Birçokları gibi siz de muhtemelen ejderhaların efsanevi canavarlar olduğunu düşünüyor olabilirsiniz. Ne de olsa uçan, ateş püsküren bir sürüngen gerçek hayatta asla var olamaz, değil mi? Ateş soluyan ejderhaların keşfedilmediği doğru, ancak fosil kayıtlarında uçan kertenkele benzeri yaratıklar görüldü. Hatta bazıları bugün vahşi doğada bulunuyor. Kanatlı uçan canlıların bilimine ve bir ejderhanın ateş püskürebileceğini gösteren olası bilimsel mekanizmalara göz atalım.
Bir ejderha ne kadar büyük olurdu?
Bilim adamları modern kuşların genel olarak uçan dinozorlardan geldiğine katılıyorlar. Bu nedenle ejderhaların uçup uçamayacağına dair tartışmaya gerek yok. Sorun bir ejderhanın insanları ve hayvanları avlamaya yetecek kadar büyük olup olamayacağıdır. Cevap evet, bir zamanlar öylelerdi.
Geç Kretase dönemine ait bir teruzor (veya pterozor) yani uçan sürüngen olan Quetzlcoatlus northropi bilinen en büyük uçan hayvanlardan biridir. Büyüklük tahminleri değişkenlik gösterir ancak en muhafazakâr tahminler bile kanat açıklığını 11 metre, ağırlığını 200 ila 250 kilogram olarak gösteriyor. Başka bir deyişle, kesinlikle bir insanı veya keçiyi taşıyabilecek modern bir kaplan kadar ağırlardı.
Modern kuşların neden tarih öncesi dinozorlar kadar büyük olmadığına dair birkaç teori var. Bazı bilim adamları tüylerini uzatmak için harcadıkları enerjinin boyutlarını kısıtladığına inanıyor. Diğerleri ise dünyanın iklimi ve atmosferik kompozisyonundaki değişikliklere işaret ediyor.
Günümüzde yaşayan gerçek bir uçan ejderha
Geçmişteki ejderhalar belki bir koyunu veya insanı taşıyacak kadar büyüktü ancak modern ejderhalar ancak böcekleri, bazen de kuşları ve küçük memelileri yutabiliyor. Bunlar Agamidae ailesine ait olan iguanian kertenkeleleridir. Bu ailede, evcil sakallı ejderler, Çin su ejderi ve ayrıca vahşi bir cins olan Draco bulunur.
Draco'lar uçan ejderhalardır. Tam bir süzülme ustalarıdır. Bu kertenkeleler uzuvlarını düzleştirerek ve kanat benzeri kısımlarını uzatarak 60 metreye kadar süzülebiliyor. Draco inişini stabil ve kontrollü hale getirmek için kuyruk ve boyun kanadını kullanır. Bu canlı uçan ejderha nispeten sık görülen Güney Asya'da yaşıyor. En büyüğü yalnızca 20 santimetre uzunluğa ulaşır. Bu nedenle bir tanesi tarafından yenilmek konusunda endişelenmenize gerek yok.
Ejderhalar kanatsız uçabilir
Avrupalı ejderhalar devasa kanatlı canavarlar olsa da, Asya ejderhaları bacaklı yılanlara benziyor. Birçoğumuz yılanları karada yaşayan canlılar olarak düşünürüz, ancak havada uzun süre süzülebilen "uçan" yılanlar var. Bu yılanlar havada bir futbol sahası veya olimpik yüzme havuzunun iki katı kadar mesafeyi süzülebilir.
Örneğin, Asya'nın uçan Chrysopelea yılanları, vücutlarını kıvırıp döndürerek 100 metreye kadar "uçar". Bilim adamları yılanın süzülmesi için gereken en uygun açıyı, yılanın kafası yukarı doğru ve kuyruğu aşağıya doğru bakacak şekilde 25 derece olarak ölçtü.
Kanatsız ejderhalar teknik olarak uçamazken, çok uzun bir mesafeyi süzülebilirler. Eğer ejderha bir şekilde içinde havadan daha hafif gazlar depolarsa bu uçuşta ustalaşabilir.
Ejderhalar nasıl ateş solur?
Bugüne kadar ateş püsküren hayvan bulunamadı. Bununla birlikte, bir hayvanın ateş çıkarması imkansız değil. Bombardıman böceği (Carabidae ailesi) karnında hidrokinonlar ve hidrojen peroksit depolar ve tehdit edildiğinde salar. Kimyasallar havaya karışır ve ekzotermik (ısı yayan) kimyasal bir reaksiyona girer. Hedefe tahriş edici bir kaynar sıcak sıvı püskürmüş olunur.
Düşündüğünüzde, canlı organizmalar aslında her zaman yanıcı, reaktif bileşikler ve katalizörler üretiyor. İnsanlar bile kullandıklarından daha fazla oksijen soluyor. Örneğin, hidrojen peroksit yaygın bir metabolik yan üründür. Asitler sindirim için kullanılır. Metan yanıcı bir sindirim ürünüdür. Katalazlar kimyasal reaksiyonların verimini arttırır.
Bir ejderha ateş püskürmek için gerekli kimyasalları kullanma zamanı gelinceye kadar vücudunda saklayabilir. Ardından dışarı püskürtebilir ve kimyasal ya da mekanik olarak ateşleyebilir. Mekanik ateşleme, piezoelektrik kristallerini ezerek kıvılcım oluşturmak kadar basit şekilde olabilir. Yanıcı kimyasallar gibi piezoelektrik malzemeler hayvanlarda halihazırda mevcuttur. Örnekler, diş minesi ve dentin, kuru kemik ve tendonlardır.
Yani hayvanların ateş soluması kesinlikle mümkün. Bu gözlemlenmemiştir ancak hiçbir canlı türünün böyle bir yetenek geliştirmediği anlamına gelmez. Tıpkı ateş püsküren bir organizmanın bunu anüsünden veya ağzındaki özel bir yapıdan yapabileceği gibi.
Ama bu ejderha değil!
Filmlerde canlandırılan ağır zırhlı ejderhaların olma ihtimali ise daha düşük. Zira ağır pullar, dikenler, boynuzlar ve diğer kemikli çıkıntılar ejderhanın havalanmasını önlerdi. Bununla birlikte hayalinizdeki ejderhanın küçük kanatları varsa bilim henüz bu konuda tüm cevaplara sahip değil. Zira bilim adamları bombus arılarının nasıl uçtuğunu 2001 yılına kadar anlayamadılar.
Özetle, bir ejderhanın var olması, uçabilmesi, insanları yemesi ya da ateş soluması bilimsel olarak mümkün görünüyor.
Anahtar noktalar
- Uçan "ejderhalar" bugün varlar ve fosil kayıtlarında bulunuyorlar. Onlar sadece fantezi canavarları değiller.
- Kanatsız ejderhalar kelimenin tam anlamıyla uçmazken, fizik yasalarını ihlal etmeden uzun mesafeler süzülebilirler.
- Ateş püskürmek hayvanlar aleminde görülmemiş bir özelliktir ancak teorik olarak mümkündür. Birçok organizma depolanabilen, salıverilebilen ve yanabilen bileşikler üretiyor.