|Haberler/...


Mars'ı Bu Hale Getiren Mega Volkanları mı?
Günümüzde Mars jeolojik herhangi bir etkinliğin olmadığı, kuru ve sakin bir yer; fakat bu her zaman böyle değildi. Milyarlarca yıl önce gezegenin yüzeyi okyanuslar, buz tabakaları ve yığıntı dağlar oluşturmuş volkanlarla kaplıydı. NASA'nın Mars yüzeyinde bulunan Curiosity robotunun yeni edindiği bilgiler ise zamanında Mars'ın volkanlarının düşündüğümüzden çok daha güçlü olduğunu gösteriyor. Demek ki Mars'taki volkanlar aheste akan lav nehirleri sızdıran cinsten değilmiş.
Curiosity'nin cihazları Mars yüzeyinde tridymite denilen bir madde buldu. Tridymite dünyada sadece aşırı derecede sıcak ve silisyumlu volkanlarda oluşan bir kristal türü. NASA'dan Richard Morris'e göre Tridymite üretebilen bir volkanın son derece patlayıcı olması gerekir.
Silisyumlu volkanizma yüksek derecede patlayıcı bir volkanizma çeşidi ve tektonik tabakaların yerkabuğundan mantoya doğru geçerken suyu da beraberinde götürmesiyle gerçekleşiyor. Tabakalar magma içinde eriyor ve sonra kuvvetli bir patlamayla dışarı püskürüyor.
Tridymite, 154 km çapındaki Gale kraterinde bulundu. Mars'ın eskiden geniş su göllerine ev sahipliği yaptığı ve meşhur Gale kraterinin de bu alanlardan biri olduğu biliniyor. Bu, Gale kraterindeki suyun tabaka tektoniğine katkı sağlayıp söz konusu türden bir volkana yol açmış olduğu anlamına gelebilir.
Ancak Mars'taki tektonik hareketler hakkında herhangi bir bilgiye ulaşılamadı, yani silisyumlu volkanizmanın nasıl gerçekleştiği gizemini koruyor. Bunun yanı sıra tridymite Mars'ta, Dünya'da gözlenmeyen farklı bir mekanizma ile de oluşmuş olabilir.
Tridymite varlığı Mars'taki jeolojik etkinliklerin ilk kanıtı değil. Bu yılın başlarında yayınlanan bir çalışmaya göre yaklaşık 3,4 milyar yıl önce Mars'a çarpan büyük bir meteorit sıvı sudan oluşan bir tsunami dalgasını tetikledi. Bu tsunaminin ardından Mars çok soğuk bir döneme girdi. Sonra ikinci tsunami geldi ve yuvarlak buz kütleleri oluşturdu ki bu buzların yapısı Mars okyanuslarının tuzlu olduğuna işaret ediyor. Tsunamiler Mars yüzeyini aşındırıp gezegenin kuzey kıyılarına tortular bıraktı. Bu tortuların bir zamanlar Mars yüzeyini kaplayan okyanusların kıyı hatlarını gösterdiği düşünülüyor.
Güncelleme: 24/06/16
Kaynak: Abigail Beall, "Mars was plagued by MEGA-VOLCANOES: Surprise discovery of mineral suggests red planet was far more hellish than thought", dailymail.co.uk, çev. Günhan Bozok, yaklasansaat.com, 14/06/2016.