Kimyacıların kalsiyum sülfat adı nı verdikleri alçı, doğada mızrak ucu ( biçiminde yarı saydam billûrsu bir taş olan alçıtaşından elde edilir.
Alçı taşı, özel fırınlarda 150 derece ısıtılınca, kuru havada suyunu yitirip incecik bir toza dönüşür: işte bu, alçıdır. Bu toz, yeterli miktarda suyla karılınca, koyu lapa haline gelir; mik-roskopik billûrları, alçıtaşım yeniden meydana getiriyormuş gibi birbirine sağlamca kaynar. Birçok çeşidi bulunan alçı, işlenmesi kolay bir maddedir ve pek çok yerde kullanılır.
Oldukça kaba olan yapı alçısı, hafif kaplama yapımında (alçı karolar) kullanılır; daha çok sulandırılırsa duvarları ve tavanları badana etmeğe de yarar. Kolayca yoğrulup çeşitli biçimlere sokulabildiği için alçı, bibli ve heykel kalıbı çıkarmakta çok işe yarayan bir maddedir; sonradan seri halinde yapımına imkân verecek kalıpların dökülmesinde de kullanılır. Polisler yerdeki izleri (ayak izleri, lastik izleri v.b.) almak için alçıdan da yararlanırlar. Tıp alanında, kırılan kemiklerin sarıldıktan sonra «alçıya alınması» ve dişçilikte protez yapımı işlerinde de alçı kullanılır.
Alçı çeşitli alanlarda kullanılır
Bazı alçı çeşitlerinin özel kullanılma yerleri vardır. Örneğin, tarımda alçılama toprağın tuzunu azaltmak veya verimini arttırmak amacıyla tarla veya çayırı kükürt ve kalsiyumla beslemeğe yarar. Bağcılıkta başvurulan başka bir alçılama biçimi, şarabın asit oranını arttırmağa yarar. Cerrahlıkta ise kırık kemikler oynamasın, kolayca kaynayıp iyileşsin diye alçıya konur.
El Hüneri ve Sanatı
Alçıyı işlemek için «el çabukluğu» şarttır. Her şeyden önce, bu maddenin birkaç dakika içinde donduğunu, ama buna karşılık sertleşmesinin saatler sürdüğünü bilmek gerekir. Bu yüzden alçı henüz yaşken kalıptan çıkartılmamalıdır. Alçının dozunu ayarlamak da ince bir iştir: ne kadar çok su katılırsa, sağlamlığı, direnci o derece azalır.
Yapı sanatlarında süsleme malzemesi olarak alçı ayrı bir önem kazanır. Sıva üzerine çiviler mıhlanarak alçı kabartmalar yapılır. Türk mimarlık sanatında mala ile yapılan kabartmalara malakârî, fırça ile yapılan süslemelere kalemkârî adı verilir. Mimar *Sinan’ın Sokullu Camii’n-de bu sanatın güzel örneklerine rastlanır.