Çanakkale Cephesi'nin Komutanları
1915 yılının Şubat ayından 1916'nın Ocak ayına kadar süren ve sonucunda büyük kayıpların verildiği Çanakkale Deniz ve Kara Savaşları sadece göz göre göre ölüme giden askerlerin değil ayrıca onları yöneten komutanların da savaşıydı. Aralarında kaybedenler olduğu gibi kazananlar da oldu.
1. Esat Paşa
Gelibolu Yarımadası'nda; 3. Kolordu ve Arıburnu Kuzey Grubu Komutanlığı yapan Esat Paşa, Balkan Savaşları sırasında Yanya'da gösterdiği savunma ve direnişi ile tanındı. 19 Mayıs 1915 günü Anzaklara karşı başlatılan taarruzu komuta etti. Osmanlı ordusu bir gecede yaklaşık 10 bin kayıp verdi ama Conk Bayırı'nda iyi bir savunma yaptı. Çanakkale Muharebeleri sonrası I. Ordu Komutanlığı'na atandı. 4 ciltlik "Çanakkale Hatıraları" ve "1912-1913 Balkan Harbi" adlı iki eserinde hatıralarını topladı.
2. Limon Von Sanders
Prusyalı General Limon Von Sanders, Balkan Harbi mağlubiyeti sonucu ordunun içinde bulunduğu kötü halin düzeltilmesi için Sadrazam Mahmut Şevket Paşa'nın talebi üzerine Osmanlı'ya gönderilen Alman Islah Heyeti'nin başkanı olarak 14 Aralık 1913'te İstanbul'a geldi. 1915 yılının Mart ayında Çanakkale Cephesi'nin 5. Ordu komutanı oldu. Filistin Cephesi'ne bağlı 6. 7. ve 8. ordulardan oluşan Yıldırım Orduları Komutanlığı görevini 1917 ve 1918 yılları arasında yaptı. 1918 sonunda İngiliz General Edmund Allenby tarafından yenilgiye uğratıldı ve savaş sona erdikten sonra savaş suçu işlediği iddiasıyla Şubat 1919'da Malta'da tutuklandı. Osmanlı hizmetinde geçirdiği yıllardaki anılarını ''Türkiye'de 5 Yıl'' isimli kitapta anlattı.
3. John De Robeck
Çanakkale Deniz Muharebeleri'nde müttefik donanmasını yöneten İrlanda asıllı Amiral John De Robeck, Ocak 1915'te Akdeniz Donanması Komutanı olan Amiral Carden'in yardımcılığını yaptı. Takvimler 1915 Şubat'ı gösterirken Çanakkale dışındaki tabyaların bombalanmasını başarıyla yürüttü. Savaş esnasında Amiral Carden rahatsızlanınca, onun yerine geçti. Görevi devralmasının ertesi günü 18 Mart İtilaf donanmasının saldırısını yönetti ve sonucunda başarısız oldu.
4. Mehmet Vehip Paşa
Çanakkale Cephesi'nin efsane komutanlarından Esat Paşa'nn kardeşi olan Vehip Paşa, Güney Grubu Komutanı olarak 15. Kolordu Komutanlığı'nı yaptı. Yaptığı savunmayla Seddülbahir taraflarında verilen yoğun kayıpların önüne geçti. Vehip Bey, savaşta savunmanın önemine dikkat çekti. Vehip Paşa, savaşta kazı yapmanın önemine değindi ve bu minvalde söylediği '' Bir kürek toprak, bir damla kan'' sözüyle meşhurdur. Bir süre sürgünde olduğu için Kurtuluş Savaşı'na katılamadı ve vatandaşlıktan çıkarıldı.
5. Henri Gouraud
Fransız General Henri Joseph Etienne Gouraud, Birinci Dünya Savaşı'na kadar daimi olarak Fransa dışında sömürge ülkelerde görevde bulundu. 1915 Mayıs ayında yönetimindeki 10. tümenle Çanakkale Savaşı'na katıldı. 30 Haziran'a dek komutanlığı devam etti. Bu esnada İntepe'den atılan bir top mermisi sonucu çok ağır yaralanıp kolunu kaybetmesinden sonra cepheden ayrıldı.
6. Ian Hamilton
62 yaşında Çanakkale'de görev yapan İtilaf grubunun başkomutanlığına atandı. 25 Nisan'daki İtilaf grubunun taarruz planlarını hazırladı ve kara ekibini komuta etti. Başarısız olunca, Ekim 1915'te İngiltere'ye geri çağrıldı. Çanakkale hezimetinin faturası ilk ona kesildi.
7. Mustafa Kemal Paşa
Savaşın başlamasıyla aktif görevde bulunmak isteyen Kurmay Yarbay Mustafa Kemal 20 Ocak 1915 yılında 3. Kolordu emrinde 19. Fırka Komutanlığı'na atandı. 25 Nisan'da 27. Alay ile beraber, komutanı olduğu tümenle beraber Arıburnu'nda Anzakların ilerleyişini önledi. Haziran 1915'te Albaylığa terfi etti. Ağustos ayında I. Anafartalar Muharebesi'ni yönetti ve devamında Conkbayırı'nda Yeni Zelanda birliklerini mağlup etti.
DİĞERLERİ
Osmanlı Yönetim Merkezi: Topkapı Sarayı
İstanbul’un fethinin ardından yüzyıllar boyunca Osmanlı yönetim merkezi olan, eski adıyla Yeni Saray(Saray-ı Hümayun), sonraki dönemlerde değişen adıyla ise Topkapı Saray’ı, Osmanlı Devleti’nin klasik döneminden kalan iki saraydan biri olup, saray-kent özelliğiyle öne çıkmaktadır. Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetmesiyle takriben 1460 yılında inşasına başlanan Saray, 700 bin metrekare bir alanda İstanbul’un en gözde mevkisine konuşlandırılmıştır. Zaman içinde birçok değişikliğe uğrayan Saray bugün en gözde mimari eserlerden biri olup konumu İstanbul’da tarihi yarımadanın ucunda Marmara denizine, Üsküdar’a ve Haliç’e bakan, hakim bir mevkidedir. Sarayburnu’ndan başlayan Kal’a-i Sultani adı verilen surlarla devam eden, 19.yy.’a gelene kadar çeşitli ilaveler ile şekil değiştiren yapının üç büyük kapı, beş de hizmet kapısı olmak üzere sekiz ayrı girişi vardır. Birun-hizmet ve koruma alanı, Divan-ı Hümayun- İdari Merkez, Enderun-Eğitim alanı ve Harem-Özel yaşam alanı olmak üzere dört bölümden oluşan Topkapı Sarayı’nın sürekli değişime uğraması, sultanların ve halkın bu yapıya ait algısını bir saraydan öte, kent olduğu yönünde geliştirdi. Zira Saray’ın işlevsel yerleşimi giderek özelleşen bir hiyerarşiye sahiptir. Kuşkusuz her padişah kendi döneminde bir öncekinin yaptıklarını değiştirerek, kendi adına kasırlar, köşkler inşa ettirmiş, bu da adeta bir kent gibi plansız büyümeyi beraberinde getirmiştir. Bab-ı Hümayun, Babüsselam ve Babüssaade gibi ana girişler, Fatih Köşkü, Hırka-ı Saadet, Kubbealtı ve mutfaklar kalıcılığını korumuş, sonraki dönemlerde Sünnet Odası, Bağdat Köşkü, Revan Köşkü, Sofa Köşkü, III. Osman Köşkü, Mecidiye Köşkü gibi bağımsız birçok yapı Saray’a dahil edildi.
7 Maddede Atatürk’ün Türk Tarih Çalışmalarına Katkıları
Mustafa Kemal Atatürk, milletleri millet yapan ve onları geleceğe taşıyan hususun o milletlerin sahip olduğu tarih olduğunun farkındaydı. Bu nedenle de dünyada eşi az görülen bir mücadele, azim ve kararlılıkla kurulan Cumhuriyet’in Türklük benliğinin oluşması ve ulusal kolektif bir kimliğin oluşması hususundaki en büyük etki potansiyelini Türk tarihinin taşıdığını biliyordu. Bu nedenle de Türk tarihinin gelişimi, ulusal tarih anlayışının oturması ve bu tarih bilincinin tüm topluma yayılması amacıyla elinden gelen maddi ve manevi desteği sunmaktan hiçbir zaman sakınmadı.
Süleyman Demirel'i Nasıl Bilirdiniz?
1924 yılında başlan hayatı ve bir asra yakın mücadelesi 17 Haziran 2015 tarihi itibari ile son bulan Süleyman Demirel, Türkiye’nin siyasi hayatında özellikle 1961 döneminin sonrasına damga vurdu. Yaptıkları ve söyledikleriyle büyük bir iz bırakan Demirel ölümü ile birçok anıyı canlandırdı. Peki kimine göre Çoban Sülo, kimine göre Baba olan Demirel’i ne kadar tanıyoruz?
Bir Hukuk Abidesi Olarak Mecelle
Osmanlı-İslam Hukuku’nda ilim deryasında yüzebilen alimlerin azaldığı bir devirde Ahmet Cevdet Paşa riyasetinde toplanan bir heyet tarafından vücuda getirilip devrin padişahına arz edilen bir hukuk şaheseri olan Mecelle, veciz bir üslup ile kaleme alınarak bugün bile bazı kaideleri darbımesel olan, çeşitli lisanlara tercüme edilen, şerhleri yapılan bir belagat harikasıdır. O kadar ki, Fransız İlimler Akademisi, kendi kanunlarının iktibasına mani olmasına rağmen Ahmet Cevdet Paşa’yı bir “Altın Madalya“ ile taltif etmiştir. 1926 yılında İsviçre Medenî Kanunu’nun iktibasıyla yürürlükten kaldırıldığı için bu tarihten itibaren ilgilileri tarafından sadece bir araştırma konusu haline gelmiştir.
7 Maddede Ara Güler’in Hayatına Panoramik Bakış
“Sanat olmasına gerek yoktur fotoğrafın. Fotoğraf tarih olayıdır. Tarihi zapt ediyorsun. Bir makine ile tarihi durduruyorsun.” sözleriyle tarih ile fotoğraf arasındaki bağın önemine vurgu yapan eşsiz fotoğrafların sahibi, dünyaca ünlü fotoğrafçı Ara Güler’i daha yakından tanıyalım.
5 Maddede Halide Edib Adıvar'ın Türk Kadınının Gelişimine Katkıları
Edindiği sorumluluk bilinciyle Türk kadına varlığını hissettirmeyi amaç edinen, bu yönüyle kadının kendine mevcut bulunan kudreti ortaya koymaya çalışan Halide Edib Adıvar, gerek köşe yazısı, roman ve hikayeleriyle gerekse kurduğu derneklerle bu yolda adımlar atmaya çalıştı. Özellikle Milli Mücadele döneminde her şeyleri ile mücadele eden ve ülkelerinin bağımsızlığı adına en az erkekler kadar yüreklerini ortaya koyan Türk kadınının yaptığı fedakarlıkları göz önüne alarak, romanlarının güçlü figürleri olarak kadınlara yer verdi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun