maraton savaşı batı tarihinin ilk taşşaklı savaşıdır denilebilir. maraton savaşından önce yunanlar kendi aralarında belirli bir göreneğe göre savaşıp durmuşlar. (hatırlayın; truvada bütün askerler savaşacağına her iki taraftan birer asker *
seçilmişti savaşın sonucu bunların dövüşünün sonucuyla belirlenecekti.) savaşlar genellikle grupların birbirine gözdağı vermeleri adına küçük kayıplarla yapılırdı.
maraton savaşı'nda ise helen kültüründen gelmeyen perslerle karşı karşıya gelindi. yunanlar bu nedenle alışkın olmadıkları bir tarzla savaşmak zorunda kaldılar. ancak zafer kazanabilmeyi de başardılar.
pers donanması maraton ovasına askerleri çıkarmaya başlar. yunan ağır zırhlı birlikleri de maraton ovasında yerlerini alırlar. birkaç gün savaşmadan beklerler. sonra yunanlar 1500 metre gibi bir mesafeyi hızlı adımlarla katederek saldırıya geçerler. yunan zırhları daha iyidir. mızrakları da daha uzundur. pers ordusu nispeten çok daha zayıf donanımlıdır. hızlı hareket eden yunan ordusu merkezde zayıf yanlarda kalabalık bir profil çizer. zayıf olan merkez hattı biraz geri çekilir. güçlü kenarlar ise bir manevrayla pers ordusunu darmadağın ederler. persler donanmalarına geri kaçmak zorunda kalırlar. savaş sonunda 200 kadar yunan, 6000 kadar da pers askeri hayatını kaybeder.
şimdi gelelim asıl soruya: bu persler neden direkt atina'ya çıkarma yapmadı da maraton ovasını tercih ettiler?
bunun sebebi atina yönetimindeki görüş aykırılıklarıdır. atina'da bir grup yönetici perslerle işbirliği içindeydi. perslerin maratondan atina'ya yürümesi atina'nın kendi içinde bir çöküş yaşamasına da neden olacaktı. persler atina'ya vardıklarında kuvvetli bir direniş yerine birbirlerini boğazlayan yunanlarla karşılaşmayı umuyorlardı. sayıca üstün olmaları nedeniyle işler perslerin panladığı şekilde ilerleyecek gibi görünüyordu.
maratonda kazanan yunan birlikleri yıldırım hızıyla atina'ya şehir savunmasına geri dönerler. maratonda ağır darbe alan persler atina üzerine yürümeye cesaret edemezler.
bu savaş, savaşlarda taktik ve hızın ne kadar önemli olduğunu ispatlayan tarihin ilk büyük savaşı olarak kabul edilir.