Prenses Olga. İlk Rus azizinin biyografisinin bilmeceleri
Eski Rus kroniklerinde verilen Olga ile ilgili bilgilerin birçoğunun belirgin yanlışlığı kaçınılmaz olarak araştırmacıları diğer tarihsel kaynaklarda bilgi aramaya itmiştir. Bunlar İskandinavya ülkelerinde bulundu. Bu kaynakların “yurtseverlerimiz” - antrenörlükçiler tarafından şiddetle reddedilmesine rağmen, tarihsel önemleri, derhal olmasa da, pek çok vicdani tarihçi tarafından tanınmak zordu. Aslında, birçok tarihi saganın yüzlerce yıl öncesinden, ilk zamanlardaki Rus tarihi tarihçelerine göre kaydedildiğini ve bu sazların görgü tanıklarına göre ve hatta bazı durumlarda Eski Rusya'da gerçekleşen olaylara katılanlar tarafından kaydedildiği gerçeğini inkar etmek mümkün değildi. . Ve eve dönen İskandinavların şu anda Kiev ya da Novgorod'da iktidarda olanların kimseyi umursamadıkları gerçeğini hesaba katmak mümkün değil (ki, ne yazık ki eski Rus kronikçiler hakkında söylenemez). Er ya da geç pek çok araştırmacı, kendilerine çok uygunsuz bir soru sormak zorunda kaldılar: neden, kronik versiyondan sonra, bazen birtakım aachronizmlere, mantıksal tutarsızlıklara ve çelişkilerine gelecekteki çalışmalarında takılmaları ve İskandinavyalıların çelişkili versiyonu neredeyse ideal olayların dokusuna düşüyor?
İskandinavlar, Slavların ilk yöneticisi çok iyi biliniyordu. "Orvar-Odd Saga" nın bilinmeyen yazarı (bu en güvenilir kaynak değil, "Eimund Strand" değil "Ingvar Traveler Saga" değil - biliyorum - ünlü Danimarkalı Saksonya Dilbilgisi, Olga'nın Danimarkalı kralın kız kardeşi olduğunu iddia ediyor. Adı Helga idi. Ve Igor'ın nasıl edindiği ile ilgili çok romantik bir hikayeye öncülük ediyorlar. Sanki Peygamber Oleg'in kendisi (Helgi, Odd) çöpçatanlığı Rus tarafından yönetiyordu. Ancak prensesin elinde başka bir rakip bulundu - Oleg'i prenkimizin zaferiyle biten bir düelloya davet eden Danimarkalı çılgına Agantyr'ın lideri. Oleg'in çılgına karşı savaşma deneyimi vardı. Aldeygyuborg (Eski Şehir - Ladoga) için deniz kralı Eirik ile mücadele, kadrosunda "Denizin Devi" ve "Deniz Serpenti" lakaplarıyla tanınan yenilmez çılgınca Grim Aegir, şahsen Aegir'i öldürdü. Ancak bu tecrübenin bir sonraki zaferi, hiçbir durumda garanti edilemez. Mücadeleyi onlarca savaşta test edilen gazilerden birine emanet etmek çok daha kolay ve daha mantıklı olacaktır - Oleg'in kadrosunda yeteri kadar vardı. Ama güvenme. Hangi sebepten dolayı bilinmemektedir, ancak Igor için eş olarak, prens'in Olga'ya ve sadece Olga'ya ihtiyacı vardı. O kadar çok ihtiyaç duyuyor ki, düşünmeden hayatını tehlikeye atıyor. Ama belki tam tersi oldu? Igor'un eşi olarak Olga'ya ihtiyacı yok ve Olga'nın kocası olarak Igor'a ihtiyacı yok mu?
Ülkemizdeki İskandinavya kökenli Olga bölgesinin geleneksel olarak baskısı yapıldı. Bu hipotez başka kaynaklarda doğrulanmadığından, İskandinavya'ya sadık tarihçiler hala ısrar etmiyorlar. Ancak, daha önce ünlü prensesin Slav kökenli kökeninin ana ve neredeyse tek versiyonu göz önüne alındığında, şimdi “sentetik versiyon”, Olga'nın Rusya topraklarında sanki Pskov'un yanında, “aile Varangyan” gibi doğduğuna göre araştırmacıların daha fazla ilgisini çekiyor. Bu hipotezin yazarlarının güvendiği kaynaklar da mevcuttur ve uzmanlar tarafından iyi bilinir. Örneğin, Undolsky'nin el yazısı Özeti, Olga'nın sadece “Varangyan'ın dili” değil aynı zamanda “Oleg'in kızı” olduğunu iddia ediyor!
Buna birkaç dakika inanırsanız, Oleg'in neden bizzat Agantir'le bir düelloya gittiği belli olacak. Akıllı bir Norveç bakış açısına göre, klan veya kabilesi olmayan yarı çılgına bir savaşçı kızı için iyi bir parti olamaz. İşte genç Prens Ingvar - bu tamamen farklı bir şey, değil mi?
Eski Rus kroniklerinde Olga'nın “Varangyan'ın dili” olduğu önerisi doğrulandı. Olga'nın konuşmalarının, kronikler tarafından korunan bölümlerinde, açık İskandinavlıklar var. Mesela, Olga, “Konstantinopolis bölgesinde” olduğu için Kiev’de mahkemede imparatorun önünde durduğunu belirten Bizans büyükelçilerini kınadı. Eski İskandinav’dan çevrilen Skuta, tek direkli bir gemi, ve gün batımı da bir boğaz. Diğer bir deyişle, Bizanslılar onu boğazındaki teknelerde tutmaya devam ettiler ve karaya çıkmalarına bile izin vermediler. Ve bunu, kelimeler seçilmediğinde, ancak akla gelen ilk kişi ve dolayısıyla en aşina olan kişi tarafından telaffuz edildiğinde, tahriş içinde uygun olarak söylüyor. Aynı yıllarda, Varangyan prensesi kökenli lehine başka kırıntılar da bulunabilir. Efsaneye göre, yaşayan Olga ile çocukluk çağındaki Olga, teyzesinin yetiştirilmesine - Rusya'da oldukça nadir görülen, ancak Viking Çağı'nda İskandinavya'da yaygın olan bir şey olduğunu söyledi. Ve Olga, oldukça İskandinav ruhunda Drevlian elçilerinden intikam alıyor - mezar ayininden intikam almak, İskandinav sagasının en sevilen motiflerinden biri. Sakson Dilbilgisi ve Snorri Sturlson'da kentin yakılması efsanesinin kuşların yardımı ile okunabileceği versiyonlar. Bu ismin hikayesinde Rusça isimler İskandinav isimleri ile değiştirilmişse, İzlandalı atalara ait destandan bir alıntı için çok kolayca alınabilirdi.
Daha da ilginç, çünkü Synopsis'in yazarı Olga’nın babası “Polovtsi Prensi Tmutarakan” dır (!). Daha saçma bir durum hayal etmek zor görünüyor: onuncu yüzyılda, Varangyanca konuşan Polovtsi Rusya'da yaşıyor! Ne de olsa, Polovtsy'nin Türk dili konuşan bir halk olduğu ve Ruslarla ilk görüşmelerinin kesin olarak 1055 ile yapıldığı biliniyor: “Polisten ve Allıktan Gelenin Yılı huzurundan önceki yılki oğlu ve gelene (Polovtsi'nin oğlu) polisten Vsevolod'a gelin). Peki bunun gibi Tmutarakan için bu nedir? Oleg ile ne ilgisi var? Ancak, görünüşte açık çelişkilere rağmen, düşünülmesi gereken bir şey var. Örneğin, aynı Tmutarakan ile, belirli bir sorun yok: tarhan bir isim değil, bir pozisyon: bin askerin lideri. Eh, Tmutarkhan zaten generalissimo gibi bir şey. Kronikler adı bizim Peygamberli Oleg'imiz olabilir mi? Muhtemelen yapabilir ve çok kolay. Sadece Generalissimo'nun neden Oleg'in bir Rus değil bir Polovtsian olduğu bir Varangiyen olmadığını anlamak için kalıyor. Burada açıkça hafızanın sapması ile uğraşıyoruz: Synopsis'in yazarına Polovtsy daha iyi bilinir ve selefleri zaten bir şekilde unutmuşlardır. Yazarla bir hata bulamayalım: Kiev Rus’un tarihi hakkında bir şeyler bilen bir adam için, yeterince söyledi. X yüzyılın “Polovtsy” ini tanımlamaya çalışalım. Peçenekler bozkır dünyasının liderlerinin rolüne uygun değiller, bu yüzden Oleg zamanında kendileri yakın zamanda Karadeniz bozkırlarına geldiler ve Hazarlar'a tabi oldular. Kaganat’ın yıkılmasından sonra güç topladı. Fakat Hazarlar ... Neden olmasın? Chronicle, Oleg'in Hazar haraçından bir dizi Slav kabilesi teslim ettiğini ve bunun yerine kendisini bir haraç olarak aldığını iddia ediyor. Görünüşe göre, bu durumda kronikçiler biraz kurnazlarmış: büyük olasılıkla Oleg, Tatarların kendilerine diğer tüm prensiplerden şahsen vergi toplamalarını vaat eden korkunç derecede zengin olan Ivan Kalita'nın rolünü üstlendi. Hazar boyunduruğunu atmaya karar veren ilk prens, sanki Oleg değil, öğrencisi Igor'du. Ve tam da bu arzu onu muhtemelen ölüme götürdü. Bizanslıların kışkırtmasıyla, 939'da. Hazar kalesi Samkerts'i ele geçirdi. Hazar komutanı Pesach'ın (940) cezalandırıcı seferi bu zorluğa cevap verdi. Sonuç olarak, Igor, ana koşulları "kılıçla haraç" (Ruslar basitçe silahsızlandı) ve Bizans 941'e karşı savaş olan ağır ateşkes sonucuna zorlandı. “Ve Helg (İgor’ın gerçek adı, görünüşe göre Helgi Ingvar - Oleg Junior’dı) isteğine karşı gitti ve ayın Konstantinopolis 4’e karşı denizde savaştı. Savaşçılar buraya düştü, çünkü Makedonlar ateşle ustalaştı ”(“ Judan-Khazara yazışmaları ”). 944 şehirde Belli ki, Hazarların baskısı altında İntikam almaya çalıştı, ancak son yenilginin hatırası, Hazar'ın korkusundan daha güçlü çıktı, çünkü Prens, savaşa konmadan Kiev'e geri dönmeden nispeten küçük bir fidye alarak Prens. Bizanslıların bu davada cömertlik göstermemiş olmaları olayların ilerlemesinde gösterildi: Kiev'deki kamu maliyesindeki durum o kadar düşünüldü ki 945'ta Igor gerçekten umutsuz bir adım atmaya karar verdi - Drevlyane iki kez haraç almaya. Doğal olarak, Drevlyans bundan hoşlanmadı: “Igor'u iki katlanmış ağacın tepesine bağladılar ve iki parçaya böldüler” (Deacon Leo). Peki ya sözde "Hazar boyunduruğundan kurtarılmış Slavlar" "Kehanet Oleg? Oleg, AK Tolstoy'un tanımına göre "büyük bir savaşçı ve zeki bir adamdı". Bu nedenle, gerçekleştirilemeyen hedeflerin yerine getirilmesini istemedi ve görünüşe göre, o zamanlar Arap dünyasına ve Bizans'a başarılı bir şekilde karşı çıkan büyük Khazaria'nın yokedilme rolünden tamamen tatmin oldu. Bu nedenle çağdaşlar belki de ona Hazar tmutarkhan diyebilir. Bu arada, Radzivilsky Chronicle'da bir çizim var - Oleg Balkanlarda savaşıyor. Ve pankartında, “Din” - “inanç”, “din” Arapça yazıtı iyi okunur.
Ama Olga'ya döndüm. Kocasının ölümünden sonra, kontrolü altındaki bölgede kesin bir düzen sağladı. Chronicles'a göre, prenses onun eşyalarını bizzat gezdi, tüm Zemstvo işlerinde kuralları ve düzeni belirledi, aidatları belirledi, hayvanları yakalamak için araziler belirledi ve ticaret için mezarlıklar düzenledi. Ardından uluslararası arenada harika bir başlangıç yaptı; Konstantinopolis'teki vaftiziyle, hala güçlü Doğu İmparatorluğu ile diplomatik ilişkiler kurmayı başardı. Görünüşe göre Olga'nın karakteri zayıf değildi ve oğlu Svyatoslav büyüdüğü ve olgunlaştığı zaman bile Kiev üzerindeki güçlerini elinde tuttu. Anlaşılan, korkunç prens savaşçı anne biraz korkuyordu ve tüm boş vakti katı ebeveyn gözlerinden uzaklaşmaya çalışıyordu. Meşru bir prens olarak Bulgaristan'da yeni bir prensliği ele geçirmek için elinden gelenin en iyisini yapmaya çalışmak için Kiev'de hükmetmeye çalışmadı. Sadece bir yenilgiye uğradığı için, halka açık bir şekilde Kiev'i "ciddi şekilde" ziyaret etme arzusunu ilan etti. Herkese “patron kim” göstermek için, kadrosunda bulunan (kendilerine yenilginin suçu olan) Hristiyan askerlerin idamını emretti, Kiev'e kiliseleri yakma emri verdi ve hepsini “yok edeceğini” söyledi. Rus Hristiyanları. L. Gumilev'e göre, kendisi için bir ölüm cezası imzaladı: o zamana kadar, kendisine sadık olan sadık vali Sveneld, birdenbire Kiev'in kadrolarının çoğunu bozdu ve muhtemelen Peçenekleri Svyatoslav'ın yolculuğunun yolunu ve zamanının farkında oldu. Suçlama, elbette, kanıtlanamaz, ancak çok makul: Bu bilgi çok gizli, ne korkaklı Kievitler ne de Peçeneklerin tarihçesi ile tanınan Bizans imparatoru John Tsimishiy'in sahip olamayacağı kadar gizli. Çok ilginç bir soru: Sveneld kime gitti? Kiev'de onu kim bekliyordu? Igor'un ölümünden sonra “Svyatoslav'nın ekmek kazanan veya Asmold Amca (Asmund) tarafından tutulduğunu” hatırlayın. Fakat Sveneld, Olga'nın adamıydı: "prenses, şehir ve tüm dünya korunuyor." Eski Rus kaynaklarına inanıyorsanız, o zaman Sveneld, yakında en başındaki danışmanı ve valisi olan Hristiyanlığa dönüşen en büyük oğlu Svyatoslav - Yaropolk'a acele etti.
Ama her şey çok basit değil. Evet, birçok kronik tanıklığa göre, Prenses Olga ya 967 ya da 969'ta öldü: Svyatoslav’ın hayatı boyunca ciddi bir şekilde yas tuttu ve onurlandırıldı. Ancak, bazı kroniklerin yazarları, görünüşte, bu üzücü olayı bilmiyor ya da unutmuşlardı, çünkü Svyatoslav'nın “resmi” ölümünden sonra gerçekleşen annesiyle konuşmasını anlatıyorlar. Böyle bir konuşmanın nerede ve hangi koşullar altında gerçekleşebileceğini merak ediyorum? İskandinavlar prensesin sadece Svyatoslav'da değil aynı zamanda Yaropolk'ta da hayatta kaldıklarını garanti ediyorlar: pagan prensi Valdamar (Vladimir) mahkemesinde Olga çok saygı gördü ve büyük bir peygamberlik olarak kabul edildi. Yaşlılıkta bile olsa, Olga, kendisine sadık insanların yardımıyla kendisini ve Kiev Hristiyanlarını zorlu ve öngörülemeyen bir oğlanın gazabından korumayı başardı.
Peki eski Rus kayıtları neden Olga'yı "canlı" olarak gömdü? İskandinav kaynakları, Olga'nın "Fiton ruhu" (Python) 'da öngördüğünü iddia ediyor. Prensesimiz sadece Konstantinopolis'teki kiliselere gitmekle kalmadı, zaman ve başka bir yer buldu. Ve senin yaşlarında hatırladın mı? Eğer bu doğruysa, o zaman, elbette, ilk Rus azizinin bir hobisi hakkında sessiz kalması daha iyi olurdu - 967 veya 969'taki zarar günahından mahrum kaldı.
Abone olun ve en son haberler ve günün en önemli olaylarından haberdar olun.