CGTN / Wang Dan
Serbest piyasalar ve serbest döviz, kapitalizmin merkezinde yer alır. Serbest piyasa sisteminin büyümenin ve yoksulluğun ortadan kaldırılmasının anahtarı olduğu konusunda geçen yüzyılda geniş bir fikir birliği vardı. 2008 mali krizi küresel ekonomiyi salladığında, bu ruh hali hızla değişti.
İyileşme düzensizdi; zenginler krizden yararlanırken, fakirler masrafları üstlendi. Gelir eşitsizliği on yıl sonra daha da büyüdü ve makinelerin emeğin yerini alma eğilimi, düşük vasıflı çalışanları işlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya bıraktı.
Kapitalizme karşı tepki 2021’e girerken daha da şiddetlendi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 2021 Davos Konferansı’nda kapitalizmin, modelin kendisinden dolayı geride kalanlara artık yanıt vermediğini söyledi. GameStop destanı bu hafta, küresel bir Wall Street karşıtı duygu dalgasını harekete geçirdi.
Dünya çapında 2021, zor salgın sonrası toparlanma ve önde gelen Batılı ülkeler için bölünmüş iç siyaset ortamında, serbest piyasaların hala sorunlarımıza çözüm olup olmadığını belirleyeceğimiz bir yıl olabilir.
KAPİTALİZME KARŞI TEPKİ 2021’E GİRERKEN DAHA DA ŞİDDETLENDİ
Kapitalizm doğası gereği daha etkilidir ve bu nedenle eşitsizliğe karşı yüksek bir toleransa sahiptir. Bu sistemde, yeteneklerle veya yüksek sosyal statüyle doğan insanlar muhtemelen diğerlerinden çok daha fazla zenginlik kazanacaktır. Finans ve teknolojide olanlar da dâhil olmak üzere iş dünyasının seçkinleri, gücün merkezi olma eğilimindedir, zira eski Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Başkanı Donald Trump için durum böyleydi. Yaptıkları politikalar, zenginlerin öncülüğünü kaçınılmaz olarak güçlendirecektir.
Kapitalist bir toplumda para, bir insanın değerinin neredeyse tek ölçüsüdür. Kişisel çıkar peşinde koşmak, en yüksek kârı getirdiği için kabul görür. Bu, teknoloji devlerinin ve güçlü Wall Street oyuncularının yükselişinin arkasında olan bir durumdur. Onlar yasal olarak vergilerden kaçınmak için denizaşırı kuruluşlar kurma eğilimindedirler, ancak sıradan insanların böyle seçenekleri yoktur. Hükümetler sermayenin serbest akışını vergiden kaçınma için bir bahane olarak kabul ettiklerinde, kişisel çıkarların ekonomik kararları yönlendirmesine izin vermenin sosyal maliyeti, aşırı derecede yüksek hale gelir.
Serbest piyasa ekonomisinin ve liberal demokrasinin talihsiz bir sonucu, uzlaşma için çok az yer olmasıdır. Yoksulluğun azaltılması veya gelir uçurumunun kapatılması hiçbir zaman politika tartışmalarının merkezi olmamıştır. Çin, yoksullukla küresel mücadelede bugüne kadar en önemli ilerlemeyi kaydetti.
ÇİN YOKSULLUKLA KÜRESEL MÜCADELEDE DÜNYAYA ÖRNEK OLDU
Ülke, altyapıya yoğun yatırım ve doğrudan nakit transferi gibi önlemleri kullanarak yoksulluğu ortadan kaldırma hedefine ulaşmıştır. Çin’in yoksulluğu ortadan kaldırma programı yalnızca sosyal istikrar konusundaki endişeleri gidermek için tanıtılmadı, aynı zamanda Çin toplumu da yoksullara yardım etmenin önemi konusunda bir fikir birliğine sahip bulunuyor.
Batılı hükümetlerin büyük şirketlerin gücünü dizginleme çabalarını artırdıklarını görmemiz muhtemeldir. Düzenleyiciler ayrıca büyük yatırım fonları ve diğer büyük finans aktörleri için de ipleri kısa tutacak. Çin ve Batı’daki ekonomi politikalarında bir dereceye kadar bir yakınlaşma göreceğiz. ABD ile Avrupa, düşük gelirli işçileri korumak için endüstriyel politikaların kullanımını zaten açıkça tartıştı.
ABD’nin yeni Başkanı Joe Biden yönetimi, iklim değişikliği politikalarını ülkesinin uzun vadede ekonomik iyileşmesinin merkezine koydu. İşleri tehlikeye atmadan emisyon azaltma ve endüstriyel geçiş hedefine fakat hükümetin yoğun bir şekilde dahil olmasıyla ulaşılabilir. Kapitalizmin piyasa başarısızlıklarına neden olabileceğini ve olumsuz dışsallıkları ortadan kaldırmak için hükümet müdahalesine ihtiyaç olduğunu ve hatta arzu edildiğini anlamalıyız.
Kapitalizm refah getirebilir, ancak daha iyi bir dünya vadetmez. Dürüstlük, sosyal sorumluluk ve herkes için adil muamele gibi sosyal değerlerin benimsenmesi gerekiyor. Siyasi ve toplumsal güçlerin düzeltmeleri olmaksızın tek başına kapitalizm, şaşırtıcı olmayan bir şekilde çıkmaza girebilir.