Golda Meir
- Meslek : İsrail Eski Başbakanı
- Doğum : 1898
- Ölüm : 1978
İsrail’in kurucularından ve İsrailin ilk kadın başbakanı olan Golda Meir Ukrayna’da dünyaya geldi. Ailesi 1906 yılında yoksulluktan ve anti semitimizden kurtulmak için ABD’ye gitti ve Milwakuee’ye yerleşti. Burada İngilizce öğrendi ve ailesinin bir bakkal dükkanı açmasına yardımcı oldu. Lisede Siyonist bir gençlik organizasyonuna katıldı. 1921’de Filistin’e gitti. Filistin’e gittikten sonra bir kolektif çiftlikte çalışmaya başladı. Daha sonra emek konsilinde görev aldı. ABD ve Avrupa’yı gezerek Yahudi yerleşimciler yararına ve Siyonizm davası adına yardım topladı.
II. Dünya Savaşı ve Yahudi Soykırımı, Yahudi devletinin kuruluş sürecini hızlandırdı. 1948 yılında İsrail bağımsızlığını ilan etti. Meir, İsrail Bağımsızlık Bildirgesi’nin yirmi beş imzacısı arasındaydı. Yeni ulusun ilk pasaportunu aldı. 1949 yılında İsrail meclisi Knesset’e üye seçildi. 1956 ve 1966 yılları arasında dış işleri bakanlığı yaptı. Daha sonra sağlık nedenlerinden dolayı emekli oldu. 1966 yılında Mapai Partisi’nin sekreteri olarak politikaya geri döndü. 1969 yılında ölen başbakan Levi Eshkol’un yerine geçti. Meir’in görev süresinde en önemli mesele İsrail ve Arap komşuları arasındaki sorunlardı. Kara Eylül Filistin Örgütü tarafından İsrail’in Olimpiyat atletlerine yapılan saldırı önemli bir sorun olarak ortaya çıktı. Meir’in Yom Kippur Savaşı’ndaki rolü eleştiri konusu oldu. İsrail, Arap saldırısına hazırlıksız yakalandı. Buna rağmen, Mısır ve Suriye ordularını üç hafta içinde yenmeyi başardı. Meir sonraki yıl savaştaki performansına ilişkin tartışmaların ardından emekli oldu. Seksen yaşındayken öldü.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Atıf Efendi
18. yüzyıl Osmanlı defterdarı, şair ve hattat Atıf Efendi İstanbul’da dünyaya geldi. İlk tahsilinden sonra maliye mesleğine girdi. Başarıları sayesinde kısa zamanda devrin defterdarı İzzet Ali Paşa’nın dikkatini çekerek defterdar mektupçusu oldu. 1737 yılında başdefterdarlığa tayin edildi. Bu ilk defterdarlığı, Avusturya ile yapılan savaş ve idari mekanizmadaki bozukluklar yüzünden buhranlı yıllara rastladı. Âtıf Efendi ordunun malî işlerini yürütmek üzere Niş’e kadar gitti, fakat sadrazam Yeğen Mehmed Paşa tarafından kusurlu görülerek 1738’de görevinden alındı. Ancak ertesi yıl İvaz Mehmed Paşa’nın sadareti zamanında ikinci defa başdefterdarlığa getirildi ve savaş sırasında başarılı hizmetlerde bulundu. Belgrad’ın geri alınmasından sonra şehre ilk girenler arasında o da vardı. İki buçuk yıla yakın süren bu ikinci defterdarlığından 1741 Eylülünde ayrılarak hacca gitti. Döndükten sonra üçüncü defa başdefterdarlığa getirildi. İlerleyen dönemlerde ise sıtma hastalığı nedeniyle öldü.
-
Seyyid Abdullah Paşa
“Kesici” lakaplı Kerküklü Firârî Seyyid Hasan Paşa’nın oğlu olan 18. yüzyıl Osmanlı sadrazamlarından Seyyid Abdullah Paşa bu sebeple Firârîzâde olarak da anıldı. Eğriboyun veya Boynueğri lakabıyla da anılan Abdullah Paşa sarayda yetişti ve silâhşorluk, kapıcıbaşılık, kapıcılar kethüdâlığı gibi önemli yerlerde bulundu. Bu arada bazı ağalara vekâlet etti. Büyük mîrâhurluğa getirildi. Aynı yıl vezâretle, Aydın’da çıkan Sarıbeyoğlu isyanını bastırmakla görevlendirilen Şehlâ Ahmed Paşa’ya yardım için Anadolu’ya asker sevk etmesi emri verildi. Anadolu Beylerbeyi Hekimoğlu Ali Paşa’ya seraskerlik kürkü ile birlikte sadâret mührünü götürdü. Üç tuğlu vezir rütbesiyle, 1718’den beri muhassıllık şeklinde yönetilen ve sadrazamlara has olarak tayin edilen, ancak o sırada eyalete çevrilen Kıbrıs valiliğine getirildi. Ertesi yıl kasım sonlarında Rakka valiliğine nakledildiyse de hemen ardından tekrar eski görevinde kalması uygun görüldü. Aydın (Güzelhisar) muhassılı oldu. On iki gün sonra hâmisi Dârüssaâde Ağası Moralı Beşir Ağa onu gizlice gönderdiği bir haseki ile İstanbul’a çağırdı ve Sultan I. Mahmud tarafından sadrazamlığa tayin edildi.
-
Mevdûdî
Mekke’deki Râbıtatü’l-âlemi’l-İslâmî’nin kurucularından olan Mevdudî, Hz. Hüseyin’in soyundan geldiği için Seyyid Ebü’l-A‘lâ olarak anıldı. Babası Seyyid Ahmed Hasan’dan Farsça, Urduca, Arapça, mantık, fıkıh ve hadis dersleri aldı. Babasının sağlığının bozulması üzerine okuldan ayrılıp ailesinin geçimine katkıda bulunmaya çalıştı. Çeşitli dergilerde editörlük yaptı. 1930’lu yılların sonlarında, Hindistan’ın bütünlüğünü koruyarak İngiliz işgalinden kurtulmasını savunan Diyûbend merkezli Cem‘iyyet-i Ulemâ-i Hind’in Hint milliyetçiliği tavrına karşı çıktı. Öte yandan Müslümanların bağımsız bir devlet kurmasını savunan Hindistan Müslümanları Birliği’ne de İslâmî esaslara yeterince hassasiyet gösterilmediği gerekçesiyle mesafeli durdu. Yeni bir hareket başlatmaya karar verdi ve Cemâat-i İslâmî teşkilâtını kurdu. Ülkede tehlikeli bir şekilde yayılmaya başlayan Kādiyânîlik aleyhinde hazırladığı Ḳādiyânî Mesʾele adlı risâlesi yasaklanan Mevdûdî, Cemâat-i İslâmî’nin 1953’te Pencap’ta düzenlediği Kādiyânîlik karşıtı gösterileri yazılarıyla kışkırttığı gerekçesiyle askerî mahkeme tarafından ölüm cezasına çarptırıldı. Dünya çapındaki baskılar üzerine yüksek mahkemede beraat etti. 1958’de Eyyûb Han’ın yönetime el koymasıyla anayasa yürürlükten kaldırıldı ve diğer siyasî partiler gibi Cemâat-i İslâmî’nin de faaliyetleri durduruldu. Eyyûb Han’ın hazırlattığı anayasaya karşı çıkmasının ardından tutuklandı, dokuz ay sonra serbest bırakıldı.
-
Gottfried Leibniz
Filozofların sık sık takındığı kötümser davranışların aksine mevcut dünyayı mümkün olanın en iyisi olarak tanımlayan Alman rasyonalist teolog, matematikçi ve filozof Gottfried Wilhelhm Leibniz, Almanya’nın Leipzing şehrinde dünyaya geldi. Çocukken kendi kendine Latince ve Yunanca öğrendi. 1667 yılında bir Alman üniversitesi tarafından kendisine teklif edilen profesörlüğü reddetti. Hanover’ın güçlü dükleri için saray tarihçisi, diplomat ve bilimsel danışmak olarak çalıştı. Öğrenme yeteneği çok geniş olduğu için arkadaşları ona “Evrensel Dahi” adını taktı. Leibniz İngiliz fizikçi Isaac Newton’dan bağımsız olarak modern matematiği keşfetti. Bir diplomat olarak Leibniz Avrupa’yı gezme şansına sahipti. Paris, Londra, İtalya ve Hollanda’ya gitti.
-
Antoni Gaudi
İspanyol mimarisinin usta ismi, Katalan modernizm akımının dünyaya ünlü sanatçısı mimar Antoni Gaudi İspanya’nın Katalonya bölgesinde bulunan Reus şehrinde dünyaya geldi. Orta halli bakırcılıkla uğraşan emekçi bir babanın oğlu olan Gaudi, ailesinin yaşadığı maddi sıkıntılardan dolayı çocukluğunda demirci çıraklığı yaptı. 13 yaşında koyu bir Katolik din okuluna verildi ve hayatı boyunca Katolik değerlere sıkı sıkıya sarılarak yaşadı. Bununla birlikte gençlik döneminde sosyalist ve sıkı bir Katalan milliyetçisiydi. Mimarlık onun için doğuştan gelen bir yetenek ve arzuydu. Bu nedenle Barcelona’da bulunan mimarlık okuluna gitti, askerlik ve çeşitli nedenlerle uzayan eğitimini 1878 yılında tamamladı. Gaudi, mezun olduktan sonra Victoria dönemine ait öncüllerin sanatsal oluşumu içinde çalıştı, ancak kısa bir süre sonra kendi stilini geliştirdi. Sanatsal üslubunu yüzeyleri desenli veya taş, parlak seramik fayans ve çiçek işleriyle canlandırdı. Sanatsal çalışmalarını giderek derinleştirdi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun