Bir dayanak noktası alınarak yük kaldırmada kullanılabüen, tahta ya de metalden sert çubuk.
İşleyiş Düzeni ve Özellikleri
Kaldıraç, üstünde iki kuvvetin etki ettiği, bir nokta ya da bir eksenin (dayanak noktası ya da ekseni) çevresinde hareket eden sert bir parçadan oluşur: Kuvvetlerden birine direnç kuvveti, karşıtına da hareket ettirici kuvvet denir. Hareket ettirici kuvvet, direnç kuvvetini dengelemeye yarar. Dayanak noktasının kuvvetlerden her birinin uygulanma noktasına olan uzaklığına kaldıracın kolu denir. Bir R kuvvetini dengelemek için, denk gelen kaldıraç kolunu uzatmak koşuluyla, istendiği kadar küçük bir P kuvveti uygulanabilir. Arkhimedes’in “ba na bir dayanak noktası verin, dünya yı yerinden oynatayım” demesine yol açan, işte bu ilkedir.
Üç Kaldıraç Çeşidi ve Uygulama Alanları
Sabit eksenin, hareket ettirici kuvvet ve direnç kuvvetinin uygulanma noktalarına göre bulunduğu üç duruma göre, üç çeşit kaldıraç vardır: 1. Dayanma ekseni, direnç kuvveti ile hareket ettirici kuvvet arasında olanlar (Çiz. 1); 2. direnç kuvveti dayanma ekseni ile hareket ettirici kuvvet arasında olanlar (Çiz. 2.); 3. hareket ettirici kuvveti dayanma ekseni ile direnç kuvveti arasında olanlar (Çiz. 3.).
Kaldıraç, makinelerin en yalınıdır; birçok makine de bir kaldıraçlar topluluğu olarak düşünülebilir. Kaldıraç, ağır yüklerin kaldırılmasında, artırılmak ya da azaltılmak istenen bir kuvvetin, çoğaltılmak ya da düşürülmek istenen bir hızın aktarılmasında, doğrusal ya da açısal bir yer değişimin ölçülmesinde kullanılabilir. Ayrıca birçok aygıtın yapımında da kaldıraçtan yararlanılır: Sözgelimi terazi, el arabası birer kaldıraçtır.