Beynin normal organizasyonunu ve fonksiyonunu bozarak geçmişin unutulmasına sebep olan Alzheimer, demansın (bunama) en yaygın halidir. Ölmeden önce insanların adeta ruhlarının alındığı trajik bir hastalık olan Alzheimer'ın henüz neden olduğu bilinmemektedir. Alzheimer hastalığının nasıl ve ne kadar zor olduğu kişinin tanıdıklarında deneyimleyince anlaşılmaktadır. Bu hastalık hakkında muhtemelen bilmediğiniz gerçekleri sizler için derledik.
Alzheimer Hakkında Bilmediğiniz Gerçekler
1.) 20. Yüzyıla Kadar Keşfedilmedi
Alois Alzheimer adlı bir Alman doktor, 1906 yılında hafıza kaybı ve diğer bilişsel fonksiyonlarındaki zorluklarıyla mücadele eden bir hastayı gözlemlemeye başlamıştı. Hastanın ölümünden sonra da beynini inceleyen doktor, beynin bazı bölgelerinin küçüldüğünü keşfetti.
Böylelikle hastalık, 1910 yılında doktor Alzheimer ile birlikte çalışmış bir psikiyatrist tarafından Alzheimer olarak adlandırıldı. Yaklaşık 70 yıl sonrasında da bunamanın en yaygın nedeni olarak ilan edildi.
2.) Alzheimer, ABD'deki Ölüm Sebeplerinde Altıncı Sırada
Amerika'daki Alzheimer derneğine göre yaşlıların yaklaşık üçte biri Alzheimer ya da başka demans tiplerinden ölmektedir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin açıklamasına göre 2010 yılında bu hastalık nedeniyle 83.000'den fazla kişi hayatını kaybetmiştir.
3.) Alzheimer Araştırmaları Daha Çok Geride
Diğer bütün haslıklarla ilgili araştırmaların çok gerisinde olan Alzheimer hastalığı, onu önlemek, iyileştirmek veya ilerlemisini yavaşlatmak için hiçbir yöntemi olmayan ilk 10 ölüm nedeni hastalıkları içerisindedir.
4.) Çoğunlukla Yaşlıları Etkiliyor
Genellikle yaşlıları etkileyen Alzheimer'ın neden yaşlı yetişkinlerle büyük oranda ilişkili olduğu hala gizemini koruyor. Bununla birlikte çoğu araştırma, atrofi, iltihaplanma ve dengesiz moleküllerin yaratılması gibi beyindeki bir dizi yaşla ilişkili değişikliği işaret ediyor.
Amerikalılardan örnek vermek gerekirse 85 yaş ve üzerindekilerin yaklaşık yarısı, 65 yaş ve üzerindekilerin de %13'ü bu hastalığa yakalanmaktadır.
5.) Daha Gençlerde de Görülebilir
Alzheimer hastalarının yaklaşık %50'si hastalığın belirtilerini 65 yaşına gelmeden geliştiriyor. Bazılarında ise bu durum 30 yaşa kadar düşebiliyor.
6.) Alzheimer'ın Evreleri Vardır
- Normal evre (kişinin hastalığı öncesi yaşamı)
- Çoğu insanın yaş ilerledikçe yaşaması normal yaşlanma unutkanlığı
- Bazı bilişsel bozukluklar ve artan kaygı
- Şiddetli hafıza kaybı (Fatura ödemek gibi daha önceden nasıl yapılacağı bilinen şeyler unutulur)
- Ayakta durmak gibi temel günlük aktivitelerin tamamlanmasında zorluk
- Yutma, konuşma gibi eylemleri de unutabildiğinden yaşaması için yardıma ihtiyaç duyulması
7.) Erken Başlangıçlı Alzheimer Genellikle Genetiktir
60 yaşından önce bu hastalığı geliştirenlerde genelde bu faktör görülmektedir. Bu grup, Alzheimer hastalarının yaklaşık %5'ini oluşturur.
8.) Yaşam Beklentisi Yaşa Bağlıdır
Bu hastalığa daha genç yakalananlar yaklaşık 10 yıl yaşayabilirken, daha yaşlı insanlarda yaklaşık 3-4 yıldır.
9.) Yeterli Uyku Alamamak, Hastalığı Çağırabilir
Hafızayı etkileyen bir protein olan amiloid, son zamanlarda yapılan bir araştırmaya göre günler çok az uyku ile geçiştirildiğinde beyinde birikiyor. Bu tip proteinlerin uzun süreli hafızaya saldırdığı ve Alzheimer'ı tetiklediği de düşünülenler arasında yer alıyor.
10.) Eğitim Azaldıkça Alzheimer Olasılığı Yükseliyor
Daha az eğitim hayatı yaşayanların ve hiç okumayanların Alzheimer ya da diğer bunama türlerine yakalanma riskleri daha yüksektir. Araştırmacılar bunun sebebi olarak ne kadar çok okunursa (sadece okul değil, düzenli kitap okuma, kendini geliştirme) beyindeki nöron bağlantılarının artmasında görüyor.
Ayrıca ikinci bir dil ya da bir enstrümanın nasıl çalınacağını öğrenmek bile Alzheimer'a yakalanma riskini düşürüyor.
11.) Aile Geçmişi, Riski Artırabilir
Alzheimer hastalığına yakalanma durumlarında illa aile geçmişi olması gerekmez. Ancak kardeş ya da ebeveynde bu hastalık olanlarda hastalığı geliştirme oranı daha yüksektir.
12.) Down Sendromlu Kişiler Alzheimer Olma Eğilimde
Araştırmalar, down sendromlu birçok insanın ilerleyen yaşlarında Alzheimer hastalığına yüksek oranda yakalandığını gösteriyor. Bunun nedeni olarak, 21. kromozom çiftinin fazladan oluşu nedeniyle bu genin, hafızayı etkileyen amiloid proteinin üretimi ile ilişkili olması gösteriliyor.
13.) Depresyon, Alzheimer'ın Bir İşareti Olabilir
Alzheimer'ın belirtileri arasında isimleri, olayları ya da son konuşmaları hatırlamakta zorluk görülmekle birlikte depresyon ve ilgisizlik de görülmektedir. Daha sonraki belirtiler ise bilinç kaybı, kötü kararlar, alışılmadık davranışlar ve iletişim bozukluklarıdır.
14.) Alzheimer'ı Teşhisin Birçok Yolu Vardır
Doktorunuz tıbbi, aile ve psikiyatrik geçmişinize bakabilir. Bilişsel testler ve fiziki muayenenin yanı sıra kan tetkikleri, kafa taramaları da dahil olmak üzere tanı yöntemlerini uygulayabilir.
15.) Müzik, Okuma ve Zihin Oyunları
Alzheimer riskini azaltmak mı istiyorsunuz? O zaman boş zaman etkinlikleri olarak kendinizi rahatlatan müzikler dinleyebilir, düzenli kitap okuma alışkanlığı edinebilir ve zorlu zihin oyunları oynayabilirsiniz.
Gördüğünüz gibi Alzheimer hastalığı korkutucu bir hastalıktır. Aynı zamanda yavaş ama kaçınılmaz bir dizi evrelerle oluştuğu gibi tedavisi olmadığından maddi ve manevi etkileri büyüktür. Umarız, Alzheimer araştırmaları ilerleyen zamanlarda çözümler üretebilir. Bu konuda çevrenizden ya da ailenizden yaşadıklarınız varsa yorum alanından bizlere yazabilirsiniz.