O dönem dünyanın en büyük Emperyalist gücü olan İngilizler, Afrika’daki sömürgelerini ellerinde tutmak istiyorlardı. Bunun için de diğer Emperyalist güçler ile çeşitli antlaşmalar imzalayarak kendi sınırlarını çizdiler. Bu antlaşmalardan biri olan Heligoland-Zanzibar Antlaşması, Birleşik Krallık ile dönemin Almanya’sı arasında imzalanmıştır. Bu antlaşmaya göre Almanlar Zanzibar’ı, İngilizler ise Tanzanya bölgesini rakiplerine bırakacaktı. Antlaşmanın hemen akabinde bölgede istikrarı sağlamak için İngilizler “kukla” bir yönetici atayarak Zanzibar Sultanlığı’nı kurdular. İç ve dış işlerinde tamamen İngilizler’e bağlıydı. İlk yönetici olan Hammad bin Thuwaini, görevine 1893 yılında başladı. Ancak saltanatı uzun sürmedi. 3 yıl sonra, 25 Ağustos 1896 yılında şüpheli bir biçimde vefat eden Hammad, kendisine bir varis atamamıştı. Bunun üzerine kuzeni ve cinayetin en büyük şüphelisi Halid bin Barghash, İngilizlerin onayını beklemeden tahta oturdu. Bölgedeki İngiliz diplomatlar bu siyasi krizi çözmek isteseler de başarılı olamadılar. Halid ise ordusunu çoktan saray etrafına konuşlandırmıştı. Kuvvetlerinin sayısı ise 3 bin kişiyi geçmekte idi. Bunun yanında birçok topu ve küçük bir donanması da mevcuttu.
Tüm bunlar yaşanırken İngilizler'in limanda iki adet savaş gemisi mevcuttu. Aynı zamanda küçük bir garnizon birliğine de sahip olan İngilizler, zaman kaybetmeden konsolosluğu güvene aldılar ve yakınlardaki gemilerden yardım talep ettiler. Buradaki sorun Zanzibar birliklerinin gücü değildi elbette. Bölgedeki etkin diplomat Basil Cave, iki adet savaş gemisiyle de Zanzibar birliklerini etkisiz hale getirebileceğini biliyordu. Asıl sorun politik hamlelerdi. Hükümet onayı almadan bir İmparatorluk Sömürgesi'ne saldırmak kariyerinin sonu olurdu. Bu sebeple gece boyunca yazışmalar devam etti. Bütün bu olanların yanı sıra yeni Zanzibar hükümetine de ultimatomlar veriliyordu. Güneş gökyüzünü yeniden aydınlatmaya başlayınca desteğe gelmiş üç adet savaş gemisi ile birlikte limanda bulunan iki adet savaş gemileri de hazırlıklarına başladı. Son ultimatom olarak İngiliz Hükümeti, Halid'in 26 Ağustos saat 09.00'a kadar saraydan ayrılmasını ve teslim olmasını emretti. Bu isteğe saat 08.00 sularında olumsuz bir yanıt veren Halid'in kaderi artık mühürlenmişti.
Saat 09.00'da hazırlıklarını bitirmiş gemilere sarayı bombalama emri verildi. 09.02'de ise konuşlandırılmış topların çoğu imha edilmiş ve saray yıkılmaya başlamıştı. Yalnızca iki dakikada tüm savunması çöken Halid, saraydan kaçtı. Saatler 09.40'ı gösterdiğinde saray beyaz bayrak çekmiş ve teslim olmuştur. 500 Zanzibar askerinin yaralandığı bu savaşta yalnızca 1 İngiliz subayı yaralanmıştı. Koşulsuz bir şekilde teslim olan Zanzabi Sultanlığı, İngilizlerin atadığı bir yönetici ile sömürülmeye devam etti.
Saraydan kaçmayı başaran Halid ise Alman Konsolosluğu'na sığındı. İngilizler her ne kadar iadesini isteseler de Almanlar bu isteklerini geri çevirdi ve onu ülkeden kaçırdı. Tanzanya bölgesinde Alman egemenliğinde yaşayan Halid, I. Dünya Savaşı sırasında 1916'da İngilizler tarafından ele geçirildi ve Mombasa'ya sürüldü. 1927 yılında burada vefat etti.
Kaynakça:
0 Yorum