Prostat Kanseri Tanımı, Belirti ve Bulguları, Nedenleri, Teşhis ve Tedavisi
Prostat kanseri, genel olarak 50 yaşın üzerindeki erkeklerde görülür.
Prostat, erkek üreme sistemi organlarından biridir. Sperm hücrelerini taşıyan semen sıvısının üretimine katkıda bulunur. Mesanenin hemen çıkışında yerleşmiş ceviz büyüklüğünde bir bezdir. İçinden, idrarı mesaneden penis ucuna kadar taşıyan idrar kanalı geçer. Prostat bezi fonksiyonları temel olarak testislerde üretilen testosteron adlı erkeklik hormonu tarafından düzenlenir.
TANIM
Prostat kanseri, genel olarak 50 yaşın üzerindeki erkeklerde görülür. Görülme sıklığı 100 binde 30 kadardır. Kanser hücreleri yavaş büyümesine rağmen diğer organlara yayılma eğilimindedir. En çok mesane ve rektum gibi yakın organlara, daha sonra ise kan ve lenf dolaşımıyla kemik, karaciğer ve akciğer gibi organlara yayılır. Prostat bezi dışına sıçramış vakaların sağaltımı zordur. Fakat son yıllardaki gelişmiş erken teşhis ve tedavi yöntemleri sayesinde hastaların 5 yıllık hayatta kalma süresi ortalama %80’lere kadar yükselmiştir.
BELİRTİ ve BULGULAR
Erken evrelerde nadiren belirti verir. Kanser gelişimiyle beraber prostat bezinde büyüme başlar. Büyümeye bağlı olarak da bez içinden geçen idrar kanalı sıkışır. Bu nedenle belirti ve bulguların çoğu idrar yapma şikayetleri üzerinde yoğunlaşır.
- Sık idrara çıkma isteği. Özellikle geceleri daha aşikardır.
- İdrar akımını başlatmakta veya kesmekte zorlanma
- Zayıf veya kesintili idrar yapma
- İdrar yaparken veya ejakülasyon sırasında yanma hissi
- İdrar veya semende kan varlığı
- İdrar kaçırma
- Uzun süren vakalarda böbreklerde idrar göllenmesine bağlı şişme ve böbrek enfeksiyonları bulunabilir.
İlerlemiş vakalarda ise aşağıdakiler gözlenir.
- Alt karında, belde veya uylukta ağrı veya sertlik hissi. Bu bölgelerde eklem ağrısı.
- İştah kaybı, kilo kaybı, halsizlik, bulantı ve kusma
NEDENLERİ
Tam olarak bilinmemektedir. Araştırmalarda belli kişilerde daha sık görüldüğü saptanmıştır. Bu kişiler arasında aşağıdakiler sayılabilir.
- Ailesinde prostat kanseri öyküsü olanlar
- Ağırlıklı olarak kırmızı et ve hayvani yağlarla beslenenler. Yağlarla prostat kanseri arasındaki bağlantı muhtemelen hormonlarla ilgilidir. Çünkü yağlar, testosteron dahil tüm hormonların üretimini uyarır.
- Pil ve kauçuk imalatında çalışan işçiler
Diğer taraftan;
- Aktif seks hayatı
- Alkol veya sigara tüketimi
- Sünnet
- Kısırlık
- Prostat iltihabı
- Selim prostat hiperpilazisi (SPH)
ile prostat kanseri arasında doğrudan doğruya bağlantı olduğu ispatlanmış değildir.
TEŞHİS YÖNTEMLERİ
Sık kullanılan yöntemler arasında aşağıdakiler sayılabilir.
- Makattan parmakla yapılan muayene (rektal tuşe)
- Kanda prostat-spesifik antijen (PSA) tayini
- Makattan ultrasonla inceleme yapılması
- Prostat dokusundan biyopsi alınması
- Kanser teşhisi konduğu takdirde uzak yayılımlar açısından tetkikler
TEDAVİ
Teşhis konduğu andaki kanser evresine bağlı olarak radyoterapi, cerrahi girişim ve hormon tedavisi kombinasyonları uygulanır.