Türkiye Komünist Partisi – TKP arşiv fonu,
1- Komintern arşiv fonundan, yani RGASPI’de [Rusya Sosyal-Siyasi Tarih Arşiv] bulunan Komintern arşivleri içinden Türkiye Komünist Partisi ve hareketiyle ilgili, 1919-1937 arasındaki 37 bin dolayındaki belgeden
2- Duisburg arşiv fonundan, esas olarak 1960 sonrası TKP ve TKP ile TİP’in birleşmesiyle kurulan TBKP belgelerinden
3- Veysi Sarısözen arşiv fonundan, TKP MK Politbüro üyesi Veysi Sarısözen’in 1972 – 1989 arasında Partizan grubunun TKP’yle ilişki kurmasıyla başlayan ve TİP-TKP birleşmesiyle kurulan TBKP dönemine kadar uzanan belgelerinden
4- Gün Benderli-Toay arşiv fonundan, 1950’lerden itibaren yurtdışında barış, demokrasi ve sosyalizm mücadelesi içinde yer almış, Paris’te, Budapeşte’de ve Leipzig’te uzun yıllar TKP üye ve yöneticisi olarak bulunmuş Gün Benderli-Togay’ın belgelerinden
5- Ülkü Gürkan-Scheider arşiv fonundan, 1960’lı yıllardan itibaren Almanya’da TKP ve ATTF üye ve yöneticisi olarak faaliyet yürütmüş Ülkü-Gürkan-Schneider’in belgelerinden
6- GSB/ÖNCÜ arşiv fonundan, 1972 yılından itibaren ağırlıklı kadro yapısı THKP-C işçi örgütlenmesinde çalışanlar olan bir sosyalist çevre olarak biçimlenmeye başlayan Türkiye Sosyalist İşçi Partisi’nin (TSİP) kuruluşu sürecinde yer alan, Genç Sosyalistler Birliği’nin kurucu kadrolarını oluşturan, Sosyalist Gençlik gazetesini çıkaran, 1975 sonlarında TSİP’ten ayrılarak ve 1976 yılında Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm Kavgasında ÖNCÜ gazetesini Türkiye çapında kendi siyasal organı olarak yayınladıktan sonra 1976 Haziranında topladığı konferansın ardından kendini dağıtarak üyeleri büyük çoğunlukla Türkiye Komünist Partisi’ne katılan hareketin belgelerinden
7- Zülal Kılıç fonundan, İKD’nin, çeşitli toplantı ve konferanslarının belgeleri, TKP 5. Kongresi sonrasında kurulan TKP Kadın Komitesi raporları ve Türkiye Barış Komitesi Derneği’nin kuruluş ve faaliyetlerine, barış hareketine ilişkin bilgi ve belgelerden
8– Ahmet Kardam fonundan, TKP ve TBKP’nin yurt dışı faaliyetleri ve dönüşler ile birlikte gelişen süreci de içine alan 1984-1990 tarihleri arası dönemi kapsayan belgelerden
9- Komünist Birlik Arşiv Fonundan, esas itibariyle ÖNCÜ hareketinden TKP’ye gelen bir çevrenin TBKP sürecindeki muhalefetine ilişkin belgelerden
10- Gelsenkirchen Kadınlar Birliği (GKB) Arşiv Fonundan,1975-1990 tarihleri arasında Avrupa’da Türkiyeli ilerici kadın hareketi ve harekete ilişkin siyasi sürecin belgelerinden
11- Gelsenkirchen ve Çevresi Türk İşçi Derneği (GE-TİD) Arşiv Fonundan,1978-1994 tarihleri arasında Avrupa’da işçi dernekleri, sendikal hareket ve dönemin siyasi süreçlerine ilişkin belgelerden
oluşmakta ve 1919-1990 arası dönemi kapsamaktadır.
Komintern arşiv fonu RGASPI’de [Rusya Sosyal-Siyasi Tarih Arşiv] bulunan Komintern arşivleri içinden Türkiye Komünist Partisi ve hareketiyle ilgili, 1919-1937 arası dönemi kapsayan 37 bin dolayındaki belgeden oluşmaktadır. RGASPI’deki tustav_dosya esaslı tasnife göre bu arşiv fonu:
- Türk Komünist Partisi ve Uluslar arası Devrimci Örgütlerin Türkiye Bölümlerinin tarihlerine ilişkin belgeler f. 495, op. 181
- Komünist Enternasyonal Yürütme Komitesi Doğu Sekretaryası f.495, op. 154
- KEYK nezdindeki TKP MK Temsilciliği f. 495, op 299,
- Profintern f. 534, op. 7, d. 531
- Komünist Gençlik Enternasyonali f. 533, op. 10
- Krestintern (Köylü Enternasyonali) f. 535, op. 2, d. 150
- Uluslararası Devrimcilere Yardım Örgütü (MOPR) f. 539, op. 3
yer alan belgelerden Bilal Şen tarafından tespit edilmiş olanların kopyasını içermektedir.
Duisburg arşiv fonu, esas olarak 1960 sonrası TKP ve TKP ile TİP’in birleşmesiyle kurulan TBKP belgelerinden oluşmaktadır. tustav_dosya esasına göre tasnif edilmiş bu arşiv fonunda:
|1) Genel|
|2) Örgütlenme|
|a) Tüzük|
|b) Üyeler|
|c)Yerel Parti Örgütleri|
|3) Faaliyetler|
|a) Proğram|
|b) Legalleşme ile dayanışma eylemleri|
|c) Türkiye’deki askeri yönetime karşı kampanya ve eylemler|
|d) Göçmen sorunlarıyla ilgili faaliyetler|
|e) Eğitim, araştırma ve propaganda faaliyetleri|
|i) Eğitim ve propoğanda|
|ii) Araştırma ve inceleme|
|f) Radyo yayınları|
|i) Program hazırlık|
|ii) Dinleme servisi|
|iii) Radyo programları|
|g) Diğer örgütlerle temaslar|
|4) Belgeler|
|a) Davalar|
|b) Türkiye’de insan hakları|
|c) Metinler ve yaynlar|
|d) Kupürler|
|e) Diğer örgütlerle ilgili belgeler|
|5) Diğer belgeler|
bulunmaktadır. 25 raf metrelik arşiv fonunun 15 raf metresi TKP’nin Sesi Radyosu yayınlarıyla ilgilidir.
Veysi Sarısözen arşiv fonu, TKP MK Politbüro üyesi Veysi Sarısözen’in 1972 – 1993 arasında Partizan grubunun TKP’yle ilişki kurmasıyla başlayan ve TİP-TKP birleşmesiyle kurulan TBKP dönemine kadar uzanan 5.400 belgeden oluşmaktadır.
0.88 raf metre, 8 kutu, 691 zarf halinde belge esaslı olarak tasnif edilmiş bu arşiv, gerek TKP’nin 1973 atılımı sonrası dönemine, gerekse TİP-TKP birleşme ve TBKP oluşum sürecine ilişkin notları, tutanakları, değerlendirmeleri ve yazışmaları içermektedir.
1950’lerden itibaren yurtdışında barış, demokrasi ve sosyalizm mücadelesi içinde yer almış, Paris’te, Budapeşte’de ve Leipzig’te uzun yıllar TKP üye ve yöneticisi olarak bulunmuş Gün Benderli-Togay’ın TÜSTAV’a bağışladığı arşiv fonu 1950’li yılların ilk yarısında TKP’nin yurtdışı faaliyetleriyle ilgilidir. Bu fonda:
- Nâzım Hikmet’in yurtdışına çıkmasının ardından yayımlanmaya başlayan BARIŞ YOLU dergisi, teksir yoluyla çoğaltılıyor. İlk kez örneklerine ulaşılan derginin 3. sayısının kapağındaki ve iç sayfalarındaki desenler, Sevim Tarı’ya (Belli) ait. Fonda, derginin 10 sayfalık 3., 8 sayfalık 6., 4 sayfalık 7. sayıları ile 9 sayfalık numarasız bir nüshası vardır.
- Barış Yolu dergisiyle eş zamanlarda yayımlanan TEK CEPHE dergisi başlığı renkli olmak üzere teksir yoluyla çoğaltılıyor. İlk kez örneklerine ulaşılan derginin 8 sayfalık Mayıs 1952 sayısı mavi başlıklı, 4 sayfalık Temmuz 1954 sayısı ise yeşil başlıklı. Ağırlıklı olarak Amerikan emperyalizminin teşhiri, Kore Savaşı’na ve Menderes hükümetinin savaşçı politikalarına karşı mücadeleyi öne koyan bir yayın politikası izliyor.
- Komintern’in kapanmasının ardından Pik’in Marat’a (İ. Bilen) iade ettiği, iç kapağında “Yoldaş PİK’e T.K.P.nin Armağanı 13-XI-940 Marat” ithaf ve imzası bulunan Ecnebi Dillerde Neşriyat Evi – 1940’ta yayımlanmış Sovyetler Birliği Komünist (Bolşevik) Partisi Tarihi (Kısa Kurs) adlı kitap.
- Dünya Barış Konseyi tarafından bastırılmış Nâzım Hikmet’in şiirlerinden odluşan BARIŞ TÜRKÜLERİ başlıklı katlamalı broşür.
- 31 Temmuz – 15 Ağustos 1955’te Varşova’da düzenlenen V. Dünya Gençlik ve Talebe, Barış ve Dostluk Festivali için Haziran 1955’te yayımlanmış özel FESTİVAL GAZETESİ.
- Festival Gazetesi’nin yanı sıra, Türkiye standında kullanılmış, çok sayıda muhalif gazete örneği, Yılmaz Gülen ve Klari Korolowsky tarafından hazırlanmış, 1/75 olarak numaralanmış, Festival’de Türk delegasyonunun verdiği armağanlardan 73 numaralısı, Festival kartpostalı ve Türk delegasyonunun kartviziti
yer almaktadır.
Ülkü Gürkan-Scheider arşiv fonu, 1960’lı yıllardan itibaren Almanya’da TKP ve ATTF üye ve yöneticisi olarak faaliyet yürütmüş Ülkü-Gürkan-Schneider’in ağırlıklı olarak ATTF yöneticisi olduğu dönem belgelerinden oluşmaktadır. 1970’li yılların ilk yarısına ilişkin 89 tustav_dosya ve 242 belgeden oluşan bu arşiv fonu, belge esaslı olarak tasnif edilmiştir.
GSB/ÖNCÜ hareketi, 1972 yılından itibaren ağırlıklı kadro yapısı THKP-C işçi örgütlenmesinde çalışanlar olan bir sosyalist çevre olarak biçimlenmeye başladı ve bir dönem İstanbul İşçi Sınıfının Kurtuluşu için Mücadele Birliği adını kullandı. Türkiye Sosyalist İşçi Partisi’nin (TSİP) kuruluşu sürecinde yer alan bu çevre, Genç Sosyalistler Birliği’nin kurucu kadrolarını oluşturdu, Sosyalist Gençlik gazetesini çıkardı. Ağırlıklı olarak İstanbul, İzmir, Manisa, Kocaeli, Ankara, Gaziantep ve Hatay’da örgütlenen bu çevre, TSİP içinde I. Büyük Kongre’ye giden süreçte Devrimci Kanat muhalefetini oluşturdu. 1975 sonlarında TSİP’ten ayrılan ve 1976 yılında Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm Kavgasında ÖNCÜ gazetesini Türkiye çapında kendi siyasal organı olarak yayınlayan bu hareket 1976 Haziranında topladığı konferansın ardından kendini dağıttı ve üyeleri büyük çoğunlukla Türkiye Komünist Partisi’ne katıldı.
Dar anlamda GSB/ÖNCÜ hareketinin belgelerinin yanı sıra, bu hareketin içinde geliştiği siyasal/ideolojik ortamın belgelerini de kapsayan bu arşiv fonu ağırlıklı olarak Kenan Yeğin’in, bir ölçüde Selahattin Türokay ve Erden Akbulut’un sakladığı belgelerden oluşturulmuştur. GSB/ÖNCÜ Arşiv Fonu, yeni katkılarla zenginleşmeye açıktır. Selahattin Türokay ile Erden Akbulut tarafından tasnif edilmiştir.
Zülal Kılıç Arşiv Fonu, 1967-1988 dönemini kapsamaktadır. Zülal Kılıç Arşiv Fonu esas olarak:
– Kurucusu ve Genel Sekreteri olduğu İlerici Kadınlar Derneği’nin (İKD) yurt içinde ve dışında yürüttüğü faaliyetlerin, çeşitli toplantı ve konferansların belgelerini ve TKP 5. Kongresi sonrasında kurulan ve ilk dönem Sekreterliğini yürüttüğü TKP Kadın Komitesi raporlarını ve
– Yöneticisi olduğu Türkiye Barış Komitesi Derneği’nin kuruluş ve faaliyetlerine, Türkiye’de ve dünyada barış hareketine ilişkin bilgi ve belgeleri içermektedir.
TKP ve TBKP MK üyesi Ahmet Kardam ‘ın TÜSTAV’a bağışladığı arşiv malzemesi, TKP ve TBKP’nin yurt dışı faaliyetleri ve dönüşler ile birlikte gelişen süreci de içine alan 1984-1990 tarihleri arası dönemi kapsamaktadır.
167 tustav_dosya halinde belge esaslı olarak tasnif edilmiş bu arşiv, ağırlıklı olarak TBKP dönemi, yurtdışı faaliyetleri ve Türkiye’ye dönüş, dönüş sonrası cezaevi sürecini içermektedir.
Ahmet Kardam Arşiv Fonu; Ahmet Kardam’ın kendi tasnif ettiği bir bölüm ve kendisine ait olup Filiz Kardam’ın Ahmet Tüzün’e emanet ettiği ve onun TÜSTAV’a verdiği belgelerle birleştirilerek kataloglanmıştır.
Duisburg, TBKP ve Veysi Sarısözen arşiv fonlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Komünist Birlik, TKP içinde Barış ve Ulusal Demokrasi Programı tartışmaları sırasında muhalif konumlarını ortak bir metinle ortaya koyan, ilk çekirdeği ÖNCÜ hareketinden TKP’ye gelmiş ve 12 Eylül darbesi ertesinde rejimin karakteri konusuyla ilgili benzer tutum almış, izleyen süreçte TBKP’nin ideolojik-politik-örgütsel hattına karşı TKP ve genel olarak Türkiye işçi ve komünist hareketi içinde bağımsız bir siyasal hareket olarak broşürlerle ideolojik yayın faaliyetini başlatan bir gruptur. Komünist Birlik, Eylül 1989’dan itibaren 10 Eylül dergisini açık alanda yayınlamaya başladı, 1991 başlarında hareket içinde açılan Ne Yapmalı? tartışmasının ardından bölündü. Bir grup 10 Eylül dergisini bir süre daha yayınladı, diğer grup 10 Eylül Yolu Yayıncılık adı altında yayın faaliyetini sürdürdü. Haziran 1996’da Gümüldür’de yapılan TKP’nin yeniden kurulması toplantıları ertesinde birinci grup, 28-29 Ocak 1997’den itibaren Ürün dergisini yayınlayan çevre ve 2012’de kurulan TKP 1920 içinde yer aldı. İkinci grup ise bir süre Devrim dergisi çevresi ile birlikte faaliyet yürüttü, Gelenek-TSİP ve Emek dergisi (TKEP) ile yasal—yığınsal bir işçi partisi kurma çalışmasının başarısızlığa uğraması üzerine Birleşik Sosyalist Partisi’ne katıldı ve ÖDP kuruluş kongresinde dağıldı.
Gelsenkirchen Kadınlar Birliği (GKB) Arşiv Fonu,
1975-1990 tarihleri arasında Avrupa’da Türkiyeli ilerici kadın hareketi ve harekete ilişkin siyasi sürecin belgelerinden oluşuyor.
GKB’nin kurucusu da olan Fatma Çelik’in bağışladığı bu arşiv fonu;
- GKB’nin kuruluşu ve faaliyetleri,
- Avrupa Türkiye Kadınlar Federasyonu (ATKF)’nin kuruluşu ve faaliyetleri,
- Avrupa’daki sendikal ve siyasi odakların kadın hareketiyle ilişki ve dayanışmaları,
- Avrupa ve Türkiye’de 8 Mart Dünya Kadınlar Günü kutlamaları,
- İlerici Kadınlar Derneği (İKD) ile ilişkiler, İKD’nin kapatılma süreci ve İKD ile dayanışma,
- Barış Derneği Davası süreci, Reha İsvan ile dayanışma,
ile ilgili belgeleri kapsamaktadır.
Gelsenkirchen ve Çevresi Türk İşçi Derneği (GE-TİD) Arşiv Fonu,
1978-1994 tarihleri arasında Avrupa’da işçi dernekleri, sendikal hareket ve dönemin siyasi süreçlerine ilişkin belgelerden oluşuyor.
Hüseyin Sever’in bağışladığı bu arşiv fonu;
- GE-TİD’in faaliyetleri,
- GE-TİD’in diğer işçi örgütlenmeleriyle ilişki ve dayanışmaları,
- Federal Almanya İşçi Dernekleri Federasyonu (FİDEF) faaliyetleri,
- Alman Sendikalar Birliği (DGB)’nin faaliyetleri,
- Avrupa’daki sendikal ve siyasi odakların işçi örgütlenmeleriyle ilişki ve dayanışmaları,
- Türkiye’deki sıkıyönetim, işkence ve baskılara karşı protesto eylemleri,
- Avrupa’da antifaşist dayanışma, MHP ve Ülkü Ocaklarının kaldırılması için kampanyalar,
ile ilgili belgeleri kapsamaktadır.