İtalyan Belgelerine Göre Saruhan Sancağı’nda Yunan İşgali
Öz
İzmir’in de içerisinde yer aldığı Batı Anadolu bölgesinin geleceğine dair tartışmalar, daha I. Dünya Savaşı devam ederken başladı. Bölgeye hakim olmak isteyen iki ülke İtalya ve Yunanistan arasındaki rekabet, savaştan sonra toplanan Paris Barış Konferansı’nda da devam etti. İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa’nın desteğini elde eden Yunanistan, avantajlı konuma geçti. Anadolu topraklarında, 15 Mayıs 1919’da İzmir ile başlayan Yunan işgali kısa bir sürede genişledi. Merkezi Manisa olan Saruhan sancağı da Yunan birlikleri tarafından işgal edildi. Batı Anadolu’nun diğer yerlerinde olduğu gibi burada da Yunanlılar sert ve acımasız bir işgal siyaseti izlediler. Halka zulmettiler, öldürdüler, yağmaladılar ve sürgün ettiler. İtalyanlar, “rakip” olarak gördükleri Yunanlıların Anadolu’daki işgallerini yakından takip ettiler. İzmir’deki asker ve sivil İtalyan makamları Roma’ya gönderdikleri yazılarla Yunan işgali hakkında önemli bilgiler verdiler. Bu raporların özelliği, İtalyan yetkililerin bizzat gözlemlerine veya kendi kaynaklarına dayanmasıdır. Türk kaynaklarındaki pek çok olay, İtalyan yetkililerin raporlarıyla desteklenmektedir. Bu raporlar, İtalya Dışişleri Bakanlığı Diplomasi Tarihi Arşivi’nde ve Ordu Arşivi’nde bulunmaktadır. Bu yazıda, Manisa ve çevresindeki Yunan işgalini İtalyan belgelerinden faydalanarak inceleyeceğiz.