Her insanın her alanda potansiyeli vardır. Kimi alanda bu potansiyel düşükken kiminde yüksektir. Potansiyelinizin boyutundan bağımsız olarak sizin o potansiyeli nasıl kullandığınız ve geliştirmek için neler yaptığınız da başarı hedefleriniz açısından belirleyicidir. Potansiyelinizi ve yeteneklerinizi tam kapasiteyle kullandığınızda başarıya ulaşmanız –sürpriz aksilikler olmadığı sürece- kaçınılmazdır.
Benzer şekilde, potansiyelinizin düşük olduğu, geliştirmeniz gereken yönlerinizi bilirseniz ve onları doğru yönetebilirseniz, sizin için daha az görünür olurlar ve daha az sayıda soruna yol açarlar.
Koçluk yöntemleri arasında da kullanılan SWOT analizi kişinin kendisiyle ilgili farkındalık kazanmasını sağladığı için tercih edilir.
SWOT, dört sözcüğün baş harflerinden oluşturulan bir sözcüktür:
S = Strengths (Güçlü yönler)
W = Weaknesses (Zayıf yönler)
O = Opportunities (Fırsatlar)
T = Threats (Tehditler)
Kişisel olarak güçlü ve zayıf yönlerinizi belirlemek, fırsatları ve tehditleri analiz ederek elimine etmeye çalışmak her zaman çok kolay olmayabilir. SWOT analizi size ilk adımı atmanız için yardımcı olur.
SWOT analizini her yaşta insan yapabilir. Kendini tanımak isteyen bir ortaokul öğrencisi için de, emekli olmak üzere olan bir kişi için de gelecek yol haritasını çizmek için faydalı olacak bu analizi yapabilir. SWOT analizini sadece kendiniz için değil, başkaları için veya yeni başlamak üzere olduğunuz bir proje için de yapabilirsiniz. Kendinizin olduğu gibi projelerinizin de, güçlü ve zayıf yönleri, fırsatları ve tehditleri olacaktır.
SWOT analizinin ne olduğundan kısaca bahsettikten sonra, nasıl yapılacağı kısmına geçebiliriz. Kişisel SWOT sonucunuzu merak ediyorsanız, aşağıdaki soruların yanıtlarını bir kağıda yazabilirsiniz.
Eğer elinizde büyükçe bir kağıt varsa kağıdın tam ortasına, maksimum büyüklükte bir artı çizebilir ve SWOT’un her bir harfi için artının yarattığı dört alandan birini kullanabilirsiniz.
Güçlü Yönler:
- Diğerlerinin sahip olmadığı ne gibi avantajlarınız var? (Yetenekler, beceriler, sertifikalar, eğitimler, bağlantılar …)
- Neyi diğerlerinden daha iyi yapıyorsunuz?
- Ne gibi kişisel kaynaklara ulaşabilirsiniz?
- Etrafınızdaki kişilere göre güçlü yönleriniz hangileri?
- En gururlandığınız başarılarınız nelerdir?
- Diğer kişilerin sizin kadar önem vermediği değerleriniz nelerdir?
Bu sorulara kendi açınızdan ve çevrenizdeki kişilerin açısından bakarak cevap verin. Burada önemli olan aşırı utangaç ya da kendini öven şekilde yaklaşmamanız olacaktır. Mümkün olduğuna tarafsız ve objektif olmalısınız.
Güçlü yönlerinizi çevrenizdekilerle kıyaslayarak da belirleyebilirsiniz. Örneğin iletişiminizin çok iyi olduğunu düşünüyorsanız ve çevrenizdeki herkesin de iletişimi iyiyse o zaman bu sizin güçlü yönlerinizden biri olmayabilir.
Zayıf Yönler:
- İyi yapamadığınızı düşündüğünüz için yapmaktan kaçındığınız işler hangileri?
- Etrafınızdaki kişilere göre sizin zayıf yönleriniz hangileri olabilir?
- Aldığınız eğitimler arasından uygulayamadıklarınız var mı? Varsa kendinizi nerede eksik hissediyorsunuz?
- Olumsuz iş alışkanlıklarınız nelerdir? (Örneğin, işe sık sık geç kalır mısınız, masanız dağınık mıdır, stresle baş edemediğiniz oluyor mu? Vs…)
- Yaptığınız iş açısından sizi zor durumda bırakan kişisel özellikleriniz var mı? (Örneğin, topluluk önünde konuşmaktan çekinen bir eğitmen olabilirsiniz.)
Güçlü yönlerinizi belirlerken yaptığınız gibi, zayıf yönleriniz hakkında da objektif yaklaşmalı ve kendinize dışarıdan tarafsız bir gözle bakmayı denemelisiniz. Gerçekçi olmalısınız. Kişinin zayıf yönleriyle yüzleşmesi her zaman çok kolay olmayabilir. Ancak eğer geliştirilmesi gereken bir yönünüz varsa, geliştirebilmek için öncelikle onun varlığını kabul etmelisiniz. Bu yüzden kendinize karşı dürüst olmaktan korkmayın.
Fırsatlar:
- İşinizi kolaylaştıracak yeni bir teknoloji var mı?
- Sektörünüz gelişiyor mu? Eğer öyleyse, bu durumu şu anki pazarda nasıl kendi avantajınıza kullanabilirsiniz?
- Size yardımı olacak veya yol gösterecek kişilerle bağlantınız var mı?
- Şirketinizdeki yönetimsel alışkanlıkları kendi avantajınıza nasıl kullanabilirsiniz?
- Rakiplerinizin yapmakta zorlandığı şeyler varsa, bunları kendi avantajınıza çevirebilir misiniz?
- Sektörünüzde veya şirketinizde diğerlerinin dolduramadığı bir boşluk var mı?
- Müşterilerinizin şirketinizle ilgili şikayet ettiği bir soruna yaratıcı bir çözüm bulabilir misiniz?
Bunların dışında fırsat bulabileceğiniz pek çok farklı alan da vardır. Networking toplantıları, eğitimler, konferanslar, yeni projeler, şirketin yeni girdiği alanlar, yeni diller öğrenmek vs…
Tehditler:
- İş yerinde ne gibi engellerle karşılaşıyorsunuz?
- Sizinle rekabet etmeye çalışan bir iş arkadaşınız var mı?
- İşinizin veya rolünüzün gerektirdiği beceriler değişebilir mi?
- Değişen teknoloji pozisyonunuz için bir tehdit olabilir mi?
- Zayıf yönleriniz sizin için ciddi bir tehdit oluşturabilir mi?
Bu analizi yapmak, size kendinizle ilgili kilit bilgiyi sağlayacak. Gelişim için yapılması gerekenleri ve dikkat edilmesi gereken sorunları görünür hale getirdiği için başarıya giden yolda önemli bir adımdır.
SWOT analizi, karşı karşıya olduğunuz fırsat ve tehditler kadar, güçlü ve zayıf yönleriniz için de bir çerçeve çizer. Güçlü yönlerinize odaklanabilir, zayıf yönlerinizi minimize edebilir, fırsatların size sağlayacağı avantajları kullanabilir ve karşınıza çıkması muhtemel tehditlere karşı önlem almanızı kolaylaştırabilir.
İş arayışındaysanız, terfi almayı planlıyorsanız veya sadece kişisel gelişiminizi önemsiyorsanız SWOT analizi sizin faydanıza olacaktır.