-
"şiddetli bir ağrı. kolunu ileri doğru uzatmıştı. havada titreyen eli ona sapsarı göründü. 'nem var benim?' diye düşündü. o zaman, ilk defa kendinde ciddi bir hastalıktan şüphelenmişti. 'kalbim mi var?' endişesine düştü."
"sen kalbiyle çok mücadele etmiş bir insansın. senin bütün materyalist emellerin azgın kalbinden korktuğun, ona gem vurmak istediğin içindir. belki bütün materyalizm, insan kalbinin lirik hamlelerini bastırmak içindir. yani maskeli bir spiritüalizm, anladın mı?"
"münakaşa! dedi, küçük burjuva münevverinin bayıldığı şey. münakaşa! on paket sigara içer ve beş gün beş gece münakaşa eder. sonra dünyayı ıslah ettiğine kanidir, mağrurane başını kaldırır ve susar, bitti."
ve birkaç eşsiz söz öbeğiyle bitireyim:
fikir namusu
ruh dolu bir sesle
gözlerinin ucunda hafif bir tebessüm sarkarak
-
peyami safa'nın olgunluk döneminde oluşturduğu bu romanı olay örgüsü ile öne çıkan bir eser değil bence. (bu demek değil ki olay örgüsü sağlam değil.) üslubunun sağlamlığı ile okuyucuyu içine çeken eser düşündürmeyi amaçlamış. harp yıllarının iki farklı kutbunu tüm çıplaklığı ile gözler önüne seren peyami safa, durumlara kişisel bakış açısını hissettirmeden serpiştirmiş.
romanın bir bölümünde "şarklılar"a hitaben soru cevap yolu ile dönemin dünya siyasetini eleştiriyor.
sorduğu sorular:
ingiltere türkiye'ye ne yaptı?
ingiltere iran'a ne yaptı?
ingiltere ırak ve arabistan'a ne yaptı?
ingiltere mısır'a ne yaptı?
ingiltere çin'e ne yaptı?
ingiltere afganistan'a ne yaptı?
...biçiminde devam ediyor ve kendince cevaplar sunuyor.
şahsi fikrim şudur ki "yalnızız" adlı romanı ile boy ölçüşecek nitelikte bir eser oluşturmuş. tez zamanda okuyunuz.