Fransa'da hükümetin akaryakıt fiyatlarına getirdiği zamları protesto eden 'Sarı Yelekliler', başkent Paris ve ülke genelinde şiddetli protestolarına devam ediyor.
Gösterilerin dördüncü haftaya girmesine ithafen cumartesi yapılan eylemler sosyal medyada 'dördüncü perde' olarak adlandırılıyor.
Gösterilerde tansiyon yükselirken, eylemciler Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un istifasını istiyor. Yerel basın her ne kadar Macron'un istifa etmesi ihtimalinin zayıf olduğunu belirtse de, Fransız siyasi tarihinde böyle krizler daha önce yaşandı.
Fransız cumhurbaşkanı istifa ederse yerine kim gelir?
Beşinci Fransız Cumhuriyeti Anayasası'na göre cumhurbaşkanının istifa etmesi durumunda, yerine Fransa Parlamentosu'nun üst kanadı olan Senato başkanı geçici olarak görevi devralıyor.
Böylelikle Macron'un istifa etmesi halinde Senato Başkanı Gerard Larcher'in geçici cumhurbaşkanı olur.
Anayasanın 7. maddesine göre, eski cumhurbaşkanının istifasından sonraki 20 ile 35 gün arasında yeniden seçimlerin yapılması gerekiyor.
Neden senato başkanı?
Fransa’da Ulusal Meclis’in, Senato'dan daha fazla yetkiye sahip olmasına rağmen meclis başkanı cumhurbaşkanlığı görevini devralmıyor. Anayasaya göre ülkedeki kurumsal istikrarı temsil eden senato meclisi asla feshedilemiyor.
Ayrıca geçici cumhurbaşkanı, makamının bütün yetkilerini kullanamıyor. Bu süreçte referandum oylaması ile anayasal değişiklik yapılamıyor, meclis de feshedilemiyor.
5. Cumhuriyetin kurucusu de Gaulle da istifa etmişti
Beşinci Cumhuriyet tarihinde sadece bir kez bir cumhurbaşkanı istifa etmişti.
28 Nisan 1969'da dönemim Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle, Fransız senatosunun yetkilerini sınırlandırıp yerel meclislere daha çok yetki vermek isteyen değişikliğin referandumda reddedilmesinden sonra görevinden istifa etmişti.
Birçok kişi, bu referandumun, 1968 olaylarından sonra istifa etmek isteyen de Gaulle'ün bilinçli politik intiharı olduğunu düşünüyor.
Daha sonra de Gaulle'ün yerine cumhurbaşkanı seçilen Georges Pompidou da cumhurbaşkanlığı süresi sona ermeden 1974'te Paris'te kanserden hayatını kaybetmişti.
Her iki olayda da dönemin Senato Başkanı Alain Poher geçici olarak cumhurbaşkanı olmuştu.
Paris yönetimi dört haftadır süren protestolar üzerine akaryakıt zamlarını önce altı ay süreyle askıya almış, ardından tamamen iptal edilmişti. Ancak hükümetin adımlarını yeterli bulmayan protestocular eylemleri devam ettirmeye kararlı.