5 dak.
İlk tur, Makarios'un reddetmesi üzerine başarısızlıkla sonuçlanınca, 1968 Ağustos sonundan 1969 Ocak ayına kadar, görüşmelerin ikinci bir turu yapıldı. Denktaş hâlâ hükümette daha küçük bir paya karşılık, yerel yönetimlerde daha fazla yetki talep etmekteydi. Makarios'un her şeyi reddetme politikası, giderek Rauf Denktaş'a yaramaya başlamıştı. Her turda daha fazla şey istemesine fırsat veriliyordu. Bu turda, yerel yönetimlerdeki isteklerinin, anayasa güvencesine kavuşturulmasını talep etti. Bu yapılmazsa, çoğunluğun ileride bir aşamada bütün bu düzenlemeyi ortadan kaldırmayacağına güvenmediğini beyan etmekteydi. Makarios bunu da reddedince, Kliridis, görüşmecilik ve meclis başkanlığından istifa etti. Makarios'un politikasını elde edemeyeceği şeyler isteyen huysuz çocuklara benzetti. Makarios, bunu da reddetti.
Bugün biliniyor ki Makarios Kıbrıslı Türklere azınlık statüsü ısrarına devam etmeseydi, Kıbrıs Sorunu 1969 kışında da çözülebilirdi. Çünkü Yunanistan da Türkiye de varılan sonuçtan memnundular. . (Richter 304- 305)
Üçüncü tur, 1969 Ağustos ve Kasım ayları arasında yapıldı. Bu turda Denktaş, Türk Bölgeleri arasında yatay bir idari özerklikle, bir tür fonksiyonel konfederasyon önerdi. Kliridis, yerel yönetimler konusunda Denktaş ile paralel düşündüğü ve dengenin sağlanması halinde bu koşullarda hem Kıbrıs'ın bağımsızlığının sağlanabileceğini ve hem de bölünmenin önüne geçmek için mevcut Bölge Islah Yasası'nın bile yeterli olduğuna inanmasına rağmen, Makarios'a göre Rum liderliğinin bunu kabul etmesi, devlet olma vasfını inkâr etmeden mümkün değildi ama kendi önerileri de hiç değişmemişti: "Bize teslim olun, azınlık olduğunuzu kabul edin"! Çünkü Makarios ve Dışişleri Bakanı Kiprianu, taviz verilmemesi halinde "Türkler'in gerileyeceğine" inanıyorlardı. (age s. 312)
Türkiye ve Kıbrıs'taki seçimler dolayısıyla görüşmelere ara verildi.
1969 Eylül'de Dördüncü Tur başlayıp, bir yıl devam etti. 1969 Aralık'ta, Denktaş Yerel Yönetimlerle ilgili talebini de geri çekti. Sadece Bölge Konsey'lerinin merkezi hükümet tarafından atanmayıp, yerel halk tarafından seçilmesi isteği devam ediyordu.
Denktaş'ın şartları konusunda bilgilendirilen Makarios, memnuniyet duyduğunu gizlemeyip, ek istekler listesini Kliridis'in önüne koyunca, o bile isyan etti. Bir daha istifa etmeye kalkıştı. Gene reddedildi! Ama görüşmeler sürdü.
6 Temmuz 1970'de Denktaş ve Kliridis yürütme, yasama, yargı, memuriyet, polis, insan hakları ve yerel özerklik konularında anlaştıkları ve anlaşamadıkları konuları içeren bir belgeye son şeklini verdiler. Yunan hükümeti Makarios'a bazı tavizleri verip, anlaşmasını tavsiye etti. Makarios Atina'yı reddedip, Ankara da Denktaş'a görüşmelere devam etme direktifi verince,o da görüşmecilikten istifa etmeye kalkıştı ama önlendi.
Makarios, Kliridis'e Denktaş'ın önerilerini 21 Aralık 1970'ten sonraki ilk görüşmede reddetmesi emrini verdi. O, "Türkler'in üniter devletin bir azınlığı" haline gelmeyeceği hiçbir öneriyi kabule hazır değildi. (age s.314)
Böylece, Dördüncü tur da sona erdi.
1971 yılı, Türkiye için olağandışı koşullar yılıdır. 12 Mart 1971 günü Demirel hükümeti, askeri bir darbe ile devrildi. Askeri darbenin kurduğu hükümetin Başbakanı, Türkiye'nin Kıbrıs konusundaki en önemli uzmanı, Prof. Dr. Nihat Erim oldu. 1955'ten beri Kıbrıs ile ilgili her toplantıda yer alan, 1960 anayasası danışmanı ve yazarlarından biri olan Nihat Erim, Makarios'a Alman Büyükelçiliği vasıtasıyla nisan ayında Ankara'yı ziyaret edecek olan Denktaş'ın dönüşünde yapacağı öneriler reddedilirse, Toplumlararası Görüşmelere son verilebileceğini duyurdu. Görüşmeler, Denktaş'ın Ankara ziyaretinin ertesine ötelendi.
21 Nisan 1971 günü, KGTY'nin adındaki "Geçici" sıfatının kaldırıldığı ilan edildi. Aralık 1970'te kesilen görüşmelere, ancak 27 Nisan 1971'de Denktaş'ın sunduğu "Çözüm Paketi" ile başlanabildi. Denktaş'ın çözüm paketi, nerdeyse Makarios'un on üç değişiklik önerisinin tümünü kabul ediyor; sadece Özerk Yerel Yönetimlerin, merkeze bağlı bir Komisere bağlanmasını reddediyor ve Rum tarafından da artık "biraz cömertlik" talep ediyordu.
Makarios, Kleridis'e hiçbir öneriyi kabul etmemesini emretti! (Richter age s. 315) Görüşme yapmak üzere görüşülüyordu. Görüşmenin kendisi taktikti Daha otururken "hiçbir şey kabul etmeyeceğiz" kararı ile "görüşmeler"!
Neden? Adım adım gidiyorsun Silahla engelleyemiyor Olduğu gibi beklerse, sana da hak verenler çıkacak! "Go yavaş da aha anlaşıyoruz" demesi lâzım
(devam edecek)
2001 © 2020 KIBRIS POSTASI | CITYPRESS YAYINCILIK LTD
www.kibrispostasi.com internet sitesinde yayınlanan yazı, haber, video ve fotoğrafların her türlü hakkı CITYPRESS YAYINCILIK LTD’ye aittir. İzin alınmadan kullanılamaz... Kıbrıs Postası Gazetesi'nin hem basılı nüshasında hem de internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı CityPress Yayıncılık Ltd.'e aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez. İzin almak kaydı ile içeriği 3-4 cümlelik basın özeti şeklinde alıntılamanız ve kaynak olarak URL bağlantısı olan www.kibrispostasi.com'u göstermeniz talep edilmektedir. Kıbrıs Postası`nda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşleridir. Yazılan yorumlardan Kıbrıs Postası hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Sitedeki tüm harici linkler ayrı bir sayfada açılır. Kıbrıs Postası harici linklerin sorumluluğunu almaz.