Adi Senet « Kavramlar
Resmi bir makam ya da memur kat?lmaks?z?n, taraflarca özel biçimde haz?rlanan yaz?l? belgelerdir. Adi senetlerde yaz? k?sm? el ile ya da makine ile haz?rlanm?? olabilece?i gibi daha önceden bas?lm?? da bulunabilir.
Adi senedin borçlu taraf?ndan imzalanmas? gerekir. ?mza atamayanlar senedi mühürleyebilecekleri gibi, parmak izi ile de i?aretleyebilirler. ?spat aç?s?ndan adi senede pul yap??t?r?lmas? ya da tarih at?lmas? önemli de?ildir. Fakat imza ve mühürün senet metninin yaz?lmas?ndan sonra konulmas? ve yap?lacak ekler ile kaz?nt? ve silintilerin ayr?ca imzalanarak onaylanmas? gereklidir. Aksi takdirde senet geçersiz say?labilir. (Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, mü 297, 298)
Adi bir senedin geçerlili?ine hükmedilebilmesi için, bir belgenin kendisine izafe olunan ki?i taraf?ndan imzalanm?? olunmas? gerekir. Bir ki?i senedi imzalamad???n? ileri sürer, yani imzas?n? inkâr ederse, aksini ispat etmek di?er tarafa dü?er. Yarg?ç karar?n? verirken gerekirse taraflar? da dinler ve imzas?n? inkâr edenle kar??la?t?rma yapabilmek amac? ile yaz? yazd?rabilir. Bunlardan da bir sonuç alamazsa bilirki?i incelemesi yapt?rabilir ve tan?k dinleyebilir.
Bir senedin imzas? ikrar (kabul) olunmu? ya da mahkeme taraf?ndan ilgili ki?iye ait oldu?u saptanm??sa, bu art?k onu imzalayan ile "külli halefi" hakk?nda hüküm ifade eder; üçüncü ki?ilere kar??ysa hüküm do?urmaz.
Bir senet kendisine ibraz olunan noter ya da di?er bir yetkili memur taraf?ndan onaylanm??sa ibraz tarihi ya da imza edenlerden birinin ölümü tarihi veya imza etmesine engel olan olay?n gerçekle?me tarihi veya o senedin resmi bir i?leme esas al?nd??? tarih, üçüncü ki?iler hakk?nda da hüküm ifade eder.
Bu tür senetlerde, sözü edilen di?er senetlerin tarihleri üçüncü ki?iler hakk?nda ancak son senet tarihinin onaylanm?? say?ld??? tarihten itibaren hesaplan?r. Fakat ibray? ve kabz? gerektiren adi senetlerle tüccarlar?n ticari i?lemleri hakk?ndaki senetlerin, yukar?daki usule göre resmiyet kazanmam?? olmas? durumunda bile üçüncü ki?ilere kar?? geçerli say?laca?? kabul edilmi?tir. Bununla beraber bunun aksi ispat olunabilir. (Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, m.300)
Aciyo Faiz Teorisi « Ak?mlar ve Teoriler
Aciyo, ?talyanca?dan gelme bir sözcüktür. Asl? aggio?dur. Bankalar?n yapt?klar? operasyonlar dolay?s?yla mü?terilerinden ald?klar? ücreti ifade eder. Banka hizmetleri, zaman ve ?mekan? boyutlar?nda olabilir. ?Mekan? boyutunda hizmete bir örnek transfer i?lemleridir. Böhm - Bawerk?in Aciyo Faiz Teorisi?nde, aciyo terimi zaman boyutu aç?s?ndan kullan?lm??t?r.
Aciyo Faiz Teorisi ?zaman tercihi? kavram?na dayanmaktad?r. Bu teoriye göre, zaman sorunu faizin a??rl?k merkezidir. ?nsanlar, genellikle güncel gereksinmelerini ön planda tutarlar ve gelece?i ayn? ölçüde önemsemezler. Güncel gereksinmelerin ön plana al?nmas?n?n nedeni, iyimserliktir; ilerde her ?eyin daha iyi olaca??na beslenen inançt?r. Önemli olan bugünün gereksinmesi, bugünün f?rsat? oldu?undan, elimizde bulunan para, yar? n elimize geçece?ini umdu?umuzdan daha büyük de?er ta??r.
?imdiki para, insanlara gelece?in paras?ndan daha iyi görünür. Bugünün haz?r paras? ile yar?n?n belirsiz paras? aras? nda, bir zaman tercihi vard?r. Böhm-Bawerk de, Jean Baptiste Say gibi, paran?n arz ve talep aras?nda bir saydam perde oldu?unu dü?ünmü?tür. Asl?nda mallar?n parayla de?il birbirleriyle de?i?tirildiklerini yazm??t?r. Kredi, bugünkü mallar?n yar?nki mallarla mübadelesini sa?layan, mübadelelerle zaman boyutunu devreye sokan araçt?r.
Elimizdeki paran?n ya da bu parayla alaca??m?z mal?n yarar?, yar?n?n paras?na ve mal?na üstündür. Ba?ka bir deyi?le, bugünkü mallar?n yar?nki mallarla, bugünün paras? ile yar?n?n paras?n? mübadele edebilmek için agio fark?n?n giderilmesi gereklidir. Faiz, bu fark? gidermektedir.
Tröst « Kavramlar
Firmalar?n tek yönetim alt?nda grupla?mas?yla tröstler meydana gelir. Tröstler 19. yüzy?lda ABD'de ortaya ç?km?? ve geli?mi?tir. Tröstlerin piyasada egemenlik kurmas? ve piyasay? etkilemesi o derece ileri bir düzeye varm??t?r ki, sonuçta antitröst yasalar ortaya ç?km??t?r.
Tröstler, ticari veya s?nai i?letmelerin piyasada daha güçlü olabilmeleri, daha çok kâr sa?lamak amac?yla gerek mali ve gerekse yönetim bak?m?ndan daha büyük kurulu?lar haline gelmeleridir.
Tröstler rakip kurulu?lar? piyasadan uzakla?t?rmak için çe?itli yöntemler kullanabilirler. Faaliyette bulunan rakip i?letmeyi zay?f duruma sokmak ve sonuçta ortadan kald?rmak veya rakip i?letmeyi kendine ba??ml? bir duruma getirmek gibi. Tröstlerin en çok faaliyet gösterdikleri alanlar ?unlard?r: Petrol, madenler, otomobil, uçak, g?da, ula?t?rma, büyük ma?azalar vb.
Hukuksal yap? bak?m?ndan tröstler genellikle üç grupta toplanabilir:
Voting tröst: Bu çe?it tröstler hisse senedi sahiplerine ait haklar?n ba?kalar?na devredilmesiyle ortaya ç?kmaktad?r. Bir veya birkaç müte?ebbis, hisse sahiplerinin ellerindeki senetleri almakta ve rey hakk?n? kendi hesaplar?na kullanmaktad?r. Böylece hisse sahiplerinden ald??? vekâletle giri?imciler, kendi sermayelerini riziko alt?na sokmadan piyasada faaliyette bulunabilmektedir.
Füzyon veya kayna?ma: Voting tröstlerin yasa d??? ilan edilmesinden sonra, füzyonlar ortaya ç?km??t?r. Bu çe?it tröstte, tröste dahil i?letmelerin da??ld??? ve bunlar?n yerine tek bir ?irketin ortaya ç?kt??? görülmektedir. Da??lan ?irketlerin hisse sahiplerine yeni ?irketin hisseleri verilmektedir.
Holding: Bu sistemde ?irketler hukuksal ki?iliklerine ve ba??ms?zl?klar?na sahiptir. Ancak bunlar?n üzerindeki holdingin, ?irketlerin hisse senetlerine sahip olmas? nedeniyle, bunlar? kontrol etmek ve yönetmek olana?? vard?r.
Ça??m?zda tasarruf sahiplerinin paralar?n? i?letmek üzere menkul hizmetler konusunda ihtisasla?m?? ?irketlere yat?r?m tröstleri denmektedir. Yat?r?m tröstleri iki ?ekilde olabilir:
Investment trust company olarak adland?r?lan ?irketler piyasada kendi hisse senetlerini satar ve elde ettikleri gelirle ba?ka ?irketlere ait hisse senetleri ve tahviller sat?n al?rlar. Böylece tröstün hisse senetlerine sahip olanlar di?er ?irketlere de ortak olurlar.
Unit trust denen firmalar ise, piyasadan sat?n ald?klar? hisse senetlerini ve tahvilleri verimliliklerine göre düzenleyerek, unit denen küçük hisseler ?ekline getirirler. Bu hisseler tasarruf sahipleri taraf?ndan sat?n al?nd???nda, tasarruf sahipleri ancak bunlar?n gelirlerinden yararlanabilir, fakat hissedar durumuna geçemezler.
Yat?r?m tröstleri görüldü?ü gibi küçük tasarruf sahiplerini spekülasyndan korumakta ve bu nedenle de ilgi görmektedir.