Gün dönümü, yılda iki kez tekrarlanan ve güneşin dünyaya (ekvator çizgisine) en uzak mesafede olduğu ana verilen addır. Günlerin ve gecelerin kısalmaya veya uzamaya başladığı andır.
Yaz gün dönümünde (yaklaşık 21 Haziran), güneş ışıkları Yengeç Dönencesi`ne dik gelir. Kuzey yarıkürede günler kısalmaya, güney yarıkürede uzamaya başlar. Bu tarih bazı ülkelerde kuzey yarıkürede yazın, güney yarıkürede kışın başlangıcı sayılır. Bununla beraber bazı ülkelerde de yazın veya kışın tam ortası kabul edilir. Güney yarıkürede en kısa gün, Kuzey yarıkürede en kısa gece yaşanır. Kuzey yarım kürede gölgelerin en kısa olduğu gündür.
Kış gün dönümünde (yaklaşık 21 Aralık), güneş ışıkları Oğlak Dönencesi`ne dik gelir. Kuzey yarıkürede günler uzamaya, güney yarıkürede kısalmaya başlar. Bu tarih bazı ülkelerde kuzey yarıkürede kışın, güney yarıkürede yazın başlangıcı sayılır. Bununla beraber bazı ülkelerde de yazın veya kışın tam ortası kabul edilir. Güney yarıkürede en uzun gün, Kuzey yarıkürede en uzun gece yaşanır. Kuzey Yarım Kürede gölgelerin en uzun olduğu gündür.
En uzun gece hangi tarihte yaşanır?
Dünya ekseni ile yörünge düzlemi arasındaki 66°33' (66 derece 33 dakika)’lık açı nedeniyle, yıl içinde gündüz ve gece uzunlukları sürekli değişir.
Kuzey yarımkürede 21 Haziran – 21 Aralık tarihleri arasında günler kısalırken, 21 Aralık – 21 Haziran arasında geceler kısalmaya başlar. Güney yarımkürede ise bu süreler tam tersi şekilde ilerler.
Kış gündönümü olarak adlandırılan ve yılın en uzun gecesinin yaşandığı 21 Aralık’ta Güneş ışınları Oğlak dönencesine dik olarak gelir.
Aynı gün Kuzey yarımkürede:
- Kış mevsimi başlar.
- Kuzey kutup dairesinde geceler 24 saatten daha uzun sürer.
- En kısa gündüz ve en uzun gece yaşanır.
- Saat 12’de Türkiye’de yıl içindeki en uzun gölgeler oluşur.
- Geceler kısalmaya, gündüzler uzamaya başlar.