Anne olarak benim için en harika zamanlardan bazıları; çocuklarımın bana safça çevrelerindeki dünyayla ilgili soru sorduğu zamanlardır. İstemeden de olsa çoğu zaman doğru kabul ettiğim, sıkça da düşünmekten kaçındığım sorular. Soruların en zorları da insanlar arasındaki farklar hakkında sorulanlar. Neden bazı insanlar fakir, bazıları zengin? Neden bazı insanlar kiliseye bazıları camiye gidiyor? Neden benim ten rengim bu renk, onunki başka renk?
Ne zaman bu sorularla yüzleşsem, dünyadaki olaylara karşı uyanışa geçiyorum ve genelde tökezliyorum. Kendi yargılarımı yansıtmadan ve ona geçirmeden nasıl bilgi verebilirim, ve neden yargılarım var? Ben çocuklarımın kendilerinden farklı olanları kabullenmelerini isterim. Sadece onlara karşı toleranslı olmaları değil, sevmelerini ve kabullenmelerini. Çocuklarla çevremizdeki çeşitli konulardaki farklılıklar hakkında nasıl konuşmamız gerektiğini uzmanlarla konuştum.
-Julia Storm, Director of Production, The Mother Company
Çoğu anne baba çocuklarını yetiştirirken sadece toleranslı olmalarını değil, diğerlerini kabullenmelerini de isterler. Her nasılsa, bir çok yetişkin çocuklarıyla bu çeşitlilik ve farklılık konularını konuşmaktan tedirgin olur. Sizce bu nedendir?
Anne babalar tedirgin olur çünkü çeşitlilikler hakkında tartışmak konusunda deneyimsizlerdir. Çok az anne baba, bu tip farklılıkları kendi ebeveynleriyle konuşmuştur. Büyürken, ben hiçbir zaman ailemle ırk veya yetenek konularında konuşmamıştım. Konuşulmazdı. Araştırmalar göstermiştir ki, aileler farklılıklar hakkında konuşurlarsa ayrımcı davranışlara neden olabileceklerini düşünüyor. Aslında tam tersi. Esasında bunun sebebi ırkçı, homofobik, vb olarak adlandırılma korkusudur. Bunları nasıl tartışacağını bilmeme korkusu aileleri bu tip konuşmalardan uzaklaştırmıştır.
Mesela, eğer çocuk şöyle derse; “Bu kişi neden tekerlekli sandalyede?” biz hemen “şşşt” deriz, çünkü mahcup oluruz ve sorusunu cevaplamanın en doğru şeklini tam bilemeyiz. Fakat çocuk her zaman çevresindeki farklılıkları gözlemler, çok küçük yaşlardan itibaren. Çocuk böyle bir gözlem yaptığında, tek ihtiyacı olan kısa ve öz bir açıklamadır. Mesela, “o kişi tekerlekli sandalyede çünkü yürüyemiyor ya da kendi başına yürümekte zorluk çekiyor ve etrafta gezinmek için tekerlekli sandalyeye ihtiyaç duyuyor.” şeklinde bir cevap çocuğun tarafsız ve yargısız olması için uygun bir cevaptır.
Çocuklarımızın insanların farklılıklarına reaksiyonu ve farkındalıkları, doğa gereği midir yoksa yetiştirilmelerine mi bağlıdır?
Çocuklar insanlardaki farklılıkları görürler ve doğal olarak merak ederler, fakat bunun sonucunda ne yapacakları sosyalleşmelerine bağlıdır. Yani eğer farklılıkları gözlemlediklerinde buna karşı olumsuz bir tepki alırlarsa, ortada yanlış bir şeyler olduğunu düşünecekler. Üstelik eğer çocuk biri hakkında olumsuz bir yorum yaparsa ve anne baba bu yoruma karışmazsa – anne baba en azından pasif bir şekilde o davranışı onaylıyor olur. Biliyoruz ki, karma kültürlerin olduğu okullarda okuyan çocuklar daha kaynaşmaya açık olur. Kendilerinden – sosyo ekonomik, ırk ya da dini yönden- farklı arkadaşları olan çocuklar, daha kabullenici olurlar.
Sırf çocuğunuzun kültürel bilincini arttırmak için, hayatınıza sokacak insanlar aramanız doğru mudur?
Hayır derim, çocuğunuzun kültürel bilincini arttırmak için iletişim kurabileceği belirli insanlar aramak olmaz. Kendi dünya bakışımızı genişletmek ve yeni ufuklar açmak için, farklı insanlarla arkadaş edinmek ve çeşitli deneyimler yaşamak cidden faydalı olabilir. Ama sırf çocuğunuzun hatırına hayatınıza farklı çeşitlerde kişileri sokma fikri, yapmacıklık gibi kulağa geliyor ve beni rahatsız ediyor. Yetişkin ya da ebeveyn olarak yaptığınız bu tip ayarlamalarda, sizin dünya görüşünüz genişlerken, içinize alacağınız diğer insanlar olacak mı? Belki bunu kurmak için daha iyi bir yol; farklılıklar hakkında daha fazla bilinç kazanmak ve içinize almak ve bunu yaparken çocuğunuza model olmaktır.
Her yerde ırkçılıkla, göçmenlerle, dini farklılıklarla ilgili çok fazla haber var. Çocuklarımızın bize farklılıklar hakkında soru sormasını beklemeli miyiz yoksa konuyu kendimiz mi açmalıyız?
Bence kişi, çeşitlilik ve farklılıklara karşı tolerans hakkında konuşmak için fırsatları değerlendirmeli. Ebeveynlerin çocuklara farklılıkları göstermek için çevrelerine bakmaları çok önemli. Çeşitlilikleri düşündüğüm zaman, çok geniş bir yelpaze görüyorum – dini çeşitililik, ırksal çeşitlilik, yeterlilik konularında ve ailelerdeki farklılıklar. Mesela, her yerde engelli insanlar var – burada sosyo ekonomik veya coğrafi sınırlar yok. Bazı insanların bir takım şeyleri yapabildiğinden ve diğerlerinin de başka şeyleri yapabildiğinden bahsedin. Dini inançlardan bahsedin – onlar şuna inanır, bizim ailemiz buna inanır gibi… Aslında var olan farklılıklara olumlu yollardan dikkat çekme fırsatları yakalamalıyız. Sonra, daha gelişigüzel olan durum; çocuk müzelerine gidin, kültürel festivallere ve aktivitelere katılın ve çocuğunuza farklı karakterlerin hikayelerini içeren kitaplar okuyun.
Ailesi azınlık olan ya da akranlarından farklı olan bir çocuğun kişilik ve özgüvenini desteklemek için bir yöntem var mıdır?
Çocuğunuza kendi gibi olan çocukları ya da yeterlilikleri veya engelleri olan insanları göstermeye çalışmanız çok önemlidir. Önceden de söylediğim gibi, kitaplar, filmler, televizyon yüzeysel metotlar olabilir ama farklı arkadaşlıkları özendirmek, kültürel ve toplumsal aktivitelere katılmak da ayrıca ciddi derecede yardımcı olacaktır.
Eğer çocuğunuz farklıysa ya da çevresinde azınlıksa, ebeveynleri onun çoğunluğa uymaya çalışmasını sağlamalı mıdır?
Temel olarak, çocuklarımıza saygıyı, toleransı ve kabul etmeyi aşılamak istiyoruz. Bu davranışlara örnek olmanın yanı sıra aileler farklı arkadaşlıkları da teşvik etmelidir. Bunu yapmanın basit yolu, sınıfındaki bütün çocukları çocuğunun doğum gününe çağırmaktır. Bir başka yöntem de çocuğunuza benzeyenlerle, ondan farklı olanların hep birlikte katılacakları bir oyun aktivitesi oluşturmaktır. Eğer çocuğunuz ya da çocuğunuzun bir arkadaşı diğerinin farklı olduğunu belirtirse, bu farklılıkları saygılı bir tavırla kabul edin (ve kutlayın) ve yaptığınızın aynısını çocuğunuzun da yapmasına teşvik edin. Son olarak, çocuğunuzun öğretmenine, sınıfta farklılıkları olan öğrencilerle arkadaşlıkları nasıl teşvik ettiğini sorun.
Çocuğunuz kendinden farklı olan birisine düşünmeden uygun olmayan ve kırıcı bir söz söylerse ne yaparsınız?
Anne babanın yapacağı en önemli şey, o an beklemek ve çocuğu susturmamak ya da azarlamamaktır. Eğer “ona böyle deme” derseniz, bir şeylerin olumsuz olduğu iması ortaya çıkar. Tarafsız, sakin ve yargısız bir açıklamayla karşılık verin.
Eğer aileler tolerans ve farklılık konusuna çocuklarının doğru şekilde yaklaşmasını istiyorlarsa önce bu konuyu kendi kafalarında da netleştirmeliler. Bazılarımız farklılıklara karşı toleranslı olduğumuzu düşünsek de her zaman böyle davranmayabiliyoruz. Araştırmalara göre, eğer bir ebeveyn bu tip farklılıklar karşısında, çocuklarının yanında ırkçı ya da homofobik sözler söylediğinde, çocukları da bu davranışa ve inanca yöneltmektedir.
Çocuklarımızın yanında özellikle de tanıdığımız ve hatta çok güvendiğimiz birileri saldırganca şeyler söylediğinde onlarla konuşmak biraz korkutucu olabilir. Rahatsız bir ortam yaratmadan neler söyleyebiliriz?
Kişi şöyle söyleyebilir, “ailemizde herkese saygı duyulmasına çok dikkat ediyoruz. O yüzden bizim yanımızda bu tür yorumlar yapmayın.” Bu şekilde hiçkimseyi etiketlememiş oluyorsunuz, sadece ailenizin konumunu korumuş oluyorsunuz. Bazı insanlar çok savunmacı olabilir, ama böyle söylerseniz savunmacı değil daha saygılı olacaklardır.
En nihayetinde, mükemmel ebeveynlik diye bir şey yoktur. Ama buradaki fikir, farklılıklara karşı saygılı bir yaklaşıma örnek olmak ve çaba göstermektir. Hatalar yaptığınızda bunun bilicinde olmak da ayrıca önemlidir. Böyle söylemeniz uygun olur, “Ben büyürken kimse bana insanların farklılıkları hakkında bir şey anlatmadı, ama ben bunu yapmak istiyorum. Hepimizin bütün insanlara saygı duymamızı istiyorum, insanlara karşı kibar olmamızı istiyorum. Bazen her sorunun yanıtını bilemeyebilirim ama elimden geleni yaparım.”
Son olarak diyebiliriz ki, bir ebeveynin yapabileceği en önemli üç şey: saygılı ve toleranslı davranışa örnek olmak, çocuklarını soru sormaya teşvik etmek ve farklılıklar ilgili açıklamalarda temelleri güçlü bir bakış açısı sağlamaktır.
Kaynak: http://www.themotherco.com/2016/01/accept-love-difference/
Görsel: www.pixabay.com