

Kıral Davit 2.Kurapalat
Onuncu yüzyıl ilk yarısında Tao-Klarcetinin durumu
9. Yüzyıllardan bu yana Abhaz Krallığına rakip çıkan Tao-Klarceti, 10. yüzyıl içinde epey güç kazandı. Tao-Klarceti Beyliğinin güney sınırları bu yüzyıllarda Aras Irmağının yukan beline değin uzanıyordu. Tao-Klarceti Beyleri Kurapalat ve Magistros unvanlarını yine Bizans İmparatorlarının onayıyla alıyorlardı. Buna karşın onlar gerçek anlamda birer bağımsız Beylerdi.
10. yüzyılın 20li yıllarında Bagrationi Ailesinden birisi iktidar çekişmelerinden kaynaklanan düşmanlık yüzünden Artanuci kentini Keizara teslim etti. Artanuci surlarında Bizans bayrağının dalgalandığını gören öteki Bagrationiler tepki gösterdi. Bu kent ve kalesi onların kendi malıydı. Keizarı protesto ettiler. Keizar bu olayı inkar edip kınadı. Suçu memurlarına yükledi. Kaledeki askerlerini derhal çekip uzaklaştırdı.
Bu yıllarda Tao-Klarceti Gürüleri bizzat Bizans içinde de büyük roller üstlenmişlerdi. Ünlü Alman tarihçisi Geltsere göre, Gürcüler ve Ermeniler 10. yüzyılın ilk yarılannda dünya tarihinin akışına yön veren liderler çıkarmışlardı. Bu halkların seçkin çocukları Doğu Roma ordularının komuta kademelerinde olduğu gibi devlet yönetiminde de yüksek mevkiler tutuyorlardı. 10. yüzyıl ikinci yarısında yine Alman Geltsere göre, Tüm önemli askeri komutanlıklar eksiksiz Ermenilerin ve Gürcülerin elindeydi. Gerçekten bu yıllarda, Davit Kurapalatın kırallığı yıllarında Tao-Klarceti Beyliği büyük ve güçlü bir düzeye yükseldi.
Kıral Davit
"Kral Davit akıllı ve dinç bir adamdı. Doğu ülkelerinde ün yapmış adını herkese kabul ettirmişti. Davitin çağdaşı olan Ermeni tarihçi Stefanoz Taroneli şunları yazmaktaydı: Büyük Kurapalat Davit çağımızın kıralları arasında merhamet dolu barışçıl yüreğiyle hepsinden üstün bir yere sahiptir. Davit doğu ülkelerini huzur, barış ve intizama kavuşturdu. Ermenistan ve Gürcüstanda süren kanlı savaşlara son yerdi. Çevredeki bağımsız beylikler gönüllü olarak ona katılıp birleşti.
979 yılında Bizans İmparatoru Basiliye başkaldıran komutanlarından Barda Skliarozun itaate alınması işinde Gürcü Kıralı Davit imparatora yardımda bulundu. Komutan Skliaroz imparatoru birçok kez yenilgiye uğratıp tahtını tehlikeye sokmuştu. Ümitsizliğe düşen İmparator Basili Gürcü kralı Davitten yardım istemişti. Davit askerliğe veda edip kiliseye çekilen eski komutanlardan Tornike Eristavi ile Cociki çağırarak emirlerine 12.000 kişilik bir süvari birliği teslim etti. Bu askerlerle saldırıya geçen Gürcüler asi Skliarozu perişan edip ordusunu dağıttı. İmparatorun tahtını tehlikeden kurtarmış oldular. İmparator Basili Davite bu yardımından dolayı geniş araziler bağışladı. Karini (Erzurum), Basiani (Pasinler), bunlara sınır olan bazı Ermeni vilayetleri bağışlanan topraklar arasındaydı. Bu yüzyılın 80li yıllarında Davit Van gölü kuzeybatısında bulunan Manaskert (Malazgrit) kentini de ele geçirdi. 997 Yılında ünlü ticaret kenti Hlati (Ahlat) de kuşatma altına aldı. Davitin bu derecede güçlenmesinden korkan Adarbadagan (Azerbaycan) Emin Davite savaş açtı. Yukarıda adından söz ettiğimiz Ermeni vakanüvise göre, Müslüman ordusu yüz bin askerden oluşuyordu. Fakat daha az bir kuvvete sahip olan Davit onları acı bir yenilgiyle perişan etti. İşgal edilen yeni topraklar üzerine Davit Gürcü ve Ermeni nüfusu getirip iskan etti.
Davitin yürüttüğü savaşlar Araplar tarafından sıkıştırılıp rahatsız edilen güneydeki Gürcü ve Ermeni topluluklarını huzur ve barışa kavuşturdu. Bu nedenle Davit eski Ermeni vakanüvisler tarafından büyük övgü ve sitayişle anılmaktadır.
Böylece Tao-Klarceti Krallığı 10. yüzyılda güneyden Van Gölü kıyıları ve Erzinkana (Erzincan) değin uzanan sınırlara sahip bir ülke halini aldı. Bundan sonra Davit Kuzey Gürcüstana doğru sınırlarını genişletme çabalarına girdi. 70li yıllarda kardeşi tarafından gözleri dağlanarak kör edilen Teodos, Abhaz tahtını ele geçirmek isteyen karşıtlarıyla boğuşuyordu. Bundan yararlanan Davit Kör Teodosun kız kardeşinin oğlu Bagrat Bagrationiyi 975 yılında Kartli kralı ilan etti. 978 yılında Bagrata Abhazetiyi de vererek ülkeyi birleştirip genişletti. Bu işlerde Kartli Eristavı İoane Maruşisdze Davite yardım etti, Böylece Gürcüstan birliğinin temeli atılmış oldu.
(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili, Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.126, Sorun yayınları)