12 dakikada okunabilir.
Defi Nedir?
Defi Ne demek? Defi projeleri hangileri? Ne zaman yaygınlaşacak? Defi coinleri hangileri?
İçindekiler
- DeFi (Merkeziyetsiz Finans) Nedir?
- Ethereum Uygulamaları
- En Popüler DeFi Uygulamaları
- Borç Verme Platformları Nedir?
- Stablecoin (Sabit Para) Nedir?
- DeFi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
DeFi (Merkeziyetsiz Finans) Nedir?
DeFi, finansal aracıları kesintiye uğratmaya yönelik kripto para birimi veya blok zincirindeki çeşitli finansal uygulamalar için bir şemsiye terim olan "merkeziyetsiz finans"ın kısaltmasıdır.
DeFi, dijital para birimi Bitcoin'in arkasındaki teknoloji olan Blockchain'den ilham alır; bu, birkaç kuruluşun işlem geçmişinin bir kopyasını tutmasına izin verir. Yani tek, merkezi bir kaynak tarafından kontrol edilmez. Bu önemlidir, çünkü merkezi sistemler ve bu sistemlerin bekçileri olan insanlar, kullanıcılara paraları üzerinde daha az doğrudan kontrol sunarken işlemlerin hızını ve karmaşıklığını sınırlayabilir. DeFi, blockchain kullanımını basit değer transferinden daha karmaşık finansal kullanım durumlarına genişlettiği için farklıdır.
Bitcoin ve diğer birçok dijital yerel varlık, tüm aracıları işlemlerden kaldırmaları bakımından Visa ve PayPal tarafından yürütülenler gibi eski dijital ödeme yöntemlerinden farklıdır. Bir kafede kahve içmek için kredi kartıyla ödeme yaptığınızda, bir finans kurumu sizinle işletme arasında oturur ve işlemi kontrol ederek durdurma veya duraklatma ve özel defterine kaydetme yetkisini elinde tutar. Bitcoin ve Blockchain teknolojisiyle merkezi finans kurumlarının bu yetkisi ortadan kalkmış olur.
Doğrudan satın almalar, büyük şirketler tarafından denetlenen tek işlem veya sözleşme türü değildir; Krediler, sigorta, kitle fonlaması, türevler, bahis ve daha fazlası gibi finansal uygulamalar da kontrollerindedir. Aracıları her türlü işlemden ayırmak, DeFi'nin temel avantajlarından biridir. Yaygın olarak “merkeziyetsiz finans” olarak bilinmeden önce DeFi fikrine genellikle "açık finans" deniliyordu.
Ethereum Uygulamaları
Kendilerini "DeFi" olarak adlandıran çoğu uygulama, dünyanın en büyük ikinci kripto para birimi platformu olan Ethereum üzerine inşa edilmiştir ve bu platform, basit işlemlerin ötesinde diğer merkezi olmayan uygulama türlerini oluşturmak için kullanımının daha kolay olmasıyla kendisini Bitcoin platformundan ayırmaktadır. Daha karmaşık finansal kullanım durumları, Ethereum'un yaratıcısı Vitalik Buterin tarafından 2013'te orijinal Ethereum teknik incelemesinde vurgulanmıştır. Bunun nedeni, Ethereum'un belirli koşullar karşılandığında işlemleri otomatik olarak gerçekleştiren akıllı sözleşmeler platformunun çok daha fazla esneklik sunmasıdır. Solidity gibi Ethereum programlama dilleri, bu tür akıllı sözleşmeleri oluşturmak ve dağıtmak için özel olarak tasarlanmıştır.
Örneğin, bir kullanıcı parasını önümüzdeki Salı günü bir arkadaşına göndermek istiyor, ancak bu transferin weather.com'a göre sıcaklık 32 derecenin üzerine çıkarsa gerçekleşmesini istiyor. Bu tür garip kurallar bile akıllı bir sözleşmeyle yazılabilir. Çekirdekte akıllı sözleşmelerle, Ethereum üzerinde düzinelerce DeFi uygulaması çalışıyor. Ethereum’un temel ağına yapılacak bir yükseltme olan Ethereum 2.0, Ethereum’un ölçeklenebilirlik sorunlarını ortadan kaldırarak bu uygulamalara hız kazandırabilir.
En Popüler DeFi Uygulamaları
- Merkeziyetsiz Borsalar (DEX'ler): Çevrimiçi borsalar, kullanıcıları ABD doları endeksli DAI ile ister Bitcoin ister Ethereum almasına yardımcı olan borsalardır. DEX'ler, kullanıcıları doğrudan birbirine bağlayan sıcak bir borsa türüdür, böylece kullanıcılar paraları ile bir aracıyı dahil etmeden kripto para birimlerini birbirleri arasında alıp satabilirler.
- Stablecoinler: Fiyatı dengelemek için kripto para birimi dışındaki bir varlığa (örneğin dolar veya euro) bağlı bir kripto para birimleridir.
- Borç Verme Platformları: Bu platformlar, krediyi ortada yöneten bankalar gibi aracıların yerine akıllı sözleşmeler kullanır.
- "Sarılmış" Bitcoinler (WBTC): Bitcoin'i Ethereum ağına göndermenin bir yoludur. Böylece Bitcoin doğrudan Ethereum'un DeFi sisteminde kullanılabilir. WBTC'ler, kullanıcıların yukarıda açıklanan merkezi olmayan borç verme platformları aracılığıyla ödünç verdikleri Bitcoin üzerinde faiz kazanmalarına olanak tanır.
- Tahmin Piyasaları: Seçimler gibi gelecekteki olayların sonucuna ilişkin bahis pazarları. Tahmin piyasalarının DeFi sürümlerinin amacı aynı işlevselliği aracılar olmadan sunmaktır.
Bu uygulamalara ek olarak, yeni DeFi konseptleri de ortaya çıktı:
- Verim Tarımı: Risk almaya istekli bilgili tüccarlar için, kullanıcıların daha büyük getiri fırsatları aramak için çeşitli DeFi jetonlarını taradıkları verim çiftlikleri var.
- Likidite Madenciliği: DeFi uygulamaları, kullanıcıları ücretsiz jetonlar vererek platformlarına ikna ettiğinde oluşan tarım biçimi. Bu, şimdiye kadarki en hareketli tarım biçimi oldu.
- Düzenlenebilirlik: DeFi uygulamaları açık kaynaktır, yani arkasındaki kod herkesin görüntüleyebileceği anlamına gelir. Bu nedenle, bu uygulamalar yapı taşları olarak kodla yeni uygulamalar "oluşturmak" için kullanılabilir.
- Para Legoları: "Birleştirilebilirlik" kavramını başka bir şekilde ifade eden DeFi uygulamaları Legolara benzer, oyuncak çocukların binaları, araçları vb. inşa etmek için bir araya getirdikleri Legolar gibidir. DeFi uygulamaları, yeni finansal ürünler oluşturmak için benzer şekilde "para legoları" gibi bir araya getirilebilir.
Borç Verme Platformları Nedir?
Borç verme piyasaları, borçluları kripto para birimlerini borç verenlere bağlayan popüler bir DeFi biçimidir. Popüler bir platform olan Compound, kullanıcıların kripto para birimlerini ödünç almalarına veya kendi kredilerini sunmalarına olanak tanır. Kullanıcılar, paralarını ödünç vermek için faizden para kazanabilirler. Sistem, bileşik faiz oranlarını algoritmik olarak belirler, böylece bir kripto para birimini ödünç almak için daha yüksek talep varsa, faiz oranları daha da yükselir.
DeFi kredisi teminat tabanlıdır, yani bir krediyi almak için bir kullanıcının teminat - genellikle Ethereum'a güç veren jeton olan ether - koyması gerekir. Bu, kullanıcıların kredi almak için kimliklerini veya ilişkili kredi puanlarını vermedikleri anlamına gelir; bu, DeFi kredilerin normal işleyiş şeklidir.
Stablecoin (Sabit Para) Nedir?
DeFi'nin başka bir biçimi de stabilcoindir. Kripto para birimleri genellikle fiat'tan yani itibari paralardan daha keskin fiyat dalgalanmaları yaşar ve bu, paralarının bir hafta sonra değerinin ne kadar olacağını bilmek isteyenler için sağlıklı bir durum değildir. Stablecoins, fiyatı kontrol altında tutmak için kripto para birimlerini ABD doları gibi kripto para olmayan para birimlerine bağlar. Adından da anlaşılacağı gibi, stabilcoinler fiyat "istikrarı" getirmeyi hedefler.
Tahmin Piyasaları Nedir?
Ethereum'da yaşayan en eski DeFi uygulamalarından biri, kullanıcıların "Donald Trump 2020 başkanlık seçimini kazanacak mı?" gibi bazı olayların sonucuna bahse girdiği "tahmin pazarı" dır. Tahmin piyasaları bazen anket gibi geleneksel yöntemlere göre sonuçları daha iyi tahmin edebilse de, katılımcıların amacı açıkça para kazanmaktır. Bu bağlamda iyi geçmişe sahip merkezi tahmin piyasaları arasında Intrade ve PredictIt bulunmaktadır. DeFi, geleneksel olarak hükümetler tarafından hoş karşılanmadıkları ve merkezi bir şekilde çalıştırıldıklarında genellikle kapatıldıkları için tahmin piyasalarına olan ilgiyi artırma potansiyeline sahiptir.
DeFi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
DeFi ile Nasıl Para Kazanırım?
Ethereum DeFi projelerinden, birçok kullanıcının çok para kazandığı bildirildi. Yukarıda belirtildiği gibi, Ethereum tabanlı borç verme uygulamalarını kullanarak, kullanıcılar paralarını ödünç vererek ve kredilerden faiz üreterek "pasif gelir" elde edebilirler. Yukarıda açıklanan verim çiftçiliği, daha da büyük getiri potansiyeline sahiptir, ancak daha büyük risk taşır. Kullanıcıların DeFi'nin borç verme yönünden yararlanarak, kripto varlıklarını mümkün olan en iyi getiriyi sağlayacak şekilde çalıştırmalarına olanak tanır. Bununla birlikte, bu sistemler karmaşık olma eğilimindedir ve genellikle şeffaflıktan yoksundur.
DeFi'ye Yatırım Yapmak Güvenli Midir?
Hayır, risklidir. Çoğu kişi DeFi'nin finansın geleceği olduğuna ve yıkıcı teknolojiye erken yatırım yapmanın büyük kazançlar sağlayacağına inanıyor. Ancak yeni gelenler için iyi projeleri kötülerden ayırmak zordur. Ve pek çok kötü proje de oldu. DeFi'nin etkinliği ve popülaritesi 2020'ye kadar arttığı için, meme coin YAM gibi birçok DeFi uygulaması çöktü ve yakıldı ve piyasa kapitalizasyonunu 35 dakika içinde 60 milyon dolardan 0 dolara gönderdi. Hotdog ve Pizza gibi diğer DeFi projeleri de aynı kaderi paylaştı ve birçok yatırımcı çok para kaybetti. Ek olarak, DeFi hataları maalesef hala çok yaygındır. Akıllı sözleşmeler güçlüdür, ancak kurallar protokole dahil edildikten sonra değiştirilemezler, bu da genellikle hataları kalıcı hale getirir ve böylece riski artırır.
DeFi Ne Zaman Yaygınlaşacak?
Giderek daha fazla insan bu DeFi uygulamalarına çekilirken, nereye gideceklerini söylemek zor. Bunların çoğu, onları kimin ve neden yararlı bulduğuna bağlıdır. Birçoğu, çeşitli DeFi projelerinin yeni Robinhood olma potansiyeline sahip olduğuna inanıyor ve finansal uygulamaları daha kapsayıcı ve geleneksel olarak bu tür platformlara erişimi olmayanlara açık hale getirerek yeni kullanıcı ordularını kendine çekiyor. Bu finansal teknoloji yeni, deneyseldir ve özellikle güvenlik veya ölçeklenebilirlik açısından sorunsuz değildir. Geliştiriciler sonunda bu sorunları gidermeyi umuyor. Ethereum 2.0, ölçeklenebilirlik endişelerini, temeldeki veritabanını bireysel kullanıcıların çalıştırması için daha yönetilebilir olan daha küçük parçalara bölmenin bir yolu olan parçalama olarak bilinen bir kavramla çözebilir.
Ethereum 2.0, DeFi'yi Nasıl Etkileyecek?
Ethereum 2.0, DeFi’nin tüm sorunları için her derde deva değil, ancak bir başlangıç. Raiden ve TrueBit gibi diğer protokoller de Ethereum’un ölçeklenebilirlik sorunlarının daha da üstesinden gelmek için çalışmaktadır. Bu çözümler yerine getirilirse ve ortaya çıktığında, Ethereum'un DeFi deneylerinin gerçek ürünler haline gelme, hatta potansiyel olarak ana akıma dönüşme şansı daha da artacaktır.
DeFi Olarak Bitcoin
Ethereum, DeFi dünyasının en iyi seçeneği olsa da, Bitcoin'in birçok savunucusu, aracıları daha karmaşık finansal işlemlerden çıkarma hedefini paylaşıyor ve bunu Bitcoin protokolünü kullanarak yapmanın yollarını geliştirdiler. Örneğin DG Labs ve Suredbits gibi şirketler, gizli günlük sözleşmeleri (DLC) adı verilen bir Bitcoin DeFi teknolojisi üzerinde çalışıyor. DLC, Bitcoin yardımıyla türevler gibi daha karmaşık finansal sözleşmeleri yürütmenin bir yolunu sunar. DLC'nin bir kullanım durumu tahmin piyasaları gibi gelecekte olabilecek olaylar üzerine tahmin yürüterek bir bahis oynamak gibi olabilir.
Hangi Kripto Para Projeleri Ethereum Temellidir?
State of the Dapps adlı kripto uygulama izleyicisine göre, şu anda Ethereum blok zincirinde çalışan 3.000'den fazla merkezi olmayan uygulama ("dapps" olarak da bilinir) var. Bu uygulamalar, kullanıcılara uygulamaların yönettiği veriler üzerinde daha fazla kontrol vermeyi amaçladıkları için normal mobil ve web tabanlı uygulamalardan farklıdır. Robinhood veya Twitter gibi geleneksel uygulamalar, eninde sonunda müşterilerinin verilerinin nasıl güvence altına alındığı ve kullanıldığı konusunda son sözü söyleyen merkezi bir otorite tarafından yönetilir - iyi ya da kötü. Dapps, veri yönetimine merkezi olmayan bir yaklaşım benimsiyor ve teorik olarak kontrolü, Ethereum ağının temeli olan blockchain teknolojisinin yardımıyla kullanıcının eline bırakıyor. Ethereum, hem piyasa değeri açısından (bitcoin'den sonra) dünyanın en büyük ikinci kripto para biriminin hem de dapp'lerin oluşturulmasını kolaylaştıran ilk platformun adıdır.
Ethereum'un vaadi, teknolojinin savunucuları için cesaret verici olsa da, açık kaynaklı bir platformdur, yani üzerine inşa edilen projeler genellikle deneysel ve bazen düpedüz dolandırıcılıktır. Yatırım yapmadan önce özenli araştırma yapmak şiddetle tavsiye edilir.
En İyi Ethereum Projeleri
Şu anda, en iyi Ethereum projelerinin çoğu, merkezi olmayan finansa veya DeFi'ye odaklanıyor. DeFi, kripto para birimlerinin kullanımını günlük işlemlerden krediler ve türevler gibi daha karmaşık finansal kullanım durumlarına genişletmeyi amaçlamaktadır.
DeFi alanı, 2020'de, protokollerine kilitlenmiş kripto varlıklarının toplam değeri, yılın başında 650 milyon dolardan% 2,000'in üzerine çıkarak kapanışta 16,05 milyar dolara yükseldi. Ethereum dapp'leri o kadar popüler hale geldi ki, artan tıkanıklık işlem ücretlerini - ağ üzerinden ödeme göndermek için gereken eter miktarını - her zamankinden daha yükseğe çıkardı. Bu, işlemlerinin madenciler tarafından daha hızlı işlenmesi için rekabet eden dapp kullanıcılarının doğrudan bir sonucudur. Bir işleme eklenen ücret ne kadar yüksekse, bir ETH madencisinin bunu blok zincirine daha erken ekleme olasılığı o kadar yüksektir.
- MakerDao: Stablecoinler, kripto para birimlerinin acı noktalarından birini iyileştirme çabasıdır. Kripto fiyatları tahmin edilemeyecek şekilde dalgalanmaktadır ve bu da onları bir ödeme aracı ve güvenilir bir servet deposu olarak uygunsuz hale getiriyor. Çoğu stabilcoin merkezileştirilmiş olsa da, MakerDAO, stabilcoini olan dai'nin kontrolünün nihayetinde nasıl merkezden uzaklaştırılacağına dair ayrıntılı bir plan ortaya koyması bakımından farklıdır.
- Uniswap: Uniswap, merkezi olmayan bir borsadır, yani çoğu borsadan farklı olarak bir kullanıcının fonlarının kontrolünü asla almaz. Şimdiye kadarki en popüler merkezi olmayan borsa olmuştur. Bu değişim, Ethereum’un son zamanlarda patlayan DeFi hareketinin temel taşıdır ve bir coin'den başka bir coin'e alım satımı kolaylaştırır. Proje, tüm kullanıcılarını emmeye çalışan bir "vampir" rakibi olan SushiSwap'i bile cezbetti. Uniswap'in bir başka benzersiz yönü, ticareti kolaylaştırmak için otomatik bir piyasa yapıcı (AMM) sistemi kullanmasıdır, yani gerçek para takasını yöneten temel likidite havuzları, geleneksel bir emir defteri sisteminin aksine akıllı sözleşmeler tarafından yürütülür. Düzenli bir merkezi kripto borsasında işlem yaparken, bir varlığın piyasa fiyatı arz ve talep tarafından belirlenir. Alım satım yapmak için, bir tüccar, bir işlemi tamamlamak için likidite sağlamak için emir defterinin karşı tarafında birini bulmalıdır. Uniswap gibi AMM tabanlı borsalarda, bir fiyatlandırma algoritması her bir varlığın piyasa fiyatını belirler. Yatırımcılar, birlikte havuzlanan ve tüm işlemleri belirlenen piyasa fiyatlarında gerçekleştirmek için kullanılan likidite sağlamaya teşvik edilir.
- Chainlink: Chainlink bir oracle platformudur, yani akıllı sözleşmeleri hava durumu bilgileri veya hisse senedi fiyatları gibi dış dünyadan gerçek zamanlı verilerle birleştirir. Akıllı bir sözleşme, önceden tanımlanmış talimatları yürütmek için bu verileri kullanır. Örneğin, bir kasırga durumunda sigorta tazminat talebini akıllı kontratta belirtebilirsiniz. Chainlink 2017'den beri piyasada olsa da, proje Google ile ortaklık kurduktan sonra 2019'a kadar bu alanda gerçekten ön plana çıkmadı. Chainlink, bir ERC-20 kripto belirteci LINK tarafından beslenir ve Ethereum ağının üstünde çalışır.
- Axie Infinity: Axie Infinity Axie Infinity, kullanıcıların "Axies" adı verilen dijital, fantastik karakterleri toplayıp yetiştirdikleri çevrimiçi bir rol yapma oyunudur. Başlık altında, Axies, fungible token (NFT) türleridir; bu, her birinin kriptografik olarak benzersiz olduğu, oyuncuların üzerlerinde tam mülkiyete sahip olduğu ve bazı durumlarda kıt, tahsil edilebilir doğası nedeniyle parasal bir değere sahip olduğu anlamına gelir.
- Aave: Aave, son zamanlarda önde gelen risk sermayesi şirketleri Blockchain.com ve Blockchain Capital'den 25 milyon dolar toplayan merkezi olmayan bir borç verme ve borç alma platformudur. İzleyici DeFi Pulse'a göre, Aave şu anda uygulamada kilitli olan 1,14 milyar dolara dayanan dördüncü en büyük DeFi uygulaması. Bu yılın başlarında kısaca en büyüğü oldu.
Diğer önemli Ethereum temelli projelerden birkaçı ise şunlardır:
- Compound
- WBTC
- SushiSwap
- Status
- Unstoppable Domains
- Kyber Network
- Basic Attention Token
- OpenSea
- Livepeer
- Decentraland