Lenfoma, lenfatik sistemin bir kanseridir. Bir tür beyaz kan hücresi olan lenfositlerde gelişir. Bu hücreler vücuttaki hastalıklarla savaşmaya yardımcı olur ve vücudun bağışıklık sistemlerinde önemli bir rol oynar.
Bu tip bir kanser lenf sisteminde mevcut olduğu için, vücuttaki farklı doku ve organlara hızla metastaz yapabilir veya yayılabilir. Lenfoma en sık karaciğer, kemik iliği veya akciğerlere yayılır.
Lenfoma her yaştan insanda görülebilir, ancak
Bu yazıda, lenfoma semptomlarına, nasıl tedavi edileceğine ve farklı tipler için risk faktörlerine bakacağız.
İki ana lenfoma türü vardır: Hodgkin ve Hodgkin olmayan lenfoma (Non-Hodgkin). Bunların içinde birçok alt tip vardır.
Hodgkin olmayan (Non-Hodgkin) lenfoma
En yaygın tip olan Hodgkin olmayan lenfoma, tipik olarak vücuttaki lenf nodları veya dokularındaki B ve T lenfositlerde (hücreler) gelişir. Hodgkin olmayan lenfomada tümör büyümesi her lenf düğümünü etkilemeyebilir, sıklıkla bazılarını atlayarak diğerleri üzerinde büyür.
Lenfoma vakalarının % 95'ini oluşturur .
Hodgkin lenfoma
Hodgkin lenfoma, bağışıklık sisteminin bir kanseridir ve doktorlar anormal derecede büyük B lenfositleri olan Reed-Sternberg hücrelerinin varlığı ile teşhis edebilirler. Hodgkin lenfomalı kişilerde, kanser genellikle bir lenf düğümünden bitişik bir hücreye geçer.
Lenfoma belirtileri soğuk algınlığı gibi bazı viral hastalıkların belirtilerine benzer. Ancak, genellikle daha uzun bir süre devam eder.
Bazı insanlar herhangi bir belirti yaşamaz. Diğerleri lenf bezlerinde şişlik hissedebilir. Vücudun her tarafında lenf düğümleri vardır. Şişlik sıklıkla boyun, kasık, karın veya koltuk altlarında meydana gelir.
Şişlikler genellikle ağrısızdır. Büyümüş bezler organlara, kemiklere ve diğer yapılara bastırırsa ağrılı olabilirler. Bazı insanlar lenfomayı sırt ağrısı ile karıştırır.
Lenf düğümleri ayrıca soğuk algınlığı gibi yaygın enfeksiyonlar sırasında da şişebilir. Lenfomada, şişlik geçmez. Ağrı, enfeksiyon nedeniyle meydana gelirse şişmeye eşlik etme olasılığı daha yüksektir.
Semptomların örtüşmesi yanlış teşhise neden olabilir. Sürekli lenf bezleri şişmiş olan kişiler, danışma için doktorlarını görmelidir.
Her iki lenfoma tipinin diğer semptomları şunları içerebilir:
- enfeksiyon olmadan devam eden ateş
- gece terlemeleri, ateş ve titreme
- kilo kaybı ve iştahsızlık
- sıradışı kaşıntı
- sürekli yorgunluk veya enerji eksikliği
- alkol içtikten sonra lenf düğümlerinde ağrı
Bazı Hodgkin dışı lenfoma semptomlarının bazıları:
- sürekli öksürük
- nefes darlığı
- karın ağrısı
Büyütülmüş bir lenf nodu spinal sinirlere veya omuriliğe bastırırsa ağrı, güçsüzlük, felç veya değişmiş hissi oluşabilir.
Lenfoma, lenf düğümlerinden vücudun diğer bölgelerine lenfatik sistem yoluyla hızla yayılabilir. Kanserli lenfositler diğer dokulara yayıldıkça bağışıklık sistemi enfeksiyonlara karşı etkili bir şekilde savunamaz.
Tedavi süreci, bir kişinin sahip olduğu lenfoma tipine ve ulaştığı evreye bağlıdır.
Rahatsız edici olmayan veya yavaş büyüyen lenfoma tedavi gerektirmeyebilir.
Dikkatli bekleme ve izleme, kanserin yayılmadığından emin olmak için yeterli olabilir.
Eğer tedavi gerekliyse, aşağıdakileri içerebilir:
- Biyolojik tedavi: Bu, bağışıklık sistemini kansere saldırması için uyaran ilaç tedavisidir. İlaç bunu, canlı mikroorganizmaları vücuda sokarak başarır.
- Antikor tedavisi: Bir tıbbi uzman, kan dolaşımına sentetik antikorlar ekler. Bunlar kanserin toksinlerine cevap verir.
- Kemoterapi: Bir sağlık ekibi kanser hücrelerini hedef almak ve öldürmek için agresif ilaç tedavisi uygular.
- Radyoimmünoterapi: Bu, kanser hücrelerini yok etmek için doğrudan kanserli B hücrelerine ve T hücrelerine yüksek güçlü radyoaktif dozlar sağlar .
- Radyasyon tedavisi: Doktor, küçük kanser alanlarını hedeflemek ve yok etmek için bu tür bir tedavi önerebilir. Radyasyon tedavisi , kanserli hücreleri öldürmek için konsantre radyasyon dozları kullanır.
- Kök hücre nakli: Bu, yüksek doz kemoterapi veya radyasyon tedavisi sonrası hasar görmüş kemik iliğinin geri kazanılmasına yardımcı olabilir.
- Steroidler: Doktorunuz lenfoma tedavisi için steroid enjekte edebilir.
- Cerrahi: Cerrah lenfomanın yayılmasından sonra dalağı veya diğer organları çıkarabilir. Bununla birlikte, hematolog veya onkolog, biyopsi almak için ameliyat isteyebilir.
Farklı risk faktörleri, her iki tür lenfoma riskini de artırabilir.
Hodgkin olmayan lenfoma
Hodgkin olmayan lenfoma için risk faktörleri şunları içerir :
- Yaş: Lenfomaların çoğu 60 yaş ve üstü kişilerde görülür. Bununla birlikte, bazı tiplerin çocuklarda ve genç erişkinlerde gelişmesi daha olasıdır.
- Cinsiyet: Bazı türlerde kadınlarda daha olasıdır. Erkeklerin diğer tip riskleri daha yüksektir.
- Etnisite ve konum: ABD'de, Afro-Amerikan ve Asya kökenli Amerikalılar, Hodgkin olmayan lenfoma açısından beyazlardan daha düşük bir risk altındadır. Non-Hodgkin Lenfoma gelişmiş ülkelerde daha sık görülür.
- Kimyasallar ve radyasyon: Nükleer radyasyon ve bazı tarımsal kimyasalların Hodgkin olmayan lenfoma ile bağlantısı vardır.
- İmmün yetmezlik: Daha az aktif bir bağışıklık sistemine sahip bir kişinin riski daha yüksektir. Bu, bir organ nakli veya HIV sonrası reddetme karşıtı ilaçlara bağlı olabilir.
- Otoimmün hastalıklar: Bu tip bir hastalık, bağışıklık sistemi vücudun kendi hücrelerine saldırdığında ortaya çıkar. Örnekler romatoid artrit ve çölyak hastalığını içerir .
- Enfeksiyon: Epstein-Barr virüsü (EBV) gibi lenfositleri dönüştüren bazı viral ve bakteriyel enfeksiyonlar riski arttırır. Bu virüs, glandüler ateşe neden olur.
- Meme implantları: Bunlar meme dokusunda anaplastik büyük hücreli lenfomaya neden olabilir.
- Vücut ağırlığı ve diyet: Amerikan Kanser Derneği (ACS), fazla kilonun ve şişmanlığın , lenfoma gelişiminde rol oynayabileceğini öne sürdü. Ancak, bağlantıyı doğrulamak için daha fazla araştırma yapılması gerekir.
Hodgkin lenfoma
Hodgkin lenfoma için risk faktörleri şunları içerir :
- Enfeksiyöz mononükleoz: Epstein-Barr virüsü (EBV) mononükleozise neden olabilir. Bu hastalık lenfoma riskini arttırır.
- Yaş: 20-30 yaş arası ve 55 yaş arası kişilerde lenfoma riski daha yüksektir.
- Cinsiyet: Hodgkin lenfoma erkeklerde kadınlardan biraz daha yaygındır.
- Aile öyküsü: Eğer bir kardeşin Hodgkin lenfoması varsa, risk biraz daha yüksektir. Kardeş aynı çift ise, bu risk önemli ölçüde artar.
- HIV enfeksiyonu: Bu bağışıklık sistemini zayıflatabilir ve lenfoma riskini artırabilir.
Lenfoma için rutin tarama yoktur. Bir kişinin kalıcı viral semptomları varsa, tıbbi konsültasyon istemelidir.
Doktor, kişinin bireysel ve aile tıbbi geçmişini soracak ve diğer koşulları ekarte etmeye çalışacaktır.
Ayrıca, şişmelerin meydana gelebileceği karın ve çene, boyun, kasık ve koltukaltı muayeneleri de dahil olmak üzere fiziksel bir muayene yapacaklardır.
Doktor, çoğu şişlik vakasını açıklayabildiğinden, lenf bezlerinin yakınında enfeksiyon belirtileri arayacaktır.
Lenfoma testleri
Testler, lenfoma olup olmadığını onaylayacaktır.
Kan testleri ve biyopsileri: Bunlar lenfoma varlığını tespit edebilir ve doktorun farklı türleri ayırt etmesine yardımcı olabilir.
Bir biyopsi, bir lenf dokusu örneği çıkartmayı sağlayan bir cerrahi işlemi içerir. Doktor daha sonra laboratuvara inceleme için gönderir. Cerrah küçük bir bölümü veya bir lenf bezinin tamamını çıkarabilir. Bazı durumlarda, doku örneği almak için bir iğne kullanabilirler.
Kemik iliği biyopsisi yapmak gerekli olabilir. Bu işlem için lokal anestezi, sakinleştirici veya genel anestezi gerektirebilir.
Biyopsiler ve diğer testler, kanserin vücudun diğer bölümlerine yayılıp yayılmadığını görmek için kanser aşamasını onaylayabilir.
Görüntüleme testleri: Doktorunuz aşağıdakiler gibi görüntüleme taramaları isteyebilir:
Kanserin evrelemesi tür, büyüme hızı ve hücresel özelliklere bağlıdır. Aşama 0 veya 1'de, kanser sınırlı bir alanda kalır. 4. aşamada, daha uzak organlara yayılmıştır ve doktorlar tedaviyi daha zorlayıcı bulmaktadır.