Başlıklar
- 1 Teşhis
- 2 Tedavi
- 3 Yaşam tarzı ve ev ilaçları
- 4 Alternatif tıp
- 5 Randevunuz Oluşturun
- 6 Diz kapağı ağrısı neden olur?
- 7 Diz kapağı ağrısı nedenleri nelerdir?
- 8 Diz kapağı kayması nedir?
- 9 Diz kapağı kireçlenmesi nedir?
- 10 Sinema belirtisi nedir?
- 11 Diz kapağı tendiniti nedir?
Teşhis
Fizik muayene sırasında doktorunuz muhtemelen:
- Dizinizde şişlik, ağrı, hassasiyet, sıcaklık ve görünür morarma olup olmadığını kontrol edin.
- Alt bacağınızı farklı yönlerde ne kadar hareket ettirebileceğinizi kontrol edin.
- Dizinizdeki yapıların bütünlüğünü değerlendirmek için eklemi itin veya çekin
Görüntüleme testleri
Bazı durumlarda doktorunuz aşağıdaki gibi testler önerebilir:
- Röntgen. Doktorunuz önce kemik kırıklarını ve dejeneratif eklem hastalığını tespit etmeye yardımcı olabilecek bir röntgen çektirmeyi önerebilir.
- Bilgisayarlı tomografi (CT) taraması. BT tarayıcıları, vücudunuzun iç kısmının kesit görüntülerini oluşturmak için birçok farklı açıdan alınan X-ışınlarını birleştirir. BT taramaları, kemik problemlerini ve ince kırıkları teşhis etmeye yardımcı olabilir. Özel bir BT taraması, eklem iltihaplanmadığında bile gutu doğru bir şekilde tanımlayabilir.
- Ultrason. Bu teknoloji, dizinizin içindeki ve çevresindeki yumuşak doku yapılarının gerçek zamanlı görüntülerini üretmek için ses dalgalarını kullanır. Doktorunuz, belirli sorunları kontrol etmek için ultrason sırasında dizinizi farklı pozisyonlara getirmek isteyebilir.
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRI). MRI , dizinizin iç kısmının 3 boyutlu görüntülerini oluşturmak için radyo dalgaları ve güçlü bir mıknatıs kullanır . Bu test özellikle bağlar, tendonlar, kıkırdak ve kaslar gibi yumuşak dokulardaki yaralanmaların ortaya çıkarılmasında faydalıdır.
Laboratuvar testleri
Doktorunuz bir enfeksiyon veya iltihaptan şüphelenirse, muhtemelen kan testleri ve bazen artrosentez adı verilen ve diz ekleminizden bir iğne ile az miktarda sıvının alınması ve analiz için bir laboratuvara gönderildiği bir prosedür uygulayabilir.
Tedavi
Tedaviler, diz ağrınıza tam olarak neyin neden olduğuna bağlı olarak değişecektir.
İlaçlar
Doktorunuz ağrıyı hafifletmeye yardımcı olmak ve romatoid artrit veya gut gibi diz ağrınıza neden olan durumları tedavi etmek için ilaçlar reçete edebilir.
terapi
Dizinizin etrafındaki kasları güçlendirmek onu daha stabil hale getirecektir. Doktorunuz, ağrınıza neden olan spesifik duruma göre fizik tedavi veya farklı türde güçlendirme egzersizleri önerebilir.
Fiziksel olarak aktifseniz veya bir spor yapıyorsanız, spor veya aktiviteniz sırasında dizlerinizi etkileyebilecek hareket kalıplarını düzeltmek ve iyi bir teknik oluşturmak için egzersizlere ihtiyacınız olabilir. Esnekliğinizi ve dengenizi geliştirmek için egzersizler de önemlidir.
Bazen topuğun bir tarafında kamalar bulunan kemer destekleri, basıncın osteoartritten en çok etkilenen diz tarafından uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir. Bazı durumlarda, diz eklemini korumaya ve desteklemeye yardımcı olmak için farklı tipte diz telleri kullanılabilir.
Enjeksiyonlar
Bazı durumlarda, doktorunuz ilaçları veya diğer maddeleri doğrudan ekleminize enjekte etmeyi önerebilir. Örnekler şunları içerir:
- Kortikosteroidler. Diz ekleminize bir kortikosteroid ilaç enjeksiyonu, artrit alevlenmesinin semptomlarını azaltmaya yardımcı olabilir ve birkaç ay sürebilen ağrı kesici sağlayabilir. Bu enjeksiyonlar her durumda etkili değildir.
- Hiyalüronik asit. Eklemleri doğal olarak yağlayan sıvıya benzer kalın bir sıvı olan hyaluronik asit, hareketliliği artırmak ve ağrıyı hafifletmek için dizinize enjekte edilebilir. Bu tedavinin etkinliği hakkında çalışma sonuçları karışık olsa da, bir veya bir dizi çekimden kurtulma altı ay kadar sürebilir.
- Trombositten zengin plazma (PRP). PRP , iltihabı azalttığı ve iyileşmeyi desteklediği görülen birçok farklı büyüme faktörünün bir konsantrasyonunu içerir. Bazı çalışmalar, PRP’nin osteoartritli belirli kişilere fayda sağlayabileceğini bulmuştur, ancak daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Ameliyat
Ameliyat gerektirebilecek bir yaralanmanız varsa, genellikle hemen ameliyat olmanız gerekmez. Bir karar vermeden önce, sizin için en önemli olanla ilgili olarak hem cerrahi olmayan rehabilitasyonun hem de cerrahi rekonstrüksiyonun artılarını ve eksilerini göz önünde bulundurun. Ameliyat olmayı seçerseniz, seçenekleriniz şunları içerebilir:
- Artroskopik cerrahi. Yaralanmanıza bağlı olarak doktorunuz fiber optik kamera ve dizinizin etrafındaki birkaç küçük kesikten sokulan uzun, dar aletler kullanarak eklem hasarınızı inceleyebilir ve onarabilir. Artroskopi, diz ekleminizdeki gevşek cisimleri çıkarmak, hasarlı kıkırdağı çıkarmak veya onarmak (özellikle dizinizin kilitlenmesine neden oluyorsa) ve yırtık bağları yeniden oluşturmak için kullanılabilir.
- Kısmi diz protezi ameliyatı. Bu işlemde cerrahınız dizinizin sadece en hasarlı kısmını metal ve plastikten yapılmış parçalarla değiştirir. Ameliyat genellikle küçük insizyonlarla yapılabilir, bu nedenle dizinizin tamamını değiştirmek için ameliyattan daha hızlı iyileşmeniz olasıdır.
- Tam diz protezi. Bu prosedürde cerrahınız, uyluk kemiğinizden, kaval kemiğinizden ve diz kapağınızdan hasarlı kemik ve kıkırdağı keser ve yerine metal alaşımlardan, yüksek kaliteli plastiklerden ve polimerlerden yapılmış yapay bir eklem koyar.
- Osteotomi. Bu prosedür, dizi daha iyi hizalamak ve artrit ağrısını hafifletmek için uyluk kemiğinden veya kaval kemiğinden kemiği çıkarmayı içerir. Bu ameliyat, total diz protezi ameliyatını geciktirmenize veya önlemenize yardımcı olabilir.
İbuprofen (Advil, Motrin IB, diğerleri) ve naproksen sodyum (Aleve) gibi reçetesiz satılan ilaçlar diz ağrısını hafifletmeye yardımcı olabilir.
Yaşam tarzı ve ev ilaçları
Bazı insanlar, etkilenen dizini lidokain veya acı biberleri acı yapan madde olan kapsaisin gibi bir uyuşturma maddesi içeren kremlerle ovarak rahatlamanıza yardımcı olur.
Yaralı bir diz için öz bakım önlemleri şunları içerir:
- Dinlenme. Dizinizdeki tekrarlayan baskıyı azaltmak için normal aktivitelerinize bir ara verin, yaralanmaya bağlı ise iyileşmesi için zaman tanıyın ve daha fazla hasarı önlemeye yardımcı olun. Küçük bir yaralanma için ihtiyacınız olan tek şey bir veya iki gün dinlenme olabilir. Daha ciddi hasarın daha uzun bir iyileşme süresi gerektirmesi muhtemeldir.
- Buz. Buz hem ağrıyı hem de iltihabı azaltır. Bir torba donmuş bezelye işe yarar çünkü dizinizin tamamını kaplar. Cildinizi korumak için ince bir havluya sarılmış bir buz paketi de kullanabilirsiniz. Buz tedavisi genellikle güvenli ve etkili olsa da, sinirlerinize ve cildinize zarar verme riski nedeniyle bir seferde 20 dakikadan fazla buz kullanmayın.
- Sıcaklık. Dizinizdeki ağrılı bölgeye bir ısı paketi veya sıcak su şişesi uygulayarak geçici ağrı rahatlaması yaşayabilirsiniz.
- Sıkıştırma. Bu, hasarlı dokularda sıvı birikmesini önlemeye yardımcı olur ve diz hizasını ve stabilitesini korur. Hafif, nefes alabilen ve kendinden yapışkanlı bir kompresyon bandajı arayın. Kan dolaşımı engellemeden dizinizi destekleyecek kadar sıkı olmalıdır.
- Yükseklik. Şişmeyi azaltmaya yardımcı olmak için yaralı bacağınızı yastıklara ya da bir yatar koltukta oturmaya çalışın.
Alternatif tıp
Araştırmalar, akupunkturun osteoartritin neden olduğu diz ağrısını hafifletmeye yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Akupunktur, vücudunuzdaki belirli yerlere saç ince iğnelerin cildinize yerleştirilmesini içerir.
Randevunuz Oluşturun
Muhtemelen aile doktorunuzu görerek başlayabilirsiniz. Sorununuzun nedenine bağlı olarak sizi eklem hastalıkları (romatolog), eklem cerrahisi (ortopedi cerrahı) veya spor hekimliği konusunda uzmanlaşmış bir doktora sevk edebilir.
Ne yapabilirsin
Randevunuzdan önce, aşağıdaki soruların cevaplarının bir listesini yazmak isteyebilirsiniz:
- Belirtileri ne zaman yaşamaya başladınız?
- Darbeye bağlı olarak diz ağrısı mı başladı?
- Belirtileriniz sürekli mi yoksa ara sıra mı oldu?
- Belirtileriniz ne kadar şiddetli?
- Ağrı belirtilerinizi azaltan bir hareket var mı varsa ne şekilde ağrı zalıyor?
- Belirtilerinizi kötüleştiren herhangi bir şey varsa ne şekilde ağrınızı kötüleştiriyor?
- Hangi ilaçları ve takviyeleri düzenli olarak alıyorsunuz?
Doktorunuzdan ne beklenir?
Doktorunuz aşağıdaki sorulardan bazılarını sorabilir:
- Egzersiz yapıyor musunuz veya spor yapıyor musunuz?
- Ağrı bir yaralanmadan mı kaynaklanıyordu?
- Dizinizde herhangi bir şişlik, dengesizlik veya kilitlenme yaşıyor musunuz?
- Diğer bölgelerde veya sadece dizinizde semptomlar mı yaşıyorsunuz?
- Daha önce hiç diz ağrınız oldu mu? Eğer öyleyse, sebebinin ne olduğunu biliyor musunuz?
KAYNAK SİTESİ
Diz kapağı olarak bilinen patella, dizin ön kısmında yer alan küçük ve yassı bir kemiktir. Bu kemik üst kasların kuvvetini diz bölgesinin alt bölümüne iletilmesinden ve hareket ederek bükülmesinden sorumludur. Kaval kemiği ile uyluk kemiği arasında yer alan tendonlar ile bağlıdır. Alt yüzünde de eklem kıkırdakları mevcuttur. Diz kapağının pozisyonel olarak dışa doğru kayması ya da bu bölgede sıkışması diz kapağı ağrılarının en sık rastlanan sebeplerindendir. Bacağa hareket kabiliyeti katan diz kapağı ve altındaki dokularda meydana gelen ağrılar hayat kalitesini düşürürken bazı durumlarda işlevini yerine getiremeyecek boyutlara da gelebilir.
Diz kapağı ağrısı neden olur?
Diz kapağının aşırı yük altında sürekli kullanılması sonucu eklemde bulunan kıkırdak dokunun aşınması ya da tamamen yok olarak kemiğe zarar vermesiyle oluşan osteoartrit, travma ve yaralanmalar, pozisyonel olarak diz kapağının kayması, diz kapağında yer alan tümörler, enfeksiyon, yağ dokusunun ya da tendonların iltihaplanması, plika adı verilen dokuların yıpranması gibi pek çok durum diz kapağı ağrısına neden olur. Hastalığın tipine göre ağrının şiddeti ve şekli değişse de tamamı diz kapağı ve diz eklemi etrafında hissedilir. Diz kapağı ağrısı tedavisi de yine hastalığın kesin teşhisi sonrası uzman hekim tarafından düzenlenir. Bazı durumlarda cerrahi müdahale de gerekebilir.
Diz kapağı ağrısı nedenleri nelerdir?
Gün içinde sürekli yapılan yürüme, kalkma, koşma gibi aktivitelerin yanında vücudun tüm ağırlığını taşıyan diz eklemi oldukça büyük baskılara maruz kalır. Diz kapağı ağrıları çoğunlukla yorgunluk, aşırı kullanım, zorlama, yaşlılık, travmalar, pozisyonel kaymalar ve diğer hastalıklara bağlı olarak gelişir. Tek bir nedeni olmayan diz ağrılarının kesin tanısı hastanın öyküsü, fizik muayenesi ve gerekli görüldüğü durumlarda radyolojik görüntülemeler sonucunda konur. Ağrının spesifik hareketlerde mi, istirahat esnasında mı yoksa sürekli mi olduğu da tanı açısından önemlidir. Bu yüzden hekim ile görüşürken öykünün doğru ve net bir şekilde anlatılması son derece önemlidir.
Diz kapağı kayması nedir?
Diz kapağı ağrısı, genellikle diz kapağının pozisyonel olarak kayması sonucu meydana gelen sıkışmalardan kaynaklanır. Diz kapağı kayması sıklıkla oturarak çalışan kişilerde görülür. Kadınlara oranla erkeklerde daha sık rastlanan bu durum çoğunlukla bağdaş kurarak oturanlarda görülür. Bu oturuş biçiminde diz kapağı dışa doğru kayar. Sürekli yapıldığında diz kapağında bulunan kıkırdak yıpranarak ağrılara sebep olur. Ayrıca sıklıkla bacak bacak üstüne atarak oturan ve uzun süre bu pozisyonda hareketsiz kalan kişilerde de diz kapağı kayması görülür. Hastalar genellikle merdiven inip çıkarken, çömelip kalkarken, koşarken ve uzun süre otururken ağrı hissederler. Bazı durumlarda diz kapaklarında morluk ve şişme de görülebilir. Bunun yanında hareket esnasında gıcırdama hissi ve dizin kilitlenmesi, kişinin kendi ağırlığını taşıyamaması ve boşalma hissi de görülebilir. Ortopedi uzmanının önerdiği tedavi şekilleri ile hasta tamamen iyileşebilir. Hastalığın derecesine göre, egzersiz, diz korsesi, fizik tedavi ya da ameliyat önerilir. Eğer hasta erken dönemde başvurmuşsa ağrıyı azaltıcı ve kıkırdak dokuyu güçlendirici ilaç ve egzersiz programı önerilir. İlerlemiş vakalarda ise artroskopik cerrahi ile diz kapağı yerine oturtulur ve yıpranan dokular temizlenir. Ameliyatın durumuna göre hasta, 3 ile 4 hafta sonra günlük normal yaşantısına dönebilir. Gerekli durumlarda diz protezi de uygulanabilir.
Diz kapağı kireçlenmesi nedir?
Diz kapağı dizin ön tarafında bulunan bir oluğun üzerinde yer alan yassı bir kemiktir. Diz kapağının bu oluk üzerinde rahatça hareket edebilmesi için her iki yüzey de kıkırdak doku ile kaplıdır. Bu bölgedeki kıkırdakların zaman içinde aşınması, eklemin de deforme olmasına sebep olur. Bu duruma patellofemoral artroz yani diz kapağı kireçlenmesi denir. Hastalar genellikle diz kapağında hassasiyet ve ağrı şikayeti ile hekime başvurur. Bunun yanında merdiven inip çıkma, çömelip kalkma, ayağa kalkarken ve bazı durumlarda yürürken de ağrılar artış gösterebilir. İleri evrelerinde dizlerden gelen gıcırdama ve sürtünme sesleri diğer insanlar tarafından da duyulabilir. Kireçlenme de evreler hâlinde ilerleyen bir hastalıktır. Önceleri kıkırdak dokusunda yumuşama görülürken, ilerleyen aşamalarda kemik üzerinde yer alan kıkırdak dokunun tamamen yok olduğu da görülebilir. Bu yüzden tedavi yaklaşımı da hastalığın evresine göre belirlenir. Hastalığın erken dönemlerinde gerekliyse kilo verme, egzersiz önerilirken, ileri aşamalarda ilaç tedavisi ya da cerrahi müdahale gerekebilir. Cerrahi müdahale ile eklem yüzeyi düzleştirilir, gerekli ise kıkırdak nakli ya da eklem protezi uygulanabilir.
Sinema belirtisi nedir?
Diz kapağı ağrısı neye işarettir, diye sorulduğunda bazı durumlarda kondromalazi patella, yani sinema belirtisi diye de cevap verilebilir. Diz kapağının arka tarafında bulunan eklem kıkırdağı, diz kapağının eklem oluğunda rahatça hareket etmesini sağlar. Bu kıkırdakta meydana gelen hasarlanmada dizin ön tarafında ağrı hissedilir. Bu ağrı karakterize olarak merdiven kullanımı ve dizin 90 derece bükülü olduğu pozisyonlarda ortaya çıkar. Bu yüzden de sinema belirtisi denmektedir. Diz kapağında sürtünme sesi mevcuttur ancak bu tipik bir belirti değildir. Yük altında geçici olarak dizde boşalma, hareket kısıtlılığı ve kilitlenme görülebilir. Fizik muayene esnasında sık olarak rastlanmasa da şişlik görülebilir. Ağrının olmaması hastalığı ekarte ettirmese de çoğunlukla dizin bükülerek yapıldığı işlerde ağrı artar. Hasta uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkmaya çalıştığında ağrı oluşur ya da artar ve çıtırdama sesi duyulabilir. Ses, kıkırdağın yumuşaması, yırtılması ya da hasarlanmasından kaynaklanır. Ayrıntılı öykü ve fizik muayene sonrası hekim gerekli gördüğü durumlarda ek radyolojik tetkikler isteyebilir. Eğer eşlik eden patolojik bir durum var ise teşhis konur. Tedavide ilk basamak olarak pozisyon önerileri ve ilgili kas gruplarının güçlendirilmesi için egzersiz önerilir. Ancak hastalık ileri evredeyse ilaç tedavisi uygulanarak, kıkırdak dokunun yıpranmaya devam etmesi durdurulmaya çalışılır. Hasarlanmayı azaltmak için dize enjeksiyon uygulanabilir. Gerekli durumlarda artroskopik cerrahi müdahalede bulunulur.
Diz kapağı tendiniti nedir?
Patellar tendinit yani diz kapağının altında bulunan kas kirişlerinin, bir başka deyişle tendonların iltihaplanmasıdır. Genel olarak yoğun spor yapan kişilerde görülür. Koşu ve zıplama aktivitelerinin yoğun olduğu basketbol gibi sporları yapan kişilerde, direkt alınan darbeler ya da zorlayıcı ve tekrarlayıcı travmalar sonucu ortaya çıkar. Diz kapağının alt kısmında hassasiyet ve ağrı hissedilir. Squat hareketlerinde, uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkıldığında, merdiven inip çıkarken ve tekrarlayan aktivitelerde ağrı hissedilir. Hastalık, başlangıç döneminde belirti göstermediği gibi radyolojik görüntülemelerde de bulgular normal olabilir. Genellikle bulgulara ağrının yanı sıra şişlik de eşlik eder. Akut gelişen durumlarda istirahat, şikayetlerin azalmasını sağlar ancak sorunu ortadan kaldırmaya yetmez. Ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından öykü, fizik muayene ve gerekli durumlarda radyolojik görüntülemeler ile tanısı konur. Tedavisi hastalığın evresine göre şekillenir. Ameliyat sonrası çoğunlukla spora geri dönülebilir.
Diz ağrılarının pek çok farklı sebebi de bulunabilir. Bu yüzden böyle bir şikayetiniz varsa ortopedi uzmanına başvurmak, erken tanı ve hızlı tedavi için önemlidir. Daha iyi ve sağlıklı bir yaşam için siz de sağlık kontrollerinizi yaptırmayı ihmal etmeyin.
Bu Yazıya Tepkin Ne Oldu ?