Karasuları, BM tarafından 1982 yılında Deniz Hukuku Sözleşmesinde tanımlanmıştır. Hukukta açıklandığı üzere, sahil devletinin temel hattından en fazla 12 deniz mili mesafeye kadar genişleyen sahil sularının bölgesidir. Bu, bir devletin egemenlik parçasıdır. Türkiye ve Yunanistan arasındaki karasuları sorunu 12 deniz mili mesafe ile başlamıştır. Şu anda iki ülke için de karasuları sınırı 6 deniz milidir. Yukarıdaki kanuna göre, Yunanistan karasuları sınırını 6 deniz milinden 12 deniz miline genişletmek istiyor. Fakat 1995 yılından sonra, Türkiye bu durumu savaş sebebi olarak nitelendirmiştir.
Lozan’a göre Türkiye ve Yunanistan karasuları sınırını 3 deniz mili olarak kararlaştırmıştır. 1964 yılında Yunanistan ve Türkiye yazılan sıraya göre karasuları sınırını 3 deniz milinden 6 deniz miline genişletmişlerdir. Bu genişlemeden sonra, yaklaşık olarak 3000 ada olması nedeniyle, Türkiye Ege Denizi’nde yüzde 8.8 paya Yunanistan ise yüzde 35’lik bir paya sahiptir (Şekil 1). Fakat bu paylaşım hakkında iki ülke arasında problem olmamıştır.
Yunanistan’ın karasuları sınırını 12 deniz miline çıkarma talebi paylaşımı Türkiye için yüzde 8, Yunanistan için yüzde 75 yapacaktır (Şekil 2).
BM’nin 1982 Deniz Hukuku Sözleşmesine göre 12 deniz mili kuralı bir zorunluluk değildir. 12 deniz mili karasularının maksimum limitidir. Bu yüzden, bu kuralın bazı farklı uygulamaları vardır. Örnek olarak, 20 ülke 3 deniz mili, 2 ülke 4 deniz mili, 4 ülke 6 deniz mili ve 81 ülke 12 deniz mili sınırını kullanmaktadır. Anlaşmazlığa neden olan 12 deniz mili bir konvansiyondur ve dikkate alınmalıdır ki Ege Denizi eşsiz (kendine özgü) coğrafik duruma sahiptir ve Türkiye, Yunanistan’ın 12 deniz mili isteğini kabul etmeyecektir.
Yunan 12 deniz mili sınırı kabul edildiğinde, Ege Denizi içindeki açık denizler Yunanistan karasuyu olacaktır. Bu yüzden diğer ülkeler ve Türkiye için geçiler transit geçişten zararsız geçişe dönecektir. Ege Denizindeki askeri meseleler de değişecektir ve askeri uçakların uçuşu ve askeri tatbikatlar Yunanistan tarafından önlenecektir. 12 deniz mili uygulaması Ege Denizini kapalı bir deniz haline getirecektir.
Bu girişim ayrıca Türkiye’nin kıta sahanlığı hakkını da saf dışı bırakacaktır. Kısaca, eğer Yunanistan 12 deniz milini uygularsa Ege Denizinde Türk bağımsızlığı kısıtlanacaktır ve Ege Denizi “Yunan Gölü” haline gelecektir.
Ekleyen: Ayşe Kırıcı