Bu soruyu uzun zamandır cevaplıyor olmama rağmen artık bu konuda bir yazı kaleme almak gerekiyor diye düşündüm :)
Aslında bu sorunun amacını anlamak lazım. Acaba sorunun aslı "Pilot nasıl olurum mu" yoksa, havayollarında iş bulup çalışan bir havayolu pilotu mu nasıl olunur? Bu ikisinin arasında dağlar kadar fark var. Herhangi bir hava aracı kullanan herkes pilot sınıfına girer. Eğer sorunuz bu ise tandem, glider, ultralight, tek motorlu uçaklar vs vs. Bunun kullanıcıları ve uçucularının tamamı pilotdur. Yani uçmak istediğiniz hava aracının kursuna katılıp sertifikanızı alıp pilot olursunuz.
Şimdi gelelim diğer soruya, bu sorunun asıl amacı "nasıl bir havayolu pilotu olurum" olarak literatürde yerini alacaktır. Çok şey yazılıp, çok şey söylensede aslında hedefiniz "nerede, hangi şirket de çalışmaksa" ona göre cevabı aramalısınız. Şimdi sırasıyla Türkiye'de, Avrupa'da, Amerika'da, diğer kıta ve ülkelerde nasıl havayolu pilotu olunur biraz irdeleyelim.
Öncelikle bir havayolu (Ticari) pilotu olmak için her ülkede geçerli olan standartları bilmenizde fayda var.
- Yaş sınırı minumum 21 olmalı (Yetişkin olmalısınız)
- Geçerli bir Medical 1 sertifkanız olmalı (Sağlıklı olmalısınız)
- Geçerli bir Icao Level, minumum level 4 olmalı (İngilizce biliyor olmalısınız)
- Geçerli bir MEP, MEIR ve CPL lisansına sahip olmanız gerekiyor. (Ticari Pilot lisansına sahip olmalısınız)
Not: Bu maddelerin yapılabilirliği yanında, eğitiminizi tamamlamak için de "YETERİ KADAR BÜTÇENİZ" olmalı.
Yukarıdaki 4 madde bu işin olmazsa olmazı iken birde şirketlerin bulundukları ülkelere göre extra kriterleri var onlarıda bilmelisiniz .
Türkiye'de nasıl havayolu pilotu olunur ?
- Ülkemiz bir JAA ülkesi olup hali hazırda SHGM 'nin yetkilendirdiği FTO ( Flight Training Organization) uçuş eğitim organizasyonlarına sahiptir. Eğitimlerinizi SHGM 'nin yetki verdiği herhangi bir FTO 'dan alıp Ticari Pilot lisansı (madde 4) işlemini yerine getirebilirsiniz. Bunun yanında Amerika'dan veya EASA member olan herhangi bir ülkeden de eğitim alıp lisansınızı dönüştürebilir veya doğrulatıp iş başvurunuzu yapabilirsiniz. Şu anda şirketler FAA, JAA, ICAO ve EASA lisansı ile iş başvurularını kabul ediyor, ancak tüm şirketlerin kendine göre uygulamaları olduğunu unutmayınız.
- Şirketler; almış olduğunuz Medikal 1 sertifikanızı yeniden Türkiye'de ki bir hastaneden isteyebileceğini de söylemekte fayda var. Sağlık sürecini teyit etmek isteyebilirler.
- Geçerli bir ICAO Level sertikanız olsa bile, kendileri size dil sınavı uygulayabilecekleri gibi sizden Toefl veya ILTs dil yeterlilik belgesi isteyebilirler.
- Sizden 4 yıllık bir fakülte diploması isteyebilirler.( Son dönemde artık AOF'de kabül görmekte ) Pilotaj eğitimi düşünüyorsanız bir an önce ayrıca 4 yıllık bir fakülte bitirmeniz gerekecektir.
- Eğer CPL yetkiniz var ancak ATPL yoksa şirketlerde FO ( First Officer) yardımcı pilot olarak çalışabilirsiniz, ancak ATPL eğitiminizi tamamlamadan KAPTAN olamazsınız.
- Şirketler ihtiyaçlarına göre kullanılacak uçakların TYPE RATE tip yetkisini ya size ücreti mukabilinde verecekler yada uzun süreli çalışma sözleşmesine binaen maaşınızdan keseceklerdir. Bu olay tamamen şirketlerin inisiyatifindedir.
- Şunu da unutmadan her şirketin kendine ait bir iş görüşmesi vardır, kısacası pilot olmuş olman yetmez artık girmek istediğin şirketide iyi tanıyıp ona göre iş görüşmesine hazırlanmalısınız.
- Yaşım X işe girebilirmiyim . Şimdi bu konuda X genelde 40 lı yaşlara yakın arkadaşların soruları oluyor. Tabiki İŞ BULURSUN ,ya da BULAMAZSIN demiyorum .Ama bir gerçek varki artık sen 25 yaşındaki bir adamın aklına sahip değilsin.Daha doğrusu onun kadar kolay öğrenemiyorsun yada şirketler tarafından eğitilebilir görünmüyorsun.Bir başka deyişle sen şirket sahibi olsan aynı şartlarda ve lisansa sahip genç birinimi tercih edersin yoksa daha yaşlı birinimi ,bunu kendine sor riski gör ve ona göre karar ver. 40 yaş aslında bazen 5 yaşa aşağı yada 5 yaş yukarı çekilse de kritik bir yaş.Bu yaşlar bazen trenin kaçmaya yakın olduğu yada kaçırılma ihtimali yüksek olan yaşlar.Ben olsam 40 a yakın bir yaşta isem bunu mesleğini değiştirmek için giriyorsam 5 sefer düşünürüm. Neden derseniz pilotluk eğitimi ne kadar zorsa da airlinede yer alması da bi okadar zor .Ama gençlik de babadana anadan bu parayı bulamadın bu hayali yapamadın artık para var yaş ilerledi çocukluk hayaline koş derim ama orda da limitin PPL + ATPL teori olsun yaklaşık 10.000 Euro yu riske at . Piyasayı takip et eğer şirketlerin yaş limitleri uyuyorsa kalan eğitime devam et veya çocukluk hayalini gerekleştirmiş olarak hayatınına renk kat. Bu konuda kısa bir örnek verece olursak , THY 40 yaşdan önce 42 ye , sonra 45 e çıkardı , Pegasus 40 dan 42 ye çıkardı ama bugünlerde tekrar 36 ya indirdi. Sunexpress 35 de limitli , Atlas ve Onur air 40 yaş limiti var.Bu limitler piyasadaki ihtiyaca göre değişiyor .Her şirketin sitesinde bunları kolaylıkla bulabilirsiniz.Ayrıca eğitim den sonrada Tip eğitimi nide iyi düşünmelisiniz heme maddi hemde manevi olarak bir atpl eğitimi kadar zor ve maliyetli.Umarım size bu bilgiler kendinizi değerlendirmeniz açısından faydalı olur.
Not: Bu süreçleri tamamlamış iş bulmuş veya halihazırda iş görüşmesi devam edenler mevcut iken, tip eğitimi dahil almış olup herhangi bir şirkette kendine yer bulamamış ticari pilotların da olduğunu unutmayın. İyi eğitim almış, kendini iyi yetiştirmiş bir pilot her zaman iş bulacaktır. Ama bugün ama yarın, bu da şirketlerin ihtiyacı ile doğru orantılıdır. İş bulmakta zorlanan ticari pilotların bazı noktalarda ki eksiklikleri onlar için birer engel teşkil ederken ve bunu kendileri de biliyor olmasına rağmen standart olarak "kimse kendisinde hata aramıyor". Birde forumlarda, haber sitelerinde sürekli yorum yapan, eleştiride bulunan ve rumuzları hep aynı olanların işe giremedikleri için çok zamanları olduğu ihtimal dahilindedir. Kısacası işine odaklanan, çevredeki trollere kulak asmayıp hedefine emin adımlarla yürüyen ve çok çalışan pilot muhakkak sağ koltuktaki yerini alacaktır.
Avrupada nasıl havayolu pilotu olunur?
Bu soruyu çok uzatmayacağım; EU pasaportun yoksa, eğer varsa da ismin İbrahim, Hasan, Hüseyin, Ahmet, Mehmet vs. ise şirketlerin seni işe almaları çok zor bilgin olsun. Lisansının EASA olmasıda seni kurtarmaz, bunu unutma! Bu paylaşım samimi olarak edinilen tecrübedir. İş başvuru sitelerinde bunu sıklıkla "If you have no EU passport , do not send CV" notunu görebilirsiniz.
Avrupada FI ( Flight Instructor) olup iş bulmak daha kolaydır. Bu da ülkenin çalışma şartlarına bağlıdır bilginiz olsun.
Eğer EASA lisansınızı almışsanız uzak doğu ve ortadoğu ülkelerinde EASA lisansının JAA lisansından daha değerli olduğunu da iş başvuru sitelerinde teyit edebilirsiniz.
Amerikada nasıl havayolu pilotu olunur ?
Bu konuda da çok kez duymuşsunuzdur, çok cüzi miktarlarda ücretlerle 1500 saate ulaşmak için herkes hedef belirlemiş durumda. Sanırım Amerikada bizim ülkemizden daha zor görünüyor. Birde binlerce pilotun yetiştiğini düşünürsek bir hayli savaş vermek gerekecek.
Kısaca "nasıl havayolu pilotu olunur "
- Nerede aldığınıza bakmaksızın İYİ BİR EĞİTİM almalısınız. Çok çalışmalısınız
- Derdinizi anlatacak kadar ingilizce yetmez, ciddi bir ingilizce öğrenmeli bunun yanında havacılık ingilizcesine de çok önem vermelisiniz.
- En azından 4 yıllık bir fakülte bitirmelisiniz.
- Sağlıklı olmalısınız.
- Yeteri kadar bütçeniz omalı
- En önemlisi de "SABIRLI OLMALISINIZ"
- Niye eğitim aldığınızı, sizi nelerin beklediğini iyi öğrenmeli ve bunun için ter dökmelisiniz.
Eğer aşağıdakilerden biri için geliyorsan, lütfen paranı harcama. Bu iş ne maddi ne de manevi olarak ucuz değil. Bir kere daha düşünmeni tavsiye ediyorum.
- Sosyal medyada fotoğraf paylaşmak için geldinse çok büyük yanlış, bunu sana hiç para harcamadan PIC uçan arkadaşlarımızın yanında sağlayabiliriz. Hatta o lövyeyi tutarken pilot arkadaşım senin fotoğraflarını da çeker bilgin olsun.
- Mesleğinden bıktınsa, yeni bir heyecan arıyorsan ve yeni ufuklara yelken açmak istiyorsan. İşini bırakmadan bu iş sana göremi bir kaç demo uçuş yap. Sonrasında midyata pirince giderken evdeki bulgurdan olma. Tavsiyem PPL ve ATPL teori kısmı bitene kadar işini bırakma.
- Özellikle Macaristan, Polonya ve Doğu Bloğu Avrupa ülkelerindeki fiyatlar seni heyecanlandırıyorsa bu iş senin hayalinmi diye bir kere daha kendine sormalısın. Gidipte hiçbir zaman kullanmayacağın bir PPL lisansı almış olma. PPL satan okullara para kazandıran bir müşteriden öteye geçmiyorsun.
- Bu eğitim ciddiyetten uzak insanlar için çok yanlış bir seçim olacaktır. Pilot olmak dünyadaki en zor işlerden biridir, bitirip işe girmek iki kat daha zordur. Yani iyi düşünün, hedefiniz varsa yola çıkın. Kısacası uçakların saatlerini satın alabilirsin, , öğretmenlerin ücretlerini ödeyebilirsiniz ama sınav ve ingilizce sürecini satın alamazsın, çalışmak, emek harcamak zorundasın. Pilot olmak hayal değil bir aşktır.