Deniz araştırmacıları ve diğer bilim adamları, dünya liderlerini, dünya okyanuslarını, ulusal sınırların dışında kalan ve çevresel zararlar tarafından giderek daha fazla tehdit edilen uçsuz bucaksız okyanusları korumak için uluslararası bir anlaşmayı hızlandırmaya çağırıyorlar.
Bir grup deniz uzmanı ve bilim adamı, konuyla ilgili 2017’de başlayan BM müzakereleri bu yıl sona ermeden önce açık denizleri korumak için küresel bir okyanus anlaşmasına destek çağrısında bulunan bir açık mektup imzaladı.
Anlaşma, keşfedilmemiş deniz yaşamı ve habitatlarının geniş alanlarına ev sahipliği yapan ve giderek artan bir şekilde insan işgali tehdidi altında olan dünyanın en derin okyanuslarını koruyacak. Kirlilik, aşırı avlanma, iklim değişikliği nedeniyle okyanusların ısınması ve derin deniz madenciliği ve petrol sondajı tehditlerden bazıları.
Bu açık denizler gezegen yüzeyinin üçte ikisini kaplamasına ve Dünya’nın oksijeninin yarısını üretmesine rağmen, yalnızca yüzde 1’i korunmaktadır.
Pew Charitable Trusts yetkilisi ve mektuba imza atanlardan biri olan Nichola Clark, küresel okyanus anlaşması taslağının bir parçası olarak dünya okyanusları için daha fazla koruma sağlanmasını istiyor.
Clark, 8 Haziran Dünya Okyanuslar Günü öncesinde bir röportajda, “Açık denizlerin çoğu için, hükümetlerin deniz koruma alanları oluşturmak için kullanabileceği yasal bir mekanizma yok, bu gerçekten sorunlu” dedi.
Açık denizlerde gerginlik
Hukuki bir mekanizmanın yokluğu, bir antlaşma müzakerelerinde tartışmalıdır.
Bazı ülkeler, yasal korumalar uygulanmadan önce ekolojik ve biyolojik çeşitlilik açısından önem taşıyan deniz koruma alanlarının (MAP’ler) belirlenmesini istemektedir.
Derin okyanuslar, uzay gibi, uluslararası olarak paylaşılır ve bu nedenle, açık denizlerin nasıl yönetileceğine dair açıkça tanımlanmış uluslararası yasalar olmadan, biyolojik çeşitliliğin korunmasını ve deniz alanlarının korunmasını sağlamak zor olabilir.
Çevre avukatı ve Uluslararası Çevre Hukuku Merkezi’nde (CIEL) sağlık ve iklim programının yöneticisi olan David Azoulay, hükümet ve endüstrinin farklı çıkarları nedeniyle müzakerelerin karmaşık olduğunu söyledi.
Açık denizler için geçerli olacak herhangi bir küresel yasal olarak bağlayıcı kurallar, örneğin, şu anda herhangi bir hükümet yetkisi dışında gerçekleşen derin deniz madenciliğini de dikkate almak zorunda kalacaktı.
Azoulay, “Bahisler yüksek,” dedi. “Yeni kuralları uygulamak zorunda olmak karmaşıktır çünkü aynı zamanda oldukça tekniktir ve özellikle de müzakere sürecinde çok az kamuoyu baskısı veya gözetimi varsa.”
Plastikler görüşmeleri tetikliyor
Okyanusların sağlığına ilişkin küresel tartışmalar, on yıldan fazla bir süredir devam ediyor ve bazen daha fazla kamuoyu bilinci kazanmış olan diğer iklim sorunlarının gerisinde kalıyor.
Azoulay, plastiklerden kaynaklanan kirliliğe ve dünya okyanuslarının sağlığı hakkındaki konuşmaların ilgi ve öfkeyi tetiklemeye nasıl yardımcı olduğuna işaret ediyor. Sadece yaygın reklam kampanyalarına yol açmakla kalmadı, geri dönüşüm gibi eylemlere de dönüştü.
AB, plastik çöpü yarı yarıya azaltarak ve mikroplastikleri 2030 yılına kadar azaltarak deniz suyu kalitesini iyileştirmek istediğini açıklayarak dünya okyanuslarının sağlığının da önemine işaret etti.
Greenpeace’e göre, okyanuslar plastik atıkların neden olduğu zarardan kurtulacaksa, 2030 yılına kadar yüzde 30’unun korumaya ihtiyacı olacak.
Küresel bir okyanus anlaşmasının gerekliliği konusunda güçlü bir fikir birliğine varılsa bile, müzakerecilerin en iddialı hedeflerine ulaşmaları ve anlaşmanın kabul edilmesi durumunda üstesinden gelinmesi gereken engeller var.