“Yumuşama (detant)” uluslararası ilişkilerde, Blokların gerginliği azaltmak için karşılıklı görüşmeleri tercih ettiği bir dönemdir. Bu dönemde izlenen politikalarla Doğu-Batı ilişkilerinde çatışma ve gerginlik nispeten azaltılmıştır. Yumuşama politikası, barışa varacak yakınlaşma, anlaşma ve iş birliği aşamalarından oluşmaktadır.
ABD Başkanı John Fitzgerald Kennedy ve SSCB Başkanı Nikita Kruşçev, 1961 yılında bir araya gelerek yumuşama sürecini başlattılar. Bu süreçte Bloklar, silahsızlanma ve bazı silahlarda sınırlandırma yolunu seçtiler.
John F. Kennedy Suikasti Vurulma Anı 11.22.63
John Fitzgerald Kennedy ve Nikita Kruşçev kimdir?
John Fitzgerald Kennedy veya John F. Kennedy, kısaca JFK (29 Mayıs 1917, Brooklyn, Massachusetts – 22 Kasım 1963, Dallas, Teksas, ABD), Ocak 1961'den suikasta uğradığı Kasım 1963'e değin Amerika Birleşik Devletleri'nin 35. başkanı.
Nikita Kruşçev ; 1953'te stalin'in olumunden sonra sovyetler birligi komunist parti genel sekreterligine secilmis, bu gorevde 1964'e kadar kalmis rus politikaci. zamaninda varsova pakti'nin macaristan'i isgali(1956), kuba fuze krizi(1962) gibi olaylar olmasina ragmen, yine de soguk savas'i hafifletmek yonunde ilk adimlari atmis kisi. ayrica abd'yi ziyaret eden ilk sovyetler birligi lideri.
Yumuşama politikasına giden diğer bir sebep ise Bloklar içinde yaşanan siyasi gelişmeler oldu. Soğuk Savaş Döneminde bahsedildiği gibi Doğu Bloku içinde SSCB ile Çin arasında başlangıçtan beri devam eden güven bunalımı, Çin-ABDyakınlaşmasında ve Bloklar arasındaki ilişkilerin başlamasında etkili oldu.
Yugoslavya ve Romanya’nın SSCB güdümünden kurtulmak istemesi ve Batı ile diplomatik ilişkilere girmesi Doğu Blokunda SSCB’nin gücünün kırılması anlamını taşımaktaydı.
1968’de SSCB’nin Varşova Paktına bağlı güçleri kullanarak Çekoslovakya’yı işgali, Doğu Blokunda tepkilere yol açtı. ABD’nin dünyadaki siyasi gelişmeler karşısında müttefiklerine danışmadan hareket etmesi, Batı Bloku içinde de görüş ayrılıklarına neden oldu. Ardından Fransa’nın NATO’nun askerî kanadından çekilmesi de Batı Blokunda sarsıntılar meydana getirdi.
Nixon-Kissinger Doktrini
ABD yönetimi olarak SSCB ile ilişkilerimiz şu üç ilkeye göre düzenlenecektir.
± Realizm ilkesi: İki ülkenin birçok alanda farklı çıkarları olduğunun da farkındayız. Ortak çıkarlarımız doğrultusunda antlaşmalar yapmaya hazırız.
± Ölçü ilkesi: iki devletten birisi dünyada oluşan krizlerden tek taraflı avantaj elde etmeye kalkışırsa iki devlet arasındaki ilişkiler sürdürülemez. Başka devletleri zarara uğratacak anlaşmaları desteklemediğimiz gibi ilişkilerde eşitlik ilkesini benimsiyoruz.
± Bağlantılılık ilkesi: Dünyanın farklı bölgelerinde birbirine bağlı sorunların çözümü için ABD olarak sadece askerî alanlarda değil bütün alanlarda görüşmeler yapılmasını savunuyoruz.
Nixon ve Kissinger kimdir?
Richard Milhous Nixon (d. 9 Ocak 1913 - ö. 22 Nisan 1994), 1969-1974 yılları arasında görev yapan 37. Amerika Birleşik Devletleri başkanı. Aynı zamanda, Dwight D. Eisenhower'ın başkanlığı sırasında 36. başkan yardımcısı (1953-1961). İki dönem başkan yardımcılığı (1953-61) ve iki dönem de başkanlık (1969-74) yapan Nixon, görevinden istifa ederek ayrılan tek ABD Başkanıdır. İstifası, Watergate skandalının ortaya çıkışından sonra olmuştur.
Henry Alfred Kissinger (d. 27 Mayıs 1923, Fürth), Amerikalı diplomat, siyaset bilimci ve siyasetçi.
Babası Louis Kissinger (1887-1982) bir öğretmendi. Annesi Paula (Stern) Kissinger (1901-1998) bir ev kadınıydı. Walter Kissinger adında bir kardeşi vardı. Soyadı olan Kissinger onun büyük-büyük-büyükbabası Meyer Lob tarafından 1817 yılında kabul edilmiştir. Bir genç olarak, zamanında ülkenin en iyi takımlarından biri olan SpVgg Greuther Fürth'ün genç takımında oynadı. 1938 yılında Nazi zulmünden kaçan ailesi New York'a taşındı. Kissinger, orada Alman Yahudi göçmen topluluğunun bir parçası olarak üst Manhattan Washington Heights bölümünde liseye gitti. George Washington Yüksek Okulu'ndan sonraki ilk yıl, gece okuluna başladı ve tam zamanlı olarak bir tıraş fırçası fabrikasında çalıştı. Lise sonrasında, Kissinger muhasebe eğitimi için New York City Kolejine girdi.
Harvard Üniversitesi öğretim üyesi olduktan sonra 1969 - 1975 yılları arasında ABD başkanının ulusal güvenlik danışmanı, 1973 - 1977 yıllarında ise ABD'nin 56. dışişleri bakanı olarak görev yapmıştır. Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyet Rusya arasındaki yumuşama politikasını geliştirmiş, bunun sonucunda 1972 yılında SALT I antlaşması imzalanmıştır. Aynı yıl Amerika Birleşik Devletleri ve Çin arasında ilk resmî ilişkileri kurmuştur. Amerika Birleşik Devletleri'nin 1969 - 1970 yılarında Kamboçya'yı bombalamasını desteklemesine karşın, Vietnam sorununu çözüme götürmedeki üstün katkılarından dolayı 1973 yılında Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmüştür. Mekik Diplomasisi yöntemiyle 1979 yılında İsrail ile Mısır arasında da diplomatik ilişki kurulmasına katkıda bulunmuştur.
YUMUŞAMA’NIN ETKİLERİ
Doğu ve Batı Bloku arasındaki ilk ilişkiler, “1958 Berlin Buhranı” sonrasında Cenevre’de yapılan toplantılarla başladı. Toplantıların ardından ABD’nin daveti üzerine SSCB Devlet Başkanı Kruşçev, Eylül 1959’da ABD’ye gitti. Camp David’de Einsenhower ile Kruşçev ilk kez bir araya geldi. Bu görüşmeler sonunda anlaşmazlıkların müzakereler yoluyla çözümlenmesi kararlaştırıldı. Ancak Berlin konusunda Mayıs 1960’ta ABD, SSCB, İngiltere ve Fransa arasında Paris’te gerçekleştirilen liderler zirvesi sonuç vermedi. Haziran 1961’de Viyana’da ABD Başkanı Kennedy ile SSCB lideri Kruşçev aynı konuyu görüşmek üzere bir araya geldi. Gergin geçen görüşmelerin ardından NATO’nun kararlı tutumu karşısında SSCB’nin Berlin konusundaki katı politikasını terk etmesi ile iki ülke ilişkilerinde uzlaşma yolu açıldı. Moskova’da “SSCB-ABD Zirvesi” yapıldı (1963).
Uluslararası alanda yalnızlıktan kurtulmak isteyen Çin, Japonya’yı etkisiz hâle getirmek ve SSCB’nin baskısından kurtulmak amacıyla dış politikada yumuşama siyasetini benimsedi.
SSCB ile Çin arasında muhtemel bir ittifakı önlemek isteyen ABD, bu politika değişikliği üzerine Çin’in uluslararası alanda tanınması gerektiğini savunmaya başladı. ABD’nin Güney Vietnam’dan askerlerini çekmesi Çin ile yakınlaşmayı daha da hızlandırdı. Önce Çin ile ticari ilişkileri başlatan ABD, ardından Çin’in Birleşmiş Milletlere üye olmasında etkili oldu.
Yumuşama Dönemini başlatan durumlar;
ABD Başkanı Kennedy ile SSCB Başkanı Kruşçev’in 1961’de bir araya gelmesi.
Hem Doğu hem de Batı Bloku içinde yaşanan sorunlar.
SSCB ile Çin arasındaki güvensizlik ve izlenecek dış politika konusunda anlaşmazlıklar.
1964’te Romanya’nın SSCB’den bağımsız hareket etmeye başlayarak, Fransa ve Batı Almanya ile yakın İlişkiler kurması.
ABD’nin Müttefiklerine danışmadan hareket etmesi.
Fransa’nın Nato’nun askeri kanadından çekilmesi.
Bağlantısızlar Hareketi’8nin ortaya çıkması ve nükleer silahlara karşı etkili bir kampanya başlatılmaları.
Olası bir nükleer savaşın iki tarafta da ağır tahribata yol açabilecek olması.