Çocuklarda böbrek reflüsüne ne sebep olur?
Çocukların bir kısmı VUR ile doğar ve nedeni belirli değildir. Çocuğun idrar yolu genellikle tek yönü olan bir akış halindedir. İdrar, her iki böbrekten üreter adı verilen tüplerden aşağıya içten akar. Üreterler, idrarın böbreklere geri dönmesini durdurmak için özel tek yönü olan valfler oluşturan mesane kası tünelinden mesaneye girer. Mesanedeki idrar, üretra adı bahşedilen diğer bir tüp yoluyla vücuttan dışarı çıkar.
VUR’lu çocuklarda, üreterlerden biri ya da her ikisi için mesanedeki tünel fazla kısa olabilir ya da açısı bozuk olabilir ve bu da idrarın geri kaçmasına yol açabilir. VUR, mesanenin adi şekilde boşalmamasının bir sonucu olarak da ortaya çıkabilir. Bu, VUR’un daha eksik yaygın bir nedenidir.
Böbrek reflüsünün belirti ve semptomları nelerdir?
Böbrek reflüsü tanısı genellikle iki şekilde konulur. İlki anne karnında yapılan ultrasonografi tetkiklerinde böbreklerde genişleme ile tanınır. Diğeri ise ateşli idrar yolu enfeksiyonu geliştirdiğinde yapılan tetkiklerde ortaya çıkar.
Böbrek reflüsü tanısı için hangi tetkikler yapılır?
VUR, işeme sistoüretrogramı (VCUG) adı verilen bir testle tanı edilir. Başka hiçbir test bu testin yerini tutmaz. VCUG filmi çekilirken çocuklara ince bir sonda yerleştirilir. Genel Olarak yerel uyuşturma ya da sedasyonla uygulanır. Çocuğun hareket etmemesi önemlidir. VCUG ateşli idrar yolu enfeksiyonu geçiren kız ya da erkek her çocukta önerilmektedir.
Böbrek reflüsü testi esnasında neler beklenir?
Üretraya kateter adı verilen ince plastik bir tüp yerleştirilir ve mesane röntgende görülebilen özel bir sıvı ile doldurulur. Deneme ağrılı değildir, ama çocuk mesane kateterini takarken azıcık stres ve kısa süreli rahatsızlık yaşayabilir. Mesane dolduğunda röntgen çekilir. VUR, sıvının üreterden böbreğe yanlış yoldan gitmesi durumunda tanı edilir.
Böbrek reflüsünde başka hangi testler yapılabilir?
Ultrason: Bu deneme, bir çocuğun böbreklerinin ve mesanesinin bir görüntüsünü meydana getirmek için ses dalgalarını kullanır. Ateşli ilk İYE’lerinden sonra bütün bebekler ve küçük çocuklar için önerilir. Bu anlamda uygulanması gereken ilk testtir. Olağan çıkması böbrek reflüsü yoktur anlamına gelmez. Ancak bozuk çıkması durumunda ona kadar ileri tetkikler gerektirebilir.
Sintigrafi: Sintigrafi diğer adıyla DMSA taraması, böbreklerde zarar olup olmadığını anlamada altın standart yöntemdir. Çocuğun ateşli İYE geçirmesi durumunda yapılması istenebilir. Uygulaması güç değildir. Radyasyon dozu fazla düşüktür. Nükleer tıp kliniklerinde uygulanmaktadır.
Kan testi: Kreatinin böbrek fonksiyonunu ölçer. Böbrekleri zarar görmüş bir çocukta kreatinin düzeyi yüksek olabilir.
tansiyon: kan basıncı yılda en düşük bir kere denetleme edilmelidir. Böbrek problemleri olan çocuklar yüksek kan basıncı için daha yüksek tehlike altındadır.
Böbrek reflüsü, 1 (hafif) ila 5 (en kötü) aralarında derecelendirilir. Derece, idrarın ne dek geriye doğru gittiğine ve üreterin ne kadar geniş olduğuna bağlıdır. Erken çocukluk döneminde yer alan daha düşük VUR (1-2) derecelerine sahip çocukların, 1 – 5 sene içinde bunu ameliyatsız aşma şansları bulunmaktadır.
Böbrek reflüsü nasıl tedavi edilir?
Böbrek reflüsü tedavisi çocuğun yaşına, cinsiyetine, böbrek reflüsünün derecesine ve fazla sayıda İYE gibi herhangi bir soruna niçin olup olmadığına bağlıdır. Ayrıca böbreklerde oluşmuş olan hasar durumu, mesane fonksiyon bozukluğu gibi durumlar risk oluşturur. Birçok durumda VUR yaşla birlikte kendi kendine iyileşir. Ancak bunu devretmek çocuk nefrolojisi ve çocuk ürolojisi uzmanlarının alanıdır.
Tedavi yaklaşımları şunları içerir:
Gözlem: Daha düşük VUR derecesine sahip çocuklar, doktorlarının (çocuk nefrolojisi-ürolojisi) gözetiminde güvenle izlenebilir. Bu çoğunlukla uyumlu peşine düşüp takip randevularını içerir. Böbreklerin sıradan şekilde büyüdüğünden belli olmak için görüntüleme testleri içerebilir. VUR’lu çocuklar, ateşi çıktığında ve ateşin soğuk algınlığı gibi diğer bir nedeni olmadığında, idrarlarını enfeksiyon için test ettirmelidir.
Önleyici antibiyotikler (Profilaksi): Bazı çocuklara, VUR’u aşıp aşmadıklarını bakmak için beklerken İYE geliştirme riskini azaltmak için her gün düşük dozda antibiyotik verilir. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), çoğunlukla daha yüksek dereceli VUR’lu (derece 3-5) çocuklar için önleyici antibiyotikler önermektedir.
Endoskopik enjeksiyon: İdrarın geri akışını durdurmak için üreterin mesane ile birleştiği bölgeye bir madde enjekte edilir. Bu koşul, antibiyotik tedavisine rağmen tekrarlaya idrar yolu enfeksiyonu olan ve düşük dereceli (1-3) reflüsü olan çocuklarda uygulanabilir. İşlemin başarısı yüzde 50 – 80 arasında değişmektedir.
Cerrahi: VUR şiddetliyse ve düzelmiyorsa veya ateşle birlikte tekrarlayan böbrek İYE’leri varsa, çocuk mesane ve üreter arasındaki sızdıran kapağı düzelten ameliyattan menfaat görebilir. Bu ameliyata üreteral reimplantasyon ameliyatı adı verilir. Geleneksel olarak açık cerrahi şeklinde uygulanabilir. Ameliyatın başarısı yüzde 95 üzerindedir. Açık ameliyat sonrası geçici olarak idrar kanalına stent konulması gerekebilir. Bu durumda stent 2-4 hafta sonra idrar yollarından ikinci bir işlem ile alınması gerekir. Açık ameliyat sonrası hastanede kalış süresi 3-5 gün arasındadır.
Robotik cerrahi: VUR tedavisinde en modern usul budur. Robotik cerrahide benzer açık cerrahide olduğu gibi yüzde 95 üzerinde başarı elde edilir. Karın içerisine milimetrik 3 öbür noktadan girilerek yapılır. Kas kesisi yapılmaz. bu nedenle ameliyat sonrası ağrı fazla daha azdır. İyileşme süresi kısadır. Hastalar 1 ya da 2 gün içerisinde taburcu edilebilirler. Yara izi kalmadığından kozmetik olarak daha iyi bir görünüş elde edilir. Bu tedavi, Avrupa Çocuk Ürolojisi kılavuzlarında açık cerrahiye alternatif olarak deneyimli merkezlerde uygulanabilir şeklinde önerilmektedir.