Boşaltımla İlgili Yapı ve Organlar
Neyi Merak Ediyoruz?
Boşaltımla ilgili yapı ve organların şekilleri nasıldır? Bu yapı ve organlar vücudumuzda nerelerde bulunur?
Nelere İhtiyacımız Var?
Mukavva, renkli kalemler, renkli kartonlar (3 farklı renkte), renkli el işi kağıtları, makas, çivi, ip veya lastik, yapıştırıcı, çizgisiz kağıtlar.
Nasıl Yapacağız?
Modelimizi oluşturmadan önce boşaltım olayında görevli yapı ve organlar hakkında İnternet, ansiklopedi gibi çeşitli kaynaklardan bilgi toplayalım. Her bir yapı ve organ hakkında topladığımız bilgileri, çizgisiz kâğıtlar üzerine renkli kalemler kullanarak yazalım.
Yukarıdaki şekilde boşaltım sisteminizi oluşturan organ ve yapılar yer almaktadır. Böbrekler, idrar kanalı (üreter), idrar kesesi ve boşaltım kanalı (üretra) boşaltım sistemini oluşturur.
Böbrek
Böbrekleriniz karın boşluğunuzun arka tarafında omurganın iki yanında bulunur. Şekil olarak fasulye tanesine benzer. Dört parmağınız önde baş parmaklarınız arkada olacak şekilde iki elinizi bel hizanıza koyduğunuzda arkada kalan baş parmağınızın bulunduğu yer yaklaşık olarak böbreklerinizin yerini gösterir.
Böbreklerin görevi, vücut hücrelerinde oluşup kana verilen zararlı ve atık maddelerin süzülmesini sağlamaktır. Böbrek atardamarı ile süzülmek üzere böbreklere getirilen kan, süzüldükten sonra böbrek toplardamarı ile tekrar vücut hücrelerine iletilir.
İdrar Kanalı (Üreter)
Böbreklerden süzülen kandan ayrılan atık maddeler ve su idrarı oluşturur. İdrar, üreter adı verilen idrar kanalları ile idrar kesesine iletilir. Her iki böbreğin çukur taraflarından çıkan ve idrar kesesine bağlanan iki adet idrar kanalı vardır.
İdrar Kesesi
İdrar kanallarından gelen idrarın toplandığı gerilebilir kaslardan oluşan yapıdır. Mesane adı da verilir. İdrar kesesinin idrar kanallarına bağlandığı yerlerde idrarın geri gitmesini engelleyen kapakçıklar vardır.
Boşaltım Kanalı (Üretra)
İdrar kesesinin dışarı açılan kısmıdır. İdrarın dışarı atılmasını sağlar. Uzunluğu kadınlarda yaklaşık 34 cm erkeklerde ise yaklaşık 1314 cm’dir.
Vücudumuza zararlı ve atık maddeler sadece boşaltım sistemimiz tarafından dışarı atılmaz. Akciğerlerimiz, deri, karaciğer ve kalın bağırsak boşaltım sistemimize yardımcı olan organlarımızdır.
Renkli kartonlarımızı alalım. Kartonlarımızın üzerine boşaltımda görevli yapı ve organların resimlerini çizelim.
Çizdiğimiz kısımları makasla keserek mukavvamızın üzerine yapıştıralım. Kestiğimiz bu yapı ve organların görevlerini içeren beyaz çizgisiz kâğıtlarımızı da uygun yerlere yapıştıralım.
Hazırladığımız modele bir ad seçelim. Bu adda yer alan harfleri renkli el işi kağıtlarına çizerek makasla keselim.
Bu harfleri, seçtiğimiz adı oluşturacak şekilde mukavvamızın üst kısmına yapıştıralım. Mukavvamızı duvara asabilmek için bir çivi yardımıyla orta noktasından bir delik açalım. Açtığımız delikten bir ip yada lastik geçirerek duvara asılabilecek duruma getirelim.
Ne Bulduk?
Modeldeki hangi yapı kanı süzerek idrar oluşturdu?
Modelde böbrekler kanı süzerek idrar oluşturdu.
İdrar nerede toplanır, idrar kesesine nasıl taşınır?
İdrar idrar kesesinde toplanır.
İdrarın dışarıya atıldığı kanala ne ad verilir?
İdrarın dışarı atıldığı kanala üretra denir.
Başka Neler Yapabiliriz?
Başka hangi malzemeleri kullanarak boşaltımda görevli yapı ve organların modelini yapabiliriz?