Zeytin yaprağı ilk olarak Eski Mısır’da tıbbi olarak kullanılmış ve cennet gücünün bir sembolü olmuştur. Olea europaea denilen zeytin ağacının yaprağıdır. Zeytin yaprağı insan beslenmesinde özüt, bitkisel çay ve toz olarak kullanılmıştır. Antioksidan, antihipertansif, antiaterojenik, antienflamatuvar, hipokolesterolemik ve hipoglisemik özelliklere sahiptir, zeytinyağının yararlarına benzer, birçok potansiyel biyoaktif bileşik içerir.
Daha fazla çalışma, zeytin yaprağının güçlü bir tıbbi araç olduğunu kanıtlamaktadır. Yararları arasında kardiyovasküler ve bağışıklık sistemi desteği, enerjide artış ve sağlıklı kan basıncını teşvik etmek sayılabilir.
1800’lerin başında, ezilmiş yağ yaprakları, ateş düşürmek için içeceklerde kullanıldı. Birkaç yıl sonra, sıtma için bir çay olarak kullanılmıştır. Fas tıbbında, kan şekerini stabilize etmek ve şeker hastalığını kontrol etmek için zeytinyağı kullanıldı.
İçerisindeki ana bileşiklerden biri olan Oleuropein, antiviral, antibakteriyel ve antifungal özelliklerinden dolayı 1900’lü yıllardan beri ilgi çekmiştir. Çalışmalar, bir polifenol olan oleuropeinin, kan basıncını doğal olarak düşüren ve kardiyovasküler hastalığı önleyen güçlü bir antioksidan olduğunu bulmuştur. Oleuropein, hayvanlarda tümör oluşmasını engellemek veya 12 gün içinde kaybolmasını sağlaması nedeniyle güçlü olduğu kanıtlanmıştır.
Zeytin, Fas, İtalya, İspanya, Fransa, Lübnan ve Türkiye gibi ülkelerde dengeli bir gıda olmaya devam ediyor ve sağlık yararlarını kanıtlayan yakın tarihli bilimsel çalışmalardan dolayı, zeytin yaprağı giderek daha çok tanınmakta ve zeytinin dışında takdir edilmektedir. Bugün, çeşitli sağlık yararları için popülerlik kazanıyor.
Zeytin Ağacı ve Bileşikleri
Zeytin ağacı, leylak, yasemin, Forsythia ve gerçek dişbudak gibi türleri de içeren Oleaceae ailesinin bir parçasıdır. Akdeniz, Asya ve Afrika’ya özgü bir yaprak dökmeyen ağaç veya çalı olarak nitelendirilebilir. Tipik olarak nadiren 8 ila 14 metre yüksekliğine erişen ağacın, çiçekleri küçük, beyaz ve tüylüdür; yapraklar, 4-10 santimetre uzunluğunda ve 1 ila 3 santimetre genişliğinde büyüyen gümüşi yeşil bir renktedir.
Zeytinler yeşilden mora dönerken toplanırlar. Zeytin tohumu sıkça çekirdek olarak anılır ve Britanya’da buna “taş” denir. Araştırmacılar zeytin ağacının kökeninin yaklaşık 6.000 ila 7.000 yıl önce antik Pers ve Mezopotamya’ya denk gelen bölgeye özgü olduğuna inanıyorlar.
Zeytin yapraklarında bulunan bir biyoaktif bileşik, secoiridoid oleuropeindir. Zeytin yapraklarında bulunan diğer biyoaktif bileşenler, secoiridoidler, flavonoidler ve triterpenlerdir. Bunlar, hücre sinyal yolları ve antioksidan etkileri yoluyla sağlık yararları sağlayan bitki metabolitleridir.
Kan Basıncını Düşürür
Bir 2011 çalışmasında, hipertansiyonlu veya yüksek tansiyonlu hastalara verilen bir ilaç olan Captopril’e kıyasla zeytin yaprağı ekstresinin etkinliği değerlendirildi. Sekiz hafta boyunca günde iki kez alınan beş yüz miligram zeytin yaprağı ekstresi, sistolik ve diyastolik kan basıncını önemli ölçüde azaltmıştır.
Zeytin yaprağı ekstraktları ve Captopril yüksek tansiyon seviyelerini önleyebildikleri halde, zeytin yaprağı tedavisi trigliserit düzeylerinin düşmesine (kötü kolesterolün azaltılması) neden oldu. Ayrıca, baş dönmesi, tat kaybı ve kuru öksürük dahil olmak üzere, Captopril alırken bir dizi olası yan etki vardır.
Kalp ve Damar Sağlığını Geliştirir
Zeytin yaprakları binlerce yıl boyunca kardiyovasküler işlevi desteklemek için bitkisel bir tonik olarak kullanılmıştır. Yüksek yaprak içeren zeytin yaprağı ekstresinin, yüksek kötü (LDL) kolesterol seviyelerini azaltmaya yardımcı olduğu ve normal kan basıncının korunmasına yardımcı olduğu gösterilmiştir. Zeytin yaprağında bulunan ana glikozit olan Oleuropein ve hidroksitirosol, hem koroner kalp hastalığının hem de belirli kanserlerin azalmasıyla bağlantılıdır.
Avustralya’da Biyomedikal Bilimler Okulu’nda yapılan bir araştırma, 16 hafta boyunca yüksek yağlı ve yüksek karbonhidratlı bir diyetle beslenen fareleri inceledi. Tedavi edilmeyen fareler, artmış abdominal ve hepatik yağ birikimi, kalp ve karaciğerde kolajen birikimi, kalp sertliği ve oksidatif stres belirteçleri geliştirdi. Zeytin yaprağı ekstraktları ile tedavi edilen fareler geliştirilmiş veya normalleştirilmiş kardiyovasküler, hepatik (karaciğer fonksiyonu) ve metabolik işaretlere sahipti. Bu çalışma zeytin yaprağı ekstraktlarının ters kardiyovasküler stres ve kronik hastalığa neden olan inflamasyonu tersine çevirdiğini düşündürmektedir.
Diyabeti Tedavi Edebilir
Yunanistan’da yapılan bir çalışma, zeytin yaprağı ekstraktlarının, diyabet ve birçok başka kronik hastalığın gelişiminde bir faktör olabilecek maddeler olan ileri glikozasyon ürünlerinin (AGE olarak bilinen) oluşumu üzerindeki etkilerini ölçmüştür. AGE oluşumunu inhibe etmek, diyabetli hastalar için koruyucu ve tedavi edici bir hedeftir ve 2013 yılında yapılan bir çalışmada, zeytin yaprağı ekstresinin diyabet doğal tedavisi olarak çalıştığı bulunmuştur.
Ayrıca ekstraktlarının hiperglisemik etkileri vardır, yani vücuttaki kan şekeri seviyesini düşürürler. Zeytin yaprağı, vücuttaki kan glukoz seviyelerini de kontrol eder. Zeytin yaprağındaki polifenoller şeker üretimini geciktirmede önemli bir rol oynar, bu da diyabet gibi iltihaplı hastalıkların önlenmesini sağlar. Bir çalışma, zeytin yapraklarının, nişasta tüketildikten sonra kan şekerinin yükselmesini bastırdığını kanıtladı.
Kanser Riskini Azaltır
Zeytin yaprağı, anjiyojenik süreci durdurma yeteneğinden dolayı tümörlerin büyümesini durdurarak doğal bir kanser tedavisi şeklinde önemli bir rol oynar. İçindeki oleuropein, ilerlemiş tümör hücrelerinin çoğalmasını ve göçünü inhibe ederek bir antioksidan ve anti-anjiyojenik etkiye sahiptir.
Yunanistan’da yapılan bir 2009 çalışması, zeytin yaprağı ekstraktlarının güçlü antioksidan potansiyele sahip olduğunu ve kanser ve endotel hücre reprodüksiyonunu inhibe ettiğini göstermiştir. Zeytin yaprağı özleri göğüs kanseri, idrar kesesi kanseri ve beyin kanseri ile ilişkili hücrelerin büyümesini yavaşlatmıştır.
Beyin Fonksiyonunu Geliştirir
Bir başka yararı, beyin fonksiyonu üzerindeki olumlu etkileridir. Çalışmalar, zeytin yaprağının ana bileşenlerinden biri olan oleuropeinin, bunama ve Alzheimer hastalığı gibi yaşa bağlı bozuklukların semptomlarını veya oluşumunu azalttığını göstermektedir.
Araştırma, serbest radikallerle Alzheimer arasında bir bağlantı olduğunu göstermektedir, çünkü zeytin yaprağı bir antioksidandır, serbest radikallerin yol açtığı hasara karşı savaşır ve beyni hafıza kaybına karşı korur. Zeytin yaprağı infüzyonları veya ekstraktlarının kullanılması Alzheimer hastalığını doğal olarak tedavi etmenin güvenli ve etkili bir yoludur.
Artirit Tedavisine Yardımcı Olur
Artrit eklemlerde şişlik ve ağrıya neden olan eklem hastalığıdır. Buradaki anahtar kelime iltihaptır. Zeytin yaprağı bir antienflamatuvar ajan olduğundan, doğal bir artrit ilacı olarak çalışır.
2012 tarihli bir çalışmada, zeytin yaprağı ekstraktlarının, artritli sıçanlarda pençe şişmesini önemli ölçüde azalttığını buldu. Bunun nedeni, ekstrelerin eklemlerde mevcut olan enflamasyonu azaltabilmeleridir. Osteoartrit, 33 milyondan fazla erişkini etkileyen en yaygın artrit tipidir. Bu hastalık, kemikler ve eklem arasındaki kıkırdak azaldığı için, kemiklerin birbirine sürtünmesi ile oluşur.
Çalışmalar, zeytin yaprağı ekstraktlarının, osteoartrit ile ilişkili kronik ağrıyı azalttığını ve inflamatuvar süreç için belirleyici olan sitokin ve enzimlerin üretimini azalttığını göstermiştir.
Bakteri ve Mantarı Öldürür
Önemli bir başka yararı da, kandida enfeksiyonları, menenjit, zatürre, kronik yorgunluk, hepatit B, sıtma, gonore, zona ve tüberküloz dahil olmak üzere enfeksiyonlarla savaşma kabiliyetidir. Aynı zamanda kulak enfeksiyonlarını, diş ve idrar yolu enfeksiyonlarını da tedavi eder.
2003 yılında yapılan bir çalışma, zeytin yağı özütlerinin bakteri ve mantarlara karşı antimikrobiyal etkiye sahip olduğunu kanıtlamıştır. Çalışmada, zeytin yaprağı ekstraktları dermatofitler (deri, saç ve tırnaklar üzerinde enfeksiyonlara neden olan), kandida albicans (oral ve genital enfeksiyonların bir ajanı) ve Escherichia coli hücreleri (alt bağırsakta bulunan bakteriler) dahil olmak üzere test edilen tüm bakterileri öldürdüğü görüldü.