Hiç teknoloji ürünleri satan herhangi bir mağazada, konuşmaları yazıya çeviren (voice recognition) bilgisayar uygulamalarının paketlerine göz attınız mi? Evet, IBM ViaVoice, ScanSoft Dragon gibi ürünlerden bahsediyorum. Bu tip ürünlerin paketlerinde ortak bir yön var: paket üzerindeki müşteri profili.
Bu tip ürünlerin paketleri üzerinde yönetici asistanlarının, sekreterlerin, bu ürünü kullanırken gösteren resimler vardır hep. Gerçekten bu ürünü kullananlar yönetici asistanları ve sekreterler mi? İyi bir yönetici asistanı, bilgisayarda, bir doküman yazmak isterse, dakikada 60-70 kelime hızı ve yüzde 99’luk bir doğruluk payı ile KLAVYE kullanır. Eğer bir harfi baş harf haline getirmek isterse, shift tuşuna basar, boşluk vermek isterse, spacebar kullanır. Peki ses tanıyan programlarlar ne diyor bu kişiye:
Hayır, artık o şekilde yapmayacaksın. Al su mikrofonu, 3-4 saat programa öğret nasıl konuştuğunu, daha sonra bir doküman yazmak istediğinde yavaş bir şekilde, tane tane ve neredeyse mono-ton bir ses tonu ile konuş! Eğer bir harfi, başharf yapmak istiyorsan, birkaç saniye ara ver konuşmana ve daha sonra yüksek bir ton ile "başharf" de, biraz bekle ve harfi söyle daha sonra yine yüksek bir tonla "başharf son" de ve normal konuşmana devam et. Eğer bir paragrafın sonuna nokta koymak istersen, biraz önce başharf için yaptığın yöntemi tekrarla ama bu sefer "nokta" de! Sabırlı ol! Şimdilik yüzde 60-70’lik bir doğruluk payın olacak ama zaman geçtikçe daha da başarılı olacak program
Gerçekten IBM’in bu programı için, yönetim asistanı ve sekreterler "gerçek kullanıcı" marketi mi? Açık ofislerin giderek yaygınlaştığı günümüzde, bazı önemli dokümanların paylaşılamayacağı ortamlarda, ses tanıyan ürünler ile doküman oluşturmak gerçekten iyi bir yöntem midir? IBM, bu ürünü ile ilgili herhangi bir pazar araştırması yaptı mi acaba? Pazar araştırması derken "böyle bir ürünü kullanır mıydınız?" sorusundan ya da fokus gruplarindan bahsetmiyorum. Benim bahsettiğim, kullanıcının bulunduğu ortama girip, onların çalışma seklini görmek, yasadığı zorlukları incelemek, fikir almak. Yani Antropolog (Tom Kelley’in harikulade kitabi bu konuyu uzun uzun anlatıyor) olmak. Böylesine bir ürünün, başarılı kullanım şekli ve pazari olabilecekken, neden IBM, yonetici asistani odakli bir imaj konusunda ısrarlı davranıyor? Örneğin üniversite öğrencileri not alırken ya da yazmaya çalışırken, bu ürünü kullanabilir. Öğrenciler için, doğruluk payının yüksek olması çok önemli olmayabilir. Ya da bu ürün tamamen B2B marketine kaydırılabilir, son tüketici pazarı yerine. Örneğin çocukların oynadığı oyuncakların içine koyulup, çocukların vereceği basit komutları anlayan oyuncaklar üretilebilir. Cep telefonları zaten bu sistemi yavaş yavaş kullanmaya başladı bile. Düşünsenize, o küçücük rakam-alfabe karışımı düğmelere basarak, SMS göndermek yerine, konuşarak gönderebilirsiniz mesajlarınızı. Doğruluk payı, baş harf ve noktalama umurunuzda bile olmaz böyle bir durumda.
Peki IBM’in milyonlarca dolarlık pazar/market/kullanici hatasını, bizler ürün, website, hizmet yaratırken nasıl yapmayız, tekrarlamayiz?
Bunun birkaç yolu var. Ama öncellikle "kullanıcı bunu çok sevecek" ya da "kullanıcı bunu istiyor" gibi hava ile dolmuş balon söylemleri bırakmak. Kim bu kullanıcılar? Örneğin Türkiye’de yaklaşık 12 milyon İnternet kullanıcısı var. 12 milyon kullanıcı mı "kim bu kullanıcıların" cevabı? Gerçekten biz bir websitesi yaparken, e-ticaret şirketi oluştururken, 12 milyon hedefi mı güdüyoruz? Kim bizim gerçek kullanıcımız? Bütün bunları bulmanın yolu "pazar/kullanıcı araştırmalarından" ve "persona" (senaryo) tekniğinden geçiyor.
Bir sonraki yazımda persona tekniğinden detaylı olarak bahsedeceğim ama şimdilik kısa bir bilgi almak için birkaç ay önce yazdığım "Araç Kutusu - Alet: Senaryo" yazımı okuyabilirsiniz.
Yazılarımda ödev vermek :)) adetim değildir ama işte size yazacağım persona yazısından önce bir ödev sorusu. Düşündüklerinizi bu yazıya lütfen yorum olarak yazınız.
Diyelim ki balık tutma hobisi olanlar için balıkçılık malzemeleri (olta, yem, ağ, nehir giysileri v.b.) satan bir şirket (birkaç mağazası da var ürünlerini alabileceğiniz), size müşteri olarak geliyor ve sizden ürünlerini çocuklara satmak konusunda yardım istiyor. Ne yapardınız? Nasıl bir çözüm üretirdiniz? (eğer bu konuyla ilgili, şirketin mağaza yapısı ile ilgili aklınızda sorular varsa, sorularınızı cevaplayabilmem için sorunuzu yorum kısmına yazınız.)