Modern Taksonominin Kurucusu:Carl Linnaeus Kelley Kimdir? Hayatı Ve Biyografisi
Modern Taksonominin Kurucusu:Carl Linnaeus Kelley Kimdir? Hayatı Ve Biyografisi
Doğum: 23 Mayıs 1707; Stenbrohult İsveç
Ölüm: 10 Ocak 1778 (70 yaşında); Uppsala İsveç
Carl Linnaeus Kelley Biyografi
İsveçli doğa bilimci Carl Linnaeus (1707-1778) biyolojik isimlendirmenin iki terimli sistemini kurdu, biyolojik sınıflandırmayı resmileştirdi ve ekolojiye ilk organizasyonu verdi.
Carl Linnaeus, 23 Mayıs 1707’de Rashult’ta beş çocuğun en büyüğü olarak doğdu. Doğumundan iki yıl sonra babası Stenbrohult’ta Lutheran bakanı oldu. Orada genç Carl’ın kendi bahçesi vardı, daha sonra “ruhumda bitmez bir bitki sevgisiyle alevlendi” dedi.
1716’da Linnaeus, yakınlardaki Växjö’deki gramer okuluna gitti. Latince, din, matematik ve bilim okudu, ancak bitkilere olan ilgisi çalışmalarına müdahale etme eğilimindeydi. En sevdiği kitap, babasının ona hediye ettiği Aristoteles’in Historia animalium’uydu . Annesi onun hizmete gireceğini umuyordu ama o bu mesleğe hiç ilgi göstermedi. Lisede usta olan Johan Rothman, Linnaeus’un bilime olan ilgisini teşvik etti ve tıp okumasını önerdi. Babası isteksizce kabul etti ve Rothman, Linnaeus’a bir yıl boyunca fizyoloji ve botanik dersleri verdi.
1727’de Linnaeus, Lund Üniversitesi’ne girdi. Bilim ve tıp eğitimi çok zayıftı ve bir yıl sonra Uppsala Üniversitesi’ne transfer oldu ve burada iki tıp profesörünün yaşlı olduğunu ve nadiren ders verdiğini gördü. Neyse ki kısa sürede İsveç’teki bitkilerle ilgilenen ilahiyat profesörü Olof Celsius’un ilgisini çekti. Celsius ona boş oda ve pansiyon verdi ve akıl hocası oldu.
Botanikteki en önemli çağdaş gelişme, bitkilerin cinselliğinin incelenmesiydi. Linnaeus bu keşfi Växjö’deyken öğrenmişti, ancak İsveç’te genel olarak bilinmiyordu. Celsius’un tıp profesörlerinden biri olan Olof Rudbeck’e gösterdiği konuyla ilgili bir makale yazdı. Rudbeck, Linnaeus’tan o kadar etkilenmişti ki, onu botanik ve oğullarının öğretmeni olarak atadı.
1732’de Linnaeus, Uppsala Bilimsel Topluluğu’ndan Lapland’a bir gezi için bir hibe aldı. 5 ay içinde Laponlar ve ülkenin doğal kaynakları hakkında değerli bilgiler edindi. Bu gezinin başarısı, hükümetten çeşitli zamanlarda İsveç’in kaynaklarını araştırmak için başka geziler yapma davetlerine yol açtı. 1734’te Dalarna eyaleti üzerinden yaptığı yolculuklardan birinde, nişanlı olduğu Sara Lisa Moraea ile tanıştı.
Linnaeus’un profesyonel olarak yerleşmek için tıp diplomasına ihtiyacı vardı. Bazı Avrupa üniversitelerinde, sınavları başarılı bir şekilde tamamlayarak ve bir tezi savunarak kazanılabilir. 1735’te Linnaeus Hollanda’ya gitti ve Harderwijk Üniversitesi’nde bir hafta geçirdikten sonra sınavlara girdi, aralıklı ateşin nedenleri üzerine tezini savundu ve derecesini aldı. İsveç’ten 3 yıl uzak kaldı, zamanının çoğunu Hollanda’da geçirdi ama aynı zamanda Almanya, Fransa ve İngiltere’de seyahat ederek önde gelen bilim adamları ile tanıştı. Yanında bir dizi botanik el yazması getirmişti ve bunlar önde gelen doğa bilimcilerin ve zengin bankacı George Clifford’un hayranlığını kazandı.
Bu adamlar Linnaeus’a iş sağladı ve el yazmalarının yayınlanmasına yardım etti. Hollanda’da geçirdiği yıllar hayatının en verimli yıllarıydı: Systema naturae, Bibliotheca botanica, Fundamenta botanica, Critica botanica, Flora Lapponica, Methodussexualis, Genera plantarum, Classes plantarum, Hortus Cliffortianus ve daha küçük eserlerini yayınladı. Anlaşılır bir gururla, 3 yıl içinde “daha önce hiç kimsenin tüm yaşamı boyunca yapmadığından daha fazla şey yazdığı, daha fazlasını keşfettiği ve botanikte daha büyük bir reform yaptığı” sonucuna vardı.
Linnaeus returned to practice medicine in Stockholm. He was appointed physician to the Admiralty and soon had the best medical practice in Stockholm. In 1739 he married Sara Moraea; they had two sons and four daughters. Linnaeus became professor of botany at Uppsala University in 1741.
Bir profesör olarak Linnaeus son derece başarılıydı. Hem bilim hem de bilim eğitimine uyguladığı bir organizasyon dehası vardı. Öğrenciler arasındaki popülaritesi de çekici kişiliğine ve onların başarısına duyduğu ilgiye dayanıyordu. Botanik, zooloji, doğa tarihi, eczacılık, diyetetik ve mineraloji dersleri verdi. Bunları onun gözetiminde savunan 186 öğrenci vardı. Danışmanın tezinin tamamını olmasa da çoğunu yazması adettendi ve öğrencilerinin savundukları ekoloji ve doğa tarihi konusundaki bazı önemli fikirlerini içeriyordu. Bu tezler ayrı ayrı yayınlandı ve daha sonra Amoenitates Academicae (1749-1790) başlıklı bir süreli yayında toplandı.
Linnaeus’un kötüleyenleri yoktu, bazıları samimiydi, ama çoğu sadece kıskançtı. Ancak, öğrencilerinin sevgisi ve çalışmalarının değeri, hem yaygın etkisini hem de birçok onur ödülü almasını sağladı. 1747’de baş kraliyet doktoru olarak atandı ve 1758’de şövalye oldu; daha sonra Carl von Linné adını aldı. 1776’da emekli oldu ve oğlu Carl’ı halefi olarak atamasına izin verildi. Linnaeus, 10 Ocak 1778’de Uppsala’da öldü.
Linnaeus en çok, kaşifler tarafından yeni türlerin hızla keşfedildiği bir zamanda bitki ve hayvanları adlandırmak ve sınıflandırmak için etkili prosedürler getirmesiyle tanınır. Evrim teorisinin kavrayışları sınıflandırma ve adlandırma için bir gerekçe sağlamadan önce, kullanılan kriterler morfoloji, habitat ve insanın türleri kullanımlarındaki benzerliklere göre keyfi olarak seçilmiştir. Linnaeus’un zamanında, sınıflandırma sorunları en keskin biçimde çiçekli bitkilerle ilgili olarak hissediliyordu. Natüralistler, morfolojinin en doğal kriter olduğu konusunda hemfikirdiler, ancak pratikte hangi grupların en benzer olduğunu bilmek zordu.
Linnaeus, yeni bitkilerin morfolojik ilişkilerinin kurulabileceğinden daha hızlı keşfedildiğini fark etti ve bir süre için doğal bir sınıflandırma elde etme girişiminden vazgeçmeye karar verdi. Çiçek parçalarının sayısına dayalı basit bir sayısal sınıflandırma tasarladı. Bu sistem o kadar kullanışlıydı ki 19. yüzyıla kadar popülerliğini korudu.
Yavaş yavaş Linnaeus, her bitki ve hayvan türünün bir cins adının ardından belirli bir isme sahip olduğu tutarlı bir isim sistemi geliştirdi: örneğin, Plantago virginica ve Plantago lanceolata , iki muz türünün isimleriydi. Tutarlı ve verimli bir isimlendirme sistemi elde eden ilk kişi olduğu için, botanikçiler 1905’te Species plantarum’u (2 cilt, 1753) kabul etmeye karar verdiler ve zoologlar onun Systema naturae’nin (1758) onuncu baskısını resmi başlangıç olarak kabul etmeye karar verdiler. bitki ve hayvanların bilimsel isimleri için puanlar.
Ayrı bir araştırma alanı olarak ekoloji konusu ilk olarak Linnaeus tarafından Specimen Academicum de oeconomia naturae,1749’da öğrencilerinden biri tarafından savunuldu. Linnaeus, ekolojiyi “doğanın ekonomisi” adını verdiği doğanın dengesi kavramı etrafında örgütledi. Doğadaki karşılıklı ilişkileri vurguladı ve besin zincirlerini tanımlayan ilk doğa bilimcilerden biriydi. Ayrıca bitki ardıllığını, türler arasındaki habitat gereksinimlerinin çeşitliliğini ve böceklerin ve tırnaklı hayvanların seçici beslenme alışkanlıklarını inceledi. Türlerin dağılımıyla yakından ilgilendi ve farklı yayılma yollarını inceledi. Biyolojik bilginin sadece tıpta değil, aynı zamanda tarımda da uygulanmasını teşvik etti, çünkü tarımsal zararlılarla etkin bir şekilde mücadelenin, onların yaşam öykülerinin kapsamlı bir bilgisine dayanması gerektiğine inanıyordu.