Grup Rehberliği ve Grupla Psikolojik Danışma
Literatür incelendiğinde, grup rehberliği kavramı konusunda bazı farklı görüşlerin yer aldığı görülmektedir. Tan (1992: 204), rehberliğin bireysel bir yardım olduğunu, grup rehberliği kavramının rehberliğin tanımı ile çeliştiğini ve bu kavram yerine “rehberlikte grup etkinlikleri” kavramının kullanılmasının daha uygun olacağını belirtmektedir. Shertzer ve Stone (1971) ise grup rehberliğini, grupta rehberlik ve rehberlikte grup
yaklaşımı terimlerini eş anlamda kullanmayı önermektedirler.
Grup rehberliğini, rehberlikte grup yaklaşımı olarak ele alıp inceleyen Ülkü (1977), grup yaklaşımının
sınıf, ders içi ve ders dışı programlarla, sınıf öğretmenliği ve grupta rehberlik yöntemleriyle öğrencinin
öğrenerek olgunlaşmasına katkıda bulunduğunu belirtmektedir. Grup rehberliğini veya grupta rehberlik
uygulamalarını açıklayan birçok yazar (Bennett, 1963; Mathewson, 1962; Peters ve Farwell, 1959) grupbrehberliğinin geliştirici özelliğini bireyin uyum sağlamasına yardım süreci olmaktan çok, bireyin kendi içinde ve
çevresi ile bütünleşmesine, olgunlaşmasına ve böylece kendini gerçekleştirmesine yardım süreci olarak
görmektedirler.
Myrick (2003), grup rehberliğini, “öğrencilerin birlikte fikir, duygu, tutum ve davranışlarını araştırdığı
kişilik gelişim ve oluşumu ile ilgili önemli bir yaşantı” olarak tanımlamaktadır. Grup rehberliği, “bireyin
gelişmesine, kendisini ve imkânlarını tanımasına, gerçekçi ve uygun planlar ve seçimler yaparak kendini
yönlendirmesine ilişkin grup etkinlikleri ve süreçleri” olarak tanımlanabilir (Özgüven, 1999: 256).
Grup rehberliğinin bireyleri geliştirici, koruyucu, düzeltici ve uyum sağlayıcı işlevleri bulunmaktadır
(Bennett, 1963; Akt: Ülkü, 1977; Özgüven, 1999).
Grup rehberliği ile grupla psikolojik danışmayı ayırt etmeye çalışanlar; konular, grubun büyüklüğü,
liderlik ve grup etkileşim türleri üzerinde durmuşlardır (Myrick, 2003: 211).
Grup rehberliği kapsamında sıralanan etkinliklerin çoğu psikolojik danışma ile doğrudan ilişkili
değildir. Kapsam olarak öğrencilerin kendilerini tanımalarına, yönelmelerine ve benliklerini çevreleriyle
bütünleştirmelerine yardımcı olan bütün grup etkinliklerinin grup rehberliği kavramı içinde yer aldığı
söylenebilir (Ülkü, 1977; Özgüven, 1999).
Grup rehberliğinin odağında konu vardır ve yaklaşımı daha çok bilişseldir. Bazı yazarlar (Ülkü, 1977;
Tan, 1992; Kepçeoğlu, 2000; Voltan-Acar, 2001; Myrick, 2003), grup rehberliğinin daha çok öğretime yakın
olduğunu ve bilgi vermeyi hedeflediğini belirtmektedirler.
Grup rehberliği genellikle sınıf düzeyinde veya daha büyük gruplarda yürütülmektedir. Çünkü,
“odaklaşma bireylerin kendilerine verilen bilgileri nasıl kullandıkları, bu bilgilere karşı tepkileri ve bilgileri
kabul edip etmedikleri üzerinde değildir’’ (Öncü, 2002: 87). Grup, probleme dönük bir grup olsa bile söz konusu
problem, bireylerin kişisel problemi olmaktan çok, bireyler arasındaki ortak bir problemdir. Amaç, grubu
bireylere daha ekonomik bilgi verebilmek için kullanmaktır. Örneğin, inşaat mühendisliği hakkında bilgi sahibi
olmak isteyen bir grup öğrenciye, inşaat mühendisi tarafından topluca bilginin verilmesi, 20 veya daha büyük
gruplarda yapılacağından ekonomi sağlar. Oysa psikolojik danışma grupları, daha az sayıdaki (8-12 kişilik grup)
üyelerden oluşmaktadır. Grup rehberliği her ortamda gerçekleştirilebilirken, grupla psikolojik danışma için özel
bir ortam gereklidir. Ayrıca grup, açık grup değilse grupla psikolojik danışma 12-13 oturum süren bir süreçtir
(Voltan-Acar, 2001). Grup rehberliği bir-iki oturumda bitebilir. Oysa iki-üç oturumda biten grupla psikolojik
danışma olamaz (Voltan-Acar, 2001). Grup rehberliği ile grupla psikolojik danışma arasındaki farklılıklardan
biri de grubun büyüklüğüdür. Genellikle grupla psikolojik danışma grupları 8-12 kişi arasında değişirken
(Voltan-Acar, 2001), büyük grup rehberliği grupları ise 10’dan fazla katılımcıdan oluşur (Myrick, 2003).
Myrick’a (2003: 253) göre, bir psikolojik danışman bir grupta 10’dan fazla öğrenciyle çalıştığında, danışma
“büyük grup rehberliği” olarak ifade edilmektedir. Myrick (2003), bazı psikolojik danışmanların 12 kişilik
gruplarla yaptıkları danışmaları küçük gruplara rehberlik olarak gördüklerinden 10 sayısının keyfi bir sayı
olduğunu ve kesin ayırt edici bir sayı olmadığını belirtmektedir. Ancak danışmanların büyük çoğunluğu küçük gruplardaki üye sayısının beş ya da altı kişi olmasını tercih etmektedir. Grup üyelerinin sayısının 10’u geçmesi
durumunda danışma süreci uzar; çok kişiyle ilişki ve iletişimlerin dinamikleri grubun karakterini değiştirir;
danışma bir noktadan sonra başka bir görüşme şekline dönüşür ve gerçek bir danışma olmaz.
Küçük grup danışmanlığı ile büyük grup rehberliği arasındaki farklılık, grupların içerdiği üye sayısı
ötesinde, grupların danışma amacı ve bu amacın gerçekleştirilmesinde uygulanan yollardan kaynaklanmaktadır.
Bu farklılık, hedefler, liderlik davranışları ve şekillendirilebilecek kişiler arası ilişkileri kapsar (Myrick, 2003:
223). Sonuç olarak bütün bunlar grup içi iletişimin gücünü, iletişimde bulunan grup üyeleri arasındaki güven ve
uyumu etkiler. Cuthbert (2000: 123), psikolojik danışmanların büyük grup rehberliği konusunda yaptıkları tanımlarda,
farklılıkların olduğunu ve çoğunluğunun 25-30 arası öğrenciden oluşan bir sınıf büyüklüğünün büyük grup
rehberliği tanımına uygun olduğu konusunda kesinlikle hem fikir olduklarını belirtmektedir. Grup rehberliğinde
öğrencilerin bazıları öğrenme sürecinin dışında kalabilir, grupla psikolojik danışmada ise grup üyelerinin
etkileşime bizzat katılmaları gerekir (Kuzgun, 2000). Gruptaki bütün üyelere bireysel olarak dikkat etmek kolay
değildir.
Grupla psikolojik danışmada gönüllü grup üyeleri duygusal düzeyde konuşurlar. Grupla psikolojik
danışmada konuşulanlar önceden belirlenmemiştir ve spontanlık önemlidir. Grupla psikolojik danışma sürecini
kolaylaştıran ve yürüten grup liderinin hem bireysel psikolojik danışma bilgi ve becerilerine hem de grup
dinamiğinin farkına varması gerekmektedir (Ohlsen, 1988; Akt: Voltan-Acar, 2001: 5). Grup rehberliğinde
öğrenciler, kendilerini daha çok fark ederek olumsuz yönlerini düzeltmeye, olumlu yönlerini ise geliştirmeye
yönelebilirler (Tan, 1992). Grupla psikolojik danışma, grup üyelerinin ihtiyaçlarını özgürce ifade etmeleri ve
yaşamlarını zenginleştirmeleri için kendilerini güven içinde hissedecekleri bir ortam sağlamaktadır (Gibson ve
Mitchell, 1995). Grup rehberliği zihinsel, grupla psikolojik danışma ise duyuşsal bir süreçtir. Grup rehberliği bir
öğretmen tarafından yürütülebilirken, grupla psikolojik danışma ancak bu alanda yetişmiş bir eleman tarafından
yürütülebilir (Kuzgun, 2000: 168). Psikolojik danışma grupları, rehberlik gruplarından daha küçük gruplardır ve
üyeler arasında daha yoğun etkileşim sağlar.
Küçük grup genellikle daha üst düzeyde güven, anlayış ve kabul etmeyi gerektirir. Bu durum, üyelerin
kendilerini ifadede özgür hissetmelerini etkiler. Psikolojik danışma gruplarına katılma her zaman bireyin özgür
seçimine bırakılırken rehberlik grupları için durum her zaman böyle değildir. Psikolojik danışma grupları,
rehberlik gruplarından daha küçük gruplardır ve üyeler arasında daha yoğun etkileşim sağlar.
İlköğretim 2. kademede büyük grup rehberliği seansları, ilk olarak eğitim ya da kariyer planlaması
hakkında bilgi sunmak üzere yapılmıştır (Myrick, 2003). Myrick (2003: 254), grup seanslarının bireylerle teke
tek yapılan ve aynı şeylerin tekrar edildiği görüşmelerden daha verimli olduğunu, ancak büyük grup seanslarında
çoğunlukla yetişkinlerin konuştuğunu, öğrencilerin ise pasif dinleyici kalıp, sadece sunulanları anlamaya
çalıştıklarını belirtmektedir. Ayrıca öğretmenler ve danışmanlar tarafından büyük gruplara ya da sınıflara yapılan rehberliğin, kapsamlı ve etkin rehberlik ve danışmanlık programlarında önemli bir yer tuttuğunu ifade
etmektedir.
Büyük gruptaki öğrencilere genel ya da belirli birtakım konularda bilgi aktarımları yapılabilir. Ancak,
bu aktarımlar konferansların verildiği ciddi toplantılar biçiminde olmak zorunda değildir. Öğrenci panelleri
düzenleyerek ya da büyük grupları küçük çalışma gruplarına dönüştürerek, öğrencilerin tartışma konularına daha
fazla katılımı sağlanabilir. Çalışılan okulun organizasyonu ya da düzeyi ne olursa olsun büyük gruplara
rehberliğin etkili bir danışma biçimi olduğu görülebilir.
Grup Rehberliğinin amaçları ve Organize Edilmesi
Büyük grup rehberliği, öğrencilerin bir psikolojik danışman, bir öğretmen ya da her ikisiyle birlikte bir araya geldikleri bir süreç olarak görülebilir. Bu süreç aynı zamanda, planlı rehberlik programının parçası olan bir dizi ders olarak da görülebilir.
Bir rehberlik programı, her biri kendine özgü bir odak konusu olan ünitelere ayrılabilir. Ünitelerin genel ve özel hedefleri vardır. Üniteler daha sonra her biri kendi özel hedefleri ve aktiviteleri olan oturumlara bölünür.
Bu üniteler ve oturumlar öğrencilerin gelişimsel ilgi ve ihtiyaçlarını temel alarak belli bir plan çerçevesinde gerçekleştirilebilir. Myrick (2003: 254-260), büyük grup rehberliği oturumlarını organize ederken dikkate alınması gereken hususları şöyle sıralamaktadır:
1) Amaç ve hedefler
2) Sınıfta krize müdahale
3) Zamanında öğretim (timely teaching),
4) Kişiselleştirme,
5) Ulaşılabilirlik,
6) Akran ilişkileri
Amaç ve Hedefler
Büyük gruplarla yapılan görüşmelerde, bireysel veya küçük grup danışmanlığındaki konular hakkında, tartışmalar yapılsa bile, büyük grup rehberliği daha yapılandırılmış, daha keşfedici ve öğrencilerin genel ihtiyaç ve ilgilerine yönelik görülmektedir.
Lisede çalışan psikolojik danışmanlar bu düzeydeki öğrencilere, her yıl bir sonraki akademik yıla ait kayıtların ardından programa yönelik oryantasyon çalışmaları yaptırabilirler. Ayrıca, liseden mezun olacak olan ve yüksek öğrenime gidecek olan öğrencilere de yüksek öğrenim süreciyle ilgili olarak büyük grup rehberliğini bir yardım hizmeti olarak sunabilirler.
Rehberlik birimleri, farklı sınıf düzeyindeki öğrencilerin gelişimsel ilgi ve ihtiyaçlarına odaklanır. Bir mesleğin nasıl elde edileceği ve sürdürüleceği konusunda, oluşturulacak bir rehberlik ünitesi, özellikle lise öğrencileri için ilgi çekiciyken, diğer yandan “yaramaz çocukları pes ettirme” başlıklı bir ünite, kendilerine takma isimler takan, alay eden ve birtakım çocuklarla problemleri olan ilkokul öğrencileri için çekici olabilir.
Bunların dışında büyük grup rehberliği ünitelerine, insanın büyüme ve gelişimi, meslek seçimi, çalışma alışkanlıkları ve zaman yönetimi, insanlarla olan çatışmaların çözümlenmesi, daha atılgan nasıl olunur, okula alıştırma, size en uygun okul nasıl seçilir ve yeni arkadaşlıklar nasıl elde edilebilir (Myrick, 2003) gibi konular örnek olarak verilebilir. Her düzeydeki okul psikolojik danışmanları, kendini ve başkalarını anlama, akranlarla geçinme, akran baskısıyla baş etme, sınırlı yönlerini kabul etme, güçlü yönlerinden yararlanma, farklı yönlerini tanıma, iletişim ve kişiler arası becerileri öğrenme, meslekleri araştırma, vb. konuları içeren hedefleri karşılamaya yönelik üniteler oluştururlar (Cuthbert, 2000: 124). Uygulama için belirtilen konulardan herhangi biri sistemli üniteler hâline getirilebilir. Uygulama için etkinlikler seçilirken öğrencilerin sınıf düzeyi ve yaşı göz önünde bulundurulmalıdır.
Sınıf rehberliği derslerinde öğrencilerde sınav kaygısını azaltmak için bir program düzenlenebilir.
Ayrıca sınav kaygısının nedenleri, kendini değerlendirme, sınava hazırlanma ve kendisiyle konuşma gibi konulara yönelik programlar da düzenlenebilir (Wilkinson, 1990).
Okuldan ayrılma eğilimi olan bir grup öğrenciye “okulda başarı” adlı bir müdahale programı uygulanarak öğrencilerin okuldan ayrılma eğilimlerinin önlenmesi hedeflenmiştir. Öğrencilerden raporlar aracılığıyla alınan geri bildirimler, gruptaki elemanların kendilerine, bugün ve yarınlarına daha olumlu bakar hâle geldiklerini göstermiştir. Ayrıca, bu araştırmanın sonuçları okulu bırakma eğilimini azaltmada büyük gruplara rehberliği bir strateji olarak göstermiştir (Ruben, 1989).
Grup rehberliği programları, engelli öğrencileri, normal öğrencilerden ayırmış ve akademik başarılarını,
özgüvenlerini olumsuz etkileyen sosyal ve eğitimsel eşitsizliğe neden olmuştur. Öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarına hitap edebilmek ve onların normal gruplardan ayrılmalarını önlemek sınıf rehberliği etkinlikleri ile mümkün olabilir (Bruce, Shade ve Cossairt, 1996).
Büyük grup rehberliğinin amacı, öğrencilere birtakım davranışların olası sonuçlarını keşfetmeleri için yardım etmek ve kişisel amaçlara ulaşmada izlenen süreçler hakkında bilgi vermek olabilir.
Bazı rehberlik birimleri otobüslerde gerçekleşen bazı problemleri tartışmak için bir grup öğrenciye hizmet verirken, bazı rehberlik birimleri de okul ya da topluluğun belirli ihtiyaç ya da içlerinde yaşanılan olaylara yönelik hizmet vermektedir. Örneğin, bir psikolojik danışman bir grup öğrencinin okul otobüsüne binip inmede yaşadıkları bazı problemleri tartışmak için görüşme yapmaya karar verirken, bir başka danışman matematikten sınıfta kalmak üzere olan 35 öğrenciyle görüşme yapabilir.
198 views
Rss İle Takip Et
Sitemizi RSS İle Takip İstermisiniz.
Benzer yazılar: