Fenikeliler, MÖ XII. yüzyılda siyasal bir güç olarak ortaya çıkmış ve MÖ II. yüzyıla kadar varlığını sürdürmüştür.
Doğu Akdeniz sahil şeridinde genel olarak denizcilik ve deniz ticareti ile uğraşmışlardır. Bu denizci kavim, gemilerin inşası amacıyla lüzumlu keresteleri temin etmek için gelişmiş bir ormancılık faaliyeti de yürütmüştür.
Doğu Akdeniz’de fazlaca iyi bir tecim filosu kurmuş olan Fenikeliler, Batı Akdeniz’de de tecim kolonileri oluşturmayı başarmıştır. Zaman içinde Mısır, Kıbrıs, Girit ve Rodos haricinde Sicilya, Sardunya ve İspanya’ya kadar uzanan birçok yerde tecim kolonileri kuran Fenikeliler, bu sayede dünya deniz ticaretini denetim etmeyi başarmıştır.
Siyasal varlıkları M.ö. 2000 yılına kadar uzanan Fenikeliler Lübnan dağlan ile Akdeniz sahilleri içinde uzanan kıyı şeridine yerleştiler. Fenikeliler kent devletleri halinde yaşadılar, krallık ile yönetim edildiler. Fenike ülkesinin tepeleri sedir, selvi ve çınar ağaçlarıyla doludur.
Toprağın altında bazı madenler bulunmakta, kıyısında oldukça iyi limanlar, yer almıştır. Bu limanlar Nil deltasına yalnız bir haftalık uzaklıkta bulunmakta ve Mısır’dan Minik Asya’ya ve Mezopotamya’ya giden büyük yol ülkenin içinden geçmektedir.
Fenike ülkesinde ziraat hayata geçirmeye uygun toprak fazlaca azdır. Bu nedenden dolayı Fenikelilerin yeni toprakları kolonileştirmek ve korsan olmak için sebepleri vardı. Ege ticaretini; tekne üstünlükleri sebebiyle ellerine geçirdiler.
Batıda daha uzaklara doğru Malta, Sicilya ve Kartaca’da koloniler kurdular. Fenikelilerin kıyıdaki başlıca limanları Tir ve Sidon İdi.
Fenikeliler, Yunanlılar kendi tekne, sanayi ve tüccarlarını geliştirince, ticari üstünlüğünün bir bölümünü kaybettiler.
Persler, batıya doğru ilerlediklerinde, birçok Fenikeli Kartaca’ya göçtü. Fenike şehir devletlerine Persler son verdi.
Kartaca (Fenikeliler Uygarlığı)
Fenike’nin ileri karakollarından biri olarak M. Ö. 800 yıllarında Tunus’un Şimal – Doğu ucunda Kartaca kolonisi kuruldu. Kartaca Sicilya’nın batı kısmını eline geçirmiş ve Akdeniz’i ikiye bölen suları denetim altına almıştır.
Kartacalılar Batı Akdeniz’i, stratejik noktalara tecim karakolları kurarak, mahalli şeflerle anlaşmalar yaparak ve harp gemisi imalatıyla paralı askerlerini kendi çıkarları doğrultusunda kullanarak, bir Kartaca gölü haline dönüştürmüşlerdir. Bu durumda denizin iki kıyısından da yarar sağlanmaktadır.
Avrupa hammadde ve maden sağlamakta, Afrika altın, fildişi, devekuşu tüyü, kıymetli taşlar ve köle deposu olmaktadır. Bunlar Sahradan kervanlarla yada Batı Afrika kıyılarına ulaştıktan sonrasında Kartaca’ya taşınmaktadırlar.
Kartaca’nın civarındaki topraklarda buğday, şarap ve zeytinyağı üretilmektedir. Böylece bu ülke batıda olmasıyla birlikte anavatana yada Nil’e ulaşan yollar süresince tecim yapılabilecek malzemelerin tümüne haiz olmaktadır.
Kartaca’da siyasal iktidar tecim ve para aristokrasisinin elindeydi, Fenike ülkesinde varlıklı bir sınıfın oluşması organik olarak kralın güçlerinin azalmasına yol açtı. Gelir düzeyi yükselen ülkelerde demokrasiye doğru bir yönelme olur.
Kartacalılar Pön savaşlarında başarısız oldular. ( 264 — 164) Pön Savaşlarından sonrasında Kartaca ve Akdeniz hâkimiyeti Roma’nın eline geçti.
Fenikeliler Uygarlığında Sanayi
Fenikeliler ticarete endüstriyi de eklemişlerdir.
Mezopotamya ve Mısır yöntem ve kalıplarını yansılamak etmişler, bu tarz şeyleri kendilerinin benzer biçimde yapmışlar ve halkın yoksul kesimlerinin de satın alabileceği kadar ucuz bazı mallar üretmeyi başarmışlardır. Bilhassa kumaş dokumada uzmanlaşmışlardır.
Ağaçlardan toplanan bazı böcekler boya yapımında kullanılmış ve meşhur Tir erguvanı deniz kabuklarından elde edilmiştir. Bu boyama tekniği fazlaca azca usta tarafınca malum bir yöntem olarak kalmıştır, bu sebeple bunun sırrı kıskançlıkla saklanmıştır.
Erguvan kumaş imali ender ve
pahalıdır ve bu yüzden de imalatı krallıkla beraber kabul edilen bir imtiyaz haline gelmiştir.
Fenike Medeniyetinin Özellikleri
İlk sömürgeci deniz imparatorluğunu kurdular. Fenikeliler kurmuş oldukları koloniler İle doğu kültürünü batıya taşıdılar.
Akdeniz dünyasının büyüklüğü içinde siyasal ve ticari faaliyetlerini sürdürmeye çalışan Fenike iletişimdeki zorlukları alfabeyi bularak çözdü. Bulunan alfabe 22 harfliydi.
Alfabenin bulunması günlük işlerde yazının kıymetini alabildiğine artırdı. Toplurnda okuryazar oranı arttı. İon, Latin ve Yunanlılar bu alfabeyi geliştirerek kullandılar.
Fenikeliler Uygarlığında Din
Dini inanışları Ön Asya’nın tesiri altında idi. Temel olarak İki tanrıları vardı. İştar (hanım) Atargatis (adam) ruhunun temsilcisiydi.
Ek olarak bakınız: Tarih Biliminin Faydalanmış olduğu Coğrafya