CARAUARI, Brezilya –
Amazon’un ücra bir köşesinde, Brezilyalı ekolojistler, yönetişim eksikliğinin felaketle sonuçlandığı yerde başarılı olmaya çalışıyorlar. Hem yerel halkı hem de bilim adamlarını dünyanın en büyük tropikal ormanını korumaya davet edecek şekilde bir araziyi yönetiyorlar.
Hedef iddialı, kırk yıldan kısa bir süre içinde ormanın yüzde 10’unu yok eden güçlere karşı koymak ve Amazon’un diğer bölgelerinde kopyalanabilecek bir şey yaratmak.
2016 yılında Jurua Nehri boyunca dört aylık bir keşif gezisiyle başladı. Araştırmacılar, ilk bakışta benzer görünen yaklaşık 100 topluluğu ziyaret etti: su boyunca ayaklıklar üzerinde sıra sıra ahşap evler. Ancak yaşam koşullarındaki zıtlıklardan etkilendiler.
Ne gördüklerini anlamak için, Kaliforniya’nın kabaca üç katı büyüklüğünde bir alan olan Amazon’un yüzde 29’unun ya özel koruması olmayan kamu arazisi ya da kamuya açık hiçbir bilginin bulunmadığı kamu arazisi olduğunu bilmek önemlidir. Amazon İnsan ve Çevre Enstitüsü tarafından yapılan çalışma.
Bu alanların ormansızlaşmaya karşı daha savunmasız olduğu gösterilmiştir. Arazi soyguncuları, geleneksel toplulukları araziden kovuyor ve ardından, hükümetin onları mal sahibi olarak tanıyacağını umarak, ki bu genellikle oluyor.
Tropikal bir sosyo-ekolojist olan Jo Vitor Campos-Silva, Associated Press’e “Çok eşitsiz. Korunan alanların içinde pek çok olumlu şey oluyor, ancak dışarıda 40 yıl geride kalmış gibi görünüyorlar” dedi.
Araştırmacılar, nehrin Carauari şehri yakınlarındaki Medio Jurua olarak bilinen kısmının dikkate değer bir sosyal organizasyona sahip olduğunun ve insanların balık ve acai gibi orman ürünlerini sürdürülebilir bir şekilde yönettiğinin farkındaydı. Buradaki arazi tanımlaması, sakinlerin balık tutmasına ve bazı mahsulleri hasat etmesine izin verilen “maden rezervleri”, kamu arazileridir.
Ancak Campos-Silva, bu rezervlerin dışında birçok yerde insanların kendi kendini tayin eden toprak sahiplerinden emir aldığını söyledi. Tüm toplulukların ailelerini beslemek için balık tutmak için bile göllere erişimi engellendi. İnsanlar toprağın sahibi değiller ve kimin olduğunu da bilmiyorlar.
“Havza ölçeğine dayalı bir koruma modeli tasarlamanın ilginç olabileceğini düşünmeye başladık.” ve aşırı avlanma.
Böylece kar amacı gütmeyen Jurua Enstitüsünü kurdular ve Jurua Nehri boyunca 13 km (8 mil) yağmur ormanı mülkü satın aldılar. Bazıları, 200 kiloya (440 pound) kadar ulaşabilen dünyanın en büyük tatlı su balığı olan değerli pirarucu yetiştirmek için iyi potansiyele sahip yaklaşık 20 göl içerir.
Campos-Silva, amacın bölge halkıyla birlikte çalışmaya dayalı olarak yüksek kaliteli bilimi teşvik etmek olduğunu söyledi.
Enstitünün arazisinin yakınında, eski lastik tapacılardan oluşan 12 topluluk var. Brezilyalılar, Yerli sakinlerinden farklı olarak onlara “ribeirinhos” veya nehir insanları diyorlar.
Geçmişte, kauçuk ağaçlarından geçim şansı, büyükanne ve büyükbabalarını Amazon’a çekti. Günümüzde ana gelir pirarucudan gelmektedir. Balıkçılığın kontrol altına alınmasının sürdürülebilir olduğu kanıtlanmıştır, nesli tükenmekte olan bir türü yeniden canlandırmıştır ve ormanı temizlemeye gerek kalmadan gelir elde etmiştir, tüm bunlar biyoçeşitliliği kaybetme anlamına gelmektedir.
Hindistan’ın iki katı büyüklüğünde bir alanı kaplayan Amazon yağmur ormanları aynı zamanda muazzam karbon depoları barındırıyor ve iklim değişikliğine karşı çok önemli bir tampon görevi görüyor. Ocak ayında görevi bırakan Jair Bolsonaro başkanken, toprak hırsızları tarafından yönlendirilen ormansızlaşma son yıllarda 15 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Doğu Amazon’daki yıkım o kadar yaygındı ki, bir karbon yutağı yerine bir karbon kaynağı haline geldi.
Enstitü, nehir kıyısındaki toplulukları yönetime dahil etmek için bir yönlendirme komitesi kurdu ve insanların en çok istedikleri iyileştirmelere öncelik verebilecekleri “hayaller topluluğu” adlı bir dizi halka açık toplantı başlattı.
Campos-Silva, potansiyel cinsiyet ve yaş önyargılarından kaçınmak için üç grupta çalıştıklarını söyledi: kadınlar, gençler ve erkekler.
Nehir toplulukları derneği başkanı Fernanda de Araujo Moraes, asıl amacın, nehir insanlarının uyuşturucu kaçakçılığı nedeniyle düşük vasıflı insanlar arasında işsizliğin ve şiddetin yaygın olduğu Amazon şehirlerine taşınmasını önlemek olduğunu söyledi.
12 ailenin ayaklı evlerde yaşadığı kendi topluluğu Lago Serrado’da, hem kadınlar hem de erkekler 24 saat elektriği en önemli öncelik olarak sıraladı. Şu anda, günde yalnızca üç saat kullanılabilir. Gençler balıkçılık eğitimini seçti.
Moraes, bu tür bir işbirliğinin ilerlemenin en hızlı yolu olduğuna inanıyor. Evinin zeminine oturmuş küçük kızıyla ilgilenirken, “Biz insanların yaşamlarını iyileştirmek istiyoruz ve Enstitü de aynı şeyi istiyor,” dedi. Hükümet, dedi, her zaman aynı sayfada değil.
Yerleşik Jose Alves de Morais, “Bu, Amazon’da olmayan bir şey, Brezilya’nın hiçbir yerinde yok. İşe yararsa, ki işe yarar, birçok insanın dikkatini çekecek,” dedi. topluluğun hemen arkasındaki göl kenarında röportaj.
Morais zaten enstitüde göl bekçisi olarak çalışıyor ve balık çalabilecek veya ağaç kesebilecek izinsiz girenleri izliyor. Ailesi, enstitünün federal onay bekleyen pirarucu balıkçılık yönetiminde yer almayı umuyor.
Bilimsel cephede enstitü, Jurua Nehri boyunca mevsimleri geçirmek için 20 kadar araştırmacı için bir yüzen ev ve bir ahşap ev inşa etti. Biri uakari maymununu inceliyor. Diğerleri bölgede sosyal düzenlemeleri neyin başarılı kıldığına bakıyor. Yerel lise öğrencilerini sahada toplama, veri sistematikleştirme ve raporların nasıl hazırlanacağı konusunda eğitmek için Orman Bilim Adamları adlı bir program oluşturdular.
Girişim, Birleşik Krallık’taki East Anglia Üniversitesi’nde Amazon doğumlu tropikal koruma ekolojisi profesörü olan Carlos Peres tarafından yönetiliyor. Nisan ayında bir deney olarak başlayan bu çalışma, kendisi ve diğer üç bilim insanı 1,1 milyon dolar ile gelen Frontiers Planet Ödülü’nü kazandığında, İsviçre’deki kâr amacı gütmeyen bir kuruluş tarafından takdir gördü. Para, National Geographic ve Rolex Conservation Award’dan destek almış olan projeye yeniden yatırılacak.
Kazanan çalışma, 2016 gezisi sırasında toplanan verileri kullandı. Campos-Silva ve diğerlerinin birlikte kaleme aldığı bu rapor, korunan alanlarda yaşayan toplulukların sağlık hizmetlerine, eğitime, elektriğe ve temel temizlik hizmetlerine erişiminin daha iyi olduğunu ve ayrıca belirlenmemiş alanlardaki topluluklara göre daha istikrarlı bir gelire sahip olduğunu buldu. Korunan alanlardaki yetişkinlerin yalnızca yüzde 5’inin bir şehre taşınmayı arzuladığını, korumasız alanlardaki yetişkinlerin yüzde 58’ini buldular.
Makale, sınırlı kaynaklara sahip tropik ülkelerde, ellerine daha fazla güç vererek, korumayı sağlamanın ve aynı zamanda yerel topluluklara fayda sağlamanın mümkün olduğunu savunuyor.
Enstitünün bilimsel direktörü Peres, geleneksel bilgiyi Batılı modellerin bilimiyle bütünleştirerek Amazon bölgesindeki çözümlere ilham vermeyi umduğunu söylüyor.
“Bütün cevaplara sahip değiliz” dedi. “Ancak bu konularda ilerlemeye çalışacak cüretimiz var.”
Kaynak : https://www.ctvnews.ca/climate-and-environment/in-the-amazon-brazilian-ecologists-try-new-approach-against-deforestation-and-poverty-1.6408504