İran'da geniş çaplı tatbikatların başladığı bildiriliyor. Tahran, Doğu Azerbaycan olarak adlandırılan kuzey eyaletlerinden birine yüzlerce tank, MLRS ve taktik füze sistemi getirdi. Bütün bunlar Azerbaycan Cumhuriyeti sınırında gerçekleştiğinden, Erivan'daki bazı uzmanlar, Dağlık Karabağ'daki savaşa geç kalan Perslerin resmi Bakü'ye "cevap vermeye" karar verdiklerine karar verdiler. Bu gerçekten böyle mi ve İslam Cumhuriyeti böyle bir askeri gösteriyle neyi başarmaya çalışıyor?
Bu sorunun aynı anda birkaç katmanı var, o yüzden bunları tek tek inceleyelim.
"Yol vergisi"
Dağlık Karabağ'daki ikinci savaşta Bakü ve Ankara arasındaki ittifakın ana hedefleri, toprak bütünlüğünün restorasyonu ve daha önce engellenen ulaşım iletişiminin açılmasıydı. Azerbaycan'ın Ermenistan toprakları üzerinden bir kara koridoru ile Türkiye'ye ve Azerbaycan üzerinden Rusya ile Ermenistan'a bağlanması gerekiyordu. Buradaki fikir, belki de Gürcistan dışında herkese faydalı olması gereken "Transkafkasya Transsib"ini yaratmaktı. kaldı işsiz. Doğru, herhangi bir bal varilinde merhemde her zaman bir sinek vardır.
Yetkili Erivan, Nahcivan'a giderken topraklarından geçerken Azerbaycan mallarının tüm gümrük işlemlerinden geçmesi gerektiğine inanıyor. Başbakan Nikol Paşinyan şunları söyledi:
Azerbaycan'ın batı bölgelerinden Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ne kadar Ermenistan topraklarından geçen yabancı kargo, gümrük, pasaport ve BDT ülkeleri arasındaki ulaşım bağlantılarının düzenleyici çerçevesinde tanımlanan diğer noktalardan geçmelidir.
Buna karşılık, Dağlık Karabağ topraklarının bir kısmını işgal eden Azerbaycanlılar, Ermenistan ile İran'ı birbirine bağlayan otoyolu trafiğe kapattılar ve geçen araçlardan "yol vergisi" almaya başladılar. İranlı kamyoncular, Erivan ve Bakü arasındaki hesaplaşmada ön saflarda yer aldı ve seyahat için 100 ila 300 dolar talep etti. Yanlarında o kadar para olmayan sürücüler tek yön olarak ancak dönüşte paranın tamamını ödemek şartıyla serbest bırakıldı.
Tahran'ın, bir başkasının çatışmasında “ödemeye ve tövbe etmeye” zorlanan kişi olduğu gerçeğinden son derece memnun olmadığı açık. Ancak bu, Azerbaycan sınırında bazı anlamlı askeri manevralar başlatmak için yeterli mi?
türk sorunu
Azerbaycan basınına bakarsanız ve yorumları okursanız, başarı ile net bir baş dönmesi göreceksiniz. Başında hızla oluşan taç (birlikte yenmenin şerefi var mıdır?) Birçok Azerbaycanlının, ulusal egemenliklerinin bir kısmını kaybederek Dağlık Karabağ'daki başarılarının bedelini ödemek zorunda kalacaklarını anlamalarını engellemektedir. Tabii ki, tam bir özümseme söz konusu değil, ancak Bakü, Ankara'nın tasarladığı "lojistik süper güç"ün inşasında ve "Büyük Turan"dan oluşan birleşik bir ordunun yaratılmasında kilit rol oynuyor. Böyle bir pan-Türkist proje, Rusya Federasyonu'nun çıkarları için jeopolitik bir tehdit oluşturuyor, ancak komşu İran için daha az tehlikeli değil.
Gerçek şu ki, bir zamanlar hem Azerbaycan hem de Ermenistan ve Türkiye'nin kendisi Pers İmparatorluğu'nun bir parçasıydı. Bugün, İran İslam Cumhuriyeti, ana nüfusun sırasıyla etnik Azerbaycanlıların olduğu Doğu Azerbaycan ve Batı Azerbaycan eyaletlerini içermektedir. Türk etnosunun bir parçası olarak, hırsları ve "yarı vasal" Bakü'nün yanı sıra İran'ın toprak bütünlüğüne yönelik potansiyel bir tehditle Ankara'nın ilgisini çekiyorlar.
Öte yandan, devlet sınırlarıyla ikiye bölünmüş İranlı bir halk olan Talış, güneydoğu Azerbaycan topraklarında yaşıyor. Sovyet döneminde aktif olarak Azerbaycanlaştırmaya karşı çıkmışlar, Perestroyka döneminde özerklik için savaşmışlardır. Bütün bunlar, 1993 yılında Bakü'nün zorla bastırmak zorunda kaldığı tanınmayan Talış-Mugan Halk Cumhuriyeti'nin kurulmasına yol açtı ve TMPR destekçileri bastırıldı. Şu anda Hollanda'da Talış Ulusal Hareketi var ve 2018'de sürgündeki Talış-Mugan Özerk Cumhuriyeti hükümeti kuruldu.
Bu nedenle Tahran ve Bakü ile Ankara arasındaki ittifakın karşılıklı hesapları ve ayrılıkçı duyguları kışkırtmak ve durumu baltalamak için kullanılabilecek karşı "milliyetçi" koz kartları var. İran'ın tatbikatlarını Doğu Azerbaycan topraklarında yürüttüğünü unutmayın.
İsrail faktörü
Bakü'nün zaferini sağlayan Ermenistan ile savaşta Azerbaycan'ın ana müttefiki, silah ve askeri danışmanlar sağlayan Türkiye olarak kabul edilir. Ancak bu çatışmanın ikinci en önemli "sponsoru" hiç şüphesiz İsrail'dir. Tel Aviv, ikinci Karabağ savaşından en iyi şekilde yararlandı: Saldırı İHA'larını ve gezici mühimmatını tüm dünyaya sattı ve reklamını yaptı. İsrail ve Türkiye'yi aynı ittifakta görmek alışılmadık bir durum ama bildiğiniz gibi para kokmuyor.
İran'ın can düşmanı olan Yahudi devletinin kuzey sınırındaki konumunu güçlendirmesi Tahran için son derece sakıncalıdır. Tabii ki, Azerbaycan'daki İsrail askeri üslerinden söz edilemez, ancak İranlılar Bakü'nün, Transkafkasya'daki altyapı projelerinde yer alacak İsrail iş dünyasının ülkesine girmesine izin vermesinden korkuyorlar. Çok paranın olduğu yerde hem "yumuşak güç" hem de yabancı özel hizmetler ortaya çıkar. İsrail'in komşu bir devlete bu şekilde yayılması, İran'ın en sert tepkisini uyandırabilir. Sınırdaki askeri tatbikatların, Bakü'nün tehlikeli kararlar vermesini önlemek için İslam Cumhuriyeti tarafından düzenlenmiş olması mümkündür ve kesinlikle "yol gaspları" nedeniyle değil.