Tüm zamanların en büyük deniz gizemi nihayet çözüldü. Herkes San Jose büyük İspanyol savaş gemisinin sonsuza kadar kaybolacağına inanıyordu. Ancak yüksek teknolojiye sahip robotik denizaltı sayesinde 2015 yılında Kolombiya kıyılarında keşfedildi. Keşfedilen gemi, batıkların en kutsalı olarak kabul ediliyor. Çünkü batık hazinenin 22 milyar dolar değerinde olduğuna inanılıyor. Bugünkü yazımızda ise San Jose’den bahsedeceğiz.
San Jose'de bulunan altın, gümüş, zümrüt ve mücevherler onu o dönem korsanların ve İngiliz donanmasının ana hedefi haline getirdi. 2015 yılında ise Kolombiya açıklarında San Jose İspanyol gemisinin keşfi arkeologlar ve tarihçiler arasında büyük bir heyecan yarattı. Keşfedilen bu batık hazinenin astronomik değeri ise Jeff Bezos'un bile başını çevirmesine neden olacak kadar büyük. Peki bu son derece değerli hazinenin sahibi kim? Bu sorunun perde arkasında büyük bir savaş var ve bu savaş yakın zamanda bitecek gibi de durmuyor. San Jose gemi enkazının bulunduğu yer Kolombiya hükümeti tarafından yakından korunuyor. Ne de olsa, bazı modern korsanların gelip ödülü çalmasını kimse istemez. Öyle değil mi?
O dönem San Jose'nin kaptanı Jose Fernandez, İspanya Kralı 5. Philip'in geminin değerli yükünü Güney Amerika'dan İspanya'ya kadar taşımasını emrettiğinde önünde kolay bir görev yoktu. Bu tehlikelerle dolu çok çetin bir görevdi. Denizlerde korsanlar vardı ve İngiliz donanması hızla yaklaşıyordu. Korsanlar, İspanya'nın 300 yıllık yönetimi sırasında Kolombiya kıyılarında 1000'den fazla İspanyol gemisini batırmayı başardı. Ama San Jose'yi derin sulara batıran İngiliz donanmasıydı.
San Jose, Güney Amerika kolonilerinden toplanan altın, gümüş, elmas ve mücevheratı dönemin İspanya Kralı'nın İngilizlere karşı yürüttüğü taht mücadelesini finanse etmede kullanmak üzere Avrupa'ya götürüyordu. Ancak İngiliz savaş gemileri, Cartagena açıklarında kalyona saldırmışlardı. Saldırı 8 Haziran 1708'de öğleden sonra geç saatlerde başladı ve akşam karanlığında gemi çoktan su altındaydı. İngilizler acımasızca toplarını ateşledi, San Jose alevler içinde kaldı ve patlama kilometrelerce öteden duyuldu. San Jose'nin 600 mürettebatından sadece 11'i saldırıdan sağ kurtuldu. 11 milyon altın ve gümüş sikke ise okyanus tabanına battı. San Jose, Kolombiya açıklarında denizin altında 300 yıldan fazla bir süredir duruyor. Ve bugün hala orada. Ancak artık bir gizem değil.
Gemi enkazı, birçok araştırma ve bazı yüksek teknolojili derin deniz ekipmanları kullanılarak 27 Kasım 2015'te resmen keşfedildi. Resmen keşfedildi diyoruz çünkü enkaz ilk olarak 1980'lerin başında keşfedilmiş olabilir. Fakat Remus 6000 robot denizaltısı olmasaydı keşif mümkün olamazdı. Otonom sualtı aracı veya AUV, sonar ve çektiği bol fotoğraf sayesinde inanılmaz sonuçlar elde etti. Aslında araştırmacılar, yunusların üzerinde bronz top fotoğraflarını gördüklerinde San Jose'ye yaklaştıklarını anlamışlardı.
Eski Kolombiya cumhurbaşkanı Juan Manuel Santos ise bu keşfi en büyüğü değilse bile insanlık tarihinin denizler altındaki mirasının en büyüklerinden biri olarak nitelendirdi. Teknoloji olmasaydı, San Jose gemi enkazı hala bir gizem olabilirdi. Remus 6000 otonom su altı aracı, San Jose gemi enkazının keşfedilmesinde büyük rol aldı. Eğer Remus 6000 olmasaydı bugün hala San Jose'nin su altındaki konumunu tartışıyor olacaktık. Çünkü derin deniz dalgıçları bu görevi kesinlikle başaramazlardı. Bunun nedeni insanların su altında en fazla 22 saat kalabilmeleri. Ancak bu Remus 6000 için geçerli değil. Son teknoloji bilimsel ekipman makinenin titanyum omurgası onun derin deniz basıncına dayanmasını sağlarken uzun menzilli sonar sistemi, okyanus tabanını kolayca taramasına izin veriyor. Son Jose ise Remus 6000'in çözdüğü tek gizem değil. USS İndianapolis gemisi de 2017 yılında Remus 6000 AUV sayesinde Filipin denizinde keşfedilmişti.
Remus 600, 860 kg ağırlığında yaklaşık 4 metre uzunluğunda bir su altı aracı. Doğrudan tahrikli fırçasız DC motora ve beş knot'a kadar hızlarda hareket etmesini sağlayan açık iki kanatlı pervaneye sahip. Bir gemi enkazı bulmak ise tahmin de edeceğiniz gibi kolay bir iş değil. Çünkü batık hazineyi bulmaya çalışırken kaybolabilirsiniz de. Neyse ki Remus 6000 denizde kaybolacak diye endişelenmenize gerek yok. Remus 6000, arama görevlerini çocuk oyuncağı haline getiren bir fırlatma ve kurtarma sistemi ile donatılmış. Ayrıca yüzey iletişimi ve konum teknolojisi, operatörlerin denizaltıyı her zaman takip etmesine olanak tanıyor. Bunların dışında herhangi bir arıza meydana gelirse veya operatörler iletişimi kaybederse, operatörlerin Remus'u bulmalarına yardımcı olacak kurtarma flaşı ve acil durum yeniden yerleştirme sistemi bulunmakta.
Gemi enkazlarını keşfetmek ise son derece tehlikeli olabilir, bu nedenle işi robotlara bırakmak en iyisi. Remus 6000, batık hazine bulmanın çok ötesinde uygulamalara da sahip. Denizaltı, bilim insanları tarafından deniz biyolojisi, fiziksel oşinografi, çevresel izleme ve jeolojik araştırma alanlarında kullanılmış. Remus 6000 gibi otonom su altı araçlarının pazarının önümüzdeki 10 yılda 2.3 milyar dolar değerinde olması bekleniyor.
Peki, 22 milyar dolarlık batık hazinenin tam olarak sahibi kim? Hazinenin Kolombiya kıyılarında keşfedildiği için Kolombiya hükümetine ait olacağını düşünüyor olabilirsiniz. Ama o kadar basit değil. 1980'lerde Kolombiya'nın genel denizcilik yönetimi, Guacamole şirketine, Cartagena kıyılarındaki San Jose gemi enkazını arama yetkisi verdi. 1981'de ise Guacamole şirketi enkazı bulduğunu ve batık hazineyi kurtarmak için bir kurtarma şirketi donanmasıyla anlaşma yaptığını iddia etti. Guacamole şirketi, Kolombiya hükümetine ise keşfedilen hazinenin yüzde 35'ini vermeyi kabul etti. Kolombiya hükümeti ise yazılı bir sözleşme imzalamayı reddetti ve kurtarma operasyonunu başlatmak için gerekli izni vermedi. Hatta Kolombiya hükümeti, enkaz alanının doğru olmadığını iddia etti. Daha sonra ise Kolombiya kıyılarında bulunan hazinelerin tüm haklarını Kolombiya hükümetine veren bir yasayı kabul etti.
Aslında hazinenin mülkiyeti Kolombiya hükümetiyle Amerika merkezli Deniz Aramaları Armadası adlı bir şirket arasında uzun zamandır devam eden bir yasal mücadelenin odağında yer alıyor. 2007 yılında Kolombiya Yüksek Mahkemesi, elde edilen herhangi bir hazinenin Kolombiya hükümeti ile kaşifler arasında eşit olarak bölüneceği sonucuna vardı. Amerika'da bir mahkeme ise, 2011'de kalyonun Kolombiya devletinin mülkü olduğuna hükmetti.
Hazineyle ilgili son karara bu mahkeme sonucuyla ulaşıldığını düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Çünkü İspanya, meseleleri daha da karmaşık hale getirmek için, UNESCO'ya San Jose davasına müdahil olması ve denetlenmesi çağrısında bulundu. 22 milyar dolar değerindeki bu batık hazinenin kime ait olduğu konusunda Kolombiya, Amerika ve İspanya arasında gerçek bir mücadele var ve bu asla çözülemeyebilir.
Ayrıca Kolombiya hükümeti ana amaçlarının hazine değil Cartagena'da hazinenin korunacağı bir müze inşa etmek olduğunu öne sürmüş. Ne dersiniz belki bir gün bütün o değerli hazineyi yakından görebiliriz. Peki sizce bu değerli batık artık sular altından çıkarılmalı mı? Eğer böyle bir müze olsa orayı ziyaret etmek ister miydiniz? Peki siz sular altında 22 milyar dolarlık değerli metaller ve mücevherler bulsaydınız ne yapardınız? Son olarak San Jose hazinesine kim sahip olmalı? Cevaplarınızı ve görüşlerinizi yorumlar kısmından bize yazmayı unutmayın.
Bir önceki yazımız olan Kameralara Yakalanmış En Büyük 4 Baraj Patlaması başlıklı makalemizde baraj, baraj hataları ve baraj patlaması hakkında bilgiler verilmektedir.