11.12.2004 - 01:00 | Son Güncelleme: 11.12.2004 - 01:00
Su kaynakları
Yeryüzündeki toplam tatlı su miktarı 37 milyon kilometreküptür. Dünyanın yüzde 71i su, yüzde 29u karadır. (13 kara+32 su=45) Stockholmde 1972de yapılan ilk çevre zirvesinden bu yana son 30 yılı değerlendiren 450 sayfalık BM 2002 Global Çevre Raporu 1100 bilim adamı tarafından hazırlandı.
Yeryüzündeki toplam tatlı su miktarı 37 milyon kilometreküptür. Dünyanın yüzde 71i su, yüzde 29u karadır. (13 kara+32 su=45) Stockholmde 1972de yapılan ilk çevre zirvesinden bu yana son 30 yılı değerlendiren 450 sayfalık BM 2002 Global Çevre Raporu 1100 bilim adamı tarafından hazırlandı. Bu rapora göre Dünya nüfusunun yarısı 2032 yılında içecek su bulamayacak. Orta Doğu halkının yüzde 95i Asya ve Pasifikte yaşayanların yüzde 65i ciddi su sıkıntısı çekecek. Dünya nüfusunun yüzde 40ını barındıran 80 ülke şimdiden su sıkıntısı çekmektedir. Uzaydaki Voyager uydusundan alınan verilere göre Büyük Okyanusun binlerce metre derinliğinde yeryüzündekilerden çok daha büyük kirlenmemiş tatlı su kaynakları olduğu tespit edilmiştir. Mesele bunu çıkarabilmektedir.
Su ve medeniyet
Dünyadaki ilk yerleşim yerleri Dicle, Fırat, Nil, İndus ve Sarı Nehir başta olmak üzere hep akarsu kıyılarında olmuştur. Su ve medeniyet iç içedir. Su medeniyetlerin kanı gibidir. Denizlerde bulunan tuzlu suyun hacmi 1 milyar 338 milyon kilometreküptür ve bu toplam suyun yüzde 96.5ini teşkil eder. Dünyadaki tatlı suların en büyük bölümü 24 milyon 64 bin kilometreküp ile yeraltı sularıdır. Ancak bu suların yarısından istifade edilmektedir. Gerisi 800 metre aşağıdadır. Tatlı suların yüzde 68.7si buzullar ve karlardır. Tatlı sulu göllerde 91 bin kilometreküp su vardır. Bunların da yarısından istifade edilmektedir. Amazon Nehrinin debisi Fıratın 300 mislidir. Dünya üzerindeki tatlı suyun ancak binde 38ini kullanmak imkanı vardır. Türkiyenin akarsularındaki su miktarı yıllık 186 milyar metreküptür. Yeraltı suları 9.5 milyar metreküptür. Su ile ilgili raporlara göre Türkiye 2025 yılında su krizine girecek ülkeler içinde yer almaktadır. Dünya nüfusunun ancak yüzde 20si yeterli su bulabiliyor. 1.1 milyar insan içecek temiz su bulamıyor. Çad Gölü küçülüyor. Aral Denizi ise kuruyor.
Bulutlar...
Bulutlar yerküresinde termostat görevi görüyor. Bulutlar olmasaydı ya buharlaşır ya da donardık. Yerküresinin iklim ayarları olan bulutlar yerden atmosfere, atmosferden yer küresine enerji taşır. Su molekülleri sıvı halinden gaz haline geçerken çevreden enerji alırlar. Bulutlar havada asılı güneş şemsiyeleridir. Güneş tropik denizlerin koyu renkli yüzeylerini fazlaca ısıtıyor. Ama ortalama sıcaklık 28 dereceyi geçmiyor. Daha sonra yükselen su buharından meydana gelen bulutlar denizleri gölgeliyor, üst kısmı ise güneş ışınlarını tekrar uzaya yolluyor. Su buharının bu sera etkisi olmasaydı dünya 35 derece daha soğuk olurdu. Her zaman yerlerin yarısını örten bulutlar olmasaydı yerküresi 11 derece daha sıcak olurdu. Hava ısındığında daha fazla su buharlaşırken, sıcaklık azaldığında daha az su buharlaşıyor. Ve bulutlar çözülüyor. Yağmur ve kar olarak yere iniyor. Atmosferde 15 milyar ton sıvı dolaşmaktadır. Bulutlar gibi, buzullar da, deniz yüzeyine güneş ışınlarını yansıtıyorlar. Dünyada her saniye 16 milyon ton su yerküresine düşer; ne az ne de çok yine 16 milyar ton su yerden buharlaşır. Ortalama büyüklükteki bir yağmur bulutunda 300 bin ton su bulunur. Yeryüzüne inen hiçbir kar tanesi birbirine benzemez.
Buzullar
Avustralyanın 2 misli olan Antarktika kıtasının yüzde 98i buzullarla kaplıdır. Dünyadaki buzulların yüzde 90ı buradadır. (30 milyon kilometreküp) Buzulların altında yanardağlar, denizler ve göller vardır. Buzlar bir anda erise denizler 100 metre yükselir. Buzulların kalınlığı 3 bin metreyi aşınca yer kabuğu çöker.
Okyanuslar
Su kitlesi hidrosfer, atmosferin 275 katıdır. 360 milyon kilometrekare olan okyanuslarda ortalama derinlik 3700 metredir. Okyanusların yüzde 10unda yarıklar vardır. En derin yer Mariana Adası (10 bin 900 metre) açığıdır. Pasifik Okyanusunun ortalama derinliği 4250 metredir. Okyanus derinliklerinde 79 tür canlı yaşamaktadır. Okyanus diplerinde 10 milyar ton yakıt vardır. Okyanuslar kirlenirse dünya oksijeninin yüzde 80ini üreten mikroorganizmalar yok olur. Oksijensiz ise yaşayamayız.