Medya Derne?i ve ICFJ i?birli?iyle 25-27 Ocak 2011 tarihleri aras?nda TRT Harbiye Radyoevinde düzenlenmi? olan Uluslararas? Medya Eti?i Atölye Çal??mas?nda belirlenen gazetecilik etik ilkeleri son halini ald?.
Gazeteci Alper Görmü?, Indiana Üniversitesi gazetecilik profesörü Sherry Ricciardi ve USA Today gazetesi eski yöneticisi Frank Folwell?n e?itmenli?ini yapt??? atölye çal??mas?na Türk bas?n?n?n çe?itli kurumlar?ndan ve ?ehirlerinden yakla??k 25 gazeteci kat?lm??t?. Gazetecilerin 3 günlük atölye çal??mas? süresince belirledikleri etik ilkeler e?itmenler taraf?ndan tekrar düzenlenip sadele?tirildi.
Pozitif bir dil kullanmaya özen gösterilen meslek ilkelerinde do?ruluk, tarafs?zl?k, ba??ms?zl?k, haber kaynaklar? ile ili?kiler, isimsiz kaynaklar?n kullan?m?, haber h?rs?zl???, görsel malzeme kullan?m?, özel hayat, ayr?mc?l?k, nefret söylemi, aldatma ve ç?kar çat??mas? konular?nda gazetecilere yol gösterici öneriler yap?l?yor.
Ayr?ca de?i?en gazetecilik ko?ullar? göz önüne al?narak son dönemde giderek yayg?nla?an blog yaz?m? ve gazetecilerin sosyal medya kullan?m? ile ilgili etik kurallar da vurgulan?yor.
Medya Derne?i, gazeteciler taraf?ndan belirlenmi? bu ilkelerin uygulanmas?n?n Türkiyedeki gazetecilik standartlar?n?n yükseltilmesinde önemli bir ad?m oldu?una inanmaktad?r.
Türkiyeli Gazeteciler ?çin Etik ?lkeler
Giri?
Biz Türkiyeli gazeteciler olarak bilgiyi toplama, haberle?tirme ve yorumlama konusunda dürüst, adil ve cesur olmak gerekti?ine inan?yoruz. Ba??ms?z davranmay? ve kamuoyunun bilme hakk? d???nda hiçbir ç?kara hizmet etmemeyi savunuyoruz. Kaynaklar?m?za, konu etti?imiz ?ah?slara ve meslekta?lar?m?za sayg?l? davranmay? ve hesap verebilmeyi temel ilke ediniyoruz.
Gazeteciler s?fat?yla yapt???m?z mesainin ayr?mc?l?k ve dü?manl?ktan ar?nm?? olaca??n?; haks?zl??a, manipülasyona, tektiple?tirmeye veya nefret söylemine yol açmayaca??n?; haberi yorumdan ay?rmak konusunda büyük dikkat gösterece?imizi taahhüt ediyoruz.
Ancak bu temel gazetecilik ilkelerine ba?l? kalarak ülkemizdeki gazetecili?in itibar?n? ve kalitesini koruyabilir ve art?rabiliriz. Ba?l?ca motivasyonumuz habercilikteki hatalar?m?z? asgariye indirmek ve günün haberlerini Türkiye kamuoyuna adil, dengeli ve do?ru ?ekilde aktarmakt?r.
Buna ek olarak, gazetecilik eti?ine ayk?r? uygulamalar?n yapt?r?mlarla kar??lanmas? gerekti?ine de inan?yoruz.
Biz Türkiyeli gazeteciler a?a??daki etik kodlara ve mesle?imize dair yol gösterici ilkelere ba?l? kalmay? taahhüt ediyoruz:
Gerçe?i aramak ve bildirmek
Zarar? en aza indirmek
Ba??ms?z davranmak
Hesap verebilmek
Gerçeklik ve Do?ruluk
Gazeteciler bilgiyi toplama, haberle?tirme ve yorumlama konusunda dürüst, adil ve cesur davranmal?d?r. Kamuoyuna hizmet en ba?ta gelen amaçlar? olmal?d?r.
Gerçe?i eksiksiz ve yal?n bir ?ekilde yans?tmak gazetecinin temel görevidir. Bilgileri net bir ?ekilde ortaya koymal?, soru i?aretlerine, kafa kar???kl???na ve manipülasyona yol açabilecek mu?lakl?ktan uzak durmal?y?z.
Bunu ba?armak için gazeteciler ?unlar? yapmal?d?r:
Bütün kaynaklardan eline ula?an bilginin do?rulu?unu s?namal?d?r. Haberlerde kullanmak üzere elde etti?i yaz?l?, dijital, görsel ve i?itsel belgelerin orijinalli?inden emin olmal?d?r.
Bilgiyi, belgeleri ve iddialar?, sanki haberin konusuyla ilk kez kar??la??yormu? gibi titizlikle gözden geçirmelidir.
Bilgiyi tam olarak do?rulayam?yorsa, sorumlu oldu?u editöre dan??mal? ve ?u sorulara cevap aramal?d?r: a) Bilgi, kamuoyunun bilmesi aç?s?ndan ne kadar önem ta??maktad?r? b) Haberin, konu etti?i ?ah?slar aç?s?ndan olas? sonuçlar? nelerdir? c) Zarar nas?l asgariye indirilebilir? d) Elimizde ne gibi alternatifler var?
Habere konu olan ki?iler aranmal?, onlara haberdeki iddialara cevap verme f?rsat? tan?nmal?d?r. Haberde sözü edilen bireyler, kurumlar ve yerler hakk?nda teyit edebildi?imiz bilgiyi do?ru ve ayr?nt?l? bir ?ekilde aktarmak konusunda dikkatli olmal?y?z.
Gazeteci bu gerekleri uygularken ?u hususlara dikkat etmelidir:
- Gerçe?e ula?abilmek için elindeki tüm imkânlar? kullanmal?, alternatifleri de?erlendirmelidir.
- Bilhassa hassas meseleleri ele al?rken, haberin güvenilirli?ine zarar verebilecek olas? davalara veya yalanlamalara kar?? korunmak için röportajlarda ses kay?t cihaz? kullanmay? dü?ünmelidir. Bu durumda gazetecilerin kaynaklar?na, sözlerinin kaydedildi?ini söylemesi gerekir. Gizli ses kay?tlar?, röportaj yap?lanlar?n izni olmaks?z?n daimi ?ekilde kullan?lmamal?d?r. Haberin güvenilirli?ini sa?lamak için televizyon kameralar? da kullan?labilir.
- Haberin odak noktas?n? yönlendirmekte ç?kar? olabilecek kurumlardan veya bireylerden gelen bilgiye ku?kuyla yakla?mal?d?r. Haberi kendi lehine sapt?rabilecek veya kar??tlar?n? kötü gösterebilecek bilgi veren kaynaklar?n amaçlar?n? daima sorgulamal?d?r.
Tarafs?zl?k ve Adil Olmak
Türkiyedeki medya çal??anlar? herhangi bir siyasi partinin veya özel ç?kar çevresinin sözcülü?ü rolünü üstlenmemeli veya bunlara aç?k destek vermemelidir. Buna, bir parti veya siyasi hareket ad?na konu?malar yapmak da dahildir.
Haber yaparken tarafs?z ve adil kalmal?; siyasi, toplumsal veya ekonomik ideolojilerin geçmi?te ya?anan, halihaz?rda vuku bulan ya da gelecekte gerçekle?mesi ihtimal dahilinde olan çat??malar?nda taraf olmamal?d?r.
Bir gazeteci belgeleri toplama, röportaj yapma ve haberi haz?rlama esnas?nda tüm ki?isel fikirlerini, ideolojisini ve yorumlar?n? ask?ya almal? ve tarafs?zl???n? korumal?d?r.
Bunu ba?armak için gazeteciler ?unlar? yapmal?d?r:
- Haberde konu edilen bütün taraflar?n ifade özgürlü?üne sayg? göstermeli ve adil olmak ve tarafs?zl?k ad?na görü?lerine haberde yer vermelidir.
- Ki?ileri veya gruplar? hedef haline getirmemelidir.
- Habere konu olan ki?i ya da kurumlara ekonomik ba?l?l?k durumlar?nda bile (sözgelimi haberde sözü edilen ki?i veya kurumlardan elde edilen reklam geliri) haberin tarafs?zl???n? sa?lamak için tüm olas? alternatifleri de?erlendirmelidir.
Ba??ms?zl?k
Gazeteciler kamuoyunun bilme hakk?ndan ba?ka hiçbir özel ç?kara ba?l? olmamal?d?r. Gerçek veya öyle alg?lanabilecek ç?kar çat??malar?ndan kaç?nmal? ve dürüstlükten taviz verebilecek veya güvenilirliklerine halel getirebilecek ili?kilerden ve faaliyetlerden uzak durmal?d?r.
Yay?n kurulu?lar? devletten, özel ç?kar çevrelerinden ve siyasi partilerden ba??ms?z olmal?d?r. Kamuoyu, siyasi, ticari ya da ki?isel ç?karlar?n kurulu?un yay?n politikas? üzerinde herhangi bir etkisinin olmad???na inanmal?d?r.
Gazeteciler, toplumdaki di?er insanlar gibi, kuvvetli siyasi ve ideolojik görü?lere sahip olsalar da, bu görü?ler habercilik süreçlerine dahil olmamal?d?r. Ki?isel fikirlerin veya siyasi inançlar?n haberlerde yeri yoktur. Gazeteciler yazd?klar?n?n fikir veya yorum oldu?unu, olgulara dayal? haberlerle kar??t?r?lmamas? için, net bir ?ekilde belirtmelidir.
Reklam verenlere veya özel ç?karlara iltimas geçilmemeli ve onlar?n haberleri etkilemesine izin verilmemelidir.
Gazeteciler iltimas, hediye veya para için bilgi vermeyi öneren kaynaklardan uzak durmal?d?r.
Kaynaklar?n Kullan?m?
Kaynaklar konusunda gazeteciler ?u hususlara dikkat göstermelidir:
- Kaynakla ili?kisinde, habercinin veya çal??t??? haber kurulu?unun güvenilirli?ini zay?flatacak hiçbir ç?kar çat??mas? olmad???ndan emin olmal?d?r.
- Kaynakla aras?nda hesab?n? veremeyece?i herhangi bir maddi ba? kurmamaya özen göstermelidir.
- Kaynaktan edindi?i iddialar?n do?rulu?undan emin olmal?d?r. Kayna??n kamuoyunun gözünde güvenilir olup olmad???na bakmaks?z?n, bu iddialar? destekleyecek belgeler istemelidir.
?simsiz Kaynaklar?n Kullan?m?
Gazeteciler isim kullanmama sözü vermeden önce kaynaklar?n amaçlar?n? daima sorgulamal?d?r. Bilgi kar??l???nda herhangi bir söz verirken, bunun hangi ko?ullara ba?l? oldu?unu aç?kça belirtti?inden emin olmal?d?r. Bir kez ismi sakl? tutma sözü verdi?inde, o sözü tutmal?d?r.
Türkiyede isimsiz kaynaklara dayanan haberler yay?nlamak al??kanl?k haline gelmi?tir; bu tür haberler s?k s?k bilginin manipülasyonuna ve kan?tlanmam?? iddialara veya söylentilere yol açmaktad?r. Etik ilkeler uyar?nca, özel ko?ullar olmad??? sürece, bütün kaynaklar?n ismi verilmelidir.
Böyle bir durumda, haber kurulu?unun yöneticileri ile tart???lmal? ve kayna??n isminin niye sakland???na dair bilgi kamuoyu ile payla??lmal?d?r.
Gazeteciler editörleriyle veya sorumlu olduklar? ki?ilerle ?u hususlar? gözden geçirmelidir:
a) Kayna??n verdi?i bilgiler onu ya da yak?nlar?n? hayati tehlikelerle ya da toplumsal sorunlarla ba? ba?a b?rak?yor mu?
b) Verilen haber kamuoyunu ne ölçüde ilgilendiriyor? Haber önemli mi ve ciddi bir etkisi var m??
c) Kayna??n, iddialar?n? destekleyecek belgeleri var m??
d) Kayna??n bu bilgiyi vermekteki amac? ne?
e) Kayna??n isimsiz kalmas?, haberin güvenilirli?ini zedeler mi?
Kayna??n isminin saklanmas? konusunda karar al?n?rsa, istendi?i takdirde gazeteciler kayna??n kimli?ini editörüne aç?klamal?d?r. Editör ve haberci, ismi saklama taahhüdünü yerine getirmelidir.
Kayna?? bilinmeyen bilgi ve belgelerin de?erlendirilmesinde ?üpheci davran?lmal? ve orijinal olup olmad?klar? titizlikle soru?turulmal?d?r.
Do?ru olmayabilece?i bilinen bir haberin yay?nlanmas? karar?nda, haber di?er medya kurulu?lar?na s?zd?r?lm?? olsa bile, mesleki rekabet faktörü belirleyici bir faktör olmamal?d?r. Günümüzün rekabetçi medya piyasas?nda bile karar verirken gözetilmesi gereken faktörler do?ruluk ve hakikat olmal?d?r.
Yöntemlerden biri, haberi, bilginin orijinalli?ini sorgulayan ve bilginin nereden geldi?i ve niye yay?nland???na dair bak?? aç?s? sa?layan bir bölümle birlikte yay?nlamak olabilir.
Haber h?rs?zl??? / ?ntihal
?ntihalle ilgili kural basittir: Yapmay?n.
Haberlerimizde herhangi bir ba?ka mecradan (internet, gazete, televizyon, radyo, kitap ya da dergi) al?nt? yap?larak kullan?lan özgün ifade, üslup ve fikirlerin kayna?? mutlaka belirtilmelidir. Kaynak gösterme ilkesi haber ajans? havuzlar?ndan al?nan haberler için de geçerlidir. Haber h?rs?zl??? internetle birlikte iyice yayg?nla?t??? için, ne oldu?unu anlamak ve tan?mlamak her zamankinden daha önemlidir.
Bilgi h?rs?zl???: Ba?ka bir muhabirin elde etti?i bilgiyi ya da yapt??? haberi kaynak göstermeden kullanmakt?r.
Üslup h?rs?zl???: Bir muhabir, bir haberi yarat?c? ve al???lmad?k bir tarzda yazar ve bir ba?ka muhabir kendi haberinde bu haberden pasajlar kopyalarsa, üslup h?rs?zl??? yapm?? olur.
Fikir h?rs?zl???: Bir gazeteci, kö?e yazar? veya haber analisti, yaz?s?nda veya haberinde bir meseleyle ilgili yeni bir fikir veya teori ortaya atar ve ba?ka bir gazeteci bu fikri, kayna??na at?fta bulunmadan kopyalarsa fikir h?rs?zl??? yapm?? olur.
Görsel Malzeme Kullan?m?
Foto?raflar? ve görsel malzemeleri üreten gazeteciler çal??malar?nda yüksek etik standartlara riayet etmekle yükümlüdür. Görsel malzemenin sunumunda do?ru ve kapsay?c? olmal?, görselleri, yeni dijital teknolojilerle manipüle etmenin ayart?c?l???na kar?? koymal?d?r. Sorulacak kilit soru ?udur: Bu görsel, foto?raflad???m?z sahneyi veya olay? do?ru yans?t?yor mu?
Kullan?lan görüntü ve foto?raflar ki?i mahremiyetine sayg?l? olmal? ve gazeteciler haberlerine dahil ettikleri foto?raflar? ve görsel malzemeleri seçerken adil olmaya azami dikkat göstermelidir.
?u hususlara dikkat gösterilmelidir:
- Foto?raf çekimleri rahats?zl?k vermeyen ve ?iddet kurbanlar?n?n veya hayatta kalanlar?n ac?lar?n? de?meyen bir mesafeden yap?lmal?d?r. Trajediden etkilenenlerin özel yas ve ac? anlar?nda duyarl? davran?lmal?d?r.
- Kullan?lan görsel malzemeler gerçe?i oldu?u gibi yans?tmal?d?r. Kamuoyu, dijital olarak de?i?tirilmi? görsel malzemelerle ve bilhassa bu malzemelere ekleme veya ç?karma yap?lmak suretiyle manipüle edilmemelidir. Görüntü kalitesini art?rmak için yap?lacak teknik müdahaleler bu kuraldan müstesnad?r.
- Çocuklar?n, cinsel taciz ve suç kurbanlar?n?n, travmatik olay kurbanlar?n?n foto?raflar?n?n veya görüntülerinin al?nmas? ve kullan?lmas? konusunda daha fazla hassasiyet gösterilmelidir.
- Gazeteci görsel malzemelere konu olan herkese sayg? ve dürüstlükle davran?lmal?d?r. Foto?rafç?lar savunmas?z ki?ileri ele al?rken özel dikkat göstermeli ve suç veya trajedi kurbanlar?na merhametle yakla?mal?d?r. ?çerdi?i ki?ilere ac? verebilecek bir foto?raf? ya da görüntüyü kullanman?n gerekli olup olmad???n? ve bunlar? hangi motivasyonla kullanmak istedi?ini sorgulamal?d?r. Foto?raflar? ve görsel malzemeleri kullanman?n olas? sonuçlar?n? gözden geçirmelidir.
- Foto?raf alt? yaz?lar? foto?rafta sunulan gerçekli?i ifade etmelidir.
- Ar?iv görüntüsü kullan?m?nda dikkat ve hassasiyet gösterilmeli, trajedinin veya travman?n an?lar?n? canland?rman?n hayatta kalanlara ve genel olarak kamuoyuna ac? verebilece?i unutulmamal?d?r. E?er foto?raf? kullanmak için iyi bir gazetecilik sebebi varsa (sözgelimi trajik bir olay?n y?ldönümü) tarihi verilmeli ve ba?l?klar? aç?k konulmal?d?r.
Özel Hayat
- Bilgi toplama ve haber yapma sürecinde meslek ilkeleri ak?ldan ç?kar?lmamal? ve gazetecilik konumunun bize özel hayat? ihlal etme hakk? vermedi?i hiçbir zaman unutulmamal?d?r.
Bu nedenle haber pe?inde ko?arken, bir ki?inin mahremiyetini ihlal etme tehlikesi ortaya ç?kt???nda, Bu haberi yapmam?z?n amac? nedir? Ayn? ?ey benim ba??ma gelse ne hissederdim? Bu haber kamu yarar?na gerçekten hizmet ediyor mu? gibi sorular? kendimize sormal?y?z.
Cinsel suç ma?durlar? ve çocuk zanl?lar?n kimliklerinin aç?klanmas? konusunda büyük dikkat gösterilmelidir.
Ayr?mc?l?k ve Nefret Söylemi
Haberler hiçbir ?ekilde k??k?rt?c? veya ayr?mc? bir dil kullanmamal?d?r. Do?rudan haberle ilgili olmad?kça gazeteciler bir ki?iyi veya bir grubu dili, inanc?, ?rk?, toplumsal cinsiyeti, cinsel kimli?i veya toplumsal s?n?f? ile tan?mlamamal?d?r.
Medya kurulu?lar? herhangi türde nefret söylemini veya ayr?mc? görüntüleri yay?nlarken azami dikkat göstermelidir. Ama bu son derece hassas bir meseledir: Olaylar? aktarmak gazetecilerin görevidir. Nefret eylemlerini görmezden geldi?imizde, kimsenin tepki gösterme, k?nama veya farkl? bir bak?? aç?s? ortaya koyma f?rsat? olmayacakt?r.
Gazeteciler, sald?rgan görü?leri aktarma görevlerine ba?l? kalmay? sürdürürken zarar? en aza indirebilecek seçenekler bulmal?d?r. Takipçilerine, büyük resmi anlamalar?n? sa?layacak bilgiyi vermelidirler. Medyan?n, bunun niye nefret söylemi oldu?u ve niye bir haberde kullan?ld???n? anlamas? için kamuoyuna yard?mc? olmas? önemlidir. Di?er bir deyi?le, kamuoyuna ba?lam? da sunma sorumlulu?umuz vard?r.
Bu yüzden nefret suçu içeren ifadelerin veya di?er malzemelerin kullan?lmas?na, ancak haber de?eri oldu?una hükmedildi?inde, bir meseleye veya olaya ???k tuttu?unda ve kamusal yarar söz konusu oldu?unda izin verilebilir.
Aldatma
Bütün geleneksel habercilik yöntemleri tükenmedi?i ve kamuoyu aç?s?ndan hayati önem ta??yan bir bilgi elde edilemedi?i sürece, gizli ses veya görüntü kayd? gibi yöntemleri kullanmaktan kaç?nmak gerekir. Elde edilmeye çal???lan bilgi, aldatma yönteminin kullan?lmas?n? (sözgelimi bir habercinin takma isim kullanarak kendisini gizlemesi) hakl? gösterecek kadar büyük önem ta??mal?d?r.
Önemli bir bilgi elde etmek için aldatma yöntemi kullan?ld??? takdirde, haber kurulu?u kamuoyu da dahil, ilgili bütün taraflara aldatman?n niteli?ini ve sebebini aç?kça söylemelidir.
Bu noktada önemli bir kural: Aldatma yoluyla if?a edilen bilgi sayesinde önlenen zarar, bizzat aldatma eyleminin neden oldu?u zarara bask?n ç?kmal?d?r.
Gazeteciler aldatman?n aldat?lanlar aç?s?ndan (uzun ve k?sa vadeli) sonuçlar?n?, gazetecili?in güvenilirli?i ve misyonu aç?s?ndan etkisini veya aldatma yoluna ba?vurman?n sebebini tartmal?d?r.
Ç?kar Çat??mas?
Gazeteciler, topluma kar?? ta??d?klar? büyük sorumluluktan dolay?, gerçek veya alg? düzeyinde ç?kar çat??mas? yaratan durumlara kar?? bilhassa dikkatli olmal?d?r. Gazeteciler a?a??da say?lan durumlar?n etkisine kar?? sorumluluklar?n? göz önünde bulundurmal?d?r:
-Belli faaliyetlerde yer almak, sözgelimi siyasi bir gösteride konu?mak
-Kampanyalar veya örgütlerle yak?n ili?kiler kurmak
-Kaynaklar, reklamverenler veya di?er taraflardan iltimas veya özel muamele kabul etmek
-Gazetecinin güvenirli?ini riske sokacak yan i?lerde çal??mak
-Haberlerin unsuru olarak takip edilen kaynaklarla dostluk kurmak
Gazeteciler mesle?i ile kesi?en veya çat??an bir ba?ka i?te çal??mamal?d?rlar. Devlet kurumlar? veya siyasi partiler gibi kurumlar için yar? zamanl? veya gönüllü i? yapmamal?d?rlar.
Gazeteciler haber kaynaklar?yla ili?kilerinde dikkatli davranmal?d?rlar. Hediye, özel muamele veya para almak gibi ç?kar ili?kilerine girmemelidirler.
Gazeteciler kendilerine daima ?u sorular? sormal?d?rlar:
Ba??ms?z m? davran?yorum?
Yapt???m ?ey, güvenilirli?ime veya haber kurulu?umun güvenilirli?ine halel getirebilir mi? Davran???m bir ç?kar çat??mas? olmasa da ç?kar çat??mas?n?n izlenimini vermek bile, kamuoyunun gözünde dürüstlü?ümü ortadan kald?rmaya yeter mi?
Blog Yazma Eti?i
Etik standartlar mevzu bahis oldu?unda, geleneksel gazetecilik de?erleri ve ilkelerinin blogcular ve di?er sosyal medya türleri için de de?i?meden kalmas? yönünde genel bir uzla?ma vard?r. Birçok gazeteci ve haber kurulu?u için bu yeni bir aland?r; fakat temel ilkeler özünde ayn?d?r:
Blogcular dürüst ve adil olmal?, hakikati söylemelidir.
Üsluplar? veya fikirleri intihal etmemeli veya çalmamal?d?r.
Mümkün oldu?u her zaman kaynaklar? belirtmeli ve onlara ba?lant? vermelidir.
Hakk?nda yazd?klar? ki?ilerin özel hayatlar?n? ihlal etmemek konusunda dikkatli olmal?d?r.
?nternet sitesindeki al?nt?lar?n, ba?l?klar?n, foto?raflar?n ve di?er içeri?in yanl?? sunulmad???ndan emin olmak önemlidir.
Blog yazman?n ba?ka önemli boyutlar? da vard?r. Bunlar ?öyle s?ralanabilir:
- Blog yazar?, kurumunun ilkelerine uygun davranmal? ve gazetede veya televizyon ve radyoda kabul görmeyecek ki?isel fikirlerini aç?klamaktan kaç?nmal?d?r.
- Blog içeri?inde hiçbir ?ekilde nefret dili veya tektiple?tirici dil kullan?lmamal?d?r.
- Gazeteciler kulland?klar? malzeme, ses kayd?, foto?raf, görüntü ve di?er görsel malzemelere kaynak göstermelidir. Haber h?rs?zl???ndan her durumda kaç?n?lmal?d?r.
- Kimi özel durumlarda blog sahibinin kimli?ini gizlemesi ve mahlas kullanmas? kabul edilebilir.
- Hiçbir durumda gerçek ya da ba?lam sapt?r?lmamal?d?r.
- Blog sahibi yazd?klar? konusunda hesap verebilir olmal?d?r. Hata yaparsa bunu kabul etmeli ve derhal düzeltmelidir.