Dünyanın ilk borsası Kütahya şehir merkezine 58 kilometre uzaklıkta, Çavdarhisar ilçesindeki Aizanoi antik kentinde bulunuyor. Aizanoi kültürel yapısıyla sanat çevreleri tarafından ikinci Efes unvanını almış.
Aizanoi : İkinci Efes
Aizanoi’de ki bu borsa yapısı 1970 Gediz Depreminde yapının üzerinde bulunan camiin yıkılmasıyla ortaya çıkmış, 1971 yılında kazısı yapılmış. M.S. 2. yy.ın ikinci yarısında tahıl pazarı olarak kullanılan yuvarlak yapının (macellum= Eski Roma döneminde içinde yiyecek maddeleri, genellikle de, et satılan yapı ya da ticaret alanı) duvarlarında; imparatorluk pazarlarında satılan tüm malların fiyat listeleri, M.S. 301 yılında İmparator Diocletian’ın enflasyonla mücadele için yaptığı ücret tespitlerini gösteren yazıtlar yer almakta. Bunlar arasında ‘‘kuvvetli bir köle iki eşek fiyatına, bir at üç köle fiyatına, yani 30 bin dinara eşit’’ şeklindeki tarife ve fiyat listeleri ilginçtir. Kentin mimari gelişimi ve sosyal yaşantısı hakkında kesin bilgiler vermesi bakımından önemli sayılan bu yapı, dünyanın ilk ticaret borsası olarak tanımlanmaktadır.
Borsa binasının kuzey doğusunda şehrin ana caddesi olan sütunlu cadde bulunmakta. Sütunlu caddenin her iki yanında malların satışa sunulduğu dükkanlar ve atölyeler yer alıyor. Batı ve doğu olmak üzere iki girişi bulunan yapıda yazıtlar büyük mermer bloklar üzerine Latince ve Grekçe olarak yazılmış. Bloklar üzerine meyve, post, kürk, deri eşyalar, örgü, ahşap eşyalar, ayakkabı, sepet, ipek ücretleri, saf kumaş, altın, gümüş,mermer, çeşitli ip, yabani ve evcil hayvan, köle, ham kumaş tıbbi ve kimyevi ilaç ve bitkiler, baharat ve nakliyat ücretlerinin ne kadar olacağı belirtilmiş.