Eşcinsel cinsel davranış yavruyla sonuçlanmadığından, evrimci biyologlar uzun zamandır bu davranışla ilişkili genlerin insan genomunda nasıl varlığını sürdürdüğünü ve gelecekte de kalıp kalmayacağını merak ediyorlardı.
Michigan Üniversitesi öncülüğünde 3 Ocak’ta Science Advances dergisinde yayınlanması planlanan yeni bir araştırma, açıklamanın bir kısmının (özellikle erkek biseksüeller için) risk alma davranışı ile ilgili olduğunu öne sürüyor. Araştırmacılar Birleşik Krallık’ın Biobank genetik ve sağlık bilgileri veri tabanındaki Avrupalı kökenli 450.000’den fazla katılımcının verilerini analiz etti. Katılımcılar “Kendinizi risk alan biri olarak tanımlar mısınız?” sorusunun yer aldığı ankete yanıt verdiler.
Risk Alma Davranışı Genetik Varyantları
Michigan Üniversitesi’nin analizi, BSB (biseksüel davranış) ile ilişkili aleller olarak bilinen biseksüel davranışla ilişkili genetik varyantları taşıyan erkek heteroseksüellerin ortalamadan daha fazla çocuk sahibi olduğunu ortaya çıkardı. Dahası, kendilerini risk alan erkekler olarak tanımlayan erkeklerin daha fazla çocuk sahibi olma eğiliminde oldukları ve BSB ile ilişkili alelleri taşıma olasılıklarının daha yüksek olduğu görüldü. Bunlar ve diğer gözlemler, erkek BSB ile ilişkili alellerin, erkek biseksüel ve risk alma davranışları arasındaki paylaşılan genetik varyantlar nedeniyle üreme açısından fayda sağladığını göstermektedir.
Çalışmanın kıdemli yazarı Michigan Üniversitesi’nde çalışan evrimsel biyolog Jianzhi Zhang, “Sonuçlarımız, erkek BSB ile ilişkili alellerin muhtemelen üreme açısından avantajlı olduğunu gösteriyor, bu da onların geçmişteki devamlılığını açıklayabilir ve gelecekteki devamlılığını öngörebilir” dedi.
Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji Bölümü Marshall W. Nirenberg Üniversite Profesörü Zhang ise “Bu sonuçlar aynı zamanda BSB ile ilişkili alellerin heteroseksüellerde üremeyi teşvik etmesinin altında yatan nedenin risk alma davranışı olduğunu göstermektedir. Yani, BSB ile ilişkili alellerin üreme avantajı, risk alma davranışının üreme avantajının bir yan ürünüdür.” şeklinde açıklama yaptı.
Risk Ödül Mekanizmasını Tetikliyor
Risk alma eğilimi genellikle olumsuz sonuçların olasılığına rağmen ödül arayışına girme eğilimini ifade eder. Zhang, Birleşik Krallık Biobank’ın risk alma konusundaki sorusunda riskin türünü belirtmemesine rağmen, kişinin kendisinin bildirdiği risk almanın korunmasız seks ve rastgele cinsel ilişki içermesinin muhtemel olduğunu ve bunun da daha fazla çocukla sonuçlanabileceğini söyledi.
Eşcinsel cinsel davranışın genetik temellerine ilişkin analizlerinde, Michigan Üniversitesi araştırmacıları hem biseksüel davranışa hem de eSSB adını verdikleri özel eşcinsel davranışa baktılar. Biseksüel davranışın genetik temelini eSSB’nin genetik temeli ile karşılaştırdıklarında, bunların önemli ölçüde farklı olduğunu buldular. eSSB ile ilişkili genetik varyantların daha az çocukla ilişkili olduğunu ve bunun da zaman içinde sıklıklarında kademeli bir düşüşe yol açmasının beklendiğini buldular.
Ancak yazarlar, çalışmalarının hem genetik hem de çevresel faktörlerden etkilenen davranışların kendisine değil, eşcinsel cinsel davranışın genetik temellerine baktığını vurguluyor. Aslında araştırmacılara göre, Birleşik Krallık Biobank katılımcılarının eşcinsel cinsel davranış bildiren oranı, muhtemelen buna yönelik toplumsal açıklığın artması nedeniyle son yıllarda artıyor. Ayrıca yazarlar, yeni sonuçlarının “ağırlıklı olarak insan cinselliğinin çeşitliliğine, zenginliğine ve daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunduğunu” söylüyorlar. Hiçbir şekilde cinsel davranışa dayalı ayrımcılığı önermek veya onaylamak niyetinde değiller” diye yazdılar.
Genetik Avantaj Sağlayabilir
Yeni çalışma, Mayıs ayında Song ve Zhang tarafından Ulusal Bilimler Akademisi Bildiriler Kitabı’nda yayınlanan çalışmanın devamı niteliğindedir. Bu çalışma aynı cinsiyetten cinsel davranışla ilişkili genetik varyantların kalıcılığını da açıklamaya çalıştı. 2021’de Avustralyalı biyolog Brendan Zietsch ve meslektaşları, aynı cinsiyetle ilişkili alelleri taşıyan heteroseksüellerin, varyantları taşımayanlara göre daha fazla cinsel partnere sahip olduğuna dair kanıtlar sundular. Yazarlar bunun genetik bir avantaj sağlayabileceğini, çünkü daha fazla cinsel partnerin daha fazla çocuğa dönüşebileceğini öne sürdü.
Zhang ve Song, Birleşik Krallık Biobank verilerine de dayanan PNAS araştırmalarında, Zietsch tarafından önerilen mekanizmanın modern öncesi toplumlarda muhtemelen işe yaradığını, ancak günümüzde aktif olmadığını, çünkü doğum kontrolünün yaygın kullanımının, yavru sayısını normalden ayırdığını gösterdi. Heteroseksüellerde cinsel partner sayısı.
Hazırlayan: Çağlayan Taybaş