Rusya'nın Ukrayna'daki Zaporijya Nükleer Santrali'ne saldırıları NATO'ya yönelik Ukrayna'yı uçuşa yasak bölge ilan etme çağrılarını yeniden gündeme getirdi.
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, cuma günü Ukrayna semalarının acilen kapatılması gerektiğini söyleyerek Batı Avrupa halklarından, liderlerine baskı yapma talebinde bulundu. Radyasyonun Rusya sınırının nerede olduğunu bilmediğini söyleyen Ukrayna Devlet Başkanı, olası bir nükleer tehlikenin tüm kıtanın güvenliğini riske atacağını belirtti.
Zelenskiy'nin Ukrayna'yı uçuşa yasak bölge ilan etmeye yönelik çağrıları NATO tarafında karşılık bulmadı. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Ukrayna'da uçuşa yasak bölge oluşturulmayacağını ve asker gönderilmeyeceğini yineledi.
Askeri strateji uzmanları Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere ve Avrupalı müttefiklerinin Rusya ile NATO'yu karşı karşıya getirerek savaşın boyutunu değiştirecek bu hamleye hiçbir şekilde sıcak bakmayacağını söylüyor.
Uçuşa yasak bölge nedir?
Ukrayna'yı uçuşa yasak bölge ilan etmek, tüm yetkisiz hava araçlarının Ukrayna üzerinde uçmasını engellemek anlamına geliyor.
NATO tarafı daha önce 1991'de Körfez Savaşı'nda Irak'ta, 1993-95 Bosna Savaşı'nda ve 2011 Libya iç savaşında uçuşa yasak bölgeler belirlemişti.
NATO neden Ukrayna'da bu adımı atmıyor?
NATO yetkilileri ve uzmanlara göre, İttifak, nükleer silahlı süper güç Rusya ile doğrudan bir askeri çatışmaya girerek savaşın Avrupa'da daha geniş alanlara yayılması riskini almak istemiyor.
Ukrayna'yı uçuşa yasak bölge ilan etmek NATO pilotlarını Ukrayna'daki Rus uçaklarını düşürmeye zorlayabilir. Bunun dışında NATO böyle bir durumda görevi desteklemek için yakıt ikmali tankerleri ve elektronik gözetleme uçakları kullanmak zorunda kalabilir.
NATO'nun bu nispeten yavaş, yüksekten uçan uçakları korumak için Rusya ve Belarus'daki karadan havaya füze bataryalarını ihmal etmesi gerekebilir.
NATO Genel Sekreteri Stoltenberg de nitekim cuma günü yaptığı açıklamada, "Uçuşa yasaklamak ancak NATO savaş uçaklarını Ukrayna hava sahasına göndermek ve Rus uçaklarını vurarak bu kararı uygulamakla olur. Yaşanan durumun umutsuzluğunu anlıyoruz ancak bunu yaparsak Avrupa'da tam teşekküllü bir savaşla sonuçlanabilecek bir durumu beraberinde getireceğine inanıyoruz." ifadelerini kullandı.
Ukraynalı yetkililer ve halk ne istiyor?
Ukraynalılar ülkeyi uçuşa yasaklı bölge ilan etmenin sivilleri ve nükleer santralleri Rusya'nın hava saldırılarından kurtaracağına inanıyor.
İngiltere'deki savunma ve güvenlik araştırmaları enstitüsünden araştırma görevlisi Justin Bronk, Ukraynalıların NATO'dan tıpkı 2011'de Libya'daki iç savaş sırasında hükümet mevzilerine yaptığı saldırılar gibi daha geniş çaplı bir müdahale beklediğini söylüyor.
Bronk'a göre Ukraynalılar Batılı güçlerin Ukrayna şehirlerini bombalayan roketleri tamamen süpürüp attığını görmek istiyor.
Ukrayna hava sahasında ne yaşanıyor?
Rusya'nın Ukrayna hava sahasını hızlı bir şekilde kontrol altına alacağına yönelik tahminler henüz gerçekleşmedi.
Uzmanlara göre, Rusya'nın büyük kara saldırısında sabit kanatlı savaş uçaklarının çoğunu neden yerde bıraktığı merak konusu.
Bazıları bu durumu Rus pilotlarının hızlı hareket ve koordinasyon gerektiren geniş çaplı kara operasyonları için yeterince iyi eğitimli olmamasıyla açıklıyor.
Notre Dame Üniversitesi'nde ders veren emekli ABD Hava Kuvvetleri tümgenerali Robert Latif, Rusya tarafının kısıtlı bir alanda hareket ettiği için havadan müdahale konusunda endişeli olduğunu düşünüyor. Latif, "Ukrayna havada dolaşmak için her türlü alanın olduğu Orta Doğu gibi değil. Sınırları çok kolay aşabilirler." şeklinde konuşuyor.