Başarı korkusu, genellikle insanların kendilerini sabote edeceği noktaya kadar, başarıdan korkmayı içerir. Başarı genellikle arzu edilir olarak görülse de, insanların çok iyi yapmaktan korkmalarının nedenleri vardır.
İnsanların genellikle başarının kendisinden korkmadığını kabul etmek önemlidir. Bunun yerine korkuları, başarının potansiyel sonuçlarına odaklanır. Başarı beklentileri genellikle hedeflerinize ulaşmanın fedakârlık yapmak veya kayıplara katlanmak anlamına geldiği fikrine dayandığından, insanların nihayetinde başarının onlara neye mal olacağı konusunda ihtiyatlı olmaları belki şaşırtıcı değildir.
Özellikler
Başarı korkusunu fark etmek her zaman kolay değildir. Bir kişinin bu korkuya sahip olabileceğine dair bazı işaretler şunları içerir:
- Hedef eksikliği: İnsanlar, çok düşük beklentilere sahip olarak, başarıya doğru hiçbir zaman gerçek bir ilerleme kaydetmediklerinden emin olurlar.
- Vazgeçmek: Çoğu durumda, insanlar başarmak üzereymiş gibi görünmeden hemen önce bırakarak kendi başarılarını raydan çıkarırlar.
- Erteleme: İşleri mümkün olan son dakikaya ertelemek, insanların ellerinden gelenin en iyisini veya en düşünceli işlerini yapmadıkları anlamına gelir ve bu da başarı şanslarını ciddi şekilde bozabilir.
- Kendini sabote etme: Başarıdan korkan insanlar, kendi yollarına başarılı olma şanslarını azaltan engeller koyabilirler. Bu davranışlar, küçük kendini sabotaj eylemlerinden daha ciddi kendi kendine zarar verici davranışlara kadar değişebilir.
Bunları başarı korkusuyla motive edilen eylemler olarak görmek zor olabilir. Çoğu durumda, tembellik, motivasyon eksikliği ve kötü disiplin olarak ortaya çıkabilirler. Bu korku nasıl tezahür ederse etsin, insanların hayatlarını dolu dolu yaşamalarını ciddi şekilde baltalıyor.
Başarı korkusunu tanımlamak
Başarıdan korktuğunuzdan şüpheleniyorsanız, arayabileceğiniz bazı şeyler vardır. Bunlar şunları içerir:
- Spot ışığında olsaydın olacaklardan korkmak
- Başarınız nedeniyle ilerlerseniz insanları geride bırakma endişesi
- Başarınızın sonucu olarak yeni sorumluluklar alma konusunda endişeli hissetmek
- İşlerin başa çıkabileceğinden daha karmaşık olacağından endişelenmek
- Muhaliflerin yorumlarından korkmak veya diğer sosyal sorunları yaşamaktan endişe etmek
Bazen insanlar bu endişelerin bazılarının farkındadır, ancak çoğu kendi kendini sabote edici davranışlarının gerçek nedenlerine dair içgörüden yoksun olabilir. Diğer durumlarda, bir terapistle çalışmak, sizi başarılı olmaktan alıkoyan bazı korku temelli davranışları tanımlamayı ve tanımayı öğrenmenin etkili bir yolu olabilir.
Bir başarı korkusunu belirlemek, genellikle zaman içindeki davranış kalıplarına bakmayı içerir.
Nedenleri
Başarı korkusunun birçok farklı nedeni olabilir. Bunlardan bazıları şunları içerir:
- Taklitçi sendromu: Bazen başarıyı yaşayan insanlar, başarılarının hak edilmediğinden veya alanlarındaki diğer insanlar kadar iyi olmadıklarından korkarlar. İnsanlar beklentileri karşılayamayacaklarından veya diğer insanların zorluklara göğüs germediklerini keşfedeceklerinden korkabilir.
- Başarı ile ilişkili yanlış yorumlama duyguları: Heyecan ve kaygı aynı fiziksel sinyallerin çoğunu paylaşır. Bu nedenle bazen heyecan duygularını gerginlik veya kaygı olarak yanlış yorumlamak kolaydır. Bu, insanların bu tür duyguları tetikleyen durumlardan kaçınmasına neden olabilir.
- Geri tepme korkusu: Bazen insanlar beklenen potansiyel sosyal veya ilişkisel etkilerden dolayı başarıdan korkarlar. Araştırmacılar bu olguları geri tepmeden kaçınma olarak adlandırdı. Örneğin kadınlar, geleneksel toplumsal cinsiyet rolleriyle uyumlu olmadığından korktukları için kendi kendini tanıtmaktan kaçınabilir. Araştırmacılar, kadınların başarıyı daha büyük olumsuz sonuçlarla ilişkilendirme eğiliminde olduklarını bulmuşlardır. İnsanlar bu beklenen normlara uyma eğilimindedir çünkü sosyal veya ekonomik tepkiden korkarlar.
- Olumsuz deneyimler: Geçmişte başarılı olduktan sonra bazı olumsuz sonuçlar yaşamış kişiler – örneğin “gösteriş yapmak” için alay edilmek veya bu başarı nedeniyle zorluklara katlanmak gibi – gelecekte tekrar iyi şeyler yapmaktan korkabilirler.
- Yetersiz öz-yeterlik: Araştırmalar, başarı korkusu olan kişilerin de düşük öz-yeterliliğe sahip olma eğiliminde olduklarını bulmuştur. Öz yeterlik, bir kişinin inançlarını ve hedeflerine ulaşma yeteneğini ifade eder.
- Utangaçlık veya sosyal kaygı: Utangaç veya sosyal açıdan endişeli insanlar, spot ışığında olmak istemedikleri için başarılı olmaktan korkabilirler.
Başarı korkusunun etkisi
Başarı korkusu, bir kişinin hayatını ciddi şekilde olumsuz etkileyebilir. Hayatta istediğinizi elde etmenizi engelleyebilecek bazı yollar şunlardır:
- Daha düşük yaşam memnuniyeti: Bir çalışma, bu korkunun yaşamdan duyulan memnuniyeti önemli ölçüde azalttığını buldu.
- Hedeflere ulaşmada zorluk: Araştırmalar, başarı korkusunun davranışları başlatma ve sürdürme zorluklarıyla ilişkili olduğunu da buldu. Bir hedefe giden bu ilk adımlar çok zor olduğu için, başarıdan korkan insanlar başlamak için mücadele edebilir. Ya da projelere başladıklarını ve sonra onları bitirmek için motivasyonlarından yoksun olduklarını fark edebilirler.
- Azaltılmış özgüven: Başarı normalde güçlü benlik saygısı ile ilişkilendirilirken, başarılı olmaktan korkanlar için durum böyle olmayabilir. Bu, özellikle de sahtekarlık sendromu yaşayan insanlar için doğru olabilir çünkü başarılarını becerilerine, bilgilerine veya sıkı çalışmalarına bağlamazlar.
- Düşük beklentiler: Araştırmacılar, başarı korkusu olan kişilerin yeteneklerine kıyasla düşük akademik ve kariyer hedefleri benimseme eğiliminde olduklarını da bulmuşlardır.
Tedavi
Neyse ki terapi, başarı korkusu için etkili bir tedavi olabilir. Kullanılabilecek bazı yaklaşımlar şunları içerir:
- Psikanalitik terapi: Bu tür bir psikoterapi, bilinçsiz etkileri ve çocukluk deneyimlerini ve bunların bir kişinin mevcut sorunlarına nasıl katkıda bulunabileceğini anlamaya odaklanır.
- Bilişsel-davranışçı terapi (BDT): BDT, insanların uyumsuz davranışlara katkıda bulunan otomatik olumsuz düşünceleri nasıl tanımlayacaklarını öğrenmelerine yardımcı olur. İnsanlar, bu olumsuz düşünce kalıplarını anlayarak, hedeflerine ulaşma yeteneklerini engellemeyecek daha olumlu düşünme yolları geliştirmeyi öğrenebilirler.
Bazı durumlarda doktorunuz, depresyon veya anksiyete gibi ilişkili durumları tedavi etmek için ilaçlar da yazabilir.
Başa çıkmak
Başarı korkusuyla başa çıkmak ve üstesinden gelmek için kendi başınıza yapabileceğiniz şeyler de var. Bu, korkunuzun doğası ve kaynağı üzerine düşünmeyi ve sonuç olarak ortaya çıkan davranışları tanımlamayı öğrenmeyi içerir.
Bu kalıpları daha iyi anladıktan sonra, dikkatinizi bu kendine zarar veren eğilimlerle savaşmaya odaklayabilirsiniz.
Stres ile başa çıkmak
Stres, korkunuzda rol oynayabileceğinden, rahatlamanın ve stresinizi ve endişenizi yönetmenin yollarını aramak önemlidir. Stres yönetimi tekniklerini deneyin, örneğin:
- Derin nefes
- Egzersiz yapmak
- Günlük tutmak
- Meditasyon
- Görselleştirme
- Progresif kas gevşemesi
Olumsuz düşünceleri belirleyin
Başarı hakkındaki düşüncelerinizi yeniden şekillendirmenin yollarını bulmak da etkili bir başa çıkma stratejisi olabilir. Başarıyı çevreleyen olumsuz düşüncelerden bazılarına dikkat etmeye başlayın.
Başarıyı olumsuz sonuçlarla ilişkilendiriyor musunuz? Başkalarının ne düşüneceği konusunda endişeli misiniz? Bu olumsuz düşünce kalıplarının daha fazla farkına vardığınızda, onları daha olumlu olanlarla değiştirmek için çalışmaya başlayabilirsiniz.
Toleranslı rahatsızlık pratiği yapın
Başarı korkusu kaçınma davranışlarına yol açabileceğinden, başa çıkmanın bir yolu, sıkıntıya tolerans becerilerinizi geliştirmektir. Rahatsız edici veya hoş olmayan duygular yaşadığınızda, bu duygulardan kaçmak yerine yavaş yavaş bu duygularla oturmayı öğrenmeye çalışın.
Bulabileceğiniz şey, zamanla korku ve rahatsızlığınızla başa çıkmanın daha kolay hale gelmesidir. Kaygınızın kaynağının sandığınız kadar zor ya da korkutucu olmadığını da fark edebilirsiniz.
Yazar: Kendra Cherry
Kaynak: verywellmind
Çeviren: Çağla Dağıtmaç
Düzenleyen: Yaren Kardelen Budun