Jenny Marx’ı anlatan kitapların kapaklarında ve afişlerde on yıllardır yanlış bir fotoğraf kullanılmaktadır...
Jenny Marx’ı anlatan kitapların kapaklarında ve afişlerde on yıllardır yanlış bir fotoğraf kullanılmaktadır.
Bu fotoğraf binlerce kez kullanılmakla kalmadı, aynı zamanda basım hakkı bazı foto ajansları tarafından satın da alındı.
PEKİ FOTOĞRAFTAKİ BU KADIN KİM
Fotoğraftaki kadın Gertrud Kugelmann.
Marx’ın en yakın dostlarından olan ve yıllarca mektuplaştığı ve hatta adı birçok belgede “Marx’ın Kugelmann’la Mektuplaşmaları“ şeklinde geçen Ludwig Kugelmann’ın karısı. Hannover’de yaşayan Ludwig Kugelmann, kenttetanınmış bir jinekolog, fakat Komünist hareketin en önde gelen kadrolarından da biridir. Marx’la sık sık komünizmin teorik sorunlarını tartışmıştır. Kugelmann’ı daha önceki bir yazımızda (https://odatv4.com/kapitalin-4.-cildinde-ne-var-0512161200.html) gündeme getirmiştik. Almanya’nın ünlü filozofu Leibniz’in yıkılan evinin molozlarının altından Leibniz’in çalışma odasının duvar kağıtlarından oluşan bazı mitolojik görsellerle süslü parçaları kurtarmış ve Londra’da yaşayan Marx’a göndermişti. Marx, Engels’e gönderdiği bir mektubunda bu olaydan bahsederek Leibniz’e olan hayranlığını da dile getirmişti.
BU HATANIN KAYNAĞI NEDİR
Paris’te yaşayan ressam Frederic Longuet, Marx’ın en büyük kızı Jenny Longuet’in torunudur. Frederic’in babası Fransız Sosyalist Partisinin ünlü üyelerinden biridir. Ama esas ünlü olan dedesi Charles Longuet’tir. Ailenin geçmişi 19. yüzyılın ortalarına kadar gider. Dede Charles, Proudhoncu bir militandır. Proudhoncuların kontenjanından I. Enternasyonal’in en üst komitesine seçilmişti. Sonra 1871 Paris Komünü ayaklanmasının önderlerinden biridir ve yine en üst komitede yer alır. Üç ay sonra Paris Komünü kanla bastırılınca, Charles Longuet de Londra’ya kaçar ve orada Marx’ın kızı Jenny’le tanışarak onunla hayatını birleştirir. Nikah şahidi ise Marx ailesinin en yakın dostu Friedrich Engels’tir.
Frederic Longuet’in babası Edgar ise babası gibi profesyonel devrimci olmasa da sosyalist bir hekimdir. Aynı zamanda ünlü bilim kadını Marie Curie’nin kayın pederi, hekim Eugene Curie’nin de en yakın dostlarındandır. Marie Curie, Fransız muhafazakarları tarafından iftiralara ve saldıraya uğradığında onu en çok koruyanların başında o gelir. Bunu da bir anekdot olarak kaydedelim.
Yeniden Frederic Longuet’e dönersek...
Frederic Longuet, 1963’te kendisine babaannesinden kalan aile fotoğraf albümünü, onun en iyi korunacak yer olarak düşündüğü Moskova’da SBKP bünyesinde faaliyet gösteren Marksizm-Leninizm Enstitüsü’e armağan eder. Birçok fotoğrafın altına kimler olduğunu bizzat kendi el yazısıyla not eder. Bazı fotoğraflarda ise hiçbir kayıt yer almaz.
Aile fotoğraflarından oluşan bu albüm, Marx’ın karısı Jenny tarafından 50 yıl boyunca oluşturulmuş. Dolayısıyla bu albümde Jenny’nin arşivinde bulunan en yakın aile dostlarının fotoğrafları da yer almaktadır. Birçoğumuzun şahsi albümünde en yakın akraba ve dostlarımızın fotoğraflarının olması gibi.
FOTOĞRAFIN YANLIŞLIĞI NASIL ORTAYA ÇIKTI
Söz konusu fotoğraf ilk kez 1962 yılında Almanya’nın en ünlü haftalık dergisi Spiegel’de, “Marx ailesinin bilinmeyen fotoğrafları” diye haber olmuş. Bir sene sonra (1963) aynı fotoğraf, başka fotoğraflarla birlikte Moskova’da “Ruhta ve Mücadelede Birlikte” başlığıyla bir kitapçık olarak yayımlanmış. Spiegel’e fotoğrafları Frederic vermiş. Dolayısıyla Ruslar da onun verdiği bilgilere dayanarak fotoğrafı kaygı duymadan yayımlamışlar.
Ama sonra Rus sanat tarihçisi de olan Boris Rudjaks’ın Frederic Longuet’in getirdiği albümdeki birkaç fotoğrafın arka kısmında yer alan foto stüdyonun “Hannover” damgası dikkatini çekmiş.
Bu arada 1930’lu yıllarda Kugelmann ailesinin hayatta olan kızları ellerindeki yüzlerce aile fotoğraflarını ki bunların aralarında Marx ve Engels’e ait olanlar da var, Sovyetler Birliği’ndeki Marksizm-Leninizm Enstitüsü’ne armağan etmişler. Onlarca fotoğrafın arkasında elle yazılmış notlar da bulunuyormuş. Bu notlar sonradan, Frederic’in verdiği fotoğraflarla karşılaştırıldığında ortaya çıkmış ki notlar Ludwig Kugelmann’a ait.
Bunun üzerine sanatçı Rudjaks araştırmalarını arşivde derinleştirmiş ve SBKP’ye beş sayfalık bir rapor yazarak, söz konusu fotoların Jenny Marx’a ait olmadığını kanıtlarla ortaya koymuş. Sadece Jenny Marx değil, “Jenny ve kızı” adıyla ortalıkta dolaşan birkaç fotonun da doğru olmadığını böylece kanıtlamış.
BİR SKANDAL DA ALMANYA’DA
Jenny’nin doğumunun 200. yılında Salzwedel kenti, Jenny’nin doğduğu eve bir plaket yerleştirmek istemiş. Tunçtan yapılmış büyük bir plaketi tasarlaması için sanatçı Franz Schönberger’e sipariş de verilmiş. Plaket yapılmış ve hatta açılışını da Luxemburg dışişleri bakanı yapmış. Çünkü dışişleri bakanı da aynı kentte doğmuş. Gel gör ki sanatçıya verilen fotoğraf ortalıkta en çok dolaşan yanlış fotoğrafmış.
Neyse ki sanatçı Schönberger, başka bir fotoğrafı kullanmak suretiyle yeni bir plaket hazırlamış. Böylece sanatçı da yeni siparişle biraz daha para kazanmış.
Sadık Usta
Odatv.com
Sağlık çalışanlarına şiddet bitmiyor...