a. 1963 -1964 Kıbrıs Bunalımı: Kıbrıs'la ilgili 1963 ve 1964'de yaşanan iki büyük kriz Kıbrıs Rumlarının Enosis'den vazgeçmemeleri ve 1960 Anayasasının Türklere tanıdığı hakları hazmedememelerinden ileri gelir.
ENOSİS: Yunanca birleşme anlamına gelir. Kıbrıs Adası'nın Yunanistan ile birleşme dileğini belirtmekte kullanılan bir terimdir. Yunanistan ile Kıbrıs Rumları arasında benimsenen Enosis, Megola İdea düşüncesinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
1960 Kıbrıs Anayasası'na göre Lefkoşa, Limasol, Magosa, Baf ve Larnaka'da yani 5 büyük şehirde Türkler ve Rumların ayrı belediyeleri olacaktı. Fakat Rum lider Makarios 1962'de bu beş büyük şehirde tek belediye kurulmasını, buralarda Türklerin nüfusları oranında temsil edilmesini istedi. Bu istek Türk toplumu resmen azınlık durumuna düşüyordu. Makarios'un anayasa değişikliğine karşı yönelik tutumu, Makarios ve Kıbrıs Rumlarını zorbalığa yöneltti. Rumlar 24 Aralık 1963'te Lefkoşe'de 24 Türk'ü şehit etti, 40 Türk'ü yaraladı. Bunun üzerine Türkiye'den kalkan uçaklar 25 Aralık'ta Lefkoşe üzerinde uçarak şehri Türk tarafını korumaya çalıştı. Türkiye ayrıca bu konuyla ilgili diplomatik yöntemleri de kullandı. Yunanistan ve İngiltere'yi harekete geçirdi. İngiltere teklifiyle 15 Ocak 1964'te LondraKonferansı toplandı. Fakat konferans tam bir başarısızlıkla sonuçlandı.
Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı olan Makarios, 1950'de Kıbrıs Kilisesi'nden Başpiskopos olduktan sonra, sömürgeciliğe direnerek Kıbrıs'ın Yunanistan'a katılması (ENOSİS) için etkili bir mücadele vermişti. 10 Aralık 1959'da Cumhurbaşkanı seçilmesinden başlayarak Kıbrıs'a Bağlantısızlar Hareketi'nde önemli bir yer kazandırdı, ama içerideki siyasal ve toplumsal çatışmaları engelleyemedi. Temmuz 1974'te, adayı Yunanistan'a bağlamayı hedefleyen bir askeri darbeyle devrildi.
Kıbrıs'ta Rumların Türklere saldırılarının devam etmesi üzerine BM Güvenlik Konseyi olaya el koydu ama buna rağmen Makarios frenlenemedi. Rumları askere almaya, dışarıdan ağır silahlar almaya başladı. Bu durumu yeniden gerginleştirdi. Bu gelişmeler Türkiye'nin müdahale kararını kesinleştirmesinde önemli rol oynadı. Türkiye'nin Kıbrıs'a çıkması 7 Haziran 1964 için planlanmışken, ABD'nin "Johnson Mektubu" gündeme geldi. ABD Başkanı Johnson, İsmet Paşa'ya gönderdiği mektupta, Türkiye'nin müdahale hakkını kullanamayacağını, bunu yaparsa NATO'daki müttefiklerine danışmadan böyle bir harekete giriştiği için NATO'nun Türkiye'yi savunamayacağından söz etti. Ayrıca ayrıntılı görüşmeler için ismet İnönü'yü Washington'a davet etti. Bu mektup, Truman Doktrini'nin açtığı sağlam dönemi tersine çevirerek Türkiye'de, ABD'ye karşı güveni büyük ölçüde sarstı. İsmet İnönü, 21 Haziran'da Washington'a gitti. Görüşmelerde ABD'nin eski dışişleri bakanlarından DEAN ACHESON'un aracı tayin edilmesine karar verildi. Arabuluculuk faaliyeti Cenevre'de başladı. Fakat görüşmeler devam ederken Kıbrıs'taki durum yeni bir krize girdi ve Rumlar Erenköy ve Magosa'da Türklere katliama girişti. BM Barış Gücü hareketsiz kalınca, Türk Hava Kuvvetleri, Rum mevzilerini bombaladı.
b. 1967 Kıbrıs Bunalımı Türkiye Enosis dışında bir çözüm aranması üzerinde dururken, darbeyle iktidarı ele geçiren Yunan subayla Kıbrıs'ın Yunanistan'la birleşmesinden başka çözüm yolu düşünemiyordu. Durum bu haldeyken, 15 Kasım 1967'de Kıbrıs Rumları ve Rum Milli Muhafız Kuvvetleri, Türklerin toplu olarak bulunduğu Boğaziçi ve Geçitkale köylerine karşı harekete geçti. Enosis önünde engel olan Türk varlığını aşamalı olarak ortadan kaldırmaya çalıştı. Türk Hükümeti ise 16 Kasım gecesi TBMM'de, Türk Silahlı Kuvvetlerinin Kıbrıs'a müdahalesine karar verdi. Karar üzerine Türkiye, İskenderun'da bir çıkarma birliği hazırladı. Ertesi günde Kıbrıs üzerinde Türk jetleri alçak uçuş yaptı. Bu gerginlik üzerine ABD ve BM harekete geçti. Yunanlılar geri adım atmak zorunda kaldılar, Yunan dışişleri, anlaşma dışında Kıbrıs'a gönderilen bütün kuvvetlerin geri çekileceğini buna karşılık Türkiye'nin de hazırlıkları durdurması gerektiğini bildirdi ve bu şekilde anlaşmaya varılabildi. (2 Aralık 1967)
Krizin bu şekilde atlatılmasından sonra Kıbrıs Türkleri, 29 Aralık 1967'de kendi işlerini kendileri görmek üzere 1960 Anayasası'nın bütün kuralları uygulanıncaya kadar "Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi"ni kurdular ve 19 maddelik esaslarını açıkladılar. Bu gelişme Türkiye'nin "Kıbrıs'ta federal devlet" teziyle ilgili önemli bir adım olmuştur.
c. 1974 Kıbrıs Bunalımı ve Kıbrıs Barış Harekatı 1968 Haziran'ın da başlayan görüşmeler 1974'e gelindiğinde hala bir yol alabilmiş değildi. Çünkü Rumların amacı Türklere, 1960 Anayasası'ndaki hakları dahi vermemek ve Türk toplumunu azınlık statüsünde tutmaktı. Kıbrıs'taki Türk varlığını korumaya çalışan Türk toplumu ve Türkiye ise 1960 Anayasası'nda daha fazla hak elde edilmesini savundu ve baştan beri federal bir sistemi öngördü. Kıbrıs Devleti'nin, Türk ve Rumlar olarak iki ayrı federe devlete dayanması, Türk toplumu için en sağlam güvenceydi. Bu arada Kıbrıs Rum toplumu içinde de sürtüşmeler vardı. Makarios'un, Atina ile arası açılmaya başlamıştı. Toplumlararası görüşmelerin uzaması Yunan cuntasını kızdırıyor, adayı ilhak için zamanın geldiğine inanıyor ve Makarios'u bu konuda engel olarak görüyordu. Bu yüzden Yunanistan'da 15 Temmuz 1974'te Nikos Sampson, Rum Milli Muhafız Teşkilatını da yanına alarak, darbe sonucu Makarios'u düşürdü ve Kıbrıs Helen Cumhuriyeti'ni ilan etti. Bu darbe Enosis, yani Kıbrıs'ın Yunanistan'a ilhakından başka bir şey değildi. İşte 1974 Kıbrıs Bunalımı bu şekilde başladı. Garantör durumundaki Türkiye Garanti Antlaşması'nın 4. maddesinin verdiği yetkiye dayanarak, İngiltere ile birlikte Kıbrıs'a müdahale etmeye karar verdi ve Ecevit bunun için Londra'ya gitti. Fakat İngiltere müdahaleye yanaşmadı. Konunun BM ile NATO'da ele alınmasından yanaydı.
20 Temmuz 1974sabahı Türk Silahlı Kuvvetleri, Türk jetlerinin havadan himayesinde, Girne bölgesinden Kıbrıs'a asker çıkarmaya başladı. Sabah olduğunda Türk askeri Girne plajına girdi. Girne yolu üzerinde ve Gönyeli'de havadan indirme yapıldı. Sert çarpışmalar oldu. 22 Temmuz'da ateşkes yürürlüğe girdiğinde Türk kuvvetleri Girne-Lefkoşa yolunu kontrol altına almıştı. Böylece 1. Kıbrıs Harekâtı sona erdi. Çıkarma sırasından BM Güvenlik Konseyi, Türkiye'nin bu girişimleri üzerine harekete geçti. Sonunda Türkiye, 22 Temmuz'da BM'nin yaptığı ateşkes çağrısına uydu. Bu arada Kıbrıs'ta da Sampson'un yerini Klerides almış, BM'nin girişimiyle Kıbrıs'ta anayasa düzeninin yeniden kurulması için taraflar Cenevre'de toplanmıştır. I. Cenevre Konferansı Türkiye için başarılı geçmiştir. II. Cenevre Konferansı ise 8 Ağustos'ta başlamış Kıbrıs Türk toplumu lideri Rauf Denktaş ve Kıbrıs Rum toplumu lideri Klerides katılmışlar, fakat Rum ve Yunan Kuvvetleri Türk bölgeleri etrafındaki çemberi kaldırmadıkları gibi ateşkese de uymamışlar, çarpışmalar yine devam etmiştir.
Bu yüzden II. Cenevre Konferansı gergin bir hava ile başladı. Bu ikinci toplantıda Türk tarafı "coğrafi esasa dayalı federatif sistemi "teklif etti. Fakat Kıbrıs Rum ve Yunan tarafı anayasa düzeni konusunda işi oyalama yoluna götürdü. Ayrıca Kıbrıs'ta yine saldırılar devam etti. Bunun üzerine Cenevre Konferansı, Türk heyeti tarafından kesildi. Türk heyetinde Dışişleri Bakanı Turan Güneş, anlaşmanın mümkün olmadığı anlamına gelen "Ayşe tatile çıksın" parolasını başbakan Bülent Ecevit'e bildirince, 14 Ağustos'ta Türk Silahlı Kuvvetleri 2. Kıbrıs Harekatı'na başladı. Türk birlikleri ilerlemeye başladı Lefke ve Magosa'nın kurtarılmasıyla sona eren 3 günlük harekat sonrası adanın %38'i ele geçirildi. Türk tarafının sınırları çizildi.
2. Kıbrıs Harekâtı, birincisinin aksine dünya kamuoyunda Türkiye'nin aleyhine bir havanın doğmasına neden oldu. Birincisi hukuksal bir mücadele olarak algılanırken, ikinci harekât işgal olarak nitelendirildi.
Türkiye ile Yunanistan arasında Kıbrıs Sorunu etrafında dönen ilişkiler, 1974 sonrasında Kıbrıs'ta, Ege denizi üzerinde Kıta Sahanlığı, karasularının genişliği ve hava kontrol sahası gibi konularda yoğunlaştı. Türkiye ile Yunanistan arasında Kıta Sahanlığı Sorunu, Türkiye'nin kıta sahanlığında bulunan alanda petrol araması için TPAO'ya (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı) arama ruhsatı vermesiyle başladı.
Kıta Sahanlığı: Uluslararası hukukta denizyatağı ve onun altını içeren, kıyıdan 200 deniz mili açığa kadar, sular derinliğinin işletilmesine olanak veren, en derin noktaya kadar olan bölgeye verilen isimdir. Kıta sahanlığında doğal kaynakları araştırma, İşletme, kullanma ve faydalanma yetkisi kıyı devletlerine aittir.
Yunan hükümeti, Türkiye'ye yaptığı uyarıda ruhsat sahasının, kendi kıta sahanlığına girdiğini, bildirdi. Türk hükümeti ise; Anadolu kıyılarından itibaren denizaltında Batıya doğru uzanan toprakların, Anadolu'nun doğal bir uzantısı olduğundan, bu sahanın Türkiye'ye ait olduğunu savundu. Yunanistan Lozan Antlaşması'na aykırı olarak Türk kıyılarına yakın adalara iki tümenlik kuvvet yığdığı gibi bazı adaların karasularını mayınladı. Türk ve Yunan dışişleri bakanları arasındaki birçok kez müzakere yapılsa da sonuca ulaşılamadı. Hatta Yunanistan, Türk kıyılarına yakın olan Ege adalarını silahlandırınca Türkiye de İzmir'de Ege Ordu Komutanlığı'nı kurdu (1975). 1976 Şubatı'nda ise yeni bir gerginlik yaşandı. Türkiye Ege'deki kıta sahanlığı hakkını koruduğunu göstermek adına Hora adlı araştırma gemisini (Sismik - I) hazırladı. Sismik - 1, 1976 Ağustosu'nda Çanakkale'den ayrılıp, Yunan sahasına girince gerginlik iyice tırmandı. Yunanistan, BM Güvenlik Konseyi'ne başvurarak Türkiye'yi barış ve güvenliği tehdit ettiği gerekçesiyle şikâyet etti. BM ise gerginliği artıcı hareketlerden kaçınmak koşuluyla iki tarafa müzakerelerle anlaşmayı tavsiye etti. Bu durum Yunanistan'ı tatmin etmedi. Bu defa konuyu Milletler Arası Adalet Divanı'na taşıdı. Fakat Adalet Divanı da Yunanistan'ın müracaatını reddetti. Bu süreçten sonra her iki tarafta bir yumuşama yaşandı. Türkiye ve Yunanistan, İsviçre'nin Bern şehrinde bir araya gelerek Bern Deklarasyonu denen 10 maddelik bir belge İmzalayarak müzakere koşullarını açıkladılar. Fakat bu aşamadan sonra kıta sahanlığı konusunda yaşanan ertelemeler süreci günümüze kadar devam etti.
Hava kontrol sahası sorununun iki önemli unsuru vardır. Biri Yunanistan'ın Ege adaları üzerindeki ulusal hava sahasının yüksekliği, diğeri FIR Hattı (=Uçuş Bilgi Bölgesi) denen, uçakların Ege üzerinde uçarken, hangi kontrol kulesine bağlı olacakları ve uçuş bilgilerini Atina'ya mı, yoksa İstanbul'a mı verecekleri unsurudur.
Lozan Antlaşması'nda Ege'de karasularının genişliği 3 mil olarak kabul edilmişti, Yunanistan 1936'da karasularını 6 mile çıkardı. Türkiye İse buna karşı çıkmayıp, 1964'te kendisi de karasularını 6 mile çıkardı.
Uluslararası hukuka göre, adalar üzerinde ulusal hava sahasının yüksekliği de ancak karasularının genişliği kadar olabilirdi. Yani Yunanistan'ın Ege adaları üzerindeki hava sahası da 6 mili geçemezdi. Ama Yunanistan, 1974 krizinden sonra bunu 12 mile çıkarmaya çalıştı ve Türkiye'nin sert tepkisi ile karşılaştı.
FIR sorunu ise, Türkiye - Yunanistan arasında 1952'de yapılan bir bölge toplantısında, Ege üzerinde uçan uçakların uçuş bilgilerini Atina'ya bildirmesi, ancak Türk karasularına girerken bilgileri İstanbul'a bildirmesine dayanıyordu. Bu anlaşmaya göre Türkiye sürpriz baskınlara karşı savunmasız kalacağını düşündü.
FIR (Flight information Région): Uçuş bilgi bölgesi, uçuş bilgi hizmetleri özellikle önemli meteorolojik bilgileri, ulaşım kolaylıklarını, havaalanlarının durumunu, bölgede oluşabilecek tehlikeleri bildirmeyi içermektedir. Uyarı hizmetleri ise, kaybolan, kaza yapan ya da tehlikede olan hava araçlarına ilişkin bilgilerin, arama kurtarma faaliyetleri ile görevli birimlere bildirilmesini kapsamaktadır. FIR sahaları yalnızca ulusal hava sahalarını kapsayabileceği gibi, kimi bölgelerde ulusalarası hava sahasını da kapsamaktadır.
Türkiye 1974'te Ege hava sahasını kuzey-güney yönünde bir çizgi ile ikiye ayırıp, bu çizgiye gelen uçakların uçuş bilgelerini İstanbul'a iletmeleri gerektiğini bildirdi. Bunun üzerine Yunan hükümeti, Ege hava sahasının tehlikeli hale geldiğini söyleyerek, Ege'deki tüm uçuş koridorlarını kapadığını ilan etti. Böylece tüm hava trafiği durdu. Bundan sonraki görüşmelerde ise herhangi bir anlaşma ve uzlaşmaya varmak mümkün olmadı. Ancak 1980'de NATO aracılığı ile uzlaşmaya varılabildi. NATO çerçevesinde önce Türkiye, Ege hava sahasının 2'ye bölünmüşlüğünü ortadan kaldırdı. Ardından Yunanistan, Ege denizini tekrar sivil trafiğine açtı.
B. TÜRK - ERMENİ İLİŞKİLERİ Osmanlı Dönemi'nde Taşnak ve Hınçak komitelerinin kışkırtmaları sonucu çıkardıkları İsyan ve yaptıkları katliamların yanı sıra Ermeniler, 1905'teki Yıldız Suikastı ile silahlı terör metodunun ilk örneğini vermişlerdir. Talat ve Cemal paşaları da aynı yöntemle öldüren Ermeniler, uzun bir aradan sonra 1965 yılında tekrar terör eylemlerine dönmüşlerdir. 1970'li yıllarda ortaya çıkan ASALA terör örgütü 1984'e kadar 80 kadar Türk diplomatını ve dış temsilcilik mensubunu şehit etmiştir.
ASALA 1981 yılı sonunda açıkladığı "siyasi programıyla" amaçlarını ve hedeflerini dünya kamuyouna yayınlamıştır. Buna göre Asala'nın amacı Türkiye'nin doğu illerini de kapsayan büyük Ermenistan'ın kurulmasıdır. "Burada SSCB ve Sosyalist devletlerden her türlü yardım istenmekte ve Sovyet Ermenistan bu savaş için bir üs olarak kabul edilmektedir.
ASALA'da amaçların gerçekleştirilebilmesi için terör eylemlerinin özellikle Türklere veya Türk dostlarına uygulanması kararlaştırılmıştır. Bu nedenle katliamlar, büyük yankı uyandıracak öldürmeler, bombalamalar Türkler üzerinde yoğunlaşmıştır. Avrupa ve Doğu ülkeleri ile Suriye ve Lübnan'da üsler edinen Ermeniler, Kıbrıs Rumları, Yunanistan ve ayrıca 1980'li yıllarda PKK terör örgütü ile işbirliği içine girerek eylemlerini gerçekleştirmişler. Strazburg Türk Başkonsolosluğu'na, Roma Türk Hava Yolları Bürosu'na yönelik saldırılar PKK ve ASALA tarafından beraber üstlenilmiştir. Özetle, Ermeni terör örgütlerinin ortak amacı, her fırsattan yararlanarak Türkiye'yi istikrarsızlığa sürüklemek ve sözde işgal altındaki Ermeni topraklarını kurtararak "Bağımsız büyük Ermenistan'ı kurmaktır. Günümüzde Ermenilerin söz konusu istekleri ve benzer eylemleri değişik şekillerde devam etmektedir.
Ziyaretçiler asagidaki kelimeleri arayarak bu sayfaya geldiler:
yumuşama dönemi türk dış politikası
,
yumuşama dönemi
,
yumuşama dönemi ve sonrası türk dış politikası
,
yumuşama dönemi politikaları
,
yumuşama döneminde türk dış politikası
,
yumuşama dönemi video
,
yumuşama dönemi ve sonrası video,
yumuşama dönemi politikaları nelerdir,
yumuşama dönemi türkiye dış politikası,
yumuşama dönemi ppt,
yumusama dönemi videoları,
yumuşama dönemi dış politika,
yumusama donemi turk dis politikasi,
yumuşama dönemi ve sonrası ppt,
yumuşama dönemi powerpoint,
yumuşama dönemi ve sonrasıtürk diş politikası,
türk dış politikası yumuşama dönemi,
çağdaş türk ve dünya tarihi video,
çağdaş türk ve dünya tarihi yumuşama dönemi,
yumuşama dönemi türk dış politikası slayt,
yumusama donemi politikalari,
yumuşama dönemi videoları,
yumuşama dönemi ege adaları meselesi,
yumuşama dönemi dış siyaseti,
çağdaş türk ve dünya tarihi yumuşama dönemi notları
Tarihbilinci.com
ismi verilen dosyaların kendilerini barındırmamaktadır Hak sahibinin talebi
durumunda ilgili konu derhal sitemizden kaldırılacaktır. Bu sitede
telif hakkına sahip olduğunuz bir çalışmanız varsa lütfen ilgili konunun linkini
de belirterek bize
yazınız.
Sitede verilen linklerin yasalara aykırı kullanımı karşısında
oluşabilecek her türlü zarar, sorumluluk ve sorundan Tarihbilinci.com sorumlu
değildir. Sitemiz ticari kaygılardan uzak, ücretsiz bir sitedir ve fedakar öğretmenler tarafından hazırlanmakta ve yönetilmektedir.