Evliya Çelebi'nin verdiği bu bilgiler, Mevlânâ hakkında yazılan bilimsel kaynaklardakine uygun bir nitelik taşımaktadır. Fakat detaydan yoksundur. Çelebi'nin eksik bıraktıklarını şu şekilde tamamlayabiliriz.
Mevlâna'nın babası "Sultan-ül Ulema" olarak bilinen Bahaeddin Veled, annesi ise Belh emiri Rüknedin'in kızı Mümine Hatun'dur. Bahaeddin Veled'in vaaz ve sohbetleri kimi çevrelerce rahatsızlık yaratır. Ona tepki gösterenlerden biri de Belh'in tanınmış filozoflarından Fahreddin Razi'dir. Bahaeddin Veled, bu hadiseler üzerine Belh'ten göç etmeye karar verir. Bu kararının bir sebebi de yaklaşan Moğol tehlikesidir. Nite kim onların Belh'i terk etmesinden kısa bir süre sonra Cengiz orduları Belh'e girer.
Bahaeddin Veled ve ailesinin yolculukları 121-1213'te başlar. Bağdat, Küfe yolundan Mekke, dönüşte Şam, Malatya, Erzincan, Akşehir yoluyla Karaman'a gelirler. Konya öncesi burada bir süre kalacaklardır.
Mevlâna'nın ilk evliliği burada olur. Kendileriyle Belh'ten göç eden Semerkantlı Hoca Şerafeddin Lala'nın kızı Gevher Hatun ile evlenir. Bu evlilikten Sultan Veled ve Sultan Alâeddin dünyaya gelirler. Mevlâna, yıllar sonra Konya'da ilk eşinin vefatı üzerine Kerra Hatun ile evlenir. Bu evlilikten de Muzafferiddin ve Emir Alim Çelebi adlı iki oğlu ve Melike Hatun isimli bir kızı dünyaya gelir.
Mevlâna'nın ilk mürşidi babası Bahaeddin Veled'dir. Çelebi'nin onu "olgunluk devresinde Nakşibendi” olarak göstermesi bu yüzdendir. Babası, Mevlâna'nın aynı zamanda ilk hocasıdır. Yine babasının müritlerinden Seyyid Burhaneddin Muhakkik Tirmizi, Kemaleddin b. Adim, Şam'da yıllarda Muhiddin ibn-i Arabi, Sadeddin el-Hamevi, Şeyh Osman er-Rumi, Evhadüddün-i Kirmani ve Sadreddin Konevi ona hocalık yapmışlardır.
İrfan yolunda onu etkileyen isim ise Tebrizli Şems'tir. Mevlâna, bu tanışmadan sonra tümüyle tasavvuf yoluna girer. Yani Mevlâna'yı Mevlâna yapan asıl isim Şems olur.