Bonobolar kendi aile gruplarının dışında kalan bireylerle de yiyeceklerini paylaşma eğilimi gösteriyor. Human Nature‘da yayımlanan makalede Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde yapılan gözlemler rapor edildi.
Her ne kadar bonobolar üzerinde yıllardır çalışmalar yürütülse de, hayvan davranış bilimcileri, bu hayvanların bitki yemediğini ve şempanzeler gibi bonoboların da avlanarak yakaladıklarını kendi sosyal gruplarının diğer üyeleri ile paylaştıklarını son 25 yıl içerisinde fark ettiler.
İngiltere’deki Liverpool John Moores University’den Barbara Fruth ve Almanya’da yer alan Max-Planck-Institute for Evolutionary Anthropology’den Gottfried Hohmann tarafından yürütülen bu çalışma, topluluk sınırlarını aşan paylaşma davranışının ilk kez gözlemlendiği araştırmadır.
Fruth and Hohmann’ın çalışma ekibi, Ocak 2017’de Bompusa Nehri yakınındaki bir ormanlık arazide yaşayan iki komşu bonobo (Pan paniscus) topluluğu üzerinde çalışmalar yürütürken bu davranışa tanık oldu. Araştırmacılar daha önceden bu toplulukların ortalama ayda iki kez avlandıklarını ve et yediklerini kaydetmişlerdi. Gözlemlere göre, bonobolar, bir çok durumda fırsatçı bir şekilde duiker olarak adlandırılan küçük bir orman antilobu öldürüyorlardı.
Bir öğleden sonra yapılan gözlemlerde, Batı Bompusa topluluğundaki bonobolar Doğu Bompusa topluluğundaki bonobolar ile karşılaştığı görüldü. Batı grubunun alfa erkeği bir duiker yakaladıktan sonra her iki topluluk da birden kendisine doğru yaklaşmaya başladı. Alfa erkeği, uzun bir ağacın tepesine tırmandı ve dördü bir gruptan, beşi diğer gruptan olmak üzere dokuz dişi ve onların yavruları da alfa erkeğini takip etti. Sonraki yarım saat boyunca araştırmacılar, alfa erkeğinin etin bir kısmını nasıl onlara dağıttığını gözlemledi.
Çalışma ekibinden Fruth, yiyecek talebinin ahbap edinme ve uzanan eller aracılığıyla olduğunu, saldırganlık ve güç kullanarak elde etme gözlemlenmediğini ve diğer vakalarda da olduğu gibi, erkekten dişiye yiyecek transferinin edilgen olduğunu belirtiyor. Verilen et ise anında yeniyor.
Doğu topluluğundaki dişilerden birinin, sonrasında, duikerin kafasının tamamını kopararak kendi yavruları ve her iki toplulukta yer alan dişiler arasında paylaştırmak için parçalara böldüğü görüldü. Batı grubundan bir diğer dişinin ise cesedin yalnızca bir bacağını yavruları ve topluluğunun diğer dişileri arasında paylaştırdığı gözlemlendi. Topluluklarda başka yedi erkek de bulunmasına rağmen yalnızca ilk erkeğin et paylaşma sürecinde yer aldığı görüldü.
Bonoboların sosyal yapısında dişilerin hükmü gözlemleniyor ve grupta barışı sağlayan temel unsur ise seks. Et paylaşma süreci boyunca araştırmacılar dişilerin (farklı gruplardan olanlarla birlikte) birlikte genital bölgelerini nasıl ovaladıklarını gözlemlediler. Aynı şekilde erkeklerde de, karşı topluluktan bir dişi ile eş olan bir erkekğin bile birbirlerini tımarladıkları görüldü.
Fruth, dişilerin kendi içinde, dişilerle erkekler arasında ya da erkeklerin kendi arasında saldırganlık görülmediğini, bunun da topluluklar arası ilişkilerde nadir rastlanan bir durum olduğunu belirtiyor.
Kooperatif veya başka bir deyişle işbirlikçi davranışlardan olan avlanma ve yemek paylaşma davranışları, insan davranışlarının kökenleri ile ilgili olarak da oldukça önemli ipuçları veriyor. Bu davranışsal kalıpların dikkatle incelenmesi özellikle şempanze ve bonobolardan yola çıkarak en yakın kuzenlerimizle ortak atalarımızın davranışlarını ve bugünkü davranışlarımızın kökenlerinin anlaşılmasında da önemli rol oynayacaktır.
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.