Termometre ne işe yarar ve nasıl bulunmuştur? Civalı termometre neyi ölçer, çalışma prensibi nasıldır?
Civalı Termometre Nasıl Çalışır?
Civalı Termometre; Termometre bilim adamlarının kullandığı âletlerden biridir. Termometre ısıyı bildirir. Her hangi bir şeyin ısısı, o şeyin ne kadar sıcak ve soğuk olduğu demektir.
Termometreyi hepimiz biliriz. Ateşinizin olup olmadığını öğrenmek için belki sizin de bir termometreniz vardır. Odanızın duvarında da bir tane olabilir.
Civalı termometre, bir ucu civa ile dolu, diğer ucu kapalı bir cam borudur.
Civa ısınınca genişler. Genişler demek hacmi daha büyür demektir. Soğuyunca da hacmi küçülür.
Termometrenin haznesindeki civa ısınınca genişler, ve ince boruda yükselir. Bu yüzden bir kısmı borunun içine itilir, zira gidecek başka yeri yoktur. Termometrenin haznesindeki civa soğuyunca küçülür ve civa buradan aşağı doğru iner.
Termometrede çizgiler vardır. Isıyı derece ile ölçerler. Şu halde termometredeki çizgiler dereceleri gösterir.
Çok defa derece kelimesi yerine derece işareti olan küçük bir yuvarlak kullanılır. Meselâ 100 derece demek için «100°» yazılır. Termometreler çeşitli şekillerde derecelenir. Bütün termometrelerin çizgileri dereceleri gösterri, ama bir termometredeki 80° ile başka bir termometre üzerindeki 80° nin gösterdiği ısı aynı olmayabilir.
Bugün kullanılan termometrelerin çoğu fahrenhayt termometrelerdir. Bu termometrelerdeki çizgiler Fahrenheit adındaki bir bilim adamının düzenlediği gibi çizilmiştir. Bir Fahrenheit termometresinde suyun donma noktası 32°, kaynama noktası 212° dir.
Bilim adamları çokluk santigrad «Centigrade» termometrelerini kullanırlar. Santigrad «Centigrade» demek yüz bölme esasına göre derece demektir. Santigratlı termemotrelerde suyun donma noktası 0°, kaynama noktası 100° dir.
Her termometrenin içinde civa yoktur. İlk termotereyi Galileo yapmıştır. Bu termometrenin haznesinde civa yerine hava vardı. Bazı termometrelerde alkol kullanılır. Çok defa bu alkol kırmızı veya maviye boyanır. Bazı termometrelerin içinde ise madenden bir yay vardır.