Türkiyenin Fiziki Yapısı ve Jeopolitik Arasındaki İlişki hakkında bilgi Türkiye, bulunduğu coğrafî ve özel konum gereğince dünyada ender sayılan bir bölgededir. Bu konumun tabir uygun işe hakkını vermek ve güçlü bir devlet olarak çevresini etkilemek, dünya siyaseti ve ekonomisinde ağırlıklı bir şekilde yer almak bakımından ekonomik, eğitim-öğretim, askeri, teknolojik yönden de güçlü olması gerekmektedir. Devletlerin uluslararası alanda yürüttükleri siyaset; coğrafi konum, ekonomik, askeri, teknik, kültürel bağlantılar çerçevesinde olmaktadır. Siyasî coğrafya ise ülkelerin coğrafî konumlarını dikkate alarak dünya üzerindeki yeri ve etkinliği ile uğraşan coğrafyanın bir dalıdır. Coğrafî konum, aynı zamanda bir ülkenin tespit ettiği veya yeni koşullara göre belirleyeceği stratejiyi de tayin etmektedir. TÜRKİYE VE KOMŞULARI Türkiye, Asya kıtasının güneybatı ucunda, Anadolu yarımadası üzerinde yer alır. Topraklarının bir bölümü, Avrupa'nın güneydoğusunda yer alan Balkan yarımadasının bir kısmını oluşturan Trakya'da bulunur. Bu yönüyle, Türkiye hem Asya ve hem de Avrupa ülkesidir. Matematik konum olarak Türkiye, yaklaşık 26°-45° Doğu boylamları ile 36°-42° kuzey enlemleri arasında yer alır. Doğudan batıya 76 dakikalık bir zaman farkı vardır. Yüzölçümü 814.578 km2’dir. (Türkiye'nin yüzölçümü hakkında çeşitli veriler bulunmaktadır. Bunlardan biri de, birleşmiş Milletler İstatistikleridir. Buna göre Türkiye'nin yüzölçümü 779.452 veya 779.658 km2'dir.). Ülkenin kuzeyinde; Karadeniz, doğuşundu; Bağımsız Devletler Topluluğu (Gürcistan, Ermenistan, Nahcivan), İran, güneyinde; Irak, Suriye ve Akdeniz, batısında; Adalar Denizi Ege Denizi), kuzeybatısında ise; Yunanistan ve Bulgaristan bulunmaktadır. Topraklarının kuzeybatı kısmının ortasında Marmara denizi vardır. Marmara Denizi, Çanakkale boğazı ile Adalar denizine, İstanbul boğazı ile de, Karadeniz'e bağlıdır. Adalar denizi güneyde, Akdeniz ile birleşir. Akdeniz ise, batıda Cebel-i Tarık boğazı ile Atlas Okyanusu'na bağlantılıdır. Bu sebeple, Türkiye'nin üç tarafını çevreleyen denizler, dünya okyanuslarına açılmaktadır. Türkiye ve Karadeniz'e komşu olan ülkeler için boğazların büyük bir önemi vardır. Ayrıca İstanbul boğazı üzerinde yapılan iki köprü (Boğaziçi ve Fatih) ile karadan Avrupa ile Asya birbirine bağlanmıştır. Öte yandan güneyde, Türkiye; Kuzey Afrika ülkelerine çok yakındır. Kısacası Türkiye, Avrupa-Asya ve Afrika kıtalarının birleştiği konumda yer almaktadır. Türkiye'nin kara sınırları uzunluğu 2.753 km.dir. En uzun kara sınırı Suriye (877 km.) iledir. Gürcistan 276 km., Ermenistan 316 km., Nahcivan (Azerbaycan) 18 km., İran 454 km., Irak 331 km., Bulgaristan 269 km., Yunanistan 212 km.dir. Denizlerle olan kıyı uzunluğu ise 8.333 km. (Anadolu kıyısı 6480 km., Trakya kıyısı 786 km., Adalar kıyısı 1067 km,)dir, Dolaysıyla Türkiye'nin toplam sınır uzunluğu ise 11.086 km.yi bulmaktadır. TÜRKİYE'NİN JEOPOLİTİK ÖNEMİ Türkiye, bulunduğu coğrafî konum itibariyle Asya, Avrupa ve Afrika kıtaları arasında bir köprü durumundadır. Özellikle Avrupa ve Asya arasındaki çeşitli kültür ye medeniyetlerin geçiş bölgesinde yer almaktadır. Bulunduğu coğrafî konum açısından Türkiye, hem bir Avrupa, Akdeniz hem de Orta Doğu, Kafkasya ve Asya ülkesidir. Bu konum; Orta Doğu, Orta Asya ile Avrupa arasında jeopolitik, stratejik, ticarî yönlerden son derece önemlidir. Ülkemizin coğrafyası ve jeopolitik durumu, dış politika, millî hedef ve ideallerin belirlenmesinde etkin rol oynamaktadır. COĞRAFİ VE ÖZEL KONUM Coğrafî konum, bir ülkenin dünya üzerindeki yerinin enlem ve boylam*lara göre belirlenmesidir. Başka bir ifade ile başlangıç paraleli olan ekvator ile Birleşik Krallık'taki Greenvich rasathanesinden geçen başlangıç merid*yeni arasındaki uzaklığını belirtmektedir. Coğrafî konum; ülkenin fizikî coğrafya özelliklerinin yani iklim, bitki örtüsü, toprak ve su kaynaklan yönünden dünyadaki yeri ve önemini belirtmesi açısından önemlidir. Ülkemiz, Kuzey Yarım Küre'de 36°-420. kuzey paralelleri ile 26°-45° doğu meridyenleri arasında Eski Dünya (Avrasya) denilen kara kütlesinin hemen batısında yer almaktadır. Küçük Asya (Asia Minör) denilen Anadolu ile kuzeybatıda Avrupa kıtasına giren Trakya'yı da kapsayan Türkiye, bir bakıma Avrupa ile Asya kıtaları arasında bir köprü durumundadır. Türkiye'nin iz düşüm alanı, 8903 km2 alan kaplayan göller dahil 779 452 km2, gerçek alanı ise 814 578 km2'dir. Anadolu'nun iz düşüm alanı 755 688 km2, gerçek alanı 790 200 km2, Trakya'nın iz düşüm alanı 23 764 km2, gerçek alanı ise 24 378 km2'dir. Burada Türkiye'nin iz düşüm alanı ile gerçek alanı arasında 35 126 km2'lik fark, engebeli olmasından ileri gelmektedir. Ülkemizin toplam kara sınırların uzunluğu 2753 (Suriye sınırı 877 km, Ermenistan, Gürcistan ve Nahcivan'ın toplam sının 610 km, İran sının 454 km, Irak sının 331 km, Bulgaristan sının 269 km ve Yunanistan sının 212 km) toplam kıyı uzunluğu 8333 km (Anadolu kıyısı 6840, Trakya kıyışı 786 ye adalar kıyısı 1067 km)'dir. Anadolu doğu-batı yönünde Iğdır Ovası'nın doğusu ile batıda Biga yarımadası arasında 1600 km uzunlukta, kuzey-güney yönünde kuzeyde Kerempe burnu ile güneyde Anamur burnu arasında 650 km ve yine kuzeyde Sinop yarımadasındaki İnce burun ile güneyde Hatay ile Beysun köyü güneyi arasında 680 km kadar genişliktedir. Ülkemizin doğusu ile batısı arasında 19 meridyen veya 76 dakikalık yerel saat farkı mevcuttur. Orta kuşak veya orta iklim kuşağı içerisinde yer alan ülkemiz, kapladığı saha itibariyle ayrı ayrı Avrupa’daki tüm ülkelerinden büyüktür. Komşu*larımızdan Rusya Federasyonu ve İran'dan sonra üçüncüdür. Türkiye'nin üç kıtanın bileştiği Orta kuşak içersinde yer alması ve engebeli bir yüzeye sahip olmasının önemli avantajları bulunmaktadır. Örneğin subtropikal ve Orta kuşak iklim bölgesinde yer alması nedeniyle Akdeniz iklimi, nemli ılıman okyanusa iklim ve karasal iklim koşullan hüküm sürmektedir. Bu iklim koşulları tropikal bölge bitki ve tarım ürünlerinin dışındaki tüm bitki ve tarımsal ürünlerin yetişmesini sağlamaktadır. Nitekim Türkiye'de kauçuk, kakao, kahve ile bazı tropikal ürünlerinin dışında tüm sebze ve meyveler, tahıllar üretilmektedir. Türkiye'nin engebeli bir topografyaya sahip olmasının; tarım, yerleşme ve ulaşım açısından bir takım güçlükler çıkmasına karşın olumlu yanları da bulunmaktadır. . Bunun başında dağ kuşaklarını derin olarak yaran Akarsular. barajların.yapımını ve su potansiyelinden faydalanılmasını sağlamaktadır. Barajlar hem enerji hem de sulama ve kullanma suyu biriktirmeleri acısından son derece büyük öneme sahiptir. Örneğin hâlihazırda enerji üretimimizin % 40 kadarı hidroelektrik santrallerden sağlanmaktadır. Çukurova, Gediz, Harran, Çarşamba, Bafra gibi büyük tarımsal araziler/barajlardan sağlanan sularla sulanmakta, Ankara ve İstanbul gibi büyük kentlerimizin içme suyu da yine barajlardan elde edilmektedir. Eğer ülkemiz Almanya, Hollanda gibi düz bir ülke olsaydı, bu potansiyelimiz olmazdı. Türkiye Orta Doğu ülkeleri içerisinde en fazla su potansiyeline sahip ülkedir. Gerek yerüstü ve gerekse yer altı suları, ihtiyacımızı karşılayacak ölçüdedir. Ülkemizin hiçbir yerleşme biriminde ciddî bir su sıkıntısı çekilmemektedir. Su potansiyelimiz sadece ülkemiz için değil, Irak ve Su*riye'nin de gereksinimini önemli ölçüde karşılamaktadır. Özellikle Fırat üzerindeki barajlar sayesinde Suriye’ye devamlı su verilmektedir. Suyun önemi, olmadığı takdirde iyice anlaşılmakta ve ne kadar büyük bir nimet olduğu ortaya çıkmaktadır. Su sorunu, aynı zamanda iklimi kurak olan Orta Asya ülkelerinden Türkmenistan ve Özbekistan'da da yaşanmaktadır. Bu ülkeler, tarım yap*mak amacıyla Aral gölüne dökülen Seyhan ve Ceyhun nehirlerinin sularını kanallara alarak tarım arazilerini sulamakta ve başta pamuk olmak üzere birçok tarım ürünü yetiştirmektedir. Ancak Aral gölü su seviyesinin düşmesi ile kara hâline gelen sahalardaki tuzların rüzgarlarla savrulması, toprakların tuzlaşmasına ve birtakım solunum yolu hastalıklara neden ol*maktadır. Doğal kaynaklar açısından Türkiye zengin ülkeler arasındadır. Çünkü ülkemizde zengin linyit, boksit, demir, fosfat, bakır ve krom yatakları bulunmaktadır. Ayrıca henüz işletilmemekle beraber stratejik önemde olan mineral ve maden yatakları da vardır. Bu kaynaklar ülkemizde demir-çelik başta olmak üzere metal ve makine sanayinin gelişmesine imkan sağlamaktadır. Tarımsal potansiyel yönünden Türkiye bulunduğu bölgede en zengin ülkedir. Komşu ülkelerin hiç birinde Türkiye’deki kadar verimli tarım arazisi yoktur. Moldava, Ukranya ve Rusya Federasyonu'nda ovalık alanlar bulunmasına karşın iklim koşullan, sınırlı sayıda tarım ürününün üretilmesine uygundur. Oysa ülkemizde sanayi bitkilerinden pamuk, şeker pancarı, tütün, ayçiçeği, zeytin ve diğer yağlı tohumlu bitkiler üretilmekte*dir. Her türlü tahıl ve mısır, bazı tropikal sebze ve meyveler ile .fındık, çay yetiştirilmektedir. Bunlar, ülkemizde tarıma dayalı sanayinin kurulmasını ve gıda ihtiyacımızı karşılamasını sağlamaktadır. Tarım ürünleri büyük bir nimettir; bu nimetin önemi, ancak olmadığı takdirde gereği şekilde anlaşıl*maktadır. Örneğin petrol zengini tüm Arap ülkeleri, Rusya Federasyonu, Azerbaycan, Ermenistan vb. kendilerine yeterli: tarım: ürünü yetiştiremedikleri için gıda gereksinimlerinin bir bölümünü ithalâtla karşılamaktadır. Gelişmiş Avrupa ülkelerinde kavun karpuz dilimle, elma tane ile satılırken ülkemizde fakir-aileler bile sepet dolusu meyve ve sebze alabilmektedir. Özel konum ile bir ülkenin denizlere, önemli ulaşım yollan olan boğaz*lara, dünya ölçüsünde önemi bulunan petrol, maden gibi yeraltı kaynak*larına, üretim ve tüketim bölgelerine yakınlığı veya uzaklığı ifade edilir. Türkiye'nin özel konum bakımından yeri son derece önemlidir. Bu özel konum, Türkiye'ye önemli avantajlar sağladığı gibi bazı yükümlülükler de getirmektedir. Trakya ve Anadolu'nun üç tarafının denizlerle çevrili olması ulaşım açısından son derece önemlidir. Ayrıca Karadeniz ve Akdeniz’i bir*birine bağlayan Boğazlar, önemli birer su yoludur. Boğazlar, Karadeniz çevresindeki ülkelerin deniz yolu ile dış dünyaya açılmasını sağlamaktadır. Örneğin, Rusya, Ukrayna, Moldova, Bulgaristan, Gürcistan Boğazlar aracılığı ile dünyaya açılmaktadır. Orta Asya ülkeleri, Azarbeycan , hatta İran'ın alış-verişinde Karadeniz ve Boğazların önemli sayılacak işlevi vardır. Örneğin İran'ın ithal ettiği bazı mallar Hopa ve Trabzon limanları aracılığı ile İran'a ulaştırılmaktadır. Karadeniz'e dökülen tuna nehri üzerinden Orta Avrupa ilkelerine bağlantı sağlanmaktadır. Bu nedenle bir iç deniz olan Karadeniz'in okyanuslara bağlantısı. İstanbul ve Çanakkale boğazlan aracılığı ile olmaktadır. Avrupa ile Orta Doğu arasındaki kara ve demiryolu ulaşımı Türkiye üzerinden sağlanmaktadır. Örneğin İran ve Ermenistan’ın Avrupa’ya kara yolu bağlantısı Türkiye üzerinden olmaktadır. Yine Orta Doğu, özellikle Körfez ülkeleri ve Avrupa arasında hava yolları da Türkiye üzerinden geçmektedir. Dünyanın en zengin petrol ve doğal gaz yatakları Türkiye çevresinde yer almaktadır. Örneğin dünya petrol rezervinin yarıdan fazlası Basra Körfezi çevresinde yer almaktadır. Hazar denizi havzası ise yine petrol ve doğal gaz yatakları yönünden son derece zengindir. Karadeniz kuzeyindeki Ukrayna'da ve Rusya Federasyonu 'nda da zengin demir ve kömür yatakları bulunmaktadır. Bu durumun Türkiye'ye sağladığı önemli avantajlar bulunmaktadır. Türkiye enerji ihtiyacının önemli bir bölümünü çevresindeki ülkelerden sağlamaktadır. Örneğin Rusya'nın doğal gazı. Ukrayna, Romanya ve Bul*garistan'dan Türkiye'ye boru hatları ile gelerek Trakya üzerinden İstanbul, Bursa ve Ankara'ya ulaştırılmaktadır. Irak petrollerinin bir bölümü, boru hatları ile İskenderun Körfezi’'ndeki Yumurtalık Limanı'na akıtılmaktadır. Bu petrol boru hattı! Türkiye'nin petrol gereksinimin bir bölümünü karşıl*adığı gibi, taşımacılıktan dolayı Türkiye'ye döviz de kazandırmaktadır. Son yıllarda Azerbaycan petrolünün Batılı ülkelere de pazarlanması için Bakü-Ceyhan petrol boru hattının yapımı konusunda uluslararası ant*laşma yapılmıştır. Ayrıca "Mavi Akım" denilen bir proje çerçevesinde Rus*ya'nın doğal gazının Karadeniz üzerinden Türkiye'ye getirilmesi planlan*maktadır. İran'ın doğal gazının bir bölümünün Türkiye'ye getirilmesi için boru hattının yapımına başlanmıştır. Türkmenistan doğal gazı ile Kazakis*tan petrolünün İskenderun Körfezi'nden pazarlanma projelerinin hayata geçirilmesi, Türkiye'nin önemini artıracak ve İskenderun Körfezi'nin Orta Doğu'da ikinci bir körfez konumuna getirecektir. Türkiye'nin dünyanın önemli enerji kaynaklarına yakınlığı, enerji itha*linde sıkıntı çekmemesine ve uluslararası piyasaya göre daha ucuza enerji mal etmesine neden olmaktadır. Örneğin Japonya’ya tankerlerle giden petrol ve doğal gaz, Türkiye’ye boru hatları ile gelmektedir. Kısaca bugünkü Türkiye topraklan ve özellikle Anadolu, coğrafî ve özel konumu sayesinde tarihin her döneminde etkinliğini göstermiş ve birçok uygarlıkların beşiği olmuştur. Ramsay'ın, Anadolu hakkındaki şu görüşü son derece ilgi çekicidir: "Anadolu; tarihin başlangıcından beri Doğu ile Batı'nın savaş alanı olmuş; Doğu'nun dini, sanatı, uygarlığı Yunanistan'a bu köprüden geçmiştir.