Koma Nedir? Komanın Belirtileri ve Nedenleri Nelerdir?
Koma, çeşitli problemlerden (travmatik kafa travması, felç, beyin tümörü, uyuşturucu veya alkol zehirlenmesi) ya da diyabet veya enfeksiyon gibi altta yatan bir hastalıktan kaynaklanabilen uzun süreli bilinç kaybı halidir.
Koma tıbbi olarak bir acil durumdur. Hayatı ve beyin fonksiyonunu korumak için hızlı hareket etmek gerekmektedir. Komanın altında yatan neden en hızlı şekilde tedavi edilmelidir aksi halde ciddi hasarlar söz konusu olabilir.
Bir koma nadiren birkaç haftadan uzun sürer. Daha uzun süren koma bitkisel hayata geçişe neden olur ve bu tür komadan ender olarak da olsa geri dönüş söz konusu olabilir. Bir yıldan uzun süren bitkisel hayatın geri dönüşü neredeyse imkansızdır.
Komanın belirtileri:
- Gözlerin kapanması
- Refleksler
- Uzuvlarda herhangi bir hareketlilik olmaz
- Uyarıcılara tepki olmaz
- Soluk alıp vermede düzensizlik
Komanın Nedenleri Nelerdir? Koma Neden Olur?
Travmatik beyin hasarları: Trafik kazası veya şiddetli çarpışma komaya neden olabilir..
Felç: Damarların kapanması veya geçici olarak bloke olması felce neden olabilir. Felç ise komanın nedenlerinden biridir.
Tümörler: Beyinde veya beyin sapındaki tümörler komaya neden olabilir.
Diyabet: Şeker hastası olan insanlarda kan şekerinin aniden çok yükselmesi veya çok düşmesi komaya girme nedeni olabilir.
Oksijen eksikliği: Boğulma ya da kalp krizinden sonra yeniden hayata dönen insanlar beynin uzun süre oksijensiz kalması nedeniyle bitkisel hayattan çıkamayabilmektedir.
Enfeksiyonlar: Ensefalit ve menenjit gibi enfeksiyonlar beynin, omuriliğin veya beynin çevresindeki dokuların şişmesine (iltihap) neden olur. Bu enfeksiyonların ciddi vakaları beyin hasarına veya komaya neden olabilir.
Nöbetler: Devam eden nöbetler, komaya neden olabilir.
Toksinler: Karbon monoksit veya kurşun gibi toksinlere maruz kalma, beyin hasarına ve komaya neden olabilir.
Uyuşturucu ve alkol: Uyuşturucu veya alkolün aşırı dozu komaya neden olabilir.
Birçok insan zamanla komadan kurtulabilir fakat yol açtığı hasarlar kalıcı olabilmektedir nadiren de olsa komadan herhangi bir hasar söz konusu olmadan çıkılabilir.
Görüntüleme testleri doktorların beyin hasar alanlarını belirlemesine yardımcı olur. Testler aşağıdakileri içerebilir:
- Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması: BT taraması, beyne ilişkin ayrıntılı bir görüntü oluşturmak için bir dizi X-ışını kullanır. BT taraması, beyin kanamasını, tümörleri, felçleri ve diğer koşulları gösterebilir. Bu test sıklıkla komanın teşhis ve tespit nedenidir.
- Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Bir MR, beynin ayrıntılı bir görünümünü oluşturmak için güçlü radyo dalgaları ve mıknatıslar kullanır. Bir MRG, iskemik inme, beyin kanamaları ve diğer koşullarla hasar gören beyin dokusunu bulabilir. MRI taramaları özellikle beyin sapı ve derin beyin yapılarını incelemek için kullanışlıdır.
- Elektroensefalografi (EEG): Bir EEG beynin içindeki elektriksel aktiviteyi ölçer. Doktorlar kafa derisine küçük elektrotlar bağlarlar. Doktorlar elektrodlara düşük bir elektrik akımı gönderirler. Beynin elektriksel uyarıları kaydedilir. Bu test, nöbetlerin bir koma nedeni olabileceğini belirleyebilir.
Diyabetik şok veya beyni etkileyen bir enfeksiyon durumunda, kan testi sonuçları gelmeden hemen önce , acil glikoz veya antibiyotikler intravenöz olarak uygulanabilir.
Tedavisi, komaya bağlı olarak değişir. Beyinde şişme nedeniyle beyindeki baskıyı azaltmak için bir prosedür veya ilaçlara ihtiyaç duyulabilir.
Koma komplike aşırı dozda verildiyse, doktorlar durumu tedavi etmek için ilaçlar vereceklerdir. Koma, nöbetlerden kaynaklanıyorsa, doktorlar nöbetleri kontrol etmek için ilaçlar vereceklerdir.
Diğer tedaviler diyabet veya karaciğer hastalığı gibi altta yatan bir hastalığa yönelik ilaçlar veya terapiler üzerine odaklanabilir.
Bazen komanın nedeni tamamen tersine çevrilebilir ve etkilenen kişi normal hayata dönebilir. Fakat etkilenen kişi ciddi beyin hasarına maruz kalırsa, kalıcı özürlülere sahip olabilir veya eski bilincini kazanamayabilir.