Hangi Orta Dünya halkıyız?
Kültür/Sanat Haberleri —
1 Eylül 2022 Perşembe - 19:45
- Tolkien'in iki kitabı ve bunların dışında pek çok notu çevresinde gelişen Orta Dünya evreni; içinde pek çok ırk, dil, kültür, topluluk barındıran bir evren. Tolkien'in bu evreni yaratırkenki ilk amacı, İngiliz tarihine yeni bir mitoloji kazandırmak; daha doğrusu İngiliz tarihini yeni bir mitoloji ile anlatmaktı.
- Tolkien'in Orta Dünya evrenindeki yapılanma pek çok kez eleştirilmiş, pek çok kez bu eleştirilere cevap gelmiş olsa da bazı şeyler itiraza yer bırakmayacak kadar ortada. Kuzeybatının iyi halkları ile güneydoğunun kötücül halkları arasındaki bir savaştır aslında Yüzüklerin Efendisi'nin hikâyesi.
CEMİLE KUDRET
1892 doğumlu John Ronald Reuel Tolkien, Oxford Üniversitesi'ndeki Anglo-Sakson profesörlüğü ve İngiliz Dili ve Edebiyatı profesörlüğü gibi görevlerine uzun yıllar devam edip 1959'da emekli oldu. Fiziksel olarak kendini yeterli hissetmeyip savaşa gitmek istemese de 1915'te Birinci Dünya Savaşı'na teğmen olarak gitti. 1919'da ise zayıf bünyesi ve hastalıkları nedeniyle aktif görevden alındı. Dil ve sözlükler üzerine çalışmalarına başladı ve alandaki yetkinliği üzerine İkinci Dünya Savaşı'nda kod çözücü olarak görevlendirildi. Savaş yıllarının sıkıntıları ve belirsizlikleri arasında mesleğine devam eden Tolkien, 1937'de Hobbit kitabını yayımladı. Yıllar boyunca aldığı notlardan oluşan Yüzüklerin Efendisi eserini 1948'de tamamladı. Seri, 1954-1955'te ise üç cilt olarak yayımlandı. Tolkien, 1973'te öldüğünde ardında, Arda'ya (Orta Dünya evreni) ait tomarlarca not bırakmıştı.
Tolkien'in evreni
Tolkien'in iki kitabı ve bunların dışında pek çok notu çevresinde gelişen Orta Dünya evreni; içinde pek çok ırk, dil, kültür, topluluk barındıran bir evren. Tolkien'in bu evreni yaratırkenki ilk amacı, İngiliz tarihine yeni bir mitoloji kazandırmak; daha doğrusu İngiliz tarihini yeni bir mitoloji ile anlatmaktı. Edebî vasisi Christopher Tolkien, babasının notlarını düzenleyerek 1977'de Silmarillion'u yayımlattığında Orta Dünya evreni de pek çok açıdan ortaya konmuş oldu. Bilmeyenler için önce haritasına bakmakta fayda var:
Orta Dünya haritası, bugünün Avrupa ve Ortadoğu haritalarının kadim zamanlardaki hâli gibi görünmektedir. Topraklar birleşmiştir ama sadece dağ sıralarını takip etmek bile benzerliği ortaya koyar: Kuzeybatıdan başlayarak aşağıya doğru inen ve oradan doğu ve güneydoğuya yönelen bir hat. Şimdi bu haritada yaşayan halklara kısaca bakalım. Kuzeybatı taraflarında; dünyanın geri kalanının pek ilgilenmediği, bazılarının da bilmediği Hobbitlerin yaşam alanı bulunuyor. Kendi hâllerinde, yiyip içmeyi ve eğlenmeyi seven, büyük şeylerde gözü olmayan bir halk. Biraz doğusuna gittikçe artık insanlar ve elfler dâhil olmaya başlıyor. İnsanlar aslında bildiğimiz insan: açgözlü, savaşçı, kimisi çıkarcı kimisi kahraman. Krallıkları ise Gondor. Elfler çoğu kişinin bildiği gibi ölümsüz, asil, kibirli ve hünerli bir halk. Orta Dünya'da tek bir yerde olmayıp dağınık hâlde yaşıyorlar. Kuzeye doğru gittikçe ise cücelerin alanına girmiş oluyorsunuz. Dağların içinde yaşayan, paraya ve maddiyata çok düşkün, gözü pek ve eğlenceli bir halk cüceler. Güneydoğuda yer alan Mordor ise, Melkor'un uşağı Sauron'un kendine mesken bellediği karanlık bölge. Halkları ve haritayı üst üste koyduğumuzda konumuz biraz daha şekilleniyor.