... konulu sunumlar: "Dr. Ahmet Kavak Yeminli Mali Müşavir"— Sunum transkripti:
1 Dr. Ahmet Kavak Yeminli Mali Müşavir ÖRTÜLÜ SERMAYE, TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI VE K.V.K.’NUNDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR SMMMODr. Ahmet KavakYeminli Mali Müşavir
2 ÖRTÜLÜ SERMAYE ÖRTÜLÜ SERMAYE A.ÖRTÜLÜ SERMAYE SAYILAN HALLER Kurumların,-Ortaklarından veya-Ortaklarla ilişkili olan kişilerden,doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin 3 katını aşan kısmı, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır.
3 ÖRTÜLÜ SERMAYEAncak, yukarıda belirtilen karşılaştırma sırasında, sadece ilişkili şirketlere finansman temin eden kredi kuruluşlarından yapılan borçlanmalar hariç olmak üzere, ana faaliyet konusuna uygun olarak faaliyette bulunan ve ortak veya ortakla ilişkili kişi sayılan banka veya benzeri kredi kuruluşlarından yapılan borçlanmalar %50 oranında dikkate alınacaktır.
4 ÖRTÜLÜ SERMAYE Bu madde kapsamında; a. Ortakla ilişkili kişiler, - Ortağın doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 oranında ortağı olduğu veya en az %10 oranında oy veya kar payı hakkına sahip olduğu bir kurum ya da,- Doğrudan veya dolaylı olarak,ortağın veya ortakla ilişkili bu kurumun sermayesinin, oy veya kar payı hakkına sahip hisselerinin en az %10’unu elinde bulunduran bir gerçek kişi veya kurumu,ifade eder.
5 ÖRTÜLÜ SERMAYEb. Öz sermaye: Kurumun V.U.K. göre tespit edilen hesap dönemi başındaki öz sermayeyi (ödenmiş sermaye,sermaye ve kar yedekleri, geçmiş yıl kar ve zararları ile dönem net kar yada zararı toplamını) ifade eder.c.Kurumların İMKB işlem gören hisselerinin edinilmesinde, bu hisse nedeniyle ortak veya ortakla ilişkili kişi sayılanlardan yapılacak borçlanmalarda en az %10 ortaklık payı aranır.
6 ÖRTÜLÜ SERMAYEd.Madde kapsamında belirtilen oranlar,borç veren ortaklar ve ortakların ilişkide bulunduğu kişiler için topluca dikkate alınacaktır.Örtülü sermaye üzerinden kur farkı, faiz ve benzeri ödemeler veya hesaplanan tutarlar kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınmayacağı gibi, kur farkı dışındaki faiz ve benzeri ödemeler ayrıca dağıtılmış kar payı veya dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar sayıldığından gerekli vergileme buna göre yapılacaktır.
7 ÖRTÜLÜ SERMAYE B.ÖRTÜLÜ SERMAYE SAYILMAYAN HALLER a.Kurumların ortaklarının veya ortaklarla ilişikli kişilerin sağladığı gayrinakdi teminatlar karşılığında üçüncü kişilerden yapılan borçlanmalar,b.Kurumların iştiraklerinin, ortaklarının veya ortaklarla ilişkili kişilerin, banka ve finans kurumlarından ya da sermaye piyasasından temin ederek aynı şartlarla kısmen veya tamamen kullandırdığı borçlanmalar,
8 ÖRTÜLÜ SERMAYEc)Bankacılık Kanununa göre faaliyette bulunan bankalar tarafından yapılan borçlanmalar,d)Finansal Kiralama Kanunu kapsamında faaliyette bulunan finansal kiralama şirketleri,Ö. P.V.İ.Hakkındaki K.H.Kararname kapsamında faaliyet gösteren finansman ve faktoring şirketleri ile ipotek finansman kuruluşlarının bu faaliyetleri ile ilgili olarak ortak veya ortakla ilişkili kişi sayılan bankalardan yaptıkları borçlanmalar,örtülü sermaye sayılmaz.
9 ÖRTÜLÜ SERMAYE.Örnek: Öz sermaye tutarı YTL olan X A.Ş.’nin ortaklarından aldığı borçlar ile ortakların hisseleri ve ödenen faiz tutarlarıOrtaklar Ort.Payı Alınan Borç YTL Ödenen Faiz YTLA Kişi %B Banka % * **C Ltd %TOPLAM:*Bankadan kullanılan YTL kredinin %50’si alınmıştır.**8.000 YTL faiz YTL kredi için ödenmiştir.
10 ÖRTÜLÜ SERMAYE. Örtülü Sermaye = 170.000 - (50.000 x 3) = 20.000 YTL Örtülü sermaye ortaklar bazında hesaplanması;Ortaklar Örtülü Sermaye TutarıA Kişi / x =B Banka / x =C Ltd / x = ,24Toplam: ,
11 ÖRTÜLÜ SERMAYE.X A.Ş.’de Ortaklar Bazında KKEG ve Kar Payı Olarak Dikkate Alınacak Faizin HesaplanmasıOrtaklar KKEG FaizA Kişi / x 3.000=B Banka / x 8.000=C Ltd / x 7.500=Toplam: ,88** YTL KKEG/K.Payı tutarı, YTL ’lik örtülü sermayeye konu borç tutarı için ödenen ( YTL– YTL)= YTL’ nin 1/8.5’idir. Borcun örtülü sermayeye oranı da ( /20.000)=8.5’dir.
12 ÖRTÜLÜ SERMAYEC.SONUÇÖrtülü sermaye üzerinden kur farkı hariç, faiz ve benzeri ödemeler veya hesaplanan tutarlar, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarının uygulamasında, gerek borç alan ve gerekse borç veren nezdinde, örtülü sermaye şartlarının gerçekleştiği dönemin son günü itibariyle dağıtılmış kar payı veya dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar sayılacaktır.
13 ÖRTÜLÜ SERMAYEÖrtülü sermaye sayılan tutara isabet eden faiz ve benzeri ödemeler kar dağıtımı kabul edildiğinden, borç veren yönünden faiz geliri olarak daha önce yapılan vergilendirme işlemleri, kar payı alınmasında yapılacak vergilemeye göre düzeltmesi yapılacaktır.Ancak bu düzeltmenin yapılabilmesi için örtülü sermaye kullanan kurum adına bu sermayeye isabet eden faiz ve benzeri ödemeler üzerinden tarh edilen kurumlar vergisi ve kesilmesi gereken gelir veya kurumlar vergilerinin kesinleşmiş ve ödenmiş olması şarttır.
14 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI1.KAPSAMTürkiye'deki tam ve dar mükellef gerçek kişi ve kurumların tamamının bu düzenlemenin kapsamı içinde olduğu, gerçek kişi ve kurumların ilişkili kişilerle gerek yurt içi gerekse yurt dışı faaliyetleri ile ilgili olarak yaptıkları mal ve hizmet alım ya da satım işlemlerinin transfer fiyatlandırması ("TF") yoluyla örtülü kazanç dağıtımı çerçevesinde değerlendirilecektir.
15 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Kurumlar Vergisi Kanunu yönünden, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımından söz edebilmek için;- Bir kurum tarafından bir mal veya hizmet alım ya da satımının yapılmış olması,- Söz konusu kurumun bu mal veya hizmet alım ya da satımını ilişkili kişilerle yapmış olması,- Bu mal veya hizmet alım ya da satımında "emsallere uygunluk ilkesi"ne aykırı olarak fiyat veya bedel tespiti yapılmış olması,gerekmektedir.
16 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Kurumların ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine göre tespit ettikleri fiyat veya bedel üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımı yapmış olmaları durumunda transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımından söz edilemeyecektir.
17 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 2.MAL VEYA HİZMET ALIM/SATIMININ KAPSAMI-Alım,-Satım,-İmalat ve inşaat işlemleri,-Kiralama veya kiraya verme işlemleri,-Ödünç para alınması ve verilmesi,-İkramiye, ücret ve benzeri ödemeler,her halükarda mal veya hizmet alımı yada satımıolarak dikkate alınacaktır.
18 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 3.İLİŞKİLİ KİŞİ NE DEMEKTİR?a-Kurumların kendi ortaklarını,b-Kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurumları,c-Kurumların veya ortaklarının idaresi,denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu gerçek kişi veya kurumları,
19 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI d-Kurumların veya ortaklarının idaresi,denetimi veya sermayesi bakımından nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları,e-Ortakların eşleri,f-Ortakların veya eşlerinin usul ve füruları ile üçüncü derece dahil kan ve sıhri hısımlarını,ifade eder.
20 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI g. Ayrıca kazancın elde edildiği ülke vergi sisteminin,Türk vergi sisteminin yarattığı vergilendirme kapasitesi ile aynı düzeyde bir vergilendirme imkanı sağlayıp sağlamadığı ve bilgi değişimi hususunun göz önünde bulundurulması suretiyle Bakanlar Kurulunca ilan edilen ülkelerde veya bölgelerde bulunan kişilerle yapılmış tüm işlemler,ilişkili kişilerle yapılmış kabul edilecektir.
21 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 4. EMSALE UYGUNLUK İLKESİ NEDİR?Emsale uygunluk ilkesi, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade eder.Ilişkili kişilerle olan işlemlerde uygulanan fiyat veya bedelin, mutlaka piyasa ya da pazar fiyatı olarak adlandırılan tutar olması gerekmektedir. Yani, taraflar arasındaki ilişkinin mal veya hizmet fiyatına her hangi bir etkisinin olmaması gerekmektedir.
22 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Emsale uygun fiyat veya bedele ulaşmak için öncelikle iç emsal kullanılacak, bu şekilde kullanılacak fiyat veya bedelin bulunmaması ya da güvenilir olmaması halinde dış emsal karşılaştırmada esas alınacaktır.Bu ilkenin uygulanabilmesi için, ilişkili kişiler arasındaki işlemler ile ilişkisiz kişiler arasındaki işlemlerin karşılaştırılabilir olması gerekmektedir. Bu sebeple öncelikle emsallerin karşılaştırılabilirlik analizi yapılıp, karşılaştırılan durumlar arasında farklılıklar varsa, bu farklılıkların etkisinin ortadan kaldırılması gerekmektedir.
23 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Bu çerçevede yapılacak karşılaştırılabilirlik analizinde; karşılaştırılmakta olan mal veya hizmetlerin nitelikleri, ilişkili ve ilişkisiz kişilerin yerine getirdikleri işlevler ve üstlendikleri riskler, işlemlerin gerçekleştiği pazarın yapısı (pazar hacmi, pazarın yeri gibi) ve pazardaki ekonomik koşullar ile kurumların iş stratejileri dikkate alınacaktır.
24 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Bu çerçevede, kontrol altındaki işlemler ile kontrol dışı işlemler karşılaştırılırken söz konusu işlemlere ilişkin sözleşme koşulları, sağlanan garanti ve süre, taşıma süreleri ve kredi süreleri dikkate alınması yanında aşağıda ki unsurlarında göz önünde bulundurulması gerekir.a. Mal ve hizmetlerin niteliklerib. İşlev analizic. Ekonomik koşullard. İş stratejileri.
25 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI A. Mal ve Hizmetlerin Nitelikleri: Mal ve hizmet niteliğindeki farklılıklar değerinde belli bir farklılığa neden olacaktır.Mal ve hizmetlerin alım ya da satımında malların fiziksel özellikleri, kalite ve güvenilirliği, arz miktarı ve bulunabilirliği gibi özellikler; hizmetlerde hizmetin yapısı ve büyüklüğü gibi özellikler; gayri maddi varlıklarda ise işlemin biçimi (satış, lisans gibi), malın tipi (patent, marka, know-how gibi), garanti süresi ve kapsamı, malın kullanımından sağlanan faydalar gibi özellikler önem taşımaktadır.Bu hususlar karşılaştırmada dikkate alınmalıdır.
26 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI B.İşlev Analizi: İlişkisiz kişiler arasındaki işlemlerde, her bir tarafın kullandığı varlıklar ve üstlendiği riskler, emsallere uygun fiyat veya bedel üzerinde doğrudan etkide bulunmaktadır.Buna göre;Tasarım, üretim, montaj, araştırma ve geliştirme, hizmet, satın alma, dağıtım, pazarlama, reklam, nakliye, finansman ve yönetim gibi işlevler ile kullanılan varlıkların türünün (kullanılan fabrika ve tesis, gayri maddi varlıklar vb.) ve niteliğinin (kullanılan varlığın yaşı, piyasa değeri, yeri, mülkiyet hakkının sağladığı koruma vb.) ve ayrıca tarafların üstlendikleri riskler karşılaştırmada dikkate alınır.
27 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI C. Ekonomik Koşullar:İşlem konusu mal veya hizmet aynı olmasına karşın, pazardaki ekonomik koşullar farklıysa, emsallere uygun fiyat farklı olabilecektir. Bu nedenle;Çoğrafi konum, pazar hacmi, pazardaki rekabetin boyutu, alıcı ve satıcının pozisyonları, mal ve hizmetlerin benzerlerinin bulunabilirliği, bölgeler itibarıyla mal veya hizmet arz ve talep düzeyi, pazarda devletin düzenlemeleri, arazi, işçilik ve sermaye unsurlarını da içeren ürün maliyetleri, ulaşım masrafları, perakendeci ya da toptancı olma koşulları, işlem tarihi, zamanı ve benzerleri bu karşılaştırmada göz önünde bulundurulur.
28 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI D.İş Stratejileri: Karşılaştırma yapılırken pazar payının arttırılması ve/veya korunması, yenileme ve yeni ürün geliştirilmesi, riskten kaçınma, portföy çeşitlendirmesi ve işin gündelik akışına ilişkin diğer faktörler gibi iş stratejileri de dikkate alınması gerekir.
29 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI EMSAL FİYAT ARALIĞIEmsallere uygunluk ilkesi açısıdan en güvenilir sonuç, karşılaştırmalar sonucunda ulaşılan tek bir fiyat veya bedel olacaktır.Ancak, yapılan karşılaştırmalar ve uygulanan yöntemler sonucu, tek bir fiyat veya bedelden ziyade birbirine yakın birden çok sonucu içeren belli bir fiyat veya bedel aralığı tespit etmek de mümkün olabilmektedir.
30 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Emsal fiyat aralığı, aynı yöntemin farklı karşılaştırılabilir kontrol dışı işlem verilerine uygulanmasından veya aynı verilere farklı transfer fiyatlandırması yöntemlerinin uygulanmasından elde edilen değişik emsal fiyatların oluşturduğu bir fiyat dizisidir.Mükellef bu sonuç aralığı içerisinde aritmetik ortalama, mod, medyan veya başka bir ölçüden en makul olanını kullanmak suretiyle bir tutar belirleyebilecektir. Dolayısıyla, mükellefin emsal fiyat aralığının içinde bulunması şartıyla belirleyeceği bu fiyat ya da bedel kabul edilecektir.
31 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Ancak, belirlenen emsal fiyat aralığının içindeki fiyatların birbirinden büyük ölçüde farklı olması durumunda, karşılaştırılabilirlik analizindeki unsurların veya yapılan düzeltim işlemlerinin yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.Diğer yandan, mükellef tarafından tespit edilen fiyatın emsal fiyat aralığının dışında olması durumunda, fiyat ya da bedel söz konusu aralık dikkate alınarak aritmetik ortalama, mod, medyan veya başka bir ölçüden en makul olanı kullanılmak suretiyle belirlenecektir.
32 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI . 5. İLİŞKİLİ KİŞİLERLE YAPILAN İŞLEMLERDE KURUMLARCA UYGULANACAK FİYAT VEYA BEDELİN TESPİT YÖNTEMLERİ ŞUNLARDIRA.Karşılaştırılabilir Fiyat YöntemiB. Maliyet Artı YöntemiC.Yeniden Satış Fiyatı YöntemiD.Kar Bölüşüm YöntemiE.İşleme Dayalı Net Kar Marjı YöntemiF.Mükellefin Belirlediği Diğer YöntemlerG.Maliye Bakanlığı ile Anlaşma Usulu.
33 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI A.KARŞILAŞTIRILABİLİR FİYAT YÖNTEMİBir mükellefin uygulayacağı emsallerine uygun satış fiyatının,karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan ve aralarında herhangi bir ilişki bulunmayan gerçek ve tüzel kişilerin birbirleri ile yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit edilmesidir.Bu yöntemin uygulanabilmesi için ilişkili kişilerle yapılan işlemin, birbirleriyle ilişkili olmayan kişilerin yaptıkları işlemler ile karşılaştırılabilir nitelikte olması gerekmektedir
34 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI B. MALİYET ARTI YÖNTEMİBir mükellefin uygulayacağı emsallerine uygun satış fiyatının, ilgili mal veya hizmet maliyetinin makul bir brüt kar oranı kadar artırılması suretiyle tespit edilmesidir.“Transfer fiyatı=Mal/Hizmet maliyeti + kar marjı”Piyasa şartları ve gerçekleştirilen işlevler dikkate alınarak ilgili mal ve hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle bulunan tutar ilişkili kişilerle yapılan işlemlerde emsallere uygun fiyat veya bedel olacaktır
35 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI C.YENİDEN SATIŞ FİYATI YÖNTEMİBir mükellefin uygulayacağı emsallerine uygun satış fiyatının, işleme konu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış karı düşülerek hesaplanmasıdır.“Transfer fiyatı=Yeniden satış fiyatı – Kar marjı”
36 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI D.KAR BÖLÜŞÜM YÖNTEMİKâr bölüşüm yöntemi, ilişkili kişilerin bir veya daha fazla sayıdaki kontrol altındaki işlemlere ilişkin toplam faaliyet kârı veya zararının, üstlendikleri işlevler ve yüklendikleri riskler nispetinde ilişkili kişiler arasında emsallere uygun olarak bölüştürülmesini esas almaktadır.
37 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Bu çerçevede, kâr bölüşüm yöntemine başvurulması durumunda aşağıdaki faktörler dikkate alınır:a) Bir ürünün edinimi, üretimi veya satımı ya da hizmet sunumu için yapılan harcamalar,b) Bir ürünün geliştirilmesi veya hizmet sunumu esnasında ihtiyaç duyulan sermaye veya kullanılan varlıklar ya da üstlenilen risk derecesi,c) İşlemin her aşamasında gerçekleştirilen işlevlerin göreceli önemi,d) Ölçülebilir nitelikteki diğer faktörler.
38 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Bu yöntem,karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, maliyet artı yöntemi ve yeniden satış fiyatı yöntemi kullanılamadığı veya özellikle karşılaştırılabilir işlemlerin olmadığı ve ilişkili kişiler arasındaki işlemlerin birbirinin ayrılmaz bir parçası olduğu durumlarda kullanılmalıdır.Kâr bölüşüm yönteminde, önce ilişkili şirketlerin yaptığı işlemden ortaya çıkan paylaşılacak kâr tespit edilir. Daha sonra bu kâr, ilişkili şirketler arasında paylaştırılır. Kârın bölüşümü, emsallere uygunluk ilkesine göre yapılmış anlaşmalardaki tahmin edilen ve yansıtılan şekilde, güçlü ekonomik gerekçelere dayanarak yapılmalıdır.
39 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI E.İŞLEME DAYALI NET KAR MARJI YÖNTEMİNet faaliyet kâr marjının tespitinde, öncelikle mükellefin karşılaştırılabilir kontrol dışı bir işlemde uyguladığı net faaliyet kâr marjı dikkate alınacaktır. Bunun mümkün olmaması durumunda, ilişkisiz bir kurumun karşılaştırılabilir kontrol dışı bir işlemde uyguladığı net faaliyet kâr marjı dikkate alınır. Yöntemin uygulanmasında ilişkili kurumların işlev analizinin yapılması gereklidir.
40 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Aralarında ilişki bulunmayan işletmelerin net faaliyet kâr marjlarının kullanılacağı durumlarda, güvenilir sonuçların elde edilebilmesi için işlemlerin karşılaştırılabilir olup olmadığı ve ne kadar düzeltme yapılması gerektiği belirlenmelidir. Bu yöntem kullanılarak yapılan analizlerde, ilişkili kurumun tek bir kontrol altındaki işlemine ait kâr dikkate alınmalıdır.
41 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI F.MÜKELLEFCE BELİRLEN DİĞER YÖNTEMLERMükellefler yukarıda belirtilen yöntemlerin kendileri için uygun olmaması durumunda, kendilerince belirlenen bir yöntemle emsale uygun fiyat veya bedeli belirleyebilecektir.Belirlenen yönteme ilişkin bilgi ve belge ve diğer dokumanlar saklanacak ve istenildiğinde ibraz edilecektir.
42 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI G.MALİYE BAKANLIĞI İLE ANLAŞMA USULÜPeşin fiyatlandırma anlaşmasının temel amacı, mükelleflerin ilişkili kişilerle yapacakları mal veya hizmet alım ya da satımında uygulayacakları transfer fiyatlandırmasına ilişkin olarak karşılaşabilecek olası vergi ihtilaflarının önüne geçmektir.
43 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Peşin fiyatlandırma anlaşmasının kapsamına kurumlar vergisi mükellefleri girmekte olup bu çerçevede,- 1 Ocak 2008 tarihinden itibaren Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlıgı'na kayıtlı mükelleflerin,- 1 Ocak 2009 tarihinden itibaren ise tüm kurumlar vergisi mükelleflerinin,ilişkili kişilerle yaptıkları yurt dışı işlemlerine ilişkin olarak belirlenecek yöntem konusunda İdare'ye başvurmaları mümkündür.
44 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Peşin fiyatlandırma anlaşmasına ilişkin süreç mükellefin yazılı başvurusu ile başlamakta olup, aşağıda yazılı bilgi ve belgeleri idareye sunmaları gerekmektedir.- Yazılı Başvuru, [Yazılı Başvuru'da anlaşmanın süresine ilişkin talep, anlaşma sürecine katılacak mükelleflerin ya da temsilcilerin adları, T.C. kimlik numaraları, adresleri, telefon numaraları, mükellefin faaliyet konusu, kurumun yapısı (merkez, şube) ve ortakları, sermaye yapısı, içinde bulunduğu sektör, ekonomik ve hukuki geçmişi hakkında özet bilgiler, ilişkili kişilerin tanımı ve bu kişiler arasındaki mülkiyet ilişkilerine ilişkin bilgiler yer alır.]
45 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI - Üstlenilen işlevleri, sahip olunan riskleri ve kullanılan varlıkları içeren tüm bilgiler,- Kritik varsayımlara ilişkin bilgiler ve gerekçeleri (önerilen transfer fiyatlandırması yöntemi ile bu yöntemin seçimine ve uygulanmasına esas teşkil eden koşullara ve varsayımlara ilişkin açıklamalar, analizler ve yapılan diğer çalışmalar),- Gayri maddi varlıkların mülkiyetine ve alınan veya ödenen gayri maddi hak bedellerine ilişkin bilgi,
46 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI - İlişkili kişiler tarafından farklı muhasebe standartları ve yöntemleri kullanılıyor ise bunlara ilişkin bilgi,- Başvuru tarihinin içinde bulunduğu hesap dönemine ilişkin ürün fiyat listeleri,- Başvuru tarihinin içinde bulunduğu hesap dönemine ilişkin üretim maliyetleri,- İlişkili kişiler arasındaki işlemlere uygulanan şirket içi fiyatlandırma politikası,
47 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI - Başvuru tarihinin içinde bulunduğu hesap döneminde ilişkili ve ilişkisiz kişilerle yapılan işlemlerin miktarı ile fatura, dekont ve benzeri belgeler,- İlişkili kişilerin son üç yıla ilişkin mali tabloları, gelir veya kurumlar vergisi beyanname örnekleri, yurt dışı işlemlerine ait sözleşmelerin örnekleri,- Önerilen transfer fiyatlandırması yöntemini destekleyen son üç yıla ait finansal veriler ve bunlarla ilgili belgeler,
48 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI - İki veya daha fazla karşılaştırılabilir işlemin olması durumunda belirlenen emsal fiyat aralığı ve bu aralığın tespitinde kullanılan yöntem,- Emsal fiyatın tespit edilmesi için gerekli diğer belgeler.İdare gerekli gördüğü takdirde mükelleften ilave bilgi ve belge talebinde bulunabilir. İlgili bilgi ve belgelerin yabancı dilde yazılmış olmaları halinde, bunların Türkçe çevirilerinin de ibraz edilmesi zorunludur.
49 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Mükelleflerin ilişkili kişilerle yaptığı işlemlere ilişkin olarak belirleyeceği yöntem konusundaki başvurusu ile ilgili olarak İdare tarafından yapılacak değerlendirme aşağıdaki şekilde gerçekleşecektir:a. Ön değerlendirmeb. Analizc. Anlaşmanın kabulü ve reddid. Anlaşmanın yenilenmesie. Anlaşmanın iptali
50 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 6.TESPİT EDİLEN FİYAT VEYA BEDELLERE İLİŞKİN DÖKÜMANLARIN SAKLANMASIKurumlar, emsallerine uygunluk ilkelerine göre tespit ettikleri fiyat veya bedellere ilişkin bütün hesaplamalara ait kayıtları, cetvel ve her türlü belgeyi ispat edici dokuman olarak saklamaları gerekmektedir.
51 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 7.YILLIK BELGELENDİRMEA. Kurumlar vergisi mükelleflerinin, ilişkili kişilerle bir hesap dönemi içinde yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satım işlemleri ile ilgili olarak 1 no.lu tebliğin ekinde yer alan "TRANSFER FİYATLANDIRMASI, KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM ve ÖRTÜLÜ SERMAYEYE İLİŞKİN FORM"u doldurmaları ve kurumlar vergisi beyannamesi ekinde, bağlı bulunulan vergi dairesine göndermeleri gerekir.
52 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI B. Ayrıca, Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı'na kayıtlı mükelleflerin bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptığı yurt içi ve yurt dışı işlemleri ile diğer kurumlar vergisi mükelleflerinin bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptığı yurt dışı işlemlere ilişkin olarak 1 no.lu tebliğ ekinde yer alan formata uygun şekilde, aşağıda yer alan bilgi ve belgeleri içeren "YILLIK TR. FİYATLANDIRMASI RAPORU"nu kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresine kadar hazırlamaları ve bu süre sona erdikten sonra istenmesi durumunda İdare'ye veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara ibraz etmeleri zorunludur.
53 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Söz konusu bilgi ve belgeler aşağıdaki gibidir:- Mükellefin faaliyetlerinin tanımı, organizasyon yapısı (merkez, şube) ve ortakları, sermaye yapısı, içinde bulunduğu sektör, ekonomik ve hukuki geçmişi hakkında özet bilgiler, ilişkili kişilerin tanımı (vergi kimlik numaraları, adresleri, telefon numaraları vb.) ve bu kişiler arasındaki mülkiyet ilişkilerine ilişkin bilgiler- Üstlenilen işlevleri, sahip olunan riskleri ve kullanılan varlıkları içeren tüm bilgiler,
54 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI - İşlem konusu yıla ilişkin ürün fiyat listeleri,- İşlem konusu yıla ilişkin üretim maliyetleri,- İşlem konusu yıl içinde ilişkili ve ilişkisiz kişilerle yapılan işlemlerin miktarı ile fatura, dekont ve benzeri belgeler,- İşlem konusu yıl içinde ilişkili kişilerle yapılan tüm sözleşme örnekleri,- İlişkili kişilere ait özet mali tablolar,
55 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI - İlişkili kişiler arasındaki işlemlere uygulanan şirket içi fiyatlandırma politikası,- İlişkili kişiler tarafından farklı muhasebe standartları ve yöntemleri kullanılıyor ise bunlara ilişkin bilgi,- Gayri maddi varlıkların mülkiyetine ve alınan veya ödenen gayri maddi hak bedellerine ilişkin bilgi,- Kullanılan transfer fiyatlandırması yönteminin seçilme nedeni ve uygulanmasına ilişkin bilgi ve belgeler (iç ve/veya dış emsaller, karşılaştırılabilirlik analizi),
56 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI - Emsallere uygun fiyat ya da kâr marjının saptanmasında kullanılan hesaplamalar ve yapılan varsayımlara ilişkin ayrıntılı bilgiler,- Belli bir emsal fiyat aralığı tespit edilmişse, bu aralığın tespitinde kullanılan yöntem,- Emsal fiyatın tespit edilmesi için gerekli diğer belgelerİdare gerekli gördüğü takdirde mükelleften ilave bilgi ve belge talebinde bulunabilir. İlgili bilgi ve belgelerin yabancı dilde yazılmış olmaları halinde, bunların Türkçe çevirilerinin de ibraz edilmesi zorunludur. .
57 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI C. Diğer taraftan, Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı'na kayıtlı mükellefler dışındaki diğer kurumlar vergisi mükellefleri bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptıkları yurt içi; gelir vergisi mükellefleri de bir takvim yılı içinde ilişkili kişilerle yaptıkları yurt içi ve yurt dışı işlemlere ilişkin olarak yukarıda yer verilen bilgi ve belgeleri istenmesi durumunda İdare'ye veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara ibraz etmek zorundadırlar.
58 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI D. Maliye Bakanlığı ile peşin fiyatlandırma anlaşması imzalmış olan mükelllefler anlaşma süresi boyunca her yıl kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresi içinde 1 no.lu tebliğin ekinde yer alan “PEŞİN FİYATLANDIRMA ANLAŞMASINA İLİŞKİN YILLIK RAPOR” u düzenleyip bir yazı ekinde İdare'ye vermeleri gerekmektedir.
59 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 8- CEZALARTeşebbüs sahibi ve kurumların, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunarak tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı yapmaları durumunda Vergi Usul Kanunu'nun cezalara ilişkin hükümleri uygulanır.1 no.lu tebliğ ile İdare'ye ibraz etme zorunluluğu getirilen bilgi ve belgeleri tebliğde belirlenen sürelerde vermeyenler hakkında da V.U.K. nun ceza hükümleri aynen uygulanır.
60 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 9. KAR DAĞITIMI VE VERGİ KESİNTİSİKısmen veya tamamen transfer fiyatlandırması yolu ile örtülü olarak dağıtılan kazanç bir yandan K.K.E.Gider yazılırken, diğer yandan da Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarının uygulanmasında, maddede belirtilen şartların gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibariyle ortaklara dağıtılmış kar payı veya dar mükellef kurumlarda ana merkeze aktarılan tutar sayılacaktır.
61 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Dolayısıyla, dağıtılmış kâr payının net kâr payı tutarı olarak kabul edilmesi ve brüte tamamlanması sonucu bulunan tutar üzerinden ortakların hukuki niteliğine göre yasada belirlenen oranlarda gelir veya kurumlar vergi kesintisi yapılacaktır.Örnek: YTL örtülü kazanç dağıtıldığı varsayılırsa, %15 vergi kesinti oranına göre brütü( x 100)/100-15= YTL.dir.Vergi Kesintisi ( x %15)= YTL. olacaktır.
62 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Bu kesinti hesap dönemi sonu itibariyle yapılması gerektiğinden kesilen vergiye ilişkin muhtasar beyanname, kapanan hesap dönemini takip eden ayın 23 üncü günü akşamına kadar bağlı bulunulan vergi dairesine verilir ve kesilen vergi 26 ıncı günü akşamına kadar da ödenir.Ödenen bu vergi transfer fiyatlandırması yolu ile kazanç dağıtan kurum bünyesinde kanunun kabul edilmeyen gider olarak kayıtlara alınır.
63 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 10. TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMINDA DÜZELTMETransfer fiyatlandırması yolu ile örtülü yoldan dağıtılan kazanç kar payı sayılması nedeniyle örtülü kazanç dağıtan kurum adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması koşulu ile örtülü kazanç dağıtılan kurum nezdinde buna göre gerekli düzeltmede yapılacaktır. Ancak bu düzeltmede dikkate alınacak tutar, tarh edilen ve kesinleşip ödenen tutarı asla geçmeyecektir.
64 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Bahsi geçen kesinleşme, dava açma süresi içinde dava açılmaması,yargı mercilerince nihai kararın verilmiş olması veya uzlaşmanın vaki olması gibi haller nedeniyle verginin kesinleşmesi ve itiraz edilmeyecek duruma gelmesi olarak anlaşılacaktır.Tarh zamanaşımı süresi içinde düzeltme talebinde bulunulmuş olması halinde,düzeltme sonucu tarh edilen vergilerin ödenmesi şartıyla karşı taraf da süreye bakılmaksızın gerekli düzeltme yapılacaktır.
65 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Söz konusu düzeltme işlemi, örtülü kazanç dağıtılanın durumuna göre farklılık arz eder.Buna göre, örtülü kazanç dağıtılanın;a. Tam mükellefiyete tabi bir kurum olması,b. Türkiye’de işyeri veya daimi temsilcisi bulunan dar mükellefiyete tabi bir kurum olması,c. Türkiye’de işyeri veya daimi temsilcisi olmayan dar mükellefiyete tabi bir kurum olması,
66 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI d. Tam mükellefiyete tabi bir gerçek kişi olması,e. Dar mükellefiyete tabi bir gerçek kişi olması,f. Vergiden muaf her hagi bir gerçek kişi olması,g. Vergiden muaf her hangi bir kurum olmasıdurumuna göre düzeltme farklılık gösterir.-(a) ve (b) durumunda vergi kesintisi yapılmaz. Kar payı iştirak kazancı sayılarak kurumlar vergisi istisnasından faydalanır.Buna göre düzeltme yapılır.
67 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI -(c) durumunda vergi kesilecek varsa ikili anlaşma hükümleri de dikkate alınarak düzeltme yapılacak.- (d) durumunda vergi kesilecek, kar payı olarak dikkate alınıp gerekli düzeltme yapılacak.- (e), (f) ve (g) durumunda vergi kesilecek ancak, kar payı alanlarla ilgili herhangi bir düzeltme işlem yapılmayacaktır.
68 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 11. GAYRİ MADDİ HAKLARGayri maddi haklar patent, ticari marka, ticari unvan, tasarım ya da model gibi sınaî varlıkların kullanım hakkı ile edebi, sanatsal eserlerin mülkiyet hakları ile ticari bilgi birikimi (know how) ve ticari sırlar gibi fikri hakları kapsamaktadır.Gayri maddi haklar özelliklerine göre;a. Ticari gayri maddi haklarb. Pazarlama amaçlı gayri maddi haklarolarak iki grup altında toplayabiliriz.
69 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI A. Ticari Gayri Maddi Haklar:Bir malın üretiminde ya da bir hizmetin sağlanmasında kullanılan patentler, know-how, dizaynlar ve modeller ile müşterilere transfer edilen ya da ticari faaliyetin işletiminde kullanılan (bilgisayar yazılım programları gibi) ticari varlık niteliğine sahip gayri maddi hakları ifade etmektedir.
70 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI B. Pazarlama Amaçlı Gayri Maddi Haklar:Bir ürün ya da hizmetin ticari amaçlı olarak kullanımına yardımcı olan ticari markalar ve ticari unvanlar, müşteri listeleri, dağıtım kanalları ile ilgili ürün açısından önemli bir promosyon değerine sahip nevi şahsına münhasır isimler, semboller ya da resimler gibi gayri maddi hakları ifade etmektedir.
71 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI İlişkili kişilerin kendi aralarında gerçekleştirdikleri ve gayri maddi hakların da dahil olduğu mal veya hizmet alım ya da satım işlemlerinde bedel, emsallere uygunluk ilkesine göre tespit edilecektir.Gayri maddi haklara ilişkin emsallere uygun bedelin belirlenmesinde öncelikle gayri maddi hakkı devreden ile devralan taraf ayrı ayrı değerlendirilmelidir
72 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Gayri maddi hakka ilişkin emsallere uygun bedel devreden yönünden; karşılaştırılabilir nitelikteki kontrol dışı bir işlemde, gayri maddi hakkın sahibinin söz konusu hakkı başkasına devretmeyi kabul edebileceği bedel olmalıdır. Devralan yönünden emsallere uygun bedel, karşılaştırılabilir ilişkisiz bir kurumun faaliyetlerinde kullanmayı düşündüğü gayri maddi hak için ödemeyi kabul ettiği tutarı ifade etmelidir.
73 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Gayri maddi hakların devri, bir gayri maddi varlığın doğrudan satışına ilişkin olabileceği gibi, imzalanan bir lisans anlaşması sonucunda gayri maddi varlığa ilişkin hakkın karşılığında bir royalti (gayri maddi hak bedeli) ödemesi biçiminde de gerçekleşebilir.
74 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI İlişkili kişiler arasında gerçekleştirilen işlemlerde gayri maddi hakların yer alması halinde, emsallere uygunluk ilkesinin uygulanabilmesi için kontrol altındaki işlemler ile kontrol dışı işlemler arasında karşılaştırılabilirlik analizinin yapılması gerekmektedir. Daha sonra gayri maddi hakkın alım ya da satım işleminde kullanılacak en uygun transfer fiyatlandırması yöntemi belirlenecektir.
75 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Bir gayri maddi hakkın satışı ya da lisanslanması işlemlerine yönelik olarak emsallere uygun bedel tespit edilirken karşılaştırılabilir fiyat yöntemi kullanılabilir. Bu yönteme göre, aynı gayri maddi hakkın sahibi, benzer bir gayri maddi hakkın karşılaştırılabilir şartlarda ilişkisiz kuruluşlara hangi fiyattan transfer edildiğini veya lisans hakkının verildiğini belirleyebiliyorsa, bu fiyat ya da bedel emsallere uygun fiyat/bedel olarak kullanılabilecektir.
76 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Gayri maddi haklar içeren ürünlerin satışında da karşılaştırılabilir fiyat yöntemi uygulanabilecektir. Gayri maddi hakların (örneğin bir ticari markanın) pazarlanması söz konusu olduğunda, uygulanacak olan karşılaştırılabilirlik analizinde, müşteri tarafından kabul edilebilirlik, coğrafi önem, pazar payı, satış hacmi ve ilgili diğer unsurların dikkate alınması gerekir. Ticari gayri maddi haklar söz konusu olduğunda ise karşılaştırılabilirlik analizinde ayrıca ilgili gayri maddi haklar (koruma altındaki patent ya da diğer tür münhasırlık içeren gayri maddi haklar) ve Ar-Ge işlevlerinin taşıdıkları önemin de dikkate alınması gerekmektedir.
77 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 12. GRUP İÇİ HİZMETLERGrup içi hizmet, ilişkili şirketler arasında gerçekleşen genellikle ana şirketin bağlı şirketlerine veya aynı gruba bağlı şirketlerden birinin diğerlerine verdiği hizmetleri ifade etmektedir.Grup içi hizmetlerle ilgili olarak;- Hizmetin fiilen sağlanıp sağlanmadığı,- Hizmeti alan şirket/şirketlerin söz konusu hizmete ihtiyacı olup olmadığı,- Hizmetin alınmış olması halinde hizmet bedelinin emsallere uygunluk ilkesine uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
78 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Grup içi hizmetlerde emsallere uygun bedelin belirlenmesinde "Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi veya Maliyet Artı Yöntemi"nin uygulanması diğer yöntemlere tercih edilebilir.Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, hizmeti alan tarafın faaliyet gösterdiği piyasadaki ilişkisiz kuruluşlar arasında karşılaştırılabilir nitelikteki bir hizmetin bulunduğu durumlarda uygulanabilecektir. Örneğin, muhasebe, hukuk, ya da bilgisayar alanında sağlanan hizmetlerde bu yöntem kullanılabilecektir.
79 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Ancak, karşılaştırılabilir bir fiyatın bulunamadığı durumlarda "Maliyet Artı Yöntemi"nin kullanılması uygun olacaktır. Bu yöntemin uygulanmasında, kontrol altındaki ve kontrol dışı işlemler arasındaki maliyet bazının aynı olması gerekmektedir.Karşılaştırılabilir fiyat yönteminin veya maliyet artı yönteminin uygulanmasının mümkün olmadığı durumlarda, emsallere uygun bedelin doğru bir biçimde belirlenebilmesini sağlamak üzere, diğer yöntemlerin kullanılması da mümkün olacaktır.
80 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI 13. TR. F. YOL. ÖRT. KAZ. DAĞITIMINDA KATMA DEĞER VERGİSİ UYGULAMASIÖzellikle ilişkili kişilere emsal bedelin altında fiyat veya bedel üzerinden yapılan mal teslimleri, hizmet ifaları, kiraya verme ve kredi verme işlemlerinde uygulanan fiyat/bedel ile emsal bedel arasındaki fark katma değer vergisine tabi tutulması gereklimidir. Bir diğer ifade ile Kurumlar Vergisi Kanunu uygulamasında getirilen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı sayılan farkı yaratan emsal bedel, Katma Değer Vergisi Kanununun 27 inci maddesinde yer verilen emsal bedeli olarak kabul edilmek suretiyle oluşan fark üzerinden katma değer vergisi uygulanıp uygulanmayacağı konusunda çok net bir görüş birliği bulunmamaktadır.
81 TR.FİYATLANDIRILMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI Burada çok açık bir şekilde belirtmek gerekirse böyle bir uygulama yani, oluşan fark üzerinden katma değer vergisinin de istenilmesi bence mümkün değildir.. Zira bu düzeleme tamamen kurum kazancının aşındırılmasın önlemek için konulmuş olup bu hükmün kıyasen katma değer vergisi için kıyasen uygulanamaz. Kaldı ki her vergi kanunun emsal ile ilgili düzenlemeleri kendi bünyesinde düzenlemektedir. Gelir vergisinde emsal kira bedeli, katma değer vergisinde emsal bedeli ve emsal ücret gibi. Diğer taraftan KDVK.’nun 27’inci maddesindeki emsal bedeli VUK hükümlerine göre. belirlenmektedir. Tüm bu yasal düzenlemeler de göstermektedir ki transfer fiyatlandırması yolu ile örtülü yoldan dağıtım yapıldığı kabul edilen tutarlar üzerinden katma değer vergisi hesaplanmaması gerekmektedir.
82 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 1. KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM KAZANCI Tam mükellef gerçek kişi ve kurumların doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin, kar payının veya oy kullanma hakkının %50’sine sahip olmak suretiyle kontrol ettikleri yurt dışı iştiraklerinin kurum kazançları, dağıtılsın veya dağıtılmasın aşağıda belirtilen üç koşulun birlikte var olması halinde,Türkiye’de kurumlar vergisine tabi tutulur.a. Yurt dışı iştirakin toplam gayrisafi hasılatının %25 veya daha fazlasının ticari, zirai veya serbest meslek faaliyeti dışındaki faiz,kar payı,kira,lisans ücreti,menkul kıymet satış gelirleri gibi pasif nitelikteki gelirlerden oluşması.
83 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 1. KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM KAZANCI b. Yurt dışı iştirakin ticari bilanço karı üzerinden %10’dan az oranda gelir ve kurumlar vergisi benzeri toplam vergi yükü taşıması.c. Yurt dışı iştirakin ilgili yıldaki toplam gayrisafi hasılatının YTL karşılığı yabancı parayı geçmesi.Bu madde uygulamasında kontrol oranı olarak, ilgili hesap dönemi içindeki herhangi bir tarihte sahip olunan en yüksek oran dikkate alınacaktır.
84 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 1. KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM KAZANCI Yukarıda sayılan üç şartın var olması halinde, yurt dışındaki iştirakin elde ettiği kar, yurt dışı iştirakin hesap döneminin kapandığı ayı içeren hesap dönemi itibarıyla tam mükellef kurumların,kurumlar vergisi matrahına hisseleri oranında dahil edilerek vergilendirilir.Kontrol edilen yabancı kurum kazancının bu şekilde tam mükellef kurum bünyesinde Türkiye’de vergilendirilmesinden sonra, yurt dışı kurumun kar dağıtması halinde, elde edilen kar paylarının vergilendirilmemiş kısmı kurumlar vergisine tabi tutulur.
85 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 1. KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM KAZANCI Burada belirtelim ki, bu iştirak kazancı nedeniyle yurt dışında ödenen vergilerin mahsup edileceği tabiidir.Kontrol edilen yabancı kurum kazancının bu şekilde tam mükellef kurum bünyesinde Türkiye’de vergilendirildikten sonra, yurt dışı kurumun kar dağıtması halinde, elde edilen kar paylarının vergilendirilmemiş kısmı kurumlar vergisine tabi tutulur.Burada belirtelim ki, bu iştirak kazancı nedeniyle yurt dışında ödenen vergilerin mahsup edileceği tabiidir.
86 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 2 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 2. HAKSIZ VERGİ REKABETİNE KESİNTİ UYGULAMASIKazancın elde edildiği ülke vergi sisteminin, Türk vergi sisteminin yarattığı vergilendirme kapasitesi ile aynı düzeyde bir vergilendirme imkanı sağlayıp sağlamadığı ve bilgi değişimi hususunun göz önünde bulundurulması suretiyle Bakanlar Kurulunca ilan edilen ülkelerde;a.Yerleşik olan veya faaliyette bulunan kurumlara,b. Tam mükellef kurumların bu ülkelerde bulunan iş yerine,vergi konusuna girip girmediğine veya ödeme yapılan kurumun mükellef olup olmadığına bakılmaksızın, nakden veya hesaben yapılan veya tahakkuk ettirilen her türlü ödemeler üzerinden %30 oranında kurumlar vergisi kesintisi yapılacaktır.
87 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 2 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 2. HAKSIZ VERGİ REKABETİNE KESİNTİ UYGULAMASI%30 oranında vergi kesintisi yapılan bu ödemelerden ayrıca GVK. ile KVK.’na göre vergi kesintisi yapılmayacaktır.Bu %30 oranı sıfıra kadar indirmeye veya iki katına kadar çıkarma yönünde Bakanlar Kuruluna yetki verilmiştir.Bakanlar Kurulunca belirlenen bu ülkelerdeki,a. Finans kuruluşlarından alınan kredilerin ana para, faiz ve kar payı ödemelerinden,b. Sigorta ve reasürans ödemeleri üzerinden,yukarıda belirtilen vergi kesintisi yapılmayacaktır
88 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 2 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 2. HAKSIZ VERGİ REKABETİNE KESİNTİ UYGULAMASIDiğer taraftan;a.Emsaline uygun fiyatlarla satın alınan mal ve iştirak hisseleri için yapılan ödemelerden,b.Emsaline uygun fiyatlarla deniz ve hava ulaştırma araçlarının kiralanması için yapılan ödemelerden,c.Yapılan işin tamamlanabilmesi için zorunlu olan geçiş ücreti, liman ücreti gibi ödemelerden,yapılacak kesinti oranını, her bir ödeme türü, faaliyet konusu ya da sektör itibariyle sıfıra kadar indirme veya kanuni seviyesine artırma hususunda Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.
89 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 3 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 3. TASFİYE BEYANNAMELERİNİN VERİLMESİ VE ÖZELLİKLİ KONULARKurumlar Vergisi mükellefleri enflasyon düzeltmesi sonucunda sermaye ve yedeklerde oluşan olumlu farkları, enflasyon düzeltmesinden oluşan zararlara mahsup edilmesi ve varsa kalan farkın sermayeye ilave edilmesi önerilir.Özellikle yukarıda belirtilen işlemlerden önce kurumun tasfiyeye tabi tutulması durumunda sermaye ve yedeklerde oluşan enflasyon düzeltme farkları tasfiye karına eklenerek vergilendirilmesi gerekmektedir. Tabii ki sermayeye eklenme ve arkasından tasfiyeye girilmesi bu fonların vergilendirilmesi gerektiği yönünde eleştiriye konu yapılabileceği varsayılarak ilave ve tasfiyeye giriş arasında muvazaya sebep olmayacak makul bir sürenin geçmesine dikkat edilmesi gerekmektedir.
90 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 3 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 3. TASFİYE BEYANNAMELERİNİN VERİLMESİ VE ÖZELLİKLİ KONULARBu açıklanan durum dağıtılmayan geçmiş yıl karları içinde geçerli olduğunu hatırlatmak yerinde olur. Zira tasfiye sonucunda sermaye tutarının ortaklara geri verilmesinde her hangi bir vergileme söz konusu olmayacaktır.Tasfiyenin başlaması ve bitiş ile beyanname verme süresi konusunda sayılı yasa yeni düzenlemeler getirmiştir. Bu cümleden olarak,Tasfiyenin başlangıç tarihi: Kurumun tasfiyeye girmesine yönelik genel kurul kararının ticaret siciline tescil edildiği tarihtir.Tasfiyenin bitiş tarihi: Kurumun tasfiye sonu genel kurul kararının ticaret siciline tescil edildiği tarihtir.
91 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 3 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 3. TASFİYE BEYANNAMELERİNİN VERİLMESİ VE ÖZELLİKLİ KONULARTasfiye beyannamelerin verileceği süre: Tasfiye başlangıcından o yılın sonuna kadar olan dönem ile takip eden her takvim yılı ayrı bir tasfiye dönemi sayılır. Bu durumda tasfiye beyannameleri tasfiye döneminin kapanmasını takip eden dördüncü ayın yani Nisan ayının 1-25’inci günü akşamına kadar verilir.Tasfiye başladığı yıl içinde bitmiş olması halinde, tasfiyenin başlangıcından bittiği tarihe kadar olan tasfiye dönemine ilişkin beyanname ile birden fazla yıl süren tasfiyelerde yıl başından tasfiyenin bittiği tarihe kadar olan tasfiye dönem beyannamesi tasfiyenin bitim tarihinden itibaren, yani tasfiye sonucuna ilişkin genel kurul kararının ticaret siciline tescil edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde verilir
92 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 3 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 3. TASFİYE BEYANNAMELERİNİN VERİLMESİ VE ÖZELLİKLİ KONULARBu süre içinde henüz beyanname verme süresi gelmemiş ola vergi beyannameleri de verilir ve hesaplanan vergiler ile henüz vadesi gelmemiş diğer vergi borçları da bu süre içinde ödenir.Tasfiyeden vazgeçilmesi halinde verilen tasfiye beyannameleri normal faaliyet beyannameleri sayılır ve geçici vergiye ilişkin yükümlülükler ise, tasfiyeden vazgeçildiği tarihi kapsayan geçici vergilendirme dönemi başından itibaren başlar.Tasfiye sonuçları Yeminli Mali Müşavir tarafından tasdik edilmiş olsa bile, tasfiye memuru tasfiye beyannamesinin verilmesi ile birlikte bir dilekçe ile tasfiye işlemlerinin incelenmesini talep etmeleri gerekmektedir.
93 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 4 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 4.DEVİR YOLU İLE BİRLEŞMELERDE BEYANNAME VERME VE ÖDEME5520 sayılı KVK.’da vergisiz birleşme olarak da bilinen devir yolu ile birleşmede devir tarihine açıklık getirilmiş ve şirket yetkili kurulunun devre ilişkin kararının Ticaret Siciline tescil edildiği tarih olarak tanımlamıştır.Devir işleminin vergisiz yapılabilmesi için birinci koşul, birleşen kurum ile birleşilen kurumun devir tarihi itibariyle hazırladıkları ve müştereken imzalamış oldukları birleşen kuruma ait kurumlar vergisi beyannamesini birleşmenin Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihinden itibaren 30 gün içinde birleşen kurumun bağlı bulunduğu vergi dairesine vermeleri ve ikinci koşul olarak da verilen kurumlar vergisi beyannamesine bir taahhütnameyi eklemeleri gerekmektedir. Ayrıca mahallin en büyük mal memurunun teminat istemesi halinde bu teminatında verilmesi zorunludur
94 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 4 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 4.DEVİR YOLU İLE BİRLEŞMELERDE BEYANNAME VERME VE ÖDEMEAncak, bahsi geçen devir işleminin hesap döneminin kapandığı aydan kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayın sonuna kadar geçer süre içinde yapılması halinde, birleşen kurum ile birleşilen kurumun devir tarihi itibariyle hazırlanan ve müştereken imzalanan kurumlar vergisi beyannamesi ile birleşen şirketin önceki hesap dönemine ilişkin olarak hazırlanan ve müştereken imzalanan kurumlar vergisi beyannamesini, birleşmenin Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde, birleşen şirketin bağlı olduğu vergi dairesine verilmesi ve taahhütnamenin de beyannameye eklenmesi gerekmektedir. Ayrıca mahallin en büyük mal memurunun teminat istemesi halinde bu teminatında verilmesi zorunludur.
95 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 4 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 4.DEVİR YOLU İLE BİRLEŞMELERDE BEYANNAME VERME VE ÖDEMEDevir koşullarına uygun olarak yapılan birleşme nedeniyle,a. Münfesih (birleşen) kurumun devir tarihine kadar olan süreye ilişkin karın beyanı üzerinden tahakkuk ettirilen kurumlar vergisi, devralan (birleşilen) kurumun devrin gerçekleştiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayın sonuna kadar, birleşilen kurum tarafından ödenir.b. Devir işleminin hesap döneminin kapandığı aydan kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayın sonuna kadar geçer süre içinde yapılması halinde, birleşen kurum ile birleşilen kurumun devir tarihi itibariyle hazırlanan ve müştereken imzalanan kurumlar vergisi beyannamesi ile birleşen şirketin önceki hesap dönemine ilişkin olarak hazırlanan ve müştereken imzalanan kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden tahakkuk ettirilen kurumlar vergileri, beyanname verme süresi içinde birleşilen kurum tarafından ödenir.
96 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 5 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 5. TAM BÖLÜNME HALİNDE BEYANNAME VERME VE ÖDEMEAşağıdaki şartlara uyulması halinde, tam bölünme nedeniyle münfesih olan kurumun sadece bölünme tarihine kadar elde etmiş olduğu kazançlar vergilendirilir ve tam bölünme nedeniyle doğan karlar hesaplanmaz ve vergilenmez.1. Şirket yetkili kurulunun bölünmeye ilişkin kararının Ticaret Sicilinde tescil edildiği tarih bölünme tarihidir.2. Bölünen kurum ile bölünen kurumun varlıklarını devralan kurumlar,a.Bölünme tarihi itibariyle hazırlayacakları ve müştereken imzalayacakları bölünen kuruma ait kurumlar vergisi beyannamesini, bölünmenin Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihinden itibaren 30 gün içinde, bölünen şirketin bağlı olduğu vergi dairesine verecektir.
97 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 5 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 5. TAM BÖLÜNME HALİNDE BEYANNAME VERME VE ÖDEMEÖDEMEb.Bölünme işleminin hesap döneminin kapandığı aydan kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayın sonuna kadar geçer süre içinde yapılması halinde, bölünen kurumun bölünme tarihi itibariyle hazırlanan ve müştereken imzalanan kurumlar vergisi beyannamesi ile bölünen şirketin önceki hesap dönemine ilişkin olarak hazırlanan ve müştereken imzalanan kurumlar vergisi beyannamesini, bölünmenin Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde, bölünen şirketin bağlı olduğu vergi dairesine verecektir.3. Bölünen kurumun varlıklarını devralan kurumlar, bölünen kurumun bölünme tarihine kadar tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarından müteselsilen sorumlu olacaklarını ve diğer ödevlerini yerine getireceklerine ilişkin taahhütnameyi, bölünen kurumun bölünme sebebi ile vereceği kurumlar vergisi beyannamesi ile birlikte vererek, taahhüt eder.
98 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 5 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 5. TAM BÖLÜNME HALİNDE BEYANNAME VERME VE ÖDEMEÖDEME4. Mahallin en büyük mal memurunun bölünen kurum ile bu kurumun varlıklarını devralan kurumlardan teminat istemesi halinde, söz konusu teminatında verilmesi gerekirTam bölünmede ayrıca; Katma Değer Vergisi, Damga Vergisi ve Harç uygulanmayacaktır. Ancak Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamına giren bir malın devrinde ÖTV hesaplanması gerekecektir.
99 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULA 6. KISMİ BÖLÜNMEDE VERGİLENDİRME Kısmı bölünme işlemlerinden doğan karlar hesaplanmaz ve vergilendirilmez.Ancak kısmi bölünmede, bölünen kurumun bölünme tarihine kadar tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarından, bölünen kurumun varlıklarını devralan kurumlar, devraldıkları varlıkların emsal bedeli ile sınırlı olarak müteselsilen sorumlu olacaktır.
100 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULA 7. HİSSE DEĞİŞİMİNDE VERGİLENDİRME Hisse değişimi işlemlerinden doğan karlar hesaplanmaz ve vergilendirilmez.
101 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 8. ZARARLARIN MAHSUBU Kurumlar vergisi matrahının tespitinde, kurumlar vergisi beyannamesinde her yıla ilişkin tutarları ayrı gösterilmek suretiyle aşağıda belirtilen mali zararlar kurum kazancından indirilir.a. Beş yıldan fazla nakledilmemek koşulu ile geçmiş yılların beyannamelerinde yer alan mali zararlar.Diğer taraftan;i. Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca gerçekleştirilen devir işlemlerinde, devralınan kurumun devir tarihi itibariyle öz sermayesini aşmayan zararları, aşağıda belirtilen şartların varlığı halinde devralan kurumca kurum kazancından indirebilecektir.
102 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 8. ZARARLARIN MAHSUBU ia. Devrolan kurumun son beş yıla ilişkin kurumlar vergisi beyannamelerinin kanuni süresi içinde verilmiş olmalıdır.ib. Devralınan kurumun faaliyetine, devir işleminin gerçekleştiği hesap döneminden itibaren en az beş yıl süreyle devir alan kurum tarafından devam edilmelidir.ii. Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca gerçekleştirilen tam bölünme işlemlerinde, bölünen kurumdaki öz sermayesinin devralınan tutarını geçmeyen ve devralınan kıymetle orantılı zarar indirime konu edilecek ve ayrıca aşağıda belirtilen şartlarında varlığı bir arada aranacaktır.
103 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 8. ZARARLARIN MAHSUBU iia. Tam bölünen kurumun son beş yıla ilişkin kurumlar vergisi beyannamelerinin kanuni süresi içinde verilmiş olmalıdır.iib. Tam bölünen kurumun faaliyetine, bölünme işleminin gerçekleştiği hesap döneminden itibaren en az beş yıl süreyle devralan kurum tarafından devam edilmelidir.Yukarıda belirtilen koşulların ihlal edilme durumunda, zarar mahsubu nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler vergi ziyaı cezası uygulanmak suretiyle mükellefinden aranacaktır.b. Türkiye’de kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlara ilişkin olan zararlar hariç olmak üzere, beş yıldan fazla nakledilmemek koşulu ile yurt dışı faaliyetlerden doğan mali zararlar, aşağıda belirtilen şartların yerine getirilmesi koşulu ile kurum kazancından indirilir.
104 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 8. ZARARLARIN MAHSUBU i. Faaliyette bulunulan ülkenin vergi kanunlarına göre beyan edilen vergi matrahının zarar dahil, her yıl o ülke mevzuatına göre denetim yetkisi verilen kuruluşlarca rapora bağlanması gerekir.ii. Bu raporun aslı ile tercüme edilmiş bir örneğinin Türkiye’deki ilgili vergi dairesine verilmelidir.iii. Denetim kuruluşlarınca düzenlenen rapora ekli vergi beyanları ile bilanço ve gelir tablosunun, o ülkedeki yetkili mali makamlarca onaylanması şarttır.
105 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 8. ZARARLARIN MAHSUBU Ancak faaliyette bulunulan ülkede denetim kuruluşu olmaması halinde yurt dışı faaliyetinden doğan zararların mahsup edilebilmesi için, her yıla ait vergi beyannamesinin, o ülke yetkili makamlarından alınan birer örneğinin mahallindeki Türk elçilik ve konsolosluklarına, elçilik ve konsolosluk olmayan ülkelerde Türk menfaatlerini koruyan ülkenin aynı mahiyetteki temsilcilerine onaylatılarak, aslının ve tercüme edilmiş bir örneğinin ilgili vergi dairesine verilmesi gerekmektedir.Türkiye’de kurum kazancından indirilen yurt dışı zararın, ilgili ülkede de mahsup edilmesi veya gider yazılması halinde, yurt dışı kazanç, söz konusu zararın mahsup veya gider yazılmadan önceki tutarı Türkiye’deki beyannameye dahil edilecektir.
106 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 9 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 9. BAĞIŞ VE YARDIMLAR İLE DİĞER İNDİRİMLERKurumlar vergisi matrahının hesabında, kurumlar vergisi beyannamesinde ayrıca gösterilmiş olmak şartı ile kurum kazancından sırasıyla aşağıda yazılı bağış ve yardımlar ile giderler indirilir.a. Kurumların işletme bünyesinde gerçekleştirmiş oldukları münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının %40’ı oranında hesaplayacakları Ar-Ge indirimi.Burada belirtelim ki,araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan giderlerden ve tamamen araştırma ve geliştirme faaliyetinde kullanılmayan amortismana tabi iktisadi kıymetler için hesaplanan amortisman tutarlarından verilen paylar üzerinden Ar-Ge indirimi hesaplanmayacaktır. Diğer taraftan kazancın yetersizliği nedeniyle ilgili dönemde indirilemeyen Ar-Ge indirimi sonraki dönemlerde indirilmek üzere devreder.
107 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 9 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 9. BAĞIŞ VE YARDIMLAR İLE DİĞER İNDİRİMLERb. Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının sözü edilen kanunlar uyarınca tespit edilen amatör spor dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için %50’si,c. Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara ve kamu yararına çalışan dernekler ile bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunan kurum ve kuruluşlara makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımların toplamının o yıla ait kurum kazancının % 5'ine kadar olan kısmı,Not: Özel kanunlarda yazılı bağışların tamamı.
108 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 9 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 9. BAĞIŞ VE YARDIMLAR İLE DİĞER İNDİRİMLERd. Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere bağışlanan okul, sağlık tesisi, yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak) kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi ve bakım ve rehabilitasyon merkezi inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımların tamamı, e. Kültür varlıklarımızın korunması için yapılan harcamalar
109 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 9 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 9. BAĞIŞ VE YARDIMLAR İLE DİĞER İNDİRİMLERf. Bakanlar Kurulunca yardım kararı alınan doğal afetler dolayısıyla Başbakanlık aracılığı ile makbuz karşılığında yapılan ayni ve nakdi bağışların tamamıBu madde kapsamında yapılan nakit dışı bağış ve yardımların konusunu teşkil eden mal veya hakkın maliyet bedeli veya kayıtlı değeri, bu değer mevcut değilse Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre takdir komisyonlarınca tespit edilecek değeri esas alınacaktır.
110 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 10.YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAMASI Kurumların;a tarihi itibariyle indirim konusu yapamadıkları yatırım indirimi istisnası tutarları, kurumun 2006, 2007 ve 2008 yılı kurum kazançlarından indirilir.b tarihinden önce yatırım teşvik belgesine bağlanmış olup, G.V.K.’nun 4842 sayılı kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki Ek.1– 6 ncı maddelerinde yazılı koşullara uygun olarak 2006, 2007 ve yıllında gerçekleştirdikleri yatırımları nedeniyle yararlanmaları gereken yatırım indirimi istisna tutarları, 2006,2007 ve 2008 yılı kurum kazançlarından indirilir.
111 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 10.YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAMASI c sayılı yasa ile yürürlükten kaldırılan G.V.K. nun 19 ncu maddesi kapsamında tarihinden önce başlanılmış olup iktisadi ve teknik bütünlük arz eden ve 2006, 2007 ve 2008 yıllarında gerçekleştirdiği yatırımların % 40’ı olarak hesaplanan tutar yatırım indirimi istisnası olarak kurumun 2006, 2007 ve 2008 yılı kurum kazancından indirilir.Gelir Vergisi Kanununda her hangi bir değişiklik yapılmadığı takdirde, kurumların 2006, 2007 ve 2008 yıllarında yatırım indirimi istisnasından yararlanmaları halinde, istisna sonrasında kalan kurum kazançları üzerinden %30 kurumlar vergisi ödeyecekleri gibi, tarihi öncesinde müracaatla alının yatırım teşvik belgesine istinaden yatırım indirimi istisnasını uygulayan kurumlar yararlandıkları yatımın indirimi istisnası tutarı üzerinden %19.8 gelir vergisi kesintisi yapmaları gerekmektedir
112 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 10.YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAMASI Kurumlar vergisinden istisna edilen yatırım indiriminin kazanç yetersizliği nedeniyle yararlanılamayan kısmı müteakip yıllarda yeniden değerleme katsayı oranında arttırılarak kazançtan indirilir.tarihinden önce alınan teşvik belgelerine dayanarak yapılan yatırımlara endeksleme uygulanmaz – tarihleri arasında alınan teşvik belgeli yatırımlar için üç yıl süreli olarak endeksleme uygulanır tarihinden sonra alınan teşvik belgeli yatırımlar ile tarihinden sonraki G.V.K.’nun 19’ncu maddesi kapsamındaki yatırımlarda süre kısıtlaması olmaksızın endeksleme yapılır.
113 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 10.YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAMASI tarihinden sonra yapılacak endekslemede, Üretici Fiyatları Genel Endeksinde meydana gelen artış oranı kullanılacaktır.tarihi itibariyle varsa yararlanılamayan yatırım indirimi istisnası nedeniyle 2009 yılının ilk geçici vergi beyannamesinde bildirilmek suretiyle beyannamelerin ihtirazi kayıtla verilmesi ve tahakkuk fişi tarihinden itibaren 30 gün içinde vergi mahkemesi nezdinde dava açılması önerilir.
114 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 11. ÖDENEN VERGİLERİN MAHSUBU Kurumlar vergisi beyannamesine dahil edilen kazanç ve iratlar nedeniyle yıl içinde kesinti yolu ile ödenmiş vergiler varsa bu vergiler ödenen geçici vergi ile birlikte, beyan edilen kurum kazancı üzerinden hesaplana kurumlar vergisinden mahsup edilir. Mahsup sonrasında arta kalan vergi mükellefine iade edilir.İade uygulamasında mükellef vergi borçlarına mahsup talep ederse mahsup işlemi yapılır. Nakden iade talep edilmesinde YTL’ye kadar teminat ve rapor aranmaksızın iade yapılır YTL’ye kadar nakit iade Yeminli Mali Müşavirin tasdik raporuna istinaden, YTL’yi aşan nakit iadelerde teminat veya denetim elamanın raporuna istinaden yerine getirilir.
115 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 11. ÖDENEN VERGİLERİN MAHSUBU Vergi dairesinin iadeye ilişkin düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihten itibaren bir yıl içinde alınmayan vergiler hazineye gelir kaydedilir ve mükellefe iade edilmez. Bu süre bazı vergi idarelerince beyanname verme tarihimden başlatıldı ve bir yıl dolduktan sonra iade veya mahsup işlemin yapmadıkları bilinmekte ise de bu tür uygulamaların hiçbir yasal dayanağı bulunmadığını hatırlatmak isterim.Yıl içinde kesilen vergilerle ilgili olan gerek bankalar ve gerekse diğer kurum ve kuruluşlardan alınan vergi kesinti yazılarını beyannameye eklenmesi yerinde olacaktır.
116 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 11. ÖDENEN VERGİLERİN MAHSUBU Ayrıca yurt dışında ödenen vergiler için ilgili makamdan alınan vergi kesinti/ödendi yazısının ilgili ülkedeki Türk elçilik veya konsolosluğuna veya aynı mahiyetteki temsilcilerine tasdik ettirildikten sonra Türkçe tercümesinin beyannameye eklenmesi gerekmektedir. Bu yazı beyanname verileceği zamana kadar temin edilememesi halinde, yurt dışında ödenen vergi tutarı (ilgili yurt dışı kazanç üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi tutarını aşmayacak kısmı) ertelenir. Bu vergi tarh tarihinden itibaren bir yıl içinde ilgili belge gelmesi koşuluyla terkin edilir. Belirtilen sürede mücbir sebepler olmaksızın ilgili belge ibraz edilmemesi halinde ertelenen vergi gecikme zammı ile tahsil edilir.Geçici verginin mahsup edilebilmesi için mutlak surette ödenmiş olma gerekmektedir. Bir diğer ifade ile nakden veya mahsuben ödenmeyen geçici verginin kurumlar vergisinden mahsul edilmesi mümkün değildir.
117 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 12 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR GEÇ GELEN FATURALAR NASIL KAYIT ALTINA ALINMALIDIR2007 takvim yılı kanuni defterlerin kapatılmasından sonra ve kurumlar vergisi beyannamesi verilmezden önce gelen ve 2007 yılına ilişkin faturalar katma değer vergisi tutarları ile birlikte toplamı 2008 yılı kanuni defterlere geçmiş yıl giderleri hesabına kaydedilir ve verilen kurumlar vergisi beyannamesinde diğer indirimler sütununda yer verilerek kazançtan indirilir ve beyannameye bu indirimin listesi eklenir.
118 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 12 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 12. GEÇ GELEN FATURALAR NASIL KAYIT ALTINA ALINMALIDIRBir kısım mükelleflerin bu tür faturaların tamamını veya katma değer vergisi tutarını kanunen kabul edilmeyen gider olarak 2008 yılına kayıtlarına aldığı belirlenmiştir. Hemen ifade edelim ki, bu tür faturalar kurumlar vergisi beyannamesi verilme süresine kadar gelmiş olduğunda yukarıda yapılan açıklama kapsamında kayda alınmalı ve beyannamede kazançtan indirilmelidir. Beyanname verildikten sora ise fatura tutarı ile katma değer vergisini aynı şekilde geçmiş yıl giderlerine kaydedilmek suretiyle 2008 yılı beyanında kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınması gerekmektedir.
119 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 12 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR GEÇ GELEN FATURALAR NASIL KAYIT ALTINA ALINMALIDIR2007 yılına ilişkin bir yada birkaç fatura geç geldi ancak kanuni defterler henüz kapatılmamış ancak Aralık/2007 dönemi katma değer vergisi beyannamesi verilmiş olduğunda bu beyannamede düzeltme yapılmak istenmemesi halinde 2007 yılına kaydedilen faturanı katma değer vergisi gider olarak yazılamaz ancak yazılması halinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınması gerekir. Zira indirim konusu yapılabilen katma değer vergisinin gelir veya kurumlar vergi matrahının tespitinde gider olarak alınması mümkün değildir. Birde kanunen kabul edilmeyen giderler nedeniyle ödenen katma değer vergisi kanunen kabul edilmeyen gider olur. Bu ikisi dışında kalan ve indirim konusu yapılamayan katma değer vergisi gider veya maliyet olarak dikkate alınır.
120 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 13 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 13. PERSONELE TEMMETTÜ İKRAMİYESİ VERİLMESİYönetim kurulu başkan ve üyeleri dışında kalan işletme personeline yılı kurum kazancından dağıtılması karara bağlanan temettü ikramiyesi tutarı kurum kazancından beyanname üzerinde indirilir.Genel kurul kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesinden önce toplanıp personele 2007 yılı karından temettü ikramiyesi dağıtmaya karar almış ve dağıtılacak tutarı belirlemiş olması yeterlidir.Bir gider mahiyetini arz eden temettü ikramiyesi tutarı personele en geç kurumlar vergisi beyannamesi verileceği ayın sonuna kadar dağıtımı yapılarak ücret olarak gelir vergisi kesintisine tabi tutulması gerekir. Aksi takdirde beyannamede kazançtan indirilen tutar üzerinden mükellef kurum adına cezalı olarak kurumlar vergisi tarhiyatı yapılacaktır.
121 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 14 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 14.YATIRIM İNDİRİMİ VE MALİ ZARARLARIN İNDİRİMİMali zararların doğdukları yılı izleyen beş vergilendirme dönemi içinde kurum kazancından indirilmesine olanak verilmiş olup, beş yıldan daha sonraki yıllara taşınması ve kazançtan indirilmesi mümkün değildir.Diğer taraftan yatırım indirimi istisna uygulamasında, GVK.’nun geçici 69’uncu maddesinin ihdasına kadar herhangi bir süre kısıtlaması söz konusu olmadığından o dönemlerde, mükellefin lehine olarak kurum kazancından önce mali zararlar daha sonra yatırım indirimi istisnası uygulaması yapılmaktaydı. GVK.’nun geçici 69’uncu maddesinde hüküm altına alındığı üzere, yatırım indirimi istisna uygulamasına 2006, ve 2008 yılları olmak üzere üç yıllık bir süre sınırlaması getirilmiştir.
122 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 14 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 14.YATIRIM İNDİRİMİ VE MALİ ZARARLARIN İNDİRİMİBu durumda kurumlar vergisi mükelleflerinin kurum kazancından önce yatırım indirimi istisnasını düşmeleri ve daha sonra mali zararlarını kazançtan indirmelerine yasal bir engel bulunmadığı ve bu tarz uygulamanın da aynı şekilde mükellefin lehine oluşu nedeniyle, idarenin herhangi bir yaptırım uygulamasının söz konusu olmayacağı kanısındayım.Ancak elektronik ortamda verilen kurumlar vergisi beyannamesinde önce zararların mahsubu programlanmış olduğu nedenle belirtilen yatırım indirimi istisnası ilk sırada indirilememekte ve bu nedenle cezaya katlanmak suretiyle beyannamenin elden verilmesi yoluna gidilmesi gerekmektedir. Konu hakkında yazılı başvuruda bulunulması ve aksi uygulamaların ise yargıya taşınması önerilir.
123 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 15. KURUMLAR VERGİSİ ORANI 2007 yılı kurum kazançlarının beyanında, beyan edilen kurum kazancından yatırım teşvik belgeli veya belgesiz olarak yatırım indirimi istisnasının uygulanmış olması durumunda indirim sonrası kalan kurumlar vergisi matrahına uygulanacak kurumlar vergisi oranı %30 olacaktır.Ayrıca yatırım teşvik belgeli ve eski hükümlere tabi olarak yararlanılan yatırım indirimi istisnası üzerinden GVK.’nun geçici 61’inci maddesi uyarınca kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ay içinde %19.8 gelir vergisi kesintisi yapılarak müteakip ayın 23’üncü günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile beyan edilmesi ve 26’ıncı günü akşamına kadar da kesilen gelir vergisinin ödenmesi gerekmektedir.
124 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 9 K. V. K’NDAKİ ÖZELLİKLİ KONULAR 9. BAĞIŞ VE YARDIMLAR İLE DİĞER İNDİRİMLERBelgeli ve belgesiz yatırım indiriminin bulunması durumunda istisna uygulamada tercih mükellef kuruma bırakılmıştır. Bu tercih ise genelde belgesiz yatırım indiriminin kullanımı yönünde olur. Zira diğer indirimde %19.8 gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.Yatırım indirimi istisnasından yararlanmayan kurumlar için kurumlar vergisi oranı %20 olacaktır.