Yeni kurulan Nazi Hırvatistan’ın emrettiği ilk katliamda Ustaşa, Bjelovar yakınlarında 180 Sırp köylüyü vurdu
Sözde Bağımsız Hırvatistan Devleti, kurucuları, müttefikleri Nazi Almanyası’nı resmileştirmeden çok önce, zulme ve imha için belirlenen grup olan Sırplara yönelik ilk toplu infazını gerçekleştirdiğinde üç haftalıktan daha küçüktü. “son çözüm” Avrupalı Yahudiler için.
Slavonya ovasındaki köyler, etraflarını çevreleyen ekilebilir araziyi en üst düzeye çıkarmak için genellikle yolların yanında uzanır. Gudovac, Hırvatistan’ın başkenti Zagreb’den yaklaşık 80 kilometre uzaklıkta, Bjelovar’ın batı yakasında yer alan böyle bir köy. Köyün doğu ucuna doğru, yerlilerin sığırlarını getirip ticaret için ürettikleri panayır alanları var. 28 Nisan 1941 öğleden sonra, bir ölüm tarlasına dönüşeceklerdi.
Yakındaki 10 köyden toplanan yaklaşık 200 Sırp’ın Gudovac katliamı, Ustaşa tarafından bir toplu katliam kampanyası başlatacaktı. Yakında mermilerden daha mahrem aletlere geçeceklerdi: çekiçler, baltalar, bıçaklar ve diğer bıçaklar, kurbanlarını sığırlar gibi doğrayarak. Jadovno, Pag ve daha sonra Jasenovac kompleksindeki imha kampları, kötü şöhret ve terörün isimleri haline gelecekti. Katliam savaşın sonuna kadar devam edecekti – Komünist yetkililer inşaat adına ölülerin anısını gömecekti. “kardeşlik ve birlik” onların katilleriyle.
Ustaşa’nın bir yuvası
6 Nisan’da, Nazi Almanyası’nın önderlik ettiği Mihver devletleri, o zamanlar zayıf naiplik hükümeti Berlin ile Üçlü Pakt’ı imzalamış olan Yugoslavya Krallığı’nı işgal etti, ancak bir darbeyle devrildi. Adolf Hitler yemin etti “Yugoslavya’yı haritadan silin” – kısmen, halkının çoğunluğunu oluşturan Sırpların önceki dünya savaşında Avusturya-Macaristan’ı küçük düşürmesi ve 1918’de dağılmasına yol açması nedeniyle.
İşgalden sadece dört gün sonra Ustaşa olarak bilinen Hırvat ayrılıkçılar (“isyancılar”) Hırvatistan Bağımsız Devleti’ni (Nezavisna Drzava Hrvatska, NDH) ilan etti. Aslen faşist İtalya’nın müşterileri olan Ustaşa, Hırvat kimliğini militan Roma Katolikliği ve Ortodoks Sırpların nefreti prizması aracılığıyla tanımlayan milliyetçi bir hareketti. “Doğu Şizmatikleri.” Ustaşa rejimi daha sonra Sırplar için amaçlarını açıkça ifade edecekti: üçte birini dönüştürmek, üçüncüyü ihraç etmek ve geri kalanını öldürmek.
Pennsylvania Üniversitesi’nde modern Avrupa tarihi profesörü olan Holokost bilgini Jonathan Steinberg, tarif olarak Sırpların NDH hedeflemesi “İkinci Dünya Savaşı sırasında denenecek en erken toplam soykırım.”
NDH’nin kurulduğu günlerde, Sırplara ve Yahudilere karşı yerel pogromlar başladı. Ancak Gudovac katliamı farklı bir şeyin başlangıcıydı: organize bir toplu tutuklama ve infaz kampanyası.
Zagreb’li adam
Ustaşa’nın yerel Sırpları Gudovac fuar alanında toplayıp idam ettiği tartışılmaz bir gerçektir. Eugen’in rolü “Dido” Kıdemli bir Ustasha generali olan Kvaternik, bir varsayım meselesidir. 28 Nisan 1941’de Gudovac’ta olduğu biliniyor. Onun varlığı Zagreb’deki Ustaşa hükümetinin o günkü olaylara doğrudan müdahil olduğunu gösteriyor. Bir gün sonra, Kvaternik yakındaki Grubisno Polje’ye gidecek ve burada sonunda öldürülen yaklaşık 500 Sırp’ın toplu olarak tutuklanmasını bizzat denetleyecekti.
Ancak Gudovac katliamı için son emri Kvaternik’in kendisinin verdiğine dair hiçbir belgesel kanıt yok. Bunun yerine sorumluluk, ilçe komiseri Josip Verhas ve Bjelovar polis şefi Aloysius Chukman’ın yanı sıra Hırvat Köylü Koruma milislerinin Gudovac başkanı Martin Cikos’a verildi.
öldürme başlar
27 Nisan akşamı, biri, gözaltına aldıkları bir Sırp’a eşlik eden Cikos’un iki milis gücüne ateş açtı. Milislerden biri ve Sırp öldürüldü, diğeri yaralandı. Kimin sorumlu olduğu asla ortaya çıkmadı.
Olayı öğrendikten sonra, Verhas ve Chukman gece boyunca yakındaki Bjelovar’dan ayrıldılar. Cikos’la yüzleştiler ve adamları öldürülürken onu sarhoş tembellik yapmakla suçladılar. Cikos gerçekten de o akşam dışarıda içki içiyordu ve yerel bir Sırp da daha az değildi. Milis lideri, sadakatini kanıtlamak için adamın evine geri döndü ve onu vurdu. Ardından köylülerin toplanması başladı.
Gece boyunca, Gudovac ve Stare Plavnice sakinleri olan 10 Sırp daha öldürüldü. Gudovac’ın yetişkin Sırp erkeklerinin çoğu 28 Nisan öğlen saatlerinde toplanmıştı, ardından milisler ve Ustaşa diğer yakın köylerde toplamaya başladı: Veliko Korenovo, Malo Korenovo, Klokocevac, Prgomelje, Tuk, Rajic. Stancici, Breza ve Bolc’ta yalnızca daha önde gelen Sırplar alınırken, toplamalar başka yerlerde daha kapsamlıydı.
28 Nisan öğleden sonra geç saatlerde, 70 kadar Ustaşa ve milis üyesi, esirleri panayır alanına götürdü ve vurdu. Yaralıların çoğu bıçakla öldürüldü. Almanlar geldikten sonra hayatta kalan üç adam, ertesi gün hastaneye kaldırıldı. Kaderleri asla belirlenmedi. Sadece iki adam yara almadan kaçmayı başardı: Veliko Korenovo’dan Ilija Jaric ve Rajic’ten Milan Margetic.
Toplu mezar ve Alman soruşturması
İnfazdan sonra, Ustaşa hayatta kalan köylülere toplu bir mezar kazdırdı ve ölüleri cesetlerin üzerine kalsiyum oksit (sönmemiş kireç) dökerek gömdü. Bununla birlikte, eylemlerini gizleme zahmetine girmediler ve – daha önce de belirtildiği gibi – Kvaternik hemen ertesi gün daha fazla Sırp’ı topladı.
Bu arada, Stare Plavnice’den dört Sırp kadın, kız kardeşi Alman garnizon komutanı için tercüman olarak çalışan bir Bjelovar tüccarını ziyaret etti. Marta Omchikus, mesajını görev bilinciyle işverenine iletti. Alman komutan 29 Nisan’da bölgeyi ziyaret etti ve Wehrmacht birlikleri, kazıları başlatmak için hemen ertesi gün oraya yerleştirildi.
30 Nisan ile 5 Mayıs arasında, Almanlar tarafından yaklaşık 177 ceset mezardan çıkarıldı ve fotoğrafları çekildi. Ancak infazdan bir gece önce öldürülen 11 Sırp başka bir yere gömülmüştü.
Almanlar daha sonra katliamı gerçekleştiren Ustaşa ve milislerden 40’ını tutukladı. Ancak bu noktada Ustasha İçişleri Bakanı Mladen Lorkoviç, serbest bırakılmaları için müdahale ederek, Zagreb’deki Alman büyükelçisi Siegfried Kasche’ye olayın soruşturulacağına dair söz verdi. Hiç olmadı.
Bunun yerine, Ustaşa takip eden haftalar, aylar ve yıllarda daha fazla Sırp’ı toplamaya ve idam etmeye başladı. Şubat 1942’de bir Ustasha şirketi Banja Luka’nın dışındaki üç köyde 2.300 kişiyi tek kurşun bile sıkmadan katletti. Kötü şöhretli Jasenovac kompleksinin bir parçası olan Jastrebarsko’daki çocuklar için bir kamp da dahil olmak üzere tüm kamplar inşa edilecek.
Modern Hırvat tarihçiler isteksizce 350.000 Sırp’ın NDH tarafından öldürülmüş olabileceğini kabul ediyor – Yugoslavya’daki Alman elçileri Ustaşa’nın 1942 ortalarında bu kadarını öldürmekle övündüğünü bildirmiş olsa da. Onların öfkesi ve Berlin’e yönelik protestoları, Ustaşa lideri Ante Pavelic’i gösteriye katılmamaya çağıran Adolf Hitler’in kendisi tarafından görmezden gelindi. “çok fazla tolerans” Sırplar için.
Kaderin bir cilvesi olarak, Lorkoviç’in kendisi, Ağustos 1944’te Ustaşa lideri tarafından ihanet ve ilerleyen Müttefiklere NDH’ye ihanet etme planı yapmakla suçlanan Paveliç’in kurbanı oldu.
Unutkanlık ve hatıra
Ancak Ustaşa vahşeti, savaş sonrası Yugoslav hükümeti için bir sorun yarattı. Komünistler, Batılı Müttefiklerin desteğiyle krala tahttan çekilmesi için başarılı bir şekilde baskı yaptılar, ancak ülkeyi nasıl yeniden bir araya getireceklerini bulmaları gerekiyordu. Kendisi de Hırvat olan komünist lider Josip Broz Tito, çözümü şurada buldu. “Eşitlik”: Açıkça Nazi müttefiki olan NDH’den Sırbistan’daki kralcı direnişe kadar tüm komünist olmayan grupların ahlaki eşdeğerliğini iddia ediyor. Bu, Sırpların NDH soykırımını küçümsemek anlamına geliyorsa, öyle olsun
Gudovac kurbanları için bir türbe ve bir ossuary, 1995 yılında panayır alanına bir adamın heykeli ile birlikte dikildi. “Bjelovarac” heykeltıraş Vojin Bakic tarafından. Her ikisi de, Hırvatistan’ın Yugoslavya’dan yeniden bağımsızlığını ilan ettiği 1991’de yıkıldı. Bakic heykeli sonunda restore edilmiş olsa da, türbe restore edilmedi.
Gudovac katliamının delilleri Hırvatistan’da yok edilirken, Sırbistan’daki yetkililer bunun bir kısmını tamamen şans eseri kurtarmayı başardılar. 2008 yılında, kuzey Sırbistan eyaleti Voyvodina Arşivi, İkinci Dünya Savaşı gazisi, Yugoslav diplomat ve güvenlik yetkilisi Slavko Odiç’ten yedi kutu kişisel belge aldı. Kutulardaki buluntulardan biri, “başlıklı 600 sayfalık bir dosyaydı.NDH’deki Ustasha vahşeti” esas olarak 1941 ve 1942’deki Alman istihbarat raporlarından oluşuyor.
Belgelerden biri, Sırbistan’daki Alman askeri komutanlığından Zagreb’deki Alman büyükelçiliğine gönderilen 25 Haziran 1941 tarihli bir mektup. “Sırp içişleri bakanlığı tarafından gönderilen ve Ustaşa’nın Bjelovar yakınlarındaki Gudovac köyünde Sırpları nasıl öldürdüğünü gösteren on dört fotoğraf.” Odic’in belgeleri gerçekten de Gudovac veya “Bjelovar ilçe bölgesi.”
Voyvodina Arşivi’nde Gudovac’ta ölenlerin fotoğrafları ve isimlerinin tam listesi Mayıs 2019’a kadar yayınlanmadı. O zamana kadar Hırvatistan, bir zamanlar Hitler’in bir parçası olduğu gibi, AB ve NATO’ya katılmıştı. “Avrupa uluslar ailesi.”
Kaynak : https://www.rt.com/news/554667-gudovac-genocide-nazi-croatia-bjelovar/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=RSS