ABD Başkanlık Seçimleri Bu Kez Farklı
Yapılan son kamuoyu yoklamaları Demokrat Parti adayı eski Başkan Yardımcısı Joe Biden'ın yarışı önde götürdüğüne işaret ediyor. Ancak Cumhuriyetçi Parti adayı Başkan Donald Trump'ın dört yıl önceki gibi bir sürprize imza atma olasılığı henüz saf dışı bırakılmıyor.
Ayrıca bu yıl virüs salgını nedeniyle postayla oy kullanmayı tercih eden seçmenlerin sayısındaki artış, sayım işleminin uzama ve sonucun belli olmasını geciktirme ihtimalini de beraberinde getiriyor.
Bilinmezlerle dolu bu kritik seçim gününde dikkat edilmesi gereken ve öne çıkması beklenen konu başlıkları şöyle:
Önemli Hususlar:
- ABD'deki iki aşamalı seçim sistemi nedeniyle kazanmak için ülke genelinde en yüksek oyu almak yeterli değil. Kazanmak için 538 sandalyeli Seçici Kurul'da en az 270 delege sayısına ulaşmak gerekiyor
- Geçmişe kıyasla postayla oy kullanan seçmenlerin sayısında büyük bir artış görülüyor. Bu da postayla kullanılan oyların toplanması ve sayım süreci nedeniyle bazı yerlerde sonuçların netleşmesinin günler sürebileceği anlamına geliyor
- Postayla kullanılan oy sayısındaki artış, kazananın seçim gecesi belli olmayabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Bu nedenle de açıklanacak ilk sonuçlara ihtiyatlı yaklaşmakta fayda var
Kazanan nasıl belli olacak?
Postayla kullanılan oyların ne zaman ve nasıl sayılacağına ilişkin her eyaletin kendi düzenlemesi var. Dolayısıyla eyaletlerin sonuçları bildirme zamanlamaları da farklılık gösteriyor.
Florida ve Arizona gibi bazı eyaletlerde oy pusulalarının sayımına seçimden haftalar önce başlandı.
Aralarında Wisconsin ve Pennsylvania'nın olduğu diğer başka eyaletler ise postayla gelen pusulaların sayımına seçim günü başlıyor. Bu nedenle buralarda sayım işleminin daha uzun süreceği tahmin ediliyor.
Bu nedenle bazı yerlerde kesin sonuçların alınmasının haftalar sürmesine kesin gözüyle bakılıyor. Bu da seçimin resmi kazananının açıklanmasının uzun zaman alabileceği anlamına geliyor.
Geçmişte bu durum söz konusu olmamıştı. Normal şartlar altında ABD'nin Batı Yakası'ndaki eyaletlerde sandıkların kapanmasıyla birlikte TSİ 07.00 civarında sonuçlar netleşmeye başlıyordu. 2008 seçimlerinde kesin sonuçlar tam bu saatte, 2012'de ise 15 dakika sonra gelmişti.
2016'daki en son seçimlerde ise Donald Trump, Pennsylvania'yı kazanana kadar sonuçlar netleşmemiş ve ancak bu eyaletten TSİ 09.35'te sonuçlar geldiğinde kazandığı kesin olarak ilan edilmişti.
ABD'deki seçimlerle ilgili bu yıl takip edilmesi gereken başka noktalar da var.
Bunlardan ilki, açıklanan ilk sonuçların yanıltıcı olma ihtimali. Zira eyaletler arasında sonuçların açıklanmasıyla ilgili ciddi farklılıklar bulunuyor.
Bazı eyaletlerde seçim günü şahsen kullanılan oylara sayımda öncelik veriliyor. Yapılan kamuoyu araştırmaları Trump seçmenlerinin seçim günü sandığa gitmeyi tercih ettiğini gösteriyor ve bu da gelen ilk sonuçların Başkan lehine çıkacağı tahminini beraberinde getiriyor.
Ancak diğer eyaletlerde 3 Kasım'dan önce postayla ulaşan oyların sayımına öncelik veriliyor ya da bu oylar seçim günü kullanılanlarla birlikte sayılıyor. Bu eyaletlerden çıkacak sonuçların ise Demokratların Cumhuriyetçilere kıyasla postayla oy kullanmayı daha çok tercih etmelerinden dolayı Biden lehine olması bekleniyor.
Bir diğer konu da seçimde hile olması ihtimali. Bu iddia, Trump kampanyası tarafından sık sık gündeme getiriliyor.
Bununla birlikte ABD'de seçimler hile yapılma oranı çok ama çok düşük. Postayla kullanılan oyların seçim hilesi riskini artırdığına dair herhangi bir somut kanıt bulunmuyor.
ABD'de 2017 yılında Brennan Center for Justice adlı bir kurum tarafından yapılan araştırma, hileli kullanılan oyların oranını yüzde 0,00004 ile yüzde 0,0009 aralığında olduğunu ortaya koydu.
Seçim gecesi net bir kazananın olmaması halinde ne olacak?
Eğer 3 Kasım'ı 4 Kasım'a bağlayan gece, Seçici Kurul'da adaylardan birisinin net bir şekilde çoğunluğu almasını sağlayacak sonuçların gelmemesi halinde, günlerce ve hatta haftalarca sayım işleminin tamamlanması beklenebilir.
Normal şartlar altında da sayım işlemi aslında seçim gecesi tamamlanmıyor. Ancak yine de kazananla ilgili kesin bir tablo ortaya çıkıyor.
Bu yıl ise erken kullanılan oy sayısının artması gecikmelere neden olabilir.
Dahası bazı eyaletlerde işin mahkemelere taşınması ve bunun da süreci daha da uzatması muhtemel.
Hangi eyaletler yakından izlenmeli?
Nihai sonuçların çıkmasının zaman alacağı biliniyor. Ancak bazı eyaletlerden gelen sonuçlar kazananın kim olacağı konusunda ipuçları verebilir.
Bu eyaletlerden birisi Kuzey Carolina. Seçim günü öncesi sandığa şahsen gidip oyunu kullananların sayısı bu eyalette çok yüksek. Seçim günü sandıklar da TSİ 03.30'da kapanacak. Bu durum bu eyaletten sonuçların hızlı gelebileceğine işaret ediyor.
Donald Trump, 2016'da Seçici Kurul'da 15 delegesi bulunan bu eyaleti kılpayı kazanmıştı. Yapılan anketler, bu yıl Biden'ın kılpayı önde olduğunu gösteriyor. Biden'ın bu eyaleti kazanması, seçimden galip çıkma umutlarını artırabilir.
Buradan yarım saat sonra ise bir diğer kritik eyalet olan Florida'da sandıklar kapanacak. Son yıllarda bu eyalet seçimin kaderi açısından belirleyici rol oynadı. Bu yıl da benzer bir durum ortaya çıkabilir.
Başka hangi seçimler yapılıyor?
Bütün gözler başkanlık yarısında olmasına karşın aslında ABD'li seçmenler Kongre için de oy kullanacak.
Bu alanda özellikle Senato yarışı iki parti açısından da büyük önem taşıyor. Şu anda Cumhuriyetçiler, üç koltuk fazlasıyla Senato'da çoğunluğu elinde tutuyor.
Yarışın kızıştığı yerlerden birisi Güney Carolina. Trump'ın en büyük destekçilerinden Türkiye’de de tanınan bir isim olan Senatör Lindsay Graham, Demokrat rakibi Jaime Harrison'a karşı koltuğunu koruma mücadelesi veriyor.
Lindsay, 2003 yılından bu yana eyaletin Senato'daki temsilcilerinden birisi. Ancak Trump politikalarına verdiği tavizsiz destek, Cumhuriyetçi seçmenlerin bazılarının desteğinin azalmasına neden oldu.
Temsilciler Meclisi'nde ise çoğunluğun Demokrat çoğunluğun devamını sağlayacak bir sonuç çıkması bekleniyor.Kaynak: BBC News