Son İsrail-Hamas savaşını ya da aslında Gazze'yi yöneten direnişçi grupla olan geçmiş çatışmaları unutun. Şu anda olan şey tamamen farklı bir paradigmadır. Bir bakıma, Hamas'ın El Fetih'i Gazze'den kovduğu ve böylece şeridi yönetebileceği 2007 darbesine daha çok benziyor. Filistin seçimleri askıya alındığına göre Hamas, tüm Filistin halkının liderliği için şiddetle mücadele etmek için 2007 oyun kitabından bir sayfa çıkardı.
Son üç Siyonist rejim İsrail-Filistin İslami Direniş Hareketi/Hamas Savaşı - 2008-2009, 2012, 2014 - Gazze ile ilgili olarak çözülemez görünen ve öyle kalan konuları içeriyordu. Bununla birlikte, 2018'teki büyük geri dönüş yürüyüşü ile başlayan Hamas, gündemini genişletti ve İsrail-Filistin ihtilafının çözümü ile ilgili temel konulardan biri olan mülteciler için geri dönüş hakkı istedi.
Bu ay Hamas, ateş gücünü Kudüs meselesine bağladı ve Şeyh Cerrah'ın Doğu Kudüs mahallesindeki Filistinli ailelerin kaderi üzerine İsrail'e saldırdı.
Başbakan Benyamin Netanyahu'nun son yıllardaki hamleleri Hamas'ı destekledi ve Filistin otoritesini zayıflattı. Katar'ın sakinliği sağlamak için Gazze'ye para göndermesine izin vermek için Filistin Yönetimi (PA)’yı atladı, böylece şiddet İsrail seçimlerine zarar vermedi. Bunu, PA'yı daha da uzaklaştıran dört Arap ülkesiyle yapılan normalleştirme anlaşmaları izledi. Her iki hamle de farkında olmadan Hamas'ın hamlesini yapmaya hazırlandığı gibi güçlenmesine de yardımcı oldu.
Hamas'ın roket ateşindeki ani düşüşün ve daha kısıtlı İsrail Askeri Kuvvetleri (IDF) saldırılarının, Hamas'ın uzun süren bir çatışma için hazırlandığı gibi, sakinliğin restorasyonuna ya da sadece bir sükunete kademeli bir sürüklenmenin bir parçası olup olmadığı belli değil.
Her iki durumda da, şimdi ya da bir hafta sonra, umulabilecek en iyi sonuç, Her iki tarafın da bazı tavizler verdiği sessiz, yayınlanmamış bir anlayıştır. Daha resmi bir ateşkes imkansız olurdu çünkü İsrail Hamas'ı terör örgütü (!) olarak görüyor ve tanımıyor.
Sükunet elde etmek artık geçmişte olduğundan daha zor olacak, çünkü mesele artık İsrail'in taviz verebileceği Gazze değil. İsrail'in Kudüs'teki terör örgütüne verebileceği çok az şey var ve Hamas'ın başkentle ilgili bir sorun olduğunda her seferinde roket fırlatmasını göze alamaz.
İsrail'in askeri saldırıları devam ederken, zayıf Hamas, daha büyük olasılıkla o tavizleri kabul etmek umuduyla var.
Gazze roketleri her zaman İsrail'in veya dünyanın ilgi odağı değildi. Başlangıçta, Hamas roketleri ve füzeler yirmi yıl önce Güney İsrail yerleşimlerine ilk uçtuğunda, Gazze sınır toplulukları ve Sderot ile sınırlı küçük mermilerdi. Bu günlerde Kudüs'ü, ülkenin merkezini ve daha ötesini vurabilirler.
Bununla birlikte, daha da önemlisi, Mayıs 2019 itibariyle Hamas, zaman zaman Demir Kubbe hava savunma sisteminin onu içerme kabiliyetini aşan ve hedeflenen topluluklarda yaşamı durma noktasına getiren bir hızda roket yağmuru ateşleyebilir. Buna ek olarak, İsrail Yahudileri ve Araplar arasındaki isyanları kışkırtmaya yardımcı olarak İsrail'i istikrarsızlaştırabilir.
Geçtiğimiz Pazartesi günü başlayan Surların Koruyucusu Operasyonu olarak bilinen bu yeni savaş, yalnızca artan tehdit seviyesinin altını çiziyor ve Hamas'ın kontrol edilmediği takdirde nihayetinde varoluşsal bir tehdit oluşturacağı sonucuna varıyor.
Bu Gordion Düğümü’nün üç olası çözümü var-sadece şu anda hiçbiri geçerli değil.
Birincisi barış, Hamas'ın Gazze'yi ele geçirmesinden ve 2007'de şiddetli bir darbeyle El Fetih'i devirmesinden bu yana, varsayım, hala bir seçenek olmaya devam eden iki devletli bir çözüm için nihai statü Anlaşması ile evcilleştirileceğiydi. İki devletli bir çözümün işe yaraması için Hamas'ın İsrail'i kabul etmesi ya da muhtemelen PA olan bir yönetim organı tarafından bir kenara atılması gerekecek.
Ancak herhangi bir barış sürecinin olmaması – ve ABD Başkanı Joe Biden'in bir tanesini takip etmeme konusundaki ilk kararı-bu seçeneği şu an için masadan kaldırdı.
İkincisi, PA'nın Gazze'ye dönmesine izin verecek olan El Fetih ve Hamas Birliği. Bu, PA'nın son 14 yılda iki Filistinli grubu yeniden bir araya getirmeye çalıştığı ve başarısız olduğu için en az olası senaryo.
İsrail politika Forumu ve Rand Corporation'dan Shira Efron, ”büyük bir günlük [senaryo], PA'yı Gazze'ye geri getirmek için koşullar yaratmak olurdu, ancak bu çok karmaşık " dedi.
“Hamas silahlarını korursa, PA istemiyor. Onların durumu, sadece bir [silahlı beden] olmasıdır.”
Üçüncü seçenek, İsrail'in Hamas'ı yok etmek ve Gazze'deki askeri yönetimini yeniden kurmak için bir kara kampanyası başlatmasıdır. 2005 yılında askerlerini ve vatandaşlarını Akdeniz'deki küçük yerleşim bölgesinden çıkardığında bu askeri yönetime son verdi.
ABD merkezli Washington Enstitüsü'nde çalışan Tuğgeneral Michael Herzog, "Gazze'ye kara birlikleriyle girmeden Hamas'ı yok edemezsiniz" dedi. Böyle bir askeri kampanya mali açıdan pahalı olacak ve İsrail'in de hayatına mal olacak.
“O zaman çıkış stratejisinin ikilemi var: Kime teslim ediyorsun?" diye sordu. İsrail, Gazze'yi savaş sona erdikten sonra kimin yöneteceğine dair net bir vizyonla bu kampanyaya başlamazsa, roket sorununu Gazze'deki iki milyondan fazla Filistinli vatandaşın zorla IDF yönetimiyle ilişkili olanlarla takas ederdi.
Siyonist rejim İsrail, Hamas'ı yok edip geri çekilirse, şeridin sorumluluğunu üstlenen daha aşırılık yanlısı bir grup riski taşır. İsrail bu senaryoda PA'yı Gazze'ye geri getiremez, çünkü Filistinliler arasında PA'nın İsrail tarafından desteklenen bir kukla hükümet olduğu algısını güçlendirecektir.
Bu üç senaryonun şiddeti ve imkansızlığı, Gazze politikasına duyulan ihtiyaç konusunda aniden spekülasyon yapan uzmanlara ve uzmanlara sahiptir, ancak meselenin kendisi şaşırtıcı bir şekilde 2018'ten bu yana son dört İsrail seçiminin hiçbirinde bir sorun değildi.
Herzog, ”İsrail Gazze'ye karşı bir strateji hakkında çok düşünmek zorunda” dedi.
“Hamas, ister beğenelim ister beğenmeyelim, zeminde bir faktördür.”
Bir Gazze stratejisi arayışında, Hamas'ı yukarıdaki şiddet ve roketlere yatıştırmak için kaldıraç olarak kullanılabilecekleri umuduyla, geçmiş çözüm stratejilerinin ani bir dirilişi olmuştur.
İşgalci rejim İsrail tarafından uygulanan Gazze sınır kısıtlamasının sona ermesi söz konusu olabilir. Bu senaryoda İsrail, Gazze'deki normatif bir yaşamın fiyatının gelecekteki çatışmaları önleyeceği umuduyla, Gazze'nin ekonomik olarak gelişmesini engelleyen tüm önlemleri iptal edecek, esasen malların ve insanların hareketindeki tüm sınırları kaldıracaktır.
Bu kısıtlamalar, 2007 darbesinden sonra, Gazze'nin ekonomik olarak gelişememesi durumunda Hamas'ın içeriden zayıflayacağı umuduyla uygulandı. On dört yıl sonra, Hamas'ın hala iktidarda olduğu göz önüne alındığında, bu politikayı tekrar gözden geçirme zamanı olabilir.
Diğer bir seçenek de, Hamas'ın güçlenmesini dengelemek için Gazze politikasına öncülük etmesine izin vererek PA'yı desteklemek olacaktır. Örneğin, Hamas'a katar parası gibi bypass seçeneklerine yardım etmek yerine, İsrail sadece ihtiyaçlar için El Fetih'e bağımlılığı zorlamak için PA ile ilgilenecekti.
İşgalci rejim İsrail ve uluslararası toplum, kısmen silahsızlandırılması veya yeniden silahlandırılmaması için sessiz veya hatta bir anlaşma için sınırlı teşvikler ticareti yapabilir. Herzog, bu tür adımların yeniden yapılanma projelerine bağlanabileceğini belirterek, İsrail'in bu şartları belirleyecek konumda olduğunu belirtti.
Bu teşviklerin bir parçası olarak İsrail, açık deniz limanı projesini yeniden canlandırabilir. Birkaç yıl önce, Maliye Bakanı İsrail Katz (Likud) Gazze için elektrifikasyon ve su tesislerini de içerecek bir ada Limanı önerdi. Böyle bir projenin faydaları arasında, Gazze yardımını bir çatışma bölgesinden çıkarması ve böylece uluslararası toplumun, çatışmanın patlak vermesi durumunda İsrail tarafından bombalanmayacağını bilerek yatırımı konusunda daha güvende hissetmesini sağlaması yer alıyor.
İsrail, temel hizmetlerin ve insani yardımın sadece şiddetten kaçınma anlayışıyla değil, aynı zamanda askerden arındırma yönünde atılan adımlarla veya en azından yeniden silahlanmama taahhüdüyle doğrudan bağlantılı olacağı sert bir yaklaşım sergileyebilir. Bu aynı zamanda iki askerin kalıntılarının iadesi ve Hamas tarafından tutulan iki esirin serbest bırakılması talebini de içerebilir. Ancak bu, ancak IDF misillemesinin Hamas'ı şu anda makul göründüğünden daha fazla zayıflatması durumunda muhtemel olacaktır.
Son olarak, İsrail, özellikle Filistinliler arasındaki popülaritesi göz önüne alındığında, örgütü terörist bir grup olarak reddetmek yerine, örgütü normalleştirerek (direniş) Hamas ile etkileşime girebilir ve ilişkiler kurabilir. Bunun gerçekleşmesi de olası değildir. İsrail'de küçük bir desteğe sahip, ama paradigma değiştirmek için bir yoldur.
Ancak tüm bu senaryolar, muhtemelen sonuncusu hariç, artık alakalı olmayabilecek geçmiş bir gerçeklikle konuşur. Kudüs'ü elde etmeyi savunan bir grup için, bir ada limanının teklifi aniden, Hamas'ın İsrail ile çatışmada gezinme kontrolünü ele geçirmesine izin verecek bir Filistin liderlik pozisyonuna odaklanan genel hedeflere uysal ve daha az merkezi görünüyor.
Netanyahu ve Savunma Bakanı Benny Gantz, Hamas'a karşı askeri hedefler hakkında geniş bir şekilde konuştuklarında durumu kontrol ediyormuş gibi görünüyorlar, ancak şu anda Hamas'ı yok etmeyi içermiyorlar. Her iki lider de Hamas ve roketlerinin sürekli büyüyen Gordion Düğümü (çözümsüzlük…) için alternatif bir çıkış planı sunamaz.
Uluslararası toplumun, İsrail'in saldırgan olduğu ve Hamas'ın mağdur olduğu durumu giderek daha fazla algıladığı göz önüne alındığında, özellikle akut hale gelen bir sorun.
En iyi ihtimalle, bu turda İsrail bu sorunu birkaç yıl içinde çözmeyi umuyor, ancak on yıl boyunca bile değil.
İsrail-Arap ilişkilerini normalleştiren Abraham (İbrahim) Anlaşmaları İsrail-Filistin krizini alakasız hale getirirse, Gazze aniden herkese önemini hatırlattı.
Günün sonunda, er ya da geç – çatışma çözülmezse ve Filistinlilerin kendileri Hamas'ı içerebilecek bir liderliğe sahipse – İsrail kaçınılmaz olanı geciktiriyor olabilir.
Hamas'ın nasıl kontrol altına alınacağı ve bir sonraki savaşın ne zaman olacağı ve İsrail'in ordusunu Gazze Şeridi’ne geri taşıyarak Hamas'ı tamamen ortadan kaldırmak için kara hareketine geçmek zorunda kalabileceği bir savaş olup olmayacağı sorusu giderek daha az ortaya çıkıyor.
Enerji Bakanı Yuval Steinitz, İbranice İnternet Sitesi Ynet'e verdiği röportajda, "bir gün Gazze'nin geçici olarak ele geçirilmesinden kaçamayacağız.... Bence bu gün gelecek, eğer şimdi değilse, o zaman önümüzdeki yıllarda.”
/The Jarusalem Post-İsrailpost
/Tercüme ve edit: Abdullah Yiğit