Avasküler Nekroz Nedir Belirtileri Tedavisi
Kemik, kan akımı desteğine ihtiyaç duyan canlı hücrelerden oluşmuştur. Herhangi bir nedenle kemiğe giden kan akımının kesilmesiyle, kemik hücrelerinin ölmesine, kemikte yıkım durumuna osteonekroz denir. Osteonekroz, kemikte ağrı ve eklem hareketlerinde kısıtlanmaya neden olur.
Avasküler Nekroz ayrıca şu şekilde de adlandırılır:
- osteonekroz
- aseptik nekroz
- iskemik kemik nekrozu
- kemik enfarktüsü
Kemiğin epifiziyal uç bölgesinde oluşan osteonekroz o eklemde dejeneratif artrite neden olur.
En sık kalça ve diz ekleminde gelişir; omuz, el ve ayaklar daha az etkilenen eklemlerdir. Osteonekroz nadiren çenede gelişir.
Her yıl, 1/10 000-20 000 sıklıkta osteonekroz gelişir. Her yaşta görülse de 20-50 arası yaşlarda daha sıktır. Her iki cinsiyette de görülür. Travma, kortikosteroid kullanımı, aşırı alkol kullanımı gibi yukarıda sıralanan risk faktörlerini taşıyanlarda gelişme riski fazladır. Bifosfonat kullanımıyla bildirilen çene osteonekrozlu vakaların ortak özelliği; kanser nedeniyle zolendronat veya pamidronat kullanan olgulardır.
Avasküler Nekrozun Belirtileri
Kalça kemiği, Avasküler Nekrozunda en sık etkilenen eklemdir. Avasküler Nekroz ayrıca yaygın olarak dizini de etkiler. Daha az sıklıkla, Avasküler Nekroz şu bölgelerdeki kemikleri etkiler:
- omuz
- bilek
- ayak bileği
- eller
- ayak
Avasküler Nekroz erken aşamalarında semptomlara neden olmayabilir. Kan hücreleri öldükçe ve hastalık ilerledikçe, belirtiler kabaca şu sırayla ortaya çıkabilir:
- etkilenen eklemde veya çevresinde hafif veya şiddetli ağrı
- dize yayılan kasık ağrısı
- kalça veya diz üzerine ağırlık verirken ortaya çıkan ağrı
- hareketi sınırlayacak kadar şiddetli eklem ağrısı
Mikro çatlak adı verilen kemikteki küçük kırılmalar nedeniyle ağrı yoğunluğu dramatik bir şekilde artabilir. Bunlar kemiğin çökmesine neden olabilir. Sonuçta eklem parçalanabilir ve artrit geliştirebilir.
İlk semptomlar ile bir eklemi hareket ettirememe arasındaki süre değişir. Genel olarak, birkaç aydan bir yıldan uzun süreye kadar değişir. Semptomlar iki taraflı görünebilir, yani vücudun her iki tarafında da olabilir.
Çenede Avasküler Nekroz gelişirse, semptomlar çene kemiğinde ağrı veya irin veya her ikisini içerir.
Avasküler Nekrozun Nedenleri
- Kemiğe kan akımını kesen ciddi travmalar
- Kortikosteroid kullanımı (uzun süre ve yüksek dozda)
- Aşırı alkol tüketimi
- Sigara
- Daha az sıklıkta olarak; Lupusta, vurgun (ani basınç değişikliği; dalgıçlarda olduğu gibi) bazı kan hastalıkları (sicklecell anemi gibi), HIV enfeksiyonu, radyasyon tedavisi, bifosfonatlar (çene nekrozu)
- Azotun kana hızla salınmasının neden olduğu bir durum olan dekompresyon hastalığı ve keson hastalığı olarak da adlandırılan kıvrımlar
- Kemikteki kanseri tedavi etmek için zoledronat / zoledronik asit (Reclast, Zometa) veya pamidronat gibi bifosfatların alınması (Bu ilaçlar, çenede nadir Avasküler Nekroz vakaları ile ilişkilidir.)
- Yüksek kolesterol, yüksek trigliserit veya her ikisi
- Gaucher hastalığı
- Organ nakli, özellikle böbrek nakli
- Pankreatit
- Orak hücreli anemi veya diğer kan hastalıkları
Avasküler Nekrozu Bulguları Nelerdir?
Erken evrede hastaların pek şikâyeti yoktur. Hastaların giderek artan eklem ağrısı yakınmaları vardır. Eklem ağrısı, özellikle o ekleme ağırlık bindikçe artan özelliktedir. Erken evrelerde direkt grafiler normal olup; ancak manyetik rezonans görüntüleme ile tanıya gidilebilir.
Avasküler Nekrozu Nasıl Teşhis Edilir
Tanıda röntgen, BT, MRG, Sintigrafi ve romatizmal testler kullanılabilir.
Küçük bir bölgeyle sınırlı (lokalize) kemik ağrınız varsa, doktorunuz Avasküler Nekroz için sizi kontrol edebilir. Kemiklerinizi incelemek için doktorunuz aşağıdaki görüntüleme testlerinden birini veya birkaçını önerebilir:
- Röntgen : X-ışını görüntüleri, Avasküler Nekrozu erken aşamalarında normal görünebilir. Avasküler Nekroz varsa, doktorunuz ilerlemesini takip etmek için muhtemelen röntgen çekimi talep edecektir.
- MRI taraması: Bu tür bir görüntüleme, doktorunuzun Avasküler Nekrozu çok erken aşamalarda ve semptomlar yaşamadan önce tanımlamasına yardımcı olabilir. Ayrıca kemiğin ne kadarının etkilendiğini de gösterebilirler.
- BT taraması : Bu, 3 boyutlu bir kemik resmi verir, ancak bir MRI taramasından daha az hassastır.
- Kemik taraması : Röntgenleriniz normal ise doktorunuz kemik taraması önerebilir. Buna nükleer kemik taraması veya kemik sintigrafisi de denir. Bu test, taramadan önce zararsız radyoaktif madde içeren bir IV almanızı gerektirir. Bu madde, doktorun kemiklerin içini görmesini sağlar. Tek bir kemik taraması, Avasküler Nekrozdan etkilenen tüm kemikleri bulur.
- Fonksiyonel kemik testleri: Doktorunuz, röntgeniniz, MRI’larınız ve kemik taramalarınızın tümü normal olmasına rağmen hala Avasküler Nekroz olduğundan şüpheleniyorsa, ağrılı kemiğin içindeki basıncı ölçmek için test isteyebilir. Bu testler ameliyat gerektirir.
Diş hekimleri genellikle ağız muayenesi sırasında açıkta kalan kemiği görerek çenede Avasküler Nekrozu bulurlar.
Avasküler Nekrozun Tedavisi Nasıl Yapılır?
Erken dönemde;
• Analjezikler
• Kilo verme
•Eklemin hareket açıklığını zorlayıcı egzersizden kaçınma ve ekleme stres getiren aktivitelerin azaltılması (zıplama, koşma gibi)
• Elektriksel uyarının (TENS) kemik büyümesini uyarıcı etkisi vardır.
• Lipid düşürücü ilaçlar
• Antikoagülanlar
• Hiperbarik oksijen tedavisi
• Elektromanyetik tedavi
• Alkol ve sigara kesilmeli. Steroid dozu en az miktara indirilmeli veya yerini alabilecek tedaviler tercih edilmelidir.
Geç dönemde;
İleri osteonekroz olgularında, cerrahi tedavi uygulanır. Sadece ağrı sebebiyle artroplasti yapmak doğru değildir. İşini görebilecek kadar yürüyebilen hastalara artroplasti yapılmamalıdır.
Bu hastalara fizik tedavi ve rehabilitasyon ve diz içi enjeksiyonlar ve kaplıca tedavilerini önermekteyiz.
Başarısız artroplasti operasyonları kişileri yatağa veya cihazlara bağımlı hale getirmektedir. Bundan dolayı operasyon kararı titizlikle tüm cerrahi dışı tedaviler denendikten sonra verilmelidir.
Cerrahide;
• Core dekompresyon (Çekirdek Dekompresyon) : Doktorunuz etkilenmiş eklemin kemiğin çekirdeğinde bir ya da daha fazla delik deler. Amaç, eklemdeki basıncı azaltmak ve kan akışını iyileştirmek için yeni kan damarları için kanallar oluşturmaktır.
Avasküler Nekroz tanısı erken konursa, bu ameliyat kemik çökmesini ve artriti önleyebilir. Çekirdek dekompresyonu bazen daha sonra kalça protezinden kaçınmanıza izin verir.
Kemiğiniz kan akışını iyileştirip zenginleştirirken, bir yürüteç veya koltuk değneği kullanmanız gerekebilir. İyileşme birkaç ay sürebilir.
• Osteotomi: Doktorunuz ölü kemiği çıkarır ve ayrıca kalan sağlıklı kemiği yeniden konumlandırır veya yeniden şekillendirir. Bu, stresi azaltmaya ve eklem desteğini artırmaya yardımcı olur.
Bu ameliyattan sonra iyileşmek için sınırlı aktiviteler birkaç ay sürebilir.
• Kemik grefti : Genellikle çekirdek dekompresyonu ile birlikte yapılır. Bir cerrah, vücudunuzun başka bir yerinden küçük bir parça sağlıklı kemik alır ve ölü kemiğin yerini alması için onu aşılar (nakleder). Alternatif olarak, cerrah bir donör veya sentetik kemik grefti kullanabilir. Bu ameliyat kan akışını iyileştirir ve eklemi desteklemeye yardımcı olur.
Cerrah kemik parçasıyla birlikte kan damarları da alırsa işleme vasküler kemik grefti denir. Kemik greftinin iyileşmesi birkaç ayı bulabilir.
Vaskülarize fibula grefti : Kalçada Avasküler Nekroz için kullanılan spesifik bir kemik grefti türüdür. Bu ameliyat, diğer seçeneklerden daha karmaşıktır. Bir cerrah, bacağınızdaki fibula adı verilen küçük kemiğin yanı sıra atardamar ve toplar damar çıkarır. Cerrah bu kemiği çekirdek dekompresyonu ile oluşturulan deliğe nakleder. Daha sonra cerrah kan damarlarını yeniden bağlar.
• Total artroplasti (protez ameliyatları) uygulamaları yapılabilmektedir.
Çene osteonekrozunda genellikle koruyucu tedaviler uygulanır. Ağrı kesici tedaviler, debritman (ölü dokunun temizlenmesi), antibiyotikler ve antiseptik gargaralar gibi.
Kaynak: healtline.com