Frmacil İslamiyet ve Dini Yazılar Forumunda Haram olan bir gıda maddesi kimyasal değişim sonucu helal hale gelir mi Konusunu Okuyorsunuz..
-
27 Ocak 2014 17:09
Kadir
Devamlı Üye
Haram olan bir gıda maddesi kimyasal değişim sonucu helal hale gelir mi
Haram olan bir gıda maddesi kimyasal değişim (istihale) sonucu helâl hale gelir mi
Hayvansal veya bitkisel bir ürünün bir halden başka bir hale geçmesine (istihale), nitelik değiştirmesine de (tagayyür) denir. Böyle bir değişim sonunda daha önce pis olan bir madde temiz hale dönüşebilir. Bunun sonucunda haramlık da ortadan kalkmış olur. Örnekler: Şarap sirkeye dönse, misk ahusunun kanı miske dönse bunlar temizlenmiş olur. Yine pis bir toprak altüst edilmekle, pis bir zeytinyağı da sabun hakne getirilmekle temiz hale gelir.
Laboratuar ortamının bulunmadığı müctehid imamlar döneminde, tecrübeye dayanarak verilen değişim örneklerinin günümüz kimya tahklleri ile de kontrol edilmesi gerekir. O dönemde maddelerin daha çok "renk, koku ve tat" değişikliği dikkate alınarak nitelik değiştirip değiştirmediği anlaşılmaya çalışılmıştır.
Bu konuda, şarabın sirkeye dönüşmesi ile ilgili olarak mezhep imamlarının değerlendirmesi bize bir fikir vermektedir. Şöyle ki:
1) İmam Şafiî'ye göre şaraptan (hamt), içine tuz veya sirke gibi bir şey atarak, onu güneşte tutarak ya da ateşte kaynatarak sirke yapmak caiz değildir.
Dayandığı deliller şunlardır: Hadis: "Hz. Peygamber ham-rm sirkeye çevrilmesini (başka bir rivayette sirke edinilmesini) yasakladı."241 Ebu Talha'dan rivayete göre, onun evinde yetimlere ait şaraplar (hamr) vardı. Kesin içki yasağı bildiren ayet gelince, "Ey Allah'ın Rasûlü! Bunları ne yapayım, sirke yapmayayım mı?" diye sordu. Hz. Peygamber "Hayır yapma, dök!" buyurdu.242 Kısaca şarap sirkeye çevirmekle mal halini almaz, kendisi necis olduğu için, sirke yapmak için ona katılacak madde de necis hale gelir. Ancak Şâfiîler kendiliğinden sirke haline gelen şarabın kendi tabiatından çıktığını, yeni bir madde olduğunu söyleyerek bu konuda Hanelilerle aynı görüşte birleşirler.243
2) Hanelilere göre şarap sirkeye dönüşünce artık yeni bir madde haline gelmiş olur ve şaraplıkla ilgisi kalmaz. Dayandıkları deliller: Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Herhangi bir deri tabaklandığında temiz olur. Sirke durumuna gelen hamrm helal olması gibi."144 Bu bozuk bir cevherin iyileştirilmesi gibidir. Sirkeye dönüştürme işlemi şarap olma niteliğini ortadan kaldırır. Bunun insan eliyle olması veya kendiliğinden oluşması sonucu değiştirmez. Şafiî'nin şaraba sirke yaparken katılan maddenin de necis olduğu görüşü isabetli değildir. Çünkü deri tabaklamada da şap ve selem ağacı yaprağı gibi şeyler kullanılır ve bunların necis olduğu söylenemez.
İçki yasağı bildiren ayet gelince, başlangıçta Ebu Talha'ya ve diğer sahabeye evlerindeki şarapların sirkeye dönüştürülmesi için izin verilmemesi, onları şarap içme alışkanlığından uzaklaştırmak içindir.245
Bu duruma göre içine balık ve tuz atılarak şaraptan reçel yapılması veya bir karışımla sirkeye çevrilmesi caizdir. Sirke durumuna geldikten sonra artık içilmesi de helal olur. Nitekim hadiste, "Sizin en iyi sirkeniz şaraptan (hamr) yapıiandır."246 buyurulmuştur. Rivayete göre Hz. Ali ekmeği hamr sirkesine batırarak yerdi.247
Ancak günümüzde bu gibi kimyasal değişimlerin meydana gelip gelmediğinin laboratuar analizi ile de desteklenmesi gerekir. Mesela; sarımsak lapasını üç hafta süreyle alkolün içinde bekletmek gibi, bazı bitkisel kaynaklı ilaçların alkolün içinde işleme tâbi tutulduğu görülmektedir. Diğer yandan şarabın necis oluşu konusunda mezhepler arasında görüş birliği bulunduğu için, böyle bir işlemde şarap alkolü kullanılmamalı ve karışımın içinde alkol kalıp kalmadığı laboratuar testi ile kontrol edilmelidir.
241 Müslim, eşribe, 11; Tirmizî, büyü', 59; Beyhakî, Sünen, VI, 37.
242 Tirmizî, büyü', 37; Beyhakî, sünen, IV, 37.
243 Serahsî, Mefasûf, XXIV, 22, 23.
244 Serahsî, age, XXIV, 23.
245 Serahsî, age, XXIV, 24.
246 Beyhakî, Sünen, VI, 38; Nasbu'r-riye, IV, 367.
247 Serahsî, age, XXIV, 7.
-
23 Haziran 2015 09:39
Haram olan bir gıda maddesi kimyasal değişim sonucu helal bir mal haline gelebilir. örneğin şarabın sirkeye dönüştürülmesi, kirli olan bir zeytin yağını sabuna dönüştürme kısacası haram olan malın haram sayılan yerlerinin çıkarılıp atılmasıyla helal bir mala dönüşebilir.