi artırmakta etkili olduğu düşünülmektedir. Niasin suda çözündüğü için (bu nedenle vücutta çok fazla birikmesi beklenmez), birçok insan B3 vitamini takviyeleri alırken endişelenmez. Dengeli bir diyetle beslenmek niasinin enerji artırıcı faydalarından yararlanmak için yeterlidir. Mısır niasin bakımından oldukça yüksektir ancak karbonhidratlara bağlı olduğu için emilimi zordur. Bununla birlikte, mısır tortilla yapımında kalsiyum hidroksit ile işlendiğinde ve pişirildiğinde kalsiyum sayesinde daha rahat emilebilir.
Niasinin faydaları
Kolesterole yönelik kullanımıyla öne çıkan B3 vitamininin başka birçok faydası bulunur.
Kolesterol ve kalp sağlığı
Niasin 1950’lerden beri kötü kolesterol olarak da bilinen LDL kolesterolün düşürülmesi ve iyi kolesterol olarak da bilinen HDL kolesterolün yükseltilmesi için kullanılmaktadır. Kolesterole yönelik olumlu etkileri nedeniyle kalp sağlığını koruyabilir.
1950’lerin sonlarından bu yana yapılan araştırmalar, bu vitaminin takviyelerinin yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL; “iyi”) kolesterol düzeylerini % 10-30 artırabildiğini ve düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL; “kötü”) kolesterol düzeylerini % 10-25 azaltabildiğini göstermektedir. Trigliserid seviyelerini ise % 20-50 oranında azaltabilmektedir. Bu etkileri sayesinde damar sertleşmesi olanlarda kalp krizi ve felç riskini azaltabilir. Bununla beraber birçok araştırmanın etkilerini desteklemesine rağmen, birçok uzman niasinin kalp damar hastalıkları tedavisinde etkinliğinden şüphelidir. Bunun nedeni uzmanların bu takviyelerin yan etkileri ve hastaların tedaviye uyumu gibi faktörleri de göz önünde tutmasıdır.
1970’lerde bu konu ile ilgili geniş çaplı bir araştırmada en az bir kez kalp krizi geçiren 30 ila 64 yaşları arasındaki 8.341 katılımcıya günde 3.000 mg nikotinik asit veya plasebo dahil olmak üzere beş farklı lipit seviyelerini düşüren ilaçlardan biri verildi. Nikotinik asit alanlar 5 yıllık tedavinin neticesinde kolesterol seviyelerini % 9.9 ve trigliserit seviyelerini % 26.1 kadar düştüğü tespit edilmiştir. 5 ila 8.5 yıllık tedavi boyunca, katılımcılarda plasebo grubundakilere göre ölüme neden olmayan miyokard enfarktüsüne daha az rastlanmış ancak kardiyak aritminin daha fazla olduğu görülmüştür. Koroner kalp hastalığı da dahil olmak üzere genel ölüm oranlarında ise düşüş görülmemiştir. Ancak çalışma bittikten 9 yıl sonra, nikotinik asit alan katılımcılar da plasebo alanlara göre tüm nedenlerden ölüm oranının %11 daha az olduğu görülmüştür.
Benzer yazılar: KOLESTEROLÜ DÜŞÜREN BİTKİLER, BAHARATLAR VE TAKVİYELER
Tip 1 diyabet
Şeker hastalığı tip 1 diyabet ve tip 2 diyabet olmak üzere iki çeşittir. Tip 2 diyabet doğru beslenme ve egzersiz ile kontrol edilme ihtimali mümkün iken tip 1 diyabet hastaları insüline bağımlıdırlar. Tip 1 diyabette, bağışıklık sistemi pankreasta insülin üreten hücrelere saldırır ve onları işlevsiz kılar. Bu nedenle otoimmün bir hastalıktır. Niasinin pankreasta insülin üreten hücreleri koruyarak, tip 1 diyabet geliştirme riski olan çocuklarda bu ihtimali düşürdüğünü gösteren bazı araştırmalar vardır. Niasinin tip 2 diyabette nasıl etki ettiği ise kesin olarak bilinmez. Bununla beraber tip 2 diyabet hastalarında da kolesterol seviyelerini iyileştirebilir.
Benzer yazılar: DİYABET: BELİRTİLERİ, NEDENLERİ VE TEDAVİSİ
Osteoartrit
Niasinin osteoartrit ile ilgili bazı faydaları da olabilir. Bilimsel bir araştırmada bu vitaminin osteoartrit yani kireçlenme belirtilerini iyileştirme konusunda belli düzeyde etki gösterdiği görülmüştür. Bununla beraber bu konudaki araştırmalar kısıtlıdır ve kesin bir şey söyleyebilmek için daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.
Benzer yazılar: KİREÇLENMEYE İYİ GELEN BİTKİLER (KANITA DAYALI)
Beyin sağlığı
Niasin eksikliğinin belirtileri arasında bunama ve depresyon gibi sinir sistemi bozuklukları nörodejeneratif hastalıklarda gözlemlenenlere benzeyen belirtiler bulunur. Beyin enerji elde etmek ve işlevlerini korumak için niasine gereksinim duyar. Daha önce yapılan araştırmalar ise Alzheimer hastalarında niasin takviyelerinin bilişsel fonksiyonların korunmasında faydalı olabileceğini göstermektedir.
Benzer yazılar: ALZHEİMER BELİRTİLERİ, GÖRÜLME SIKLIĞI VE ÖNERİLER
Cilt sağlığı
B3 vitamini cildin güneşten zarar görmesini koruyabilir. Bazı bilimsel araştırmalar niasinin bazı cilt kanseri türlerini engellemek konusunda belli düzeyde etkili olabildiğini göstermektedir. Bilimsel bir araştırmada bir niasin formu olan nikotimamidin günde 500 mg alındığı takdirde yüksek risk grubunda olan kişilerde melanom dışı cilt kanserini önlemesinde faydalı olduğu tespit edilmiştir.
Niasinin zararları ve yan etkileri
Aşırıya kaçılmadıkça niasin takviyeleri zararlı değildir. Niasin fazla miktarda alındığında ciddi yan etkilere neden olabilir. Günde 2.000 ila 6.000 mg niasin aldığınız takdirde faydadan çok zarar görürsünüz. Yüksek doz niasin takviyelerinin olası yan etkileri şunlardır:
- Baş dönmesi
- Ciltte kızarma
- Kaşıntı
- Kalp atışında hızlanma
- Mide bulantısı
- Karın ağrısı
- İshal
- Karaciğerin zarar görmesi
- Diyabet
- Gut
Eğer karaciğer sorunlarınız, mide ülseriniz ve tansiyon düşüklüğünüz var ise bu vitamini takviye olarak kullanmaktan sakınmalısınız. Niasin ayrıca alerji, safra kesesi hastalığı ve bazı tiroid bozukluklarını kötüleştirebilir. Diyabet hastalıklarında kan şekeri seviyelerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca kanda aşırı miktarda ürik asit bulunması anlamına gelen hiperürisemi durumunda da zararlıdır.
Hamilelerin yüksek kolesterol tedavisinde niasin kullanması tavsiye edilmez. Bununla beraber, niasin eksikliğinde veya niasin eksikliğini önlemek için hamile veya emziren kadınların niasin kullanmasında bir sorun yoktur.
Niasinin yan etkilerini azaltmak için tavsiyeler
Nikotinik asidin yan etkileri bazen çok ağır olabilir ancak bu yan etkileri hafifletmek için uygulayabileceğiniz bazı yöntemler vardır:
- Günde 500 mg almanız gerekiyorsa, ilk birkaç gün 250 mg takviye kullanın ve vücudunuz alıştıktan sonra tam doza geçin.
- Anında salgılanan niasin sorunlara neden olursa, sürekli salınımlı formülasyonu veya uzun süreli salınımlı bir formülasyonu geçin.
- Alkol ve sıcak içeceklerden kaçının ve alkol ve çay gibi içecekleri azaltın çünkü bu içecekler niasinin yan etkilerini kötüleştirebilir.
- Araştırmaları aspirinin niasin ile veya 30 dakika önce alınması ile yan etkilerini azaltabileceğini gösteriyor.
- Tam doz almak yerine sabah yarım akşam yarım doz şekliden alarak gün içinde tek doza tamamlayın.
Niasinin ilaç etkileşimleri
Niasinin olası ilaç etkileşimleri şunlardır:
- Niasin alkol ile birlikte alındığında karaciğer hasarını arttırabilir. Ayrıca kaşıntı ve kızarıklık gibi yan etkileri artabilir.
- Allopurinol gut hastalığında kullanılan bir ilaçtır ve niasin ile etkileşime girebilir.
- Antikoagülan ve anti-trombosit ilaçlar, şifalı bitkiler ve takviyeler kanın pıhtılaşmasını azaltır ve kanamaya yatkınlığa neden olur. Niasin da kanama riskini arttırır. Bu ilaçlarla beraber B3 vitamini almak kanama riskini artırabilir.
- B3 vitamini ile beraber krom kullanmak kan şekerini çok fazla düşürebilir.
- Tansiyon ilaçları, şifalı bitkiler ve gıda takviyeleri ile beraber alındığında tansiyonun çok fazla düşmesine neden olabilir.
- Çinko ile beraber alındığında kaşıntı ve kızarıklık gibi yan etkilerde artış olabilir.
- Kolesterol ilaçları olan statinler ile beraber kullanıldığı takdirde yan etkileri artabilir.
- Diyabet ilaçları ile etkileşime girebilir ve diyabet ilaçlarının dozunun yeniden ayarlanması gerekebilir.
Kaynakça
2. Niacin
9. Niacin
10. Niacin