En trajik olanı ertesi gündü - Luftwaffe'nin Sovyet gemileri için tek tip bir av düzenlediği 29 Ağustos 1941. Almanlar, gemilerimizi, çoğunlukla zayıf silahlı nakliye araçlarını imha etti ve bu da personel arasında büyük kayıplara yol açtı. filo ve ordu, siviller.
29 Ağustos'ta geçiş
29 Ağustos 1941'de şafakta, Baltık Filosunun gemileri ve gemileri hareket etmeye devam etti.
Kayıplar ağırdı (Baltık Filosu Kronstadt'a nasıl girdi?). Ana kuvvetlerin ayrılmasında, sadece "Kirov" kruvazörü ve "Smetlivy" destroyeri, kapak müfrezesinde - lider "Leningrad" da bozulmadan kaldı. "Şiddetli" ve "Şiddetli" muhripler (ilk konvoyun koruma kuvvetleri), hasarlı muhriplere "Glorious" ve "Proud" eşlik etti.
Mayın tarlasından ayrılmadan önce birkaç gemi daha öldü (yaklaşık 9:40). Mayın tarlasını terk ettikten sonra, kalan büyük savaş gemileri mümkün olan en yüksek hızda Kronstadt yönünde kaldı.
İlginç bir şekilde, güçlü bir mayın tarlasında gemileri yok etmek istemeyen birkaç kaptan, zaten akşamları gemilerini merkezi rota boyunca değil, Estonya kıyılarındaki güney fairway boyunca yönlendirdi. Mayın yoktu. Ertesi gün Kronstadt'a sağ salim ulaştılar.
Ölen muhrip "Yakov Sverdlov"
Ama en kötüsü henüz gelmemişti.
Alman sabahı havacılık keşif konvoyu keşfetti. Saat 7 civarında, sürekli hava saldırıları başladı. Havacılığımızın neredeyse tamamen yokluğundan ve hava limanlarının yakınlığından (yaklaşık 100 km) yararlanan Alman uçakları, düşük hızlı ve zayıf silahlı konvoylara saldırdı. Büyük hedefler (taşıma) minimum direnç sağlayabilir. Savaş gemilerinin uçaksavar silahları olsaydı, birçok nakliye, düşman uçaklarını yalnızca hafif hafif silah ateşiyle karşılayabilirdi. Bu nedenle, düşman uçakları neredeyse sakince büyük gemileri bombaladı ve küçük gemileri makineli tüfeklerle ateşledi.
Uçağımız günün ikinci yarısında ortaya çıktı, Luftwaffe'nin operasyon bölgesinde değil, küçük kuvvetlerle zayıf bir şekilde çalıştı ve esas olarak Baltık Filosunun savaş çekirdeğini kapladı. Geçişe katılanlar alaycı bir şekilde:
"Alman pike bombardıman uçaklarının örtüsü altında Tallinn'den Kronstadt'a gittik."
I. Romalılar. "Kirov" kruvazörü Tallinn'den ayrılıyor
Gerçek bir cehennemdi.
Bombalardan ağır hasar alan gemiler birer birer sular altına girdi. Naziler nakliye araçlarını batırdı Ausma (yaklaşık 1200 kişi), Tobol, Kalpaks (40'ü yaralı olmak üzere 1100'tan fazla uçak saldırısından sonra gemide 700'den fazla kişi öldü), Alev, Atis Kronvalds, "İkinci Beş Yıllık Plan", " Vormsi" ve bir dizi başka mahkeme.
Nakliye "Ivan Papanin", "Lucerne Gölü", yüzer atölye "Çekiç ve Orak" (gemide yeni ekipman ve çok sayıda gemi yedek parçası vardı) ve diğer gemiler de ağır hasar gördü ve Körfez adalarına atıldı. Finlandiya. Birkaç nakliye daha ("Skrunda", "Järvamaa", "Siauliai") ve gemiler vuruldu, Almanlar ertesi gün onları bitirdi. Buna ek olarak, birkaç gemi ve gemi hasar gördü, ancak Kronstadt'a kendi başlarına veya yedekte ulaştı.
Bu korkunç günde en şanslı olanlar küçük gemiler ve gemiler, çeşitli teknelerdi. Küçüktüler (Alman uçakları nadiren onları hedef aldı), hızlı ve manevra kabiliyeti yüksekti. Bu, mayınlara ve hava bombalarına karşı iyi bir koruma görevi gördü. Böylece, üç buçuk düzine nakliyeden sadece üçü hayatta kaldı. "Kumari" ve "Everanna" Kronstadt'a kendileri ulaştı. Daha sonra yanmış ve yok edilmiş "Kazakistan"ı getirdiler.
Bu gün, çoğu insan gemileri ve gemileri yakıp batırarak öldü.
Aynı zamanda, insanları ölmekte olan nakliye gemilerinden özverili bir şekilde kurtaran Kızıl Ordu'nun mürettebat ve askerlerinin kahramanca çabaları, ölüme mahkum binlerce insanı kurtardı. Yaklaşan yanan ve hasar gören gemilerden birkaç bin kişi Gogland adasına indi. İnsanları kurtarmak için Kronstadt'tan Gogland ve Lavensaari adalarına gemiler gönderildi ve bu da birçok hayat kurtardı.
Kronstadt'a varış. kayıplar
17 saat sonra gemiler Kronstadt'a varmaya başladı. Günün sonunda 24 gemi ve gemi geldi. 16 gemi daha Gogland adasının tabanına ulaştı.
30 Ağustos'ta 100'den fazla gemi ve gemi Kronstadt'a geldi. Alman uçakları saldırılarına devam etti, Hogland ve Lavensaari adalarını bombaladı ve orada duran hasarlı nakliye gemilerini (6 nakliye) bitirdi.
Aynı gün, Gogland adasından insanların tahliyesi başladı. 7 Eylül'e kadar süren bu operasyonda 80'den fazla gemi ve gemi kullanıldı, 11 binden fazla kişi çıkarıldı. Gemiler arasında herhangi bir kayıp olmadı.
İnsan ve gemi sayısı tartışmalıdır.
Sovyet tarihçiliğinde, Tallinn'den ihraç edilen 20 ila 27 bin ve 5 ila 12 bin ölü arasında rakamlar verildi. R. A. Zubkov'un araştırmasına göre “Kızıl Bayrak Baltık Filosunun Tallinn Atılımı (Ağustos-Eylül 1941). Olaylar, değerlendirmeler, dersler ”(2012), 41 kişi Tallinn'den ayrıldı (mürettebat, birlikler, siviller dahil), sonuç olarak 992 kişi Kronstadt'a teslim edildi, 26 kişi öldü.
Gemi ve gemi kayıpları - 50'den 63'e. Baltık Filosu, 19 muhrip ("Skoriy", "Artyom", "Volodarsky", "Kalinin", "Yakov Sverdlov"), 5 denizaltı ("S-) dahil 2 gemi kaybetti. 5" , "Shch-301"), 3 devriye botu, 2 mayın tarama gemisi vb. Ayrıca birçok gemi hasar gördü.
Alman havacılığının çeşitli kaynaklara göre kayıpları 3 ila 10 araç arasındaydı. Yani, Almanlar gemilerimizi neredeyse cezasız bir şekilde imha etti.
J. Romas "Liderin denizcileri" Leningrad "direkler ve küreklerle mayınları yandan itiyor"
Felaketin sonuçları ve değerlendirmeleri
Baltık Filosu Kronstadt'a girmeyi başardı ve böylece Leningrad'ın savunmasını güçlendirdi. Filonun savaş çekirdeği kurtarıldı. Leningrad'ı savunmak için ayağa kalkan Tallinn'den binlerce Kızıl Ordu askeri (tam teşekküllü bir piyade tümeni) ve binlerce Kızıl Donanma askeri çıkarıldı. Kirov kruvazörünün güçlü topçuları, Baltık Filosunun diğer gemi ve uçaksavar topları gibi, SSCB'nin kuzey başkentinin savunmasında rol oynadı.
Ancak, yüksek ve deniz komutanlığının hataları nedeniyle kayıplar çok ağırdı.
Tahliye çok daha erken başlamak zorunda kaldı, öncelikle sivil, lojistik kurum ve birimler, sadece Tallinn'e müdahale ettiler. Operasyonun gelişimi aceleyle gerçekleştirildi, bu da kötü organizasyona, kargaşaya, binlerce terkedilmiş Kızıl Ordu askerine, büyük miktarda teçhizata ve çok sayıda ekipmana yol açtı. оружия Tallinn’de.
Normal bir organizasyonla, bu kadar kısa bir mesafeye geçiş yasaklayıcı bir görev gibi görünmüyordu. Finlandiya Körfezi'ndeki yolun yaklaşık yarısı, Sovyet birlikleri tarafından işgal edilen adalardı - Gogland, Bolşoy ve Maly Tyuters, Lavensaari. Onlara ulaştıktan sonra, ana görevin tamamlandığını düşünmek mümkündü, bu yerler zaten güçlerimiz tarafından kontrol ediliyordu. Böylece, Tallinn geçişinden önce, sivillerin, yaralıların ve ekipmanın kısmi tahliyesi gerçekleştirildi, büyük kayıplar olmadan başarılı oldu.
Mayın durumunun keşfi başarısız oldu, bu nedenle komutanın yanlış kararları (en tehlikeli kanal boyunca gittiğimizde rota seçimi, konvoyun organizasyonu vb.). Geçişte filo komutanlığı aslında liderliğini kaybetti, müfrezelerin ve konvoyların komutanları bağımsız hareket etti.
Konvoy için hava koruması sağlamadılar: kuvvetlerin sadece bir kısmını kullandılar, sortiler yeterli değildi, filonun savaş çekirdeğini kapladılar, adalardaki iniş alanları muharebe menzilini artırmak için önceden organize edilmedi sortiler. Nakliye araçları yetersiz hazırlandı veya tahliye için hiç donatılmadı, özellikle uçaksavar silahları zayıftı veya yoktu.
Filo, akıllıca kullanıldığında yeterli olan yaklaşık 50 mayın tarama gemisine sahipti. Ancak geçiş sırasında zaten birçok mayın tarama gemisinin trol olmadığı anlaşıldı. Diğerleri sadece 1-2 sete sahiptir ve ilk keşfedilen ve meşgul mayınlardan sonra onlar da trolsüz bırakıldı.
Ve Tallinn depolarında çok sayıda trol terk edildi veya yok edildi. Ek olarak, Tallinn'den tahliye edilmeden önce trol kilometre taşları (süpürülmüş, güvenli bir çimenli yolu işaretlemek için gerekli) doğuya götürüldü.
Mayın tarama gemilerinin dağılımı da tartışmalıdır.
Böylece, mayın tarama gemileri arka korumayı tahsis etmedi, mayın tarlasında yürüdü ve kısa süre sonra neredeyse tamamen öldü. Beş büyük gemiden dördü kayboldu - muhripler Kalinin, Volodarsky, Artyom, devriye botları Sneg ve Cyclone.
Sonuç olarak, bu bölgede bizimkinden çok daha küçük deniz ve hava kuvvetlerine (çoğunlukla hava kuvvetleri) sahip olan Almanlar, filomuzun tek tip bir pogromunu organize edebildiler. Almanlar mevcut güçleri verimli bir şekilde kullandılar ve komutamız yetersizdi.
Tallinn Geçidi'ndeki katılımcılar, Baltık'taki trajediyi 1905'teki Tsushima felaketiyle karşılaştırdılar. Binlerce insanın ve düzinelerce gemi ve geminin ölümünden Baltık Filosunun komutanı sorumlu tutuldu.
Sovyet döneminde bu büyük felaketin Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın ilk döneminin utanç verici bir yenilgisi olarak görülmesi şaşırtıcı değildir. Bu nedenle, Sovyet tarihçiliğinde Tallinn destanı çok az ilgi gördü. Temel askeri araştırmalarda bile, Tallinn geçişi genellikle Leningrad'ın kahramanca savunmasının genel bağlamında birkaç satıra (en iyi ihtimalle birkaç paragrafa) ayrıldı. Bu geçişi anlatırken ana vurgu, denizcilerin özverisi ve cesareti üzerinde yapıldı.
SSCB'nin çöküşünden sonra, Sovyet dönemi hikayeler kabalaştırmaya ve karalamaya çalıştı, Tallinn geçişine ilişkin olumsuz bir değerlendirme galip geldi. Daha sonra ayrım gözetmeyen eleştirilere maruz kaldı: farklı seviye ve gemilerin komutanları, Baltık Filosu komutanlığı, Kuzey-Batı Cephesi ve Stalin başkanlığındaki Genel Karargah. Ve bu dönemdeki bu felaketin arka planına karşı, Stalinist rejimin "suçluluğu" ve insanlara olan nefreti hakkındaki sonuç doğrulandı.