Ev sahipliği için yarışılan Olimpiyatların getirisi götürüsü tartışılıyor
2024 Olimpiyatları hazırlıkları yapılırken konuyla ilgili tartışmalar da sürüyor.
Fransa’nın başkenti Paris’te 26 Temmuz-11 Ağustos 2024 tarihlerinde yapılacak Olimpiyatlar ve benzeri büyük organizasyonlara ev sahipliği yapmanın getirisi götürüsü tartışılıyor.
Euronews Business, Olimpiyatların Fransa için getiri ve götürüsünü daha önceki Olimpiyatlardan da örnekler vererek bunların sağlıklı bir finansal yatırım olup olmayacağını, turizme ne oranda katkı sağlayacağını inceledi.
Günlük yaşama etkileri
Lozan Üniversitesi'nde coğrafya ve sürdürülebilirlik profesörü olan Martin Müller, Euronews Business'a yaptığı açıklamada, “Barselona gibi Olimpiyatların ardından turizmde artış gösteren şehirler görülse de Londra, Pekin ve Salt Lake City'de olimpiyatların düzenlendiği yıllarda turizmde düşüşler görülmüştü.
Olimpiyat turistleri büyük ölçüde Paris'e zaten gelecek diğer turistlerin yerini alacak.
Londra'da yapılan araştırmalar, 2012 Olimpiyat Oyunları sırasında kentte önceki yazlara göre daha az turist olduğunu ortaya koydu.
Turist akınına karşı metro bilet ücretlerinin geçici olarak 4 euroya çıkarılması ve halka Olimpiyatlar süresince evden çalışılması tavsiyesi nedeniyle birçok Parisli beş haftalık ücretli izinlerinin bir kısmını temmuz ve ağustos aylarında Paris'i terk etmek için kullanmayı planlıyor.
Yerli turist şehri terk ederken Paris'e gelmesi beklenen yabancı turist sayısında da umulan yükseliş yaşanmayabilir" diyor.
“Mali çukur”
İncelemede yüksek fiyatlara rağmen ülkenin yabancı turist akınına uğrayacak olması, enflasyon ve hayat pahalılığı krizinin yaşandığı bir dönemde, Fransız ekonomisinde bir canlanma sağlayabileceği belirtilerek “Ancak geçmişteki Olimpiyat Oyunları’nın çoğu "mali çukur" olduğuna işaret ediliyor.
Prof. Martin Müller, "Bunun nedeni, birçok ev sahibinin etkinlikten sonra sınırlı kullanımı olan özel altyapıya çok fazla para harcaması" diyor ve ekliyor “2014 Soçi Kış Olimpiyatları'ndan bu yana devam eden altyapı harcamaları yılda 1 milyar doların üzerinde bir yük getirdi.
Maliyetlerin küçümsenmesi ve faydaların aşırı vaat edilmesi nedeniyle ev sahibi şehirler nadiren kâr ediyor. Modern Olimpiyat tarihinde kâr elde etmek mümkün olsa da, bu oran sürekli yapılması gereken altyapı ve bakım çalışmaları nedeniyle hızla eriyor.
Dudak uçuklatan maliyetler
Olimpiyatlara ev sahipliği yapmanın ve bir teklifte bulunmanın dudak uçuklatan maliyeti, pek çok kentin çekilmesi ile sonuçlanıyor.
ABD merkezli düşünce kuruluşu Dış İlişkiler Konseyi'nden (Council on Foreign Relations-CFR) James McBride ve Melissa Manno, "Tokyo başarısız 2016 teklifi için 150 milyon dolar, başarılı 2020 teklifi için ise bunun yaklaşık yarısı kadar harcama yaptı" diyor.
İki uzman, Toronto'nun 2024'te 60 milyon dolarlık adaylık bütçesini karşılayamayacağını açıklayarak çekildiğine de dikkatleri çekiyor.
Kâr Olimpiyat Komitesi’ne yük ev sahibi ülkeye
Uluslararası Olimpiyat Komitesi'nin (IOC) şehirlere dayatma gücü var. Aday şehirler karşı karşıya kaldıkları mali riskler komite tarafından hiç paylaşılmıyor.
"IOC çok daha büyük miktarda uluslararası, TV ve üst düzey sponsorluk gelirlerini paylaşabilir." diyen Circus Maximus kitabının yazarı Profesör Andrew Zimbalist, yayın kuralları konusunda tekel konumunda olan ve kendi koşullarını dikte ettiren kuruma bağlı Olimpik Yayın Hizmetleri'nin (OBS) önemli miktarda gelir elde ettiğini vurguluyor. Ancak bu gelirler ev sahibi şehrin organizasyon komitesiyle paylaşılmıyor ve bunun yerine milyarlarca dolarlık bir fatura ortaya çıkıyor.
Los Angeles kârlı, peki neden
Olimpiyatların en çok kazananı Los Angeles’ın 1984’te elde ettiği 900 milyon dolara yakın (2015 yılı dolarıyla) rekor kâr kendine özgü koşullar nedeniyle gerçekleşti. Los Angeles’ tek teklif sahibiydi ve bu nedenle Uluslararası Olimpiyat Komitesi’ne (IOC) başta yeni altyapı inşa etmek yerine önceden var olan altyapıyı kullanma hakkı da dahil birçok şartını kabul ettirebildi.
Benzer bir senaryo geçen yıllarda birçok şehrin masrafların yüksekliği nedeniyle 2024 ve 2028 Olimpiyat oyunları için adaylıklarını geri çekip Los Angeles ve Paris’in iki hevesli şehir olarak sona kalmasıyla yaşandı. IOC oyunların geleceğini güvence altına almak için geçmişteki kadar katı kurallarda ısrarcı olmadan 2024 oyunlarının Paris’te, 2028’in ise Los Angeles’te düzenlenmesine karar verdi.
Caydırıcı yüksek maliyetler
Olimpiyatların hatta teklif vermenin yüksek maliyeti bile bazı taliplileri caydırıyor. Tokyo 2016’da kazanamadığı ev sahipliği yarışı için 150 milyon dolar harcamış, 2020’de ise yalnızca teklif vermek için 75 milyon dolar harcayarak yarışı kazanmış. Kanada’nın Montreal şehri 60 milyon dolarlık teklif harcaması yüksek geldiği için 2024 yarışından çekilmiş.