KARAHANLILAR (840-1212) (Özet)
KARAHANLILAR (840-1212) (Özet)
1.Karahanlı Devleti, başta Karluklar olmak üzere Çiğil, Yağma ve Tuhsı gibi Türkleri tarafından Doğu ve Batı Türkistan’da kurulmuştur.
2.Karahanlı Devleti ilk olarak Işık gölü civarında kuruldu.Merkezi Balasagun idi. Biraz sonra Doğu Türkistan’a geldiler Kaşgar’ı kendilerine merkez yaptılar. Samani Devleti’ni yıktıktan sonra da Maveraünnehir’e yerleştiler.Buranın merkezi de Semerkant idi.
Türkler Doğu ve Batı Türkistan’a yerleşmeden önce Uzak-Doğu uluslarından sayılıyordu. Şimdi ise , Orta Doğu devletleri ve ulusları arasında yer aldılar.
Karahanlıların batıya doğru kayması Türklere Akdeniz’in ve Anadolu’nun yolunu açtı.
Türkler Doğu ve Batı Türkistan’a yerleşerek buranın Türkleşmesini sağladılar.
3.Karahanlıların ilk hükümdarı olarak bilinen Bilge Kül Kadir Han, Maveraünnehir'deki Samanoğulları Devleti ile mücadelelerde bulundu.
4.Kadir Han, 893'te başkenti Kaşgar'a nakletti. Bu dönemde yeğeni Satuk Buğra Han Müslümanlarla temas kurdu ve Karahanlı Devleti'nin başına geçince de İslâmiyet’i resmî din olarak kabul etti (920). Bu tarihten sonra Abdülkerim Satuk Buğra Han adıyla anıldı. Ancak Karahanlı sınırları içerisindeki halkın tamamıyla İslâmiyet’i seçmesi Satuk Buğra Han'ın oğlu Baytaş zamanında gerçekleşmiştir.
5.Ebu Nasr Ahmet zamanında, kardeşi İlig Nasr Gazneliler ile birleşerek Samaniler devletine son verildi (999). Ebu Nasr Ahmet Abbasi halifesi tarafından bir İslâm hükümdarı olarak tanınan ilk Karahanlı hanı olmuştur.
6.Karahanlı Devleti'nin sınırları Balasagun, Özkent ve Tarım Havzası'nın batı kısmı ile Karakurum Dağları dolaylarına kadar genişlemişti. Karahanlıların güneyinde Gazneliler bulunmaktaydı.
7.Hanedan arasında çıkan anlaşmazlık neticesinde devlet Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayrıldı (1042).
8.Doğu Karahanlı Devleti (1042-1211) Devletin merkezi, zaman zaman Balasagun, Talaş ve Kaşgar şehirleri olmuştur. Önce B.Selçuklulara bağlanan devlet 1130’da Karahıtaylar yıkılmıştır. Bölgenin tamamı Cengiz Han tarafından istilâ edildi.
9.Batı Karahanlı Devleti (1042-1212): Devletin başkenti önceleri Özkent idi. Harzemşahlar bölgedeki Moğol hâkimiyetine son vermiş, son Karahanlı hükümdarı Osman Han'ı da ortadan kaldırarak, bu devleti yıkmışlardır (1212).