Kars Milli İslam Şurası
1877 deki idari düzene göre üç sancak anlamına Arapça “Elviye-i Selase” dediğimiz Kars, Ardahan ve Batum’dan ordumuz mütareke hükümlerine göre 1914 sınırı gerisine çekilmek zorunda kalınca doğudan Ermenistan ve kuzeyden Gürcistan Cumhuriyetlerinin itsilasına engel olmak üzere ”Wilson Prensiplerine” göre 5 Kasım 1918’de Kars Milli İslam Şurası adıyla ilk
milli siyasi teşkilat kuruldu.
30 Kasım 1918’de Kars’ta büyük bir kongre yapılarak Batum’dan Ordubad’a ve Iğdır’dan Ahıskaya kadarki Türklük bölgelerini içine alan, bir Milli İslam Şurası Hükümeti kuruldu. Bu hükümet 26 Aralık 1918 de İngilizler tarafından Wilson Prensiplerine göre kurulduğu görülerek resmen tanındı. Milli Şura hükümeti Batum’da çıkardığı haftalık Saday-ı Millet adlı gazetesi ile milli varlık ve dayanışmanın esaslarını yazıyordu.
17-18 Ocak 1919’da bütün kaza ve sancaklardan gelen 131 kişi ile yapılan II. kongrede yerli hükümetin adı “Cenubigarbi Kafkas Hükümeti” oldu. Bayrağı da Türk bayrağı idi. Mart 1919’da Gürcü ve Ermeni kuvvetlerinin saldırılarını bu hükümet kuvvetleri geri püskürttü. Sonunda İngilizler 13 Nisan 1919 günü parlemento konağını basıp hükümetten 13 kişiyi Maltaya sürdüler ve hükümeti dağıttılar. Buna rağmen sancak ve kazaların Milli Şura kuvvetleri Ermenilerle çarpışmaya devam ettiler.
Bir önceki yazımız olan Kurtuluş Savaşında Doğu Anadolu başlıklı makalemizde gümrü antlaşması ve kurtuluş savaşının ilk zaferi hakkında bilgiler verilmektedir.