ntv.com.tr 26.01.2021 - 10:32 | Son Güncelleme : 26.01.2021 - 10:35
Daha fakir ülkeleri Covid-19'a karşı aşılamanın sadece ahlaki bir zorunluluk değil, aynı zamanda ekonomik olduğunu savunan yeni bir araştırmaya göre, aşıları istiflemek zengin ülkelere bu yıl en az 4,5 trilyon dolara (33,37 trilyon TL) mal olacak.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından gelişmekte olan ülkelere Covid-19 aşıları ve tedavilerini sunmak için oluşturulan COVAX programının bu yılki hedefine ulaşması için ise 27 milyar dolar (200,20 milyar TL) gerekiyor. Ancak, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından desteklenen araştırma, COVAX’ın amacına ulaşamamasının küresel maliyetinin yanında bu rakamın oldukça küçük kalacağını gösteriyor.
ABD ve İngiltere gibi gelişmiş ekonomilere sahip ülkelerde nüfusun dört beş ay boyunca Covid-19’dan korunduğu, ancak gelişmekte olan ülkelerde uygulanan aşı dozlarının ihmal edilebilir düzeyde olduğu en uç senaryoda, bu yıl küresel kayıpların en az 9 trilyon dolar (66,73 trilyon dolar) olması bekleniyor.
ABD’de yer alan Harvard Üniversitesi ve İstanbul’daki Koç Üniversitesi araştırmacıları tarafından yazılan raporda, zengin ekonomiler aşılanmamış ülkeleri içeren uluslararası tedarik zincirlerine bağımlı oldukları için, kayıpların yarısından fazlasını ödeyecekleri ifade edildi. Çalışmanın yazarları, “Bu nedenle, gelişmiş ekonomiler aşı dağıtımını küresel olarak koordine edilmiş bir temelde hızlandırmak için açık bir ekonomik teşvike sahiptir" değerlendirmesinde bulundu.
Bununla brilikte, araştırmaya göre gelişmekte olan ülkeler nüfuslarının yarısını yıl sonuna kadar aşılayabilmiş olsalar bile (sınırlı aşı tedariği nedeniyle olası görülmüyor), kaybedilen küresel gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) yine de 4,4 trilyon dolar (32,66 trilyon TL) olacak.
Öte yandan, Aralık ayından bu yana çoğunluğu zengin ülkelerde 40 milyondan fazla aşı dozu uygulandı, ancak bazı tahminlere göre, orta ve düşük gelirli ülkeler çok geride kalıyor ve birçoğunun en az 2025 yılına kadar önemli ölçüde aşılanması öngörülmüyor. COVAX, bu yıl üye ülkelerindeki nüfusun yalnızca yaklaşık yüzde 27'sini kapsayacak kadar yeterli dozu uygulama yolunda ilerlediğini duyurdu.
Araştırmacılar, ayrıca bu eşitsizliğin küresel pandemi nedeniyle yaşanan kayıpların toparlanmasını yavaşlattığı konusunda uyardı. Gelişmekte olan ve yükselen pazarlarda salgının devam eden yayılmasının, virüsün aşılarla kontrol altına alındığı zenginlerden ihracat için daha az müşteri anlamına geleceğini savunuldu.
Bunun yanı sıra, rapor aynı zamanda devam eden Covid-19 salgınları ve aşı sahiplerinin bulunduğu küresel pazardaki kilitlenmeler nedeniyle inşaat malzemeleri, araba parçaları ve tekstil ürünleri gibi şeyler için tedarik zincirlerindeki kesintileri de hesaba katıyor.