Anevrizma nedir?
Anevrizma, zayıflamış bir alandan akan kan basıncından dolayı ortaya çıkan anormal arter (atardamar) dilatasyonu’dur (balonlaşması). Anevrizma durumunda etkilenen damar normal olması gereken çapından en az 2 kat genişlemiştir. Damar zayıflaması, hastalığa, kazaya veya konjenital bir arter (atardamar) duvarı defektine bağlı oluşabilir. Anevrizmalar sıklıkla aort damarını ve beyni besleyen damarları etkileyebileceği gibi periferik anevrizmalar da görülür.
Anevrizma tipleri
Anevrizmalar konjenital ya da edinsel olarak gelişebilir.
- Konjenital anevrizmalar: Konjenital anevrizmalar Marfan sendromuna bağlı ya da Ehler-Danlos sendromuna bağlı gelişebilir.
- Edinsel anevrizmalar: Edinsel anevrizmalar dejeneratif, Hemodinamik, Travmatik, İnflamatuvar, infeksiyöz, iatrojenik sebepler ile meydana gelebilir.
Anevrizma nedenleri
- Anevrizmaya en sık neden olan faktör, yağ birikintilerinin arter duvarını zayıflattığı bir durum olan aterosklerozdur. Aort, aterosklerotik anevrizmaların sık görüldüğü yerdir.
- Anevrizmalar daha az sıklıkta, konjenital arter duvarı zayıflığına bağlı da gelişebilir. Görünümleri nedeni ile Berry anevrizması olarak tanımlanan çoğu serebral anevrizmalar, doğumsaldır (konjenital).
- Aort duvarının hasarlı olduğu kalıtımsal bir hastalık olan Marfan sendromu, sıklıkla hemen kalbin üzerindeki anevrizmalar ile ilişkilendirilir.
- Arter duvarı, poliarteritis nodosa da olduğu gibi, iltihaba bağlı da zayıflamış olabilir ve buna bağlı olarak da anevrizma gelişebilir.
- Arter duvarlarının iç tabakasının parçalandığı, kanın arter uzunluğu boyunca dağıldığı ve dallanan arterleri tıkadığı durumlarda da dissekan anevrizma gelişir.
- Bazen kalp duvarında kalp kasının kalp krizi nedeni ile zayıfladığı alanda da ventriküler anevrizma oluşur.
Anevrizma belirtileri
Çoğu anevrizmalar sessizdir ve tespit edilmeden de kalabilir. Fakat anevrizma hızla genişler ve ağrıya neden olursa ya da çok büyükse, yakınında bulunan yapılara baskı yapacağı için belirtiler ortaya çıkar. Anevrizmalar patlayabilir, ölümcül kan kaybı ya da bir serebral (beyne ait) anevrizmada olduğu gibi bilinç kaybına yol açabilir.
Dissekan anevrizma çoğunlukla şiddetli bir ağrıya neden olur ve damarın patlama riski yüksektir.
Ventriküler anevrizmalar nadiren patlayabilir, ancak kalbin pompalama gücünü bozabilirler.
Anevrizmaların belirtileri anevrizma oluşan arterin yerine, anevrizmanın genişliğine, bu duruma sebep olan faktöre göre de değişiklik gösterebilir.
Anevrizma teşhisi ve tedavisi
- Anevrizma teşhisi: Aort anevrizmaları ultrason taraması ile teşhis edilebilir. Serebral anevrizmalar bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme teknikleri ile tanınabilirler. Anjiyografi yöntemi ile vücudun diğer alanlarındaki anevrizmalar da saptanabilir.
- Anevrizma tedavisi: Küçük anevrizmalar takip edilir. Patlamış ya da büyümüş anevrizmalarda hemen arteryel rekonstrüktif cerrahi gerekir.