Okyanusla Buluşan Bir Çöl: Namib Çölü ve Hakkında Bilinmeyenler
Afrika’nın güneybatı kıyısında 81.000 km kare bir alanı kaplayan, mükemmel biçimli ve yükseklikteki kum tepeleri ve Atlantik Okyanusla buluşan noktasıyla Namib Çölü, sadece dünyanın en güzel çöllerinden biri değil aynı zamanda Unesco Dünya Mirası listesine girmiş, mutlaka ziyaret edilmesi gereken gizemli bir yer. İşte bu gizemli çölün az bilinen gerçekleri;
1) Dünyanın en eski çölüdür
Dünyanın her zaman bulduğumuz gibi olduğunu hayal etmek kolaydır. Örneğin, sadece 12.000 yıl önce yeşil savan otlakları ve ormanların bir karışımı olan Sahra'yı ele alalım. Hepimizin safariye gitmek istemesini sağlayan karizmatik Afrika mega faunası türlerinin yaşadığı bir yerdi. Namib Çölü ise öyle değil. Namib, gerçekte bilinen 55 milyon yıl ve muhtemelen 80 milyon yıldır kurumuş durumda. Namib Çölü, dünyanın en büyük çölü olmasa da en eskisi olduğu düşünülmektedir.
2) Atlantik Okyanusu boyunca geniş bir alanı kaplar
Namib Çölü, Afrika'nın güneybatı kesiminde yer alır ve Atlantik Okyanusu kıyısı boyunca 2.000 kilometreden (1.200 mil) fazla uzanır , bu da onu gerçek bir kıyı çölü yapar . Sadece 200 kilometre (120 mil) maksimum genişliğe sahiptir ve toplam 81.000 kilometre karelik (31.000 mil kare) bir alanı kaplamaktadır .
Çölün adı,"Hottentot" olarak da bilinen "Khoekhoe dilinden" türetilen "geniş yer" anlamına gelmektedir.
3) Güney Afrika'da 3 farklı ülkede bulunur
Kıyı boyunca 2.000 kilometreden fazla koştuğu için, Güney Afrika'daki 3 farklı ülkenin topraklarında bulunuyor . Bunlar:
- Angola
- Namibya
- Güney Afrika
Namib Çölü'nün kuzey kesimi olarak bilinen Mocamedes Desert ve yaklaşık bir alanı kaplamaktadır 450 kilometre (280 mil) boyunca Angola-Namibya sınırında.
4) Namib iki büyük nehirle çevrilidir
Namib Çölü'nün nerede başladığını ve nerede bittiğini bilmek oldukça basittir çünkü iki doğal engelle sınırlanmıştır . Kuzeyde, Angola'daki Carunjamba Nehri'nden güneye akar. Güney Afrika'nın Western Cape bölgesindeki Olifants Nehri ile sınırlanmıştır. Güneyde, neredeyse bir başka ünlü çöl olan Kalahari Çölü ile sınır komşusudur.
5) Gezegendeki en kuru yerlerden biridir
Namib Çölü ile ilgili en büyüleyici gerçeklerden biri, bazı bölgelerinin gezegendeki en kurak yerler arasında olmasıdır . En kurak yerleri yıllık yalnızca 2 milimetre (0,079 inç) yağış alırken, "daha ıslak" yerleri 200 milimetre (7,9 inç) alır.
6) Gezegendeki en büyük ikinci kum tepelerini içerir
Namib Çölü'nün bir diğer önemli özelliği de devasa kum tepeleridir. Bunlar 300 metre (980 fit) uzunluğunda ve 32 kilometre (20 mil) genişliğindedir. Bu da neredeyse dünyadaki en büyük kum tepelerinin rekorunu elinde tuttuğu anlamına geliyor çünkü yalnızca Çin'deki Badain Jaran Çölü'nün kum tepeleri daha büyük.
7) Kıyı bölgesi, gezegendeki en sisli yerlerden biridir
Namib Çölü ile ilgili büyüleyici gerçeklerden bir diğeri , dünyanın en sisli yerlerinden biri olarak kabul edilmesidir . Kıyı boyunca bazı bölgeler, her yıl 180 güne kadar yoğun sisle kaplıdır .
Bu sislerin oluşmasının nedeni , Atlantik Okyanusu üzerinden gelen nispeten soğuk Benguela Akıntısı ile iç kesimlerden gelen tropikal bir akıntı olan aşırı sıcak Hadley Hücresi arasındaki çarpışmadan kaynaklanıyor. Bu sisin yararı, çölde fauna ve flora için nem sağlamasıdır.
8) İskelet Sahili 1000'den fazla gemi enkazı ile kaplıdır
Namib Çölü'nü ve Atlantik Okyanusu'nun bazı kısımlarını kaplayan sisin dezavantajı, görüşü tamamen kapattığından gemiler için son derece tehlikeli olmasıdır. Bu dezavantaj, hala sahil boyunca görülebilen çok sayıda gemi enkazına neden olmuştur.
Bu gemi enkazlarından bazıları şu anda 50 metreye (164 fit) kadar çölün içerisinde bulunuyor çünkü çöl yavaş yavaş denize doğru ilerliyor.
Namib Çölü sahili, bölgede yaşayan Bushmenler tarafından " Öfkeyle Yaratılan Toprak Tanrısı " ve Portekizli denizciler tarafından " Cehennemin Kapıları " olarak anılır.
9) Gezegendeki en tuhaf bitkilerden birine ev sahipliği yapmaktadır
Bu zorlu koşullarda yaşam nadir olsa da, bazı bitkiler Namib Çölü'nün ıssız arazisinde büyümektedir. Bunlardan biri dünyadaki en tuhaf bitkilerden biri olarak kabul edilen ''Welwitschia''.
Çalıya benzeyen endemik bir bitki olan Welwitschia; sert çöl rüzgarlarından bükülmüş bir şekilde sadece bu çölde yaşamaktadır. Pek de sevilmeyen bu bitki, çölün yoğun sisinden nem çekerek yaşayabilmekte ve 2000 yaşına kadar hayatta kalabildiği için aynı zamanda "yaşayan fosil" olarak tanımlanmaktadır.
10) Namib'in zorlu koşullarında çok az hayvan hayatta kalabilir
Kıyı yakınlarında, aşırı sert koşullar nedeniyle neredeyse hiçbir hayvan hayatta kalamaz. Orada yaşayanların hepsi, yalnızca hayatta kalmak için büyük miktarda suya ihtiyaç duymayan bazı eklembacaklılar ve diğer küçük hayvanlardan oluşmaktadır. Örneğin; Namib Çölü böceği denen özel bir yaratık, sisten nem çekerek çöl koşullarına bile adapte olmuştur. Bu özelliğe sahip böceklerin genelineyse ''sis böcekleri " adı verilmektedir. Daha iç kesimlerde ise daha fazla hayvan; gemsbok, springbok, devekuşu ve hatta bazı yerlerde çöl filleri gibi büyük hayvanlar görebilmekteyiz.
11) Bazı insanlar çölde hayatta kalmayı başardı ama artık değil
Peki insanlar Namib Çölü'nde mi yaşıyor ? 20. yüzyıldan beri değil! Bundan önce, çölde yaşayan bazı kabileler yaygın olarak "ormancı'' olarak anılıyordu ancak bunların hepsi uzaklaştı ve burayı dünyanın en az nüfuslu bölgelerinden biri haline getirdi .
12) Dünyanın en büyüleyici doğal turistik mekanlarından birine sahiptir
Çölün sert koşulları orada kalıcı olarak yaşamayı neredeyse imkansız kılarken, çöl dünyadaki en şaşırtıcı doğa olaylarından biri ile ünlüdür!
Bu doğa olayına, büyük kırmızı kum tepeleriyle çevrili bir tuz ve kil tavası olan "Sossusvlei" denir. Bunların çoğu, Namib Çölü'nün büyük bir bölümünü kaplayan Namibya'daki bir milli park olan Namib-Naukluft Milli Parkı'nda bulunmaktadır.