Bu hafta inşaat mühendisi/tüccar Şadi Tanış'la
40 soruda Adapazarı'nı konuştuk.
Şadi Tanış,
Sakarya'da MNP, MSP, RP, FP camiasının
önemli aktörlerini de analiz ediyor.
[b]1. Adapazarı? [/b]
Ben Adapazarı denilince, Ağa Camii karşısındaki dedem Hacı Nuri'nin nalbant dükkânını; Karaağaçdibi'nde kiliseden bozma Cumhuriyet İlkokulu'nu, Yenicami sokağında dedemin cumbalı bahçeli iki katlı Osmanlı evini hatırlarım.
[b]2. Kömürpazarı? [/b]
Kömürpazarı benim ilkokulumun bulunduğu bölge; oturduğumuz eve 200 metre mesafedeki bir alan. 1967 depremine bisikletimle Mahmut'un Fırını'nın karşısında manavların önünde yakalandım. Yıldız sokağın köşesinde sıcak dövme demiri işlemek için çekiç sallayan amcaları ve at arabası imal eden dükkanı hatırlarım.
[b]3. Nalbant Nuri Efendi? [/b]
Balkan Harbi döneminde (muhtemelen 1910-15 arası) Sofya'nın Pazarcık ilçesinden Türkiye'ye göçüp Adapazarı'na yerleşen dedem Hacı Abdurrahman Nuri Efendi, babası Hacı Kadir ve dedesi Ceviz Ali'nin de mesleği olan nalbantlığı Kömürpazarı Ağacamii karşında sürdürürken, kardeşi de İhsaniye camii karşısında yine nalbantlıkla geçimlerini sağlarlar. Bu arada dedemin ismi 'Abdurrahman' bende devam ediyor. Dedem 'benim adımdaki nuri kullanıldı, Abudrrrahman ise torunumda kullanılsın' demiş, babam da benim adımı 'Abdurrahman Şadi' koymuş, ancak benim adımdaki Abdurrahman'ın da kullanıldığı yok, daha çok Şadi kullanılıyor.
[b]4. Nalbantlık? [/b]
Nalbantlık o dönemde sadece hayvanlara nal çakmak şeklinde değil, aynı zamanda hayvanların hastalıkları ve tedavileriyle de yakından ilgilenen bir meslek. Dolayısıyla dedem ve babam sadece nallayan bir nalbant değil, bir tür bugünkü 'otomobil servisleri' gibi, hayvanlar kadar onların çektiği arabaların tamir ve bakımında da ustalık sahibiydiler.
[b]5- Sait Tanış? [/b]
Delikanlılık yaşlarında 1910'larda Adapazarı'na yerleşen nalbant Abdurrahman Nuri Efendi, gene aynı yöreden Adapazarı'na göçen bir ailenin kızı olan Vesile hanımla evlenir. Mehmet, Hüseyin, Ahmet, Mesture'den sonra beşinci çocukları Sait Tanış doğar, babamın doğumu 1929. Üç sene sonra da İbrahim amcam doğar. Aile o sırada Yenicami sokağında cumbalı bahçeli iki katlı güzelim bir Osmanlı evinde oturmaktadırlar. Dedemin evi 1970'lere kadar devam etti.
[b]6- Nalbant Sait? [/b]
Babam Sait Tanış, babasının yanında Ağa Camii karşısında 1940'larda-50'lerde haftalıkla bir yandan nalbantlık yaparken, diğer yandan aldığı motorsikletiyle Pazar günleri çevre köylerde kendi adına nalbantlık yapmaya başlar. Daha sonra nalbantlık yaparken kullandığı nalları kendisi imal etmeye başlar. Nalbantlara nal satmaya başlayınca yavaş yavaş nalbantlıktan nal satan konumuna yani tüccarlığa geçiş yapar. 1962'lerde babam babasının evinden Karaağaçdibi'nde Aydın sokakta satın aldığı eve taşınır. Taşındıktan sonra o iki katlı evin arka bahçesindeki evden bozma bir mekanında iki tane presle nal imalatını sürdürür. Ben de 1972'lere kadar nal kesmeyi sürdürdüm. Babam 50 kiloluk sandıktaki nalları 25 kuruşa preste bize deldiriyordu.
[b]7- Sait Tanış'ın çocukları? [/b]
Balkanlardan Söğütlü'nün Mağara köyüne yerleşen bir ailenin oğlu olan Cemalettin Yılmaz, 1940'larda Adapazarı'na yerleşir ve ağbisinin dünürü Mahmut Elbirlik'in Kömürpazarı'nda işlettiği fırında çalışmaya başlar. Ağa camii karşısında nalbantlık yapan babam, Cemalettin Yılmaz'ın kızı Lütfiye'yi görür, beğenir ve bir süre sonra da istetir. 1953 yılında da evlenirler. Aile henüz Yenicami sokağında dedemin evinde oturmaktadır. 1954'de Mesut ağbim, 1957'de Ayşe ablam, 1960'da ben o evde dünyaya geldik. Babamın 1962'de Karağaçdibi semti Aydın sokakta ev satın alıp taşınmasından bir süre sonra kız kardeşlerim Mükerrem ve Mübeccel orada dünyaya gelirler.
[b]8- Reji Sokak? [/b]
1979 Temmuzunda Mesut ağbim evlenirken Aydın sokaktaki evi ağbime bırakan babam, Reji sokak - resmi adı Bahçıvan sokağında - 13 numaralı evi satın alınca, aile olarak oraya taşındık. Babam vefatına kadar o evde oturdu, annem halen o evde oturmaya devam ediyor. Ben de 1987'de evlenirken Reji sokağından ayrılarak, Kapalı Salon karşısındaki Kültür Sitesine taşındım.
[b]9- Tanış Ticaret? [/b]
1960'ların başında nalbantlığı bırakan fakat nal imalatına devam eden Sait Tanış, iş yerinde inşaat malzemeleri ve soba malzemeleri de satmaya başlar. Bu esnada iş yerinde kardeşi İbrahim Tanış ile ortaktırlar. Ortaklık sürerken İbrahim amcam, hemen bitişikteki kayınpederinin marangoz dükkanını kapatması üzerine orada kendi adına boya ve hırdavat ticaretine başlar. 1972'de böylece Tanış Ticaret Sait Tanış'ın şahsi işyerine dönüşür. Tanış Ticaret'in Ticaret Odası'na kaydı 1961'dir. Babamın MNP ve MSP hareketinin içinde yoğun zaman alan siyasi mücadelesi üzerine 1970'lerde ağbim Mesut Tanış ve ben babamın yükünü üstlenmeye başladık. Ağbimin 1998'de vefatı üzerine Tanış Ticareti yeğenim Fatih Tanış'la birlikte ben yürütüyorum. Tanış Ticaret; Nalbant Hacı Nuri'den Sait Tanış ve İbrahim Tanış'a, Sait Tanış'tan oğulları Mesut ve Şadi Tanış'a, Mesut ve Şadi Tanış'tan oğulları Fatih ve Burak Tanış'a... dördüncü kuşağa devam ediyor.
[b]10- Sait Tanış kişiliği? [/b]
1929 Adapazarı doğumlu, ilkokul mezunu. Baba mesleği nalbantlıkla hayata başlayıp, önce nal imalatına ardından da inşaat malzemesi ticaretine geçmiş; kırk yaşından vefat ettiği 2002 yılına kadar, otuz üç yıl Adapazarı'nda Milli Görüş Hareketinin merkezinde yer almış; yapmış olduğu çalışmaları hiçbir karşılık belemeden yapan, fedakâr, çalışkan, sabırlı ve azimli, dindar, yardımsever, gösterişsiz, güler yüzlü, ön planda gözükmek istemeyen, toparlayıcı ve bütünleştirici; zor dönemlerdeki il başkanlıklarına rağmen iktidar göründüğünde hiçbir makama ve mevkiye talip olmayan, hatta ısrarla uzak duran bir mizaca sahip Adapazarlı bir tüccar. Hayır işlerine ve siyasete harcadığı her bir liranın, hem manevi hem de maddi olarak karşılığının en az on kat olarak geriye döneceğine inanırdı. Bu anlayış nedeniyle o, şehirdeki bir çok yardım kuruluşunun- özellikle de üniversite öğrencilerinin ? yardım istediği ilk kişilerin başında geliyordu.
[b]11- Sait Tanış ve Siyaset? [/b]
Eski Adalet Partili olan babam, Necmettin Erbakan'ın Konya'dan 1969 Seçimlerinde bağımsız aday olmasıyla Erbakan Hoca'nın söylemine ilgi duymuş, 1970'te kurulan ve üç ay sonra kapatılan Milli Nizam Partisi'nin Sakarya kurucularından olup il başkanlığını üstlenmişti. Kapanınca yerine kurulan Milli Selamet Partisi'nde il başkanlığı, Refah Partisi'nde il başkanlığı ve il müfettişliği, Fazilet Partisi ve Saadet Partisi'nin ise il kuruculuğunu üstlenmişti. Bu uzun siyasi hayatı boyunca genel merkez tarafından üç kez görevden alınmasına rağmen davasına olan bağlılık, samimiyet ve azminden bir şey kaybetmediği için yeniden il başkanlıklarına getirilmiş ve Necmettin Erbakan'ın Sakarya'ya geldiğinde evinde misafir olmayı tercih ettiği bir Adapazarlı olmuştur.
[b]12- Sait Tanış Kültür Merkezi? [/b]
Babamın 1990 yılında satın aldığı ve çok sevdiği üniversite öğrencilerine bedelsiz olarak tahsis ettiği tarihi eser statüsündeki yapı, 1999 depreminde hasar görmüştü. 2002 yılında babam basit bir ameliyat sırasında beklenmedik şekilde vefat edip Rahmet-i Rahman'a kavuştu. Daha sonra annem ve kardeşlerime 'hepimizin oturacağımız evlerimiz var. Hayatı boyunca insanlara faydalı olmaya çalışmış olan babamın adına kayıtlı bu mülkünün de, aynı işlevi görecek ve adının yaşatılacağı bir kültür merkezine' dönüştürülmesini teklif ettim. Sevinçle kabul ettiler. 2009 yılına kadar metruk bulunan söz konusu binayı, Kültür Bakanlığı'nın da desteğiyle (% 20) altı ay gibi kısa bir sürede aslına uygun olarak restore ettik. 2010 yılı Ocak ayından itibaren da 'Sait Tanış Kültür Merkezi' adıyla şehrin kültür hayatına katkı sunmaya gayret ediyoruz.
[b]13- Sait Tanış'ta ne gibi kültürel hizmetler veriliyor? [/b]
Öncelikle belirtmeliyim ki, babamın hayat felsefesine uygun olarak, adının yaşatıldığı bu kültür merkezinde herhangi bir faaliyet karşılığı hiç kimseden bir bedel alınmıyor. Ada Fikir Kulübü, TYB Sakarya Şubesi, Irmak Dergisi, Türkiye Küçük Millet Meclisi, SAÜ Sinerji Kulübü, Yardımsevenler Derneği, Sakarya Kent Konseyi, Kent Gençlik Meclisi, Kent Kadınlar Meclisi, Sait Tanış Kültür Merkezi Tasavvuf Müziği Korosu... saydığım kurumlar olağan toplantılarını burada gerçekleştirmenin dışında bir takım etkinliklerini de bu mekanda sürdürüyorlar. Ayrıca her Salı sinema akşamı, ayda en az bir kez de canlı müzik dinletisi bu mekanda gerçekleştiriliyor. Gerek TYB'nin gerekse Ada Fikir Kulübü'nün getirdiği ulusal düzeydeki konuklarla bu mekanda ulusal veya uluslar arası nitelikte söyleşiler, imza günleri de gerçekleştiriliyor.
[b]14- Abdurrahman Şadi Tanış? [/b]
1960 Adapazarı Yenicami sokağı doğumluyum. Ailemin beş çocuğunun üçüncüsüyüm. İlkokulu Cumhuriyet İlkokulu'nda, orta ve liseyi - o zamanki adıyla - Adapazarı Lisesi'nde (şimdiki adıyla ortayı Dr. Nuri Bayar'da, liseyi Atatürk Lisesi'nde) bitirdim. 1982 yılında SDMMA (Sakarya Devlet Mimarlık Mühendislik Akademisi) İnşaat Mühendisliği Bölümünü bitirdim. İlkokul çağımda babamın imalathanesinde nal imalatıyla başlayan, öğrenim hayatım boyunca ve geçen otuz yıllık sürede dedemin kurduğu işyerinde, onu geliştirmeye çalışan bir iş hayatım oldu.
[b]15- MTTB Adapazarı? [/b]
1977'den itibaren üniversite öğrenciliğim sırasında, babamın da MSP Sakarya İl Başkanı olması sebebiyle Milli Türk Talebe Birliği Sakarya Şubesi ve daha sonraki Akıncılar Derneği'nin faaliyetleri içinde bulundum. Bu faaliyetler çerçevesinde Abdullah Gül, Sami Güçlü, Ahmet Büyükakkaşlar, Eyüp Sabri Türker, Osman Sarı, İsmail Kılıloğlu gibi hocalarımızın evlerinde en az haftada bir gün Türkiye ve dünyanın sosyal ve sayasal hayatının konuşulduğu toplantılara katıldım. Bu eğitim sayesinde Dostoyevskiden Balzac'a... Batı klasiklerini, daha bir çok kitabı o dönemde okudum. Hayata bakışımın oluşmasında bu ev sohbetlerinin ve edebî eserlerin çok önemli katlıları olmuştur...
[b]16- Akıncılar/Akıncı-Güç bölünmesi? [/b]
Muhafazakâr gençliğin üzerinde etki sahibi kişilerden şair Necip Fazıl Kısakürek'in 1977 Genel Seçimlerinde, içinde bulunduğu MSP'de ayrılıp açıkça MHP Mitinglerinde boy göstermesi MTTB ve Akıncılar Teşkilatlarında büyük bir sarsıntıya nende oldu. Bu durum yaklaşık iki yıl süren büyük bir depreme yol açtı. Bu süreç sonunda bazı arkadaşlarımız Büyük Doğu Felsefesi etrafında bütünleşirken (ki sen de onlardan biriydin), diğerleri benim gibi MSP içinde kaldılar. Grupların sözcüsü durumunda iki ayrı dergi yayımlanmaya başladı; Büyük Doğu Grubu 'Akıncı-Güç', MSP içinde kalan grup ise 'Akıncılar' diye bir dergi çıkartmaya başladılar. Ne garip tecellidir ki, o dönemde Büyük Doğu Grubunun başını çeken Abdullah Gül, yıllar sonra 'o dönemde çok eleştirdikleri' Necmettin Erbakan'ın partisinden milletvekili seçilip hükümetinde bakan olarak görev yaptı.
[b]17- Şadi Tanış ve Briç? [/b]
O dönemde Türkiye'nin sayılı briç ustalarından olan dayım Recai Yılmaz'ın telkini ile Briçe merak saldım ve Adapazarı Briç Kulübü'ne üye oldum. O dönemki Briç Kulübü, Deve Ziya, Aktar Ziya, Avukat Mustafa Raşit Abasıyanık, Doktor Azmi Çorumlu, Haydar Taşkent, Vali Nurettin Turan, Cumhuriyet Başsavcısı Kenan Altmışdört gibi şehrin eşrafının ve bürokratlarının devam ettiği bir kulüptü. Birç Kulübünde bu insanları yakından tanıma fırsatı buldum. Şehir ve ülke ile ilgili değerlendirmelerini dinledim. Daha sonraki yıllarda içinde yer aldığım takımla birlikte iki yıl Türkiye Şampiyonu olduk.
b
[b]18- İsmail Müftüoğlu? [/b]
MSP'den ilk Sakarya Milletvekili (1973) ve Adalet Bakanı. Babamla pek yıldızı barışmayan bir siyasetçiydi. Hatta ona karşı Cevat Ayhan'ın yanında yer alması nedeniyle babam il başkanlığından alınmıştı. Ateşli, cerbezeli, keskin konuşmalarıyla iz bıraktı.
[b]19- Alaattin Şimşek? [/b]
Babamın 1977'de il başkanlığından alınması üzerine Alaattin Şimşek atandı. Cevdet Hocanın oğlu, rahmetli Selahaddin Şimşek'in ağabeyidir. Çok samimi ve çalışkan biriydi.
[b]20-Bahtiyar Atan? [/b]
Alaattin Şimşek'ten sonra MSP İl Başkanlığına seçildi. 12 Eylül 1980 askeri darbesine kadar il başkanlığını yürüttü. Güçlü bir isimdi; hem bürokrasi üzerinde, hem de bileğinin kuvvetliliğiyle sosyal hayatta etkili olmuştur. 12 Eylül öncesi öğrenci olaylarında camiayı koruyan ve kollayan bir hamiydi.
[b]21. Şerafettin Şenkardeşler? [/b]
Refah Partisinin kurucu il başkanıydı. İnşaat Mühendisidir. Cevat Ayhan'a yakınlığıyla bilinen başarılı bir müteahhitti. Uysal ve çalışkan biriydi. Askere giderken il başkanlığını babama devretmişti.
[b]22. Cemal Kamacı? [/b]
Babamın teklifiyle Cemal Kamacı Refah İl Başkanlığına getirildi. Şampiyon ve sporcu kökenli olması nedeniyle özellikle gençler arasında ilgi gören Cemal Kamacı, 1994 yılına kadar il başkanlığını sürdürdü. Samimi ama sert üslubu ile tanınırdı.
[b]23- Nezir Aydın? [/b]
Cemal Kamacı'dan devraldığı il başkanlığında, iktisat mezunu olmasına rağmen imamlık da yapmasının avantajıyla hitabetinin güçlü olmasıyla dikkat çekti. Onun İl başkanlığında Adapazarı Belediyesi Refah Partisince kazanıldı. Uzlaşmacı karakteri ve istişareye verdiği önemle hatırlıyoruz.
[b]24- Fahrettin Bay? [/b]
Nezir Aydın'ın milletvekilliği üzerine İl Başkanlığına seçildi. Refah'ın kapatıldığı zamana kadar il başkanlığını üstlendi. Çok samimi, uzlaşmacı, çok çalışkan ve ekip çalışmasına inanan bir yapıya sahipti.
[b]25- Cevat Ayhan? [/b]
Milli Görüş Hareketinin Sakarya'daki en önemli ismidir. 1991, 95 ve 99 genel seçimlerinde RP ve FP'den Sakarya Milletvekili seçildi. Refah-Yol Hükümetinde başarılı bir Bayındırlık Bakanlığı yaptı. Partili partisiz, zengin fakir, köylü-şehirli ayırmaksızın herkesin 'Cevat ağbi'sidir. Sakarya'daki tüm köyleri defalarca gezen, şehir merkezinde de girmediği, konuşmadığı, görüş almadığı işyeri kalmayan örnek bir siyasetçidir. Olayları partizan düşünceyle değil, olması gerektiği gibi değerlendirir, aklın ve bilimin ışığında herkese tavsiyelerde bulunurdu.
[b]26 - Hasan Ali Çelik? [/b]
Tek-Der (Teknik Elemanlar Derneği) Sakarya Şubesi'nde tanıdığım, daha sonra Fazilet Partisi il başkanı olduğunda yardımcılığını yaptığım bir kişidir. Üç dönemdir milletvekili. Çalışma üslubunda herkesi dinlemeye çalışır, fakat kendi doğru bildiğini uygular, çok fazla riski sevmez, güler yüzlü bir siyasetçidir.
[b]27- Aziz Duran? [/b]
Üç dönem yaptığı Adapazarı Belediye Başkanlığında şehir deprem gibi büyük bir felaket geçirmesine rağmen, başarılı çalışmalar yaptı. Yumuşak huylu görülmesine rağmen inatçı bir yapıya sahiptir.
[b]28- Ekrem Yüce? [/b]
Daha İmam-Hatip öğrenciliği yıllarından itibaren siyasi hedefleri olan, yılmadan azimle, aldığı başarısız sonuçlarda bile önüne yeni hedefler koyması onu bu noktaya getirdi. Adapazarı Belediye Başkan adaylığı, Geyve Belediye Başkan Adaylığı, Adapazarı Belediyesi Başkan Yardımcılığı yaptığı dönemlerde bile gözü hep yukarıda oldu. Bu hırsı onu önce Erenler Belediye Başkanlığı, ardından Çay-Kur Genel Müdürlüğüne taşıdı.
[b]29- Recep Yıldırım? [/b]
Recep bey genç bir mühendisken, Sait Tanış'ın babasından izin alıp partiye kazandırdığı isimlerdendir. İki buçuk dönem Akyazı Belediye Başkanlığı, iki dönem de milletvekilliği yaptı. Hırslı bir siyasetçidir. Bana göre belediye başkanlığı milletvekilliğinden daha başarılıydı.
[b]30- Ali İnci? [/b]
Önüne büyük hedefler koymuş, yılmaz bir siyasetçidir. Ancak hak ettiği halde siyasette önü kesilmiş olan birisidir. İyi bir belediye başkanıdır. Cevat Ayhan'ın tabiriyle iyi bir siyasetçide olması gereken 'tükenmez söz, yorulmaz diz, utanmaz yüz' sözü Ali İnci için söylenmiş gibidir.
[b]31- Adapazarıspor? [/b]
Sakaryaspor'un çok önemli borçlarından dolayı geleceğinin karanlık olması sebebiyle bir alternatif oluşturma çabasıdır.
[b]32- Hikmet Sevim? [/b]
Seksen öncesinin haşarı çocuğu, spor camiasının asi ve bilge adamı, anarşist ruhlu, kendi doğrularından hiç taviz vermeyen, eğilip bükülmeyen bir adam.
[b]33- Sakaryaspor? [/b]
Türkiye'de şehrimizi tanıtan bir marka. Ancak bu değeri tam olarak anlaşılamadığı için karanlığa sokulmuş bir takım.
[b]34- Orhan Camii? [/b]
Şehrin merkez camii. Orhan Camii ve çevresi Adapazarı'nın hem ticaret hem de sosyal aktivitelerin, hem oluştuğu hem de planlandığı bir bölge; aynı zamanda eşraf camii.
[b]35- Uzunçarşı? [/b]
Adapazarı denilince ilk akla gelen; değerini bilemediğimiz için maalesef işlevini oldukça kaybetmiş bir çarşımız. Ancak az bir çaba ile eski canlılığına kavuşturulabilir.., Adapazarı'nın eşrafının ticaret yaptığı bölge.
[b]36- Ada Fikir Kulübü? [/b]
Yaklaşık on yıldır her hafta toplandığımız; her düşünceden üyeleri olan bir kulüp. Ortak kararı birbirini ikna etmek olmayıp, farklı düşünceleri korumaya çalışan, olaylara farklı pencerelerden bakmayı kendine ilke edinen; aynı düşünmeye başlarsak eğer, hemen dağıtacağımız bir yapı.
[b]37- Çetin Öztürk? [/b]
O kadar iyidir ki, siyasette bir çok kişi Çetin'in üzerine basarak yükselmesine rağmen iyi niyetini muhafaza eder. İyi ve başarılı bir mimardır.
[b]38- Çark Mesire? [/b]
Sakarya'nın tarihi bir mekanı. Bir çok kişinin, şehirle ilgili siyasetin belirlendiğini zannettiği yer.
[b]39- Rahmi Sak? [/b]
Çark Mesire'nin delikanlı işletmecisi; inandığı doğrular için 'yel değirmenleri ile savaşan Donkişot!' Şehrin ezginlerinin hamisi.
[b]40- Zeki Aydıntepe? [/b]
Kayınpederi Hasan Uyar'ın başlattığı şehrin uzlaşmacı sesi rolünü Yenisakarya'da sürdüren, ama son zamanlarda muhalifleşen gazetenin genel yayın yönetmeni.