Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Anabilim Dalı
Cavaheti Bölgesi ve Ahıska Türkleri
Region of Cavaheti and Meskhetian Turks
Ali Mirdas - 2016Teze Git (tez.yok.gov.tr)
Özet:
Ahıska Türkleri sıklıkla göç etmek zorunda kalan bir toplum olmakla birlikte üç sürgün yaşamıştır: 1944 Ahıska/Gürcistan, 1989 Fergana/Özbekistan ve 2004 Krasnodar/Rusya. Bu gün Ahıska Türkleri Rusya, Ukrayna, ABD, Azerbaycan, Özbekistan, Kırgızistan ve Kazakistan'a kadar geniş bir coğrafyaya dağılmışlardır. Türkiye'de 50 binden fazla Ahıska Türkünün yaşadığı tahmin edilmektedir. Bunların yaklaşık yarısı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmuştur. Bu çalışmada Gürcistan'ın güneybatısında bulunan Meshetya bölgesinin tarihi arka planı ele alınmış, Ahıska Türklerinin yaşadıkları sürgünler ve vatana dönüş çalışmaları değerlendirilirken Cavaheti sorununun çözümüne etkisi ortaya konulmuştur. 1991 sonrası Ermenistan ve Gürcistan arasında ekonomik ve siyasi ilişkiler ele alınmış, günümüzde ciddi bir sorun olarak bilinen Cavaheti konusunda Ermenistan ve Gürcistan'ın yaklaşımları değerlendirilmiştir. Cavaheti konusu, sadece Gürcistan-Ermenistan arasında yaşanan bir sorun değildir, aynı zamanda 1944'de Stalin'in uyguladığı "kızıl terör" sonucunda bölgeden sürgün edilmiş Ahıska Türklerini de ilgilendirmektedir. Ekonomik ve ticari işbirliği bağlamında Ermenistan'ın Gürcistan'a elektrik enerjisi satması, Ermenistan'ın Gürcistan üzerinden deniz yolu ile dünya pazarlarına açılması ne kadar önem taşıyorsa, siyasi bağlamda da taraflar arasında Cavaheti sorunu ve Ahıska Türklerinin Gürcistan'a dönüş meselesi o kadar önemlidir. Araştırma bulgularına göre Samtshe-Cavaheti bölgesi tarihi bir Türk yerleşim yeridir. Ahıska Türklerinin en önemli sorunlarının ekonomik ve siyasi sorunlar olduğunu ve kendi içinde kapalı bir topluluk özelliğini koruduklarını göstermektedir.
Summary:
The definition of Meskhetian Turks is geographical rather than ethnical. Akhaltsikhe is the historical center of a territory connected with Georgia which lies at the northeastern border of Turkey. Akhaltsikhe and its near periphery is also very old Turkish region. Historical documents also refer to the Turkish entity here in the centuries before the christmas. In this region, a government of Kipchak Atabec was established in 1267, and this region became country center after being added to the Ottoman Empire in 1578. This region, as a result of Edirne Agreement signed in 1829 following the Ottoman-Russian war, was conceded to Russia as a war compensation. Armenians from a variety of geographies were resettled in the Russian sovereignty. Meskhetian Turks were compelled to migrate in the period of history, however they experienced three important migration: 1944 Akhaltsikhe/Georgia, 1989 Fergana/Uzbekistan and 2004 Krasnador/Russia. At present, Meskhetian Turks have been living in a vast area ranging from Russia, Ukraine, USA, Azerbaijan, Kyrgyzstan to Kazakhstan. It is estimated that more than 50.000 Meskhetian Turks live in Turkey at the moment, and also half of them became Turkish Republic citizens. In this study, while the historical background of the Meshetian region and the exiles experienced by the Meskhetian Turks and their efforts to return to motherland was examined, the effects of these developments to the solution of the problems of Javakheti was revealed. Economic and political relations was analyzed between Armenia and Georgia after 1991, and the approaches of Armenia and Georgia were evaluated at Javakheti subject known as a serious problem at present. Javakheti subject is not only a problem between Armenia and Georgia, but it is also related with Meskhetian Turks exiled from the region as a result of Stalin's "scarlet terror" policy in 1944. As well as the importance of the electricity sale of Armenia to Georgia in the framework of economic and commercial framework and the accession of Armenia to the Black Sea for the global market through Gergia, Javakheti problem in the framework of political relations and the problem of the return of Meskhetian Turks to the Georgia are also very important. Scientific researches reveal that Samtshe-Javakheti territory is an historical Turkish settlement place. This also reveal that the most important problems of Meskhetian Turks are economic and political, and this reveals that they preserve their introvert community as well.