Danimarka’da krallık neredeyse 1000 yıldan fazla bir süredir hüküm sürüyor. Şu an da ise Danimarka’nın başında bir kral değil bir kraliçe var. Burası ise Amalienborg Sarayı. Kraliçe Margrethe II bu sarayda doğmuş ve hala bu sarayda yaşıyor. Sarayın hepsini olmasa da bir kısmını gezmenize ve son 150 yılın kral ve kraliçelerin kullandıkları oda ve eşyaları görmenize izin veriyorlar. Ben de Danimarka’yı ve Danimarkalıları anlayabilmek için başlangıç noktası olarak gördüğüm halihazırda Kraliçenin yaşadığı Amalienborg Sarayı’nda bir gezi planlayarak burada görüp yaşadıklarımı derlediğim başlıklar altında size aktarmak istedim. Hoşunuza gideceğinden eminim.
Amalienborg Sarayı (Amalienborg Slotsplads)
Danimarka kraliyet ailesinin evidir. Sekiz köşeli avlu etrafında dört farklı klasik saray cephesi bulunmaktadır. Meydanın ortasında Frederick V’in atlı heykeli vardır. Christian VIII ve Kraliçe Amalie sarayda oturan ilk kraliyet mensupları olduğu için sarayın adı da Amalienborg Sarayı olmuştur.
Danimarka Kraliçesi Margrethe II
Margrethe II veya tam adıyla Margrethe Alexandrine Þórhildur Ingrid. Şaşırdınız tabii kral bekliyordunuz. Babası Frederik IX ölünce normal şartlarda bir oğlunun kral olması gerekirken oğlu olmadığı için 1953’te yapılan kadınların da tahta çıkabileceği bir anayasa değişikliği ile 1375-1412 yıllarındaki Kalmar Birliğindeki İskandinav Kraliçe I. Margrethe’den sonraki ilk Danimarka Kraliçesi olmuş ve hala da ülkenin hükümdarı.
Kraliçe 1940 yılında Amalienborg Sarayı’nda doğmuş ve hala birazdan gezeceğiniz Amalienborg Sarayı’nda yaşamaya devam ediyor. Eşini de tam bir ay önce kaybetti.
Kraliçe Margrethe okuduğuma göre Danca, Fransızca, İngilizce, İsveççe ve Almanca biliyormuş. Bir de not vat. Sınırlı olarak Faroe Adaları dilini de konuşabiliyormuş.
Kraliçe’nin ana görevleri; hükümet kurulduktan sonra resmi olarak hükümeti atamak, yurt dışında krallığı temsil ederken yurt içerisinde birleştirici olmak, sergi, köprü vb. açmaktan ibaret.
Resmi olarak, hükümetin başı Kraliçe ama resmi yetkilerinin neredeyse tamamı Danimarka Kabinesi tarafından kullanılıyor. Kraliçe, siyaset yapamıyor, politik görüş bildirmiyor. Hatta bir parti taraftarı gözükmemesi için oy kullanma hakkına sahip olmasına rağmen geleneksel olarak oy da kullanmıyor.
Başarılı bir ressam olan Margrethe, ayrıca başarılı bir çevirmen. Yüzüklerin Efendisi’nin Danca tercümesine katıldığı söyleniyor. Ayrıca kendi kıyafetlerini de tasarlıyor ve onun renkli ve bazen de tuhaf kıyafetleri ile tanınıyor.
Nöbet Değişimi
Genelde saray gezilerinde gezi ve foto sever için ön plana çıkan bir konu olduğu için bu konuyu da sizlere sunmak istedim. Sarayda nöbet değişimi tam 12:00 oluyor. Askerlerin kürklü şapkaları ise oldukça ilgi çekici. Kaçırmayın.
Gezeceğiniz Kral Odaları
Danimarkada adet olduğu üzere krallar sırayla Frederick veya Christian olarak adlandırılıyor. Odaları gezmeden bunu bilmenizde fayda var.
-Christian IX
Amalienborg Sarayı’nda yaşayan ilk kral olan Christian IX, 1863-1906 tarihleri arasında Danimarka Krallığı yapmış. Eğitimini Kopenhag’da bir subay olarak almış. Frederik VII çocuk sahibi olamayınca bir de Prusya’ya karşı yürütülen 1848-50 birinci Schleswig savaşında Danimarka Krallığı’nın ( Schleswig, Holstein ve Hamburg’u da içine alan eski dönem) yanında yer alınca kendisi kral yapılmış. Zaten kararı da o zamanın egemen güçleri vermiş.
Başta Alman kökenli olması ve Dancayı güzel konuşamaması nedeniyle halk tarafından kabul görmemiş ama zamanla halk ona da alışmış. Ancak en büyük hezimeti Schleswig’i krallığa bağlayan anayasa değişikliğini imzalayınca yaşamış. Prusya ve Avusturya Danimarka Krallığına savaş ilan etmiş 1864’de savaş bittiğinde güney Jutland’ı da kaybetmiş.
Alman Prenses Louise ile evlenip 6 çocuğunun 4 ü daha sonradan çeşitli ülkelerde tahta oturunca ( Danimarka Kralı, Yunanistan Kralı, İngiltere Kraliçesi, Rusya İmparatoriçesi) bunu da krallığı için avantaja çevirmiş. Ülkesini zenginleştirerek Schleswig yenilgisini de halka unutturmuş. Kral kendisi için o dönemde “Avrupa’nın Kayınbiraderi” diyormuş.
Kral Christian IX ‘un eşi Kraliçe Louise’in odası. O dönemde eşler sarayı paylaşmışlar. Saray iki katlı. Üst katta kraliçe, alt katta kral kalıyormuş.
-Frederik VIII
Frederik VIII, 1906-1912 tarihleri arasında Danimarka Krallığı yapmış. İsveçli Prenses Lovisa ile evliymiş. 8 çocuklarının 2’si kral olmuş (Danimarka Kralı, Norveç Kralı)
-Christian X
Christian X, 1912-1947 tarihleri arasında Danimarka Krallığı yapmış. Mecklenbuglu Prenses Alexandrine ile evliymiş. Çok uzun süre orduda çalışmış. Hiç üniformasını çıkarmamış. Kral kendisinin ifadesi ile ben bir askerim ve ölene kadar da öyle kalacağım demiş. Odası da buna tanıklık ediyor. Christian X, yetkilerinin alınmasına çok razı göstermese de sonun da yetkilerini parlamentoya devreden ilk kral olmuş. İkinci Dünya Savaşı’nda ise Almanlarla iş birliği yapmamış hep karşı durmuş. (Tanıtım metinlerinde böyle yazıyor.)
Bu karşı durma olayını açıkçası ben pek anlamadım. Benim okuduğum kitaplardan bildiğim kadarıyla Danimarka, Almanya tarafından Norveç’e daha kolay saldırmak için 9 Nisan 1940’dan 4 Mayıs 1945’e kadar işgal edildi. Sadece bir kaç saatlik çatışmadan sonra Güney Jutland’daki Danimarkalı askerler teslim olmuş hatta o dönemin Danimarka hükümeti Alman işgal kuvvetleriyle hemen müzakereler yapmaya başlamıştı. Kral’ın bundan haberi olmaması sizce mümkün mü? Karşı koymuş olsa Naziler sizce gereğini hemen yapmaz mıydı?
Bu konuyla ilgili bir Danimarka şirketinin çektiği bir filmi izlemiştim. Filmdeki olmayan ve bizim için son derece sıradan kahramanlık hikayelerinin ne kadar büyütüldüğünü görünce çok şaşırmıştım. Onlar buna çok matah bir şeymiş gibi iş birliği siyaseti diyordu.
1943’ten sonra ise halkın kendi isyanı başladı sonra da direniş. Zaten bu direniş nedeniyle müttefik ülkeler Danimarka’yı yanlarında saymaya başladılar. 4 Mayıs 1945 tarihinde İngilizler Kopenhag’a girdi ve Danimarka işgalden kurtuldu. Savaş bitince müttefikler bile Danimarka’yı ne olarak kabul edeceklerini bilemediler. İşgalin ilk yılları Almanlarla iş birliği vardı. Norveç’in aksine, savaşa girmeyi bilerek reddetmişlerdi. Fakat, neticede Danimarka asıl olarak Almanya’ya karşı savaşın son yıllarındaki direnişiyle müttefik olarak görülmüştü. Bunları niye yazdım bildikleri mi siz de bilin diye…
Sarayın hemen girişinde yer alan bu bayrak 4 Mayıs 1945 II. Dünya Savaşı bitip İngilizler Kopenhag’a girdiğinde saraya çekilen bayrakmış.
-Frederik IX
Frederik IX, 1947-1972 tarihleri arasında Danimarka Krallığı yapmış. İsveçli Prenses Ingrid ile evliymiş. 1849 tarihli anayasaya göre kralların politik nüfuzunu kullanması yasakmış ama kral o dönemden beri politik nüfuzu olan ilk kral olarak kabul ediliyor. Ayrıca, Danimarka’nın şimdiye kadar sahip olduğu en çok sevilen kralmış. İlk defa varis bir kral eğitimini ordu yerine donanma ile almış ve bir deniz subayı olarak mezun olmuş. Kendisi Christian IV (1577 – 1648) ‘den beri bir gemiyi komutanlık yapabilecek tecrübeye sahip ilk kral olarak kabul ediliyor. Zaten odası da tam bir deniz subayı odası.
Kralın odasında gördüğünüz piyanoya gelince kral çok iyi piyano çalıyormuş. Ayrıca bir orkestrayı yönetebilecek geniş bir klasik repertuarı da varmış. Kraliyet Orkestrasıyla konser bile veriyormuş.
Garden Room
Garden Room sarayın en büyük odası. Odanın ortasına Amalienborg Sarayı’nın küçük bir modelini yerleştirmişler.
Görmüş olduğunuz tüm teşrifat 1750-1780 model.
Gotik Kütüphane
Kütüphane 1852 tarihinde Kraliçe Amalie tarafından yaptırılmış. Kütüphanenin bu sitilde bir benzerinin olmadığı söyleniyor.
Dört Kral
Sarayda en çok dikkatimi çeken resim odalarını gezdiğimiz 4 Danimarka Kralını bir arada gösteren gösterişli resim. Danimarkalılar bu resme 4 kral resmi diyor. Son kral Prens Frederik (IX) babası Christian IX’un ellerinde. Yanlarında ise Frederik VIII ve oğlu Christian X var. Fotoğraf ise 1899 yılında çekilmiş.
Açılış Kapanış Saati ve Ücretler ile Dikkat Edilmesi Gerekenler
Saray 11:00-16:00 saatleri arasında açık. Bu periyoda Kopenhagdaki en kısa gezi süresi diyebilirim. Bu nedenle mutlaka planlamalarınızı Kopenhag’ın bu bölgesinde 11:00 da burada olacak ve 12:00 da nöbet değişimini çekecek şekilde yapın. Giriş ücretlerine gelince kişi başı 60 TL. 17 yaş ve altı ile Copenhagen Card sahiplerine giriş ücretsiz.
Sırt çantası vb. içeriye kesinlikle alınmıyor. Girişte 20 kron ile çalışan dolaplar var. Bozuğunuz yoksa bozuyorlar. Geziniz bitip dolabi açtığınızda da paranızı alabiliyorsunuz.
Fotoğraf çekimi serbest hatta teşvik ediliyor.
Ulaşım
-Metro İstasyonu
Kongens Nytorv
–Otobüsler
1A ve 20E (Bredgade ve Store Kongensgade) 26 (Dronningens Tværgade) 350S (Kongens Nytorv)
Değerlendirme
Saray hem Danimarka’yı hem de Danimarkalıları anlamak açısından bir başlangıç noktası olarak önem taşıyor. Ayrıcai Danimarka Kraliçesi’nin doğduğundan beri hala burada ikamet ediyor olması da önemli. Bu çerçevede en az iki saatlik bir program ile Kopenhag gezilerinin başlangıç noktası olması gerektiğini değerlendiriyorum. Sağlıcakla kalın.