Aralıklı oruç, sağlığı iyileştirmek ve kilo vermek için kullanılan bir stratejidir. İnsanların çeşitli sağlık sorunlarına yönelik bir çözüm olarak bu diyeti seçmelerinin birçok nedeni vardır. Ayrıca, birçok insan orucun zihinsel ve fiziksel faydalarını tecrübe ederek yaşam kalitesini artırır.
Aralıklı orucun birçok faydası olsa da, herkesin deneyimi farklı olacaktır ve bazı insanlar belirli bir diyetle daha iyi sonuçlar alabilir. Aralıklı oruç yaparken genellikle yeterli ve dengeli bir şekilde beslenme önemlidir. Beslenme alışkanlıklarınızın sağlıklı olup olmadığını anlamak için bir diyetisyen veya doktor ile görüşmek genellikle iyi bir fikirdir.
Beslenme ve diyetlerle ilgili tartışmalarda genellikle tek bir ‘doğru’ veya ‘yanlış’ yol olmadığını unutmamak önemlidir. Her bireyin vücudu, yaşam tarzı ve ihtiyaçları farklıdır, bu yüzden herkesin kendi sağlık hedeflerine ulaşmak için en iyi diyeti bulması önemlidir.
Çeşitli araştırmalar, aralıklı oruç veya periyodik açlıkla ilgili bazı bu potansiyel sağlık faydalarını desteklemektedir. Ancak, belirtildiği gibi, herkesin vücudu ve sağlık durumu farklı olduğu için, bu faydalar herkes için geçerli olmayabilir.
- Zihin açıklığını ve konsantrasyonu artırır: Bazı çalışmalar, oruç sırasında beyinde BDNF (beyin türevi nörotrofik faktör) adı verilen bir proteinin üretiminde artış olduğunu göstermiştir. Bu protein, öğrenme ve hafıza işlevlerini geliştirebilir.
- Kilo ve vücut yağ kaybını sağlar: Oruç, genellikle kalori alımının azaltılması ve metabolizmanın hızlandırılması yoluyla kilo kaybına yardımcı olabilir.
- Kan şekeri düzeyini düşürür: Oruç, genellikle insülin hassasiyetini iyileştirir ve bu da kan şekerinin düzenlenmesine yardımcı olabilir.
- İnsülin hassasiyetini iyileştirir: Oruç, vücudun insülinin etkilerine yanıt verme yeteneğini artırabilir, bu da diyabet riskini azaltabilir.
- Enerji düzeyini artırır: Oruç sırasında, vücut enerji kaynağı olarak yağ depolarını kullanır, bu da enerji seviyelerini artırabilir.
- Yağ yakmayı kolaylaştırır: Oruç, vücudun yağ yakmasını sağlayan ketozis durumuna girmesini kolaylaştırır.
- Kandaki kolesterol düzeyini düşürür: Oruç, genellikle LDL (“kötü”) kolesterol ve trigliserit seviyelerini azaltabilir.
- Alzheimer hastalığını önler: Bazı çalışmalar, orucun Alzheimer hastalığı riskini azaltabileceğini göstermiştir, ancak bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.
- Yaşam süresini uzatır: Hayvan üzerinde yapılan bazı çalışmalar, orucun yaşam süresini uzatabileceğini göstermiştir, ancak bu etkinin insanlar üzerinde olup olmadığı henüz kesin değildir.
- Yaşlanma sürecini tersine çevirir: Oruç, hücrelerin onarım süreçlerini hızlandırabilir ve bu da yaşlanmayı yavaşlatabilir.
- İnflamasyonu azaltır: Birçok çalışma, orucun çeşitli inflamasyon belirteçlerini azaltabileceğini göstermiştir.
Aralıklı oruç, genellikle 24 saat içinde belirli bir süre boyunca yemeği sınırlamayı içerir. İki popüler aralıklı oruç yöntemi vardır: zaman kısıtlamalı yeme ve 5:2 diyeti.
Zaman Kısıtlamalı Yeme
Bu yöntem, günün belirli bir bölümünde yemeği sınırlar. En popüler biçim, genellikle 16/8 metodu olarak adlandırılır, bu metot günde 16 saat boyunca oruç tutmayı ve kalan 8 saat içinde tüm kalorileri tüketmeyi içerir. Bazı insanlar daha kısa bir yeme penceresi (örneğin, 20 saat oruç ve 4 saat yeme) seçerken, diğerleri daha uzun bir yeme penceresi (örneğin, 14 saat oruç ve 10 saat yeme) seçer.
Aşağıda genellikle 16/8 yöntemine dayalı bir zaman kısıtlamalı yeme planı örneğini bulabilirsiniz.
Not: Bu programda belirtilen saatler, bir örnektir ve kişinin yaşam tarzına ve tercihlerine göre ayarlanabilir. Bazıları daha erken ya da daha geç bir yemek penceresi seçebilir.
Pazartesi – Pazar
- 08:00 Uyan, su iç, harekete geç (egzersiz, meditasyon, çalışma vb.)
- 12:00 İlk öğün: Protein, sebzeler ve sağlıklı yağlardan oluşan dengeli bir öğle yemeği yiyin.
- 15:00 Ara öğün: İsteğe bağlı olarak bir protein bar, bir avuç fındık ya da bir meyve yiyebilirsiniz.
- 18:00 İkinci öğün: Akşam yemeği, yine dengeli bir öğün olmalıdır. Protein, sebze ve sağlıklı yağlar yiyin.
- 20:00 Son öğün/Atıştırmalık: Yoğurt, fındık veya meyve gibi bir şeyler yiyin.
- 20:01-11:59 Oruç: Hiçbir kalori almayın. Su, bitki çayı veya siyah kahve içebilirsiniz.
Bu zaman dilimlerini sizin için en uygun olan saatlere göre değiştirebilirsiniz. Önemli olan, yeme ve oruç dönemlerini 8 ve 16 saatlik periyotlar halinde tutmaktır. Yemeklerinizin içeriği de önemlidir – dengeli, besleyici yemekler yemeniz önemlidir. En sağlıklı sonuçları elde etmek için işlenmiş gıdalardan, şekerden ve rafine tahıllardan kaçınmanız ve yerine sebzeler, proteinler ve sağlıklı yağlar tüketmeniz önerilir.
5:2 Diyeti
Bu yöntem, haftanın beş günü normal yemeyi ve diğer iki günü (genellikle ardışık olmayan) kalori alımını ciddi şekilde kısıtlamayı içerir. Kısıtlı günlerde, kadınlar genellikle 500 kalori, erkekler ise 600 kalori tüketir.
5:2 diyeti, genellikle haftanın beş günü normal beslenmeyi ve diğer iki gün boyunca kalori alımını ciddi şekilde kısıtlamayı içerir.
Aşağıda bu diyet için örnek bir haftalık program bulabilirsiniz
Pazartesi: Normal kalori alımı. Dengeli ve sağlıklı bir diyet uygulayın.
Salı: Kısıtlı kalori günü. Kadınlar için toplam 500 kalori, erkekler için 600 kalori tüketmeyi hedefleyin. Bu kalorileri küçük öğünlere bölebilirsiniz.
Çarşamba: Normal kalori alımı. Dengeli ve sağlıklı bir diyet uygulayın.
Perşembe: Kısıtlı kalori günü. Kadınlar için toplam 500 kalori, erkekler için 600 kalori tüketmeyi hedefleyin. Bu kalorileri küçük öğünlere bölebilirsiniz.
Cuma: Normal kalori alımı. Dengeli ve sağlıklı bir diyet uygulayın.
Cumartesi: Normal kalori alımı. Dengeli ve sağlıklı bir diyet uygulayın.
Pazar: Normal kalori alımı. Dengeli ve sağlıklı bir diyet uygulayın.
Dikkat etmeniz gereken önemli bir nokta, “normal” yeme günlerinde dahi dengeli ve sağlıklı bir diyet uygulamanızdır. Bu, şekerli, işlenmiş gıdaları aşırı tüketme fırsatı anlamına gelmez. Bunun yerine, bu günlerde de meyve, sebze, protein ve kompleks karbonhidratlar gibi besleyici gıdaları tüketmeye devam etmelisiniz.
Kısıtlı kalori günlerinde, kalorileri iki küçük öğüne bölmeyi düşünebilirsiniz – bir öğle ve akşam yemeği örneğin. Bu öğünler, sebzeler ve protein bakımından zengin, ancak yağ ve karbonhidrat açısından düşük olmalıdır.
Yine de, herhangi bir diyet değişikliği yapmadan önce bir sağlık profesyoneli ile konuşmak en iyisidir.
Her iki yöntem de kan şekeri kontrolü, kilo yönetimi ve genel sağlık için faydalı olabilir. Hangi yöntemin seçileceği, kişinin yaşam tarzına, sağlık hedeflerine ve kişisel tercihlerine bağlıdır.
Aralıklı oruç hakkında bilinenleri destekleyen çeşitli bilimsel araştırmalar bulunmaktadır.
- Cell Metabolism dergisinde yayınlanan bir çalışma, aralıklı orucun insülin direncini azaltabileceğini, kan basıncını düşürebileceğini ve 24 saatlik açlık periyotları boyunca yağ yakmayı teşvik edebileceğini bulmuştur.
- New England Journal of Medicine dergisinde yayınlanan bir makalede, aralıklı oruçun hücresel sağlığı iyileştirme potansiyeli hakkında bilgi verilmektedir. Araştırmacılar, aralıklı orucun oksidatif stresi ve inflamasyonu azaltabileceğini, kan şekeri ve insülin düzeylerini iyileştirebileceğini ve hatta genel yaşam süresini uzatabileceğini belirtmiştir.
- JAMA Internal Medicine dergisinde yayınlanan bir çalışma, aralıklı orucun kilo kaybında etkili olabileceğini göstermiştir. Bu çalışmada, 16/8 metodu uygulayan katılımcılar, standart diyet uygulayan katılımcılara kıyasla daha fazla kilo kaybı yaşamışlardır.
- Nature Communications dergisinde yayınlanan bir çalışmada, aralıklı orucun, yüksek yağ diyeti uygulayan farelerde kilo alımını önlediği ve metabolik hastalıkların gelişimini azalttığı görülmüştür.
Ancak, aralıklı oruç herkes için uygun değildir. Hamileler, emziren anneler, çocuklar, yeme bozukluğu olanlar ve bazı kronik hastalıkları olanlar gibi belirli gruplar için önerilmez. Aralıklı orucu denemeyi düşünüyorsanız, doktor veya bir diyetisyenle görüşmek en iyisidir. Size özel durumunuza ve ihtiyaçlarınıza göre kişiselleştirilmiş önerilerde bulunabilirler.