www.bursa.bel.tr ORHAN BEY HAMAMI (AYNALI ÇARﬁI) Orhan Gazi'nin yapt›rd›¤› ve külliyesinin evkaf›nda olan Çifte Hamam, Ulucami'nin bat›s›nda, Emir Han ile Koza Han'›n aras›nda yer al›r. Osmanl›-Türk hamam mimarisi örneklerinin ilklerindendir. Çifte hamam s›n›f›ndan olan yap›n›n duvarlar› kesme taﬂ, kubbe kasnaklar› üç s›ra tu¤la, bir s›ra kesme taﬂ ile örülmüﬂtür. Günümüzde 'Aynal› Çarﬂ›' olarak an›lan hamamda geleneksel giysi ve eﬂyalar ile antika dükkânlar› yer almaktad›r. Orhan Gazi Türbesi Konum Haritası EM‹R HAN Külliye bünyesindeki han, Ulu Cami'nin hemen kuzeyinde yer al›r. Orhan Bey taraf›ndan 14. yüzy›l›n ikinci yar›s›nda yapt›r›lm›ﬂt›r. Osmanl› ﬂehir hanlar› mimarisinin ilk örne¤idir. Tarihi kay›tlarda Emir Han›, Han-› Bezzaziye, Eski Bedesten ve Kepenekçiler Çarﬂ›s› olarak an›lm›ﬂt›r. Bursa'daki sükka (çarﬂ›) kantar› burada oldu¤u için Bahar Kapan› da denilmiﬂtir. Bursa'n›n ilk bedesteni Emir Han'd›r. Di¤er bedesten yap›ld›ktan sonra buraya Eski Bedesten denilmiﬂtir. ﬁehirde yenen veya yenmeyen, al›n›p sat›lan her tür eﬂya bu handa tart›l›p, al›nan kantariye, han›n gelirini oluﬂtururdu. Han›n kap›s›nda sabun sat›l›rd›. Sabunu, konuklardan baﬂkas›n›n satmamas› için de bir ferman mevcuttu. Bursa'n›n fethinden, 1781 y›l›na kadar kantarc›l›k için konulmuﬂ üç peyke, halen kap›n›n iki taraf›nda bulunmaktad›r. Revakl›, kare bir avlu etraf›nda, alt katta 36 mahzen ve küçük bir ah›r, üst katta da 38 odas› olan han›n, revak ayaklar› kesme taﬂla ve beden duvarlar› iki s›ra tu¤la ve bir s›ra moloz taﬂla inﬂa edilmiﬂtir. Birinci kat revaklar›n›n dört köﬂesindeki birer kubbe d›ﬂ›nda kalan yap›n›n tüm bölümlerinin üzeri tonozla örtülmüﬂtür. Birçok depreme ve felakete u¤ram›ﬂt›r. Bugün tüm dükkânlar›n dolu oldu¤u handa kuyum ve tekstil üzerine sat›ﬂlar yap›lmaktad›r. Orhan Bey Külliyesi Konum Haritası www.bursaarastirmalarimerkezi.org ORHAN BEY KÜLL‹YES‹ Bursa'n›n 1326 y›l›nda Orhan Bey taraf›ndan fethinden hemen sonra, kale içine s›k›ﬂ›p kalan Bursa'y› geniﬂletmek amac›yla Gökdere'nin sulay›p batakl›k haline getirdi¤i alanlar kurutularak kullan›labilir hale getirilmiﬂtir. Bu anlamda Bursa Kalesi d›ﬂ›nda inﬂa edilen ilk külliye Orhan Külliyesidir. Külliyenin ilk yap›ld›¤›nda yüksek duvarlar ile çevrelendi¤i tarihi kay›tlarda ifade edilir. Bu nedenle bu bölge ilk dönemlerde 'Aﬂa¤› Hisar' diye de an›lm›ﬂt›r. Külliye; cami, medrese, imaret, misafirhane-zaviye, han ve hamamdan oluﬂmaktad›r. Medrese ve imaret 1935'lere kadar mevcut iken günümüze hiçbir iz kalmam›ﬂt›r. ORHAN GAZ‹ Babas› Annesi Do¤umu Ölümü Saltanat› : Osman Gazi : Mal Hatun : 1281 : 1360 : 1326-1359 (33 sene) Osmanl› Devleti'nin kurucusu Osman Gazi'nin o¤lu olan Orhan Gazi, Osmanl› Devleti'ni teﬂkilatland›rarak kurumsal bir devlet haline getirmiﬂtir. 45 yaﬂ›nda iken devletin baﬂ›na geçen Orhan Gazi, daha 15 yaﬂ›nda iken savaﬂlara iﬂtirak etmiﬂ ve hayat›n›n büyük bir k›sm›n› cenk meydanlar›nda geçirmiﬂtir. Kardeﬂi Alâaddin'i kendisine vezir yapm›ﬂ, Alâaddin Paﬂa'n›n 1331 y›l›nda ölümünden sonra o¤lu Süleyman Paﬂa bu göreve getirilmiﬂtir. Babas›ndan 6.000 km2 olarak teslim ald›¤› beylik topraklar›n› alt› misline ç›kararak 95.000 km2 yapm›ﬂ, Devlet merkezini Bursa'ya alm›ﬂt›r. Daha sonra Bizansl›lara karﬂ› Palekanon (Maltepe) zaferi kazan›lm›ﬂ, 1345'de Karasi Beyli¤i ilhak edilmiﬂ, 1354'de Ankara ve Gelibolu'nun fethedilmesiyle birlikte birçok beylik ve ahali Osmanl› bayra¤› alt›nda kendili¤inden toplanm›ﬂt›r. 1345 y›l›nda Bizans ile anlaﬂma yap›lm›ﬂ, Kantakuzenos'un k›z› Teodora Orhan Gazi ile evlendirilmiﬂtir. Cenevizliler ile ittifak yapan Bizansl›lara karﬂ› Süleyman Paﬂa, Evrenos Bey, Ece Bey'i Rumeli'ye geçmeleri için görevlendirmiﬂ, 1357 y›l›nda Gelibolu, 1358 y›l›nda da Bolay›r, Hayrabolu ve Tekirda¤ fethedilmiﬂtir. Orhan Gazi döneminde; 1326'da Bursa, 1329'da ‹znik, 1337'de Gemlik fethedilmiﬂtir. Bursa'y› fethettikten sonra ilk iﬂ olarak ﬂehri kale içerisinden ç›kartarak kale d›ﬂ›nda yeni bir merkez oluﬂturmuﬂtur. Bu kapsamda cami (Orhan Cami), han (Emir Han), hamam (ﬁengül Hamam›) ve imaretten oluﬂan bir külliye yapt›rm›ﬂt›r. Böylelikle imparatorlu¤un en önemli ticari nüvesi oluﬂturulmuﬂtur. Osmanl›'n›n kurumsallaﬂ›p, topraklar›n›n geniﬂlemesinde önemli bir görev üstlenen Orhan Gazi, 1360 senesinde 79 yaﬂ›nda iken vefat etmiﬂtir. Vefat› sonras›nda Saint Elia Manast›r›'n›n bir bölümü türbe haline getirilerek buraya defnedilmiﬂtir. Daha sonra ayn› yere eﬂi Nilüfer Hatun, o¤lu Kas›m, k›z› Fatma, Cem Sultan'›n o¤lu Abdullah, II. Bayezid'in o¤lu Musa Çelebi ve isimleri bilinmeyen on dört kiﬂi defnedilmiﬂtir. ORHAN BEY CAM‹‹ Cami, tarihi çarﬂ› içerisinde, Ulucami'nin do¤usunda, Tarihi Belediye Binas›'n›n bat›s›ndad›r. Orhan Bey taraf›ndan hicri 740, miladi 1339 y›l›nda inﬂa edilmiﬂtir. “ ” plânl› (tabhâneli - zâviyeli) camilerdendir. Kuzey-güney yönünde arka arkaya iki kubbe ve yanlarda do¤u-bat› yönünde orta mekâna kemerle aç›lan daha küçük birer kubbe, giriﬂ cephesinin iki köﬂesinde uzun, üzeri beﬂik tonoz örtülü odalar ve kuzey yönünde buna eklenen son cemaat yerinden oluﬂmaktad›r. Toplama moloz taﬂ› ve aralar›nda yatay ve dik örülen tu¤lalarla inﬂa edilen cami, erken dönem Osmanl› mimarisinin özelliklerini gösterir. Tu¤la ve taﬂ s›ralar›yla yap›lm›ﬂ kemerler, tu¤ladan kurslar, camiyi süsleyen unsurlard›r. Ulu Cami'nin do¤usunda yer almaktad›r.