Klan, bir aile grubu veya bir insan topluluğudur. Klan üyeleri genellikle aynı soyadına ve ailenin reisi olarak kabul edilen bir şef’e sahiptir. Geçmişte şef klanlarına her koşulda kendisini destekleyecekleri konusunda güvenirdi ve karşılığında da onlara koruma sağlardı. Klan halkı, aynı atadan veya efsanevi bir figürden geldiğine inanırdı. Klan toplulukları genel olarak birbirlerine düşkündür ve klanları dışındaki kişilerden farklı olduklarını düşünürler. Aynı soyadını kullanan bu klanlar modern zamanda İskoç hanedanlık armalarını düzenleyen Lord Lyon Mahkemesi tarafından tanınan resmi bir yapıya sahiptir.
Galce klan kelimesi, akrabalar anlamına gelir. Bugün birçok klan şefinin soyağacını, bazen yüzlerce yılı aşkın bir süre, tarihin ve efsanenin, geleneksel atalarına veya isim babalarına kadar takip etmek mümkündür. Orta Çağ’ da, insanlar soyadlarını kullanmadan önce, Hıristiyan adları ve ‘oğlu’ ile tanınırlardı. Örneğin, Iain Mac Ewen, Ewen’in oğlu John anlamına gelmekteydi.
Adı duyulmuş bir klan olan MacDonald klanının atası (yani isim babası) sade bir şekilde Donald’dı. Büyük Gal liderlerinden biri Aonghas Mac Domhnaill veya Angus MacDonald olarak bilinen kişi büyük bir lider ve klanın da şefiydi. Böylece MacDonald, Donald’ın soyundan gelenler tarafından kullanılan aile adı haline geldi. Clann Domhnaill (Clan MacDonald), bu nedenle Donald’ın oğlunun ailesi anlamına gelmektedir. Her ne kadar klan halkının aynı atadan geldiğine inanılsa da klana bağlı çoğu üye şefleriyle akraba değildir. Yine de soyadını kendilerine aitmiş gibi kabul etmektedirler. Yani MacKenzie’de yaşayan biri o soyadını alabilir. Şefler, bunu klanlarını büyütmek için teşvik etmektedir.
Klan sisteminin sadece Kuzey İskoçya’da var olduğu düşünülmektedir. Ancak Kuzey ve Güney İskoçya’nın yaşam tarzı arasındaki ayrım o kadar da net değildi. Güney, Kuzey’in geleneklerini özümsemiş olabilir ve tabi bunun tam tersi de olmuştur. Nihayetinde İskoçya 1000 yılı aşkın bir süredir tek bir ülkedir. Geçmişte İskoçya’nın her yerinde klanların varlığı bilinir. Buradaki tek fark Galce konuşan Kuzey İskoçya’da daha uzun süre ayakta dururken İskoçça konuşan Güney’de kral onları kendi kontrolüne almıştır.
Sanattan insana, kültürden tıbba dair her şey Arkhe Arkeoloji Dergisi‘nde!
Kuzey İskoçya’daki Gal erkeklerinin ve erkek çocuklarının geleneksel kıyafeti olan Kilt, diz boyunda, kısa bir elbise türüdür. Çoğu klanın kendilerine ait ekose desenleri vardır. Genellikle 19. yüzyıldan kalma, bu desenler üyelerin kilt veya diğer giysilere dahil edebileceği şekildedir.
Kaynaklar:
Gordon Jarvie, The Clans, H.M.S.O, Edinburgh, 1995.
Michael Lynch, Oxford Companion to Scottish History, Oxford University Press.