Katastrofizm Nedir? Kim Tarafından Ortaya Atıldı?
1812’de Cuvier kanatları olduğu açıkça belli olan ve uçabilen, fakat iskeletinden sürüngen olduğu anlaşılan bir yaratığın fosil kalıntılarını bulduğunu rapor etti. Bu canlıya Yunanca “kanat-parmak” anlamındaki sözcüklerden pterodaktil (soyu tükenmiş uçan bir sürüngen, ç.n.) adı verildi; çünkü kanadının zarı, uzamış bir parmağın ucunda bulunuyordu.
Cuvier fosillerin soyu tükenmiş yaratıkları temsil ettiklerini ve tabakalarda derine doğru inildikçe kalıntıların daha eski olduğunu ve fosillerin modern organizmalara daha az benzediğini görebiliyordu. Yine de evrim fikrini kabul etmeye yanaşmadı. Bunun yerine 1812’de yayımlanan Fosil Kalıntılarının Araştırılması adındaki kitabında sayısız yaratılışların olduğunu, her birinin bir felaketle tümden sona erdiği ve yerine günümüzdekine daha çok benzeyen yeni bir yaratılışın geçtiği fikrini geliştirdi.
Katastrofizm (yıkımcılık) denilen bu görüş, genelde James Hutton’un üniformitaryanizm (birörnekçilik) kuramının karşıtı olarak kabul edilir. Uzun bir süre boyunca bu ikisi birbirlerini karşılıklı olarak dışlayan görüşler biçiminde değerlendirildi. Ancak dünya tarihinin arasında katastrofizm vakalarının serpiştiği uniformitaryanizm dönemleri göstermesi oldukça olanaklıdır (şimdiye dek hiçbir felaketin görünüşe bakılırsa tamamlanmamasına rağmen).
Cuvier eski yaşam formlarının görünüşleri üzerine detaya giren ilk insandı ve onları yaşayan türler için kullanılan aynı sistemle, mümkün olduğunca sınıflandırmaya çalıştı. Bu nedenle soyu tükenmiş yaşam formlarının incelenmesi olan paleontolojinin kurucusu olarak kabul edilir.