Konkordato
Konkordato, işleri elinde olmayan sebeplerden ötürü kötüye giden, vadesi gelen borçlarını ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi olan, ekonomik durumu bozulmuş borçluları korumaya yarar. Konkordato ile borçlunun alacaklıları arasında eşitlik sağlanır. Konkordato bir yeniden yapılandırma aracıdır. Herkes için konkordato istenebilir.
Konkordato, alacaklılar tarafından kabul edilmiş ve yetkili makamca onaylanmış bir projeye göre borçlunun borçlarını ödemesine veya tasfiye etmesine imkan veren bir cebri icra kurumudur.
Konkordato iflasa yakın fakat ona göre sonuçları daha hafif bir icra ve iflas hukuku kurumudur. Konkordato toplu takip yolu değildir; toplu tasfiye biçimidir.
Oluşum biçimlerine göre konkordato:
- Mahkeme dışı konkordato: Herhangi bir resmi makam olmadan tarafların kendi aralarında anlaşarak gerçekleştirdiği konkordatodur. Herhangi bir geçerlilik şekline bağlı değildir. Yalnızca sözleşmeyi imzalayan alacaklıları bağlar. Takipleri durdurmaz. Bir özel hukuk sözleşmesidir. Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.
- Mahkeme içi konkordato: Asliye ticaret mahkemesinin katılımıyla gerçekleşen konkordatodur. Adli konkordato da denmektedir.
- Yüzde (tenzilat) konkordatosu: Alacaklıların belli bir yüzde oranında alacaklarından vazgeçtikleri konkordatodur. Borçlu borcun belli bir yüzdesinden kurtulmuş olur.
- Vade (mühlet) konkordatosu: Borcun vadesinin ötelenmesi veya takside bağlanması ile borçlunun borcun tamamını ödediği konkordatodur.
- Karma (kombine, bileşik) konkordato: Burada alacaklı hem alacağının bir kısmından vazgeçer hem de kalan kısım için vade ötelenir.
- İflas dışı konkordato: İflasa tabi olmayan veya iflasa tabi ancak henüz iflas etmemiş olan borçluların talep ettiği konkordatodur.
- İflas içi konkordato: İflas eden borçlunun tasfiye sırasında borçtan kurtulmak için başvurduğu konkordatodur.
Etkisine göre konkordato:
- Adi konkordato: Borçlunun alacaklıları ile yaptığı konkordato türüdür. Borçların tasfiye edilmesi ile borçlunun malvarlığının elinde kalmasını ve işlerine devam edebilmesini sağlar. İflas önleyici konkordato da denmektedir.
- Malvarlığının terki suretiyle konkordato: Alacaklılara borçlunun malvarlığı üzerinde tasarruf etme yetkisinin verildiği konkordatodur.
A. Adi Konkordato (İFLAS DIŞI KONKORDATO)
İflasa tabi olmayan veya iflasa tabi ancak iflas etmemiş borçlular tarafından talep edilen konkordato türüdür. İflas dışı konkordato iflası önler bu nedenle iflası önleyen konkordato da denmektedir.
İflas dışı konkordatoda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir.
Adi konkordatonun aşamaları:
- Konkordato talebi,
- Geçici mühlet verilmesi ve geçici konkordato komiseri atanması,
- Kesin mühlet verilmesi ve konkordato komiseri atanması,
- Alacaklılar kurulu (ihtiyaç duyulursa),
- Alacaklılar toplantısı,
- Asliye ticaret mahkemesinin tasdik etmesi.
Konkordato Talebi
Adi konkordato mahkemeye verilen dilekçe ile başlar. Genel olarak konkordatoyu menfaati gereği borçlu talep eder. Ancak iflasa tabi borçlunun, iflasını talep edebilecek olan alacaklılar da konkordato talebinde bulunabilir.
Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetkili mahkeme, iflasa tabi borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer; iflasa tabi olmayan borçlunun ise yerleşim yeri mahkemesidir.
Konkordato talep eden kişi Konkordato Gider Avansı Tarifesine göre belirlenen avansı yaptırmak zorundadır.
Borçlunun konkordato talebine eklemesi gerekenler:
- Konkordato ön projesi,
- Borçlunun malvarlığının durumunu gösteren belgeler,
- Alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren liste,
- Konkordato ön projesindeki teklife göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile iflas halinde alacaklıların eline geçebilecek olası miktarı gösteren karşılaştırmalı tablo (konkordato başarısını gösteren tablo),
- Denetim raporu.
Konkordato Mühleti
Konkordato talebini alan mahkeme kanunda aranan belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde hemen geçici mühlet kararı verir. Bu inceleme çekişmesiz yargı işidir.
Konkordato talebi reddedilirse talepte bulunan borçlu veya alacaklı tebliğden itibaren on gün içinde istinaf yoluna gidebilir.
Geçici mühlet kararı mahkeme tarafından ilan edilir ve kanunda belirtilen yerlere bildirilir. İlanda alacaklılara ilan tarihinden itibaren yedi gün içinde konkordato talebine itiraz edebilecekleri bildirilir.
Geçici mühletin sonuçları:
- Konkordato talebi uygun görülürse üç aylık geçici mühlet verilir. Bu süre en fazla iki ay daha uzatılabilir.
- Geçici konkordato komiseri görevlendirilir.
- Borçlunun malvarlığının muhafaza ile ilgili gerekli tedbirler alınır.
- Kesin mühletin sonuçlarını doğurur.
Geçici mühlet süresi içinde konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması halinde kesin mühlet verilir. Kesin mühlet bir yıldır.
Kesin mühlet ile adi konkordatoda borçlunun geçici mühlet içinde konkordato hükümlerinden yararlanması sağlanır.
Kesin mühlet hakkında karar verilmesi için mahkeme tarafından borçlu ve varsa konkordato talep eden alacaklı duruşmaya davet edilir. Geçici komiser duruşmadan önce raporunu sunar. Mahkeme gerekli görürse geçici komiser beyanı alınmak üzere duruşmada hazır bulunur.
Konkordato talebi ile amaçlanan iyileşmenin, kesin mühletin sona ermesinden önce gerçekleştiğinin komiserin yazılı raporuyla mahkemeye bildirilmesi üzerine mahkemece resen, kesin mühletin kaldırılarak konkordato talebinin reddine karar verilir. Bu karar mahkeme tarafından ilan edilir ve kanunda belirtilen yerlere bildirilir.
Kesin mühletin sonuçları:
- Konkordatonun başarıya ulaşacağı düşünülüyorsa bir yıllık kesin mühlet verilir. Süre altı ay uzatılabilir. Tasdik için gerekli hallerde altı ay daha süre verilebilir.
- Bu süre içinde kural olarak borçluya karşı takip yapılamaz. Ancak dava açılabilir ve açılmış davalara edilebilir. Muhafaza tedbiri alınamaz, satış yapılamaz.
- Sözleşmeler bakımından İİK m.296 uygulanır.
- Borçlunun tasarruf yetkisi sınırlandırılır.
- Kesin mühlet komiseri atanır.
- Borçlunun tasarruflarını denetler.
- Borçlunun malvarlığının defterini tutar ve mallarının kıymetini takdir eder.
- İlan ile alacaklıları, alacaklarını bildirmeye davet eder.
- Kendisine bildirilen alacakları inceler, borçlunun görüşünü alır. Bildirilen alacakları ret yetkisi yoktur. Borçlunun kabul etmediği çekişmeli alacaklarla ilgili kararı asliye ticaret mahkemesi verir.
- Alacaklılar toplantısına rapor verir.
- Kanunda sayılan diğer görevleri yerine getirir.
- İhtiyaç halinde alacaklılar kurulu oluşturulabilir.
Alacaklılar Toplantısı
Komiser ilan ile alacaklıları, on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet eder. İlânda, alacaklarını bildirmeyen alacaklıların bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmezler.
Komiser, borçluyu iddia olunan alacaklar hakkında açıklamada bulunmaya davet eder. Komiser borçlunun defter ve belgelerini inceler ve bunları raporunda belirtir.
Konkordato projesinin hazırlanması, alacakların bildirilmesi ve tahkiki tamamlandıktan sonra komiser yapacağı yeni bir ilânla alacaklıları, konkordato projesini müzakere etmek üzere toplanmaya davet eder.
Alacaklılar ilanda belirtilen yer ve zamanda toplanır ve konkordato teklifini görüşürler. Komiser toplantıya başkanlık eder ve borçlu hakkında detaylı bir rapor verir. Komiser tarafından, toplantı sonu tutanağı ve yedi gün içindeki katılmalara göre alacaklıların konkordatoyu kabul edip etmedikleri tespit edilir.
Konkordato projesi; kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmiş ise kabul edilmiş sayılır.
Konkordatonun Taskidi
Konkordatonun onaylanması koşulları:
- Teklif edilen tutar, iflas halinde alacaklıların eline geçmesi muhtemel olan tutardan fazla olmalıdır.
- Tekli edilen meblağ borçlunun kaynakları ile orantılı olmalıdır.
- Konkordato kanunda belirtilen çoğunlukla kabul edilmiş olmalıdır.
- 206.maddenin birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklıların alacaklarının tam olarak ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı bundan açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması gerekmektedir(302. maddenin altıncı fıkrası kıyasen uygulanır).
- Konkordatonun tasdikinin gerektirdiği yargılama giderleri ile konkordatonun tasdiki durumunda alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan para üzerinden alınması gereken harcın, tasdik kararından önce, borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmiş olması gerekmektedir.
Mahkeme gerekli şartların oluşmadığına kanaat getirirse konkordato talebini reddeder. Bu karar ilan edilir ve ilgili yerlere bildirilir. Borçlu iflasa tabi kişilerdense ve doğrudan doğruya iflas sebebi varsa mahkeme re’sen borçlunun doğrudan doğruya iflasına karar verir.
Şartların sağlanması halinde mahkeme konkordatoyu tasdik eder.
Konkordato hakkında verilen karara karşı borçlu veya konkordato talep eden alacaklı, kararın tebliğinden; itiraz eden diğer alacaklılar ise tasdik kararının ilânından itibaren on gün içinde istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi kararına karşı on gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir. İstinaf ve temyiz incelemeleri, Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine göre yapılır. (İİK m.308/a)
Konkordatonun Yerine Getirilmesi
Kararda, tasdik edilen konkordatonun yerine getirilmesini sağlamak için gerekli gözetim, yönetim ve tasfiye tedbirlerini almakla görevli bir kayyım tayin edilebilir. Bu takdirde kayyım, borçlunun işletmesinin durumu ve proje uyarınca borçlarını ödeme kabiliyetini muhafaza edip etmediği konusunda iki ayda bir tasdik kararını veren mahkemeye rapor verir; alacaklılar bu raporu inceleyebilirler. (İİK m.306/2)
Konkordatonun Feshi
Alacaklılar konkordatonun tasdikinin dürüst olmayan davranışlarla sağlandığı takdirde konkordatonun feshini talep edebilirler. Konkordatonun feshi tüm alacaklılar için geçerli olur. Konkordatonun feshi ilan edilir.
Kendisine karşı konkordato projesi uyarınca ifada bulunulmayan her alacaklı konkordato uyarınca kazanmış olduğu yeni hakları muhafaza etmekle birlikte konkordatoyu tasdik eden mahkemeye başvurarak kendisi hakkında konkordatoyu feshettirebilir. (İİK m.308/e)
B. İflas İçi Konkordato
İflasa tabi borçlunun ya da iflasına karar verilmiş olan borçlunun iflastan kurtulmak için talep ettiği konkordato türüdür.
İflas içi konkordato talebi iflas idaresine sunulur. İflas idaresi, ikinci alacaklılar toplantısında veya daha sonra görüşülmek üzere talebi, görüşü ile birlikte alacaklılara bildirir.
İflas içi konkordatoda konkordato mühleti ve konkordato komiseri yoktur. Konkordato komiserinin görevlerini iflas idaresi yerine getirir.
Konkordato talebi ikinci alacaklılar toplantısında incelenir. İnceleme adi konkordatodaki gibi yapılır. Konkordato, kaydedilmiş alacakların 2/3’ünü aşan ve alacaklı sayısının 1/2’sini aşan çoğunlukla kabul edilebilir. Konkordatonun onaylanmasında asliye ticaret mahkemesi görevlidir.
Diğer hususlarda iflas dışı konkordatodaki kurallar geçerlidir.
İflas içi konkordato iflas tasfiyesinde sadece bir kere istenebilir.
C. Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato
Borçlunun malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisinin alacaklılara bırakıldığı konkordatodur.
Malvarlığının terki suretiyle konkordatoda tasfiye memurları ve alacaklılar kurulu yetkilidir.
Malvarlığının terki suretiyle konkordatoyu asliye ticaret mahkemesi onaylar.
Stj. Av. Atike KARAMAN & Av. Ahmet EKİN