This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
1970’li yıllarda ortaya çıkan stagflasyon olgusu karşısında Keynesci reçetelerin geçersiz olduğunu savunan bir diğer yaklaşım arz yanlı yaklaşımdır. Arz yanlı iktisat, üretime (arza ) yönelik ilkeleri yeniden gündeme getirmeyi amaçlamaktadır. Diğer bir ifadeyle, gerçek gelir ve arz arasındaki ilişki üzerinde durulmuştur. Buna göre, bir ekonomide gerçek gelirin artışı, arzın artmasına bağlı olmakta, vergi indirimi politikası ile bu ilişki etkilenebilmektedir. Bu görüş 1970’lerden sonra özellikle ABD ‘de dönemin başkanı Ronald Reagan yönetiminin başta olduğu yıllarda büyük ilgi görüp, uygulama alanı bulduğu için ‘Reaganomics’ olarak da adlandırılmıştır. Arz Yanlı İktisat, Keynesyen iktisadın toplam talebi ön plana alan yaklaşımına tepki olarak ortaya çıkmış ve arz koşullarının daha önemli olduğunu ileri sürmüştür. Arz Yanlı İktisat yaklaşımı, iktisadi hayatta rekabetin ve teknolojik yeniliklerin geliştirilmesi için daha az devlet düzenlemesi ve özel sektöre daha fazla imkan tanımak için kamu ekonomisinin boyutlarının küçültülmesi gereği üzerinde durulmuştur. Arthur Laffer Arz Yanlı İktisadı şu şekilde tanımlamaktadır: " Arz Yanlı İktisat, klasik iktisadın modern tarzda ifadesinden başka bir şey değildir." ("Analyzing Supply-Side Economics: A Symposium", Halistones, 1982; 69). Diğer bir iktisatçı Bruce Bartlett ise yaptığı tanımlama ile Arthur Laffer’in görüşlerini paylaşmaktadır: "Bir çok yönden arz-yönlü iktisat, klasik iktisadın yeniden keşfedilmesinden başka bir şey değildir." (Bartlett, 1981; 1). Arz Yanlı İktisadın ekonometrik analizini yapan Michael Evans daha bilimsel bir yaklaşımla; "Ekonominin prodüktif kapasitesini etkileyen faktörleri inceleyen bir iktisat dalı..." şeklinde bir tanım vermektedir (Evans, 1983; 19-20). Evans, dengeli bir Arz Yanlı İktisat politikasının başlıca şu iktisat politikalarını içerdiğini belirtmektedir (Evans, 1983; 20): Şahsi ve kurumlar gelir vergilerinde indirim, Vergi indirimlerine paralel olarak kamu harcamalarının indirilmesi, Yasal-kurumsal serbestleşme politikası. Evans’a göre bu politikaları içerecek bir Arz yanlı program, yüksek prodüktivite ve ekonomik büyüme ile düşük enflasyonu sağlayacaktır. Evans’a göre, Arz Yanlı İktisadın temelini "vergi indirimleri" oluşturmaktadır. Son olarak, diğer tanınmış bir Arz Yanlı İktisatçının tanımını aktaralım. P.C. Roberts’e göre Arz Yanlı İktisat; "teşvikler ve göreli fiyatlar üzerindeki maliye politikası etkilerini inceleyen bir iktisat okuludur" (Roberts, 1984; 314). Bu açıklamalar çerçevesinde şu tanımı yapmak mümkündür: Arz Yanlı İktisat, özellikle vergi indirimleri yoluyla üretimin ve dolayısıyla vergi gelirlerinin pozitif yönde etkileneceğini ve bu suretle ekonomik büyümenin, kaynak kullanımında ve dağılımında etkinliğin sağlanacağını savunan bir iktisadi düşüncedir. Esasen bu tanıma dayalı olarak arz yanlı vergi politikasının temel ilkelerini özetlemek mümkündür.
Bu durumda. 3. yatırıma oranla cari tüketimin fiyatı değişecektir. Bütçe açıkları. zamanla büyümenin azalmasına neden olacaktır. artan kamu harcamaları bütçe açıklarının artmasına yol açmaktadır. -Denk bütçe politikası uygulanması -Yatırımın ve üretimin teşvik edilmesi için vergi oranlarının düşürülmesi gerektiğini ileri sürmektedirler. çalışmanın. üretim. Sermaye birikiminde meydana gelen bu azalma ise. Dolayısıyla. yatırım ve tasarruf yapmanın cazibesi azalacak ve dolayısıyla çalışmaya oranla boş zamanın. Açık bütçenin enflasyonist olması. Örneğin transfer harcamalarının artırıldığını varsayalım. Çünkü vergi oranlarının yükseltilmesi durumunda kişilerin kullanılabilir gelirlerinde düşme meydana geleceği için çalışmak ile vergi sonrası gelir arasındaki ilişki zayıflayacaktır. nasıl finanse edildiğine bağlıdır. Açık bütçe uygulamasından dolayı ortaya çıkan enflasyonu önlemek için. enflasyonist olacaktır. Bütçe açıklarını finanse etmek için para basılmamalıdır. Arz Yanlı İktisada göre.Kamu harcaması ve Bütçe Politikası Arz Yanlı iktisat. üretimin ya da toplam arzın azalmasına yol açmakta: toplam arzdaki azalma ise. Artan bütçe açıkları ise.Para Politikası ve Enflasyon Arz Yanlı İktisada göre.TEMEL VARSAYIMLARI 1. artan kamu harcamalarının borçlanma ile finansmanı halinde ödünç verilebilir fonlar piyasasında faiz oranlarında yükselme meydana geleceği için özel kesim yatırımlarında azalma olacaktır. buna uygun bir vergi politikası uygulanırsa.para arzı artırılarak finanse edilirse. Bu durum.Transfer Harcaması Politikası Arz Yanlı iktisadi yaklaşımı benimseyenler. enflasyonu Keynesci politikların teşvik ettiği açık bütçe uygulamaları ile yatırım ve üretimi olumsuz etkileyen yüksek vergiler ile açıklamaktadır. enflasyon artışı düşük düzeyde seyredecektir. harcamalardan yararlanmak isteyenlerin gelirlerini düşük tutması yönünde teşvike yol açacaktır. Para arzı artışı. enflasyonist olmaktadır. Örneğin. 2. aylaklık yapma gibi vergiye tabii olmayan davranışlara yöneleceklerdir. verimli faaliyetlere girişme yönündeki teşviklerinde azalma meydana gelir. ekonominin büyümesine bağlı olarak yavaş ve istikrarlı bir biçiminde artırılmalıdır. Dolayısıyla para arzı sabit bir oran dahilinde artarken. . örneğin üreticiler. enflasyonun temel nedeni. Dolayısıyla transfer harcamalarından yararlanmak isteyen bireylerin. Kamu harcamalarının vergi artışı ile finanse edilmesi durumunda ise. Dolayısıyla vergi miktarında meydana gelen artış. transfer harcamalarındaki artışın ortaya çıkardığı etkiyi vergi artışının ortaya çıkardığı etkiye benzetmektedirler. para arzının reel üretim artışında daha yüksek oranda artmasıdır. enflasyonist olmaktadır.
-Tüketim ve Tasarruf: Vergi oranları azaltıldığında tüketim tercihlerinde azalış . 6. vergi oranları ekonomideki nispi fiyat yapısını bozarak ve üreticilerin tercihlerini değiştirerek kaynak dağılımını bozmaktadır. kamu harcamalarında azalma olmaz. Tüketimdeki artış. üretimi ve istihdam artırıcı şekilde uygulanırsa. kayıtdışı ekonomide artı gerçekleşmektedir. . vergi oranları artırıldığında boş zaman tercihinde artış. yatırım. Tüketim. çalışma tercihinde azalış meydana gelmektedir. tasarruf ve yatırım tercihlerinde azalış gerçekleşir. Keynesyen politika ise. Doğal olarak ortaya çıkan bu olumsuz faktör sahiplerinin emek ve sermaye arz etme güdüsünü de etkileyecektir. bütçe açıkları ise enflasyona yol açar. vergi oranları düşürerek üretimi. tasarruf ve yatırım tercihlerinde artış meydana gelirken.Politika Uygulaması Yukarıda ifade edilenlerden çıkarılan iki sonuç vardır.Vergi Politikası Arz yanlı iktisatçılara göre.para arzı artışı sabit bir düzeyde artarken.Kayıtiçi ve Kayıtdışı Ekonomi:Vergi oranları azaltıldığında kayıtiçi ekonomide artış. ise ortaya bütçe açığı çıkar. 5. vergilerde meydana gelen bir azalma. çünkü artan kamu harcamaları bütçe açıklarına. fiyatlardaki artış da düşük düzeyde gerekleşecektir. enflasyonu artırır.Tasarrufun Teşviki Arz yanlı iktisadın temel görüşü kişisel tasarruf ve işletme yatırımın özendirmek için vergi teşvi klerinin kullanılması üzerinde odaklanmıştır. vergi politikası tasarruf ve yatırımı teşvik edici. 4. üretim ve istihdam artışı sağlamak için vergilerin ve kamu harcamalarının birlikte azaltılmasıdır. vergi oranları artırıldığında kayıtiçi ekonomide azalış. Keynesyenlere göre. -Vergiler artırılırken. Dikkat edilirse arz yanlı iktisadın vergi indirimi politikasına vurgu noktası ile Keynesyen iktisadın vurgu noktası . harcanabilir gelirde artışa yol açacaktır. Vergiden dolayı ortaya çıkan nispi fiyat değişmeleri ekonomi üzerinde şöyle bir etkiye neden olacaktır: -Çalışma ve Boş Zaman: Vergi oranları azatlığında boş zaman tercihinde azalış. yatırımı ve vergi gelirlerini artırmak mümkündür. bu durumun tersini ileri sürmektedir. çalışma tercihinde artış meydana gelirken. yatırım ve hasılayı artıracaktır. kayıtdışı ekonomide azalış meydana gelirken. harcanabilir gelirin fonksiyonu olduğu için harcanabilir gelirdeki artıştan etkilenecektir. vergi oranları artırıldığında tüketim tercihlerinde artış. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir husus. Kamu harcamaları artırılmamalı. Bütçe açığı ise. Diğeri ise.
Yatırım/GSMH oranının artması ise prodüktiviteyi artırır. Tasarruftaki artış. Bu duruma neden olan etkileşim süreci şu şekilde ifade edilebilir: -Gelir vergisi oranları azaltıldığında kişilerin tasarruf isteği artar. yatırım miktarının artmasına neden olur. faiz oranlarının düşmesi ve yatırımların artması ile sonuçlanır.Kamu harcamaları azalırken vergiler azalmazsa. -Gelir vergisi oranlarının düşük olması. bir taraftan kamu sektörü üretimden dışlanmakta. . . Arz yanlı iktisada göre.Üretimin artması. Arz yanlı iktisat. Diğer taraftan. üretimi ve istihdamı artırır. kamu harcamalarında meydana gelen bir artışın kamu harcaması çarpanına bağlı olarak hasılayı artıracağını ileri sürmektedir. faiz oranının düşmesine. likiditelerinin artmasına.Enflasyon azalması geliri. .Kurumlar vergisi azaltıldığında yatırımların karlılığı artacak dolayısıyla kurumun tasarruf gücünde artış meydan gelecektir. . toplu sözleşmeler esasında ücret artış talebini düşük olmasına yol açar. devlet harcamalarının ekonomi üzerinde meydana getirdiği etkiden daha büyüktür. . dolaylı olarak da tüketimi. faiz oranlarını düşürerek yatırımları teşvik eder. . borç alama isteklerinin azalmasına neden olur. Ayrıca kamu harcaması çarpanının değeri. arz yetersizliğinden dolayı ortaya çıkan enflasyonist baskıyı hafifletir ve enflasyon oranının düşmesine neden olur. Keynesyen iktisat toplam talep cephesini harekete getirmeyi planlamaktadır. . vergi indirimlerinin ekonomi üzerinde meydana getirdiği etki. vergi çarpanının değerinden büyük olduğu için kamu harcaması politikasının hasıla üzerindeki etkisi.Hem kişilerin hem de kurumların tasarruflarındaki artış. vergi politikasının hasıla üzerindeki etkisinden daha büyüktür. Bu durum ise. 7. vergi oranlarını düşürerek ekonominin arz cephesini hareketlendirmeyi hedeflerken. talebini ve çalışma gayretini artırır. diğer taraftan vergiler özel sektör üretim artışını engelleyici bir unsur olmakta ve ekonomi durgunluğa girmektedir.Enflasyonun azalması.farklıdır. Vergi Politikası İle Kamu Harcaması Politikasının Karşılaştırılması Keynesyen iktisat. gelir vergisindeki azalma emek. .
dolayısıyla satın alam gücünü. Arz Yanlı İktisat – Keynesyen İktisadın Karşılaştırılması . karlılık oranını etkileyen kurumlar vergisi oranındaki indirimler lehindedir. . . kurumlar vergisinin veya gelir vergisinin düşürülmesi sonuç itibariyle far etmez. arz için herhangi bir şey yapmaz. Keynesyen makroekonomik aletleri kullanarak farklı noktalara vurgu yaptığı için ‘ Arza Dayalı Maliye Politikası’ olarak da adlandırılır. . vergilerin indirilmesi ile aynı miktarda kamu harcamalarının artırılması arasında bir fark yoktur. talepte meydana gelen bir artışın arzı artıracağını ve böylece ekonomik büyümeyi hızlandıracağını ileri sürmektedir. 9. yatırımı.8. Vergi indirimleri ve harcamalardaki artışlar. Marjinal vergi oranı. marjinal vergi oranlarının.Keynesyen iktisatçılar. . çalışma arzusunu ve tasarrufları maksimum uyaracak şekilde düzenlenmelidir. tüketimden yatırım vergi teşvikleri yerine. vergi indirimi yapılması veya harcama artışı yapılması arasında çok fark vardır. Dolayısıyla vergi indirimi politikası uygulanırken. Çünkü marjinal vergi indirimi nispi fiyat yapısını değiştirir.Keynesyen görüş. Halkın boş zamanından vazgeçerek çalışmaya. Bu durum tek başına maliye politikasının oluşturduğu dürtünün toplam talebi ne ölçüde uyaracağını belirler.Arz Yanlı İktisada göre. bütçe açığına yol açmaması için harcama politikasına dikkat edilmelidir.Arz Yanlı İktisat ise. vergilerin yükseltilmesinin ekonomiye zarar vereceğini ileri sürerler. Neticede Keynesyenlere göre. tüketim ve talebi azaltmaktadır. Benzer olarak değişik vergi indirimi türlerinin etkileri arasında da çok fark bulunmaktadır. . Bunun içinde marjinal vergi oranlarında indirim tercih edilmesi gerekmektedir. Yani ikisi de toplam talebi aynı düzeyde (kg>kt)olmamakla birlikte etkilemektedir. Vergi oranları ile vergi gelirleri arasındaki ilişki Arthur Laffer tarafından ortaya konulan Laffer Eğrisi ile anılmaktadır. Çünkü yükselen vergiler harcanabilir geliri.Arz Yanlı İktisada göre. Çünkü bütçe açıklarının ya borçlanma ya da para basarak finanse edilmesi gerekecektir. . sadece enflasyonu artırır. Ortalama vergi oranlarının. bütün vergi indirimleri aynı sonucu verir.Vergi Oranı İle Vergi Hasılatı Arasındaki İlişki Arz Yanlı İktisada göre. Bunun hangi şekilde yapıldığı önemli değildir önemli olan. kazanılan her ilave birim gelir üzerine konulan vergidir. .Arz Yanlı İktisat. toplam vergi indirimi hacmidir. ekonomik büyüme amacına yönelik yatırım ve sermaye birikim güdülerinin engellendiği durumda toplam talepteki artışın büyüme ile değil enflasyon ile sonuçlanacağını ileri sürmektedir. vergi indirimi politikası. Laffer Eğrisinin ortaya koyduğu mantık 14. bütçe açıklarına yol açtığı için. vergi oranları ile vergi gelirleri arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır.Keynesyen iktisada göre.
Ancak bu optimum vergi oranını tam olarak tespit etmek oldukça zordur. . vergi indirimlerinin vergi hasılatını azaltmayacağı ve bütçe açıklarını artırmayacağını göstermektedir.C noktası. belli bir noktaya kadar vergi oranları artırıldıkça vergi gelirleri de artmakta ( şekilde C noktası ): bir noktadan sonra vergi oranları artmaya devam ederse. vergi oranı ile vergi geliri arasındaki ilişki belli bir noktaya kadar doğru orantılı daha sonra ters orantılıdır. Yani. vergi oranları %100 iken vergi gelirleri sıfırdır. Vergi indirimi politikasının geçerli olabilmesi için vergi oranlarının optimum oranın üstünde olması gerekir.( şekilde C noktasından sonra ) .Ekonomide vergi oranları C noktasının üstünde ise. Şekilde görüldüğü gibi Lafffer Eğrisi’nin ortaya çıkabilmesi için vergi .Laffer Eğrisi’ne göre. maksimum vergi gelirinin elde edilmesini sağlayan optimum orandır. uygulanacak politikanın başarı olasılığını düşürmektedir. İkincisi. Çünkü devlet elde edilen gelirin tamamını vergi olarak aldığı için üretim ve yatırım yapmaktan vazgeçilecektir. vergi gelirlerinin sıfır olduğu iki düzey vardır. örneğin D gibi bir vergi oranı söz konusu ise. vergi gelirleri azalmaktadır. vergi oranları sıfırken hiç vergi alınmayacağı için vergi gelirleri sıfırdır. . Çünkü Laffer Eğrisi’nin hangi noktasında bulunulduğunu tespit etmek mümkün değildir. Birincisi. Bu durumu şu şekil yardımıyla göstermek mümkündür -Laffer Eğrisi’ne göre.yy’da İbni Haldun tarafından yazılan Mukaddime adlı II Ciltlik çalışmada da ortaya koyduğu için Haldun – Laffer Eğrisi olarak isimlendirilenlerde bulunmaktadır. Laffer eğrisi. Bu güçlük ise. vergi oranlarını C noktasına kadar düşürerek vergi hasılatını artırmak mümkündür.
Tersine C noktasının sağında bir alanda vergi oranları C noktasına kadar düşürüldüğünde. Arz Yanlı İktisadı savunanlar. Çünkü vergi oranlarını düşürerek. oranları ile ilgili olarak ortaya çıkan bir diğer problem ise. . belli miktardaki bir harcanabilir gelire ulaşmak için gerekli olan çalışma süresini azaltacağından çalışmak yerine boş zaman talebinde artış meydana gelecektir. Vergi oranlarında bir yükselme olması durumunda kişilerin eski gelir düzeylerini koruyabilmek için daha fazla çalışmak zorunda kalmasına vergilemenin gelir etkisi denilmektedir. Ancak indirim bu orandan daha geniş tutulursa. Dolayısıyla C noktasının solunda vergi oranları düşürüldükçe çalışma gayreti azalacağı için vergi hasılatı azalacaktır. Tersi de geçerlidir. -Vergi. Boş zaman gelir artıkça talebi artan. Boş zaman normal mal olarak düşünüldüğünde harcanabilir gelirde meydana gelen azalma. net ücret arttığı için boş zaman yerine alışma ikame edilecektir. gelir etkisine bağlı olarak daha ok çalışmak durumunda kalacaklardır. -Bireyler çalışma ve boş zaman arasında tercih yapmaktadırlar. vergi oranlarında meydana gelen bir azalma net ücreti artıracağı için çalışma. C noktasının solundaki bir alanda vergi oranları artırıldığında eski gelir seviyesini korumak isteyen kişiler. Bunlardan birisi. ikame etkisi. diğeri ise gelir etkisidir.dolayısıyla C noktasından sonra vergi oranları artırıldığında net ücret azaldığı için alışma yerine boş zaman ikame edilecektir. Tersine. vergi indiriminin genişliğidir. net ücret azalttığı için boş zaman çalışmaya ikame edilecektir. vergi oranları azaltıldığında vergi gelirleri düşmektedir. Buna göre vergi oranları artığında harcanabilir gelirde azalma meydana gelecektir. net tasarruflar da artışa yol açan kazançların yükseltilmesi hedeflenmektedir -Diğer karşıt etki.oranlarının taralı olarak gösterilen alana tekabül etmesi. vergi gelirlerindeki azalma meydana gelecektir. gelir etkisidir. -Vergi indirimlerine çalışma ve yatırım yapma arzusunun göstereceği tepkiyi ölçmek oldukça zordur. -Vergi indirimleri sonucunda oraya çatışan iki etki çıkmaktadır. Bu durum ikame etkisini ifade etmektedir. Bu durumda gelir etkisi şu şekilde ifade edilebilir. -Vergi oranları C noktasında veya onun altında B gibi bir noktada ise. boş zamana ikame dilecektir. Tersine. Dolayısıyla C noktasına kadar vergi oranları artırıldığında vergi geliri artmaktadır. Vergi oranlarında meydana gelen bir artış. marjinal vergi oranlarında meydana gelen bir düşüş. boş zaman talebinin azalmasına yol açacaktır. C noktasının solundaki alanda marjinal vergi oranları düşürüldüğünde belli miktardaki harcanabilir gelire ulaşmak için daha az çalışmak yeterli olacağı için boş zaman talebinde artış meydan gelecektir. gelir azaldıkça talebi azalan bir normal mal olarak düşünülebilir. C noktasından daha yüksek olması gerekmektedir. Örneğin ekonomideki vergi oranları D düzeyinde iken D-C aralığı kadar bir vergi indirimi vergi gelirini artıracaktır. yani. ikame etkisine ağırlık vermektedirler.
ABD ve İngiltere örneğinden farklı olmamıştır. enflasyonun artmasını önleyecektir. Arz Yanlı İktisada göre. Enflasyonun temel sebebi.1981 yılı başında bir dizi önlemler almıştır. 11. ABD ‘de yüksek bütçe açıkları yaşanmıştır. devletin işletmeler üzerindeki denetleyici müdahaleleri de azaltılmıştır. Şöyle ki. dönem boyunca Arz Yanlı İktisat politikalarının tasarruf oranını da arzu edilen seviyede artırmadığı görülmüştür. özelleştirmeler yoluyla vergi yükünün indirileceği yönünde söz vermesine rağmen bunu gerçekleştirememiştir.Uygulama Sonuçları Arz Yanlı İktisat yaklaşımı. emek arzının marjinal vergi oranlarındaki değişmelere tepkinin yeterince yüksek olmadığı görülmüştür. reel üretim artışından daha hızlı biçimde artan para arzıdır. İlave olarak. Çünkü istihdam.1980’li yıllarda ABD’de Reagan döneminde uygulama alanı bulmuştur. Philips Eğrisi analizine göre. Yine. işsizlik oranının düşük olması. Bunun sonucunda İngiltere’de gelir vergisindeki indirimlere rağmen vergi yükü 1979-1980 öncesi dönemindeki düzeyin üstüne çıkmıştır. bu görüş yanlıştır. tasarruf ve sermaye birikimini olumsuz etkileyen unsurların ortadan kaldırılması ( yani işsizliğin azalmasına yol açan politikalar). toplam vergi gelirlerini azaltmıştır. Türkiye’deki uygulamanın sonuçları ise. 1986 yılından sonra kamu harcamaları azaltılmak suretiyle bütçe dengesi sağlanmaya çalışılmıştır. şu şekilde ifade edilebilir. ABD ‘de Reagan yönetimi. Bu dönemde izlenen politikaların sonuçları ise.10. -Üç aşamada marjinal gelir vergisi oranlarının % 25’e düşürülmesi -Sermaye kazançlarından alınan vergi oranlarının %70’den %50 ‘ye düşürülmesi -Yatırımları teşvik amacıyla firmalara hızlandırılmış amortisman ayırma imkanının sağlanması -Yatırımlar için vergiden muaf bazı kredi imkanlarının oluşturulması Bu önlemler. tasarruf ve yatırımı teşvik etmek amacına yöneliktir. Diğer taraftan. 1982 yılından başlayarak 1986’ya kadar giderek büyüyen bütçe açıklarına neden olmuştur. yüksek enflasyon pahasına söz konusu olacaktır. Zaten vergi yükü düşük olan Türkiye için bu durum. Thatcher döneminde bütçe açığı vermemek için indirilen dolaysız vergiler yerine dolaylı vergilere yüklenilmiştir. Benzer olarak İngiltere ‘de 1979 sonrası Thatcher dönemindeki uygulama sonuçlarda beklenildiği gibi olmamıştır. Bu önlemleri şu şekilde ifade etmek mümkündür. Philips Eğrisi’nin analizi geçerli değildir. Ücretlerin vergi sonrası net geliri artırılmış olmasına rağmen. Özal döneminde vergi yükünü azaltmaya yönelik çabalar sonucunda 1984-1985 yıllarında son 40 yılın en düşük vergi yükleri elde edilmiştir. Fakat beklenilenin tersi sonuçlarla karşılaşılmış. Thatcher. Philips Eğrisi Analizinin Geçerliliği Arz Yanlı İktisada göre. Vergi gelirlerinde meydana gelen azalmadan kaynaklanan kayıp. vergi oranlarının indirilmesi. iç borçlanmanın denetimsiz bir biçimde .
bazı uluslararası kurumların etkisiyle vergi indirimleri politikasını cazip bulmuşlar ve bu konuda uygulamalar yapmışlardır. Arz Yanlı İktisadın ABD’ndeki başarısına ilişkin tarihsel bulguların yanısıra akademisyenlerce bu teoriyi destekleyen ampirik çalışmaların ortaya konulması. Arz yanlı vergi politikasının temel sonuçlarını doğrulayacak sonuçlar ortaya çıkarabilecektir. Yine. Batı Almanya. İngiltere. gerek gelişmiş ve gerekse gelişmekte olan ülkelerde vergi indirimlerinin ekonomik büyüme üzerinde olumlu sonuçlar doğuracağını iddia etmektedirler. dik artan oranlı bir tarifenin mümkün olduğunca ılımlı bir artan oranlılığa ve hatta tamamen düz oranlılığa dönüştürülmesini önermektedirler. Bu iktisatçılara göre. 2. vergi indirimleri yoluyla olumlu ekonomik sonuçlar elde edebilmek için Buchanan ve Lee’nin üzerinde önemle durduğu şu iki hususu dikkate almak gereklidir: 1. mevcut tarihsel bulgular ve ampirik çalışmalar ışığında güç kazanmıştır. Bu şekilde bir Vergi Anayasası yeraltı ekonomisinin boyutlarını azaltarak devletin vergi gelirlerini artırabilecektir. Düşük vergi oranlarının göreli fiyatları pozitif olarak etkileyeceği ve bunun sonucunda toplam piyasa üretimini ve dolayısıyla toplam vergi gelirlerini artıracağı savı. ekonomik büyümenin hızlanması ile birlikte vergileme kapasitesi de genişleyecek ve sonuçta vergi gelirleri artacaktır.Kanımızca. vergi tarifesinin yapısının büyük önem taşıdığını. Bu çalışmanın genel sonucu olarak şu ifadeyi savunmak mümkün görünmektedir: Arz Yanlı İktisadın temel iddiaları.tırmanmasına. pek çok teorik ve ampirik çalışmaların sonuçları ve tarihsel bulguları ile güç kazanmıştır. geniş ölçüde vergilere bağımlı bulunan gelişmekte olan ülkelerde vergi indirimleri politikası uygulanması halinde sonuçta bundan vergi gelirleri ne derece pozitif olarak etkilenecektir? Arz yanlı vergi politikasını savunanlar. Buchanan’a göre. Arz Yanlı İktisat uzun dönemi esas alan makro iktisat politikasıdır. cari tüketim ve gelecek tüketim üzerindeki tercihlerini en iyi bir şekilde yapmaya çalışacaklardır. vergi indirimleri yoluyla toplam piyasa üretimi ve toplam vergi gelirlerinin artmasını beklemek doğru bir yaklaşım değildir. yukarıda da belirtildiği üzere. Ekonomik Anayasa içinde iyi düzenlenmiş bir Vergi Anayasası. dolaylı vergilerin bugün vergi gelirleri içinde yüksek bir orana sahip olması o dönemden kalan kötü bir miras olarak ifade edilmektedir. gelişmekte olan ülkeler açısından ne derece uygunluk arz etmektedir? Ekonomik kalkınmanın finansmanında. Arz yanlı vergi politikasını savunanlar. iktisadi sorunlara olan teşhisi yanlış değildir. Önemle belirtelim ki. Gelişmiş ülkelerin yanısıra gelişmekte olan ülke hükümetleri de. Japonya ve diğer bazı gelişmiş ülkelerde vergi indirimleri politikasına ağırlık verilmiştir. 1980 sonrasında ABD dışında. Vergi oranlarının belirli bir süre değişmeyeceği konusunda vergi yükümlülerini ikna etmek gereklidir. ücretlilere hem dolaysız hem de dolaylı yükler getiren fon sisteminin mali yükü alt üst etmesine neden olmuştur. Kısa dönemde. vergi yükümlülerinin gelecek üzerinde olumsuz beklentileri var olacaktır. Düşük vergi uygulamasının yanısıra gelecekte vergi oranlarının belirli bir süre değişmez olduğu güvencesine sahip vergi yükümlüleri. 1980 sonrasında talep yönlü iktisada alternatif olarak gündeme getirilen arz-yönlü iktisat teorisinin. Burada şu önemli soru gündeme gelmektedir: Arz yanlı vergi politikası. Ancak. Vergi oranlarının değiştirilmesi basit bir şekilde parlamentonun tasarrufu altında olduğu sürece. bu politikanın pek çok ülkede ilgi çekmesine neden olmuştur. .
’ İstikrarın Sağlanmasında Çağdaş Makroekonomik Tartışmalar’. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi.İstanbul :DER Yayınları.önemli katkılarda bulunması nedeniyle 1986’da Nobel Ekonomi Ödülü' nü kazanan James M.1992 Osman Demir. kriz vb. 105). vergileme yetkisini sınırlayacak kuralların da anayasada yer alması gerektiğini savunmaktadır. Vergi anayasası.Önemle belirtelim ki. bu denk bütçe ilkesinden hangi özel durumlarda –savaş.Cilt VI. Özellikle kamu tercihi teorisinin gelişmesinde –ve bu arada arz-yönlü iktisadın gelişmesinde. bireylerin vergi oranlarındaki değişikliklere uygun bir şekilde adapte olabilecekleri ve uzun dönemi esas alan yarı-sürekli kural veya düzenlemeleri ifade etmektedir. kamu gelirleri ile kamu harcamaları arasında bir denkliğin mevcut olacağı. KAYNAKÇA Vural Savaş. Buchanan devletin vergileme yetkisine ilişkin temel hükümler dışında. Sayı:1." (Buchanan.Vergi sistemi ancak "anayasal perspektif" içinde anlamlı bir şekilde tartışılabilir.. vergi yükünün ve kamu harcamalarının GSYİH’ nın belli bir yüzdesini geçemeyeceği. "İyi" bir vergi sistemi. Buchanan. Buchanan. hususların açık olarak saptanmasını önermektedir.(çev. Politik İktisat.. Coşkun Can Aktan). Ekonomide Devlet. ancak anayasal perspektife dayalıdır. 1997 . ‘ Arz-Yönlü İktisat’. vergilemenin temel yapısı ve vergi yükünün kişiler arasında dağılımı konularının mevcut bir "mali" veya "vergi anayasası" çerçevesi içerisinde ele alınması gerektiğini kastetmekteyim.SPK Yayın No:71. Bu ifadeyle. Sayı 2. 2. ABD’nde Kamu Tercihi Teorisi’ni geliştiren bazı iktisatçılar "Anayasal İktisat" adını verdikleri yeni bir araştırma disiplini içinde ekonomik sorunların. vergilemeye ilişkin kural ve düzenlemelerin bir "Vergi Anayasası" içerisinde düzenlenmesi gerektiğini ifade etmektedir. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. esasen ekonomik "kural" ve "kurumların" anayasal bir çerçevede düzenlenmesiyle çözümleneceği görüşünü savunmaktadırlar. 2002 Roland A.Baskı İstanbul:Beta Yayınevi Beyhan Ataç.. Cilt:7.1998 Cihan Bulut. Kamu Açıkları. Buchanan Vergi Anayasası' nı şu şekilde tanımlamaktadır: ". Kriger.vazgeçileceği vb. 3 veya 4 yılı esas alan bir "yarı-sürekli vergi anayasası" nda özellikle devletin hangi kaynaklar üzerinden vergi alacağı. uygulanacak vergi oranlarının maksimum sınırları. 1978. son yirmi yıl içinde iktisatçıların ilgisi giderek "Anayasal Reform"a doğru kaymaktadır.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue reading from where you left off, or restart the preview.