Dünya tarihi boyunca, çeşitli virüsler ve bakteriler insan popülasyonunu enfekte ederek, yalnızca kısa bir süre içinde felaket düzeylerine ulaştı. Koleradan influenzaya kadar, bu hastalıkların her birinin hem enfeksiyon hem de ölüm oranları açısından felaketler olduğu kanıtlanmıştır. Bu çalışma, tarihteki en kötü on salgın hastalığı inceliyor ve nedenleri, etkileri ve ölüm oranlarının doğrudan bir analizini sunuyor.
Seçim kriterleri
Tarihteki en kötü 10 salgın hastalık için yapılan seçim bir dizi kritere dayanmaktadır. Birincisi ve en önemlisi, her bir hastalığın neden olduğu ölümlerin sayısı, pandeminin toplum üzerindeki genel etkisinin birincil göstergesidir. Ölümlerin sayısı ile bağlantılı olarak, enfeksiyon ve ölüm oranları da bu çalışma için dikkate alınır, çünkü her ikisi de her bir spesifik hastalığın genel potansiyelini gösterir.
Son olarak ve belki de en önemlisi, her bir pandeminin sosyal, ekonomik ve politik etkisinin de tüm bu faktörlerin iyileşme çabalarını önemli bir şekilde engellediği bilinmektedir. Eksik olsa da, bu kriterlerin tarihteki en kötü (ve en ölümcül) salgını belirlemek için en iyi yolu sunduğuna inanıyoruz.
Tarihteki En Kötü 10 Salgın Hastalık
- 1899 Kolera Salgını
- 1968 Grip Salgını
- 1889 Grip Salgını
- 1852 Kolera Salgını
- Asya Gribi
- Antonin Veba
- Hıyarcıklı Veba
- 1918 İspanyol Gribi
- HIV / AIDS
- Kara Veba
Salgın Hastalık Nedir?
Bir salgın, belirli bir bölgedeki hastalık vakalarının sayısındaki küçük ama olağandışı bir artış anlamına gelir. Örnekler, normal beklentileri aşan bir virüsteki (Grip gibi) ani artışları içerir. Erken keşfedildiklerinde, kaynakları tespit edilebildiği için salgınları kontrol altına almak nispeten kolaydır; böylece sağlık görevlilerinin hastalık daha fazla yayılmadan önce etkilenenleri karantinaya almalarına olanak sağlar.
Pandemi Nedir?
Pandemiler, bir hastalığın ilerlemesinin son aşamasıdır ve kontrolden çıkmış uluslararası bir hastalığı ifade eder. Pandemiler, bir salgın birkaç ülke veya bölgeye yayıldığında ve yeterli sayıda enfeksiyona neden olduğunda ortaya çıkar. COVID-19 (genellikle Koronavirüs olarak bilinir), aylar içinde pandemik seviyelere tırmanmadan önce küçük bir bölgede (Wuhan’da bir salgın) başladığı için pandeminin mükemmel bir örneğidir. Pandemiler sonunda zamanla kontrol altına alınabilse de, durdurmak için önemli bir çaba gerektirir.
10. 1899 Kolera Pandemisi
- Tahmini Ölü Sayısı: 800.000
- Köken: Hindistan
- Tarih: 1899 – 1923
1899 Kolera Salgını (bazen “Altıncı Kolera Pandemisi” olarak anılır), 19. yüzyılın sonlarında Hindistan’da ortaya çıkan büyük bir kolera salgınıydı. Yıllar içinde hızla yayılan salgın kısa sürede Ortadoğu, Afrika, Doğu Avrupa, Rusya’nın yanı sıra 1910 yılında Batı Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ne de ulaştı.
1899 Kolera Pandemisi Sırasında Kaç Kişi Öldü?
Batı dünyasındaki vakalar hızla izole edilip ortadan kaldırılsa da, tıbbi tesislerin ve tedavi seçeneklerinin olmaması nedeniyle Hindistan, Orta Doğu ve Rusya’da hastalıktan ölümler görülmemiş boyutlara ulaştı. 1923’e gelindiğinde, Altıncı Kolera Salgını dünya çapında 800.000’den fazla ölümle tanındı ve bu onu insanlık tarihindeki en ölümcül salgınlardan biri haline getirdi. Bugün, bilim camiası tarafından 1899 salgınının ana nedeninin yetersiz temizlik olduğu kabul ediliyor.
Kolera Hastalığı Nedir?
Kolera, kontamine su kaynaklarından kaynaklandığına inanılan bulaşıcı bir hastalıktır. Sağlık tesislerinden yoksun ve aşırı kalabalıktan muzdarip bölgelerde çok yaygındır. Sonuç olarak, modern su ve kanalizasyon arıtma sistemleri sağlayamayan üçüncü dünya ülkeleri genellikle hastalığın ana kaynağıdır.
Kolera Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Kolera enfeksiyonunun semptomları, enfeksiyondan sonraki birkaç saat içinde (veya maruziyetten beş gün sonra) başlayabilir. Semptomlar genellikle hafiftir ve ishal, kusma ve düşük kan basıncını içerir. Bununla birlikte, her 20 kişiden 1’inde maruz kaldıktan sonra tedavi edilmezse dehidrasyona yol açacak şiddetli ishal ve kusmayı içeren ciddi semptomlar geliştireceği tahmin edilmektedir. Bu da şoka, düşük kan şekeri (hipoglisemi), düşük potasyum seviyeleri ve hatta böbrek yetmezliğine yol açabilir.
9. 1968 Hong Kong Gribi Pandemisi
- Tahmini Ölü Sayısı: 1 Milyon
- Köken: İngiliz Hong Kong
- Tarih (ler): 1968
1968 Grip Salgını ilk olarak 13 Temmuz 1968’de Hong Kong’da tanındı. “Kategori 2” salgını olarak sınıflandırılan (ölüm oranı yüzde 0,1 ila 0,5) hastalığa İnfluenza A virüsünün bir H3N2 suşunun neden olduğuna inanılıyordu. Salgından sonraki haftalarda Vietnam, Singapur, Hindistan ve Filipinler’de çok sayıda vaka ortaya çıkmaya başladı. Yayılması kontrol altına alınamadığı için virüs, yıl sonuna kadar Avustralya, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ne hızla girdi.
1968 Grip Salgını Sırasında Kaç Kişi Öldü?
Nispeten düşük ölüm oranına rağmen, milyonlarca kişi virüsten enfekte oldu ve daha yüksek ölüm oranlarına yol açtı (özellikle daha yüksek nüfus yoğunluğunun daha fazla enfeksiyon oranlarına yol açtığı Çin’de). Sadece Hong Kong’da, yaklaşık 500.000 kişinin bu hastalığa yakalandığı tahmin ediliyor. Bu nedenlerden dolayı, 1968 Grip Salgını son derece sorunluydu ve birkaç ay içinde tahmini 1 milyon insanı öldürdü. Bu milyonlardan yaklaşık 100.000 kişi Amerika Birleşik Devletleri’nde öldü.
Grip Nedir?
Grip binlerce yıldır var olduğuna inanılan bulaşıcı bir virüstür. Çeşitli hayvanlardan kaynaklandığına inanılan, halihazırda A, B, C ve D tipleri dahil olmak üzere virüsün dört ana suşu vardır (bununla birlikte, zaman zaman farklı ve daha güçlü suşlar ortaya çıkar). Bu hastalığın yıllık salgınları, her yıl tahmini üç ila beş milyon vaka ile dünya çapında yaygındır.
Grip Belirtileri Nelerdir?
Bir influenza enfeksiyonunun semptomları genellikle aniden başlar (maruziyetten sonraki 1 ila 2 gün içinde). Yaygın semptomlar arasında vücut titreme ve ağrılarının yanı sıra ateş bulunur. İnfluenza türüne bağlı olarak, diğer yaygın semptomlar arasında öksürük, burun akıntısı, tıkanıklık, boğaz ağrısı, yorgunluk, baş ağrısı, gözde sulanma ve ses kısıklığı yer alır. Ağır vakalarda viral pnömoni ve ikincil bakteriyel pnömoni gelişerek yaşamı tehdit eden durumlara neden olabilir. Bireylerin çoğu gripten tam iyileşme sağlarken, bebekler, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıflamış olan insanlarda yaşamı tehdit eden komplikasyonlar gelişme riski daha yüksektir.
8. Rus Gribi
- Tahmini Ölü Sayısı: 1 Milyon
- Köken: Saint Petersburg, Rusya
- Tarih: 1889-1890
1889 Grip Pandemisi (“Rus Gribi” olarak da bilinir), H3N8 olarak bilinen Influenza A türünün bir alt türünün neden olduğu ölümcül bir salgındı. İlk olarak 1 Aralık 1899’da Rusya’nın Saint Petersburg kentinde bildirilen virüs, uygun olmayan karantina protokolleri nedeniyle Kuzey Yarımküre’de hızla yayılmayı başardı. Çok sayıda demiryolu ağı ve şu anda transatlantik seyahatteki artış (tekne ile) nedeniyle, virüs 12 Ocak 1890’a kadar Amerika Birleşik Devletleri’ne kadar yayılmayı bile başardı. Salgın dört aydan kısa bir sürede salgına ulaştı.
Rus Gribi Salgını Sırasında Kaç Kişi Öldü?
Nispeten düşük bir ölüm oranına sahip olmasına rağmen, enfekte olmuş bireylerin sayısı dünya çapında 1890’ın ortalarında milyonlara ulaştı. Sonuç olarak, şu anda 1889 “Rus Gribi” Salgını sonucunda yaklaşık 1 milyon kişinin öldüğü tahmin edilmektedir. Bakteriyoloji (ve viroloji) çalışmalarının bilimsel çevrelerde şekillenmeye başladığı bir çağda, hastalıklar için kontrol protokolleri hakkında çok az şey anlaşılmıştı. Sonuç olarak, Rus Gribi, modern çevreleme protokollerine uyulmadığı için, orman yangını gibi çevre ülkelere yayılma fırsatı buldu.
Ondokuzuncu Yüzyıldaki hızlı sanayileşme ve teknolojik ilerleme hızı, Rus Gribinin yayılmasının da sorumlusu olabilir. Artan seyahat (tekne ve demiryolları ile) ve şehirlerin nüfusundaki kayda değer artışların tümü, influenzanın kişiden kişiye yayılmasında önemli bir rol oynadı.
7. 1852 Kolera Pandemisi
- Tahmini Ölü Sayısı: 1 ila 2 Milyon
- Köken: Hindistan
- Tarih: 1852 – 1860
1852 Kolera Salgını (“Üçüncü Kolera Pandemisi” olarak da anılır), 1800’lerin ortalarında Hindistan’da ortaya çıkan büyük bir salgındı. Ondokuzuncu Yüzyılın en kötü salgınlarından biri olarak kabul edilen hastalık, Hindistan sınırlarının ötesine hızla yayıldı ve Asya, Afrika, Avrupa ve nihayetinde Kuzey Amerika’nın geniş alanlarına bulaştı. 1854 yılına gelindiğinde, hastalık dünya çapında eşi görülmemiş boyutlara ulaştı ve pandeminin ölümcül döngüsü için en kötü yıl oldu. Korkunç bir yıl olmasına rağmen, 1854, o sırada Londra’da çalışan İngiliz doktor John Snow’un kolera bulaşmasının kaynağı olarak kirli suyu belirleyebilmesi nedeniyle kolera ile mücadelede de bir dönüm noktası oldu.
1852 Kolera Salgını Sırasında Kaç Kişi Öldü?
Bu döneme ait kayıt eksikliğinden dolayı, Üçüncü Kolera Pandemisinin kesin ölü sayısını kesin olarak belirlemek zordur. Bununla birlikte, 1852 ile 1860 arasında ölümlerin 1 ila 2 milyon ölüm arasında olduğu konusunda bilim adamları büyük ölçüde hemfikirdir. 1854’te (kolera salgınının doruk noktası), yalnızca Büyük Britanya’daki ölümler yaklaşık 23.000 idi ve dünya çapında binlerce kişi bu hastalığa kurban gitti.
6. 1957 Asya Gribi
- Tahmini Ölü Sayısı: 1-4 Milyon
- Kökenleri: Guizhou, Çin
- Tarih: 1957 – 1958
1957 Asya Gribi Salgını, 1957’nin ilk aylarında Çin’de ortaya çıkan büyük bir salgındı. Daha sonra “Kategori 2” salgını olarak sınıflandırılan salgın, ikinci grip oldu 1900’lerde ortaya çıkan pandemi ve H2N2 olarak bilinen Influenza A’nın bir alt türü olduğuna inanılıyordu (daha sonra sadece birkaç yıl sonra H3N2’ye dönüşerek Hong Kong Grip Pandemisine neden olan bir hastalık).
1957’de yeni türü keşfettikten kısa bir süre sonra, doktorlar hastalığı erken aşamalarında kontrol edemediler. Sonuç olarak, virüs Çin sınırlarının ötesine hızla çevre bölgelere yayıldı. Aylar içinde Asya Gribi, Avrupa ve Kuzey Amerika da dahil olmak üzere Kuzey Yarımküre’nin büyük bir kısmı yayılmanın kurbanı olduğu için salgın durumuna ulaştı. 1958’in ilk aylarında, milyonlarca Amerikalı, Avrupalı ve Asyalı ölümcül virüsten hastalandı; çocuklar, yaşlılar, genç yetişkinler ve hamile kadınlar enfeksiyona en duyarlı olanlardı.
Asya Gribi Salgını Sırasında Kaç Kişi Öldü?
Kaynaklar ülkeye / bölgeye göre önemli ölçüde farklılık gösterdiğinden, Asya Gribinin neden olduğu ölümlerin sayısına ilişkin genel tahminleri belirlemek zordur. Bununla birlikte, Asya Gribinden yaklaşık 1 ila 4 milyon kişinin öldüğü akademik topluluk tarafından büyük ölçüde kabul edilmektedir ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 2 milyon ölümün dünya çapında en olası rakam olduğunu belirtmiştir. Sadece yüzde 0,3 ölüm oranına sahip olmasına rağmen, bu büyük sayılar on milyonlarca kişinin virüs tarafından enfekte olmasıyla açıklanıyor.
Asya Gribinin Belirtileri Nelerdir?
1957 salgını sırasında, Asya Gribi semptomları, vücut üşümeleri, kas ağrıları, boğaz ağrısı, burun akıntısı ve öksürük dahil olmak üzere yaygın grip semptomlarının çoğunu taklit etti. Burun kanamalarının yanı sıra yüksek ateş de son derece yaygındı. Daha ciddi vakalarda, pnömoni, bronşit ve kardiyovasküler sorunları içeren komplikasyonların vakaların yaklaşık yüzde 3’ünde geliştiği bilinmektedir.
5. Antonine Veba
- Tahmini Ölü Sayısı: 5 Milyon
- Köken: Bilinmiyor
- Tarih (ler): 165-180 AD
165 AD Antonine Vebası (“Galen Vebası” olarak da bilinir), MS 165 ile 180 yılları arasında Roma İmparatorluğu’nu etkileyen eski bir salgındı. O sırada Doğu Asya’daki askeri kampanyalardan dönen birlikler tarafından Roma İmparatorluğu’na geri getirildiğine inanılan hastalık, hızla Avrupa ve Akdeniz’e yayıldı ve ardından sayısız can aldı (Roma İmparatoru Lucius Verus dahil).
Şu anda Roma İmparatorluğu’nu etkileyen hastalık hakkında çok az şey bilinmesine rağmen, Galen olarak bilinen Yunanlı bir doktorun kayıtları, vebanın çiçek hastalığı veya kızamık olabileceğine işaret ediyor. Galen, kayıtlarında, hastalığın kurbanları arasında ateş, ishal ve farenjitin (boğaz iltihabı) yaygın olduğunu ve enfeksiyonun dokuzuncu gününde deri döküntülerinin (püstüler oluşumlar dahil) belirgin olduğunu öne sürdü. Bu nedenlerden ötürü, çiçek hastalığı, bilim adamları tarafından, semptomlar eşleşiyor gibi göründüğü için, MS 165 AD Antonin Vebası’nı tanımlamak için sıklıkla kullanılır.
Antonine Vebası Sırasında Kaç Kişi Öldü?
Antonin Vebası ile ilgili kaynakların çoğunun eski olması nedeniyle, genel ölüm sayılarını belirlemek zordur. Ancak iki ayrı dalga dizisi halinde Roma İmparatorluğu’nu vuran Antoninler Vebası sırasında yaklaşık 5 milyon kişinin öldüğü kabul ediliyor. Romalı tarihçi Dio Cassius’un kayıtları, hastalığın çok şiddetli olduğunu ve sadece Roma’da her gün yaklaşık 2.000 kişinin öldüğünü gösteriyor. Tahmini ölüm oranı yaklaşık yüzde 25 olan Roma İmparatorluğu’nun bazı bölgelerinde nüfus neredeyse yüzde 33 oranında azaldı. Aynı şekilde, Roma Ordusu (hastalığın orijinal taşıyıcıları) veba tarafından yok edildi ve Roma’yı bir süre savunmasız bıraktı.
4. Hıyarcıklı Veba
- Tahmini Ölü Sayısı: 25 Milyon
- Köken: Orta Asya
- Tarih (ler): MS 541 – 542
Hıyarcıklı Veba, MS 541 civarında Doğu Roma İmparatorluğu’nu (Bizans) etkileyen bir salgını ifade eder. Orta Asya’da ortaya çıktığına inanılan, bölgedeki göçebe kabilelerin hastalığın Bizans İmparatorluğu ve Akdeniz’e yayılmasına katkıda bulunmuş olabileceği varsayılmaktadır. Doğu Avrupa’ya ulaştığında, hastalık hızla kontrolden çıktı ve Akdeniz’deki nüfusları ve Konstantinopolis şehrini mahvetti. Veba bir yıl sonra azalmasına rağmen, hastalık sonraki birkaç yüzyıl boyunca periyodik olarak geri döndü ve ardından büyük ölümler bıraktı.
Hıyarcıklı Vebaya Sebep Olan Nedir?
Tarihsel kayıtları referans noktası olarak kullanan bilim adamları, Hıyarcıklı Vebanın tarihte ilk kaydedilen Veba olayı olduğuna inanıyor. Bilim dünyası Yersinia pestis olarak bilinen bakterinin fareler ve pireler yoluyla bulaştığına ve bu vebaya neden olduğuna inanılıyor.
Hıyarcıklı Veba Sırasında Kaç Kişi Öldü?
İlk kayıtlar abartılı göründüğü için Hıyarcıklı Vebanın genel ölümlerini belirlemek zordur. Bununla birlikte, pandeminin ilk dalgasında yaklaşık 25 milyon kişinin öldüğü bilim adamları tarafından genel olarak kabul edilmektedir. Kıtaya daha da yayıldıktan sonra, vebanın azalmaya başlamadan önce Avrupa nüfusunun neredeyse yarısını öldürdüğü tahmin ediliyor. Sadece Konstantinopolis’te her gün yaklaşık 5.000 kişi bakterilerden ölüyor ve bu da şehir nüfusunun yaklaşık yüzde 40’ını kaybetmesine neden oluyordu.
Hıyarcıklı Vebanın Belirtileri Nelerdir?
Hıyarcıklı Veba belirtileri genellikle aniden başlar ve baş ağrısı, titreme, ateş ve kas güçsüzlüğünü içerir. Şişmiş ve hassas lenf düğümleri de oldukça yaygındır, çünkü bakterilerin pire ısırıklarından bulaşması genellikle lenfatik sisteme girer (burada hızla çoğalmaya başlarlar). Modern antibiyotikler Vebaya karşı oldukça etkili olsa da, tedavi eksikliği çoğu zaman bakterilerin vücuda yayılması ve şok ve organ yetmezliği gibi ciddi komplikasyonlara neden olarak ölüme yol açar.
3. İspanyol Gribi
- Tahmini Ölü Sayısı: 25 ila 50 Milyon
- Köken: Bilinmiyor
- Tarih: 1918 – 1919
İspanyol Gribi Nedir ve Nerede Ortaya Çıktı?
1918 İspanyol Gribi, 1918-1919 yılları arasında dünya çapında yayılan şiddetli bir grip salgını anlamına gelir. “Kuş kökenli genlere sahip bir H1N1 virüsünün neden olduğuna” inanılan hastalık, ilk olarak Amerika Birleşik Devletleri’ndeki askeri personeli arasında 1918 baharında ortaya çıktı ve sadece birkaç hafta sonra kontrolden çıkarak yurt geneline yayıldı.
Pandemi bir yıl sonra azalmaya başladığında, dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri, tahmini 500 milyon vaka ile virüs tarafından enfekte olmuştu. İspanyol Gribi bugüne kadar insanlık tarihinde ortaya çıkan en ölümcül salgınlardan biri olarak kabul ediliyor.
1918 İspanyol Gribi Sırasında Kaç Kişi Öldü?
Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 27’sini enfekte etmenin yanı sıra, İspanyol Gribi için ölüm oranlarının yüzde 10 ila 20 arasında olduğu tahmin edilmektedir (bireyin yaşına ve konumuna bağlı olarak). Sonuç olarak, hastalık sonucunda yaklaşık 25 ila 50 milyon kişinin öldüğü tahmin ediliyor. Aslında, enfeksiyon oranları o kadar yüksekti ki Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Fransa ve Almanya’daki savaş zamanı sansürleri askerlerin moralini düşürmemek uğruna ölüm oranlarını örtbas etmeye çalıştı.
İspanyol Gribinden neden bu kadar çok kişinin öldüğü belirsizliğini koruyor. Daha genç yetişkinler bile bir grip salgını için normalden daha yüksek ölüm oranlarıyla karşı karşıya kaldı. Bununla birlikte bilim adamları İspanyol Gribinin, hastalığın kurbanlarının çoğunda bir sitokin fırtınasını (vücudun bağışıklık hücrelerinde ani bir artış ve bu da vücuda ciddi hasarlara neden olan) tetikleyebileceğini varsaydılar. Diğer raporlar, hastanelerin aşırı kalabalık olmasının, yetersiz beslenmesinin ve kötü hijyenin (ve sanitasyonun) ölüm oranlarında da rol oynamış olabileceğini öne sürüyor.
“Yakın tarihte felaket salgınının olmaması, başka bir salgın olmayacağı anlamına gelmez. Ve kesinlikle bir sonraki salgına hazırlıklı değiliz.”
– Bill Gates
2. HIV Virüsü
- Tahmini Ölü Sayısı: 32 Milyon
- Köken: Orta Afrika
- Tarih (ler): 1981’den Günümüze
HIV Virüsü Nedir?
İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü (HIV), vücudun bağışıklık sistemini baskılayan ve enfeksiyonlarla savaşmasını önleyen bir viral enfeksiyon anlamına gelir. İlk olarak 1981’de tespit edilen virüs, dünya çapında yayılmasının durdurulması imkansız olduğu için hızla pandemik seviyelere ilerledi. Bugün, yaklaşık 37,9 milyon kişinin şu anda bu hastalıkla yaşadığı tahmin edilmektedir ve bu hastalık, 1981 yılında ilk kez tespit edildiğinden bu yana 75 milyondan fazla kişi HIV ile enfekte olmuştur (küresel olarak). Bununla birlikte, antiviral ilaçların son yıllarda HIV ve semptomlarını kontrol etmenin yanı sıra AIDS (Edinilmiş İmmün Yetmezlik Sendromu) başlangıcını uzatmada etkili olduğu kanıtlanmıştır.
HIV ve AIDS, dünya çapında enfeksiyon oranları birkaç on yıldır nispeten sabit kaldığından, insanlık tarihindeki en ciddi pandemilerden biri olmaya devam ediyor. Bu, özellikle enfeksiyon oranlarının diğer bölgelerden daha yüksek olduğu Sahra Altı Afrika için geçerlidir. Batı tıbbı enfekte bireyler için umut verici sonuçlar sunsa da, bu tedavilerin çoğu şu anda üçüncü dünya ülkelerinde yaşayan insanlar için geçerli değildir.
HIV / AIDS Salgını Sırasında Kaç Kişi Öldü?
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından 1981’den beri yaklaşık 75 milyon vakadan yaklaşık 32 milyon kişinin HIV / AIDS’ten öldüğü tahmin edilmektedir. Bununla birlikte, araştırmacılar hastalığın 1800’lerden beri var olabileceğine inandıkları için bu rakamlar tamamen doğru değildir (çok daha fazla rapor edilmemiş ölüm olabilir). Halen bu hastalıkla yaşayan yaklaşık 38 milyon insanla, hastalığın ilerlemesini engellemek için etkili bir aşı geliştirilinceye kadar bu sayılar önümüzdeki yıllarda muhtemelen artacaktır. Şu anda her yıl yaklaşık 940.000 kişinin HIV / AIDS’ten öldüğü tahmin ediliyor ve bu ölümlerin yüzde 66’sı yalnızca Sahra Altı Afrika’da meydana geliyor.
HIV’ Virüsü Belirtileri Nelerdir?
Hastalık genellikle hiçbir belirti göstermediğinden, HIV’in erken evrelerinde teşhisi son derece zordur. İnsanlar bazen maruz kalmanın ilk dört haftasında grip benzeri semptomlar yaşasa da, bu semptomlar doğası gereği nispeten geneldir ve ateş, döküntü, titreme, kas ağrıları, yorgunluk, boğaz ağrısı ve şişmiş lenf düğümlerini içerir. Bu nedenle, bireylerin HIV’e maruz kaldığından şüpheleniyorlarsa bir tıp uzmanı tarafından test edilmeleri çok önemlidir.
1. Kara Veba
- Tahmini Ölü Sayısı: 200 Milyon
- Köken: Orta Asya
- Tarih: 1346 – 1353
Kara Veba (“Kara Ölüm”, “Büyük Veba” veya “Büyük Hıyarcıklı Veba” olarak da bilinir), 1346 ile 1353 yılları arasında Avrasya’yı kasıp kavuran yıkıcı bir salgındı. Yersinia pestis olarak bilinen bir bakteriden kaynaklandığına inanılıyordu. Hastalık tahminlere göre büyük olasılıkla Orta Asya’da ortaya çıktı ve 1343 gibi erken bir tarihte İpek Yolu üzerinden Avrupa’ya ulaştı. Sıçanlar ve pirelerin neden olduğu Kara Ölüm, aşırı kalabalık, kötü hijyen ve yetersiz sanitasyonun hastalığa geniş grupları enfekte etmek için bir yol sağlaması nedeniyle hızla Avrupa’ya yayıldı. Ardından Veba, Avrupa tarihinin seyrini derinden değiştirdi ve takip eden yıllarda ve on yıllarda çeşitli sosyal, ekonomik ve dini ayaklanmalara yol açtı.
Popüler inanışın aksine, Kara Veba olayları 14. Yüzyıldan birkaç yüzyıl önce belirgindi. Örneğin MS 542 civarında Hıyarcıklı Veba (Yersinia pestis’in neden olduğu) Bizans İmparatorluğu’nu 25 milyonu aşan ölümlerle harap etti. Bu rakamlar ne kadar yıkıcı olsa da, 1300’lere kadar Hıyarcıklı Veba’nın gerçek gücü (ve potansiyeli) fark edilmedi, çünkü nüfus yoğunluğu, hastalığın insandan insana yayılması için benzeri görülmemiş fırsatlara izin vermişti.
Kara Veba Sırasında Kaç Kişi Öldü?
Bu zaman dilimine ait doğru belgelerin bulunmaması nedeniyle, Kara Ölüm’ün neden olduğu toplam ölüm sayısını belirlemek zordur. Bununla birlikte çoğu bilim insanı, Veba yayılırken (özellikle Avrupa ile birlikte, aşırı sayıda vaka yaşanırken) Avrasya’da tahmini 200 milyon insanın öldüğünü kabul ediyor. Tamamen doğruysa, bu rakam Avrupa nüfusunun yaklaşık yüzde 50 ila 60’ının Veba sonucunda yok olduğunu gösteriyor. Benzer şekilde, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’nın bazı bölgelerinde yaklaşık yüzde 33’lük bir nüfus düşüşü yaşadığına inanılıyor. Bu nedenlerden dolayı Kara Ölüm, insanlık tarihindeki en ölümcül salgındı.