İnsanlar ve kültür
Birleşik Devletler’e taşınıyorsunuz. İşte sizi bekleyenler.
Amerika Birleşik Devletleri, ya da sıkça bilinen şekliyle Birleşik Devletler veya ABD, ülkenin ekonomik boyutu ve siyasi etkileri bakımından uzun bir süredir dünyanın süper güçlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Bir inovasyon ve girişimcilik merkezi olarak bilinen ülkenin girişimci ruhu, kültürel ve ekonomik büyümesinin ana lokomotifidir.
Nüfus ve şehirler
Birleşik Devletler 324 milyondan fazla insane ev sahipliği yapmaktadır; bu da onu nüfus bakımından dünyanın 3. büyük ülkesi haline getirmiştir.
Tarihte Birleşik Devletler –Avrupalılar tarafından keşfedildikten sonra- esas itibariyle İngiltere ve diğer Avrupa ülkelerinden ve daha sonraları da Latin Amerika ve Asya’dan göç almıştır. Ülkeye son 10 yılda (2015 rakamlarıyla) en çok göçmen veren beş ülke Meksika, Hindistan, Çin, Filipinler ve Küba’dır.
50 eyaletten meydana gelen Birleşik Devletler’in Kuzey Pasifik ve Kuzey Atlantik Okyanuslarına kıyısı vardır ve kuzeyde Kanada, güneyde Meksika ile komşudur. Kuzey Amerika kıtasının büyük kısmını kaplayan ülkenin sınırları kuzeybatıda Alaska’ya, Pasifik’te de Hawai’ye kadar uzanır.
Devasa büyüklükte bir karasal alana yayılan Birleşik Devletler, 4 ana bölgeye ayrılmıştır: Batı, Orta Batı, Güney ve Kuzeydoğu. Bu bölgelerin her biri de nüfuslarına göre iki ya da daha fazla kısma ayrılır.
Ülkenin gürültülü şehir caddeleri, geniş ve açık düzlükleri, sıradağları, kıyı şehirleri ve sessiz kırsal kasabaları arasındaki farklılıklar nedeniyle ülkeyi coğrafi olarak tek bir terimle tanımlamak imkansızdır.
İklim
Birleşik Devletler’in iklimi, yükseklik farkları ve değişik coğrafi özelliklerine bağlı olarak kıyıdan kıyıya değişkenlik gösterir.
Ülkede mevsimler:
- Kış (Aralık’tan Şubat’a)
- İlkbahar (Mart’tan Mayıs’a)
- Yaz (Haziran’dan Ağustos’a)
- Sonbahar (Eylül’den Kasım’a)
Birleşik Devletler’in doğu kısmında çoğunlukla 4 ayrı mevsimin yaşandığı nemli, karasal veya subtropikal iklim hüküm sürer. Güneydoğu ılıman kışlar ve sıcak nemli yazlar yaşar, Kuzeydoğu ve Orta Batı’da da daha soğuk kışlar, sık kar yağışları görülür ve kar dönemsel olarak yerde kalır.
Hawaii normal olarak tropik iklim koşullarına sahiptir; kış aylarında soğuk ve yağışlı, sıcak aylarda ise kuraktır. Öte yandan Alaska kutup koşullarında olduğundan sert kışlar ve yazlar, mevsimler arasında da çok ciddi sıcaklık farkları yaşar.
Siyaset ve hükümet yapısı
Birleşik Devletler’in anayasasını yaratan kurucular güçler ayrılığı ilkesini kesinleştirmek için devleti 3 branşa ayırmışlardır: yasaları yapan Yasama organı; bu yasaları uygulamaya geçiren Yürütme organı ve değerlendiren Yargı organı.
Birleşik Devletler hükümeti 2 yasama organı olan Senato ve Temsilciler Meclisi ile bir temsili demokrasidir. Senatoda 100 seçilmiş senatör vardır, her eyaletten 2 kişi olmak üzere 6 yıllığına seçilirler. Temsilciler Meclisi’nde 435 oy kullanan temsilci bulunur. Bir eyaletten kaç temsilci olacağı eyaletlerin nüfusuna bağlıdır. Her temsilci 2 yıılık dönem için seçilir ve yeniden seçilme hakları vardır.
Yürütme Organı, ABD Başkanı, Başkan Yardımcısı ve Kabine’den oluşur. Başkan en fazla 4’er yıllık 2 dönem görev yapabilir.
Yargı organı, mahkeme sisteminden oluşturur ve şunları kapsar: Yüksek Mahkeme, Temyiz Mahkemesi, Federal Bölge Mahkemeleri, Eyalet Mahkemeleri ve Yerel Mahkemeler.
Federal hükümetin doğrudan kontrolü altında olmayan alanlar, eyalet hükümetlerinin yönetimi altındadır. Bu modele federal hükümet sisteminin kabulünden sonra geçilmiştir ve 3 organdan oluşur: Yasama, Yürütme ve Yargı.
Kültürler ve din
Birleşik Devletler dünyanın en fazla çeşitlilik gösteren ülkelerinden biridir ve çoğu Amerikalı çeşitli etnik altyapılardan geldiği için etnik çeşitliliğin kesin olarak ne zaman başladığının bir analizini yapmak çok zordur.
Dünyanın en fazla çeşitlilik gösteren ülkelerinden biri olmak beraberinde dini inançlar ve uygulamalarda da geniş bir çeşitlilik getirmektedir. Çoğu Amerikalı dinin yaşamlarında büyük bir rol oynadığına inanır ve bu da gelişmiş ülkelerde sık rastlanan bir durum değildir.
Yerli halk
Birleşik Devletler’in yerli halkına Amerikan Yerlileri denir ama yerliler aynı zamanda Amerikan Kızılderilileri ya da kısaca Kızılderililer olarak da bilinirler. Amerikan Yerlileri’nin atalarının 1492’de Christopher Columbus gelmeden evvel bugünkü ulusun modern sınırları içinde kalan bölgedeki yerli halk oldukları kabul edilir.
Bu insanlar farklı kabileler, gruplar ve etnik grupları oluşturmuşlardır ve çoğu bugüne kadar değişmeden gelmiştir.
Dil ve aksanlar
Birleşik Devletler’in resmi dili yoktur ama halkının yüzde 80’inin anadili İngilizcedir.
Ülkede ingilizce konuşulması, Amerika’lıların ingiliz kolonisi olmasının bir sonucudur. 17. Yüzyıl başlarında ilk İngilizce konuşan yerleşimcilerin gelmesinden bu yana Amerikan İngilizcesi, Batı Afrika, yerli Amerikan nüfusu, Alman, Hollandalı, İrlandalı, İspanyol ve ülkeye göçmen dalgaları halinde gelen diğer ülkelerin lisanlarından etkilenmiştir.
Ülke çapında pek çok aksan ve diyalekte rastlanabilir. Sonuç olarak bir yabancı için Amerikan İngilizcesi’ni deşifre etmek epey zor olabilir.
Amerikalıların kendilerine özgü bir argo lisanları da vardır ve ülkede bir süre kaldıktan sonra ‘buck’ (dolar), ‘bail’ (bir yerden hızla ayrılmak) ya da ‘raincheck’ (yeniden zamanlamak) gibi kelimeler size de tanıdık gelmeye başlayacaktır.