Ekonomistler yıllardır çeşitli kurtarma paketleri sonucunda euro bölgesinde şişirilmiş bir para arzı konusunda uyarıda bulunuyorlar. Birçok sinyale rağmen, ECB para biriminde devalüasyon riskini reddetti. Şimdi enflasyonla birleşen şiddetli bir durgunluk stagflasyona dönüşebilir.
Misafir Yorumu Dr. Karin Kneissl
Viyana Üniversitesi’nden bir ekonomi profesörü, 1980’lerin başında bize para birimi devalüasyonu temasını anlatırken, “Tıpkı diş macununu bir kez tüpe geri koymadığınız gibi, bir kez başlayınca enflasyon da öyledir” dedi. Aynı profesör, kara tahtadaki akılda kalıcı denklemi de tebeşirledi: Stok=Kağıt Değeri.
Enflasyon birçok nesil için bir terör olarak
Enflasyonun büyük bir gölge gibi, 20. yüzyılda dünya siyaseti üzerinde belirleyici bir etkisi oldu. Çatı katındaki kutulardaki aile korku hikayelerini ve sararmış banknotları hatırlıyorum. 1980’lerin çalışma dönemi, diğer şeylerin yanı sıra ABD-Vietnam Savaşı ve 1973 ve 1979 petrol krizlerinin sonucu olan ılımlı enflasyon ve yüksek faiz oranlarından biriydi. Kredilerin fiyatları vardı ve kredili alımlar dikkatlice düşünülmeli ve hesaplanmalıydı. Sıfır faizle ucuz para söz konusu değildi, ancak dört kişilik bir aile maaşla iyi geçinebilirdi, düşük faiz oranlarının bir sonucu olarak emlak balonu olmadığı için kiralar uygundu. Düşük faiz oranları dönemi, o zamanki Federal Rezerv Başkanı Alan Greenspan yönetimindeki ABD’nin yalnızca para politikası izlediği 1990’ların başında geliyordu. Ekonomik döngüleri yumuşatmak için tüm diğer ekonomik önlemler unutulmuş gibiydi.
ECB Bundesbank gibi olmalı
1990’ların başında Paris’te çalışırken ve arka planda Almanya’nın yeniden birleşmesiyle birlikte, Alman Markı yerine ortak bir para birimi fikri bir Fransız önceliği haline geldi, neredeyse her şey Fransız frangı’nın enflasyon riski etrafında dönüyordu. Bir bakıma, avronun piyasaya sürülmesi, birçok Avrupa başkentinde huzursuzluğa neden olan Almanya’nın yeniden birleşmesinin bedeliydi. ECB, sıkı bir para politikası yürütmeli ve para birimi istikrarının korunmasını sağlamalıdır, böylece ECB, Alman Bundesbank’ın Avrupa versiyonu gibi davranacaktır. Vatandaşların, politikacıların ve merkez bankası yöneticilerinin nesilleri enflasyon tarafından şekillendirilmiştir ve parasal istikrar önceliğe sahiptir.
Euro kurtarma paketlerinden yaklaşık on yıl sonra, pandemi bütçelerinden iki yıl sonra ve çökmekte olan küresel ekonomiyi istikrara kavuşturmak için 2008/2009 mali krizinin arka planında başlayan sözde “niceliksel genişleme”nin devamı niteliğindeki para basım kampanyalarından iki yıl sonra , enflasyon şimdi Euro Bölgesi’nde ve ABD’de dörtnala gidiyor.
Enflasyonun birçok nedeni var
Ancak daha sonra gıda ticaretinde veya benzin pompasında Alman tüketicileri için mevcut fiyat artışlarını yalnızca Rusya’ya ve Ukrayna’daki savaşa suçlamak şaşırtıcı. Ancak bu sadece gazetecilik magazin gazetelerinde yapılan bir uygulama değil, aynı zamanda ECB tarafından da ne yazık ki böyle olduğu iddia ediliyor.
Hiçbir şey tek nedenli değildir, özellikle de para birimi devalüasyonu gibi karmaşık bir konu değil. Enflasyon olgusunu öncelikle fiyat sıçramaları ve büyük bir satın alma gücü kaybıyla ilişkilendiriyoruz. Tasarruf edenler için enflasyon, Almanya’da şu anda yüzde yedi civarında olan zorunlu bir vergi gibidir.
20. yüzyılın başlarında oldukça etkili olan Viyana İktisat Okulu’nun tanımına göre, dolaşımdaki para miktarının enflasyonu ile ilgilidir. İlgili merkez bankaları tarafından yönetilen farklı para türleri vardır. Inflatare, Latince’de havaya uçurmak anlamına gelir.
Aynen bu gelişme yıllardır var. Çünkü hem ABD’de hem de euro bölgesinde büyük çaplı tahvil alımları ile daha fazla para dolaşıma sokularak finansal sisteme olan güvenin mümkün olduğu kadar yüksek olması sağlandı. Ben de dahil olmak üzere şüpheciler bu mantıktan pek bir şey kazanamadılar. Çünkü faiz oranlarının düşükten sıfıra düşmesi nedeniyle paranın bu şekilde değer kaybetmesi sonucunda yatırımların başka alanlara yöneleceği aşikardı. Faiz paranın fiyatı olduğu için piyasa bozuldu. Böylece “kabarcıklar” oluştu. 2008 sonbaharındaki emtia balonu şüphesiz böyleydi, yani her şeyden önce ham petrol işinde vadeli işlemler kullanan spekülasyonlar. Bir sarmaldan sonra, o çalkantılı sonbaharda banka iflaslarının ardından, petrol fiyatı Nisan ve Ağustos 2008 arasında neredeyse patladı. ABD’deki emlak balonu muhtemelen bu iflas zincirinin başlangıcındaydı.
Ancak, düşük faiz oranları da birçok Avrupa şehrinde sözde yatırım dairelerinde patlamaya neden oldu. Parası olan herkes onu kaybetmemek için “taş”a yatırırdı, çünkü para kaybetme endişesi de vardı. Bu, günümüzde giderek daha az insanın konut almaya parası yetmesi sonucunu doğurdu.
Asal oran ve zamanlama
Harekete geçmek için doğru zamanı bulmak, özellikle faiz oranları yükseldiğinde veya düşürüldüğünde çok önemlidir. Faiz artırımlarının er ya da geç geleceği öngörülebilirdi. Ama biri sıcak patatesi diğerine aktardı. Federal Rezerv’in geçen hafta Washington’da pandemi, büyük jeopolitik krizler ve büyük ölçüde yerel kaynaklı büyük bir enerji krizi sırasında yaptığı gibi şimdi faiz oranlarını yükseltmek zor bir teklif. Yüzde 0,5 ile son yirmi yılın en büyük faiz artırımı. Fed, 2023 yılına kadar faiz oranlarını yüzde 3’ün üzerine çıkarmayı planlıyor.
Bu tür faiz artışlarının yüksek borçlu haneler ve hatta devletler için kredileri nasıl etkilediği, fazla hayal gücü olmadan hayal edilebilir: iflas dalgaları ve hatta devlet iflasları takip edebilir. Rekor enflasyon söz konusu olduğunda, bazıları tarihsel olarak Weimar Cumhuriyeti’ni veya son yıllarda Arjantin’i veya savaşın parçaladığı Lübnan’ı düşünüyor.
Bununla birlikte, yüksek düzeyde borçlu olan birçok AB ülkesi için yüzde bir puanlık bir artış yeterlidir – ve o zaman borç servisi artık mümkün değildir.
Yaklaşmakta olan bir durgunluğun ortasında, aşırı ısınan ancak durgun olmayan bir ekonominin işareti olma eğiliminde olan bu tür enflasyonla mücadele etmek tehlikelidir. Durgunluk enflasyonla birleştiğinde, en iç karartıcı senaryo olan stagflasyondan söz edilir.
Enflasyon doktrini bu nedenle patlayıcı bir güncelliğe sahiptir. Ayrıca birçok insan bu eğilimleri anlamak için bazı ekonomistlerden çok daha iyi bir iç pusulaya sahiptir. Her halükarda, ECB’de içeriden pek çok kişinin hala “geçici enflasyon”dan bahsetmesi, konunun özensizce ele alındığını gösteriyor. Para arzının yıllar içinde şişirildiği bu devasa enflasyon, şimdilik burada kalacak. Enflasyon daha sonra örneğin hammadde tedarikçilerinin eyaletlerine de ihraç edilebilir.Bu, birçok petrol üreticisi için 1970’lerin dersiydi. Bu nedenle, umut edilen geliri, örneğin petrolden enflasyona kaybetme riski yine bulunduğundan, şimdilik bazı hammadde aramalarına devam etmemek son derece mantıklıdır.
Konuyla ilgili daha fazla bilgi – Almanya’da enflasyon 1981’den beri en yüksek seviyeye ulaştı
RT DE, geniş bir görüş yelpazesi için çaba göstermektedir. Konuk gönderileri ve fikir yazıları, editörün bakış açısını yansıtmak zorunda değildir.