

Umumi
Hıfzısıhha Kanunu
1. Çalıştırma Yaşı
Madde 173: 12 yaşından aşağı bütün çocukların fabrika ve
imalathane gibi her türlü sanat müesseseleriyle maden işlerinde
amele ve çırak olarak istihdamı memnudur.
Madde 176: Mahalli belediyelerce bar, kabare, dans salonları,
kahve, gazino ve hamamlarda 18 yaşın altındaki çocukların çalışması
yasaktır.
2. Çalıştırma Süreleri ve Yasaklar
Madde 173: 16 yaşından küçük işçiler günde en çok 8 saat
çalıştırılabilir.
Madde 69: Sanayie ait işlerde 18 yaşını doldurmamış erkek
çocuklarla her yaştaki kadınların gece çalıştırılmaları esas itibariyle
yasaktır. 12'den 16 yaşına kadar olan çocukların çalışması yasak
olan sağlığa aykırı ve tehlikeli işlerin nelerden ibaret olduğu
İş Kanunu'nda düzenlenecektir. (Umumi Hıfzısıhha Kanunu Madde-179)
Mesleki
Eğitim Kanunu
3308 Sayılı Mesleki Eğitimi Kanunu ( 16.08.1997 tarih ve 4306 sayılı
Kanunla ve 29.06.2001 tarih ve 4702 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler
işlenmiştir.) Çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve
işletmelerde yapılacak mesleki eğitimi düzenlemektedir.
Madde 2: Bu Kanun, Mesleki Eğitim Kurulunun belirleyeceği
mesleklerde, kamu ve özel sektöre ait kurum, kuruluş ve işyerleri
ile mesleki eğitim okul ve kurumlarındaki eğitim ve öğretimi kapsar.
Madde 11: Aday çırak, çırak öğrenci statüsünde olup öğrencilik
haklarından yararlanırlar. Bunlar işyerinde çalışan işçi sayısına
dahil edilmezler.
Madde13: Bu kanun kapsamında bulunan il ve mesleklerde faaliyet
gösteren işyerleri, Bakanlıkça tespit edilen illerde ve meslek dallarında
19 yaşından gün almamış olan kişileri çıraklık sözleşmesi yapmadan
çalıştıramazlar. Mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarından,
örgün eğitim programlarından mezun olanlar ve kalfalık belgesi sahipleri
bu hükmün dışında tutulur.
1. Çalıştırma Yaşı
Madde 9: İlköğretimi bitirmiş olanlar, bir mesleğe hazırlanmak
amacı ile çıraklık dönemine kadar işyerlerinde aday çırak olarak
eğitilebilirler.
Madde 10: Çırak olabilmek için:
a)14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak,
(Ancak, 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden
geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak
düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine
alınabilirler.)
b) En az ilköğretim okulu mezunu olmak gerekir.
Ağır ve tehlikeli veya özellik arz eden mesleklere alınacak çırakların
öğrenim ve yaş durumu ilgili kurumların görüşü alınarak Bakanlıkça
belirlenir.
2. Ücretli İzin
Madde 26: Çıraklara, okulların tatil olduğu aylara rastlamak
üzere 1 ay ücretli izin verilir. Ayrıca mazeretleri kabul edilenlere
okul müdürlüğünün görüşü alınarak 1 aya kadar ücretsiz izin de verilebilir.
3. Sağlık Muayeneleri
Madde 10: Çırak olabilmek için bünyesi ve sağlık durumu
gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak şartı
aranır. Madde 41: İş Kanunu madde 80'in çıraklara da uygulanacağı
ve rapor sonuçlarının Valiliklere gönderileceği hükmü getirilmiştir.
4. Ücret
Madde 25:Çıraklara verilecek ücret kendi yaş grupları için
belirlenmiş asgari ücretin %30'undan az olamaz.
5. Hizmet Akdi ve Örgütlenme
Madde 13: Bu kanun kapsamında bulunan il ve mesleklerde
faaliyet gösteren işyerleri, Bakanlıkça tespit edilen illerde ve
meslek dallarında 19 yaşından gün almamış olan kişileri çıraklık
sözleşmesi yapmadan çalıştıramazlar. Mesleki ve teknik eğitim okul
ve kurumlarından, örgün eğitim programlarından mezun olanlar ve
kalfalık belgesi sahipleri bu hükmün dışında tutulur.
İşyeri sahibi, aday çırağı ve çırağı çalıştırmaya başlamadan önce
bunların velisi veya vasisi veya reşit ise kendisi ile yazılı çıraklık
sözleşmesi yapmak zorundadır. Bu Kanunun uygulandığı yer ve meslek
dallarında 818 sayılı Borçlar Kanununun çıraklık sözleşmesine dair
hükümleri ile onsekiz yaşını doldurduktan sonra sözleşmesi devam
eden çıraklar hakkında 1475 sayılı İş Kanununun, İşçi Sağlığı ve
İş Güvenliği başlıklı beşinci bölümünde yer alan hükümleri dışında
uygulanmaz.
6.
Sosyal Güvenlik
Madde 25: Aday çırak, çırak ve öğrenciler hakkında SSK Kanununun
iş kazaları, meslek hastalıkları ve hastalık sigortaları hükümleri
uygulanır.
7. Çalıştırma Süreleri ve Yasaklar
Madde 12: Pratik eğitim, hazırlanmış eğitim programlarına
göre, işyerinin ve mesleğin özelliklerine uygun olarak usta öğreticinin
gözetiminde yapılır. Pratik eğitimde 1475 sayılı İş Kanununun 69.
maddesi hükmü gözönünde bulundurulur.