İnsan gibi iç döllenme ile üreyen hayvanlar için, evrimsel açıdan düşünecek olursak, penisin üremek için vazgeçilmez bir organ olduğunu düşünebilirsiniz. Her ne kadar birçok kuş türü için bu aynen geçerli olsa da, Current Biology dergisindeki bir araştırma gelişimsel açıdan kuşların penislerinin nasıl yok olduğunu izah ediyor.
Sadece ilkel bir penise sahip olan karatavuklarda, penisin erken embriyo döneminde normal bir şekilde geliştiği keşfedildi. Gelişimin devamında, bu kuşlarda açılan bir genetik program sebebiyle yeni tomurcuklanan penislerinin gelişimi duruyor ve sonunda da yok oluyor.
“Hücre çoğalmaları ve ölümleri arasındaki denge büyüme ve gelişmeyi kontrol ediyor.” diyor Howard Hughes Tıp Enstitüsü ve Florida Üniversitesi’nden Martin Cohn. “Fazla hücre bölünmeleri ya da çok az hücre ölümleri, kanserde olduğu gibi, yanlış düzenlenen büyüme ve fazla büymeye sebep olur. Öte yandan, olması gerekenden az hücre bölünmesi, dolayısıyla gerekenden fazla hücre ölümü az gelişime ve hatta organ ve doku yoksunluğuna sebep olabilir.” diyor ve ekliyor: “Keşfimiz, kuşların evrimi esnasında, programlı hücre ölümlerinin normal bir biçimde gerçekleştiği bölge yerine, yeni bir bölgede, penisin ucunun oluştuğu bölgede oluşmaya başlamasından ötürü penisin köreldiğini gösteriyor.”
Bu sürecin kritik bir geni Bmp4 denen bir gen. Tavukların gelişiminde bu gen aktive olur ve kuşun genital organı gelişmez. Çoğu ördek ve emularda ise bu gen aktive değildir, bu yüzden de penisleri normal şekilde oluşur.
“Tavukların ve diğer kuşların penislerini neden kaybettiği tam olarak bilinememektedir, fakat bu kayıp, üreme yaşantısında horozların daha fazla kontrole geçebilmesini sağlamak amacıyla olmuş olabilir.” diyor makalenin başyazarı Anna Herra.
Bulgular, evrimsel süreçte gerçekleşen kayıpları daha geniş bir biçimde anlamamıza yardımcı oluyor. Bir diğer örnek olaracak yılanlar ve yitirdikleri bacaklarını düşünebilirsiniz. Ayrıca bunlar, bazı tıbbi sorulara da cevap verebilir.
“Yumuşakçalardan tutunda memelilere kadar, genital organlar en hızlı evrimleşen organlardır. Ayrıca genital organlar, doğum kusurlarından en fazla etkilenen organdır. Evrimsel süreçlerle oluşturulan varyasyonların temelinin incelenmesi ile çoğu beklenmedik olan birçok embriyonik gelişim mekanizması keşfediliyor. Bu bize sadece evrimin nasıl çalıştığını anlamamıza değil, malformasyonun (doğuştan gelen sakatlıkların/sorunların) sebeplerine karşı yeni bakış açısı kazanmamızı sağlıyor.” diyor Cohn.
Evrim Ağacı Notu: Horozların penislerini yitirmesinin nasıl bir cinsel kontrol ve avantaj sağladığı orijinal kaynakta pek düzgün açıklanmamış. Bu nedenle kısaca izah edelim: Tavuklarda (daha doğrusu horozlarda) penis kaybını tetikleyen şeyin, cinsel gerilemeye neden olan Bmp sinyallemesinin baskılanması ve buna bağlı olarak horozların cinsel baskınlık kazanması olabileceği düşünülüyor. Bu kontrol, penisi olup da zamanla cinsel regresyona uğrayan horozlara karşı avantaj sağlıyor. Makalede, bu durumun penis körelmesini hızlandırmış olabilir deniyor.
Kaynak: Bu yazı ScienceDaily sitesinden birebir çevrilmiştir.
İleri Okuma: Cell