Astım, akciğerlerin uzun süreli bir hastalığıdır. Hava yollarının iltihaplanması ve daralmasına neden olur ve nefes almayı zorlaştırır. Öksürük, hırıltı, nefes darlığı ve göğüste sıkışma klasik astım belirtileridir. Şiddetli astım konuşmayı veya aktif olmayı zorlaştırabilir. Bazı insanlar astımı “bronşiyal astım” olarak adlandırır.
Alerjik Astım
Astımın en sık görülen şeklidir. Alerjik ve alerjik olmayan astım semptomlarının çoğu aynıdır. Bununla birlikte, alerjik astım alerjenlerin solunması ile tetiklenir.
Bir alerjen toz akarları, evcil hayvan kepeği, polen veya küf gibi tipik olarak zararsız bir maddedir. Bir maddeye alerjiniz varsa, bu alerjen bağışıklık sisteminden başlayan bir yanıtı tetikler. Karmaşık bir reaksiyonla, bu alerjenler daha sonra akciğerlerin hava yollarındaki geçişlerin iltihaplanmalarına ve şişmelerine neden olur. Bu öksürük, hırıltı ve diğer astım semptomları ile sonuçlanır.
Çocuklarda Astım
Çoğunda beş yaşına gelmeden astım semptomları mevcuttur. Bronş tüpleri – havanın akciğerlere girip çıkmasını sağlayan geçişler – bebeklerde, küçük çocuklarda ve okul öncesi çocuklarında küçük ve dardır. Nezle, göğüste soğuk algınlığı ve diğer hastalıklar bu solunum yollarını tıkayarak daha da küçültebilir. Çok küçük çocuklarda, belirtilerin astımdan kaynaklandığının anlaşılması ebeveynler ve hatta doktorlar için zor olabilir.
Çocukluk çağı astımının belirtileri, günler veya haftalarca süren bir öksürükten ani ve korkutucu solunum acil vakalarına kadar değişebilir. Ebeveynlerin dikkat etmesi gereken bazı yaygın belirtiler şunlardır:
- Özellikle geceleri ortaya çıkan sık öksürük
- Nefes alırken bir hışırtı veya ıslık sesi
- Nefes almada zorluk, kaburga veya boynun etrafındaki cildin sıkıca çekilmesine neden olan hızlı solunum.
- Göğse yerleşen sık soğuk algınlığı
Astım Krizi
Korkunç bir deneyim olabilmektedir. Göğüste sıkışma, ciğerlerde daralma hissi zorlayıcı bir sürece neden olmaktadır.
Bir hastanın dediği gibi “havada boğuluyor gibi” hissedersiniz.
Havanın akciğerlere girip çıkmasına izin veren pasajlar olan bronşiyal tüplerin iltihaplanması ve tıkanmasıdır. Kriz sırasında, bronşiyal tüpleri çevreleyen kaslar daralır, hava yollarını daraltır ve nefes almayı çok zorlaştırır. Diğer yaygın semptomlar hırıltı ve göğüste bir daralma sesidir.
Krizin süresi, neyin neden olduğuna ve solunum yollarının ne kadar süreyle iltihaplandığına bağlı olarak değişebilir. Hafif ataklar sadece birkaç dakika sürebilir; daha şiddetli olanlar saatlerce günlerce sürebilir.
Astım ve Alerjik Astım Nedenleri Nedir?
Akciğerlerin derinliklerine solunacak kadar küçük olan alerjenler şunları içerir:
- Ağaçlardan, otlardan ve yabani otlardan rüzgârla uçan polenler
- Küf sporları ve parçaları
- Hayvan kepeği(saç, cilt veya tüylerden) ve tükürük
- Toz akarı dışkıları
- Hamamböceği dışkıları
Astım Belirtileri
- Öksürme, özellikle gece, egzersiz sırasında veya gülme sırasında
- Nefes almada zorluk
- Göğüste sıkışıklık
- Nefes darlığı
- Hırıltı
Astım Tanısı Nasıl Konur?
Bir alerji uzmanı, ciğerlerin kapasitesini ölçmek için kapsamlı bir tıbbi öykü alarak ve nefes testleri yaparak teşhis koyar. Bu test astımın şiddetini teşhis eder ve tedavinin ne derece yarar sağladığını ölçer.
Bir FeNO testi veya üflenen nitrik oksit testi, alerjik veya eozinofilik astımlı hastalarda, ne kadar akciğer iltihabı olduğunu ve inhale steroidlerin bu iltihabı ne kadar iyi bastırdığını belirlemenin bir yoludur. Alerjik veya eozinofilik astımla bazen nefes almanın iyi olduğunu hissedebilirsiniz, ancak nefesle verilen nitrik oksidi ölçtüğünüzde, hala belirgin şekilde yükselebilir ve bu iltihabı bastırmak için az miktarda inhale steroid kullanarak uzun vadede daha iyi olabilirsiniz.
Astım Tedavisi Nasıl Yapılır?
Alerji uzmanları astım ve mevcut olan alerjik rahatsızlıkları yönetmeye yardımcı olmak için özel olarak eğitim almışlardır.
Bir aile öyküsü alarak ve deri veya kan testleri yoluyla testler yaparak, alerji doktorunuz astımınızı tetikleyen alerjenleri belirlemek için sizinle birlikte çalışabilir.
Alerji uzmanınız, durumunuzu yönetmek için bir plan yapmanıza da yardımcı olabilir. Bu plan, hızlı rahatlama ve uzun süreli astım kontrol ilaçlarının yanı sıra, aşağıdaki gibi tetikleyicileri önlemek için ipuçları içerebilir:
- Çim, ağaç ve yabani ot polenleri
- Hayvan kepeği
- Toz akarı
- Küf
Alerji uzmanınız ayrıca astımınızı tetikleyen altta yatan alerjiyi tedavi etmenize de yardımcı olabilir. Bir tedavi, vücudunuzun belirli alerjenlere karşı daha az hassas olmasına yardımcı olan önleyici bir tedavi olan alerji immünoterapisidir. Bu iki ilaçla sağlanabilir: alerji aşıları ve dil altında çözünen dil altı tabletleri.
Astımlı Hastalar Nelere Dikkat Etmelidir?
Alerjik astımı daha da kötüleştirebilecek tek şeyin alerjenler olmadığı unutulmamalıdır. Tahriş edici maddeler, alerjik reaksiyona neden olmasalar bile, hala astım krizini tetikleyebilirler. Bunlar şunları içerir:
- Tütün, şömine, mumlar, tütsü veya havai fişek dumanı
- Hava kirliliği
- Soğuk hava
- Soğuk havada egzersiz
- Güçlü kimyasal koku veya dumanlar
- Parfümler, oda spreyleri veya diğer kokulu ürünler
- Tozlu odalar