MAL REJİMİ TASFİYESİ DAVALARI
*
Eşler evlenmeden önce veya sonra kanunda yazılı ve yasal olarak düzenlenmiş mal rejimlerinden birini seçebilirler.
Eşler arasında yasal olan mal rejimi türü edinilmiş mallara katılma rejimidir. Evlenmeden önce ya da sonra bir seçim yapılmamış ise edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olur. Yeni Medeni kanunun yürürlük tarihinden (01.01.2002) itibaren eşler bir yıl içinde başka rejim seçmedilerse yasal rejim edinilmiş mallara katılma rejimidir.
Edinilmiş mal, eşlerin maaşları, taşınır veya taşınmaz malları, kira, faiz gelirleri vb. olabilir. Edinilmiş mal rejiminin tasfiyesinde mallar eşit olarak paylaştırılır.
Edinilmiş mallara katılma rejiminin haricinde mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ve mal ortaklığı rejimleri mevcuttur.
Mal ayrılığı rejimi karı kocanın ayrı mal varlıklarına sahip olması demektir. Yasal seçimlik mal rejimidir. Taraflar evlenmeden önce ya da sonra sözleşme ile bu rejimi seçebilirler.
Paylaşmalı Mal Ayrılığı rejimi karı kocanın iki ayrı grup mal varlığına sahip olması demektir. Kişisel olarak sadece kendi kullanımlarına ait mallar herksin kendisine aittir. Ancak paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin seçiminden sonra edinilen mallar, ortak kullanılan menkul ve gayrımenkul mallar, ailenin geleceği için yapılan yatırımlar ise eşler arasında eşit paylaştırılır. Paylaşmalı Mal Ayrılığı rejiminde hangi malların ailenin ortak kullanımında olduğu, hangi malların eşlerden birinin (genellikle kocanın) ticari faaliyetinde kullanıldığı kesin olarak bilinmediğinden veya ispatlanamadığından, bu rejim altında da kadının istismar edilmesi daha kolay olmaktadır.
Mal Ortaklığı rejimi, bu rejimin seçilmesinden itibaren edinilen tüm mal ve gelirler ortak sayılır ve eşler tek başlarına bu mallar üzerinde tasarrufta bulunamazlar. Kişisel mallar bu gruba girmez. Eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulü ile, mal ortaklığı rejiminin sona ermesi halinde, her eşe veya mirasçılarına ortaklık mallarının yarısı verilir.
MEDENİ KANUN
Madde 202– Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır.
Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilirler.
Madde 203– Mal rejimi sözleşmesi, evlenmeden önce veya sonra yapılabilir. Taraflar, istedikleri mal rejimini ancak kanunda yazılı sınırlar içinde seçebilir, kaldırabilir veya değiştirebilirler.
Madde 204– Mal rejimi sözleşmesi, ancak ayırt etme gücüne sahip olanlar tarafından yapılabilir.
Küçükler ile kısıtlılar, yasal temsilcilerinin rızasını almak zorundadırlar.
Madde 205– Mal rejimi sözleşmesi, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Ancak, taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler.
Mal rejimi sözleşmesinin taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanması zorunludur.
Madde 218– Edinilmiş mallara katılma rejimi, edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsar.
Madde 219– Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir.
Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır:
1. Çalışmasının karşılığı olan edinimler,
2. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,
3. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
4. Kişisel mallarının gelirleri,
5. Edinilmiş malların yerine geçen değerler.
Madde 220- Aşağıda sayılanlar, kanun gereğince kişisel maldır:
1. Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya,
2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri,
3. Manevî tazminat alacakları,
4. Kişisel mallar yerine geçen değerler.
Madde 242- Mal ayrılığı rejiminde eşlerden her biri, yasal sınırlar içerisinde kendi malvarlığı üzerinde yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını korur.
Madde 243– İspat, borçlardan sorumluluk ve paylı mülkün özgülenmesi konularında paylaşmalı mal ayrılığı rejimine ilişkin hükümler uygulanır.
Madde 244– Eşlerden her biri, yasal sınırlar içerisinde kendi malvarlığı üzerinde yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını korur.
Madde 245– Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür.
Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır.
Boşanma davası ile birlikte mal rejiminin tasfiyesi ya da sık bilinen tabiriyle katkı payı alacağı talebi yapılabilir. Türk gelenek ve göreneklerine göre evlilikte edinilen mallar genelde koca adına kayıtlı kaldığından, bir ticari müessese koca adına kayıtlı olduğundan çoğunlukla kadınlar bu taleplerde bulunur. Boşanma davası ile birlikte talep edilse , açılsa dahi boşanma davası bittikten sonra boşanma dosyasından ayrılarak ayrı bir dava şeklinde aile mahkemesinde görül��r.
Boşanma davası ile birlikte talep edilmezse boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde açılması gerekir.
Mal rejiminin tasfiyesinde öncelikle aile için kullanılan mallar ile kişisel mallar birbirinden ayrılır.
MEDENİ KANUN:
Madde 248– Her eş, diğer eşte bulunan mallarını geri alır.
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi sona erdiğinde, üstün yararı olduğunu ispat eden eş, diğer önlemler yanında, eşine payının ödeme günündeki karşılığını vermek suretiyle paylı mülkiyetteki malın kendisine verilmesini isteyebilir.
Madde 249– Eşlerden biri diğerine ait olup, paylaştırma dışı kalan bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa; mal rejiminin sona ermesi hâlinde, katkısı oranında hakkaniyete uygun bir bedel ödenmesini isteyebilir.
Aynı istem, paylaştırma dışı kalan malın yerine geçen değerler için de geçerlidir.
Madde 250– Eşlerden biri tarafından paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin kurulmasından sonra edinilmiş olup ailenin ortak kullanım ve yararlanmasına özgülenmiş mallar ile ailenin ekonomik geleceğini güvence altına almaya yönelik yatırımlar veya bunların yerine geçen değerler, mal rejiminin sona ermesi hâlinde eşler arasında eşit olarak paylaşılır.
Paylaştırmada işletmelerin ekonomik bütünlüğü gözetilir.
Manevî tazminat alacakları, miras yoluyla edinilen mallar ile karşılıksız kazandırmada bulunanın açık iradesinden aksi anlaşılmadıkça, sağlararası veya ölüme bağlı tasarruflarla edinilen mallar hakkında bu hüküm uygulanmaz.
Madde 251– Eşlerden biri, diğer eşin payını azaltmak kastıyla paylaşmadan önce bir malı karşılıksız olarak elden çıkardığı takdirde hâkim, diğer eşin alacağı denkleştirme bedelini hakkaniyete uygun olarak belirler.
Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan olağan hediyeler dışında yapılan karşılıksız kazandırmaların bu eşin payını azaltmak kastıyla yapıldığı varsayılır.
Bu tür kazandırmalara ilişkin uyuşmazlıklarda mahkeme kararı, davanın kendisine ihbar edilmiş olması koşuluyla, kazandırmadan yararlanan üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir.
MAL REJİMİ TASFİYESİ DAVALARI DİLEKÇE ÖRNEKLERİ
İSTANBUL … AİLE MAHKEMESİNE
DAVACI : Adı ve Soyadı, T.C. Kimlik No
Adres
VEKİLİ : Avukat Adı ve Soyadı, T.C. Kimlik No, Sicil No
Adres
DAVALI : Adı ve Soyadı,
Adres
DAVA KONUSU : Mal rejiminin tasfiyesidir.
AÇIKLAMALAR : Müvekkil davacı ile davalı taraf …/…/… tarihinde evlenmiştir. Geçinemedikleri için açılan boşanma davası … mahkemesinin … sayılı dosyası ile derdest olup devam etmektedir.
Boşanma kararı verilmesi halinde mal rejimi dava tarihi itibariyle sona ereceğinden, ilgili kanun hükümlerine göre malların tasfiye edilerek edinilmiş mallara katılma rejimine göre paylaştırılmasına, davalı üzerinde bulunan mallar üzerine tedbir konulması için bu davayı açma zorunluluğu hâsıl olmuştur.
DELİLLER : Her tür delil
HUKUKİ NEDENLER : İlgili kanun hükümleri
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz olunan sebeplerle malların tasfiyesine ve malların edinilmiş mallara katılma ile ilgili mal rejimine göre paylaştırılmasına, davalı üzerinde bulunan taşınmazların dava sonuna kadar 3. Kişilere satışının önlenmesi bakımından tapu kaydına tedbir konulmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygı ile vekil eden adına arz ve talep ederim. …/…/…
Davacı Vekili
Adı ve Soyadı
İmza
***
İSTANBUL … AİLE MAHKEMESİNE
DAVACI : Adı ve Soyadı, T.C. Kimlik No
Adres
VEKİLİ : Avukat Adı ve Soyadı, T.C. Kimlik No, Sicil No
Adres
DAVALI : Adı ve Soyadı,
Adres
DAVA KONUSU : Taraflar arasındaki mal Rejiminin tasfiyesine ve ve … TL. katkı payı alacağının tahsili talebidir.
AÇIKLAMALAR : Müvekkil davacı ile , davalı … tarihinde evlendikten sonra … Aile Mahkemesinin …/…/… tarihli …/… E, …/… K sayılı kararıyla boşanmışlardır.
Evlilik birliği devam ederken …/…/… tarihinde müvekkilime ait … gibi ziynet eşyaları bozdurularak … adresinde bulunan … ada … parselde kayıtlı … taşınmaz satın alınmış ve tapuda davalı … adına kaydettirilmiştir.
Evlilik birliği devam ederken müvekkilime ait … Bankası … Şubesi … nolu hesapta bulunan … TL. kullanılarak söz konusu taşınmaz üzerinde davalı tarafından kullanıma hazır bina yapılmıştır.
4721 sayılı Türk medeni Kanunu’nun 227. maddesinde yeralan “Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur ve bu alacak o malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır; bir değer kaybı söz konusu olduğunda katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.” hükmü gereğince mal rejiminin tasfiyesine ve müvekkilin davalıya ait taşınmazın edinilmesine ve iyileştirilmesine yaptığı katkının davalıdan tahsil edilmesi için işbu davayı açmak zorunluluğu doğmuştur.
DELİLLER : Tapu kaydı, boşanma ilamı, makbuz ve dekontlar, bilirkişi incelemesi, tanık beyanları ve diğer deliller.
HUKUKİ NEDENLER : İlgili kanun hükümleri.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıkladığımız nedenlerle, davalı ile müvekkil arasında evlilik süresince devam eden mal rejimi tasfiye edilerek söz konusu taşınmazın edinilmesine ve bilahare iyileştirilmesine müvekkil tarafından yapılan toplam … TL. Katkının tasfiyenin sona ermesinden itibaren yürütülecek yasal faizle birlikte davalıdan tahsil edilmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini müvekkil adına saygıyla talep ederiz. …/…/…
Davacı Vekili
Adı ve Soyadı
İmza