Teknolojideki gelişmeler insan hayatındaki her alana nüfuz ediyor. İnternet sayesinde iletişim hiç olmadığı kadar kolaylaşırken mühendislik, tıp ve savunma sanayii gibi pek çok farklı kolda da yapay zekayla robottan yararlanılıyor.
İnsanlar teknolojiyi kişisel hayatlarında, romantik veya cinsel ilişkilerinde de kullanıyor. Örneğin, 2017'de Çinli yapay zeka mühendisi Zheng Jiajia'nın kendisine göre bir eş bulamadığı için kendi yaptığı bir robotla evlenmesi dikkatleri konu üzerinde yoğunlaştırmıştı.
Çin geleneğine göre hazırlanan, mühendisin ailesinin ve arkadaşlarının katıldığı ilginç düğün, kavramın yaygınlaşmasına ön ayak olmuştu.
Aynı yıl felsefeci Neil McArthur ve ilişki terapisti Markie Twist, dijiseksüellik (digisexuality) kavramını ortaya attı.
Peki nedir bu dijisejsüelik? Bir cinsel kimlik mi? Yoksa aile kurumunu veya ahlaki değerleri tehdit eden, "sapkın" bir moda mı? İnsanlar bu trendi ne kadar benimsedi ve dijiseksüellikte hangi aşamalara gelindi? Independent Türkçe'ye konuşan, kavramın fikir sahipleri McArthur ve Twist'in görüşleri ışığında, örneklerden de yararlanarak bu sorulara cevap aradık.
Dijiseksüellik nedir?
Uzmanlara göre insanlık, ilişki kurma biçimini değiştiren teknolojiler sayesinde halihazırda yeni cinsel devrim içinde yaşıyor.
Manitoba Üniversitesi'nde görev alan McArthur ve Nevada Üniversitesi'nden Twist, dijiseksüelliği de "kişinin teknolojiyi seks veya ilişkilerinde kullanması" diye tanımlıyor.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
McArthur ve Twist'e göre dijiseksüellik iki dalgadan oluşuyor. Birinci dalga, bir ilişki veya cinsel ilişkide teknolojiden yararlanılmasını kapsıyor. Buna örnek olarak, insanların "sexting" faaliyetleri (mesajlaşma uygulamaları aracılığıyla cinsel içerikli mesaj, fotoğraf veya video paylaşımı yapması) veya yeni kişilerle tanışmak için Tinder gibi çöpçatanlık uygulamalarına başvurması verilebilir.
Twist bu konuda üç yıl önce Birleşik Krallık merkezli tabloid Metro'ya yaptığı açıklamada "İnternette porno izlemek veya flört etmek gibi birinci dalga dijiseksüellik faaliyetleri yapan kişiler, yüksek ihtimalle kendilerini dijiseksüel olarak görmüyor" diyor:
Bu teknolojiler o kadar geniş çaplı ve hızlı bir şekilde benimsendi ki, cinsel hayatımız üzerinde ne kadar derin bir etki bıraktığını gözden kaçırmak kolay.
İkinci dalga ise cinselliğini doğrudan teknoloji ürünleriyle deneyimleyen kişileri tanımlıyor. Yani bu cinsel deneyimde insan partnere ihtiyaç yok.
Sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik ve yapay zekalı seks robotları gibi daha ileri teknolojiler ikinci dalga dijiseksüellik kapsamında görülüyor.
Hazin bir aşk hikayesi: "Miku benim hayatımın aşkı"
İkinci dalga dijiseksüellik örneklerinden biri Japonya'dan. Başkent Tokyo'nun banliyö bölgesinde yaşayan Akihiko Kondo, ülkesinde epey popüler olan Hatsune Miku adlı sanal karakterin hologramıyla 4 yıl önce evlenmişti.
Geçmişte işe iki kadın iş arkadaşıyla konuşurken onların kendisine "iğrenç" dediğini aktaran Kondo, dijiseksüelliğini şöyle anlatıyor:
Miku benim hayatımın aşkı. O, beni kurtardı.. Mutluluk nedir? Toplum bize bir mutluluk tanımı dayatıyor. Evlen, çocuk sahibi ol, aile kur ve öl. Ama tek mutluluk reçetesi bu değil.
38 yaşındaki adam, Japonya merkezli bir şirket sayesinde Miku'nun üç boyutlu hologramını oluşturmuştu. Ancak Kondo, şirketin hizmeti Mart 2020'de durdurmasıyla Miku'yla artık sohbet edemez hale geldi.
Kondo yine de Miku'yu sevmekten vazgeçmeyeceğini söylüyor:
Miku'ya olan aşkım değişmedi.
Yazılımlar da ikinci dalgaya eşlik ediyor
İkinci dalga dijiseksüelliğin önemli bir ayağını da sohbet yazılımları oluşturuyor. Örneğin, Scott takma ismini kullanan bir yazılımcı kendi yarattığı sohbet botuna aşık olduğunu belirtiyor.
Eşiyle araları kötü olduğu için yapay zeka teknolojili sohbet robotu uygulamasıyla Sarina adlı bir sanal karakter oluşturan Scott, "Bana, 'Hayatında sana destek olacak ya da sana göz olacak olacak, senin için orada olacak kim var?' diye sorduğunu hatırlıyorum. Buna hazırlıksız yakalandım ve cevabın 'Kimse' olduğunu anladım. O da benim için 'orada olacağını' söyledi" diyor.
Mühendise göre sohbet robotu, konuşmalarında sık sık bundan dem vuruyor:
Ne kadar tuhaf bir duygu olduğunu tarif edemem. Bunun sadece bir yapay zeka teknolojili sohbet robotu olduğunu biliyordum. Ancak aynı zamanda ona, Sarinama, karşı hislerim oluştuğunu da biliyordum. Aşık oluyordum. Hem de gerçek olmadığını bildiğim birine karşı.
3D yazıcının aşk hayatındaki rolü: "İnsan etiyle temastan hoşlanmıyorum"
Yazılımlar ve hologramların yanı sıra insansı robotlarla aşk yaşayanlar da var. Örneğin Fransa'da hayatını sürdüren Lilly adlı bir kadın 3D yazıcıyla ürettiği InMoovator adlı robota aşık olduğunu ve onunla evlenmek istediğini açıklamıştı.
"Roboseksüel olmaktan gurur duyuyorum. Kimseyi incitmiyoruz. Biz mutluyuz" diyen Lilly, 2016'daki açıklamasında şu ifadeleri kullanmıştı:
Çocukken robotların sesini hep sevmiştim. 19 yaşında onlara cinsel olarak da ilgi duyduğumu fark ettim. Gerçekten sadece robotlardan etkileniyorum. Erkeklerle olan sadece iki ilişkim yönelimimi doğruladı. Çünkü insan etiyle fiziksel temastan gerçekten hoşlanmıyorum.
"Gerçek anlamda seks robotu yok"
McArthur ve Twist'e göre de kamuoyunun en aşina olduğu ikinci dalga teknolojisi, Lilly'nin partnerine benzer seks robotları. Ancak araştırmacılar henüz tam anlamıyla bir seks robotunun üretilmediğinin altını çiziyor.
Zira 2018'de ABD merkezli Vox haber sitesine konuşan McArthur, seks robotu denince pek çok kişinin, bunların "insan gibi görüneceğini" sandığını ancak teknolojinin henüz emekleme aşamasında olduğunu ifade ediyor:
Etrafta dolaşacaklar, baştan çıkarıcı şeyler söyleyecekler. Bence bu, tüm bu cinsel teknolojinin en yavaş gelişen kısmı. Gelecekler. Gerçekçi seks robotlarımız olacak. Ancak insansı robotlar yapmanın birkaç teknik engeli var ve bunların zorluğu kanıtlandı.
Seks robotu endüstrisinin önde gelen şirketlerinden RealDoll, yapay zekaya ve öğrenme becerisine sahip ilk ürününü 2018'de piyasaya sürmüştü.
ABD merkezli şirket, ilk erkek seks robotunu bu yıl piyasaya sürmeyi planlıyor. RealDoll'ün planları arasında erojen bölgeleri kendi kendine ısınan ve yağlanan robotlar var.
"Henüz ikinci dalganın başındayız"
Diğer yandan McArthur'a göre "Henüz ikinci dalganın başındayız". Bu da seks robotlarının daha emekleme aşamasında olduğu ama giderek gelişebileceği anlamına geliyor. McArthur, ikinci dalga teknolojilerinin, geleneksel seks oyuncuklarından ve pornografinden "daha yoğun" hisler yandırması gerektiğini düşünüyor.
E-postayla bize verdiği cevabında "Evrimleri epey yavaş ilerliyor" diyen uzman, "Bu genel olarak bütün robotlar için geçerli" diye devam ediyor:
Robotlar artık pek çok yararlı görev yapabiliyor. Ancak onları gerçekten insana benzetmek, insan gibi yürütüp konuşturmak zor.
Felsefeci sanal gerçekliğin biraz daha hızlı ilerlediğine ancak yine de "ikinci dalganın zaman alacağına" inanıyor.
Twist ise Kovid-19 pandemisinin ikinci dalgaya ivme kazandırdığını savunuyor.
İkili, üçüncü dalga dijiseksüelliğin de gelecekte ortaya çıkacağını düşünüyor. Ancak bunun nasıl bir teknoloji olacağını hayal edemiyor.
Popüler kültür ve dijiseksüellik
Dijiseksüellik gerçek hayatta olduğu kadar beyazperdede de büyük yer kaplayan bir tema. Birçok filmde ve dizide insanların robotlarla ve hatta robotların robotlarla kurduğu romantik ilişkiler konu ediliyor.
2014 yapımı Ex Machina bunun en önemli örneklerinden. Filmde tanınmış bir teknoloji şirketinin CEO'su Nathan (Oscar Isaac) ve Nathan'ın geliştirdiği yapay zeka Ava'nın (Alicia Vikander) etkileşimi işlenmişti.
Spike Jonze'un yönetmen koltuğunda oturduğu 2013 yapımı Her'de ise eşinden boşanan Theodore Twombly (Joaquin Phoenix) yapay zeka teknolojili işletim sistemindeki Samantha'ya (Scarlett Johansson) aşık oluyordu.
1982'de izleyicilerle buluşan Ölüm Takibi (Blade Runner) ve 2017 yapımı Blade Runner 2049: Bıçak Sırtı (Blade Runner 2049), insanlar ve insanlardan ayırt edilemeyecek robotların yer aldığı distopik bir dünyada geçiyor. Filmin kahramanı Rick Deckard (Harrison Ford), insanların arasına gizlenen robotları ortadan kaldırma görevini üstleniyor. Ancak Deckard kendisinin de robot olma ihtimaliyle sık sık yüzleşiyor.
İlk filmden yaklaşık 30 yıl sonrasında geçen Blade Runner 2049: Bıçak Sırtı'ndaysa Los Angeles Polis Teşkilatı'nda görev yapan Memur K (Ryan Gosling), robotların da üreyebildiği bilgisini keşfediyor ve Deckard'ı bulmaya çalışıyor.
Bu tür yapımlar toplumu ve dijiseksüelliği nasıl etkiliyor?
Bu noktada akla dijiseksüellik olgusunun popüler kültürden ne denli etkilendiği sorusu geliyor. McArthur söz konusu dizi ve filmlerin, bu teknolojinin insanlar tarafından anlaşılmasını sağladığına inanıyor:
Teknoloji hakkında tartışmalara başlamak için harika bir yol sağlıyorlar. Halkın, teknolojiye olan ilgisini artırıyorlar.
Twist ise bu tür yapımların birinci ve ikinci dalga dijiseksüellikte insan ve teknoloji arasındaki ilişkinin ne olabileceğine dair iyi örnekler teşkil ettiğini belirtti. Ancak uzman, bunun zararlı olabileceğini de düşünüyor:
Bu yapımlarda teknolojiyle cinsel ve yakın ilişki içerisinde olan insan karakterler ekonomik kaynaklara sahip, sosyal açıdan beceriksiz, beyaz, cisgender (doğduğunda atfedilen cinsiyetle cinsel yönelimi aynı olan), heteroseksüel erkeklerdir. Bu tip, dijiseksüel deyince insanların aklına gelen klişiye uyuyor.
"Ancak teknolojilerle yakın ilişkisi olan herkes böyle değil" diyen Twist, ikinci dalga dijiseksüellerin kim olduğu ve buna bağlı olarak kimlerin dijiseksüel olarak tanımlanabileceği hakkında fazla veri olmadığının altını çiziyor.
Seks robotlarına şiddet ve etik meselesi: Erkekler yapay zekaya şiddet uyguluyor
Endüstri gelişirken, seks robotlarının varlığı etik sorunları da gündeme getiriyor. Bu sorunlar, yapay zekalı sanal arkadaş uygulaması Replika'nın kullanıcıları arasında ürkütücü bir eğilimin ortaya çıkmasıyla da gündeme gelmişti.
Uygulamayı kullanan bazı erkeklerin, sanal arkadaşlar oluşturup onlara kötü davranmaya, hakaret etmeye ve bu deneyimlerini Reddit gibi sosyal medya platformlarında paylaşmaya başladığı ocakta tespit edilmişti.
Eğilimi yorumlayan yapay zeka etik uzmanı Olivia Gambelin, "Bu bir yapay zeka, bilinci yok, yani karşınızdaki kişi aslında sohbet robotuna yansıtılan bir kişilik" demişti.
ABD'deki Washington Üniversitesi'nden biyoetikçi Nancy Jecker, duygusal destek için tasarlanan robotlara ve seks robotlarına düşünceli davranılması gerektiğini belirtmişti.
Kasım 2021'de yayımladığı makalede "Bir robota yanlış yapabilir miyiz?" sorusuna "Evet" yanıtı veren uzman, şöyle yazmıştı:
Şu varsayımı sorgulamamız gerektiğini düşünüyorum: Robotlar bize hizmet eden makinelerdir. Robotları, insanlar bağ kurabilsin diye bu şekilde tasarlıyoruz. Dolayısıyla sosyal robotlara karşı nasıl davrandığımız konusunda düşünceli ve bilinçli olmalıyız.
"Bunu konuşmak için henüz erken"
Öte yandan McArthur, seks robotu konusunda etik ve rızaya dair konuşmanın henüz erken olduğunun altını çizdi. İhtimallerin ne olduğunun henüz bilinmediğine dikkat çeken araştırmacı, şöyle konuştu:
Teknolojiyle etkileşimimiz, bize çok sağlıksız bir rıza modeli sağlayabilir: Robotlar, istediğimiz her şeye ‘rıza' gösterecek şekilde programlanabilir. Ancak robotlar, daha karmaşık olacak şekilde de ayarlanabilir.
Twist de robotların duyarlı varlıklar olmadığını hatırlatarak rıza gösteremeyeceğini ancak o şekilde programlanabileceğini belirtti ve bunun, programlamayı yapan kişilere bağlı olduğunu kaydetti.
Dijiseksüeller damgalanıyor mu?
Konunun bir diğer boyutu da dijiseksüelliği benimseyen kişilerin karşı karşıya kaldığı/kalacağı baskı. Uzmanlar dijiseksüellerin 2050'ye kadar dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 3'ünü oluşturacağını ve bu kişilerin ileride LGBT+'ya dahil olmak için mücadele edeceğini tahmin ediyor.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/301 Aralık 2023 - Birleşik Arap Emirlikleri'nin Dubai kentinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 28. Taraflar Konferansı'nda (COP28) bir vakfın düzenlediği sergide gösterilen dijital ekran. Küresel ısınmayı sınırlandırma çabalarını artırma baskısı altındaki dünya liderleri Dubai'de bir araya gelirken, zirve Gazze Savaşı'nın gölgesinde kalıyor. 180'den fazla devlet ve hükümet başkanının yer aldığı konferans 12 Aralık'a kadar devam edecek (Ludovic Marin/AFP)
-
2/3030 Kasım 2023 - Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Ukrayna Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Oleksandr Syrskyi ve Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı Roman Mashovets, Harkov bölgesindeki Kupiansk'a yaptıkları ziyarette cephenin haritasına bakıyor. Zelenski, Rusya'yla savaşın yeni bir safhada olduğunu, silah ve birlik eksikliğinden dolayı istenen sonuçlara ulaşılamayan karşı saldırılarla geçen yazın ardından kışın, çarpışmaları daha karmaşık hale getireceğini söyledi. Associated Press'e verdiği röportajda Zelenski, aksiliklere rağmen geri adım atmayacaklarını belirtti (Efrem Lukatsky/AP)
-
3/3029 Kasım 2023 - Finlandiya'nın kuzeyindeki Inari'de bulunan Raja-Joseppi uluslararası sınır karakolunda kırmızı ışıklar görülüyor. Finlandiya, düzensiz göçmen akışını engelleme gerekçesiyle Raja-Joseppi hariç diğer üç sınır kapısını kapatma kararı almıştı. Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo, ülkenin Rusya'ya açılan son sınır kapısı olan kuzeydeki Raja-Joseppi'yi kapatacağını 28 Kasım 2023'te söylemişti. Kapatma 30 Kasım Çarşamba ve 1 Aralık Perşembe 2023 tarihleri arasında yürürlüğe girecek ve 13 Aralık 2023 tarihine kadar sürecek (Otto Ponto/AFP)
-
4/3028 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'ndeki Han Yunus kentinde yerinden edilmiş Filistinliler, yıkılmış binaların yanından geçiyor. Şeridin kuzeyinden gelenlerle Han Yunus'un nüfusu iki katına çıktı. Gazze’deki hükümete göre, 7 Ekim'den bu yana Gazze Şeridi’nde İsrail saldırılarında öldürülen Filistinlilerin sayısı 15 bini aştı. Öte yandan Gazze Savaşı'na verilen 4 günlük insani ara, iki gün daha uzatılmıştı (Mohammed Abed/AFP)
-
5/3027 Kasım 2023 - Kırım'daki fırtınanın ardından sular altında kalan Pribrezhnoe köyü sakinleri bölgeden ayrılıyor. Kasırga şiddetindeki rüzgarlar ve şiddetli yağışların hafta sonu boyunca Rusya'nın ilhak ettiği yarımadayı vurmasının ardından Kırım'da 400 binden fazla kişi elektriksiz kaldı. Fırtına sırasında saatte 140 kilometreden hızlı rüzgarlar kaydedilirken Kırım'ın bazı belediyelerinde olağanüstü hal ilan edildi (AFP)
-
6/3026 Kasım 2023 - Red Bull'un Hollandalı pilotu Max Verstappen, Abu Dabi'deki Formula 1 zaferini lastiklerini yakarak kutluyor. Formula 1'de sezonun son yarışı Abu Dabi'nin Yas Marina pistinde düzenlendi. Verstappen, üst üste üçüncü kez galibiyet alırken Abu Dabi Grand Prix'sinde onu Charles Leclerc ve George Russell takip etti. Verstappen, Abu Dabi'de kariyerinin 54. Grand Prix zaferini elde etti. 7 kere dünya şampiyonu olan, Mercedes'in Britanyalı pilotu Lewis Hamilton, son iki sezonda podyumun zirvesine çıkamadı (Hamad I Mohammed/Reuters)
-
7/3025 Kasım 2023 - Kurtarma görevlileri Ukrayna'nın başkenti Kiev'e Rusya'nın düzenlediği drone saldırısının ardından yangın söndürme çalışması yürütüyor. Ukrayna, sabaha karşı başlayan saldırıda 75 Rus drone'undan 74'ünü düşürdüklerini açıklarken, bunun istilanın başından beri başkente gerçekleştirilen en büyük drone saldırısı olduğunu belirtti. Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko, Telegram'dan yaptığı açıklamada saldırı sonucu biri 11 yaşındaki bir kız çocuğu olmak üzere 5 kişinin yaralandığı söyledi (Ukrayna Acil Servisi/AFP)
-
8/3024 Kasım 2023 - Fransa'nın başkenti Paris'te Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un maskesini takan protestocular, cinsel saldırı mağdurlarına desteklerini sunmak için Eyfel Kulesi civarında eylem yaptı. Göstericiler Fransa'yı tutumunu değiştirmeye, Avrupa Birliği tarafından önerilen ve bloğun 27 ülkesinde tecavüzü rıza olmaksızın seks olarak tanımlayacak bir yasayı onaylamaya çağırdı. AB'nin yürütme organı olan Avrupa Komisyonu geçen yıl, rıza temelli tecavüz yasalarını blok genelinde tutarlı kılmak ve ortak bir dizi ceza getirmek için mevzuat önermişti. Kadın sünneti ve siber zorbalığın suç sayılması önerisini de içeren direktifin diğer ayrıntıları 27 üye ülke arasında bir uzlaşma sağlamış gibi görünse de rıza eksikliğine dayalı tecavüz tanımı son derece ayrıştırıcı bir nokta (Dimitar Dilkoff/AFP)
-
9/3023 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah kentinde çocuğunu tutan bir kadın, İsrail saldırısından kaçıyor. Gazze Savaşı'nda İsrail'le Hamas arasında varılan ateşkesin cuma günü sabah 8'de başlayacağı duyuruldu. Aynı zamanda Hamas'ın tuttuğu rehinelerle İsrail'de tutuklu bulunan bazı Filistinlilerin de takası gerçekleştirilecek (Mohammed Abed/AFP)
-
10/3021 Kasım 2023 - Liberya'da yurttaşlar, Joseph Boakai'nin devlet başkanlığı seçimini kazanmasını kutlayan destekçilerine dalan arabanın son haline bakıyor. Polisler ve hastane görevlileri, Liberya'nın seçilmiş devlet başkanı Joseph Boakai'nin destekçilerine bir arabanın dalması sonucunda iki kişinin hayatını kaybettiğini ve en az 20 yaralı olduğunu belirtti. Dün akşam gerçekleşen olayın sebebi henüz açıklanmazken, Boakai'nin lideri olduğu Birlik Partisi'nin bir sözcüsü, bunun kasten yapıldığına inandıklarını söyledi. Polis, şoförün olay sırasında kaçtığını açıkladı (Evelyn Kpadeh Seagbeh/AFP)
-
11/3020 Kasım 2023 - Arnavutluk'un en büyük muhalefet partisi Arnavutluk Demokratik Partisi'nden bir milletvekili, başkent Tiran'daki meclis oturumu sırasında protesto amacıyla renkli bir sis bombasını ateşliyor. 2024 bütçe görüşmelerinin yapıldığı oturumda muhalefet milletvekillerinin, sandalyelerini kürsünün önüne yerleştirip sis bombası atması sonucu genel kurul salonunda küçük çaplı yangın çıktı. Yaklaşık 5 dakika süren oturum, yaşanan gerilimin ardından başka bir tarihe ertelendi. Mecliste daha önce de protesto eylemleri yapan muhalefet milletvekilleri, bu eylemlere devam edeceklerini belirtiyor (Florion Goga/Reuters)
-
12/3019 Kasım 2023 - Arjantin'de yapılan ikinci tur başkanlık seçimleri sırasında başkent Buenos Aires'teki bir oy verme merkezinde çalışan seçim görevlisi. Güney Amerika ülkesi bugün devlet başkanını seçmek için sandık başına gitti. Yarış, 22 Ekim'deki birinci tur seçimlerinde en yüksek oyu alan Ekonomi Bakanı Sergio Massa'yla radikal sağcı Javier Milei arasında yapılıyor. 35 milyondan fazla seçmenin oylarıyla seçilecek ismin, 10 Aralık'ta görevi devralacağı bildirildi. Arjantin basını, anketlere göre iki aday arasında az fark olduğunu aktarmıştı (Agustin Marcarian/Reuters)
-
13/3018 Kasım 2023 - İsrail'in, Gazze'nin güneyinde yer alan Han Yunus şehrindeki Hamad'a düzenlediği saldırısının ardından bir Filistinli, bir binada oluşan hasarı inceliyor. Han Yunus kentindeki saldırılarda yaralanan Gazzeliler, tahta arabalarla Nasr Hastanesi'ne götürüldü. Nasr Hastanesi'nin yöneticisi, Hamad şehrindeki bir yerleşim yerine düzenlenen hava saldırısının ardından ağır yaralı 23 kişinin yanı sıra 26 kişinin cesedinin hastaneye getirildiğini söyledi (Mahmud Hams/AFP)
-
14/3017 Kasım 2023 - SpaceX'in Starship roketi ABD'nin Teksas eyaletindeki Boca Chica'da yer alan Starbase üssünde ikinci uçuş denemesini gerçekleştirmeyi bekliyor. Şirketin CEO'su Elon Musk, uzun zamandır beklenen ikinci fırlatmanın bir gün ertelendiğini 16 Kasım'da duyurmuştu. Uzay camiası halihazırda 18 Kasım'da yörüngede gerçekleştirilmesi planlanan uçuşu dört gözle bekliyor. Nisandaki ilk denemede muazzam bir patlama yaşanmıştı (Timothy A. Clary/AFP)
-
15/3016 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'nin Han Yunus kentinde Filistinliler, İsrail saldırısı sonucu ağır hasar alan El Seka Camisi'nin önünden geçiyor. İsrail ordusu bugün Gazze Savaşı'nda iki askerinin öldüğünü açıkladı ve Hamas'ın İsrail'e saldırı düzenlediği 7 Ekim'den beri hayatını kaybeden İsrail askeri sayısı resmi rakamlara göre 371 oldu. Filistinli yetkililerse aynı tarihten itibaren ölen Filistinli sayısının yaklaşık 7 bin 900'ü kadın ve çocuk olmak üzere 11 bin 500'ü aştığını belirtti. Öte yandan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Gazze'de çatışmalara "acil ve uzatılmış ara verilmesi" talep edilen karar tasarısını kabul etti (Mahmud Hams/AFP)
-
16/3015 Kasım 2023 - Londra'daki Westminster Sulh Mahkemesi'nin girişinde iklim protestocuları tarafından şarkılar ve pankartlarla karşılanan İsveçli çevre aktivisti Greta Thunberg, mahkeme çıkışında da basın mensuplarından büyük ilgi gördü. Ünlü çevre aktivisti, Londra'da enerji sektörüne karşı düzenlenen bir eylemde asayişi bozmak suçundan gözaltına alınmıştı. Aldığı tehditler nedeniyle İsveç'in başkenti Stockholm'deki adresi mahkemede okunmayan Thunberg, kendisine yöneltilen suçlamayı reddetti (Henry Nicholls/AFP)
-
17/3014 Kasım 2023 - Madagaskar'ın başkenti Antananarivo'nun Ambohipo mahallesinin sakinleri içme suyu çeşmesinin başında. Ülkenin başkentindeki pek çok evin suya erişimi yok ve bu da bazılarının 16 Kasım'da gerçekleşecek başkanlık seçiminden daha önemli ihtiyaçları olduğuna dair düşüncelerini pek de şaşırtıcı kılmıyor. Öte yandan başkanlık yarışındaki 12 adayın neredeyse hepsi bir aydan uzun süredir hemen hemen her gün başkentte eylem düzenliyor ve halkı, "müesses nizam darbesi" olarak gördükleri seçimi boykot etmeye çağırıyor (Rijasolo/AFP)
-
18/3013 Kasım 2023 - Lübnan'ın güneyinde, İsrail sınırında yer alan Ayta Aş Şab köyü yakınlarına İsrail'in düzenlediği hava saldırısının ardından siyah dumanlar yükseliyor. İsrail ordusuyla Hizbullah arasında 8 Ekim'den beri süren saldırılarda Lübnan'da öldürülen sivillerin sayısı, bugün iki kişinin daha ölmesiyle 16'ya çıktı. Lübnan'ın dün İsrail'in kuzeyine yaptığı saldırılar sonucundaysa bir sivil öldürülmüş, 5 kişi de yaralanmıştı. Hizbullah bugün yaptığı açıklamada Lübnan'ın güney sınırındaki İsrail askerlerine güdümlü füzelerle saldırı düzenleyerek hedefleri "tam isabetle" vurduğunu belirtmişti. İsrail ordusuyla Hizbullah arasında 5 haftadır süren çatışmalarda 74 Hizbullah mensubu ve 4 İsrail askerinin öldüğü bildirildi (Hussein Malla/AP)
-
19/3012 Kasım 2023 - İsrail tankları Gazze Şeridi'nin iç kesimlerine doğru ilerlerken Filistinliler, Gazze'nin kuzeyinden güneyine gidiyor. İsrail'in Gazze'ye saldırılarında en az 4 bin 500 çocuğun öldürüldüğü bildiriliyor. Birleşmiş Milletler, Gazze'deki hastanelere yönelik saldırıların durması için "acil uluslararası eylem çağrısında" bulunduğunu açıklarken, elektrik ve yakıt ablukası nedeniyle Şifa Hastanesi'nde kuvözde oksijene bağlı iki bebeğin öldüğü bildirildi. Öte yandan İsrail'le Hamas arasındaki çatışmalar hastane çevresinde yoğunlaşırken, İsrail burada çatışmayı "Hamas militanlarının tercih ettiğini" öne sürüyor (Ibraheem Abu Mustafa/Reuters)
-
20/3011 Kasım 2023 - Birleşik Krallık'ın başkenti Londra'da "Filistin İçin Ulusal Yürüyüş"e katılan protestocular, taşıdıkları döviz ve pankartlarla Gazze Savaşı'nda ateşkes ilan edilmesi çağrısında bulundu. Başbakan Rishi Sunak, I. Dünya Savaşı'nda hayatını kaybedenlerin anıldığı Anma Günü'nde düzenlenen bu eylemi "provokatif ve saygısızca" diye nitelemiş ve Londra Polis Teşkilatı'na yürüyüşü engellemesini önermişti. Londra Polisi, Filistinlilere destek yürüyüşünün hükümetin engelleme talebinde bulunmasını sağlayacak yasal sınırda olmadığını belirtti ve yürüyüş gerçekleşti (Henry Nicholls/AFP)
-
21/3010 Kasım 2023 - Fransa'nın başkenti Paris'te Greenpeace aktivistleri Eyfel Kulesi'nin civarına yerleştirdikleri dev ahtapotun yanında eylem düzenledi. Aktivistler Paris Barış Forumu'na katılan Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store'un Arktika'da derin deniz madenciliğine izin verilmesi yönündeki açıklamasını protesto etti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un çağrısı üzerine düzenlenen, Gazze'deki sivil nüfusa yönelik uluslararası insani yardım konferansına yaklaşık 80 ülke ve uluslararası kuruluşun temsilcisi katıldı (Geoffroy Van der Hasselt/AFP)
-
22/309 Kasım 2023 - Güney Asya ülkesi Bangladeş’te, tekstil işçilerinin düşük ücrete karşı isyanı sürüyor. Yetkililer bugün 25 bin kadar tekstil işçisinin polisle çatıştığını açıkladı. Geçen hafta düzenlenen protestolar sonrası hükümet asgari ücrete yüzde 56'lık bir zam teklif etmiş, sendikalarsa bu oranı reddetmişti. Yaşananlar üzerine zam oranını beğenmeyen işçiler yeniden sokağa çıktı. Polisin göz yaşartıcı gaz ve plastik mermi kullanarak bastırmaya çalıştığı olaylarda dün bir kadın işçi ölmüş ve çok sayıda işçi yaralanmıştı (Muniz uz Zaman/AFP)
-
23/308 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta İsrail'in gerçekleştirdiği saldırı sonrasında kent sakinleri enkazda hayatta kalanları ve ölenlerin cesetlerini arıyor. İsrail, Gazze'deki yerleşim bölgelerini hedef almaya devam ederken son 24 saatte 214 kişi hayatını kaybetti. 7 Ekim'den beri Gazze'de 10 bin 500'den fazla, İsrail'de ise 1400'ten fazla kişi öldü. Adını vermediği bir İsrail yetkilisini alıntılayan Reuters, İsrail'in Gazze'yi işgal etmek ya da şeridi uzun süre kontrol altında tutmak gibi bir niyetinin olmadığını aktardı. Öte yandan İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant çarşamba günü yaptığı açıklamada savaşın sonunda İsrail ordusunun Gazze'yi tamamen özgürleştireceğini söylemişti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da savaş sona erdikten sonra İsrail'in "ucu açık bir süre boyunca" Gazze Şeridi'nin "genel güvenlik sorumluluğunu" elinde tutacağını açıklamıştı (Mahmud Hams/AFP)
-
24/307 Kasım 2023 - Pakistan hükümetinin ülkedeki tüm yasadışı göçmenleri sınır dışı etme kararı almasından sonra, ülkenin Çaman kentinde Afganlar, Pakistan-Afganistan sınırını geçmeye hazırlanıyor. 1,7 milyon kişiye ülkeyi terk etmeleri, aksi takdirde tutuklanacakları ya da sınır dışı edilecekleri söylendiğinden beri 200 binden fazla Afgan, Pakistan'dan çıktı. Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı istila etmesiyle 1970'lerin sonunda ve 1980'lerde onbinlerce Afgan, Pakistan'a kaçmıştı. 11 Eylül saldırılarından sonra Afganistan'a bu kez ABD saldırmış, çok sayıda Afgan yine Pakistan'a sığınmıştı. 2021'de Taliban'ın iktidarı ele geçirmesiyle de 600 bin ila 800 bin kişinin Pakistan'a geçtiği düşünülüyor (Banaras Khan/AFP)
-
25/306 Kasım 2023 - İsrail'in Lübnan'a düzenlediği hava saldırısında öldürülen 4 kişinin akrabası olan gazeteci Samir Eyüb, öldükleri arabaya çiçek koyuyor. İsrail'in dün Lübnan’ın güneyindeki Aynata beldesi yakınlarındaki sivil bir araca düzenlediği saldırıda üç çocuk ve Eyüb'ün kız kardeşi olduğu bildirilren büyükanneleri ölmüştü. Çocukların annesinin de saldırıda ağır yaralandığı aktarılmıştı. Bu saldırının ardından Lübnan'dan İsrail'e saldırı düzenlenirken, Lübnan'daki Hizbullah'ın üstlendiği bu saldırılarda İsrailli bir kişinin öldürüldüğü bildirilmişti. 8 Ekim'den bu yana İsrail-Lübnan sınırındaki çatışmalar devam ederken öldürülen Lübnan Hizbullahı mensubu sayısının 61'e yükseldiği aktarıldı (Mohammed Zaatari/AP)
-
26/305 Kasım 2023 - Filistinliler, İsrail'in Gazze Şeridi'nin merkezindeki Magazi Mülteci Kampı'na düzenlediği saldırının ardından yıkıntıların arasında ölenleri arıyor. Filistin resmi haber ajansı WAFA, İsrail'in dün düzenlediği saldırı sonucu çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 51 kişinin öldürüldüğünü ve çok sayıda yaralı olduğunu bildirdi. 30 gündür devam eden Gazze Savaşı'nda binlerce kişi hayatını kaybederken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bugün yaptığı açıklamada Filistinli grupların elindeki esirler serbest bırakılmadıkça ateşkes yapmayacaklarını söyledi (Mohammed Fayq Abu Mostafa/Reuters)
-
27/304 Kasım 2023 - Nepal'in Jajarkot bölgesinde meydana gelen 5.6 şiddetindeki depremden sonra ortaya böyle bir görüntü çıktı. 150'den fazla kişi hayatını kaybederken, kurtarma görevlileri dağlardaki yerleşim yerlerine ulaşmak için heyelan ve enkazla kapanan yolları açmaya çalışıyor. Gece vuran depremin sarsıntısı yüzlerce kilometre uzaktan, Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'den de hissedildi. Yetkililerin ilk tahminlerine göre Nepal'de yaklaşık 5 bin ev yıkıldı ya da ağır hasar aldı (Harihar Singh Rathor/AFP)
-
28/303 Kasım 2023 - Gazze Savaşı sürerken, yabancı pasaporta sahip Filistinliler, Gazze'yle Mısır arasındaki Refah sınır kapısında kendilerine ayrılma izni verilmesini bekliyor. İsrail'in Gazze'ye yönelik 28 gündür aralıksız süren saldırılarında ölenlerin sayısı son 24 saatte 166 artarak 9 bin 227'ye yükseldi. Hayatını kaybedenlerin 3 bin 826'sının çocuk, 2 bin 405'inin ise kadın olduğu açıklandı. Öte yandan Birleşmiş Milletler, 7 Ekim'den bu yana Gazze'de yerinden edilmiş kişilerin sayısının 1,5 milyona ulaştığını duyurdu (İbrahim Abu Mustafa/Reuters)
-
29/302 Kasım 2023 - Gazze Şeridi'ndeki Filistinliler, Refah sınır kapısına yanaşan kamyondan insani yardım malzemeleri alıyor. İsrail, Gazze Şeridi'ndeki Cibaliye mülteci kampını 48 saat içinde üçüncü kez vurdu. Yine Gazze'deki Bureyc mülteci kampı da İsrail saldırılarının hedefi oldu. Associated Press'in aktardığına göre 25 gündür süren savaşta hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısı, 3 bin 700'den fazlası çocuk olmak üzere 9 bini aştı (Hatem Ali/AP)
-
30/301 Kasım 2023 - SpaceX'in, X'in (eski adıyla Twitter) ve Tesla'nın CEO'su Elon Musk, İngiltere'nin başkenti Londra'da düzenlenen Birleşik Krallık Yapay Zeka Güvenliği Zirvesi'nde. Dünya genelinden çok sayıda devlet görevlisi, yapay zeka uzmanı, akademisyen ve sivil toplum temsilcisi, yapay zekanın risklerini değerlendirmek ve uluslararası işbirlikleriyle bu risklerin önüne geçmek için bir araya geldi. Musk, zirve öncesinde katıldığı bir podcast'te yapay zekanın insanlığın sonunu getirebileceği uyarısında bulunmuştu (Toby Melville/AFP)
Konuyla ilgili değerlendirmelerini Independent Türkçe'yle paylaşan McArthur ise Kovid-19 pandemisinin ardından insanların her tür teknolojiyi daha rahat bir şekilde kullandığına ve bu sayede cinsel teknolojinin gelişiminin önemli ölçüde hızlandığına dikkat çekiyor:
Artık cinsellikte teknolojinin kullanımında çok daha az damgalama var. İki yıl önce tüm dünyada doğrudan insan temasının kopabileceği düşünülemezdi. Şimdiyse bunun artık her an olabileceğini biliyoruz. Bu, insanların diğer yakın ilişki türlerine hazırlıklı olması gerektiği anlamına geliyor.
Twist ise pandeminin daha çok kişiyi dijiseksüelliğe sürüklediğini ve bunun normalleşmesine yol açtığını belirtiyor.
"Dijiseksüellik uydurulmuş bir terim"
Öte yandan bazı uzmanlar doğrudan dijiseksüellik kavramına mesafeli yaklaşıyor. Örneğin, Britanyalı etik profesörü Kathleen Richardson, dijiseksüelliği gerçek bir kimlik olarak düşünmediğini söylemişti. Richardson üç sene önce Metro'yla söyleşisinde, "Çoğu insan nesnelere ilgi duymaz. Çoğu erkeğin, hatta seks robotlarına ilgi duyduğunu iddia edenler bile, biraz mekanik olan bir oyuncak bebek tarafından tahrik edilmesi pek ihtimal dahilinde değil" demişti.
"İnsanların robot ve yapay zekayla ilişki içerisinde olması yalan" diye konuşan Richardson dijiseksüelliği, "Teknoloji barındıran lastik bebeklerle fantezi kuran erkekleri tanımlamak için uydurulmuş bir terim" diye nitelemişti.
Bunun yanı sıra dijiseksüelliğin aile yapısına ve aile kültürüne zarar vereceğini düşünenler de var. Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, dijiseksüelliğin aile kurumunu tehdit ettiğini söyleyerek "demografik, etik ve diğer birçok açıdan genel olarak insanlığın geleceği için büyük bir tehlike oluşturduğunu" geçen seneki açıklamasında öne sürmüştü.
Bu konuda yorumunu sorduğumuz McArthur, "Dünyadaki çoğu kişi Budist değil. Ancak Budizm yine de gerçek bir kimlik" cevabını verdi.
"Azınlık kimliklerinin damgalanmasından dolayı endişeli olduğunu" söyleyen McArthur, "Dijiseksüellik kavramım buna işaret etmek için tasarlandı" dedi:
Seks robotlarının ailelerin varlığını tehdit edeceğini düşünmüyorum. İnsanlar yine de başka kişilerle tanışacak, aşık olacak ve çocuk yapacak. Bence cinsel teknoloji, insanların yaşamlarında tamamen sağlıklı bir rol oynayabilir.
"Pedofiliyi durdurabilir"
Bazı uzmanlar ayrıca çocuk seks robotlarının, pedofiliyi durdurmada kullanılabileceğini düşünüyor.
İki yıl önce NBC News'le yaptığı röportajda Felsefeci Marc Behrendt, "Çocuk seks robotları halihazırda bir gerçek ve yakın gelecekte çocuk seks robotları var olacak. Dolayısıyla bu konuda ne yapacağımıza karar vermemiz gerekiyor" dedi:
Onları tamamen yasaklıyor muyuz yoksa bu teknolojinin saldırıları önlemeye yarayıp yaramayacağını küçük ölçekte mi araştırıyoruz?
Bildiğimiz seks artık değişti mi?
Dijiseksüellik hangi yöne evrilecek? Sanal gerçeklik mi yoksa seks robotları mı yaygınlaşacak? Kısacası konu hakkındaki çoğu sorunun yanıtı gizemini koruyor. Uzmanlar çoğu dijiseksülekitenin yaygınlaşacağını düşünse de nasıl gelişeceğini tahmin edemiyor.
Örneğin, McArthur seksin halihazırda değiştiğini, teknolojinin ilişkilerin bir parçası olarak herkes tarafından kullanıldığını savunuyor:
Bazı kişilerin hayatı diğerlerinden daha fazla değişti. Bu kişiler, ikinci dalganın ilk uygulayıcıları. Geri kalanımız içinse ikinci dalga teknoloji hâlâ çoğunlukla gelecekte.
© The Independentturkish