FAISALABAD, Pakistan – Eski bir polis memuru olan Nasir Dhillon, Hindistan sınırından yaklaşık 100 mil uzakta bir Pakistan kasabasında bir ev satıyor. Emlak şirketinin dört lokasyonu var ve yerel zenginliğin bir göstergesi olan bir Toyota SUV kullanıyor.
Ancak 38 yaşındaki Bay Dhillon, en çok yan çizgisiyle tanınıyor: Ağustos 1947’de İngiltere’nin büyük Güney Asya kolonisini Hindu çoğunluklu Hindistan ve Müslüman çoğunluklu Pakistan’a böldüğü zaman, bölünme sırasında akrabaları tarafından ayrılan insanları yeniden bir araya getirmek.
Bay Dhillon, travmatik bölümden kurtulanlarla düzenli olarak röportaj yapan altı yaşındaki bir YouTube kanalı olan Punjabi Lehar’ın arkasındaki itici güçtür. Kuzey Amerika’da yaşayanlar da dahil olmak üzere bir dizi Müslüman ve Sih’in atalarının köylerini ziyaret etmelerini sağladı ve yaklaşık 100 yüz yüze görüşmeye yol açtı.
Bölünme, toplumsal şiddete, kitlesel yerinden edilmelere ve yaklaşık iki milyon insanın ölümüne yol açtı. Hayatta kalan gençlerden bazıları ebeveynlerinden veya kardeşlerinden ayrıldı.
“Neyi yanlış yaptılar? Onlar çocuktu,” dedi Bay Dhillon geçenlerde kuzeydoğudaki Faisalabad kentindeki ofisinde. “Neden şimdi ailelerini ziyaret edemiyorlar?”
Ertelenmiş rüyalar
Tipik bir durumda, Bay Dhillon veya iş ortağı Bhupinder Singh Lovely, uzun süredir kayıp bir arkadaşıyla tanışmak veya atalarının evini veya köyünü ziyaret etmek isteyen bir kişiyle röportaj yapıyor. Video, sosyal medyada sekiyor ve bazen halkı bir randevuya veya kırsalda bir geziye götüren ipuçlarıyla yönlendiriyor.
Bu, Hindistan ve Pakistan hükümetlerinin hiçbir zaman sunmadığı bir hizmettir. Komşular 1960’lardan bu yana üç kez savaşa gitti ve o zamandan beri ilişkiler, periyodik askeri çatışmalarla noktalanan derin bir donma içinde kaldı.
Bölünmenin İzleri: Pakistanlıların ve Kızılderililerin Dört Kuşağının Hikayeleri kitabının yazarı Anam Zakaria, sınırın her iki tarafındaki bölünmeden kurtulanların sınırı geçme ve geride kalan yaşamlarla ve insanlarla yeniden bağlantı kurma arzusunu dile getirdiğini söyledi.
“Bu dileği yerine getirilmeden çok fazla insan öldü” dedi. “Bu bağlamda, Punjabi Lehar’ın bağlantıları ve dernekleri geliştirme şekli, bir nesil bölünmeyi kaybetmenin eşiğinde olduğumuz bir zamanda bir umut ve kapanış penceresi sunuyor.”
Bina Momentumu
The Other Side of Silence: Voices from India’s Partition kitabının yazarı Urvashi Butalia, öğrenci değişimleri ve sanat projeleri de dahil olmak üzere yıllar boyunca iki ülkeden insanları bir araya getirmeye çalıştı.
Ancak Punjabi Lehar’ın benzersiz olduğunu, çünkü bölünmeyle bölünmüş İngiliz Hindistan eyaletlerinden biri olan Punjab’ın kimliğini kutladığını söyledi. (Ayrıca, Müslümanları Hindular ve Sihlerle karşı karşıya getiren birkaç kanlı çatışma izledi.)
“Bölünmeden önce var olan ve bazı yönlerden sonra da devam eden kimliğin altını oyuyor – dini farklılıklara rağmen insanları birbirine bağlayan ve bölünme sırasında İngilizlerin yaptığı varsayımı reddeden bölgesel, dilsel, kültürel bir kimlik. Ön planda olmak dini bir şeydi” dedi Bayan Butalia.
Müslüman olan Bay Dhillon, bölünme mirasına olan ilgisinin, ailesine Hindistan’ın Pencap eyaletindeki atalarının köyü ve bir zaman içinder tanıdığı Sih arkadaşları ve komşuları hakkında aile hikayeleri anlatan büyükbabasından kaynaklandığını söyledi.
Bay Dhillon, eyalet dili olan kalın aksanlı Pencap dilinde, “Basında ve başka yerlerde, insanlar arasındaki farklılıklar ve düşmanlık hakkında farklı hikayeler anlatıldı” dedi. “Ama büyüklerimiz, Müslümanların ve Sihlerin barış içinde birlikte yaşadıkları bir zamandan söz ettiler.”
20’li yaşlarının ortalarında, Hindistan’ın Pencap kentindeki Facebook kullanıcılarıyla arkadaş olmaya başladı ve daha sonra Pencap dili ve kültürü hakkında bir Facebook sayfası oluşturdu. Yakınlarda yaşayan bir Sih olan Bay Lovely ile arkadaş oldu. Bay Dhillon yerel polis kuvvetinden ayrıldıktan sonra 2016 yılında Punjabi Lehar’ı kurdular.
Bay Dhillon, bir okyanus dalgasını durdurmak zor olduğu için ‘Pencap Dalgası’ anlamına gelen adı seçtiklerini söyledi.
Faydalı Alan
Kanalın videolarına ilk tepkiler çoğunlukla Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Sihlerden geldi; Bay Dhillon, bazılarının daha sonra aileleri hakkında yeni bilgiler aldıktan sonra atalarının köylerine gittiklerini söyledi. Haber yayıldıkça, o ve Bay Lovely Pakistan ve Hindistan’dan uzun zamandır kayıp olan arkadaşları ve akrabalarıyla kişisel bağlantılar kurmak isteyen insanlardan da haber aldı.
İslamabad’daki Quaid-i-Azam Üniversitesi’nden tarihçi İlhan Niaz, Hindistan ile Pakistan arasında seyahat etmek için turist vizesi almanın çok zor olduğunu ve insanların zaman zaman buluşmasına izin veren resmi kanalların artık “çok donmuş” olduğunu söyledi.
Bu tür çalışmalara devlet desteği yok” dedi.
Bir boşluk var: iki eyaletten insanlar, Pakistan’da Hintlilerin ziyaret etmesine izin verilen bir avuç Sih kutsal yerinde, çoğunlukla dini hac vizesiyle şahsen buluşabilir.
Bay Dhillon, Punjabi Lehar’ın şimdiye kadar kolaylaştırdığı 100 kadar yüz yüze görüşmeden yaklaşık 80’inin 2019’da sınır boyunca açılan vizesiz bir hac bölgesi olan Kartarpur’da gerçekleştiğini söyledi. sanal aile toplantıları ve ataların köylerine yaklaşık 800 yüz yüze ziyaret.
Bay Dhillon’un tahmini bağımsız olarak doğrulanamadı, ancak kanal Hint-Pakistan sınırındaki duygusal yolculukları ve karşılaşmaları belgeleyen birçok video yükledi.
Geçenlerde Hindistan’ın Pencap eyaletinde doğan ve Pakistan’daki bölünme ayaklanmaları sırasında annesinin öldürülmesinden sonra onu bebekken evlat edinen Müslüman bir aile tarafından yetiştirilen 75 yaşındaki Mümtaz Bibi’ye yer verildi.
Bu yıl, Bayan Bibi’nin oğlu, bakıcılarının Hindistan’daki Sih akrabalarını bulmasına yardım edip edemeyeceğini görmek için Punjabi Lehar ile temasa geçti. Bay Dhillon, Mayıs ayında yüklediği bir videoda “Mesele şu ki, bu bir kan bağı” dedi. “Artık kalbimde ailemle tanışmak için bir ateş var.”
Biyolojik babasının öldüğünü, ancak üç erkek kardeşinin hala Hindistan’ın Patiala kentinde yaşadığını öğrendi. Daha sonra, Punjabi Lehar web sitesinde yayınlanan bir videoda, Kartarpur’da ilk kez onlara sarıldığını ve mutluluktan ağladığını gösterdi.
Kayıp Yolculuk
Punjabi Lehar’ın şu anda 600.000’den fazla abonesi var ve Bay Dhillon’un iki asistanı var. Sitenin reklamlardan para kazandığını, ancak bunun ana gelir kaynağı olmadığını söyledi.
Çoğu hafta, eski polis becerilerini ve bağlantılarını, Toyota SUV’sini uzun süredir kayıp sevdiklerini arayan insanları aramak için Pakistan sınırından geçirmek için kullandığını söyledi.
Sitenin erişimi artık yeterince geniş, dedi ki, genellikle bir video yayınladıktan sonraki bir hafta içinde halktan bilgi alıyor – kayıp bir arkadaş veya bir köy adresi hakkında ayrıntılar.
Bay Dhillon’un hala ayarlayamadığı bir seyahati vardır: Bir zaman içinder büyükbabasının anlattığı atalarının köyünü ve Hindistan’daki Sufi tapınağını ziyaret etmeyi hayal eder. Şimdiye kadar, Hint makamları vize başvurusunu iki kez reddetti.
“Her iki ülkedeki hükümetler birbirleriyle savaşmakla çok meşguller”, geniş kamuoyunu yankılayarak, kapatma arayan ailelere yardım etmek için.
Pakistanlı yetkililer yorum taleplerine yanıt vermedi. Hindistan’ın Pakistan’daki diplomatik misyonu İslamabad’daki Yüksek Komisyon’dan bir yetkili, komisyonun ayrılmış ailelerin özel ihtiyaçlarını tanıdığını, ancak vizelerin kurallara göre işlendiğini söyledi.
Ancak, Bay Dhillon işaret etti. Pakistan istihbaratının kendisine kırsal bölgelere yaptığı gezileri sorduğunu ve ülkeyi daha güvenli bir şekilde terk edebileceğini önerdiğini söyledi. İş ortağı Bay Lovelin’in hükümet yetkililerinden benzer baskılarla karşılaştıktan sonra geçen ay Almanya’ya gittiğini, ancak yakında Pakistan’a dönmeyi planladığını söyledi.
Bay Dhillon, kendi ailesinin köyde yaşadığını ve işi hakkında çok az şey bildiğini söyledi. “Etrafta dolaşmaya devam etmek için ne yapıyorsun?” diye soruyorlar.
Salman Masood, Pakistan’ın Faisalabad kentinden bildirdi ve Mike Ives, Seul’den bildirdi.