Migreni Tetikleyen 13 Faktör
Migrenin kesin nedeni tam olarak anlaşılamamıştır. Ancak, doktorlar ve sağlık uzmanları, migreni birçok etkenin tetikleyebileceğini biliyorlar.
Migren
Yaşam editörleri tarafından hazırlanan hastalık kartlari ilgili hastalığa ait en çok merak edilen sorulara kısaca yanıt verir.
- Dikkat
- Normal
Hangi Doktora/Bölüme Gidilir?
Migren için Nöroloji (Beyin ve Sinir Hastalıkları) bölümüne gidilir.
Migreni Tetikleyen Faktörler
- Stres
- Uyku eksikliği veya jet lag
- Açlık ya da dehidrasyon
- Yiyecekler
- Katkı maddeleri
- Alkol
- Kafein
- Aşırı ilaç kullanımı
- Koku
- Işık ve ses
- Hava
- Kadınlık hormonları
- Fiziksel aktivite
1Stres
Fiziksel veya psikolojik streste bir artış olması migreni tetikleyebilir.
Danimarkalı araştırmacılar migreni olan kişilerde migren ataklarının stresle bağlantılı olduğunu buldular. Diğer araştırmacılarsa, migreni olan kişilerin yüzde 50 ila 80’inde stresin migren baş ağrısını tetiklediğini belirtmişlerdir. Bazı insanlar stresli bir olayın ardından migren atağı yaşamaktayken diğerleri ise stresli bir olayın ortasında migren atağı yaşamaktadır.
2 Uyku Eksikliği veya Jet Lag
Uyku bozukluğu, migreni en yaygın olarak tetikleyen faktörlerden biridir. Yetersiz uykunun genellikle akut migren ataklarını tetiklediği belirtilmektedir. Aşırı uyumak da migren ataklarına neden olmaktadır.
Jet lag ve çalışma programındaki değişiklikler de migren ataklarını başlatabilir. Uykusuzluk, kronik migren ile en çok ilişkilendirilen uyku bozukluğudur. Kronik migren ve uykusuzluk yaşayan kişilerde anksiyete ya da depresyon riski artmaktadır.
Bu iki durumun da ortak noktası uyku bozukluğu olmalarıdır. Birçok insan, uykunun migren ataklarını hafiflettiğini bildirmektedir.
3 Açlık ve Dehidrasyon
Migren ağrısı çeken kişiler yemek yemekten kaçınırlar. Araştırmalar, sürekli öğün atlamanın sık sık migren ataklarına neden olduğunu göstermektedir. Ancak bu durumun tam olarak nasıl ortaya çıktığı henüz bilinmemektedir. Bu durumun kan şekerinin düşmesiyle ilgili olduğu düşünülmektedir.
Dehidrasyon da migren ataklarını tetikleyen etkenlerden biridir. Yeterli su içilmemesi baş ağrısına neden olabilir.
Migrenli kişiler üzerinde yapılan küçük bir araştırma, yetersiz sıvı alımının baş ağrısına neden olduğunu ve araştırmaya katılan kişilerin yaklaşık yüzde 40’ında bu durumun yaşandığını ortaya koymuştur.
4 Yiyecekler
Bazı yiyeceklerin yenmesi ya da bazı yiyecek gruplarının tüketilmemesi migren atağını tetikleyebilir. Migreni olan kişilerin %12 ila %60’ı, bazı yiyeceklerin migren ataklarını tetiklediğini söylüyor.
2008 yılında Brezilya’da yapılan bir çalışmada, migrenli kişilerin çoğunda migren ataklarını tetikleyen en az bir tetikleyicinin olduğu ortaya çıkmıştır. Diyet, migren atağını tetiklediği en çok belirtilen faktörlerdendir. Oruç tutmak da migren ataklarını tetikleyen, beslenmeyle alakalı durumlar arasındadır.
Alkol, çikolata ve kafein migren ataklarıyla en çok ilişkilendirilen maddeler arasındadır.
Migren ataklarıyla ilişkilendirilen diğer yiyecekler:
- Peynir
- Salam
- Bol miktarda amino asit tiramin içeren fermente edilmiş, konserve ve salamura yiyecekler
5 Katkı Maddeleri
Migren, yapay tatlandırıcı aspartam ve aroma arttırıcı monosodyum glutamat (MSG) tarafından da tetiklenebilir.
Aspartam ile yapılan deneyler çelişkili sonuçlar vermiştir. Migrenli kişilerde aspartamın muhtemel etkileriyle ilgili sorunlar hala çözülememiştir. Bilimsel çalışmalar, klinik depresyonu olan kişilerin aspartam tükettikten sonra belirtilerinin kötüşeyebileceğini belirtmektedir.
Monosodyum glutamat ya da çin tuzu, çeşitli yiyeceklere lezzet vermek için kullanılır. Pek çok kişi monosodyum glutamatın baş ağrılarını tetikleyebileceğine inanmaktadır.
Kontrollü çalışmaların çoğu, normal bireylerde monosodyum glutamatın baş ağrısı ve diğer sağlık sorunlarıyla arasındaki ilişkiyi belirleyememiştir. Ancak 2009 yılında yapılan bir çalışmada, monosodyum glutamatın yüz ve baş ağrısını tetikleyebileceği sonucuna varılmıştır. Bu yüzden, migreniniz varsa monosodyum glutamattan uzak durmanız akıllıca olabilir.
6 Alkol
Alkol, migreni tetiklediği en sık belirtilen bir başka faktördür. 2008 yılında Brezilya’da yapılan bir çalışma, alkolün migreni olan kişilerin yaklaşık üçte birinde migren ataklarını tetiklediğini ortaya çıkarmıştır.
Diğer alkol türlerine göre kırmızı şarabın migren ataklarını tetiklemesi, özellikle kadınlarda daha muhtemel görünmektedir. Çalışmanın sonucunda kırmızı şarabın erkek ve kadınların %19,5’inde migren ataklarını tetiklediği ortaya çıkmıştır. Beyaz şarap ise, insanların sadece yüzde 10,5’inde migren ataklarını tetiklemiştir.
Çalışmanın sonuçlarına daha yakından bakıldığında, kırmızı şarabın daha çok kadınları etkilediği görülmektedir. Kırmızı şarap, erkeklerin sadece yüzde 8’inde migren ataklarını tetiklerken bu değer kadınların arasında yüzde 22’ye kadar çıktı.
7 Kafein
Bazı uzmanlar aşırı kafein tüketiminin migreni tetikleyebileceğini bildirmişlerdir. Bu yüzden kahve, çay, meşrubat ve enerji içecekleriyle kafein alımınızı takip etmeniz akıllıca olacaktır. Enerji içeceklerinde şaşırtıcı derecede yüksek seviyelerde kafein bulunabilir.
Bazı araştırmacılar, kafein yoksunluğunun da baş ağrısını tetikleyebileceğini belirtmişlerdir. Diğer uzmanlar ise migreni olan kişileri aşırı kafein tüketimine karşı uyarıyor.
Reçetesiz olarak satılan pek çok ağrı kesici ilaçın da önemli oranda kafein içerdiğini unutmayın.
Kontrollü bir çalışma, asetaminofen (Tylenol), aspirin (Bayer) ve kafeini birleştiren bir ilacın, migren ağrısının belirtilerini hafifletmek için ibuprofen içeren ilaçlara göre daha iyi olduğu sonucuna varmıştır.
8 Aşırı İlaç Kullanımı
İlaçların aşırı kullanımı da migreni tetikleyen faktörler arasındadır.
Özellikle analjezikleri ve ağrı kesicileri aşırı kullanan kişilerde, migren ara sıra görülmekten kronik bir hale ilerlemiş olabilir. Migrenli kişiler genellikle opioidleri ve butalbital gibi ilaçları aşırı kullanırlar.
Reçetesiz alınabilecek nonsteroidal antienflamatuar ilaçların da aşırı kullanımı, daha sık baş ağrısı yaşanmasına neden olabilir. Bu durum, ağrının şiddetinin de büyümesine neden olabilir.
Opioid sınıfındaki ilaçların, özellikle kronik migrenin gelişmesine sebep olma olasılığı daha yüksektir.
Çok fazla analjezik kullanmanın migren belirtilerini neden daha çok kötüleştirdiği tam olarak belli değildir. Ancak, analjeziklerin aşırı kullanımının da baş ağrısı yapabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Migren belirtilerinin kontrol altına alınabilmesinden önce, bu tür ilaçların kullanımının bırakılması gerekebilir.
9 Güçlü Kokular
Migreni olan kişiler sıklıkla, güçlü kokuların da baş ağrılarını tetiklediğini belirtmekteler. Genellikle, parfümlerin migren ataklarını tetiklediği belirtilmektedir.
Ayrıca, migreni olan kişilerin yaklaşık yarısında, ataklar sırasında kokulara karşı toleransın azaldığı belirtilmektedir. Bu fenomene, osmofobi de denilir ve migren baş ağrısına sahip insanlara özgü bir durumdur.
Sigara dumanı, yiyeceklerin kokuları ve parfüm gibi kokular atakları en sık artıran kokular olarak belirtilmiştir.
Yapılan bir çalışma, migreni ve osmofobisi olan kişilerin anksiyete ve depresyon belirtileri gösterme olasılığının daha yüksek olduğunu da ortaya çıkmıştır.
10 Parlak Işıklar ve Yüksek Sesler
Bazı insanlar, parlak veya titreyen ışıkların veya yüksek seslerin, migren ataklarını tetiklediğini belirtmektedir.
European Neurology dergisinde yapılan küçük bir çalışma, güneş ışığına kısa süre maruz kalmanın bile migreni tetikleyebileceğini ortaya çıkardı.
Çalışmaya katılanlar migreni azaltmak için şunlardan faydalandıklarını belirttiler:
- Şapka takmak
- Güneş gözlüğü takmak
- Güneşli yerlerden uzak durmak
- Daha fazla uyumak
Ancak, bu çalışmayla ilgili bir nörolog güneş ışığının migren için birincil tetikleyici olmayabileceğini belirtmiştir. Güneş ışığının, önceki gece şarap içildiyse migreni tetikleyebileceğini de yazdığı yazıya eklemiştir.
Ayrıca zaten uykusuz, stresli, susuz kalmış ve öğün atladığı için kan şekeri düşen kişilerde güneş ışığının etkili olabileceğini de belirtmiştir. Nöroloğun vardığı sonuç, parlak ışığın migreni tetikleyen ikincil faktörler arasında olabileceğidir.
Migren ataklarının parlak ışıkla tetiklendiğini düşünen kişiler, bu diğer faktörlerin migren ataklarını etkileyip etkilemediğini göz önünde bulundurmalıdırlar.
11 Havadaki Değişiklikler
Hava değişiklikler, migren ataklarıyla ilişkilendirilmektedir. Migreni olan Brezilyalı ergenlik çağındaki kişiler üzerinde yapılan bir çalışma, güneşli ve açık havanın ya da soğuk havanın migreni tetikleyebileceğini ortaya çıkarmıştır.
Ohio ve Missouri’de genellikle kadınlar üzerinde yapılan bir çalışma, yıldırımla birlikte gök gürültülü fırtınanın baş ağrısıyla ilişkili olduğu sonucuna varmıştır.
Araştırmacılar, yıldırımın migreni nasıl tetikleyebileceğini anlayamamalarına rağmen, yıldırımın migreni tetiklediği sonucuna varmışlardır.
12 Kadınlık Hormonları
Migren Araştırma Vakfı’na göre, kadınlar migren ağrısını erkeklerden üç kat daha fazla çekmektedirler. Bulunan kanıtlar, kadınlardaki cinsiyet hormonlarındaki dalgalanmaların baş ağrısında ve ağrıların şiddetinde büyük rol oynadığını göstermektedir.
2012 yılında yapılan bir araştırmaya katılan kadınların yarısından fazlası, regl dönemi sırasında ciddi migren ağrıları yaşadıklarını belirtmişlerdir. Bu kadınların küçük bir kısmı, yalnızca regl dönemleri sırasında migren atağı yaşamıştır.
Doğum kontrol hapı kullanımı migrenle ilgili belirtileri daha da kötüleştirebilir. Hamilelik, bazı kadınlarda migren belirtilerini hafifletirken bazılarında ise şiddetlendirmektedir. Menopozdan sonra baş ağrılarının ciddiyetinde hafifleme görülebilir.
13 Fiziksel Aktivite
Yoğun egzersizler migreni tetikleyebilir. 2013 yılında yapılan bir çalışmada, migreni olan kişilerin yüzde 38’inde egzersizle birlikte migren ataklarının tetiklendiği ortaya çıkmıştır.
Egzersizin migren ataklarını tetiklediği pek çok kişide baş ağrıları, boyun ağrısıyla başlar. Migren ataklarını egzersizlerin tetiklediğini keşfeden kişilerin yarısından çoğu sevdikleri sporları ya da egzersizleri yapmayı bırakmıştır.
Bazı kişilerse migren ataklarını tetikleyebilecek yüksek yoğunluklu egzersizler yerine düşük yoğunluklu egzersizler yapmaya başlamışlardır.
Sık sık ya da ara sıra migren ağrısı yaşayan milyonlarca kişiden biriyseniz, migreninizi tetikleyen faktörleri bulmanız ve onlardan uzak durmanız önemlidir. Migren ilaçlarının aşırı kullanımının belirtilerinizi şiddetlendirebileceğini de aklınızdan çıkarmamalısınız.
Migreninizi etkileyen faktörleri bulmak için günlük tutabilirsiniz. Günlük tutmanız ileride migren krizi yaşamanızı engellemeye yardımcı olabilir.
Kaynak: Healthline