Çin'de süpermarket ve pazarlarda bir ay önce su kamış yaprakları satılmaya başlandı, bu satış normalde Mayıs ayında görülüyor. Neden böyle diye belki merak ediyorsunuz. Nedenini açıklayayım: Yarın, yani Çin Ay Takvimi'ne göre yılın 5. ayının 5. gününde Duanwu Bayramı'nı kutlayacağız ve bayramın yiyeceği olan Zongzi yiyeceğiz!
Ay Takvimi'ne göre, 5. ayın 5. günü Duanwu Bayramı olarak kutlanıyor. Duanwu, Bahar Bayramı ve Güz Ortası Bayramı'yla (Ay Bayramı) birlikte “Çin'in üç büyük geleneksel bayramı”ndan biri olarak kabul ediliyor.
Bu bayram neden “Duanwu” olarak adlandırıldı?
“Duan”(端), “ilk”; “Wu” ise eş sesli olan “5” (五) ve “gün ortası” (午) anlamına gelir. (İki “Wu” kelimesi birbirinin yerinde kullanılabilirdi.) Tarihte 5. aya “Wu Ayı”; 5. ayın ilk günlerine “Duan” günleri deniyordu, bu nedenle 5. ayın 5. günü “Duanwu Bayramı” veya “Çift Wu Bayramı” olarak adlandırılıyordu. Bu yılın Duanwu Bayramı, yarın kutlanacak.
Duanwu Bayramı'nın kaynağı hakkında birçok değişik açıklama var. Bazıları, Duanwu Bayramı'nın eski çağlardaki “Xiazhi” (21 veya 22 Haziran, güneş ışıklarının en uzun olduğu gün) hakkındaki geleneklerden kaynaklandığını, bazıları ise çok eski zamanlarda Yangtze Nehri boyunca yaşayan insanların ejder totemine tapınmalarından kaynaklandığını savunuyor. Ancak halk arasında en yaygın inanış Duanwu Bayramı'nın eski yurtsever şair Qu Yuan'ı anmak için oluşturulduğu biçiminde.
M.Ö 3. yüzyıldaki Chu devletinde yaşamış olan Qu Yuan, vatanının düşmanlar tarafından işgal edilmesinden sonra çok üzülmüş ve kendisini 5. ayın 5. günü Miluo Nehri'ne atarak intihar etmiş. Bundan sonra, halk vatanını çok seven Qu Yuan'ı anmak için nehir içine yapışkan pirinç doldurulan bambu parçaları atmaya başlamış. Daha sonra, içinde pirinç olan bambu parçaları Zongzi haline getirilmiş.
Zongzi yemek, Duanwu Bayramı'nın önemli geleneklerinden biridir. Çok eskiden “Jiaoshu” olarak da adlandırılan Zongzi, içinde yapışkan pirinç bulunan, saz veya bambu yapraklarıyla sarılı ve ince iplikle dörtgen ya da yastık şeklinde bağlanmış ve suda pişirilerek servis edilen bir yemektir. Duanwu Bayramı'nın arife akşamı her aile, bayramda yemek için Zongzi yaparak pişirir. Zongzi ayrıca hediye olarak da verilebilir. Duanwu Bayramı sırasında, insanlar karşılıklı ziyaretlerde birbirlerine kendi yaptıkları Zongzilleri hediye ederler.
Duanwu Bayramı'nda yenebilecekler arasında Zongzi'den başka, Çin'in bazı bölgelerine özgü yemek ve içecekler de var. Örneğin, tuzlanmış ördek yumurtaları yemek ve kırmızı zırnık (Xionghuang) içkisi içme gelenekleri, halk arasında kötülükten korunma söylentilerinden kaynaklanmıştır.
Yemeklerden başka, Duanwu Bayramı'nın çok özgün süs gelenekleri de vardır. Bayram günü, her aile kapısının önüne pelin otu (Ai Cao) ve su kamışı (Cao Pu) asar. Pelin otu ve su kamışı, ilaç amaçlı kullanılan iki çeşit ottur. Bu otlar, bir yandan kötülükten korunmak, öte yandan da yaz mevsiminin başlarında havanın çok yağışlı ve nemli olması nedeniyle zehirli böceklerin çoğalması nedeniyle hastalıkları önlemek için asılır. Bunun yanı sıra Duanwu Bayramı sırasında insanlar, “100 yıl yaşasın” diye çocukların bileziklerine beş renkli iplik dolar; kaplan ve kabak şekillerinde, içlerinde parfüm bulunan küçük kokulu çantaları dikerek ipek ipliklerle çocukların elbiselerine bağlar. Ayrıca çocuklara kaplan başı şeklinde ayakkabılar ve üzerinde kaplan figürlü nakışlar bulunan kumaş önlükler giydirirler. Bütün bu gelenekler, çocukların huzurlu, güvenli ve sağlıklı büyümelerini sağlamak anlamına gelir.