1-Yasal Düzenleme:
Yaşlılık sigortası ile ilgili düzenlemeler; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 32 ila 37 nci maddelerinde, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin eski 64 ila 69, yeni 60 ila 65 inci maddelerinde yer almaktadır. Ayrıca konuya ilişkin olarak; 5510 Sayılı Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) ve (b) Bendi Kapsamında Sigortalı Olanlar İle Hak Sahiplerinin Tahsis İşlemlerine İlişkin Tebliğ, Gelir/Aylık Ödeme ve Yoklama İşlemleri Hakkında Tebliğ ile Sigortalının Ölümünde Hak Sahibi Olan Ana ve Babaya Aylık Bağlanmasının Tespitine İlişkin Tebliğ yayımlanmıştır.
2-Sosyal Güvenlik Reformu İle Gelen Değişiklikler:
4/b kapsamındaki sigortalıların ölümün halinde hak sahibi olan kız çocukları da evlenme yardımından yararlanacak.
3-Sağlanan Yardımlar:
Ölüm sigortasından sağlanan haklar şunlardır:
a-Hak sahibi eş, çocuk, ana ve babaya ölüm aylığı bağlanması.
b-Hak sahibi eş, çocuk, ana ve babaya ölüm toptan ödemesi yapılması.
c-Aylık almakta olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi.
d-Ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesi.
4-Ölüm Sigortasından Aylık Bağlanma Şartları:
a-En az 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş veya 4/a kapsamında sigortalı sayılanlar için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş,
b-47 nci maddede yazılı sebeplerle kazaya uğramış (4/c kapsamındaki sigortalı için vazife malulü olmuş), malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış,
c-Bağlanmış bulunan malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı, sigortalı olarak çalışmaya başlamaları sebebiyle kesilmiş,
durumda iken ölen sigortalının hak sahiplerine, yazılı istekte bulunmaları halinde bağlanır.
Ancak, 4/b kapsamında sigortalı sayılanların hak sahiplerine aylık bağlanabilmesi için ölen sigortalının genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığından dolayı prim ve prime ilişkin her türlü borcunun olmaması veya ödenmesi şarttır. Bunların ölüm aylığı prim borçlarının ödendiği tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar.
5-Ölüm Sigortasından Toptan Ödeme ve İhya:
4/a ve 4/b kapsamındaki sigortalılar ile 01.10.2008 veya sonrasında ilk defa 4/c kapsamında sigortalı olanlardan, ölen sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamaması durumunda, ölüm tarihi esas alınmak kaydıyla 31 inci maddenin birinci fıkrasındaki yaşlılık toptan ödemesi ve ihya ile ilgili hükümlere göre hesaplanan tutar, ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılmasıyla ilgili 34 üncü madde hükümleri dikkate alınarak hak sahiplerine toptan ödeme şeklinde verilir.
Hak sahiplerine yapılacak toptan ödemenin toplamı, sigortalıya yapılacak toptan ödeme tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahiplerinin hisselerinden orantılı olarak indirim yapılır.
Toptan ödeme yapıldıktan sonra artan tutar olursa sigortalının ölümünden sonra doğan veya soy bağı düzeltilen ya da babalığı hükme bağlanan çocuklarına da bu madde hükümlerine göre toptan ödeme yapılır.
5510 sayılı Kanuna göre bu şekilde toptan ödeme yapılarak tasfiye edilmiş süreler, borçlanılarak veya yurt dışı hizmetleri birleştirilerek ya da sonradan hizmet tespiti nedeniyle hak kazanılan sürelerin eklenmesi suretiyle ölüm sigortasından yararlanmak için gerekli prim ödeme gün sayısının tamamlanması halinde, hak sahiplerinin yazılı isteği üzerine 31 inci maddenin ikinci fıkrasına göre ihya edilir. Yukarıdaki süreler, ihya edilen süreye ilişkin tutar dahil her türlü borçların ödendiği tarihi takip eden ay başı itibarıyla bu Kanuna göre aylık bağlanmasında dikkate alınır.
6-Evlenme ve Cenaze Ödeneği:
5510 sayılı Kanunun 32 nci, 37 nci ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin eski 68 ve 69, yeni 64 ve 65 inci maddeleri uyarınca;
6.1-Evlenme Ödeneği:
Ölen sigortalının, ölüm (yetim) aylığı almakta iken evlenen ve bu nedenle aylığı kesilen kız çocuklarına talepte bulunmaları halinde almakta oldukları aylık veya gelirlerinin iki yıllık tutarı bir defaya mahsus olmak üzere evlenme ödeneği olarak peşin ödenir., Kanunun 37 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında belirtilen usul ve esaslarla evlenme ödeneği ödenir. Evlendiği için aylığı kesilen ve evlenme ödeneği alan kız çocuğunun aylığının kesildiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde boşanması ve yeniden ölüm aylığına hak kazanması halinde, iki yıllık sürenin sonuna kadar gelir veya aylık bağlanmaz, ancak bu durumda olanlar 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (f) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır ve sağlık yardımlarından yararlanırlar.
6.2-Cenaze Ödeneği:
▪ İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen,
▪ Sürekli iş göremezlik geliri, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken ölen,
▪ Kendisi için en az 360 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olup da ölen,
sigortalının hak sahiplerine, Kurum Yönetim Kurulunca belirlenip Bakan tarafından onaylanan tarife üzerinden cenaze ödeneği ödenir. Cenaze ödeneği, sırasıyla sigortalının eşine, yoksa çocuklarına, o da yoksa ana babasına, o da yoksa kardeşlerine verilir. Cenaze ödeneğinin sayılanlara ödenememesi ve sigortalının cenazesinin gerçek veya tüzel kişiler tarafından kaldırılması durumunda, yukarıda belirtilen tutarı geçmemek üzere belgelere dayanan masraflar, masrafı yapan gerçek veya tüzel kişilere ödenir.
7-Üçüncü Kişinin Sorumluluğu:
5510 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi uyarınca;
Üçüncü bir kişinin kastı nedeniyle malûl olan sigortalıya veya ölümü halinde hak sahiplerine, Kanun uyarınca bağlanacak aylığın başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, Kurumca zarara sebep olan üçüncü kişilere rücu edilir. Üçüncü kişiler peşin sermaye değerinin yarısından kusurları oranında sorumludurlar.
Malûllük vazife malûllüğü veya ölüm hali, kamu görevlilerinin veya er ve erbaşlar ile kamu idareleri tarafından görevlendirilen diğer kişilerin vazifelerinin gereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmiş ise, bu fiillerden dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç olmak üzere, sigortalı veya hak sahiplerine yapılan ödemeler veya bağlanan aylıklar için Kurumca, kurumuna veya ilgililere rücû edilmez.www.isvesosyalguvenlik.com