

Niteliksiz Adam ve Robert Musil


Ahmet Cemal
(
YKY
)
Bitmekte olan yüzyılımız dünya roman edebiyatının yönlendiricilerinden olan, Avusturyalı yazar Robert Musil'in 1880 - 1942 yılları arasında yer alan yaşamı, Avrupa tarihi açısından çok ilginç bir döneme rastlar. Bu dönem, içinde modernizmin başlangıcının ve bitişinin, Avrupa'da eski dünya savaşının bütününün, ikincisinin ise başlangıcının, faşizmin yükselişinin ve nihayet Ekim Devrimi'nin sığdığı, dönüm notalarının zenginliği sağlamında dünya tarihinde bir eşi daha bulunmayan bir zaman kesitidir.
Bu dönem aynı zamanda bilim ve tekniğin, özellikle 1870'lerden başlayarak başdönrücü bir hozla ilerlediği, toplumsal yapıların bu hızlı ilerlemelerin beraberinde gelen sarsıntıları ve yabancılaşmaları en yoğun düzeyde yaşadığı, burjuva sınıfının yükselişinin doruğuna vardığı, ardından da hızla yozlaşma belirtilerini sergilediği, varlığını yüzyıllardır sürdüren değer yargılarının ve ölçütlerinin alt üst olduğu bir dönemdir.
Avrupa'da bu çalkantıların etkisiyle kökleşmiş yönetim biçimleri ve ve sınıfsal yapılar çöküş sürecine girerken, bilimlerde, sanatlarda, düşüncede ve edebiyatta büyük bir yükseliş yaşanır. Eski dünya tarihin sayfalarındaki yerine doğru son yolculuğuna çıkarken, başlamakta olan yeni yüzyılın toplum ve insan haritası ruhbilimde Sigmund Freud ve Alfred Adler, felsefede Ludwig Wittgenstein ve Henri Bergson, sanatta Gustav Klimt, Egon Schiele ve Adolf Loos, edebiyatta ise Franz Kafka, Marcel Proust, James Joyce, Hermann Broch ve Robert Musil tarafından çizilir.
Robert Musil, 1921 yılında yazmaya başladığı yapıtı Niteliksiz Adam üzerinde öldüğü güne kadar çalışmıştır. Bugün hemen bütün uzmanlarca "modernizmin roman alanındaki başyapıtı" diye nitelendirilen bu roman, İmpkralya adını taşıyan, gerçekte ise çökmekte olan Avusturya - Macaristan İmparatorluğu'nu simgeleyen bir monarşi çerçevesinde bütün bir yüzyılın çöküşünü ve bir yenisinin başlayışını anlatır. Bu niteliğiyle Niteliksiz Adam, aynı zamanda bir "geçiş dönemi" romanıdır ve bazı bakımlardan dünya edebiyatında yine bir geçiş dönemi simgeleyen bir başka başyapıtla, Cervantes'in Don Qiuchote'siyle tuhaf benzerlikler sergiler. Tıpkı Cervantes'in kahramanı gibi Niteliksiz Adam'ın başkişisi Ulrich de bir çağ değişimi karşısında etkin olmaktan çok edilgin tavırda kalan bir insandır. Bu edilgin tutum, aslında gerçek bir aydın olabilmek için gerekli bütün niteliklere sahip bulunan Ulrich'i sonunda yozlaşmaya ve "niteliksiz adam"a dönüşmenin yazgısına sürükler.
Thomas Mann'ın: "Ölümsüzlüğünden sizin kadar emin olduğum bir başka Alman yazarı daha yok!" diye seslendiği Robert Musil, Niteliksiz Adam'a sözcüğün tam anlamıyla bütün yaşamını adamış, bir dünya savaşının beraberinde getirdiği, her türlü güvenceden yoksun bir ortamda olası güvenceleri de bu roman üzerindeki çalışmalarını aksatmamak için feda etmiş, sonuçta 1942 yılında İsviçre'de, neredeyse açlık sınırında ölmüştür. Geriya klan ise yalnızca geçmişin dökümünü yapmakla yetinmeyen, fakat geleceğin de haritasını çıkaran Niteliksiz Adam' dır.
Ana sayfa Haftanın Kitabı Çeviri Haber
Yeni kitaplar
Roman İnceleme Öykü
Müzik
Anlatı
En çok satanlar
Remzi Pandora Bilgi İletişim