Orgeneral Necdet Özel'in, Genelkurmay Başkanlığı'na vekaleten atandığı cuma gecesi, kamuoyundaki yaygın beklenti, asaleten atamanın YAŞ toplantısına kadar yetiştirileceği yönündeydi.
Oysa bu kadar kritik bir atamayı vekaleten gerçekleştiren bir güçlü iradenin, asaleten atama için iki gün daha beklemesini pratikte gerektirecek bir neden bulunmuyordu. (Böyle durumlarda akla gelebilecek ilk olasılık olan bazı bakanların yurtdışı seyahatleri bile, vekalet sistemi ve elden dolaştırma teamülü dolayısıyla kararnamenin tamamlanmasına bir engel değildi.)
Nitekim, hızla yayılan ve ertesi gün pek çok haberde yer alan bu tahminin isabetli olmadığı, vekaletin beş gündür sürmesinden anlaşılıyor.
Sadece, 'vekil, asilin tüm yetkilerini, yasaklanmadıkça kullanabilir' prensibinden dolayı değil.
Orgeneral Özel'in, Işık Koşaner'den boşalan Genelkurmay Başkanlığı'na vekaleten atanması, yasanın emredici hükmü nedeniyle, önce Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na atanmasıyla mümkün olabildi.
Henüz bu atamanın mürekkebi kurumamışken; Özel'in Genelkurmay Başkanlığı'na asaleten getirilmesi, Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nın dolar dolmaz boşalması gibi bir görünüme yol açacak; diğer yandan da birkaç gün arayla, aynı pozisyona iki farklı ismin atanması gibi elzem olmayan bir tablo ortaya çıkacaktı.
O nedenle, Özel'in Genelkurmay Başkanlığı'na asaleten atanması işleminin, diğer kuvvet komutanlıklarıyla birlikte gerçekleşmesi ve Şura bitiminde açıklanması, aslında daha ilk geceden benimsenmişti.
Bu çerçevede şimdiki hakim beklenti; Şura bitiminde, önce kuvvet komutanlarının üçlü kararnameyle atanması ve ardından Bakanlar Kurulu kararıyla Orgeneral Özel'in asaleten atanması.
ASKERİ ÖNCELEYEN 40 YILLIK KANUN
Genelkurmay Başkanı ile üç kuvvet komutanının emekliliklerini öne çekmesiyle yayılan kriz havası birkaç saat içinde dağıldı. Bunun tek sebebi, hükümetin sahip olduğu hukuksal yetki alanını, son derece süratli ve rasyonel kullanmasıydı.
Ancak aynı karar akışkanlığı ve süratin, iki günü geride kalan Yüksek Askeri Şura'nın (YAŞ) işleyişinde sağlanabildiğini söylemek zor.
Bunun sebebi de açık: Büyük bir kriz olasılığını,yetkilerini doğru zaman ve usulde kullanarak birkaç saatte sıfırlayabilen hükümet, YAŞ'ta yetki kullanımı açısından 'tek patron' değil.
Şura'nın sözlük anlamının 'danışma' olması yanıltmasın. 40 yıllık bir geçmişi bulunan YAŞ mevzuatı, hazırlanma dönemindeki güç dengeleri nedeniyle, askeri önceleyen bir hukuk mantığında dayanıyor.
Görünen tabloda, temel sorun olan terfi ve atamalara, 'istişari' yapı içinde çözüm bulunamazsa, hükümetin KHK yetkisini kullanarak TSK Personel Kanunu'nda değişikliğe gitmesi, -uç da olsa- bir seçenek. Kuvvet komutanlarının atanmasını düzenleyen hükümdeki, 'Genelkurmay Başkanı'nın teklifini' koşul olarak öngören maddede yapılacak bir değişikle.