Schengen vize rejimi
AB vatandaşları ve Schengen bölgesinde yer alan ülkelerin vatandaşları ile bunların aile fertleri, AB üye ülkelerinin topraklarına önceden onay almaksızın giriş yapma hakkına sahiptir. Ancak, kamu politikası, kamu güvenliği veya kamu sağlığı gereği bu durumun dışında tutulabilirler.
AB hukuku kapsamında, Vize Listesi Tüzüğü ((EC) 539/2001 sayılı Tüzük, ayrıca bkz. değişiklikler) Ek 1’de listelenen ülkelerin vatandaşları, girişlerinden önce vize alarak AB topraklarına giriş yapabilir. Yönetmelik ekinde düzenli olarak değişiklik yapılmaktadır. Avrupa Komisyonu’nun web sayfasında, Schengen bölgesi için vize koşullarını gösteren güncel bir harita yer alır. Standstill kuralı yürürlüğe girdiği zaman vize koşuluna tabi olmayan Türk vatandaşları, AB üye ülkeleri için de vize koşuluna tabi tutulamaz.
Kısa süreli vize başvuru sahiplerine ait kişisel bilgiler, konsoloslukları ve Schengen bölge¬sinin dış sınırlarındaki geçiş noktalarını birbirine bağlayan bir IT sistemi olan Vize Bilgi Sistemi ((EC) 81/2009 sayılı Tüzük ile değişiklik yapılan VIS Tüzüğü (EC) no. 767/2008)’nde saklanmaktadır.
Schengen bölgesindeki ülkelere yapılan üç aya kadar ziyaretler, Vize Kanunu ((EC) 810/2009 sayılı Tüzük, ayrıca bkz. değişiklikler)’na tabidir. Bunun aksine, daha uzun süreli ziyaretler her ülkenin kendi sorumluluğundadır ve ülkeler bunu kendi yerel kanunları ile düzenleyebilir. Vize Listesi Tüzüğü ((EC) 539/2001 sayılı Tüzük) uyarınca zorunlu vizeden muaf olan vatandaşların, kısa süreli ziyaret dışında bir amaçla gelmeleri halinde seyahat etmeden önce vize almaları gerekebilir. Tüm zorunlu vizeler seyahat etmeden önce alın-malıdır. Sadece belirli üçüncü ülke vatandaşı kategorileri bu koşuldan muaftır.
Örnek: Koushkaki davasında ABAD, bir üye ülkenin Vize Kanununda belirtilen itiraz nedenlerinden birinin mevcut olmaması halinde, bir başvuru sahibine “Schengen vizesi” vermeyi reddedemeyeceği kararını verdi. Ulusal makamlar bunu tayin etmede kapsamlı ihtiyat sahibidir. Başvuru sahibinin, üye ülkenin topraklarından talep edilen vizenin süresinin dolmasından evvel ayrılma niyetine yönelik makul bir şüphenin olması halinde, vize reddedilir. Bu niyete dair makul bir şüphenin olup olmadığını belirlemek için, yetkili makamlar, başvuru sahibinin ikamet ettiği ülkenin genel durumunu ve başvuru sahibinin kişisel özelliklerini özellikle, ailevi, sosyal ve ekonomik durumunu, daha önce üye ülkelerden birinde yasal ya da yasa dışı olarak kalıp kalmadığını ve ikamet ettiği ülkedeki ve üye ülkelerdeki bağlarını dikkate alarak vize başvurusunu münferit olarak incelemeye almalıdırlar.
Schengen Anlaşması’nı uygulayan sözleşmenin 21. maddesi uyarınca, genel vizeye sahip olan ve bir Schengen ülkesi topraklarına yasal yoldan giriş yapmış olan üçüncü ülke vatandaşları, vizelerinin geçerli olduğu süre boyunca tüm Schengen bölgesi içinde serbest şekilde dolaşabilirler. Aynı maddeye göre, seyahat belgeleri ile birlikte bir ikamet izni, belirli koşullar altında vizenin yerini tutabilir. (EC) 1030/2002 sayılı Tüzük, ikamet izni için tek tip bir model sunmaktadır. Vize alması gerekmeyen yabancı uyruklular, giriş yapma koşullarını yerine getirdikleri takdirde, Schengen topraklarında ilk giriş yaptıkları tarihten itibaren altı ay içinde en fazla üç aya kadar serbest şekilde dolaşabilir.
Schengen Sınırları Kanunu ((EU) 1051/2013 sayılı Tüzük tarafından değişiklik yapılan (EC) 562/2006 sayılı Tüzük), istisnai durumlar dışında iç sınır kontrollerini yürürlükten kaldırmıştır. ABAD, devletlerin sınır kontrolüne eşit etkiye sahip olan, iç sınırlarda denetim yapamayacağına karar vermiştir. Elektronik araçlar yoluyla dâhil olmak üzere Schengen bölgesi iç sınırlarının denetlenmesine yalnızca düzensiz ikamet edildiğine dair kanıt olması halinde izin verilmektedir. Ancak, bu kontrol, yoğunluk ve sıklık ile ilgili belirli sınırlamalara tabidir.