Vaclav Havel Kimdir
Vaclav Havel Kimdir, Vaclav Havel Hayatı
Vâclav Havel, (d. 5 Ekim 1936, Prag, Çekoslovakya),”Doğu Avrupa siyasal muhalefet hareketinde önemli rol oynayan Çek oyun yazarı ve şairdir. Ülkesindeki 41 yıllık komünist yönetimin sona erdiği 1989’da cumhurbaşkanlığına seçilmiştir.
Varlıklı bir lokantacının oğluydu. Komünist yönetimin kurulması üzerine 1948’de ailesinin mal varlığına el kondu. Burjuva bir aileden geldiği için öğrencilik yıllarında çeşitli güçlüklerle karşılaştı. Bununla birlikte liseyi bitirmeyi ve üniversite düzeyinde öğrenim görmeyi başardı. 1959’da Prag’daki bir tiyatro topluluğunda sahne görevlisi olarak iş buldu. 1968’de Balustrade Tiyatro- su’nun sürekli yazar kadrosuna yükseldi. Prag Baharı olarak bilinen 1968’deki liberal reformların uygulanmasında etkin olarak yer aldı. Aynı yıl Sovyet birliklerinin Çekoslovakya’yı işgal etmesinden sonra oyunlan yasaklandı ve pasaportuna el kondu. 1970’ler ve 1980’lerde birçok kez gözaltına alındı ve insan haklarını savunma yönündeki etkinliklerinden dolayı 1979-83 arasında hapis yattı. Serbest bırakıldıktan sonra ülkesinde kaldı.
Havel’in tek kişilik ilk oyunu Zahradnı slavnost (1963; Bahçe Partisi), bürokratik işleyişi ve toplum üzerindeki insanlıktan çıkancı etkilerini gülünç ve yergici bir yaklaşımla ele alma açısından yapıtlarının tipik bir örneği sayılabilir. En iyi bilinen Vyrozu- meni (1965; Bildirim, 1990) adlı oyununda büyük bir bürokratik işletmeye dayatılan anlaşılmaz ve yapay bir dilin insan ilişkilerinde tam bir çözülmeye yol açması ve bu ilişkilerin yerine acımasız iktidar mücadelesinin geçmesi anlatılır. Havel bu iki oyununda ve izleyen yapıtlarında totaliter bir siyasal sistem altında yaşayan insanların başvurduğu aldatıcı bahaneleri ve ahlaki uzlaşmaları sorgular. Sonraki oyunları arasında Ztızenâ moznost soustredeni (1968; Zihinsel Yoğunlaşmanın Artan Güçlüğü) ile tek perdelik üç oyunu Audience (1975; İzleyiciler), Vernisâz (1975; Özel Bakış) ve Largo Desolato (1985; Buruk Ezgi, 1990) sayılabilir. Kasım 1989’da Prag’da yönetim karşıtı kitlesel gösteriler başladığında, Havel demokratik reformlar için mücadele eden muhalefet gruplarının yeni bir koalisyonu olarak ortaya çıkan Yurttaşlar Forumu’nun önde gelen adları arasına girdi. Aralık başlarında Komünist Partisi baskılara boyun eğerek Yurttaşlar Forumu’yla bir koalisyon hükümeti kurmayı kabul etti. Koalisyon ortaklarının vardığı anlaşma uyarınca 29 Aralık’ta geçiş dönemi için cumhurbaşkanlığına getirilen Havel Temmuz 1990’da Federal Meclis tarafından yeniden bu göreve seçildi. Haziran 1992’deki parlamento seçimlerinin ardından Çekoslovakya’nın iki bağımsız devlete ayrılması yönünde bir karar alınınca, cumhurbaşkanının yeniden seçimle belirlenmesini sağlamak üzere istifa etti. Şubat 1993’te de Çek Cumhuriyeti cumhurbaşkanlığına seçildi. Havel’in Türkçede Görüşme-Kutlama- Çağrı (1990) ve Şeytan Çelmesi (1990) adlı iki tiyatro yapıtı daha yayımlanmıştır. Vaclav Havel hakkında bilgiler verdik.