Demirin canlı vücudundaki görevleri nelerdir?
Vücutta demirin çoğu hemoglobin yapısında yer alır. Ayrıca miyoglobinin bileşiminde bulunur ve enerji metabolizmasında etkili bazı enzimlerin yapısında bulunur. Demir ince bağırsağın üst kısmında emilir. Diyetle alınan demirin % 10’u emilir. Yemeklerden hemen sonra tüketilen çay ve kahve demir emilimini olumsuz etkiler. Enfeksiyon hastalıkları ve mide ameliyatı demir emilimini artırır.
Demirin vücuttaki görevleri nelerdir?
- Akciğerlerden oksijeni hücrelere, hücrelerden de karbondioksitin akciğerlere taşınmasında,
- Kan yapımında,
- Vücutta büyümeye,
- Enzim sisteminde,
- Enerji oluşumunda (ATP),
- Bağışıklık sisteminin güçlenmesinde,
- Enfeksiyonlara karşı vücut direncinin arttırılmasında görevleri vardır.
İnsanların günlük demir ihtiyacı ne kadardır? 19–50 yaş arası erkeklerde günlük demir ihtiyacı 8 mg, kadınlarda ise 18 mg civarındadır. Gebelikte 5 mg ek yapılmalıdır.
Demir yetersizlik belirtileri neledir? Gıdalara bağlı eksikliği görülür. Bunun sonucu olarak da;
- Kansızlık,
- Halsizlik, kalp çarpıntısı, nefes darlığı ve iştahsızlık,
- Okul çağındaki çocuklarda öğrenme zorluğu,
- Baş ağrısı, kilo kaybı, kabızlık, hastalıklara karşı dirençte düşme,
- Deri ve dokuların renginde solukluk,
- Saç dökülmesi, saç ve tırnaklarda çatlamalar, kaşıntılar görülür.
Gebelikler, kan kayıpları, sindirim kanalından emiliminin bozulması, günlük diyette yeteri kadar demir alınmaması nedeni ile kadın ve çocuklarda daha fazla görülür. Demirin vücutta depolanmasından dolayı fazla alınması da çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir.
Demir kaynakları nelerdir? Et ve et türevleri, yumurta, balık, yeşil yapraklı sebzeler ve tahıllar demir kaynağıdır. Pekmez ve kuru meyveler de iyi bir demir kaynağıdır. Diyette C vitamininin ve etin bulunması, bitkisel kaynaklı demirin emilimini
arttırır. Her öğünde C vitamininden zengin besinlere yer verilmelidir. Tahıllarda demir emilimini engelleyen fitatların etkisinin ortadan kaldırılması amacıyla ekmek mayalandırılarak yapılmalıdır. Yemek esnasında çay içilmesi de demirin emilimini azalttığı için çay, öğün aralarında ve açık olarak içilmelidir.