Yağda kızarmış yiyecekler prostat kanseri riskini arttırıyor
Sağlıklı beslenmenin, kanser hastalığını önlemenin şartlarından biri olduğunu defalarca okudunuz ve dinlediniz. Ancak, ne yediğiniz ve yenen yiyeceğin hangi şartlarda hazırlandığı çok önemli. Sağlıklı kalmak için ne tür yiyecekler tüketmeniz gerektiği ile ilgili yapılan bu araştırmanın, yemek seçimlerinizi değiştirebileceğini umuyorum.
Fred Hutchinson Kanser Araştırma Merkezinin (Amerika Seattle) çalışması doğrultusunda, düzenli olarak tüketilen patates kızartması, kızarmış tavuk, donut gibi yağda kızarmış yiyeceklerin, prostat kanseri riskini arttırdığı ve agresif hastalıklarda vücuttaki etkinin daha fazla olduğu konusunda ciddi bulgulara rastlandı.
Sorumlu yazar Janet L. Stanford ve meslektaşları; Marni Stott-Miller, post doktora araştırma üyesi ve Marian Neuhouser, tüm Hutchinson Halk Sağlığı Bilimleri Bölümü, bulguları internetten paylaştılar.
Daha önceki araştırmalar, kızarmış et gibi yüksek ısıda pişirilen yemeklerin, prostat kanseri riskini arttırabileceği yönünde iken, bu araştırma yağda kızarmış yiyecekler üstüne yapıldı.
Hutchionson Prostat Kanseri Araştırma Programı yöneticisi Stanford ve görevli meslektaşları, “patates kızartması, kızarmış balık, kızarmış tavuk, donut’ gibi yağda kızarmış yiyecekleri haftada bir kez tüketmek, riski %30-37 oranında arttırıyor,” dedi.
Araştırmacılar, prostat kanseri riski ile yağda kızarmış yiyecekler arasındaki ilişkiyi hesaplamak için Prostat Spesifik Antijen (PSA) taraması, vücut kütle endeksi, aile geçmişi, ırk ve yaş gibi faktörleri kontrol ettiler.
Stanford, “prostat kanseri ile yağda kızarmış yiyecekler arasındaki ilişkinin, tüketilen miktarla doğru orantılı olduğu sonucuna vardık” dedi. Yağda kızarmış yiyecekler, yemeklerdeki kanserojen maddeleri tetikliyor ve kanser riskini arttıran mekanizmayı harekete geçiriyor. Stanford’un hipotezine göre, yağın kızartma için kızgın hale getirilerek besinlerin pişirilmesi sonucu (patates, tavuk, kırmızı et) akrilamid ve heterosiklik aminler, polisiklik aromatik hidrokarbonlar, aldehid (parfümde bulunan organik bileşik) ve akrolein (bitki ilaçları olarak adlandırılan herbisitlerde bulunur) gibi bileşikler yüksek oranlarda oluşabiliyor. Uzun kızartma süresi ve yağın tekrar tekrar kullanılması, pişirilen besinlerde bu toksit bileşiklerin artmasına neden olup vucudumuzda kanser oluşumunu tetikleyebilmektedir.
Aynı zamanda, yüksek ısıda kızartılmış yiyeceklerin, çok miktarda ilerlemiş glikasyon (çevrede yüksek konsantrasyonda glikoz bulunduğunda glikozun proteinle birleşmesi) ürünleri oluşturarak, dokularda kronik iltihaplanma ve oksidatif strese yol açabileceği bilinmektedir.
Stanford ve meslektaşları, araştırmayı toplam 1549 prostat kanseri teşhisi konmuş erkek hasta ve yaşları uyan 1492 sağlıklı erkekle yaptı. Araştırmaya katılan erkekler, Seattle bölgesinden yaşları 35 ile 74 arası Kafkas ve Afrika asıllı Amerikalılardan oluşturuldu. Katılım yaşları 35 ile 74 arası katılımcılara beslenme anketi doldurtularak, yağda kızarmış yiyecekler dahil çoğunlukla tükettikleri yiyecekler belirlendi.
Haftada bir ve üzeri bu tür yiyecekleri tüketenler ile haftada birden az bu tür yiyecekleri tüketenler kıyaslandığında ilk grubun prostat kanserine yakalanma riski %27-35 oranları arasında bir risk artışı ile karşılaştıkları saptandı. Çalışmada daha agressif prostat kanseri türlerine yakalanma ihtimalleri ise %38-41 oranında arttığı saptanmış.
Stanford, “ bu çalışma, prostat kanseri riski ile yağda kızartılmış yiyecekler arasındaki ilişkiyi araştıran ilk araştırma,” dedi.
Daha önce yapılan araştırmalar sonucu, yağda kızartılmış yiyeceklerin yemek borusu, meme, akciğer, pankreas, baş ve boyun kanserleri ile ilişkisi bulunmuştu.
Sonuç olarak, evinizde ya da dışarıda tüketilen yiyeceklerin hazırlanma koşullarına dikkat etmeliyiz. Hijyen kurallarına uyan, sağlıklı ortamlarda hazırlanan yiyeceklerin yanı sıra pişirilme yöntemleri de son derece önemlidir. Yüksek ısıda yağda kızartılan besinlerin fazlaca tüketilmesi ile sadece prostat kanseri değil, hemen hemen birçok kanser türü ile ilişkisi olduğu bilinmektedir. Çocuklarımız için okullarda fast food türü yiyeceklerin yasaklanması, meyve tüketiminin artırılması, aile ve iş yaşantımızda yüksek ısıda kızartılarak pişirilen gıdaların tüketiminin mümkün olduğunca azaltılması en büyük temennim olacaktır.
Fred Hutchinson Cancer Research Center. (Jan. 28, 2013)The National Cancer Institute and Fred Hutchinson Cancer Research Center.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/pros.22643/full
https://www.cancernews.com/data/Article/846.asp