Apandisit nedir?
Apandisit, ekin (kolonun bağırsak büyümesi) akut iltihaplanmasıdır. Hastalık 16. yüzyıldan beri peritflit – kolonun (çekum) başlangıcının iltihaplanması ve hastalarda ölümcül sonuçlara yol açması olarak bilinmektedir. Apandisit çok sık olmakla birlikte yanlış bir şekilde apandisit olarak da adlandırılır.
İnsan eki sindirime dahil değildir. Evriminde bir değişiklik geçirdi – duvarlarında lenfoid doku büyüyor, pek çok yazar ek “karın bademcikleri” olarak adlandırıyor.
Akut apandisit nedenleri, çoğunlukla salgıların birikmesi, dışkı tarafından tıkanması veya içindeki lenf dokusunun artması nedeniyle apendiksin şişmesinden kaynaklanır. Bu koşullar altında, normalde orada bulunan mikroorganizmaların büyümesi, üremeleri, apendiksin duvarına nüfuz etmesi ve iltihaplanma olasılığı için uygun koşullar yaratılır.
Hastalık ilerledikçe, iltihaplanma peritonu da etkileyebilir (iç organların ve karın boşluğunun astarı), apandisit nekrotize olabilir ve parçalanabilir ve iltihap karın boşluğuna girip peritonite (karın boşluğu iltihabı) neden olabilir.
Apandisit belirtileri nelerdir?
Akut apandisitin klinik tablosu, apendiksteki morfolojik değişikliklerin derecesi, karın boşluğundaki yeri, vücudun fizyolojik durumu ve komplikasyonların görünümü ile belirlenir.
Apendiks pozisyonundaki, hastanın yaşı ve inflamasyon derecesindeki farklılıklar apandisit klinik sunumunu değişken kılar. İstatistikler, acil apendektomi geçiren hastaların %15-40’ında normal bir apandisit bulunduğundan, her 5 apandisit vakasından 1’inin yanlış teşhis edildiğini göstermektedir.
Apandisit genellikle karnın ortasında, genellikle göbeğe yakın (periumbilikal ağrı) ağrı ile başlar. Ağrı, McBurney noktası olarak bilinen sonraki 24 saat içinde yavaşça sağ alt karına (sağ kalça eklemine) doğru hareket eder. Apandisit ağrısı hafif bir spazm şeklinde başlayabilir. Genellikle zamanla daha kalıcı ve şiddetli hale gelir.
Apandisitin klasik (karakteristik) semptomları şunları içerir:
- Göbek veya üst karın yakınında, sağ alt karına doğru hareket ederken keskinleşen donuk ağrı. Bu genellikle ilk işarettir.
- İştah kaybı
- Karın ağrısının başlamasından hemen sonra bulantı ve/veya kusma
- Karın şişmesi
- Kabızlık veya ishal
- Gaz çıkarmanın imkansızlığı
- Yüksek sıcaklık (genellikle 37.2 ° C-38.8 ° C aralığında).
Karın ağrısı
Kalıcı bir karaktere sahip en yaygın apandisit belirtisi ve iltihaplanma sürecinin ilerlemesi nedeniyle kademeli artış eğilimi karın ağrısıdır.
Apendiküler karın ağrısı, ani bir başlangıçla yoğundur, ancak genel olarak ağrının yoğunluğu ilk başta büyük değildir. Çocuklarda ağrı genellikle tüm karında ve ileoçekal bölgede görülür. Genellikle ağrı üst karın veya göbekten başlar, çok nadiren sol kalça bölgesinden başlar, bu birkaç saat sonra sağ iliak fossa ile sınırlıdır (Kocher’in semptomu – ağrı üst karından ileoçekal bölgeye hareket eder; Kummell’in semptomu – ağrı göbekten iloçekal bölgeye doğru hareket eder).
Bu ağrı göçü, yaklaşık %80’lik bir duyarlılık ve özgüllük ile hastanın geçmişindeki en ayırt edici özelliktir. Hastalar genellikle yatar, kalçalarını büker ve hareketi azaltmak ve ağrının kötüleşmesini önlemek için dizlerini yukarı çeker. Daha sonra hasta tarafından kusma, bulantı ve iştahsızlık ile birlikte daha kötü, ilerleyici ağrı tarif edildi. Ateş genellikle bu aşamada mevcut değildir.
Kural olarak, akut apandisitteki ağrı başka yere hareket etmez.
Ağrı dinamikleri, akut apandisit teşhisi için değerli bir semptomdur.
A. Lukanov’un aforizması ile ifade edilebilir: “Ağrı karın etrafında döner veya dolaşır ve sonunda yerine oturur – ileoçekal bölge.”
Karın ağrısı esas olarak vagus sinirinin baskın etkisi ile ilişkili olarak akşamları, geceleri veya sabahları ortaya çıkar.
Apandisitte karın ağrısının ayırt edici özellikleri şunlardır:
- Göbek yakınında başlar ve sonra aşağı ve sağa doğru hareket eder
- Birkaç saat içinde kötüleşir
- Hareket ettiğinizde, derin nefes aldığınızda, öksürdüğünüzde veya hapşırdığınızda kötüleşir
- Şiddetlidir (yoğun) ve genellikle daha önce yaşadığınız herhangi bir ağrıdan farklı olarak tanımlanır
- Aniden ortaya çıkar ve uyuyorsanız sizi uyandırabilir bile
- Diğer semptomlardan önce ortaya çıkar
Mide bulantısı ve kusma
Ağırlıklı olarak akut apandisitin tipik semptomları bulantı ve kusmadır. Neredeyse her zaman karın ağrısından sonra ortaya çıkarlar.
Kusma sıklığı genellikle akut apandisit formunun bir göstergesi olarak hizmet eder – yıkıcı apandisitte kusma yaygındır.
Yüksek Ateş
Akut apandisitin en karakteristik özelliği, genellikle 38.5 ° C’ye yükselen subfebril sıcaklıktır.
Yüksek değerler (39-40 ° C) çocukluğun özelliğidir.
Teşhis için önemli olan, rektal ve aksiller sıcaklık arasındaki 1 ° C’lik farktır.
Nabız hızı, sıcaklıktaki artışa paralel olarak artar. Yıkıcı formlarda, darbe sıcaklığa karşılık gelmez.
Gastrointestinal bozukluklar
Dışkılama eksikliği ve gaz tutulması gibi semptomlar, gastrointestinal sistemin işlev bozukluğunun bir tezahürüdür.
Kabızlık (dışkılama eksikliği) genellikle hastalık gününde fark edilir. Apendiksin retroçekal ve pelvik pozisyonunda, sıklıkla dışkılama dürtüsünün olduğu bir istisna vardır.
Gaz tutulması da oluşabilir.
Apandisit tedavisi nedir?
Akut apandisit tedavisi cerrahidir.
Ameliyat acil olarak yapılır ve apendektomi olarak adlandırılır.
Apandisit şüphesi olsa bile ameliyat önerilir, ancak net bir teşhis koymak mümkün olmamıştır. Bunun nedeni, büyümeyi ortadan kaldırmanın, apendiksin yırtılması riskini almaktan daha güvenli kabul edilmesidir. İnsanlarda apendiks önemli bir işlev görmez ve çıkarılması uzun vadeli sorunlara neden olmaz.
Apendektomi, genel anestezi altında laparoskopik veya açık teknik kullanılarak yapılır.
Olası cerrahi tedavi yöntemleri şunlardır:
- Geleneksel cerrahi tedavi yöntemi – cilt kesisi ile. Bu yıllardır uygulanan bir yöntemdir ve bu yöntemle cerrah cilt kesisi ile karın boşluğuna ulaşır ve ardından iltihaplı apendiksi çıkarır.
- Laparoskopik (kansız) cerrahi tedavi yöntemi – bu yöntem son birkaç yıla girmiştir ve geleneksel tedaviye bir alternatiftir. Bu yöntem birkaç küçük kesi yapar ve laparoskopik yöntemde ustalaşmış bir cerrahın yanı sıra özel ekipman gerektirir.
Laparoskopik apendektomi
Apendiksin çıkarılmasında genellikle laparoskopik cerrahi en çok tercih edilen yöntemdir.
İlk olarak 1987 yılında uygulanan laparoskopik apendektomi, birçok vakada uygulanmış ve hastaların %90-94’ünde başarılı olmuştur. Laparoskopik apendektominin de perfore apandisit vakalarının yaklaşık %90’ında başarılı olduğu gösterilmiştir. Bununla birlikte, bu prosedür, önemli karın içi yapışıklıkları olan hastalarda kontrendikedir.
Laparoskopik apendektomi için mutlak kontrendikasyonlar şunlardır:
- Kararsız hemodinamik
- Cerrahi uzmanlık eksikliği
Göreceli kontrendikasyonlar şunları içerir:
- Ameliyat görüntüsünün tıkanmasına neden olan veya karın girişini ve bağırsak manipülasyonunu zorlaştıran şiddetli şişkinlik
- genelleştirilmiş peritonit
- Daha önceki birçok cerrahi işlem
- Kalp hastalığı ve KOAH
- Gebelik
- Aşırı obezite
Laparoskopik teknolojinin ilerlemesi ile cerrahlar, bu göreceli kontrendikasyonların varlığında sayısız laparoskopik prosedürü başarıyla gerçekleştirmiştir.
Amerikan Gastrointestinal ve Endoskopik Cerrahlar Derneği’nin (SAGES) 2010 tarihli bir kılavuzuna göre, laparoskopik apendektomi endikasyonları açık apendektomi ile aynıdır. SAGES, laparoskopik apendektomi için uygun olan aşağıdaki koşulları listeler:
- Komplike olmayan apandisit
- Pediatrik hastalarda apandisit
- Hamile kadınlarda şüpheli apandisit
SAGES kılavuzu, çocuk doğurma potansiyeli olan ve apandisit şüphesi olan kadınlarda laparoskopik yaklaşımın tercih edilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Apandisit tanısını doğrulamak için bazı durumlarda (örneğin bebekler, yaşlı hastalar, kadın hastalar) tanısal laparoskopi yararlı olabilir. Bu prosedür, apandisit şüphesi olan ilk trimesterdeki hamile kadınlar için önerilir. Eğer bulgu pozitif ise laparoskopi sırasında bu tür prosedürlerin ardından spesifik cerrahi tedavi uygulanmalıdır.Negatif apendektomi anne ve fetal sağlığı olumsuz etkilemese de perforasyonla tanısal gecikme anne ve fetüste görülme sıklığını artırmaktadır. Bu nedenle, bu hasta grubunda apendiksin agresif değerlendirmesi haklı çıkar.
Laparoskopik apendektominin avantajları ve dezavantajları
Akut apandisit vakalarının çoğu laparoskopik olarak tedavi edilebilir. Başlıca avantajları şunlardır:
- Daha az ameliyat sonrası ağrı
- Daha hızlı iyileşme ve normal aktiviteye dönüş
- Daha kısa hastanede kalış
- Daha az postoperatif komplikasyon
- Minimal kesiler / yara izleri
Laparoskopik apendektominin dezavantajları, artan maliyet ve çalışma süresidir – açık apendektomiden yaklaşık 20 dakika daha uzun. Ancak, laparoskopik tekniklerle artan deneyim ile bu düzeltilebilir.
Laparoskopik apendektomi nasıl yapılır?
Cerrah, bir kanül (dar tüp benzeri bir alet) kullanarak karın boşluğuna girer. Kanüle bir laparoskop (bir video kameraya bağlı küçük bir teleskop) yerleştirilir ve cerraha hastanın iç organlarının bir televizyon monitöründe büyütülmüş bir görüntüsünü verir. Cerrahın vücutta çalışmasına ve eki çıkarmasına izin vermek için birkaç başka kanül eklenir. Tüm işlem kanüller aracılığıyla veya küçük kesilerden biri uzatılarak yapılabilir. İşlem sırasında drenaj yerleştirilebilir. Hastaneden ayrılmadan önce kaldırılacak.
Ameliyat laparoskopik yöntemle yapılamıyor veya tamamlanamıyorsa ne olur?
Az sayıda hastada ise organların görüntülenememesi veya manipüle edilememesi nedeniyle laparoskopik yöntem mümkün olmamaktadır. Laparoskopik apendektomi sırasında laparoskopi ile tedavi edilemeyen intraoperatif komplikasyonlar ortaya çıkarsa açık apendektomiye geçilmesi endikedir.
Böyle bir dönüşümün gerekli olduğu koşulları anlamak çok önemlidir. Göreceli endikasyonlar şunları içerir:
Enflamasyon veya önceki cerrahi prosedürlere bağlı yoğun yapışıklıklar
- Perfore apandisit
- Yaygın enfeksiyon ve/veya apse
- Genelleştirilmiş peritonit
- retroçekal apendiks
- Kontrolsüz kanama
- Apendiksin tümörü
- Organları görselleştirememe
- Bağırsak malrotasyon, karsinom, apandisit divertikülü, endometriozis, pelvik inflamatuar hastalık, tubo-ovaryan kist torsiyonu dahil diğer patolojiler
- Öngörülemeyen tanı
Laparoskopik cerrahiden açık cerrahiye geçiş kararı kesinlikle hasta güvenliğine bağlıdır ve cerrahın takdirindedir.
Hasta operasyondan sonra ne yapmalı?
Ameliyattan sonra hastanın doktorunun talimatlarına uyması önemlidir. Birçok kişi sadece birkaç gün sonra kendini daha iyi hissetse de, vücudunun iyileşmesi için zamana ihtiyacı olduğu unutulmamalıdır.
Hasta ameliyattan sonraki gün yataktan kalkmaya ve kısa yürüyüşler yapmaya teşvik edilecektir. Bu, bacaklarda kan pıhtılaşması ve kas ağrısı riskini azaltmaya yardımcı olacaktır.
Hasta muhtemelen 1-2 hafta sonra araba kullanma, iş, cinsel ilişki gibi normal aktivitelerine dönebilecektir.
Eğer hasta sürekli ağrı çekiyorsa ve reçete edilen ağrı kesicilerden kurtulamıyorsa doktoruna haber vermesi gerekir.
Ameliyattan yaklaşık 1-2 hafta sonra bir kontrol muayenesi randevusu alınması gerekir.
Hangi komplikasyonlar ortaya çıkabilir?
Herhangi bir ameliyatta olduğu gibi, komplikasyon riski de dahil olmak üzere riskler vardır. Ancak bu komplikasyonlardan birinin ortaya çıkma riski, ameliyatın açık teknikle yapılmasından daha yüksek değildir:
- Kanama
- Enfeksiyon
- Normal ekin çıkarılması
- Apendiksin çıkarıldığı bağırsağın sonunda sızıntı
- İnce bağırsak, üreter veya mesane gibi komşu organlarda hasar
- Akciğerlerde kan pıhtısı
Hastanın olası komplikasyonların erken belirtilerini tanıması önemlidir. Aşağıdaki belirtilerden herhangi biriyle karşılaşırsanız doktorunuzla iletişime geçmelisiniz:
- 39 ºС üzerinde sürekli yüksek sıcaklık
- Kanama
- Karın bölgesinde artan şişlik
- İlaçlara yanıt vermeyen ağrı
- Kalıcı mide bulantısı veya kusma
- Titreme
- Kalıcı öksürük veya nefes darlığı
- İnsizyonlardan birinden pürülan drenaj
- Kesiklerden birini çevreleyen, kötüleşen veya boyut olarak artan kızarıklık
- Yiyecek veya sıvı alamama