Kur'an-ı Kerim'de Ilk Inen Ayetler Hakkında Bilgi
Ulumul Kuran kitaplarında ilk ve son inen ayetler başlığı altında incelenen bu konunun, konumuzla direk bağlantılı olan ilk inen ayetler hakkındaki ihtilafları ve çözümünü incelemeye çalışacağız. Bu konudaki ihtilafları ve tercihimizi belirtmeden önce, ilk inen ve son inen ayetlerin bilinmesindeki faydalara değinmek istiyoruz.
a- Nasih ve Mensühu ortaya çıkarmada, ilk inen ve son inen ayetleri bilmek önemli bir gereklilik arz etmektedir. Buna göre: bir konu etrafında bir kaç ayet geçmekte ve konuyla bağlantılı hüküm, o ayetlerden birinden çıkmakta ise, son inen ayet Nasih olarak kabul edilir ve hüküm o ayete göre icra edilir.
b- İlk ve son inen ayetlerdeki kademe açıklığa kavuşturulduğunda, İslam hukukunun gelişmesi, takip ettiği metodu ve bu hukuku kabul ettirmedeki güzelliği anlaşılmış olur.
İlk inen ayet hakkındaki ihtilafları ve tercih edilen görüş şöyledir.
l- Besmele ilk inendir: Vahidînin, İkrime ve Hasana isnadla rivayetine göre:
Bismillahirrahmamrrahîm, Kurandan ilk inendir, ilk inen sure ise İkra Bismirabbike dir.[85] İbni Cerîr ve diğerleri, Dahhak, İbni Abbas yoluyla rivayet ettiğine göre: Cibrilin Resul (s.a.v.) e ilk indirdiği söz; Ey Muhammedi Hazır ol (bekle). Sonra Bismillahirrahmamrrahîm de. [86]
Besmelenin ilk inen ayet olduğu iddiasına şöyle bir yorum getirmek mümkündür: Besmele, Berae süresi hariç her sürenin basında bulunduğu gibi Alak süresinin de basında bulunmaktadır. Oysa Vahyin başlangıcı hadisinden de anlaşıldığı gibi Cibril ilk ayetleri okurken Besmele okumamıştır. Kuran dizilişinde, bir ayetin diziliş sırasına göre önde yazılması, onun önce indiğini göstermez. Zira ayetleri yerleştirme konuşanda tasarruf. Resul (s.a.v.)e aittir. Buna göre Besmelenin sonradan Alak süresinin basma konulmuş olması da muhtemeldir. Vahidî nin yukarıda zikredilen hadisi ise, hadis kritiği açısından eleştirilmiş, hadisin Mürsel olduğu söylenmiştir.[87]
Besmelenin Alak süresinin evvelinde indiğini varsaysak bile, bu bütün süreler için geçerlidir. Dikkate alınması gereken ise Besmelenin peşinden gelen ayettir .
2-Müddesir suresinin başlangıcı ilk inendir. Bu görüş savunanların dayanağı, Buharî ve Müslimin Ebi Seleme b. Abdirrahman b. Afvdan gelen rivayettir. Rivayette geçtiğine göre; Ebü Seleme b. Abdirrahman, Cabir b. Abdillahtan, Kurandan ilk ineni sormuştur. O da cevaben; Ya Eyyühel Müddessir demiştir. Ebü Seleme, ilk inenin Alak süresinin başlangıcı olduğunu ileri sürünce, Cabir; Bize Resülulalah (s.a.v.)in anlattığını size anlatacağım der. Resülullahın Hira civarında aniden gökte Cibrili gördüğünü ve kendisini bir korku sardığını, Haticenin yanma inerek ona; Kendisini örtmesini istediğini ve kendisin! bir korku sardığını söyler. Bunun akabinde, Ya Eyyühel Müddessirin indiğini belirtir. Rivayette geçen Cabir b. Abdullahın burada yanlış anlaması vardır. Zira rivayette geçen Birden o ifadesinden de anlaşılacağı gibi Cibril, daha önceden Resul tarafından görülmüştür. Rivayete konu olan görme ise ikinci defa gerçekleşen bir görmedir. Buna göre Müddessir süresinin ilk ayetleri, ilk vahyin akabinde oluşan Fetret devrinden sonra inen ilk ayetlerdir. Olayı anlatan Cabirin muhtemelen Hiradaki ilk karşılaşmadan haberi olmadığı için ilk inenin Müddessir olduğunu iddia etmiştir.