Çene, ağzın bölgesinde bulunan, omurgalı canlılarda çiğneme faaliyetini sağlayan kemiklerden oluşan donatımının adıdır.
Çene yapısını oluşturan iki parçadan meydana gelen üst çene Latince adı maxilla ve kafatasına Latince adı cranium olan yapılarla bağlıdır; altçene de Latince adı mandibula kulağın hemen yanındaki çene eklemi Latince adı articulatio temporomandibulare sayesinde kafatasına tutunmuş halde bulunur.
Çene eklemi vücudumuzda bulunan çift taraflı olarak çalışan tek eklemdir. Memeli canlılarda alt çene hem aşağıya yukarıya doğru hem de iki yana bağlı olarak hareket eder. Çeneyi kaplayan kasların güçlü olmasıyla birlikte, açıcı kaslar ise hem az sayıda olup hem de fazlasıyla zayıftırlar. İnsanda ve hayvanların genel anlamda birçoğunda çenenin açılmasında yer çekimi yardımcı olacaktır. Bazı yılan türlerinde, büyük avlar yutulmaya çalışılırken, alt çene yerinden ayrılıp aşağı inebilir.
- Ağzımı açtığımız sırasında veya çiğneme yaptığımız zaman zorluk çekilmesinde ya da ağrı duyulmasında
- Kulak, yanak ve şakaklarda ağrı hissinin oluşması
- Kulak çınlaması
- Baş ve boyunda görülen ağrılar
- Anormal bir şekilde meydana gelen eklem sesleri (Tıkırtı gibi)
- Çenenin yerinden çıkması
- Çenenin kilitlenmesi
- Çenelerde meydana gelen devamlı bir gerginlik hali ve yorgunluk hissi
- Isırmada gözlemlenen bir değişikliğin meydana gelmesi
- Yüzde şişliğin görülmesi, asimetri v. B.
Yukarıdaki saymış olduğumuz şikayetlerin varlığı sizin çene ekleminde gözlemlenen hastalıklarının bir göstergesi olabilir. Bu şikayetlerin özünde genetik faktörler ya da darbelere maruz kalma gibi travmatik etkiler, diş sıkma ya da gıcırdatma gibi olumsuz alışkanlıklar, çenelerin birbirleri arasındaki ilişkideki bozukluklar, stres görülmesi gibi psikososyal etkenler veya dejenerasyonun oluşması, hormonlar, iltihap ya da neoplazi kökenli patolojik etkenler yer alır.
Dikkatli yapılan bir radyolojik ve klinik muayene ile çenenin ekleminden kaynaklanan rahatsızlığının doğru bir tanısı konulabilir ve buna amaca yönelik bir tedavisi planlanabilir.
Tedavi süre içerisinde hastaya düşen temel görev ise çeneyi yoracak herhangi bir ters hareket, aşırı manevralardan kaçınmak ile stres etkenini gerekirse psikolojik danışma desteği ile ortadan kaldırmaktır.
Çene eklemi rahatsızlıklarında; çeşitli tedavi yöntemi bulunduğu gibi, bunların arasından en dikkat edilmesi gereken ilk öncelik hastanın Uzman doktoru tarafından doğru ve yeterli bir şekilde haberdar edilmesidir. Çene eklemini doğru bir şekilde kullanmayı bilmek, çoğu muhtelif hastalıkların önüne geçmemizi sağlar veya en azından tedavisini kolaylaştırır. Bu amaçla bu hastalıklarda, Uzman hekimin ve hastanın üzerine düşeni layıkıyla yapması, yapılan tedavinin büyük bir oranda başarılı olması sonucunu da doğurur.
Çene Egzersizleri
Eklem ve kas gevşetme, dilinizi ağız içinizin tavanında yapabildiğiniz kadar geriye koymaya çalışın. Ağzınızı yavaş bir şekilde dilinizin ağzınızın tavanında olmuş durumda iken açın. Günde iki defa 20-30 kez tekrarlayınız.
İzometrik yana kaydırma yapmak, iki parmağınızı çenenizin yanına koyunuz. Çenenizi parmaklarınıza doğru bastırınız. 15 saniye bu şekilde kalmaya çalışın ve sonra hemen gevşeyiniz. Her iki tarafı da günde 4 defa yaklaşık olarak 15 kez yapınız.
İzometrik öne çıkarma yapmak, 2-3 parmağınızı çenenizin önüne koyun. Sonra çenenizi öne doğru çıkarın. 15 saniye tutunuz, sonra da tekrar gevşeyiniz. Günde 2 defa bu egzersizi 10 kez tekrarlayınız.
İzometrik açma, yumruğunuzu çenenizin altına doğru koyunuz. Çenenizi açmaya zorlayınız. 10 saniyeye yakın tutunuz. Bu egzersizi ise bir gün içinde yaklaşık olarak 3 defa ve 10 kez tekrarlayarak yapınız.