Eklem ağrısının pek çok farklı nedeni olabilir. En yaygın görülen nedenler artrit (eklem iltihabı), romatizmal hastalıklar ve yaralanmadır. Yaşlılarda daha sık rastlansa da her yaş grubunda ortaya çıkabilir. Eklem ağrıları birkaç hafta sonra kaybolabildiği gibi (akut) birkaç ay da sürebilir (kronik). Ayrıca bir veya daha fazla eklemi etkileyebilir. Eklemlerde ağrı ile birlikte şişlik, sertlik ya da kızarıklık görülebilir. Ayrıca ağrılara yorgunluk, kilo kaybı ve ateş gibi belirtiler de eşlik edebilir. Eklem ağrısı evde, dinlenme ve soğuk uygulama gibi doğal ve basit yöntemlerle rahatlatılabilir. Altta yatan nedene bağlı olarak anti-enflamatuar ilaçlar, fizik tedavi, ameliyat veya alternatif yöntemler de tedavi seçenekleri arasındadır.
İçindekiler
Eklem ağrısı nedir?
Eklemler, kemikler arasındaki bağlantıları oluşturarak kolay hareket etmeyi sağlar. Hastalık veya yaralanmalardan kaynaklanan herhangi bir hasar, eklemlerin hareket yeteneğini engelleyerek şiddetli ağrılara neden olabilir. Diz ağrısı en yaygın eklem ağrısı türüdür. Ama eklem ağrıları, omuzlar, dirsekler, bel, omurga, kalça ve ayaklar gibi pek çok alanda görülebilir.
Eklem ağrısı neden olur?
Eklem ağrısına neden olan durumlar ve hastalıklar şöyledir:
Gribin en temel belirtileri olan ateş, öksürük ve halsizliğe çoğu zaman kas ve eklem ağrıları da eşlik eder. Ağrılarınızı hafifletmek için sıcak uygulayın, bol su için, protein ağırlıklı beslenin ve yatar pozisyondayken fazla zorlamadan eklemlerinizi hareket ettirin. Eğer ağrılarınız azalmıyorsa reçetesiz ağrı kesiciler kullanabilirsiniz.
Eklem ağrısı ve ateş
Ateş, vücudun savunma mekanizmalarından biridir ancak eklem ağrısı ile birlikte görüldüğünde bir enfeksiyonun, iltihaplı romatizmal bir hastalığın veya bağışıklık sistemi sorunlarının işareti olabilir. Birkaç günden fazla süren eklem ağrısı ile birlikte ateş ve kilo kaybı varsa mutlaka bir doktora başvurun.
Eklem ağrısı diz, ayak başparmağı gibi bir eklemde ortaya çıkabilir ya da bazı romatizmal hastalıklar, viral enfeksiyonlar veya bağ dokusu hastalıklarında olduğu gibi birçok eklemi etkileyebilir.
İncinme eklem ağrısı
Kazalar veya spor yaralanmaları sonucu eklemlerde ağrı ile birlikte şişme, kızarıklık, sıcaklık ve hareket kaybı görülebilir. Nedeni, burkulma ve zorlanma ile bağ dokunun yırtılması, tendon sıkışması veya kaslardaki liflerin gerilmesidir. Bununla birlikte yaralanmaya bağlı olarak gelişen eklem astarı iltihabı (travmatik sinovit), kızarıklık veya ısıya neden olmaz.
Bu tür durumların tedavisinde anti-enflamatuar ilaçlarla birlikte buz uygulanır ve dinlenmek şarttır. Ciddi durumlarda ekleme enjeksiyon yöntemiyle steroid verilebilir.
Çene ekleminde, incinmeden veya diş gıcırdatma gibi alışkanlıklardan kaynaklanan ağrılar oluşabilir. Uyurken diş gıcırdatma ve çene sıkma sonucu çene eklemi aşırı baskıya maruz kaldığı için zamanla dişeti çekilmesi, dişlerin kırılması, eklem ağrıları gibi problemler gelişir. Bu kişilerde genellikle anksiyete, depresyon gibi başka semptomlar da gözlemlenir.
İltihaplı romatizma hastalıkları veya kireçlenmeden kaynaklanan sorunlar kol eklemlerinin hareket kabiliyetini kısıtlar ve şiddetli ağrılara yol açar. Uzun süre bilgisayar kullanmak, yazı yazmak, günlük aktiviteler esnasında ağır kaldırmak, spor yaparken zorlamak da ağrı sebebidir. Tedavi altta yatan nedene göre belirlenir.
Tetkikler neticesinde hasta analjezikler, anti-enflamatuar ilaçlar ve eklem içi enjeksiyonlarla tedavi edilir; fizik tedavi, buz uygulamaları ve istirahat önerilir. Hastanın zorlayan ve tekrarlanan hareketlerden kaçınması gerekmektedir. (3)
Diz ağrısı
Diz vücudun tüm ağırlığını taşıdığı için en sık hasar gören eklemdir. Diz ağrısına; yaralanma sonucu oluşan kanama, diz kapağının arkasındaki kıkırdağın hasarı (merdiven inip çıkmayı zorlaştırır), dizin aşırı kullanımı ile bağlantılı olabilen eklemlerde aşınma, genellikle önce diz eklemini etkileyen psödogut ve kireçlenme neden olabilir.
Detaylı fizik muayene ve tahliller yapılarak uygun tedavi belirlenir. İbuprofen gibi anti-enflamatuar ilaçlar, buz uygulama ve dinlenme önerilir. (4)
Omuz eklemleri ağrısı
Omuzda eklem çevresindeki kas, tendon, bağ gibi yumuşak dokuların iltihaplanması, sinir sıkışmaları, boyundaki sorunların etkisi ağrılara neden olabilir. Bu ağrılar artrit, tendinit, bursit gibi hastalıklardan ve aşırı yüklenmeye bağlı problemlerden kaynaklanabilir.
Anti-enflamatuar ilaçlar, masaj, fizik tedavi ve buz uygulama iltihabı azaltır. İlerleyen vakalarda kortikosteroid enjeksiyonları ve ameliyat önerilir. (5)
Eklem ağrısı teşhisi
Eklem ağrısının nedenini teşhis etmek için öncelikle kapsamlı bir tıbbi öykü ve fizik muayene gereklidir. Sonrasında kan tahlilleri, görüntüleme testleri yapılır ve eklem aspirasyon prosedürü uygulanır. Nadiren biyopsigerekir.
Eklem ağrısı tedavisi
Eklem ağrısının tedavisi altta yatan nedene yöneliktir. Yaralanmalardan kaynaklı ağrılarda ilk tedavi genellikle dinlenme, buz uygulama ve anti-enflamatuar ilaçları içerir. Ağrı kontrolü için ek ilaçlar; kas ve eklem rehabilitasyonu için fizik tedavi gerekebilir.
Konservatif tedavilere cevap vermeyen kemik, bağ veya kıkırdak hasarı gibi ileri vakalarda ameliyat yapılır. Eğer hasta fazla kilolu ise ağrılı eklemlerin üzerindeki baskıyı azaltmak için kilo vermesi önerilir. Uzman kontrolünde uygulanan diyetle birlikte yapılan düşük etkili egzersiz kilo vermede yardımcı olacaktır.
Eklem ağrısı ilaçları
Tanıya bağlı olarak tedavide farklı ilaçlar kullanılır;
Bursit, tendinit ve artritin neden olduğu iltihap, şişme, ağrı, sertlik için ibuprofen, naproksen, indometasin gibi steroidal olmayan anti-enflamatuar ilaçlar, ağrı kesici, ateş düşürücü, kas gevşeticiler
Eklem ağrısı için ortopedi doktoruna görünmek gerekmektedir. Fizik muayene ve tahlillerin ardından, nedene bağlı olarak doktorunuz sizi ilgili bölüme sevk edebilir veya kulak-burun-boğaz, psikiyatri, nöroloji, fizik tedavi bölümlerinden destek alabilir.
Eklem ağrısı ve romatizma
En sık görülen romatizmal hastalıklar; osteoartrit, romatoid artrit, ankilozan spondilit, akut romatizmal ateş, sistemik lupus eritematozus, gut ve fibromiyaljidir. Bu hastalıklar genellikle birçok eklemi etkileyerek şiddetli ağrıya, hareket kaybına, şekil bozukluklarına neden olurlar. Ağrıyan eklemin yeri ve sayısı tanıda etkilidir.
Basınç değişiklikleri, sıcaklık düşüşleri ve nem eklemlerdeki ağrıyı tetikler. Bununla birlikte her eklem ağrısı romatizma ile ilişkili değildir. Romatizmal hastalıklarda kullanılan ilaçlar hastalığın türüne göre belirlenir. Fizik tedavi ve sıcak su kaplıcaları tedavide sık kullanılan yöntemlerdendir. Düzenli egzersiz yapmak, ağrılı eklemleri dinlendirmek, sağlıklı beslenmek ve kilo kontrolü sağlamak tedaviye yardımcı olur. (6)
Eklem ağrısı nasıl geçer?
Zorlayıcı aktivitelerden kaçınarak eklemi mümkün olduğunca dinlendirin; günde birkaç kez 15 dakika buz uygulayın; elastik bir sargı kullanarak eklemi sıkıştırın ve kalp seviyesinden yükseltin.
Ilık banyolar, masaj ve germe egzersizleri tedaviye fayda sağlar. Eklem çevresindeki kas spazmları için günde birkaç kez sıcak kompres yapın.
Bazı çalışmalar akupunkturun eklem ağrısını hafifletmeye yardımcı olduğunu göstermektedir.
Egzersiz yapmak kilonuzu yönetmenize yardımcı olarak eklemleriniz üzerindeki baskıyı azaltır.
Isıtmalı havuzda yüzmek eklemlere fonksiyonlarını geri kazandırmaya yardımcı olur.
İzometrik egzersizler, kasların çalıştığı ancak vücudun zorlanmadığı kuvvet egzersizleridir. Kasın hafifçe gerilmesi ve gevşetilmesi yoluyla eklemlerin hareket aralıklarını arttırmaya yardımcı olurlar.
Bacak germe: Ayakta dururken yapabildiğiniz kadar öne doğru eğilerek ayak parmaklarınıza doğru uzanın. Dizlerinizi hafifçe gevşeterek 10-20 saniye pozda kalın ve gevşeyin.
Kol germe: Kollarınız göğüs hizasındayken ellerinizin avuçlarını birbirine bastırın, 5 saniye kalın ve aynı süre dinlenin. 5 tekrar yapın.
Omuz germe: Sırtınızı duvara, kollarınızı yanlara yaslayın. Dirsekleriniz düzken, kollarınızı duvara doğru itin. 5 saniye kalın ve dinlenin, 10 kez tekrarlayın.
Parmak germe: Elinizi yumruk yapın, parmaklarınızı mümkün olduğunca düz bir şekilde açın ve uzatın. Her iki elinizle günde 2 kez 20 tekrar yapın. Hareketi, tenis topu büyüklüğünde bir sünger topu sıkarak da yapabilirsiniz.
Bilek germe: Masaya oturarak sol ön kolunuz masadayken, elinizi kenardan sarkıtın. Sağ elinizle sol elinizin parmaklarını tutarak yavaşça yukarı bükün. Her iki elinizle günde 2 kez 20 tekrar yapın.
Dirsek germe: Avucunuz yukarı gelecek şekilde kolunuzu yere paralel olarak uzatın. Diğer elinizle uzattığınız elin parmaklarını tutun ve yavaşça yere doğru çekin, 30 saniye kalın. Aynı egzersizi bu kez avucunuz aşağı gelecek şekilde yapın. Diğer elinizle uzattığınız elin parmaklarını yavaşça yere doğru çekin, 30 saniye kalın.
Kalça germe: Ayaklarınız hafifçe birbirinden ayrı olacak şekilde bacaklarınızı uzatarak yere oturun. Bacaklarınız ve dizleriniz düzken, dizlerinizi birbirine doğru çevirin ve parmak uçlarınızı birbirine dokundurun, 5 saniye bekleyin ve dinlenin. Günde 2 kez 20 tekrar yapın.
Ayak germe: Bir ayak ileri ve bir ayak geride yüzünüzü duvara dönerek avuç içlerinizi düz şekilde yerleştirin. Topuklarınızı yere basın ve öne eğilin. Arka bacağınızın baldırında ve Aşil tendonunda hafif bir gerilme hissedeceksiniz. 30 saniye pozda kalın, dinlenin. 3 tekrar yapın ve bacaklarınızın pozisyonunu değiştirin.
Eklem ağrısına iyi gelen şifalı bitkiler
Aloe vera: Ağrıyan eklemlere piyasada satılan ya da yaprağından elde edebileceğiniz doğal aloe vera jeli sürmek rahatlatıcı olabilir.
Boswellia (Buhur): Anti-enflamatuar özelliği olan bu bitkinin romatizmal hastalıklarda eklemlere saldıran maddeleri (lökotrienler) bloke ettiği düşünülmektedir. Piyasada tablet formunda ya da topikal kremlerde bulunabilir.
Okaliptüs: Bitkinin yaprakları, şişliği ve ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilecek tanenler içerir. Tedavide yaprakların topikal formları kullanılır.
Zencefil: Anti-enflamatuar özelliği vardır. Çay ya da toz olarak tüketilebilir. Ayrıca zencefil yağı ağrıyan eklemlere sürülebilir.
Yeşil çay: Vücuttaki iltihabı azaltma özelliği vardır. Eklem iltihabı tedavisinde çay, tablet veya tentür olarak kullanılabilir.