Arkeologlar, Kuzey Kutup Dairesi’nin sadece 50 mil (80 kilometre) güneyinde 6.500 yıllık bir Taş Devri mezarlığı olduğuna inanılan gizemli bir tarih öncesi alan keşfettiler.
Tarih öncesi bölge, Finlandiya’nın Laponya bölgesindeki Kuzey Kutup Dairesi’nin yaklaşık 50 mil güneyinde bulunan Tainiaro olarak bilinir. Tainiaro bölgesinin bir Taş Devri mezarlığı olduğu hipotezi tam olarak kanıtlanmamış olsa da Kuzey Avrupa tarihi hakkındaki fikirleri büyük ölçüde değiştirebilir. Dahası, kanıt Tiniaro’yu dünyanın en kuzeyindeki Taş Devri mezarlığına sahip alan yapacak.
1959’da yerel işçiler, Baltık Denizi’nin kuzey ucuna yakın, Kuzey Kutup Dairesi’nin sadece 80 kilometre güneyinde bulunan Simo’da taş aletlere rastladılar. Tainiaro adlı site, 80’lerde kısmi kazılar geçirdi. Bu, çanak çömlek, taş aletler ve hayvan kemikleri de dahil olmak üzere binlerce eserin ortaya çıkmasına yol açtı.
Arkeologlar ayrıca tortu dolu olabilecek farklı boyutlarda 127 olası çukur fark ettiler. Çukurların bazılarında yanan kanıtlar varken, diğerlerinde kırmızı aşı boyası izleri vardı. Kırmızı aşı boyası, Taş Devri’nin çeşitli mezarları için çok önemli olan doğal bir demir pigmentidir. Bununla birlikte, bu bölgenin asidik toprağında hızla çürüyen iskelet kanıtları olmadan, Taniaro’nun bir mezarlık olarak tanımlanması hiçbir zaman doğrulanmadı.
Bölgede çalışan arkeologlardan oluşan ekip, bulgularını ve teorilerini Cambridge University Press arkeoloji dergisi Antiquity’de “A large fifth-millennium BC cemetery in the subarctic north of the Baltic Sea” başlıklı makalede yayınladı.
Arkeologlar başlangıçta çukurların mezar mı, ocak mı yoksa ikisinin bir kombinasyonu mu olduğundan emin değillerdi. Ekip, doğasını belirlemek için çukurların içeriğini ve boyutlarını inceledi ve bunları 14 mezarlıktaki yüzlerce Taş Devri mezarıyla karşılaştırdı. Arkeologlar daha sonra bunlardan en az 44’ünün insan mezarlarına ev sahipliği yapabileceğini belirleyebildiler. Ayrıca, çukurların yuvarlak kenarlı dikdörtgen şekli, kırmızı aşı boyası izleri ve ara sıra ortaya çıkan eserler, bunların mezar olduğunu düşündürmektedir.
Yazarlar çalışmada, bölgede hayatta kalan hiçbir iskelet materyali bulunmamasına rağmen Tainiaro’nun bir mezarlık olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtiyorlar.
Araştırma makalesinde şu bilgilere yer verildi. “İskelet kanıtlarının olmamasına rağmen, MÖ beşinci binyıla ait düzinelerce çukur geçici olarak mezar olarak yorumlandı. Çukurların çoğu, Tainiaro’nun kuzey Avrupa’daki en büyük Taş Devri mezarlıklarından biri olduğunu düşündüren ve subarktikteki tarih öncesi toplumların kültürel ve geçim uygulamaları hakkında sorular ortaya çıkaran çağdaş alanlarda gömme için kullanılanlarla biçim olarak tutarlıdır.
Başka yerlerde, Taş Devri mezarlığı hipotezini doğrulayacak olan bu çukurlarda insan kalıntıları bulmak mümkün olsa da, Finlandiya’daki toprak o kadar asidiktir ki, toprağa gömülü hiçbir organik şey bin yıldan fazla hayatta kalamaz.”
Burada altı bin yıldan fazla bir süreden bahsediyoruz. Bu yüzden çukurların ana hatları ve iç izleri, yerel arkeologların geçmesi gereken tek şey. Finlandiya’daki Oulu Üniversitesi’nden arkeolog ve makalenin yazarlarından biri olan Aki Hakonen, Newsweek’e yaptığı açıklamada, “Ancak yerin bir haritası bile yoktu” dedi.
Ekibe liderlik eden arkeolog Aki Hakonen, diğer bölgelerdeki mezar çukuru şekillerine dayanarak, Tainiaro’daki ölülerin dizleri bükülmüş olarak yanlarına veya sırtlarına gömülmüş ve kürklerin mevcut ve ölülerin fok derilerine sarılmış olabileceğini belirtiyor. Hakonen ayrıca kırmızı aşı boyası ve mezar eşyalarının dolgu toprağına veya mezara karıştırılmış olabileceğini de belirtiyor.
Tainiaro’nun sadece beşte birinde kazılar yapıldı. Bu, mezar sayısının aslında 200’den fazla olabileceği anlamına gelir.