Sual: İslam miras hukukuna göre dedenin mmirasından kimler yararlanır? ?
Sual: İslam miras hukukuna göre dedenin mmirasından kimler yararlanır? ?
Cevap: Dede yetimi denilen çocukların mirastan hakları nedir?
Soru
Dede yetimi olan çocuklar, ölen dedelerinin mirasından pay alabilirlermi dinen? Yoksa ölen dede nin mirası öncelikle onun hayatta olan oğullarının hakkımıdır (yani çocukların amcalarının)? Eğer çocukların miras hakkı varsa, bu ne kadardır?
Cevap
Değerli Kardeşimiz;
Babası dedesinden önce ölmüş bir çocuk (dedeye göre tanımlarsak oğulun oğlu) düşünelim, bu çocuğun (torunun) dedesi (babasının babası) vefat ettiğinde, dedenin başka oğulları (torunun amcaları) varsa, bunlar ölene (miras bırakana, mûrise), torundan daha yakın oldukları için öncelikle varis oluyorlar ve torun varis olamaz; işte bu toruna "dede mahrumu, yetimi" denir.
Dede yetiminin varis olamayacağı, bu hususu doğrudan ifade eden bir nassa (âyete veya hadise) dayanmıyor, "yakın var iken uzak varis olamaz" kuralının istisnasız yorumuna ve uygulanmasına dayanıyor. Ortada açıkça bir mağduriyet olduğunu gören bazı alimler, vacib (mecburi, kanuni) vasıyet kuralından yola çıkarak bu durumda torunun, babası hayatta olsaydı alacağı mirası, âyete dayanan (Bakara: 2/180) vâcib vasiyet yoluyla alması gerektiğini ileri sürmüşlerdir ve bu yorum, çağımızda da birçok İslam ülkesi hukukunda kanunlaşmıştır. Yani dede mahrumu olayı çözülmüş, mahrumiyet ve mağduriyet yine İslam hukuku çerçevesinde önlenmiştir.
Prof. Dr. Hayrettin Karaman