Stria vaskülaris, iç kulağın kokleasında bulunan ve skala medyayı (koklea içindeki bir odacık) dolduran sıvı olan endolenf üretiminden sorumlu temel bir yapıdır. Stria vaskülaris, ses dalgalarını beyin tarafından yorumlanabilecek sinirsel sinyallere dönüştürme süreci olan işitsel transdüksiyon için gereken uygun iyon dengesinin ve elektrokimyasal ortamın korunmasında kritik bir rol oynar.
Anatomi ve yapı:
Scala media’nın lateral duvarında yer alan stria vaskülaris çok katmanlı, yüksek oranda vaskülarize bir epiteldir. Üç ana hücre tipinden oluşur:
Marjinal hücreler: Bu hücreler skala media’nın lüminal yüzeyini kaplar ve endolenf ile doğrudan temas halindedir. Potasyum iyonlarının (K+) endolenfe aktif olarak salgılanmasından sorumludurlar ve endolenfin benzersiz iyonik bileşimine ve pozitif elektrik potansiyeline katkıda bulunurlar.
Ara hücreler: Bazal hücreler olarak da bilinen bu hücreler marjinal hücreler ile bazal hücreler arasında yer alır. Sıkı bağlantılar yoluyla marjinal hücrelere bağlanırlar ve iyon taşınmasının düzenlenmesinde rol oynadıkları düşünülmektedir.
Bazal hücreler: Bu hücreler stria vaskülarisin spiral ligamente bakan en dış katmanını oluşturur. Sıkı bağlantılar aracılığıyla ara hücrelere bağlanırlar ve stria vaskülarisin yapısal bütünlüğünün korunmasında rol oynadıkları düşünülmektedir.
İşlevi:
Stria vaskülarisin birincil işlevi endolenf’in benzersiz iyonik bileşimini ve endokoklear potansiyel olarak bilinen pozitif elektrik potansiyelini üretmek ve korumaktır. Bu elektrokimyasal ortam, mekanik ses titreşimlerini beyne iletilebilecek elektrik sinyallerine dönüştürmekten sorumlu duyu hücreleri olan tüy hücrelerinin düzgün çalışması için çok önemlidir.
Stria vaskülaris bunu, ara hücrelerden endolenf içine aktif olarak potasyum iyonları (K+) salgılayarak başarır. Bu süreç, Na+/K+-ATPaz ve K+ kanalları gibi iyon taşıyıcıları ve kanalları tarafından oluşturulan elektrokimyasal bir gradyan tarafından yönlendirilir. Yaklaşık +80 ila +100 mV olan endokoklear potansiyel, ses kaynaklı mekanik titreşimlere yanıt olarak elektrik sinyallerinin üretilmesine izin verdiği için tüy hücrelerinin düzgün çalışması için gereklidir.
Klinik önemi:
Stria vaskülarisin arızalanması veya hasar görmesi, işitsel transdüksiyon için gerekli olan uygun iyonik dengeyi ve endokoklear potansiyeli bozduğundan işitme kaybına yol açabilir. Stria vaskülarisi etkileyen durumlar arasında genetik bozukluklar, otoimmün hastalıklar ve ototoksik ilaçlara veya yüksek sese maruz kalma yer alır. Bazı durumlarda, stria vasküleris hasarı, tipik olarak geri döndürülemez olan ve işitmeyi iyileştirmek için işitme cihazlarının veya koklear implantların kullanılmasını gerektirebilen sensörinöral işitme kaybına neden olabilir.