Metastaz, vücudun herhangi bir organında ortaya çıkan kanserin başka bir organa yayılmasıdır. Bu durumun karaciğerde görülmesi karaciğer metastazı olarak adlandırılır.
Karaciğer kanı filtre eden büyük bir organdır. Bu nedenle kan dolaşımına karışan kanser hücreleri bu organda takılır ve büyümeye devam eder. Özellikle sindirim sisteminden (bağırsaklar) gelen kanın ilk önce karaciğerden geçmesi nedeniyle bu bölgeye ait kanserlerin karaciğer metastazları sık görülür. Kalın bağırsak, mide, pankreas, safra yolları, ince bağırsak gibi organlarda oluşan kanserin karaciğere metastazı çok sık gerçekleşir. Bunların yanı sıra meme ve akciğer kanseri ile lenfomaya ait metastazlar da sık görülür.
Tanı nasıl konulur?
Karaciğerdeki metastaz yaygınsa tanı daha kolaydır. Karaciğer büyür ve muayenede ağrılıdır. Ayrıca laboratuvar testlerinde alkalen fosfataz ve transaminazlar gibi enzimlerde yüksek değerler gözlenir. Karaciğer metastazlarında esas tanı görüntüleme yöntemleriyle konulur. Görüntüleme yöntemleriyle kitlelerin varlığı ortaya çıkar. Kanserin ilk çıktığı nokta biliniyorsa metastazın tanısını koymak kolaylaşır. Ancak kaynak bilinmiyorsa karaciğerde görülen bu kitleleri primer karaciğer kanserinden ayırmak zordur. Bunun için karaciğerdeki kitlelerden biyopsi almak gerekebilir.
Nasıl tedavi edilir?
Karaciğer metastazlarında tedavi planlaması; yayılımın hangi organdan kaynaklandığına, yaygınlık seviyesine, yayılımın karaciğerdeki yerleşim yerine ve başka bir organa yayılım olup olmadığına göre değişir. Özellikle lenfomadan kaynaklananlar bazı kemoterapi ile tedavi edilebilir. Meme ve akciğer kanserlerinden kaynaklananlar da kemoterapiden kısmen fayda görür.
Karaciğer metastazlarının tedavisinde kolorektal (kalın bağırsak) kanseri metastazlarını ayrı tutmak gerekir. Kolorektal kanserler sıklıkla karaciğere metastaz yapar ve yayılımın cerrahi olarak çıkarılması tedavi açısından çok önemlidir.
Kolorektal (kalın bağırsak) kanserlerine ait karaciğer metastazlarında tedavi nasıl gerçekleştirilir?
Kalın bağırsak kanserleri oldukça sık görülen bir kanser türüdür. Ve bu hastaların yaklaşık üçte birinde daha tanı konulduğu an karaciğerde metastaza rastlanır. Diğer üçte birinde ise hastalığın takibi sırasında karaciğerde metastaz ortaya çıkar. Karaciğer metastazı bulunması bu hastaların hayat süresini sınırlayan en önemli faktördür.
Karaciğerdeki kolorektal kanser metastazlarının cerrahi olarak çıkarılması bu hastalarda yaşam şansını belirgin derecede uzatan önemli bir tedavi şeklidir. Ancak her karaciğer metastazını cerrahi olarak çıkarmak mümkün değildir. Cerrahi girişim kararında metastazın sayısı, yeri, karaciğerdeki dağılımı, çapı, emniyetli bir sınırla çıkarılıp çıkarılamayacağı, karaciğer dışında başka hastalığın mevcudiyeti çok önemlidir.
Cerrahi uygulanamayan karaciğer metastazlarında beklenen yaşam süresi oldukça sınırlı iken (beş yıllık sağ kalım yaklaşık %10 ), karaciğerdeki metastaz uygun şekilde çıkarılabilen hastalarda uzun dönem yaşam (beş yıllık sağ kalım %40-50) mümkündür. Cerrahi olarak tedavi edilen vakalarda da karaciğerde nüksetme (hastalığın tekrarı) söz konusu olabilir. Bu riski önlemek için cerrahiyle birlikte kemoterapi uygulamak gereklidir. Saptandığında cerrahi olarak çıkarılamayan metastazlar, uygun kemoterapi ilaçlarıyla küçültülüp cerrahi sınırlar içine çekilebilir. Bazı uygun vakalarda kısmen cerrahi kısmen radyofrekans ablasyonu gibi diğer yardımcı yöntemlerden faydalanılabilir. Cerrahi uygulanamayacak vakalarda ise tek yöntem kemoterapidir. Kemoterapi sistemik uygulanabileceği gibi, sadece karaciğere yönelik de yapılabilir. Bu durumda kararı cerrah, onkolog ve hasta birlikte vermelidir.
Diğer kanser metastazlarında cerrahi uygulanabilir mi?
Bugün standart olarak sadece kolorektal kanserlere ait karaciğer metastazlarının cerrahi tedavisinden bahsedilebilir. Ancak çok uygun ve iyi seçilmiş vakalarda, onkoloji görüşü doğrultusunda meme, mide, bazı pankreas tümörleri, hormon salgılayan bazı tümörler, testis ve yumurtalık kaynaklı bazı tümörler, bazı böbrek tümörlerine ait karaciğer metastazlarını da başarıyla çıkarmak ve beklenen yaşam süresini uzatmak mümkün olabilmektedir.
Karaciğer metastazlarının cerrahi olarak alınması yaşam süresinde belirgin fark yaratan kolorektal kanseri hastaların tedavisi için her türlü onkolojik temelli düşünce çerçevesinde planlama yapılabilmektedir. Bu yaklaşımlardan bazıları şöyledir:
Eş zamanlı kalın bağırsak ve metastaz cerrahisi
Cerrahi öncesi kemoterapi uygulaması sonrası metastaz cerrahisi
Çok sayıda veya büyük metastazlarda girişimsel radyoloji desteğiyle karaciğer volüm genişletici işlemler sonrası metastaz cerrahisi
Uygun hastalarda eş zamanlı cerrahi metastazların çıkarılması ve radyofrekans ablasyon uygulamaları
Teletıp ile yakın takip
Karaciğer cerrahisi geçiren hastalarımızın durumunu taburcu olduktan sonra da sıkı bir şekilde takip etmekteyiz. Hastalarımızla taburcu olduktan sonra teletıp hizmeti aracılığıyla görüntülü ve sesli olarak iletişime geçiyor, normal dışı herhangi bir şikayet veya bulgu saptanması halinde randevu tarihini beklemeden kontrol, ileri tetkik ve tedavi için hastanemize davet ediyoruz.