Alzheimer hastalığı hakkında bilinmesi gerekenler nelerdir?
ABD’de demans olgularının % 60 ila 80’ini oluşturan en yaygın bunama türüdür .
2013 yılında ABD’de 6,8 milyon insan demans tanısı almıştı. Bunlardan 5 milyonu Alzheimer tanısı aldı. 2050 yılına kadar sayıların iki katına çıkması bekleniyor.
Alzheimer nörodejeneratif bir hastalıktır. İlk başta semptomlar hafiftir, fakat zamanla daha şiddetli hale gelirler.
Alzheimer hastalığı hakkında hızlı gerçekler
- Alzheimer hastalığı en yaygın bunama türüdür.
- Beyinde beta amiloid formu içeren plaklar olduğunda olur.
- Semptomlar kötüleştikçe, insanların son olayları hatırlama, akıl yürütme ve tanıdıkları insanları tanıması zorlaşır.
- Sonunda, Alzheimer’lı bir kişinin tam zamanlı yardıma ihtiyacı olması muhtemeldir.
belirtiler
Alzheimer tanısı almak için, kişinin bilişsel veya davranışsal işlev ve performansında daha önce nasıl olduğuyla kıyaslandığında bir düşüş yaşamış olması gerekir . Bu düşüş, işyerinde veya olağan faaliyetlerde çalışma yeteneklerine müdahale etmelidir.
Bilişsel düşüş, aşağıda listelenen beş semptom alanından en az ikisinde görülmelidir :
1. Örneğin, aşağıdakilere yol açabilecek yeni bilgileri alma ve hatırlama yeteneği azaltıldı:
- tekrarlayan sorular veya konuşmalar
- kişisel eşyaların yanlış yerleştirilmesi
- olayları veya randevuları unutmak
- tanıdık bir rotada kaybolmak
2. Muhakeme, karmaşık görevler ve yargılama egzersizlerine ilişkin bozukluklar, örneğin:
- güvenlik risklerinin yeterince anlaşılması
- maliyeyi yönetememe
- zayıf karar verme yeteneği
- karmaşık veya ardışık faaliyetler planlayamama
3. Göz görme problemleri yüzünden olmayan görme engelli yetenekleri. Bunlar şunlar olabilir:
- yüzleri veya ortak nesneleri tanıma veya doğrudan görünümde nesneleri bulma yetersizliği
- Örneğin, giysiyi vücuda yönlendirmek için basit araçlar kullanamaması
4. Bozulmuş konuşma, okuma ve yazma, örneğin:
- konuşma sırasında ortak sözcükleri düşünme zorluğu, tereddütler
- konuşma, yazım ve yazım hataları
5. Kişiliğin ve davranıştaki değişiklikler, örneğin:
- ajitasyon, ilgisizlik, sosyal geri çekilme ya da ilgi eksikliği, motivasyon ya da inisiyatif gibi karakter dışı duygudurum değişiklikleri
- empati kaybı
- zorlayıcı, takıntılı veya sosyal olarak kabul edilemez davranışlar
Semptomların sayısı ve şiddeti demansı doğrularsa, aşağıdaki faktörler Alzheimer’i doğrulayabilir.
- saatler veya günler yerine aylar ve yıllar boyunca kademeli bir başlangıç
- Belirli bir alanda bireyin normal biliş düzeyinin belirgin bir şekilde kötüleşmesi
Semptomlar saatler veya günler boyunca başlarsa veya kötüleşirse, akut bir hastalığı gösterebileceğinden acil tıbbi yardım almanız gerekir.
Alzheimer, bellek kaybının özellikle yeni bir bilgi öğrenme ve geri çağırma alanında belirleyici bir semptom olduğu durumlarda ortaya çıkar.
Dil problemleri de, örneğin doğru kelimeleri bulmak için mücadele eden önemli bir erken semptom olabilir.
Görsel uzamsal açıklar en belirgin ise, bunlar şunları içerir:
- nesnelerin ve yüzlerin tanınamaması
- Bir sahnenin ayrı bölümlerini bir kerede anlama zorluğu
- alexia olarak bilinen metni okumada zorluk
Yönetici disfonksiyonundaki en belirgin açıklar, akıl yürütme, yargılama ve problem çözme ile ilgilidir.
Diğer erken işaretler
2016’da araştırmacılar, mizah anlamında bir değişikliğin Alzheimer’ın erken bir işareti olabileceğini gösteren bulguları yayınladılar .
Yakın zamanda yapılan araştırmalar, Alzheimer’ın beyin lezyonları gibi özelliklerinin, yıllar geçtikçe hastalığın semptomları ortaya çıkmasa da, orta yaşlarda zaten var olabileceğini düşündürmektedir.
Erken başlangıçlı Alzheimer hastalığı
Erken başlangıçlı ailesel Alzheimer hastalığı, tipik olarak, 30 ve 60 yaşları arasındaki bir aile öyküsü olan genç insanları etkileyebilir.
Bu hesapları 5 altında yüzde tüm Alzheimer vakalarının.
Aşamaları
Alzheimer’ın ilerlemesi üç ana aşamaya ayrılabilir :
- klinik öncesi, belirtiler görünmeden önce
- semptomlar hafif olduğunda hafif bilişsel bozukluk
- bunaklık
Buna ek olarak, Alzheimer Derneği , semptom şiddetine bağlı olarak, bilişsel düşüşün devamlılığı boyunca yedi aşamayı tanımlamaktadır.
Ölçek, ılımlı ve ılımlı bir düşüşle sonuçlanmayan, “çok şiddetli düşüş” e ulaşan bir durumdur.
Bir tanı genellikle “hafif veya erken evre Alzheimer” olarak tanımlanan dördüncü aşamaya kadar netleşmez.
Alzheimer'e karşı demans
Demans, bilişsel işlev kaybını içeren bir dizi koşul için bir şemsiye terimidir .
Alzheimer en yaygın bunama türüdür. Beyinde oluşan plaklar ve karışıklıklar içerir. Semptomlar yavaş yavaş başlar ve büyük olasılıkla bilişsel işlev ve dil yeteneğinde bir düşüş içerir.
Diğer dementia türleri arasında Huntington hastalığı , Parkinson hastalığı ve Creutzfeldt-Jakob hastalığı bulunmaktadır . İnsanlar birden fazla türde bunamaya sahip olabilirler.
Teşhis
Orada tek bir test doktorlar, belirtileri ve bulguları bakmak bir öykü alması ve tanıdan önce diğer koşullar ekarte böylece Alzheimer hastalığı için,.
Kişinin nörolojik işlevini de kontrol edebilirler, örneğin, dengesini, duyularını ve reflekslerini test ederek.
Diğer değerlendirmeler arasında bir kan veya idrar testi, beynin BT veya MRI taraması ve depresyon için tarama yer alabilir .
Bazen demans semptomları Huntington hastalığı gibi kalıtsal bir bozuklukla ilişkilidir, bu nedenle genetik testler yapılabilir.
Diğer olası koşulları belirledikten sonra doktor, kişinin düşünme ve hatırlama yeteneğini değerlendirmek için bilişsel ve hafıza testleri gerçekleştirir.
Bilişsel değerlendirme
Alzheimer tanısını doğrulamak için aşağıdakiler mevcut olmalı ve günlük aktiviteleri etkileyecek kadar şiddetli olmalıdır :
- kademeli hafıza kaybı
- ilerleyici bilişsel bozukluk
Bilişsel yetenekleri test etmek için sorulabilecek sorular şunlardır :
- Yaşınız nedir?
- En yakın saate göre saat kaçtır?
- Yıl nedir
- İçinde bulunduğumuz hastane veya kasabanın adı ne?
- Örneğin, doktor, hemşire veya bakıcı olarak iki kişiyi tanıyabilir misiniz?
- Doğum günün ne zaman?
- Hangi yılda (iyi bilinen bir tarihsel olay) oldu?
- Başkanı adlandır.
- 20’den 1’e kadar geriye doğru sayın
- Testin sonunda, şimdi size vereceğim bir adresi tekrarlayın (örneğin “42 West Street”)
Bilişsel işlevi değerlendirmek için bir takım değerlendirme araçları mevcuttur.
Genetik test
Bazı durumlarda genetik testler uygun olabilir.
APOE-e4 olarak bilinen bir gen, Alzheimer’ı geliştiren 55 yaşın üzerindeki insanların daha fazla şansı ile ilişkilidir.
Bu testi erken kullanmak hastalığa sahip olan veya geliştiren birinin olasılığını gösterebilir. Bununla birlikte, test tartışmalıdır ve sonuçlar tamamen güvenilir değildir.
Gelecekte, ortaya çıkan biyolojik testler Alzheimer riski altında olan kişilerde biyobelirteçlerin değerlendirilmesini mümkün kılabilir.
tedavi
Alzheimer için bilinen bir tedavi yoktur. Beyin hücrelerinin ölümü tersine çevrilemez.
Bununla birlikte, insanların hastalıkla yaşamasını kolaylaştıracak terapötik müdahaleler vardır .
Alzheimer Derneği’ne göre, bunama demansın önemli unsurları şunlardır:
- Alzheimer’le birlikte meydana gelen herhangi bir koşulun etkili yönetimi
- aktiviteler ve gündüz bakım programları
- destek grupları ve hizmetlerin katılımı
İlaç tedavisi
Alzheimer hastalığı için hiçbir hastalığı modifiye edici ilaç yoktur, ancak bazı seçenekler semptomları azaltabilir ve yaşam kalitesini iyileştirebilir.
ABD’de semptomatik rahatlama için onaylanan kolinesteraz inhibitörleri şunları içerir :
- Donepezil (Aricept)
- Rivastigmin (Exelon)
- Tacrine (Cognex)
Bir NMDA reseptör antagonisti olan farklı bir ilaç olan memantin (Namenda) , tek başına veya bir kolinesteraz inhibitörü ile kombinasyon halinde de kullanılabilir .
Diğer terapi
Yaşam kalitesine duyulan ihtiyaç, kişi bağımsız olarak daha az yaşayabildiğinden daha önemli hale gelir.
Nature dergisinde yayınlanan bir fare çalışmasının sonuçları, 2016 yılında, Alzheimer’ın erken dönemlerinde insanların anılarını yeniden kurmanın mümkün olabileceğini öne sürdü.
Nedenleri ve risk faktörleri
Her türlü demans gibi, Alzheimer beyin hücresi ölümlerinden kaynaklanır. Nörodejeneratif bir hastalıktır, bu da zamanla gerçekleşen ilerleyici beyin hücresi ölümleri anlamına gelir.
Alzheimer’lı bir kişide, doku daha az ve daha az sinir hücresi ve bağlantıya sahiptir.
Otopsiler, Alzheimer’lı bir kişinin beynindeki sinir dokusunun, doku üzerinde biriken plaklar ve karışıklıklar olarak bilinen küçük birikintilere sahip olduğunu göstermiştir.
Ölmekte olan beyin hücreleri arasında plaklar bulunur ve bunlar beta-amiloid olarak bilinen bir proteinden yapılır.
Çatlaklar sinir hücreleri içinde meydana gelir ve tau olarak adlandırılan başka bir proteinden yapılırlar.
Araştırmacılar bu değişikliklerin neden oluştuğunu tam olarak anlamadı. Birçok farklı faktörün dahil olduğuna inanılmaktadır.
Alzheimer Derneği, Alzheimer hastalığı gelişme sürecinde neler olduğunu görselleştiren 16 slayttan oluşan bir yolculuk yaptı. Bunu erişebilirsiniz burada.
Risk faktörleri
Durumu geliştirmek için kaçınılmaz risk faktörleri şunlardır :
- yaşlanma
- Alzheimer’ın aile öyküsü
- belirli genleri taşıyan
Alzheimer’ın engellenmesine yardımcı olabilecek değiştirilebilir faktörler:
- düzenli egzersiz yapmak
- sağlıklı bir kardiyovasküler sistemin sürdürülmesi
- kardiyovasküler hastalık, diyabet , obezite , sigara içme ve yüksek tansiyon riskini yönetme
- çeşitli ve sağlıklı beslenmenin ardından
- Yaşamboyu öğrenmeye ve bilişsel eğitime katılım
Bazı çalışmalar, zihinsel ve sosyal olarak meşgul olmanın Alzheimer riskini azaltabileceğini düşündürmektedir.
Riski artıran faktörler şunlardır :
- şiddetli veya tekrarlayan travmatik beyin yaralanmaları (TBI) geçiren
- toksik metaller, pestisit ve endüstriyel kimyasallar gibi bazı çevresel kirleticilere maruz kalma
TBI ile ilişkili demans riskini azaltmak için, her zaman araba ile seyahat ederken emniyet kemeri takmak, temas sporları yaparken önlem almak ve bir yaralanma meydana gelirse yeterli dinlenme ve iyileşme sağlamak için sağlık talimatlarına ve kılavuzlarına uymak önemlidir. .
Orta derecede bir TBI , demans riskini iki katına çıkarırken, ciddi TBI ise 4,5 kat artar.