1. Zihninizi devamlı zorlayın
Sürekli aynı açılıştaki varyantları oynayınca konsantrasyonunuzu kaybeder ve zorunlu yollara sokmayan hatalar yaparsınız (konumsal hataları kasdediyor - Satranç Okulu) Ev hazırlığı ve bilindik konumlar sizi gevşetir ve dikkatinizi azaltır. Bazen sırf konumu alevlendirmek için gereksiz riskler alırım. Beynimi zor konumlardan nasıl başarıyla çıkacağımı bulmak için zorlarım. Aksi halde bazen insan uyuyakalabilir.
2. Korkmayın
Sizi başarısızlıktan 100% koruyan sistem yok. Bir karar verirken sezgilerinize danışarak risk almanız gerekebilir. Bazen kumar oynar ve kazanırsınız. Bazen de tam tersi olabilir ve çok güvenli oynarsınız. Kaybetmekten korktuğunuz için risk almamak ve aşırı güvenli oynamak büyük bir hata olabilir.
Alexander Kotov hem bir Büyükusta hem de "Büyükusta gibi düşün" ve "Büyükusta gibi oyna" gibi ünlü kitaplarıyla tanınan önemli bir satranç yazarıydı. "Büyükusta gibi düşün" kitabında satrançta nasıl düşünüleceğini, ne zaman analiz yapılacağını, kaba hataların nasıl azaltılacağı ve başka pek çok konuyu anlatmıştır. Ne şanslıyız ki bu kitap da Türkçeye çevrilmiş durumda!
"Büyükusta gibi düşün" kitabında Kotov oyun gücünü büyük ölçüde artıran antrenman metodunu da anlatmıştır. Temelde çalışma konum analizi üzerinedir.
Herhangi bir konuda en üst düzey hale gelebilmek için 10 bin saat harcamanın gerektiğine dair Malcolm Gladwell'e ait bir tez bulunmakta. Kendini satranca ufak yaştan itibaren adayan satranççıların 15-16 yaşında Büyükusta olduklarından yola çıkalım. 8 yaşında başlayan sporcunun 16 yaşında Büyükusta olduğunu ve günde 4 saat satranç ile 8 yıl boyunca ilgilendiğini varsayalım. 4x365x81= 11.680 saat ile hesap aşağı yukarı tutuyor.
Yaygın bir görüşe göre 4 yıl boyunca kendini tamamen satranca adamak Uluslararası Usta olmanın ön şartı. Ondan sonra da yine 4 yıl boyunca azimli bir şekilde devam ederseniz de Büyükusta olabiliyorsunuz.
Satranç, üzerinde seminer vermesi zor bir temadır. İlgileneceğiniz grup çok değişkendir; dinleyenlerin güç seviyeleri arasında büyük fark vardır ve sonuçta tek bir seminerde tüm izleyenlere uygun olacak konu işlemek neredeyse imkansızdır. İzleyenler arasında çok sayıda güçlü oyuncular görüyorum ve tahmin ederim ki çok daha fazla da daha az güçlü oyuncular vardır. Dolayısıyla en iyisi meseleleri daha az güçlü olan ve başlangıç seviyesinde olmayan oyunculara yönelik anlatmak. Başlangıç seviyesindekiler dinlerken yardıma ihitiyaç duyabilirler ama diğerleri daha fazla yarar görecektir. Sonuç olarak bu gece meseleleri anlatırken kendimi orta seviye oyunculara yönelik olacak şekilde kısıtlayacağım. Bazı güçlü oyuncular kendilerine yararlı şeyler bulabilirken daha zayıf olanlar da yararlanabilir ama amacım orta seviyeye yönelik anlatımda bulunmak.
Güçlü oyuncularla oynayın ve yenilgilerinizden ders alın
Hep daha fazla oynadıkça daha iyi olduğumu hissetmişimdir. Herkes şunun farkına varmalı ki iyi satranççı olmanız için 10 bin civarında oyun kaybetmelisiniz. Ben şahsen daha iyi şekilde kaybetmeye başladığımda güçlendiğimi anladım. Daha doğrusu tahtada süpürülmüyordum. Daha dirençliydim ve hem ben hem de rakibim iyi oynuyorduk.
Sizden daha kuvvetli oyuncularla oynamalısınız. Böylece onların fikirlerini ve tahta başındaki motivasyonlarını görebilirsiniz. Daha güçlü oyuncularla oynamak için çevrenizi genişletmenizi öneririz.
Satranca başlama yaşı konusunda iki yaygın görüş vardır.
Birinci görüş 6-7 yaşından itibaren satranç eğitiminin başlamasıdır. Daha önce kreş ve anaokulu eğitimi alan çocuk karışık sayılabilecek satrançla ilgili kural bilgisi almaya hazır hale gelmiş olacaktır. Özellikle on ve üzeri öğrencinin bulunduğu sınıf ortamlarında 6-7 yaş eğitim için uygundur.
İkinci yaklaşım ise eğitim yaşını olabildiğince aşağıya çekmektir. Kreşe giden çocukların çoğunun eğitimi 4 yaşından itibaren başlayabilir. Yalnız bu yaş grubunda özel çalışma veya en fazla 2-3 kişilik grup çalışması gereklidir. Ders süresi 15-20 dakikayla sınırlı olacaktır ve ders boyunca çocukların aktif katılımı şarttır. Örneğin kalenin hareketi öğretilirken öğrencinin elini de tutarak beraber kale adım adım hareket ettirilmelidir.
Paul Morphy de Magnus Carlsen de henüz 21 yaşındayken satrancın zirvesine ulaştılar. Morphy, Dünya Şampiyonu Anderssen'i yendiğinde sadece 21 yaşındaydı. Magnus Carlsen de aynı yaşta 2800 eloyu geçerek rating listesinde bir numaraya oturdu. Dünya Şampiyonu olması beklenendi ve 2 sene sonra o da gerçekleşti. Morphy'nin sadece 3 satranç kitabı vardı. O satranç kaynaklarının az olduğu dönemde şampiyon oldu. Carlsen'in ve herkesin önünde ise sınırsız kaynak vardı. O da bilginin ve oyuncunun bu kadar çok olduğu dönemde diğerlerine fark atmayı başardı. Satrançta yetenek bilinen birşeyi başkalarından çok daha iyi yapmaktır. Satrançta deha ise hiç kimsenin farkında olmadığı bir şeyi anlamak ve onu uygulanır hale getirmektir.
"Searching For Bobby Fischer", "Bobby Fischer'i Ararken" veya daha bilindik adıyla "Masum Hamleler" filmi sürükleyici yapısıyla satranççı olmayan seyircilerin de ilgisini çekmiş ve IMDB'de 7.6 puan almıştı. Satranca yetenekli çocuğun anne ve babası ile beraber satrancını geliştirirken yaşadıklarını anlatan ilginç bir film. Günümüzde 7 yaşındaki bir çocuğu satranç turnuvalarına sokmak çok doğal kabul ediliyor. Bununla beraber satranç tahtası başında rekabet ortamına ilk kez giren çocukların yaşadığı sıkıntılar oldukça fazla. Zaman zaman aile ve antrenör baskısı da eklenince satranç sadece bir oyun olmaktan öteye gidiyor. Tüm bu sıkıntıların detaylı olarak incelendiği film satranççı aileler için ders niteliğinde.
Satrançta psikoloji önemlidir. Sağlam sinirlere sahip olmak masa başındaki performansı artırır. Fischer - Spassky maçında ise had safhada bir psikolojik mücadele yaşanmıştır. Fischer'in bezdiren istekleri Spassky'nin sinirlerini harap eder. Oyun esnasında psikolojik faktörlerin hamlelerimizi olumsuz etkilediğini biliyor muydunuz?
5 Yaş Satranç Eğitimi Hakkında
2005 yılında Türkiye Satranç Federasyonu ve MEB ile yapılan bir protokolle satranç okullarda seçmeli ders olarak gösterilmeye başlandı. Bununla beraber pek çok veli satranç eğitiminin faydalarından kaç yaştan itibaren yararlanabileceklerini merak etmekte.
Anaokullarında satranç eğitimi 5 yaşından itibaren başlamakta. 5 yaşındaki bir çocuk iyi öğretmenin rehberliğinde satranç oynamayı belli kurallar hariç öğrenebilir. Öğretmene düşen çocukları sıkmadan hikayelerle ve uygulamalarla öğretmektir. Bu yaş grubunda eğitim süresi 20 dakikayla sınırlandırılırsa daha çok verim alınacaktır. Eğer 12 kişil bir sınıf varsa öğrencilere altışar kişilik gruplar halinde 20'şer dakika ders verilmesi verimli olacaktır.