Engels 200 yaşında
Engels bundan tam 200 yıl önce 1820 yılında Almanya’nın Ren eyaletinde doğdu. Bu eyalet Almanya’nın sanayi açısından en gelişkin ve tarihsel açıdan burjuva demokratik hukuki çerçevenin en ileri olduğu eyaletti. Zengin bir kapitalistin çocuğu olarak doğan Engels, sıklıkla ifade edilenin aksine mütevazi bir hayatı tercih etti. 1864’te babası ölene kadar Engels basit bir memur olarak çalıştı. Babası öldükten sonra, şirketin başına geçen Engels devamında tüm miras haklarından feragat ederek -1870’te - işin başından ayrılıp kendini tamamıyla devrimci politik faaliyete adadı.
Devrimci Marx ve Engels ilk kez 1842’de Köln’de tanıştı. O sırada Marx, Ren Gazetesinin editörü, Engels ise Prusya hükümetini eleştiren yazılar yazan bir gençti. Engels 1844’te Londra’da, Çartistlerle ilişki kurmuştu ve o dönem zaten güçlü olan İngiliz işçi sınıfını izlemşti.
Kapitalizmin ilk eleştirisini tam bu zamanlarda yazdı. 1844’te yayınladığı İngiliz İşçi Sınıfının Durumu kitabı, izlenmlerinin ürünüydü.
Engels, 1844’te, Paris’e Marx’ı ziyarete gittiğinde kopmayacak dostluk ve yoldaşlık ilişkisine adımı atıldı.
1845’te beraber yazdıkları Kutsal Aile kitabı birlikte yürüttükleri ilk çalışmadır. 1848’te Alman İdeolojisi ve Komünist Manifesto ortaya çıktı.
Çoğu zaman yalnızca devrimin teorisyeni dense de pratik devrimci faaliyette de bir o kadar var oldular. 1848-1849 Alman devrimi içerisinde ‘Komünist Birlik’ adında, programları Komünist Manifesto olan örgütleriyle, Marksizm’in ilk devrim sınamalarını verdiler. Bu hareket ciddi bir ayaklanmaydı. Engels ayaklanma içerisinde elde silah devrimcilik yaptı. Bu deneyim bir zorunluluk olarak onları işçi sınıfının enternasyonal örgütünü kurmaya itti ve 1864’te I. Enternasyonali örgütlerler.
Marx, 1883 yılında öldükten sonra Engels’in işi daha da zorlaştı. 1867’de yalnızca ilk cildi yayınlanan Kapital’in diğer ciltlerini yayınlamak artık onun görevi oldu. Bugün hala Engels’in düzenlediği Kapital ciltlerini okuyoruz. Bunların dışında Engels, Marx hayattayken de öldükten sonra da Marksizme çok önemli katkılar yaptı. Ütopik ve Bilimsel Sosyalizm, Ailenin, Devletin, Özel Mülkiyetin Kökeni, Konut Sorunu, Tarihte Zorun Rolü eşsiz katkılarının yalnızca bir kısmı.
“Bir ömür boyunca, bana uygun düşen işi yaptım, yani ikinci keman oldum; doğrusu alnımın akıyla, az çok bu işin üstesinden geldiğime inanıyorum. Ve Marx gibi olağanüstü bir birinci kemana sahip olduğum için mutluyum.”
Engels çoğunlukla Marx’la beraber anılageldi ancak tek başına değerlendirildiğinde bile bir deha ve mücadeleci bir devrimciydi. Yalnızca 24 yaşında kaleme aldığı İngiliz İşçi Sınıfının Durumu, bile bunu kanıtlıyor. İki devrimcinin on yıllar boyu süren yoldaşlık ve dostluğunu Marx’ın, Engels’e yazdığı bir mektuptan alıntıyla tarif edelim:
“Senin de bildiğin gibi, her konuda geç kalırım ve her zaman senin ayak izlerini takip ederim.” (28.02.2020)