Orta Çağ’da Avrupa her alanda Türk ve İslam dünyasının gerisindeydi. Avrupa’ya egemen olan siyasi yapı derebeylik (feodalite) idi. Merkezî yönetimlerin zayıflaması sonucu ortaya çıkan feodolite, Haçlı Seferleri sonrasında zayıflamaya başladı. XV. yüzyılda meydana gelen savaşlar (İngiltere ve Fransa arasında yaşanan Yüzyıl Savaşları gibi) ve yeni kıtalara yapılan göçler Avrupa’da nüfusun azalmasına neden oldu. Coğrafi keşiflerle birlikte Avrupa’nın ekonomik yapısında değişiklikler meydana geldi.
Orta Çağ’da zenginliğin ölçüsü olan toprağın yerini para aldı. Bu durum feodoliteyi zayıflattı. Ateşli silahların icadı ve topun geliştirilmesi ile krallar, derebeylerinin şatolarını yıkarak feodoliteye son verdiler. Böylece Avrupa’da merkezî krallıklar ortaya çıktı. Bu dönemde Avrupa’da sınıfsal tabakalaşmaya dayalı bir sosyal yapı vardı. Derebeyleri ve kilise dışında halkın sosyal ve siyasi hakkı yoktu. Kilisenin halk üzerinde maddi ve manevi baskısı vardı.
Bilimsel araştırmalara karşı olan ve Katolik kilisesi öğretilerine dayanan skolastik düşünce ortaya çıkmıştı. Avrupalılar, Haçlı Seferleri sırasında İslam ülkelerinde gördükleri barut, pusula, kâğıt ve matbaayı Avrupa’ya götürerek daha da geliştirdiler. Bilimsel ve teknik alanlarda önemli çalışmalarda bulundular.
• Barut: İstanbul’un fethi sırasında kalın surların yıkılmasında barut ve topların gücü Avrupalılar tarafından görüldü. Barutun ateşli silahlarda ve topta kullanılması Avrupa’da feodalite (derebeylik) rejiminin yıkılmasına ortam hazırladı.
• Kâğıt ve Matbaa: Matbaa, 1450 tarihinde Alman Jeon Gutenberg (Jan Gutenberg) tarafından geliştirildi. Avrupa’da elle yazılan kitaplar matbaada basılıp çoğaltıldı. Bu durum bilim ve düşünce hayatının (Rönesans, hümanizm, reform gibi) gelişmesine ortam hazırladı.
• Pusula: Avrupa’da pusula ve rüzgârgülünün kullanılması coğrafi keşiflerin başlamasında etkili oldu. Bütün bu siyasi, teknik ve bilimsel gelişmeler Katolik kilisesinin çıkarlarına ters düşüyordu. Çünkü Avrupa’daki siyasi bölünmüşlük kilisenin işine geliyordu. Kiliseler otorite boşluğunu kendi çıkarları doğrultusunda kullanarak her geçen gün güçleniyorlardı.
Krallar üzerinde siyasi baskı kurabiliyorlardı. Bu durum kralların işine gelmiyor, krallar ve kilise arasında siyasi iktidar mücadelesi yaşanıyordu. Bilimsel gelişmeler sayesinde kilise üzerinde baskı kurabileceklerini anlayan krallar, teknolojik gelişmelere büyük destek verdiler. İlk olarak barut sayesinde derebeylik sistemini çökerttiler. Siyasi otoritelerini arttırdılar. Daha sonra coğrafi keşiflerde bulunan denizcilere destek vererek ekonomik yönden güçlenmek istediler.
Makaleyi okumayı bitirdiğine göre hemen bir yere gitme, bir önceki yazımız olan Osmanlı Eğitim Sistemi Nasıldı başlıklı makalemizde Eski Eğitim Sistemi, Osmanlı Devleti Eğitim Sistemi ve Osmanlı Eğitim Sistemi hakkında bilgiler verilmektedir.