Dr. SELAHATTİN PAKLAR
Fahri Hesap Uzmanı
1 — Gelir vergisi tevkifatı dışında bırakılan kurumlar vergisinden müstesna kazanç ve iratlar.
Kurumlar Vergisi Kanununun 1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere 3239 sayılı Kanunla değişik 8. maddesinde kurumlar vergisinden istisna edilmiş bulunan bazı kazanç ve iratlar, Gelir Vergisi Kanununun aynı Kanunla değişik 94. maddesinin 8 numaralı bendinde gelir vergisi tevkifatına tabi tutulmuştur. Anılan 8. bent hükmü aşağıdaki gibidir.
«Kurumlar Vergisi Kanununun 8. maddesinin 11 ve 16 numaralı bentlerinde yazılı kurumlara, kurumlar vergisinden muaf veya müstesna tutulan kazançlar üzerinden sermayeye iştirak nispetinde hesaplanan kar payları hariç olmak üzere, dağıtılsın veya dağıtılmasın kurumlar vergisine tabi kurumların Kurumlar Vergisi Kanununun 8. maddesinin 2, 3,11 ve 16 numaralı bentleri dışında kalan kurumlar vergisinden muaf veya müstesna kazanç ve iratlarından (Kurumlar Vergisi Kanununun 8. maddesinin 12 numaralı bendine göre vergiden müstesna tutulan kazançlar üzerinden yapılacak tevkifat sırasında bu kazanç tutarına isabet eden giderler tevkifat matrahından indirilir).» ..................... %25 vergi tevkifatı yapılır.
— Bendin başındaki ifadeyle, «Kurumlar Vergisi Kanununun 8. maddesinin 11 ve 16 numaralı bentlerinde sayılan kuruluşlar için, bunların iştiraki bulunan kurumlar tarafından kurumlar vergisinden muaf veya müstesna tutulan kazançlar üzerinden hesaplanan kar payları» tevkifat haricinde bırakılmıştır. Sözü edilen 11 ve 16 numaralı bentlerde sayılan kurumlar, gelirlerinin tamamını Türk Silahlı Kuvvetlerini güçlendirmeye tahsis eden Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ile, TC. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur gibi Kanunla kurulan emekli ve yardım sandıkları ile Ordu Yardımlaşma Kurumu ve Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı idaresi Başkanlığı olarak belirlenmiştir.
Örneğin, K.V.K.'nun 8/11. maddesinde sözü edilen vakıflardan Türk Kara Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfının bir anonim şirketin sermayesine %20 hisse ile ortak olduğu, anonim şirketin 1986 yılında kurumlar vergisinden müstesna fakat gelir vergisi tevkifatına konu olan 100 milyon lira gelir sağladığı var sayılsın..
Kurumlar vergisinden istisna edilmiş gelir üzerinden ortak vakıf için sermayeye iştirak nispetinde hesaplanan 20 milyon kar payı gelir vergisine tabi tutulmayacaktır.
örnekteki anonim şirkete 8. maddenin 16 numaralı bendinde sözü edilen kuruluşlardan birinin (örneğin Sosyal Sigorta Kurumunun) aynı oranda iştirak etmesi halinde ise uygulama değişmeyecektir. 8/16 da öngörülen «Kurumlar Vergisinden istisna edilen kar payının yansı» şeklindeki düzenlemeye koşul olarak sözü edilen bentte sayılan kuruluşlardan biri için hesaplanan 20 milyon kar payının ancak yansının gelir vergisi kesintisi dışında bırakılabileceği akla gelmekte ise de, 94/8 deki konuya ilişkin düzenlemede benzer bir kısıtlama öngörülmediğinden bu tür kazanç ve iratlardan ortak Sosyal Sigortalar Kurumuna isabet eden kar payının da tamamı gelir vergisi kesintisi dışında bırakılacaktır.
— Bendin devam eden hükmünde; «dağıtılsın dağıtılmasın kurumlar vergisine tabi kurumların K.V.K.'nun 8. maddesinin 2, 3,11 ve 16 numaralı bentleri dışında kalan kurumlar vergisinden muaf veya müstesna kazanç ve iratlarından» gelir vergisi kesintisi yapılması öngörülmüştür. Başka bir anlatımla, kurumlar vergisine tabi kurumların 8. maddenin 2, 3, 11 ve 16 numaralı bentlerinde kurumlar vergisinden istisna edilen kazanç ve iratları gelir vergisi kesintisi dışında bırakılmıştır.
Sözü edilen 8. maddenin;
— 2 numaralı bendinde, istihlak, istihsal ve kredi kooperatiflerinin ortakları için hesapladıkları risturnlar,
— 3 numaralı bendinde, dar mükellef kurumların döviz olarak getirdikleri yurt dışı kazançları,
— 11 numaralı bendinde, gelirlerinin tamamım T. Silahlı Kuvvetlerini güçlendirmeye tahsis eden Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara, sermayeye iştirak nispetinde ödenecek kar payları,
— 16 numaralı bendinde ise, TC. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur gibi Kanunla kurulan emekli yardım sandıkları ile Ordu Yardımlaşma Kurumu ve Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı idaresi ...