Sperma Nedir,(yun. sperma, tohum). Fizyol. Erkeklerin cinsiyet organı tarafından üretilen karmaşık madde; içindeki esas unsur, spermatozoit’leıdir.
Anatomi
Sperma sinir ağı, erbezi atardamarlarının yanıbaşında bulunan sempatik sinir ağı.
Sperma atardamarları, erbezi ile erbeziüstünü besleyen atardamarlar; aortun ön yüzünde, böbrek atardamarlarının hemen altından çıkarlar.
Sperma hücreleri veya Henle hücreleri, spermatogenez esnasında sperma kanalcıklarında mitozla çoğalan iri hücreler.
Sperma kanalcıkları, birleşerek erbezi ile erbeziüstünü meydana getiren ve içinde sperma oluşan küçük kanallar.
Sperma kanalı atardamarı, sperma kordonu içinde, sperma kanalı boyunca uzanan küçük atardamar.
Sperma kesecikleri, prostatın altında, sidik torbasının arkasında, göden-bağırsağının önünde bulunan ve atmığı depo etmeğe yarayan iki uzun kese.
Sperma Kordonu Nedir, erbezini ve erbeziüstünü askıda tutan sap.
Sperma sıvısı, spermayı teşkil eden sıvı.
Sperma toplardamarları, erbezindeki ve erbeziüstündeki toplardamarlar.
Sperma yolları, spermanın, dışarıya çıkıncaya kadar geçtiği kanalların tümü.
Bakteriyoloji
Sperma kültürü, bazı mikropları (gonokok) araştırmak amacıyla sperma ile yapılan kültür.
Patoloji
Sperma durgunluğu, spermatozoitlerde hareketliliğin azalması: Sperma durgunluğu kısırlık sebebidir.
Zooloji
Sperma torbası, böceklerin dişilerinde, erkekten aldığı sperma sıvısını canlı olarak depo etmeğe yarayan kese. (Ana arı erkek arıyla bir defa çiftleşir ve sperma torbasında sakladığı spermalar sayesinde yıllarca kendi yumurtalarını döller.)
Fizyoloji
İnsan sperma’sı kirli beyaz renkte yapışkan bir sıvıdır. Kendine has bir kokusu vardır; çamaşıra bulaşıp kuruyunca kola gibi sertleşir; erbezinden sidik deliğine kadar geçtiği yol boyunca çeşitli organların çıkardığı maddelerden oluşur. Spermayı meydana getiren ürünler şunlardır:
1. erbezi salgısı (özellikle az miktarda serozite içinde yüzen spermatozoitler).
2. sperma kesecikleri sıvısı.
3. spermaya özel bir koku ve kremaya benzer bir görünüş veren prostat sıvısı.
4. spermaya yapışkanlık veren Cowper ve Mery bezlerinin duru ve akıcı salgısı.
5. Littre bezleri mukusu.
Anatomi
Sperma Kanalı Nedir
Erbezi üstündeki spermayı, kasık kanalıyle küçük leğenden geçerek siğekin arka kısmına getiren kanal.
Sperma kanalı, erbeziüstü kuyruğundan başlar, sperma kordonunun orta kısmına kadar yükselir, boylu boyunca kasık kanalını geçer ve karın boşluğuna girer, burada kalça damarlarını çaprazlar ve sidik torbasının arkasına ulaşır, aynı hizada «sperma kanalı ampulü» denen kıvrıntılı bir parça meydana getirir; bu hizada sperma kesesinin atıcı kanalla birleştiği noktada son bulur.
Sperma kanalı 40 sm uzunluğunda, 2 mm çapındadır; iç boşluğu 0,5 mm’yi geçmez. Elle dokunulduğu zaman serttir. Bu özelliğiyle sperma kordonunu teşkil eden öteki elemanlardan ayrılır. (sperma, tohum’dan spermacı).
Tıp Tarihi
Döllenmede en önemli rolü erkeğe yükleyen bir teorinin taraftarı; bu teoriye göre, kadının veya dişinin rolü, dölütün yuvalanıp gelişeceği bir kalıp olmaktan ibarettir.
Galenos ile İskenderiye okulunun savunduğu bu düşünce, yakın çağda A. Van Leeuwenhoeck ve Audry tarafından benimsendi, fakat yumurtanın keşfinden sonra ovistler buna karşı çıktılar; Harvey, De Graaf, Svvammerdam, Malpighi, Maller, Bonnet, Spallanzani v.b. gibi ovistlere göre spermatozoitin rolü sadece yumurtayı harekete getirmekten ibarettir.