This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
SOLUNUM VE KALP - DAMAR
TORAKS BOŞLUĞU (CAVITAS THORACIS) Apertura thoracis superior denilen üst açıklığının sınırını; önde
manubrium sterni’nin üst kenarı, yanlarda 1. kaburgalar ve arkada 1. torakal vertebra yapar.
MANUBRIUM STERNI’NİN ARKASINDA (T 3 - T4 KARŞISI) YER ALAN DAMARLAR
Arcus aorta, truncus brachiocephalicus ile a. carotis communis sinistra’nın başlangıçları, v. cava superior, v. brachiocephalica dextra ile sinistra’nın terminal kısımları.
Apertura thoracis inferior ’un
sınırlarını
ise;
önde
processus
xiphoideus, ön - yanlarda arcus costalis, arka - yanlarda 11. ve 12. kaburgalar ve arkada da 12. torakal vertebra yapar. Toraks boşluğunu içten örten fasiyaya fascia endothoracica adı verilir. Bu fasiya karın ön duvarını içten örten fascia transversalis’in karşılığıdır. Toraks boşluğunu kuşatan kaburgalar arasında 11 çift interkostal aralık vardır.
BİR İNTERKOSTAL BOŞLUKTA BULUNAN YAPILAR
- A. intercostalis posterior (1 tane) ve v. intercostalis posterior (1 tane) - A. intercostalis anterior (2 tane) ve v. intercostalis anterior (2 tane) - N. intercostalis (1 tane) bulunur. İnterkostal sinir ve damarlar, kaburgaların alt kenarlarında bulunan sulcus costae isimli olukta yukarıdan aşağı doğru v.a.n. intercostalis
şeklinde
dizilim
gösterir. (yada
12.
kaburganın
altında
bu
yapılar
v.a.n.
subcostalis adı ile bilinir.
Torasentez girilirken,
parasentez) ve
amacıyla
interkostal
boşluğa iğne
intercostal
sinir
damarları
korumak
amacıyla
kaburgaların üst kenarından sokulur.
A. intercostalis posterior ; 11 çifttir. İlk iki çifti, a. subclavia’dan
ayrılan truncus costocervicalis’in dalı olan a. intercostalis suprema’dan gelir. Sonraki dokuz çift, aorta thoracica’nın dallarıdır.
1
A. intercostalis anterior; 9 çifttir. İlk altı çifti a. thoracica interna’dan
gelir. 7, 8 ve 9. a. thoracica interna’nın iki uç dalından birisi olan a. musculophrenica’nın dallarıdır.
V. intercostalis posterior ; 11 çifttir. Her iki tarafta birinci v.
intercostalis posterior, kendi tarafındaki v. brachiocephalica’ya yada v. vertebralis’e açılır. Sağ tarafta 2. ve 3. (sık olarak 4.) v. intercostalis posterior birleşerek v. intercostalis superior dextra ’yı oluşturur ve v. azygos’a açılır. Diğerleri direk olarak v. azygos’a açılır. Sol tarafta ise, 2. ve 3. (bazen 4.) v. intercostalis posterior birleşip,
v. intercostalis superior sinistra olarak v. brachiocephalica sinistra’ya
açılır. 5,6,7,8 (bazen 4) v. intercostalis posterior’lar v. hemiazygos accessoria’ya, 9,10,11. ise v. hemiazygos’a açılır.
V. intercostalis anterior ; 9 çifttir. İlk altı çifti v. thoracica interna’ya,
son üç çifti v. musculophrenica’ya açılır.
Nn. intercostales; ilk onbir torakal spinal sinirin ventral dallarıdır.
12. torakal spinal sinirin ventral dalı, n. subcostalis adı ile bilinir. 1. interkostal sinir, büyük bir dalla plexus brachialis’e katılır. 2. interkostal sinir, n. intercostobrachialis isimli dalı aracılığı ile n. cutaneus brachii medialis’le anastomoz yapar (MI’da ağrının kola vurmasının nedeni). 7 - 11. interkostal sinirler, parietal peritoneum’dan duyu alır. 10. interkostal
sinir, umbilicus ve çevresinin duyusunu alır. BURUN (NASUS)
Burnun dış yüzünün damar ve sinirleri Burnun dış yüzünü; a. facialis (a. carotis externa’nın dalı), a. ophtalmica (a. carotis interna’nın dalı) ve a. infraorbitalis (a. maxillaris’in dalı)’in dalları besler. Venleri, v. facialis ve v. ophtalmica’ya gider. Lenfi, direk olarak nodi submandibulares’e gider. Duyusunu n. ophtalmicus ve
n. maxillaris’in dalları taşır. Choanae; burun boşluklarının arkadaki açıklıklarıdır. Vomer’in arka
kenarı ile birbirinden ayrılan bu iki açıklık, aşağıdan palatin kemiğin
2
KD
lamina horizontalis’i, yukarıdan sfenoid kemiğin gövdesi ve dıştan processus pterygoideus’un lamina medialis’i ile sınırlanır. Cavitas nasi, septum nasi denilen bir bölme ile iki yarıma ayrılır.
SEPTUM NASI • • •
Üst kısmını ethmoid kemiğin lamina perpendicularis’i, Arka kısmını vomer, Ön kısmını da cartilago septi nasi yapar.
Burun boşluğunun duvarları
• • • •
İç duvarını; septum nasi Üst duvarını; arkadan-öne doğru sfenoid, etmoid, frontal ve Alt duvarını; iki taraf maksilla ve palatin kemik (sert damak, Dış duvarını; etmoid kemik, concha nasalis inferior, maksilla, lakrimal kemik, palatin kemik ve sfenoid kemik yapar.
nazal kemik, palatum durum),
Dış duvarda concha denilen 3 tane kabarıntı bulunur. Concha nasalis superior ve concha nasalis media etmoid kemiğin uzantılarıdır. Concha nasalis inferior ise, bir çift olan viscerocranium kemiğidir.
Concha nasalis superior; üst kısmında yer alan çıkmaza recessus sphenoethmoidalis
adı
verilir
ve
buraya
sinus
sphenoidalis
açılır.
Concha’nın altında bulunan geçite meatus nasi superior denir ve buraya da
cellulae ethmoidales posteriores’ler açılır. Bazen concha nasalis superior’un
üstünde concha nasalis suprema denilen dördüncü bir concha ve bunun da altında meatus nasi suprema denilen geçit bulunabilir ve bazen buraya cellula ethmoidalis posterior’lardan birisi açılabilir.
Concha nasalis media; altında kalan geçite meatus nasi medius adı
verilir. Buraya cellulae ethmoidales mediae, sinus maxillaris, sinus
frontalis ve cellulae ethmoidales anteriores’ler açılır. Concha nasalis inferior ; meatus nasi medius’un aşağısındadır.
Altında kalan geçite meatus nasi inferior adı verilir ve buraya ductus
nasolacrimalis açılır.
NAZAL MUKOZA’NIN DEVAMLILIK GÖSTERDİĞİ MUKOZAL ALANLAR
- Choanae’lar aracılığı ile nasopharynx ,
3
Her bir tarafta sayıları 3 ile 18 arasında değişir. Burun boşluğunun ön bölgesinin lenfi nodi submandibulares’e. geri kalan kısmının lenfi direk olarak yada retrofaringeal lenf düğümlerinden geçtikten sonra derin servikal lenf düğümlerinin üst grubuna gider. SINUS FRONTALIS Frontal kemikte arcus superciliaris’lerin arkasında yer alan bir çift sinüstür. SINUS PARANASALES Yeni doğanda çoğu rudimenterdir yada yoktur. burun boşluğuna gelir. A. Puberte sonrası belirginleşirler. ophtalmica. Geri kalan kısımlarının duyusunu n. CELLULAE ETHMOIDALES (SINUS ETHMOIDALES) Labyrinthus ethmoidalis’de bulunan küçük boşluklardır. sphenopalatina’dır. Burun boşluğu tavanının ve dış duvarının ön ve üst kısımları ile. Orbita ile yakın komşuluğu. ophtalmicus’un dalları taşır. labialis superior’dan gelen ramus septi nasi besler. orta ve arka olarak üç grup oluştururlar. Ön. maxillaris’in dalıdır. Fonksiyonları. SINUS SPHENOIDALIS 4 . Bu anastomoz. maxillaris’in dalları taşır. sesin rezonansını sağlamak ve kafa ağırlığını azaltmaktır. Foramen sphenopalatinum’dan geçip. maxillaris ve a. Burun boşluğunun damar ve sinirleri Burun boşluğunu a. facialis’in dalları besler. Vestibulum nasi yakınında septum nasi’nin ön-alt kısmını a.. septum nasi’nin ön ve üst kısımlarının duyusunu n.Ductus nasolacrimalis ile conjunctiva. En önemli arteri a. Septal dal. facialis’in dalı olan a. a. a. sphenopalatina’nın dalları ile bu bölgede anastomoz yapar. epistaxis’in en yaygın yeridir. Paranazal sinüs’lerin açıklıkları aracılığı ile bu sinüs’lerin mukozaları ile devamlılık gösterir. Burun boşluğunun arka bölgesinden kaynaklanan kanamaların nedeni bu arterin dallarıdır. enfeksiyonlarının orbitaya yayılmasına neden olur.
? Sinus sphenoidalis ile cellulae (sinus) ethmoidales posteriores’in lenfi nodi retropharyngeales’e.5 cm. Apeksi maksilla’nın zigomatik çıkıntısı içine uzanır. orbitanın tabanı yapar.cartilago cricoidea . ophtalmicus taşır. Cartilago epiglottica hariç. maxillaris. TEK KIKIRDAKLARI Cartilago thyroidea . SINUS MAXILLARIS (Highmore sinüsü) Paranazal sinüslerin en büyüğüdür . Tabanını maksilla’nın processus alveolaris’i yapar. LARYNX C3 . Piramit şeklindedir. diğerlerinin lenfi nodi submandibulares’e gider. 5 . diğer paranazal sinüslerin duyusunu n.C6 vertebralar arası seviyededir. carotis interna ile komşuluk yapar. üçü tek olan toplam 9 kıkırdağı vardır. Bu nedenle 1.v. yanlardan ise sinus cavernosus ve a. Üçü çift. Bu kıkırdağın üst kenarı ile hyoid kemik arasında uzanan membrana thyrohyoidea’nın yan taraflarında bulunan birer delikten a. Özellikle erkeklerde çok belirgin olan prominentia laryngea (adem elması) isimli çıkıntıyı yapar.cartilago cuneiformis CARTILAGO THYROIDEA Kıkırdakların en büyüğüdür. faringeal (brankial) arkustan gelişir. Uzunluğu erkeklerde yaklaşık 4. Üstten chiasma opticum ve hypophysis cerebri.5 cm dir. Çocuklarda ve yetişkin kadınlarda daha yukarıdadır. Cartilago epiglottica faringeal arkus’lardan gelişmez .KD Sfenoid kemik gövdesi içinde bulunan bir çift sinüstür.cartilago epiglottica (epiglottis) ÇİFT KIKIRDAKLARI Cartilago arytenoidea . molar dişlerin kökleri ve bazen canin’in kökü sinüs içine uzanabilir. hepsi 4-6. ve 2. premolar ile 3. Tavanını.cartilago corniculata . laryngea superior ile n. kadınlarda 3. ? Sinus maxillaris’in duyusunu n.
Larinks’in arka duvarının büyük kısmını yapar. larinks girişini kapatır. Ligamentum vestibulare’ler ile ligamentum vocale’ler bu kıkırdaklarla cartilago thyroidea arasında uzanır. • • • • • M. palatopharyngeus M. CARTILAGO ARYTENOIDEA Sesin oluşumundan sorumludur . arkada aritenoid kıkırdakların arasını dolduran plica mukoza ve yanlardan ile aditus da plica aryepiglottica’lar ile sınırlanır. thyrohyoideus. sternothyroideus. Aditus laryngis. önde epiglottis’in üst kenarı. Yüzük şeklinde olup. CARTILAGO EPIGLOTTICA (EPIGLOTTIS) Yutma sırasında arkaya doğru bükülerek larinks girişini kapatır ve lokma bu kıkırdağın ön yüzü üzerinden kayarak farinks’e geçer. Cartilago cricoidea’nın alt kenarı C6 gövdesi seviyesindedir. larinks girişini açar. trakea halkasına tutunur. EKSTRİNSİK KASLARI Yutma ve konuşma sırasında larinks’in vertikal hareketlerinden sorumlu kaslardır. rima vestibuli ile rima glottidis arasındadır. plica vocalis’ler arasındakine de rima glottidis (glottis) adı verilir. Plica vestibularis’ler arasında kalan yarık şeklindeki aralığa rima vestibuli. Ventriculus laryngis. Vestibulum laryngis.laryngeus superior’un r. stylopharyngeus M. M. Cartilago cricoidea’nın üstünde oturur. CARTILAGO CRICOIDEA Larinks iskeletinin temeli olan kıkırdaktır. havayolu çevresinde tam bir halka oluşturan tek larinks kıkırdağıdır . Aşağıda ligamentum cricotracheale aracılığı ile 1. M. internus ’u geçer. salpingopharyngeus 6 . vestibularis’ler laryngis arasında kalan boşluktur. LARİNKS KASLARI : Ekstrinsik ve intrinsik olarak iki grupta toplanır. Bu membranın serbest arka kenarları içinde birer tane cartilago triticea denilen aksesuar kıkırdak bulunur.
Rima glottidis’i kapatır. diğer kaslar n. laryngea inferior ’dur. tarafında bulunur . thyroidea superior’dan gelen a. laryngeus recurrens tarafından uyarılır. ? M. aryepiglotticus adı ile bilinir. sadece bu kas. thyroidea inferior’un dalı olan a. Larinks’in kıkırdakları arasında uzanırlar. rima glottidis’i kapatır. cricothyroideus n. • M. subclavia’nın truncus thyrocervicalis’inden gelen a. ligamentum vocale’leri gevşetir ve boyunu kısaltır. arytenoideus obliquus. carotis externa’nın dalı olan a. thyroepiglotticus adı ile bilinen lifleri. 7 . vocalis adı ile bilinir. • M. Derindeki lifleri m. larinks’in tek olan intrinsik kıkırdakların arasında uzanır. Aynı zamanda rima glottidis’i kapatır. cricoarytenoideus posterior (posticus).KD • M. M. kasıdır. larinks girişini genişletir. yukarı doğru seyreden bir kısım lifi m. arytenoideus transversus. ligamentum vocale’lere abduksiyon yaptırarak rima glottidis’i açan tek kastır . • M. cricoarytenoideus lateralis. cricothyroideus (anticus). laryngeus superior’un ramus externus’u. Larynx’in damar ve sinirleri Larinks’in ana arterleri a. thyroarytenoideus. Aritenoid • M. Larinks girişinin sfinkteri olarak kabül edilen kastır. • • M. larinks’in ön Ligamentum vocale’leri gerer ve boyunu uzatır. M. laryngea superior ile a. constrictor pharyngis inferior İNTRİNSİK KASLARI Larinks girişini ve plica vocalis’lerin hareketlerini kontrol eden kaslardır.
1.20 adet kıkırdak halkadan oluşur. Carina trachea denilen bu çıkıntı. çocuklarda brachiocephalica sinistra . Trakeostomi (trakeotomi). venosus jugularis ile karşılaşılabilir. Sonuncu halkanın alt kenarı. 2 ve 3.Venöz kanı v. TRACHEA Yaklaşık 10 . Kıkırdak halkalar arasında ligamentum anulare denilen bağlar bulunur. Trachea’nın özefagus’un özefagus komşudur. brachiocephalica sinistra ile komşudur. oluşan Trakea olukta ile n. ile arcus aorta ve v. At nalı şeklinde ve hiyalin kıkırdak yapısında olan 16 . trakea halkası. incisura jugularis ile incisura thyroidea superior arası orta noktada. halkaların önünde tiroid bezinin isthmus’u vardır. Trakea’nın her iki yanı 5. kıkırdak ve fibromüsküler membrandan yapılı tüp şeklinde bir organdır. trakea halkasına kadar uzanan tiroid bezinin lobları ile komşudur. komşuluğu sonucu yan taraflarında laryngeus recurrens seyreder. 2-4. yada 6. jugularis anterior’un birleşmesi Özellikle ile oluşan arcus v. Angulus sterni ( 4. sternum’un arkasında yukarıya doğru seyrettiği için risk altındadır. Mediastinum superius’ta ön tarafı arka timus yüzü bezi kalıntıları. thyroidea superior ile v. brachiocephalica sinistra’ya açılır. Ayrılma noktasına bifurcatio trachea adı verilir ve derin inspiryum’da 6. Larynx’in devamı olarak cartilago cricoidea’nın alt kenarı (6.servikal vertebra gövdesi) seviyesinde başlar. 8 . en geniş olanıdır. İnsizyon yerinin altında iki taraf v. Lenfi.11 cm uzunluğunda. torakal vertebra seviyesine kadar iner. v. üçgen şeklinde ve çengele benzer bir çıkıntı şeklindedir. jugularis interna’ya. trakea halkalarından geçen vertikal bir insizyonla yapılır. thyroidea inferior ile de v. bifurcatio trachea’nın iç yüzünde bronkus’lar arasında aşağıya ve arkaya doğru uzanan bir kavis olarak görülür. torakal vertebra gövdesinin alt kenarı) seviyesinde iki ana (primer) bronkus’a ayrılır. derin servikal lenf düğümlerine gider.
her bir akciğer lobcuğu için 1 tanedir. Daha geniş olması ve daha dik seyretmesi nedeniyle yabancı cisimler daha çok bu bronkus’a kaçar . 9 . yatan hastalarda aspirasyon sonucu oluşan abselerin en yaygın yeridir. Her bir lobar bronkus. torakal vertebra seviyesinde hilum pulmonis’e girer. Sol ana bronkus’tan daha geniş. Her bir akciğer toplam 10 tane segmentum bronchopulmonale ’den oluşur. her biri 1-3 arasında bronchiolus respiratorius’a ayrılır. bronchus principalis’in devamıdır. 3 tane bronchus lobaris’e (sekonder bronkus) ayrılır. BRONCHUS PRINCIPALIS DEXTER Yaklaşık 2. 5. Bronchus lobaris superior. 6. Kendine ait damarları ve bronkus’u vardır. laryngeus recurrens sinister. Bronchus principalis dexter. torakal vertebra seviyesinde hilum pulmonis’e girer. azygos’un altından geçip. 2 ve bronchus lobaris inferior.Bronchiolus lobularis. SEGMENTA BRONCHOPULMONALIA Akciğerlerin bağımsız respiratuar unitidir. bronchus lobaris medius. Arcus aorta’nın altından. Sağ ana bronkus’tan daha dar. özefagus. Bronchus lobaris inferior. daha kısa ve daha dik seyirlidir. V. Bronchiolus terminalis. daha uzun ve daha oblik seyirlidir.KD N. ductus thoracicus ve aorta thoracica’nın önünden geçip.5 cm uzunluğundadır. Bu bronkus’un segmental dallarından olan bronchus segmentalis superior (apicalis). 3. . bronkus) ayrılır. Bronchus principalis sinister. 2 tane bronchus lobaris’e ayrılır. seyri sırasında arcus aorta ile trachea arasından geçer. 5 tane segmental bronkus’a ayrılır. BRONCHUS PRINCIPALIS SINISTER 5 tane bronchus segmentalis’e (tersiyer Yaklaşık 5 cm uzunluğundadır. Bunların her biri 6 tane bronchiolus terminalis’e ayrılır. Bronkopulmoner segment içinde bronchus segmentalis’lerin kıkırdak dokusu bittiğinde bronchiolus denilen hava yolları başlar. Bunlar sırasıyla.
akciğerlerin boyun kökünde bulunan yuvarlak üst ucudur. trakea ve bronkus’larda. Pancoast sendromu’ndaki gibi akciğer apeksini tutan tümörlerde Horner sendromuna neden olan bu komşuluktur) ile komşudur.4 cm. bronchiales’lerden beslenir. Her iki tarafta apekslerin ön yüzünde a. Goblet hücreleri . Total akciğer kapasitesi.Bronchiolus respiratorius . Tip II alveolar hücreler. Acinus’ların 12 . Buna tidal volüm denir. kıkırdak kaburganın 3 . terminal ve respiratuar bronşiyoller’de bulunur. Clara hücreleri . burun boşluğu. Apex pulmonis. suprapleuralis. clavicula’nın da 2. Apekslerin arka yüzü ganglion cervicothoracicum (Stellate ganglion. akciğerlerin fonksiyonel ünitidir. çok kuvvetli inspiryum’da akciğerlerin genişleyebildiği maksimum volümdür ve yaklaşık 5800 ml dir.Ductus alveolaris . Ön tarafta 1.18 tanesi. Bu havanın 150 ml. Alveolus’ların duvarlarında tip I alveolar hücreler ile tip II alveolar hücreler bulunur.Alveoli pulmonis. akciğer surfaktanı olarak bilinen ve alveolus’ların yüzey gerilimini azaltan fosfolipid salgılarlar. . Membrana Apeksi saran pleura toraks’ın cervicalis. birlikte acinus adı ile bilinir ve gaz değişimi bu yapılarda olur. trachea. yüzünü örten fascia endothoracica’nın kalınlaşması ile oluşur. Torakal parçası ve bronkus’lar aa. Bu sırada bir defada 500 ml hava alır (yada verir). thyroidea inferior’dur. bronchus ve bronchiolus’larda kalır.16 defa solunum yapar.. 10 . Trakea ve bronkus’ların arterleri Trachea’nın ana arteri.Saccus alveolaris . subclavia’ların olukları bulunur. bir akciğer lobcuğunu ( lobulus pulmonis) oluşturur. a. iç dıştan membrana suprapleuralis (Sibson fasiyası) denilen bir membranöz yapı ile sarılır. AKCİĞERLER Yetişkin bir insan istirahat halinde dakikada 12 . Son dört oluşum.5 cm yukarısındadır. her biri iki yada üç tane ductus alveolaris’e ayrılır.si anatomik ölü boşluk olarak bilinen cavitas nasi.
özefagus’a aittir. azygos’un terminal parçasının altındadır. vagus geçer. Sağ radix pulmonis. mide’nin fundus kısmı ve dalaktan ayrılır. torakal vertebralar seviyesindedir. birlikte radix pulmonis denilen bir pedikül oluşturur. Akciğerlerin medial (mediastinal) yüzü .7. azygos’a. Bu ize ek olarak arcus aorta. Sağ akciğer’de kardiyak ize ek olarak bu yüzde v. aorta thoracica.arkaya. cava superior . phrenicus ve a. Sol radix pulmonis ise. sol akciğer de karaciğerin sol lobu.KD Basis pulmonis. 11 . Radix pulmonis. komşuluk yaptığı organların genellikle oluk şeklinde olan izleri bulunur. Hilum pulmonis. subclavia sinistra’nın izleri vardır. Sol akciğerde hilum pulmonis’in hemen yukarısında görülen oluk arcus aorta’ya. Her iki tarafta radix pulmonislerin önünden n. Pleura ile sarılı bu yapılar. hilum’un arkasından aşağıya doğru uzanan oluk ise. tam orta hatta seyrettiği için her iki akciğer’de izi vardır. v. akciğer’lerin medial (mediastinal) yüzündedir. diaphragma üzerine oturan tabanlarıdır. cava superior ’un arkasında. hilum’un arkasından aşağıya doğru uzanan oluk ise aorta thoracica’ya aittir.v. ? Oesophagus. cava inferior ’un da izleri bulunur. RADIX PULMONIS’TEKİ YAPILARIN SIRASI Önden . v. v. En büyük iz kalbe aittir ve her iki akciğerde vardır. Diaphragma aracılığı ile sağ akciğer karaciğerin sağ lobundan. arcus aorta’nın altında ve aorta thoracica’nın önündedir. v. her iki akciğerde de aynıdır. azygos ve v. pericardiacophrenica. sol aurikula ile sol ventrikül’ün ön-dış yüzleri ve sağ ventrikül’ün infundibuler yüzü yapar. v. 5 . brachiocephalica dextra. brachiocephalica sinistra ve v. arkasından da n. Sol akciğerdeki kalbe ait izi. Organa giren çıkan yapıların geçtiği yerdir. Sağ akciğerde hilum pulmonis’in hemen yukarısında görülen oluk v.
derin ve yüzeyel bronşiyal venler olarak iki gruptur.V. Genellikle her akciğerin 2 tane v. kaburga 10. Sağ akciğer’i besleyen bronşiyal arter. kaburga 10. pulmonalis . Bazen aorta thoracica’dan gelir.A. Diafragmatik ve kostomediastinal bölgeleri en fazla genişleme gösteren parçalarıdır. 2 tane v. pulmonalis inferior Solunum sırasında akciğerlerin bütün bölgeleri eşit derecede hareket etmez. Sol akciğeri besleyen bronşiyal arter ise aorta thoracica’nın dalıdır. intercostalis posterior III’ün dalıdır. bronchioles ve vv. pulmonalis ve vv. kaburga 12. pulmonalis inferior Sol akciğer’de.V. diğeri besleyici olan (aa. pulmonalis superior . kaburga 8. pulmonales).Bronchus principalis . pulmonalis . pulmonalis. genellikle sağ a.V. A. bronchiolis vardır.A. Bronchus lobaris superior .V. bronchioles) iki grup damarı vardır.A. Sağ akciğer’i besleyen 1 tane a. 12 . Yüzeyel parçaları fazla genişlerken. iki tarafta farklıdır.aşağıya. İSTİRAHAT SOLUNUMU AKCİĞERLER’İ N ALT KENARI LINEA MIDCLAVICULARIS LINEA MIDAXILLARIS LINEA SCAPULARIS PLEURA PARIETALIS’İN ALT KENARI 6. kaburga Akciğer’lerin damar ve sinirleri Akciğerler’in birisi fonksiyonel (a. İstirahat solunumunda en az hareket eden bölümü hilum’a yakın olan parçasıdır . arka kenarı ve apeksi az hareket eder. pulmonalis Bronchus principalis . pulmonalis vardır. Sol akciğer ise 2 tane a. mediastinal yüzü. bronchiolis tarafından beslenir. bronchialis Yukarıdan . bronchiolis’i vardır.Bronchus principalis . kaburga 8. Bronşiyal venler. Sağ akciğer’de. Her akciğer için 1 tane a.
KD Derin bronşiyal venler. azygos’a. bronkodilatasyon ve vazokonstriksiyon’a. Simpatikler. vazodilatasyon ve glandular sekresyonda artışa neden olur. kaburga 10. Pleura costalis’in pleura diaphragmatica olduğu yerde oluşan çıkmaza recessus costodiaphragmaticus adı verilir.5 . RECESSUS COSTODIAPHRAGMATICU S LINEA MIDCLAVICULARIS LINEA MIDAXILLARIS LINEA SCAPULARIS DERİNLİK KESTİĞİ KABURGALAR 2.9 cm 5 cm 8. ilk olarak nodi pulmonales’lere gelir. kaburga Pleura cervicalis. servikal bölgede akciğerlerin apekslerini örten parçasına pleura cervicalis. hemiazygos accessoria’ya açılır. birleşerek v.4 cm 8 . 13 . Membrana suprapleuralis (Sibson fasiyası) denilen bu yapıyı. Bu lenf düğümlerinin efferentleri nodi bronchopulmonales’lere. bir fasiya uzantısı ile desteklenir. intercostalis superior sinistra’ya yada v. fascia endothoracica oluşturur. PLEURA Pleura visceralis. Pleura parietalis. Sternum’un ve kıkırdak kaburgaların arkasında pleura costalis ile pleura mediastinalis arasında kalan çıkmaza recessus costomediastinalis adı verilir. bulunduğu bölgenin ismini alır. Bu membranın içeriğindeki kas lifleri m. vagus’un dalları oluşturur.T4 segmentlerinden gelen simpatik sinirler ile n. sol akciğerin bronşiyal venleri de v. Toraks duvarının iç yüzünü örten parçasına pleura costalis. bunların efferentleri de nodi tracheobronchioles’lere açılır. pulmonalis’lere yada sol atrium’a açılan tek bir damar oluşturur. scalenus minimus adı ile bilinir. Sağ akciğer’in yüzeyel bronşiyal venleri v. sadece radix pulmonis’lerin akciğerlere girdiği yerde yoktur. diafragmanın üst yüzünü örten parçasına pleura diaphragmatica ve akciğerler arasındaki yapılarla ilgili olanına da pleura mediastinalis adı verilir. parasimpatikler ise bronkokonstriksiyon. Plexus pulmonalis’i T1 . kaburga 12. Akciğer’lerin lenf damarları.
cava superior’un üst yarımı .Pleura mediastinalis. subclavia sinistra A. Mediastinum. intercostalis superior sinistra . carotis communis sinistra . akciğerlerin mediastinal yüzlerini örten mediastinal pleuralar arasındaki bölgedir.v. sternum. brachiocephalica’lar . venöz drenajı.V. mediastinal pleura ile sınırlanır. önde angulus sterni’den başlayıp arkada 4 -5 torakal vertebralar arası discus intervertebralis’e uzanan transvers bir düzlem ile mediastinum superius ve mediastinum inferius olarak ikiye ayrılır. Pleura visceralis Beslenmesi.V. arkada.Oesophagus . Mediastinum superius medium Önde manubrium sterni. a. pleura mediastinalis’in ve pleura diaphragmatica’nın santral kısımının duyusunu n. lenf akımı ve siniri akciğerlerinkiyle aynıdır.V.N. thoracica interna’lar . Mediastinum inferius’da.A. MEDIASTINUM Mediastinum. Akciğerlerin mediastinal yüzü ile komşuluk yapan önemli organları ve nörovasküler yapıları örter. Önde. MEDIASTINUM SUPERIUS’TA BULUNAN ANATOMİK YAPILAR Trachea . arkada ilk 4 torakal vertebra yanlardan mediastinal pleura ile sınırlanır. Venleri. vagus’lar ve kardiyak 14 . musculophrenica’nın dalları tarafından beslenir. intercostales anteriores ve posteriores.Arcus aortae . pleura cervicalis ve pleura diaphragmatica’nın periferik kısımlarının duyusunu interkostal sinirler.Ductus thoracicus . mediastinum’un her iki yan sınırını yapar. thoracica interna ve a.A. mediastinum ve mediastinum posterius olarak üç bölgeye ayrılır. mediastinum anterius. toraks duvarı venlerine açılır. phrenicus taşır. Pleura costalis.Truncus brachiocephalicus . Pleura’nın damar ve sinirleri Pleura parietalis Aa. tüm torakal vertebralar ve yanlarda. Apertura thoracis superior ile diafragma arasındadır.
thoracica interna’nın mediastinal dalları . mediastinal pleura ile sınırlanır. HEM MEDIASTINUM SUPERIUS HEM DE MEDIASTINUM ANTERIUS’DA BULUNAN ANATOMİK YAPI Timus bezi kalıntıları HEM MEDIASTINUM SUPERIUS HEM DE MEDIASTINUM MEDIUM’DA BULUNAN 15 . azygos .Oesophagus Ductus thoracicus .V.KD dalları .Bronchus principalis’ler .Lenf düğümleri Mediastinum medium Mediastinum inferius’un en geniş kısmıdır.N. hemiazygos accessoria .N.V. pulmoner damarlar.12 torakal vertebra ve yanlarda. Pericardium ile mediastinum anterius’tan ayrılır.V.Posterior mediastinal lenf düğümleri. azygos’un terminal kısmı .Bifurcatio trachea . cava superior’un alt yarımı .N.Splanknik sinirler .Aorta ascendens . hemiazygos . phrenicus’lar . MEDIASTINUM ANTERIUS’TA BULUNAN ANATOMİK YAPILAR Sternoperikardial ligamentler . pulmonalis dextra ve sinistra Vv. M.Gevşek bağ dokusu . sternothyroideus ve M. vagus’lar .N.Truncus pulmonalis ve onun dalları olan a.Kalp . Mediastinum medium ile mediastinum posterius’u bifurcatio trachea ile pulmoner damarlar ayırır.paratrakeal ve trakeobronşiyol lenf düğümleri Mediastinum anterius Fibröz perikardium ile corpus sterni arasındadır. MEDIASTINUM POSTERIUS’DA BULUNAN ANATOMİK YAPILAR Aorta descendens (pars thoracica) .arka bölümü. phrenicus’lar . bifurcatio trachea. pulmonales .Bronkopulmoner lenf düğümleri Mediastinum posterius Önde.A. pericardium ve diafragma’nın üst .V. laryngealis recurrens sinistra . sternohyoideus. arkada. 4 .Timus kalıntıları . longus colli’nin alt uçları Timus kalıntıları .M.V. MEDIASTINUM MEDIUM’DA BULUNAN ANATOMİK YAPILAR Pericardium .
septum interventriculare’nin dıştan yerini işaret eder. Küçük bir kısmını sağ ventrikül yapar. 5.N. Vv. Sulcus coronarius (sulcus atrioventricularis) : Dıştan atrium’lar ile ventrikülleri ayıran bu oluk içinde. interkostal aralıktadır.V. cava superior HEM MEDIASTINUM SUPERIUS HEM DE MEDIASTINUM POSTERIUS’DA BULUNAN ANATOMİK YAPILAR Oesophagus . Bu oluk. phrenicus’lar . 16 . cava superior ve v. Facies sternocostalis (facies anterior) Sağ atrium ve sağ ventrikül tarafından oluşturulur.v. Basis cordis. pulmonales’ler. Bu yüzün orta hattında görülen sulcus interventricularis anterior isimli olukda a. Sağ atrium’un dış yüzü üzerinde bulunan auricula dextra ile sol atrium’un dış yüzü üzerinde bulunan auricula sinistra. azygos KALP Mediastinum medium’da lokalizedir. v. atrium’lardaki pektinat kasların oluşturduğu musküler keselerdir. Basis cordis Büyük kısmı sol atrium. Diyafragma aracılığı ile mide ve karaciğerle komşudur. koroner arterlerin ana gövdeleri ve sinus coronarius vardır. uzakta. Facies diaphragmatica (facies inferior) Büyük kısmını sol ventrikül yapar.10 cm. cava inferior basis cordis’de atrium’lara açılır. vagus’lar HEM MEDIASTINUM MEDIUM HEM DE MEDIASTINUM POSTERIUS’DA BULUNAN ANATOMİK YAPI V. Küçük bir kısmını sol atrium ve sol ventrikül yapar. sulcus coronarius ile diyafragmatik yüzden ayrılır.Ductus thoracicus . az bir kısmıda sağ atrium tarafından oluşturulur. Apex cordis Sol ventrikül ’ün koni şeklindeki ucudur. interventricularis anterior seyreder. Midsternal hattan 9 .ANATOMİK YAPILAR N.
Kalbin sol kenarını (margo obtusus) sol ventrikül oluşturur. phrenicus ve a. Bu olukta önceki gibi septum interventriculare’nin dıştan yerini işaret eder. V. Küçük bir kısmını sol aurikula yapar. Ostium sinus coronarii denilen ağzında. Sol n. pericardiacophrenica’lar bu kenara komşu seyreder. Kalbin üst kenarını. Valvula venae cavae inferioris (Eustachian kapağı) denilen bu kapağın görevi. Atrium’un iç yüzünde görülen kaslara mm. cardiacae minimae’ların (Thebesius venleri) ağızları vardır.v. iç yüzünde crista terminalis isimli kabarıntıya karşılık gelir.v. cava inferior ’un ağızları sağ atrium’a açılır. Pektinat kaslardan birisi diğerlerinden daha büyüktür ve tenia sagittalis adı ile bilinir. crista terminalis’ten başlar. Ostium venae cavae inferioris’in ön kısmında kanat şeklinde bir kapak bulunur. sol atrium yapar.KD Bu yüzün orta hattında görülen sulcus interventricularis posterior isimli olukda a. Sağ atrium’un iç yüzünde direk olarak açılan vv. valvula sinus coronarii (Thebesius kapağı) denilen yarım daire şeklinde bir kapak bulunur. pectinati adı verilir. 17 . cava superior ile v. interventricularis posterior seyreder. Kalbin venöz kanının büyük kısmını taşıyan sinus coronarius’da sağ atrium’a açılır. Sağ atrium ile sol atrium içte septum interatriale denilen bir bölme ile ayrılır. pericardiacophrenica’lar bu kenara komşu seyreder. Bu kaslar. cardiacae anteriores ve vv. embriyonel hayatta plasenta’dan gelen oksijene kanı foramen ovale’ye yönlendirmektir. Kalbin alt kenarını (margo acutus) sağ ventrikül oluşturur. Sağ n. auricula dextra’ya uzanırlar. phrenicus ve a. septum interatriale’de ostium venae cavae inferioris’in üstünde ve solundadır. ATRIUM DEXTRUM Dış yüzünde görülen sulcus terminalis.v. Embriyonel hayattaki foramen ovale’nin kapanması ile oluşan fossa ovalis. Sulcus terminalis’in (yada crista terminalis’in) üst ucunda kalbin ileti sistemi ile ilgili olan nodus sinu atrialis bulunur.
Anulus fibrosus dexter denilen fibröz bir halka ile kuşatılır. Sol ve arka duvarını septum interventriculare yapar. Ventrikülün ostium trunci pulmonalis’in altında kalan kısmı düzdür ve buraya conus arteriosus (infundibulum) denir. Conus arteriosus. VENTRICULUS DEXTER Ventriküler kitlenin ön yüzünün büyük kısmını yapar. papillaris anterior arasında uzanan kabarıntıya trabecula septomarginalis (moderatör band) adı verilir. pulmoner kapağın küspislerini destekler. triküspid kapak ile pulmoner kapağı ayırır. sistol sırasında valva atrioventricularis dextra (valva tricuspidalis) denilen bir kapak ile kapatılır. papillaris anterior . Kalpteki en büyük kapak ostiumu’dur. cuspis posterior ve cuspis septalis olarak üç küspisi vardır. Chordae tendineae’ların diğer uçları ventrikülde bulunan papiller kaslara tutunur. Kuspisler’in atrium’a bakan yüzleri düzdür. Papiller kaslar. İçinde kalbin ileti sistemi ile ilgili lifler seyreder . Delik. Sağ ventrikül’de m. endokardium’un bir reduplikasyonudur ve her iki tarafı endokardium yapısındadır. en büyük olanıdır. trabeculae carneae kalınlaşmalarıdır. papillaris anterior’u destekler. İç yüzde görülen crista supraventricularis. Chorda tendineae’ların fonksiyonu küspis’leri desteklemektir. papillaris anterior. Yaklaşık 1 cm lik üst parçası membranözdür ve septum interatriale’nin alt kısmı ile komşudur. papillaris posterior ve m. papillaris septalis (medialis) denilen üç papiller kas bulunur. Kuspis’ler. Ventrikülün septal yüzünü ve m. 18 . Membranöz parça triküspid kapağın tutunması ile atrioventriküler ve interventriküler olarak iki parçaya ayrılır. İç yüzündeki kas kabarıntılarına trabeculae carnaeae denir.Ostium atrioventriculare dextrum Geniş ve oval bir deliktir. Sağ atrium ile sol ventrikül arasında kalanı atrioventriküler parça olarak bilinir. m. Ventriküle bakan yüzlerinde bulunan çıkıntılara chordae tendineae denilen fibröz iplikçikler tutunur. Septumun büyük kısmı muskülerdir. Septum interventriculare ile m. Bu kapağın cuspis anterior. Pektinat kasların daha kalınlaşmış olanlarıdır. M.
sağ tarafında bulunan yuvarlak bir deliktir ve valva aortae denilen bir kapak ile kapatılmıştır. Tabanı.KD Ostium trunci pulmonalis Diastolde bu deliği valva trunci pulmonalis kapatır. valvula semilunaris sinistra ve valvula semilunaris posterior denilen üç tane yarımay şeklinde valvulası (küspis) vardır. kısmen de aort duvarına tutunur. sulcus coronarius aracılığı ile sol atrium ve sol aurikula’dan ayrılır. ATRIUM SINISTRUM Kalbin en arkada bulunan kısmıdır . Küspisler. Triküspid kapak ile tamamen benzer yapıda olup.alt tarafındadır.12 mm) daha kalındır. Bu venlerin kapakları yoktur. Sol ventrikül’de m. Bu sinüsler. Bu kapağın cuspis anterior ve cuspis posterior denilen iki küspisi vardır. sol atrium’un posterolateral yüzünden içine açılır. Ostium aortae Ostium atrioventriculare sinistrum’un ön . valvula semilunaris sinistra ve valvula semilunaris anterior denilen üç tane yarım ay şeklinde küspisi vardır. Basis cordis’in büyük kısmını yapar. İç yüzü sağ vertrikül’ün iç yüzüyle benzer özelliklere sahiptir. Septum interatriale ile sağ atrium’dan ayrılır. Anulus fibrosus sinister denilen fibröz bir halka ile kuşatılır. Pulmoner kapakla benzer özelliklere sahip bu kapağında valvula semilunaris dextra. pectinati’ler bulunur. VENTRICULUS SINISTER Sağ ventrikül’ün duvarından üç kat (8 . Pulmoner kapağın valvula semilunaris dextra. kısmen ventrikülün duvarına. aynı özelliklere sahiptir. Akciğerlerden gelen dört tane v. pulmoner sinüslerden daha 19 . Küspisler ile damar duvarı arasında sinus’lar (boşluklar) oluşur. Böylece aort sinüsleri oluşur. İç yüzünde mm. Ostium atrioventriculare sinistrum Ostium aortae’nın biraz solunda ve arka . papillaris anterior ve posterior olarak iki tane papiller kas vardır. Sistol sırasında valva atrioventricularis sinistra (valva mitralis = bicuspidalis) denilen bir kapak ile kapatılır. Sol atrium’un ön tarafında ostium atrioventriculare sinistrum denilen bir açıklık bulunur. pulmonalis .
Ventrikülleri saran liflerin origo ve insersiyo yeri. (kapaklar. kalp kası lifleri. Yüzeyel tabaka. papillaris. Özel ileti sistemi. A. derin tabaka ise ayrı ayrı atriumları sarar. Valvula semilunaris posterior . 3 grupta toplanır. bu küspislere valvula coronaria dextra ve valvula coronaria sinistra adı da verilir. düz ve parlak bir zardır. chorda tendinea. kalbin fibröz iskeleti ile ayrılır. Ostium atrioventriculare sinistrum’u çevreleyen anulus fibrosus sinister ve ostium atrioventriculare dextrum’u çevreleyen anulus fibrosus dexter kalbin fibröz iskeletini yapan diğer oluşumlardır. ostium atrioventriculare dextrum. ileti sistemi ile ilgili yapılar hariç atriumlar ile ventriküler miyokardiyum’u ayırmak ve kas lifleri için origo ve insersiyo yeri olarak hizmet etmektir. KALBİN İSKELETİ Kalbin iskeletini kapak ostiumlarını kuşatan fibröz yapılar oluşturur. Myocardium.Ventrikülleri saran lifler. Atriumları ve ventrikülleri saran kaslar birbirinin devamı olmayıp. Bu nedenle atriumlar ile ventriküller bağımsız olarak çalışabilirler. trabeculae carneae gibi) örten ince. Atriumları saran lifler.belirgindir ve koroner arterlerin ağızları üst parçasına yakın açılır. kalbin iskeletini yapan oluşumlardır. coronaria coronaria dextra’nın sinistra’nın ostiumu valvula semilunaris dextra ’nın. mm. Daha küçük olan trigonum fibrosum sinistrum ise. 20 . 2. ostium atrioventriculare sinistrum ve ostium aorticum arasındadır. valvula non coronaria olarak bilinir. Atriumları saran lifler. 3. yüzeyel ve derin olarak iki tabakalı bir yapı gösterir. pectinati. her iki atrium’u sarar. Trigonum fibrosum dextrum. Kalbin iskeletinin en güçlü parçalarını trigonum fibrosum dextrum ve trigonum fibrosum sinistrum yapar. m. İkinci fonksiyonu da atrioventriküler kapaklar için tutunma yeri oluşturmaktır. 1. kalp boşluklarının iç yüzlerini ve içindeki yapıları Endocardium. ostium’u da valvula semilunaris sinistra ’nın karşısında yer aldığından. a. Fibröz iskeletin birinci fonksiyonu. ostium aorticum ile ostium atrioventriculare sinistrum arasındadır.
Kasın orijininde plexus subendocardialis’i ( Purkinje lifleri ) oluşturur ve ventrikül duvarında dağılır. sulcus terminalis’in (yada crista terminalis) üst ucunda 1-2 cm uzunluğunda bir yapıdır. nodus sinuatrialis. vagus’un kardiyak dalları ile simpatikleri ise medulla spinalis’in ilk beş yada altı torakal segmentindeki simpatik nöronlardan gelir. Bu sistemin kompenetleri. fasciculus atrioventricularis (his demeti) ve plexus subendocardialis (Purkinje lifleri)’dir.Flack düğümü). Crus sinistrum da. KALBİN SİNİRLERİ Kalp. atrioventriküler düğümün devamıdır. Pleksus’un vagal lifleri arasında birkaç ganglion vardır. Her iki crus’da önce papiller kaslara dallar verir. nodus atrioventricularis. papiller kaslar ventriküllerden önce kasılır . daha sonra plexus subendocardialis’i (Purkinje lifleri) oluşturur. Septum interventriculare’nin pars membranacea’sı interventriculare’nin musküler parçası üzerinde crus dextrum ve crus sinistrum denilen iki dala ayrılır. Kardiyak “pacemaker” olarakta bilinir. daha sonra plexus subendocardialis’i (Purkinje lifleri ) oluşturup. 21 . sağ ventrikülün apeksine doğru seyreder ve burada trabecula septomarginalis’i girip. Septum atrioventricularis (His demeti). Crus dextrum. dallarını önce papiller kaslara verir. Fasciculus üzerindedir. papillaris anterior ’a ulaşır. septum interatriale‘de ostium sinus coronarius’a yakın lokalizedir. ventrikül duvarlarında dağılır. KALBİN İLETİ SİSTEMİ Özelleşmiş kalp kası liflerince oluşturulur. pericardium serosum’un lamina visceralis’i tarafından oluşturulur. Nodus sinuatrialis (Keith . her iki taraf n.Tawara düğümü). Nodus atrioventricularis (Aschoff . OSS’nin kontrolü altındadır. Bu nedenle. Simpatik ve parasimpatik dallar biraraya gelerek plexus cardiacus denilen bir pleksus oluşturur. m. Parasimpatikleri. Pleksus bifurcatio trachea ile arcus aorta arasındadır.KD Epicardium.
coronaria sinistra: Sol (yada arka) sinus aorta’dan çıkar. r. interventricularis posterior ile anastomoz yapar. KALBİN ARTERLERİ Kalbi besleyen arterler. miyokardiyuma gömülüdür. interventricularis anterior ile anastomoz yapar. sağ ventrikülün küçük bir bölümünü ve interventriküler septum’un 2/3 ön parçasını besler. interventricularis posterior . sağ ventrikülün tamamı. interventricularis anterior . arterin ilk dalıdır. circumflexus. septum interventriculare’nin arka kısmını ve sıklıkla sol ventrikülün arka-dış kısmını besleyen koroner arteri ifade etmek için kullanılır. coronaria sinistra’dır. sağ atrium. İncisura apicis cordis’de r. sol atrium’un bir bölümü.2 cm. coni arteriosi. lik bir kütük şeklinde başlar. sulcus interventricularis posterior’da seyreder. auricula sinistra altından sulcus coronarius’a girer ve iki uç dalına ayrılır. 0. coronaria dextra ve a. coronaria dextra: Sağ (yada ön) sinus aorta’dan çıkar. Bu arterler ve ana dalları epicardium’un altındadır (subepikardiyal). Diğer dalları derin yerleşimli olup. Arter. Olguların yaklaşık % 70’inde sağ koroner arter dominanttır. A. İncisura apicis cordis’de r. r.5 . A. “Dominant koroner arter ”. sol ventrikülün diyafragmatik yüzünün bir bölümü. Benzer bir dal sol koroner arterden de gelir. 22 . r. interventriküler septumun 1/3 arka alt parçası. Sağ koroner arter. aorta ascendens’in dalları olan a. Sol ventrikülün ve sol atrium’un büyük bölümünü. interventricularis posterior adı ile apex cordis’e uzanır. r. Her iki koroner arterden gelen bu iki dal. aynı isimli olukta seyreder.Bunların en büyüğü arcus aorta’nın altında bulunan Wrisberg ganglion’udur. Sulcus interventricularis posterior’da r. truncus pulmonalis’in çevresinde halka şeklinde bir anastomoz oluşturur. Sağ koroner arterden daha kalındır. sağ ve sol crus’ların proksimaline kadar ileti sistemine ait yapıları besler . Buna Vieussens halkası adı verilir. sulcus coronarius’ta sola doğru seyreder ve dallarını verir.
LENF DOLAŞIMI Kalbin lenf damarları. vv. Sinus coronarius’a açılan venler . ventriculares II .Sinus coronarius. cardiaca media. sol ventrikülün diyafragmatik yüzündedir. vv.v. I . . circumflexus’dan ayrılır ve interatrial septum’dan geçip. interventricularis anterior’un devamıdır. cordis minimae. cordis media) .Vv. . cardiacae anteriores . r. cordis parva).v. Sağ ventrikülün ön bölgesi ile her iki atrium ve sol ventrikülün küçük bir bölümü hariç. sol atriumun arka yüzünde aşağı doğru seyreder. atrialis anastomoticus). cardiaca parva. v.v.Vv. cordis magna) . 23 .v. atrioventriculares. sulcus coronarius içinde seyreder. v. birleşip tek bir damar olarak nodi tracheobronchiales’de sonlanır.v(v). sağ atrium ile sağ ventrikül arasında sulcus coronarius’un arkasında seyreder. cardiacae minimae (vv. coronaria sinistra. Ven yukarıda v. v. v. coronaria dextra (v. cardiaca magna. yaklaşık 2-3 cm uzunluğunda olup. tüm kalpten venöz kanı sağ atrium’a getirir. . atriales. III .vv. cardinalis communis sinistra’nın kalıntısıdır. sağ ventrikülün ön parçasını drene eden bu venler. tüm kalp boşluklarına açılırlar. obliqua atrii sinistri (Marshall veni). KALBİN VENLERİ (VENAE CORDIS) Kalbin venleri üç grupta toplanır. sağ koroner arterle direk yada indirek olarak anastomoz yapar. . Thebesius venleri) . direk olarak sağ atrium’a açılırlar.v. Bu plika ve ven v. interventricularis posterior (v. ventriculi sinistri posterior(es).KD Kugel’in anastomoz arteri (r. cava sinistra’nın embriyonik kalıntısı olan plica venae cavae sinistrae şeklinde uzanır. interventricularis anterior (v.
yada 6. Lamina visceralis. cava superior. içte olanı pericardium serosum’dur. cava superior vardır. v.v. Sol atrium’un arkasında yer alan pericardium çıkmazına ise sinus obliquus pericardii denir. sternum’a yakın sol 5. pericardiacophrenica’lar. N. aorta ascendens. a. v. 5 . cava inferior.8 torakal vertebraların önündedir.800 cm3 lük bir hacme sahiptir. Perikarditlerde sıvı miktarı 500 cm 3 hacme ulaşabilir. İki yaprak arasında kalan boşluğa cavitas pericardiaca denir ve içinde 5 . kıkırdak kaburgaların arkasında. interkostal boşluktan yada sol ksifosternal eklemden yukarı ve arkaya doğru yapılır. Pericardium’un damar ve sinirleri . Pulmoner venler ile v. pulmonalis’leri örter. cava superior. pulmonales’leri sarana da vagina serosum venosum adı verilir. İki kılıf arasında kalan geçit ise sinus transversus pericardii adı ile bilinir.25 cm3 kadar liquor pericardii denilen sıvı bulunur. miyokardiyum’un ve büyük damarların üzerini örtüp lamina parietalis’e atlar. PERICARDIUM FIBROSUM Corpus sterni ve 2 . v.PERICARDIUM İki tabakalı bir yapı gösterir. pulmonalis dextra ve sinistra ile dört tane olan v. Dışta ve daha kalın olanı pericardium fibrosum. PERICARDIUM SEROSUM İki yapraklıdır. ? Pericardium parasentezi . Bu sinüsün önünde aorta ascendens ile truncus pulmonalis. büyük damarların adventisiya’sına ve lamina pretrachealis’e karışır.6. V. Altta diafragma’nın centrum tendineum’una. pleura mediastinalis ile pericardium fibrosum arasında seyreder. iç tarafta kalanına lamina visceralis (epicardium) adı verilr. ? Pericardium fibrosum. cava inferior arasındadır. Dışta olanına lamina parietalis. arkasında da v. Bu kılıflardan aorta ascendens ile truncus pulmonalis’i sarana vagina serosum arteriosum. centrum tendineum’dan geçer ve bu nedenle pericardium fibrosum tarafından örtülmez. 500 . yukarıda. phrenicus’lar ve a. Bu atlamalar sonucu büyük damarlarla ilgili iki tane kılıf oluşur. cava inferior ve vv.
pericardiacophrenica’dır. phrenicus’lar ile taşınır. azygos’a ve v. v. koroner arterler tarafından beslenir. Duyusu n.a. Ana arteri. Lamina visceralis. A. thoracica interna’ya açılır. Duyusunu kalbin parasimpatik (n. Venleri. thoracica interna’nın dalı olan a. musculophrenica ve aorta thoracica’dan da beslenir. Venöz kanı da kalbin venleri ile taşınır. vagus) ve simpatik sinirleri taşır. .
kıkırdak kaburganın sternal ucu) seviyesinde aorta descendens adını alır. Glomera aortica (corpora paraaortica) denilen bu oluşumlar içinde düşük oksijen konsantrasyonuna yada yüksek karbondioksit yada hidrojen iyonu konsantrasyonuna duyarlı kemoreseptörler bulunur. Aorta ascendens’le birlikte visseral perikardiyum tarafından oluşturulan vagina serosum arteriosum içindedir.ARTERLER TRUNCUS PULMONALIS (A. AORTA ASCENDENS Sol 3. ductus thoracicus ve sol n. Ductus arteriosus. vagus geçer. aorta ascendens’in devamı olarak başlar. T5 vertebra seviyesinde. . bifurcatio trachea altında . trachea. Manubrium sterni’nin kırmızı . Arka tarafı. T4 vertebranın alt kenarı (sol 2. oesophagus. Ayrıca arcus aorta’nın duvarlarına komşu küçük mediastinum superius’dadır. kıkırdak kaburganın alt kenarı seviyesinde. fetusta a. pulmonalis sinistra denilen iki uç dalına ayrılır. A.kahve renkli oluşumlar bulunur. Arcus aorta’nın ön tarafından sol n. coronaria dextra ve sinistra bu arterin dallarıdır. pulmonalis dextra ve a. laryngeus recurrens ile komşuluk yapar. pulmonalis sinistra ile arcus aorta’yı irtibatlar. Truncus pulmonalis’le birlikte visseral perikardiyum tarafından oluşturulan vagina serosum arteriosum içindedir. ARCUS AORTAE Sağ 2. Tamamı arkasındadır. sternokostal eklemin üst kenarı seviyesinde. PULMONALIS) Kalple ilgili damarların en önde olanıdır. sol ventrikülden başlar. Arcus aorta’nın duvarında arteryel kan basıncına duyarlı baroreseptörler vardır. a. phrenicus ve sol n.
a. Nadiren a. Sağdan . bronchus principalis sinister. laryngeus recurrens ile komşudur. Bu dallar. Cartilago thyroidea’nın üst kenarı (C 3 . articulatio sternoclavicularis’in arkasında truncus brachiocephalicus’dan ayrılır. truncus brachiocephalicus. Arcus aorta’nın konveksliğinden üç dal çıkar. glossopharyngeus geçer. subclavia sinistra’dır. T3 .Arcus aorta’nın alt yüzü. arcus aorta’dan çıkar. communis dextra ayrılır. CAROTIS EXTERNA (bifurcatio carotidis) yada a.C4 vertebra arası discus) seviyesinde a. A. Truncus brachiocephalicus yan dal vermez. ligamentum arteriosum ve sol n. carotis communis sinistra ve a.kahve renkli küçük oluşum. carotis externa ve interna denilen uç dallarına ayrılırlar. thyroidea ima isimli bir dal A. Sinus caroticus bir genişleme denilen bu genişlemede arteryel kan basıncı değişikliklerine duyarlı baroreseptörler . bifurcatio trunci pulmonalis. uç dalına Sağ articulatio sternoclavicularis’in üst kenarı seviyesinde a. carotis interna bulunur. glomus caroticum adı ile bilinir: Glomus içinde düşük oksijen konsantrasyonuna yada yüksek karbondioksit yada hidrojen iyonu konsantrasyonuna duyarlı kemoreseptörler bulunur. carotis communis dextra.T4 arası diskus seviyesinde arcus aorta’dan çıkar. subclavia dextra ve a.sola doğru. CAROTIS COMMUNIS A. TRUNCUS BRACHIOCEPHALICUS (İNNOMİNAT ARTER) Arcus carotis verebilir. carotis communis sinistra ise. Bifurkasyon yerinin arkasında bulunan kırmızı . İki dal arasından n. Karotid nabız en iyi bifurcatio carotidis’te hissedilir. A. Ayrılma yerinde başlangıcında bulunur. Cartilago thyroidea’nın üst kenarı seviyesinde ve tam lateralinde alınır. aorta’nın en büyük olarak 2 dalıdır.
pharyngea ascendens • A. dorsalis nasi ile anastomoz yapar ( bu anastomoz aracılığı ile a. carotis externa’nın ilk dalıdır . ophtalmica’nın dalı olan a. larinks’i besler. A. levator anguli oris’in üzerinden geçer ve a. • a. laryngeus internus’la birlikte seyreder ve membrana thyrohyoideum’u deler. A. lingualis • A. occipitalis • A. palatina ascendens. Seyri sırasında hem kendisi hem de dallarının çoğu n. angularis adı ile gözün medial köşesinde sonlanır. laryngea superior isimli dalı. facialis’in önemli dalları • a. labialis superior ve a. thyroidea superior . thyroidea superior • A. auricularis posterior Uç dalları η A. lateralis nasi . . • A. Yan dalları • A. M. yumuşak damak. labialis inferior • r. Kompresyonu da aynı yerden yapılır. Tiroid bezini ve paratiroid bezleri besler. maxillaris • A. buccinator ve m. • r. Arterin pulsasyonu en iyi mandibula bazisinde alınır. tuba auditiva. facialis (a. • a. lingualis. hypoglossus tarafından önden çaprazlanır. parotis bezi içine girer ve burada uç dallarına ayrılır. • A. N. pharyngea ascendens. tonsillaris. a.Baş ve yüzü besleyen esas arterdir . Bu dal n. ve farinksi besler. A. carotis interna bağlanır ). tonsilla palatina’nın esas arteridir. en büyük dalıdır. geçip yukarı doğru yükselir. burnun dış yüzünü besler. facialis • A. temporalis superficialis η A. carotis externa ve a. • A. a. submandibuler bezin arkasından dilin esas arteridir. Trigonum caroticum ve trigonum submandibulare’den geçip. laryngeus externus’la birlikte seyreder. carotis externa’nın en küçük dalıdır. submentalis. maxillaris externa) .
sırasında arcus zygomaticus’un arka bölümü üzerinden geçer ve kanamalarında buradan komprese edilir. maxillaris interna) . • a. palatina major) . m. auricularis posterior. fossa pterygopalatina’ya gelir. orbita’ya gelir. Alt dişleri besler. kafa boşluğuna girer. carotis externa’dan sphenomandibulare ile collum mandibula arasından geçer. Fissura pterygomaxillaris ’ten geçip. • A. burun boşluğuna gelir ve septum nasi üzerinde dağılır. pterygoideus lateralis’in iki başı arasından geçer. . üst dişleri besler a. • A. Üst damağı besler. Burada n. • a. Foramen sphenopalatinumdan geçip. palatinus major ile birlikte canalis palatinus major içinde seyreder. Fossa infratemporalis’e gelir. sphenopalatina . canalis pterygoidei (Vidian siniri) ile birlikte canalis pterygoideus’da (Vidian kanalı) seyreder. alveolaris inferior . canalis pterygoidei . occipitalis • A. Foramen spinosum’dan geçip. Dura mater’i besleyen esas arterdir. • a. canalis mandibularis’e girer. temporalis superficialis . pterygoideus lateralis ile yaptğı komşuluğa göre üç parçaya ayrılır. N. Ligamentum bezi içinde a. n.• A. maxillaris (a. maxillaris’in terminalidir. meningea media. daha büyük olan uç dalıdır. • a. Parotis ayrılır. • • a. Arter. bir tek bu dalını trigonum caroticum’da uç dallarından daha küçük olanıdır. palatina descendens (a. A. alveolaris superior . Pulsasyonuda bu seviyede ve tragus’un hemen önünde alınır. n. buccalis ile birlikte m. foramen mandibula’dan geçip. a. en önemli dalıdır. fissura orbitalis inferior’dan geçip. maxillaris’in önemli dalları • a. Seyri vermez. infraorbitalis.
Servikal tabanında a. Corpus seyreder. carotis n. seyri sırasında tractus opticus’u çaprazlar. CAROTIS INTERNA’NIN ÖNEMLİ DALLARI • A. • A. uç dallarına ayrılır. supraorbitalis. A. • A. ophtalmica. hypophysialis superior ilk ve en küçük dalıdır. carotis interna’nın daha büyük olan uç dalıdır. a. A. parçası. Dura mater’i delip sinus cavernosus’u terk eder ve hemen bir kavis yaparak (siphon caroticum) arkaya doğru döner. communicans anterior . opticus ile n. interna ile v. n. hypophysialis inferior . A. A. CAROTIS INTERNA Beyni besleyen iki çift ana arterden birisidir (diğeri a. a. a. hypoglossus’u önünden çaprazlar. üst yüzü boyunca arkaya doğru a. glandula lacrimalis’i besler. ophtalmica’nın diğer terminal dalıdır. dorsalis nasi . n. ophtalmica’nın terminal dalıdır. cerebri posterior’a (a. N. lacrimalis. Temporal kemikteki canalis caroticus aracılığı ile kafa boşluğuna girer. Sfenoid kemikteki sulcus caroticus’ta öne doğru ilerler ve sinus cavernosus’a girer. . N. jugularis interna arasında. choroidea anterior . a. bu arterin dalıdır. a. • • • • • A. a. • A. • A. accessorius ve n.infraorbitalis ve aynı isimli veni ile birlikte foramen infraorbitale’den geçer. cerebri media. communicans posterior. carotis interna’yı a. centralis retinae. a. facialis’in dalı (r. cerebri anterior . supratrochlearis. • A. opticus içinde retina’ya gider. oculomotorius arasından geçip. ophtalmica’nın önemli dalları • a. opticus ile birlikte canalis opticus’ta seyreder ve orbita’ya girer. hypoglossus vardır. lateralis nasi) ile anastomoz yapar. basilaris’in dalı) birleştirir. Bu arterin dalları olan aa. glossopharyngeus. sinus cavernosus’u terk ettikten hemen sonra arterden ayrılır. vagus. striatae laterales’lerin en büyük olanı Charcot tarafından “beyin kanaması arteri ” olarak isimlendirilmiştir. Kafa n. vertebralis). N. sinus cavernosus içinde verdiği tek daldır. A. carotis interna’nın uç dallarından daha küçük callosum’un olanıdır. foramen supraorbitale’den (yada incisura supraorbitalis)geçer a.
vertebralis’in en büyük dalıdır. duyu alanlarını ve oditer alanı besler. foramen magnum’dan kafa boşluğuna girer N.T4 arası discus intervertebralis seviyesinde arcus aorta’dan çıkar. glossopharyngeus’un köklerinin arkasından geçer. Dalları • rr. medulla spinalis’i besler. A. inferior posterior cerebelli . Kompresyonu da bu bölgede birinci kaburgaya doğru bastırılarak yapılır. sağ art. basilaris’i oluşturur. subclavia sinistra ise T3 . hypoglossus’un köklerinin önünden yukarı doğru yükselir ve sulcus bulbopontinus’ta karşı tarafın arteri ile birleşerek a. scalenus anterior ile komşuluğuna göre üç parçada incelenir. a. A. SUBCLAVIA A. SUBCLAVIA’NIN DALLARI • A. musculares • rr. medulla spinalis’i ve zarlarını besler • rr. falx cerebelli’yi besler.? A. Medulla oblongata’yı besleyen dallarının tıkanması “Lateral medullar sendrom”a ( Wallenberg sendromu) neden olur. spinales. spinalis posterior . bacak alanı hariç tüm motor alanları. • a. vertebra Trigonum hariç. medulla spinalis boyunca orta hatta spinalis anterior . daha sonrada dura ve araknoidea mater’i delip. vagus ve n. bütün servikal foramen içinde vertebraların processus transversus’larındaki suboccipitale transversariumlardan membrana atlantooccipitalis posterior’u. . subclavia. iki tarafın arteri medulla oblongata’nın ortasında seyreder. cerebri media’nın kortikal dalları. birleşip. yedinci servikal geçer. meningei. sternoclavicularis’in üst kenarının arkasında truncus brachiocephalicus’tan ayrılır. Arterin üçüncü parçası en yüzeyel parçasıdır ve kısmen trigonum supraclaviculare’dedir. • a. subclavia dextra. m. Pulsasyonu burada hissedilebilir. vertebralis. A. Seyri sırasında n. • a. A.
intercostales anteriores. a. pericardiacophrenica . girer.• rr. kaburga yakınında a. • A. Pons’un ventral yüzünde ve cisterna pontis içindedir. epigastrica inferior ile anastomoz yapar.8 arterin uç dallarından birisidir. A. medulla oblongata’yı besleyen küçük dallardır. Toraks boşluğuna girerken n. Dokuzuncu diyafragma’ya ve 9. pontis • a. medullares. cerebelli superior arasından n. interkostal boşlukta dağılır. phrenicus tarafından önden çaprazlanır. sternum’un lateral kenarına yaklaşık 1 cm mesafede ilk 6 kıkırdak kaburganın arkasında mm. epigastrica superior . . Dalları • aa. iki taraf a. oculomotorius ile n. • aa. Pericardium. 7. • a. ? A. communicans posterior ile anastomoz yapar. basilaris. vestibulocochlearis ile birlikte meatus acusticus internus’dan geçer. cerebri posterior . vertebralis’in sulcus bulbopontinus’da birleşmesi ile oluşur. ilk altı • a. epigastrica superior ve a. ? A. • Truncus thyrocervicalis . trochlearis geçer. musculophrenica denilen uç dallarına ayrılır. facialis ve n. phrenicus ile birlikte kalbin sağ ve sol kenarında diaphragma’ya doğru seyreder. N. thoracica interna . A. • a. pleura ve diaphragma’yı besler. iliaca externa’nın dalı olan a. intercostales interni arasında aşağı doğru seyreder. labyrinthi . iç kulağı besler. inferior anterior cerebelli • a. basilaris’in uç dallarıdır. Altıncı interkostal boşlukta a. Pons’un üst kenarında a. Rektus kılıfı içinde aşağı doğru seyreder ve kılıf içinde a. thoracica interna’nın önemli dalları • a. musculophrenica . transversus thoracis ile mm. cerebelli superior • a. cerebri posterior denilen iki uç dalına ayrılır. pleura mediastinalis ile pericardium fibrosum arasında aynı isimli veni ve n. üç dala ayrılır. cerebri posterior ile a. arterin diğer uç dalıdır. intercostalis anterior’ları verir.
Arterin kompresyonu humerus’a doğru bastırılarak yapılır. A. • a. intercostalis posterior prima dalını verir. triangular aralık) geçer. AXILLARIS A. m. laryngeus recurrens ile yaptığı komşuluk tiroidektomilerde önemlidir. subscapularis’in hemen üstünden yapılır. subclavia. ikinci parçısından çıkar. thoracica lateralis. Arterin devamı ikinci interkostal boşlukta a. intercostalis birinci interkostal boşlukta a. Kadınlarda meme bezini deler. scapula’daki incisura scapularis’i delik haline getiren ligamentum suprascapularis’in üzerinden geçer. cervicalis superficialis • Truncus costocervicalis. Aynı isimli veni ile birlikte spatium axillare mediale’den (scapulotricipital aralık.• a. İki dal verir. A. suprema. A. axillaris’in ligasyonu a. AXILLARIS’İN DALLARI • A. n. subscapularis’in iki uç dalı vardır. Bu nedenle a. axillaris. A. intercostalis posterior secunda olarak seyreder. circumflexa scapulae . A. medulla spinalis’i besleyen dallar verir. axillaris’in dalları ile olan anastomozları önemlidir. cervicalis profunda . besleyen dallar verir. A. • a. pectoralis minor ile komşuluğuna göre üç parçada incelenir. A. birinci parçasından çıkar. thoracoacromialis. A. iki uç dalı vardır. axillaris’in en büyük dalıdır. daha büyük olanıdır. Fascia clavipectoralis’i ikinci parçasından çıkar. thoracica superior . . suprascapularis. • A. • A. thyroidea inferior . birinci kaburganın dış kenarını geçince a. axillaris’in pulsasyonu fossa axillaris’in lateral duvarında alınır. • A. • a. • a. subscapularis. ? Plexus brachialis’in fasikülüs’leri isimlerini arterin kasın arkasında kalan parçası (ikinci parçası) ile olan komşuluklarından alır. subclavia’nın dalları ile önemli anastomozlar yapar. üçüncü parçasından çıkar. axillaris adını alır. • a.
m. • A. arterin üçüncü parçasından çıkar. profunda brachii’nin dalları • Aa. nutriciae humeri • A. N. A. Buradan arkaya . Pulsasyonu tüm seyri boyunca hissedilebilir . A. axillaris. BRACHIALIS’İN DALLARI • A. Burası aynı zamanda kardiyak kateterizasyon yada koroner anjiografi için de ideal bir yerdir. radialis denilen uç dallarına ayrılır. flexor carpi radialis’in tendonunun lateralindedir ve pulsasyonu en iyi buradan . Dirsek eklemi seviyesinde n. Kompresyonu her seviyede yapılabilir . RADIALIS A. thoracodorsalis • A. brachialis adını alır. circumflexa humeri posterior . A. n. A. collateralis ulnaris inferior . axillaris ile birlikte spatium axillare laterale’den (humerotricipital aralık. circumflexa humeri anterior ile collum chirurgicum’da anastomoz yapar. a. teres major ’un alt kenarını geçince a. arterin en büyük dalıdır. n. collateralis media • A. ulnaris’le birlikte seyreder. Ancak kompresyonun en uygun yeri kolun ortasında arterin m. ulnaris ve a. A. radialis ile birlikte sulcus nervi radialis’te seyreder.dışa doğru bastırılarak yapılır. circumflexa humeri anterior . dörtgen aralık) geçer. brachialis’in ligasyonu bu dalın altından yapılır. BRACHIALIS A. A. collateralis ulnaris superior . brachialis’in yaralanması halinde özellikle derin fleksör kaslarda beslenme bozukluğu sonucu kontraktür gelişir ( Volkmann’ın iskiemik kontraktürü ). brachialis’in daha küçük olan uç dalıdır. • A. medianus’la birlikte aponeurosis bicipitalis’in (lacertus fibrosus) altından geçer. En iyi fossa cubiti’de m. profunda brachii . El bileğinde m. brachialis’in terminal parçası fossa cubiti içindedir ve burada collum radii seviyesinde a. collateralis radialis • A. coracobrachialis’in tendonunun üzerinde ve humerus’un medialinde olduğu yerdir.• a. A. biceps brachii’nin tendonunun hemen medialinde alınır.
T 12 vertebra gövdesinin alt kenarı (hiatus aorticus) ile L4 vertebra gövdesi arasında kalan bölümüne de aorta abdominalis (pars abdominalis aorta) adı verilir. ULNARIS A. brachialis’in daha büyük olan uç dalıdır. hemiazygos ve v. radialis ile a. Daha sonra fovea radialis (anatomik enfiye çukuru) içinden geçip. m. Sağ yan tarafı. Arcus palmaris profundus . sol yan tarafı. palmaris brevis’in altından geçip. Arcus palmaris superficialis. azygos ve ductus thoracicus. ulnaris’in r. Retinaculum musculorum flexorum ’un yüzeyelinden. sağ üçüncü a. M. sol atrium ve özefagus vardır. Aponeurosis palmaris ve m. Aorta descendens’in T4 vertebra gövdesi alt kenarı ile T 12 vertebra gövdesi alt kenarı (hiatus aorticus) arasında kalan bölümüne aorta thoracica (pars thoracica aorta). v.alınır. sol pleura ve sol akciğerle komşuluk yapar. sol hilum pulmonis. L4 vertebra gövdesi önünde biter. intercostalis posterior’dan yada sol üst bronşiyal arterden gelir. a. AORTA THORACICA Önünde yukarıdan . columna vertebralis. ulnaris’le birlikte (sinirin lateralinde olarak) m. arcus palmaris superficialis’i oluşturur. v. sağ akciğere giden genellikle bir tane bronşiyal arter vardır ve bu arter. palmaris profundus’unun birleşmesi ile oluşur. hemiazygos accessoria ile komşudur. elin dorsal yüzüne gelir. palmaris superficialis’inin birleşmesi ile oluşur. Burada birinci dorsal interosseus kasın başları arasında kalan açıklıktan geçerek elin palmar yüzüne gelir ve arcus palmaris profundus’u oluşturur. T4 vertebra gövdesinin alt kenarı seviyesinde arcus aorta’nın devamı olarak başlar. ulnaris ile a. a.aşağıya doğru. Arkasında. AORTA DESCENDENS Aorta descendens. flexor carpi ulnaris’in tendonunun lateralinde el bileğine doğru seyreder. radialis’in r. palmaris brevis’in altındadır. pericardiaci • Rr. AORTA THORACICA’NIN DALLARI • Rr. . adductor pollicis’in oblik başının altındadır. bronchiales. A. Ön kolun medialinde n.
quadratus lumborum’un önünden. Ön tarafı. subclavia’dan ayrılan truncus • Aa. mediastinales • Aa. phrenicae superiores. Aorta thoracica sola deviye olduğundan sağ tarafın arterleri daha uzundur ve seyirleri sırasında. azygos’un arkasından geçerler.11 interkostal boşlukları beslerler . splanchnici’lerin de arkasından geçerler. böbreğin. Arka komşudur. A. intercostales posteriores . 3 . L4 vertebra gövdesine kadar iner ve burada uç dallarına ayrılır.Sol akciğerin ise genellikle iki tane bronşiyal arteri vardır ve bu arterler T5 vertebranın üst kenarı seviyesinde aorta thoracica’dan gelir. hemiazygos ve v. M. pancreas. arkasından geçtikten sonra. lateral ve uç dalları olarak dört grupta toplanır. obliquus internus abdominis arasında karın ön duvarında ilerler. I . bursa omentalis. v. ductus thoracicus ve v. v. İlk iki interkostal boşluğun arteri costocervicalis’in dalı olan a. AORTA ABDOMINALIS’İN DALLARI tarafı. oesophagus. sağ üçüncü a. dorsal. AORTA ABDOMINALIS T12 vertebra gövdesinin alt kenarından (hiatus aorticus) başlar. dokuz çift arterdir. hemiazygos accessoria‘nın arkasından geçer. • Rr. v. • A. aorta thoracica’nın son dalıdır. renalis sinistra. duodenum’un horizontal (üçüncü) parçası ve radix mesenterii ile komşudur. intercostalis posterior’un dalıdır. Her iki tarafta aynı isimli veni ve n. Bunlara ek olarak her iki tarafta truncus sympathicus ve nn. diyafragma’nın üst yüzünü beslerler. splenica. oesophageales • Rr. transversus abdominis ile m. kaburganın altında seyreden bu arter. subcostalis’le birlikte 12. subcostalis. bronchialis dextra. intercostalis suprema’dan gelir. lumbal vertebralar ve aralarındaki diskuslar ile Ventral. Sol tarafın arterleri.VENTRAL DALLAR • Truncus coeliacus . m. a. Karın duvarı serbestken. aorta abdominalis’in pulsasyonu bifurkasyonun tam üstünde hissedilebilir. aorta thoracica’nın arka yüzünden çıka a. intercostalis posterior’lara benzer.
. a. gastrica dextra. plica gastrophrenica . a. Sağ loba giden dalı safra kesesini besleyen a. arkasında v. A. • A.A. Omentum minus’un yaprakları arasında küçük kurvaturda seyreder. Mideyi ve omentum majus’u besler. arterde basıya neden olabilir ( coeliac axis kompresyon sendromu). hepatica propria . arterin en küçük dalıdır. İki uç dalına ayrılır. “End arter”dir. hepatica communis.Hiatus aorticus’un hemen altında aorta abdominalis’ten ayrılır. iki uç dalına ayrılır. Plica gastropancreatica sinistra altındadır. pancreaticoduodenalis superior • A. splenica. Arterin üç dalı vardır. . Bazen diyafragma’nın sağ krusu. gastricae breves . Hiatus oesophageus’tan geçerek özefagus’a giden bir kaç özefageal dal verir. Ligamentum gastrosplenicum’un yaprakları arasından geçer ve midenin fundus’ununu beslerler. pancreatici isimli dallarını verir Aa.A. hepatica propria’dan (bazen a. porta ile birlikte karaciğere doğru yükselir. plica gastropancreatica dextra altındadır. gastrica sinistra. Omentum minus’un yaprakları arasında küçük kurvatur’da seyreder. Pancreas üzerinde seyrederken rr. gastroomentalis dextra. genellikle a. cystica’yı verir. splenica ile birlikte ligamentum Cauda pancreatis splenorenale (lienorenale) içindedir. ligamentum hepatoduodenale ’nin yaprakları arasında sağında ductus choledochus. Omentum majus’un yaprakları arasında midenin büyük kurvaturu boyunca seyreder. hepatica communis’ten) ayrılır. gastroduodenalis. daha büyük olan uç dalıdır. gastrica posterior. splenica’nın terminal kısmından ayrılan 5 . . ve v. • A.a.7 tane arterdir. A. truncus coeliacus’un en kalın dalıdır.
recessus paraduodenalis’e olan herniasyonlarda kese boynu v. Truncus coeliacus’un yaklaşık 1 cm altında L1 . colon descendens’i. colica dextra • A.içinde seyreder. • A. colon sigmoideum ve rectum’un büyük besler. Dalları. Jejuneal arterler ileal arterlerden biraz daha uzun ve sayı olarak biraz daha fazladır. • A. appendicularis’i verir. • A. a. mesenterica inferior ile birlikte bu arterin bir dalını içerir. colon sigmoideum’a giden 2 yada 3 tane arterdir. gastroomentalis sinistra. ileales. • A. Rectum’un m. pancreaticoduodenalis inferior • Aa. mesenterica inferior’un devamıdır. rectalis superior . jejunales ve aa. ileocolica . A.L2 vertebra arası diskus seviyesinde aorta abdominalis’ten ayrılır. colica media. a. • Aa. Mesocolon sigmoideum içindedir. sigmoideae. bölümünü colica sinistra. Duodenum’un üçüncü parçası ve processus uncinatus’un (pancreas başının uzantısı) önünden geçer. appendix vermiformis’i besleyen a. sphincter ani . mesocolon transversum içinde seyreder. mesenterica inferior Colon transversum’un sol tarafta kalan 1/3’lük bölümü. • A. gastroomentalis dextra ile anastomoz yapar. Mideyi ve omentum majus’u besler. • A.15 tanedir. mesenterica superior Duodenum’un birinci parçasından transvers kolonun sağ tarafta kalan 2/3’lük bölümüne kadar sindirim kanalını besler . Omentum majus’un yaprakları arasında midenin büyük kurvaturunda seyrederek a. splenica’nın en büyük dalıdır. Dalları. 12 . • A.
interlobularis’ler glomerularis çıkar. V. ureterici • A. renalis’in dalları . iliaca externa’nın alt . colica dextra. Hilum renalis’e yakın her bir arter. genitofemoralis ve a. a. a. interlobaris’e ayrılır. pancreas başı ve duodenum’un ikinci parçasının arkasından geçerek böbrek hilumuna uzanır. II . Drummond arteri) . A. suprarenalis inferior . sigmodieae’nın en üst dalının anastomozları ile oluşturulan arteryel bir arkustur. testicularis A.internus’a kadar olan bölümünü besler ve burada diğer rektal arterlerle anastomoz yapar.LATERAL (YADA ANTEROLATERAL) DALLAR • A. colica sinistra ve aa. a. marginalis coli (a. mesenterica superior’un tam altında L1 . juxtacolica. ? A. interlobularis’ler başlar. mesenterica inferior’daki kan bu arkus ile retrograd seyrederek tıkalı arterlerin beslediği organlarda beslenmeyi devam ettirir. Bu arkus klinik bakımdan önemlidir. İnterlobar arterler. Arkuat dalları arterlerden olan a. a. Her iki tarafın arteri. İnterlobüler glomerulus’a peritubuler arteriola afferens Glomerulus’tan pleksusları başlayan Bu arteriola glomerulus efferens’ler dallarına ayrılarak proksimal ve distal tubuluslar çevresinde kapiller oluşturur. renalis. sağ v. sol v. Segmental arterler. renalis. korteks ile medulla’nın a. ileocolica. cava inferior. a. Sağ tarafın arteri biraz daha uzun ve yukarıdadır. Truncus coeliacus ve a. renalis A. Sol tarafın arteri. arterlerin gelir.Rr. n.A. pleksusların venöz uçlarından v. suprarenalis media • A. renalis’lerin biraz altında aorta abdominalis’ten ayrılır. colica media. renal piramidlerin yanlarında uzanan iki yada üç tane a. mesenterica superior tıkansa bile. arcuata’ları birleşme yerinde oluşturur.L2 vertebra gövdeleri arasında aorta abdominalis’ten ayrılır. segmental arterlere ayrılır. ureter. v. splenica ve pancreas gövdesinin arkasından geçerek böbrek hilumuna doğru seyreder.
iliaca externa’nın alt parçalarını önden çaprazlar ve küçük pelvise girer. iliaca communis • A. • A. Her iki tarafın arteri art. arka tarafından • A. suprarenales superiores denilen dal verir. • A. sacroiliaca’nın önünde. • A. Orta hatta coccyx’e doğru aşağıya iner. Truncus anterior’dan çıkan dallar . n. A.TERMİNAL DALLAR Aorta abdominalis. • A. ovarica A. ILIACA INTERNA Foramen ischiadicum majus’un üst kenarında ön ve arka iki trunkusa ayrılır.parçasını önden çaprazlar. lumbales Aorta abdominalis’in arka yüzünden ayrılan dört çift arterdir. obturatorius ve truncus lumbosacralis geçer.DORSAL DALLAR • Aa. iliaca communis sinistra . Vertebral eklemler. iliaca communis dextra . iliaca interna ve a. medulla spinalis ve zarlarını besler.S1 arası diskus seviyesinde a. III . sırt derisi ve kasları. sacralis mediana Bifurcatio aorta’nın hemen yukarısında aorta abdominalis’den ayrılır. iliaca externa denilen iki uç dalına ayrılır. Ayrılma yerine bifurcatio aortae adı verilir. testicularis’in karşılığıdır. funiculus spermaticus’a girer. L4 vertebra gövdesinin önünde a. Anulus inguinalis profundus’tan geçip. Ligamentum suspensorium ovarii içinde ovaryum’a gider. III . phrenica inferior Glandula suprarenalis’i besleyen iki yada üç tane aa. ön tarafından ureter. iliaca communis dextra ve sinistra denilen iki uç dalına ayrılır.v. A. L 5 . ureter tarafından önden çaprazlanır.
pudenda interna’nın önemli dalları • a. foramen infrapiriforme’den çıkar ve gluteal bölgeye gelir. olarak iki bölümü vardır. ductus deferentis. arteri ön tarafından çaprazlar. vaginalis. çaprazlar. • A. obturatoria. canalis pudendalis’e girer. kadınlardaki karşılığı a.aa. vesicales superiores. Daha sonra bir dönüş yaparak foramen ischiadicum minus’tan geçip. Periton bu ligamenti örttüğü zaman oluşan plikaya plica umbilicalis medialis adı verilir. vesicalis inferior . A. • A. A. Ligamentum umbilicalis medialis denilen bu ligament. uterina’nın karşılığıdır. umbilicalis. Bağlanacaksa adı verilir. ductus deferensi besler. . . vesicalis inferior’un karşılığı olan arterdir. İnguinal herni tamirlerinde bu anastomoza dikkat edilmelidir. cervix uteri’nin yaklaşık 2 cm lateralinde ureter’i önden erkeklerdeki a. Yoksa öldürücü kanamalara neden olabilir. • a. • A. Kanalı terk ettikten sonra. obturatorius ile birlikte canalis obturatorius’a girer.• A.a. intrauterin hayatta a. rectalis inferior . . fonksiyonel olan ve fetustan plasenta’ya venöz kanı taşıyan umbilicalis’dir. obturatoria’nın r. Doğumu takiben oblitere olarak bir ligament halini alır. mesane fundusunu beslerler. pubicus denilen dalı ile a. rectalis media. • A. oklüziv (pars occlusa) ve fonksiyonel (pars patens) Oklüziv bölümü. perinealis. Umbilikal arterin fonksiyonel bölümünden yetişkinlerde iki arter çıkar. karın ön duvarının arkasında pelvis’den umbilicus’a uzanır. her iki dalda bağlanmalıdır. Bu nedenle bu anastomoza corona mortis pudenda interna. rectum’un alt bölümünü besler. uterina. epigastrica inferior’un aynı isimli dalı anastomoz yapar. • A. kanalın ön ucunda arterden ayrılır. Ureter ve ductus deferens. A. ligamentum pubicum inferius’un arkasında uç dallarına ayrılır. vaginalis’tir. arter kanaldan çıkarken ayrılır. • A. pelvisin lateral duvarında aynı isimli veni ve n.
ILIACA EXTERNA Dalları • A. Truncus posterior’dan çıkan dallar • A. Dalları • a. indirek inguinal herni ise lateralinden gelişir. iliolumbalis • Aa. Karın ön duvarının arkasında periton arteri örter ve burada bir plika ( plica umbilicalis lateralis ) oluşturur. A. kadınlarda bu arterin karşılığı olarak lig. circumflexa ilium profunda • A. penis’in (clitoris) dorsal yüzü boyunca glans penis’e (clitoridis) uzanır. ligamenti teretis uteri bulunur • r. ischiadicus’u besleyen bir dal verir. a. iliaca interna’nın en büyük dalıdır . epigastrica superior ile olan anastomozu a. profunda penis (clitoridis) . Lig. N. a. glutea superior . rektus kılıfı içinde a. sacrales laterales • A. dorsalis penis (clitoridis) . arterin diğer uç dalıdır. truncus anterior’un en büyük dalıdır. obturatoria’nın aynı isimli dalı ile anastomoz yapar (corona mortis). pubicus. glutea inferior . A. teres uteri’ye eşlik eden a. iliaca communis yada a. Direk inguinal herni bu arterin medialinden. • a.• a. pudenda interna’nın uç dallarından birisidir. iliaca externa’nın ligasyonundan sonra kollateral dolaşım için ana yoldur. FEMORALIS . Özellikle a. a. epigastrica inferior . epigastrica superior ile anastomoz yapar. • A. suspensorium penis’den (clitoridis) geçip. Truncus posterior’un devamıdır. cremasterica.
circumflexa femoris medialis • aa. Dalları • a. ligamentum inguinale’nin tam orta noktası ve hemen altıdır.A. A. Fossa poplitea’da arkadan . v. tibialis. epigastrica superficialis • A.derine) n. A. poplitea ve a. iliaca externa. saphenus ile birlikte trigonum femorale içindedir. poplitea adını alır. POPLITEA A. Dalları . descendens genus. pudenda externa superficialis • A. hiatus adductorius’tan çıkınca a. circumflexa femoris lateralis • a. koroner anjiyografi. • A. femoralis. perforantes. ligamentum inguinale’nin arkasında ve orta hatta a. Aynı isimli veni ve n. Bu kanalın arkada uyluğun orta ve distal 1/3’nün birleşme yerinde bulunan açıklığından (hiatus adductorius) geçince a. Derinde yer aldığı için pulsasyonu en güç hissedilen arterdir. poplitea şeklinde dizilim vardır. circumflexa ilium superficialis • A. (yada yüzeyelden . Uyluk arkasındaki kasları beslerler. Pulsasyonu da en iyi burada alınır. uyluk kaslarının ana arteridir. Daha sonra birlikte canalis adductorius’a girer. femoralis adını alır. A. femoralis. poplitea adını alır. fossa poplitea’nın ortasında femur’un popliteal yüzüne doğru bastırılarak alınır. genikular anastomoza katılır. Pulsasyonu diz eklemi fleksiyonda iken. genellikle üç tanedir. kardiyak kateterizasyon ve kan gazlarının değerlendirilmesinde en çok kullanılan arterdir. pudenda externa profunda • A. femoralis’in kompresyonu için en uygun yer. Dalları • A.öne doğru. profunda femoris .
inferior lateralis genus a. • a. fibula’yı besleyen bir dal verir. splenica ve a. centralis retina gibi “end arter”lerdir. tibialis’te aynı yerde aynı isimli uç dallarına ayrılır. tibialis posterior denilen iki uç dalına ayrılır. superior medialis genus a. abductor hallucis’in altında a. m. Bu nedenle rete patellare adı ile bilinir. extensor hallucis longus’un tendonunun lateralinde alınır. m. flexor hallucis longus ile m. m. popliteus’un alt kenarında a. Önemli dalları • a. flexor digitorum longus’un tendonları arasında alınır. A. . a. Yüzeyel olan deri ve fasiya arasında. Ayak bileğinde malleolus’lar arası orta noktada a. Malleolus medialis ile calcaneus arası orta noktada. m. superior lateralis genus a. eklem yüzlerine yakın. surales. malleolus medialis’in arkasında ve aşağısında. gastrocnemius. tibialis ile birlikte aşağı doğru seyreder. inferior medialis genus GENİKULAR ANASTOMOZLAR Diz eklemi çevresinde yüzeyel ve derin iki tane arteryel ağ vardır. N. poplitea. TIBIALIS ANTERIOR Membrana interossea cruris’in üzerinde komitant venler ve n. plantaris lateralis ve a. plantaris’i beslerler. Birinci interosseus boşlukta öne doğru seyreder ve birinci dorsal interosseus kasın başları arasından geçerek ayak tabanına gelir ve arcus plantaris’i tamamlar. fibularis profundus ile seyreder. TIBIALIS POSTERIOR Yüzeyel ve derin fleksor kas tabakası arasında komitant venler ve n. ligamentum patella’nın altında yağ dokusu içinde ve patella çevresindedir.• • • • • • aa. A. en büyük nutrisiyen arterdir. m. fibularis (peronealis). soleus ve m. plantaris medialis denilen uç dallarına ayrılır. Tibia’yı besler. Arterin pulsasyonu. Arterin pulsasyonu en iyi tarsal kemikler üzerinde m. A. nutricia tibiae. A. femur ve tibia üzerindedir. Rete articularis genus denilen derin olanı ise. dorsalis pedis adını alır. tibialis anterior ve a. media genus a.
I . plantaris lateralis . Beynin yüzeyel venleri üç grup oluşturur. a. Sinus sagittalis superior’a açılırlar. SUPERIORES CEREBRI: Hemisferlerin iç ve üst . • a. SUPERFICIALES CEREBRI Bu venlerin açılmaları subdural hematomlara neden olur. EMISSERIAE Ekstrakraniyal venler ile dural sinüsleri bağlarlar . VV. ikinci yılda görülmeye başlar.• a. VENLER ÖNEMLİ KRANİYAL VE İNTRAKRANİYAL VENLER VV. .dış yüzlerini drene eder. Bu bağlantıların enfeksiyonların yayılmasında önemi vardır. adductor hallucis’in oblik başı ile plantar interosseus kaslar arasındadır. BEYİN VENLERİ Beyin venleri kapak içermezler. plantaris medialis . tibialis posterior’un daha küçük olan uç birinci ve ikinci metatarsal kemiğin bazisleri dalıdır. Arcus plantaris. Arachnoidea mater ve dura mater’in iç tabakasını delip. dorsalis pedis ile birleşerek arcus plantaris’i oluşturur. VV. m.VV. Yeni doğanda yoktur . arasında a. Duvarlarında kas dokusu yoktur. DIPLOICAE Yassı kafa kemikleri ndeki diploe’de bulunan diploik kanallar içindeki kapaksız venlerdir. dural sinüslere açılırlar.
V. V. Her iki pleksus da kapaksız olup. III . Alveol duvarlarındaki kapiller ağdan başlar. CENTRALIS RETINAE: Retina’dan başlar. bir dalı (v. .VV. MEDIA SUPERFICIALIS CEREBRI: Sinus cavernosus’a açılır. cerebri magna’ya açılır.VV. BASALIS (ROSENTHAL VENİ): II . ORBİTA VENLERİ Kapakları yoktur. PROFUNDAE CEREBRI I . III . Kapakları yoktur. Pelvis tümörlerinde pelvis venleri ile plexus venosus vertebralis internus arasındaki bağlantılar karın içi basıncının arttığı durumlarda kanın tersine akışı sonucu malign hücrelerin özellikle vertebralara metastaz yapmasının nedenidir.II . Bu ven. PULMONALES Sol atrium’a posterosuperior kısmından açılan dört tane vendir. birbirleriyle ve intervertebral venlerle bağlantılıdır. hilum pulmonis’te yer alan yapıların en altta olanıdır. INTERNA CEREBRI: İki tarafın veni birleşerek v.V. INFERIORES CEREBRI: Sinus cavernosus’a açılır. columna vertebralis’in tüm uzunluğunca içinde ve dışında plexus venosus vertebralis internus ve plexus venosus vertebralis externus denilen pleksuslar oluşturur. facialis ile kafa içi venleri bağlarlar.V. cerebri İki taraf v.V. basalis’leri aldıktan sonra sinus rectus’a açılır. sinus Fissura orbitalis superior’dan geçerek cavernosus’a açılır. pulmonalis inferior . V. OPHTALMICA SUPERIOR: Fissura orbitalis superior’dan geçip. CEREBRI MAGNA (GALEN VENİ): birleşmesinden meydana gelir. VV. OPHTALMICA INFERIOR: sinus cavernosus’a açılır. VV. V. V. V. anastomotica inferior. COLUMNA VERTEBRALIS VENLERİ Columna vertebralis venleri. LABBE VENİ) aracılığı ile sinus transversus’a bağlanır. sinus cavernosus’a açılır. interna cerebri’nin magna’yı oluşturur. V.
Lateral ucundan başlayan v. retromandibularis’in ön dalı ile birleşip. İki tarafın veni manubrium sterni’nin yukarısında derin boyun fasiyasının lamina superficialis’inin yaprakları arasında bulunan . jugularis externa’yı oluşturur. temporalis superficialis ile birleşerek v. angularis’i oluşturur. subclavia’ya açılır. JUGULARIS EXTERNA M. supraorbitalis gözün iç köşesinde birleşerek v. Burada v. m. sternocleidomastoideus’un üzerinde. V. V. JUGULARIS ANTERIOR Hiyoid kemiğin yakınında başlar. platysma’nın altındadır. FACIALIS Alın bölgesindeki venöz ağdan başlayan v. jugularis interna’ya açılır. sağ atrium sistoli bu venlerde dalgalanmalara neden olur. angulus mandibula’nın altında v. v. sağ atrium sistoli’dir. Fossa infratemporalis’te lokalizedir. V. facialis adını alır. V. retromandibularis’i oluşturur. jugularis externa’ya yada v. facialis’in kapakları olmadığı için. facialis ile birleşir.V. v. maxillaris. supratrochlearis ile v. subclavia’ya açılır. V. jugularis externa’da venöz pulsasyonun görülme nedeni. labialis superior ile birleşince v. V. auricularis posterior ile birleşerek v. retromandibularis oluştuktan hemen sonra ön ve arka iki dala ayrılır. özellikle üst dudak yukarısında kalan yüz bölgesinin PLEXUS PTERYGOIDEUS enfeksiyonları. V. brachiocephalica’larda kapak olmadığı için. cava superior ve v. RETROMANDIBULARIS V. V. V. Ön dalı v. Sağ atrium hipertrofilerinde (mitral kapak hastalıklarında) bu sistolik impuls yükselir. facialis. Arka dalı angulus mandibula yakınında v. ligamentum sphenomandibulare ile collum mandibula arasından geçerek parotis bezine gelir. angularis. bu iki yol aracılığı ile sinus cavernosus’a ulaşarak kafa içi yapılara yayılabilir. Boyun kökünde v.
AXILLARIS M. V. clavicula’nın sternal ucunun arkasında v. basilica’ya açılır. subclavia. V. Sinus petrosus inferior .YÜZEYEL VENLER V. . teres major’un alt kenarında v. BRACHIALES A. axillaris adını alır. V. 1. V.spatium suprasternale isimli boşlukta bir arkus (arcus venosus jugularis) yaparak birleşir. subscapularis’in alt kenarı yakınında v. Kafa tabanında başlangıcında (bulbus superior venaea jugularis) tromboze olduğunda (örneğin otitis media nedeniyle) IX. V. MEDIANA CUBITI Dirsek ekleminin önünde v. brachiocephalica’yı oluşturur. kraniyal sinirler bundan etkilenebilir. teres major’un alt kenarında v. BASILICA M. II . jugularis interna’ya açılan tek dural sinüs’tür. v. basilica’nın devamı olarak başlar. axillaris. JUGULARIS INTERNA Foramen jugulare’de sinus sigmoideus’un devamı olarak başlar. X ve XI. v. jugularis interna ile birleşerek v. V. basilica’yı bağlar. brachiocephalica’yı oluşturur. Medialde olanı sık olarak v. axillaris’e açılır. axillaris’e açılırlar . subclavia ile birleşerek v. brachialis’e eşlik ederler. M. SUBCLAVIA V. kaburganın dış kenarını geçince v. Vagina carotica içinde aşağı doğru seyreden ven. subclavia adını alır. Trakeostomi’de yaralanma riski vardır. clavicula’nın sternal ucunun arkasında v. CEPHALICA Deltopektoral üçgende fascia clavipectoralis’i delip. cephalica ile v.DERİN VENLER VV. ÜST EKSTREMİTE VENLERİ I .
V. hiç kapak içermez. subclavia sinistra. bronchiales’i toplar. cava superior’u oluşturur. hemiazygos. birincisi hariç sağ taraf v. T8 seviyesinde v. subcostalis’in birleşmesi ile meydana gelir. sağ radix pulmonis’in üstünden geçer ve v. HEMIAZYGOS ACCESSORIA . Sağ 3. AZYGOS Sağ taraf v. Sol tarafta bu açıya yakın ductus thoracicus. Sol taraftaki son üç v. phrenicus. carotis communis sinistra. HEMIAZYGOS Sol taraf v. BRACHIOCEPHALICA DEXTRA Sağ clavicula’nın sternal ucunun arkasında başlar. Üst yarımı üst mediastinum ’da. pericardiaci ve sağ vv. v. sol n. sternuma yakın alt kenarının arkasında v. lumbalis ascendens ile v. oesophagus ve ductus thoracicus’un arkasından geçip. Diyafragma’nın crus dextrum’unun arkasından yada delerek (bazen hiatus aorticus’tan) geçip. azygos. arka mediastinum’da yükselir. V. kıkırdak kaburganın arkasında sağ atrium’a girer. A. vagus. subcostalis’in birleşmesi ile oluşur. vv. azygos’a açılır. V. Arka mediastinum’da yukarı doğru yükselir. hemiazygos accessoria. alt yarımı ise fibröz perikardiyum içinde orta mediastinum ’dadır. cava superior’a açılır. CAVA SUPERIOR Yaklaşık 7 cm uzunluğunda olup. V. Çocuklara yapılan trakeostomi’de yaralanma riski vardır. V. intercostalis posterior’u alır. trachea ve truncus brachiocephalicus’un önünden geçer. kaburganın brachiocephalica dextra ile birleşerek v.Birleşme yerindeki açıya angulus venosus (Pirogoff açısı) adı verilir. intercostalis superior’u oluşturup açılır). V. a. oesophageales. Arcus aorta’nın yukarısındadır. Sağ 1. V. sol n. vv. intercostalis posterior ’lar (2 4. aorta thoracica. BRACHIOCEPHALICA SINISTRA Sol clavicula’nın sternal ucunun arkasından başlar ve oblik olarak aşağıya doğru seyreder. T4 seviyesinde öne doğru bir arkus yapıp. Columna vertebralis’in önünden. v. lumbalis ascendens ’le v. sağ tarafta ise ductus lymphaticus dexter açılır. ler birleşerek v.
Sol taraf 4 - 8. v. intercostalis posterior ’u ve bazen sol vv. bronchiales’i alarak, columna vertebralis’in sol tarafında aşağıya doğru
iner. T7 vertebra gövdesinin önünden geçip, v. azygos’a açılır. Bazen v. hemiazygos ile birleşerek ortak bir trunkus’la (interazigos ven) v. azygos’a açılır.
ALT EKSTREMİTE VENLERİ I - YÜZEYEL VENLER V. SAPHENA MAGNA
Vücudun en uzun
venidir. Malleolus medialis’in önünden geçerek
bacağın ve uyluğun medialinde yukarı doğru yükselir. Ligamentum inguinale’nin distalinde hiatus saphenus’tan geçerek v. femoralis’e açılır. V. saphena magna, ayakta ve bacakta n. saphenus ile birlikte seyreder.
V. SAPHENA PARVA (MINOR)
Malleolus
lateralis’in
arkasından
geçip,
tendo
calcaneus’un
lateralinde olarak yukarı doğru yükselir. Seyri sırasında n. suralis eşlik eder. Fossa poplitea’da v. poplitea’ya açılır.
II - DERİN VENLER VV. TIBIALES ANTERIORES & VV. TIBIALES POSTERIORES
Aynı isimli arterlere eşlik eden ikişer tane (komitant) vendir.
M. popliteus’un alt kenarında birleşerek v. poplitea’yı oluştururlar. V. POPLITEA
Fossa poplitea’da m. popliteus’un alt kenarında başlar. Yukarı doğru yükselerek hiatus adductorius’ta v. femoralis adını alır. Fossa poplitea’da a. poplitea ile n. tibialis arasındadır. A. poplitea’nın dallarına karşılık gelen venleri (vv. surales), vv. geniculares ve v. saphena parva’yı alır.
V. FEMORALIS
V.
poplitea’nın
devamı
olarak
hiatus
adductorius’ta
başlar.
Ligamentum inguinale’nin arkasında v. iliaca externa adını alır.
ABDOMEN VE PELVIS VENLERİ
V. ILIACA EXTERNA V. femoralis’in devamı olarak ligamentum inguinale ’nin arkasında
başlar. Küçük pelvis girişinde articulatio sacroiliaca’nın alt bölümünün önünde v. iliaca interna ile birleşerek v. iliaca communis’i oluşturur.
A. iliaca externa
ile olan yakın komşuluğu bölgenin cerrahi
girişimlerinde önemlidir. Yakın komşuluk nedeniyle damar duvarları birleşebilir ve buradaki diseksiyonlar sırasında güç kontrol edilebilen ciddi venöz kanamalara yol açabilir.
V. ILIACA INTERNA
Pelvis
ischiadicum
boşluğundaki
majus’ta v.
venler
iliaca
yukarı
doğru
yükselerek oluşturur.
foramen
interna’yı
Articulatio
sacroiliaca’nın alt bölümünün önünde v. iliaca externa ile birleşerek v. iliaca communis’i oluşturur.
V. ILIACA COMMUNIS
Articulatio sacroiliaca’nın alt bölümünün önünde v. iliaca externa ile v. iliaca interna’nın birleşmesi ile meydana gelir. İki tarafın veni L5 vertebranın gövdesinin önünde (sağ tarafa yakın) birleşerek v. cava inferior ’u oluşturur. Kapakları yoktur. V. iliaca communis dextra’nın arkasından n. obturatorius geçer.
V. CAVA INFERIOR
Diaphragma altında kalan yapıların venöz kanını sağ atrium’a getirir. V. iliaca communis dextra ile sinistra’nın L5 vertebra gövdesinin önünde (sağ tarafa yakın) birleşmesi ile oluşur. Aorta abdominalis’in sağ tarafında olarak, vertebraların önünde yukarı doğru yükselir. Diaphragma’daki foramen venae cavae’dan geçip, 6. kıkırdak
kaburganın sternal ucunun arkasında sağ atrium’a alt - arka bölümünden
açılır. Kapak içermez. Sağ atrium’a açıldığı yerde valvula venae cavae
inferioris denilen bir kapak bulunur.
V. cava inferior trombozu, bacaklarda ve sırtta ödeme neden olur. Ascite yoktur. Kısa sürede yüzeyel ve derin venlerin genişlemesiyle kollateral venöz sirkülasyon gelişir. Kollateral sirkülasyon aracılığı ile v. cava inferior, v. cava superior’a bağlanır. V. cava inferior’a açılan venler • • • • v. iliaca communis dextra ve sinistra vv. lumbales v. lumbalis ascendens vv. phrenicae inferiores dextra ve sinistra
• vv. hepaticae
• vv. renales
• v. testicularis (ovarica) dextra • v. suprarenalis dextra (v. suprarenalis sinistra, v. renalis sinistra’ya açılır)
V. TESTICULARIS
İnguinal kanaldan geçerek karın boşluğuna çıkar. Sağ tarafta v. cava
inferior ’a, sol tarafta da v. renalis sinistra ’ya açılır. Kapakları vardır.
Varicosel, testiküler venlerdeki genişlemedir. Genellikle sol tarafta daha çok görülür.
V. OVARICA
V. ovarica’lar, ligamentum latum uteri içindeki pleksustan başlar. Sağda v. cava inferior ’a, solda v. renalis sinistra’ya açılır.
V. RENALIS
Renal arterlerin önünde seyrederler. V. cava inferior’a açılırlar. V. renalis sinistra, aorta abdominalis’in önünden geçer. Venin aorta abdominalis ile yakın komşuluğu bölgenin cerrahi girişimlerinde önemlidir.
VV. SUPRARENALES
Sağ tarafın veni v. cava inferior’a, sol tarafın veni v. renalis
sinistra’ya açılır.
Suprarenal bezler, üç kaynaktan arteryel kan desteği alır. Ancak tek bir venle drene olduklarından, suprarenal venlerin hasarı bezde infarktüse neden olabilir.
VV. HEPATICAE
Karaciğer’in arka yüzünden çıkan bu venler, sulcus venae cavae’da
v. cava inferior’a açılırlar. Kapakları yoktur .
Kan. Sinuzoidlerden başlayan dallar birleşerek vv. Burada sağ ve sol iki dalına ayrılır. V. Karaciğere gelen kanın %70’ni (%30’unu a. hepatica propria) getirir. Omentum minus’un yaprakları ( ligamentum hepatoduodenale ) arasında.PORTAL SİSTEM VE V. azygos ve v. portae hepatis’e açılan venler • v. pancreas ve safra kesesinin venöz kanını drene eden venleri kapsar. cava inferior’a açılır. vücutta iki organda vardır. duodenum’un birinci parçası. özefagus’un abdominal parçası. gastroduodenalis’in arkasından geçerek yukarı doğru yükselir. mesenterica superior’un birleşmesi ile oluşur. . Özefageal dalların v. cava inferior ’un önünden. ductus choledochus (sağda) ve a. PORTAE HEPATIS L2 seviyesinde. cava inferior’un önünde v. diğeri de hepatik sinuzoidlerdir. ductus choledochus ve a. tüm sindirim kanalı (canalis analis’in alt parçası hariç). v. PORTA HEPATIS Portal sistem. böylece iki damar setinden geçer. hepaticae’ları oluşturur ve v. splenica • v. V. collum pancreatis’in arkasında. splenica ile v. kapak içermez. gastrica sinistra. Birisi adı geçen organların kapillerleri. Hiatus oesophageus’tan geçen özefageal dallar alır. Omentum minus’un yaprakları arasındadır. Karaciğer ve Hipofiz bezi Karaciğerin portal sistemi. dalak. mesenterica superior • v. Portal sistem adı geçen organlardan kanı karaciğer’e taşır ve burada bir arter gibi dallanarak sinuzoidlerde sonlanır. hepatica propria’nın (solda) arkasında olarak bu yapılarla birlikte porta hepatis’e ulaşır. V. Yaklaşık 8 cm uzunluğunda olup. curvatura minor’da seyreder.
genellikle v. Dıştan ostium pyloricum’un yerini işaret eden v. karın ön duvarı venleri ile v. porta’nın sağ dalına drene olurlar. • v. . teres hepatis boyunca seyrederler. cysticae. lig. Curvatura minus’un pilorik parçasını drene eder. özefagus’un alt ucunda porto . posterior . • v. teres hepatis üzerinde yada içinde. porta’nın sol dalına açılır. falciforme hepatis’in yaprakları arasında v. porta’ya açılır. v. özefagus’u drene eden dalları ile olan anastomozları.caval anastomoz omentum minus’un yaprakları arasında küçük kurvaturda seyreder. • vv. pancreaticoduodenalis superior • vv. gastrica dextra. prepylorica (Mayo veni) bu vene açılır. porta’yı bağlar. paraumbilicales. Ligamentum umbilicalis medianum ve lig.hemiazygos’un oluşturur. En iyi gelişmiş bir tanesi lig.
azygos ve v. • Özefagus’un abdominal parçası üzerinde. mesenterica inferior. rectalis superior ile v. Portal obstrüksiyonda umbilicus’ta caput medusae denilen ışınsal olarak seyreden venöz genişlemeler olur. colica sinistra’nın bir dalını içerir. • vv. genellikle recessus paraduodenalis’in ön duvarındadır. gastroomentalis sinistra (v. Bu recessus’a olan internal herniasyonlarda kese boynu bu damarı ve a.CAV ANASTOMOZLAR Portal obstrüksiyonlarda devreye giren bu anastomozlar sayesinde v. porta’nın rectalis inferior arasındadır. epigastrica superior ve v. lig. V. splenica ile birlikte ligamentum splenorenale (lig. sol dalına birleşen vv. • Umbilicus’ta. epigastrica inferior arasındadır. SPLENICA (V. gastrica sinistra’ya gelen özefageal dallar ile v. ileales • v. phrenicosplenicum ) içindedir. v. • Rectum duvarında. teres hepatis boyunca seyreden ve v. mesenterica superior’a açılan venler • vv. gastricae breves. gastroepiploica dextra) • vv. lig. paraumbilicales’lerle karın ön duvarını drene eden v. lienorenale. Portal obstrüksiyonda anastomoz yapan bu venlerde özefagus varisi denilen genişlemeler olur. colica dextra • v. v. colica media PORTO . ileocolica • v. ligamentum gastrosplenicum içindedirler. gastroomentalis dextra (v. pancreaticae • v. splenica’ya açılan venler • vv. MESENTERICA SUPERIOR V. . jejunales ve vv. V. pancreaticoduodenales • v. rectalis media ve v. hemiazygos’a açılan özefageal dallar arasındadır. porta’daki kan v. cava superior ve inferior aracılığı ile kalbe getirilir.V. gastroepiploica sinistra) • v. LIENALIS) Pancreas’ın kuyruğu ve a.
CAV ANASTOMOZLAR V. cava inferior’a açılırlar. • V. cava superior’a. hemiazygos aracılığı ile v. alt lumbar venler ise direk v. lumbal ve frenik venler) ile colon venleri ve area nuda’nın venleri arasındadır. cava inferior arasında çeşitli venler aracılığıyla kurulmuş anastomozlardır. • Üst iki lumbar ven. retroperitoneal venler (renal. v. cava inferior’a birleştirir. superior (v cava superior’a dökülür) ile v. epigastrica anastomozlar. İyi bilinen iki örneği şunlardır.cava superior ile v. cava inferior’a dökülür) arasındaki . • Patent ductus venosus’da. azygos ve v. porta’nın sol dalını v. epigastrica inferior (v.• Retroperitoneal bölgede. CAVA . çok nadiren ductus venosus açık kalır ve v.
Ancak ince bağırsaklardan gelen lenf. ν Kapsülsüz lenf düğümleri olarak bilinen lenfoid doku kitleleri (Peyer plakları ). ince bağırsaklardaki Peyer plakları. Lenfatik sistem. ve ν Kapsüllü lenf düğümleri olarak bilinen timus ve dalak LENF Ventrikül kontraksiyonu ile oluşturulan kan basıncı.LENFATİK SİSTEM Enfeksiyon ve malign hastalıkların bir yayılım yolu olan lenfatik sistem. Berrak ve renksiz bir sıvıdır. Vücut ağırlığının % 1-3’ünü yapar. Bunlar tonsilla’lar. gelişimine kardiyovasküler sistemden sonra ve fetal yaşamın beşinci haftasının sonunda başlar. lipid globüllerinin (şilomikron) varlığı nedeniyle . Kana benzer. Vücuttaki toplam lenf miktarı 1-2 litredir. dokuları çevreleyen ve interstisyel (dokular arası) sıvı ile direk temasta olan lenf kapillerlerinden başlar. respiratuar ve ürogenital sistemdeki lenfoid doku kitleleri sekonder lenfoid organlardır . palatin ve nazofaringeal tonsiller. Timus ve kemik iliği primer lenfoid organlardır . Kardiyovasküler sistem gibi mezenşimden gelişir. berrak ve renksizdir. küçük proteinler (albumin gibi) ve diğer maddelerin kuvvetle kapillerlerden hücreler arasındaki boşluklara itilmesine neden olur. kapsüllü ve kapsülsüz olarak iki gruptur. ancak kanda bulunan birçok protein. Dalak ve lenf düğümleri ile. lenf kapillerlerine girince lymph (lenf. su. tuz ve eritrosit lenfte yoktur. Dokuların çoğundan gelen lenf. Sıvı. ince bağırsaklar appendix vermiformis’te bulunur. Bu dokulararası sıvı çevresindeki dokuların beslenmesini ve yıkanmasını sağlar. LENFATİK SİSTEMİ OLUŞTURAN YAPILAR ν Lenf ν Lenf kapillerleri (kılcal lenf damarları) ve onların oluşturduğu pleksuslar (rete lenfokapillere) ν Lenf damarları (lenfatikler) ν Lenf düğümleri. berrak sıvı) adını alır.
kıl. santral sinir sistemi. Bu nedenle chylus adı ile bilinir. kemik iliği. Bir lenf düğümünün efferent lenf damarı. Kan kapillerlerinden altında filtrasyonu oluşturulan doku boşluklarındaki filtrasyon basıncı. Komşu arterlerin pulsasyonu . 2. lenfin dokulardan basınç lenf düğümüne sıvının hareketini ile sağlayan bir kaç faktör vardır. pankreas adacıkları ve iç kulakta bulunmaz. subclavia’nın birleşme yerine (angulus venosus) yada birleşme yerine yakın bu venlerden birisine açılarak venöz sisteme birleşir. bulbus oculi. İnce bağırsak mukozasındaki terminal lenf damarlarına da lacteal adı verilir. LENF KAPİLLERLERİ Lenf kapillerleri bir çok dokuda vardır. Bu trunkus’lar. kıkırdaklar. Lenf damarlarını komprese eden komşu kasların kontraksiyonu . Limfatik adı ile de bilinen lenf damarları. sağ tarafta üç. 4. Lenf damarlarının büyük olanlarına lenf trunkus’u adı verilir. brachiocephalica’lardaki negatif kan 3. Cisterna chylii’ye açılan üç tane lenf trunkusu vardır. Lenf damarları seyirleri sırasında bir yada daha fazla lenf düğümünden geçer. tırnak. yapısal olarak küçük çaplı venlere benzer. LENF DAMARLARI Lenf kapillerlerinin birleşmesinden meydana gelir. v. cornea).süt rengindedir ve kıvamı daha yoğundur. ve v. Büyük lenf damarlarının duvarlarındaki düz kasın simpatik uyarı ile kontraksiyonu . Lenf düğümüne lenfi getiren damara afferent lenf damarı (vasa afferens). Ancak avasküler dokular (epidermis. Solunum hareketleri basıncı. lenf düğümünden lenfi götürene de efferent lenf damarı (vasa efferens) denir. 1. Sağ taraftaki lenf trunkusları . Lenfin hareketi. Boyun bölgesinde ise. sol tarafta da dört tane lenf trunkusu vardır. jugularis interna ile v. sonraki lenf düğümünün afferent lenf damarıdır. 5.
bronkuslar ve trakea ile sağ kalbin büyük bölümünün lenfini getirir. bu trunkus. sağ tarafınki ile aynıdır. bu trunkus’u trakeobronşiyal. sağ akciğer. DUCTUS THORACICUS Lenf trunkuslarının bir genişlemesi olan cisterna chylii. . Sol taraftaki lenf trunkusları • truncus jugularis sinister .45 cm. derin servikal lenf düğümlerinin efferentleri tarafından oluşturulur. dir. Sol tarafın trunkusları ductus thoracicus’a açılabilir. üç trunkus birleşerek ductus lymphaticus dexter denilen yaklaşık 1 cm uzunluğunda bir lenf kanalı oluşturduktan sonra açılır. Bazen. sağ tarafınki ile aynıdır. • truncus bronchomediastinalis sinister. ile özefagus’un büyük bölümü • truncus subclavius sinister . Ancak • ductus kalbin daha büyük bölümünün lenfini drene eder. Sağ toraks duvarı. Yetişkinlerdeki uzunluğu cisterna chylii dahil 38 . parasternal ve brakiyosefalik lenf düğümlerinin efferentleri oluşturur.7 cm uzunluğunda olup. Sağ üst ekstremite ve önde umbilicus’a arkada crista iliaca’ya kadar torakoabdominal duvarın sağ tarafının yüzeyel yapılarının lenfini getirir.• truncus jugularis dexter. sağ ve sol üç trunkus’un drene ettiği bölgelerin dışında kalan tüm vücut bölümünün lenfini drene eder. thoracicus. • truncus subclavius dexter. • truncus bronchomediastinalis dexter . Ductus thoracicus. Bu üç trunkus. T12 gövdesinin alt kenarı (yada torakolumbar disk) ile L2 gövdesi arasında oturur. Baş ve boynun sağ yarımının tüm lenfini getirir. T5 seviyesinde kademeli olarak sola tarafa yaklaşır ve üst mediastinum’a girer. sağ tarafınki ile benzerdir. 5 . diyafragma’nın sağ kubbesi ve komşu karaciğer bölümü. cisterna chylii’nin üst ucundan başlar. Hiatus aorticus’tan geçerek arka mediastinum ’a gelir. genellikle bağımsız olarak angulus venosus’a yada venlerden birisine açılır. aksiller lenf düğümlerinin apikal grubunun efferentleri yapar.
dıştan kapsülü delip. Cisterna chylii’ye açılan lenf trunkusları • truncus lumbalis. ana lenf kanalına ulaşana kadar bir tane yada daha fazla lenf düğümünden geçer. Lenf içindeki yabancı maddeler ve mikro-organizmalar. Genel olarak lenf. lenf düğümlerinden geçmeksizin direk olarak ductus thoracicus’a açılır. Yetişkin bir insanda toplam 400 .C7 vertebranın processus transversus’u seviyesinde laterale doğru bir arkus yapar. 2. Bir kaç tane olan afferent lenf damarı ise. İnce bağırsaklardan yağı venöz sisteme taşımak. özefagus ve karaciğerin ligamentlerinin (ligamentum coronarium ve ligamentum triangulare dextrum / sinistrum) lenfini drene eden bazı lenf damarları. • trunci intestinales. a. İçinden geçen lenfi süzerler. Ancak tiroid bezi. nodi preaortici’nin ve nodi (nodi coeliaci. bir kaç yerden düğüme girer. Sağ ve sol olarak iki tanedir. Lenf düğümünün bir kenarı üzerinde bulunan hilum’dan (hilus) lenf düğümünün arteri girer. subclavia’nın önünden geçip. jugularis interna’nın birleşme noktasında yada birleşme yerine yakın bu venlerden birisine açılarak venöz sisteme lenfi getirir. nodi mesenterici superiores mesenterici inferiores’in efferentlerini alır) efferentleri tarafından oluşturulur. yapısındaki retiküler hücre ağı tarafından tutulur. subclavia ile v. 3. Mikroorganizmaları ve yabancı maddeleri parçalamak ve yok etmek (fagositoz). nodi aortici laterales’in (paraaortik lenf düğümleri) efferent damarları tarafından oluşturulur. Arkus’dan sonra aşağıya doğru seyreden ductus thoracicus.450 tane lenf düğümü vardır. fasülye şeklindeki kapsüllü doku kitleleridir. İnterstisyel sıvıdan fazla miktardaki su ve proteini toplamak ve tekrar kana vermek. veni ve genellikle bir tane olan efferent lenf damarı çıkar. v. . LENFATİK SİSTEMİN FONKSİYONLARI 1. LENF DÜĞÜMLERİ Lenf damarlarının seyri boyunca dizili.
4. Lenfosit üretmek ve depolamak.BAŞ . Başın ve boynun bu lenf düğümlerinin efferentleri nodi cervicales profundi’ye gider. • Nodi submentales. • Nodi cervicales anteriores. Aşağıda olanlardan birisi de diğerlerinden daha büyük olarak görülür ki bunada nodus juguloomohyoideus adı verilir. trigonum submandibulare’de bulunan genellikle üç tane lenf düğümüdür. Bu lenf düğümlerinin efferentleri de nodi cervicales profundi’ye gider. jugularis interna’nın anterolateral yüzü boyunca. Mikroorganizmalara ve yabancı maddelere karşı uzun süreli koruma sağlamak (antikor üretmek). Tonsilla’ların ve dilin lenf drenajı ile ilgilidir . • Nodi cervicales superficiales. jugularis anterior’a komşu olarak bulunurlar.BOYUN Başın yüzeyel dokularının drene olduğu lenf düğümü grupları: • Nodi occipitales • Nodi mastoidei (retroauriculares) • Nodi parotidei superficiales • Nodi parotidei profundi • Nodi faciales Boynun yüzeyel dokularının drene olduğu lenf düğümü grupları: • Nodi submandibulares. BÖLGESEL LENF DÜĞÜMLERİ I . v. v. membrana thyrohyoideum’un önündedir. Baş ve boynun derin dokularının drene olduğu lenf düğümü grupları: • Nodi linguales • Nodi retropharyngeales • Nodi paratracheales • Nodi pretracheales • Nodi prelaryngeales • Nodi infrahyoidei. trigonum submentale’dedir. jugularis externa boyunca bulunurlar. 5. vagina carotica’yı oluşturan fasiya’da gömülü olarak bulunurlar. . Nodi cervicales profundi: Bu gruba ait lenf düğümleri v. Üstte olanlardan birisi diğerlerinden daha büyüktür ve nodus jugulodigastricus adı ile bilinir. Omohyoid kasın ara tendonunun üzerinde olan bu lenf düğümü dilin lenf drenajı ile ilgilidir.
30 arasında lenf düğümleridir. sağ tarafta truncus jugularis dexter ’i solda da truncus jugularis sinister’i oluşturur. • Nodi brachiales (laterales).TORAKS Toraks duvarının yüzeyel yapılarının ve meme bezinin lenfi.NCP’nin efferentleri. 5 grup oluşturur. • Nodi pectorales (anteriores). • Nodi subscapulares (posteriores). Efferentleri apikal lenf düğümlerine gider. Efferentleri santral ve apikal lenf düğümlerine gider. axillaris’in medialinde bulunan lenf düğümleridir. Efferentleri. afferentleri önceki üç gruptan gelir. aksiller lenf düğümlerinin nodi pectorales ile nodi subscapulares grubuna ve nodi parasternales’e gider. • Nodi apicales. üst ekstremitenin afferent lenf damarları bu lenf düğümü grubuna gelir. santral ve apikal lenf düğümlerine gider. apikal ve santral lenf düğümlerine gider. crista iliaca’nın yukarısında kalan sırt bölgesinin ve boynun arka . meme bezi ile umbilicus üstü karın ön duvarının derisi ve kaslarının afferent lenf damarlarını alır. Efferentleri. . Nodi lymphoidei axillares Fossa axillaris’de bulunan ve sayıları 20 . II . v.alt bölümünün lenfini taşıyan afferent lenf damarlarını alır. Meme bezinden ve önceki grupların hepsinden afferent damarlar alır. GİS tümörlerinde bu düğümler tutulur ve bir tanesi belirgin olarak fossa supraclavicularis’de palpabl olur (Wirchow düğümü). Efferentleri birleşerek truncus subclavius’u yapar. • Nodi centrales. III .ÜST EKSTREMİTE Üst ekstremite’nin yüzeyel ve derin dokularının lenfini taşıyan lenf damarları. Nodi cervicales profundi inferiores’in fossa supraclavicularis major’da yerleşmiş olan bir grubuna nodi supraclaviculares adı verilir ve bu düğümlerin ductus thoracicus’la bağlantıları vardır. aksiller lenf düğümlerinin lateral grubuna açılır.
Derin dokularının lenf damarları. Efferentleri her iki tarafta truncus lumbalis dexter ve sinister denilen lenf trunkus’larını oluşturur. son olarak aorta abdominalis’e komşu olan ve nodi lumbales denilen terminal grup lenf düğümlerine gelir. . yüzeyel inguinal lenf düğümlerinin distal grubuna açılır. • Nodi preaortici. organların arterleri ile birlikte seyreder ve arterler boyunca bulunan lenf düğümlerine gelir.Toraks duvarının derin dokularının lenfi ise. • Nodi aortici laterales her (paraaortik iki yanında lenf dizili düğümleri). lenf aorta abdominalis’in düğümleridir. nodi intercostales ve nodi phrenici’ye gider. her iki tarafta truncus bronchomediastinalis’i yapar.ABDOMEN VE PELVIS Karın duvarı lenfinin büyük bölümü ile tüm abdominal organların (karaciğerin küçük bir bölümü hariç) ve pelvis organlarının lenfi ductus thoracicus aracılığı ile taşınır. Karın arka duvarının lenf drenajı ile ilgilidir. Nodi tracheobronchiales’in efferentleri. aorta abdominalis’in önündedirler. • Nodi retroaortici (postaortici). V .ALT EKSTREMİTE Alt ekstremitenin yüzeyel dokularının lenf damarları. Efferentleri trunci intestinales’i oluşturur. derin inguinal lenf düğümlerine gider. nodi parasternales. Lenf damarları. trachea üzerinde yükselerek nodi parasternales ve nodi brachiocephalici’nin efferentleri ile birleşip. Lenf. nodi mediastinales posteriores ve nodi tracheobronchiales’e gider. herhangi bir özel bölgeyi drene etmez. IV . Nodi lumbales Üç tane terminal lenf düğümü grubundan meydana gelir. nodi brachiocephalici. Toraks organlarının lenfi ise.
• Nodi profundi. hepaticae’lar ile). akciğerlerden v. V. femoralis’e açılma yerinde 4 . umbilicus altı karın ön duvarı. Proksimal grup. internal iliak lenf düğümlerine gider. Proksimal ve distal olarak iki alt grup oluşturur. dış genital organlar. Derin lenf damarları ise. Az sayıdaki efferent damarı yüzeyel inguinal lenf düğümlerine açılır. v. Gluteal bölge. Distal grup. vagina’nın ve anal kanalın alt parçasından afferent lenf damarları alır. Nodi lymphoidei inguinales İki grup yapar.Gluteal bölgenin yüzeyel lenf damarları.6 tane lenf düğümüdür. Burada iki uç dalına ayrılan venin. Sol atrium’a gelen bu kan ile. Popliteal lenf düğümleri özellikle topuğun lateral bölümünün lezyonlarında tutulur. femoralis’in medialinde yer alan 1 . v. v.3 tane lenf düğümüdür. ligamentum inguinale’ye paralel dizilmiş 5 . ince dalı ductus venosus (Arantius veni) adı altında v. yüzeyel inguinal lenf düğümlerinin proksimal grubuna gelir. . plasenta’dan göbek kordonu (chorda umbilicalis) içindeki v. cava inferior’un sağ atrium’a açıldığı yerde valvula vena cava inferioris ( Eustachian kapağı) denilen bir kapak bulunur. canalis femoralis’tedir ve buna Rosenmüller (Cloquet) lenf düğümü adı verilir. göbekten fetus’un karın boşluğuna girer ve porta hepatis’e gelir. Bu ven. Alt ekstremitenin yüzeyel lenf damarlarını alır. perianal bölge. kalın olan dalı v. Düğümlerin bir tanesi. Karaciğerden (ductus venosus ve vv. cava inferior’la birleşir. saphena magna’nın v. Yüzeyel ve derin inguinal lenf düğümlerinin efferent lenf damarları nodi iliaci externi’ye gider. porta ile birleşirken. Bu kapak. Efferentlerinin çoğu derin inguinal lenf düğümlerine gider. FÖTAL DOLAŞIM Annenin oksijene kanı. cava inferior’la sağ atrium’a getirilir. Nodi popliteales Fossa poplitea’da yağ dokusu içinde gömülü 6 tane lenf düğümüdür. umbilicalis aracılığı ile fetus’a gelir. • Nodi superficiales.5 tane lenf düğümüdür. gelen kanı foramen ovale’ye yönlendirerek sol atrium’a geçmesini sağlar. efferentleri nodi iliaci externi’ye drene olur. alt ekstremitelerden ve karın duvarından gelen venöz kan.
Böylece sağ atrium’a gelen venöz kanın tamamı sağ ventrikül’e. V. Aorta descendens’deki kanın bir bölümü alt ekstremiteler. aorta descendens’e geçer. Kanın büyük kısmı a. gün içinde kapanarak sırasıyla ligamentum teres hepatis ve ligamentum venosum denilen ligamentleri oluşturur. karın ön duvarının arka yüzünde görülen plica umbilicalis mediana altındaki ligamentum umbilicale medianum denilen ligamenti oluşturur. umbilicalis 2. göbek kordonu (chorda umbilicalis) içinde plasenta’ya ulaşır. . cava superior ile sağ atrium’a döner. buradan da akciğerlere gider. umbilicalis ve ductus venosus’da 2. Baş .5. boyun ve üst ekstremite’de dağılır. ductus arteriosus sinirsel ve kimyasal etki sonucu büzülür ve oblitere olur. A. umbilicalis aracılığı ile fetus’un göbeğinden çıkarak. Chorda urachus’da (göbek kordonu) fibröz bir yapı halini alır ve . Burada. Büyük miktarı sağdan ve soldan gelen bir çift a.pulmonalis’ler aracılığı ile gelen bir miktar kan birlikte sol ventriküle. cava inferior ile gelen kanın foramen ovale’den sol atrium’a geçemeyen az bir kısmı ile karışıp sağ ventrikül’e geçer ve sağ ventrikülden truncus pulmonalis’e atılır. Az bir kısmı. Doğumla birlikte görülen değişiklikler Doğumu takiben başlayan solunum sonucu akciğerler hava ile dolarak genişler ve doğal olarak akciğerlere gelen kan miktarı artar. Basınç artışı foramen ovale’yi kapatır ve fossa ovalis adını alır. Fetus’da akciğerler çalışmadığı için. . Solunumun başlaması ile birlikte. karın ve pelvis organlarına gider. Aorta’ya geçen kanın büyük kısmı baş. sol atrium’a daha çok miktarda kan akışına neden olur ve sol atrium basıncını artırır. Bu durum. iliaca interna’dan ayrılarak göbeğe uzanan bir çift a. çok az miktarda kan truncus pulmonalis aracılığı ile bu organlara gider. Sonuçta ligamentum arteriosum (Botallo) denilen bir bağ halini alır.5.boyun ve üst ekstremite’ye giden kan v. buradan da aorta’ya geçer. v. pulmonalis sinistra ile arcus aorta’yı bağlayan ductus arteriosus (Botallo kanalı) aracılığı ile aorta’ya geçer. günde kapanarak karın ön duvarının arka yüzünde görülen plica umbilicalis medialis’in altındaki ligamentum umbilicale mediale denilen ligamenti oluşturur.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue listening from where you left off, or restart the preview.