LOINC
(Logical Observation Identifiers Names and Codes)
Mantıksal Gözlem Tanımlayıcılarının İsimleri ve Kodları
Kâr amacı gütmeyen Amerikan Regenstrief Enstitüsü tıbbi araştırma organizasyonu tarafından 1994 yılında geliştirilmiştir. Amacı elektronik mesajların içindeki, Health Level Seven (HL-7) gözlem mesajları gibi, tıbbi gözlemleri tanımlamaktır. Böylece hastaneler, ilaç üreticileri, araştırmacılar ve kamu sağlık birimleri bu şekilde mesajlar aldığında, sonuçları tıbbi kayıtların, araştırmaların ve/veya kamu sağlık sistemlerinin doğru yerlerine otomatik olarak yerleştirip dosyalayabilmektedir. Sağlanan veri tabanında her bir gözlem için bir kod (25,000 tanesi laboratuvar test gözlemleri için kullanılmaktadır), uzun bir resmi isim, kısa 30 karakterli isim ve eşanlamlı terimler tutulmaktadır. LOINC veri tabanı ülkelerin yerel test kodlarını LOINC kodlarına eşleştirmek ve LOINC sonuçlarını taramayı kolaylaştırmak için Regenstrief LOINC Eşleştirme Asistanı (RELMA) olarak isimlendirilen eşleştirme programı ile birlikte sunulmaktadır. LOINC ve RELMA'nın her ikisi dehttp://www.reaenstrief.ora/loinc/Internet adresinde ücretsiz olarak mevcuttur. LOINC tıbbi veritabanı 30,000'den fazla farklı gözlem için kayıt tutmaktadır.
1994'ten önce, laboratuvar testleri için evrensel ve koordine edilmiş bir kod sistemi bulunmamaktaydı. 1994 yılında bir grup araştırmacı İndianapolis'te Regenstrief Enstitüsü'nde, Mantıksal Gözlem Tanımlayıcıları İsimleri ve Kodları (Logical Observation Identifiers Names andCodes - LOINC) olarak adlandırdıkları sistemi geliştirmeye başlamak için buluştu. Bu grup tarafından ilk yayın 1995 yılında yapıldı ve 70 sayfalık Kullanıcı Kılavuzu ve 6000'den fazla laboratuvar test sonuçları için kodlar ve terimler içeriyordu. İlk yayından bu yana, Regenstrief Enstitüsü ve LOINC komitesi 17 yayın daha yaptı, veri tabanın boyutunu beşe katladı, laboratuvar testlerinin ötesinde birçok klinik konu için kodlar ve laboratuvar testleri için kısa isimler ekledi. LOINC kodları, şimdi büyük referans laboratuvarları tarafından kullanılmakta Amerikan Sağlık Sigortası Taşınabilirliği ve Sorumluluğu Yasasının (Health Insurance Portability and Accountability Act - HIPAA) eki önerisinin de bir kısmını oluşturmaktadır.
Sağlık Bakanlığı LOINC Çalışmaları
Sağlık hizmetlerinin ve sunulan hizmete ilişkin verilerin entegrasyonunun sağlanması, elektronik sağlık kayıtlarının oluşturulması ve bazı raporlama süreçlerinin zamanında ve doğru bir şekilde işletilmesi gibi birçok avantaj sunan, tıbbi laboratuvar gözlemlerini tanıtıcı uluslararası bir standart olan LOINC (Logical Observation Identifiers Names and Codes-LOINC®) veri tabanının Türkçe çevirisinin yapılması ve Sağlık Uygulama Tebliği ile eşleştirme işlemlerinin yapılarak kullanıma alınması için Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü ve ilgili birimler birlikte Türkçe’ ye çeviri çalışmalarına devam etmektedirler.
LOINC kodlama sistemi SUT kodu yerine kullanılamayacaktır. SUT kodları kullanımı devam edecektir.
LOINC Kullanım Süreci
LOINC kodunun gönderilmesiyle birlikte laboratuvar testleri (hastanın laboratuvar tetkikinin adı, sayısı ve hasta sonuçlarına ek olarak) hakkında aşağıdaki ek bilgilere sahip olunacaktır.
1. Özellik; analitin karakteristiğidir. Örneğin kütle ölçümü mü? Katalitik aktivite mi? Madde miktarı mı? Madde sayısı mı? Gibi.
2. Zamanlama; testin ve ya ölçümün yapıldığı zamandır. Örneğin, Glikoz tolerans testi, sabah ve akşam kortizol gibi
3. Sistem (materyal); testin hangi örnekte çalışıldığı bilgisini verir. Örneğin serum, plazma, idrar gibi
4. Skala; Sonucun sayısal mı?, yorum mu?, pozitif ya da negatif gibi ikili bir durumumu ifade ediyor.
5. Metod; testin hangi yöntemle çalıştığıdır. Aglütinasyon, immünoassay gibi
6. Birim; test sonucunun hangi birimle verildiğidir. Örneğin mg/dl gibi
LOINC Kodlama Sisteminin Sağlayacağı Faydalar
1. Sağlık net üzerinden toplanan laboratuvar verilerinin detaylı değerlendirilmesine olanak sağlayacaktır. Örneğin, şu anda Sağlık.Net üzerinden toplanan verilerde Türkiye’deki açlık ve tokluk kan şekeri ortalamasını görmek imkânsızdır. Çünkü SUT’taki kodu Glukoz olarak belirtilmektedir. Ya da hemogramdaki HCT ve HGB gibi parametrelerin ve diğer parametrelerin tek tek görülebilmesini sağlayacaktır. Çünkü SUT’da bu tetkik hemogram olarak ifade edilmektedir.
2. Laboratuvarlar arası bilgi alışverişine olanak sağlayacaktır. Böylece az sayıda fakat pahalı olan testlerin daha merkezi hastanelerde çalıştırılarak elde edilen sonuçların paylaşılmasıyla tasarruf sağlanması mümkündür.
3. Her bir testin hem ulusal hem de uluslararası bir kimliği olacağı için laboratuvarda çalışılan test tanımları tıpkı TC kimlik numarası gibi tekil ve herkes tarafından bilinir hale dönüşecektir.
LOINC kodlarını kullanan ülkeler
1. ABD’de 2003 yılında kullanılması zorunlu hale getirilmiştir.
2. Çin, Estonya, Kanada, Fransa, İsviçre, Almanya, Yunanistan, İtalya, Kore, Arjantin, İngiltere, Avusturalya, İspanya gibi ülkelerde kullanılmaktadır.