İnsan bağırsak florası, başta sindirim olmak üzere vitaminlerin, mikroelementlerin ve diğer yararlı maddelerin sentezlenmesi gibi birçok önemli fonksiyona sahiptir. Ayrıca, bağırsak florası bir koruyucu bariyer işlevi görür; zararlı bakterilerin istilasını önler ve vücutta bağışıklık sisteminin fonksiyonlarını düzenler. Bu sebeple, bağırsak florası, bütün olarak vücudun sağlığı için önemlidir.
SORULAR VE CEVAPLAR
Normal bağırsak dengesi, sağlıklı beslenmeyle, alkol tüketiminden uzak durarak korunabilir. Ayrıca, ani sıcaklık dalgalanmalarından kaçınmak da gerekir. Bağırsak florası dengesizliği işaretlerinin gelişmesi (karın ağrısı, karında şişlik, ishal ve diğer bağırsak problemleri) veya bağırsak florasını olumsuz etkileyen antibakteriyel tedavi durumunda, fizyolojik dengenin yenilenmesine probiyotikler yardımcı olabilir.
Bir bağırsak enfeksiyonunun vücuda ana giriş yolu ağızdır. Bağırsak enfeksiyonlarının kaynağı, içinde veya üzerinde zararlı mikroorganizma barındıran gıda ürünleri veya içecekler olabilir. Diğer bir olası enfeksiyon yolu ise antibakteriyel ilaçlarla tedavidir. Bu maddelerin kullanımı, normalde yararlı mikroorganizmalarla dengede olan fırsatçı yani zararlı bakterilerin sayısında artışa neden olabilir. Sonuç olarak, bir enfeksiyon gelişebilir.
Antibakteriyel ilaçlar, bağırsak florasının fizyolojik dengesini etkileyebilir. Gerçekte, enfeksiyona neden olan bakterilere karşı etkisine ek olarak, antibakteriyel ilaçlar aynı zamanda “iyi” ve “kötü” bakteriler arasındaki dengeyi kötü bakterilerin lehine olacak şekilde bozarak bağırsak florasını etkiler. Bu durum, ishal, karında şişlik, karın ağrısı, karında ağırlık hissi gibi bozukluklarla kendini gösterir.
Dünya Sağlık Örgütüne göre probiyotikler; insanlarda hastalığa neden olmayan ve organ florasını yenileyebilen ve hastalığa neden olan fırsatçı bakterileri negatif şekilde etkileyebilen mikroorganizmalardır. Bu nedenle, “Probiyotikler nedir?” sorusu şu şekilde yanıtlanabilir: Probiyotikler normalde insanlarda çeşitli organların florasını oluşturan bakterilerdir. Probiyotikler, bağırsak bozukluklarının tedavisinde yardımcı olarak kullanılır.
Bağırsak florasının dengesi bozulduğunda probiyotiklerin kullanılması oldukça önemlidir. Probiyotikler, insan vücudunun savunma mekanizmasının üstesinden gelerek bağırsağa ulaşabilmelidir. Burada bağırsak duvarına bağlanırlar, zararlı mikroorganizmalarla savaşarak flora dengesinin geri kazanılmasına yardımcı olabilirler.
Bağırsak florasının dengesini yenilemek için probiyotik seçimi, şüphesiz, oldukça zorlu bir iştir.
Öncelikle seçimin, insan diyetini destekleyebilen, floranın fizyolojik dengesini geri kazandırarak, onu koruyarak ve hastalık gelişimini önleyerek tedavi edici bir etki gösterebilen ürünler olan probiyotikler arasında yapılması gerekir.
Dahası, içerikte bulunan probiyotik mikroorganizmaların özelliklerinin yani probiyotiğin etki mekanizmasının dikkate alınması gerekir:
▸ Probiyotik mikroorganizmaların canlı ve aktif durumda bağırsağa ulaşma yeteneği;
▸ Kullanılan probiyotiğin antibakteriyel dirence sahip olup olmadığı, antibakteriyel tedavi sırasında kullanılıp kullanılamayacağı ve böyle bir durumda pozitif özelliklerini sürdürüp sürdürmediği;
▸ Saklama koşulları: Bazı probiyotiklerin buzdolabında saklanması gerekirken, bazılarının gerekmez.
Buzdolabında saklanması gerekmeyen probiyotikler, özel saklama koşullarına gerek olmadan seyahat veya tatil sırasında kullanılabilir. Isıya dayanıklı oldukları için çocuklara sıcak içecekler içinde verilebilir. Lezzet de çocuklarda tıbbi ürün kullanımında önemli bir faktördür. Tadı olmayan bir tıbbi ürünün kullanımı, yiyeceklere ve içeceklere eklenmesi daha kolaydır. Bu durumda, çocuklar onları almayı reddetmez. Çocuklara yönelik bu tür probiyotikler özellikle uygundur.
“Probiyotik” terimi, uygun miktarlarda kullanıldığında, vücudun tamamında yararlı bir etkiye sahip olan aktif canlı mikroorganizmalar için kullanılır. Özellikle de, probiyotikler koruyucu bağırsak bariyerini güçlendirerek sindirim sistemi düzeninin korunmasına destek olabilirler. Buna uygun şekilde floranın dengesini geri kazandıran probiyotik ürünler, bağırsak florası üzerinde pozitif etkiye sahip olan ve fizyolojik dengesinin kazanılmasına yardım eden ürünlerdir.
Bağırsak, genellikle “ikinci beyin” olarak adlandırılır. Bu tür tanımların bilimsel bir dayanağı vardır. Anne karnındaki gelişim sırasında, beyin ve bağırsak hormonal aktiviteye sahip proteinler bazında aynı maddelere karşı duyarlıdır. Sinir sisteminin uyarılması sonucu üretilen bazı hormonal maddeler hem beyni hem de bağırsağı ve sonuç olarak, bağırsağın bakteri florasını etkiler. Dolayısıyla, beyin düzeyinde meydana gelen her şey, özellikle de stres ve kaygı durumu genellikle bağırsak fonksiyonlarını etkiler ve çeşitli ciddiyet düzeylerinde olabilen hastalıklara yol açar.
Her iki terim de eşanlamlı olarak kullanılır ancak “süt enzimleri” tanımı, gerçekte laktik asit üreten mikroorganizmalar için kullanılır. Bu nedenle, süt enzimleri bir probiyotik alt grubudur. Probiyotikler bağırsak florası ve genel olarak insan sağlığı üzerinde pozitif etkiye sahip olabilen yararlı mikroorganizmaların çeşitli türlerini içerir.