Elmas, en yüksek sertliğe sahip bir mineraldir, değerli taşların gerçek “kral”ıdır. Mevduatları yaygındır ve aynı zamanda nadirdir: Antarktika hariç tüm kıtalarda bulunabilirler. Pırlantanın kökeni hakkında çeşitli teoriler var ama hiçbiri inandırıcı değil. Bilinen tek şey, kayaların yaklaşık 3,3 milyar yıl önce aşırı ısı ve basınç koşulları altında oluştuğudur.
Pırlantaya ilgi uzun zamandır var. Bu taşların ilk örnekleri MÖ 4. yy kadar erken bir tarihte keşfedilmiştir. Ama insanlığın elmasları dünyanın derinliklerinden nasıl çıkaracağını öğrenmesi bir buçuk yüzyıl önceydi.
Taşınan malzemelerin alüvyon birikintileri
Uzun bir süre, dünya pazarının ana elmas tedarikçisi Hindistan’dı. Burada nehirlerin kıyısında yüksek kaliteli taşlar bulundu. Kesin konuşmak gerekirse, burayı maden olarak adlandırmak doğru değil: elmas bulunduğu yerde değil “doğdu”.
Fliş yataklarından taş çıkarılması nehir yataklarında ve kıyılarda yoğunlaşmıştır. Taşlar oraya binlerce yıllık hava koşullarının yanı sıra onları birincil tortuldan kimberlit borularına taşıyan rüzgar, yağmur ve su akıntılarının etkisi altında gelir. Taş ocaklarından çıkarma basit olabilir – bir derede çakıl yıkamak – veya elmas içeren çakılın açığa çıkarılmasını gerektiren karmaşık.
Alüvyon yatakları ve küçük elmaslı çatlaklar, Orange Nehri’nin güney kıyıları boyunca ve ayrıca Güney Afrika’nın batı kıyısı boyunca uzun yıllardır bilinmektedir ve çıkarılmıştır. Onların öncülüğü daha sonra 1720’lerde Brezilya’da, 1840’larda Kuzey Amerika’da ve 1860’larda Afrika’da maden yataklarının keşfiyle azaldı.
Kimberlit boruları
Uygun bir şekilde Eureka olarak adlandırılan ilk elmas, 1867’de Hopetoun yakınlarında Güney Afrika’da keşfedildi. 21.25 karat ağırlığındaydı. Daha sonra Transvaal yakınlarında geniş elmas yatakları bulundu. Burada dünyaya birçok değerli taş veren Cullinan madeni kuruldu.
Tüm Güney Afrika elmaslarının ana kaynakları kimberlitlerdir. İsim tesadüfen seçilmedi: ilki Kimberley şehrinin yakınında bulunuyordu ve açık ocak madenciliği için uygundu. Esas olarak 19. yüzyılın ikinci yarısında keşfedildiler.
Erimiş kimberlitin volkanik tüplerinden yüzeye çıkan elmaslar, saatte 30 kilometre hızla katı kayaları delip geçiyor. Son elmas “patlaması” 100 milyon yıl önce gerçekleşti. Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, elmaslar bu gibi durumlarda nadirdir. Ortalama olarak, 1 karat ham elmas çıkarmak için yaklaşık 250 ton toprak taşınmalıdır.
Bugün çoğu elmasın çıkarıldığı taş ocakları. Örneğin, Limpopo eyaletinde De Beers’ın sahibi olduğu Venedik madeni var. Orada her yıl yaklaşık 8 milyon ton elmas çıkarılıyor. Mevcut madencilik yöntemi açık ocaktır, ancak açık ocağın derinlik sınırlarına ulaşılmıştır ve ocağın altında madenciliğe devam etmek için bir yeraltı madeni geliştirilmektedir. Yeraltı madenciliği, geleneksel yeraltı mağaracılık yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilir.
Taşa bundan sonra ne olacak?
Yüzüğünüzü süsleyen pırlanta muhtemelen çok yol kat etti. İlk olarak Güney Afrika, Kanada, Rusya veya başka bir ülkede bulunan bir madende çıkarıldı. Daha sonra sıralandı:
- boyuta göre,
- şekil,
- renk ve diğer özellikler.
Maden şirketi daha sonra kaba taşların satışını organize etti. Bu, yalnızca kişisel davetle erişilebilen özel bir etkinliktir. Ziyaretçiler taşları kendileri satın alıyor veya işi küçük üreticilere yaptırıyor.
Elmas kesicinin eline düşer. Kesici, taşın maksimum ağırlığını korurken taşın doğal güzelliğini en iyi ifade eden şekli belirler. Son taş artık pırlanta değil, toptancılara veya kuyumculara satılan bir pırlantadır.
Elmas, dünya çapında milyonlarca insan için nihai lüksün sembolüdür. Üretimi, küçük bir taşın maliyetine bile açıkça yansıyan büyük masraflar, insan emeği, deneyim ve beceri gerektirir.