İSPANYOL SOPRANO SANATÇISI: ”ZARZUELA” TÜRÜNÜN POPÜLER ŞARKICISI VE AKTÖRÜ
Rosario Soler, 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında Madrid’de sahne alan ünlü bir aktris ve soprano şarkıcısıydı. ‘género chico’ (kelimenin tam anlamıyla, ‘küçük tür’, bir İspanyol türü olan kısa, hafif müzikli oyunlar) olarak bilinen eserlerin eserlerini seslendirdi.
Rosario Illescas Sánchez, 16 Ağustos 1879’da Malaga’da doğdu. Ebeveynleri Salvador Illescas ve María Candelaria Sánchez’di ve kendisine çok müzikal geldiği için kuzeninden Soler sanatsal soyadını aldı.
Rosario kariyerine Málaga’daki Teatro Vital Aza’da ağabeyinin sahne yöneticisi olduğu yerde başladı. Küçük rollerde yer aldı ve kısa sürede sanatçılara ve performanslara aşina oldu.
On altı yaşında Madrid’e taşındı. Cuadros disolventes adlı yapıtıyla Príncipe Alfonso Tiyatrosu’nda ilk kez sahneye çıkana kadar küçük tiyatrolarda sahne aldı ve halktan büyük ilgi gördü.
Cuadros disolventes , komik ve hiciv amaçlı popüler, ucuz bir tiyatro biçimi olan ‘saatlere göre tiyatro’nun bir örneğidir. Yüzyılın başında Madrid sahnesinde bir devrim haline gelen yerel günlük yaşamın, tavırların ve geleneklerin yorumlanmasını içeren edebi bir biçim olan Costumbrist tiyatrosunun bir biçimidir. Bu tiyatro türünde, aynı gecede birkaç eser gösterilebilir, ancak hiçbiri bir saatten uzun sürmez.
Bu tür bir rol, Rosario’ya performanslarında çok yönlülük kazandırdı.
Ağustos 1896’da Meksika’ya gitti ve Ana Tiyatro’da ‘zarzuela’ (İspanyol lirik-dramatik bir tür) La Marcha de Cádiz’in prömiyerini yaptı , halktan ve Dúo de los Patos’taki performansını öven eleştirmenlerden büyük başarı elde etti. ördek düeti’), bu da ona ‘La Patita’ (‘küçük ördek’) takma adını kazandırdı.
Bu tiyatroda ilk kez La revoltosa’yı (“The Troublemaker”) seslendirdi ve Mari Pepa ile Felipe’nin düetiyle beğeni topladı.
Meksika’da Rosario tarafından prömiyeri yapılan diğer zarzuelalar La buena sombra (‘İyi gölge’), El mantón de Manila (‘Manila şal’), La viejecita (‘Yaşlı kadın’) veya El paraíso perdido (‘Kayıp cennet’) idi. ). Bu sonuncusu, o dönem için biraz kışkırtıcı olduğu için eleştirildi.
Sinematografın icadı Rosario için de bir fırsattı ve 1899’da Meksika’da Rosario Soler en sevillanas filmini çekti .
1901’de Rosario Havana’ya gitmek için Meksika’dan ayrıldı ve burada zarzuela La Parranda’nın (“Parti”) prömiyerini yaptı ve bu da çok iyi karşılandı. Orada kaldığı süre kısaydı çünkü o zamanlar harika bir öğretmenle şarkı söylemeyi öğrenmeyi hayal ediyordu. Madrid’e döndüğü 1903 yılına kadar bunu yapmak için Milano’ya taşındı.
Başkentte, Teatro de la Zarzuela’da “saat başı” üç parça seslendirdi: La buena sombra (‘İyi gölge’), Venus salón ve Parador de las Golondrinas (‘Swallow’s Inn’). Ayrıca Eslava, Tívoli ve Novedades tiyatrolarında çalışarak ‘saatlerce tiyatro’nun da büyük sahnelerde oynanabileceğini keşfetti.
1904’te Teatro de la Zarzuela’da Rosario tarafından söylenen bazı parçalar hükümeti eleştirdikleri için yasaklandı. Başbakan Antonio Maura liderliğindeki Madrid Sivil Valisi bu tiyatroyu kapattı ve birkaç tercümanı tutukladı. Her şey, tiyatroların artık daha fazla siyasi beyit sahnelememe konusunda anlaşmalarıyla çözüldü.
Rosario, ses tellerinden bir ameliyat geçirdikten sonra, La Revoltosa’dan (‘Baş belası’) ‘gerçek’ Mari Pepa olarak bilindiği Zarzuela’daki çalışmalarına devam etti.
1907’de zaten Apolo tiyatrosunun ilk sopranosuydu ve zarafeti, güzelliği ve ilhamı övüldü. Aynı yıl, 1920’lere kadar yeniden yayınlanan birkaç albüm kaydetmeye başladı.
Haziran 1908’de Rosario bu tiyatroda Las Bribonas’ı (“Las bribonas”) oynadı, yeni repertuarının olmadığı yıllardan sonra en çok beklenen prömiyeri.
Las Bribonas , Antonio Martínez Viérgol’ün librettosu ve Rafael Calleja’nın müziği ile beş sahneye bölünmüş tek perdelik bir zarzuela. Arsa, bir eğlence grubunun gelişiyle skandallanan bir kasabanın dindar kadınlarıyla alay ediyor. İçinde Rosario, Trini La Jerezana (‘Jerez’den Trini’) rolünde, bu zarzuela’yı ‘ihmal edilebilir tür’ olarak nitelendiren anlamsız beyit La maquinista del amor’u (‘Aşkın sürücüsü’) söylüyor.
Rosario o kadar çok beğenildi ki, reklam markaları onun imajını kullandı. Aşağıdaki resimde bir gazete reklamında bir saç ürününe sponsor olduğunu görebiliriz.
1910’da Apolo tiyatrosunu terk etti ve Lirik Tiyatro’ya katılarak İspanya’da son iki prömiyerini yaptı,* El poeta de la vida* (“Hayatın şairi”) ve El país de las hadas (“Periler Ülkesi”), dönmeden önce 1919 yılına kadar kaldığı Meksika’ya gitti.
1910’da Rosario, Cuentos Galantes dergisi için sevgilisiyle birlikte olmak için bisikletiyle spor yapıyormuş gibi davranan vefasız bir adam hakkında naif bir hikaye olan ’25 kilometrelik adam’ başlıklı bir hikaye yazdı. Basın değerlendirmeleri olumlu değildi.
1920’de, Alsace’den Jacques Sittler Daesslé ile evlendi ve bu, onu Avrupa’yı dolaştığı bir süre için olay yerinden uzaklaştırdı.
O yıllarda, ‘genero chico’ düşüşüne tanık oluyordu ve halk onu ‘özlü, çocuksu’ bulduğu için hem küçük hem de büyük tiyatrolardan kayboluyordu. Sinema, opera ve ‘grande’ zarzuelalar gibi daha uzun gösterilerin yanı sıra varyeteler ve revüler gibi daha uçarı bir tonu olan gösterilerin tiyatrolara geri dönmesiyle onu kesin olarak ortadan kaldırdı.
1923’te Nice’de yaşayan Rosario, yeni varyete trendlerine boyun eğmek istememesine rağmen İspanya’ya döndü ve sahne aldı. Ama Jacques’in sağlığı onları Nice’e, deniz kenarında bir villa satın aldıkları yere getirdi.
1931’de hayır etkinliklerinde işbirliği yapmak için Malaga’ya döndü ve çift, ‘muhteşem Cadillac’larıyla etrafta dolaşırken görüldükleri Alahurín de la Torre kasabasına yerleşti. Kısa bir süre sonra, Jacques vefat etti.
Artık tamamen sahneden uzak bir yaşam süren ‘küçük ördek’ Rosario Soler, 22 Kasım 1944’te Malaga’da 64 yaşında öldü.