VERTİGO NEDİR?
Vertigo, kişinin çevresiyle olan ilişkisindeki bozulmanın sübjektif his olarak isimlendirilir. En önemlisi, vertigo bir hastalık değil bulgudur.
Bening Paroksismal Pozisyonel Vertigo(BPPV): İç kulaktaki vestibular sistem bozukluğu olarak isimlendirilir. Yaşam boyu sürmez ve ilerleyici bir seyir göstermez. %50-70 nedeni bilinmeyen, ileri yaşta ve genelde kadınlarda daha çok görülen bir durumdur. BPPV olan kişi sabah yataktan kalkarken, dönerken, eğilirken veya başın herhangi bir pozisyonunda ani ve şiddetli baş dönmesi tarif eder.
VÜCUT DENGE SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIR?
Denge, yer çekimi merkezini destek yüzeyinin içinde tutabilmek için oluşturulan postüral uyumdur.
Denge; görme, propriceptif sistem ve vestibular sistemin birlikte çalışmasıyla oluşur.
İnsanlarda denge sistemi üç temel fonksiyona sahiptir;
-Dik duruşu ve doğru postürü sağlamak için kas aktivitesini düzenleyen spinal reflekslerin kontrolü,
-Başın hareketi esnasında görüntünün retina tabakasında sabit tutulması için gereken kontrol,
-Uzaysal ve hareket algısı
Vestibular sistem motor ve duyu ile ilgili bir sistemdir.
Vestibular sistem direk motor kontrole katılır. Santral sinir sisteminin postüral hareketleri, statik baş, vücut pozisyonlarını kontrol etmede vestibular ve başka bilgileri alan inan yolları kullanır.
Duyu ile ilgili olarak gravitenin yönü, baş hareketleri ve pozisyonu ile ilgili bilgiyi santral sinir sistemine verir.
Postüral kontrolü sağlamak vestibular sistemin en önemli görevidir. Vestibular sistem gravitenin yönünü bulur, graviteyle ilgili başın hareketleri hakkında bilgi verir.
Vestibular sistemin görevleri;
Baş hareketlerine duyarlıdır. Başın pozisyonlarını santral sinir sistemine iletir. Başın hareketleri esnasında bakışları sabit hale getirir.
Vestibular sistemden çıkan motor outputlar, stabilite limiti içerisinde gravite merkezinin kontrol edilmesinde, statik vücut pozisyonları ve dinamik postüral hareketlerin devamlılığını sağlamaya yarar.
Vertikal oryantasyonu gerçekleştirir.
Denge duyusunun oluşmasında ve korunmasında etkilidir.
Organizmanın bulunduğu ortamla ilişkisini düzenleyen vestibular sistem, santral ve periferik bölüm olmak üzere ikiye ayrılır.
DENGEYE ETKİLERİ
Vertigo, kişinin veya etrafının dönmesi olarak tanımlanır. Bunun sonucunda dengeyi ve postüral kontrolü sağlamak zorlaşır. Ayakta düzgün bir biçimde duramama, yürüme sırasında dengenin korunamaması gibi durumlar ortaya çıkar. Kas gücünde zayıflama meydana gelir(antegravite kasları gibi). Kişinin enerji harcaması da artar.
VERTİGO BELİRTİLERİ NELERDİR?
Hastaları Bening paroksismal pozisyonel vertigo da özellikle sabah uyanınca yataktan kalkarken, sağa veya sola dönerken, eğilirken şiddetli bir baş dönmesi hissettiklerinden bahsederler. Genellikle belirtiler değişkenlik gösterir. Bazı hareketlerde minimal vertigo atağı görülürken bazılarında nistagmus olmasına rağmen belirtiler daha azdır. Bazı vakalarda tek taraflı bazı vakalarda çift taraflı BPPV semptomları: vertigo, bulantı, kusma, terleme, denge, yürüme ve konsantrasyon bozukluğudur.