Sapindales (Sapindales)
- Bilimsel Adı Sapindales
- Halk Arasındaki Türkçe Adı Sapindales
- Halk Arasındaki İngilizce Adı Sapindales
- Üst Alan (Superdomain) Neomura
- Tip (Type) Ökaryotlar (Eukaryota)
- Alem (Kingdom) Bitkiler (Plantae)
- Üst Alan (Superdomain) Yeşil Bitkiler (Streptophyta)
- Klad Karasal Bitkiler (Embryophyta)
- Üst Bölük (Superdivision) Damarlı Bitkiler (Tracheophyta)
- Klad Tohumlu Bitkiler (Spermatophyta)
- Klad Kapalı Tohumlu Bitkiler (Angiospermae)
- Klad Çok Çenekli Bitkiler (Eudicotidae)
- Klad Rosidler (Rosids)
- Takım (Order) Sapindales (Sapindales)
- Bu içerik, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
Sapindales 9 aile, yaklaşık 460 cins ve 5,700 kadar türü içeren daha çok çalı, odunsu asma bitkileri ve ağaçları içeren bir takımdır. Bu takımda meyvelerinin ekonomik önemi bulunan Citrus yani turunçgiller de bulunur.
Sapindales takımının yarısından fazlası iki aileden oluşur: Sapindaceae (yaklaşık 1,600 tür) ve Rutaceae (yaklaşık 1,800 tür). Geri kalan türler dört iyi bilinen aileye aittir:
- Anacardiaceae (yaklaşık 600 tür),
- Burseraceae (550 tür),
- Mekiaceae (621 tür),
- Simaroubaceae (95 tür).
Diğer üç aile olan Biebersteiniaceae, Kirkiaceae ve Nitrariaceae toplamda 27 türden oluşur.
Sapindales takımı daha çok odunsu bitkilerden, ağaçlar, geniş çalılar ve odunsu tırmanıcı bitkilerden oluşur. Tırmanıcı karakteristiği daha çok Sapindaceae (Paullinia, Serjania ve Urvillea) ailesine ve Anarcardiaceae (Toxicodendron) ailesinde görülür.
Pek çok orman ağacı bu takıma aittir. En büyük ağaçlar Sapindaceae ailesindedir; bunların arasında Myanmar’da 60 metreye kadar ulaşan Schleichera oleosa ve Yeni Gine’de 50 metreye kadar uzayabilen Pometia pinnata ağacı bulunur. Anacardiaceae ailesinde bulunan Campnosperma auriculata, Mangifera lagenifera, ve Buchanania lucida gibi türler 33 metreye kadar ulaşabilir. Kuzey Amerika’da yetişen akağaç 35 metreye kadar uzayabilir.
Ekolojik Dağılım ve Habitat
Sapindales takımında yer alan bitkilerin büyük bir çoğunluğu dünyanın tropik bölgelerinde, özellikle Amerika tropiklerinde bolca yer alır. Sapindaceae ailesi nemli tropikler ve yarı tropiklerden kuzey Japonya ve Yeni Zelanda'nın güneyine kadar uzanır. Takımdaki en önemli ailelerden Aceraceae, yani akağaçgillerin yaklaşık 110 türü bulunur ve Kuzey Amerika'dan Japonya'ya kadar kuzey ılıman bölgede yetişir. Akağaçlar Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya'nın yaprak döken ormanlarının en önemli bileşenlerindendir. Bu cinsin yayılımı Guatemala'ya doğru güney yönüne yayılır ve tüm Güneybatı Asya'da Malezya ve Filipinler'de tropik dağ ormanlarında bolca bulunur. Bu cinsin temel dağılım bölgelerinden biri de Çin'dir; akağaç türlerinin yarısı burada yetişir.
Rutaceae ya da Citrus yani turunçgiller ailesi geniş bir bölgeye yayılmıştır ancak öncelikli olarak tropik ve ılıman bölgelerde dağılım gösterirler. Bu aileye ait cins ve türler en çok Güney Afrika ve Avustralya'da bulunur. Anarcardiaceae ya da sumak ailesi tropiklerde ve yarı tropiklerde dağılım gösterirken birkaç cinsi kuzey ve güney ılıman iklimlere doğru yayılmıştır.
Davranış ve Üreme
Sapindales takımındaki bitkiler pinnat bileşik yapraklara sahiptir; nadiren palmat bileşik yapraklar da görülür. Yapraklar genellikle sap boyunca alternatif olarak düzenlenmiştir, çok nadiren karşılıklıdırlar.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Sapindales çiçekleri böcekler tarafından polenleşirler. Renkli petaller ve bazen stamenler bu çiçekleri cazip kılar ve kokuları böcekleri çeker.
Pistilin alt kısmındaki disk bol miktarda nektar salgılar. Sapindales takımındaki bazı türlerde çapraz tozlaşma protandri (aynı çiçekteki stamenlerin stigmadan önce olgunlaşarak polen alabilmesi) ya da protojini (stigmanın önce olgunlaşması) görülür. Sapindales takımındaki bitkilerin çiçekleri radyal veya bilateral olarak simetriktirler ve tipik olarak küçüktürler. Genel olarak hem sepal hem de petalleri vardır.
Sapindales meyveleri temelde iç ayrılım kısımlarından açılan bir kapsül biçimindedir. Olgunlaştığında Sapindales tohumları endospermli veya endospermsiz olabilir.
İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar
Ekonomik önemi bulunan ve en çok bilinen Sapindales bitkileri arasında turunçgiller, akağaç türleri, at kestanesi, çin kirazı ve rambutanlar, mango, kaju, akgünlük ve mür, maun ve nim ağacı bulunur.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Bir dili iç sesimizin dahi o dili konuşacağı kadar benimsemek, öğrenmek mümkün müdür?
- Hastalıkların tedavisinde veya iyileştirilmesinde moral ve motivasyonun bir etkisi var mı?
- Siyahiler neden sarıhummaya bağışıklık gösterir? Bu bağışıklık nasıl oluşmuştur?
- 2
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 13:21:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12066
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.