

DSWS : DSWS/TR : Haber ve Analiz : Bölgesel haberler : Türkiye


Yazıcıya hazırla
Türkiye yol ayrımında
Bill Van Auken
8 Haziran 2013
İngilizceden çeviri (6 Haziran 2013)
4 Haziran günü, yüz binlerce insanın İstanbulun Taksim Meydanına döküldüğü ve Ankara ile İzmirin yanı sıra 65 dolayında başka kentte sokaklara çıktığı protestoların birinci haftasında, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, kaygılı iş adamlarına, olayların 2011de Tunus ve Mısırda patlayan devrimlerle karşılaştırılamayacağı konusunda güvence verdi.
Gül, İstanbul borsasının kitlesel kabarışa tepki olarak yüzde 10,5 düşmesinden yalnızca bir gün sonra, Türkiyedeki Uluslararası Yatırımcılar Birliğinin bir toplantısına hitap ediyordu.
Gül, "İki yıl önce, benzeri nedenlerden dolayı Londrada otomobiller yakılmış ve dükkânlar yağmalanmıştı" dedi ve şöyle devam etti: "Ekonomik kriz nedeniyle İspanyada yaşanan isyanlar sırasında insanlar meydanları doldurdu. Wall Streeti İşgal Et hareketi, ABDde aylarca sürdü. Türkiyede olanlar bu ülkelerdekilere benzemektedir."
Bu tür güvenceler, sürmekte olan toplumsal protestoların, yatırımlarını tehlikeye düşüreceğinden korkan işadamları için muhtemelen bir teselli oldu.
Doğu ile Batı arasında duran Türkiye, her iki dünyanın tüm patlayıcı çelişkilerinin girdabına sürüklenmiş durumda. Türkiye, yoğun kemer sıkma politikaları dayatan Avrupa Birliğine (AB) üyelik peşinde koşarken, aynı zamanda, Suriyede rejim değişikliği için sürdürülen ABD destekli mezhep savaşına derinlemesine bulaşıyor.
Silahlı karşıtlarını bastırdığı için Esadın istifa etmesini isteyen Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Washingtonın öncü personeli işlevini gören kişidir. O, "kendi halkını öldüren bir önder meşruluğunu yitirmiştir" diye ilan etmişti. Erdoğanın baskıcı güçleri, şimdiye kadar, 3.200den fazla barışçı Türkiyeli protestocuyu yaralar ve 3.300den fazlasını tutuklarken, üç kişiyi öldürmüştür.
2011deki iki devrimde ve Cumhurbaşkanı Gülün gönderme yaptığı Batıdaki olaylarda olduğu gibi, Türkiyedeki isyanın kökleri kapitalist toplumda ve onun küresel krizinde yatmaktadır. Bu, her şeyden önce, Türkiyedeki toplumsal eşitsizliğin, Başbakan Erdoğan ile onun İslamcı AKP (Adalet ve Kalkınma Partisi) hükümetinin yönetimde olduğu on yıldan uzun süre içinde, daha önce tanık olunmadık ölçüde artmasında ifade edilmektedir.
İstanbul Gezi Parkının bir alışveriş merkezinin yapılmasına yol açacak şekilde dümdüz edilmesini durdurmaya çalışan bir avuç protestocuya yönelik baskının, Türk çevik kuvvet polisinin vahşiliğine karşı koymaya hazır yüzbinlerin ulusal ölçekte, böylesine güçlü bir protesto hareketini ateşlemesi başka türlü açıklanamaz.
Park projesi, Erdoğan hükümetinin, İstanbulu, işçi sınıfını kent dışına kovarak zenginler ve ayrıcalıklı kesimler için bir liman haline getirmeye çalışırken, AKPnin asıl siyasi zemini olan bir avuç eş-dost kapitalisti zenginleştirmek için kamu alanını özelleştirmek biçimindeki saldırgan ve gerici piyasa politikalarının simgesidir. Dahası, ek olarak, Türkiye işçi hareketinin geleneksel toplanma noktası olan Taksim Meydanının yanına bir cami yapma tehdidinde bulunan ve Boğazdaki üçüncü köprüye, adı Alevi azınlığın katledilmesiyle kötüye çıkmış olan 16. yüzyıl Osmanlı padişahının adını veren Erdoğan, İslamcı gericiliği teşvik etmektedir.
AKP iktidarının saldırılarının en ağır bedelini ödeyen, Türkiye işçi sınıfıdır. Türkiyedeki kapitalistler, başka yerlerde olduğu gibi, 2008deki dünya mali krizini, ücretleri düşürmek ve işçilik maliyetlerini azaltmak için değerlendirdiler. 2009un başlarında, işsizlik yüzde 16ya ulaşmıştı. O zamandan bu yana yaşanan büyüme, büyük ölçüde, yeni işyerleri oluşturmaksızın elde edilmiştir. Yeni işyerleri kurmak yerine, çalışanları düşük ücretle ağır koşullarda çalışmaya zorlamak ve çoğu durumda taşeron ya da geçici çalışmayı kabul ettirmek için işten çıkarma tehditleri kullanılmaktadır.
2011 yılında yayımlanan bir araştırmaya göre, Türkiye, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyesi 34 ülke içinde, gelir eşitsizliği en fazla olan ikinci ülkedir. Türkiyenin durumu, Meksikadan biraz iyi; eşitsizliğin en yüksek olduğu üçüncü ülke olan ABDden ise biraz kötüdür.
Türkiyeli işçiler, Yunanistandaki ve Avrupanın diğer yerlerindeki işçiler gibi, ülkeyi bir ucuz emek cenneti ve süper kârların kaynağı olarak gören uluslararası bankaların ve şirketlerin azgın saldırısıyla karşı karşıyadır.
Yüz binlerce işçi sendikaların önderliğinde 5 Haziran günü düzenlenen grevlere ve gösterilere katılmışken, bir bütün olarak işçi sınıfı, henüz belirleyici bir güç olarak mücadeleye girmiş değil. Türkiyedeki sendikalar, bugüne kadar, Erdoğan hükümetine karşı mücadele etme yönünde hiçbir şey yapmış değil. Onlar, bunun yerine, AKP iktidarının 2008 krizine yanıt olarak almış olduğu kapitalist önlemleri onaylıyor ve onun "alışverişe çık" sloganı temelinde sürdürdüğü kampanyayı destekliyorlar.
Sendikalar, bu hükümetle belirleyici bir hesaplaşma ile karşı karşıya gelmek istemiyorlar. Onlar, destekledikleri Avrupa Birliğinin danışma organlarına bütünüyle dahil olmuş durumdalar ve ABnin komşu Yunanistanda ya da başka yerlerde kemer sıkma önlemlerini dayatmasını destekliyorlar.
Erdoğan hükümetini devirecek devrimci bir işçi sınıfı hareketi, yalnızca, bu sendikalardan bağımsız biçimde ve onlara baş kaldırarak doğabilir.
Türkiyedeki olaylar, ABD emperyalizminin Basra Körfezi ile Orta Asyaya egemen olmak amacıyla sürdürdüğü ve bir NATO üyesi olarak Türkiyenin kilit rol oynadığı militarist saldırının derinleşen krizini yansıtmaktadır.
Şimdi sürmekte olan hareketin başlamasından yalnızca iki hafta önce, Erdoğan Washingtondaydı ve kendisini "bölgede ve tüm dünyada güçlü bir müttefik ve ortak olduğu" için öven Obama ile yanyanaydı. Washington, Erdoğan hükümetini -onun siyasi muhaliflere, gazetecilere ve etnik azınlıklara yönelik polis devleti baskısına rağmen- Ortadoğu için bir model, ABDnin Mısır ve Tunusta devrimci kitlelere karşı desteklediği türde sözde "ılımlı İslamcı" bir yönetim olarak yüceltmişti. Şimdi, Türkiyedeki halk kitleleri bu modeli reddediyor.
Türkiyeyi Suriye ve İranı istikrarsızlaştırma kampanyasında bir ileri üs olarak kullanan Washington, halkın geniş çoğunluğunun El Kaide bağlantılı İslamcı milislerin Suriye Devlet Başkanı Beşar Esadın devrilmesine yönelik savaşta vekiller olarak kullanılmasına karşı olduğu ve aynı güçlerin kendilerine karşı da salıverileceğinden kaygılandığı bu ülkeyi istikrarsızlaştırmayı başarmıştır.
Türkiye bir yol ayrımındadır. Mücadeleye katılan Türkiyeli işçiler açık bir tercihle karşı karşıya. Onlar, her zamankinden daha doğrudan bir şekilde, stratejik ve kâr çıkarları arayışı içindeki emperyalizm eliyle teşvik edilen mezhep eksenli kanlı savaşlara; İranın, ABDnin, Rusyanın, Çinin ve diğer büyük güçlerin dahil olduğu küresel bir yangının patlamasına yol açabilecek savaşlara sürüklenecekler mi?
Yoksa işçi sınıfı, emperyalizme ve Türkiye burjuvazisinin laik ya da İslamcı bütün kesimlerine karşı yoksul köylüleri ve ezilenleri arkasına aldığı bağımsız bir devrimci mücadele yoluyla kendi sosyalist çözümünü geliştirecek mi?
İstanbulda ve Türkiyenin tüm kentlerinde sokaklara dökülen protesto hareketinin kısa vadede nasıl sonuçlanacağı belirsiz. Ama Türkiye işçi sınıfının mücadeleye dahil olması, Ortadoğu, Avrupa ve daha ötesi için devrimci sonuçlar taşıyan dünya tarihsel önemde bir konudur.
Sayfanın başı
Okuyucularımız: DSWS yorumlarınızı bekliyor. Lütfen e-posta gönderin.
Telif Hakkı 1998-2017
Dünya Sosyalist Web Sitesi
Bütün hakları saklıdır