

Son soru ilk defa, insanlığın ışığa ilk adım attığı 21 Mayıs 2061'de, biraz da jest olarak, soruldu. Soru, viski sodalar üzerinde yüzen buz küpleri üzerinden ortaya çıkarak beş dolarlık bir bahisle sonuçlandı ve şu şekilde oluştu:
Alexander Adell ve Bertram Lupov, Multivac'ın iki sadık görevlisiydi. Bu dev bilgisayarın tıkırdayan ve yanıp sönen -millerce ve millerce uzunluktaki- soğuk çehresinin ardında ne olduğunu, insanoğlu ne kadar biliyorsa, onlar da o kadar biliyorlardı. En azından, sıradan birinin tamamen kavrayamayacağı bir noktadan ötesinde kalan devrelerin ve rölelerin genel planı hakkında görüş sahibiydiler.
Multivac kendi kendini ayarlıyor ve düzenliyordu. Öyle de olmalıydı; çünkü hiç kimse ne onu yeterince hızlı düzeltebilir ne de ayarlayabilirdi. Bu yüzden Adell ve Lupov, şimdilik herhangi birinin yapabilleceği kadar, yüzeysel ve umursamazca, dev canavara hizmet ediyorlardı. Onu veri ile besliyor, ihtiyaçlara göre soruları ayarlıyor ve konulara göre yanıtları çeviriyorlardı. Açıkçası onlar ve onlar gibi olan diğerleri, Multivac'ın şöhretini tamamen paylaşma hakkına sahiptiler.
Onlarca yıldır Multivac, insanın Ay'a, Mars'a ve Venüs'e ulaşması için öncü fırlatıcıların ve gemilerin tasarımlarına yardım etmişti. Ancak bunun ötesine geçmek için, Dünya'nın zayıf kaynakları, gemileri desteklemiyordu. Uzun yolculuklar için çok fazla enerjiye gereksinim vardı. Dünya, kendi kömür ve uranyumunu giderek artan bir ustalıkla sömürdü; zira sadece ikisinden çok miktarda vardı.
Ama yavaş yavaş Multivac, daha derin sorulara daha esaslı yanıtlar vermeyi öğrendi. Ve 14 Mayıs 2061'de kuramsal olan, gerçeğe dönüştü.
Güneş enerjisi depolandı, dönüştürüldü ve gezegen çapında doğrudan kullanıma sunuldu. Tüm Dünya, kömürünü yakmayı ve uranyumunu bölmeyi bıraktı; ve Dünya ile Ay mesafesinin yarısı kadar bir yörüngede dönen bir mil çapındaki küçük bir istasyona bağlanarak, düğmeye bastı.
Yedi gün bunun kutlanması dinmek bilmedi. Adell ve Lupov sonunda
Halkın çılgınlığından kaçmayı ve kimsenin onları aramayı akıl edemeyecekleri, Multivac'ın yarı gömülü gövdesinin göründüğü yer altı bölmelerinde, sessizlikle buluşmayı becerdiler. Görevsizce, aylakça, muhtevasını aptalca tıkırtılarla düzene sokan Multivac da kendi tatilini hak etmişti ve delikanlılar da bunu onunla paylaştılar. Aslında, onu rahatsız edecek, bir girişimleri de yoktu.
Birlikte bir şişe getirmişlerdi ve şu anda onları yagâne ilgilendiren, şişeyle ve birbirleriyle arkadaşlık ederek dinlenmekti.


Isaac ASIMOV'un MULTIVAC (Multy-Analog-Computer) dizisinden olup 1956'da kaleme aldığı bu güzel öykü, insanlığın gelecekte nasıl bir evrensel şuur ve zihin olacağını ve yaratımı yeniden nasıl başlatacağını anlatması açısından ilginçtir.
"Düşününce şaşırtıcı geliyor!" dedi Adell. Geniş çehresinde yorgun çizgiler vardı. Cam bir çubukla, üzerinde hantalca yüzen buz küplerini seyrederek, yavaş yavaş içkisini karıştırdı. "Tüm enerjiyi sonsuza kadar bedava kullanabiliriz. Eğer istediğimiz kadar yeterli enerji sağlayarak Dünya'yı büyük bir erimiş demir külçesine çevirsek bile, yine de asla fazla enerji kullanmış olmayız. Tüm enerjiyi sonsuza kadar ebediyen ve ebediyen ve ebediyen kullanabiliriz."
Lupov başını yana eğdi. Bu biriyle zıtlaşmak istediğinde yaptığı bir alışkanlıktı ve biraz da, buzlarla bardakları taşımış olduğu için, şu anda zıtlaşmak istiyordu. "Ebediyen değil!" dedi.
"Ah, lânet olsun! Sonsuza kadar denebilir. Güneşin enerjisi bitene kadar, Bert."
"Bu sonsuzluk değildir."
"Tamam, sonra. Milyarlarca ve milyarlarca yıl. 20 milyar sözgelimi. Tatmin oldun mu?"
Lupov, şu anda kaybolan bazı şüphelerini gidermek için, seyrekleşen saçları arasında parmaklarını dolaştırdı; içkisini kibarca yudumladı: "20 milyar yıl, sonsuzluk değildir."
"Bu, zamanımızın sonu olacak, değil mi?"
"Uranyum ve kömürün de..."
"Tamam, ama şimdi her özel uzaygemisini Güneş İstasyonu'na bağlayabiliriz ve yakıt sorunu olmadan Pluto'ya kadar milyon kez gidip dönebilir. BUNU kömür veya uranyumla yapamazsın. Bana inanmıyorsan, Multivac'a sor."
"Multivac'a sormama gerek yok. Bunu biliyorum."
"Öyleyse Multivac'ın bizim için yaptıklarını küçümsemeyi bırak!" dedi Adell, öfkelenerek. "O, doğru olanı yaptı."
"Yapmadığını söyleyen kim? Benim söylemek istediğim, bir güneşin sonsuza kadar kalmayacağıdır. 20 milyar yıl için güvenlikteyiz, ya sonra?" Lupov, hafifçe titreyen parmağını diğerine doğrulttu: "Ve sakın 'başka bir güneşi devreye sokarız', deme."
-devamı Sayfa:2'de-