Sömürgecilik, bir devletin, başka ulusları, devletleri, toplulukları, ekonomik ve siyasi egemenliği altına alarak yayılması veya yayılmayı istemesine, ülkenin zenginlik kaynaklarını kendi yararına kullanmasına sömürgecilik denir.
Sömürgeciler genelde, sömürdükleri yerin kaynaklarına, iş yönetimine, pazarlarına el koyar ve halkın dini değerlerine baskı uygularlar.
Kendilerini üstün olduklarına inanırlar
Sömürgeciler, sömürdükleri insanlardan daha zeki ya da başarılı olduklarına inanırlar. Sömürecekleri kişileri, gelişmemiş toplumlardan seçerler, seçtikleri kişilere gelişmelerinde ve onlara artı yönde katkıda bulunmak amacıyla baskı altında tutarlar iyimserlik sergilerler.
Sömürgecilik = Emperyalizm
Fransızca imperialisme sözcüğünden gelen emperyalizm, kapitalizmin en üst aşaması olarak da ifade edilmektedir. Temel ilkesi sömürgüye hatta rekabete dayalı olan bu sistem, aslında yüzyıllar boyunca sömürgecilik olarak kullanılmış ancak zamana bağlı olarak değişkenlik göstermiştir
20. yy başlarından itibaren hayatımıza gire emperyalizm, yüzyıllardır var olan sömürgecilik kavramının gelişmiş halidir de denebilir. Lakin sömürgecilik ve emperyalizm aynı şey demek değildir.
Güçlü devletlerin az güçsüz olanları, genelde siyasi zarar vermeden, siyasi ve ekonomik eğemenliği altına alması şeklinde tanımlanmaktadır. Bir ülkenin topraklarını genişletmesini, bir ulusun başka bir toplumu vergiye bağlaması, topraklarındaki kaynaklardan yararlanması gibi tanımlarla görülmektedir.l
18. ve 19. yüzyıllarda Avrupa devletlerinin dünya üzerindeki sömürgecilik anlayışının 20. yüzyıldaki isim değiştirmiş hali olarak da ifade edilmesine rağmen, bu ikisinin arasında bazı farklılıklar bulunmaktadır. Sömürgecilikte siyasal bağımlılık da vardır.
Farklı sömürge tipleri vardır
Sömürgecilerin büyük kentlerdeki halkları sömürdükleri topraklara taşıdıkları tipe örnek ABD nin ilk on üç eyaleti.
- Kanada
- Avustralya
- Yeni Zelanda
- Arjantin
- Sovyet döneminde Sibirya da gerçekleştirilmiştir. Sömürgeciler sömürdükleri topraklardaki yerli halkı kontrol etmesi veya güçle tehdit etmesi için ingilizlerin Hindistan ve Mısır da Hollandalıların uzakdoğu ve Japonların sömürge imparatorluğunda yaptıkları gibi yöneticiler atarlar. Bazen Latin Amerika ülkelerinde olduğu gibi sömürgeci gücün kendi topraklarından getirdiği halklar yerli halklarla karışır. Fransanın yönetimi altındaki Cezayir de veya Güney Rodezya olduğu gibi ırken ayrı topluluklar halinde yaşamaya devam ederler.
Diğer türde de Barbados, Saint Domingue ve Jamaika gibi ülkelrdeki geniş çiftliklere beyaz sömürgeciler siyahi köleler getirerek çalıştırırlar.