Salmonella, insanlarda ishale neden olan zararlı bir bakteri türüdür. Bazı türleri tifo, paratifo gibi ateşli hastalıklara neden olurken, diğer türleri salmonelloz adı verilen akut bağırsak enfeksiyonuna yol açar. Mide bulantısı, kusma, ishal ve ateş gibi belirtilere neden olan salmonelloz bir tür gıda zehirlenmesidir. Dışkıyla kirlenmiş sular, iyi pişmemiş et, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri, yıkanmamış meyve-sebze ile bulaşabilir. Genellikle 4-7 gün süren salmonella enfeksiyonları, çoğu kişide kendiliğinden geçer. Ancak, ishal şiddetlenir ya da enfeksiyon kan dolaşımına yayılırsa çok tehlikeli olabilir ve antibiyotik tedavisi gerekir. Gıdaların iyi yıkanması, pişirilmesi ve ellerin sık yıkanması salmonella enfeksiyonundan korur. Son günlerde Kinder Sürpriz yumurtaları nedeniyle gündeme gelen salmonella enfeksiyonu ile ilgili her türlü bilgiyi bu yazımıda bulabilirsiniz.
Salmonella nedir?
Salmonella, birçok farklı tipi olan bir bakteri grubunun adıdır. İki binden fazla alt türü vardır ama sadece bazı türleri insanda enfeksiyona neden olur. Kimi türleri, insanlarda tifo, paratifo gibi yaşamı tehdit eden hastalıklara neden olur. Salmonelloz enfeksiyonu, özellikle bağırsakları etkileyen bakteriyel bir tür gıda zehirlenmesidir. Yaz aylarında daha sık görülür. Bakteriler, insan veya hayvan dışkısından diğer insanlara veya hayvanlara geçer.
Gıda zehirlenmesi neden olur? Belirtileri, ilk yardım ve tedavisi
Salmonella neden olur?
Salmonella enfeksiyonlarının çoğu, dışkı ile kirlenmiş yiyecek ve içme sularından bulaşır. Gıdalar, bakteri bulaşmış çiğ ete dokunduktan sonra ellerini iyice yıkamayan kişiler tarafından hazırlandığında tehlikeli hale gelir. Bakteri bulaşmış sularla sulanan veya yıkanan gıdalardan bulaşabilir. Kirli sulardan toplanan deniz ürünlerine bakteri bulaşabilir. İnsanları hasta eden enfeksiyonların çoğu tavuk, inek, domuz, kaplumbağa ve kertenkele gibi hayvanlardan bulaşabilir.
Salmonella kimler için daha tehlikelidir
- Bebekler, 5 yaşın altındaki çocuklar
- Kanser, HIV, AIDS hastaları gibi bağışıklık sistemi zayıf olanlar
- Mide koruyucu ilaç kullananlar
- 65 yaş üstü yaşlılar
- Kronik sağlık sorunları olanlar
- Hamileler
- Ülseratif kolit, Crohn hastalığı gibi inflamatuar bağırsak hastalığı olanlar
İshal nedir? İshale ne iyi gelir? Nedenleri, belirtileri ve tedavisi
Salmonella nasıl bulaşır?
İnsanlar, çeşitli kaynaklardan salmonella kapabilir. Hastalık kişiden kişiye bulaşabilmesine rağmen genellikle gıda kaynaklıdır.
Salmonella bulaşma riskini arttıran faktörler
- Çiğ veya az pişmiş et, kümes hayvanları, deniz ürünleri, yumurta, yıkanmamış meyve ve sebzeler yemek
- Enfekte olmuş hayvanlara veya dışkılarına temas
- Bakteri bulaşmış nesnelere dokunduktan sonra ellerin iyice yıkanmaması
- Bakteri bulaşmış su içmek
- Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri
- Bakteri bulaşmış yüzeylerde hazırlanan yiyecekleri yemek
Salmonella belirtileri
Salmonella teşhisi ve testi
Salmonella semptomları birçok hastalığın belirtilerine benzer. Doğru tanı koymak için hastadan dışkı örneği alınır. Bunun yanı sıra kan ve idrar gibi ek testler istenebilir.
Mide bulantısı neden olur? Bulantı ve kusmaya ne iyi gelir?
Salmonella öldürür mü?
Bazı kişilerde, enfeksiyon sona erdikten sonra eklemlerinde reaktif artrit adı verilen ağrı gelişir. Reiter sendromu olarak da bilinen bu komplikasyon aylarca sürebilir ve kronik artrite dönüşebilir. Eklem ağrısının yanı sıra gözlerde tahriş ve idrar yaparken ağrıya neden olur. Bazı salmonella türleri ölümcül bir hastalık olan tifo ateşine neden olur. Şiddetli vakalarda, bakteriler kan dolaşımına girerek karaciğere veya diğer organlara yayılabilir. Sinir sisteminde enfeksiyona ve ciddi hastalıklara neden olabilir. Bu aşamada tedaviye erken başlanmazsa ölüme yol açabilir.
Salmonella tedavisi
- İshal nedenli aşırı su kaybını (dehidrasyon) önlemek için damardan serum verilmesi
- Krampları azaltmak ve ishali durdurmak için antimotilite ilaçları
- Ağır hastalar ve kan dolaşımında bakteri bulunanlar için antibiyotikler tedavisi
Salmonella tedavisi kaç gün sürer?
Salmonella kaynaklı gastroenterit semptomları genellikle bir hafta içinde tedavi olmaksızın iyileşir, ancak bazı kişilerin bağırsaklarının normale dönmesi birkaç ay sürebilir.
Salmonellaya ne iyi gelir?
- İç çamaşırları, nevresimleri, havluları çamaşır makinesinde mümkün olan en sıcak ayarda yıkayın.
- Klozet kapaklarını, klozetleri, tüm banyo tutamaçlarını, lavaboları, muslukları deterjan ve sıcak suyla iyice temizleyin.
- Semptomları hafifletmek için asetaminofen gibi bir ağrı kesici ve ateş düşürücü verebilirsiniz.
- Hasta ishal nedeniyle kaybettiği sıvıyı yerine koyması için bol su içmelidir.
- Gereksiz antibiyotik kullanımı mide ve bağırsaktaki iyi bakterilerin çoğunu öldürerek salmonella enfeksiyonuyla savaşmayı zorlaştırır.
- Antasitler midenin asit seviyesini düşürerek bakterilerin hayatta kalmasını kolaylaştırır.
Salmonella ve gıda zehirlenmesi aynı şey mi?
Salmonella, bakterilerin neden olduğu en yaygın gıda zehirlenmesi türlerinden biridir. Gastroenterit, septisemi ve enterik ateş salmonellozun 3 klinik formunu tanımlar. Salmonelloz genellikle insanlarda kendi kendini sınırlayan bir gıda zehirlenmesi (salmonella gastroenteriti) şeklini alır. Tifo ateşine ve diğer enterik ateşlere neden olan salmonella, kişiden kişiye fekal-ağız yoluyla yayılır. Besinlerle alınarak sindirim sistemine ulaşan ve toksinler üreten patojenik salmonella gıda zehirlenmesine yol açar. Akut inflamatuar yanıt ishale neden olur.
Salmonella ve E. Coli arasındaki farklar
Her ikisi de gıda zehirlenmelerine yol açan bakterilerdir. Birçok yönden benzer olmalarına rağmen Salmonella ve E. coli/Escherichia coli farklı bakteri türleridir:
- Salmonella, bir bakteri grubunun adıdır, yüzlerce alt tipi vardır; E.Coli bağırsaklarda yaşayan bir bakteri türüdür, genellikle koli basili olarak bilinir.
- Salmonella daha patojeniktir; E. coli’nin çoğu türü zararsızdır.
- Her ikisi de insan bağırsaklarında yaşar, ancak E.Coli miktarı daha çoktur.
Salmonelladan nasıl korunmak gerekir?
Salmonella, farklı gıdalarda değişen sürelerde yaşayabilir, enfeksiyonu önlemenin en iyi yolu hijyen kurallarına uymaktır:
- Ellerinizi sık sık yıkayın.
- Pişirme kaplarını ve çalışma yüzeylerini temiz tutun,
- Et ve sebze gibi farklı türde yiyecekleri tutmadan önce ellerinizi yıkayın; kesme tahtalarını, mutfak aletlerini, tezgahı iyice temizleyin.
- Taze sebze ve meyveleri yemeden önce iyice yıkayın.
- Yiyecekleri önerilen sıcaklıkta pişirin; uygun şekilde pişirme veya pastörizasyon salmonella bakterisinin hayatta kalmasını zorlaştırır. Özellikle et, yumurta ve yumurta içeren yiyecekleri iyice pişirin.
- Buzdolabını 4 °C’de tutun, yedikten sonra yiyecekleri 30 dakika içinde buzdolabına koyun.
- Pişmiş ve çiğ yiyecekleri ayrı tutun.
- Çiğ yumurta veya çiğ (pastörize edilmemiş) süt içeren yiyecekleri yemeyin veya içmeyin.
- Yılan, kertenkele, kaplumbağa gibi sürüngenleri veya kuşları elledikten sonra ellerinizi sabunla yıkayın.
- Banyoyu kullandıktan, bebeğin altını değiştirdikten ve bahçecilikten sonra; yemek hazırlamadan veya yemeden önce ellerinizi sabunla iyice yıkayın.
- Kullanılmış bulaşık bezlerini düzenli olarak temiz olanlarla değiştirin
- Evcil sürüngenlerin yaşlılar, hamileler, küçük çocuklar ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerle aynı evde yaşamaları önerilmez.