Günümüzde tek bir tıkla, dünyanın bir noktasından diğer noktasına birkaç saniye içinde bir e-posta gönderebilirsiniz. Birçoğumuz bu süreci aslında nasıl çalıştığına dair pek düşünmeden kabul etmiş durumdayız. Standart bir postanın A adresinden B adresine nasıl geldiğini anlamak kolaydır ancak bir e-posta mesajı gönderenden alıcıya nasıl ulaşır? Bu sorunun cevabı, posta sunucusu adı verilen bir sistem üzerine kuruludur. E-posta iletimi sırasında posta sunucusunun nasıl çalıştığı hakkında daha fazla bilgiye aşağıdan erişebilirsiniz.
Posta Sunucusu Nedir?
Bir posta sunucusu, mahallenizin postacısının bilgisayar ortamındaki karşılığıdır. Gönderilen her e-posta, bir dizi posta sunucusundan geçerek hedeflenen alıcıya ulaşır. E-postalar anlık olarak gönderilmiş gibi görünse de (göz açıp kapayıncaya kadar bir PC’den diğerine sıkıştırılıp iletilse de) gerçekte ise bu iletim sırasında karmaşık bir dizi transfer gerçekleşmektedir.
Posta sunucuları olmasaydı, sadece e-posta adreslerinin alan adları sizinle eşleşen kişilere e-posta gönderebilirsiniz yani, yalnızca bir ihs.com.tr mail hesabından başka bir ihs.com.tr mail hesabına mesaj gönderebilirdiniz.
Posta Sunucusu Türleri Nelerdir?
Posta sunucuları iki ana kategoriye ayrılır: giden posta sunucuları ve gelen posta sunucuları.
Giden posta sunucuları SMTP, Simple Mail Transfer Protocol sunucuları olarak bilinmektedir.
Gelen posta sunucuları iki ana çeşide sahiptir. POP3, yani Post Office Protocol’ü versiyon 3 sunucuları, gönderilen ve alınan e-postaları bilgisayarların yerel sabit disklerinde depolamaları ile bilinirler.
IMAP veya Internet Message Access Protocol sunucuları ise e-postaların kopyalarını her zaman sunucularda depolar. Çoğu POP3 sunucusu da iletileri sunucularında depolayabilir, ve aslında bu da çok daha kullanışlı bir yöntemdir.
E-posta Gönderme Süreci Nasıl İşler?
Artık gelen ve giden posta sunucuları ile ilgili temel bilgileri bildiğinize göre, e-posta gönderme sürecinde oynadıkları rolü anlamanız daha kolay olacaktır. Bu sürecin temel adımları, size kolaylık sağlaması için aşağıda özetlenmiştir.
- Bir ileti oluşturup gönder tuşuna bastıktan sonra, Outlook Express, Gmail veya benzeri bir araç kullanıyor olsanız da, e-posta istemciniz alan adınızının SMTP sunucusuna bağlanır. Bu sunucu birçok farklı isimle adlandırılabilir; standart bir örnek olarak, smtp.ihs.com.tr’yi verebiliriz.
- E-posta istemciniz, e-posta adresinizi, alıcının e-posta adresini, mesaj içeriğini ve ekleri sunarak SMTP sunucusuyla iletişim kurar.
- SMTP sunucusu alıcının e-posta adresini, özellikle de alan adını işler. Alıcının alan adı gönderenin adıyla aynıysa, ileti doğrudan alan adının POP3 veya IMAP sunucusuna yönlendirilir. Sunucular arasında yönlendirme yapmaya gerek kalmaz. Alan adları farklıysa, SMTP sunucusunun diğer alan adı sunucusu ile iletişim kurması gerekir.
- Alıcının sunucusunu bulmak için, gönderenin SMTP sunucusu DNS veya Alan Adı Sunucusu ile iletişim kurmalıdır. DNS, alıcının e-posta alan adını alır ve bir IP adresine çevirir. Gönderenin SMTP sunucusu bir e-postayı sadece alan adı bilgisi ile düzgün bir şekilde yönlendiremez; gerekli olan bu IP adresi, İnternet’e bağlı her bilgisayara atanan benzersiz bir numaradır. Bu bilgileri aracılığı ile, giden bir posta sunucusu e-posta yönlendirme sürecini daha verimli bir şekilde gerçekleştirebilir.
- Artık SMTP sunucusu, alıcının IP adresini bildiğine göre, SMTP sunucusuna kolaylıkla bağlanabilir. Ancak bu işlem genellikle direkt bir şekilde yapılmaz; bunun yerine bir ileti, hedefine ulaşana kadar bir dizi birbirinden alakasız SMTP sunucusu boyunca yönlendirilir.
- Alıcının SMTP sunucusu gelen mesajı tarar. Alıcının SMTP sunucusu eğer alan adını ve kullanıcı adını tanırsa, iletiyi alan adının ilgili POP3 veya IMAP sunucusuna iletir. Alıcının e-posta istemcisi bu iletinin indirilmesine izin verene kadar gönderilen mail kuyruğuna alınır. Bu noktada, mesaj alıcı tarafından okunabilir.
E-posta İstemcileri Nasıl Yönetilir?
Birçok kişi Yandex Mail ve Gmail gibi web tabanlı e-posta istemcileri kullanır. Çok daha fazla alana ihtiyaç duyanlar ( özellikle işletmeler) genellikle kendi sunucularına yatırım yapmak zorunda kalırlar. Böyle bir yatırım kararı vermek, e-postaları alıp iletmenin de bir yoluna sahip olmaları gerektiği anlamına gelmektedir yani kendi posta sunucularını kurmaları gerekir. Bu amaçla kullanılan Microsoft Exchange gibi programlar en popüler seçeneklerden ikisidir. Bu tür programlar, arka planda gerçekleşen yukarıda bahsettiğimiz süreçleri kolaylaştırır. Bu posta sunucuları üzerinden mesaj gönderip alan kişiler, elbette, genellikle yalnızca sürecin “gönderme” ve “alma” bölümlerine şahit olurlar.
Sonuç olarak, kullanıcılar açısından bir posta sunucusu, dosyaları istenen hedefler doğrultusunda taşıyan bir bilgisayardır. Bu durumda dosyadan kast edilen elbette e-posta mesajlarıdır. Her ne kadar üzerinde düşünmeye gerek duymasak da, posta sunucularının nasıl çalıştığına dair temel bilgilere sahip olmak size yarar sağlayacaktır.