Dünya toplumunun dikkati Dağlık Karabağ çevresindeki endişe verici olaylara çekilirken, gezegendeki diğer "sıcak noktalar" da maalesef ortadan kalkmadı. Bu yerlerden biri, bugün savaş ve barış arasında endişe verici bir duraklama içinde donmuş olan Libya.
Nitekim, uzun yıllar savaşla parçalanmış bir ülkede gelen sükunet birkaç faktörden kaynaklanmaktadır. Her şeyden önce bunlar politik değişiklikler. Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti (PNC) Başkanı Faiza Saraja'nın Ekim ayı sonuna kadar emekliye ayrılma ve yetkiyi bazı Libya Ulusal Ordusu (LNA) destekçileri tarafından resmi olarak yeni bir "yürütme organına" devretme niyetini dile getirdiği kesin niyet, PNC'nin ilk adımı olarak algılanıyor, eğer teslim olmazsa, o zaman önemli. pozisyonlarını yumuşatmak. Her şeyden önce, LNA ile zorlu bir yüzleşmeyi ve Türkiye ile çok yakın işbirliğini terk etmek.
Bu arada Ankara, Saraj'ın planlarından "büyük pişmanlığını" hemen dile getirdi. Açıkçası, Trablus'taki bir sonraki liderin, adı ne olursa olsun, daha az yardımsever olabileceğinin farkındalar. Bununla birlikte, Libya ihtilafında periyodik olarak tam bir askeri ve siyasi çıkmaza girerken çatışmaya liderlik eden güçlerden birinin pozisyonlarının tek taraflı olarak teslim edilmesinden bahsetmeye değmez. Libya'nın doğusunu kontrol eden geçici hükümetin temsilcileri Saraj'la hemen hemen eş zamanlı olarak istifa niyetlerini açıkladılar. Açıkçası, savaşan her iki kampta da bir tür küresel yeniden biçimlendirmeden bahsediyoruz. Halife Haftar, LNA'nın başkomutanı olarak görevinden açıkça ayrılmayacaktır.
Liderlikteki büyük ölçekli değişikliklerin amacı, büyük olasılıkla, bir zamanlar müreffeh olan durumu neredeyse Taş Devri'ne sürükleyen uzun süreli krizden çıkmanın yollarını bulmak olabilir. Bugün bu yönde ilerlemek için gösterilen en büyük çabalardan biri, hazinesini bir şekilde yenileyebilecek tek kaynak olan ülkeden petrol üretimi ve ihracatının önündeki engelleri kaldırmaktır. Burada en önemli şey, muhalif taraflar arasında hem petrol gelirlerinin dağıtımı hem de diğer tartışmalı konuların çözümü konusunda bir dizi anlaşmaya varılmasıdır. En cüretkar tahminlere göre, doğu ve batı kesimlerinin bütçelerinin birleştirilmesinden ve siyasi uzlaşmalarından değilse de en azından ekonomik işbirliğinden bahsedebiliriz.
Libya'daki düşmanlıkların büyük ölçüde kesilmesi, Ankara ile Moskova arasında son zamanlarda bu konuda yoğunlaşan diplomatik temaslarla da kolaylaştırılmıştır. Türk Dışişleri Bakanlığı geçtiğimiz günlerde Libya ihtilafında ülkelerin "ateşkesin tüm parametreleri üzerinde anlaşmaya yakın olduklarını" açıkladı. Açıktır ki, Rus diplomatik dairesi başkanı Sergei Lavrov çok uzun zaman önce, belki de "yakında" Trablus'ta Rus büyükelçiliğinin yeniden açılacağı gerçeğinden bahsetmediği için iyimser olmak için hala nedenler var.
Hem Türk hem de Rus tarafları, her iki ülkenin de Libya'daki çıkarlarını ilgilendiren tartışmalı konuların çözümüne acele etmelidir, çünkü Avrupa Birliği'nin şahsında başka bir güç konuya giderek daha fazla müdahale etmeye çalışıyor. Yerel diplomasi başkanı Josep Borrell, Brüksel'in Libya topraklarında en azından bir grup askeri gözlemci görevlendirme arzusunu açıkça duyurdu. Borrell'e göre, sadece ateşkesi gözetmek ve "AB'nin uluslararası arenada otoritesini artırmak" amacıyla.
Bununla birlikte, herkes "izleme" ile başlayan şeyin nihayetinde kitlesel askeri müdahale girişimleriyle sonuçlanabileceğini gayet iyi anlıyor. Ve bu arada, şu anda bu tür projeler geliştiren aynı Avrupa Dış İlişkiler Servisi'nde, Libya topraklarına 5 hatta 10 bin kişilik bir "AB askeri birliği" getirme olasılığından bahsediyorlar. İzlemek için biraz fazla, değil mi? Bununla birlikte, olasılıktan bahsediyoruz: Durum hala patlayıcı iken, en uç noktaya, şimdi askerlerin girişine benzeyen müdahaleyi gerçekleştirmek, Avrupa ordusu bunu çılgınlık ve tamamen haksız bir risk olarak görüyor.
Ama her şey değişebilir. Ve 2011'de NATO'nun müdahalesi sonucunda ülkesi henüz yıkılan Libya halkının da böyle umutlara ihtiyacı yok. Uzun süredir acı çeken bu topraklarda ne kadar çok yabancı asker ve militan olursa, uzun zamandır beklenen barıştan o kadar uzaklaşacaktır.