Bu yazımda YouTube platformunda gezerken karşılaştığım WIRED isimli bir kanal tarafından yayınlanan, hayranların sorduğu sorulara verilmiş, Tolkien yapıtları konusunda uzman kabul edilen birinin güzel cevaplarının olduğu bir videonun önemli bulduğum kısımlarını özetvâri bir şekilde sizlere sunmak istiyorum. Çeviriler tamamen bendenize aittir. Videonun orijinalinin linkini yazının sonuna koyacağım. Buyrunuz efendim.
1- Sauron’un kullandığı silah
S: Filmler ya da mektuplar Sauron’un Son İttifak Savaşı’nda kullandığı silah hakkında herhangi bir ipucu veriyor mu? Filmde gördüğümüz kadarıyla Morgoth gibi balyoz/savaşçekici kullanıyor, Tolkien’in yazılarında herhangi farklı bir şey var mı?
C: Sauron’un kullandığı açıklanan bir silah var: Elleri. Gil-galad’ı yanan elleri ile öldürdüğü söyleniyor. Yani Sauron’un elleri ateş gibi. Yani kitaplarda Tolkien Sauron’un silah olarak ellerini kullandığını söylüyor.
2- İstari’nin Renkleri
S: Gandalf Gri’den Beyaz’a geçtiğinde, sadece kendi rütbesi mi değişti yoksa bütün İstari arasında zincirleme gelişen bir olay mıydı? Boz Radagast Gri Radagast oldu mu?
C: Çok güzel soru. Doğal olarak, Büyücülerin renklerine baktığımızda bunların rütbelerini belli eden bir sembol olduğunu ve renkler arasında sıkı bir hiyerarşi olduğunu düşünüyoruz. Ben renklerin işleyişinin şöyle olduğunu düşünüyorum: Büyücülerin renkleri onların rütbelerini değil, rollerini gösteriyorlar. Her birinin işinin ne olduğunu. Saruman Beyaz’dı ve Beyaz olarak bir görevi vardı. Görevi de Sauron’un en büyük düşmanı olmak ve İyi’nin güçlerini Sauron’a karşı yönetmekti. Sizin de bildiğiniz üzere Saruman işinden ayrılıyor ve yerine Gandalf geliyor. İşte bu yüzden Gandalf geri döndüğünde yalnızca daha güçlü olduğu için Beyaz olmuyor, görevi değiştiği için de Beyaz oluyor. Ki geri döndüğünde de Beyaz’ın davranması gerektiği gibi davranıyor. Ön cephede Sauron’un hasmı olarak iyiliğin kuvvetlerini yönetiyor. İşte bu Saruman’ın olması gereken kişi.
Bu açıklamadan sonra başka bir soru geliyor: Gri Büyücü’nün görevi ne? Gandalf’ın daha önceki görevi ne? Görünen o ki Gri olarak görevi şehirleri gezmek ve insanları cesaretlendirmek, desteklemek. Tıpkı Boz Radagast’ın görevinin kuşlar ve yaban yaratıkları olduğu gibi, değil mi? Aynı bunun gibi Gandalf’ın görevi de kuşlar ve yaban yaratıkları değil, diğer halklar. Onu oradan buraya gezerken ve Gondor’da, Shire’da, Lothlórien’de ilişkiler kurarken görmemiz de kendisinin görevinin halkları desteklemek ve cesaretlendirmek olduğunu destekliyor.
3- Orta-Dünya’da Pusulalar
S: Arda’da pusula kullanılmış mıdır? Akallabeth’den -Númenor’un Çöküşü- sonra Arda’da manyetik kutuplar ortaya çıkmış mıdır?
C: Pusula kullanılmış mıdır? Sanmam. Herhangi birinin pusula kullandığına dair bir yazı yok. Ama manyetik kutuplar var mıdır. Evet. Kesinlikle varlar. Akallabeth ile ilgili soruya gelirsek, Tolkien’in dünyası Antik Günler’de düz dünya olarak tasarlanıyor. Düz bir dünyada geçiyorlar. İkinci Çağ’ın sonunda Númenor adası denize gömüldüğünde ise Dünya yuvarlak hale geliyor. Yani sadece ada gömülmüyor, bütün dünya yuvarlak hale geliyor. Yani Arda’da dünya yuvarlak hale geldiğinde manyetik kutuplar çıkıyor mu? Evet. Kesinlikle. Ama herhangi biri onlarla yön tayini yapıyor mu? Bu açık olmayan bir konu. Bir pusulanın Orta-Dünya’da iş göreceği ise kesin.
4- Mordor’un Kara Lisanı
S: Madem Mordor’un Kara Lisanı kulağa bu kadar kötü geliyor, Tek Yüzük’ün içine yazıldığında nasıl bu kadar güzel görünüyor? Tengwar’da yazılı örneği yok mu? Saruon kaligrafi yeteneklerini mi sergiliyordu yoksa Elfçe tek seçeneği miydi?
C: Çok ilginç bir soru. Bu yazı tabii ki Tolkien tarafından tasarlanmıştır. Kendisi birçok dilden başka yazı dilleri de tasarlamıştı. Sauron Kara Lisan’ı türetti çünkü Orklarla ilgili bir problemi vardı. Ordularında Orkların birbiri arasında iletişim kuramaması gibi bir problem vardı. Bu yüzden de Kara Lisan’ı ortaya çıkardı. Aslında bir nevi Sauron tarafından yapılan dil üzerine başarısız olmuş bir deneydi. Kendi diline uyan alfabe, ortaya çıkarmak istediği işe uymuyordu. Yani Tek Yüzük’ün içine yazması için Elflerden alfabelerini alması aslında kendisinin herhangi güzel bir şey yapamayacağının bir göstergesiydi. Güzellik yaratacak kapasitesi yoktu. Onun işi güzelliği yok etmekti.
5- Enthanımlar’ın Akıbeti
S: Enthanımlar’a ne oldu?
C: Cevap şu: Bilmiyoruz. Bu soruyla Tolkien birçok kere karşılaşıyor ve kendisi bir mektubunda bu soruyu birkaç kere yanıtlıyor. Cevabı da “bilmiyorum” oluyor. Lakin belli başlı yerlerde kendisi onların öldüğünden şüphelendiğini söylüyor. Enthanımlar Anduin’in yakınlarında, aşağı topraklarda, Argonath’ın kuzeyinde, Boz Topraklar denilen yerde yaşıyorlardı. Mordor’a oldukça yakınlardı. Tam olarak eşiğinde değil ama anlarsınız ya, Mordor’un kenar mahallesi gibi bir şeyindydiler. Hepsi Sauron tarafından katledildi mi? Hala başka yerlerde yaşıyorlar mı? Tolkien emin olmadığını söylüyor, bu bir gizem.
6- Valinor’a Kalkan Son Gemi
S: Valinor’a kalkan son gemiye atlamanın acelesini hiçbir zaman anlamadım. Neden o gemi sondu? Kitaplarda atladığım bir bilgi olmalı. Arwen neden daha sonra bir bot yapıp batıya gidemiyordu? Frodo bir bota bindi. O gemiyi Arwen yapmış olamaz mıydı?
C: Sorudaki mevzubahis gemiler Elfler’in limanlarından çıkıyorlar ve batıdaki başkent “w”ye gidiyorlar. Dünya yuvarlak hale getirildiğinde, Uzak Batı Dünya’dan ayırıldı. Artık oraya gidemiyorlar. Ama, bir direkt yol hala var. Yani direkt, düz yol Dünya’dan ayrılıyor ve farklı bir yere koyulmuş, artık saf fiziksel dünyanın bir parçası olmayan Valinor’a gidiyor. Ama hala Arda’nın bir parçası ve hala bir bağlantı var. Hala bu halatımsı yol var. Ve bu yol yalnızca ama yalnızca Orta-Dünya’dan gitmemiş olan elfler için, Valinora’a kaçabilsinler diye açık bırakılmış. Valar tarafından bu direkt yoldan gidebilme ayrıcalığına uygun görülmüşler ki bu yol aynı zamanda Frodo, Bilbo, Gandalf ve Elrond’un da gittiği yoldur.
Arwen’e gelirsek, kendisi bir gemiye binmedi çünkü ölümlülüğü seçmişti. Arwen’in seçimi büyük bir olay. Elfler ve insanlar tamamen farklı kaderlere sahipler. Arwen ölümlülüğü seçtiğinde artık bir elf olmuyor. Ölümlü oluyor ve insanlığın kaderine tabi oluyor.
Videoda sorulan birkaç soru daha var fakat ben içlerinden en önemli olduklarını düşündüklerimi paylaşmayı seçtim. İlginizi çektiyse ve hayranların diğer sorularını görmek istiyorsanız videonun linkini aşağıya koyacağım. Cevapların bazıları yazıya döküldüğünde gereksiz uzun geldiğinden kısım olarak kısaltılmıştır. Takılmamanızı istirham ederim.
Orijinal video:
https://www.youtube.com/watch?v=ylkHs9kbYcE&ab_channel=WIRED
Diğer yazılarımızı okumak için:
https://fantazya.org/category/middle-earth/
Bize katılın!
https://www.facebook.com/groups/yuzuklerinEfendisi/