Ontoloji ya da varlık felsefesi, temel sorunu varlık olan felsefe disiplinidir. Varlık ya da varoluş ile bunların temel kategorilerinin araştırılmasıdır. “Varlık” ve “varoluş” ayrımını; “Varlık vardır” ve “Varlık yoktur” fikirlerini tartışır.
Aristoteles’e göre ontoloji varlığın mahiyetinde varlığın bilimidir veya varlıkların incelenmesidir. Ontoloji hangi varlık kategorilerinin daha temel olduğunu belirlemekle uğraşır ve bu kategorilerdekilerden hangilerinin var olduğunun söylenebileceğini sorar.
Değişik filozoflar temel varlık kategorileri için değişik listeler yapmışlardır. Ontolojinin temel sorunlarından biri “Temel varlık kategorileri nelerdir?” sorusudur.
ONTOLOJİK SORULAR
Bilgi Kuramı Nedir?
Varlık nedir?
Varoluş nedir?
Fiziksel nesneler nelerdir?
Bir fiziksel nesnenin var olduğu söylemini kanıtlamak mümkün müdür?
Bir nesnenin özellikleri veya ilişkileri nedir ve bunlar nesneyle nasıl ilişkilidir?
Var oluş bir özellik midir?
Bir nesne ne zaman yok olur, ne zaman değişir?
Varlık felsefesi alanında çalışanlar varlık kavramıyla ilgili şu soruların yanıtlarını ararlar:
* Varlık denilen şey gerçekten var mıdır, yoksa tüm gördüklerimiz aklımızdan ve duyularımızdan kaynaklanan birer yanılsama mıdır?
* Eğer varlık gerçekten varsa varlığın özünde ne yer alır?
Bu iki soruya verilen birbirinden farklı yanıtlar nihilizm, taoizm, realizm, idealizm, materyalizm, varoluşçuluk, postmodernizm, fenomenoloji gibi birbirinden farklı felsefi akımlar yaratmıştır.
Varlık felsefesi alanında yapılan tartışmalar, en az bilgi felsefesi kadar eskiye dayanır. Ayrıca varlık felsefesiyle ve bilgi felsefesiyle ilgilenen filozoflar arasında keskin bir ayrım yoktur. Bazı filozoflar –özellikle ilkçağ filozofları- iki alanda da fikirlerini ortaya koyarken bazıları da bu alanlardan yalnızca birine yönelmeyi tercih etmiştir.