Doğum sonu kanama, doğumdan sonra 1000 ml nin üzerinde kanama olmasıdır diye tarif edilir. Doğumların %1-10 arasında görülmektedir, ciddi morbidite ve mortaliteye neden olabilir. Olguların Prenatal öyküsü sorulmalıdır, önceki gebeliklerde PPK öyküsü, Parite, çoğul gebelik ve polihidramnios öyküsü, ailede koagülasyon bozukluğu öyküsü sorgulanmalıdır.
Postpartum kanaması olan kadında acil fizik muayene ve aynı zamana gerekirse resüssitasyon yapmak gerekir. Kanamanın miktarı tayin edilmelidir.
Uterusun bimanüel palpasyonu ile büyüklüğü, gevşek olup olmadığı incelenir.
Palpasyonda perine ve pelviste hematom var mı , Serviks ve vagina incelenip laserasyon var mı incelenir.
Plasenta kontrol edilerek eksik parça var mı bakılır. Ciltteki sütür yerlerinden ya da serum yerinden kanama varsa koagülopati açısından değerlendirilmelidir.
Postpartum kanamanın en sık nedeni uterus atonisidir. Bu durum, uterus korpusunun yeterince kontrakte olamaması ile plasental bölgeden kanamanın devam etmesidir.
İkinci en sık neden, serviks ve/veya vaginada laserasyonlardır . Böyle bir durumda yırtık onarımı yapılmalıdır.
Başka bir neden , plasentanın tamamının veya bir parçasının retansiyonudur. Bu hem acil hem de gecikmiş kanamaya neden olabilir. Plasenta elle veya küretaj ile çıkarılmalıdır.
Daha önceden mevcut olan veya doğum eyleminin 2. veya 3. safhasında ortaya çıkan koagülasyon bozuklukları ve trombositopeni aşırı kanama ile birlikte olabilir.
Doğum sırasında perine veya pelviste olacak travma hematoma neden olabilir.Bu hematomlar , hastanın vital bulguları bozuk ama dışarıya az kanama varsa şüphelenilmelidir ve palpasyonla fark edilir.
Uterus inversiyonu şiddetli kanamaya (>2 lt) neden olabilir. Umbilikal kordon çekilmesi ile ilişkili olabilir. Acil düzeltilmelidir.
Uterus rüptüründe kanama az olabilir ama şiddetli abdominal ağrı ve hemodinamik bulgularda bozulma olabilir.
Uterus Atonisi Tedavisi:
Doğum sonrası atonik uterus kontrakte olamıyorsa uterus masajı yapıp Uterotonik İlaçları verilmeli, kanama devam ediyorsa, uterusa bimanüel kompresyon uygulanmalı. Düzelmiyorsa aorta kompresyonu yapılır. Kanama durmuyorsa uterus içine tampon uygulanır. Uterus tamponadıyla kanamayı durdurmak için uterus içinde basınç oluşturulması gerekir.
Medikal yöntemlerle düzelmezse cerrahi yöntemler uygulanır. Sırasıyla B-Lynch sütür, Hipogastrik arter ligasyonu , kanama durmazsa subtotal veya total histerektomi yapılır.
Uterus rüptürü: Kanama vaginal olabileceği gibi intraabdominal de olabilir.
I.V. Sıvı replasmanına hemen başlanmalıdır. Sezaryen yaparak fetus ve plasenta doğurtulmalıdır.
Eğer uterus onarılabilirse daha basit olan uterus onarımı yapılmalıdır. Histerektomiden daha kısa ve daha basit olacaktır. Bunun için yara kenarlarının nekrotik olmaması gerekir. Daha sonraki gebeliklerde de rüptür nedeniyle hastayla tüp ligasyonunu konuşun.
Eğer uterus onarılamazsa subtotal histerektomi yapın. Rüptür servikse ya da vaginaya uzanıyorsa total histerektomi gerekir.
Koagülopati: Koagülopati aşırı obstetrik veya postpartum kanama nedeni olabileceği gibi aşırı kanama sonrasında da gelişebilir.
Plasenta dekolmanı, eklampsi, amniotik sıvı embolisi, in utero ölü fetus v.s. sonrasında gelişebilir. Kanamayı kontrol etmek için kan ürünlerini kullanmak gerekir.