Washington
Obama, Suriye'de rejim tarafından kullanıldığı söylenen kimyasal silahlarla ilgili nihai kararını vermek için topu Birleşmiş Milletler'e attı. BM'in konuyla ilgili raporu hazırlaması haftalar sürebilir. Bir grup uzman Batılı istihbarat servislerinin topladığı doku, kan ve toprak örneklerini incelemeye başladı fakat bu incelemenin sonucunda kimyasal silah kullanıldığını tespit etse dahi Suriye'nin içinde inceleme yapmadan silahların kimin tarafından kullanıldığını tespit etmesi çok zor. Esad ise BM ekibini ülkeye sokmamakta kararlı. Bu da Obama yönetiminin üzerindeki baskıyı hafifleten ve zaman kazandıran bir gelişme.
Zaman, Obama'nın Suriye'de en çok ihtiyaç duyduğu şey. Çünkü Suriye'deki mevcut koşullar Irak ve Afganistan'da yaşadığı kötü tecrübeleri hatırlatıyor. Bush'un Irak'ı işgaliyle ordu dahil tüm kurumlar yerle bir edilmiş ve Saddam devrildikten sonra çıkan iç savaşta 100 bin kişi hayatını kaybetmişti. İşgalin üzerinden geçen on yıla rağmen Irak hâlâ etnik ve mezhepsel çatışmanın yarattığı istikrarsızlıkla çalkalanıyor. Amerika Esad'ın gitmesiyle Suriye'nin sorunlarının da sona ermeyeceğini biliyor. Suriye muhalefetinin içindeki güçlü radikal İslamcı unsurların tıpkı 90'ların Afganistan'ında olduğu gibi Esad sonrası Suriye'de önemli rol oynayabileceğini ve Amerika'nın çıkarlarını tehdit edeceğinin farkında. Bu yüzden Afganistan'da yaptığı gibi güç paylaşımını bir kenara bırakıp muhaliflerin askeri zaferini desteklemek, Irak'ta yaptığı gibi Suriye'nin tüm kurumlarını yerle bir edip güç boşluğu yaratmak istemiyor. Rejim unsurlarının da içinde bulunduğu ve tüm tarafların temsil edildiği politik bir çözümü destekliyor. Ve böyle bir çözümün Suriye'deki ayaklanma başladığından beri Esad'ı destekleyen Rusya olmadan mümkün olmadığının farkında. Bu yüzden geçen hafta Obama, Putin'le Suriye üzerine uzun bir telefon konuşması yaptı, bu hafta da
Dışişleri Bakanı Kerry'yi meseleye BM çerçevesinde bir çözüm bulmak ve Rusya'ya işbirliği mesajı vermek için Moskova'ya gönderiyor.
RUSYA NEDEN ÖNEMLİ?
Suriye'de siyasi bir çözümün mümkün olup olmadığı ya da Rusya'nın Esad'ı desteklemekten vazgeçip Amerika'nın yanında yer alıp almayacağı başka bir yazının konusu. Fakat meseleye Amerikan çıkarları ve bölgedeki öncelikleri bağlamında bakarsak, Washington'ın Rusya hamlesi oldukça rasyonel. Amerika zorunda olmadıkça Suriye'de Rusya'yı kızdıracak bir şey yapmak istemiyor çünkü İran'la olan nükleer müzakerelerde Rusya'nın
desteğine ihtiyacı var. Suriye'nin bölge istikrarı ve Amerikan çıkarları için
yarattığı tüm sorunlara rağmen İran hâlâ Amerika için en önemli bölgesel tehdit. Obama, nükleer müzakerelerde Rusya, Amerika ile işbirliği yaparsa Çin'in de işbirliğine evet diyeceğini düşünüyor, bu yüzden Suriye meselesinde Rusya'dan bağımsız hareket
etmek istemiyor.
Suriye'de çatışmanın sona ermesi ve Amerika'nın istediği tarzda kont-rollü bir geçişin sağlanabilmesi için de Rusya'nın işbirliği önemli. Şu anda taraflar müzakereye karşılar fakat
çatışmada öyle bir noktaya gelinir ve başka türlü çözümün mümkün olmadığını anlarlarsa, Rusya, Esad'ı masaya oturtmakta ve güvenlik boşluğunun olmadığı, ordu dahil temel kurumların korunduğu bir geçiş hükümeti kurulmasında önemli bir rol oynayabilir. Rusya'nın Washington'ın diplomatik jestine nasıl yanıt vereceğini bu hafta göreceğiz.