Aile, kadın ve erkeğin evlenmesi sonucunda oluşan en temel toplumsal birimdir. Bir toplumu anlamak için o toplumun geçmişten günümüze aile kurumunun ve özelliklerinin bilinmesi gerekmektedir. Çünkü aile, toplumların inançlarını, gelenek ve göreneklerini, değer yargılarını, kültürel birikimlerini koruyup gelecek nesillere aktaran temel yapıdır. Bu yüzden bu araştırmada Osmanlı Devleti'nin sosyal yapısını anlamak için Osmanlı ailesinin teşekkülü ve dağılması incelenmiştir. Bu amaçla tarihsel süreçte imparatorluklara başkentlik yapmış, Osmanlının da önemli yerleşim merkezlerinden biri olan Trabzon Eyaleti mekan olarak 1654-1655 (H. 1064–1065) yılları da zaman olarak seçilerek incelenmiştir. Bu çalışmada XVII. yüzyıl ortalarında genelde Osmanlı özelde de Trabzon'da aile birliğinin kurulması ve devamının sağlanmasında nişan, nikah akitleri ve mihr kayıtları yorumlanırken, aile birliğinin dağılmasında ise boşanma kayıtları, nafaka tespiti ve vasi tayini kayıtlarına bakılmıştır. Osmanlıda aile birliğinin kurulmasında nikah akitlerinin resmiliği, kadının haklarının korunup korunmadığı, farklı inanç grupları arasında evlilik akdinin olup olmadığı durumları araştırılmıştır. Aile birliğinin dağılmasında ise kadının boşamada söz sahibi olup olmadığı, dağılan aile birliği sonrasında kadınların ve çocukların ekonomik olarak desteklenip desteklenmediği durumlar çalışmaya konu edilmiştir. Çalışmada Osmanlı mahkeme kayıtlarını içeren şer’iyye sicillerinden yararlanılarak 1834 numaralı Trabzon şer'iyye sicili incelenmiştir. Bu sicilde bulunan toplam 687 belge türünün 290'ının aileyi ilgilendiren konular olduğu görülmüş ve bu belgeler doğrultusunda XVII. yüzyıl ortalarında Osmanlı aile yapısı açıklanmıştır.
Tarih, Osmanlı, Aile, Mihr, Nafaka