Yazar, yazarıdır Cam Duvar: Baltık Sınırında Yaşıyor
1992’de Litvanya’nın başkenti Vilnius’tan Rusya’nın Kaliningrad kentine trenle gittim. 1945’e kadar Kaliningrad, Alman ya da daha doğrusu Doğu Prusya’nın Königsberg şehriydi. Bölgeyi hiç terk etmeyen filozof Immanuel Kant, Königsberg’in 1758’den 1762’ye kadar Yedi Yıl Savaşı’nda çarlık kontrolüne girmesiyle kısa bir süre Rus oldu. Rus subayları üniversite derslerine katıldı.
Şimdi, başka bir savaş nedeniyle – Vladimir Putin’in Ukrayna’ya saldırısı – Polonya ve Litvanya ile sınır komşusu bir Rus dış bölgesi olan Kaliningrad çevresinde gerginlik artıyor.
Trenim, eski Prusya kırmızı tuğlalı istasyonlarından geçerek Rusya’ya girdi, bazılarının eski bir Alman adı, hızlı bir şekilde boyanarak hala okunabiliyordu. Savaş sonrası yeniden yapılanmadan kurtulan etkileyici bir sona ulaştım.
[1945’ten1991’ekadaryaklaşıkKuzeyİrlandabüyüklüğündeveyaklaşık1milyonnüfusluKaliningradbölgesibirSovyetkapalıbölgesiydiveyakınAlmangeçmişiKızılOrdubatıyadoğruilerlerkenkaçışveteröranılarındakaydedildiKönigsbergJosephStalinyönetimindekiSovyetdevletbaşkanıolanMikhailKalinin’densonrayenidenadlandırıldıAlmanlarsürüldüRuslarSSCB’ninbatısınırınıkorumakiçinBaltıkFilolarıfüzelerivebirlikleriylegeldiler
Yağmur yağıyordu. Harap tarihi geçmiş merkez meydandaki otele yürüdüm. Bir Alman arkadaşım, sanki beni herhangi bir yüce müfrezeden kurtarmak istercesine, “Tabii ki Königsberg’i yok eden İngilizlerdi” demişti – Orta Çağ kalesini ve şehir merkezini harap eden 1944’teki RAF baskınına atıfta bulunarak.
Çatlak beton ve kraterli sokaklar, egzoz gıcırdayan Lada’lar, kirli çukurlu tramvaylar ve soğuk rüzgara karşı eğilmiş insanlarla, çürümüş Sovyet planlamasının bir parodisi gibiydi. Ortaçağ tuğla katedrali harabeye dönmüştü. Bu kasvetli sahnenin üzerinde Canavar olarak bilinen, asbestle dolu yerel komünist partinin henüz bitmemiş karargahı olan acımasız gri bir kule yükseliyordu. Fahişeler ve uyuşturucu satıcıları otelde devriye gezdi.
Şık Alman tur koçları şehrin içinden süzülerek geçti. 1992’de eski Doğu Prusyalılar geldi yükseklik turizm, bazen hatırladıkları Königsberg’i değil, Sibirya’nın Irkutsk kentine benzeyen birinin sözleriyle gördüklerinde gözyaşlarına boğuldu. Eski vatanlarını görmek için dış ilçelere veya bölgenin Baltık sahil köylerine gitmeleri gerekiyordu.
O zaman, Polonya ve yeni bağımsız Litvanya tarafından Rusya’dan ayrılan Kaliningrad’ın ele geçirilebileceği söylentileri dolaştı. O zamanki Almanya başbakanı Helmut Kohl onu geri almayı teklif etmiş miydi? Almanlar, Polonyalılar, Litvanyalılar ve Ruslar tarafından ortaklaşa yürütülebilir mi? Tanıştığım Rus öğrenciler bana Kalinin’in felaketi temsil ettiği için adın geçmesi gerektiğini söyledi. Yeni bir rol mümkün müydü, diye sordular: doğu ile batı arasında bir bağlantı? Kuşatma, öfke ve izolasyon duygusu değişmelidir. Bunu vurgulamak istercesine Almanca konuştuk.
Birkaç yıl boyunca, özellikle Kaliningrad’ın Prusya geçmişini yeniden keşfetmesiyle birlikte, değişim olasılığı gerçek görünüyordu. Katedral restore edildi. Kaleyi yeniden inşa etme planları vardı. Kant’ın mezarı bir hac yeri oldu. Plaketler sanatçıya gitti Käthe KollwitzNazi sempatizanı ve şairine bile Agnes Miegel. Kentin Alman-Rus Evi, Kant’ın doğum gününde Almanca ve Rusça konuşmalarla dolu bir akşam yemeği de dahil olmak üzere kültürel etkinlikler düzenledi. Alman General Lasch’ın 1945’te şehrin savunmasını yönettiği sığınağı dolaşabilirsiniz.
Kaliningrad serbest ticaret bölgesi haline getirildi. Yeni yatırımlar (ve yolsuzluk) başladı: imalat, turizm, hatta kolektivizasyon sona erdiğinde bazı Alman çiftçiler. Kaliningrad, kumarhanelere izin verilen dört Rus bölgesinden biriydi. Sakinleri Polonya ve Litvanya’yı ziyaret edebilir. Direkt uçuşlar Berlin ve Varşova’ya, hatta Londra’ya gitti.
Ardından 2014’te Putin’in Kırım’ı işgali geldi. Batı ile ilişkiler tepetaklak oldu. Alman-Rus Evi kapatıldı, yabancı propaganda yapmakla suçlandı. Sözde Prusyalaştırma kınandı, özellikle de muhtemelen resmi onayla mezarı tahrif edilen Kant’ın adının havaalanına yeniden adlandırılması girişimi.
Neredeyse kesinlikle nükleer kapasiteli İskender füzeleri de dahil olmak üzere, yerleşim bölgesinin askeri içeriği artırıldı. Bölge, çoğu gıdanın AB’den ithal edilmesiyle Rusya’nın en fakir bölgelerinden biri haline geldi. Şimdi Rusya’ya yönelik en son yaptırımlar gıdaya izin veriyor, ancak diğer birçok malın Litvanya üzerinden karadan gelmesini engelliyor. Kaliningrad istasyonunda boş trenler boş duruyor. 30 yıl kadar önce duyduğum umutlar tekrar tecrit ve öfke içinde kayboldu.
Kaynak : https://www.ft.com/content/3b9150e1-cf81-4e2a-a614-d91219edfc20