temel bir maya fenotipi. crabtree pozitif olan maya hücreleri, ortamda yeteri kadar oksijen bulunduğu halde (havadaki oksijen miktarı diyelim: %21), eğer glukoz derişimi yüksekse, o glukozu etanole fermente ederler, acımazlar. en bilinen örnek, ekmek mayası, bira mayası, şarap mayası, canımız ciğerimiz saccharomyces cerevisiaea'dir. kendisi bu fenotipi taşıyan en ünlü örnektir ve bol bol etanol üretebilmesinin temel sebebi budur (tabii doğadaki wild-type s.cerevisiae, endüstriyel arkadaşları kadar çok etanol üretemez; işte kendisine yetecek kadar...). crabtree negatif olan mayalar ise, ortamda oksijen yeterli olduğu sürece, glukoz azmış çokmuş sallamaz, etanol filan üretmez.
peki neden bazı mayalar bunu yaparken diğerleri yapmıyor? biyokimyasal olarak, temelde sebep redoks dengesini korumak. ama neden etanol? üretebileceği başka metabolitlerle de bu dengeyi sağlayabilir. etanolün neden üretildiğine dair farklı teoriler var. ama şu an kabul gören teori, üret-biriktir-tüket stratejisi. şeker varsa acımıyor, üretiyor etanolü. etanol üretmek pahasına daha yavaş çoğalıyor (hücre/şeker verimi daha düşük çünkü) ama ortamdaki şekeri de daha hızlı kullanabiliyor. etti mi sana birinci avantaj. ortamda etanol biriktikçe bir nevi dezenfektan görevi görüyor. al bu da ikinci avantaj. sonra şeker mi bitti piyasada, tüketiyor etanolü. bu da üçüncü avantaj. ama tabii, bunun da bir bedeli var. bir birim glukoz başına daha az hücre ürettiği gibi, bir birim şekerden, etanol fermentasyonu yapmayan bir mayaya göre daha az enerji üretiyor. e olsun o kadar. metabolik dengeyi korumanın da bir bedeli olmalı.
az biraz ilgilenenler için şu makale keyifli: https://www.sciencedirect.com/…52506000333?via=ihub