Kutup noktalarına eşit uzaklıkta bulunan noktaların birleştirilmesi ile oluşturulan ve yerküreyi iki eşit yarım küreye böldüğü varsayılan çembere Ekvator adı verilir. Ekvator’a paralel olarak geçtiği varsayılan hayalî çemberlere ise paralel adı verilir.
Paralellerin başlıca özellikleri şunlardır:
- Başlangıç paraleli Ekvator’dur.
- Ekvator, en büyük paralel çemberidir.
- Paralellerin çevre uzunlukları Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe azalır.
- Paralellerin birer derecelik aralıklarla çizildiği varsayılır.
- 90’ı Kuzey, 90’ı Güney yarım kürede olmak üzere toplam 180 paralel vardır.
- Ekvator’dan uzaklaştıkça paralel dereceleri büyür.
- Bir derece aralıklarla çizildiği kabul edilen ardışık iki paralel arasındaki uzaklık her yerde eşittir ve yaklaşık 111 km’dir
Meridyen bir kutuptan diğer bir kutba uzanan ve paralelleri dik olarak kestiği düşünülen hayalî yarım çemberlerdir.
Meridyenlerin başlıca özellikleri şunlardır:
- Başlangıç meridyeni (0°), İngiltere’nin başkenti Londra yakınlarındaki Greenwich kasabasında bulunan Kraliyet Gözlemevi’nden geçer.
- Meridyenlerin uzunlukları eşittir.
- Ekvator’da meridyenler arasında 111 km mesafe vardır. Ancak bu mesafe kutuplara gidildikçe azalır.
- İki meridyen arasındaki yerel saat farkı 4 dakikadır.
- 180’i Batı, 180’i Doğu Yarım Küre’de olmak üzere toplam 360 meridyen vardır.
- Başlangıç meridyeninden uzaklaştıkça meridyen dereceleri büyür.