Yüz yıl önce anavatanın Alman milliyetçi koruyucuları “Lanet olası Yahudi domuz, Walther Rathenau’yu ölümüne dövün” diye yazmıştı. Kendi kendini ilan eden bir “Halk Mahkemesi”, nefret dolu ölüm cezasını kafiyeli hale getirmeyi uygun buldu. Şairler ve düşünürler ülkesinde muhafazakarlar ve monarşistler kültürü kendi yöntemleriyle desteklediler.
Liberal dışişleri bakanı Walther Rathenau, 24 Haziran 1922’de Grunewald’daki evinden Dışişleri Bakanlığı’na giderken üstü açık bir arabayla giderken öldü. Königsallee’de kör bir noktada, yine açık olan bir araba ona yetişti. İki suikastçı korumasız 53 yaşındaki çocuğu vurdu, hafif makineli tüfek mermilerinin ardından el bombası göndererek kükredi. Her gün bu rotayı kullanan Walther Rathenau kolay bir kurbandı. Uyarıları görmezden gelmişti, hayatını korkudan değiştirmek söz konusu bile olamazdı.
Yalnız Fail mi yoksa Gizli Cemiyet mi?
Weimar Cumhuriyeti’ni varlığının üçüncü yılında zamanın politikacılarına yönelik sayısız cinayet saldırısından farklı olarak sarsan suikastın arkasında kim vardı? Fanatik bir yalnız kurt mu yoksa gizli bir örgüt mü? Rathenau cinayetinden sonra, müfettişler, çok sayıda üyesi suikastı hazırlayan, gerçekleştiren ve ardından kaçak katilleri destekleyen Almanya çapında gizli bir ağı ortaya çıkardı. Hepsi bir suikast girişiminden çok daha fazlasıydı: hükümetin devrilmesini ve Weimar Cumhuriyeti’nin sona ermesini istiyorlardı.
Tarihçi Martin Sabrow, arka planı henüz tam olarak aydınlatılamayan 30 yıldır davayla ilgileniyor. Yeni yayınlanan kitabı “Rathenau Cinayeti ve Alman Karşı Devrimi” tam zamanında geldi. Rathenau suikastının ilk Alman demokrasisini ortadan kaldırmaya yönelik geniş çaplı bir komplo olduğu konusundaki temel tez o kadar inandırıcı ki, mevcut gelişmeler insanın tüylerini diken diken ediyor.
Etnik milliyetçiler, kimlikçiler, yan düşünürler, Reich vatandaşları, Ku Klux Klanının yan dalları vb. s. s. şu anda nüfusun nefret mesajlarına açık bir kesimiyle karşılaşıyorlar. Bugün, politikacılara, özellikle kadınlara ve Yahudilere yönelik ölüm tehditlerini yaymak için ellerinde internet var. Sadece bir örnek: Başbakan Manuela Schwesig’e yönelik, muhtemelen yan düşünür sahnesinden gelen tehdit geldi: “Ya ceketli devriye arabasıyla ya da cenaze arabasıyla alınacaksınız, nasıl olursa olsun alınacaksınız. ” Kafiye yok ama içerik aynı.
Her komplo teorisi teori olarak kalmaz
Bugün komplo teorisinden bahseden herkes, genellikle boş bir rüya anlamına gelir. Ancak teoriler genellikle eyleme dönüştü: 2000 ve 2007 yılları arasında Nasyonal Sosyalist Yeraltı (NSU) dokuz göçmeni, bir kadın polisi öldürdü, 43 cinayet girişimi, üç bombalı saldırı ve 15 soygun gerçekleştirdi. Üç ana fail biliniyor, yerel ve ulusal destekçilerinin sayısının 100 ila 200 kişi olduğu tahmin ediliyor. Yetkililer, hatta Anayasayı Koruma Dairesi’nin büroları bile destekçilerin aranmasını engelledi.
Hessenli bir aşırı sağcı, 1 Haziran 2019’da Kassel’in yerel politikacısı Walter Lübcke’yi vurdu ve bir destekçisi tutuklandı. İzler Kassel neo-Nazi sahnesine ve NSU’ya, Kimlik Hareketi’ne, AfD’ye: gizli bir ağ. Saksonya Anayasayı Koruma Ofisi binasının Dresden NPD politikacısı Hartmut Krien tarafından haftalarca “korunduğu” ancak yakın zamanda ortaya çıktı. Bu tür “bekçiler” hala nerede bulunuyor?
Martin Sabrow, savaş sırasında taşınan arşiv malzemelerinin depolanması için Moskova’daki özel arşivde 1990’larda erişilebilir hale gelen kaynakları değerlendirebildi ve böylece tezinde öne sürülen tezi destekleyebildi.
Sorgulama ve dava dosyalarından, günlük kayıtlarından, otobiyografilerden, basın raporlarından ve özel mektuplardan elde edilen muazzam miktardaki materyalden, cinayet planının şok edici boyutlarının genel bir resmini – iyi organize edilmiş ve kültürlü bir Almanca ile – oluşturdu. Bu, ilk sayfadan son sayfaya kadar heyecan verici ve o zamanlar mümkün olanın bugün imkansız olmadığının farkına varmamızı sağlıyor.
Toplumu istikrarsızlaştıran: enflasyon, salgın, savaş
Demokrasi daha savunmacı olabilir, ancak istikrarsızlaştırıcı faktörler pandemi, Ukrayna savaşı, enerji krizi, enflasyon ve iklim değişikliği ile birikiyor. Her durumda, saflık, böyle bir ders, er ya da geç ölümcül sonuçlar doğurur. “Kanat”ın dağılmasıyla birlikte AfD’nin aşırı sağcılarının ortadan kalktığına, B. Höcke’nin orta Almanya’da milisler kurma ve silah depoları kurma çağrısının ciddiye alınmaması gerektiğine inanan herkes safça davranacaktır. kendilerinin Reich vatandaşı olduklarına inananlar gibi Zararsız serseriler ve Ukraynalı Azak milislerinin aşırı sağcı üyeleri, Ukrayna ordusuna entegre edildiklerinde demokrat olarak reforma tabi tutuldular.
Walther Rathenau (1867–1922) örneğine geri dönelim. Ondan önce ve ondan sonra asla Alman siyaseti onun gibi birini tanımadı: Elektrokimya üzerine tezli doktora, multimilyoner ve AEG’nin kurucusu Emil Rathenau’nun varisi olarak CEO, Yahudi, sanatsever, liberal politikacı, savaş gönüllüsü, hammadde endüstrisinin organizatörü 1914 /15, nihayet Weimar Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı – aynı zamanda gazetecilik metinlerinden ve kitaplarından ilham alan güçlü bir şekilde belagatli bir yazar. 1917’de, “Von Coming Things” kitabında, zenginliğin yukarıdan aşağıya yeniden dağıtılacağı bir tür halk devleti tasarladı. Sosyalist fikirlere sahip büyük bir kapitalist. Bu kadar çok olanın pek çok hayranı ve pek çok düşmanı vardır.
Cumhuriyeti devirme stratejisi
Öyleyse, savaşın ve devrimin kaybedenlerinin nefret edilen figürü haline gelmesine şaşmamalı. Bunlar başlangıçta, aşağılanmış subayları komplocu topluluklarda bir araya getiren Freikorps’ta yoğunlaşmıştı. Ana figür: Binbaşı Walter Ehrhardt. Ehrhardt Deniz Tugayının memurları, Münih Sovyet Cumhuriyeti’nin bastırılmasında yer aldı ve Mart 1920’de Kapp-Lüttwitz Putsch’u askeri olarak güvence altına aldı.
Bu doğrudan iktidarı ele geçirme girişimi başarısız olduğunda, strateji ayarlandı: aynı amaç, aynı insanlar ve aynı patronla Konsül (OC) örgütü kuruldu. Şimdi plan, halk kitlelerini isyana teşvik etmek, zayıf Reichswehr’i ezmeye yardım etmek ve bir iç savaşın kaosunda iktidarı ele geçirmekti. Weimar Cumhuriyeti’nin önde gelen şahsiyetlerinin öldürülmesinin amacı bir sol ayaklanmayı ateşlemekti.
Oyunda tekrar tekrar: Organizasyon Konsolosu
Bu nedenle Maliye Bakanı ve Reichstag Merkez Partisi üyesi Matthias Erzberger Ağustos 1921’de öldü. 1919’da cumhuriyeti ilan eden ve birkaç ay başbakanlık yapan sosyal demokrat Philipp Scheidemann, Kassel belediye başkanı olarak Haziran 1922’de bir hidrojen siyanür saldırısından kıl payı kurtuldu. Saldırıyı eski deniz subayı Erwin Kern hazırlamıştı.
Kern ayrıca Rathenau cinayetini de planladı. İlgililerin tümü OC’nin çevresine aitti.Örgüt, Münih’teki Bavyera ahşap geri dönüşüm şirketinin merkezi paravan şirket ve para dağıtıcısı olarak hareket etmesiyle birlikte komplocu yapılarda yer aldı. OC çalışanları Reich’ın her yerine oturdu ve talep üzerine işbirliği yaptı.
Ülke çapında bir destek ağı
Rathenau cinayeti için cinayet silahı Schwerin’den bir Alman etnik yetkilisinden geldi, mühimmat ordu stoklarından geldi. Araba, Freiberg/Saksonya’dan sempatik bir üretici tarafından temin edildi, katilin arabasının sürücüsü Berlin’den aşırı sağcıydı. Berlin-Schmargendorf’tan bir takipçi arabanın garajını sağladı. Küçük kasaba ve köylerde kolayca etkinleştirilen bir kurye, saklanma yeri vb. ağı mevcuttu.
Kendisini hizmetkar olarak gören bir devlet adamının öldürülmesine halk dehşetle tepki gösterdi. İnsanlar cumhuriyeti temelden tehdit olarak gördüler ve muhafazakar burjuvazi bile endişeliydi. Cenaze törenlerine ülke çapında milyonlarca insan katıldı, yalnızca Berlin’de bir milyon kişi vardı. Cinayet, zayıf cumhuriyet için kurucu bir an olduğunu kanıtladı – katillerin ve destekçilerinin istediklerinin tam tersi.
Birkaç gün sonra halk ayaklanması beklentisi paramparça oldu. Şansölye Joseph Wirth (ortada) şöyle dedi: “Düşman zehrini insanların yaralarına damlatıyor.” Ve hiç şüphe bırakmadı: “Bu düşman sağda.” Basın, o gün komplo loncaları ve gizli bağlantıların kanıtlarını bildirdi. cinayet ve “cinayet merkezleri”nden sonra: Bunlar fantezi yaratımları değil.
Polis yüzlerce kişiyle soruşturma yürüttü ve katili bulması için bir milyon Reichsmark teklif etti. İntihar ederek yakalanmaktan kurtuldular. Sabrow bunu şöyle özetliyor: Muhafazakar bir yargı, sağcı milliyetçi sessizlik konsensüsüne doğru çalıştı ve saldırıların arkasında gerçekte ne olduğunu gizledi: “Alman karşı devriminin gizli başlangıcı.” 1933’ten sonra, suikastın arkasındakiler, Cumhuriyet karşıtı teröristler kliği, cinayetlerle övündüler.
1922’de cumhuriyet sendeledi ama düşmedi. Bu, monarşik-askeri kibirle dolu gizli cemiyetler tarafından değil, sokaklardan gelen popülist Nasyonal Sosyalist hareket tarafından sağlandı. Ancak Rathenau cinayeti bir uyarı olmaya devam ediyor. Bugün, uzun zamandan beri olduğundan daha fazla ciddiye alınmalıdır.