‘Sonsuza kadar savaş’ın sonsuza dek savaşa dönüşmesini önlemek için evrensel insan hakları, adalet ve çoğulculuk ilkelerini savunmamız ve uygulamamız gerekiyor.
Geçen Ağustos ayında ABD, 20 yıllık Afganistan işgalini büyük bir askeri geri çekilme ile sona erdirdi. Başkan Biden bunun “tarihteki en büyük hava taşımacılığı” olduğunu iddia ederken, Beyaz Saray en başından beri pembe bir anlatıyı destekledi; Bir İngiliz, Boris Johnson’ın onayıyla 200 Afgan kedi ve köpeğini tahliye etti. Bu arada, polis ve ordu subayı, yargıç, tercüman, muhabir, barış inşacısı ve insan hakları savunucusu olmak için hayatlarını riske atan sayısız Afgan erkek ve özellikle kadın geride kaldı.
Biden yönetimi, Amerika’nın dikiz aynasından çekilmesiyle “Afganistan’da olanın Afganistan’da kalacağını” varsayarak “sonsuz savaşı” sona erdirmeyi umuyordu.
Ancak varsayımlar gerçek değildir. Geri çekilmeden yıllar önce, Afgan kadınları ve uluslararası alanda çalışan bizler, Taliban’ın niyetine ve sonuçlarına karşı uyarıda bulunmuştuk. Washington’un düşünce kuruluşları, tartışmayı ABD’nin askeri varlığının devamı için veya aleyhinde olmak gibi basit ikili terimlerle çerçevelediler – ancak kadınlar, barış inşa edenler ve hak savunucuları olarak, askeri geri çekilmenin kapsayıcı bir siyasi vizyon ve diplomatik stratejinin bir parçası olarak yürütülmesi gerektiğine inanıyorduk. . Defalarca kadın hakları, sivil koruma ve Afgan sivil toplumunun, özellikle de kadınları ve gençlerinin dahil edilmesini ele almak için müzakereler çağrısında bulunduk, böylece Taliban’a doğrudan hitap edebildiler. ABD elçisi Zalmay Halilzad, defalarca çağrıyı engelledi.
Bitmeyen ‘sonsuza dek savaş’
Şimdi, Taliban kadınların çalışmasını yasakladı, kızları okuldan uzak tuttu ve eski hükümet personelini ve azınlık gruplarını hedef almaya devam ediyor. Daha da kötüsü, ABD’nin 7 milyar dolarlık Afgan ulusal varlığını dondurma ve yaptırımlar uygulama kararı, daha geniş nüfusu yoksullaştırdı. Ocak ayında Başkan Biden, “Özür dilemiyorum” dedi. Şubat ayında, dondurulan ulusal Afgan varlıklarının yarısını bir grup 9/11 ailesinin Taliban’a karşı açtığı dava anlaşmasına tahsis ederek yaralanmaya hakareti de ekledi.
Bu arada, Taliban’ın ikiyüzlülüğü her zamankinden daha bariz; Batı etkisini küçümsemek, dış yardım talep ederken batılı sosyal medyayı, özel jetleri ve Pentagon’un artık silahlarını kullanarak aşırılıkçı ideolojisini sürdürmek ve yanlış bir şekilde kadınları kamusal hayattan silmenin İslami olduğunu iddia etmek.
Yine de ne Washington ne de başka bir NATO ülkesi, bu kaçınılabilir felaketin nasıl ve neden ortaya çıktığını düşünmeye ne istek ne de ilgi gösterdi. Washington anlatıyı hâlâ çeviriyor: Trump, Taliban ile şartları müzakere etti ve Biden onlardan vazgeçemezdi; Afganistan, kendisiyle savaş halinde olan yozlaşmış bir ülkedir; ABD yardım etmek için bir trilyon dolar harcadı ve şimdi insani yardım sunuyor. ABD’nin savaşı körüklemede, Taliban’ı cesaretlendirmede, ABD hükümeti müteahhitlerini ve silah şirketlerini zenginleştirmede veya yıllık ABD raporunda ayrıntılı olarak açıklandığı gibi vergi mükelleflerinin parasını boşa harcamada ABD’nin sorumluluğundan söz edilmiyor. SIGAR raporları. Afgan kadınlarını mevcut insani ve güvenlik diyaloglarına dahil etmek veya en çok tehdit edilenleri tahliye etmek için hala bir çaba yok.
Afganistan’da olan orada kalmaz
Bu arada, tahmin edildiği gibi, Afganistan’da olanlar dünyayı çoktan etkiledi. ABD’nin Taliban’a karşı savaşı klasik bir asimetrik savaştı. Taliban, aşırı güçlü ancak odaklanmamış Goliath’ı (NATO) yenilgiye uğratması, birbiriyle ilişkili üç tektonik jeopolitik kaymayı tetikleyen ideolojik olarak aşırılık yanlısı David’dir: ulusötesi şiddet içeren aşırıcılığın yeniden canlanması, devlet temelli otoriterliğin yükselişi ve çok taraflılık ve insan hakları normları. Bu, “ebedi savaşın” sonu değil, daha ziyade küresel olarak yeni ve daha karanlık bir çağın önsözü ve habercisidir.
Birincisi, Taliban’ın zaferi, dünya çapında inanç, ırk ve etno-milliyetçiliği silahlandıran ulusötesi şiddet içeren aşırılıkçı hareketlere yeni bir hayat verdi. İslamcı kimliği silahlandıran sözde Cihatçı hareketler, Taliban’dan ilham alıyor. Başka yerlerde kadınlara ve kızlara yönelik saldırılarda açıkça görülen yeni bir kas gösteriyorlar. Filipinler’de yasa çıkarıldı çocuk evliliklerini yasaklamak Taliban’ın yönetimine atıfta bulunan aşırı İslami dini liderler tarafından meydan okunuyor. Çocuk evliliğinin İslami yasalara uygun olduğunu iddia ederek yasağın kaldırılmasını talep ediyorlar. Bu izole bir durum değil ve derinden endişe verici.
Biden yönetimi, toplumsal cinsiyete dayalı şiddete küresel bir yeşil ışık yaktı. Afgan kadınları ve kızları en çok etkilenenler olsa da, dünya çapındaki kadınlar yeniden canlanan aşırılığın bedelini ödüyor.
İkinci tetikleyici, devlet temelli otoriterliğin yükselişiydi. Putin’in Ukrayna’ya karşı savaşından Erdoğan’ın NATO’daki taleplerine kadar diktatörlük eğilimleri olan liderler cesaretlendirildi. Bir zamanlar ABD ve batılı müttefikleri tarafından öngörülen güç ve birlik yanılsaması paramparça oldu. Ukrayna savaşı bir miktar hasarı onarmış olabilir, ancak ABD’nin uluslararası güvenilirliği paramparça oldu.
Otoriterizmin yükselişi, küresel olarak demokrasiyi ve hakları daha da baltaladı. Kabul edildi, 11 Eylül ve ardından Afganistan ve Irak’ın işgaline yol açan “Terörle Savaş” dönemi, insan haklarının gerilemesini hızlandırmıştı. Ancak terörle mücadele kisvesi altında birçok devlet sivil toplumu ve insan haklarını kapattı ve güvenlik aygıtlarını güçlendirdi. ABD’nin, doğum kliniklerini ve okulları bombalasalar bile, açıkça seçilmemiş Taliban’ın taleplerini müzakere etmek ve bunlara uymak için seçilmiş Afgan hükümetini atlatmaya yönelik kararı, dünyaya açık bir sinyal gönderdi: ABD, belirtilen ilkelerine bağlı kalmıyor.
Üçüncü ve son darbe ise geriye kalanların parçalanmasıdır: kurala dayalı düzen, çok taraflılık ve zaten kırılgan olan insan hakları normları ve sistemleri. Bu da “Terörle Savaş”a ve ABD ve NATO güçlerinin Afganistan, Irak, Libya, Suriye ve Yemen’de sivilleri öldürdüğü ve aynı zamanda uluslararası yasaları ve normları kuşattığı cezasız kalmasına kadar uzanıyor. Bununla birlikte, Doha müzakerelerinin temsili olmayan yapısından Afganlara, özellikle de Afgan kadınlarına, Ağustos ayındaki geri çekilme sırasında ve sonrasında Afganistan’ın ele alınması çıtayı düşürdü.
Afgan kadın polis memurlarına, avukatlara ve hak aktivistlerine bu kadar az yardım edilirken, hangi dünya lideri kadın haklarını veya feminist bir dış politikayı savunduğunu inandırıcı bir şekilde iddia edebilir? Aslında Amerika, Afgan kadınlarını görmezden gelerek sadece Afganistan’da kaybetmekle kalmadı, aynı zamanda kendisini küresel olarak küçülttü ve zaten sarsılmış olan savaş sonrası küresel düzenin düşüşünü hızlandırdı.
Peki şimdi ne olacak?
En acil olarak, yüksek risk altındaki Afgan kadın ve erkeklerinin gereğini yapmalıyız. Milletvekilleri, hala transit insani kamplarda can çekişen Afganlar için yeniden yerleşimi hızlandırmalı. Hükümetler ayrıca Taliban’a hakları geri vermesi ve intikam saldırılarını yasaklaması için baskı yapmak için birleşmeli. İnsani yardım, güvenlik, ekonomi veya siyaset konularında Taliban ile diyalog kuran ülkeler, kadınları kendi diplomatik ekiplerine dahil etmeli ve bağımsız Afgan kadın delegasyonlarının katılımını sağlamalıdır. Taliban kadınları kamusal hayattan silebilir, ancak kurumlarımız ve hükümetlerimiz onları taklit etmemeli veya standartlarına düşmemelidir. İnsani yardım ve kalkınma temelli yardımın teslimi, kasıtlı olarak cinsiyete dayalı ve Afgan kadınları için erişilebilir olmalıdır.
Yemen ve Libya gibi diğer savaş bölgelerindeki kadınların çağrılarına da kulak vermeli ve Afganistan’dan kaynaklanan hatalardan kaçınmalıyız. Ayrıca stratejik ve jeopolitik bir yeniden başlatmaya ihtiyacımız var. Son Soğuk Savaş’ta ABD, vekalet savaşlarından payını aldı ve birçok diktatöre cephe aldı, ancak sert güç, demokrasi, çoğulculuk ve eşit haklar ideallerini teşvik etmekle el ele geldi. Bu özlemler şimdi canlı; Sudan, Myanmar ve Filistin’den nüfusun yüzde 62’sinden fazlasının 25 yaşın altında olduğu Afganistan’a kadar. Gençler ve kadınlar bu değerleri hayata geçirmek için her gün hayatlarını riske atıyorlar. Dayanışmaya ihtiyaçları var.
Rusya, Çin ve Türkiye, Brezilya ya da Arap Körfezi ülkeleri gibi modernlik cilalarıyla yükselen güçler davanın karşıtıdır. ABD’nin ve diğer demokrasilerin güvenilirliği ciddi şekilde zedelenebilir, ancak yükselen aşırılıkçılık ve otoriterlik karşısında, güçlü yönlerimizin nerede olduğunu hatırlamamız gerekiyor.
“Sonsuza kadar savaş”ın sonsuza kadar savaşa dönüşmesini önlemek için evrensel insan hakları, adalet ve çoğulculuk ilkelerini savunmamız ve uygulamamız gerekiyor. Bu naif değil. Afganlara yardım etmek de bir hayırseverlik eylemi değil. Eski bir askerin bana söylediği gibi, Amerika’nın ve diğer hala demokratik ulusların ruhunu kurtarmaya çalışan bir dürüstlük eylemidir.
Devamını oku:
Kaynak : https://msmagazine.com/2022/09/23/what-happened-in-afghanistan-us-nato/