Evrimsel biyoloji alanında son yıllarda yapılan oldukça heyecan verici keşiflerden bazıları insanların, yüksek enlemlerde yaşayabilme gibi ekstrem koşullara nasıl adapte olduklarını gösterdi. Bazı diğer çalışmalarda da, insanın son 2000 yıldaki evrimi ortaya kondu. Yeni yayınlanan bir çalışmada ise Endonezya'da yaşayan, nesillerdir yaşamlarının büyük bir kısmını su altında avlanarak geçiren Bajauların, bu yaşam tarzlarına fayda sağlayan genetik adaptasyonları olduğu tespit edildi.
Su altında zaman geçirmeye oldukça alışkın bu insanların, oksijen taşıyan alyuvarların sayısını artıran, normalden oldukça büyük dalaklarının olmasını sağlayan gen varyantı taşıdıkları gözlendi. Ayrıca bilim insanları yayınladıkları makalede dalmayla ilişkili bazı fenotipik özelliklerin seçilim sürecinde olduğuna dair bulgular da saptadıklarını belirtiyorlar.
Bajaular yaklaşık 1000 yıldır, Malezya, Endonezya ve Filipinlerin çevresindeki sularda, su üzerlerine kurdukları evlerde yaşıyorlar. Dalıcılar, 8 saatlik işgünlerinin 60%'ını su altında balık, deniz hıyarı avlayıp, takı ve süs eşyası yapmak için siyah mercanlar toplayarak geçiriyorlar.
Memelilerin çoğu -insanlar da dahil- suratlarına soğuk su geldiğinde, "dalma tepkisi" verirler, kalp atışları yavaşlar, kanları vücutlarının merkezine doğru çekilir ve dalakları kasılarak, depolanmış olan oksijen taşıyan alyuvarları serbest bırakır. 1990'da yapılan bir araştırma Japon inci avcılarının dalaklarının normalden daha fazla kasıldığını ve kandaki oksijeni 9% artırdığını gözlemlediler.
Çalışmanın öncü yazarı Melissa Ilardo, Bajauların da Japon dalgıçlarla benzer dalak yapısına sahip olup olmadığını merak etti. 54 Bajau ile çevredeki çiftçi topluluklardan 34 kişinin dalaklarını karşılaştırdı. Sonuç ise, Bajauların dalaklarının karada hayatlarını devam ettiren komşularından ortalama olarak 50% daha büyük olduklarını gösterdi!
Melissa Ilardo, daha sonra bu iki grubun - tükürük örnekleri ile elde edilmiş - DNA'larını karşılaştırdı. Bajaularda bulunan 25 genin hem komşu topluluklardan hem de daha önceki çalışmalarla genleri dizilenmiş olan Han Çinlilerinden farklı olduğunu gördü. Bunlardan bir tanesi olan PDE10A geninin ise daha önce farelerde, dalak boyutunda değişikliklere sebep olan, tiroid aktivitesini ekleyen gen olduğu ve bu gen varyantının bahsedilen adaptasyonu sağlamış olma ihtimali oldukça yüksek.
Not: Eğer bu durumun neden "adaptasyon" değil, "evrim" olarak adlandırıldığını öğrenmek için lütfen bu yazımızı okuyunuz.