Aslına bakarsanız bir ispatta bulunması gerekenler Allah'ın var olduğuna inanmayan insanlar değil, tam tersi Allah'ın var olduğunu iddia edenlerdir. Buna ispat yükümlülüğü deriz. Eğer ortaya bir iddia atılıyorsa o iddiayı atan kişinin bunu ispatlamasını isteriz. Örneğin ben "Şu an mutfakta Gerçeklik Unicorn'u ile pilavlı sohbet yapıyoruz." dersem bunu ispatlaması gereken kişi ben olurum. Bir başkasına "Hadi pilavlı sohbet yapmadığımızı ispat et!" diyemem, çünkü ispat yükümlülüğü onun üzerinde değildir. Detaylı bilgi için ilk kaynağa bakabilirsiniz.
Ancak... İddiamıza yükleyeceğimiz sıfatlar bazen sıkıntılı olabilir, değil mi? Örneğin ben Gerçeklik Unicorn'unun tüylerine aynı anda hem yumuşak hemde sert diyemem. İkisinden biri, yada ortası olmalı. İkisi aynı anda geçerli olamaz. Dolayısıyla eğer böyle çelişkili iddialarda bulunursam birisi bir şeyi ispatlamadan bunun gerçek olmadığı sonucuna varabilirsiniz. Allah için de aynısı geçerlidir. Semavi dinlerdeki Allah, her şeye gücü yeten, her şeyi gören, duyan, bilen, mutlak iyi olan, duaları kabul eden vs. sıfatlarına sahiptir. Bu sıfatların arasında eğer çelişki bulursak Allah'ın gerçek olmadığını düşünmek için elimizde yeterli geçerli olmuş olur.
Şimdi bazen komik karşılanan sorulara geleceğim. "Allah varsa Afrika'daki çocuklar neden aç?" gibi sorulardan bahsediyorum. Evet, bu soru tek başına mantıklı değil gibi. Ama bunu "Allah varsa neden dünyada kötülük var?" şeklinde düzeltebiliriz. Bu soru neye dayanıyor? Allah'ın sıfatlarına dayanıyor. Şöyle:
1) Allah mutlak iyidir.
2) Allah her şeye gücü yetendir.
3) Allah her şeyi bilendir.
4) Kötülük vardır.
Eğer burada bir çelişki varsa Allah fikrinin (en azından Semavi dinlerdeki şekliyle) hatalı olduğunu düşünebiliriz. Peki, nasıl olacak bu? Yukarıdaki ifadeleri şöyle düzenleyebiliriz:
5) Allah her şeye gücü yeten ise, dünyadaki tüm kötülüğü engellemeye gücü yetmelidir.
6) Allah her şeyi bilen ise, dünyadaki tüm kötülükten haberdar olmalı ve bunları nasıl engelleyeceğini bilmelidir.
7) Allah en iyi olan ise, dünyadaki kötülüğü ve ızdırabı engellemek istemelidir.
Yukarıdaki ifadeleri birleştirirsek dünyada hiçbir kötülük olmamalıydı. Ancak, bildiğimiz gibi, dünyadaki kötülük dramatik boyutlardadır. Eğer dünyamızdaki bu kötülük ışığında tekrar düşünürsek, şu sonuçlara varabilmeliyiz:
8) Eğer Allah dünyadaki kötülükten haberdarsa, nasıl engelleyeceğini biliyorsa, engellemek istiyorsa, ama yine de önlemiyorsa; her şeye gücü yeten olamaz.
9) Eğer Allah dünyadaki kötülükten haberdarsa, nasıl engelleyeceğini biliyorsa, engellemeye gücü yetiyorsa, ama yine de engellemiyorsa; mutlak iyi olamaz.
10) Eğer Allah dünyadaki kötülüğü engelleyebilecek kadar güçlüyse, engellemek istiyorsa, ama yine de engellemiyorsa: ya dünyadaki kötülükten haberdar değildir, yada nasıl engelleyeceğini bilmiyordu - her halükarda her şeyi bilen değildir.
Bu ifadelerden de şu ifadeye verebiliriz:
11) Eğer kötülük varsa: Allah ya her şeye gücü yeten değildir, ya her şeyi bilen değildir, yada mutlak derecede iyi değildir.
Kötülük bariz bir şekilde var olduğuna göre:
12) Allah ya her şeye gücü yeten değildir, ya her şeyi bilen değildir, yada mutlak iyi değildir.
Bu noktayı iyice açık hale getirelim. Bu argüman dizisinin varmak istediği nokta, eğer Tanrı varsa onun ya güçsüz, ya bilgisiz, yada kötü olduğudur. 12. ifade ile 1-3 arasındaki ifadelerin birbiriyle çelişki içerisinde olduğu belli olmalıdır. Hatta bunu daha bariz bir hale getirmek için hepsini bir ifadede birleştirebiliriz:
13) Allah her şeye gücü yeten, her şeyi bilen, mutlak iyi olandır.
12. ve 13. ifadelerin aynı anda doğru olmasının hiçbir yolu yoktur, bu bir çelişkidir. Dolayısıyla Allah fikri çelişkilidir, varlığına inanmamamız için (Teistlerin ispat yükünü saymasak bile) geçerli bir sebep vardır. Buna elbette cevap verilmeye çalışılmıştır, en önde gelenleri özgür irade ve imtihan argümanlardır. Ancak iki açıdan hatalıdırlar;
1) Kötülük sadece insanlar arasında değil, hayvanlar arasında da vardır.
2) Allah her şeye gücü yeten ise hem özgür iradeyi hemde imtihanı yaratıp kötülüğün olmamasını yine sağlayabilirdi.
İnanç konusu olan bir şey ile bilimin konusu olan bir şey birbirinden ayrı olarak düşünülmelidir. Her ne kadar yaşam pratiğinde bu çoğu zaman böyle olamasa da, bu konuda ısrarcı olmakta fayda var. Yani "Allah'ın yokluğunu ispatlar mısınız?" sorusu ne kadar anlamsız ise "kütle çekim yasasına inanıyor musun?" sorusuda o kadar anlamsızdır/anlamsız olmalıdır. Elbette burada "ispatlamak" eyleminin bilim pratiğindeki ispatlamak olduğundan hareket ediyoruz.