Vygotsky’den Yakınsal Gelişim Bölgesi ve Yapı İskelesi
Vygotsky’nin Yakınsal Gelişim Bölgesi ve Yapı İskelesi Üzerine
Psikolog Lev Vygotsky’nin ilk kez 1930’ların başında yayınlanan yakınsal gelişim alanı (ZPD) ve yapı iskelesi kuramı kadar kendi zamanlarında çok az Öğretim Tasarımı kuramı tartışmalı olmuştur. Çalışmaları onu, öğrenmeye en uygun ideal çağın olduğunu savunan diğer çağdaş teorisyenlerden ayırdı. Vygotsky, öğrenme söz konusu olduğunda yaşların değil ideal aşamaların olduğuna inanıyordu. Titiz araştırması sayesinde, sosyal etkileşimin öğrenme ortamlarındaki önemli etkisini vurguladı.
Vygotsky’nin teorisinde öğrenme, öğretmenler, akıl hocaları veya Konu Uzmanları (KOBİ’ler) gibi daha bilgili diğer kişilerle etkileşimi gerektiren sosyal bir süreçtir. Bu uzmanlarla düzenli etkileşim yoluyla öğrenciler, kendi başlarına geliştiremeyecekleri deneyim, bilgi ve beceriler edinebilirler. Bu kavramlara daha yakından bakalım ve gerçek yaşam bağlamında uygulandığında öğrenme çıktılarını nasıl optimize ettiklerini tartışalım.
Vygotsky’nin Yakın Gelişim Bölgesi
Vygotsky’ye göre sosyal etkileşim öğrenmenin temelidir. Yakınsal gelişim alanı, bir öğrencinin daha bilgili başkalarıyla (MKO’lar) sosyal etkileşim yoluyla yürütebileceği bir dizi görevi ifade eden bir gelişimsel ve eğitimsel psikoloji kavramıdır. Bu teori, temel olarak, bir öğrencinin bağımsız hareket ederkenki yetenekleri ile bir MKO’nun yardımıyla neler başarabilecekleri arasındaki boşluğu tanımlar. Bölge, bireysel öğrencilerin uzman rehberliği aracılığıyla gerçekleştirebileceği bir dizi görevi içerir. Bu nedenle sabit bir kavram değildir ve mevcut gelişim seviyelerine, ön bilgi ve deneyimlerine ve ayrıca aldıkları rehberliğin kalitesine bağlı olarak öğrenciden öğrenciye farklılık gösterme eğilimindedir.
Vygotsky’nin ZPD’si, bireyin mevcut bilişsel gelişim düzeyini, potansiyel bilişsel gelişim düzeyine kıyasla değerlendirir; bu seviyeler arasındaki boşluk, yakınsal gelişim bölgesidir. Seviyeden seviyeye geçerken, her öğrenci öğrenme hedefine yaklaşır. Ancak bu hedeflere ulaşmak, MKO’larla düzenli etkileşim ve bağlılık gerektirir. Yakınsal gelişim alanındaki seviyeleri ilerletmek için, daha yetenekli bir eğitmenin yardımıyla problemler çözülmelidir. Dahası, öğrencinin çözmesi gereken görevler ve problemler, öğrenciler bunları kendi başlarına tam olarak çözemeseler bile, mevcut bilişsel gelişim seviyelerine uygun hale getirilmelidir. Yeni bilgiler edinmek ve bir öğrenme hedefine doğru ilerlemek için bireyler, ilerlemelerini kişisel bilişsel gelişim ölçeklerinde yansıtan görevleri başarıyla tamamlamalıdır.
İskele Teorisi
Bu bağlamda yapı iskelesi, öğrencilerin yakınsal gelişim alanındaki seviyeleri ilerletmek için kullandıkları bir öğrenme aracıdır. Bu görevler küçük, yönetilebilir artışlarla tamamlanır. Öğrenenlerin öğrenme hedeflerine ulaşmak için attığı tüm adımlar, eğitmenleri veya mentorları yardımıyla gerçekleştirilir. Temel olarak yapı iskelesi, öğrencilere yakınsal gelişim alanında rehberlik eder.
MKO’lar tipik olarak, öğrenme süreci sırasında odaklanmış rehberlik sağlayarak yapı iskelesi yöntemini kullanır. MKO’lar, bir öğrencinin mevcut bilişsel gelişim düzeyi ile potansiyel bilişsel gelişim düzeylerini belirler ve bireysel ihtiyaçlarına göre uyarlanmış amaçlı öğretim ve görevler sunmaya odaklanır. Öğrenci ile sosyal etkileşim yoluyla, MKO’lar, öğrencilerinin öğrenme hedeflerine daha etkili bir şekilde ilerleyebilmeleri ve yol boyunca yeni beceriler ve bilgiler toplayabilmeleri için yapı iskelesi sunar.
Bu Kavramların Değeri Ve MKO’nun Rolü
ZPD, şimdi “kişiselleştirilmiş öğrenme” dediğimiz şeyin örnek bir öncülüdür. Eğitmenler, her öğrencinin yakın gelişim bölgesini tanımlayarak, derslerini ve kurslarını öğrencilerinin ihtiyaçlarına en iyi şekilde hizmet edecek şekilde uyarlayabilir. Bu şekilde, öğretmen veya akıl hocası, yakınsal gelişim alanında merkezi bir figür haline gelir ve öğrencilerinin optimize edilmiş öğrenme deneyimine önemli bir katkı sağlar. Dahası, yapı iskelesi teorisini kullanmak öğrenci katılımını artırabilir ve akılda tutmayı iyileştirebilir. Konsept, her görevin daha küçük, yönetilebilir adımlara bölünmesini gerektirir; bu da öğrenicilerin yeni zorlukların üstesinden gelmeleri, bilgileri tam olarak anlamaları ve akılda tutmaları için kendilerine daha fazla güvenmelerini sağlar.
Ek olarak, Vygotsky’nin teorisini uygulamak, öğrencilere kendi öğrenme stillerine hizmet edecek şekilde problem çözmeye daha sistematik bir yaklaşım öğreterek MKO’ların öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerini daha da geliştirmelerine yardımcı olabilir. Son olarak, ZPD işbirlikçi bir öğrenme ortamının geliştirilmesi için oldukça uygundur. Grup tartışmaları ve projeler aracılığıyla öğrenciler, bilgi ve deneyimlerini paylaşarak birbirlerinin öğrenmesini desteklemeyi öğrenebilirler. Bu, öğrencilerin soru sormakta kendilerini rahat hissettikleri ve sonuç olarak bilgi boşluklarını daha verimli bir şekilde doldurabilecekleri açık diyalog ortamını teşvik edebilir. Bahsetmiyorum bile, işbirliği, modelin sosyal yönünü daha da güçlendirerek, eşler arası düzeyde talimatlarını temel alarak bir MKO’nun çalışmasını tamamlar.
Bir Sınıfta Proksimal Gelişim Bölgesini ve Yapı İskelesini Uygulama Adımları
- Öğrencinizin ZPD’sini tanımlayın
Eğitmenler, her bireyin mevcut bilgi düzeyini ve yakın gelişim alanlarını bilerek, belirli hedeflere ve öğrenme hedeflerine ulaşmak için gerekli rehberliği sağlayabilir.
- Öğrencilerinizle düzenli bireysel seanslar yapın
Vygotsky’nin teorisini bir sınıfta uygulamanın amacı, öğrenme hedeflerine ulaşabilmeleri için her öğrenciye yapı iskelesi sunmaktır. Aslında, ZPD modelinin mihenk taşı, daha bilgili danışmanlarla sosyal etkileşimin öğrencilerin tam potansiyellerine ulaşmalarına nasıl yardımcı olabileceğidir.
- Eşler arası etkileşimi teşvik edin
Daha önce belirtildiği gibi, öğrenme, daha yetenekli bireylerle işbirliği yoluyla yapılması gereken sosyal bir süreçtir. Eşler arası tartışmaları ve grup projelerini teşvik etmek, öğrencilerin öğrenme hedeflerine doğru bir adım daha atmalarına büyük ölçüde yardımcı olabilir.
- Görevleri uyarlayın ve sorunları dağıtın
Öğrencilerin bireysel ZPD’lerine özel olarak uyarlanmış görevler ve problem çözme etkinliklerinin kasıtlı olarak sağlanması, Vygotsky’nin teorisinin başarılı bir şekilde uygulanmasına daha fazla yardımcı olabilir ve optimize edilmiş öğrenme sonuçları getirebilir. Her öğrencinin görevlerini kişiselleştirmek için fazladan zaman ayırmak uzun bir yol kat edebilir.
Çözüm
Bir öğrenme ortamında Vygotsky’nin yakınsal gelişim alanının ve yapı iskelesinin kullanımı, her öğrencinin öğrenme tercihlerini kullanan ve görevlere sistematik bir şekilde yaklaşmalarına yardımcı olan işbirlikçi bir öğrenme alanı geliştirebilir. Bu kavramlar, kişiselleştirilmiş öğrenmenin önemini ve öğrenme sürecinde sosyal etkileşimin ne kadar değerli olabileceğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, ZPD ve yapı iskelesi, çeşitli bağlamlarda ve durumlarda uygulanabilen çok yönlü kavramlardır. Son olarak, başka ilginç teoriler ve kavramlar arıyorsanız, Öğretim Tasarımı Modelleri ve Teorileri listemize göz atın!