Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersi 1. Ünitesi olan 20.YÜZYIL BAŞLARINDA DÜNYA ünitesinin ilk konusu olan I. DÜNYA SAVAŞI VE SONUÇLARI konusunun alt başlığı olan Paris Barı Konferansı‘nı aşağıdaki özetten okuyabilirsiniz. Konu aynı zamanda KPSS Tarih, Lise 2 Tarih ve İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi içinde değer taşımaktadır.
- I. Dünya Savaşı’nı kesin olarak bitirecek ve barış antlaşmalarının imzalanmasını sağlamak amacıyla 18 Ocak 1919’da, Paris’te bir konferans toplandı.
- Konferansı yönlendiren dört büyük devlet vardı; bunlar ABD, İngiltere, Fransa ve İtalya idi. Ancak etkili olan İngiltere ve Fransa’ydı. Bunlar kendi çıkarları doğrultusunda için çalıştılar.
- Bu konferansta, Viyana Kongresi’nin (1815) aksine, milliyetçilik ilkesi önemsendi. Böylece Avrupa’nın siyasi haritası yeniden çizildi. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı Devleti, Rus Çarlığı ve Alman İmparatorluğu parçalandı ve tek bir milletten ibaret kalacak kadar küçüldü.
- Yalnızca bir milletin kısmen bulunduğu Bohemya, Transilvanya gibi küçük devletler veya eyaletler, tarihî kimliklerini ve isimlerini kaybettiler.
- Polonya, Çekoslovakya, Litvanya, Letonya, Estonya ve Finlandiya gibi yeni devletler kuruldu veya yeniden yapılandırıldı. Sırbistan (yeni adıyla Yugoslavya), Romanya, Yunanistan, İtalya, Fransa (Alsace-Lorraine’i alarak) ve Danimarka gibi devletler genişledi ya da güç kazandı.
- Konferansta ABD’nin isteğine uygun olarak Milletler Cemiyetinin statüsünün belirlenmesine öncelik verildi. İstediğini elde eden ABD yalnızlık politikasına (Monroe Doktroni) geri döndü. İngiltere ve Fransa bundan yararlanarak “Wilson prensipleri”ni dikkate almadan kendi çıkarları doğrultusunda barış şartlarını belirlemeye çalıştı. Kavramlar aşağıda kısaca açıklanmıştır.
- Monroe Doktroni: Aralık 1823’te ABD başkanı J. Monroe’ nin ABD Kongresine sunduğu ve onun adıyla anılan yalnızcılığa dayalı dış politika stratejisi. Bu politikaya göre, ABD Avrupalı devletlerin kuzey, güney ve orta Amerika’daki sömürgecilik faaliyetlerine izin vermeyecek, bundan böyle ABD de Avrupalı devletlerin işlerine karışmayacak, bir bakıma kabuğuna çekilecekti.
- Wilson ilkeleri: ABD Cumhurbaşkanı Woodrow Wilson’un I.Dünya Savaşı sonrasında yapılacak barışın esaslarını yayınladığı 14 ilkesidir. Bu ilkeler göre; Milletlerarası barış teşkilatının kurulmalıdır. Her ulus çoğunlukta bulunduğu yerlerde devletini kurabilmelidir. Yenenler yenilenlerden tazminat alamamalıdır. Denizlerin serbestilik olmalıdır. Wilson ilkeleri itilaf devletlerinin çıkarlarına ters düştü. ABD’yi yanlarında tutmak istediklerinden dolayı bu ilkeleri kabullenmiş gibi göründüler ve ilkeleri kendi çıkarları doğrultusunda yorumladılar. İttifak devletleri ise bu ilkeleri barışın anahtarı olarak görüp benimsediler.