Gülün Adı - Umberto Eco
Kültür, Sanat Kategorisinde ve Kitap Forumunda Bulunan Gülün Adı - Umberto Eco Konusunu Görüntülemektesiniz, Konu içerigi Kısaca ->> Merhaba "Gülün Adı" romanıyla dünyaca ün kazanan İtalyan yazar Umberto Eco, hayata gözlerini yumdu. 20.2.2016 84 yaşındaki usta yazarın bir
- 20-02-2016, 09:48 AM #1
- Üyelik tarihi
- Apr 2009
- Üye Numarası
- 130377
- Nerden
- ISTANBULLU -YURTDISINA OTURUYORUM
- Mesaj
- 13.662
- Beğenmiş
- 1
- Beğenilmiş
- 10
- Rep Gücü
- 88643
Gülün Adı - Umberto Eco
Merhaba
"Gülün Adı" romanıyla dünyaca ün kazanan İtalyan yazar Umberto Eco, hayata gözlerini yumdu. 20.2.2016
84 yaşındaki usta yazarın bir süredir kanser tedavisi gördüğü belirtildi.
Ecoânun özellikle kendisinin dünya genelinde tanınmasını sağlayan 1980 yılında yazdığı Gülün Adı kitabı ile Foucault Sarkacı, Baudolino, Prag Mezarlığı ve son çıkardığı Sıfır Sayı kitapları farklı dillere çevrilmiş, milyonlarca adet basılmıştı.
16 Ağustos 1968â²de Vallet diye bir rahip tarafından kaleme alınmış bir kitap geçti elime: Melkli Dom Adsoânun, Dom J. Mabillonâun baskısından Fransızcaâya çevrilmiş elyazması (Presses de lâAbbayede la Source, Paris, 1842). Gerçekten oldukça yoksul tarihsel bilgilerin eklendiği bu kitabın, Benedikten tarikatının tarihine ilişkin çok şey borçlu olduğumuz, on altıncı yüzyılda yaşamış büyük bilgin taraftndan bulunmuş olan, on dördüncü yüzyıla ait bir elyazmasının tıpkısı olduğu öne sürülüyordu. Bu bulgu (kronolojik sıraya göre üçüncü olan kendi buluşumdan söz ediyorum), sevdiğim birisini beklemek üzere Pragâda bulunduğum sırada beni neşelendirdi. Altı gün sonra Sovyet birlikleri talihsiz kenti istila ettiler. Şansım yolunda gitti; Linzâde Avusturya sınırına ulaştım; oradan Viyanaâya gidip beklediğim kimseyle buluştum ve birlikte Tuna boyunca yukarı çıktık.
Büyük bir düşünsel coşkuyla, büyülenmiş, Melkli Adsoânun korkunç öyküsünü okuyordum; kendimi kitaba öylesine kaptırmıştım ki, yumuşak bir kalemle üstüne yazması çok zevkli olan Papéterie Joseph Gilbertâden alınma o büyük defterlerden birkaçını bir çırpıda kitabın çevirisiyle doldurdum. Böylece Melk yakınlarına geldik; ırmağın dirsek çevirdiği bir yerde, bir tepe üstünde, yüzyıllar boyunca birçok kez restore edilmiş olan güzelim Stift hâlâ ayakta duruyordu. Okurun tahmin edebileceği gibi, manastırın kitaplığında Adsoânun elyazmasının izine rastlamadım.
Salzburgâa varmadan önce, Mondsee kıyısında küçük bir otelde, trajik bir gecenin ardından, yol arkadaşlığımız birden sona erdi ve kendisiyle birlikte yolculuk etmekte olduğum kişi, Abbé Valletânin kitabını da alarak ansızın yok oldu; kötülüğünden değil, ilişkimizin plansız ve ansızın bitmesinden ötürü. Böylece, elimde elyazısıyla yazdığım defterler, yüreğimde kocaman bir boşluk kaldı.
Birkaç ay sonra, Parisâte, araştırmamı derinleştirmeye karar verdim. Fransızca kitaptan çıkardığım birkaç nottan, kaynağa, olağanüstü ayrıntılı ve kesin bir yollama kalmıştı elimde:
Vetere analecta, sive collectio veterum aliquot opera & opucculorum omnis generis, varminum, epistolarum, diplomaton, epitaphiorum, &, cum itinere germanico, adaptationibus aliquot disquisitionibus R.PD. Joannis Mabillon, Presbiteri ac Monachi Ord. Sancti Benedicti e Congregatione S. Mauri. Nova Editio cui accessere Mabilonii vita aliquot opuscula, scilicet Dissertatio de Pane Eucharistico, Azymo et Fermentatio, ad Eminentiss. Cardinalem Bona. Subjungitur opusculum Eldefonsi Hispaniensis Episcopi de eodem argumentum Et Eusebii Romani ad Theophilum Gallum Epistola, De cultu sanctorum ignotorum, Parisis, apud Levesque, ad Pontem S. Michaelis, MDCCXXI, cum privilegio Regis.
Bibliothèque Sainte Genevièveâde, Vetera analectaâyı hemen buldum; ama bulduğum baskının, betimlemeden iki ayrıntı bakımından farklı oluşu şaşırttı beni: önce âMontalant, ad Ripam P.P. Augustinianorum (prope Pontem S. Michaelis)â diye belirtilen editör ve iki yıl sonrasını gösteren tarih. Bu analecta, Melkli Adso ya da Adsonâun herhangi bir elyazmasını kapsamıyordu â tersine, dileyenin denetleyebileceği gibi, bunlar, kısa ya da orta uzunlukta metinlerin bir araya getirilmesinden oluşuyordu; oysa Valletânin kopya ettiği öykü birkaç yüz sayfa tutuyordu. Aynı zamanda, ünlü ortaçağ uzmanlarına, örneğin sevgili, unutulmaz Etienne Gilsonâa başvurdum; ama tek Vetera analectaâların Sainte Genevièveâde gördüklerim olduğu açıktı. Passy yakınlarında, Abbaye de la Sourceâa hemen bir ziyaret ve arkadaşım Dom Arne Lahestedtâle bir konuşma, manastırın basımevinde Abbé Vallet diye birinin kitap bastırmadığına (böyle bir basımevinin de var olmadığına) inandırdı beni. Fransız araştırmacılarının güvenilir yaşamöyküsel bilgi konusundaki savruklukları ünlüdür; ama bu durum usun alabileceği her türlü karamsarlığın da ötesine geçiyordu. Elime geçmiş olan kitabın uydurma olduğunu düşünmeye başladım. Artık Valletânin kitabını da yeniden elde edemezdim (ya da en azından, onu benden almış olan kimseye gidip geri isteyemezdim). Elimde notlarımdan başka hiçbir şey kalmamıştı; onlardan da kuşku duymaya başlıyordum.
Bazı büyülü anlar vardır, büyük fizik çaba ve yoğun dürtüsel heyecan anları; geçmişte tanımış olduğumuz kimselerin sanrıları belirir öyle anlarda (âen me restraçant ces détails, jâen suis à me demander sâils sont réels, ou bien si je les ai rêvésâ *). Daha sonra, Abbé de Bucquoyânın güzel kitaplığından öğrendiğime göre, henüz yazılmamış kitapların da sanrıları vardır.
*(Fr) âBu ayrıntıları anımsadığım zaman. kendi kendime onların gerçek mi olduğunu, yoksa onları düşlediğimi mi sormak gereğini duydumâ (Çev.)
Yeni bir şey olmasaydı, Melkli Adsoânun öyküsünün nereden kaynaklandığını belki de hâlâ düşünüyor olurdum; 1970â²te, Buenos Airesâte, Corrientesâte, o büyük caddenin ünlü Patio del Tangoâsunun oldukça yakınında, küçük bir sahafın raflarına göz gezdirirken, Milo Temesvarâın, Satranç Oyununda Ayna Kullanılmasına Dair adlı kitapçığının standart İspanyolca bir nüshasına rastladım. Apocalittici e integrati adlı yapıtımda, bu yazarın daha sonra yayınlanan I venditori di Apocalisseâsini eleştirirken, bu kitabtn adını (ikinci elden) anma olanağı bulmuştum daha önce. Artık bulunması olanaksız olan, Gürcü dilindeki özgün yapıtın (Tiflis, 1934) İtalyanca çevirisiydi bu; kitapta, Adsoânun elyazmasından birçok alıntı görmek şaşırttı beni; ama bunların kaynağı ne Valletâydi, ne de Mobillon; Peder Athanasius Kircherâdi (ama hangi yapıtı?). Daha sonra -adını anmamayı uygun bulduğum- bir bilgin (ezbere dizinler alıntılayarak), büyük Cizvitâin, Melkli Adsoânun hiç sözünü etmediğine dair güvence verdi bana. Ama Temesvarâın sayfaları gözlerimin önündeydi; aktardığı olaylar da Valletânin elyazmasındakilere tıpatıp uyuyordu (özellikle labirentin betimlemesi kuşkuya yer vermiyordu). Daha sonra Beniamino Placido* ne yazmış olursa olsun, Abbé Vallet diye biri yaşamıştı; kesinlikle Melkli Adso da.
* La Repubblica, 22 Eylül 1977
Bundan, Adsoânun anılarının, doğru olarak, anlattığı olaylarla aynı niteliği paylaştığı sonucunu çıkardım. Başta yazarın adı, en sonunda da, Adsoânun caymak bilmez bir titizlikle suskun kaldığı manastırın yeri olmak üzere, birçok gölgeli gizeme bürünmüştü bu anılar. Kestirimler, Pomposa ile Conques arasında, belli belirsiz bir alan tasarlama olanağı veriyor bize; büyük bir olasılıkla burası Apeninlerâin sırtında, Piemonte, Liguria ve Fransa arasında (yani Lerici ve Turbia arasında) bir yer. Betimlenen olayların geçtiği döneme gelince; 1327 Kasımıânın sonunda oluyor olaylar; öte yandan, yazarın bunları ne zaman yazdığı kesin değil. 1327 yılında kendisinin bir çömez olduğuna ve anılarını yazdığı sırada ölüme yakın olduğunu söylediğine bakılırsa, elyazmasının, on dördüncü yüzyılın son on ya da yirmi yılı içinde yazıldığını kestirebiliriz.
İyi düşünülürse, beni, elimdeki, on dördüncü yüzyılın sonuna doğru bir Alman rahip tarafından Latince yazılmış bir yapıtın on yedinci yüzyıl Latincesiyle yapılmış nüshasının, açık seçik olmayan, neo-Gotik bir Fransızca kopyasının İtalyanca kopyasını yayınlamaya götüren nedenler oldukça azdı.
Her şeyden önce, nasıl bir üslup kullanmalıydım? O dönemin İtalyanca örneklerini izleme eğilimini, tümüyle gerekçesiz olduğundan, bir yana bırakmalıydım; Adso yalnızca Latince yazmakla kalmıyor, kültürünün (ya da onu etkilediği açıkça görülen manastırın kültürünün) çok daha eskiye gittiği anlaşılıyor; bu kültürün, geç ortaçağ Latince geleneğine bağlanabilen bilgi ve üslup süslemelerinin yüzyıllar boyu oluşan bir toplamı olduğu açık. Adso, yerli konuşma dilinin evrimine kapalı kalmış, betimlediği kitaplığın içinde barındırdığı sayfalara bağlı, öğrenimini pederler ve araştırmacıların metinleri üstünde yapmış bir rahip gibi düşünüp yazıyor; öyküsü (sayısız zihin karışıklıkları ve hep kulaktan dolma anlattığı, on dördüncü yüzyıl olaylarına yollamalar dışında), dil ve bilimsel altntılar bakımından, on ikinci ya da on üçüncü yüzyılda yazılmış olabilirdi.
Öte yandan, Valletânin, Adsoânun Latincesini, kendi neo-Gotik Fransızcasına çevirirken, bir ölçüde özgürce davrandığına kuşku yok; hem yalnızca üslup bakımından değil. Örneğin kişiler bazen otların erdemlerinden söz ederken, yüzyıllar boyunca birçok değişikliğe uğramış olan, Albertus Magnusâa yorulan gizler kitabına açık yollamalar yapıyorlar. Adsoânun bu kitabı bildiği kesin, ama onun bu kitabın, gerek Paracelsusâun formüllerini, gerekse Albertusâun Tudor döneminden kaldığı kuşku götürmeyen bir baskısından* yapıldığı açıkça anlaşılan ekleri gereğinden çok sözcüğü sözcüğüne yansıtan bölümlerini alıntıladığı gerçeğini değiştirmez bu. Öte yandan, Valletânin, Adsoânun elyazmasını kopya etmekte olduğu (?) sırada, Parisâte, artık onarılmaz bir biçimde bozulmuş olan Grand ve Petit Albertâin* bir on sekizinci yüzyıl baskısının dolaşmakta olduğunu daha sonra doğruladım. Ne olursa olsun, Adso ya da tartışmalarını anlattığı rahiplerin yorumladıkları metnin, notlar, şerhler ve çeşitli eklerin yanı sıra, daha sonraki araştırmaları zenginleştirecek açıklayıcı notları da kapsamadığından nasıl emin olabilirdim?
* Liber aggregationis seu liber secretorum Alberti Magni. Londinium, Juxta ponlem qui vulgariter dicitur Flete brigge, MCCCCLXXXV.
* Les admirables secrets dâAlbert le Grand, L Lyon: Chez les Héritiers Beringos. Fralres, à lâEnseigne dâAgrippa, MDCCLXXV: Secrets merveilleux de la Magie Naturelle et Cabalistique du Petit Albert. A Lyon, ibidem. MDCCXXIX.
Son olarak, Abbé Valletânin kendisinin, belki de o dönemin ortamını korumak için, çevirmeyi uygun bulmadığı bölümleri Latince olarak mı bırakmalıydım? Böyle yapmak için, belki de yararlandığım kaynağa yersiz bir bağlılık duygusundan başka kesin gerekçeleri yoktu⦠Aşırılıktan kaçındım; ama bir ölçüde olduğu gibi bıraktım onları. Korkarım bir Fransız kahramanı tanıtırken ona, âParbleu!â ve âLa femme, ah! La femme!â dedirten kötü romancılar gibi davrandım ben de.
Sonuç olarak içim kuşkularla dolu. Cesaretimi toplayıp Melkli Adsoânun elyazmasını sanki sahiymiş gibi niçin sunduğumu gerçekten bilmiyorum. Bir sevdalanma diyelim. Ya da, dilerseniz, kendimi sayısız eski saplantılardan kurtarmanın bir yolu.
Metni hiçbir çağcılık kaygısı gütmeksizin yazıyorum. Abbé Valletânin kitabını keşfettiğim yıllarda, insanın yalnızca şimdiki zamana karşı bir yükümlülükten ötürü dünyayı değiştirmek için yazması gerektiğine dair yaygın bir inanç vardı. Aradan on yılı aşkın bir süre geçtikten sonra salt yazma sevgisinden ötürü yazabilmek (en yüce saygınlığa yeniden kavuşturulmuş olan) yazın adamının avuntusu şimdi. Böylece ben de Melkli Adsoânun öyküsünü, yalnızca anlatma tadı için anlatmakta kendimi özgür hissediyorum ve (usun uyanışının, uykusu sırasında üretmiş olduğu tüm ucubeleri kaçırdığı günümüzde) bu öykünün, zaman içinde ölçülemez uzaklıkta, günümüzle herhangi bir bağıntıdan öylesine görkemli bir biçimde arınmış, umutlarımıza ve kesinlemelerimize zamanla ilintisiz yabancılığını görmekle yüreğim yatışıyor ve avunuyorum.
Çünkü kitapların bir öyküsü bu; gündelik kaygıların değil ve bu öyküyü okumak bizi Kempisli büyük taklitçiyle* birlikte âIn omnibus requiem quaesivi, et nusquam inveni nisi in angulo cum libroâ* demeye götürebilir.
5 Ocak 1980
* 1379 (80?) â 1471 yılları arasında yaşamış Alman mistik yazar Thomas à Kempis. İsaânın Taklidi adlı kitabından ötürü, Eco ondan âbüyük taklitçiâ diye söz ediyor. (Çev.)
* (Lat.) âHer şeyde erinç aradım, ama hiçbir yerde bulamadım: bir kitapla çekildiğim köşeden başka.â (Çev.)
â¦â¦â¦.
Umberto Ecoânun 1980â²de yayınlanan dev romanı Gülün Adı, artık çağdaş klasikler arasında yerini almış bulunuyor. Çok katmanlı bir yapıt olan bu romanda, 1327â²de İtalyaâdaki bir manastırda geçen bir cinayet soruşturması anlatılıyor. Ama günümüz edebiyatına bambaşka bir soluk getiren, yepyeni bir türün kapılarını açan Gülün Adı, hem ortaçağ Hıristiyan dünyasını derinliğine irdeleyen bir tarihsel roman; hem de büyük bir ustalıkla kurulmuş, soluk soluğa okunan bir polisiye öykü. 1986â²da başrolünü Sean Conneryânin üstlendiği film, çok daha geniş bir okur kitlesini romana yöneltmişti. O günden bu yana dünyanın belli başlı tüm dillerine çevrilen Gülün Adıânı, Şadan Karadenizâin benzersiz çevirisinden okurken, kendinizi 14. yüzyıl Avrupaâsının dinsel entrikalarının ortasında bulacak, gizemli bir öykünün labirentlerinde din ve bilimin çatışmasını izleyeceksiniz.
kaynak
BU KATOGORİDEKİ POPÜLER KONULAR:
Benzer Konular
- mopsy Tarafından Biyografi (Yaşam Öyküsü) ForumaYorum: 0Son mesaj: 20-02-2016, 09:41 AM