5Dakikada kaç kez ve kaç litre solunum yaparız? Erişkinde soluk frekansı dakikada kezdir. Çocuklarda dakikada kez olmaktadırSolunum dakika hacmi: Soluk hacmi ve frekansın çarpımından hesaplanırDakika ventilasyon = Soluk hacmi X Soluk frekans = 500 X 12
6Solunum dakika hacminin limitleri: Soluk frekansı dakikada 2 ile 50 soluğa ve 1,5 ile 200 litre/dk olabilir.Çoğu kişi üst limitin ½ veya 2/3 ünü bir dakikadan daha uzun süre devam ettiremez.
7Alveoler ventilasyonAlveoller, alveol keseleri, alveol kanalları ve respiratuvar bronşiyollerde olmaktadır.
8Soluk Hacmi, ölü boşluk havası ve alveol havasından oluşmaktadır. 1- Anatomik ölü boşluk2- Fizyolojik ölü boşluk
9Ölü boşluğun alveoler ventilasyon üzerine etkisi Burun, farinks ve trakea gibi, gaz değişiminin meydana gelmediği hava yollarını doldurur. Bu bölgelere ölü boşluk havası denir.Ekspirasyonda alveollerden gelen hava atmosfere ulaşmadan önce ilk olarak bu ölü boşluktaki hava çıkarılır. Ölü boşluk, ekspirasyon gazlarının akciğerlerden çıkarılmasında bir dezavantaj oluşturur.
10Alveolar ventilasyon hızı Gaz değişiminin olduğu bölgelere yeni havanın ulaşma hızına alveoler ventilasyon hızı denir.Dakikada alveolar ventilasyon, bir dakikada alveollere ve öteki bitişik gaz değişimi alanlarına giren yeni havanın total hacmidir.Dakika alveolar ventilasyon (VA) = Dakika solunum frekansı X Alveolar hava hacmi4200 = 12 X ( )Alveolar ventilasyon hızı 4200 ml/dk dır.
11Alveolar ventilasyon alveollerde oksijen ve karbondioksit konsantrasyonlarını belirleyen başlıca faktörlerden birisidir.
12Denek: Soluk Hacmi X Solunum frekansı = Dakika ml/soluk soluk sayısı/dk Ventilasyonuml/dkAnatomik AlveolerÖlü Boşluk Ventilasyonml/dk ml/dk
13Ölü Boşluğun ölçülmesi Normal şartlarda soluduğumuz hava bir gaz karışımıdır.Azot, oksijen, karbondioksit ve su buharı içerir.
14Guyton- Tıbbi Fizyoloji, Nobel Tıp Kitabevi, 9.edi.
21Akciğer Hacimleri:1. SOLUK HACMİ (Tidal volum): Normal solunum hareketi ile akciğerlere alınan veya akciğerlerden çıkarılan hava hacmidir. 500 ml2. İNSPİRASYON REZERVİ: Normal soluk hacminin üzerine alınabilen fazladan soluk hacmidir ml.3. EKSPİRASYON REZERVİ: Normal bir soluk vermeden sonra zorlu bir ekspirasyonla fazladan çıkarılabilen hava hacmidir ml.4. REZİDÜEL (tortu) HACİM: Zorlu bir ekspirasyondan sonra akciğerlerde kalan hava hacmidir ml
22Akciğer Kapasiteleri: 1. İnspirasyon kapasitesi: Soluk hacmi ile inspirasyon rezervinin toplamıdır ml2. Fonksiyonel rezidüel kapasite: Ekspirasyon rezervi ile rezidüel hacmin toplamıdır ml.3.Vital Kapasite: İnspirasyon rezervi, soluk hacmi ve ekspirasyon rezervlerinin toplamıdır ml.4. Total Akciğer Kapasitesi: Vital kapasite ile rezidüel hacmin toplamıdır ml. TAK’nin %40’ı FRK yi oluşturur.
23VK=İR+SH+ERVK=İK+ERTAK=VK+RVTAK=İK+FRKFRK=ER+RHRH=Kollaps Havası+Minimum Hava
24Vital kapasiteye etki eden faktörler YaşCinsiyetVücut ağırlığıBoyVücut yüzeyi (m2)Vücut postürü
25VK yi azaltan restrüktif bozukluklar: Toraksın genişlemesini önleyen durumlar (kifoskolyoz, nöromusküler hst.)Diyafragma hareketlerini azaltan durumlar (frenik sinir felci, batında ascites)Akciğerlerin genişlemesini önleyen durumlar (plevrada fazla miktarda sıvı veya hava toplanması)Fonksiyon gören akciğer dokusunun azalması (yaygın akciğer fibrozisi, büyük kistler veya tm kitleleri)Solunum merkezi depresyonu
28Normal durum:Rezidüel hacim total akciğer kapasitesinin %25 ine eşittir.FRK total akciğer kapasitesinin yaklaşık %40 ına eşittir.Bir saniyedeki zorlu ekspirasyon hacmi zorlu vital kapasitenin %80 inden fazlasınıÜç saniyedeki zorlu ekspirasyon hacmi ise yine zorlu vital kapasitenin %95 inden çoğunu meydana getirmektedir.
29Restrüktif akciğer hastalığı: Bütün akciğer hacim değerleri küçülmüştür.Rezidüel hacimdeki azalma, FRK de, vital kapasitede ve total akciğer kapasitesinde görülen azalmalardan çok daha fazladır.FEV1 normaldır yada normalden fazladır.Solunum hızlı ve yüzeyeldir.
30Obstüktif akciğer hastalığı: Rezidüel volüm ve FRK artmıştır.Total akciğer kapasitesi de artmıştır, ancak bu artış daha hafiftir ve bu nedenle vital kapasite azalmıştır.Ekspirasyon süresi uzamıştır.FEV1 vital kapasitenin %80 inden daha azını meydana getirmektedir.Zaman zaman amfizematöz çentik görülür.
31Akım-hacim halkalarıRezidüel hacim düzeyinden total akciğer kapasitesine ulaşıncaya kadar hızlı ve tüm gücüyle bir inspirasyon ve total akciğer kapasitesinden rezidüel hacim düzeyine kadar hızlı, zorlu ve tam bir ekspirasyon hareketi yapılır.Bu sırada, apsise hacim, ordinata da hava akım hızı değişiklikleri kaydedilerek akım-hacim halkaları elde edilir. Apsisin üstü ekspirasyon, altı da inspirasyon hızlarını gösterir.
35Fonksiyonel Rezidüel Kapasite (FRK) ölçümü Helium Dilüsyon YöntemiFRK normal solunum hareketleri sırasında akciğerlerde kalan hava hacmidir. Spirometre doğrudan FRK yı ölçemez. Çünkü akciğerlerin rezidüel hava hacmi ekspirasyonla çıkarılamaz. İndirek ölçümler yapılır.
36FRK ölçümüBelirli hacimdeki bir spirometre, belirli konsantrasyonda hava-helyum karışımı ile doldurulur. Spirometreden solumadan önce denek normal bir ekspirasyon yapar. Bu ekspirasyonun sonunda akciğerlerde kalan hacim FRK ya eşittir. O anda kişi hemen spirometreden solumaya başlar ve spirometredeki gazlar akciğerlerdeki gazlarla karışır. Sonuçta helyum FRK gazları ile dilüe olur. FRK helyumun seyrelme oranından hesaplanır.
37Guyton: Tıbbi Fizyoloji, Nobel Tıp Kitabevi, 9.edi.
38Taze gelen hava (350ml) Ventilasyon Katsayısı= Önceden varolan hava (3000 ml) = % 12
40Kapanış hacminin hesaplanması Tek soluk analizi ile tayin edilebilir.Denek maksimal bir ekspirasyondan sonra (rezidüel hacim düzeyinden) %100 O2 ile dolu spirometreden maksimal derinlikte tek bir inspirasyon yapar.
41Maksimal ekspirasyonda 4 faz elde edilir: 1.faz: Ölü boşluktaki saf oksijenin boşalması ile sıfır azot düzeyi2.faz: Alveollerdeki havanın ulaşması ile gittikçe azot konsantrasyonunun artması3.faz: Eşit olarak havalanan akciğer bölgelerinde eşit azot konsantrasyonu nedeniyle bir plato çizilir4.faz: Tabanda ekspirasyonun tamamlanıp apeks bölgesinin boşalmaya başlamasıyla azot konsantrasyonunun tekrar yükselmesi. Bu fazın başlangıcı alt hava yollarının kapandığı seviyeyi (kapanış hacmini) göstermektedir.
42Kapanış Hacmi 20 yaşında VK’nin % 8’i, 60 yaşında ise VK’nin %24’üdür Sigara içenlerde, diğer testler değişmese de kapanış volümü yüksek bulunur.
43Astımda spirogramKüçük hava yollarını ilgilendiren şiddetli bir darlık olduğundan restrüktif bir hastalığın spirogramı andırabilir.Küçük hava yollarında daha fazla gaz kısılıp kalmıştır ve daha büyük hava yolları ise açıktır. Bu durum hava yolu direnci değerinin çok fazla artmamasına ve FEV1 in normal kalmasına neden olur
44Özet 1- Alveoler vantilasyon ve ölü boşluk kavramları 2- Akciğer hacim ve kapasiteleri3- Fonksiyonel rezidüel kapasite tayini4- Ventilasyon kat sayısı5- Dinamik akciğer fonksiyon testleri anlatıldı.