plasentanın yapısı - etene - plasentanın görevi - plasenta sağlığıDölyatağında gelişme halindeki dölütün anne vücuduyla bağlantısını, beslenmesini, solunum yapmasını ve metabolizma artıklarını dışarı atmasını sağlayan embriyonal bağ. Etenenin zengin damarlı bir organ olması dölüt ve annenin kan dolaşımının birbirinden ayrı olmakla birlikte çok geniş bir yüzeyde temas etmesine ve dolayısıyla karşılıklı madde geçişine olanak veriri
Etenenin yapısında hem embriyona, hem de anneye ait dokular bulunur. Dölüt tarafı koryon zarında villüslerin en çok geliştiği bölümden (koryon frondosum), anne tarafı da dölyatağı mukozasından (desidua basalis) oluşmuştur. Koryon villüsleri büyüyerek karmaşık dallara ayrılır. Bunların bazısı etenenin anneye ait bölümüne yapışır; bazısı ise içinde anne kanının dolaştığı geniş damar boşluklarında yüzer. Villüsler arasındaki bu boşluklar desidua bölmeleriyle birbirleriyle bağlantılı bölümlere ayrılır. Etenenin yapısı dördüncü ayda tamamlanırsa da işlevsel etkinliği çok daha önce başlar; yaklaşık 21. günde koryon villüslerinin damar sistemi göbek toplardamarı ve atardamarları aracılığıyla embriyonun dolaşım sistemiyle birleşir.
Villüslerde dolaşan kan villüs-arası boşluklarda anne kanından, damarların endotelinden, onları çevreleyen mezenkimden ve villüslerin yüzeyini örten trofoblast hücrelerden (sitotrofoblast ve sinsityotrofoblast) ayrılmıştır. Dördüncü aydan sonra etene dölütün artan gereksinmelerini karşılamak üzere büyümesini sürdürür. Gebeliğin son aylarında ise etenenin yaşlanmasına bağlı olarak kireçlenme, damarlarda ya da villüs-arası boşluklarda pıhtı oluşumu ve enfarktüs gibi belirtiler ortaya çıkar.
Doğum sırasında dışarı atılan etene en fazla 2,5 cm kalınlığında, 400-600 gr ağırlığında ve 18-20 cm çapında bir disk biçimindedir. Çevresi dölütü saran zarlarla (koryoamniyon zarı, birbirine kaynaşmış halde desidua zarlarından izler) sürer. Etenenin dölüte bakan yüzeyi düzdür ve ortasından göbek kordonu geçer; burada kan damarları dallara ayrılarak koryon villüslerine dağılır. Etenenin anneye bakan yüzeyi ise düzgün değildir; kotiledon adı verilen, çeşitli boyutlarda yaklaşık 20 çokgen alana ayrılmıştır.
Her kotiledon dallarıyla birlikte iki ya da daha çok koryon villüsünü kapsar ve virüs-arası boşlukları sınırlandıran bölmelerle birbirinden ayrılır. Etene hem anne ile dölüt arasındaki madde alışverişinin gerçekleştiği, hem de önemli bir iç salgıbezi işlevi gören organdır. Koryon villüslerinin epiteli gebeliğin sürmesi ve dölütün gelişmesi için vazgeçilmez olan çeşitli hormonları üretir. Bunlar steroit hormonlarla (östrojenler, progesteron) polipeptit hormonlardır (koryonik gonadotropin, koryonik somatomammotropin ya da plasental laktojen).
alıntı
BiR-DOST - 07.12.2011 - 21:59