Özet
Etki alanı adları Internet altyapısının önemli bir parçasıdır. İnternette bulunan herhangi bir web sunucusu için okunabilir bir adres sağlarlar.
İnternete bağlı herhangi bir bilgisayara genel bir IP adresi üzerinden ulaşılabilir, örneğin bir IPv4 adresi (220.127.116.112) ile veya bir IPv6 adresi ile (027:0da8:8b73:0000:0000:8a2e:0370:1337).
Bilgisayarlar bu tür adresleri kolayca işleyebilir, ancak insanlar sunucuyu kimin çalıştırdığını veya web sitesinin hangi hizmeti sunduğunu bulmakta zorlanır. IP adreslerini hatırlamak zordur ve zamanla da değişebilir.
Tüm bu sorunları çözmek için alan adları adı verilen insan tarafından okunabilir adresler kullanıyoruz.
Daha derine dalış
Etki alanı adlarının yapısı
Bir alan adı birkaç bölümden oluşabilen basit bir yapıya sahiptir. Noktalarla ayrılır ve sağdan sola okunur:
Bu bölümlerin her biri, tüm etki alanı adı hakkında özel bilgiler sağlar.
TLD (Üst Düzey Etki Alanı).
TLD’ler kullanıcılara alan adının arkasındaki hizmetin genel amacını söyler. En genel TLD’ler (
.com,
.org,
.net, ) web hizmetlerinin belirli kriterleri karşılamasını gerektirmez, ancak bazı TLD’lere daha katı ilkeler uygular, böylece amaçlarının ne olduğu daha net olur. Mesela:
.us,
.fr,
.segibi yerel TLD’ler hizmetin belirli bir dilde sağlanmasını veya sunucunun belirli bir ülkede barındırılmasını gerektirebilir.
.goviçeren TLD’lerin yalnızca devlet daireleri tarafından kullanılmasına izin verilir.
.eduTLD sadece eğitim ve akademik kurumlar tarafından kullanılabilir.
TLD’ler latin karakterlerinin yanı sıra özel karakterler de içerebilir. Bir TLD’nin maksimum uzunluğu 63 karakterdir, ancak çoğu 2-3 civarındadır.
TLD’lerin tam listesi ICANN tarafından sürdürülür.
Etiket veya bileşen (label)
Etiketler TLD’nin ardından gelen etiketlerdir. Etiket, yalnızca A’dan Z’ye, 0 ile 9 arasında basamakları ve – karakteri (etiketteki ilk veya son karakter olmayabilir) içeren, bir ila altmış üç karakter uzunluğundaki büyük/küçük harf duyarsız bir karakter dizisidir.
TLD’den hemen önce bulunan etikete İkincil Düzey Etki Alanı (SLD) da denir. Bir etki alanı adının birçok etiketi (veya bileşeni) olabilir. Bir alan adı oluşturmak için 3 etikete sahip olmak zorunlu değildir veya gerekli değildir. Örneğin, www.inf.ed.ac.uk geçerli bir etki alanı adıdır. Kontrol ettiğiniz herhangi bir alan adı için (örn. mozilla.org), developer.mozilla.org gibi her birinde bulunan farklı içeriğe sahip “alt etki alanları” oluşturabilirsiniz.
Alan adı satın alma
Alan adı kime aittir?
“Alan adı satın alamazsınız”. Bu, kullanılmayan alan adlarının sonunda başka biri tarafından yeniden kullanılabilir hale gelmesidir. Her alan adı satın alınmışsa, web hızla kilitlenmiş ve kimse tarafından kullanılamayan alan adlarıyla doldurulur.
Bunun yerine, bir veya daha fazla yıl boyunca bir alan adı kullanma hakkı için ödeme yaparsınız. Hakkınızı yenileyebilirsiniz ve yenilemeniz diğer kişilerin uygulamalarına göre önceliklidir. Ama alan adı hiçbir zaman sizin olmaz.
Kayıt şirketi olarak adlandırılan şirketler, sizi alan adınıza bağlayan teknik ve idari bilgileri izlemek için alan adı kayıtlarını kullanır.
Not : Bazı alan adları için, takip tutmaktan sorumlu bir kayıt şirketi olmayabilir. Örneğin,
.fire altındaki her alan adı Amazon tarafından yönetilir.
Kullanılabilir bir etki alanı adı bulma
Belirli bir alan adının kullanılabilir olup olmadığını öğrenmek için,
- Bir alan adı kayıt şirketi web sitesine gidin. Çoğu, bir alan adının kullanılabilir olup olmadığını söyleyen bir “whois” hizmeti sağlar.
- Alternatif olarak, yerleşik kabuklu bir sistem kullanıyorsanız, burada gösterildiği gibi içine bir komut yazın:
whois mozilla.org
$ whois mozilla.org Domain Name:MOZILLA.ORG Domain ID: D1409563-LROR Creation Date: 1998-01-24T05:00:00Z Updated Date: 2013-12-08T01:16:57Z Registry Expiry Date: 2015-01-23T05:00:00Z Sponsoring Registrar:MarkMonitor Inc. (R37-LROR) Sponsoring Registrar IANA ID: 292 WHOIS Server: Referral URL: Domain Status: clientDeleteProhibited Domain Status: clientTransferProhibited Domain Status: clientUpdateProhibited Registrant ID:mmr-33684 Registrant Name:DNS Admin Registrant Organization:Mozilla Foundation Registrant Street: 650 Castro St Ste 300 Registrant City:Mountain View Registrant State/Province:CA Registrant Postal Code:94041 Registrant Country:US Registrant Phone:+1.6509030800
Gördüğünüz gibi, kayıt yaptıramıyorum çünkü Mozilla Vakfı zaten kaydettirmiş.
mozilla.org
Öte yandan, bu alan adına bakalım:
afunkydomainname.org
$ whois afunkydomainname.org NOT FOUND
Gördüğünüz gibi, etki alanı veritabanında (bu makalenin yazıldığı anda) yok, bu yüzden kaydetmeyi isteyebiliriz. Bunu bilmek güzel!
Etki alanı adı alma
İşlem oldukça basittir:
- Bir kayıt şirketinin web sitesine gidin.
- Genellikle belirgin bir “Alan adı al” butonu vardır. Üzerine tıklayın.
- Formu gerekli tüm ayrıntılarla doldurun. Özellikle istediğiniz alan adını yanlış yazmadığınızdan emin olun. Çünkü parası ödendikten sonra artık çok geç olacak!
- Kayıt şirketi, alan adı düzgün bir şekilde kaydedildiğinde size bildirir. Birkaç saat içinde, tüm DNS sunucuları DNS bilgilerinizi almış olacaktır.
Not: Bu süreçte kayıt şirketi sizden gerçek adresinizi ister. Doğru doldurduğundan emin olun, çünkü bazı ülkelerde kayıt şirketleri geçerli bir adres sağlayamazlarsa etki alanını kapatmak zorunda kalabilirler.
DNS yenileme
DNS veritabanları dünya çapındaki her DNS sunucusunda depolanır ve tüm bu sunucular “yetkili ad sunucuları” veya “üst düzey DNS sunucuları” adı verilen birkaç özel sunucuya başvurur — bunlar sistemi yöneten patron sunucular gibidir.
Kayıt şirketiniz belirli bir etki alanı için herhangi bir bilgi oluşturduğunda veya güncelleştirdiği zaman, bilgilerin her DNS veritabanında yenilenmesi gerekir. Belirli bir etki alanı hakkında bilgi edinen her DNS sunucusu, bilgileri otomatik olarak geçersiz kılmadan ve sonra yenilenmeden önce bir süre saklar (DNS sunucusu yetkili bir sunucuyu sorgular ve güncelleştirilmiş bilgileri ondan getirir). Bu nedenle, bu etki alanı adını bilen DNS sunucularının güncel bilgileri alması biraz zaman alır.
DNS isteği nasıl çalışır?
Daha önce de gördüğümüz gibi, tarayıcınızda bir web sayfası görüntülemek istediğinizde, bir etki alanı adı yazmak bir IP adresinden daha kolaydır. Sürece bir göz atalım:
- Tarayıcınızın konum çubuğunu
mozilla.orgyazın.
- Tarayıcınız bilgisayarınıza bu etki alanı adıyla tanımlanan IP adresini (yerel bir DNS önbelleği kullanarak) tanıyıp tanımayacağını sorar. Varsa, ad IP adresine çevrilir ve tarayıcı içeriği web sunucusuyla müzakere eder.
- Bilgisayarınız alan adının arkasında hangi IP’nin olduğunu bilmiyorsa, işi tam olarak her etki alanı adıyla eşleşen IP adresini söylemek olan bir DNS sunucusuna sormaya devam eder.
- Artık bilgisayar istenen IP adresini bildiğine göre, tarayıcınız içeriği web sunucusuyla müzakere edebilir.