-
şangay beşlisinin baskısına dayanamayan bir istilacının "u" dönüşü.
mandrin dilinde biliyorsunuz harf kavramı diye bişey yok. hatta şu sıralar terk ettiğimiz avrupa dillerinde bile zaman kavramı soldan sağa akarken; şangay'da sürenin, yukarıdan aşağı aktığı kabul görüyor. yani bir istilacıyla eğer zaman/mekan, ışıkhızı, öbür'evren gibi kavramları tartışacaksanız öyle "sözümona batılı"ların dayattığı gibi "neden" sorusunu ya da "amaç" metaforunu sunmayacaksınız. mesela "buraya neden geldiniz" gibi sualler yerine onlara go tarzı nikolayhel oyunları sunacaksınız. böylece sizin dilinizi öğrenmek için: "yok efendim ali ayşeye yürüyor yok ayşe mehmede naz yapıyor" tarzı kelimeler ile uğraşmak yerine doğrudan ne istediklerine gelecekler.
tabi tarih derslerinden hatırlayın avusturya'ya ilk ayak basan beyazadamı:
ilk barbar kavimler istila ettikleri topraklarda yerlilere karnında bişeyler taşıyan hayvanın ne olduğunu sormuşlardı. karşılığında ise kangru yerine:
- "işvayznik" (esk. alm: bilmiyorum)
yanıtını almışlardı. çünkü dikkat edin avustralya demedim avusturya dedim.
bu sebeple "işvayznik" zamanla ... "şvayz" ya da "schweiz" derken günümüzde "isviçre/cenevre/zürih" olarak anılıyor. karşı taraftan daha fazla büyükbaş hayvan elde etmek için yapılan bu münakaşalar, tadsızlıklar, kutuplaşmalar; eski almanca "kampflaşmalar" günümüzde bakınız "kampf: savaş" adı ile anılıyor.
yani batılı dillerde bizzat dilin kendisi o kültürün yaşam tarzını örseliyor, zamanı doğrusallaştırıyor.
şangaya geri dönelim. kendi öz kültürlerinde, kendi öz dillerinde zaman kavramını bile eğip bükebilen, arkasında rusya, özbekistan, moğolistan, iran, sudan gibi devleri "domino" gibi sürükleyebilecek bir insan gücü karşısında isterse kainatın öbür ucundan gelen bir süper gücün dili sürçiyak ve "hediye" yerine yanlışlıkla "silah" deyiveriyor. oysa şangay ne yaparsa şangay beşlisine üye ülkeler domino gibi aynısını yapar.
dolayısıyla biz insanlar henüz kendi aramızda anlaşamazken bizimle irtibata geçmek isteyenlere düşmanca tavır takınmamalıyız.