Akıllı Seçimler: Aile Hekimliği
Hekimlerin ve hastaların sorgulaması gereken 15 şey
1. Kırmızı alarm işaretleri yoksa, alt bel ağrısı için 6 haftadan önce görüntüleme istemeyin.
Kırmızı alarm işaretleri, şiddetli veya ilerleyici nörolojik kusur veya altta yatan osteomyelit gibi bir durumdan şüphe duyulması olup bunlarla da sınırlı değildir. Alt belin 6 haftadan önce görüntülenmesi sonuçları iyileştirmiyor ama maliyeti artırıyor. Bel ağrısı tüm hekim vizitlerinin en sık nedenleri arasında beşinci sırada gelir.
2. Hafif-orta arası şiddette akut sinüzit için, semptomlar 7 gün ya da daha fazla sürmedikçe ya da ilk klinik iyiye gidişten sonra tekrar kötüleşmedikçe rutin olarak antibiyotik yazmayın.
Semptomlar arasında rengi değişmiş nazal sekresyon, dokunmakla fasiyal ya da dental hassasiyet bulunmalıdır. Ayaktan tedavi kurumlarında rastlanan sinüzitlerin çoğu viral enfeksiyona bağlıdır ve kendi kendine iyileşir. Tersine yöndeki ısrarcı tavsiyelere rağmen, bu kurumlara akut sinüzit için yapılan başvurularda %80’den yüksek oranda antibiyotik yazılıyor. Sinüzit, 16 milyondan fazla muayenehane başvurusuna ve yıllık 5.8 milyar dolar yıllık sağlık bakım masrafına neden oluyor.
3. Risk faktörü olmayan 65 yaş altı kadınlar ve 70 yaş altı erkeklerde osteoporoz taraması için DEXA kemik ölçümü kullanmayın.
DEXA nisbeten genç, düşük riskli hastalar için mali etkin değil, ancak yaşlılar için mali etkindir.
4. Belirti göstermeyen düşük riskli hastalar için yıllık EKG ya da herhangi bir başka kardiyak tarama istemeyin.
Düşük riskli asemptomatik hastalarda koroner arter stenozu aramanın sağlık sonuçlarını iyileştirdiğine dair az kanıt var. Yalancı pozitif sonuçların, gereksiz invazif prosedürler, gereksiz tedavi ve hatalı tanılar dolayısı ile dolayı zarar vermesi muhtemel.
5. 21 yaş altında ya da kanser dışı nedenlerle histerektomi olmuş kadınlara Pap smear yapmayın.
Adolesanlarda görülen anormalliklerin çoğu kendinden geriler, bu nedenle bu yaş grubu için Pap smear gereksiz yere anksiyeteye, fazladan test ve maliyete neden olabilir. Pap smear muayenesi histerektomi (kanser dışı nedenle) sonrası kadınlara yarar sağlamaz ve sonuçları iyileştirdiğine dair az kanıt bulunuyor.
6. 39 hafta 0 gün’den küçük gestasyonel yaşlar için tıbbi olmayan endikasyonla, doğum indüksiyonu ya da Sezaryen planlamayın.
39 hafta 0 gün’den önce doğumun öğrenme bozuklukları riskinde ve morbidite-mortalitede potansiyel artışla ilişkili olduğu gösterilmiştir. 39 hafta 0 gün’den önce doğum için, maternal ve/veya fetal durumlara dayanan net medikal endikasyonlar var. Uygun klinik kriterlerin yokluğunda fetal akciğer olgunluk testi doğum için endikasyon değildir.
7. Serviks müsait bulunmadıkça, 39 hafta 0 gün ile 41 hafta 0 gün arasında elektif, non-medikal endikasyonlu doğum indüksiyonundan kaçının.
İdeal olarak doğum, mümkün olduğunca kendiliğinden başlamalıdır. Yüksek sezaryen oranları, serviksin müsait olmadığında yapılan doğum indüksiyonlarından kaynaklanıyor. Sağlık hizmeti veren klinisyenler tıbbi endikasyonu olmayan doğum indüksiyonu düşünmeden önce risk ve yararları hastaları ile tartışmalıdır.
8. Asemptomatik erişkin hastalarda karotis arter stenozu taraması yapmayın.
Karotis arter stenozu belirtileri göstermeyen erişkin hastalarda taramanın getirdiği zararların faydalara ağır bastığına dair iyi kanıtlar var. Tarama, ölüm felç ve MI dahil ciddi zararlar getiren endike olmayan cerrahi girişimlere yol açabiliyor.
9. Önceden yeterli tarama yapılmış ve başka bir şekilde servikal kanser riski yüksek olmayan 65 yaş üstü kadınlarda serviks kanseri taraması yapmayın.
Eskiden yeterli tarama yapılmış ve başka bir şekilde riski yüksek olmayan 65 yaş üstü kadınlarda taramanın az yarar getirdiği ya da hiç yarar sağlamadığına dair yeterli kanıt bulunuyor.
10. 30 yaş altı kadınları serviks kanseri için yalnız başına ya da sitoloji ile kombine olarak, HPV testi ile taramayın.
Yalnız başına ya da sitoloji ile kombine olarak, HPV testinin 30 yaş altı kadınlardaki zararlarının orta derecede olduğuna dair yeterli kanıt var. Zararlar arasında daha sık test ve kolposkopi gibi invazif tanısal prosedürler var. Anormal tarama test sonuçları da psikolojik zararlar, anksiyete ve stresle birliktelik gösteriyor.
11. 2-12 yaş arası çocuklarda semptomları şiddetli olmayan otitis media’da gözlem opsiyonunun makul olduğu hallerde antibiyotik yazmayın.
“Gözlem opsiyonu” belirli çocuklar için antibakteriyel tedavinin 48-72 saat ertelenmesi ve tedavinin semptomatik rahatlama ile sınırlanması anlamına gelir. Gözlem veya tedavi kararı çocuğun yaşı, tanısal kesinlik ve hastalık şiddetine dayanır. Bir çocuğu antibiyotik tedavisine başlamadan gözlemede ebeveyn ya da bakıcının hekimle iletişim araçlarına sahip olması gerekir. Yine çocuğun yeniden değerlenmesini sağlayacak bir sistem olmalıdır.
12. 2-24 ay arası çocukların ilk ateşli idrar yolu enfeksiyonunda rutin olarak boşaltım sistoüretrogramı yapmayın.
Radyasyon riski (ayrıca rahatsızlık ve prosedürün masrafı), iyileştirilebilecek genitoüriner anomalisi olan birkaç çocukta tanıyı ikinci enfeksiyona kadar geciktirme riskine ağır basar.
13. Rutin olarak PSA testi veya parmakla rektal muayene ile prostat kanseri taraması yapmayın.
PSA temelli taramanın ciddi oranda fazladan prostat tümörü tanısına neden olduğuna dair ikna edici kanıtlar var. Birçok tümör hastaya zarar vermez, ancak tedavinin riskleri ciddidir. Hekimler hastalara aydınlatılmış seçim şansı sağlayabilecek şekilde bir ortak karar oluşturmadan PSA taraması istememeli ya da önermemelidir.
14. Adolesanlarda skolyoz taraması yapmayın.
Asemptomatik adolesanlarda taramanın idiyopatik skolyozu, tarama yapmadan konan teşhise kıyasla daha erken dönemde teşhis ettiğine dair iyi kanıt bulunmuyor. Tarama ve tedavinin potansiyel zararları arasında yalancı pozitif test sonuçlarına bağlı olarak gereksiz izlem vizitleri ve değerlendirmeler ve psikolojik advers etkiler yer alıyor.
15. Oral kontraseptif medikasyon yazmak için pelvik muayene ya da başka fizik muayene istemeyin.
Hormonal kontraseptifler çoğu kadın için güvenli ve etkilidir ve çoğu tarafından iyi tolere edilir. Bilgiler, oral kontraseptif ilaç yazmak için pelvis veya göğüs muayenesi yapma gereğini desteklemiyor. Hormonal kontrasepsiyon tıbbi öykü sorgulaması ve kan basıncı ölçümü yapılarak güvenle yazılabilir.
Bu maddeler sadece enformasyonel maksatla getirildi ve bir tıbbi profesyonelle konsültasyonun yerini tutmayı amaçlamıyor. Bu listedeki maddeler ya da kendi kişisel durumları hakkında özel soruları olan hastalar hekimlerine danışmalıdır.
Orijinal yazı için: Aile Hekimliği
Etiketler: