Dün yaptıkları bir hata yüzünden kendilerini üzen ya da yarın nasıl başaracakları konusunda endişelenen kişiler, aşırı düşünen kişiler, bu gibi düşüncelerden fazlasıyla rahatsız olurlar. Bu düşünceleri bir türlü kendi kafalarından çıkamamaları onlara sürekli rahatsızlık verir.
Herkes arada bir şeyleri fazla düşünmekle birlikte, bazı insanlar sürekli düşüncelerin sınırlarını susturamazlar. İç monologları iki yıkıcı düşünce modelini içerir; aydınlatıcı ve endişe verici.
Uzun uzun düşünmek, geçmişin yeniden şekillendirilmesini içerir. Düşünceler aşağıdakileri içerebilir:
- Bugün toplantıda konuşmamalıydım. Herkes bana salakmışım gibi bakıyordu.
- Eski işimde kalabilirdim. Orada kalsaydım daha mutlu olurdum.
- Ailem her zaman hiçbir şey yapmayacağımı söylerdi ve haklıydılar.
Endişelenme gelecekle ilgili olumsuz öngörüleri içerir. Şunun gibi şeyleri düşünebilirler:
- Bu sunumu yaparken yarın kendimi utandıracağım. Ellerim titreyecek, yüzüm kızaracak ve herkes benim beceriksiz olduğumu görecek.
- Asla terfi edemem. Ne yaptığım önemli değil. Bu olmayacak.
- Eşim benden daha iyi birini bulacak. Sonunda boşanacağız ve yalnız kalacağım.
Aşırı düşünen kişiler sadece hayatlarını düşünmek için kelimeler kullanmazlar. Bazen düşündükleri şeyleri görüntülerle de birleştiriyorlar. Arabalarının yoldan çıkmasını düşünebilirler veya akıllarında bir film gibi can sıkıcı bir olayı tekrar edebilirler. Her iki durumda da her şeyi gözden geçirme eğilimleri onları üretken olmaktan uzaklaştırır.
Aşırı düşünmenin tehlikeleri:
Olaylar hakkında çok fazla düşünmek sadece bir sıkıntı değil. Araştırma eksikliklerin, hataların ve sorunların üzerinde durmanın zihinsel sağlık sorunları riskini arttırdığını söylüyor ve zihinsel sağlığın azaldıkça uzun uzun düşünme eğilimi artıyor. Bu da kırılması zor bir kısır döngüye yol açabilir.
Araştırmalar ayrıca fazla düşünmenin ciddi duygusal sıkıntılara yol açtığını da gösteriyor. Bu sıkıntıdan kurtulmak için aşırı düşünen kişilerin çoğu aşırı yeme gibi sağlıksız başa çıkma stratejilerine başvuruyor.
Eğer aşırı düşünen biriysen, kafanın içindekileri susturmadıkça uyuyamayacağını zaten biliyorsun. Çalışmalar bunu doğrulayarak fazla düşünmenin veya endişenin daha az uykuya ve daha düşük uyku kalitesine yol açtığını ortaya koyuyor.
Fazla düşünmeyi durdurma:
Tutarlı bir uygulama ile olumsuz düşünme kalıplarını sınırlayabilirsin. İşte her şeyi düşünmeyi bırakmanın 6 yolu:
1. Çok düşünmeye başladığında bunu fark et.
Farkındalık düşünmeye son vermenin ilk adımıdır. Düşünme şekline dikkat etmeye başla. Aklındaki olayları tekrar tekrar düşündüğünde veya kontrol edemediğin şeylerden endişe duyduğunu fark ettiğinde düşüncelerinin üretken olmadığını kabul etmelisin.
2. Düşüncelerine meydan oku.
Olumsuz düşüncelerden uzaklaşmak kolaydır. Bu yüzden, hastalandığında işten kovacağını düşünmeden ya da bir son teslim tarihini unutmanın evsiz kalmana neden olacağına karar vermeden önce düşüncelerinin abartılı bir şekilde olumsuz olabileceğini kabul etmelisin. Düşünme hatalarını tanımayı ve bunları değiştirmeyi öğrenebilirsin.
3. Problem çözmeye odaklan.
Sorunlarının üzerinde durmak yardımcı olmaz ama çözüm aramak sana yardımcı olacaktır. Kendine bir hatadan neler öğrenebileceğini veya gelecekteki bir problemden kaçınmak için hangi adımları atabileceğini sorabilirsin. Olayların neden olduğunu sormak yerine bu konuda ne yapabilirim diye sormak sana yardımcı olabilir.
4. Düşünmek için zamanını ayarla.
Sorunlarına uzun süre kafa yormak verimli değildir ancak kısa süre düşünmek faydalı olabilir. Bu yüzden günlük programına 20 dakikalık “düşünme süresi” ekleyebilirsin.
Bu süre zarfında istediğin herhangi bir şey hakkında endişelenebilir ve uzun uzun onu düşünebilirsin. Fakat zamanın dolduğunda daha verimli bir şeye geç. Planladığın zamanın dışındaki şeyleri düşündüğünü fark ettiğinde bunu daha sonra düşüneceğini kendine hatırlat.
5. Dikkatli olmaya çalış.
Şimdiki zamanda yaşarken yarın için endişelenmek iyi bir şey değildir. Yaşadığın anın daha fazla farkında olmalısın ve o anın tadını çıkarmalısın. Diğer tüm yetenekler gibi dikkatli olmak da pratik gerektirir ve zamanla fazla düşünmeyi azaltabilir.
6. Kanalı değiştir.
Kendine bir şeyi düşünmekten vazgeçmeni söylemek geri tepebilir. Düşüncenin beynine girmesini önlemek için ne kadar çok çabalarsan ortaya çıkmaya devam etmesi o kadar olasıdır.
Kendini bir etkinlikle meşgul etmek, kanalı değiştirmenin en iyi yoludur.Egzersiz yap, tamamen farklı bir konuda konuşmaya başla ya da aklını olumsuz düşüncelerin sınırından uzaklaştıracak bir proje üzerinde çalış.
En iyi yeteneklerin kariyer platformu toptalent.co'ya üye ol, Türkiye'nin ve dünyanın en iyi şirketlerinin iş, staj ve kariyer fırsatlarını keşfet.