Prezervatif Allerjisi Nedir?
Bazı insanlar prezervatif kullandıktan sonra kaşıntı, kızarıklık veya şişlik yaşarlar. Bunlar lateks alerjisinin belirtileri olabilir.
Lateks, kauçuk ağaçlarının sütlü özsuyundan gelir. Üreticiler, prezervatif de dahil olmak üzere çeşitli tıbbi ve ticari ürünlerde lateksi kullanırlar.
Doğal kauçuk lateks, alerjik reaksiyonlara neden olabilecek proteinler içerir. 2016 incelemesine göre, bu alerjiler dünya nüfusunun yaklaşık %4.3’ünde ortaya çıkabilir.
Lateks alerjileri, lateks ürünlerin kullanımıyla birlikte yavaş yavaş gelişir. Semptomların şiddet derecesi değişiklik göstermektedir.
Bu makalede lateks alerjisinin belirtileri açıklanmakta ve seks sırasında veya sonrasında ortaya çıkabilecek diğer alerjik reaksiyonlara bakılmaktadır. Ayrıca tedavi seçeneklerini ve ne zaman doktora görünülmesi gerektiği anlatılmaktadır.
Prezervatif Allerjisi Belirtiler
Bir kişi lateks ürünlere dokunduktan veya lateks partiküllerini soluduktan sonra alerjik reaksiyon gösterebilir. Alerjik reaksiyonların şiddet derecesi değişiklik gösterebilir ve çok çeşitli semptomlara neden olabilir.
Hafif alerjik reaksiyon
Latekse karşı hafif alerjik reaksiyon, aşağıdaki semptomlara neden olabilir:
- kaşıntı
- şişme
- kızarıklık
- döküntü
Orta derecede alerjik reaksiyon
Latekse orta derecede reaksiyon belirtileri şunları içerir:
- kaşıntılı bir boğaz
- burun akıntısı
- hapşırma
- öksürme
- hırıltılı
- nefes almada zorluk
Şiddetli alerjik reaksiyon
Şiddetli alerjisi olan bir kişi anafilaksi adı verilen hayatı tehdit eden bir reaksiyon yaşayabilir.
Anafilaksi sırasında, bağışıklık sistemi histamin adı verilen çok sayıda enflamatuar bileşiğin salınmasını tetikler. Bu bileşikler vücutta hızlı ve şiddetli inflamasyona neden olur.
Amerikan Alerji, Astım ve İmmünoloji Koleji’ne göre, anafilaksi belirtileri şunları içerir:
- kurdeşen
- şişme
- düşük kan basıncı
- mide bulantısı
- boğazda şişlik
- baş dönmesi
- kusma
- ishal
- karın ağrısı
- bayılma
- nefes alma zorlukları
- hızlı kalp atışı
- kalp durması
Anafilaksi belirtileri aniden ortaya çıkar ve hızla ilerleyebilir. Bunu yaşayan insanların, alerjik reaksiyonlara karşı etkili bir ilaç olan epinefrin ile derhal tedavi görmeleri gerekir.
Kişi veya çevresindeki biri anafilaksi geçirirse derhal acil servislere başvurmalıdır.
Lateks alerjilerini teşhis etme
Lateks alerjisini teşhis etmek için, doktor kişinin tıbbi geçmişini ve semptomlarını gözden geçirecektir.
Doktor ayrıca kişinin işi hakkında da soru sorabilir. Lateks ürünleriyle sürekli olarak çalışan kişilerde lateks alerjisi gelişme riski artar. Örnekler arasında sağlık çalışanları ve temizlik personeli sayılabilir.
Ek olarak, bir alerjist, kişinin cildinin lateks içindeki proteinlere tepki verip vermediğini kontrol etmek için bir cilt prick testi yapabilir. Ayrıca kişinin kanını, lateks antikorlarının varlığı açısından test edebilirler.
Prezervatifle ilgili diğer alerji türleri
Bir kişi prezervatif kullandıktan sonra alerjik reaksiyon geçirirse, bu durum lateks kaynaklı olmayabilir.
Birçok prezervatif üreticisi ürünlerini spermisit ve yağlayıcı gibi maddelerle kaplar. Bunlar hassas genital dokuları tahriş edebilecek kimyasallar içerebilir.
Spermisitler
Spermisit, spermin yumurtaya ulaşmasını önleyen bir doğum kontrol şeklidir. Spermisit, jel, köpük veya fitil olarak mevcuttur. İnsanlar ayrıca spermisit kaplı prezervatifler satın alabilirler.
Birçok spermisitteki aktif bileşen, sperm hücrelerini öldüren nonoksinol-9’dur. Bununla birlikte, bir kişi onu sıkça kullandığında, tahrişe ve ağrıya neden olabilir.
Dünya Sağlık Örgütü’nün bir raporuna göre, sık spermisit kullanımı, bir kişinin gonore ve klamidya gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara yakalanma riskini artırabilir. Çünkü vajinal mukozayı mikroorganizmalardan istilaya daha duyarlı hale getirebilir.
Kayganlaştırıc madde
Bazı yağlayıcı-kayganlaştırıcı maddeler propilen glikol ve gliserol gibi kimyasallar içerir. Bunlar bazı insanlarda cilt tahrişine neden olabilir.
Bazı prezervatifler yağlayıcı-kayganlaştırıcı kaplamaya sahiptir. Yağlayıcılardaki bileşiklere duyarlı veya alerjisi olan kişiler, yağlanmamış prezervatif kullanmalıdır.
Bazı kayganlaştırıcılar ayrıca spermisitler içerir. 2018 yılında yapılan bir çalışmada, araştırmacılar spermisit içeren yağlayıcıların vajinal doku hücrelerinin yapısını bozabileceğini buldular. Bu, bakteriyel vajinoz ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar gibi enfeksiyon riskini artırabilir.
Lateks-meyve sendromu
Lateks alerjisi olan bazı insanlar da belirli meyveler için alerjiktir. Bunun adı lateks-meyve sendromudur.
2016 yılında yapılan bir çalışmaya göre, lateks alerjisi olan kişilerin aşağıdaki meyvelerden birine veya daha fazlasına karşı %35 alerji riski vardır:
- avokado
- muz
- kivi
- kavun
- şeftali
- incir
- erik
- papaya
- domates
Prezervatif Allerjisi Tedaviler
Alerji tedavisi, alerjinin derecesine bağlıdır. Her durumda, insanlar bir reaksiyonu tetikleyen herhangi bir şeye maruz kalmaktan kaçınmalıdır.
Bir yağlayıcı veya spermisit içindeki bir bileşene duyarlı olan herkes, bu içerikleri içermeyen ürünleri aramalıdır. İnsanlar ayrıca aloe vera jeli gibi doğal yağları da deneyebilirler.
Ayrıca, bazı prezervatifler poliüretan veya kuzu derisi gibi lateks dışındaki malzemelerden yapılır.
Şiddetli alerjik reaksiyonlar yaşayan bireylerin enjekte edilebilir epinefrin taşıması gerekebilir. Bir alerjene maruz kaldıklarında, acil yardımın gelmesini beklerken epinefrini kendi kendine enjekte etmelidirler.
Ne zaman doktora görünmeli
Alerjik reaksiyon belirtileri, şüpheli tetikleyiciye son maruz kaldıktan sonra birkaç gün devam ederse doktora başvurun. Kalıcı tahriş, bir enfeksiyonu veya altta yatan başka bir sorunu gösterebilir.
Enfeksiyon belirtileri şunları içerebilir:
- olağandışı vajinal veya penil akıntı
- ağrılı yanma hissine neden olabilecek sık idrara çıkma
- kötü kokulu idrar
- mide veya bel ağrısı
- mide bulantısı ya da kusma
- ateş
Doktor altta yatan nedeni fizik muayene ve tanı testleri ile tespit edebilir. Kişinin genital enfeksiyonu varsa, doktor muhtemelen bir antibiyotik kürü reçete edecektir.
Kişi enfeksiyon için tedavi almazsa, bu durum infertilite gibi uzun süreli komplikasyonlara neden olabilir ve yayılabilir.
Şiddetli alerjik reaksiyon yaşayan herkes derhal tıbbi yardım almalıdır.
Özet
Lateks proteinleri, yağlayıcılardaki ve spermisitlerdeki maddeler alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Bu alerjiler bir kişinin cinsel deneyimini önemli ölçüde etkileyebilir. Ağır vakalar, yaşamı tehdit edebilirler.
Bazıları bilinen alerjenleri içerdiğinden, seks sırasında kullanılmak üzere ürünlerdeki etiketlerin kontrol edilmesi gereklidir. Gelecekteki alerjik reaksiyonları önlemeye yardımcı olmak için, bir kişi bu bileşenleri içermeyen ürünleri deneyebilir.
Doktor, kişinin belirli bir alerjisi olup olmadığını doğrulamak için testler yapabilir. Bu testler bir kan örneğini analiz etmeyi veya cildi potansiyel alerjenlere maruz bırakmayı içerir.
MedicalNewsToday. What to know about condoms and allergies, 2019.
Kaynaklar