Atatürk'ün her davranışını, her sözünü Atatürkçülüğün birer belirtisi, birer tamamlayıcısı olarak yorumlamaya kalktık mı, ya hiçbir sonuca varamayız, ya da her birimizin vardı sonuç ayrı olur, benim vardığım sonuç sizin vardınız sonuçla, sizin vardınız sonuç benim vardığım sonuçla çatışır. Örneklerle daha iyi açıklayabiliriz bunu; Dil devrimi Atatürk ilkeleri ile gerçekten bağdaşır, ama bir zamanlar desteklediği "Güneş-Dil kuramı" devrimlerin bütünüyle de, dil devrimiyle de ilgili değildir. Atatürk başka bir amaçla desteklemek istemiştir bu zorlama çabayı. Bizden ayrı bir takım eski ulusların birer Türk ulusu olarak gösterilmesini hangi amaçla desteklemişse bu çabayı da o amaçla desteklemiştir: Türk ulusunun çoktandır kırılan gururunu düzeltmek, ona güven aşılamak amacıyl. Öyleyse Atatürk ilkelerini bütün gerçekliğiyle ortaya koyabilmek için, koşulların çeşitliliğini, iç ve dış etkileri göz önünde bulundurmak, elimizdeki verileri çeşitli etkilere, yere ve zamana göre değerlendirmek zorundayız. Herkesin, hattâ devrim düşmanlarının bile, Atatürk'ten yana görünebilmesi, başı dara düşen herkesin onu bir kalkan gibi kullanabilmesi, hep bu eksik, yöntemsiz, parça parça yorumlamaları sonucudur. Atatürk'ün ulusçuluğu ırkçılık, lâikliği din düşmanlığı diye gösterebilmekte, halkçılığı bir gericilik kalkanı gibi kullanılabilmektedir.