İsmet Paşa'nın Sakarya madalyasının sırrı
Atatürk'ün ilk nişanını kimden aldığını biliyor muydunuz? Boşuna aramayın, kitaplarımızda bulamazsınız. Genelkurmay Başkanlığı Harp Tarihi Dairesi'nin...
Atatürk'ün ilk nişanını kimden aldığını biliyor muydunuz? Boşuna aramayın, kitaplarımızda bulamazsınız. Genelkurmay Başkanlığı Harp Tarihi Dairesi'nin verdiği bilgilere göre Kolağası (Kıdemli Yüzbaşı) Mustafa Kemal, 25 Ocak 1908'de Beşinci rütbeden Mecidî nişanı almıştı. Nişan, tarihinden de anlaşılacağı üzere Sultan II. Abdülhamid tarafından verilmiştir.
Atatürk'ün hayatıyla ilgili kitaplara bakarsanız, nişanın verildiği tarihte Mustafa Kemal'in Selanik'te Yonyo meyhanesinde arkadaşlarıyla kafayı çekme sahneleri, vatanı kurtarmak için nasıl harekete geçtikleri vs. uzun uzadıya anlatılır. Gelin görün ki, tam da Meşrutiyet'in şafağında, üstelik İttihad ve Terakki Cemiyeti'ne üye kaydolduktan birkaç ay sonra Osmanlı Devleti'nin en üstün ikinci nişanı ile ödüllendirildiği ise suskunlukla geçiştirilir. Şahsen araştırmalarımda Selanik'te bulunan Kolağası Mustafa Kemal'in o tarihte bu nişanı almak için devlete hangi yararlılıklarda bulunduğuna dair somut bir bilgi bulamadım. Ancak araştırmalarımın götürdüğü bir bilgi kırıntısı bu muammanın çözümüne yardımcı olabilir.
Kitaplarda Mustafa Kemal'in kaleme aldığı bir atış talimatnamesinden söz edilir ki, bu eser, kendisinin 1937'de Afet İnan'a anlattığına bakılırsa, II. Abdülhamid'in 1907'de çıkardığı bir irade-i seniyye üzerine yazılmıştır. Görevi aldıktan sonra Şam'da bir kütüphaneye kapanan Mustafa Kemal, araştırmaları sırasında "eski bir Türk eseri"ne rastlamış ve hazırladığı talimatnamenin esasını ondan almıştır. ("Atatürk Hakkında Hâtıralar ve Belgeler", İş Bankası Yay., 1968, s. 72-75.) Bu bağlantıyı daha önce fark eden oldu mu bilmiyorum: Acaba hazırladığı talimatnameyle Abdülhamid'i memnun etmesi üzerine mi verilmişti o nişan? Tarihçilerimize kolaylıklar dilerim.
Şimdi gelelim daha yakın tarihli bir muammaya.
1922'de Mudanya'da Fransa'nın eski bakanlarından Franklin Bouillon ile kol kola çektirdiği resimde İsmet Paşa'nın göğsündeki madalya dikkatimizi çeker. Henüz İstiklal Madalyası çıkarılmadığına göre ne madalyasıdır bu? Dikkatle baktığınızda onun İnönü Müzesi'nde sergilenen "Sakarya Madalyası" olduğunu görürsünüz. İyi de bu madalyanın gerçek hikâyesi nedir?
Zaman 21.12.2008