Munchausen By Proxy Sendromu (MBPS) nedir, nasıl teşhis edilir? Tedavisi ve belirtileri, çocuk ve bakıcı üzerindeki etkileri nelerdir, nasıl önlenebilir?
Munchausen by proxy sendromu (MBPS)
Munchausen sendromu, bir kişinin sahte hastalık veya yaralanmaya derinden dikkat çekmesine neden olan bir zihinsel bozukluktur. Munchausen sendromu (MSP), bir çocuğun bakıcısının ya sahte belirtiler uydurduğu ya da çocuk yaralı ya da hasta gibi görünmesi için gerçek belirtilere neden olduğu bir bozukluktur. “Vekaleten” terimi, “vekil aracılığıyla” anlamına gelir. MSP öncelikle bir akıl hastalığı olmasına rağmen, aynı zamanda bir tür çocuk istismarı olarak kabul edilir.
MSP’li birçok kişi, dikkat çekmek için bir çocuğun semptomları hakkında abartır veya yalan söyler. Ayrıca yiyecekleri zehirleyerek, yiyecekleri alıkoyarak veya enfeksiyona neden olarak semptomlar oluşturabilirler. Bazı insanlar, aile üyelerinden veya toplumdan sempati kazanmak için bir çocuğuna acı verici veya riskli testler ve prosedürler bile yaptırabilir. Ayrıca, MSP’li kişilerin, kendilerinden daha güçlü olduğunu düşündükleri kişileri, özellikle de tıp uzmanlarını kandırmaktan zevk alabileceklerine inanılmaktadır.
MSP herkesi etkileyebilir, ancak en yaygın olarak 6 yaşından küçük çocukların annelerinde görülür. MSP’li kişilerin aşırı derecede ilgiye ihtiyaçları vardır ve bu, bir çocuğun hayatını riske atmak anlamına gelse bile bunu başarmak için çok çaba harcarlar. Cleveland Clinic’e göre, her yıl bildirilen 2,5 milyon çocuk istismarı vakasının yaklaşık 1000’i MSP ile ilgili olabilir.
MSP’li bir ebeveyn veya bakıcı genellikle ilgili ve özenli göründüğünden, doktorlar genellikle herhangi bir yanlış davranıştan şüphelenmezler. Kişinin doktorları manipüle etme ve çocukta semptomlara neden olma yeteneği nedeniyle teşhis de zor olabilir. Sonuç olarak, birçok durumda MSP algılanmaz. Doktorlar, bir çocuk sık sık hastalık ve yaralanmalarla karşılaştığında, çocuk istismarından şüphelenmeye başlayabilir. Ayrıca, bir çocuğun semptomları evde bakıcıyla yalnızken kötüleşirse ve tıbbi bakım altındayken iyileşirse şüphelenebilirler.
Çocuğa yönelik tedavi genellikle çocuğu istismarcının bakımından uzaklaştırmayı içerir. İstismarcı cezai suçlamalarla karşı karşıya kalabilir ve genellikle uzun süreli psikiyatrik danışmanlık önerilir.
Munchausen Sendromunun Uyarı İşaretleri
Hem çocukta hem de bakıcıda uyarı işaretleri aramak önemlidir.
Bir çocuktaki uyarı işaretleri şunları içerir:
- tekrarlanan yaralanma, hastalık veya hastaneye yatış öyküsü
- herhangi bir hastalığa tam olarak uymayan semptomlar
- test sonuçlarıyla eşleşmeyen semptomlar
- tıbbi bakım altında düzeliyor gibi görünen ancak evde kötüleşen semptomlar
Bakıcıda MSP’nin uyarı işaretleri şunları içerir:
- dikkat çekme davranışı
- özverili görünmeye çalışmak
- doktorlar ve sağlık personeli ile aşırı ilgili olmak
- Çocuğun yanından ayrılmayı reddetmek
- Çocuğun semptomlarını abartmak veya çocuk adına konuşmak
- hastane ortamından ve çocuğun gördüğü ilgiden hoşlanıyormuş gibi görünmek
Çocuğunuza zarar verme isteği duyarsanız, derhal tıbbi yardım alın. Çocuk istismarı, sebebi ne olursa olsun suçtur.
Munchausen Sendromunun Nedenleri
MSP nadir görülen bir durumdur ve kesin nedeni bilinmemektedir. Araştırmacılar, hem psikolojik hem de biyolojik faktörlerin rol oynadığını teorize ediyor. MSP teşhisi konan birçok kişi, çocukken fiziksel, duygusal veya cinsel istismara uğradı. Bazıları hasta ya da yaralı olmanın sevgi ya da bakım almanın bir yolu olduğu ailelerde büyüdü. Ayrıca stresin MSP’nin gelişiminde rol oynayabileceğine inanılmaktadır. Bu stres, önceki bir travmatik olaya, evlilik sorunlarına veya belki de ciddi bir hastalığa bağlı olabilir.
Munchausen Sendromunun Teşhisi
Bir bakıcıya MSP teşhisi konması için istismarı kabul etmesi ve psikiyatrik tedaviye başvurması gerekir. Bununla birlikte, MSP’li insanlar sahtekârlığa eğilimlidir, bu nedenle durumu teşhis etmek son derece zor olabilir. Ek olarak, hasta veya yaralı bir çocuğa odaklanıldığında, doktorların ve aile üyelerinin MSP olasılığını gözden kaçırması kolaydır.
Doktorun önce çocuğa belirli bir hastalığı teşhis etmeye çalışması muhtemeldir. Bir çocuk tekrar tekrar açıklanamayan bir hastalık veya yaralanma ile ortaya çıkarsa, doktor çocuk istismarı veya MSP’den şüphelenmeye başlayabilir. Ayrıca, çocuk bakıcısıyla birlikte olmadığında herhangi bir semptom aniden durursa veya düzelirse şüphelenebilirler. Doktorun ilk görevi, bu şüpheleri ilgili makamlara bildirerek çocuğu istismardan korumaktır. Bir doktorun bakımı altındayken, çocuğa herhangi bir hastalık, yaralanma veya duygusal travma teşhisi konulacak ve tedavi edilecektir.
Munchausen Sendromu Tedavisi
MSP tedavisi hem çocuğu hem de yetişkini içermelidir. Tüm ailenin tedaviye katılması da faydalı olabilir.
Çocuğa Tedavi
Çocuğun istismara uğradığı belirlendikten sonra korunmalıdır. Bu genellikle Çocuk Koruma Servisleri ile temasa geçmek ve tüm çocukları istismarcının bakımından uzaklaştırmak anlamına gelir. Mevcut herhangi bir fiziksel hastalık veya yaralanma buna göre tedavi edilmelidir. Psikolojik danışma da gerekli olabilir.
Bakıcı Tedavisi
Çocuk istismarı ile suçlanan kişi muhtemelen cezai suçlamalarla karşı karşıya kalacaktır. MSP’den şüpheleniliyorsa, psikiyatrik danışmanlık önerilecektir. Ancak bakıcı bir sorun olduğunu kabul etmezse tedavi zor olabilir. Bireysel veya aile terapisi, tüm tarafların durumla başa çıkmasına yardımcı olabilir.
Munchausen Sendromunun Potansiyel Komplikasyonları
MSP’li bakıcılar tarafından istismara uğrayan çocuklar, bazıları yaşamı tehdit edebilen birden fazla hastalık veya yaralanma geliştirebilir. Ayrıca ağrılı ve korkutucu tıbbi işlemlere tabi tutulabilirler. Sonuç olarak, bazı çocuklar yıllarca depresyon ve kaygı yaşayabilir. Ayrıca Munchausen sendromu için kendileri için yüksek risk altındadırlar.
MSP tedavisi gören bakıcı için genellikle uzun yıllar psikiyatrik danışmanlık gerekir. Etkili bir şekilde tedavi edilmesi çok zor bir durumdur.
Çocuk için uzun vadeli görünüm, fiziksel ve psikolojik yaralanmalarının boyutuna bağlı olacaktır. Çocuk istismarı mağdurlarının çoğu, yaşamları boyunca depresyona ve kaygıya eğilimlidir.
Munchausen Sendromunu Önleme
MSP’yi kimin geliştireceğini tahmin etmenin bir yolu yoktur ve bunu önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Bununla birlikte, MSP’den şüpheleniliyorsa, bozukluğun tırmanmasını önlemenin yolları vardır.
MSP semptomlarınız varsa, çocuğunuza zarar vermeden hemen psikiyatrik danışmanlık alın. Bir çocuğun istismar edildiğini düşünüyorsanız, polise veya Çocuk Koruma Hizmetlerine başvurun.