Otto von Bismarck
- Meslek : Alman asker, devlet adamı
- Doğum : 1815
- Ölüm : 1898
“Demir Şansölye” lakabıyla anılan ve 19. yüzyılda Alman birliğini kurma hedefine ulaşan Otto van Bismarck’ın liderliği altında Almanya, bir yığın küçük ve güçsüz devletler topluluğu olmaktan çıkıp Avrupa’nın en büyü askeri gücü haline geldi. Bismarck en büyük Alman devletlerinden biri olan Prusya’da doğdu. Babası bir Prusya aristokratı, yani Junker’di. Bismarck, Berlin v e Göttingen üniversitelerinde eğitim gördü. 1847 yılında Prusyalı asil bir kadınla evlendi. Aynı yıl Prusya Parlamentosu’na seçildi. Burada katı bir sağ kanat kral destekçisi olarak güç kazanan Bismarck, Kral Frederick William’ın ve onun halefi olan 1. Wilhelm’in safında yer aldı. Bismarck, daha sonra Fransa ve Rusya’da elçilik yaptı. 1862 yılında Prusya başbakanı oldu.
Bismarck’ın öncelikli görevi kralı korumak, orduyu güçlendirmek ve birliği cesaretlendirmekti. Almanlar genel olarak birlik fikrini destekleseler de Alman devletleri kendi bağımsızlıklarından vazgeçmeye yanaşmıyordu. Bismarck bu sorunu Prusya’nın askeri gücünü kullanarak zayıf devletleri yeni bir federasyona katılmaya ikna ederek çözdü. 1860’lı yıllarda Hanover, Frankfurt ve diğer Alman prensliklerini ilhak etti. Birlik yolunda atılan son adım 1870 yılında patlak veren Prusya-Fransa Savaşı oldu. Bu savaş diğer Alman devletlerinin birleşmesini sağladı. Fransa’nın yenilmesi üzerine ise William kayser, yani Alman İmparatoru oldu. Bismarck ise federasyonun ilk Şansölyesi ilan edildi. Şansölye olarak Bismarck Avrupa’da barışı güvence altına almaya çalıştı. Dış politikada gerçeklikleri dikkate alıp ideolojilere takılmıyordu. Dünyanın ilk sosyal güvenlik programının ilhan kaynaklarından biri olan Bismarck, Wilhelm’in ölümünün ardından yerine torunu 2. Wilhelm geçince politik gücünü yitirmeye başladı. Bu süreçten birkaç yıl sonra ise vefat etti.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Kavalalı İbrahim Paşa
On yedi yaşına kadar Kavala’da bulunduktan sonra babasının Mısır valiliğine tayin edilmesi üzerine Mısır’a gelen Kavalalı İbrahim, Mısır’da Kahire Kalesi’nin idaresini üstlendi. İbrahim, babasının Babıali’ye vermeyi tahahhüt ettiği vergiye karşılık rehin olarak İstanbul’a gönderildi ve bırakıldığı gibi geriye dönmesine izin verildikten sonra 1807 yılında Mısır defterdarlığına getirildi ve 1813 yılına kadar bu görevde kaldı. 1816 yılında Mısır’dan Hicaz’a hareket etmesiyle başlayan seferi sırasında Babıali tarafından kendisine “paşa” unvanı verildi. Nitekim kendisi er-Res ve Şekra gibi bazı müstahkem mevkileri ele geçirip Vehhabiler’in merkezi olan Der‘iye’yi kuşattı ve beş ay süren bir kuşatmanın ardından burasını zaptederek reisleri Abdullah b. Suud’u ele geçirdi. Bu zafer, hac yollarının güvenliğini tekrar sağlamış olduğundan Mehmed Ali Paşa’nın İslam alemindeki itibarını arttırdı ve Kızıldeniz ticaretinin büyük ölçüde Mısır’ın kontrolü altına girmesini sağladı. Bu hizmetlerinden ötürü Babıali tarafından Cidde sancağı ile birlikte Habeş eyaleti valiliğine ve Mekke şeyhülharemliğine tayin edildi.
-
Kurtuba Camii
Halen kiliseye çevrilmiş bulunan ve Cordoba Katedrali denilen Kurtuba Ulucamii Endülüs dini mimarisinin en tanınmış ve en büyük binasıdır; boyutları bakımından bütün İslam aleminde Samerra Ulucamii ile Ebu Dülef Camii’nden sonra üçüncü sırada yer almaktadır. Mimarisi ve tezyinatıyla eşsiz bir eser olan cami bu özellikleriyle diğer büyük camileri aşmakta ve abidevi etkisiyle kendinden emin, güçlü, bilgili, zengin bir toplumun ve bu toplumun güçlü hükümdarlarının ihtişamını gözler önüne sermektedir. Zaman içerisinde çeşitli ekler ve değişikliklerle orijinal halinden farklı bir şekil almış ve bugünkü dev boyutlarına ulaşmıştır. Yaklaşık sekiz asır önce kiliseye çevrilmiş olmasına rağmen bölge halkı arasında hala Mezquita (mescid) adıyla tanınmaktadır. I. Abdurrahman’ın oğlu I. Hişam tarafından tamamlatılan ilk bina Emeviyye Camii örnek alınarak yapılmış ve revaklı bir avlu ile 90 m. uzunluğundaki kıble duvarına dikey uzanan on bir neften meydana gelmiştir. Orta nef geleneksel mimari esaslarına göre diğerlerinden daha geniş tutulmuştur ve mihrabı belirleyecek bir özellik göstermektedir. Dikdörtgen bir plana sahip olan bu ilk kapalı mekanın çatısı on ikişer kemer bölmesine sahip on sıra sütunla taşınmaktadır. Değişik renklerdeki granit ve mermer sütunlar kaidesizdir ve tabanları zemine gömülmüştür.
-
Rokoko
Fransızca’da “çakıl döşeme, çakıllık” anlamına gelen rocailles kelimesinden türetilen rokoko barok sanatın takipçisi ve daha süslüsü olan bir üslûbu ifade eder. Rokoko terimi ilk defa Geç Rönesans dönemi bahçe düzenlemelerinde, yapay mağaraların iç süslemelerinde, yol kaplamalarında kullanıldı. Daha sonra da 18. yüzyılın kuyumculuk işlerinde, porselen biblolarda, heykel kaidelerinde vurgulandı. 17. yüzyılda birçok Avrupa ülkesi gibi Fransa da İtalya’dan etkilendi. Fransız rokoko sanatı daha ziyade bir iç dekorasyon tarzıdır. Türkiye’de rokoko, 1720-1721 yıllarında Paris elçisi olan Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi’nin yurda dönmesinden, Fransa Sefâretnâmesi adlı eseriyle Fransa Kralı 15. Louis’nin gönderdiği ve devrin sanat özelliklerini yansıtan hediyeleri Sultan III. Ahmed’e sunmasından sonra görülmeye başlandı. Kısa sürede Osmanlı sanatkârlarını etkisi altına aldı. Osmanlı sanatının klasik dönemine ait en görkemli eserlerinin arkasından gelen ve Batı’nın etkisiyle alışılagelmişin dışında farklı manzaralar sergileyen rokoko tarzı çalışmalar önceleri sadece Avrupa taklidi olarak görüldü ancak zamanla halk bu türe alıştı ve sevdi. 18. ve 19. yüzyıllara ait Dolmabahçe, Beylerbeyi ve Yıldız sarayları başta olmak üzere uygulanan rokoko üslûbu örneklerinin başında gelir.
-
Zerdüşt
Öğretisi Asya kültürü ve dünya dinleri üzerinde büyük bir etki yapan Zerdüşt’ün hayatına dair az bilgi bulunmaktadır. Düşünceleri kıtalarca yayılan bir kişinin doğduğu yüzyılın dahi tartışılması hakkındaki bilgi kısıtlılığının göstergesidir. MÖ 628 yılında muhtemelen bugün İran sınırları içerisinde kalan bir yerde doğduğu tahmin edilmektedir. Yerel bir tapınakta rahip olarak yetiştirilmiştir. Mitolojide görüşlerini kabul ettirmek için mücadele eden ileri görüşlü bir din adamı olarak tanıtılan Zerdüşt en sonunda fikirleriyle üstün geldi. Ailesinin karşı çıkmasına rağmen yirmili yaşlarda evden ayrıldı. Bundan sonraki on yılını “iyi din” olarak adlandırdığı inancın ortaya çıkmasıyla son bulacak olan ruhsal bir yolculuk yaparak geçirdi. Uzunca bir süre başarı elde edemese de Bactrian Kralı’nın hasta olan atını tedavi edince talihi döndü. Kralın Zertdüştlüğü benimsemesi üzerine inanç hızla yayıldı.
-
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun