1 ULUSLARARASI OTOMOBİL SPORLARI FEDERASYONU NUN (FIA ) OLYMPIA SINIFI GÜNEŞ ARABALARI İÇİN KOYDUĞU TEKNİK KURALLAR MADDE 1 ÖNSÖZ Olympia Sınıfı teknik kuralları, sürdürülebilir ulaşıma yönelik araştırmaların özendirilmesi için bir çerçeve oluşturmaktadır. Olympia Sınıfı için konulan yeni teknik kurallar, tarihinden başlayarak gelecekteki tüm güneş arabası tipleri için geçerli olacaktır. Yeni teknolojilerin sağladığı olanaklar sayesinde takımların büyük çoğunluğunun mevcut güneş arabalarının hızlarını önemli ölçüde artırmalarına karşılık araçların güvenliklerinde kayda değer bir iyileşmenin olmaması, güneş arabaları için yeni kuralları acil bir gereksinim haline getirmiş bulunuyor. Yeni güneş arabaları kurallarını gerekli kılan bir başka neden de, belli başlı güneş araba yarışlarında uygulanan teknik kurallar arasındaki büyük farklılıklar. A yarışı için konan teknik kurallara göre imal edilen bir araba, üzerinde radikal değişiklikler yapılmadıkça B yarışı na katılamıyor. Ancak pek az takım güneş arabalarını bir sonraki yarışa katılabilecek değişimleri yapabilecek zaman ve paraya sahip olabiliyor. Bu durumun sonucu olarak da organizasyonlarda yeterli katılım sağlanamıyor. Olympia Sınıfı güneş arabalarının temel teknik özellikleri, önde gelen güneş araba yarış organizatörleri ve organizasyonları (World Solar Challenge, Suzuka Solar Car Race, Phaeton Event, FIA ve ISF) tarafında kabul edildiğinden, gelecekte yarışçılar kendi güneş arabalarında önemli değişiklikler yapmadan bu yarışlara katılabilme olanağına kavuşacaklar. Ortaya çıkmaya başlayan bir başka sorun da mevcut güneş arabalarının biçimleri. Bu biçim halk tarafından pratik olarak kullanıma uygun değil. Böyle olunca da sonuç, halkın, sponsorların ve medyanın güneş arabaları yarışlarına ilgisizliği biçiminde kendini gösteriyor. Bu nedenle Olympia Sınıfı kuralları, sıradan otomobillerin biçim, tasarım ve görünümleriyle daha çok örtüşen güvenli güneş arabalarının geliştirilmesini hedefliyor. MADDE 2 TANIMLAR 2.1. Güneş enerjili araç Bir güneş arabası, bir suspapansiyon sistemine, bir güvenlik yapısına, bir pilot kabinine (kokpit), kaporta elemanlarına sahip, tavanlı ya da tavansız, yerle temas halinde olan ve öndeki ikisi aracı yönlendiren dört tekerleği olan bir kara taşıtıdır. Güneş arabası hareket gücünü, bir tahrik bataryası aracılığıyla doğrudan araç üzerindeki güneş üretecinden (jeneratör) alır Şasi
2 Şasi, kendi yapısal parçaları da dahil olmak üzere, üzerine mekanik birimler ve kaportanın monte edileceği aracın genel iskeletidir. Şasi, aracın tam olarak askılanmış tüm parçalarını içerir Kaporta Dış kaporta: Hava akımının yaladığı, aracın askıdaki tüm parçaları. İç kaporta: Kokpit ve bagaj. Kaporta, tümüyle kapalı, tümüyle açık, ya da açılıp kapanabilir (convertible) türlerde olabilir Asgari Ağırlık Aracın asgari (minimum) ağırlığı (net ağırlık), içinde tahrik bataryaları, sürücü ve yük olmadan, yalnızca tüm zorunlu güvenlik araçları ve aygıtlarıyla birlikte boş ağırlığıdır Maksimum Brüt Araç Ağırlığı (Maximum Gross Vehicle Weight GVW) GVW, üretici tarafından verilen Maksimum Tasarım Toplam Kütledir (MTM) (ISO 1176 ya göre M07); yani aracın üreticisi tarafından belirtilmiş, sürücü, yolcu ve yük dahil) toplam ağırlıktır Harekete Hazır Ağırlık Start noktasındaki aracın, bataryalar ve güvenlik ekipmanı dahil ağırlığıdır. başlaması için gerekli tüm ekipman dahil, sürücüsüz ağırlığıdır Boyutlar Aracın üstten göründüğü biçimde çevresi. Bu tanım, aracın katıldığı yarış başında start gridinde sahip olduğu çevre boyutlarını betimlemektedir Kokpit Sürücüyü ve yarış yönetmeliklerinin izin verdiği durumlarda yolcuları içine alan yapısal iç hacim Tekerlek ve lastikler Tekerlek, aracın hareketi ve/veya itkisi için kullanılan ve göbek, jant ve havalı lastikten oluşan parça olarak tanımlanmaktadır Tahrik Bataryası (Depolama Aküsü): Tahrik bataryası, güç döngüsüne enerji sağlamak üzere elektriksel olarak birbirine bağlı tüm güç kaynaklarından oluşur.
3 Güç kaynağı, Kapalı bir bölmede de tutulabilecek, akü modülleri ve bunları tutan çerçeve ya da tabladan oluşacak biçimde bir araya getirilmiş mekanik bir birimdir. Akü modülü, Tek bir hücre ya da elektriksel olarak bağlanmış ve mekanik olarak bir araya getirilmiş bir dizi hücreden oluşan bir birimdir. Hücre, pozitif ve negatif elektrodlardan ve elektrolitten oluşan, elektrokimyasal enerji depolama düzeneği. Bu düzeneğin nominal voltajı, elektrokimyasal bağlanma için gerekli nominal voltajdır. Tahrik bataryası tanımı, güneş jeneratörü ya da şarj ünitesince sağlanan elektrik enerjisini geçici olarak depolayan herhangi bir ekipman için kullanılır Tahrik bataryasının enerji kapasitesi C1 kapasitesi - 25 derece batarya sıcaklığında ve bataryanın en çok 1 saatte tümüyle boşalması koşulunda Ah cinsinden batarya kapasitesidir. C5 kapasitesi 25 derece batarya sıcaklığında ve bataryanın en çok 5 saatte tümüyle boşalması koşulunda Ah cinsinden batarya kapasitesidir. Enerji, volt cinsinden aracın tahrik bataryasının nominal voltajı ile Ah cinsinden C1 kapasitesinin çarpımıyla hesaplanır. Enerji kapasitesi kwh cinsinden açıklanmalıdır Yardımcı Akü Yardımcı akü, sinyal, aydınlatma ya da iletişim için kullanılan elektrik ekipmanına enerji sağlamak için kullanılan bir aküdür Yardımcı Devre Yardımcı devre (network), elektrik ekipmanının sinyal, aydınlatma ya da iletişim için kullanılan tüm parçalarından oluşur (Bkz: Ek 4) Güç Devresi Güç devresi (güç elektroniği) elektrik ekipmanının aracı hareket ettirmek için kullanılan tüm parçalarını kapsar Güç dağıtıcı Güç dağıtıcısı, güneş jeneratörü, tahrik bataryası ve güç elektroniği ekipmanıyla sürüş motorundan (ya da motorlarından) oluşan itki sistemi arasında enerji dağıtımında kullanılan devredir Güneş Hücresi
4 Bir güneş hücresi, Güneş ten gelen ışınımı elektrik enerjisine dönüştürmekte kullanılan bir fotovoltaik elemandır Güneş Modülü Bir modül, bir mekanik birim meydana getirmek üzere bir araya getirilen güneş hücrelerinden oluşur Güneş Jeneratörü Bir güneş jeneratörü, herhangi bir sayıda güneş hücresinden oluşan modüllerin birbirleriyle bağlanmış halidir Kondansatörler (Kapasitör) Bir kondansatör (elektrolitik kapasitör, süper kapasitör, ultra kapasitör ), elektrik enerjisini elektrik alanında depolayan bir aygıttır Aşırıakım kesiciler (sigortalar) Aşırıakım kesicisi, üzerinde bulunduğu devredeki elektrik akımını, bu akımın belli bir süre için tanımlanmış bir sınır değeri aşması halinde otomatik olarak kesen bir düzenektir Araç topraklama, şasi topraklama ve yer potansiyeli Araç (şasi) topraklaması, şasi ve güvenlik yapısı da dahil olmak üzere kaportanın tüm geçirgen bölümleri için elektri k referans potansiyelidir (yer potansiyeli) Sistem topraklama ve elektronik düzenek topraklaması Sistem (elektronik düzenekler) topraklaması, elektrik ekipmanının, yani güç devresinin toprak potansiyelidir. MADDE Kurallara uyum GENEL HÜKÜMLER Her katılımcı, aracının yarışın tümü süresince bu kurallarla tam olarak uyum içinde olduğunu denetmen ve gözetmenlere göstermekle yükümlüdür Asgari Ağırlık Tüm sıvı tankları (motor yağı, soğutma, fren, uygulanıyorsa ısıtma) üretici tarafından tanımlanan normal düzeylerinde olmalıdır. İstisnalar, boş olması gereken Ön cam ya da far yıkama su tankları, fren soğutma sistemi, kullanıldığı durumlarda su enjeksiyon tanklarıdır. Aracın teknik pasaportunda
5 (tanıtım belgesi) yer almayan ilave farlar, tartı öncesinde sökülmelidir. Araçların ağırlığı en az araç teknik pasaportunda yazılı ağırlık (net ağırlık) kadar olmalıdır. Araçların asgari ağırlığı 100 kg dır Maksimum Brüt Araç Ağırlığı Maksimum Brüt Araç Ağırlığı nda sınırlama yoktur Araç Boyutları Araçların boyutları, aşağıdaki değerleri aşamaz: Uzunluk: 4m Genişlik: 1.8m Yükseklik: 1.6m 3.5. Güneş Panelinin Büyüklüğü Güneş hücrelerinin toplam yüzey alanı (hücrenin dış sınırının alanı, aktif bölge alanı değil) için üst sınır 6 metrekaredir. Bir güneş panelinde en fazla üç farklı boyutta (güneş hücrelerinin dış kenar boyutları) hücre kullanılabilir. Eğer güneş panelinin oluşturulabilmesi için üçten daha fazla farklı boyutta hücre gerekiyorsa, katılımcı yarıştan en geç bir ay önce (kaza durumu hariç) yarışı düzenleyen kuruma bir dilekçe ile başvurmak zorundadır. Dilekçede güneş paneli için üçten daha fazla farklı boyutta hücre kullanılmasını gerektiren nedenler (kolay bulunabilirlik, hücre kusurları, kaza, bozulma vb.) belirtilmelidir. Güneş panelinin alanı, tek bir güneş hücresinin düz yüzey alanı (aktif alanı değil) ölçülerek, aynı tipteki hücrelerin sayısıyla çarpılarak bulunacaktır. Panelde birden fazla tipte güneş hücresinin bulunması durumunda, bu işlem her tip hücre için ayrı ayrı uygulanacaktır. Hesaplanan toplam hücre yüzey alanı, güneş panelinin toplam alanını verir. Paneli oluşturmak için kullanılan farklı hücrelerin herbirinin boyutlarının (aktif alan değil, dış boyutlar) doğruluğunu, imalatçı firma ya da uygulayan firmanın sağlayacağı belgelerle kanıtlamak, katılımcının yükümlülüğündedir Kapılar Kapalı Arabalar: Araçta, sürücünün yardım almadan girip çıkabileceği bir ya da daha fazla kapı bulunmalıdır. Kapıların her birinde dışarıdan açılıp kapanabilmesini sağlayan bir mandal olması zorunludur. Açık arabalar: Kapı bulunması isteğe bağlıdır.
6 3.7. Yerden Yükseklik Start ağırlığında (tanım için bkz: Madde 2.6) arabanın tabanı yerden en az 90 mm yüksekte olmalıdır. Aracın bir tarafındaki lastiklerin tümünün havası boşaltıldığında bile aracın hiç bir parçası yere değmemelidir. Bu test, düz bir yüzey üzerinde ve yarış koşullarında (sürücü aracın içindeyken) yapılacaktır Geri Gidiş Tüm araçlar, yaışa başladıklarında işler durumda bulunan ve sürücünün oturduğu yerden kullanabileceği bir geri gidiş düzeneğine sahip olmak zorundadırlar Şasi Şasi çerçevesi herşeyden önce aracı ayakta tutan eleman ve aynı zamanda teknik pasaportta yazılı parçaların bağlandığı bir iskele. Dolayısıyla şasi, güneş arabası hareket halindeyken oluşacak yükleri kaldırabilecek dayanıklıkta olmalıdır. Şasi, güneş arabasına hareket halindeyken oluışabilecek kuvvetler için gerekli sağlamlığı verir. Yolda oluşan kuvvetlerin şasi iskeletine aktarılması yalnızca tekerlekler aracılığıyla olur. Şasi çerçevesi, üretici tarafından üzerine tutturulacak bir kimlik plakasıyla tanımlanmalıdır. Kimlik plakasında üreticinin adı, seri numarası ve üretim tarihi bulunmalıdır. Plaka üzerindeki veriler, aracın teknik pasaportuna kaydedilmelidir Kaporta Kaporta tüm mekanik parçaları örtmelidir. Kaportanın tüm parçaları eksiksiz biçimde ve gerekli titizlikle yapılmış olmalıdır. Derme çatma parçalar ve geçici çözümlere izin verilmeyecektir. Açılır kapanır kanopili araçlar da, açık olmayan kaportalı araçlar için geçerli hükümlere aynen uyacaklardır Kokpit Kokpit, uzunyol sürüşlerinde bile sürücüyü yormayacak biçimde tasarlanmalıdır. Aracı sürmek için gereken ana ekipman, büyük vücut hareketlerini ya da emniyet kemerlerinin çözülmesini gerektirmeden kullanılabilecek biçimde tasarlanmalıdır. Kokpit, yeterli miktarda temiz hava girişini sağlamalıdır. Başkasından yardım alınmadan en çok 9 saniye içinde kokpite girmek ve kokpiti terk edebilmek mümkün olabilmelidir Tekerlek ve Lastikler Tekerleklerin tümü aynı boyutta olmalıdır. Lastik genişliği en az 2,25 inç (5,715 cm) olmalıdır. Piyasada güçlendirilmiş güneş arabası lastikleri bulunamadığı sürece scooter motosiklet lastikleri kullanılması kuvvetle önerilir. Eğer merkez kilidi sistemi kullanılıyorsa, tekerleklerin akslara takılmasında ters yönlere bükülebilen ikili pin, sustalı somun ya da daire klipler gibi güvenli bir kilit sistemi kullanılmalıdır.
7 3.13. Lamba ve Sinyaller Farlar Araç, aşağıdaki koşulları karşılayan 2 ya da 4 farla donatılmalıdır: 1) Far lambası en az 25W tungsten lamba parlaklığında olmalıdır. 2) Işığın rengi beyaz ve her far için aynı olmalıdır. 3) Aracın her iki yanında da aynı sayıda far olmalıdır. Simetrik biçimli ön kısma sahip araçlarda farlar da aracın ortas düzlemine göre simetrik pozisyonlarda yerleştirilmelidir. 4) Farın ışık demeti aracın gidiş istikametine dönük olmalı ve başka araçları ve trafiği rahatsız etmemelidir. 5) Far yuva ve bağlantıları, ışık demetinin titreşim, çarpma ya da başka dış kuvvetlerin etkisiyle doğru yönden kolayca sapmasını önleyecek yapıda olmalıdır. 6) Far, dış kenarıyla dış kenarıyla, aracın en dış noktası arasındaki mesafenin 400 mm yi aşmayacak biçimde yerleştirilmelidir Dönüş Sinyal Lambaları Her araçta, ikisi önde ve ikisi arkada olmak üzere, gündüz vakti önden ve arkadan 30 metre uzakta görülebilecek dört dönüş sinyal lambası bulunacaktır. Hem önde ve hem arkada sinyal lambaları arasındaki mesafe, aracın toplam genişliğinin en az %50 si kadar olacaktır. Sinyal lambalarının yanıp sönme frekansı, dakikada arasında olacaktır. Sinyal lambalarının kontrolleri, kokpitte normal pozisyonda oturan pilotun kolayca erişebileceği yerlerde olacaktır Kırmızı İkaz Lambası ve Fren Lambaları Kırmızı İkaz Lambaları (Kuyruk Lambaları) Her araçta, gün ışığında arkadan 15 metreden rahatlıkla görülebilecek iki kırmızı ikaz lambası (kuyruk lambası) bulunacaktır. İki lamba arasındaki mesafe, aracın toplam genişliğinin en az %50 si kadar olacaktır Fren Lambaları Her aracın arkasında, gün ışığında 30 metre uzaklıktan rahatlıkla görülebilecek iki fren lambası bulunacaktır. İki lamba arasındaki mesafe, aracın toplam genişliğinin en az %50 si kadar olacaktır. Ayrıca, kamusal yollarda yapılan bir yarışta tüm ışık donanımı ve farlar, yarışın yapıldığı ülkenin yasal düzenlemelerine ya da Uluslararası Yol Trafiği Sözleşmesi hükümlerine uygun olmalıdır. plan çizimi Araç TeknikPasaportu Yarışlara katılan tüm araçlar bir FIA araç teknik pasaportu bulundurmak zorundadır. Teknik pasaportta aracın ayrıntılı tarifinin yanısıra tanımlanabilmesi için gereken tüm veriler yer alacaktır. Teknik pasaportta aracın elektrik ekipmanındaki tüm güç devrelerini gösteren (A4, 21 X 29.7cm) bir elektrik donanım şeması bulunacaktır. Bu devre şeması güneş jeneratörünü, bataryaları, sigortaları,
8 devre kesicileri, güç anahtarlarını, kondansatörleri, motor sürücüsünü ve dağıtım kablolarını kapsamalıdır. Devre şemasındaki tüm parçalar ayrıntılı elektriksel özellikleriyle tanımlanmalıdır. Aracı üstten gösteren plan formunda ikinci bir çizimle de bu parçaların araç içindeki konumları gösterilecektir. Her iki çizim de araç teknik pasaportunun temel parçalarındandır. Araç teknik pasaportunda tahrik bataryasıyla ilgili olaylarda (ör: aşırı ısınma, yangın) uygulanacak bir plan (ör: kurtarma planı, afet planı) bulunacaktır. Plan, tahrik batarya kimyasına özel olacaktır. Araç teknik pasaportu, yarış öncesi inceleme sırasında yetkililere verilecektir. Aracın teknik pasaportunun ibraz edilmemesi halinde yarış yöneticisinin aracı yarıştan men etme yetkisi vardır. Bu teknik pasaport için gereken form ve varsa eklerini, ulusal federasyon yetkilisinden temin etmek, yarışmacının sorumluluğundadır. Yarışmacı ayrıca, araç teknik pasaportunda ve yukarıda sözü edilen çizimlerdeki verilerin doğruluğundan da sorumludur Bataryalar Tahrik Bataryası Tahrik Bataryası inceleme sırasında kontrol edilmeli ve mühürlenmelidir. Bataryanın tamamı ya da herhangi bir parçasının yarış sırasında değiştirilmesi, yarışın İlave Yönetmeliği tarafından izin verildiği takdirde, yarış resmi sorumlusu ve görevlilerin kararı ve gözetimi altında yapılabilir. Araç üzerindeki bütün ekipmanlar, özgün olarak kendi kuru pili, şarj edilebilir pili ya da kendi güneş panelleri bulunacak şekilde üretilmemişlerse, gücünü aracın Tahrik Bataryasından almalıdır (iletişim ekipmanları dahil). Tahrik Bataryasının azami ağırlığı TABLO 1 de, izin verilen pillerin kimyasal yapısına göre ağırlıkperformans listesi şeklinde verilmiştir. Bu ağırlık, tek bir batarya hücresi veya modülünün (üreticiden bu şekilde satın alınmışsa) ağırlığının pil ya da modül sayısıyla çarpılması sonucu elde edilir ve pilleri birleştirmek için kullanılan tel, kablo, sigorta ve kontrol üniteleri gibi parçaların ağırlığı dahil değildir. Pilin ya da modülün kendisinde yapılacak değişikliklere izin verilmez. Kurşun asit piller için sadece sübapla düzenlenmiş (valve-regulated) (jel tipi) pillere izin verilir. Lityum iyon (lityum polimer) piller için, üretici tarafından modüle veya pile eklenmiş emniyet ve izleme ekipmanının değiştirilmesi ya da çıkarılması kesinlikle yasaktır. Lityum iyon (lityum polimer) piller için, her pil için özel olarak eklenmiş voltaj izleme ve aşırı yükleme - düşük voltaj koruyucu sistemlere sahip piller kabul edilir. Pillerin batarya paketine eklenmesi, gerekli teknolojiye sahip bir üretici tarafından yapılmalıdır. Paketlenmiş setin özelliklerini gösteren ve paketin güvenliğini garanti eden belgeler, ASN tarafından önceden kontrol edilmiş ve onaylanmış olmalıdır. FIA, periyodik olarak çeşitli kimyasal yapıdaki, yaklaşık 2,5 kwh (sprint yarışlar için) ve iki kere 2,5 kwh (dayanıklılık yarışları için) güçteki piller için ağırlık listesi yayınlar. Yarışın İlave Yönetmeliği, araçların kullandığı pil ağırlığının sprint ya da dayanıklılık yarışlarından hangisine göre ayarlanacağını belirtmelidir. Organizasyon sorumluları, pil türlerine göre araçları gruplama veya birkaç türden pil çeşidini kabul etme serbestliğine sahiptir.
9 TABLO 1: Tahrik Bataryası Azami Ağırlığı Pil Türü Sprint Yarışı İçin Azami Ağırlık (kg) Dayanıklılık Yarışı İçin Azami Ağırlık (kg) Kurşun-Asit (Pb-Acid) 62,5 2 x 62,5 Nikel-Metal-Hidrit (Ni-MH) 35 2 x 35 Lityum-İyon (Li-İon) 15 2 x 15 Lityum-Metal-Polimer 15 2 x 15 Bu listeye yapılacak eklentiler, yarıştan 3 ay önce, pilin kimyasal yapısının tüm detayları verilerek FIA ya bildirilmelidir Yardımcı Batarya Yarış boyunca yardımcı devreyi besleyecek olan yardımcı batarya, aydınlatma ekipmanı için 48 Volt un altında olmalıdır. Yardımcı batarya araca bağlandıktan sonra yalnızca Tahrik Bataryası veya güneş panelleri tarafından şarj edilebilir. Yardımcı batarya, Tahrik Bataryasını şarj etmek için hiçbir zaman kullanılamaz. Diğer bütün donanım için, voltaj, ışıklandırma ekipmanına uygun olmalıdır. Aracın Tahrik Bataryasının şarjı yarım ya da tam olarak bitmişse dahi, bu kurala uygun olmalıdır. Radyo, telsiz, saat, hesap makinesi ve bunun gibi kendi piline sahip cihazlar yukarıdaki tanıma dahil değildir Güneş Gözesi Her türlü güneş gözesi kullanılabilir Güneş jeneratörü Yarış sırasında, güneş jeneratörünün boyutları değiştirilemez. Arıza anında, jeneratörün her bir parçası inceleme görevlisi gözetiminde değiştirilebilir. Güneş jeneratörü, araca sağlam bir şekilde ve yarış sırasında konumu, araca göre değişmeyecek biçimde monte edilmelidir. Araç dururken, bataryaları şarj etmek amacıyla, güneş jeneratörünün pozisyonu değiştirilebilir ya da araç krikoyla kaldırılabilir. Bu durumda kısım 3.4.de sözü edilen azami boyutlara uyulması zorunlu değildir Güç Yolu (Power Bus) Güç yoluna bağlı kondansatörlerin voltajı, güç kaynakları (Tahrik Bataryası, güneş jeneratörü ve şarj ünitesi) devreden herhangi bir şekilde ayrıldıktan sonra 5 saniye içinde 65 Volt un altına düşmelidir Tahrik Bataryasının Şarj Edilmesi Aracın Tahrik Bataryası, yalnızca organizasyon sorumlularının belirlediği yer ve zamanlarda şarj edilebilir Enerjinin Geri Kazanımı
10 Aracın kinetik enerjisinin bir kısmının geri kazanımına izin verilir. Fakat yarıştan önce kinetik enerji depolanması ve yarış sırasında bunun geri kazanılmasına izin verilmez Dış Enerji Kaynaklarının Kullanımı Aracın performansını arttırmaya yönelik olarak, araca monte olmayan bir güç kaynağı herhangi bir yolla kullanılamaz. Soğutma sistemleri, sadece aracın Tahrik Bataryasıyla çalıştırılabilir. MADDE 5 GÜVENLİK DONANIMI 5.1. Genel Güvenlik Tehlikeli İmalat Güneş arabalarının yarışla katılmalarına, ancak güvenlik standartlarını karşıladıkları ve bu teknik kurallara uydukları taktirde izin verilebilir. Araçların tasarım ve bakımları, kurallara uyacak ve sürücüsü ile öteki katılımcılara tehlike oluşturmayacak biçimde yapılmalıdır. Yarış yöneticileri tarafından tehlikeli bulunan her araç, yarışma dışı bırakılabilir Kimyasal Acil Durum Planı T akımlar, kullanılan batarya kimyasıyla uyumlu ve hücrelerin, bataryaların ve parçalarının kullanılması ve kullanım dışı bırakılmasıyla ilgili niyet beyanlarını da içeren bir kimyasal acil durum planı sunmak zorundadırlar. Bu plan, takımca kullanılan tüm yardımcı ekipmanda ve yarışacak araçtaki hücreleri de kapsamalıdır Yangın Söndürücü, Yangın Söndürme Sistemi Tüm güneş arabaları, ABC yangını söndürmek için en az 1kg ağırlığında, elle kullanılan, toz püsküren yangın söndürücüyle donatılmalıdır. Söndürücü, en az 8 bar, en çok 13.5 bar basınca sahip olmalıdır. Her yangın tüpümde aşağıdaki bilgiler açıkça okunabilmelidir: Kapasite, söndürücü malzemeninin tipi, söndürücünün ağırlığı ya da hacmi, söndürücünün kontrol zamanı. Tüp içindeki söndürücü malzemenin kontrolü, tüpün doldurulmasından, ya da son kontrolden sonra iki yıl geçmeden yapılmış olmalıdır. Tüm söndürücüler yeterli bir biçimde korunmalıdır. Kelepçeleri, 25 g ölçeğinde bir hız kaybına dayanabilmelidir. Tüpü hızla bırakan, metal kelepçeli en az iki metal sabitleme pabucu kabul edilecektir. Söndürücüler, sürücü ve yolcunun kolayca erişebileceği bir yerde bulundurulmalıdır Emniyet Kemerleri Kemerler En az dört sabitleme noktalı emniyet kemerleri zorunludur. İki kemer omuzlara, bir kemer de dizüstüne takılacaktır. Araç kabuğu üzerindeki sabiteleme noktası sayısı, dizüstü kemer için iki adet, omuz kemerleri için de iki ya da koltuğa göre simetrik olmak üzere bir adet olacaktır.
11 Bu kemerler FIA tarafından tanımlanacak ve 8853/98 ya da 8854/98 No.lu FIA standartlarına uygun olacaktır Kemerlerin Montajı Kemerlerin koltuğa ya da koltuk desteklerine sabitlenmesi yasaktır. Sabitleme noktaları için önerilen yer geometrisi, aşağıdaki, FIA Ek J belgesinden alınmış No.lu çizimde gösterilmiştir. Düşey doğrultuda omuz kemerleri geriye sabitlenmeli ve koltuk arkalığının üst kenarından 45 dereceden daha fazla bir yatay açı yapmamalıdır. Aslında bu açının 10 dereceyi aşmaması önerilir. Sabitleme noktalarının, koltuğun dikey eksenine göre açıları en fazla 20 derece dışa ya da içe dönük olabilir. Koltuğun FIA standartlarına tam olarak uymaması durumunda, yatay düzlemle daha yüksek bir açı yapan sabitleme noktaları kullanılmamalıdır. Dört noktalı bir sabitleme düzeneğinde, omuz kemerleri koltuğun ortay eksenine simetrik olarak çapraz biçimde yapılmalıdır. Bir kafalık bulunmayan ya da kolltuğun uzantısı olan bir kafalık bulunan (koltuğun arkasıyla kafalık arasında bir açıklık olmayan) bir güvenlik kasnağı düzeneği kurulmamalıdır. Dizüstü ve kasık kemerleri, koltuk tabanının yanlarından değil, içinden geçmeli, dolayısıyla basen bölgesini mümkün olan en geniş alanda sararak koltuğa sabitleyebilmelidir. Dizüstü kemerleri, leğen kemiğinin üst noktalarıyla, üst bacak arasını sıkı biçimde sarmalıdır. Bu kemerler hiçbir surette karın bölgesine bağlanmamalıdır. Kemerlerin, sivri noktalara sürünüp zedelenmemesine özen gösterilmelidir. Omuz kemerleri için sabitleme noktaları kabuk ya da şasi üzerine, arka tekerleklerin ortay hattına olabildiğince yakın yerlere yerleştirilmelidir. Omuz kemerleri bir halka ile güvenlik kafesine ya da bir takviye çubuğuna tutturulabilir ; ya da rollbarın arka desteklerine kaymnatılmış bir takviyeye sabitlenebilir ya da yaslanabilir. Bu durumda, çapraz bir takviyenin kullanılması, aşağıdaki koşullara bağlıdır: - Çapraz takviye, rollbar için zorunlu tutulan aynı çelik tüpten yapılmış olacaktır. (Bkz: Madde ).Bu takviyenin yüksekliği öyle ayarlanacaktır ki, omuz kemerleri arkadan koltuk sırtının tepesinden geçen bir doğruya aşağıya doğru 10 ila 45 derece açı yapacaktır. 10 derecelik bir açı önerilir. - Kemerler, halka ya da vidalarla tutturulur. Eğer vida kullanılacaksa, her tutturma noktası için bir destek (insert) kaynatılır (bkz: FIA Ek J den alınmış çizim ve ). Bu destekler takviye borusunun içine yerleştirilecek ve kemerler bunlara M ya da 7/16UNF tanımlı cıvatalarla tutturulacaktır. - Her tutturma noktası, 1470 dan, ya da kasık kemerleri için 720 dan yüke dayanacak güçte olmalıdır. İki kemer için bir tutturma noktası kullanılması durumunda dayanılacack yük, her iki kemer için sözkonusu yüklerin toplamı olacaktır.
12 - Oluşturulan her yeni tutturma noktası için, en az 40 santimetrekare yüzey alanına sahip ve en az 3mm kalınlığında bir çelik takviye levhası kullanılacaktır. Şasi ya da tek gövdeye (monocoque) sabitlemede izlenecek yollar: 1) Genel sabitleme sistemi. Bkz. Ek J den alınmış No.lu çizim. 2) Omuz kayışları sabitlenmesi. Bkz: Ek J den alınmış No.lu çizim. 3) Kasık kemeri sabitlenmesi. Bkz: Ek J2den alınmış No.lu çizim Kullanım Bir emniyet kemeri takımı, tanımlandığı konfigürasyonda kullanılacaktır. Üzerinde değişiklik yapılamayacak, herhangi bir parçası çıkarılmayacak ve yapımcısının talimatı doğrultusunda kullanılacaktır. Emniyet kemerlerinin etkinlik ve ömürleri doğrudan montaj, kullanılış ve bakım biçimlerine bağlıdır. Her ciddi çarpışmadan sonra ve örgüleri kimyasalların ya da güneş ışığının etkisiyle kesilkdiğinde, örselendiğinde ya da zayıfladığında emniyet kemerleri değiştirilmelidir. Metal parçaları ve tokaları eğildiğinde, deforme olduğunda ya da paslandığında da kemer takımını değiştirmek gerekir. Aranan mükemmellikte çalışmayan emniyet kemer takımı da değiştirilmelidir.
13 Üstteki iki şekil: No Sabitleme noktalarının yerleri. Alttaki iki şekil: No Genel sabitleme sistemi.
14 Sol üstteki şekil: No Omuz kayışı sabitlenmesi. Sağ üstteki şekil: No Kasık kemerinin sabitlenmesi. Sol alttaki şekil: No Emniyet kemer takımı için sabitleme delikleri. Sağ alttakiki şekil: No Kemerin vidayla sabitlenmesi için kaynaklanan ek (insert) Dikiz Aynaları Güneş arabasında etkili bir geri görüş olanağı sağlamak üzere, herbiri aracın bir tarafında olmak üzere iki dikiz aynası bulunmalıdır. Her ayna en az 100 santimetrekare alana sahip olmalıdır.
15 Koltuklar Araçlarda, FIA nın onayladığı koltukların bulunması zorunludur. Ayrıca, koltuk öyle yerleştirilmelidir ki, Ek 1 de tanımlanan koltuk sırtının açısı, Ek 1 e göre ölçüldüğünde 27 dereceden az olmalıdır Çekme Halkaları Tüm araçlar, gerek önden, gerekse arkadan çekilebilmelerine olanak sağlayacak düzeneklerle donatılmalıdır. Rollbardan kaldırılabilen ya da çekilebilen araçlarda rollbar, çekme halkaları yerine kullanılabilir. Sabitleme tabanı ile birlikte çekme halkaları, aracın hareket etmesine ve çekilmesine izin verecek güçte olmalıdır. Çekme halkaları, aşağıdaki koşulları yerine getirmelidir: 1) Ateşe dayanıklı olmalıdır. 2) Asgari iç çap: 50 mm. 3) İç çapın kenarları yuvarlatılmış olmalıdır. 4) Levha tipi için sabitleme tabanı dahil asgari kesit alanı: 100 mm2 5) Yuvarlak çelik tipi için asgari çap: 10mm. 6) Çekme halkaları, sarı, turuncu ya da kırmızıya boyanmalıdır Güvenlik Yapısı Güvenlik yapısı, bir ana rollbar, bir ön rollbar, bağlayıcı elemanları, ön destekler, arka destekler ve sabitleme noktalarından oluşur (Örnekler için Ek 2 deki çizimlere bakınız) Genel Özellikler Güvenlik yapısı, doğru yerleştirildiğinde gövde-kabuk deformasyonunu büyük ölçüde azaltarak araç içindekilerin yaralanma riskini azaltacak biçimde tasarlanmalı ve yapılmalıdır. Güvenlik kafesi için gerekli özellikler, araca uyacak biçimde tasarlanmış sağlam bir yapım, yeterli sayıda sabitleme ve kaportayla sıkı bir bağlantıdır. Rollbarlar çelikten ya da kompozit malzemeden yapılı olmalıdır. (Aluminyum ve titanyum kullanılamaz). Kompozit malzemeye, ancak rollbar araç gövdesiyle birlikte yapıldığında ve gövdenin bir bölümünün ön ve ana rollbar görevi görmesi halinde izin verilebilir. Gerekli direnci sağlamak, yarışmacının sorumluluğundadır. Güvenlik yapısının hiçbir parçası, sürücünün giriş çıkışını engellememeli ve sürücü için ayrılan mekanı işgal etmemelidir. Borularda sıvı bulundurulmamalıdır Teknik Özellikler Tüm araçların güvenlik yapıları, bir çarpışma ya da takla halinde sürücülerin yaralanmasını ve kokpitin ciddi biçimde deforme olmasını önlemek üzere, özellikleri aşağıda sıralanan bir ön ve bir de ana rollbar ile donatılmalıdır. Çelik bir rollbar için istenen özellikler, aşağıdaki (1)-(3) maddelerde sıralanmıştır (Örnek çizimler için EK 2 ye bakınız). Ancak, kompozit malzemeden yapılı rollbarlar (Ör: Reçine ile bağlanmış karbon fiber) en az çelik rollbarlar kadar yüke dayanmalıdır. (1) Ön ve ana rollbarlar taklaya karşı dirençli yapının temel bileşenlerini oluştururlar. Bunlar çelik borulardan yapılmalı ve aracın ana yapısına cıvatalanmalı ya da kaynaklanmalıdır. Kaportanın ön ve arka rollbar işlevini gördüğü araçlarda, ek rollbarlar zorunlu değildir. (2) Rollbarlar aşağıdaki boyutsal kıstaslara uymak zorundadır:
16 . Ön rollbarın tepesinden ana rollbarın tepesine uzatılan çizgi, araçta normal pozisyonda oturan sürücünün kaskının üzerinde olmalıdır.. Ön rollbarın tepesi, direksiyonun tepe noktasının üzerinde olmalıdır.. Araca önden bakıldığında, tekerlekler düz ve ileriyi gösteriyorken ön rollbar direksiyonu içine almalıdır.. Araca önden bakıldığında, ana rollbar sürücünün omuzlarını içeriye almalıdır. Eğer sürücünün omuzları kaporta içindeyse, ana rollbarın sürücünün kafasını içine alması yeterlidir. (3) Gerek ön, gerekse ana rollbar tek bir parça halinde, eklemsiz olarak çelik borulardan yapılmalıdır. Yapımları düzgün, dalgasız ve çatlaksız olmalıdır. Çeliğin kalitesine karar verirken, uzayabilme özelliğine ve kaynak tutuşuna dikkat edilmelidir. Güvenlik yapısı imalatçıları, asgari değerleri aşağıda verilen yüklere dayanabilirliğini belgelemek koşuluyla, boruların boyutları, sabitleme düzenekleri, kompozit malzemenin tasarımı ve boyutları bakımından değişik bir rollbarı, Ulusal Yarış Yetkilisinin (ASN) onayına sunabilir. 3.3kN yanal 12.3kN ön ve arka 16.3kN dikey Yarışçı, yarış denetmenlerine, yetkili bir profesyonel mühendis tarafından imzalanmış ASN onaylı bir belge ya da formu sunmalıdır. Formun yanı sıra sözkonusu rollbarın bir fotoğrafı ya da çizimi ile, bu rollbarın yukarıdaki kuvvetlere dayanabileceği beyanı da sunulmalıdır. Rollbarlar üzerinde değişiklik yapılmamalıdır Güvenlik Yapısının Yükle Denenmesi Aracın temel güvenlik yapısı statik bir yük testine tabi tutulabilir. Yanal, düz ve dikey yönler için Madde de verilen değerlere eşit bir yük, 200 mm çaplı ve yüklenme eksenine dik konumlu sert ve düz bir levha aracılığıyla güvenlik yapısının üzerine uygulanmalıdır. Test sırasında güvenlik yapısı, altından yassı bir plaka ile desteklenen kurtulma hücresine (survival cell) sıkıca tutturulmalı ve yanlardan da desteklerle sabitlenmelidir. Ancak bu yan destekler, test edilen yapının direncini artıracak biçimde konmamalıdır. Yük altında deformasyon, yükleme ekseni üzerinde ölçüldüğünde 50 mm de az olmalıdır; Yapısal herhangi bir çöküş de, dikey doğrultuda rollbarın tepesinden 100 mm aşağısına kadar sınırlı kalmalıdır. Ayrıca, her araç imalatçısı, doğrusal bileşen geriye doğru tatbik edildiğinde, yanal bileşen de çapraz yönde tatbik edildiğinde güvenlik yapısının sözkonusu yüklere dayandığını açıkça gösteren detaylı hesapları sunmalıdır.
17 Rollbarların Montajı Rollbarların araca yerleştirilmesi konusunda yol gösterici açıklamalar için Bkz: EK 3: Rollbarların Takılışı Direksiyon Bir çarpışma halinde sürücülerin yaralanma olasılıklarını azaltmak ve sürücünün kaçışının engellenmemesi için sürüş sistemi daire biçimli bir direksiyonla kontrol edilmelidir. (Direksiyonun üst tarafının2/3 ü ve/veya alt tarafının 2/3 ü düz olabilir. Bkz: Aşağıdaki çizim. En sağdaki (üst ve alt) direksiyonlara İzin verilmez İvmelendirme Pedalı İtki motorunun sürüş gücü, bir kol ile değil, bir pedal (ivmelendirici) aracılığıyla kontrol edilmnelidir. Pedalın yüzeyi, sürücünün ayağının pedal üzerinden kaymasını önleyecek biçimde tasarlanmalıdır (kaymayı önleyen kaplama) Frenler Ana fren, bir fren pedalı ile işletilen bir hidrolik frenleme sistemidir. Pedal, her dört tekerdeki frenleri harekete geçirmelidir. Fren sıvısının akması ya da fren sisteminin herhangi başka bir arızası halinde pedalın en azından iki tekerleğe komuta edebilmesi için çift devreli bir frenleme sistemi zorunludur. Karbon fren disklerinin kullanımı yasaktır. Fren pedalının yüzeyi, sürücünün ayağının kaymasını önleyecek biçimde tasarlanmalıdır (kaymayı önleyen kaplama).
18 Negatif ivme (decelaration) değeri d, klasik otomobillerdeki değere (kuru yol yüzeyinde 9,81 m/ s2 = 1g) yaklaşmalıdır. 31 Aralık 2008 tarihine kadar asgari negatif ivme değeri 3,3776 m/s2 olarak belirlenmiştir. Ancak, güvenlik nedeniyle neghatif ivme değeri asgari 5.8 m/s2 olan daha gelişkin frenlerin kullanılması kuvvetle önerilir. Sabit oranda negatif ivmelenme d değerinde durma mesafesi s, s=v2/(2*d) olarak hesaplanır. Araç tipleri Negatif ivme (g) Negatif ivme (m/s2) Hız (km/h) Hız (m/s) Duruş mesafesi (m) tarihine kadar Olympia Sınıfı için asgari negatif ivme değeri dan itibaren Olympia Sınıfı için asgari negatif ivme değeri 0,344 3,376 0,591 5, , ,78 114,3 35 9,72 8, ,78 66, Ön Cam ve Diğer Camlar Tüm camlar, kırıldığında ciddi yaralanmalara yol açamayacak bir malzemeden yapılmalıdır. Sürücü görüşü için gerekli tüm camlar, açık, distorsiyonsuz bir görüş sağlamalı ve uzun süre kullanımdan sonra bile ışığın %70 ini geçirebilmelidir Kablolar, Borular ve Elektrik Ekipmanı F ren boruları, elektrik kabloları ve elektrik ekipmanı, araç dışına monte edilmeleri durumunda, taşlar, paslanma mekanik arıza gibi nedenlerle oluşacak hasar riskine, gövdenin içine monte edilmeleri durumunda da yangın riskine karşı korunmalıdır Yaralanma Riskini Azaltmak Parçaların araç içinde çıkıntı yapmasından kaçınılmalıdır. Sivri uçlar ve keskin kenarlara izin verilmeyeceğinden bunlar yeterli biçimde örtülmeli ya da yastıklanmalıdır. Güğneş panelini çevreleyen kaportada 30 mm den daha küçük yarıçaplı keskin kenarlar bulunmamalıdır. Güneş arabası kullanım halindeyken zincirler ve dişliler kapalı olmalı ve aracın iç parçalarıyla taşınır yükü hareket etmeyecek biçimde sabitlenmeli ya da bağlanmalıdır. Arac içindeki herkese yeterli hava akımı sağlanmalıdır.
19 Korna Tüm araçlara, 90dB(A) şiddetinde kesintisiz bir ses üretecek bir akustik korna takılmalıdır (Otomobil kornası) Elektrik Güvenliği Genel Elektrik Güvenliği Normal çalışma ya da önceden tahmin edilebilir bir arıza durumunda, kullanılan hiçbir ekipmanın herhangi bir koşul altında (yağmur gibi) sakatlık veya yaralamaya sebep olmayacağından emin olunması gerekir. Kişi ve objeleri korumak için kullanılan parçaların, koruma görevini yeterli bir süre boyunca yapabilmesi gerekir. Güneş arabalarının bütün parçaları, ulusal düşük voltaj standartlarına ve kontrol düzenlemelerine uygun olmak zorundadır. Ayrıca, IEC nin (International Electrotechnical Commision Uluslararası Elektroteknik Komisyonu), IEC görevlisi veya ulusal görevlinin belirttiği kurallara uyulmalıdır. Aracın hiçbir parçasında, toprak ve sistem topraklama değeri arasında 500 Volt dan fazla bir voltaj olamaz. Araçta iki nokta arasındaki en yüksek voltaj değeri 1000 Volt la sınırlıdır. Gövdenin bütün iletken kısımları, eş-potansiyel bağlamayı sağlamak için uygun kalınlıktaki tellerle birbirine bağlanmalıdır (bkz. EK 4 B ve EK 4 C). Sistem topraklama değeri ile şasenin herhangi bir yeri arasındaki voltaj değeri 50 Volt u geçemez. Herhangi bir devrede 50 Volt dan fazla voltajın olduğu durumlarda; devre, uygun yalıtkan yardımıyla yardımcı devreden ayrılır. Yüksek Voltaj uyarı levhası, devrenin koruyucu kapağının üzerinde veya yanında bulundurulur. Bu levha kenarları siyah çizgili, sarı bir üçgenin içinde yer alan siyah renkli bir yıldırım işaretinden oluşur ve üçgenin kenarları 12 cm den kısa olamaz. Kişileri elektrik şoklarından koruyan basit bir cihaz EK 4 B de sunulmuştur. Alt satırlarda anlatılacak olan cihazın (devre için bkz. EK 4 C) kullanılması zorunlu değildir ama önerilir. 5 ma lik arıza akım değeri hala tartışılmaktadır. Testlerden sonra kesinliğe kavuşturulacaktır. Kişileri elektrik şokundan korumak için, toprak ve sistem topraklama noktası arasındaki direnci sürekli ölçen ve bu noktalar arasında 100 kohm luk dirençte 5 ma dan fazla akım ( 500V / = 100 kohm) olması durumunda sisteme güden bütün elektriği kesen (önce sistem devre kesicisi ve ardından güneş panelleri devre kesicisi yoluyla) bir cihaz kullanılması tavsiye edilir. Güneş arabasının kaportasında oluşabilecek elektrostatik yükleri önlemek için, kaportayla sistem topraklama noktası arasına 1 MOhm luk bir direnç (1000 V, 1 W tipi) bağlanır Yüksek frekanslı sinyalleri kısa devre yapmak için, kaportayla sistem topraklama noktası arasına 100 nf lık bir kondansatör bağlanır. Bu önlem elektromanyetik karışıklığı da önler, çünkü iletken kaporta yüksek frekanslar için kalkan görevi görür. Fakat, 100 nf lik tek bir kondansatör yerine, 10 nf lık 10
20 adet kondansatör, aracın yüzeyine dağıtılacak şekilde kullanılmalıdır. Bu şekilde kondansatörleri bağlan tellerdeki indüktans azaltılır Bataryaların tutturulması Tahrik Bataryası kokpite yerleştirilmemelidir. Kısa devre ve sızıntıya karşı koruyucu bir bölmeyle tamamen çevrelenmiş olarak güvenli bir şekilde araç içine yerleştirilmelidir. Bu bölme akıntıya ve darbelere dayanıklı, yalıtkan bir maddeden yapılmış olmalıdır. Bataryalar ise gövdeye metal kıskaçlarla ve yere de yeterli güçteki somun ve cıvatalarla tutturulmalıdır. Bağlantılar, çarpışma anında bile gevşemeyecek biçimde yapılmalıdır. Aracın üreticisi bağlantının, kısım de sözü edilen değerlere dayanabileceğini ispat etmelidir. Bataryaları çevreleyen koruyucu bölmenin tasarımı iletken parçalarla bataryaların kutuplarının temas etmesini ve herhangi bir sıvının kokpite akmasını engelleyecek şekilde olmalıdır. Sağlam bir ayırıcı, bataryalarla kokpiti birbirinden ayırmalıdır. Aracın içinde yer alan her bir batarya yuvasının dışarıdan hava alabileceği bir hava girişi olmalıdır Genel Devre Kesici, Acil Durdurma Araçta, sürücünün veya araç dışından herhangi birinin kolayca kullanabileceği, bağımsız bir devre kesici elemanı olmalıdır ve bu eleman, gerektiğinde araçtaki bütün elektrik akımını durdurabilmelidir. Fakat, bu devre kesici eleman araca monte edilirken, merkezi elektrik devresinin sürücüye yakın konumlandırılmamasına özen gösterilmelidir. Devre kesiciyi harekete geçiren anahtar, en az 8 cm çapındaki sarı renkli bir daireyle belirtilmelidir. Kenarları en az 12 cm uzunluğundaki mavi üçgen içinde bulunan kırmızı bir yıldırım işareti, anahtarın yerini belirtmelidir. Kapalı araçlar için, dışarıdan erişilebilecek olan anahtar, sürücünün sağ tarafındaki kokpit camının hemen altında bulunmalıdır. Açık araçlar için, dış anahtar rollbar ın alt kısmında, sürücüye göre sol tarafta yer almalıdır Yüksek Akım Sigortası Sigortalar ve devre kesiciler (motor devre kesicisi hariç), yüksek akım sigortalarıdır. Ekstra hızlı ya da hızlı sigortaların kullanımı uygundur. İki kutup için de, yüksek akım sigortaları, Tahrik Bataryasına yakın yerleştirilmelidir. Yüksek akım sigortaları, genel devre kesicinin (Acil durdurma anahtarı) yerini tutmaz Elektrik Kabloları Kablolar, üzerlerinden geçecek akıma uygun e gerekli yalıtıma sahip olmalıdır. Araç içindeki bütün kablolar, çaplarına uygun olacak şekilde yüksek akım sigortalarıyla korunmalıdır Yalıtım Direnci Araç içinde bulunan bütün elektrikli ekipmanlarla, diğer parçalar ve gövde arasında belli büyüklüğün altında olmayacak şekilde bir yalıtım direnci olmalıdır. 300 Volt a kadar olan ekipmanla gövde arasında en az 250 KOhm,
ELEKTRO-SOLAR ve ALTERNATİF ENERJİ ARAÇLARI İÇİN TEKNİK KURALLAR FIA kurallarında bulunmamasına karşın, haksız avantajları önlemek üzere sürüm aküleriyle ilgili bazı sınırlamalar getirilmesi zorunluluğu
ELEKTRO-SOLAR ve ALTERNATIF ENERJI ARAÇLARI IÇIN TEKNĐK KURALLAR -2008 Aşağıdaki hükümler, Uluslararası Otomobil Sporları Federasyonu nun (FIA) Alternatif Enerjili Araçlar klasmanında 2008 yılı için geçerli
2009 FORMULA G YARIŞI TEKNİK KURALLAR 1. Araçlarda batarya grubu olarak, araç sinyalizasyonu ve motor tahriki için max 1 kwh enerji kapasitesine sahip batarya grubu kullanılabilecektir. İlgili kapasite
RELAYrack / Açık sistemler, network teknolojisi ve elektronik alanında sayısız uygulama için, uygun maliyetli ve montaj dostu çözümler sunar 19 standart cihazların montajı için tasarlanmıştır. Ekipmanlara
Organizasyon Hakkında Bilgiler: Pist Bilgileri: İzmir Yarış Pisti toplam 2186 m pist uzunluğu ve ortalama 12 m genişliği ile Türkiye'nin İstanbul Park'tan sonra ikinci en büyük otomobil sporları alanıdır.
GÜNEŞ ENERJİLİ ARAÇLAR İÇİN TEKNİK KURALLAR 2013 Güneş enerjili araçlar tahrik bataryası aracılığıyla gücünü araç üzerindeki bir veya daha fazla güneş enerjisi jeneratöründen sağlayan araçlardır. ARAÇLARIN
Doküman ULM-03-FR-04-035 Tadilatı Yapan Firmanın Adı Adresi Adı Soyadı MMO Sicil Yetkili Mühendisin SMM Büro Adı Büro Adresi ARAÇ BİLGİLERİ Marka Tip Ticari Adı Plaka Kategori/ Sınıf Araç Tanıtım Numarası
SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI KONU VE KAPSAM: Alçak gerilim dağıtım panoları, bina içinde kullanılan, zemine montajlı, serbest dikili tip olarak prefabrik standart fonksiyonel
BUZON BC SERİSİ DIŞ MEKAN YÜKSELTİLMİŞ DÖŞEME AYAKLARI 1 MALZEMELER 1.1 ANA ELEMANLAR Kullanılacak olan sistemin tüm parçaları UV ışınlarına, hava koşullarına, kimyasala ve çürümeye karşı dayanımlı, geri
ACİL DURUM ASANSÖRÜ ( İTFAİYE ASANSÖRÜ ) M. KEREM FETULLAHOĞLU MAKİNE MÜHENDİSİ Acil durum asansörü nedir? Acil durum asansörü; bir yapı içinde yangına müdahale ekiplerinin ve bunların kullandıkları ekipmanın
Öne monteli ekipmanın takılması Öne monteli ekipmanın takılması Bu belgede öne monteli ekipmanın takılması için bir çok çözüm yolu açıklar. Üstyapı ve opsiyonel donanım için daha fazla bilgi Sınırlamalar
SAĞLIK VE GÜVENLiK İŞARETLERİ GÜVENLİK VE SAĞLIK İŞARETLERİ Özel bir amaç, faaliyet veya durumu işaret eden - levha, - renk, - sesli ve/veya ışıklı sinyal, - sözlü iletişim ya da el kol işareti yoluyla
MAK-TES DOĞAL GAZ ISI SİSTEMLERİ HERMETİK BACA MONTAJ KILAVUZU Hermetik baca montajında yanmış gazın çıkmasını ve taze havanın içeriye alınmasını sağlayan ve rüzgâra karşı (kuşluk) emniyet koruyucusu bulunan
C TİPİ AYDINLATMA DİREĞİ TEKNİK ŞARTNAME 1. STANDARTLAR Bu şartname kapsamındaki dekoratif aydınlatma direkleri aşağıda verilen Türk Standartların yürürlükteki en son baskılarına göre imal ve test edilecektir.
2014 GÜNEŞ ENERJİLİ ARAÇLAR (FORMULA-G) İÇİN TEKNİK KURALLAR Güneş enerjili araçlar tahrik bataryası aracılığıyla gücünü araç üzerindeki bir veya daha fazla güneş enerjisi jeneratöründen sağlayan araçlardır.
ECE Direktifleri 48 uyarınca yasal hükümler Motorlu araçlar ve treylerler için 2 3 Aydınlatma talimatlarına genel bakış Bir aracı en iyi biçimde donatmak veya sonradan donanım eklemek için yasal hükümler
Y TİPİ AYDINLATMA DİREĞİ TEKNİK ŞARTNAME 1. STANDARTLAR Bu şartname kapsamındaki dekoratif aydınlatma direkleri aşağıda verilen Türk Standartların yürürlükteki en son baskılarına göre imal ve test edilecektir.
2010 HİDROMOBİL YARIŞLARI TEKNİK KURALLARI 1. Metal hidrür silindirlerinin çıkış hatlarının birleştiği noktada herhangi bir silindirde aşırı basınç oluşması durumunda gazın tahliyesini sağlayacak basınç
Egzoz sisteminde yapılan tüm değişiklikler sertifikayı etkiler. Daha fazla bilgi için bir Scania bayisiyle temasa geçin. Tüm motor tipleri ve egzoz sistemleri için genel sınırlamalar ÖNEMLİ! Aracın egzoz
Merkezi elektrik ünitesi hakkında genel bilgiler Merkezi elektrik ünitesi hakkında genel bilgiler Not: Üstyapıcılar birincil olarak üstyapı işlevlerini aracın elektrik sistemine bağlamak için üstyapı merkezi
mtse Serisi Network Kabinleri Teknoloji Özellikleri ve Fonksiyonları: ANSI/EIAR-310-D, DIN41491: Part1, IEC297-2, DIN41494: Dart7, GB/T3047-92, standartlarına, 19" uluslararası standartlara, metrik sistem
Güvenli Balya Makineleri İmalatında Gözönüne Alınacak Kriterler Mesut Gölbaşı UTEM Antalya İmalatçı Eğitimi Ezme veya ezilme Makaslama Kesme veya koparma Dolanma veya takılma Kapma veya yakalama Daha geniş
5.BÖLÜM ÇİZGİ İZLEYEN ROBOT Çizgi izleyen robot bu kitapta yer alan yapımı en kolay robottur. Robotlar hakkında temel bilgileri edinebilmek için çizgi izleyen robot uygulamasını yapmak yeterli olacaktır.
1200 mm yan fırça çalışma genişliği ile kompakt, modern ve esnek süpürücü elektrikli süpürge. Orta ölçekli alanlardan geniş alanlara ve bina dışı alanlara kadar profesyonel kullanım için. 1 2 3 4 1 2 Otomatik
İŞİNİZİ ZİRVEYE ÇIKARIN! İŞİNİZİ ZİRVEYE ÇIKARIN! DFSK Mini Maxi Güçlü Motor Mini Maxi'nin DK1506 motoru, Dual VVT teknolojisi ile orta, düşük ve yüksek devirlerde mükemmel bir tork çıkışı sağlayarak güçlü
SORU E H ÖNERİ 1. Apartmanın sokak numarası gece ve gündüz görülebilecek durumda mı? 2. Apartman dairelerinin numaraları var mı? 3. Apartmana giren kişiler için geçiş kontrolü var mı? 4. Apartman, site
yolcu tarafında, gösterge panelindeki eşya gözünün altında bulunur. Aşağıdaki şekilde açın: 1. Gösterge panelindeki eşya gözünün kapağını açın. Kapak yolcu koltuğunun ön kısmında yer alır. 2. Lastik döşemeyi
hakkında genel bilgiler hakkında genel bilgiler, bir aracın römork çekebilmesi için donatılmış olması gereken bir veya birden fazla parçanın hepsine birden verilen isimdir. Çekme biriminin amacı, aracın
MLC 420 TAŞINABİLİR REFERANS NOKTASI MANYETİK LİNEER CETVELLER ENTEGRE EDİLMİŞ TEMASSIZ RULMANLI SİSTEM 0,005 MM DEN BAŞLAYAN YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜK TAŞINABİLİR REFERANS NOKTASI TİTREŞİMLERE KARŞI YÜKSEK KORUMA
DONANIM BİLGİLERİ CRUZE HATCHBACK 2012 EMİSYON SINIFI ŞANZIMAN MAKSIMUM GÜÇ (PS) TORK YAKIT TIPI Sport AT Sport Plus AT Sürüş Konforu 60/40 Oranında Katlanabilir Arka Koltuklar 4 yönlü ayarlanır ön yolcu
Kayar Mesnetler 6Kayar Mesnet DestekleriKılavuzlu bir Desteğin bir Simotec Kiriş Kesiti 100 veya 120 den ya da 100 ila 120 mm arasında bir flanş genişliğine sahip başka bir çelik kirişten askıya alınması
EUROline duvar tipi Daha az U ihtiyacı olan network uygulamaları için doğru çözüm Modüler yapı Erişim kolaylığı Kolay kurulum ve montaj Hemen hemen tüm alanlarda kullanım Kablolama kurulumları için etkin
COK-0240K Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti, gerçek bir otomobildeki elektrik tesisatını incelemeye, oluşturulacak arızaları gözlemlemeye uygun yapıdadır. Tüm modüller
ALÇAK GERİLİM DAĞITIM PANOLARI TEKNİK ŞARTNEMESİ 1 GENEL 1.1 Alçak Gerilim elektrik panoları montaj edilecek yere uygun, çalışma şartlarına göre izolasyon seviyesi sağlanmış, kısa devre şartlarına elektriksel
Resmi Gazete Tarihi: 19.09.2014 Resmi Gazete Sayısı: 29124 AHŞAP VE ÖN MLI ÇELİK İLE ALÜMİNYUM ALAŞIMLI BİLEŞENLERDEN OLUŞAN NE DAİR TEBLİĞ Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı; yapılan işin niteliği
MLC 310 KOMPAKT SİSTEM MANYETİK LİNEER CETVELLER TEMASSIZ ÇALIŞMA 0,005 MM İLE 1 MM ARASI ÇÖZÜNÜRLÜK 20 METRE ÖLÇÜM MESAFESİ TİTREŞİMLERDEN ETKİLENMEYEN YATAKLAMA SİSTEMİ IP67 YÜKSEK KORUMA SINIFI YÜKSEK
BAZA AKSESUARLARI SABİT BAZA : 3,00 mm Galvaniz sac + RAL 7012 boya : Baza genişlik : 2 adet baza ve bağlantı parçaları. Baza derinlik : 2 adet baza ve bağlantı parçaları. Gerekli : Montajında M12 x 30
Broşür Modüler Yapı İskele Sistemi RINGSCAFF RINGSCAFF Modüler Yapı İskele Sistemi v2013/12tr Basit ve etkin, hızlı ve verimli 02 Basit ve etkili bir sistem, hızlı montaj ve sökme, daha dengeli, güvenli
OTOBÜS SÜRÜCÜSÜ KILAVUZU www.fogmaker.com Art. No. 8012-011 Edition 2.1 1 Genel açıklama Bu otobüs, motor bölmesi ve olası ayrı ısıtma alanları için tam otomatik bir yangın söndürme sistemi ile donatılmıştır.
Kabinin dışına takılmış değişik seçenekleri sipariş etmek mümkündür. Aşağıdaki bileşenler mevcuttur: Tavan rayı Portbagaj Tavan hava deflektörü Yan hava deflektörü Havalı korna Klima sistemi Not: Tavana
Hibrid araçlar ve hibrid sistemler hakkında genel bilgiler Hibrid araçlar ve hibrid sistemler hakkında genel bilgiler Scania'nın hibrid araçları içten yanmalı motor ve elektrikli motordan oluşan paralel
CARDLE ULTRA PROTECT GRUP I-II-III OTO KOLTUĞU (9 KULLANIM TALİMATLARI ÇOCUK KOLTUĞU LM213 GRUP I, II, III 9 İLA 36 KG ARASI ÇOCUKLAR İÇİN UYGUNDUR ÇOCUKLARINIZI GÜVENCE ALTINA ALIN 1. 2. 3. 4. -36 kg)
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fizik Bölümü Fizik II Dersi Birinci Ara Sınavı 9 Mart 20 Hazırlayan: Yamaç Pehlivan Başlama saati: :00 Bitiş Saati: 2:20 Toplam Süre: 80 Dakika Lütfen adınızı ve
TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ.. - 2015 İÇİNDEKİLER 1. GENEL 1.1. Konu ve Kapsam 1.2. Standartlar 1.3. Çalışma Koşulları
1 / 7 A. Genel Özellikler: 1. Laboratuvar kurulumunda gerçekleştirilecek tüm yapım işlemleri ihale üzerinde kalan firmaya ait olmalıdır. Laboratuvara yapılacak tezgah, alt dolap, raf sistemi, çekmecelerin
EK MI - 007 TAKSİMETRELER Ek 1'in ilgili gerekleri, bu Ek in özel gerekleri ve bu Ek te listelenen uygunluk değerlendirme yöntemleri taksimetrelere uygulanır. TANIMLAR Taksimetre Ölçü aletini oluşturmak
Yüksek Verimlilik ve Güçlü Performans Hidrolik pompa motoru Düşük hıza ayarlanabilen Motorlu hidrolik pompa çıkış gücü, yüksek performans ve uzun kullanım ömrü sağlar. Forkliftin operatör tarafından değiştirilebilen
2005-2007 Ford Focus Ön Fren Rotors Değiştirilmesi arka kampana frenli 2005-2007 Ford Focus modellerinde rotorları değiştirilmesi. Yazan: David Hodson GİRİŞ Bu kılavuzda adımlar biraz daha farklı frenler
Rapor No.: TR34000002-016701 Sayfa: 1 / 9 İkinci El Araç Ekspertizi 34-GU6398 Eksper / imza TÜV SÜD Bağımsız Araç Ekspertizleri Rapor No.: TR34000002-016701 Sayfa: 2 / 9 VF1LT1R06UC266395 Araç Bilgileri
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEMEL EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ne bağlı okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumlarında kullanılan temel donatım malzemelerinin sadece sağlık, güvenlik, kullanışlılık ve yaş grubunun
1. Genel GEPA BAR-24X2 24 V AKÜ REDRESÖR GRUBU GEPA BAR-24X2 Akü Redresör Grubu trafo merkezleri, fabrikalar, acil aydınlatma sistemleri ve 24V DC gerilime ihtiyaç duyulabilecek alanlarda kullanılmak üzere
EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri kullanarak elektrik alan çizgilerinin
ELEKTRİKLİ KOMPRESÖR KILAVUZU Desteklenen Cihazlar: EWXH-036-8 Bölüm 1 Giriş 1.1 Genel Bakış Kılavuz ELEKTRİKLİ KOMPRESÖRÜ tanıtır. Kompresörü kullanmadan once kılavuzu dikkatlice okuyunuz. Eğer sorunuz
GRUP-EX BPC BATTERY POWER CONNECTOR - KULLANICI KILAVUZU - Bu kılavuz GRUP ASM tarafından üretilen BPC Battery Power Connector hakkında güvenliğiniz için gerekli bilgileri ve kullanım talimatlarını içerir.
Polymer Electric Kanıtlanmış Güvenlik Basınca duyarlı halılar Basınca duyarlı halılar, tehlikeli bölgeleri korumak için kullanılan koruyucu ekipmanlardır. Sensör, kontrol elemanı ve çıkış sinyali anahtarlama
Rapor No.: TR34000002-012695 Sayfa: 1 / 8 İkinci El Araç Ekspertizi 34-NT7654 Eksper / imza TÜV SÜD Bağımsız Araç Ekspertizleri Rapor No.: TR34000002-012695 Sayfa: 2 / 8 WDD2120401B225863 Araç Bilgileri
ELEKTRİK 1. Bir orta gerilim (OG) dağıtım sisteminin trafodan itibaren yüke doğru olan kısmının (sekonder tarafının) yapısı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? ( A Sınıfı 02.07.2011) A)
Rapor No.: TR34000002-223513 Sayfa: 1 / 11 İkinci El Araç Ekspertizi 34-LH3449 Eksper / imza TÜV SÜD Bağımsız Araç Ekspertizleri Rapor No.: TR34000002-223513 Sayfa: 2 / 11 YV1FS84ABF1354445 Araç Bilgileri
TEKNİK ŞARTNAME ÇOCUK OYUN GRUBU OYUN GRUBU ELEMANLARI: kule 1 ad helezon kaydırak platformu 1 ad 7 basamaklı merdiven 1 ad çatı 1 ad 150 cm helezon kaydırak 1 ad 150 cm düz kaydırak 1 ad platform korkuluğu
GÜVENLĠK VE SAĞLIK ĠġARETLERĠ EĞĠTĠM NOTLARI YAYINLARI GÜVENLĠK VE SAĞLIK ĠġARETLERĠ Özel bir amaç, faaliyet veya durumu işaret eden levha, renk, sesli ve/veya ışıklı sinyal, sözlü iletişim ya da el kol
Sayfa: 1 / 7 İkinci El Araç Ekspertizi 34-NC7859 Eksper / imza TÜV SÜD Bağımsız Araç Ekspertizleri Sayfa: 2 / 7 VSSZZZ5FZFR150330 Araç Bilgileri Araç Sahibi Plaka Üretici Model Şase Numarası İlk Tescil
Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki
AKÜ TAKVİYE CİHAZLI POWER BANK 9000 Kullanım Kılavuzu 31889 Ürünü kullanmadan önce lütfen bu kullanma kılavuzunu okuyun. Bu uyarıya uymamak ciddi yaralanmalara neden olabilir. Taşınabilir Çok Fonksiyonlu
TARIM İLAÇLARI DEPOLAMA TARIM İLAÇLARI AMBARLARINDA YANGINA KARŞI KORUMA A. Teknik tedbirler B. Organize edilebilecek tedbirler C. Yangında alınacak tedbirler D. Yangın sonunda alınacak tedbirler Dr. Selami
ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİ Elektrik Tesisatı cins ve hacmine göre ehliyetli elektrikçiler tarafından tesis edilerek bakım ve işletmesi sağlanmalıdır. Bu hususta Elektrik
Broşürde yer alan görseller ile pazara sunulan araçlar arasında donanımsal ve görsel açıdan farklılıklar olabilir Broşürde yer alan görseller ile pazara sunulan araçlar arasında donanımsal ve görsel açıdan
Askılar, Raflar ve Konveyörler Tavsiyeler Askılar ve Raflar olabildiğince küçük olmalıdır. Askılar parçalardan toz partiküllerini uzaklaştırmamalıdır. Askılar parçalarla sürekli tekrarlanan temas halinde
Sökülebilen gövdeli kamyonlar hakkında genel bilgi Sökülebilen gövdeli kamyonlar hakkında genel bilgi Sökülebilen üstyapılı kamyonlar torsiyonel olarak esnek kabul edilir. Sökülebilen üstyapılı kamyonlar
MAK-204 Üretim Yöntemleri Vidalar-Vida Açma Đşlemi (8.Hafta) Kubilay Aslantaş Kullanım yerlerine göre vida Türleri Bağlama vidaları Hareket vidaları Kuvvet ileten vidaları Metrik vidalar Trapez vidalar
KULLANMA KILAVUZU ÜRÜN KODU : SB401 Dikkat! I.Tedbirler 1. Ürünü kullanmadan önce lütfen bu kullanma kılavuzunu dikkatlice okuyun ve ileride referans olması için saklayın. Kılavuzda verilen talimatlara
Rapor No.: TR34000002-223970 Sayfa: 1 / 11 İkinci El Araç Ekspertizi 34-KG4916 Eksper / imza TÜV SÜD Bağımsız Araç Ekspertizleri Rapor No.: TR34000002-223970 Sayfa: 2 / 11 VF1LZBL0E50231560 Araç Bilgileri
Installation instructions, accessories Talimat No 31339907 Sürüm 1.2 Parça No. 31339904, 9487267, 31359217 Park yardımı, arka Volvo Car Corporation Park yardımı, arka- 31339907 - V1.2 Sayfa 1 / 26 Donanım
EK-C RÜZGAR ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Rüzgar ölçüm direğinde ölçülecek meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir: Değişken adı Rüzgar Hızı Rüzgar Yönü Hava Sıcaklığı Bağıl