Yaklaşık 31 milyon Alman boş zamanlarında gönüllü çalışmalara katılarak toplumsal sorumluluk üstleniyor. Gönüllü çalışmalar genellikle uzun yıllara yayılıyor; bu çalışmalara katılanların üçte biri on yıldır aktif: Federal Hükümet’in 14. Gönüllüler Araştırması’na göre ankete katılanların yaklaşık yüzde 60’ı haftada iki saate kadar zaman harcıyor. Sosyal yardım kuruluşları, kiliseler, kooperatifler, yardım kuruluşları ve kamu yararına çalışan şirketler ve özel inisiyatiflerle birlikte toplam 600.000’den fazla kuruluşun üyeleri bu “üçüncü sektör”ün bel kemiğini oluşturuyorlar. Sivil toplum, devlete veya parti politikalarına bağlı olmadan kamusal alanda sosyal ve politik meseleler için gönüllü çalışmalar yürüten toplum kesimini ifade ediyor.
Özellikle vakıflar sürekli artan bir öneme sahip. Klasik olarak geçerli form olarak medeni hukuka bağlı 21.000’i aşkın vakfın bulunduğu Almanya Avrupa’nın en çok sayıda vakfa sahip ülkelerinden biri. 2000 yılından bu yana yaklaşık 13.500 medeni hukuka bağlı vakıf kuruldu ve bu gruba dahil olan vakıflar günümüzdeki mevcut vakıfların yarısından fazlasını oluşturuyor. Almanya genelinde her 100.000 kişiye ortalama 26,5 vakıf düşüyor. Tüm vakıfların toplam serveti yaklaşık 68 milyar Avro’ya ulaşıyor. Bu kuruluşlar sosyal yardım, eğitim, bilim ve kültür gibi kamu yararına amaçlar için yaklaşık 4,3 milyar Avro harcıyorlar. Harcamaları doğrultusunda Almanya’nın medeni hukuka bağlı en büyük beş vakfını Volkswagen Vakfı, Robert Bosch Vakfı, Bertelsmann Vakfı, Hans Böckler Vakfı ve WWF Almanya oluşturuyor.
Birden fazla vatandaş ve şirketin bağışçı olarak yerel veya bölgesel hedefleri destekledikleri sosyal yatırım vakıfları da giderek önem kazanıyor. Bu türden vakıflar ilk olarak 1996 yılında kurulmaya başlandı. 2016’ya gelindiğinde Federal Alman Vakıfları Birliği tarafından tanınan 300’den fazla sosyal yatırım vakfı bulunuyordu. Sivil gönüllü çalışmalar geçtiğimiz yıllarda küçük bir artış gösterdiyse de büyük kurumlardan vatandaşların kendileri tarafından organize edilen daha küçük kuruluşlara ve çeşitli projelere doğru önemli bir geçiş yaşanıyor. Almanya’da pek çok insan son dönemde mültecilere yardım amacıyla çalışan yerel inisiyatiflerde görev alıyor.
Partiler, sendikalar ve sivil toplum kuruluşları bünyesinde gönüllü görev almak
Siyasi partiler, sendikalar ve sivil toplum kuruluşları bünyesinde yürütülen sosyal ve politik çalışmalara katılmak daha stratejik ve siyasi bir katılım olanağı sunuyor. Bu türden gönüllü çalışmalar daha yoğun bir demokratik katılımın yolunu açıyor. Öte yandan büyük ve gelişmiş kuruluşlar, gönüllü çalışanlar bulmak konusunda gittikçe daha büyük zorluklarla karşılaşıyorlar.
Özellikle 14-24 yaş grubu içerisinde gönüllü çalışmalar için büyük bir potansiyel bulunuyor. Genç yetişkinlerin kendilerini toplumsal çalışmalara adamaya hazır olduklarının bir göstergesi de gönüllü hizmetlere gösterilen büyük ilgi. Almanya’da 2011 yılından bu yana Federal Gönüllüler Servisi uygulaması var. Bu çalışmalar tüm yaş gruplarına açık ve 50 yılı aşkın süredir sürdürülen, gençler için bir yıllık gönüllü sosyal çalışma modelini tamamlayıcı nitelikte. 2018 başlarında 43.000’dan fazla gönüllü çalışan vardı. Federal Aile, Yaşlılar, Kadın ve Gençlik Bakanlığı’nın Uluslararası Gönüllüler Servisi, Federal Ekonomik İşbirliği Ve Kalkınma Bakanlığı’nın “Weltwärts” programı ya da UNESCO Almanya Komisyonu’nun Federal Dışişleri Bakanlığı’yla ortaklaşa yürüttüğü gönüllü hizmet programı “Kulturweit” gibi seçenekler yurt dışında gönüllü çalışmayı da olanaklı kılıyor.