Piyasa Yapıcılar ve Piyasa Alıcılar: Genel Bakış
Piyasa yer edinen birçok değişik oyuncu vardır. Bu oyuncular alıcılar, satıcılar, bayiler, komisyoncular ve piyasa yapıcıları ihtiva eder. Bazıları iki taraf arasındaki satışları kolaylaştırmaya destek olurken, ötekiler de likidite yada piyasada alım satım için kullanılabilirlik yaratmaya destek verir. Mesela bir komisyoncu, varlıkları alıcı ve satıcılarla bir araya getirerek para kazanır.
Öte taraftan, bir piyasa yapıcı, yatırımcıların menkul kıymet alıp satmaları için bir pazar yapmaya destek verir. Bu makalede, piyasa alıcılar ve piyasa yapıcılar arasındaki farkları özetleyeceğiz.
TEMEL ÇIKARIMLAR
- Bir borsaya akın eden yatırımcılar, yapıcı yada alıcı olarak hareket ederler.
- Bir piyasa alıcısı, komut defterinde şu anda listelenen tutarları kabul eden ve ticaretini derhal tamamlamak isteyen bir piyasa katılımcısıdır. En yüksek satış fiyatı ve en düşük alış fiyatı sizin için uygunsa ve bir işlemi gerçekleştirirseniz, piyasa alıcı olmuş olursunuz.
- Bir piyasa yapıcı, emirleri mevcut piyasa fiyatından değişik fiyatlarla verir. Çoğu zaman, bir piyasa yapıcı daha yüksek fiyata satmaya çalışır ve daha düşük fiyata satın alır. Piyasa fiyatından değişik bir fiyatla sipariş verirseniz, piyasa yapıcısı olmuş olursunuz.
- Piyasa yapıcının alım satımları derhal doldurulmaz. Bu alım satımlar çoğu zaman komut defterinde görünürler ve bir piyasa alıcısı yapıcının fiyatını tatminkar bulduğunda alım satım gerçekleştirilir.
- Piyasa yapıcılar tipik olarak büyük bankalar yada finans kurumlarıdır.
- Piyasa yapıcılar, işlemlerin sorunsuz bir halde yapılabilmesi için kafi işlem hacminin olmasına destek verir.
Piyasa Yapıcı Nedir?
Piyasa yapıcılar tipik olarak büyük bankalar yada finans kurumlarıdır. Piyasalarda kafi likidite olmasını sağlamaya destek olurlar, bu da kafi işlem hacmi olduğu anlamına gelir. Böylece işlem sorunsuz bir halde yapılabilir. Piyasa yapıcılar olmasaydı, muhtemelen oldukca azca likidite olurdu. Öteki bir deyişle, menkul kıymet satmak isteyen yatırımcılar, piyasadaki alıcı eksikliği sebebiyle pozisyonlarını çözemezlerdi.
Piyasa yapıcılar, piyasanın işleyişini sürdürmesine destek verir. Doğrusu bir tahvil satmak istiyorsanız, onu satın almak için piyasa yapıcılar oradadırlar. Benzer şekilde, bir hisse senedi satın almak istiyorsanız, o hisse senedinin size satılabilmesi için de piyasa yapıcılar vardır.
Piyasa yapıcılar faydalıdır şundan dolayı yatırımcı belirli bir fiyat ödemeye istekli olduğu sürece daima almaya ve satmaya hazırdırlar. Piyasa yapıcılar esasen piyasayı doyum etmek için menkul kıymet alıp satarak toptancı olarak hareket ederler. Buna ek olarak piyasa yapıcıların belirledikleri fiyatlar piyasa arz ve talebini yansıtır. Menkul kıymete olan talep düşük ve arz yüksek olduğunda menkul kıymetin fiyatı düşük olacaktır. Talep yüksek ve arz düşükse menkul kıymetin fiyatı yüksek olacaktır. Piyasa yapıcılar, teklif ettikleri fiyat ve büyüklükte alım satım yapmakla yükümlüdür.
Kimi zaman bir piyasa yapıcı bununla birlikte bir komisyoncudur ve bir komisyoncunun, firmanın kendisi için bir piyasa oluşturduğu menkul kıymetleri tavsiye etmesi için bir teşvik yaratabilir. Bundan dolayı yatırımcılar, bir komisyoncu ile bir piyasa yapıcı içinde net bir fark olduğundan güvenilir olmak için lüzumlu özeni göstermelidir.
Sektördeki daha büyük piyasa yapıcılarının bazı örnekleri içinde BNP Paribas, Deutsche Bank, Morgan Stanley ve UBS sayılabilir.
Piyasa Yapıcıları Iyi mi Para Kazanır?
Piyasa yapıcılar, alış ve satış fiyatı üstünden bir spread ister ve piyasanın her iki tarafında işlem yapar. Bir menkul kıymet satmak isteyen yatırımcılar, gerçek fiyattan birazcık daha düşük olacak olan alış fiyatını alacaklardır. Bir yatırımcı bir menkul kıymet almak isterse, piyasa fiyatından birazcık daha yüksek olan satış fiyatı üstünden ücretlendirilirdi. Yatırımcıların almış olduğu fiyat ile piyasa tutarları arasındaki spreadler, piyasa yapıcıların kârıdır. Piyasa yapıcılar ek olarak müşterilerinin firmalarına likidite sağlayarak da komisyon kazanırlar.
Daha ilkin de belirttiğimiz şeklinde piyasa yapıcılar, çoğu zaman piyasada likidite yaratan büyük yatırım firmaları yada finansal kurumlardır.
Piyasa alıcıları, bir işleme girmeleri yada mevcut bir pozisyonu kapatmaları gerektiğinde makul bir fiyatın var olmasını sağlamak için likiditeye ve aciliyete gerekseme duyar. Piyasa yapıcılar, piyasa yapıcı tarafınca sağlanan hizmet karşılığında avantajdan vazgeçmeleri icap ettiğini kabul ederler. Piyasa alıcıları, pozisyonlarını piyasa yapıcılara bakılırsa daha azca çevirme eğilimindedir ve bu yüzden, çoğu zaman tecim maliyetleri hakkında daha azca kaygı duyarlar.
Sık sık tecim icra eden bazı piyasa alıcıları vardır. Sadece piyasa yapıcılar, işlerinin doğası gereği hacim ve işlem sayısı bakımından piyasa alıcılara bakılırsa oldukca daha etken olma eğilimindedir.
Son Düşünceler
Özetle, piyasa yapıcılar komut oluşturan ve bu emirlerin doldurulmasını bekleyen yatırımcılardır. Piyasa alıcılar ise bir başkasının emirlerini dolduranlardır. Buradaki ana çıkarım, piyasa yapıcıların likidite sağlayıcıları olmasıdır.
Yapıcı-alıcı modeli kullanan borsalar için, piyasa yapımcılar platformun bir tecim mekanı olarak çekiciliği için büyük bir öneme haizdir. Çoğu zaman, borsalar likidite sağladıkları için piyasa yapıcıları daha düşük ücretlerle ödüllendirir. Aksine, alıcılar bu likiditeyi varlıkları kolayca satın almak yada satmak için kullanırlar. Sadece bunun için çoğu zaman daha yüksek bir ücret öderler.