10 Ağustos 1985, Çernobil felaketinden bir yıl önce, Uzak Doğu Chazhma Körfezi'nde, 431'ün bir parçası olan bir denizaltı K-4 üzerinde yürütülen iki reaktörün aktif bölgelerini değiştirirken filotilla Pasifik Filosu'nun nükleer denizaltıları, büyük bölgelerin radyoaktif kirlenmesine yol açan bir nükleer felaket meydana geldi.
Bazı uzmanlara göre, daha sonra Chazhminskaya adını ve ardından Çernobil kazasını alan Primorye'deki nükleer kazanın sebebi aynıdır: Uzmanlara, atoma alışmış ve sizinle iletişim kurmanın kabul edilebilir olduğunu düşündüğü talimatları ihlal etmiş Bununla birlikte, talimatların herhangi bir şekilde ihlal edilmesi beklenmeyen bir şans doğurur ve bu ölümcül olabilir. Bu tam olarak Chazhma koyunda olanlardı. Ne yazık ki, bu olağanüstü hal durumunu sadece genel halktan değil, aynı zamanda tamamen affedilmeyen uzmanlardan da gizlemeye çalıştılar. Pek çok nükleer bilim adamı, hükümete veya en azından ÇHC kazasından sonra SSCB Savunma Bakanına doğru ve ayrıntılı raporlar verilirse, ülkedeki tüm nükleer tesisleri denetlemek için uygun önlemler alınacağına ve bir saniye daha zorlayıcı Çernobil felaketinin gerçekleşmeyeceğine inanıyor. Asıl şaşırtıcı olan şey, bugün bile, otuz yıl sonra, Chazhma'daki nükleer kaza hala az bilinmektedir.
Her şey nasıl oldu. Nükleer denizaltı (NPS) K-431 Bulvarı 675, XXUMX numaralı gemi onarım tesisinde Chazhma Körfezi'nde tamir altındaydı. Her iki reaktörün aktif bölgelerinin değiştirilmesi tors30 çalışması planlandı. Bu sırada, doğrudan reaktör bölmesinin yukarısında, hafif ve dayanıklı denizaltı gövdelerinin elemanları kesilip sökülmüş ve yeniden yükleme evi adı verilen özel bir teknik yapı kurulmuştur. Denizaltıya, karotların değiştirilmesi için işlemler yapmak için özel bir donanıma sahip bir yüzen atölye No. XXUMX demirlendi. Ancak tekne "üçüncü tekne" idi. İskeleye daha yakın bir yüzer izleme ve dozimetrik gemi (PKDS), iskeleden ikincisi - tamir edilmiş nükleer denizaltı K-1.
Aktif bölgelerin aşırı yüklenmesi, uygun niteliklere sahip uzmanlar tarafından gerçekleştirildi - bu tür operasyonlardan birkaç düzine daha önce yapmış olan kıyı teknik üssünün (BTB) görevlileri. Ancak, BTB'nin kendisinin onarıma ihtiyacı olduğunu belirtmek gerekir. 50'lerin sonunda inşa edilen ve reaktörlerin onarımı ve yeniden yüklenmesi, ayrıca nükleer reaktör göbeklerinin yakıt elementlerinin depolanması, katı radyoaktif atıkların bertarafı ve sıvının işlenmesi için tasarlanan bu kıyı teknik tabanı artık bu işlevleri yerine getiremedi. En karmaşık ve pahalı tesisleri bakımsızdı. Havuzun altında TVELov temeli patladı. Çatlaklara sızan yüksek oranda radyoaktif su okyanusa aktı. Neredeyse hiç kullanılmamış olan radyoaktif atıkların işlenmesi için bir sistem basitçe yağmalandı. Bunun yerine, "zanaatkarlar" daha basit bir yol buldu - radyoaktif bir sıvıyı özel bir teknik tankerin içine pompalamak, sıradan deniz suyuyla "kabul edilebilir bir seviyeye" kadar seyreltin ve sonra elde edilen karışımı okyanusa boşaltın (özel çokgen alanlarında). Daha sonra, katı radyoaktif atıklardan kurtulmak için aynı yöntem kullanıldı. Japonya ve Güney Kore’nin protestoları ve bazen bu ülkelerdeki savaş gemileri tarafından Sovyet teknik tankerlerin kovalanması durumu değişmedi.
Kıyı teknik tabanının faaliyeti filonun teknik bölümleri veya daha ziyade "fizikçiler" denen özel bölümler tarafından resmi olarak kontrol edildi. Ancak BTB her yerde olduğu zaman, hurda metale dönüştürüldüğü söylenebilir ve radyoaktif atıkların gömülmesi için bu kadar basit yöntemler kullanıldığında, teknisyenler onlardan kurtulmaya karar verdi: aksi halde sonuçta hareketsizlik ve ihmalden sorumlu olmak zorunda kalacaklardı. Üslerin doğrudan denizaltı filosuna aktarılmasının başlatılması, SSCB Donanması Ana Teknik Müdürlüğü olarak göründüğü halde, garip görünüyordu.
9 Ağustos'ta, yeniden yükleme ekibi memurları, bir K-431 reaktöründeki çekirdeği başarıyla değiştirdi, ancak ikincisinin aşırı yüklenmesi sırasında bir acil durum meydana geldi. Sonuçta, tüm elemanlar reaktöre yüklendiğinde, kapak yerine yerleştirilir, "sarılır" ve ardından reaktör hidrolik basınç için kontrol edilir, yani 36 kg / sq'a kadar bir kuvvetle "suyla bastırılır". cm, besleme reaktörü gereken basınca dayanamadı, 12 kg / sq. Bu, derhal, talimatların gerektirdiği şekilde, Donanma Ana Teknik Müdürlüğünün liderliğine rapor vermelidir. Muhtemelen reaktörün yeniden başlatma operasyonlarının, talimatlara göre Pasifik Filosunun teknik idaresinden (TU TOF) uzmanlar tarafından bir kez daha izlenmesi durumunda gerçekleşirdi. Fakat onlar teknede 9 ya da August 10 üzerinde değildiler. Yeniden yükleme ekibi, raporsuz olarak çalışmaya ve ertesi gün Ağustos 10’taki arızayı kendi kendine düzeltmeye karar verdi. Belki de onlardan bağımsız bir kaza olmasaydı bu yapılabilirdi. Sorun şu ki, sızıntının sebebi sızdırmazlık halkasına düşen yabancı bir nesnedir. Reaktör kapağını kaldırmaya, sonra bakır halkayı temizlemeye ve kapağı yerine geri getirmeye karar verilmiştir. Sonra tekrar hidrolik testler yapın.
Ve sonra bu trajik Cumartesi geldi - 10 Ağustos yılın 1985. Yeniden yükleme ekibinden memurlar, reaktör kapağının tespit elemanlarını çıkardılar ve hareketli atölye vinci yavaşça kaldırmaya başladı. Uzmanlar, zincirin tepkimeye başlamaması için vincin kapağı kaldırabileceği yüksekliği hesapladı. Ancak, dengeleme ızgarasının ve diğer emicilerin kapakla yükselmeye başladığını görmediler. Kritik bir durum yaratıldı ve bundan sonraki olayların seyri zaten herhangi bir şansa bağlıydı. Ve çoğu zaman olduğu gibi oldu.
Kapak, dengeleme ızgarası ile birlikte yüzer atölyede musluğa asılan lavabolar, ki bu, Tanrı'nın yasakladığı, sallanabileceği ve dolayısıyla vinç kapağını kabul edilemez bir düzeye kaldırabiliyordu. Bu sırada, denizden, 12 düğüm sırasının hızında, torpillere girildi. Yangın nöbeti tarafından ayarlanan uyarı sinyallerini görmezden gelince, bir dalga yükselterek körfez boyunca yürüyordu. Elbette, yüzen atölyeyi bir vinçle salladı. Bundan sonra, tüm emiciler sistemi ile, kabul edilemez bir yüksekliğe kadar reaktör kapağı çıkarıldı; 12 saat 05 dakika içindeki reaktör başlangıç seviyesine geçti. Büyük miktarda enerji salınmasıyla zincirleme reaksiyon başladı. Sonra reaktörün içinde ve çevresinde olan her şeyin yukarı doğru fırlaması oldu. Aktarma evi iz bırakmadan patladı, bu flaşta aşırı yük ekibi ortadan kayboldu. Vinçli bir Plavmaster koya atıldı. 12 t reaktör kapağı, bir kilometreden daha fazla bir yüksekliğe kadar dikey olarak fırlatılmış, daha sonra reaktörün üzerine çökmüş ve kabini reaktör bölmesine giren su seviyesinin altına kırarak aşağı düşmüştür. Sadece koy ve içinde bulunan gemiler ve gemiler değil, aynı zamanda bölge, bitki ve körfeze bitişik köy radyoaktif kirlenme bölgesinde bulunuyordu. Rüzgar denizden esiyordu. Birkaç dakika içinde, salma bölgesine giren K-431 nükleer denizaltının etrafındaki her şey radyoaktif hale geldi. Farklı yerlerdeki gama ışınımının seviyesi, sağlık standartlarından onlarca ve yüzlerce kat daha yüksektir. Patlamanın merkezinde, ölen memurun hayatta kalan nikah yüzüğü tarafından daha sonra tespit edilebilecek radyasyon seviyesi, saatte X-ışını X-ışınıydı.
İşte bu olayların Başkan Yardımcısı V. Khramtsov tarafından nasıl hatırlandığı: “Operasyonel Görev Görevlisi'nin, Chazhma'da reaktörde termal bir patlama meydana geldiğini belirten bir sesle bildirdiği telefona çağrıldım. İlk başta bunun en kötü olmadığını düşündüm, ancak patlama nükleer değildi ve kendimi biraz daha iyi hissettim. Hemen fabrikaya gitti, 16.00 etrafında oraya geldi. Araba doğruca iskeleye gitti. Etrafta boş, ruh değil. Anında döşenmiştir. Anlaşıldı: K-431 batıyordu ve reaktör bölmesi suyla doluydu, bu daha önce yem bölmelerine girmeye başlamıştı. Karar hemen geldi - acil durum botunu rıhtımdaymış gibi kurumaya sokmak için, ancak bu durum yüzer atölyeyi baskınlara çekmek, acil durum teknesini kıyıdaki tüm bağlantılardan kurtarmak için gerekliydi: bağlama hatları, elektrik kabloları, havalandırma sistemleri vb. ”
Tekne temizlendikten sonra, römorkör kanalizasyona yerleştirildi. K-431 batmaya son verdi. Teknede, yalnızca filo merkezinin karargâhlarından memurlardan oluşan acil durum partisi geldi. Reaktör bölmesini ve tekne podsplypla'yı boşaltmak mümkün olduğunda, yırtık bir tahta kaynaklanmıştır. Bu K-431'i dozimetrik kaba geri koymasına izin verdi. Kaza bölgelerini ölçmeye başlayan filodaki radyasyon güvenliği servisinin (SRV) görevlileri, tekneye tırmandı. Memurlar, doğrudan bölgede ve denizaltının üzerinde çalıştılar, askerlik yapan herhangi bir denizci yoktu. Çalışma Ağustos 23 tarihinde, 16ch.00 dakika içinde sona erdi. Her gün acil bölgede çalışmak için zamanı olan grup test için hastaneye gitti. Ertesi gün tekneye yeni bir grup geldi. Böylece, 150 etrafında insanlar acil bölgeden geçti. Filo kimyasal koruma aleminin hem inşaatçıları hem de personeli fabrikada ve köyde çalıştı.
Kaza ile mücadele döneminde, filonun lideri tam bir bilgi abluka modu kurdu. Bitki hızlı bir şekilde kordon altına alındı, erişim kontrolü arttırıldı. Akşamları köyün bağlantısı kesildi. Dış dünya ile Skotovo-22. Köyün nüfusu kaza ve sonuçları hakkında bilgilendirilmemiştir, bunun sonucunda nüfusun kaçınılması gereken gereksiz radyasyona maruz kalma riskine maruz kalmaktadır. Ağustos ayındaki 23, K-16.00 kasabasındaki 431'te, 4 filosunun eski ana üssü Pavlovsky Körfezi'ne transfer edildi. Orada, yılın 2010'inde ayağa kalktı ve ardından ZVEZD DVZ'ye geri dönüşüm için gönderildi.
Felaketin soruşturması, Donanmanın deniz teknik birimi başkanı Amiral Novikov başkanlığındaki bir komisyon tarafından gerçekleştirildi. Komisyon, trajedinin sebebinin yönetim belgelerinin ihlali ve tıkanıklık üzerinde uygun kontrolün bulunmadığı sonucuna varmıştır. Ve sonra Pasifik "Çernobil" dikkatlice sınıflandırıldı. Soruşturma materyalleri arşive güvenli bir şekilde gizlendi.
Kazanın sonuçlarını ortadan kaldırmak için radyonüklidlerle kirlenmiş bölge iki bölgeye ayrıldı: acil durum bölgesi ve radyoaktif serpinti bölgesi. Bunlardan ilki, teşebbüsün bölgesini ve denizaltının etrafındaki 170 metre yarıçapındaki körfezin su alanını içeriyordu. İkinci bölge, Sysoev körfezinde bulunan kıyı teknik tabanının bitişik tepeleri olan bitkinin topraklarını kapladı. Bu bölgede, sadece askeri değil, aynı zamanda siviller de sonuçları ortadan kaldırmaya dahil oldular.
Kazanın sonuçlarını ortadan kaldırmak için toplamda yaklaşık 2 bin kişi etkilendi. Bireysel radyasyon dozu temel olarak 5 rem'i geçmedi, ancak 290 kişilere daha fazla maruz kalma sağlandı. 7 kişide akut radyasyon hastalığı, 39 kişide radyasyon reaksiyonu gözlendi. Toplamda, 950'ten daha fazla kişi etkilendi.
5-7 ay boyunca, radyasyon durumu tesis boyunca normalleşti. Kazadan sonra 2 ayı boyunca, deniz suyundaki radyonüklid içeriği orijinal arkaplan değerlerine düşmüştür. Saha gözlemleri ve sayısız çevre araştırmasının sonuçları, Chazhma Körfezi'ndeki K-1985 denizaltı 431 kazasının Vladivostok, plaj bölgesi ve Shkottovo-22 köyünde ölçülebilir bir radyasyon etkisi olmadığını göstermektedir. Alanın ve Chazhma Körfezi bölgesindeki dip tortuların artık uzun süre etkili radyoaktif kirlenmesi kuvvetle lokalizedir ve istenmeyen sonuçlara yol açamaz. Radyonüklidlerin Chazhma Körfezi deniz suyu, Strelok Körfezi'nin batı geçidi ve Ussuri Körfezi'nin doğu kesimlerindeki konsantrasyonu, Pasifik Kıyısı'nın diğer bölgelerinin karakteristik arka plan değerleri düzeyindedir.
Kaynaklar:
Cherkashin N. Chazhma: Nükleer Bir Reaktör Nasıl Patladı? / Sovyet Donanması'ndaki Acil Durumlar. M: Veche, 2010, S. 52-56.
Osipenko L., ve ark., Çernobil arifesinde, Chazhma filodaydı // Atomik Sualtı Destanı. Özellikler, başarısızlıklar, felaketler. M.: Borges, 1994. C. 282-286.
Khramtsov V. Primorye'deki nükleer felaket Çernobil'i neden uyarmadı? Tayfun. No 16. S.38-41.
Mityunin, A. Nükleer denizaltı K-431 hakkındaki siyah hikaye. Bir yıl sonra bir nükleer kazanın hataları, Çernobil // Novaya Gazeta'yı tekrarladı. 22 Nisan 2005