Eher gün ‘Armageddon’ gibidir, diyor Serhiy, cephe hattı köyünde devriye gezen yerel bir askerle birlikte, gelen ateşin keskin patlamasından korunmak için çabalıyor.
Arkalarında daha yüksek sesli bir patlama daha patlamadan önce gergin bir duraklama olur. Kısmen yıkılmış bir postanenin yanına çömelmiş iki adam, ateşin mesafesini ve yönünü hesaplamaya başlar.
Burası, Kherson’un güney bölgesindeki ıssız Novo-Oleksandriva köyü. Bu bölgeyi ikiye bölen Dnipro nehrinin Batı Şeria’da yer almaktadır. Sadece birkaç kilometre ötede, suyun diğer tarafında bulunan Rus kuvvetleri tarafından bombalanıyor.
Bu bölgedeki bir zamanlar uykulu olan kasaba ve mezraların çoğu da yaklaşık 20 mil güneydeki Rus mevzilerinden hedef alınıyor. Orada, işgal altındaki bölgesel başkentin çevresinde başka bir cephe hattı şiddetle devam ediyor – Ukraynalılar tarafından o kadar zorlu bir savaş verildi ki, Ruslar büyük bir geri çekilme ilan etti.
Ancak suya veya elektriğe erişimi olmayan Novo-Oleksandria’da herhangi bir geri çekilmeyi kutlamak için erken. Bombardımanın ağır gümbürtüsü havada ve küllü zeminde yankılanıyor.
Serhiy, “Bu köyde eskiden 1.000 kişi yaşıyordu ve şimdi birkaç yüz kişi kaldı” diyor ve kasabanın yedi aylık acımasız bir işgalden ve hatta Ruslar tarafından yapılan bir ‘referandumdan’ nasıl topalladığını anlatıyor.
“Her gün bombardıman, havan, topçu, insansız hava araçları var. Bu sabah yedi isabet aldık. Sadece daha da kötüleşiyor.”
Kherson’un güney bölgesi, bir zamanlar işgal edilmiş ve şimdi yıkılmış Ukrayna kasaba ve köylerinin kalıntılarıyla doludur: savaşın en şiddetli çatışmalarından bazılarının izleri.
Bunun nedeni, bu bölgenin Başkan Putin için stratejik olarak ne kadar önemli olduğu ve Şubat ayında başlatılan ülkeyi işgali.
Bu, Kherson’a batıya hareket etmeden önce, komşu Zaporzhizia bölgesindeki şehirleri yutan Ukrayna kırsalından geçerken Moskova’nın adamlarının ilk hedefleri arasındaydı.
Bölge, Başkan Putin’in 2014 yılında yasadışı bir şekilde ilhak ettiği Kırım ile sınır komşusudur ve bu nedenle Moskova’ya, devasa bir Rus askeri gücüne ve Putin’in Karadeniz Filosuna ev sahipliği yapan Karadeniz yarımadasına kritik bir kara köprüsü sunmaktadır.
Novo-Oleksandrivka’nın yaklaşık 50 km güneyinde Dnipro’nun Batı Şeria’da bulunan Kherson’un bölgesel başkenti, Kremlin’in düzenlediği bu savaş sırasında ele geçirilen son bölgesel merkezler ve sürmekte olan saldırının değerli kazanımlarından biriydi.
Ancak Çarşamba günü, devam eden Ukrayna saldırıları karşısında, Rusya Savunma Bakanı Sergei Shoigu, birliklerine Kherson kentinden ve Dnipro nehrinin batı kıyısında tuttukları tüm mevzilerden çekilmelerini emretti.
Bu, kuzey doğuda Kiev ve Kharkiv’i çevreleyen bölgeden çekilmek zorunda kalan Kremlin için potansiyel olarak yıkıcı ve utanç verici bir gerileme sinyali verdi.
Haftalarca süren ve iyi duyurulan şehirden “tahliyelerin” doruk noktası olan geri çekilmenin televizyonda sahnelenen duyurusu, hem Ukraynalı politikacılar hem de askerler tarafından şüpheci bir dikkatle karşılandı.
Onlar söyledi Bağımsız Rusların Dnipro’nun Batı Şeria’sından çekilmek zorunda olduklarına inanırken, ikmal hatları kesilirken, Rus kuvvetlerinin bir tür pusu kurmak için bölgede bekleyen ek yedeklerle hala şehir içinde konuşlandığını.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky’nin kıdemli danışmanı Mykhailo Podolyak şunları söyledi: Bağımsız Kherson kentindeki idari binaların üzerine Ukrayna bayrakları asılana kadar Rusya’nın söylediği her şey “bilgi tuzağı”.
Daha sonra Twitter’da Rusya’nın Kherson’u sokaklarını mayınlarla delik deşik ederek ve hala nehrin doğu kıyısında tuttukları mevzilerden bombalayarak bir “ölüm şehrine” çevireceği konusunda uyardı.
Bu nedenle, Kherson’da kısa süre önce kurtarılan kasabalarda devriye gezen askerler, Rusya’nın pusu kurmaya çalışırken Ukrayna mevzilerine yönelik saldırılarını artırmasıyla Novo-Oleksandrivka gibi yerlere yönelik bombardımanın daha da kötüleşmesini beklediklerini söylüyorlar.
“Askeri numaralar. Kurtarılmış bir kasabada, medyaya konuşma yetkisi olmadığı için kimliği tespit edilemeyen bir asker, sert bir bombardıman bekleyin” diyor.
Bölgedeki siviller de aynı fikirde.
Novo-Oleksandrivka’nın batısında, Kherson’un güneyindeki Rus mevzilerinden yaklaşık 15 km uzaklıktaki Arkhanhel’s’ke köyünde siviller su, elektrik ve gaz olmadan mücadele ediyor. Bombardımanla oyulan binalarla mahsur kalan bölge sakinleri, 7 aylık bir işgal altındaki işkence, adam kaçırma ve cinayetleri ve ardından en şiddetli cephelerden birinde mahsur kalan yaşamı anlatıyor.
Bisikletle insani yardım toplayan Valentin 57, kuzeninin Rusların el koyduğu merkezi bir apartman bloğunun altındaki bir bodrum katında gözaltına alındığını ve işkence gördüğünü söylüyor. Ailesini kontrol etmek için bir cep telefonu şebekesi kurmak için bir tepeye tırmanmaya çalıştığı için Ukrayna ordusuna yardım ettiğinden şüphelendiler.
Valentin, “Oraya giden ve onları sorguya götüreceklerinden şüpheleniyorlardı” diye ekliyor.
“İnsanları dövdüler ve hatta insanların tırnaklarının altına keskiler kullandılar.”
Oğlu şu anda Kherson şehrinde mahsur kalan demiryolu işçisi 60 yaşındaki Mykola, köydeki iki aile dostunun, karı koca Valentin 56 ve Larissa’nın evlerinin bodrumunda vurularak öldürülmüş halde bulunduğunu söylüyor. Larissa muhtemelen öldürülmeden önce tecavüze uğradı, diye ekliyor acımasızca.
Kasabadaki diğerlerini de dile getiren Mykola, Rus askerlerinin gaddarlığı altında yaşadığını ve Kherson’ın onların işgali için ne kadar önemli olduğunu bilerek, “kutlamak için çok erken” olduğunu ya da bölgesel başkentten çekilme haberlerine güvenmek için çok erken hissettiğini söylüyor.
“Kherson’un kurtarıldığına dair resmi bir haber gelene kadar ve şehir içinde Ukraynalı askerler görmedikçe, bu haberi henüz memnuniyetle karşılamayacağız” diye ekliyor.
Daha geniş Kherson bölgesindeki diğerleri gibi, 33 yaşındaki oğlu ve torunları Kherson şehrinde mahsur kaldı. Güvenlik nedeniyle adını vermeyi reddettiği oğlu, üç kez Ukrayna’nın elindeki topraklara tahliye etmeye çalıştı, ancak Rus keskin nişancılar tarafından vuruldu ve sonunda pes etti.
Mykola, oğluyla yaptığı kısa görüşmelerden, bölgesel başkentteki durumun giderek daha da kasvetli hale geldiğini söylüyor.
“Bana elektrik ve su olmadığını, şehrin altyapısının yarısının gittiğini ve düzgün internetlerinin olmadığını söyledi” diye devam ediyor.
Şehrin idari binalarından Rus bayraklarının indirildiğine dair haberler var ve daha önce tahliye edilen sakinlerin dairelerine taşınan Rus askeri personeline dair çok az işaret vardı. Ancak Mykola, oğlunun tam bir geri çekilme olduğundan emin olmadığını söylüyor.
Bu arada, oğlu gibi siviller, Kırım da dahil olmak üzere Rusya’nın elindeki topraklara tahliye edilmeleri için baskı altında. Ancak orada, oğlu, Ukrayna vatandaşlarına Rus pasaportu vermeye zorlandıklarını ve ardından savaş çağındaki erkekleri askere aldıklarını söylüyor.
Mykola umutsuzca omuz silkerek, “Bu yüzden Kherson’da kaldı,” diye ekliyor.
“Onun için son derece endişeleniyorum. Belki onu dışarı çıkarmak için yeşil bir koridor düzenlerler diye umuyorum. Ama tam kurtuluş gerçekleşene kadar umabileceğim tek şey bu. “
Bu, diğer raporları yankılar Bağımsız Hala Rusların elindeki Kherson’da yaşayanlardan haber aldı. Kherson şehrinin doğusundaki bir yerleşim yerinde, bir adam şifreli bir uygulama aracılığıyla The Independent ile konuştu. Güvenliği için kimliğini koruduk.
Ukraynalıların, ülkenin diğer bölgelerinden yerlerinden edilenlere sosyal destek olarak Rus pasaportlarını kabul etmeye zorlandıklarını ve mülk satın alma hakkının yalnızca Rus pasaportu sahiplerine verildiğini söyledi.
“Bu arada iş yok, her şey durmuş, fiyatlar yüksek” diye ekliyor.
Novo-Oleksandriva’da sakinler, itfaiye araçlarıyla su dağıtımını ayarlamak için bombardıman patlamaları arasındaki araları kullandılar. Onlar için önümüzdeki kış en büyük endişeleri.
61 yaşındaki Oleksandr ve 44 yaşındaki Andrei, bu kış su veya elektrik olmadan potansiyel olarak ölümcül olacağını söylüyor.
Oleksander, “Mücadeleyi veya geri çekilme haberlerini düşünmemek daha iyi değil” diyor. “Bu kış hayatta kalmaya odaklanmalıyız.”