Menopoz ile birlikte bayan hayatının yeni bir periyodu başlar ve bu periyotla ilişkili kimi sıhhat değişimleri kelam bahsidir. Hayatınızın bu yeni devrinde sıhhatinizi korumak için, mümkün sıhhat meselelerini bilmek ve riskleri minimuma indirmek biçimde hareket etmek değerlidir.
Menopoz sonrası sıhhatte nasıl değişimlerolur?
Bayanın regl periyotlarının başlaması ile birlikte başlayan üreme çağı, yeniden bedenin yumurtlamayı bırakması, yani regl devirlerinin bitmesi ile sona erer. Bayanlarda orta yaşlarda girilen menopoz devri, bedendeki hormonal değişimleri de beraberinde getirir. Menopoz, sıhhat uzmanları tarafından üç etaplı bir süreç olarak kıymetlendirilmektedir:
- Menopoz Öncesi Devir (Perimenopoz): Bayanlar menopoza girmeden evvelki 8-10 yıl içerisinde, yumurtalıkların ürettiği östrojen hormonu düzeyi giderek azalır.
- Menopoz Periyodu: Bayanın regl devirlerinin bir yıl boyunca büsbütün durduğu periyottur.
- Menopoz Sonrası Periyot (Postmenopoz): En az 12 aydır âdet kanaması görülmedikten sonraki periyot.
Bir bayan, ortalama 51 yaşında menopoz periyoduna girer. Lakin, her bayanın vücudu farklı olduğundan 40 ile 60 yaş aralığında bir yerde menopoza girmeniz mümkündür. Kaç yaşında menopoza gireceğiniz, size özel şartlara bağlıdır. Genetik faktörleri ya da geçirilen cerrahi operasyonlar üzere çeşitli faktörler, menopoza girme yaşınızı etkileyebilir. Fakat, menopoz bir bayanın ömrünün olağan bir modülüdür.
Menopoz sonrası periyoda giriş yaptığınızda, giderek azalan östrojen hormonu düzeyleri artık düşük halde kalır. Bu süreçte, artık gebe kalmanız mümkün değildir ve adet kanamaları gerçekleşmez. Bir bayanın menopoza girmesi ile birlikte, kimi sıhhat meselelerinin riski de üreme çağında olduğu periyoda nazaran daha fazladır:
- Kemik Erimesi
- Kalp Hastalıkları
- Depresyon üzere ruhsal sorunları
- Vajina sıhhatinde değişimler (Örn. Vajinal kuruluk)
Bu risklerde artış kelam konusu olduğunda, doktora yapılacak sistemli ziyaretler ve ömür şartlarının sağlıklı bir halde ayarlanması, risk faktörlerini azaltmanıza da yardımcı olacaktır.
Kemik Erimesi
Tıpta “osteoporoz” ve halk ortasında kemik erimesi olarak bilinen bu durum, kemiklerin giderek incelmesine neden olur. Menopoz sonrası devirde, adet döngülerinin sona ermesi ile birlikte kemik yoğunluğunda bir değişim meydana gelebilir.
Kemik erimesi, bayanlarda çoklukla menopoza girdikten sonraki birinci birkaç yıl içerisinde görülmektedir. Nedeni; bedende azalan östrojen hormonu düzeyleridir. Bir bayan, 60 yaşına geldiğinde, kemik yoğunluğunda ortalama %25 oranında azalma yaşayabilir.
Kemik erimesi ile birlikte; bilek, kalça ve omurgalarda görülen kemik çatlakları da daha yaygındır.
Kemik erimesini denetim altına almak ve önlemek için:
- Sistemli olarak D vitamini desteği kullanmalı
- Kalsiyum pahası yüksek besinler tüketmeli (Gerekli durumlarda kalsiyum desteği kullanmalı)
- Bireye uygun olarak hazırlanmış bir idman rutini uygulanmalı
- Güç üreten idmanlar tercih edilmeli
- Sigara kullanımı bırakılmalı
- Alkol alımına dikkat edilmeli
Birtakım durumlarda, östrojen terapisi üzere tıbbi tedaviler gerekebilir. Bununla ilgili olarak hekiminizle konuşarak bilgi alabilirsiniz. Lakin, hormon terapisi herkes için uygun bir tedavi seçeneği değildir.
Kalp ve damar hastalıkları
Menopoza girmek, direkt kalp hastalığı nedeni olmasa da, bir risk faktörü olduğu söylenebilir. Bedendeki hormonal değişimlere bağlı olarak, menopoz sonrasında berbat kolesterol düzeyleri artış gösterebilir. Uzmanlar, menopoz sonrası devirde her 3 bayandan 1’inde kalp ve damar hastalığı geliştiğini belirtiyor.
Menopoza girdikten 10 yıl sonra, bayanlarda görülen kalp krizi olayları da artış göstermektedir. Bu nedenle, menopoz sonrası periyotta sağlıklı ömür stili alışkanlıkları edinmek, kalp ve damar hastalıkları riskini yönetmenize yardımcı olacak. Yapmanız gereken; sağlıklı ve istikrarlı bir beslenme programı uygulamak, sistemli bir idman rutinine sahip olmak ve sigara/alkol kullanımından kaçınmaktır.
Menopoz sonrası periyotta yaşanan öteki rahatsızlıklar
Kimi bayanlar, menopoza girdikten sonra, menopoz öncesi periyotta yaşadığı belirtiler de ortadan kalkar. Fakat, bu belirtiler kimi bayanlarda devam emektedir. Pekala, menopoz sonrası devirde yaşanabilecek öteki rahatsızlıklar nelerdir?
- Menopoza girildikten sonra birinci 1-2 yıl içerisinde sıcak basmaları devam edebilir.
- Ruh hali değişimleri görülebilir. Depresyon riski artabilir. Ruh halinizde değişimler kelam mevzusuysa, bir uzmanla görüşerek dayanak alabilirsiniz.
- Vajinal kuruluk, menopoz sonrası periyotta yaygın olarak görülür. Cinsel sıhhati olumsuz etkileyebilen ve enfeksiyonlara neden olabilen vajinal kuruluğu azaltmak için, suda çözünebilir kayganlaştırıcılar kullanılabilir. Bu, cinsel alaka sırasında yaşanan rahatsızlığı da azaltacaktır.
Bedeninizde yaşanan bu tip değişimler hakkında hekiminizi bilgilendirerek, gerekli tedaviler hakkında bilgi alabilir ve bir tedavi planlamasına gidebilirsiniz.
Tabip muayenesi
Menopoza girdikten sonraki devirde de hekiminizi sistemli olarak ziyaret etmeye devam edin. Yapılacak nizamlı denetimler, bu süreçte yaşayabileceğiniz rahatsızlıkların önlenmesinde de size yardımcı olacaktır.
Menopoz sonrası periyotta hekiminizin uygulayabileceği testlerden kimileri
- Kemik erimesi testi
- Göğüs kanseri ve çeşitli kanser taramaları
- Mamogram
- Pelvik muayene
- Üç yılda bir Pap Smear Tesi
- Jinokolik testler
- Aşı
Menopoz sonrası devirde vajinal kanama yaşanması durumunda, kesinlikle hekiminizi bilgilendirin. Bu durum, altta yatan önemli bir sıhhat meselesine işaret ediyor olabilir.
Genel Sıhhat İdaresi
Menopoz sonrası periyotta, sıhhatinize dikkat etmeniz değerlidir.
Genel beden sıhhatinizi korumak için, bu periyotta şunları uygulamalısınız:
- Sağlıklı ve istikrarlı beslenin: Sağlıklı beslenmenizi sağlayacak besinler istikametinden istikrarlı bir beslenme programı oluşturun. Fazla tuz ve şeker tüketiminden kaçının. Bunlar, çoklukla işlenmiş besinlerde daha ağır olduğundan, işlenmiş besin tüketiminden kaçının. Menopoz ile birlikte, artık daha fazla D vitamini ve kalsiyuma muhtaçlık duyarsınız. Kalsiyum istikametinden varlıklı besinler tüketmek ve D vitamini destekleri almak, bu süreçte genel sıhhat idaresi açısından yararlı olacaktır.
- İdman rutininizi koruyun: Güç idmanları yapmak ve tertipli bir idman rutinine sahip olmak, sıhhatinizi korumak ve mümkün risk faktörlerini azaltmak için son derece değerlidir.
- Hekim muayenelerini aksatmayın: Her yıl gerçekleştirdiğiniz hekim ziyaretlerine menopoz sonrası periyotta de devam edin. Yapılacak denetimler, muhtemel risk faktörlerini görmenize ve önlemenize yardımcı olabilir.
- Makus alışkanlıklardan uzak durun: Menopoz sonrası devirde sigara içmeyin ve alkol tüketiminde ölçülü davranın.
Sonuç olarak;
Menopoz devrinde, kalp damar hastalıkları ve kemik erimesi riski başta olmak üzere, kimi olumsuz sıhhat şartlarının riski artış gösterir. Bu nedenle, hayatınızın her devrinde olduğu üzere, menopoz öncesi ve sonrası periyotlarda de sağlıklı bir ömür stiline sahip olmak son derece değerlidir. Bu süreçte, tabip ziyaretleri ihmal edilmemeli, sağlıklı bir beslenme ve antrenman stili, ömür şekline dönüştürülmelidir. Tüm bunlar, uzun vadede pek çok riski azaltacaktır.