Melamilik ya da Melametiye olarak anılır. Yüzeysel bilgi sahipleri tarafından çoğu zaman bir tarikat kimliği gibi değerlendirilmesine karşın, Melamilik Kur\'an\'ı bütün olarak algılayıp şeriat, tarikat, hakikat ve marifet ilimlerinin tümünü içine alan bir anlayışı ifade eder. Melamiler tarihte ve özellikle Osmanlı\'nın son dönemlerinde yozlaşmış tarikatlar ve hurafeci - durağan dini bakış açısına sahip din adamlarına karşı mücadele içinde olmuşlardır.
Melamilik çok detaya inmeden aşağıdaki başlıklar altında tarikatlerden farklıdır;
-Melamilik, belli bir isimden bağımsız olarak bir Kur\'an merkezli İslami tasavvuf anlayışını ifade eder. Tarikatler ise Nakşibendi, Kadiri, Rufai vb. gibi belli bir şahsın önderliğindeki ekolü ifade eder.
-Melamilikde tüm manevi bağlar (zikir ve müşahede) doğrudan Allah ile kurulur. Birçok tarikatte ise bu manevi bağlar dolaylı yoldan Rabıta denilen ve sırasıyla şeyh, pir, müceddid, peygamber gibi aktarmalardan geçerek kurulmaya çalışılır.
-Melamiler için Şeyh, sadece manevi rehber veya öğretmen demektir. Şeyhin görevi, doğru kişiye doğru bilgiyi vermektir. Öğrencinin görevi ise bu bilgi ışığında Allah\'a daha yakın olmaya gayret etmektir.
-Zikir, melamilerde her zaman ve her yerde yapılması gereken açık bir Kur\'an emridir. Tarikatlerde ise belli zamanlarda, belli mekanlarda, hatta belli kıyafetler içinde yapılmaktadır. Melamiler Allah\'ı Allah ismiyle ve her zaman zikrederken tarikatler Esma\'ul Husna\'dan seçtiklerini belli bir sayıda tekrar ederek söylerler.
-Melamiler sadece Allah\'ı anmak ve onun varlığını daha yakından tanımak amacıyla toplanır ve sohbet ederler.
-Melamiler dini duyguların her türlü istismarına karşıdır. Üyelerinden finansal destek ve para yardımı talebinde bulunan cemaatlere karşı hiçbir peygamberin görevini yaparken ümmetinden ücret talep etmediğini hatırlatıp; bunlara \"Sizden herhangi bir ücret istemeyelere uyun. Onlardır doğruyu ve güzeli bulanlar. (Yasin/21)\" ayetini okurlar ve onları kınarlar.