Benlik Saygısı (Öz Saygı) Nedir?
Benlik saygısı, kendiniz hakkında iyi hissettiğiniz anlamına gelir.
Benlik saygısı olan insanlar;
- Beğenildiklerini ve kabul edildiklerini hissederler.
- Yaptıklarından gurur duyarlar.
- Kendilerine inanırlar.
Düşük benlik saygısı olan insanlar;
- Kendileri hakkında kötü hissederler.
- Kendilerine karşı acımasızdırlar.
- Yeterince iyi olmadıklarını düşünürler.
Benlik Saygısı Nasıl Oluşur?
Ebeveynler, Öğretmenler ve Diğerleri
Hayatımızdaki insanlar, kendimiz hakkında nasıl hissettiğimizi etkileyebilirler. İyi taraflarımıza odaklandıklarında kendimiz hakkında iyi hissederiz. Hatalarımız karşısında sabırlı davrandıklarında kendimizi kabul etmeyi öğreniriz. Arkadaşlarımız olduğunda ve onlarla iyi anlaştığımızda kendimizi sevilmiş hissederiz.
Fakat yetişkinlerden övgüden çok azar işittiğimizde, kendimiz hakkında iyi hissetmemiz zorlaşır. Kardeş veya akran zorbalığına ve acımasız alaylara maruz kalmak da özgüvene zarar verebilir. Sert sözler kalıcı hâle gelip kendimiz hakkındaki düşüncelerimizin bir parçası olabilir. Neyse ki, böyle kalmaları gerekmiyor.
Kendi İç Sesiniz
Kendinize söylediğiniz şeyler nasıl hissettiğiniz konusunda büyük rol oynar. "Ben çok zavallıyım" veya "Asla arkadaş edinmeyeceğim" diye düşünmek özgüveninize zarar verir. Aynı şeyleri düşünmenin başka yolları da vardır. Örneğin “Bu sefer kazanmadım ama belki bir dahaki sefere." , "Belki birkaç arkadaş edinebilirim." gibi. Bu düşünceler daha umutlu ve iyi hissetmenize yardımcı olur.
Bazen kafamızdaki sesler, başkalarının söylediği sert sözlere dayanır. Bazen de sesler sadece kendimize sert davranmamızdır ama kafamızdaki sesleri değiştirebiliriz. Kendimiz hakkında daha iyi düşünmeyi öğrenebiliriz.
Yeni Şeyler Yapmayı Öğrenin
Okumayı, eklemeyi, çizmeyi veya inşa etmeyi öğrendiğimizde kendimizi iyi hissederiz. Spor yapın, müzik çalın, bir makale yazın, bisiklet sürün, masayı kurun, arabayı yıkayın, bir arkadaşa yardım edin, köpek gezdirin… Öğrendiğiniz ve yaptığınız her şey, kendiniz hakkında iyi hissetmeniz için bir fırsattır. Geri çekilin ve ne yapabileceklerinize bir bakın. Bunlarla kendinizi mutlu hissetmenize izin verin.
Benlik Saygınız Düşükse
Kendinizi daha iyi hissetmek için bir şeyler yapabilirsiniz. Asla geç değil. İşte benlik saygınızı artırmak için bazı öneriler:
- Size iyi davranan insanlarla birlikte olun: Bazı insanlar sizi yıkacak şekilde hareket eder. Başkaları, söyledikleri ve yaptıklarıyla sizi yüceltir. Farkı anlamayı öğrenin. Kendiniz hakkında iyi hissetmenize yardımcı olacak arkadaşlar seçin. Kendin olabileceğin insanları bul. Başkaları için böyle bir arkadaş olun.
- Kendinize faydalı şeyler söyleyin: Kendi sesinize kulak verin. Çok mu kritik? Kendinizi çok mu zorluyorsunuz? Birkaç gün boyunca, kendinize söylediğiniz bazı şeyleri yazın. Listenize bakın. Bunlar iyi bir arkadaşa söyleyeceğiniz şeyler mi? Değilse, onları doğru, adil ve nazik bir şekilde yeniden yazın. Yeni ifadelerinizi sık sık okuyun. Bu şekilde düşünmek alışkanlık haline gelene kadar yapın.
- Mükemmel olmayan şeyleri kabul edin: Elinden gelenin en iyisini yapmak her zaman iyidir. Ancak mükemmel olmanız gerektiğini düşündüğünüzde, daha azı hakkında iyi hissedemezsiniz. Elinizden gelenin en iyisini kabul edin. Bu konuda kendinizi iyi hissetmenize izin verin. Mükemmel olma ihtiyacını aşamazsanız yardım isteyin.
- Hedefler belirleyin ve onlar için çalışın: Kendiniz hakkında iyi hissetmek istiyorsanız, sizin için iyi olan şeyler yapın. Bu daha sağlıklı bir diyet yemek, daha fit olmak veya daha iyi çalışmak olabilir. Bir hedef belirleyin. Sonra nasıl yapılacağına dair bir plan yapın. Planınıza sadık kalın. İlerlemenizi takip edin. Şimdiye kadar yaptıklarınla gurur duyun. Kendinize "45 dakikadır her gün egzersiz yapma planımı uyguluyorum. Bu konuda iyi hissediyorum. Devam edebileceğimi biliyorum" deyin.
- Neyin iyi gittiğine odaklanın: Yanlış olana kapılmak kolaydır. Ama onu iyi olanla dengelemezseniz, kendini kötü hissetmenize neden olur. Bir dahaki sefere kendinizden veya gününüzden şikayet ettiğinizde kendinizi durdurun. Bunun yerine iyi giden bir şey bulun.
- Yardım edin: Vermek, benlik saygısı geliştirmenin en iyi yollarından biridir. Bir sınıf arkadaşına ders verin, mahalleni temizlemeye yardım edin, iyi bir amaç için çalışın. Evde veya okulda yardım edin. Nazik ve adil olmayı alışkanlık haline getirin. Olduğunuz kişiyle gurur duymanızı sağlayacak şeyler yapın. Fark yaratan şeyler yaptığınızda (küçük bile olsa) özgüveniniz artacaktır.
Kaynakça
Bu makale Dr. D’Arcy Lyness tarafından hazırlanmıştır. Orjinal metni buradan okuyabilirsiniz.