Dağdan veya tepeden aşağı hızlı şekilde kayan belli miktarda ki kar kütlesine “Çığ” denir.
Doğru koşullar göz önüne alındığında herhangi bir eğimde çığ oluşması mümkündür. Yılın belirli zamanları ve bazı yerler doğal olarak diğerlerinden daha tehlikelidir. Çığlar genellikle kar yağışı en fazla olan kış ve ilkbaharda gerçekleşir. İstatistiklere göre en fazla çığ Aralık ve Nisan ayında görülmekte. Ancak senenin her döneminde çiğ düşme ihtimali var. Yollarındaki canlılar için tehlikeli olmanın yanı sıra, çığlar ormanları, yolları, demiryollarını ve hatta kasabaları yok etmiştir.
Çığ Neden Oluşur?
Bir çığ için gerekli olan tek şey kütleli bir kar ve kayma eğimidir. Çığ düşmesi, birçok farklı sebepten kaynaklanabilir. Bazıları doğaldır. Örneğin, yeni kar aniden birikerek bir dağın kenarına basar. Depremler ve hayvanların doğal hareketlerinin de çığlara neden olduğu bilinmektedir.
Yapay tetikleyiciler de çığlara neden olabilir. Örneğin, kar motosikletleri, kayakçılar, silah sesleri ve patlayıcılar çığlara neden olduğu biliniyor. Kayakçılar ve eğlencelikçiler genellikle daha küçük, ancak daha çok ölümcül çığları tetikler.
Hava, sıcaklık, eğim, eğim yönü (eğim kuzey veya güney yönü), çöllenme olasılığı, rüzgar yönü, arazi, bitki örtüsü ve kar yığınının koşullarını etkileyen çeşitli faktörler çığ riskini etkileyebilir. Bu faktörlerin farklı kombinasyonları, düşük, orta veya aşırı çığ koşulları oluşturabilir. Sıcaklık ve kar yığını gibi bu koşullardan bazıları günlük veya saatlik olarak değişebilir.
Çığ Türleri
Bir çığ üç ana bölümden oluşur. Başlangıç bölgesi, karanlık karın çevredeki kar örtüsünden kırılarak kaymaya başlayabileceği bir eğimin en uçucu alanıdır. Tipik başlangıç bölgeleri yamaçlarda daha yüksektir. Bununla birlikte, doğru koşullar göz önüne alındığında, kar yamaçtaki herhangi bir noktada kırılabilir.
Çığ yolu, yokuş aşağı inerken çığların izlediği yol veya kanaldır. Bir eğimden veya oluk benzeri boşluklarda görünen geniş dikey ağaç şeritleri, sık sık oradaki büyük çığların kendi izlerini yarattığı işaretleridir. Ayrıca, yamacın alt kısmında, çığların baş gerçekleştiğini gösteren büyük bir kar yığını ve enkaz yığını olabilir.
Bitiş bölgesi, karın ve enkazın nihayet durduğu yerdir. Bu aynı zamanda karın ve enkaz yığınının en yüklü olduğu çökelme bölgesinin bulunduğu yerdir.
Çığ Nasıl Önlenir?
Çığ aniden ortaya çıksa da, uzmanların tahminde bulunarak onları önlemelerine olanak tanıyan uyarı işaretleri mevcuttur. Yeni buz karının düşebileceği alanı uzmanlar hesaplayarak önlem alınıyor.
Patlayıcılar, insanlara veya mülklere tehlike teşkil etmeyen küçük çığları tetiklemek için yoğun kar birikimlerine sahip yerlerde kullanılabilir.
Korunma Yolları Nelerdir?
Ölümcül çığlar oluştuğunda, hareketli kar hızı saatte 80 milin üzerinde çıkabilir. Çığ düşmesine yakalanan kampçılar veya kayakçılar düzinelerce karın altında gömülebilirler. Panik yapmadığınız durumlarda kazarak gömülü olduğunuz yerden kurtulabilirsiniz.
Çığ altında gömülü halde kaldığınızda yön duygularınız sizi yanıltabilir ve hangi yönde bir yol izlediğinizi bilmiyorsunuzdur. Bazı çığ kurbanları, bilmeden kendi yollarını araştırmaya çalıştı ve boşa çaba sarfederek kendilerini üstten ziyade karın altına götürmek için çabaladılar!
Uzmanlar, çığa yakalanan kişilerin yüzeye olabildiğince yakın kalmak için hareketli kalarak, karın üstünde “yüzmeye” çalıştıklarını ileri sürüyorlar. Çığ düştükten sonra, hava boşluğu yaratmak için etrafınızı kazmak için elinizden geleni yapın, böylece daha kolay nefes alabilirsin. Ardından, hangi yönde olduğunuzu öğrenmek için elinizden gelenin en iyisini yapın.
Çığa yakalanmamak için uyarıları dikkate alın. Çığ yollarından uzak durun. Yüksek sesle konuşmayın ve yüksek ses çıkaran aletler kullanmayın. Çığ bölgesi uyarı tabelalarını dikkate alın. Çığ altında kalma ihtimaline karşı, acil durum ekipmanlarını ve çağrı cihazlarınızı yanınızdan ayırmayan.