Sudan’ın şiddetli patlaması, uluslararası toplumun oradaki çatışmaya yanıt verme yaklaşımının yanlış yönlendirildiğini ve hayal gücünden yoksun olduğunu gösteriyor. En önemlisi, uluslararası toplumun, devletin kontrolünü şiddetli bir şekilde yağmalamak ve bastırmak için kullananların lehine olan teşviklerin ne kadar yığıldığını takdir edememesidir. Bu teşvikler değiştirilmedikçe, şiddetli kleptokrasiyi destekleyen hesap devam edecektir.
Sudan devletinin kontrolü için yarışan iki kişiden biri, paramiliter Hızlı Destek Kuvvetlerinin (RSF) başındaki General Mohamed Hamdan Dagalo (Hmedti olarak bilinir). RSF, 2013 yılında Darfur’da soykırım niteliğindeki kirli işleri yürüten Janjaweed olarak bilinen milisler arasından resmileştirildi. RSF şu anda Afrika kıtasındaki en büyük paramiliter oluşum ve yıllar boyunca Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Libya savaş ağası Khalifa Haftar ve Rusya’nın Wagner Grubu’ndan önemli destek alıyor. Hemedti, altın kaçakçılığı, emlak ve ekonominin diğer kilit sektörlerini kontrol ederek hem kendisini hem de çevresini zenginleştirdi.
Ana rakibi General Abdel Fattah al-Burhan ve diğer üst düzey ordu liderleri de bankacılık ve tarım gibi ekonominin kilit sektörlerini tekelleştirdi. Ordu liderliği ve RSF, birbirlerini yok etmeye çalışıyorlar ve kesinlikle Sudan’ı, yıllardır inşa edilen devlet kontrolünün ekonomik ganimetleri üzerinden varoluşsal bir ölüm sarmalına sürüklüyorlar.
Son birkaç yılda, uluslararası arabulucular iki generali sürekli olarak uzlaştırdı ve onlara büyük çaplı yolsuzluk ve insan hakları ihlalleri için çok az ceza verdi. Yaptırımlar ve yasal kovuşturmalar etki yaratamayacak kadar azdı. Devlet gücü, birkaç sonuçla kişisel zenginleşme sağlayan nihai ödül olmaya devam ediyor. Sudan klasik bir kleptokrasi (“hırsızlar tarafından yönetilen”) haline geldi ve arabuluculuk çabalarının hiçbiri sistemdeki şiddeti, baskıyı ve yolsuzluğu destekleyen teşvikleri ele almadı.
Aslında ABD, 2017’de fiili değişim kanıtı yerine vaat edilen reformlar karşılığında rejime yönelik en önemli yaptırımları kaldırarak daha önce baskısını azaltmıştı. Orduya ve RSF’nin müteakip yağmalarına yanıt olarak, Darfur’da büyük şiddet uygulamak, Hartum’da yüzlerce protestocunun öldürülmesi ve Ekim 2021’de sivil liderliğindeki geçiş hükümetinin devrilmesi dahil hiçbir sonuç yeniden getirilmedi.
Sudan’a odaklanan sonu gelmeyen arabuluculuk turları, kapsayıcılık iddiasında bulunuyor, ancak genellikle yerel Sudanlı “Direniş Komiteleri”nin, kadın örgütlerinin ve diğer sivil toplum barış ve demokrasi savunucularının yeterli katılımı olmadan ilerliyor. Afrika, ABD ve Avrupa’dan arabulucular ve politika yapıcılar, savaşan liderlere uyum sağladılar ve silahların onların nöbetinde susacağı umuduyla istikrarsızlık üreten statükoyu hiçbir şekilde değiştirmeyen kısa vadeli hedeflere odaklandılar. Elbette bu yangın anında hasarı azaltmak için her türlü çaba gösterilmelidir. Ancak bu son birkaç yıl içinde, arabulucular defalarca kleptokrasi ve büyük hak ihlalleri konusunda kutuyu tekmelediler ve köklü bir değişiklik gerektirmek yerine statükoyu sağlamlaştırdılar. Sudanlı savaş ağalarının ricalarını büyük ölçüde görmezden gelmeyi göze alabildiği noktaya kadar, tekrar tekrar yerine getirilmeyen yasal ve mali sorumluluk tehditleri savurdular.
Sudan’da yeniden büyük oyuncular olmak için ABD ve Avrupa’nın kaldıraçlarını yeniden inşa etmesi gerekiyor. Çin, ekonomik yatırımları ve petrol sektöründeki büyük yolsuzluk nedeniyle kaldıraç gücüne sahip. Wagner Grubu sayesinde Rusya’nın etkisi var. Suudi Arabistan, BAE ve Mısır, askeri destekleri ve getirileri nedeniyle nüfuza sahipler.
ABD’li ve Avrupalı politika yapıcılar, kara para seliyle rekabet edemiyorlar, ancak sivil toplumdan özel sektörün sorumlu bölümlerine, hükümet ve askeri reformculara kadar geniş bir Sudanlı kitlesine hitap eden benzersiz güçlere sahipler. Ve özellikle ABD’nin ek bir karşılaştırmalı avantajı var: dolar cinsinden işlemlerin hakimiyeti. Kargaşadan yararlanan yetkilileri, kolaylaştırıcıları ve kuruluşları hedef alarak kleptokrasiye karşı koymak için çok çeşitli finansal baskı araçları ve kara para aklama önlemlerinin kullanılmasından daha güçlü bir kaldıraç elde edilebilir.
ABD ve Avrupa, daha uzun vadeli sistem değişikliği için mali kaldıraç oluşturmaya odaklanan çok taraflı bir kampanya başlatarak Sudanlı sivil toplum reformcularıyla ittifak kurabilir. İstekli ülkeler, çok taraflı kuruluşlar ve ilgili özel sektör kuruluşlarıyla birlikte çalışan ABD ve önemli Avrupa ülkeleri, Sudanlı savaşan her iki tarafın da kâr elde ettiği kleptokratik ağlara odaklanan eşgüdümlü hedefli yaptırımlar uygulayabilir. Bu “ağ yaptırımları”, çeşitli hükümetlerin beğendiği devasa yağma makinelerinin parçası olan daha geniş kesintiler, işbirlikçiler ve şirketlerden ziyade, tek tek yetkililerin hedef alındığı Afrika suiistimallerine yanıt olarak verilen olağan mali cezalardan çok uzaktır. Sudan oldu.
Ayrıca ABD Hazine Bakanlığı, dünya çapındaki bankalara, Sudan’daki yozlaşmış ağları ve Rusya, Körfez ve başka yerlere uzanan kolaylaştırıcılarını hedefleyen açık bir kara para aklama karşıtı stratejiyi açıklayan bir tavsiye belgesi yayınlayabilir. Bu ağları uluslararası finans sisteminin dışında bırakmak, devlet kontrolü için sürmekte olan her ne pahasına olursa olsun kazanma mücadelesini caydıracaktır.
Nihayetinde, barış ve demokrasinin bir şansa sahip olması için, uluslararası çabalar, savaş, baskı ve yolsuzluk yoluyla insanların çektiği acılardan yararlanmayı mali açıdan acı verici hale getirmeye odaklanmalıdır. Şiddetli kleptokrasiyi destekleyen bu temel hesap önemli ölçüde değiştirilmedikçe, yağmalanacak kaynaklar olduğu sürece Sudan çatışması kanamaya devam edecek.
TIME’dan Daha Fazla Okunması Gerekenler
Kaynak : https://time.com/6275229/how-the-international-community-failed-sudan/