Stronsiyum
Stronsiyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?
Periyodik Tablo Nedir?
Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Periyodik Tablo projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Periyodik Tablo projesinin amacı, bugüne kadar keşfedilmiş veya üretilmiş bütün elementleri, özelliklerini ve ne tür alanlarda kullanıldıklarını, eğitici ve kolay bir şekilde tanıtan, öğrenimi kolaylaştırıcı bir biçimde sunan, dinamik bir elementler tablosu halinde sergilemektir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
- İngilizce İsim Strontium
- Sembol Sr
- Atom Numarası 38
- Grup 2
- Periyot 5
- Oda Sıcaklığında Faz Katı
- Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2
- Semantik Elektron Konfigürasyonu [Kr] 5s2
- Atom Kütlesi 87.621 Da (0.01000000 Da)
- Blok s
- Kategori Toprak alkali metal
- Görünüm
- Atomik Yarıçap 200 pm
- Kaynama Sıcaklığı 1650 K
- Erime Sıcaklığı 1050 K
- Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 2.64 g/cm3
- Dünya Kabuğunda 3.70×10−4 kg/kg
- Şehir Toprağında 0.4580 kg/kg
- Meteoritlerde 0.00086 %
- Deniz Suyunda 7.9×10−6 kg/L
- İnsan Vücudunda 0.00046 %
- Güneş'te 2.2×10−5 silisyuma göre mol oranı
- Güneş Sistemi'nde 2.4×10−5 silisyuma göre mol oranı
- Kayma (Shear) Modülü 6.1 GPa
- Esneklik (Bulk) Modülü GPa
- Poisson Oranı 0.28
- Young Modülü GPa
- Keşfedildiği Ülke İskoçya
- Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı W. Cruikshank, 1787
- İzole Eden ve İzolasyon Yılı H. Davy, 1808
- Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
Özellikler
Stronsiyum, "Sr" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 38 olan kimyasal elementtir. Bir alkali toprak metali olan stronsiyum, kimyasal olarak oldukça reaktif olan yumuşak sarımsı beyaz gümüş, metalik bir elementtir. Metal, havaya maruz kaldığında koyu bir oksit tabakası oluşturur.
Stronsiyum, periyodik tablodaki iki dikey komşusuna, yani kalsiyum ve baryuma benzer fiziksel ve kimyasal özelliklere sahiptir. Doğada çoğunlukla Selistin ve Strontianit minerallerinde bulunur ve genellikle bunlardan elde edilir. Stronsiyum, kurşun gibi yumuşak bir metaldir ve yeni kesildiğinde gümüşi bir parlaklığa sahiptir. Sarımsı bir renk almak için havada hızla reaksiyona girer; bu nedenle depolama için oksijenden korunmalıdır.
Doğada tek başına bulunamaz. Kalsiyum ile geniş çapta dağılmış olmasına rağmen, yalnızca iki ana stronsiyum cevheri vardır. Bunlar ise: celestine (SrSO4) ve strontianite (SrCO3).
Dünya'nın kabuğunun yaklaşık %0,04'ünü oluşturur. Stronsiyumun en önemli ticari kaynağı selestindir; Dünya arzının üçte ikisinden fazlası Çin'den gelmekte ve geri kalanının büyük kısmını İspanya ve Meksika karşılamaktadır. Stronsiyum, bir katot görevi gören soğutulmuş bir demir çubuğun, potasyum ve stronsiyum klorürlerin kaynaşmış bir karışımının yüzeyine sadece dokundurularak ve stronsiyumun katılaştıkça yükseldiği kontak katot elektroliz yöntemi ile çubuk şeklinde elde edilir. Metalik stronsiyum, oksidin alüminyum ile indirgenmesiyle de elde edilebilir. Stronsiyum, dövülebilir ve sünektir ve iyi bir elektrik iletkenidir; ancak elemental stronsiyumun nispeten az kullanılır. Bunlardan biri, döküm motor bloklarında ve tekerleklerde alüminyum veya magnezyum için bir alaşımlama maddesi olarak; stronsiyum işlenebilirliği artırır ve metalin direncini artırır.
Bulunma Sıklığı ve Üretimi
Stronsiyum çoğunlukla doğada oluşur ve tüm magmatik kayaların yaklaşık %0.034'ünü oluşturur ve sülfat mineral selestit (SrSO4) ve karbonat strontianit (SrCO3) şeklinde oluşur. Selestit, yeterli büyüklükteki tortul çökellerde sıklıkla bulunur, dolayısıyla madencilik tesisleri için cazip bir mineraldir. Ana madencilik alanları İngiltere, Meksika, Türkiye ve İspanya'dır. Dünya stronsiyum cevheri üretimi, değerlendirilmemiş toplam rezervlere göre yılda yaklaşık 140.000 tondur.
Stronsiyum içeren yiyecekler çok düşüktür örneğin; mısırda (0.4 ppm ve portakalda (0.5 ppm), lahana (45 ppm), soğan (50 ppm) ve marulda (74 ppm) şeklindedir.
Uygulama ve Kullanım Alanları
Stronsiyum, kalsiyum ve baryumunkine benzer kullanımlara sahiptir, ancak daha yüksek maliyeti nedeniyle nadiren kullanılır. Stronsiyum bileşiklerinin başlıca kullanımları, havai fişeklerdeki parlak kırmızılar, uyarı işaret fişekleri ve gresler için pirotekniktir. Hava izlerini gidermek için vakum tüplerinde toplayıcı olarak az miktarda kullanılır. Çoğu stronsiyum, televizyon ekranları ve görsel gösterim birimleri için özel camda karbonat olarak kullanılır. Stronsiyum-90 tehlikeli derecede radyoaktif bir izotop olmasına rağmen, nükleer reaktörlerin kullanılmış yakıtı çıkarılırken yararlı bir yan ürünüdür.
Tarihi
Stronsiyum, İrlandalı bir kimyager olan Adair Crawford tarafından 1790'da mineral witherit (BaCO3) üzerinde çalışırken keşfedildi. Eriyik hidroklorik asitle (HCl) karıştırdığında beklediği sonuçları alamadı bu sebeple Witherit örneğinin, strontianite (SrCO3) adını verdiği bir mineral olan bilinmeyen bir mineralle bulaşmış olduğunu varsaydı. Stronsiyum ilk olarak 1808'de bir stronsiyum klorür (SrCl2) ve cıva oksit (HgO) karışımının elektroliziyle İngiliz kimyager Sir Humphry Davy tarafından izole edildi. Günümüzde stronsiyum, en yaygın iki cevheri olan celestite (SrSO4) ve strontianite (SrCO3) 'ten hidroklorik asit ile birleştirilerek stronsiyum klorür oluşturarak elde edilmektedir. Genellikle potasyum klorür (KCl) ile karıştırılan stronsiyum klorür daha sonra eritilir ve elektrolize edilerek stronsiyum ve klor gazı (Cl2) oluşturulur.
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
Etimolojisi
1808'de İngiliz kimyager Humphry Davy tarafından, daha önceki "strontianite" teriminden sonra, İskoç kasabası Strontian'dan adını almıştır.
Önlem ve Güven
Stronsiyum İnsan Sağlığına Etkisi
Suda çözünmeyen stronsiyum bileşikleri, kimyasal reaksiyonların bir sonucu olarak suda çözünür hale gelebilir. Suda çözünen bileşikler, insan sağlığı için suda çözünmeyen bileşiklerden daha büyük bir tehdittir. Bu nedenle, suda çözünür stronsiyum formları, içme suyunu kirletebilir fakat genel olarak içme suyundaki konsantrasyonlar genellikle oldukça düşüktür. İnsanlar, hava veya toz soluyarak, yemek yiyerek, su içerek veya stronsiyum içeren toprakla temas ederek küçük seviyelerde (radyoaktif) stronsiyuma maruz kalabilirler. Gıdalardaki stronsiyum konsantrasyonları, insan vücudundaki stronsiyum konsantrasyonlarına katkıda bulunur. Önemli ölçüde yüksek konsantrasyonlarda stronsiyum içeren gıda maddeleri tahıllar, sebzeler ve süt ürünleridir.
Stronsiyumun Çevreye Etkileri
Temel formundaki stronsiyum, kayalar, toprak, su ve hava dahil çevrenin birçok bölümünde doğal olarak bulunur. Stronsiyum bileşikleri çevrede oldukça kolay bir şekilde hareket edebilir çünkü bileşiklerin çoğu suda çözünürdür. Stronsiyum havada her zaman belirli bir seviyede toz halinde bulunur. Havadaki stronsiyum konsantrasyonları, kömür ve petrol yanması gibi insan faaliyetleri ile artar. Stronsiyum içeren toz parçacıkları bir noktada yüzey suyuna, toprağa veya bitki yüzeylerine yerleşebilir. Parçacıklar çökelmediğinde yağmur veya kar yağdığında yeryüzüne geri düşeceklerdir. Tüm stronsiyum, nihayetinde zaten mevcut olan stronsiyum ile karıştıkları topraklarda veya yüzey sularının diplerinde son bulacaktır.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Korona olma ihtimalim var 3. doz olmalı mıyım?
- Uyku borcu diye bir şey var mı ? Varsa bilgilendirir misiniz ?
- 1/0 tanımlıyken 0/0 neden tanımsızdır?
- 2
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- JLAB Science Education. It's Elemental - The Element Strontium. Alındığı Tarih: 03 Ocak 2020. Alındığı Yer: JLAB Science Education | Arşiv Bağlantısı
- Wikipedia. Chemical Element With Symbol Sr And Atomic Number 38. (17 Mayıs 2001). Alındığı Tarih: 03 Ocak 2020. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
- Lenntech. Strontium (Sr) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 03 Ocak 2020. Alındığı Yer: Lenntech | Arşiv Bağlantısı
- Encyclopedia Britannica. Strontium | Chemical Element. Alındığı Tarih: 03 Ocak 2020. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/01/2022 00:29:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9839
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.