Proteinüri idrarda normalden daha yüksek miktarlarda proteinle karakterizedir. Farklı hastalıklarla ilişkili olup bazen sağlıklı görünen kişilerde de görülmektedir. Hafif veya geçici proteinüri zamanla daha fazla ağırlaşabilir.
Kanın sıvı kısmı olan plazma birçok farklı proteini içermektedir. Böbreklerin birçok fonksiyonundan biri de idrar oluştuğunda atık ürünlerle birlikte atılmaması için plazma proteinini muhafaza etmektir. Proteinin normalde idrara geçmesini önleyen iki mekanizma vardır: (1) glomerüller daha büyük proteinlerin çoğunu kan damarlarının içinde tutan bir engel oluştururlar ve (2) dışarı kaçan küçük proteinler hemen hemen tümüyle tübüllerden geri emilirler.
Böbrekler içindeki damar yumakçıkları (glomerüller) veya borucuklar (tübüller) hasarlandığında en büyük sıklıkla proteinüri oluşmaktadır. Glomerüllerin iltihaplanması ve/veya nedbeleşmesi giderek artan miktarlarda protein ve bazen kırmızı kan hücrelerinin (RBC) idrara sızmasına olanak tanır. Tübüllerde oluşan hasar proteinin geri emilimini engelleyebilir. Kanda çok fazla protein varlığında ve tümü tübüller tarafından geri emilemediğinde de proteinüri gelişebilmektedir.
Proteinüriyle çeşitli hastalıklar ve rahatsızlıklar ilişkilidir. En sık görülen iki neden:
Diğer nedenler:
- bağışıklık sistemi bozuklukları (örn: sistemik lupus eritematozus (SLE), IgA nefropatisi, Goodpasture sendromu)
- enfeksiyonlar
- toksinlere maruz kalma
- travma
- böbrek kanseri
- preeklampsi
- multipl miyelom
Gebe kadınlar preeklampsiyle (toksemi olarak da bilinir) ilişkili proteinüri gelişimi açısından sıklıkla tarama testlerinden geçirilir. Toksemi gebelik sırasında ödem, bulantı ve baş ağrılarına neden olabilen bir hipertansif bozukluktur. Hem anne hem de bebeği için preeklampsi tehlikeli olabilir.
Multipl miyelomda ve kırmızı kan hücrelerinin (RBC) parçalanmasına neden olan bozukluklarda (hemoglobin salımı) ve kanda aşırı miktarlarda küçük moleküllü proteinlerin (hafif zincirli serbest immünoglobülin) varlığında proteinüri görülür.
Sağlıklı kişilerde geçici veya kalıcı proteinüri mevcut olabilir. Stresle, egzersizle, ateşlenmelerle, aspirin tedavisiyle ve soğuğa maruz kalmayla ilişkilidir. Bazı kişiler yattıkları yerden ayağa kalktıklarında idrarla daha fazla protein atarlar (ortostatik proteinüri).