havalar iyice serinledi. eğer pijamalarımı, sabahlığımı çıkarıp ev pantolonu, kazağı ve ev için ayrılmış spor pabuçlarımı giyersem, mutfakta oturabiliyorum. masada salata, peynir, meyve, tuzlu fıstık ve küçük bir kadeh şarap var. masadaki yiyeceklerin çeşidi kadar farklı kitaplara uğradım bugün. insan sıkılmamaya karşı strateji geliştirebilir ve kararlı olursa sıkılmıyor gerçekten. bu nedenle nerdeyse mutluluk dolu bir gündü. roger waters'ın the pros and cons of hitch hiking albümünden şarkılar dinledim. pencereden baktım zaman zaman. yoğun gri bulut kümesi tam ortadan yarılmış, o yarıktan şiddetli bir aydınlık çizgi şeklinde uzamışken, ışık bir tül perde gibi denize ağmıştı. bu manzaranın ön planında, teras duvarında üşümüş güvercinler suya ve ekmek kırpıntılarına uğrayıp, dinlendiler. şimdi hava karardı. hilal şeklinde bir ay var. hala iyiyim. şu kadeh bitsin, arçil dershaneden gelecek zaten. az önce telefonla arayıp otobüse bindiğini, tok olduğunu söyledi. bu söze kanmamayı öğrendim, ama ciddi bir sonucu yok; patates kızartıp, hamburger yapacağım sadece. sonra pazen pijamalarımı giyeceğim. çay demleyip, battaniyenin altına gireceğim ve günün en dikkat çekici kitabını okumaya devam edeceğim. ama size şimdi, bugün uğradığım kitaplardan birinden hoş bir alıntı yazacağım. yukarıda gördüğünüz hopper'ın otomat tablosu hakkında alain de botton'un seyahat kitabı'nda geçen bir yazısı. bu tabloyu uzun yıllar seyrettim ben. bora'nın çalışma masasının tam karşısındaki duvarda asılıydı. bir takım vahim kusurları olmasa çok sıkı, hopper'ı anlayan bir adamdı, bora. yiğidi öldürsek de hakkını yememek lazım. evet, yazalım, çok çok güzel bir alıntı:
"otomat (1972), yalnız başına oturmuş kahve içen bir kadını resmeder. vakit gecedir, kadının üzerindeki mantodan ve şapkadan anlaşılacağı üzere dışarıda hava soğuktur. görünüşe bakılırsa oda geniştir, boştur ve iyi aydınlatılmıştır. dekor tamamen işlevseldir, üstü taştan bir masa, kalın ahşaptan siyah sandalyeler ve beyaz duvarlar. kadının yüzünde içe dönük, biraz dakorkmuş bir ifade vardır, kamusal alanlarda oturmaya alışkın değildir sanki. belki o masaya oturmadan önce bir şeyler ters gitmiştir. kadın her şeyden habersizdir ya, yine de farkında olmadan resme bakan kişiyi öyküler yazmaya davet eder, onun geçmişiyle ilgili ihanet ya da kaybediş öyküleri. kahve fincanını dudağına götürüken elinin titremesini engellemeye çalışır. saat gecenin onbiridir, aylardan şubat'tır, yer kuzey amerika'da bir şehirdir.
otomat hüznün resmidir ancak hüzünlü bir resim değildir. iyi bir melankolik şarkının gücünü taşır. eşyalar sert hatlıdır, evet, ama mekan tümüyle mutsuzluk taşıyan bir mekan değildir. salonda başka yalnız insanlar d avardır; tek başına oturmuş, tıpkı resimdeki kadın gibi düşüncelere dalmış, toplumdan kopuk bir halde kahvesini yudumlayan kadınlar ve erkekler. toplumdan kopmuşluk, hepsinde ortak olan duygudur ve bu ortaklık insana yalnız olanın sadece kendisi olmadığını anımsatır, 'sadece ben yalnızım' duygusunun verdiği baskıyı azaltır. yol üzerindeki restoranlarda, yirmidört saat açık olan kafeteryalarda, otel lobilerinde ve istasyon kafelerinde, yani kamusal olan ama yalnızlık hissi veren her yerde insan, yalnızlığının dindiğini fark eder, yepyeni ve bambaşka bir kamusallık duygusu duygusu keşfeder.bu mekanlar tam anlamıyla 'evden uzaktır'. bu mekanlardaki parlak ışıklar ve umumi eşyalar, evin bize sunduğu o sahte rahatlık duygusundan kaçmamızı, rahat bir soluk almamızı sağlar. duvar kağıtlarıyla ve çerçevelenmiş fotoğraflarla çevrili evimizde (o bizi hep yarı yolda bırakmış sahte sığınakta) hüzne düşmektense burada düşmeyi tercih ederiz.
hopper resimdeki kadının tek başınalığıyla özdeşleşmeye davet eder bizi. resimdeki kadın onurludur, kendinden çok başkalarını düşünür; fakat başkalarına fazlaca güvenir, biraz naif bir hali vardır sanki. bedeni, yaşamın sert bir köşesine çarpmıştır. hopper bizi onun yerine koyar; bizi dışarıda yaşayanların yanına, evdekilerin karşısına yerleştirir. hopper2ın resimlerindeki insanlar ev olgusunun kendisine karşı çıkan insanlar değildir., yalnızca 'ev', onlara şu ya d abu şekilde ihnaet etmiş, onları gecenin ve yolun kucağına itmiştir.. yirmdört saat açık olan kafeterya, istarsyondaki bekleme odası ya da motel, sıradan dünyada kendine bir ev edinmemiş ama başını dik tutmuş insanların sığınağıdır. baudelaire'in 'şairler' adını verebileceği, bu adla şereflendireceği insanların."
alain de botton, seyahat kitabı, s. 56-57