SALMONELLA 6
SALMONELLA AŞISI – GİRİŞ
Aşılama hayvanın kendi immun sistemini belirli bir enfeksiyona karşı belirli bir bağışıklık durumuyla korumak için stimule eden bir işlemdir. Aşılama salmonella enfeksiyonlarına karşı başarılı bir şekilde kullanılmıştır. Temelde Salmonella pullorum ve S.gallinarum kontrolünde kullanılan aşılama ikincisine karşı hala birçok ülkede kullanılmaktadır ve yüksek riskli alanlarda kullanıldığı zaman kontrol iyidir.
Aşılama, S. enteritidis İngiltere’de ortaya çıktığı zaman bir kontrol seçeneği olarak gündeme gelmiştir. İngiltere’de sofralık yumurta yumurtlayan sürülerin aşılamasına S.enteritidis kaynaklı gıda zehirlenmesi vakalarında dramatik bir azalma eşlik etmiştir. Günümüzde, aşılama S.enteritidis önleme programlarının zorunlu bir gereksinimidir.
AŞI TİPLERİ
Hem inaktif hem de canlı salmonella aşıları vardır. İnaktif aşılar tüm hayvanlara enjeksiyon yoluyla uygulanmaları gerektiğinden dezavantajlıdır fakat onların daha güçlü ve kalıcı aşı bağışıklığı sağladığı ve damızlıklarda kullanıldıkları zaman civcivlere daha iyi maternal bağışıklık sağladıkları belirtilmiştir.
Diğer yandan, canlı aşılar su vasıtasıyla kitlesel olarak uygulanabilir. Sindirim kanalında yerel bir bağışıklık sağlarlar ancak oluşturdukları genel bağışıklık inaktif aşıyla elde edilen bağışıklık kadar uzun ve kalıcı olmayabilir. Ancak, bazı otoriteler canlı aşıların daha iyi koruma sağladığını ifade etmektedir. Bu ifadelerin karışımı çeşitli salmonella aşılarının mevcut olduğu gerçeğini yansıtır ve hangi canlı ve inaktif aşıların karşılaştırıldığına göre değişik ifadeler ortaya çıkar. Eğer bir canlı aşı dikkatsiz bir şekilde inaktive edilirse, örneğin içme suyunda sterilizatör vasıtasıyla, sürü aşılama hatası görülebilir.
Tipik olarak, oluşan koruma serogruba özgü olduğu takdirde aşılar belirli bir serotipe karşı yapılır. Diğer bir deyişle, S. enteritidis (serogrup D salmonella) aşılaması diğer serogrup D serotiplerine ve S.typhimurium (grup B salmonella) diğer serogrup B serotiplerine karşı koruma sağlayacaktır.
Hayvanları hastalığa karşı korurken yumurtacı hayvanların aşılanması da salmonellanın hayvanlardan çevreye ya da yumurtaları vasıtasıyla vertikal olarak yayılmasını büyük ölçüde azaltır.
AŞILAMA SORUNLARI
İnaktif ve canlı aşılar ağır bir salmonella vakası olduğu zaman %100 etkili olmasalar da etkili salmonella kontrolüyle ilişkilendirilmişlerdir.
Yem ve su eksikliği ve çevre sıcaklığı gibi çevresel stresler aşılama verimini düşürebilir.
Damızlıkları aşılarken ortaya çıkan bir sorun aşılanan hayvanların serolojik olarak pozitif olmasıdır, bu da seroloji değerini bir teşhis aracı ya da bir sürüdeki salmonella durumunu doğrulamak açısından reddeder.
İlginç bir şekilde S. gallinarum 9R aşı suşu S. enteritidis’e karşı enfekte sürülerde serolojinin tespitini bozmaksızın koruyucu bağışıklık sağlar.
Eğer bir canlı aşı kullanılırsa hayvanın kesim zamanından önce salmonella aşı suşundan kurtulmuş olması önemlidir.