Armut iri yaprakları ağaçta yetişen oldukça faydalı bir meyve türüdür. Armut genel anlamda çoğu kişi tarafından sevilen bir meyve türüdür. Armut sert ve yumuşak olarak, pişmiş veya çiğ olarak her koşulda tüketilebilen bir meyve çeşididir. Armudun sağlığımıza sayısız faydası bulunmaktadır. Armut kabuğu soyulmadan yenmesi gereken meyveler arasında yer alır. Yapılan araştırmalara göre armut kabuğunun, etli kısımlara oranla çok daha fazla besleyici ve yararlı madde içerdiği ortaya çıkmıştır. Armudun besin değerlerini, armut çeşitlerini, tarihini ve yan etkilerini yazımızda bulabilirsiniz.
Armudun Besin Değerleri ve Armut Çeşitleri
Pyrus communis türüne sahip olan armut gülgiller bitki ailesinin bir üyesidir. Birkaç farklı armut ağacında yetişen unlu meyveler olarak kabul edilirler. Bugün dünyada birçok farklı armut türü tüketilmektedir. Bilinen tüm armut türleri arasında, bugün yetiştirilen başlıca üç çeşit armut ağacı vardır: Avrupa, Asya ve melez.
En yaygın armut türlerinden bazıları şunlardır:
- Ankara armudu
- Ya armudu
- Akça armudu
- Dalkıran armudu
- Bal armudu
- Mustafabey armudu
- Tokat armudu
- Deveci armudu
- Anjou armut (kırmızı veya yeşil Anjou dahil)
- Asya (dünyada yetişen birçok farklı Asya armut çeşidi vardır)
Hangi armut en sağlıklı? Farklı armut türleri, yüksek lif içeriği, C vitamini ve antioksidanlar dahil olmak üzere benzer sağlık yararlarına sahiptir. Çoğunlukla canlı renkli armut kabuklarında, çeşitli bitki besinleri ve diğer antioksidanları bulunur. Bu nedenle, kabuklu armut yemek iyi bir fikirdir. Farklı armut çeşitlerinin tadını çıkarın.
Bir orta armut (yaklaşık 178 gram) yaklaşık olarak şunları içerir:
- 101–103 kalori
- 27.5 gram karbonhidrat
- 0.7 gram protein
- 0.2 gram yağ
- 5.5 gram lif
- 7.5 miligram C vitamini
- 8 mikrogram K vitamini
- 0,1 miligram bakır
- 212 miligram potasyum
- 0.1 miligram manganez
- 12.5 mikrogram folat
- 12.5 miligram magnezyum
Ek olarak, armut beslenmesinde bazı A vitamini, E vitamini, niasin, pantotenik asit, kolin, betain, kalsiyum, demir, fosfor, çinko ve selenyum bulunur.
Armuttaki kalori ve diğer meyvelerdeki kalori miktarı nedir? Armutta yaklaşık 100 kalori vardır. Bu, orta büyüklükteki bir elma, muz veya portakaldaki kalori miktarına benzer. Armut, nektarın veya şeftali gibi meyvelerden veya kavundan biraz daha fazla kalorilidir, ancak yine de genel olarak düşük kalorili bir gıdadır.
Armuttaki şeker miktarı nedir? Armut diğer meyveler gibi fruktoz şeklinde doğal şekerler içermesine rağmen, yapılan araştırmalar, meyve ve sebze alımının, özellikle kadınlar arasında diyabet ile ters ilişkili olduğunu göstermektedir.
Armut diğer meyvelerden daha büyük olduğu için çilek veya erik gibi küçük meyvelerden biraz daha fazla şeker içerme eğilimindedir. Çok fazla şeker tüketmekle ilgili endişeleriniz varsa, Örneğin; ketojenik diyet veya düşük karbonhidratlı diyet izliyorsanız yine de günlük olarak yarım avokado almayı düşünün. Avokado, bir diğer yüksek lifli meyvedir ancak çok daha az karbonhidrat, şeker ve çok daha sağlıklı yağ içerir.
Armut Hakkında Genel Bilgiler
Armut ( Pyrus communis) Asya’ya özgü gülgiller bitki ailesinin bir üyesidir. Günümüzde ağırlıklı olarak yetiştirilen üç ana armut ağacı çeşidi vardır: Avrupa, Asya ve melez.
Armut faydaları arasında yüksek miktarda lif, C vitamini, K vitamini, potasyum, bakır ve bor bulunur. Armutta ayrıca diyabete karşı savaşan, kalp sağlığını destekleyen ve cildi besleyen antioksidanlar (özellikle kabuklarında) bulunur.
Armut beslenmesi kabızlığın ve yüksek kolesterolün tedavisinde yardımcı olabilir. Ayrıca, tok kalmak ve kilo verme hedeflerine ulaşmak için yardımcı olabilir.
Taze, çiğ, pişmiş, haşlanmış, püre haline getirilmiş veya unlu mamullere eklenen armutları yiyebilirsiniz.
Ayurveda ve Geleneksel Tıpta Armut
Tarihçiler, armudun tarih öncesi zamanlardan beri, özellikle de yaklaşık 3000 yıl boyunca ekili oldukları Çin’de, yendiğine dair kanıtlar gösterir. Yüzyıllar önce bile popülasyonlar, armut beslenmesinin sindirim sağlığına fayda sağladığını ve “düzenliliği” teşvik etmek, dehidrasyonla mücadele etmek ve hatta ateşi azaltmak için kullanılabileceğini gösteriyor.
Ayurveda tıbbında, olgun ve sezonu olduğunda armut dahil diğer meyveleri yemek önerilir. Mevsimlik meyvelerin vücut dokularının korunmasını destekleyen rasa veya “besin sıvısı” sağladığı söylenir. Taze, olgun meyveler de faydalıdır, çünkü sindirimi kolay, bağışıklığı ve mutluluğu artırabilen besinleri içerirler.
Ayurveda mutfağında, armut ve elma gibi meyveler genellikle kestane meyveleri olarak tüketilir veya tarçın, rezene, kuru kavrulmuş kimyon, zencefil ve kişniş gibi faydalı baharatlarla pişirilir. Ayrıca süt, yoğurt veya tuzla birleştirilebilirler. Meyvelerin sabah veya bir şeyler atıştırmak için ideal olarak diğer yiyeceklerden ayrı olarak tüketilmesi önerilir. Meyveler, besin değerini artırmak için ideal olarak organik pazarlardan veya yerel meyve bahçelerinden alınmalıdır.
Geleneksel Çin Tıbbı (TCM), armudun soğumak ve akciğerleri, kalın bağırsağa korumak için yardımcı olduğu söylenir. Detoksifikasyona yardımcı olur ve fazla sıvı ya da ısıyı temizler. TCM’ye göre armudun faydaları arasında öksürüğü kesmek, nefes almayı iyileştirmek, kabızlığı azaltmak ve cildi nemlendirmek sayılabilir. Armut, iklime ve ne kadar iyi sindirildiğine bağlı olarak, taze veya pişmiş olarak yenilebilir.
Armut ve Elma Karşılaştırması
Sağlıklı, armut veya elma nedir? İşte bu iki meyvenin karşılaştırması:
Armut, armut bitkisinin çiçek sapının üst kısmıdır. Yenilebilir eti içinde “çekirdek” olarak bilinen beş “kıkırdaklı sazan” vardır. Armut elmaya benzemektedir, her ikisi de rengine bağlı olarak benzetilir. İkisi de Rosaceae familyasındandır ve Asya’dan geldiğine inanılmaktadır.
Armut ve elmalar arasındaki en büyük farklardan biri, armut etinin, elmanın olmadığı halde taş hücreleri (“kum” olarak da bilinir) içermesidir. Armut ve elmalar benzer moleküler niteliklere ve lif içeriğine sahip olduklarından, armut beslemesinin elmanınkileri yakından taklit ettiğini görüyoruz. Her ikisi de küçük tohumlar içeren çekirdeklere sahiptir.
Elmanın pektin sağladığı bilinmektedir, fakat armutlar aslında bu özel tipte bir elyaf için daha iyi bir kaynaktır. Çözünebilir bir lif olarak, pektin, kolesterol ve toksinler dahil olmak üzere, sindirim sistemindeki yağlı maddelere bağlanarak çalışır ve bunların giderilmesini sağlar. Bu, armut beslenmesinin vücudun detoksifikasyon yeteneklerine fayda sağladığı, vücudun şeker ve kolesterol kullanımını düzenlemesine yardımcı olduğu ve bağırsak ve sindirim sağlığını iyileştirdiği anlamına gelir. Elmalar da iyi bir pektin kaynağıdır ve benzer yararları vardır.
Armut ve elmada da benzer sayıda kalori vardır. Her ikisi de yaklaşık 100 kalori sağlar ve 17–19 gram arasında şeker içerir. Ayrıca benzer miktarlarda karbonhidrat, az yağ ve az protein içerirler. Armut ve elmalar, günlük C vitamini ihtiyacının yaklaşık yüzde 10 ila yüzde 14’ünü sağlar.
Elma ve armut hem tatlı hem de lezzetli tarifler yaratma konusunda çok yönlüdür. Armut biraz daha yumuşak, elma ise keskin olma eğilimindedir. Elma veya armut sosu yapmak için pişirilebilir / ve fırınlanmış tatlılara eklenebilir.
Bir günde kaç tane armut yemelisiniz? Armut lif açısından yüksek olduğu için, şu anda fazla lif tüketmiyorsanız beslenmenize yavaşça sokmak en iyisidir. Günde bir armut ile başlayabilirsiniz.
Armut alma ve saklamayla ilgili ipuçları:
Mümkün olduğunca organik armut almaya özen gösterin. Tıpkı elma gibi, armutta yaygın olarak kullanılan yüksek pestisitler ve kimyasallar içerebilir. Organik armut satın almak, istenmeyen pestisitlere, kirleticilere ve tarımsal kimyasallarla ilişkili diğer potansiyel risklere maruz kalma riskinizi azaltır.
Hazır paketli armut sularını (veya meyve sularını) tüketmeyin. Genellikle pastörize edilir, şekerle doldurulur ve yukarıda tarif edilen armut beslenme faydalarından çoğu eksiktir. Bunun yerine, bütün bir armudu karıştırıp meyve suyunu kendiniz yapabilirsiniz.
Armut satın aldıktan sonra, oda sıcaklığında olgunlaştıklarını unutmayın. Bir kâse muz yanında daha hızlı olgunlaşırlar. Yavaş yavaş olgunlaşmalarını istiyorsanız, buzdolabına koyabilirsiniz.
Armut Tarihi ve İlginç Bilgiler
Armut, Batı Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya’nın ılıman kıyı bölgelerine özgüdür. Armut ağaçları soğuk ve sıcaklıklara dayanabilir. Bu, yıl boyunca toplanmaları ve dünyadaki hemen hemen her kıtada yetişmelerinin bir nedenidir. Armudun, özellikle Asya’ya ve İsviçre gölleri çevresindeki doğu ve kuzey Avrupa bölgelerine binlerce yıl öncesine dayandığı gösteriliyor.
Armut ağacı ilk Batı Çin’de Tian Shan dağlarının eteklerinde ortaya çıkmıştır. Meyve, tıpkı elma gibi, hem çiğ hem de pişmiş meyveleri yiyen Eski Romalılar tarafından ekildi ve basit bir tatlı oluşturmak için onları bal ile haşladılar. Uzun yıllar boyunca armutlar her kıtaya yayıldı.
Günümüzde armutlar öncelikle ülkemizde, Çin, ABD, Arjantin ve İtalya’da yetişmektedir. Günümüzde dünya pazarlarında bulunan bazı armut türleri arasında Bosc armutları, Bartlett armutları, Anjou armutları, Avrupa armutları, Mançurya armutları, badem yaprağı armutları, Çin armutları, Cezayir armutları, Plymouth armutları ve daha pek çoğu bulunmaktadır. Hepsi lezzet ve görünüm açısından biraz farklı olsa da, her tür için armut beslenme yararları oldukça benzerdir.
Armudun Olası Yan Etkileri
Armut yemenin olası yan etkileri nelerdir? Armut bazı insanlarda alerjiye neden olabilir. Ayrıca FODMAP gıdalarına duyarlı insanlarda şişkinlik veya ishal gibi sindirim sorunlarını da ortaya çıkarabilir. Bu, armutta bulunan ve düzgün bir şekilde sindirimi zor olan bazı karbonhidrat türlerinden kaynaklanmaktadır.
Armut sağlık hizmeti uygulayıcıları tarafından sıklıkla tavsiye edilir, çünkü bunlar hipoalerjenik bir meyve olarak kabul edilir. Diğer birçok meyvelerle karşılaştırıldığında, armut yerken sindirim sorunları veya alerjik reaksiyonlardan muzdarip olma olasılığı çok daha düşüktür. Bu, armutları bebekler için bile iyi bir seçim yapar.
Çok fazla armut yemenin zararı var mı? Armudun birçok faydası olmasına rağmen, bütün meyvelerde olduğu gibi şeker içerir. Ölçülü kullanmak en iyisidir. Armudu, bol miktarda sebze, sağlıklı yağlar ve proteinlerle dolu bir beslenmenin parçası olarak ekleyin. Bunu, fiziksel aktivite seviyenize, tıbbi durum geçmişinize ve mevcut kilonuza göre seçin. Armutları (ve tüm meyveleri), diğer düşük şekerli yiyeceklerle dengeleyerek ölçülü olarak yemeyi planlayın. Aşırı şeker tüketmeden armuttan en iyi şekilde yararlanmak için, her zaman kabukları ile birlikte tüketin ve elde ettiğiniz armut suyunun miktarını sınırlayın.