AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ EĞİTİM SİSTEMLERİ
ALMANYA
I. Eğitimin Tanımı
1. Eğitimdeki Nüfus ve Öğrenim dili
2002 yılında 29 yaşındaki ve 29 yaş altındaki insanların sayısı 26,761,235'ti (nüfusun %32,5'i) ve tam gün zorunlu eğitimde 8,962,815 genç insan vardı.Öğrenim dili ise genellikle Almanca'dır.
2. İdari Denetim ve Kamu Finansmanlı Eğitimin Oranı
2003 yılında, öğrencilerin % 94'ü devlet okullarına giderken geri kalan %6'lık kesim özel okullara gitmekteydi.
Almanya Federal Cumhuriyeti'nde eğitim sisteminin sorumluluğu Devletin federal yapısı tarafından düzenlenmektedir. Anayasaya (Grundgesetz) göre eğitim mevzuatı ve yönetimi esasen Länder'in (Milli Eğitim, Kültür İşleri ve Bilim Bakanlıkları'nın bölge temsilciliklerini, bölgesel makamlar (Bezirksregierung / Oberschulamt) ve daha alt düzey okul denetleme makamlarını (Schulamt) içeren bir sistem) sorumluluğundadır. Bu sistem özellikle okul sistemine, yüksek öğrenim ve yetişkin eğitimi/ sürekli eğitim sektörüne uygulanmaktadır. Federal hükümetin eğitimdeki sorumlulukları Anayasa (Grundgesetz)'da tanımlanmıştır. Bu sorumluluklar arasında yüksek öğrenim genel çerçevesi hakkında mevzuat, bireysel eğitim için mali destek, ve genç akademik personelin terfisi konuları da yer almaktadır. Ayrıca Anayasa, eğitim planlama ve araştırmanın teşviki sektöründe olduğu gibi Federasyon ve Länder arasında belirli şekillerde işbirliği de sağlamaktadır.
Her Eyalette bulunan Okul denetleme makamları teftişten sorumludur ve okul sistemi içinde akademik, yasal ve personel denetimi görevini icra ederler. Her okulda eğitimle ilgili konulardan sorumlu olan bir öğretmenler kurulu ve okul yönetmeliklerine ve disiplin kurallarına karar veren bir okul konseyi (bu konsey öğretmenleri, aileleri ve öğrencileri kapsar) bulunmaktadır. Bu kurulların göreli yetkileri Länder içinde değişiklik göstermektedir.
Tüm genç nüfusun üçte ikisinin katıldığı İkili Sistemde (duales system) (hem iş yerinde hem okulda sunulan Mesleki eğitimde İkili Sistem) başlangıç eğitimi söz konusu olduğunda iş yerlerindeki eğitim firmalar, okuldaki eğitim ise Länder tarafından finanse edilir. İş yeri etkinlikleri, eğitime yönelik düzenlenmiş ulusal seviyedeki kuralları izlerken, okul-bazlı çalışmalar için bu kurallara göre uyarlanmış ve Länder tarafından kurulmuş bir öğretim programı bulunmaktadır.
İş yerinde mesleki eğitim kamu hukuku kurumları tarafından denetlenmektedir (örneğin; sanayi ve ticaret odaları, zanaatkarlar odaları, v.b.)
3. Okul öncesi Eğitim
Pek çok Länder'de okul öncesi eğitim sorumluluğu sosyal bakanlıklarca üstlenilmiştir. 3 ila 6 yaş arasındaki çocuklar çoğunlukla özel kuruluşlar (esas olarak kiliseler ve sosyal yardım dernekleri) tarafından idare edilen ana okullarına (Kindergärten) gidebilirler. Bu okullar büyük kamu sübvansiyonlarından gelen ödeneklere ve diğer fonlara dayanmalarına rağmen ailelerden okula yardımda bulunmaları talep edilmektedir.
Tam gün eğitim 6 ve 15 veya 16 yaş (eyalete bağlı olarak) arasındaki herkes için zorunludur ve yarı zamanlı eğitim ise 18 yaşını doldurmayanlar ve tam gün okula gitmeyenler için zorunludur.
- Kabul Kriterleri
Genellikle, çocuklar 6 yaşından itibaren Grundschule’a kabul edilirler. İlk aşamada zorunlu eğitime tabi tutulan çocuklar bütün çocuklar için aynı olan yerel bir ilkokula girerler. İlk okuldan orta öğretim düzeyindeki okul türlerinden birisine geçiş söz konusu eyaletin mevzuatına bağlı olarak farklı yönetmeliklere tabi tutulur. Ortaöğretim birinci devrede devam edilen okul türüne aileler, ilk okul tarafından yapılan bir değerlendirmeyi esas alarak karar verirler. Çeşitli türlerdeki orta dereceli okullara kabul, öğrencilerin belli performans kriterlerini yerine getirmelerine ve/ veya eğitim makamlarınca verilecek bir karara tabi tutulabilir. Zorunlu eğitimin tamamı ücretsizdir.
- Okul Gününün/ Haftasının/ Yılının Süresi
Ders yılı, Ağustos’tan Temmuza kadar uzanan sürede 188 (5 günlük okul haftası) ve 208 (6 günlük okul haftası) gün arasında bir süreyi kapsamaktadır. Okul günü ve haftasının süresine her bir Länder kendisi karar verir. Okullar haftanın beş ya da altı günü açıktır (çoğunlukla sabahları). Her bir haftada ilk okul düzeyinde 19 – 28 ders saati, orta okul düzeyinde ise 28 – 30 ders saati bulunmaktadır. Bir ders 45 dakika sürer. 2002/ 2003 öğrenim yılında, yıllık minimum ortalama öğretim saati ilk öğretimde 698 saattir ve orta öğretim birinci devrede okul türüne bağlı olarak bu süre 875 ila 987 saat arasında değişmekteydi.
- Sınıf Büyüklüğü/ Öğrencilerin Gruplandırılması
2002 yılında ilk öğretimde sınıf başına ortalama 22 öğrenci ve orta öğretim birinci devrede eyalete ve okul türüne bağlı olarak ortalama 24.5 öğrenci vardı. Öğrenciler genellikle yaşlarına göre gruplandırılmaktadır ve orta öğretim düzeyinde bazı derslerde ayarlama yapılmaktadır. Orta okul öğrencileri ayrı ayrı ders öğretmenlerine sahipken , birinci sınıflarda tüm dersler için başlangıçta tek bir öğretmen vardır.
- Öğretim programı denetimi ve içeriği
Länder bakanları öğretim programına karar verir, öğretme yöntemlerini tavsiye eder ve ders kitaplarını onaylarlar. İlk öğretimdeki temel dersler genellikle okuma, yazma, aritmetik, doğa ve sosyal bilimlerine giriş olarak Sachunterricht, sanat, müzik, spor ve dini eğitimi içermektedir. Ortaöğretim öğretim programı kurumun türüne bağlıdır. Ancak genellikle ilk öğretimdeki temel derslere devam edilir ve en azından bir yabancı dil ve doğa ve sosyal bilimler dersleri içerir.
- Değerlendirme, ilerleme ve yeterlilikler
Yazılı sınavlara ve sözlü katılımlara dayalı sürekli değerlendirme tüm seviyelerde uygulanan evrensel bir uygulamadır. Öğrencilerden bir ders yılını tekrar etmesi istenebilir. Orta öğretim birinci devrenin sonunda uygun standartlara ulaşan öğrenciler mezuniyet belgesi alırlar. Pek çok durumda değerlendirme öğretmen tarafından yürütülür.
- Ortaöğretim ikinci devre ve ortaokul sonrası öğretim
- Eğitim türleri
- Kabul Kriterleri
Gymnasiale Oberstufe’a (Gymnasium’un üst seviyesi) kabul belli başarı standartlarını karşılayan orta öğretim birinci devre mezuniyet belgesi gerektirmektedir. Tam zamanlı mesleki eğitime kabul koşulları seçilen okulun türüne bağlıdır.
İkili sistem, sonuçlarına bakılmaksızın orta öğretim birinci devre okulundan mezun olan herkese açıktır.
- Öğretim Programının denetimi ve içeriği
Öğretim programı orta öğretim ikinci devre ve eğitim türüne uygun olarak çeşitlilik göstermektedir. Gymnsiale Oberstufe’taki öğrenciler şu 3 gruptaki derslerden seçim yapmak zorundadırlar: dil/ edebiyat/ sanat; sosyal bilimler; ve matematik/ doğa bilimleri/ teknoloji. Berufsfachschulen’deki mesleki programlar, mesleki derslerin yanı sıra Almanca, sosyal çalışmalar, matematik, doğa bilimleri, bir yabancı dil ve spor içermektedir.
İkili sistemdeki mesleki öğretim, ulusal seviyede düzenlenmiş öğretim kuralları (iş yeri unsuru) ve tüm ekonomik alanlarda Länder (okul – bazlı etkinlik) tarafından oluşturulan öğretim programı gereğince 350 meslek dalına yönelik olarak düzenlenmiştir.
- Değerlendirme, ilerleme ve yeterlilikler
Abiturprüfung’u geçen öğrenciler yüksek öğretime girmelerine imkan sağlayan Zeugnis der Allgemeinen Hochschulreife’i alırlar. Tam gün mesleki okullardaki mesleki dersler öğrencileri belirli bir mesleğe hazırlar ya da bir yüksek öğretime (Zeugnis der Fachgebundenen Hochschulreife ve Fachhochschulreife) girmelerine imkan tanır. İkili sistemdeki adaylar ilgili yetkili organların (zanaatkarlar odaları, sanayi ve ticaret odaları, serbest meslek odaları veya diğer kamu hukuku kurumları) imtihan heyeti önünde bir final sınavını geçer ve yetkili organlardan bir mezuniyet belgesi alırlar. Buna paralel olarak Berufsschule, eğer öğrenci tüm derslerde asgari performansı gösterdiyse bir mezuniyet belgesi alır.
- Yüksek öğretim
- Kurum türleri
Üçüncü düzey eğitim, bir mesleğe giriş için gerekli çalışma derslerini sunan yüksek öğretim kurumlarını ve diğer kuruluşları kapsamaktadır. Yüksek öğretim kurumları Universitäten (üniversiteler), ve eş değerdeki yüksek öğretim kurumlarını (Technische Hochschulen/ Universitäten, Pädagogische Hochschulen, Theologische Hochschulen), Kunsthochschulen (sanat kolejleri), Musikhochschulen (müzik kolejleri) ve Fachhochschulen (uygulumalu bilimler üniversiteleri) içermektedir.Bazı Länder’ler tarafından sunulan Berufsakademie yüksek okul kesiminin bir bölümünü oluşturur ve ikili sistemin ilkelerini korumak için Studienakademie’de yürütülen akademik eğitim ile uygulamalı şirket içi mesleki eğitimi birleştirir.
- Giriş
Zeugnis der Allgemeinen Hochschulreife, bu belgeyi elinde bulunduranlara tüm yüksek öğretim kurumlarındaki bütün derslere ve ders alanlarına kabul edilme hakkını kazandırır. Zeugnis der Fachgebundenen Hochschulreife ise bu belgeyi elinde bulunduranlara bir üniversitede ya da eş değerdeki bir yüksek öğretim kurumunda belirli konuları çalışma hakkı verir. Sanat ve müzik kolejlerindeki çalışmalara kabul ise genellikle Zeugnis der Allgemeinen Hochschulreife belgesi ve sanatsal yeteneğin kanıtlanmasını gerektirmektedir. Fachhochschule ya da Berufsakademie’ye kabul için ön koşul ise ya Fachhochschulreife ya da Allgemeine/ Fachgebundene Hochschulreife’tir. Giriş koşullarını karşılayan tüm adaylar herhangi bir özel kabul prosedüründen geçmeksizin çalışmak için seçtikleri derse kayıt olurlar.
Eğer başvuran adayların sayısı belirli derslerde mevcut yer sayısını aşarsa yerler ulusal/ bölgesel düzeyde ya da ilgili yüksek öğretim kurumlarında yapılacak olan seçme prosedürlerine göre tahsis edilir. Temel seçim kriterleri adayın aldığı ve yüksek öğretime giriş yeterlilik belgesine kaydedilen ortalama ders notu ile belgelerini alış zamanları ve yüksek öğretim kurumuna başvurdukları zaman arasındaki süredir. İlave kriterler şunlar olabilir: mülakatlar, yüksek öğretim kurumu tarafından yapılan seçim prosedürleri ve konuyla ilgili testler. 2005 yılından itibaren kamu tarafından finanse edilen yüksek öğretim kurumlarına giriş, bir mesleğe girişe yeterlilik sağlayan ilk akademik dereceye kadar ücretsizdir. Bu ayrıca ikinci bir akademik dereceye götüren birbirini izleyen derslerin alınması durumunda da uygulanır. Diğer taraftan, bu durum kayıt için idari ücretlerin ya da ek bir dersin alınması veya uzun dönemli öğrenciler için okul ücretleri olasılığının olmadığı anlamına gelmez.
- Yeterlilikler
Yüksek öğretimdeki yeterlilikler izlenen dersin türüne ve uzunluğuna göre çeşitlilik göstermektedir. Bir üniversitedeki ya da eşdeğer bir kurumdaki çalışmalar bir akademik sınav (Diplom sınavı, Magister sınavı), devlet sınavı, dini sınav (din biliminde) veya sanatsal sınav ile son bulur. Yüksek öğretim sistemini 2 ana döneme dayalı derece sistemine uydurmak için, tüm yüksek öğretim kurumlarında 1998 yılından bu yana Lisans ve Yüksek lisans derecelerinde yeni bir mezuniyet sistemi uygulanmaktadır.
Fachhochschulen’deki çalışmalar Diplom (FH), lisans ve yüksek lisans dereceleri ile devam eder. Berufsakademien’de sınavlarını başarıyla tamamlayan öğrenciler Diplom derecesi (bu dereceye Berufsakademie için BA kısaltması eklenir) veya Lisans derecesi alırlar.
Universitäten (üniversiteler) ve eş değerdeki yüksek öğretim kurumları doktora derecesi verme hakkını kendilerinde bulundurmaktadır. Yüksek lisans derecesi veya yeterli Diplom (FH) derecesi olan Fachhochschule mezunları doktora çalışmaları için bir üniversiteye belirlenen ek koşulları da yerine getirdikleri takdirde kabul edilebilirler.
- Özel İhtiyaçlar
Özel ihtiyaçların temel olarak sağlandığı yerler özel ihtiyaçlı çocuklara eğitim veren okullardır. Ancak, özel ihtiyaçlı çocuklar ve öğrencilerin yaygın eğitime dahil olmalarını teşvik etmek için programlar başlatılmaktadır. 2002 yılında, ilk ve orta öğrenimdeki tüm öğrencilerin % 4.8’den biraz fazlası ayrı okullara gitmekteydi ve özel ihtiyaçları olan öğrencilerin büyük kısmı belirli sınırlar içinde bulunan tesislerde bulunmaktaydı (özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin % 13’ü). İkili mesleki eğitim sisteminde, özel öğrenme sorunları olan ya da sosyal olarak dezavantajlı olan gençler için yardım sağlanmakta ve bu da kanunla (Sozialgesetzbuch III) düzenlenmektedir (örneğin, iş başında eğitimde destek veya işyeri dışındaki kurumlarda mesleki eğitim). 2002 yılında, 1,62 milyon öğrencinin %8.8’i bu yardımı almıştır.
- Öğretmenler
Tüm okul öncesi eğitim personeli orta öğretim ikinci devre düzeyinde eğitilir. İlk ve orta dereceli okul öğretmenleri üniversitelerde, sanat ve müzik kolejlerinde eğitim görürler ve genellikle 2 dersten ve eğitim bilimlerinin birinci ve ikinci Staatsprüfung (devlet sınavı) sınavını geçerler. İlkokul öğretmenleri genel derslere giren ve ortaokul öğretmenleri de belirli konularda uzmanlaşmış öğretmenlerdir. Öğretmenler genellikle eyalet tarafından istihdam edilir ve kanunlara göre devlet memuru statüsüne sahiptir.
- Eğitimle İlgili Devam Eden Reformlar ve Tartışma Konuları
Alman devleti federal yapısının verdiği yetkiye dayanılarak reform konusundaki tartışmalar hem Länder düzeyinde hem de Federal düzeyde yürütülmektedir. Her Länder bireysel olarak başlangıçta kendi eğitim sistemlerindeki reformların yürütülmesinden sorumlu olsa da Kultusministerkonferenz (Eğitim ve Kültür İşleri Bakanları Konferansı) çerçevesinde tüm Länder’ler için önem taşıyan konularda ortak tavsiyeler yoluyla eğitim reformları hazırlamak için birbirleriyle işbirliği yaparlar. Federal hükümeti ve Länder’i ortak olarak etkileyen tüm eğitim reformlarından sorumlu olan tartışma forumu Bund – Länder Kommission für Bildungsplanung und Forschungsförderung’dur. (Eğitim Planlama ve Araştırmayı Teşvik Bund – Länder Komisyonu).Bu komisyonda Federasyon ve Länder Alman anayasasının 91b maddesinin hükümleri uyarınca işbirliği yapar. Federasyon ve Länder’in daimi danışma kurulları, yükseköğretim kurumları, bilim ve araştırmanın yapısı ve içeriğinin gelişimi konusunda tavsiyeler sunan Wissenschaftsrat’ı (Bilim Konseyi) da içermektedir.
Eğitim sisteminin tüm alanlarındaki reformlar konusunda devam etmekte olan tartışmalarda müzakere edilen noktalardan sadece bir kaçı burada takdim edilebilecektir. Bu yüzden aşağıda yer alan genel açıklama, bölgeler üstü çıkarlar içeren, Federal düzeyde veya Bund – Länder organlarında uğraşılmakta olan ve oldukça fazla önem taşıyan reform planlarını gözler önüne sermektedir.
- Hazırlık veya Planlama Aşamasındaki Reformların Durumları/ Önemli Alanları
- Okullarda Kalite güvencesi, Tüm Länder’i bağlayan eğitim standartlarının tanıtılması ve yaşam boyu eğitimin tüm aşamalarını kapsayan Alman eğitim sistemi konusunda Federasyon ve Länder tarafından düzenli bir raporlama sisteminin oluşturulması.
- Öğrencilerin sosyo – ekonomik altyapıları ve performansları arasındaki yakın ilişkinin azaltılması.
- Çocukları erken yaşta geliştirme ve bireysel desteği artırma.
- Tüm gün süren etkinlikler ve bakım sunan okulların sağlanması.
- Göçmen ailelerden gelen çocukları özellikle Almanca bilgisi konusunda ilerletme.
- Okuma, matematik ve fende okur yazarlığın ilerletilmesi.
- Geleceğe yönelik öğretmen eğitim programları şekillendirme.
- Yüksek öğretim kurumlarının özerkliğini değerlendirme, performansla ilgili finansman mekanizmaları, devlet memurları kanunu ile birlikte güçlendirme.
- Lisans ve Lisansüstü dereceleri olan 2 ana devreye dayalı yeni okuma sistemlerinin getirilmesi yoluyla Bologna Sürecinin uygulanması
- Almanya’nın eğitim sahası olarak uluslararası çekiciliğinin artırılması
- Yüksek öğretimde araştırma konusunda mükemmellik ağlarının yanı sıra uluslararası bağlamda rekabetçi ve oldukça etkin olan üniversitelerin geliştirilmesi.
- Yeni kuşak akademisyen ve bilim adamlarını teşvik etme
- Yüksek öğretim kurumlarına kabul prosedürlerinin (çalışma yerlerinin tahsisi) ıslah edilmesi.
- Yüksek eğitim ve öğretimde uzaktan öğrenme ve yeni medya araçlarının kullanılması
- İleri eğitim ve yaşam boyu öğrenmenin devam eden stratejik gelişimi
- Açık, esnek ve şirkete yönelik eğitim düzenlemelerinin ve yeni iş ve mesleklerin geliştirilmesi
- Deneysel eğitim araştırmalarının güçlendirilmesi
- Reform Planlarından Etkilenen Eğitim düzeyleri şunlardır:
- Okul öncesi eğitim ve ilk öğretim
- Orta öğretim
- Üçüncü düzey öğretim
- Reformların Nitel ve Nicel Hedefleri
Gün boyu etkinlik ve bakım sunan okulların kurulması ve geliştirilmesi
Almanya’da, yarım gün okul geleneksel öğretim şeklidir ve tam gün okullar halen istisnadır. Tam gün eğitimin genişletilmesi faaliyetlerinin eğitim reformları sürecinde kalıcı etkiler yaratması amaçlanmaktadır. Öğrencilerin bireysel desteği, sosyal alt yapı ve eğitimsel başarı arasındaki güçlü bağı kırmak için eğitim sürecinin merkezine doğru hareket edecektir.
Tam gün eğitimin kurulması ile şu amaçların başarılması hedeflenmektedir: tüm öğrenciler için bireysel destek, derslerin birleştirilmesi yoluyla eğitim ve öğretimde reform, ek teklifler ve boş zaman etkinlikleri, okulun sosyal, kültürel ve ekonomik çevreye entegre edilmesi, pedagojik personele nitelik kazandırma.
Geleceğe yönelik Öğretmen Eğitim Programları Şekillendirme
- Öğretmen eğitiminde etkililik ve profesyonelliğin sağlanmasına yönelik standartların uygulanmasına,
- Öğretmen eğitimi sırasında daha geniş kapsamlı uygulamalı oryantasyona,
- Eğitimin teorik ve uygulamalı aşamaları arasındaki ilişkilerin artırılmasına,
- Tanısal ve yöntemli rekabet hususunda öğretme uygulamasını geliştirecek önlemlere,
- Yeni diplomalı öğretmenler için memuriyete geçme sürecinin özel önemine,
- Resmi öğretmenlik eğitimi (Seiteneinsteiger) olmaksızın yüksek öğretim mezunlarının mesleğe kazandırılmasına,
- Öğretmenlik mesleğinin imajının iyileştirilmesine,
ilişkin yeni yaklaşımların geliştirilmesi.
Mesleki Eğitim Reformu
Eğitim Sözleşmesi
Şirket içi eğitim yerlerinin sağlanmasında sürekli olarak karşılaşılan gergin durum karşısında, Federal hükümet ve büyük ticaret birlikleri 2004 yazında Almanya’da “Meslek Eğitimi ve Vasıflı İşgücünün Geliştirilmesine yönelik Ulusal Sözleşme” yi (Almanya’da Nationaler Pakt für Ausibildung und Fachkräftenachwuchs) imzalamışlardır.
Bu sözleşmenin önemli noktaları şunlardır:
- Sanayi ve Federal hükümet kendilerini gelecek 3 yıl içinde eğitim fırsatlarını önemli derecede artırmaya adamaktadırlar.
- Sanayi kendisine, gelecek 3 yılda şirket içi eğitim için toplam 90,000 kişilik yeni yer sağlama bağlayıcı hedefini koymuştur.
- Sanayi, gelecek 3 yıl içinde mesleki eğitime ilk adım olarak mesleki eğitim öncesi yeterlilikler için toplam 75,000 kişilik staj imkanı sunmaya karar vermiştir.
- Federal hükümet, Federal yönetimdeki eğitim imkanlarını %20’ye kadar artırmaya karar vermiştir.
2004 yılının sonunda, sözleşme ilk olumlu sonuçlarını zaten ortaya koymuş olacaktır. Ticaret ve sanayi alanında şirket içi mesleki eğitim için 58,000’den fazla yeni yer yaratılmıştır. Bu geçmiş yılla karşılaştırıldığında ek 20,000 eğitim sözleşmesinin sonuçlandığı anlamına gelmektedir.
Mesleki Eğitim Yasasında reform:
2004 yazında Federal hükümet, Mesleki Eğitim Yasası’nın modernleştirilmesi ve esnekleştirilmesi için basit bir reform başlatmıştır. Reform önlemleri daha fazla sayıda genç insan mesleki eğitim sunmaya, uluslararası rekabeti sağlamaya, bölgesel istikrarı sağlamaya, eğitim sistemleri arasında geçirimliliği artırmaya ve eğitime aktif bir şekilde dahil edilen şirketler (Ausbildungsbetriebe) ve mesleki okullar arasında işbirliğini güçlendirmeye hizmet edecektir. Dahası, mesleki eğitim konulu komiteleri küçülterek bürokratik çaba azaltılacaktır.
Daha az Ayrıcalık sahibi olanlar için destek önlemleri:
Mesleki eğitim alanında daha az ayrıcalık sahibi olanlara yönelik destek önlemlerinin daha kapsamlı bir şekilde modernleştirilmesi ve yapısal olarak geliştirilmesi için Eğitim ve Araştırma Federal Bakanlığı “Özel öğrenme Sorunları olanlar ve Sosyal olarak dezavantajlı olanlar için Beceri – Mesleki Yeterliliklerin Teşviki (Kompetenzen fördern – Berufliche Qualifizierung für Zielgruppen mit besonderem Förderbedarf – BQF programm)” programını başlatmıştır. Avrupa Sosyal Fonu (ASF) tarafından ortak finanse edilen program 2006 yılı boyunca çalışacaktır. Bu program, henüz bir mesleki eğitimi tamamlamamış gençlere yeni başlama noktaları ve yeterlilik yolları sunacaktır. Bu program içinde finanse edilen model önlemler, göçmenlerin mesleki eğitim umutlarını geliştirmenin yanı sıra, destek yapılarını mükemmelleştirme, eğitim olanaklarındaki çalışmaların iyileştirilmesi, okullarda halen var olan mesleki eğitim (Ausbildungslosigkeit) eksikliğini önlemeye yönelik yaklaşımların güçlendirilmesi üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Yüksek Öğretim Sektöründe Yapısal Reformlar ve Almanya’nın Eğitim Yeri olarak Uluslararası Çekiciliğinin Artırılması
- Ders kredilerinin transferini kolaylaştırmak için performans – puanlama sistemlerinin yanı sıra lisans ve lisansüstü derecelerinin başlatılması
- Yeni lisans ve lisansüstü derslerinin geliştirilmesi için uygun faaliyet alanı sağlayan, şeffaflık yaratan, uluslararası tanınmaya yardımcı olan çeşitlilik ve rekabete dayalı bir kalite güvencesi sisteminin oluşturulmasına olanak sağlayan akreditasyon prosedürleri.
- Yaratıcılık kapsamını sağlayacak büyük bir özerklik ve bağımsızlık
- Performansa yönelik bir maaş sisteminin başlatılması, akademisyenler ve bilim adamlarına daha erken aşamalarda profesörlük niteliği kazandırma imkanı, personel konuşlanmasında daha fazla esneklik.
Bu yapısal reformları başlatmak için Yüksek Öğretim Çerçeve Kanunu en son Aralık 2004’te değiştirildi ve Yüksek Öğretim Kurumlarındaki Profesörlerin İstihkakı konulu Kanun Şubat 2002’de yürürlüğe girdi. Derece programlarının akreditasyonu için Länder, 2005 yılında kamu hukuku altındaki bir vakıf haline gelecek olan ve Almanya’nın merkezi Akreditasyon kurumu olarak faaliyet gösterecek olan bağımsız bir Akreditasyon Konseyi kurmuştur. Konseyin sorumlulukları, kanuni bir hüküm ve derece programlarının akreditasyonunun (Almanya’da Eckpunkte für die Weiterentwicklung der Akkreditierung) geliştirilmesi konulu Ekim 2004’teki önerge ile belirtilmiştir.
Fırsat Eşitliği
- Öğrenci ve talebeler için sosyal olarak adil ve şeffaf bir mali destek sistemi (Federal Eğitim Destek Kanunu’ndaki reformlar Nisan 2001’de yürürlüğe girmiştir.)
- Kadın ve erkek için fırsat eşitliği
- Planlanmış reformlar veya bir bütün olarak eğitim sektörüyle ilgili müzakerelerde / kamu tartışmalarında ele alınan önemli konular
Öğrenci başarılarının uluslararası ve ulusal karşılaştırmalı çalışmalarına katılım
Eğitim politikası konusunda karar vermek için deneysel bir temel olarak hizmet etmesi tasarlanan 15 yaş öğrencilerinin öğretim programları arası yeterliklerinin yanı sıra Länder’ ler arasında okuma becerileri, matematiksel ve doğa bilimsel bilgi ile ilgili okul performansı arasında bir karşılaştırma. Almanya OCDE’nin Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı’nda (PISA) yer almaktadır. Aralık 2001’de sonuçlar basıldıktan sonra Eğitim Bakanları Daimi Konferansı Länder’in faaliyette bulunacağı yedi alan tespit etmiştir. Bu alanlar öğretmen eğitiminin daha profesyonel hale getirilmesinin yanı sıra okul öncesi eğitim, ilk ve orta öğretimin iyileştirilmesini, ilk ve orta okullar için eğitim standartlarının geliştirilmesini içermektedir.
Karşılaştırmalı testlerin sonuçları, Alman eğitim sisteminin kalitesinin artırılması ve geliştirilmesi için çeşitli reformların gerekli olduğunu açık bir şekilde göstermiştir. Gerekli önlemler, daha önce oluşturulan kriterlere dayalı reform önlemlerinin değerlendirilmesinin yanı sıra stratejik eğitim hedefleri, eğitim sisteminin merkezi alanları için çıktıya yönelik denetim, tüm mevcut kaynakların odaklanmasını içermektedir. Buna ek olarak, pedagojik süreçlerde başarı ve başarısızlığın nedenleri konusunda deneysel bir araştırma gerekmektedir. Öğrenci başarısı konusunda uluslararası anket sonuçlarına ait çeşitli belgelere (örneğin; PISA – 2000, PISA – 2003, PIRLS) aşağıdaki ineternet adresinden ulaşılabilir: http://www.kmk.org/schul/home.htm?leistung
Eğitim Standartları yoluyla Kalite Güvencesi
Federal hükümet ve Länder, tüm Länder’i bağlayan eğitim standartlarının (Bildungsstandards) geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesinin Alman eğitim sisteminde kaliteyi sağlamak için merkezi bir unsur olduğuna inanmaktadır. Eğitim standartlarının tanıtılması için gerekli temeller ve gereksinimler çoktan bilimsel olarak hazırlanmıştır ( Daimi Konferans tarafından hazırlanan standartlar kavramı konusunda. Bakınız: http://www.kmk.org/schul/Bildungsstandards/Argumentationspapier308kmk.pdf ).
2003 ve 2004 yıllarında Eğitim Bakanları eğitim standartlarında 3 temel aşama üzerinde anlaşmaya varmışlardır: Almanca ve matematik derslerinde 4. sınıftan sonra ilk seviyenin sonunda ve almanca, matematik ve birinci yabancı dil (İngilizce, Fransızca) derslerinde Hauptschule mezuniyet belgesi için orta öğretim birinci devre sonunda. Doğa bilimlerinin (biyoloji, kimya, fizik) yanı sıra aynı dersler (Almanca, matematik, birinci yabancı dil) için Realschulen eğitim standartlarında 10 sınıfın tamamlanması sonucu alınan mezuniyet belgesinin sırasıyla 2004/ 05 ve 2005/ 06 öğretim yılında uygulanmasına Länder tarafından karar verilmiştir. Standartlar bireysel dersin rekabet alanlarına dayanmaktadır ve derslerin ayrı ayrı temel ilkelerini taşımaktadır. Sürekli olarak geliştirilmesi gereken ve Länder’in ve buradaki okulların dahili ve harici değerlendirmesine hizmet eden soru ve alıştırma havuzları oluşturulmalıdır. 2004 yılında Länder ve Humboldt Üniversitesi tarafından Berlin’de kurulan Eğitimde Kalite Geliştirme Enstitüsü (Institut für Qualitätsentwicklung – IQB) eğitim standartlarının karşılanıp karşılanmadığını düzenli olarak kontrol etmekle yükümlüdür.
Öğretmen Eğitimi Programları için Standartlar
Tanısal ve yöntemsel rekabetin geliştirilmesi hususunda öğretmen eğitimi için standartların geliştirilmesi profesyonelliği hedefleyen bir öğretmen eğitimi için ek bir temel sağlamaktadır. Eğitim Bakanları Daimi Konferansı, eğitim bilimleri ve konuyla ilgili didaktikleri kapsayan mesleki teori (Bildungswissenschaften) ile ilgili standartları geliştirmek için harici uzmanları içeren çalışma grubuna yetki vermiştir. Aralık 2004’te Eğitim Bakanları yüksek öğretim kurumlarındaki dersleri ve öğretmen eğitiminin 2. sınıfı olarak bilinen hazırlık hizmetini (Vorbereitungsdienst) kapsayan öğretmen eğitimi konusunda Länder tarafından uygulanacak olan standartları kabul etmiştir.
Kalite Güvencesi ve Yüksek Öğretimde öğretim ve araştırmanın değerlendirilmesi
Öğretimin kalitesinin zorunlu olarak değerlendirilmesi sadece Yüksek öğretim Çerçeve Kanunu’nun 1998 yılında değiştirilmesinden bu yana sağlanmaktadır. Çeşitli yüksek öğretim kurumlarını kapsayan ilk değerlendirme yapıları 1994’ten beri belirmektedir. Değerlendirmenin sonuçları, yüksek öğretimin finansmanı üzerinde doğrudan etkiye sahip olabilir. Nicel performans göstergeleri giderek artan bir şekilde kaynakların tahsisi için bir temel olarak kullanılmaktadır. Yeni lisans ve yüksek lisans derslerinin tanıtımına yönelik bir akreditasyon prosedürü oluşturulmuştur. Bu prosedür akademik içerik bakımından minimum standartları sağlamak ve derecelerin mesleki uygunluğunu kontrol etmek için kurulmuştur. 2005 yılında Eğitim Bakanları Daimi Konferansı, yüksek öğretimde araştırma ve öğretimde kalite güvencesi konulu genel kavramı tartışacaktır.
Eğitim Sisteminin Geliştirilmesi konulu Düzenli Raporlama
1999 yılında Federal hükümet ve Länder, Alman eğitim sisteminin kalitesini ve gelecekteki yaşama kabiliyetini temin etmek için Forum Bildung’u kurdular. 2001 yılında Forum Bildung tarafından yayımlanan tavsiyeler hem Federal hükümeti hem de Länder’i etkilemektedir ancak bu tavsiyeler kurumlarda çalışanlara ve eğitim sürecine doğrudan katılanlara da yöneltilmiştir.
Federal hükümet ve Länder, eğitim sisteminin kalitesini temin etmeye ve geliştirmeye yarayan tüm program ve önlemler için temel olarak eğitim konulu genel ulusal bir raporlamanın gereği üzerinde anlaşmaya vardılar. Alman eğitim sisteminin gelişiminden sonuç çıkarmak için okul eğitimi konusunda ilk rapor (Bildungsbericht für Deutschland: Erste Befunde) 2003 sonbaharında yayınlanmıştır.
(Özeti http://www.kmk.org/aktuell/bb_zusammenfassung.pdf adresinde mevcuttur.)