Rusya’nın koronavirüs aşısı ilk testleri geçti. Detaylar yayınlandığında umut verici sonuçlar gösterdi fakat uzmanlar testlerin, deneylerin güvenliğini ve etkinliğini kanıtlamada zayıf kaldığını söyledi. Hazırsanız Rusya’nın koronavirüs aşısı hakkındaki detaylara göz atalım.
Çeviren: Simge Şahin
Rusya geçen ay, uzaya ilk olarak 1957’de fırlatılan Sovyet dönemi uydusundan sonra ‘’Sputnik V’’ adındaki aşısının şimdiden onay aldığını açıkladı. Bu, batılı bilim insanları arasında, bazılarının aşı üzerinde çok hızlı hareket etmenin tehlikeli olabileceği uyarıları ile birlikte güvenlik verilerinin eksikliği üzerine endişeleri artırdı.
Rusya; eleştiriyi, Moskova’nın araştırmasını baltalama girişimi olarak suçladı ve Birleşik Krallığın saygın The Lancet dergisi, ilk testlerde hastaların ciddi yan etkileri olmayan antikorlar geliştirdiğini gösteren bir çalışma yayınlandığında bir Rus yatırımcı doğrulama talep etti. The Lancet araştırmasında Rus araştırmacılar, iki parçalı bir aşılama yapılan, her biri 18 ile 60 yaş arasındaki 38 sağlıklı yetişkin içeren iki küçük deney hakkında rapor hazırladı.
Her katılımcıya aşının ilk kısmından bir doz verildi ve 21 gün sonra ikinci kısmıyla takviye yapıldı. 42 gün boyunca izlendiler ve hepsi ilk üç hafta içerisinde antikorlar geliştirdi. Raporda verilerin, aşının ‘’güvenli olduğunu, iyi tolere edilmiş olduğunu ve gönüllü sağlıklı yetişkinlerde ciddi bir yan etkiye neden olmadığını’’ gösterdiği açıklandı. Deneyler açık çalışmaydı ve rastgele hale getirilmedi, yani plasebo* etkisi yoktu, katılımcılar aşı olduklarını biliyordu ve rastgele farklı tedavi gruplarına atanmadılar.
Araştırmacılar, Covid-19 enfeksiyonunu önlemek için, aşının uzun vadede güvenliğini ve etkinliğini kanıtlamak için plasebo karşılaştırmasını da içeren daha geniş ve uzun deneylerin gerekli olduğunun altını çizdi. Raporda bu deneylerde ‘’farklı yaş ve risk gruplarından’’ 40.000 gönüllü katılımcıyla planlanan daha kesin evrede 3 klinik deney ekleyerek 76 katılımcının 180 güne kadar izlenmesi gerektiği söylendi.
Şüphecilere Güçlü Cevap
Aşının arkasındaki Rus yatırım fonunu yöneten Kirill Dmitriev, Moskovada bir çevrimiçi basın konferansında The Lancet yayımının ‘’Rus aşısını anlamsızca eleştiren şüphecilere güçlü bir yanıt’’ olduğunu söyledi.
Bağımsız uzmanlar hâlâ temkinliydi.
Çalışmanın içerisinde olmayan Johns Hopkins Bloomberg Halk Sağlığı Fakültesinden Naor Bar-Zeev, Covid-19’a özellikle savunmasız olan ileri yaş grupları arasındaki etkinliği üzerine herhangi bir bilgi vermediğini de ekleyerek araştırmanın ‘’umut verici fakat küçük’’ olduğunu söyledi.
The Lancet’deki röportajında Bar-Zeev, ‘’Covid-19 aşılarında güvenliği göstermek sadece aşının onaylanmasında değil aynı zamanda aşılamaya genel olarak güven için de çok önemli olacak’’. şeklinde bir açıklama yapmıştır. ‘’Aşılar, sağlıklı insanlara ve Covid-19 salgını süresince 3. aşama deneylerin onaylanmasının ardından imkan dahilinde herkese verildiği için güvenlik en önemli şeydir.’’
Pandemi, dünya çapında milyarlarca insanı koruyabilecek bir aşıyı direkt hızlandırmak için eşi benzeri rastlanmamış bir fonlama seferberliği ve araştırma gördü.
Geçtiğimiz haftalarda Birleşik Devletler, eyaletleri kasımdaki cumhurbaşkanlığı seçiminden iki gün önce Başkan Donald Trump yönetimi’nin araştırmayı siyasi bir çizelgeye uydurmak için hızlandırdığı şüphelerini kıvılcımlandırarak potansiyel bir Covid-19 aşısının çıkmasına hazırlanmaları için cesaretlendirdi.
‘Uluslararası Pazar’ Hedefi
Rusya, kendi versiyonunun endüstriyel üretiminin eylül ayından itibaren beklendiğini söyledi. Ağustosun başlarında Başkan Putin, aşının ‘’sürdürülebilir bağışıklık’’ verdiğini ve Rusya sağlık bakanlığı klinik deneylerin henüz tamamlanmamış olduğunu söylemesine rağmen kızlarından birine aşı yapıldığını söyledi.
WHO, Rusya’yı var olan yönergeleri takip etmeye ve güvenli bir aşı geliştirmek için gerekli tüm aşamalardan geçmeye sevk etti. Sputnik V, Moskova’da Rusya Savunma Bakanlığı ile koordinasyon halinde Gamaleya Epidemiyoloji ve Mikrobiyoloji Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirildi. Akabinde yeni koronavirüs’ün bir parçası olan SARS-CoV-2 ile değiştirilen ve birleştirilen, soğuk algınlığına neden olan bir adenovirüs kullanılır.
Raporun başyazarı Denis Logunov, adenovirüs aşısının insanların hücrelerine girdiğini belirtti. Bağışıklık sistemine virüsü ‘’tanıması ve saldırması’’ için yardım ederek SARS-CoV-2 spike protein genetik kodunu ulaştırdığını söyledi. Dmitriev, aşı üretimine 40 ülkenin ilgisi olduğu sinyalini verdi. ‘’Başlangıçta Rusya pazarını hedefleyecek fakat biz aşıyı uluslararası pazara sağlayacak imkanımızın olmasını umuyoruz’’ dedi.
WHO, güvenliği ve etkinliği kanıtlanmamış bir aşıyı asla onaylamayacağı konusunda ısrar etti. Ayrıca yeni koronavirüse karşı 2021 ortalarına kadar yaygın bir aşının beklenmediğini söyledi.
WHO, 34’ü insanlarda test edilen toplam 176 potansiyel aşının geliştirildiğini söyledi. Bunlardan 8’i 3.aşamada, en gelişmiş olanlarıdır.
02.12.2020 SPUTNİK V AŞISI GÜNCELLENMİŞ BİLGİ
Rusya, ön denemeler sonucunda Sputnik V aşısının etkinliğinin yüzde 92 olduğunu açıklamıştı. Buna göre Sputnik V aşısının 28. günde yüzde 91.4 etkili, 42. gündeyse yüzde 95 etkili olduğu görülmüştü.
“Bu kişilerin aşılandıktan sonra Covid olduklarını söylemek doğru değil. Aşılandıysanız ve birinci ile ikinci doz arasında hastalandıysanız, bu aşının henüz bağışıklık yanıtı geliştirmemiş olmasından kaynaklı” dedi. Tarasov, aşılama sonrasındaki 42. günde bağışıklık geliştiğini ifade etti. Tarasov, Sputnik V aşısının yazın Seçenov Üniversitesi’nde yapılan ilk aşama testlerine katılan gönüllülerin hiçbirinin Covid-19’a yakalanmadığını söyledi. İkinci aşı için denemelere başlandı.
*Plasebo etkisi, farmakolojik olarak etkisiz bir ilacın telkine dayalı bir etki ortaya çıkarma halidir. Latince kökenli bir kelime olup hoşnut etmek anlamına gelir.