Bir kişinin işlenmiş ya da işlenmekte olan herhangi bir suçu, adli olarak tanımlanan yetkililere bildirmemesi suç olarak tanımlanmıştır. Buna haber verilmemesi de denilir. Suç bildirmeme suçu ve cezası TCK 278/280 maddelerinde belirtilmiştir.
Suçu Bildirmeme Suçunun Nasıl Gerçekleşir?
- Suçu bildirmeme suçu ve cezası, hem nitelikli haller hem de temel olarak bilinen maddelerden oluşur. Buna göre herhangi bir şahıs tarafından işlenmiş olan bir suç, en basit olarak tanımlanır.
- Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi gibi bir durum da söz konusudur.
- Ayrıca yine kamu içerisinde çalışan ve sağlık mesleğini yerine getiren kişilerin suçu bildirmemesi de suç olarak ifade edilmiştir.
Bu durumlarda verilecek olan cezalar vardır.
Suçu Bildirmeme Durumunun Unsurları Nelerdir?
- İşlenmiş olan bir suçun hemen ardından, o suçtan dolayı ortaya çıkacak olan olumsuzlukları sınırlandırma hali vardır. Böyle bir fırsata sahip olduğu halde, suçu bildirmemek cezai yaptırım gerektirir. Silahla yaralanmış ve vurulmuş olan bir kişinin başında bekleyen ve hiçbir şekilde müdahale etmeyen, bu durumu hiçbir adli makama ihbar etmeyenler ceza alırlar.
- Suçu bildirmeme suçu ve cezası kapsamında, teşebbüs aşaması denilen bir hal söz konusudur. Bir kişi henüz suçu işlememişse, bu noktada bildirim yapmaya gerek yoktur. Ancak artık amacı açık bir biçimde suça yöneliyorsa, bunun sonrasında da hazırlık tamamlandıysa, orada bulunan şahsın durumu hemen bildirmesi gerekir. Yetkili mercilere bu olay aktarılmadığı zaman o kişi ceza almış olur.
- Eğer bir kişi, işlenecek olan suçu engelleme yetkisine ve gücüne sahipse ve ortada hukuksal bir yükümlülük söz konusu ise bunun bildirmeme suçu devreye girmez. Böyle durumlarda suçu işlemek fiilinden sorumlu tutulur.
Suçu Bildirmeme Suçunun Basit Cezası Nasıldır?
Suçu bildirmeme suçunun cezası şöyle tanımlanmıştır;
- İşlenmiş ve bunun yanı sıra halen sonuçlarının sınırlandırılması imkanı olan hallerde, konuyu ihbar etmeyen ve adli mercilere haber vermeyen kişilere ceza verilir. 1 yıl hapis cezası şeklindedir.
- Halen devam eden ve sonuçlanmamış olan bir suçu yetkililere haber vermeyen kişiler 1 yıllık ceza alır.
- İşlenen suç içerisinde mağdur olan taraf 15 yaşından küçükse ya da kişi ruhsal veya bedensel olarak engelliyse, bu suçu yetkili makamlara haber vermeyenlere yukarıda belirtilmiş olan cezaya ek olarak yarısı kadar daha bir hapis cezası verilir.
Kamu Görevlisinin Suçu Bildirmemesi Cezası
Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi, kanuna göre nitelikli bir hal almasından dolayı verilecek olan ceza daha ağır olur. Buna göre kamusal faaliyet alanında çalışan, seçilmiş ya da atanmış kişiler, savcı, avukat, hakim, polis, jandarma, milletvekili gibi kimseler, işlenmiş olan bir suçu bildirmek zorundadırlar. Görevleri gereğince bunu yapmayan kişilere daha fazla ceza verilir. Bunun dışındakilerde ise ceza en basit hali üzerinden tanımlanır. 6 ay ile 1 sene arasında değişen hapis söz konusudur.
Bunun yanı sıra suçu bildirmeme suçu ve cezası, kolluk kuvvetleri için daha farklı olarak tanımlanmıştır. Yukarıda bahsedilmiş olan ceza oranının yarısı kadar eklenir. Sağlık mensubu için belirlenmiş olan ceza ise 1 senedir. Bunun yanı sıra adli para cezasına bunların çevrilmesi gibi bir durum da söz konusudur. Ceza ertelemesi gibi bir karar da hakim tarafından verilebilir. Buna ek olarak HAGB kararı mümkün olmaktadır. Böyle davalara bakan mahkeme ise asliye ceza mahkemeleridir. Zaman aşımı süresi 8 yıl iken soruşturmalar resen ve savcı tarafından başlatılır.