NOSTALJİ
Lancia 110 Yaşında
Motorsporlarında çok sayıda başarıya imza atan ve efsane modellerin kahramanı olan Lancia’nın en büyük başarısı sadece Stratos’lar veya Delta Integrale’ler değildi. İtalyan üretici, 110 yıllık tarihi boyunca süspansiyon, karoser ve güvenlik alanında ilklere imza attı.
Otomobillerle yarışmak, hız tutkusu ve yarış otomobil geliştirmek yada o aracı tamir etmek, çok sayıda markanın doğuş öyküsünü oluşturuyor. Lancia'nın öyküsü de böyleydi. Lancia'nın kurucusu olan Vincenzo Lancia, 24 Ağustos 1881'de Fabello Valsesia'da doğdu. Babası gıda ile uğraşan zengin bir tüccardır ve oğlunun avukat olmasını istese de Vincenzo Lancia buna pek yanaşmadı. Bay Lancia, muhasebeci olmak için yatılı okula gönderildi. Ardından bir fabrikada muhasebeci olan Lancia, gününün büyük bir kısmını bisiklet ve otomobil fabrikasında geçriyordu. Bu fabrikada test sürüşlerine başlayan ve başarılı olan Lancia, şef testçi olarak işe başladı. Motor tamirinden de anlayan Lancia, Fiat takımına transfer oldu.
Fiat'ta da başarılı bir yarış pilotu olan Vincenzo Lancia, kendi otomobilini geliştirme hayaliyle 1906'da Lancia markasını kurdu. Bay Lancia, yaptığı birkaç projenin ardından ilk Lancia modeli olan Alpha'yı 1907'de üretmeye başlandı. Alpha'da 12 HP'lik motoruyla 90 km/s'ye ulaşıyordu.
Alpha'nın ardından üretilen Gamma'da 20 HP'lik bir motor görev yapıyordu. Yarışçı bir geçmişi olan Vincenzo Lancia'nın aile tipi otomobiller üretmesi ise herkesi şaşırtıyordu. Ancak Lancia modelleri, sağlam karoserleriyle ön plana çıkmaya başladı. Lancia, 1914'te tanıttığı Th eta ise aydınlatma sistemine sahipti. Hatta Avrupa'nın ilk elektrikle çalışan donanımlara sahip modeliydi. Th eta satışları 1.700 adete ulaştı ama Birinci Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla birlikte Lancia kamyon üretimine başladı. Hatta Lancia, İtalyan ordusuna panzer bile tasarladı. Savaşın ardından Lancia, 1919'da V12 motorlu lüks otomobilini tanıttı.
Ancak bu otomobil, maliyetinin çok yüksek olacağı düşüncesiyle üretilemedi. Ardından Lancia, 1922'de Lambda modelini tanıttı. Lambda süspansiyon ve karoser özellikleriyle olduğu kadar motoruyla da oldukça sıra dışıydı. Bu araçta üstten tek eksantrikli 2.1 lt'lik 4 silindirli motor vardı. 1925'te eklenen 4 ileri manuel şanzıman ise o dönem için oldukça ileri bir yenilikti. Sonuçta Lambda modeli 1931 yılına kadar 13.000 adet satılarak Lancia'nın gelecek planlarını sağlamlaştırdı. 1931'de üretilmeye başlayan Artena modeli, basit ama sağlam bir karosere sahipti ve 115 km/s'ye ulaşıyordu. Vincenzo Lancia yarışlardaki deneyimlerini kullanarak Aprilia'yı geliştirdi. Aprilia'nın 1937'de üretilmesi planlanıyordu ama Vincenzo Lancia vefat ettiği için bu modeli göremedi. Lancia çalışanları ise patronlarının mirası olarak Aprilia'yı 1937'de üretmeye başladılar.
Aprilia'nın başarısı, benzer özelliklere ve daha küçük boyutlara sahip olan Ardea modelinde de kullanıldı. 1939'da üretilmeye başlanan Ardea'da Lancia'nın başarısını artırırken İkinci Dünya Savaşı' ile birlikte otomobil üretimi yerini ticari araca bıraktı. Savaşın izlerinin silinmesinin ardından yeniden toparlanan Avrupa'da Lancia, performanslı ve konforlu bir model olan Aurelia'yı geliştirdi. Aurelia, 1951 yılında sedan karoserli olarak yollara çıktı. Ardından coupe ve spider seçenekleri de sunuldu.
Alçak, geniş ve kısa dingil mesafesine sahip bir model olduğu için özellikle virajlarda kolay kontrol edilebiliyordu. Stratos'ta, Ferrari Dino'da kullanılan 193 HP gücündeki 2.4 lt'lik V6 motor vardı ve maksimum hızı 230 km/s idi. Stratos, elde ettiği birinciliklerle ralli parkurlarında başarısını kanıtlamıştı. Geri görüş alanının kısıtlı olması, küçük iç mekanıyla profesyonel sürücülere hitap ediyordu. Toplamda 502 adet Stratos üretildi.
Lancia, 1970'lerin ortalarında Beta, Gamma modellerini sunarken bu araçlar fren ve konfor konularında eleştiriliyordu. Lancia Parkurlarda ise Statos'un yerine Rally 037 modelini geliştirdi ama bu aracın inişli çıkışlı bir başarı grafiği vardı. Rally 037, yerini Delta S4'e bıraktı. Grup B kategorisinde yarışmak için geliştirilen ortadan motorlu Delta S4, 550 HP gücünde 4 tekerlekten çekişli sıra dışı bir modeldi. 0-100 km/s hızlanmasını 2,5 saniyede tamamlayan ancak Delta S4, ralli otomobillerinin homologasyon standartları nedeniyle 2 sene sonra yerini Delta Integrale'ye bıraktı. Delta Integrale 1986'da Grup B'nin iptal edilmesi sonucu Grup A'ya katılmak için 4x4 aktarmaya sahip oldu. Delta 4WD Integrale'de 2.0 lt'lik 163 HP gücünde 4 silindirli motor görev yapıyordu. 1989'da üretime başlayan Lancia Delta HF Integrale HF 16 supaplı 2.0 lt 200 HP gücünde motor görev yapıyordu. İkinci nesil Delta 1993'te üretilmeya başladı ama Lancia, motorsporlarından çekilmişti. Autobianchi modellerinin Lancia'ya katılmasıyla birlikte Y10'un yerini alan Ypsilon'un üzerinden üçüncü nesliyle üretilmeye devam ediyor. Üçüncü nesil Delta 2008'de üretilmeye başladı ve bu araç, konfor, donanım ve güvenlik özellikleriyle adeta premium sınıfa katıldı. Lancia'yı da bünyesinde barındıran Fiat Grubu, 2009'da zarar içerisinde olan Chrysler Grubu'nun yüzde 55'ini aldı. 2014'te Chrysler Grubu hisselerinin tamamını aldı. Bu ortaklık sonucu Lancia, yeniden revize edilen Chrysler modellerini Lancia logosuyla Avrupa'dan yeniden pazarlanmaya başladı.
Yazı: Baturhan Boyacılar