3Böbreklerin endokrin işlevleri 1) PGA2 , PGE2 , PGF2 oluşumu ile vazodilatasyon ve kan basıncını düşürücü etki.2) Renin-anjiotensin-aldosteron sistemi ile kan basıncını yükseltici etki.3) Eritropoietin ile eritropoezin uyarılması.4) İnsülin, glukagon ve aldosteronun yıkılımı.5) 1,25-dihidroksikolekalsiferol (aktif vitamin D3) oluşumu
5Böbreklerin ekskretuvar işlevleri istenmeyen metabolik son ürünler ve diyet ile alınan fazlalık inorganik maddelerin idrar içinde atılımı
6Böbreklerde ekskretuvar işlev için fonksiyonel ünite nefrondur Böbreklerde ekskretuvar işlev için fonksiyonel ünite nefrondur. Yapılan hesaplara göre her bir böbrekte 1-1,5 milyon kadar nefron bulunmaktadır
7Nefron; glomerul, proksimal tübül, henle kulbu, distal tübül ve toplayıcı kanaldan oluşur. Toplayıcı kanallar birleşerek renal kaliksleri meydana getirir.
8nefronda glomerüler filtrasyon, tübüler sekresyon ve tübüler geri emilim olayları sonucunda idrar oluşur.
10Tübüler geri emilim ve sekresyon, proksimal tüpler, Henle kulpu, distal tüpler ve kollektör kanalların fonksiyonudur
11inülin, mannitol, sakkaroz, sodyum hiposülfid, sodyum ferrisiyanür gibi idrarla atılan bazı maddeler sadece glomerüler filtrasyona uğrayıp tübüler geri emilim ve tübüler sekresyona uğramazlar.Böyle maddeler eşiksiz maddeler olarak tanımlanırlar.
12üre gibi idrarla atılan bazı maddeler glomerüler filtrasyona ve tübüler geri emilime uğrarlar.
13kreatinin gibi idrarla atılan bazı maddeler glomerüler filtrasyona ve tübüler sekresyona uğrarlar
14Böbrek patolojilerinin belirlenmesi için yapılan testler Glomerüler filtrasyon fonksiyonu ile ilgili testlerProksimal tüp aktivitesi ile ilgili testlerRenal ekskresyonu ölçen testlerRenal kan akımını ölçen testlerBöbrek patolojilerini belirlemede kan analizleriBöbrek patolojilerini belirlemede idrar analizleri
15Glomerüler filtrasyon fonksiyonu ile ilgili testler Böbrek fonksiyonel kapasitesinin en sensitif ve spesifik ölçüsü Glomerüler Filtrasyon Hızı (GFR) dır. GFR, fonksiyonel nefron sayısının göstergesi olarak düşünülebilir.GFR, her iki böbrekte bir dakikada oluşan glomerüler filtrat miktarıdır ki normal bir şahısta 125 ml/dk kadardır.
16GFR ölçümü için kullanılan yöntemlerin çoğu, endojen veya eksojen maddelerin böbrekler tarafından temizlenme kabiliyetlerini kapsar.Böbreklerin birim zamanda bir maddeden tamamen temizlediği plazma volumü o maddenin renal klerensi olarak tarif edilir.Bir maddenin renal klerensi formülle hesaplanır.
17Sadece glomerüller tarafından filtre edilen maddenin klerensi, GFR ölçümünde kullanılabilir. GFR ölçümünde kullanılacak ideal madde;-Fizyolojik olarak inert olmalıBöbrek fonksiyonlarını etkilememeliGlomerüllerden serbestçe filtre olabilmeliTübüllerden geri emilmemeli veya sekrete edilmemeliBöbrekte metabolize olmamalı depo edilmemeli veya sentez edilmemeliPlazma proteinlerine bağlanmamalı-Plazma konsantrasyonu sabit olmalıdır
19Ekzojen inülin klerensi İnülinin renal tübüler reabsorbsiyon veya sekresyonu olmaması ve tamamen glomerüler filtrasyon ile atılması nedeniyle GFR ölçümü için ideal olarak kabul edilir125 mL/dakika kadardır
20-İnülinin enjekte edilebilir formunun elde edilmesinin ve kullanımının zor olması -Zaman alıcı olması, kan ve idrar örneklerinde miktarlarının saptanmasındaki güçlükler-Mesaneye katater takılmasının gerekliliği ve diğer yöntemlere göre daha fazla sayı ve sıklıkta idrar ve plazma örneklerinin alınmasının gerekliliğiİnülin klerensinin dezavantajlarıdır.
21Kreatinin klerensi24 saatlik idrar toplanarak saptanan kreatinin klerensi, renal fonksiyonun saptanması için halen en yaygın kullanılan yöntemdir.Kreatinin klerensinin normal değerleri;kadında 95±20 ml/dk,erkekte 120±25 ml/dk’dır
22Kreatinin filtrasyon markırı olarak en önemli dezavantajı, tübüler sekresyona uğramasıdır. Eğer tübüler sekresyon ihmal edilirse, aşağıdaki denklem ortaya çıkar.
23Kreatinin klerens protokolü: -1-2 ml/min veya daha yüksek bir idrar akım hızı sağlamak için hastanın en az 600 ml ekstra su alması sağlanmalıdır.-Test günü çay, kahve ve ilaç alımı kısıtlanmalı-Aşırı etli yiyecekler alınmamalı-Testten önce ve test sırasında egzersiz yapılmamalı-24 saatlik idrar toplama süresine uyulmalı-idrar toplama periyodunun ortasında kan alınması tavsiye edilir.-İdrarın toplam hacmi ölçülür-Plazma ve idrar kreatinin konsantrasyonu ölçülür.-kreatinin klerensi klasik formüle göre hesaplanır
24Üre klerensi GFR’nın %40-70’ini yansıtır İdrar akışı dakikada 2 mL’den fazla ise maksimal üre klerensi hesaplanır. Bu durumda glomerüler filtrattaki ürenin az bir kısmı (%40) tübülüsler tarafından geri emilir.normal değeri mL/dakika (75 mL/dakika)
25İdrar akışı azaldıkça ürenin tübülüslerden geri emilimi artar İdrar akışı azaldıkça ürenin tübülüslerden geri emilimi artar. İdrar akışı dakikada 2 mL veya daha az ise standart üre klerensi hesaplanırnormal değeri mL/dakika (54 mL/dakika)