Besin Zinciri Nedir?
Besin Zinciri
Besin zinciri, bir organizmadan diğer organizmaya geçen besin halkalarını ifade eder. Örneğin; deniz ortamındaki alglerin küçük balıkları, küçük balıkların büyük balıkları, büyük balıkların ise insanları beslemesi gibi. Her canlı bir önceki canlıdan aldığı enerjinin bir kısmını kullanır ve geriye kalan enerji sonraki canlıya geçer.
Besin zincirini iki gruba ayırabiliriz:
1. Bitkisel üretime bağlı olarak oluşan besin zinciri
2. Organik maddenin parçalanması ile oluşan besin zinciri
Dünya’daki bütün canlıların yaşamlarını sürdürebilmek için enerjiye ihtiyacı vardır. Dünya üzerinde besin üretmek için gerekli olan su, oksijen, azot gibi her türlü madde bulunur. Fakat var olan bu maddelerin canlılar tarafından kullanılabilmesi için organik besinlere dönüştürülmesi gerekir. Bitkiler, algler ve bazı bakteriler fotosentez yoluyla inorganik maddeleri organik besinlere dönüştürebilen canlılardır. Bu dönüşümün gerçekleşmesi için güneş enerjisine ihtiyaç duyulur.
Tüketiciler: Yaşamları için gerekli olan enerjiyi diğer canlılardan edinirler. Üç grubu ayrılır.
Birincil tüketiciler, hayatlarını devam ettirebilmek için bitkilerle beslenen otçulardır. Otoburlar da denir.
İkincil tüketiciler, birincil tüketicilerle beslenen hayvanlardır. Bunlara etoburlar da denir. Yılan, kurt, tilki gibi hayvanlar bu gruptadır.
Üçüncül tüketiciler, etçillerle beslenen etçil hayvanlardır. Kartal, atmaca gibi hayvanlar bu gruptadır.
Ayrıştırıcılar: Ölü hayvan ve bitkileri ayrıştırarak minerallere ve humusa dönüştüren canlılardır. Bakteri ve mantar çeşitleri bu grupta yer alır.
Besin zinciri ile enerji akışı meydana gelir. Bitkilerde bulunan depolanmış enerji, fotosentezle alınan güneş enerjisidir. Bu enerji, bitkileri yiyen hayvanlara geçer.
Böylece besin zinciri sırasında bir enerji akımı veya transferi meydana gelir.
Ekosistemi oluşturan canlı öğeler bir veya birkaç besin düzeyi oluşturur. Bir canlının besin düzeyi onul enerji akış piramidindeki yerini belirler. Pramidin en altında üreticiler yer alır. Bunlar yeşil bitkiler ve bazı bakterilerden oluşur. Üreticilerin üzerinde; tüketici yer alır. Besin piramidinde altta küçük ve sayıları fazla, üste doğru ise sayıları az fakat daha iri hayvanlar yer alır. Piramidin tepesinde en iri ve en güçlü avcılar bulunur. Bu nedenle piramidin üstlerinde yer alan tüketicilerin beslenmesi için, daha altta bulunan çok sayıdaki canlıyı yemesi gerekir.
Buna göre bitkiler esas üreticidir. Bitkisel ürünleri primer tüketici olarak otoburlar yani tavşan, kuzu, geyik, karaca, büyük ve küçükbaş hayvanlar, bunları seconder tüketici olarak etoburlar yani yılan, kurbağa, bazı kuşlar vs. tüketir. Etoburları da üçüncü tüketici olan et yiyen yırtıcılar, kartal, baykuş, tilki, atmaca yer. Diğer tüketiciler hem et hem ot yiyenlerdir.