Matematiksel uyanışlar ve sevgisi kimi zaman daha çocukken başlar. Belki de hayatı anlamlandırma yollarından birisi olur o zamanlarda. Siz hiç çocukken ya da şimdi bu anlam arayışına girdiniz mi? Matematikle ilk tanışmanızı hatırlayın. Bazı isimlerin çocukluklarında matematikle nasıl tanıştıklarına, ne yaptıklarına bakalım…
Paul Erdös
Çok az sayıda ünlü matematikçi, okul çağından önce matematiğe ilgi ve yeteneklerini göstermişlerdir. Macar kombinasyoncu ve sayı teoristi Paul Erdös (1913-1996), negatif sayıları 4 yaşındayken kendi kendine keşfettiğini söylemiştir.
”Atom bombasının babası” olarak anılan Stanislaw Ulam (1909-1984) 1976’da şöyle yazmıştır: ”Dört yaşındayken, bir Doğu kiliminin üzerinde oradan oraya zıplarken onun karmakarışık modellerine baktığımı hatırlıyorum. Babamın arkamda dikilip gülümsediğini fark ettim. Şöyle düşündüm: ‘Gülüyor, çünkü çocuksu olduğumu düşünüyor; ama ben bunların tuhaf modeller olduklarını biliyorum.’ ”
20. yüzyılın en önemli matematikçilerden olan Erdös, hayatını tamamen matematiğe adadı, evlenmedi, kendi evi olmadı ve hayatında sahip olduğu bütün kişisel eşyalar bir bavula sığacak hacmi aşmadı. Erdos, 1525 makale ile matematik tarihinde en çok makale yayımlayan matematikçidir.
Oliver Sacks
Bazı çocuklar için, değişim zamanlarında, geometri ile cebirin basitliği ve düzeni teselli edici bir sığınak olmuştur. Buna bir örnek, ünlü yazar ve nörolog Oliver Sacks’tır. Yazar, 2. Dünya Savaşı’nda Londra’nın bombalanması sırasında, evinden ve ailesinden uzağa gönderilmiştir. Şöyle yazıyor:
“Benim ilk sığınağım sayılardı. Babam akıldan hesap yapmada ustaydı ve ben de, henüz 6 yaşında, sayılarla hızlı işlemler yapardım, dahası onlara âşıktım. Sayıları sevdim; çünkü sayılar katı ve değişmezdiler, bu kaotik dünyada değişmeden duruyorlardı. Sayılarda ve onların ilişkilerinde kesin, belirli, tartışılmaz ve şüphenin ötesinde bir şeyler vardı. Özellikle asal sayıları severdim, onların bölünemez, parçalarına ayrılamaz olmalarını; onlar devredilemez bir şekilde kendileriydiler. Asal sayılar diğer tüm sayıların yapı taşlarıydılar ve bunun bir anlamı olması gerektiğini hissederdim. Asal sayılar neden vardılar? Onların dağılımında herhangi bir düzen, bir mantık var mıydı? Bu sayıların bir sonu var mıydı yoksa sonsuza kadar devam mı ederlerdi. Çok uzun saatlerimi asal sayıları arayarak ve onları ezberleyerek geçirirdim. Asal sayılar bana kimseye ihtiyacım olmadan, dikkatimi verip yalnız başıma oynayabildiğim çok sayıda saat kazandırdı.”
Tanınmış matematikçi Anneli Cahn Lax’ın (1922-1999) çocukluğu da 2. Dünya Savaşı tarafından parçalandı. Kendisi:
“Matematik mükemmel bir kaçıştı: Herhangi bir şey aramak zorunda değildim; kütüphanelere ya da kitaplara başvurmam gerekmiyordu. Sadece oturup anlamaya çalışıyordum” diye anlatır.
Eugene Wigner (1902-1995)
Macaristan doğumlu fizikçi Eugene Paul Wigner’e 11 yaşında tüberküloz teşhisi kondu ve haftalarını Avusturya’da bir sanatoryumda geçirdi. Bu zor dönemi atlatabilmek için geometri problemleri üzerine çalıştı.
“Şezlongumda oturur, sadece 3 yüksekliği bilinen bir üçgeni çizmeye çalışırdım. Bu, şimdi rüyalarımda bile yapabildiğim çok basit bir problemdi; ama o zamanlar bunu çözebilmek birkaç aylık yoğunlaşmış çabamı gerektirirdi.”
Kuantum mekaniğinde simetriler kuramının temelini atmış olması, atom çekirdeğinin yapısı üzerine araştırmaları ve geliştirdiği matematiksel kuramlar dolayısıyla, Wigner’ın fizik alanında önemli bir yeri vardır.
Peki, matematik bir oyun mu yoksa sığınak mı olmuştur sizin için?
Kaynak: Matematik Aşkı- (Rauben Hersh /Vera John-Steiner)
Derleyen: Cemal Başargan
Pamukkale Üniversitesi/Matematik Bölümü
Matematiksel