İmam Rıza’nın Tıp Risalesi
Masume Can
firstname.lastname@example.org
Zehebiye Risalesi, Türkçe çevirisiyle 'Altın Risale' hicri kameri 201 – 203 yılında yazıldığı tahmin edilen tıbbi bir risaledir. Zehebiye Risalesinde, büyük çapta ayrıntı bilgiler değil, kısa ve öz tıbbi bilgiler geçer. Ben Dr. Daryayi'nin Farsça çevirisinden mütalaa ettim, sonra İbn-i Sina yayınları tarafından 'Altın Risale' adı altında basıldığını gördüm ve birkaç tane de temin ettim.
Ehlibeyt (as) arasında tıbbi hadisler diğer imamlara oranla en çok, Resulullah (saa), İmam Ali (as), İmam Bakır (as) İmam Sadık (as) ve İmam Rıza (as) tarafından nakledilmiştir. Hatta "İmam Cafer-i Sadık'ın Tıbbı - Tıbbu'l Sadık" kitabının Türkçe çevirisi İmam Rıza Dergahı tarafından basılmıştır, ilk basımı 2016 tarihlidir. İbn-i Sina yayınlarının çıkarmış olduğu Altın Risale de 2016 yılının sonlarında basılmıştır. Kısaca, bir yıldan kısa bir süre önce Türkçe'ye kazandırılmış. Mesela Tıbbu'l Sadık kitabında, gündüz ayakta su içilmesinin sakıncasız ancak akşam vakti içilmesinin sakıncalı olduğunu bildiriyor İmam –ki pek ayrıntıya girmiyorum. Sözün özü şu ki, her ne kadar Ehlibeyt'in (as) dini öğretileri bizlere örnek teşkil ediyorsa, diğer alanlardaki aktarımları da -Tıp gibi- değişmez kural olarak görüp fiiliyata geçirilmesi gerekir.
Gelgelelim Risaletu'l-Zehebiyye'ye.
Risale'nin kısaca hikayesi şöyle: Abbasi halifesi Memun, İmam Rıza'dan tıp ve sağlığa dair bir mektup yazmasını ister, İmam Rıza (as) Altın Risale'yi yazar ve Memun'a yollar. Memun risaleyi okur okumaz adamlarına, mezkur risaleyi altın suyuyla yazma emri verir ve adına Risaletu'l Zehebiyye der, sonra risale Darü'l-Hikmet beytülmalında koruma altına alınır.
Risale'de birçok önemli anekdotlar yer alır ancak tanıtıcı olması için birkaçını burada bahsedeceğim.
Dr. Daryayi, kitabı dokuz bölümde ele almış ki sırasıyla şöyle:
1. Bölüm: Altın Risale'nin Tarihi ve Rivaî Geçmişi
2. Bölüm: Sağlığın Altın Mesajları
3. Bölüm: Yemek ve İlaç Karışımları
4. Bölüm: Banyo (istihmam) Âdâbı
5. Bölüm: Kişisel Temizlik ve Bakım Âdâbı
6. Bölüm: Yolculuğun Âdâbı ve Suların Hükmü
7. Bölüm: Mizaç Tanıma ve Ruhsal Sağlık
8. Bölüm: Bedenin İşleyişi ve Sistemi – Fasd ve Hacamat'ın Usulü
9. Bölüm: Cinsel İlişkiler Üzerine
Kitaptan bazı alıntılar:
İmam (as) ilk olarak bedeni şöyle açıklar:
-Bil ki Aziz ve Celil olan Allah, tedavi yöntemini belirlemediği hastalığı kuluna müptela etmez. Tüm hastalıklarda belli bir tedavi yöntemi kararlaştırmıştır. Zira insan bedenin sistemi, ülke idaresi sistemine benzer. Bu ülkenin padişahı/yöneticisi 'kalp'tir. Damarlar, sinirler ve beyin kalbin çalışanlarıdır. Kalp, padişahın evi ve bedense ülkesidir (hüküm sürdüğü topraklarıdır). El, ayak, dudak, dil ve kulak onun yardımcılarıdır. Padişahın beytülmalı karın ve midedir. Padişahın perdedârıysa 'sine'dir.
Lügatname-i Dihhodâ'da risalede geçen beytülmal kelimesini şöyle açıklar:
Padişahların ve servet sahibi kimselerin sarayında yer alan, mücevher, akçeler ve taşınabilir kıymetli malların tutulduğu bölüm. Her türlü gider ve bağış beytülmaldan çıkıyordu ve her türlü hediye beytülmala giriyordu.
Perdedar kelimesinin anlamı ise; padişahın ve yüksek makamlı kimselerin kapılarında bekleyen ve girmeye izni olanları içeri alan görevli.
Şimdi insan vücuduna biraz daha köklü ve elementar bakabiliriz. Yine kitaptan devam edecek olursak:
-Çok yumurta yemek ve bunu alışkanlık haline getirmek, dalak büyümesine ve mide ağzında gaz oluşmasına neden olur.
-Karnı, pişmiş (haşlanmış) yumurtayla doldurmak, nefes darlığına ve astıma neden olur.
-Çiğ et tüketmek midede parazit yapar.
-Sürekli incir yemek kilo yapar.
-Sıcak yemekten ve tatlı yedikten sonra soğuk su içmek dişleri yıpratır.
-Yabani hayvanların eti ve inek etinin çok tüketilmesi aklın kaynaklarını kurutur (aklın ve fikrin azalması) ve anlama ve idrakte karmaşıklığa (zihnin yavaşlaması), zihinsel donukluğa (tahaccür; geç anlama, kavramada azalma) ve unutkanlığın artmasına neden olur.
-Tırnaklarının kırılmasını ve bozulmasını istemeyen biri, Perşembe günü tırnaklarını kessin.
-Hafıza gücünü artırmak isteyen kimse, her sabah aç karnına yedi miskal (yirmi bir adet) siyah kişmiş/üzüm yesin.
-Bil ki balı tanımanın (sahte mi yoksa hakiki mi olduğuna dair) bir takım belirtileri vardır ve bu belirtiler sayesinde bal tanınır: Koklandığında hapşırmaya sebep oluyorsa, ayrıca mest edici yönü varsa ve tadına bakıldığında ağır ve yoğun bir tat bırakıyorsa; bu tür ballar öldürücü ballardır.
'Mizacı Tanıma' adlı kitabın derleyeni Cevad Ali Gulipur, İslami – Geleneksel Tıp'la neden çatışıldığını şu iki sebebe bağlıyor:
Batı uygarlığı saplantısı ve ikincisiyse hadis ve rivayetleri yabana atmak.
Kendisi iyi bir tespitte bulunmuş. Umarım insanın yaratılışına uygun sağlık ve beslenmeyi bir an önce uygulayabiliriz. Yoksa değişken haletlerimize ve hastalıklara karşı ve ayrıca genel sağlığımızı riske atan yanlışlarımıza karşı aldığımız temelsiz önlemler ve iyileşme çabamız sonuçsuz kalacaktır. Alınterinizle neden kendinize savaş açasınız? Siz ki ekmeğinizi kazanmak uğruna gece vardiyalarından, saatler süren yollara katlandınız, bir yandan emeğinizi ilaçlara hastanelere yatıracak diğer yandan nasıl yemeniz içmeniz gerektiğini bilmeyeceksiniz! Biraz da kendimizin görmesi lazım, illa ki birileri ekranlarda, köşe yazılarında oyunbozanlık etmesi gerekmez. Bizlerin hem ruhsal ve hem bedensel sağlığımızı doğru yollardan sağlayarak 'oyuna gelen' pozisyoni geri itmemiz ve 'insan' olmanın ilahi ve sonsuz değerlerine yönelmemiz gerekir. Sağlıcakla kalın.
İlk Yorumu Siz Yapın
Yazarın Diğer Yazıları
İbni Sina ve Kanun 7
Hüseynî Erbain
Ariflerin Sağlık Tavsiyeleri
İmam Rıza’nın Tıp Risalesi
Apiterapi ve Bal Tedavisi
İbni Sina ve Kanun 6
İbni Sina ve Kanun 5
İbni Sina ve Kanun 4
İbni Sina ve Kanun 3
İbni Sina ve Kanun 2
İbni Sina ve Kanun 1
Beynin Gizli Hayatı - İncognito
Çizginin Dışındakiler - Outliers
Google Nasıl Yönetiliyor?
Halit Ertuğrul ve Aysel
Felekut Alemi ile Melekut Alemi
Toprak Maddesiyle Mavera’ya Tevessüller Risalesi
Bir Papazın Modern Tıbbın Günahlarını Çıkarma Girişimi
250 Yaşında Bir İnsan
Neden Üç Başlı Okla Öldürülür ki Bebekler
Türküyle Kürdüyle Hepimiz Yurttaşız
Avcı: Suud
Kod Adı: İrtica – 906
Tıp Bu Mudur?
Ebubekir Sifil, Rıhle ve Rafıza
Metafizik Bir Armağan, Kosmopolit-Tentedir RAMAZAN
Meryem Ana Sevin Çünkü Rab Gerçekten Dirildi, Alleluya!
İstifham Ederim ki;
Bir Dini Lider/Ayetullah, Victor Hugo/Tolstoy/Emile Zola Okur Mu?
Yalaka Şairler veya OUTLET Köşe Yazarları
İnsan Yediğine Bir Baksın
Yer ve Gökyüzü Ne De Çirkindir Ya Resulullah
Cübbeli YUH!
Hadi Ordan Obama
Hala Bebek misin?
Fox Tilkilikte Hızına Hız Katıyor
Ehlibeyti Sevenlere Selam Olsun
İdam da Gelir İmam da Gelir
Müslüman Teröristtir
Velayetin Ayn’dan Gaf’a Bir Yoldur Ey İmam!
Ömür Efendi İla Şehzade
Selleri Yeller Apardı, Yeller Ah Yeller, Üfürülen Nura
Ben Allah Şehidi Muğniyeyim
Charlie Hebdo’yu Hero’laştıran Kafalar Gümlesin Emi!
Hacıyatmaz Yattı, Gülen Cumburlop
Bazılarına Değinti
Kerbela Yani Yusuf
Cübbeli Hu!
Muhammed Yani Kul
Biz Demiştik!
Tüm İşaretler O’nu Gösteriyor
Sabıka
Tezkiretü’l-Recebiyye (RTE Biyografisi)
İlla’Allah
Mümkin Değil ki Vasfını Tertil Eyleyem
‘Rockçı İmam’ İmamlığı Bıraksın!
Filistin Özgürdür
Ağrısız Başım
Din Düşmanlığı İnsanlığın Metamorfozudur
IŞID’tin mi? IŞİD Cemşid’le Hemdem Olmuş!
Aşkın Enjektesi Mümkün Olsaydı Keşke
Bildiğin Devasa İnsan
- BUGÜN
- BU HAFTA
- BU AY
Büyük Bir ÖSO Grubu Saf Değiştirdi
İnce ve Demirtaş Oyları Çöpten Çıktı
Skandal Anlaşma! Türkiye Kıbrıs'ta Devre Dışı!
Arabistan'ın Silah Deposuna Füze Saldırısı
Protestolar %13 Arttı!
Cumhurbaşkanlığı Seçimini Erdoğan İlk Turda Kazandı
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İlk Açıklama
CHP'den 'Her Oyumuz, Mermidir Bizim' Paylaşımı Yapan TRT Yöneticisine Suç Duyurusu
Hollanda'dan Ürdün, Lübnan ve Türkiye'ye 400 Milyon Euro
56 Milyondan Fazla Seçmen Sandık Başında
ON4 TV Yeniden Yayın Hayatına Başlıyor
Arabistan Yine Karıştı!
İsrail Tüm Müslümanlara Seslendi: Kimse Kudüs Gününe Gitmesin Çünkü...
Filistinli Gençlerin Yeni İcadı
6 Ülkeden ABD'ye Savaş Tehdidi
Büyük Bir ÖSO Grubu Saf Değiştirdi
Irak'ta İttifak Sağlandı
Türkiye'den ABD'ye Skandal S-400 Sözü!
Tahran’da “Kudüs Günü” Yürüyüşü...
Ateşkes Bitti… Ortalık Kan Gölüne Döndü