Murat Bardakçı Habertürk Gazetesi’ndeki köşesinde, Fransız parlamentosunda yasalaşan Ermeni soykırımımın ardından gerilen Türkiye-Fransa ilişkilerinin geçmişine değindi. Bardakçı, “Türk-Fransız ilişkilerinin geçmişinde poposu sayesinde çok önemli bir yer edinen ve Fransa'nın millî kahramanlarından olan Catherine Segurane'ın bizde pek bilinmeyen öyküsü... “ yazısını yazdı.
İşte Bardakçı'nın o yazısı...
KATERİN'İN POPOSU
Fransa krizinin temelinde, Katerin'in bize poposunu açıp göstermesi yatar.
"Türk-Fransız ilişkilerinin geçmişi" dendiğinde hemen Kanunî Sultan Süleyman'ın Kral Birinci François'ya gönderdiği ve "Ben şuranın, buranın, filân memleketin, falan diyarın sultanıyım; sen de Fransa vilâyetinin kralı Françesko'sun" diye başlayan o meşhur mektubunu hatırlarız ama Fransa ile ilişkilerimizde bir kadın poposunun oynamış olduğu çok önemli rolü pek bilmeyiz. İşte, bu "popo" hadisesinin ayrıntıları...
A AH Katerin âââh! Bugün yaşadığımız bütün bu tatsızlıklara, tartışmalara ve kavgalara hep sen sebep oldun... Eğer beş asır önce o ayıp hareketi yapmasaydın, Akdeniz sahilindeki bir kalenin burcuna tırmanıp da Osmanlı'nın koskoca amirali Barbaros Hayreddin Paşa'ya poponu göstermeseydin Fransa ile aramızda şimdi hiçbir mesele olmayacaktı! Ne Ermeni tasarısını tartışacaktık, ne başbakanımız ve bakanlarımız Paris'e karşı ağızlarını açıp gözlerini yumarak veryansın edeceklerdi, ne de Fransız mallarını boykot, vesaire gibisinden konular gündeme gelecekti...
EDİTH YERİNE FATMA
Dedim ya, şimdi bütün bu tatsızlıkları yaşamamızın tek sebebi, senin hiç utanmadan ve sıkılmadan bir kalenin burcundan bizim anlı-şanlı kapdan-ı deryamız Barbaros Hayreddin Paşa'ya ve levendlerimize o penbe poponu göstermendir! Şayet o gün rahat durabilse idin şimdi Türkiye ile Fransa arasında kriz yaşanmasını bile bir tarafa bırak, Fransa'nın Akdeniz sahillerinde Türkçe konuşulacak, senin soyundan gelecek olanlar bile öyle "Suzanne", "Edith" yahut "Jean" gibisinden isimler taşımayacak; "Ayşe", "Fatma" veya "İbrahim" olacaktı... Hattâ, güney Fransa'nın meşhur sahil kenti Nice'de eski limanın dört bir yanındaki balık ve diğer deniz ürünleri lokantalarının yerinde bugün Antep işin kebaplar ve Urfa lahmacunları servis edilecekti... Bütün bunlara sebep olan Katerin'in kim olduğunu merak mı ettiniz? Anlatayım...
KONTESİN GAYRIMEŞRU KIZI
Bugün "Fransa" ve "Türk-Fransız ilişkileri" dendiğinde hemen Kanunî Sultan Süleyman'ın Kral Birinci François'ya yazdığı o meşhur mektubunu hatırlarız ama bu "hatun" ve "popo" meselesini pek bilmeyiz... Fransa ile ilişkilerimizde çok önemli bir yeri bulunan fakat bizde pek tanınmayan bu hatun, 1523'te doğmuştur. Tam adı Fransızlar'm yazdığı şekilde Catherine Segurane'dır, anasının Segur-Anne kontesi olduğu bilinir ama babasının kim olduğu meçhuldür, yani kontesin gayrımeşru kızıdır, bu yüzden anasının ismini taşır, Güney Fransa'nın millî kahramanlarmdandır, oraların Jeanne d'Arc'ı sayılır.
İşte, Catherine Segurane adındaki bu hatunun bize ettikleri: Kanunî'den yardım isteyen ve padişahtan "Ben şuranın, buranın, filan memleketin, falan diyarların sultanıyım; sen de Fransa vilâyetinin kralı Françesko'sun" diye başlayan o meşhur cevabı alan Fransa Kralı François, Avusturya'nın Habsburg hanedanına mensup hükümdarı Şarlken ile 1542'de giriştiği savaş sırasında Osmanlı İmparatorluğu'ndan deniz gücü göndererek kendisine destek olmasını istedi. 1543 ilkbaharında 110 gemi ile Akdeniz'e açılan Barbaros, birkaç hafta sonra Marsilya'da bekleyen ufak bir Fransız donanması ile buluştu.
ETEĞİNİ KALDIRIP SALLADI
Barbaros'un niyeti güney Fransa'da İspanyol hâkimiyeti altına girmiş olan limanları fethetmekti. Yolunun üzerindeki Ostia, Messina ve Reggio gibi İtalyan şehirlerini bombaladı ve Marsilya'dan sonra Nice'e uzanıp o devirde Savoi Dukalığı'na ait olan Nice'i kuşattı. Kaleye asker çıkartıp şehri ele geçirdi ve sıra direnmeye devam eden kalenin alınmasına geldi... Catherine Segurane işte tam o sırada, kale düşmek üzere iken ortaya çıktı. Surlara tırmandı, dağılmak üzere olan askere cesaret veren konuşmalar yaptı ve toparlanmalarını sağlayıp levendlere saldırttı. Tarihlere geçen meşhur hareketini de işte orada yaptı, burçlardan birinin tepesine tırmandı. Karşılarında miğferli askerler yerine birdenbire saçı-başı açık bir kadın gören Barbaros'un levendleri şaşkınlık yaşadıkları sırada Catherine hem Türk, hem de Fransız askerlerini daha da hayrete düşürdü, levendlere arkasını döndü ve eteklerini kaldırıp sallaya sallaya, raks edercesine poposunu gösterdi.
DUA EDİYORLAR
Levendler, tepelerine sanki koskoca bir top mermisi inmiş gibi oldular! "Estağfirullaaaah!" deyip elleriyle gözlerini kapattılar ve Barbaros'un askerlerinin şaşkınlığından istifade eden kaledekiler kapıları açıp hücuma geçerek kuşatmayı püskürttüler! Kaleyi almaktan ümidini kesen, üstüne üstlük askerlerinin karşısına bir de pespembe bir poponun çıktığını gören Barbaros Hayreddin Paşa kızdı, "Benden bu kadar! Varsın, Fransızlar gerisini kendi aralarında halletsinler" deyip kuşatmayı kaldırdı, Güney Fransa'da ele geçirdiği toprakları ve Nice'in sahilini François'nın askerlerine devredip kalyonları ve levendleri ile Nice'den ayrıldı.
Nice'de Catherine Segurane'ın doğum günü kabul edilen her 5 Eylül günü tâââ beş asırdan buyana törenler ve âyinler yapılıyor, Güney Fransa'nın Türk hâkimiyeti altına girmesini poposu sayesinde engelleyen genç kadının hatırası yâdediliyor. Şehrin ileri gelenleri ve halk Catherine'in limanda bir duvarın üzerine yerleştirilmiş olan kabartmasının önüne gidiyor, tütsülerle ve dualarla Hazreti İsa'ya Catherine'in ruhuna şefkat göstermesi için yakarıyorlar... Yazının başında da söylediğim gibi: "Fransa" dendiğinde hepimizin aklına hemen Kanunî Sultan Süleyman'ın Kral Birinci François'ya gönderdiği o meşhur mektup gelir ama Fransızlar'm memleketlerinin güneyinin bugün hâlâ ellerinde olmasını bir kadın poposuna borçlu olduklarını pek bilmeyiz... Catherine böyle bir iş etmemiş olsa idi şimdi bize karşı böyle kanunlar çıkartmaya ve afra-tafra satmaya kalkışan bir Fransa mevcut olabilir mi idi acaba?