18 Yaşından Sonra Boyunuz Uzar mı?
Boy uzaması için ne yapılmalı?
Birçok kişi boyunun kısa olduğundan şikayet eder. “Peki bunu değiştirmek ve boy uzatmak için bir şey yapılabilir mi?” Bu soruyu soruyorsanız, yalnız değilsiniz. Bunu merak eden, özellikle de “18 yaşından sonra boyumuz uzar mı?” sorusunu soran pek çok kişi var.
Bazıları, iyi beslenme veya özel egzersizlerle yetişkinlikte boy uzamasının gerçekleşebileceğini söylemektedir. Bu yazı, “18 yaşından sonra boy uzaması olur mu?” sorusunun cevabını aramaktadır.
Boy Uzaması Neye Bağlıdır?
Yetişkinlikte boy uzatmanın mümkün olup olmadığını anlatmadan önce, boy uzamasını belirleyen şeyleri bilmek gerekir.
İlk faktör, boy uzaması genetiktir fakat her şeyi genetiğe bağlamak da doğru değildir. İkizlerin incelenmesi, bilim insanlarının, boy uzunluğu gibi fiziksel kalitenin ne kadarının genetik kaynaklı olduğunu belirlenmesinin bir yoludur.
Genel olarak, ikizlerde boy yüksek oranda korelasyona sahiptir. Bu, bir ikizin boyu uzunsa, diğerinin de uzun boylu olmasının muhtemel olduğu anlamına gelir.
İkizlerdeki çalışmalara dayanarak, insanlar arasındaki boydaki farkın % 60-80’inin genetik kaynaklı olduğu tahmin edilmektedir. Diğer % 20-40 ise beslenme gibi çevresel faktörlerden kaynaklanmaktadır.
Dünya genelindeki boy uzunluğu eğilimleri, beslenme ve yaşam tarzı faktörlerinin önemini göstermektedir. 18.6 milyon insanın katıldığı büyük bir çalışma, geçen yüzyıldan bu yana insanların boy uzunluğunda değişiklikler olduğunu bildirdi.
Çalışma, birçok ülkede, ortalama bir kişinin 1996’da, 1896’dan daha uzun olduğunu tespit etti. Bu ülkelerdeki insanların beslenme alışkanlıklarının iyileşmesi bu değişikliğin sebebi olabilir.
Çoğu kişi için, 18 yaşından sonra boy uzaması gerçekleşmeyecektir. Sağlıklı bir beslenmeyle bile, çoğu insanın boyu 18-20 yaşları arasında uzamaz.
Boy uzamasının durmasının nedeni, kemikler, özellikle de büyüme plakalarıdır. Büyüme plakaları veya epifiz plakaları, uzun kemiklerin yakınındaki kıkırdağın özel alanlarıdır.
Boydaki artışlar öncelikle uzun kemiklerin uzamasından kaynaklanmaktadır çünkü büyüme tabakaları halen aktif veya açıktır.
Ergenliğin sonuna yaklaşıldığında, hormonal değişiklikler büyüme plakalarının sertleşmesine veya kapanmasına ve kemiklerin uzamasının durmasına neden olur.
Büyüme plakaları kadınlarda 16 yaş civarında, erkeklerde 14 ila 19 yaş arasındaki bir yerde kapanır. Bu da “boy uzaması ne zaman durur” sorusuna cevap olabilir.
Çoğu yetişkinde uzun kemiklerin gerçekten uzaması gerçekleşmese de, boydaki bazı hafif günlük değişiklikler olabilir. Bu varyasyonun nedeni, omurgadaki disklerin hafif sıkışmasının sonucudur.
Günlük aktiviteler omurgadaki kıkırdağı ve sıvıyı etkiler ve gün ilerledikçe boyda hafif düşüşe neden olur. Gün içindeki boy değişikliği yaklaşık 1.5 cm kadar olabilir.
Bazı araştırmalar, omurgadaki disklerin yüksekliğinin genç yetişkinlik döneminde artmaya devam edebileceğini ancak genel boy uzunluğuna etkisinin az olduğunu belirtmektedir.
Hiçbir egzersiz veya esneme tekniği belli yaştan sonra boy uzatmaz
Yaygın bir boy uzaması efsanesi, belirli egzersizlerin veya gerdirme tekniklerinin uzamaya yardımcı olduğu yönündedir.
Birçok kişi asılma, tırmanma ve yüzme gibi etkinliklerin boyu uzatabileceğini iddia ediyor. Ne yazık ki, bu iddiaları desteklemek için çalışmalarla belirlenmiş yeterli kanıt yok.
Omurgadaki kıkırdak disklerinin sıkıştırılması nedeniyle boy uzunluğunun gün boyunca hafifçe değiştiği doğru bir bilgidir. Bu etkinliklerden bazıları diskleri boşaltarak, geçici olarak boyu daha yüksek bir seviyeye çıkarabilir. Ancak herhangi bir farklılıkta durum hızla tersine çevrildiğinden bu, boydaki gerçek bir değişiklik değildir.
Egzersiz (ağırlık kaldırma dahil) boya etki etmez
Çoğu kişi, egzersizin, özellikle ağırlık kaldırmanın, boy uzamasında zararlı olabileceğinden endişe ediyor. Bu kaygının bir kısmı, büyüme plakaları kapanmamış çocuklar ve ergenler içindir.
Büyüme plakalarının kıkırdakları yetişkinlikte oluşan ve muhtemelen daha kolay zarar görecek olgun kemiğe göre zayıftır.
Çoğu araştırma, ağırlık eğitiminin, uygun bir şekilde denetlendiği sürece, her yaşta güvenli ve faydalı olduğunu göstermektedir.
Üstelik çalışmalar, yetişkinlikten önceki dönemde ağırlık eğitiminin büyümeyi etkilemediğini göstermiştir. Gerçekten de, ağırlık kaldırma yetişkinlerde omurganın hafif sıkışmasına neden olabilir. Ancak bu durum geri döndürülebilir ve normal günlük aktiviteler sırasında da ortaya çıkar.
18 yaşından önce sağlıklı yaşam biçimi, uzun boy potansiyeline ulaşmaya yardımcı olur
Gençlik yıllarınızda boy uzunluğu potansiyelinizi en üst düzeye çıkarmak için yapabileceğiniz bazı şeyler vardır. Genel olarak, sağlıklı bir beslenme tarzı benimsemeli ve herhangi bir vitamin veya mineral eksikliğiniz olmamasına dikkat etmelisiniz.
Çoğu çocuk yeterince (veya fazla yemek yiyorken), beslenme kalitesi genelde zayıftır. Bu nedenle, modern toplumdaki pek çok kişi D vitamini ve kalsiyum gibi önemli besin maddelerin yetersizliğiyle karşı karşıyadır.
Bu besinler kemik büyümesi ve genel sağlık için çok önemlidir. Besinlerden alınan kalsiyum, hormon üretimini kemiklere fayda sağlayacak şekilde değiştirir. D vitamini de kemik sağlığını iyileştiren önemli bir mineraldir.
Besin eksiklikleriyle mücadele etmenin ve optimal kemik büyümesini teşvik etmenin en iyi yolu, meyve ve sebze tüketimini artırmaktır.
Yeterince protein tüketimi de kemik sağlığı için gereklidir ancak yüksek protein alımının kemiklere zarar verip vermediği konusunda endişeler de var.
36 çalışmanın geniş bir analizi, yüksek protein alımının kemiklere zararlı olmadığını bulmuştur. Aslında, daha yüksek protein alımı omurgadaki kemik yoğunluğu için faydalıdır.
Çocuklukta sağlıklı ve dengeli beslenme, en yüksek boy seviyesine ulaşmak için şarttır ancak erkeklerle kadınlar arasında farklılıklar olabilir.
Bazı araştırmalar, beslenme gibi çevresel faktörlerin kadınlarda erkeklerden daha yüksek rol oynayabileceğini göstermiştir. Bu, kısmen gıda ve tıbbi bakıma erişimdeki farklılıklar ya da kadınlarda osteoporoz oranlarının yüksek olması nedeniyle olabilir.
Sigara içmemek gibi yaşam tarzı seçimleri de, gelişim sırasında çocuğun boy uzamasına fayda sağlar. Çocukluktaki yaşam tarzı faktörleri boy uzunluğunu etkilerken, bir kişinin nihai uzunluğunun çoğunluğunun genetik kaynaklı olduğunu unutmamak gerekir.
Bazı tıbbi durumlar, yetişkinlerde boy uzamasına neden olabilir
Çoğu yetişkinin, 18-20 yaşları arasında boyu uzamasa da, bunun bazı istisnaları da vardır. İlk olarak, büyüme plakalarının kapanması bazı kişilerde gecikebilir. Büyüme plakaları 18-20 yaşları arasında açık kalırsa, uzama devam edebilir.
İkincisi, bazılarında gigantism (hipofiz ön lobunun fazla çalışmasından doğan dev yapılılık) olabilir. Bu durum genellikle büyüme hormonunun (GH) aşırı üretimine bağlı olarak aşırı uzamaya neden olur.
Bu bireylerin genellikle, büyüme plakaları 22 yaşına gelene kadar kapanmaz ve boylarında uzama görülür. Aşırı demirin bağırsaklarda emildiği bir durum olan hemokromatoz, aynı zamanda boy uzamasına neden olabilir. Genel olarak, büyüme plakaları kapanana kadar bu koşullar boy uzunluğunu etkiler.
Boy Uzaması için Ne Yapmalı?
18 yaşından sonra boy uzatma yöntemleri daha önceki yaşlara göre pek fazla işe yaramayacaktır. Boyunuzdan memnun olmayan bir yetişkinseniz, bazı şeyler deneyebilirsiniz:
Duruş şeklinizi değiştirin
Kötü bir duruş, bir kaç santim de olsa boy uzunluğunuzu etkiler.
Topuk veya tabanlık deneyin
Birkaç cm daha uzun görünmek için daha uzun topuklu ayakkabılar veya tabanlıklar tercih edebilirsiniz.
Kendinizi daha güçlü hissetmek için kas kazanın
Genel olarak kısa hissediyorsanız, kas kazanmak için ağırlık kaldırmak sizi daha kaslı hissettirebilir ve kendinize olan güveninizi artırabilir.
Sonuç olarak;
Boy uzunluğu, genetik olarak belirlenir ve çoğu insan 18 yaşından sonra daha fazla uzamaz. Çocukluk ve ergenlik döneminde düzgün beslenme, boy uzamasını en üst düzeye çıkarmaya yardımcı olacaktır.