Magna Carta; İngiltere’de, halkın ve bireylerin haklarının, devlet tarafından tanındığını belirten siyasi ve hukuki belgeye verilen isimdir. 1215 yılında oluşturulan bu belge, İngiltere Kralı ile İngiliz Soyluları arasında imzalanmıştır. Kelime anlamı olarak, Büyük Şart demektir. Avrupa aydınlanmasına giden yoldaki ilk kıvılcımdır, denilebilir. Magna Carta, parlamenter sistemin önemli bir basamağı olmuştur. İngiltere’de görülen Magna Carta olgusu ile Osmanlı’da görülen Sened-i İttifak birbirine benzetilen iki olgudur. Bu iki olay bazı yönleriyle benzer iken bazı yönleri ile ayrışırlar. Magna Carta, başarılı bir sürecin başlangıcı iken, Sened-i İttifak uygulanma imkanı bulamamıştır. Ancak iki olayın da temel noktası demokratikleşme sürecinin ilk hukuki kıvılcımları olmalarıdır. Şimdi, Magna Carta’nın önemli maddelerine bakalım;
Magna Carta’nın önemli maddeleri
- Kendi zümresinden olanlar ya da ülkenin ilgili yasalarına uygun olarak verilen bir karar olmadıkça hiçbir özgür kişi tutuklanamaz, hapse atılamaz, mal ve mülkü elinden alınamaz, sürgüne yollanamaz ya da herhangi bir biçimde kötü muameleye maruz bırakılamaz1.
- Kimseye hakkı ya da adaleti satmayacağız, menetmeyeceğiz ya da geciktirmeyeceğiz2.
- Bundan böyle hiçbir hakim her hangi bir kimseyi ilgili olayda doğru ve güvenilir deliller ortaya koymadan dava edemez3.
Magna Carta’nın sonucu’nda
- Parlamenter yönetimin kurulmasına zemin hazırlanmıştır ve İngiltere’de rejim; Mutlak Krallık’tan, Meşruti Krallık’a geçmiştir.
- İngiltere’de demokratikleşme sürecine girilmiştir.
- Kral’ın yetkileri sınırlandırılmıştır.