Modern iktisadın yapıtaşı sayılan The Wealth of Nations (1776) kitabının yazarı Adam Smith
in temel kavramlarından biridir.
A. Smith, şu soruyu sormuştur. Nasıl oluyor da çok yararı olan suyun fiyatı o kadar düşüktür de, lüzumsuz bir mal olan elmasın fiyatı o kadar yüksektir? Bugün iktisada yeni başlayan bir öğrenci bile bu soruya doğru cevap verebilir; Bu sorun çok basittir; suyun arz ve talep eğrileri o şekillerdedir ki, düşük bir fiyat düzeyinde kesişmektedir. Bu yanlış bir cevap değildir. Adam Smith böyle bir cevap veremezdi; çünkü zamanında arz ve talep eğrilerini çözümleme araçları henüz ortaya çıkmamıştı.
Bu çözümleme araçları ancak o tarihten 75 yıl sonra iktisat teorisine girdi. Bu cevap Adam Smithe verilseydi aşağıdaki soruyu soracaktı: Fakat suyun arz ve talep eğrileri niçin bu kadar düşük bir fiyatta kesişiyor? Bu soruya verilecek cevap iki kısımdan oluşur: Elmas nadirdir; yenisini üretmek için katlanılan maliyet yüksektir; oysa su nispeten boldur ve dünyanın birçok yerinde maliyeti çok düşüktür.
Yüz yıl önce yaşamış klasik iktisatçılar cevabın bu kısmına itiraz edemeyecek, fakat maliyetle ilgili bu görüşleri dünyadaki suyun, dünyadaki elmas arzından daha yararlı olduğu fikriyle bağdaştıramayacaklardı. Aslında Adam Smith bu paradoksu çözmüş değildir. Ancak kullanılış değeri ile mübadele değeri arasında bir ayırım yapmıştır: Bir malın kullanılış değeri iktisadi refaha yaptığı katkıdır; mübadele değeriyse malın satışından elde edilen toplam nakdi değer ya da gelirdir. Smith, marjinal faydayı, toplam faydadan ayırt edecek noktaya gelememiştir.
Bugünkü bilgilerimize göre yukarıdaki maliyet düşüncelerine şunları eklemeliyiz: Suyun toplam yararı onun fiyatını ya da talebini belirlemez.*