Motor ve çeşitli bileşenler, bir yakıt kaynağını çok sayıda uygulama için kullanılabilir elektriğe dönüştürür. Jeneratörler, farklı uygulamalarda kullanım için farklı elektriksel ve fiziksel konfigürasyonlarda mevcuttur. Jeneratörler belirli parçalardan oluşmaktadır. Jeneratörlerin ana parçaları şunlardır:
- Motor (Dinamo)
- Alternatör
- Kontrol Panosu
- Şase – Yakıt Deposu
- Radyatör
- Kabin
- Yağlama Sistemi
- Egzoz Sistemi
- Marş ve Akü Sistemi
1. Motor (Dinamo)
Motor, jeneratörün beygir gücüdür. Jeneratör motorları tipik olarak dizel veya doğal gazla çalışır. Yakıt motoru döndürür ve motor döndükçe alternatör ve akü sistemi de dahil olmak üzere çeşitli bileşenler bu mekanik enerjiyi ekipmanınız için kullanılabilir elektriğe dönüştürür. Motorun boyutu tipik olarak jeneratörün ne kadar elektrik ürettiğini belirler. Düşük yakıt tüketimine sahip motorlar, doğru hız ayarı ve düzeni sağlar. Yakıt pompasına monte edilir, ayrıca mekanik veya elektronik tip regülatörlere sahiptir.
2. Alternatör
Jeneratörün alternatörü, motor tarafından sağlanan mekanik girdiden elektrik çıktısını üreten jeneratörün parçasıdır. Alternatör, bir kayış vasıtasıyla motorun krank miline bağlıdır. Motor döndükçe rotor milini döndüren kayışı hareket ettirir. Rotor aslında bir mıknatıstır ve mıknatısın etrafındaki alan, stator adı verilen bir iletkendir. Bu bileşenler, alternatif (A/C) akımı şeklinde elektrik üretmek için birlikte çalışır. Genhead olarak da bilinen alternatör, bir muhafaza içine yerleştirilmiş sabit ve hareketli parçalardan oluşan bir grup içerir. Bileşenler, manyetik ve elektrik alanları arasında göreceli harekete neden olmak için birlikte çalışır ve bu da elektrik üretir.
3. Kontrol Panosu
Jeneratörün kontrol panosu kullanıcı ara yüzüdür. Jeneratör operatörünün, jeneratörün çeşitli sistemlerini izlemesini ve gerektiğinde ayarlamasını sağlar. Bu kontroller, jeneratör tarafından üretilen voltaj miktarını, elektrik akımını ve bu akımın frekansını içerir. Sistemin izlenmesi çeşitli göstergeler ile sağlanır. Jeneratör ayarları bir dizi buton veya anahtar ile ayarlanır.
4. Şase – Yakıt Deposu
Doğalgaz, motorin ya da benzin gibi yakıtların takviye edildiği ve jeneratörün konumlandırıldığı bölüm yakıt deposu olarak adlandırılır. Şase, jeneratör setinin yükünü taşıyacak özellik ve dayanıklılığa sahip olmak üzere çelikten imal edilmiştir. Rijit yapısal tasarımı ve titreşim önleyici takozları sayesinde titreşim seviyesini minimuma indirir. Tüm şaselerde kaldırma kulakları bulunur.
1600 kVA'dan (kilo volt amper) küçük jeneratör setlerinde yakıt deposu şaseye entegre olarak üretilmektedir. 1600 kVA'dan fazla jeneratör setinde, dikdörtgen tip yakıt deposu, jeneratör seti ile ayrı olarak sağlanmaktadır. Her türlü yakıt deposunda seviyesi ve göstergesi vardır.
5. Radyatör
Saniyeler içerisinde meydana gelen yüksek derecedeki ısının hem mekanik parçalara hem de kullanıcılara zarar vermemesi için soğutulması gerekir. Radyatör, motordaki ısıyı stabilize eden motor soğutma sıvısından gelen ısıyı çevreleyen havaya aktaran pervane sistemidir. Radyatörler, aşırı ısınmayı önlemek için jeneratörünüzün önerilen termal sınırlar içinde çalışmasına yardımcı olur. Doğru çalıştığında, bu işlem motorun aşırı ısınmasını önler.
6. Kabin
Elektrik enerjisi üretilen ortamda açığa çıkan manyetik alan ya da kötü çevresel koşullar, aktif halde olan jeneratöre hasar verebilir. Olası bir kaza yaşanmaması için kabin içine yerleştirilen jeneratör, kendisini ve çevresini güven altına almış olur.
7. Yağlama Sistemi
Jeneratör, motorunda hareketli parçalar içerdiğinden, uzun süre dayanıklılık ve sorunsuz çalışmasını sağlamak için yağlanmaya ihtiyaç duyar. Jeneratörün motoru, bir pompada depolanan yağ ile yağlanır. Yağlama sistemi, hareketli parçaların sistemin kilitlenmesine neden olacak aşırı sürtünme ve aşırı ısınma oluşturmamasını sağlamaya yardımcı olur. Jeneratörün her 8 saatlik çalışmasında yağlama yağı seviyesini kontrol edilmelidir. Ayrıca, herhangi bir yağlayıcı sızıntısı olup olmadığını kontrol edilmeli ve her 500 saatlik jeneratör çalışmasında bir yağlama yağı değiştirilmelidir.
8. Egzoz Sistemi
Bir jeneratör tarafından yayılan egzoz dumanları, tıpkı diğer dizel veya gaz çevrim içi motorlardan çıkan egzoz gibidir ve uygun şekilde yönetilmesi gereken oldukça zehirli kimyasallar içerir. Bu nedenle, egzoz gazlarını bertaraf etmek için yeterli bir egzoz sistemi kurmak esastır. Karbon monoksit zehirlenmesi, kasırga sonrası etkilenen bölgelerde en yaygın ölüm nedenlerinden biri olmaya devam ettiğinden, bu nokta yeterince vurgulanamamaktadır. Çünkü insanlar çok geç olana kadar bunu düşünmemeye eğilimlidirler.
Egzoz boruları genellikle dökme demir, dövme demir veya çelikten yapılır. Bunlar bağımsız olmalı ve jeneratörün motoru tarafından desteklenmemelidir. Egzoz boruları, titreşimleri en aza indirmek ve jeneratörün egzoz sisteminin hasar görmesini önlemek için genellikle esnek konektörler kullanılarak motora bağlanır. Egzoz borusu açık havada son bulur ve kapılardan, pencerelerden ve diğer açıklıklardan evin veya binanın dışına çıkar. Jeneratörün egzoz sisteminin başka bir ekipmana bağlı olmadığından emin olunmalıdır.
9. Marş ve Akü Sistemi
Jeneratörler, tıpkı otomobil veya karbüratörlü motosikletlerde olduğu gibi bir tür ateşleyiciye ihtiyaç duyar. Marş ve akü modülü, ilk çalıştırmanın gerçekleştirildiği tetikleyici bölüme verilen addır. Günümüzde üretilen jeneratörlerde sıfır tolerans ve hata payıyla otomatize edilen modüller de mevcuttur.
Motora monteli alternatörlü jeneratör setlerine, bekleme durumlarında aküleri şarj etmek için güvenilemez. Ünite bekleme modundayken aküleri korumak için şarj sistemleri kullanılmalıdır ve jeneratör set döngü süreleri kısaysa aküleri tamamen şarj edilmelidir. Bir şarj sistemi belirlerken aküleri sabit akım modunda hızla şarj eden ve ardından sabit voltaj modunda şarjı sürdürmek için otomatik olarak geçiş yapan bir sistem seçmek gerekir.
Jeneratör Nasıl Çalışır?
Jeneratör, bobin ve mıknatıs sayesinde elektromanyetik indüksiyon prensibine bağlı olarak çalışır. Bir iletken bobin (metal bir çekirdeğe sıkıca sarılmış bir bakır bobin), at nalı tipi bir mıknatısın kutupları arasında hızla döndürülür. İletken bobin, çekirdeğiyle birlikte bir armatür olarak bilinir. Armatür, motor gibi mekanik bir enerji kaynağının miline bağlanır ve döndürülür. Gereken mekanik enerji dizel, benzin, doğalgaz vb. yakıtlarla çalışan motorlar veya rüzgâr türbini, su türbini, güneş enerjisi türbini vb. yenilenebilir enerji kaynakları ile sağlanabilir. Bobin döndüğünde, mıknatısın iki kutbu arasındaki manyetik alanı keser. Manyetik alan, iletkendeki elektronlara müdahale ederek içinde bir elektrik akımı akışını indükleyecektir.