Atatürk'ün Anlamı Büyük
Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu olarak kadınlara yeni bir bakış açısı sunarak dünyaya örnek oldu. Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren kadınların siyasal hayata katılımlarını sağlayacak bir dizi değişiklik yapıldı.
Türkiye, Avrupa'ya İlham Verdi
1930 yılından itibaren önce belediye seçimlerine katılma, daha sonra köylerde muhtar olma ve ihtiyar meclislerine seçilme hakkı tanınan kadınların, milletvekili seçme ve seçilme hakkı, 5 Aralık 1934'te Anayasa ve Seçim Kanunu'ndaki yasa değişikliğiyle kabul edildi.
Bir Kadın Devrimi: Sadiye Hanım
Kadınların seçme ve seçilme hakkıyla ilgili adımlar 5 Kasım 1930'da başladı. Seçim Kanunu'ndaki değişiklikle kadınlara belediye seçimlerinde oy kullanma ve aday olma hakkı verildi.
Kadınlar, aynı yıl yapılan belediye seçimlerinde bu haklarını kullandılar. Artvin'in Yusufeli ilçesine bağlı Kılıçkaya beldesinde Sadiye Hanım, Türkiye'de seçilen ilk kadın belediye başkanı olarak tarih kitaplarına adını altın harflerle yazdırdı.
Ayrıca, 1933 yılında kadınlara muhtar olma ve köy heyetine seçilme hakkı tanındı. Türkiye'nin ilk kadın muhtarı olan Gül Esin Hanım, Aydın'ın Çine ilçesine bağlı Demirdere Köyü'nde yaklaşık 500 oy alarak seçimi kazandı.
Kadın Milletvekili Seçme Hakkı Anayasada
5 Aralık 1934'te yapılan Anayasa değişikliğiyle Türk kadınları, milletvekili seçme ve seçilme hakkına sahip oldu.
Anayasa ve Seçim Kanunu'ndaki değişikliğe, Meclis'te yapılan oylama ile 258 milletvekilinin desteğiyle onay verildi.
Dünya İkinci Sıra: Kadın Milletvekilleri
Kadınların seçme ve seçilme hakkını elde etmelerinin hemen ardından gerçekleşen 1935 seçimlerinde Meclis'e giren 395 vekilden 18'i kadındı. Bu oran, dünya genelindeki ikinci sıraya karşılık gelen %4,6'lık bir orandır.
İlk kadın milletvekilleri arasında Hatice Özgener, Ferruh Güpgüp, Şekibe İnsel, Sabiha Gökçül, Mihri Pektaş, Nakiye Elgün gibi önemli isimler bulunmaktadır. Sonraki yıllarda ise Halide Edip Adıvar gibi kadın milletvekilleri Meclis'te siyaset yapmaya devam ettiler.
Tarihe Geçen İsim: Müfide İlhan
Çok partili siyasal hayata geçildikten sonra, ilk kez bir şehirde kadın belediye başkanı seçildi. Mersin Belediye Meclisi'nde 27 üyeyle yapılan yerel seçimlerde seçilen Müfide İlhan, ilk kadın il belediye başkanı oldu.
28 ülkede kadınların seçme ve seçilme hakkına sahip olduğu, 17 ülkede ise fiilen milletvekili seçildiği dikkate alındığında, Atatürk dönemine kadar elde edilen bu hakların değeri daha iyi anlaşılıyor.