Adli bir vakadaki delillerin incelenmesi esnasında sorulabilecek birkaç soru:
- Bu metnin yazarı kim?
- Klavyenin başında kim vardı?
- Bu tehdit mektubu gerçek mi?
- Bu intihar notu sahici mi?
- Bu metni yazan kişinin anadili metinle aynı mı?
- Bu metin parçası daha büyük olan şu metin parçasından mı geliyor?
- Bu iki tescilli marka birbirlerine ne kadar benziyor?
- Şahitlerin ifadeleri birbirinden bağımsız mı yoksa ifadelere bakıp anlaşmalı olma ihtimallerini hesaplayabilir miyiz?
- Bu belgeyi imzalayan kişi gerçek yazar mı?
ALIAS Technology‘nin web sitesinden alıp çevirdiğim bu ve benzeri soruların cevaplanması adli dilbilim (forensic linguistics) dediğimiz uzmanlık alanına giriyor. Adli dilbilimci John Olsson buradaki röportajında üzerinde çalışmış olduğu davalardan birkaç örnek veriyor: Lew Perdue isimli yazarın Dan Brown’ı suçlaması ve Da Vinci Code’da kopyacılık yapıldığını iddia etmesi; eşini öldüren polis müfettişi Garry Weddell davasında eldeki metinlerin sahiplik analizi ve çeşitli belgelerin dilbilimsel analizi…
Özellikle son 10 sene içinde veri madenciliği, makine öğrenme ve hesaplamalı, istatistiksel dilbilimin gelişmesi ile dilbilimin hukuki sorunların çözülmesi için değerli olanaklar sunduğunu düşünüyorum. Mesela LingPipe‘ın adli vakalarda kullanıldığını görmek çok ilginç olabilirdi.
Adli dilbilimle ilgili daha detaylı bilgiyi International Association of Forensic Linguists sitesinden edinmek ve Forensic Linguistics Institute sitesinden bu konuyla ilgili yazılımları ve veri setlerini edinmek mümkün.
Adli dilbilimle ilgili Amazon.com’da bulabildiğim birkaç kitabı da buraya not edeyim:
- Wordcrime: Solving Crime Through Forensic Linguistics
- An Introduction to Forensic Linguistics
-
- Forensic Linguistics
-