18.04.2000 - 01:00 | Son Güncelleme: 18.04.2000 - 01:00
Ukrayna Türkleri 2
Ukrayna Türklerinin ataları, Kun ve Kumanlar olsa gerek. Tarihçiler, Kun ve Kumanların İdil havzasında görüldüğünü, 1030-1049 yılları arasında Ukrayna içlerine yayıldıklarını, 1078den sonra da Uzlarla (Oğuz) karıştığını yazıyorlar.
İki ev'den KİEVe Gerek Rusyada, gerekse Ukraynada bazı yer isimlerinin etimolojisini incelediğinizde asıllarının Türkçe olduğunu görürsünüz. İkinci anekdot Kiev üzerine. Biliyorsunuz Kiev, Ukraynanın başşehri.. Bir Azerî, Kiev kelimesinin nasıl türediğini anlattı. Sizin de kelime üzerinde düşündüğünüzde hemen aklınıza geleceği gibi, Kiev iki evin birleşmesinden meydana gelmiş. Halk arasında bu konuşuluyor ki, Azerî buna inanmış. (Kievi kuranların Türkler olduğuna dair tarihî kayıtlar vardır. Bunları ileride vereceğim.) Her iki başşehrin isimleri üzerinde yakıştırmalar yapılsa da bir gerçek ortaya çıkıyor. Türkler Rusyayı ve Ukraynayı içine alacak kadar geniş bir alanda yaşıyorlardı. Tatar ne demek? Tatar Türkleri tabirini kullanıyoruz. Bunu önce açmak gerekecektir. Ukrayna bir tarafa, Rusyanın birçok bölgesinde yaşayan, özellikle Moskova etrafını yurt tutmuş Türkler de Tatar diye anılmaktadır. Tataristan adıyla bir muhtar cumhuriyet de bulunmaktadır. Ünlü tarihçi Ord. Prof. Dr. A. Zeki Velidî Togan, Umumî Türk Tarihine Girişinde şunları yazıyor: Tatar ismi evvelce Moğollar hâkimiyeti zamanında onlara iltihak eden kavimlere de ıtlak olunduğundan Kazan-Tatarı, Kırım-Tatarı, Nogay-Tatarı, Altay-Tatarı, Azerbaycan-Tatarı gibi isimler hasıl olmuştur. Bu isimler birer etnik münasebete delâlet etmezler. Meselâ eski Bulgarların ve Kıpçakların karışmasından hasıl olan Kazan Türkleriyle Tatarlar arasında etnik münasebet yoktur. Bu Azerbaycan Türkleri için de böyledir. Gerek Kazanlılara ve gerekse Azerbaycan Türklerine Moğol hâkimiyeti devrinde Doğudan gelen Tatarlar karışmışlardır. Kazanlılarda çokluk Kıpçak, Azerbaycanlılarda ise Oğuz ve Hazarlar olmuştur. (Sayfa: 65-66) Ukrayna Türklerinin ataları Kun ve Kumanlar olsa gerek. Tarihçiler, Kun ve Kumanların İdil havzasında görüldüğünü, 1030-1049 yılları arasında Ukrayna içlerine yayıldıklarını, 1078dan sonra da Uzlarla (Oğuz) karıştığını yazıyorlar. Türklerin iki ana kolu vardır: Oğuzlar ve Kıpçaklar. Yakın tarihte Şimal Türkleri diye adlandırılan Türk toplulukları umumiyetle Türklerin Kıpçak kolundandır. Kun ve Kuman da Kıpçakların kollarıdır. Kuman akınları Rusya tarihi ve Şimal Türkleri üzerine en yetkin ilim adamı Prof. Dr. Akdes Nimet Kurattır. Prof. Dr. Kurat, bölgede yaşayan Slavlar üzerinde önce Avarların, sonra Hazarların hâkimiyet kurduğunu yazar. Jujanlar da denilen Avarların bir kısmı Göktürk Kağanlığının kurulmasından sonra (M. S. 552), İdil (Volga) nehrini aşarak Avrupaya geçtiler. 568 dolaylarında Slavların yaşadığı bölgelerin tamamını içine alacak şekilde bir Avar İmparatorluğu kurdular. Başşehirleri Pannonya idi. Avarlar, Slavların sahasından çekilince ikinci bir Türk kavmi Hazarlar bölgeye hâkim oldular. VII. Yüzyılda, Hazarlar Doğu Avrupada, en büyük siyasî teşkilâtı kurdular. Kiev Knezliği (Knezlik: Küçük devlet, derebeylik) Peçenek Türkleriyle de temasta idi. Kimi zaman savaştı, kimi zaman anlaştı. Kumanlar Kiev Knezliği sahalarına hücuma başladığında, knezliğin sınırlarını, arazi karşılığı Peçenekler koruyorlardı. Kumanlar, asılları Türk olan Peçeneklerin bu hareketlerine içerlemişlerdi. Kuratın yazdığına göre, Peçenekler ve bunlarla işbirliği yapan Torklar (Oğuz) Slav halka karışmışlar. Hatta birçok yer isminin Türkçe oluşlarının bir sebebi de bu karışma gösterilir.1061den 1210a kadar 50 büyük Kuman akınından bahsedilir. Rus Knezler, Kumanlarla hep düşman olmamışlardır. Zoraki dostluklar da kurulmuştur. Knezler kendi düşmanlarına karşı Kumanları yardıma da çağırmışlardır. İlk Rus Knezliği olarak Kiev Knizliği gösterilir. Ukrayna nasıl ortaya çıkmıştır? Kurat şu bilgileri verir: Doğu Slavların bir kısmı Turla (Dnestr) nehrinin baş kısmından Karpat eteklerindeki iki merkez etrafında toplanmışlardı. Biri Galiç, diğeri de Vladimir-Volın bölgesi; bunların Macaristana komşu olması, oradaki Rus (Slav) hususiyetlerinin erkenden kaybolmasını icab ettirmiştir. Lehistanın Katolik din ve kültür çevresine girmesi ve bu yüzden Karpatın doğu sahasında Katolik propagandasının faaliyeti, Macar krallarının müdahaleleri bu çevrede yaşayan Slav ahalinin Kiev Rusyasından uzaklaşmasını mucip olmuştur. Bütün bunların icabı olarak bu sahada Ruslardan farklı bir Ukrayna kavmi meydana gelmiştir. Ruslarla Ukraynalıların birbirlerini sevmediklerini Ukraynada öğrendim. Ruslar Ukraynalılara Hahol, Ukraynalılar da Ruslara Katsap diyormuş. Hahol, tepesinde saç olana denirmiş. Bundan dolayı Ukraynalılar, Rusların nazarında ata benziyor. Ruslar da top sakallı (katsap) oluyor. DEVAM EDECEK