

Önsöz
Ağlama Duvarı olarak bilinen duvar, Bet Amikdaş adlı tapınağın yıkılmasından sonra nedense öyle bırakılmış batı duvarıdır.
Kral Şelomonun tahta geçişinin dördüncü yılında inşasına başlanan bu tapınak Kral David tarafından yapılmak istenmişse de süregelen savaşlar bunun gerçekleşmesini önlemiştir. Kral Davidin ölümü üzerine oğlu Şelomo tahta geçince baba dostu Tsor Kralı Hiram, elçiler göndererek yeni kralı kutladı.
Kral Şelomo Hirama elçileriyle şu mesajı gönderdi:
Babamın düşmanlarımızla yapmak durumunda kaldığı savaşlar yüzünden çok arzu ettiği halde bir Tanrı Evi inşa edemediğini biliyorsun. Bugün, bütün devletlerle barış içindeyiz. Bu nedenle babamın bu arzusunu gerçekleştirmek istiyorum. Bu inşaat için gerekli olan ve Lübnanda bulunan Erez ağaçlarının kesimine başlamaları için adamlarına emir vermeni rica ediyorum. Adamlarım, seninkilerle çalışacak, çalışanların bütün giderleri karşılanacak, ücretleri ödenecek, istek ve arzuları yerine getirilecektir.
Kral Şelomo, Kral Hiramın ustalarına yardım etmeleri için Lübnana otuz bin işçi gönderdi. İnşaatta kullanılacak taşlar da dışardan geldi ve bunların kesilmesi için yüz elli bin işçi çalıştı.
2833 yıl önce İyar ayında temelleri atılan tapınağın yapımı için seçilen alan da ilginç Burası, Avraamın oğlu Yitshakı kurban etmek için götürmüş olduğu Moria Dağının bulunduğu yerdi İnşaat yedi buçuk yıl sürdü. Tapınak, Moşenin çölde yapmış olduğu Mişkanın planına göre yapılmıştı.
Kral Şelomo, babası Davidin arzusunu yerine getirmiş olmanın erinci içindeydi.
Tişri ayında milletini açılışa davet etti. İhtiyarlar, kabile başkanları, aile başkanları bu törende hazır bulundu.
Koenlerle Leviler Davidin kentinde korunan Moşeden kalan yazılı Tevratı dinsel eşyaları ve On Emirin yazılı olduğu levhaların bulunduğu Aron Aberit adı verilen kutsal dolabı tapınağa yerleştirdi. O gün Kıral Şelomo ve tüm İsrael Oğulları kurban kesti.
Kıral Şelomo, mabedin karşısına yerleştirilmiş bir kürsüde diz üstü oturuyordu. İki elini yukarılara doğru kaldırarak dua etmeye başladı. Bu mabede gelip Tanrıya yakaran herkesin dualarının kabulünü, uzaklarda yaşayan insanların düşüncelerini buraya yoğunlaştırıp bu yöne doğru dua etmeleri halinde ve de Yahudi olmayanların bile Tanrıya sığınmak için bu kutsal mabede geldiklerinde onların da dualarının Tanrı tarafından kabulü için tüm halkın gözü önünde dua etti.
Bet Amikdaşa, kutsal dolabın içine yerleştirilen Tevratın bir bölümünde şunlar yazılı: Ve vaki oldu ki, Moşe bu şeriatın sözleri tamam oluncaya kadar onları bir kitaba yazmayı bitirdiği zaman Moşe Allahın ahit sandığını taşıyan Levilere emredip dedi: Bu şeriat kitabını alın ve onu Allahınız RABBİN ahit sandığının yanına, sana karşı orada şanit olsun diye koyun. (Tensiye, B.31, 24 - 26).
Demek ki, Tevratın tamamını Moşe yazıp teslim etmiş Moşenin kitabı Tevrat, hiçbir değişikliğe uğramadan, virgülüyle, noktasıyla kısaca nasıl yazılmışsa öylece günümüze vardı.
Rabbi Nisim Behar, elinizdeki Tevrat kaynaklı İbrani tarihini La İstorya Cudia adı altında 1957 yılında üç bölümde yayımlamış, 1969 yılında da bu kitapları yine üç bölümde Türkçe olarak yayımladıktan sonra birleştirerek tek kitapta toplamış.
İbranilerin Tevrat kaynaklı geçmişini, öğrencileri için kaleme almış olan hocaların hocası Rabbi Nisim Beharı değişik dillerde yayımlanan birçok kitabı yanında Türkçe olarak yayımlanan bu kitabı İbrani tarihinin en azından tanıtımını yapmaktadır. Bu konuda dilimizda yayımlanmış tek kitaptır.
Musevi okullarında İbranice ve din dersi öğretmenliği yapan değerli hocamız sayesinde Musevilikle ilgili birçok bilgiye erişebiliyoruz. Ya da kısaca şöyle diyelim: Bugün rahmetli dedemizin ölüm yıldönümünde okunan duaya amin demesini biliyorsak bu onun sayesindedir. Bu nedenle onu rahmetle ve minnetle anıyoruz.
Moşe Grosman
(Zvi-Geyik Yayınları, Etnik Kültürlerin Dinsel Kaynakları Serisi 3)