100 yıl önce, Ekim ayında 26 1916, Bakhanits sitesinde Arkhangelsk limanında, en büyüklerinden biri hikayeler Resmi verilere göre, 600'in yaşadığından daha fazla iddia edilen nükleer olmayan patlamalar. Şehir tarihinin en büyük insan yapımı felaketiydi.
Arkhangelsk limanındaki boşaltma sırasında, “Baron Drizen” vapuru patladı; İngiltere'den kimyasal madde de dahil olmak üzere bir metal, taşıt ve cephane kargo ile geldi. silâh ve patlayıcılar. Afet sırasında, 1600 tonlarca kargo ambarında kaldı.
Öğle saatlerinde, taşıyıcılar öğle yemeği için dağıldıklarında, vapur üzerinde arka arkaya iki patlama meydana geldi - ilk önce, ambarın fiyonkunda, kabukların istiflendiği yerde, ve sonra, ateş patlaması sonucu ve patlayıcıların bulunduğu kıçta. Patlamalar o kadar güçlüydü ki, pencerelerden birkaç kilometre uzakta, pencereler uçtu, kapılar açıldı ve dünya titremesi komşu Kholmogory'de bile hissedildi - 60 kilometre öteden daha uzaktaydı. Baron Drizen'in durduğu rıhtımda, 40 ve 60 metreden daha büyük çapta iki büyük krater kuruldu. Patlama dalgası yakındaki Erl-of Forfer English vapurunu, 100 tonluk vinci, Record römorkörünü, elektrik santrali binalarını ve itfaiye istasyonunu imha etti. İki vinç daha ve komşu demirleme hasar gördü.
Patlamalar sonucu yangın başladı. Rüzgar, onlarca komşu kışlaya, depoya ve diğer ahşap binalara ateş açtı. Özellikle uluslararası parsellere sahip posta mavnası toprağa verildi. Patlayıcılar ve henüz boşaltılmamış mermiler dahil birçok kargo imha edildi, bu da birkaç saat süren yeni patlamaları tetikledi. Yüzlerce insan öldürüldü - Rus ve yabancı denizciler, liman işçileri ve kadınlar ve çocuklar da dahil olmak üzere yakınlardaki sıradan sakinler. Yaralı sayısı binden fazladı.
Arkhangelsk limanı Veretennikov'un başındaki rapordan, 650 kişinin öldüğü patlamaların 839 kişinin yaralandığı biliniyor, ancak görünüşe göre bunlar hafife alınan rakamlar. Aslında binden fazla insan ölebilir ve kaybolabilir. Bunların arasında 14. Arkhangelsk ayak kadrosu, Kostroma ve Tambov kadroları, donanma yarım mürettebat, subay tüfeği okulu öğrencileri, Chesma denizcileri, ayrı bir koruma ekibinin atıcıları, demiryolu ve liman tesislerinin inşası için seferber edilen işçiler, vb.
Trajedinin nedenlerini incelerken, soruşturma komisyonu bunun bir sapma olduğuna karar verdi. Arşiv belgelerine ve görgü tanıklarının anılarına göre, tekneler Pavel Polko, gemiyi baltaladı ve daha sonra Alman ajanı New York'ta park ederken satın alındığını itiraf etti.
Böylece, Ekim ayında Rusya'ya iki güçlü darbe verildi. Öyleyse, görünüşe göre, Ekim 7’in düşman ajanları 1916, Rus filosunun en modern gemilerinden birini, Karadeniz Filosunun amiral gemisi olan “İmparatoriçe Maria” savaş gemisini imha etti. Savaş gemisinde, toz mahzeninde bir patlama oldu, ardından bir dizi patlama ve gemi battı. Yüzlerce insan öldü ve yaralandı. "Baron" un patlaması Rus İmparatorluğu'na ikinci güçlü darbe oldu. Bu iki felaket, Romanov imparatorluğunun yaklaşmakta olan sonunu simgeleyen bir çeşit "işaret" haline geldi.
güvenlik önlemleri
Rusya İmparatorluğu için stratejik öneme sahip olan Arkhangelsk savaşında, daha önce benzeri görülmemiş güvenlik önlemleri alındığını belirtmekte fayda var. Limanın faaliyeti ordu karşı istihbarat departmanı tarafından kontrol edildi, demiryolu ve iç yolların güvenliği Moskova-Arkhangelsk Jandarma Polis Bölümünün ayrılmasıyla sağlandı. Bu birimler aylık olarak Amiral A.P. Ugryumov'a, şahsen Arkhangelsk ve Belomorsk Su Bölgesi'nin komutanına aylık olarak rapor verdi.
Ahşap bir şehirde yangınların yaygın olduğu gerçeğinin dikkate alınması gerekiyordu. Sabotajcıların ortaya çıkma olasılığını dışlamayın. Özellikle potansiyel casuslarla mücadelede çok çaba sarf edildi. Ancak güvenliği tam olarak sağlamak imkansızdı. Rusya için geleneksel sorunların etkisi oldu. Birincisi, Arkhangelsk'te devlete ait liman bölgelerinin ve askeri limanın inşa edildiği acele, bu işlerin gizlilik içinde yapılmasına izin vermedi. Şehrin tüm nüfusu bir şekilde limana bağlıydı. Arkhangelsk'e teslim edilen kargonun miktarı ve kalitesine ilişkin bilgiler, depolama koşulları ve saklanma yeri neredeyse sır olarak mümkün değildi (Karadeniz'de de benzer bir sorun vardı). Bu nedenle, çeşitli büyükşehir komisyonlarına göre, bilgi sızıntısı büyük ölçüde yerel halktan geçti.
İkincisi, Arkhangelsk aslında devlete ve özel kargoların Rusya'ya ulaştırıldığı tek deniz limanı, çok sayıda Rus ve yabancı yetkili, askeri ve sivil ayrılıyor ve giriyorlardı. Savaş sırasında Arkhangelsk'teki birçok yabancı konsolosluğun faaliyetleri genişledi. Hatta Amerikan konsolosluğu gibi yeni konsolosluklar ortaya çıktı. Böyle bir insan akışında casusları izlemek zordu.
Ayrıca, Avrupa'dan birçok göçmen kentin içinde yaşadı. Özellikle, Baltık (Ostsee) Almanları, zihniyetlerini korudular ve çoğunlukla Almanca olarak birbirleriyle konuştular. Polis şefi, vali, savaşın başındaki vatanseverlik dalgası ile başkomutanda, bu “Başmelek Almanların” iddia edilen casusluk faaliyetlerinin adsız ihbarları geldi. 1915 yılında, Rus ordusu ağır bir yenilgiye uğradığında, bu tür ihbarların sayısı özellikle arttı.
Yetkili makamların, bu konudaki komuta birliğinin olmayışı nedeniyle liman sahasının uygun şekilde korunmasını sağlayamayacağına dikkat etmek de önemlidir. Böylece, Bakaritsa'nın yeniden yükleme liman bölgesi askeri ve deniz bölümlerinin ortak yetki alanındaydı. Ancak demiryolu bölgesi demiryolu polisinin yetkisi altındaydı. Bakaritsa genel muhafızları, Demiryolunun Moskova-Arkhangelsk Jandarma Polis Müdürlüğünün meselesiyken, askeri ve deniz bakanlığı devletin önemine sahip malların korunmasından sorumluydu.
1916’de liman bölgesine ve liman bölgesinden erişim kısıtlamaları getirildi. Genel olarak tarafsız mahkemelerin mürettebatının, kalış süresi boyunca desteden ayrılma hakkı yoktu. Liman işçileri üzerinde kontrol plakaları kullanılarak yapıldı. İşçiler, jandarma ofisine devretmek zorunda olduğu pasaportlarını işverenine devretti. Buna karşılık, girişteki ve liman alanından çıkan gardiyana sunulması gereken rozetleri aldılar. İşçiler kovulduğunda rozetler yine pasaportlarla değiştirildi. Bakaritsa'nın tüm liman bölgesi, işçiler için, daha düşük seviyeler için ve trenlerin geçmesi için üç adet güvenlik kapısı olan bir çitle çevrildi. Bununla birlikte, her şey geleneksel Rusya sloppiness için eşlik etti. Çitleri koruyan gardiyanlar, birbirlerini bile göremeyecekleri bir mesafede duruyorlardı. Yani, üstesinden gelmek için bir fırsat vardı. Arkhangelsk'e atanan bir mühendis, gardiyanın pas geçmeyi talep etmeden onları özlediğini fark etse de, sadece üniforma kapaklarından dolayı görmeyerek onları tanımıyordu. Boşaltma sırasında merdivenlerin koruması yoktu; Nöbet koymaya çalıştılar, ama kaçakçılığa ve çalmaya başladılar.
1916 yılında kentte, liman yangından korunma da dahil olmak üzere kamu mallarının korunmasına adanmış birkaç toplantı yapıldı. Arkhangelsk limanındaki 32 römorkörlerinden beşi yanmaz olanlar olarak donatılmıştı. İngiltere'de Arkhangelsk limanı için birkaç itfaiye aracı satın alındı. Kentsel yangın birimlerinin yanı sıra, Bakaritsa ve Ekonomi'de liman alanlarında iyi donanımlı birimler oluşturulmuştur.
Bu nedenle, yetkililer olası sabotaj veya kaza tehlikesinin farkındaydılar ve limanı ve gemileri korumak için önlemler alındı. Bununla birlikte, korkunç sonuçları olan trajedileri önlemek mümkün değildi.
Birinci Dünya Savaşı sırasında askeri kargoların gemilerden boşaltıldığı Bakaritsa'daki depolar
Vapur patlaması
Baron Driesen Northern Shipping Company'nin (talep edilen bir Alman ticaret gemisi) vapuru New York'tan binlerce ton askeri kargo ile New York'tan New York'tan 17 ekiminde Arkhangelsk'e ulaştı. Amerika limanlarında işe alınan bu Rus bayraklı vapur mürettebatı uluslararasıydı. Ancak kaptan da dahil tüm memurlar Rus uyrukluydu.
Limanda gerekli tüm formaliteleri geçtikten sonra, en önemli devlet yükünü teslim eden gemi hemen Bakaritsa'da 20 numaralı yatağa boşaltma altına alındı. Dokuz gün sonra, 200 ton boğucu gaz da dahil olmak üzere, yüzlerce ton çeşitli mühimmat gemiden boşaltıldı. Afet sırasında, 1,6'a bin ton patlayıcı, metal ve çeşitli ekipmanlar kaldı.
26 ekim ayının öğlen saatlerinde, tüm işçiler öğle yemeğinde kışlaya dağıttıklarında, gemilerde güçlü bir patlama oldu - ilk önce mermilerin bulunduğu yerin burnunda. Daha sonra, başlayan yangın nedeniyle, besleme patladı ve patladı. Patlamalar, 20 iskelesinin kıyı kesimlerinin yerinde, kazık parçalarının yüzdüğü, su ile dolu, 60 metreden daha büyük bir kraterin ortaya çıkacağı güçtedir. Sonraki 40 metre çapında başka bir huni oldu. Rıhtımın karşısında, neredeyse tamamen boşaltılmış İngiliz gemisi Erl-of-Forfer vardı. Patlama dalgası tüm güverte üst yapılarını, direği ve bacaları yıkmıştı. Onu geri yüklemek zaten mümkün değildi, bu yüzden hazine sahiplerine tazminat ödemek zorunda kaldı.
Ayrıca, stoton vinci ve Record römorkörü battı; iki vinç daha ve komşu demirleme hasar gördü. Uluslararası parsellerle birlikte tam olarak yanmış posta mavnaları. Santralın taş binası olan 20 iskelesinin yanındaki patlama tamamen tahrip edildi. Yıkılan itfaiye binası, birkaç kişinin kalıntılarını altına gömdü, ayrıca ağır hasar gördü. Patlamalar neticesinde başlayan yangın rüzgarla şiddetlendi ve ateş yakındaki ahşap binalara - 27 kışla ve 5 yardımcı binalara - yayıldı. Birçok kargo öldü, bazıları toprakla kaplı ya da boğuldu.
Marinalarda ve nehirde şu anda 49 gemileri vardı, bazılarında da patlayıcılar vardı. İskelede bulunan yükler havaya uçtu. Patlamalar birbiri ardına geldi - birkaç dakika içinde Bakaritsa cehenneme döndü. Mühimmatlı bütün arabalar havaya uçtu, havada patlayan mermileri ya da yere çarptıklarında dağıldılar. Yanan mühimmat kutuları makineli tüfekler ve her yöne dağılmış mermiler gibi çatladı. Sonuç olarak, büyük bir yükseklikten düşen enkaz, yakınlarda duran vapurlarda ciddi hasarlara neden oldu.
İlk patlamadan sonra, tüm mayın tarama gemileri, römorkörler ve itfaiye ekipleri (lise ve üniversite öğrencileri), o zamanlar Arkhangelsk'teki kaza yerine gönderildi. İlk patlamadan 30 dakika sonra, Glavnach Ugryumov ve teknik asistanı Fedorov Bakaritsa'ya geldi. O zamana kadar, liman bölgesinde sadece birkaç memur kaldı ve çoğu da yaralanan liman, gümrük ve demiryolu çalışanlarının bir kısmı kaldı. Ek kurtarma kuvvetleri ve tıbbi yardım Vologda'dan özel bir trende geldi. Vindiktiv kruvazörü Yokangi'den Arkhangelsk'e çıktı ve bütün marangozlar ile işçilerin bir araya gelebileceğini gösterdi. Bir motorlu teknede kaza sahasına ilk girenlerden biri, askeri bölgenin güvenlik şefi Polivanov rütbesi Kaptan 2 oldu. Patlamaların ve etrafa düşen döküntülerin devam etmesine rağmen, buhar gemilerini rıhtımlardan uzaklaştırmaya ve onları römorkörlerin yardımıyla güvenli yerlere koymaya başladı.
Kurtarma mağdurları en zor koşullarda yaşadılar. Doğrudan iskelelerden boşaltılan yangın bölgesinden zehirli gaz tanklarının boşaltılması çalışmaları özel tehlike ile ilişkilendirilmiştir. Çok sayıda yaralı adamı tahliye eden ambulans treni çalışanları büyük cesaret gösterdiler: hayatta kalanları aradılar, yaralıların Katedral Rıhtımı'na teslimini ve oradan revire dağıtımını organize ettiler. Tüm 19 hastaneleri, şehirdeki yaralıları almak için hazırlandı. Yangın ve patlamalar birkaç gün daha devam etti. Aslında, yalnızca Bakaritsa'da yanabilecek her şey yakıldığında durdular.
Ne yazık ki, çok fazla mağdur vardı. Patlama anında, Bakaritsa sakinlerinin çoğu birlikte kalabalıktı: öğle yemeği vakti, işçiler kışlalarında, memurlar ve kantinde çalışanlardı. Yemek odası daha az acı çekti, ancak çok sayıda insan camların kırılmasından gözlüklerle yaralandı. Kışlaların neredeyse tamamı yandı ve yüzlerce işçi için toplu mezar haline geldi. Soruşturma Komisyonu'nun resmi raporlarına göre, ölüm ücreti 600 kişiden daha fazlaydı ve yaralananların sayısı ve hastanelere gidenlerin sayısı 829 ile 1166 arasındaydı. Uzaylıların 51'i öldü ve 15 yaralandı. Bunlar çoğunlukla İngilizdi (27 öldü ve 15 yaralandı). Hafif yaralanan birçok işçi derhal köylerine kaçtı. Savaş sırasında yetkililer, felaketin ölçeğini gizlemeye çalıştı. Sonuç olarak, Arkhangelsk limanındaki patlamanın faillerinin ve nedenleriyle ilgili kapalı bir soruşturma yürüten askeri sansür ve hükümet komisyonu mağdurların konusunu atladı.
Aynı zamanda felaketin sadece yüzlerce canı öldürmekle kalmaması aynı zamanda büyük maddi kayıplara da yol açtığı da açıktı. Kaba tahminlere göre, yaklaşık 30 bin ton askeri kargo patladı ya da imha edildi. Bu rakam, patlamaların ve yangınların korkunç gücü hakkında bir fikir veriyor. Kayıplar, 80 milyon altın ruble'ye ulaştı (bu zamanlar için çok büyük bir miktar). Birçok marina hasar gördü ve yeniden yapılandırılması gerekiyordu. Patlama alanında yarım kilometrekarelik bir alanda tüm arazi kazıldı. Burada olan her şey: kışlalar, depolar, ulaşım yolları vb. Patlamalar sonucu tahrip edildi ve yandı.
Bakaritsa'daki patlamadan sonra
Trajedinin Nedenleri
Baron felaketinden hemen sonra Amiral Manikovski'nin emri altında olanların nedenlerini araştırmak üzere bir soruşturma komisyonu atandı. Aynı ay içinde, Rus filosunun en yeni savaş gemisi, İmparatoriçe Maria (Karadeniz Filosu savaş gemisi "İmparatoriçe Maria" nın amiral gemisi olarak öldü). Ayrıca, gizemli patlamalar da Müttefik filosunun birkaç gemisinde meydana geldi. ABD'den Müttefiklere askeri kargo taşıyan gemilerde sabotaj, yangın ve patlama vakaları da vardı. Amerika'da Alman casusları çok hareketliydi. Askeri ürün üreten fabrikalarda bile sabotaj olayı yaşandı.
Böylece, hepsi bir saptırma olduğunu söyledi. Almanların bir nedeni ve fırsatı vardı. Bir dizi benzer sabotaj, yangın ve patlama vakası bizi Drizen’deki patlamanın kaza değil, aynı zamanda düşman ajanların işi olduğunu varsaymaya zorladı. Vapurun New York'tan yeni geldiği göz önüne alındığında, gemiye giren ajanların elinde bir saat mekanizması olan bir infernal makine sakladığı göz ardı edilmedi.
Görgü tanıklarının ve uzman görüşünün ifadesine dayanarak, komisyon vapur Baron Drizen’e yapılan yangının yanlışlıkla nedenini reddetti. Her şey "kötü niyetli niyet" e, "elektriksel olarak cehennem gibi bir makine yardımıyla ya da bir patlayıcı cıva ile Bickford sigortasının yardımıyla bir patlamaya" işaret ediyordu. Muhtemel tüm kanıtlar imha edildiğinden, bu davanın soruşturulması oldukça zordu. Ancak, araştırmacılar neredeyse hemen “Alman izine” geldi. O sırada Arkhangelsk limanındaki boşaltma operasyonları başkanının doğuştan bir Alman olan Edmund Mellenberg olduğu ortaya çıktı. Ayrıca, jandarmanın belgelerinde kendisiyle ilgili bir not vardı: "Askeri casusluk davasında Almanya'nın lehine yer aldı." Ayrıca, komisyon, sabah saatlerinde, patlamadan birkaç saat önce, Kaptan F. Dreiman, Kıdemli Asistan D. Akman ve Üçüncü Asistan N. Kose'un (milliyet tarafından Almanlar) gemiden ayrıldığına dikkat çekti. Patlama sırasında, onlar nehrin diğer tarafındaydılar, şehirde. Geminin komutanlarının, gemiyi boşaltma işleminin başında terk etmeleri çok garip görünüyordu. Kaptan ve uşakları tutuklandı.
Ancak bunlara karşı açık bir kanıt bulunmamaktaydı ve patlamanın kesin nedeni tespit edilmedi. Arkhangelsk Bölge Mahkemesi kararı ile ana şüpheliler geniş kaldı. Dreyman ve Mellenberg dahil. Deniz Bakanı'nın gizli emriyle Grigorovich Dreyman, Akman ve Kose onlar üzerinde gizli denetim kurduktan sonra serbest bırakıldı ve Mellenberg hizmete girdi. Anahtarcı Pavel Polko’nun teknelerinden biriydi - Baron Drizen’in gemisine bırakılan denizcilerden mucizevi bir şekilde kurtulan ekibinden tek kişi (teknelere göre, patlama dalgası tarafından denize atıldı). Sorgulamalar sırasında, mükemmel bir sabotaj olduğunu itiraf etti. Ölüm cezasına çarptırıldı, ancak devrimden sonra serbest bırakıldı.
Başlayan devrimci karmaşa nihayet davayı gömdü. Mart ayında, 1917, Geçici Hükümet, eski bakanların yasadışı eylemleriyle ilgili soruşturma yürütmek üzere acil bir soruşturma komisyonu oluşturdu. En ünlü vakalar arasında şunlar vardı: en yeni savaş gemisi "İmparatoriçe Maria" nın ölümünün yanı sıra Bakaritsa ve Ekonomideki patlamalar. Böylece “Semyon Chelyuskin” gemisi Ocak 13'te, Arkhangelsk'teki Saving limanının yakınında bulunan 1917'i patlattı, yüzlerce kişi öldü ve yaralandı. Yeni Başmelek trajedisinin Alman sabotajının sonucu olduğuna inanılıyordu.
Komisyon, Geçici Hükümetin onayı ile Donanma Bakanı I. K. Grigorovich'i gözaltına aldı. Tutuklama sırasında, Amiral'in dairesinde Arkhangelsk limanındaki felaketlerle ilgili çok sayıda belge bulundu. Denizcilik bakanlığının, halk arasında kirli çamaşırları yıkamak için hala soruşturmayı durdurmaya çalıştığı sonucuna varıldı. Ancak, hiçbir ciddi kazma işlemi başarısız olmadı. Ayrıca, denizcilik departmanından komisyon müfettişlerine belgelerin aktarılması çeşitli bahaneler altında sürekli sabote edildi. Böylelikle, kralda olduğu gibi, soruşturma da bir kesintiye uğradı ve komisyon, deniz departmanında başlatılan işi tamamlamadı. Ekim Devrimi'nden sonra komisyon kaldırıldı ve Sovyet öncesi dönemin işleriyle ilgili tüm adli ve soruşturma faaliyetleri tamamen durduruldu. Suçlular asla cezalandırılmadı.
Sonuç olarak, trajedinin nedenleri, yüksek otoritelerin cevap vermesi gereken ebedi Rus düzensizliği ve düzensizliği gibi olabilir, bu nedenle soruşturma sona erdi. Yani sabotaj, bunun için tüm şartlar vardı. Örneğin, rıhtımda boşaltma organizasyonundaki yanlış hesaplamalar nedeniyle “Baron Drizen” in gelişi, felaketin ölçeğini çarpıcı biçimde artıran çok miktarda başka mühimmat biriktirdi. Ayrıca, gardiyanlar, saldırganlar tarafından kullanılabilecek uygun bir dikkat göstermedi.