|Haberler/...


Beyin Hücrelerinde Farklılaşma: Farelerin Yeni Beyin Hücreleri Geliştirmesi
Yetişkin beyni, karşılaştığı zorluklarla birlikte büyümeye devam eder; beynin değişimi, kişiliğin gelişimi ve davranışlarla bağlantılıdır. Ancak farklılaşma deneyimi ve beyin yapısı arasındaki bağlantı nedir? Niçin tek yumurta ikizleri birlikte büyüdükleri halde birbirlerine tıpatıp benzemezler? Bu sorulara ışık tutmak için bilim adamları, değişik aktivite ve keşif olanakları ile donatılmış ortamlarda kapalı tutulan ve genetik olarak birbiri ile tıpatıp aynı 40 fare üzerinde gözlemler yaptılar.
"Bu hayvanlar, yalnızca genetik olarak tıpatıp aynı olmayıp, bunun yanı sıra aynı çevre şartlarında da yaşamaktaydılar" diye açıklıyor Dresden'deki CRTD Rejenerasyon Genetiği profesörü Gerd Kempermann. "Ancak bu çevre, her bir farenin kendi deneyimlerini edinecek kadar da zengindi. Zamanla, bundan dolayı hayvanlar gittikçe artan bir şekilde kendi deneyim ve davranışlarında farklılaştılar."
FARKLILAŞMIŞ BEYİNLER İÇİN YENİ NÖRONLAR
Her bir fare, elektromanyetik sinyaller yayan özel bir mikro çip ile donatıldı. Bu çipler, bilim adamlarının farenin hareket profilini oluşturabilmelerini ve onların keşifsel davranışlarını ölçmelerini sağladı.
Sonuç: Ortak bir çevreye ve bire bir aynı genlere rağmen fareler, yüksek düzeyde farklılaşmış davranış motifleri gösterdiler. Çevrelerine farklı şekillerde reaksiyon verdiler. Üç aylık deney süresince, bu farklılıkların ölçüsünde artışlar gözlendi.
Kempermann bu konuda şunları söylemektedir:
"Her ne kadar hayvanlar aynı yaşam alanını paylaşsalar da, faaliyet düzeylerinde gittikçe artan bir şekilde farklılıklar gösterdiler. Bu farklılıklar, beynin öğrenme ve hafızayı destekleyen bölümü hippokampüsdeki yeni nöronların gelişmesindeki farklılıklarla ilişkilendirildi. Çevrelerini en yüksek düzeyde araştıran bu hayvanlar, aynı zamanda pasif olan hayvanlardan daha fazla yeni nöron(sinir hücresi) geliştirdi."
Yetişkin nörogenezi ki bu hippokampüste yeni nöronların gelişmesi anlamına gelir, bu durum beynin yeni bir bilgiye gösterdiği esnek tepkiye izin verir. Bu çalışma ile yazarlar ilk kez göstermişlerdir ki; kişisel deneyimler ve ardından gelen davranışlar "beynin farklılaşmasına" katkıda bulunmuştur. Onların gözlemlediği bu kişiselleşme, çevrede veya genetik yapıdaki farklılıklara indirgenemez.
"Yetişkin nörogenezi, insanların hippokampüsünde de meydana gelir. Böylece takip ettiğimiz farklılaşmanın nörobiyolojik temelinin insanlara da uygulanabileceğini düşünebiliriz." Berlin'deki Max Planck Enstitüsü İnsan Gelişimi Bölümünde Yaşam Boyu Psikoloji Merkezi yöneticisi Prof. Ulman Lindenberger:
"Şahıslar arası farklılıklara katkıda bulunan davranış ve deneyimlerle ilgili bulguların, psikoloji, eğitim bilimi, biyoloji ve tıp gibi alanlardaki tartışmaları da beraberinde getirmektedir. Bulgularımız, gelişimin kendisinin, yetişkin davranışlarındaki farklılıklara katkı sağlayacağını göstermektedir. Bu birçok kişinin zaten tahmin ettiği şey ancak şimdi doğrudan nörobiyolojiksel kanıtlar da bu iddiayı desteklemektedir. Sonuç, kazanılan deneyimlerin insan aklının yaşlanmasını etkilediğini göstermektedir."
Bu çalışmada, ayrıca görece daha gösterişsiz bir ortama kapatılan kontrol grubundaki hayvanlar da gözlemlendi; ortalamada, kontrol grubundakilerin nörogenesisi yani yeni nöronlar oluşturmaları deney altında olanlardan daha düşük seviyedeydi. Lindenberger:
"Eğitimsel ve psikolojiksel perspektiflerden gözlemlendiğinde, deneyin sonuçları zenginleştirilmiş bir çevrenin farklılaşmanın gelişimini teşvik ettiğini ortaya çıkarmaktadır" dedi.
Güncelleme: 28/06/2013
Kaynak: "How Individuality Develops: Experience Leads to Growth of New Brain Cells", Science Daily, çev. Kader Demirpehlivan, yaklasansaat.com, 09/05/2013.