Ağustos 1942'nin ortalarına gelindiğinde, Stalingrad'ın durumu kritik hale geldi. 19 Ağustos 1942'de iki Wehrmacht grev grubu saldırıya geçti ve Sovyet savunmalarını kırdı. 23 Ağustos akşamı, 6. Alman ordusunun ileri birimleri, Erzovka ve Rynok köylerinin bulunduğu bölgede, şehrin kuzeybatısındaki Volga'ya ulaştı. Alman tanklar traktör fabrikasındaydı. Onları Alman piyadeleri izledi. Almanlar hemen kuzey eteklerinde şehre girmeye çalıştı. Aynı anda Almanca авиация şehre büyük bir baskın yaptı. Sadece bir günde 2 binden fazla sorti yapıldı. Savaş boyunca hava baskınları böyle bir güce ulaşmadı. 50 km boyunca uzanan büyük şehir, korkunç bir ateşle kucaklandı. Şehrin orta kısmı tamamen tahrip edildi ve henüz tahliye edilmemiş on binlerce insanı öldürdü.
Yüksek Komutanlık Karargahı temsilcisi Vasilevsky, “23 Ağustos unutulmaz trajedisinin sabahı beni 62. Ordu birliklerinde buldu. Bu gün, Nazi kuvvetleri tank birimleriyle Volga'ya ulaşmayı başardılar ve 62. Orduyu Stalingrad Cephesi'nin ana kuvvetlerinden kesti. Savunmamızın atılımıyla birlikte, düşman 23 ve 24 Ağustos'ta şehrin 4. şiddetli kuvvetlerinin neredeyse tüm güçlerinin şiddetli bir kitlesel bombardımanı başlattı. filo. Şehir harabeye dönüştü. Telefon ve telgraf iletişimi kesintiye uğradı ve 23 Ağustos boyunca Yüksek Başkomutan ile iki kez kısa süreli görüşmeler yapmak zorunda kaldım. ”
Nüfus, geçit ve bodrum katlarında barınma yapıyordu. Ağustos ayının sonunda şehirde 400 binden fazla kişi vardı. Ek olarak, Stalingrad batı bölgelerinden gelen mültecilerle doluydu, kimse kesin sayıyı bilmiyordu. Bazı bilgilere göre, 600 bin kişiye ulaştı. Stalingrad'daki durumu Genel Merkez'in talimatı üzerine inceleyen Genelkurmay subayları şunları söyledi: “Şehir aşırı nüfuslu. İnsanların çitlerin altında, bahçelerde, r kıyılarında yaşadıkları bile anlaşıldı. Volga, teknelerde vb. Kentin tahliyesi, yeterli sayıda araç bulunmaması ve tahliye bürosunun kötü çalışmasından dolayı çok yavaş ... Yaralılarla birlikte tüm okullar ve kulüpler kalabalık oluyor. Hastaneler kentte kalıyor. Karartma kötüdür ... ".
24 Ağustos ayından 14 Eylül ayına kadar, Volga'nın dışına yaklaşık 300 bin taşındı. Ancak bu sayı, yaralı askerleri, hastane personelini, arka tesisleri, diğer bölgelerdeki mültecileri ve 60 yılı altındaki 50 bin şehir askerini (yakında geri dönecekler) içeriyordu. Bu nedenle, Stalingrad'da çok sayıda sivil kaldı - şehir savaşlarında, kadınlarda, çocuklarda ve yaşlılarda bile çalışmaya devam eden savunma şirketlerinin çalışanları. Yetişkin erkeklerin çoğu orduya alındı. Ağustos ayından ekim ayına kadar bombalama ve bombalama olaylarından, eksik verilere göre, neredeyse 43 binlerce sivil öldü, on binlerce insan yaralandı.
Panzergrenadery 16-Wehrmacht'ın Panzer Bölümü, Stalingrad yakınlarındaki Volga'nın kıyısında kaldı
Stalingrad duvarlarında savaş
Şehrin duvarlarındaki savaş son derece gergin ve şiddetli bir hal aldı. Bu günlerde, Stalingrad bölgesel parti komitesinin sekreteri A.S. Chuyanov başkanlığındaki şehir savunma komitesi, kent nüfusuna bir temyiz başvurusunda bulundu: “Sevgili yoldaşlar! Yerli Stalingrad! Yine, 24 yıl önce olduğu gibi, kentimiz zor günler geçiriyor. Kanlı Naziler, güneşli Stalingrad'a büyük Rus nehri Volga'ya koşuyor. Stalingrad! Almanlarını kınamak için memleketinden vazgeçme. Hepimiz sevgili şehri, evi, yerli aileyi korumak için tek kişi olarak duralım. Tüm sokakları geçilmez barikatlarla kapatıyoruz. Her evi, her çeyreği, her sokağı saldırılamaz bir kale yapalım. Bütün inşaat barikatlarını kapat. Her sokağa barikat kurun. Korkunç 1918 yılında, babalarımız Tsaritsyn'i savundu. Ve Kızıl Bayrak Stalingrad, 1942’te savunacağız! Tüm barikatların inşaatında! Giyebilecek herkes silâh, kendi şehrini, ana vatanını savunmak için! " Binlerce Stalingrad üyesi memleketlerini koruyarak 62 ve 64 ordularının saflarına katıldı.
Sovyet komutanlığı kentin yıkılmasını önlemek için acil önlemler almak zorunda kaldı. Tam bir rezerv yoğunluğu beklemeden, Kotlubani bölgesinde bir şok grubu yaratıldı. 28 tank kolordu, 169-I tank tugayı, 35-I, 27-I Muhafızları ve 298-I bölümlerinden oluşuyordu. 4 ve 16 tank kolordu ve Betting rezervindeki tüfek formasyonları yola çıktı. Stalingrad Cephesi Komutan Yardımcısı Cenova Genel Başkanı K. A. Kovalenko başkanlığındaki bu grup, güneybatıya saldıracak, Kotlubani ve Big Rossoshka'dan atılımını kapatıp durumu Don'a geri getirecekti. Orlovka bölgesinden Erzovka'ya doğru genel yönelimi hedef alan ön cephedeki otomotiv zırhlı kuvvetlerinin genel komutasındaki bir başka taze 2 ve 23 tank kolordu. Aynı zamanda, 62 Ordusu, Kuzey yönünde Vertyachiy'e karşı grev yapmak ve orada güney istikametinde grev yapan 4 Panzer Ordusunun sol kanadınla birleştirmek için sağ kanat görevini aldı. Böylece, düşmanın dar bir koridora sürüklenen düşmanın grev kuvvetini ezmesi ve Don'un sol kıyısında ön cephesini restore etmesi planlandı.
Almanlar, savaşın son derece inatçı, şiddetli doğasına dikkat çekti. 1 Ordusu V. Komutanı 6'in anılarında, Adam, 14 tank kollarının Volga'ya girdiğini, “... kilometre uzunluğunda bir 60 koridoru ve 8 kilometre genişliğinde bir koridor oluştuğunu yazdı. Bu o kadar hızlı oldu ki piyade bölünmeleri onlarla yetişemedi, Sovyet birimlerinin 14 tank kolordu kesmesini engelleyemedi. Özellikle ortaya çıkarılan flanşlardaki sert karşı saldırıların bir sonucu olarak, kollar oldukça zor bir pozisyondaydı. Tanklar tarafından korunan uçaklar ve kamyon kolonları yardımı ile sağlanmalıydı. Tankların altında bulunan yaralı araçlarla yüklü olan Ruslar, Don yönünde savaş oluşumlarını kırdı. Yaralılar köprü köprüsüne teslim edildi ve orada yiyecek aldı. Tankların eşlik ettiği araçlar, gövdeye geri döndü. Ancak, 14 tank kuvvetleri kentin kuzey kısmını ele geçiremedi. 6 Ordusu'nun ana kuvvetlerinden izole edilen birçok gün boyunca, her yönden savunmayı işgal eden ağır savunma savaşları düzenledi. Yeni piyade bölünmelerinin köprü kafasına transferinden sadece bir hafta sonra, inatçı kanlı savaşlarda düşmanın direnişini kırmak ve tank birlikleriyle yeniden iletişim kurmak mümkündü, 8 Ordusu Kolordusu Volga ile Don arasındaki bölgedeki kuzey kanadını kapladı. Ordunun emriyle, bu alana kara köprüsü "" adı verildi. Ve ayrıca: “Ruslar 8 Ordusu Birliği'ne sınırsızca saldırdı. Kotlubani'nin güneyindeki savaşlarda büyük kayıplar yaşandı. 51-inci Ordusu Birliği de artan kayıpları bildirdi. 14 tank kolordu sağ tarafını örtmesi gerekiyordu ... Stalingrad'ın güney kısmını ele geçirecek olan 4 tank ordusu da hedefine ulaşamadı.
“General von Wittersheim Bias” başlıklı bölümde, Adam şöyle diyor: “Sovyet birlikleri her toprak için savaştı. 14 tank kolordu kumandanı von Wittersheim tank kuvvetleri genelinin raporu bize neredeyse imkansız görünüyordu. Askerleri kuşatmakla savaşmak zorunda kaldıkça, oradan yetersiz haberler geldi. Şimdi general, Kızıl Ordu birliklerinin olağanüstü cesaret gösteren tüm Stalingrad nüfusunun desteğine dayanarak karşı çıktığını söyledi. Bu sadece savunma amaçlı tahkimatların yapımında değil, aynı zamanda fabrikaların ve büyük binaların kalelere çevrildiği gerçeğinde de ifade edilmektedir. Nüfus silah aldı. Savaş alanında, iş kıyafetlerinde çalışanlar öldürülüyor, sık sık tüfeklerini veya tabancalarını sert ellerinde sıkıyorlar. İş kıyafetindeki ölüler dondu, kırık bir tankın tekerleğine yaslandı. Hiç böyle bir şey görmedim. ”
Birlikler komutanı General von Wittersheim bile, 6 ordusunun komutanı Paulus'un Volga'dan çekilmesini önerdi. Böyle devasa bir şehri alabileceğine inanmadı. Paulus, Ordusu B Grubu ve Yüksek Komutanın emriyle çelişkili olduğu yönündeki önerisini reddetti. İki general arasında ciddi farklılıklar ortaya çıktı. Paulus, nihai başarıdan şüphe eden generalin böyle zor bir durumda emir vermek için uygun olmadığına inanıyordu. Sonunda, Wittersheim yerini General Huba aldı. Bu nedenle, Stalingrad savaşının başlarında zaten, Rus direnişinin öfkesi yüzünden sersemleten bazı Alman komutanlar, operasyonun başarısından şüphe ediyordu.
General Kovalenko grubu, tank kolordu yaklaşımı için beklemeden, sipariş aldıktan sonra 18 saat sonra, 23 saat Ağustos 5 saatinde saldırıya geçti. İki bölümü ilerleyemedi. Üçüncü bölüm, Albay A.P. Kodenets komutasındaki 169 tank tank tugayıyla birlikte, rakip düşmanları yendi ve 62 Ordusunun birlikleri ile bir araya gelerek Alman tank birliklerini ana güçlerden kesti. Ancak, başarı üzerine inşa etmek mümkün olmadı, Almanlar kısa sürede koridor boyunca mesajı geri getirdiler. General Shtevnev grubu, Ağustos 24'ta saldırıya geçti. 6 km'yi ilerletti ve Orlovka'nın kuzeyindeki Alman savunmasında boğuldu. Ağustos 26'ta iki tank birliği ve üç yeni tüfek bölümü savaşa atıldı. Ancak, saldırı bir sektörde belirgin bir güç yoğunluğu olmadan geniş bir cephede gerçekleştirildi ve başarıya yol açmadı.
Böylece, Kotluban bölgesindeki koridor genişliği 4 km'ye düşürülmüş olmasına rağmen, kırılan düşman grubunu tamamen izole edemedi ve ezemediler. Çevre savunmasını işgal eden Almanlar, ölümüne karşı savaştı, etkili bir ateş sistemi kurdu ve uçaklarını tamamen harekete geçirdi. Alman uçakları, yürüyüşe devam eden Sovyet birlikleri tarafından düzenli bir şekilde bombalandı ve ateş edildi, gündüzleri konsantre olmalarını ve çatışmalara girmelerini engelledi. Uçağımız yetersiz kaldı. Eylül ayının başına kadar, Alman tank teşkilatı kritik bir pozisyondaydı ancak görevini sürdürdü. Sovyet birliklerinin başarısızlığının temel nedenleri zayıf örgütlenme ve eğitimdi. Askerler, yeterli eğitim almadan, düşman kuvvetlerinin ve arazinin keşfi ve zayıf topçu ve hava desteği ile yürüyüşle, savaşa atıldı.
Bu yüzden, aceleci bir şekilde grubun çeşitli oluşumlarından oluşmuş, kompozisyonlarında özel makamlara ve iletişim hizmetlerine sahip değildi Chuikov şunları kaydetti: “İletişim ve savaşın ikinci yılında zayıf noktamızdı. Bütün birimlerdeki Naziler radyoyu kullandı. Kablolu iletişime egemen olduk. O sürekli bozuldu. Bozkır açık alanlarına dağılmış olan birliklere rehberlik etmeyi oldukça zorlaştıran memurları göndermek zorunda kaldık. ” Bu nedenle, merkeze gelen durumdaki değişiklikler ve komutun aldığı kararlar hakkındaki bilgiler gecikti.
Vertyachyi sektörü, Peskovatka'da Don'un sol yakasına ulaşmak amacıyla Kryuchenkin ordusunun ve Lopatin'in sağ yan birimlerinin sol karşı güçlerinin karşı saldırılarına karşı geldi. Sadece 63 ve 21 ordularının askerleri, Stalingrad cephesinin sağ kanadında inatçı bir kavga sonucu bir yardımcı grev gerçekleştirerek, Serafimovich'in güney-batısındaki köprüyü önündeki 50 km boyunca ve 25 km derinliğinde yakalamayı başardılar.
25 Ağustos ayında Almanlar Kalach bölgesini saldırganlaştırdı. 29 Ağustos 4-I tank ordusu Gotha, Abganerovo bölgesinden başka bir darbe daha yaptı. Alman birlikleri 64 Ordusunun savunmasına girdiler ve günün sonunda Gavrilovka'ya ulaştılar, yani Shumilov ve Lopatin birliklerinin arkasına gönderildiler. Sonuç olarak, 62 ve 64 orduları, kuzeyden ve güneyden gelen düşman tarafından derinden sarıldı. Komutanlar Lopatin ve Shumilov, ön komutadan askerleri önceden hazırlanmış bir savunma hattına çekmelerini istedi, ancak Eremenko buna izin vermedi. Başka bir karşı saldırı planlıyordu. Bununla birlikte, uygulayacak hiçbir şey yoktu, ayrıca düşmanın saldırısı Sovyet planlarına kendi “düzeltmelerini” getirdi. 126'in tüfeğini bölen ve merkezini yenen Gotik birlikleri, 64-ordusunun ortasındaki savunma sistemlerini kırdı. Ağustos 30'ta, Sovyet komutanlığı her iki orduyu da orta savunma hattına çekmek için gecikmiş bir karar almak zorunda kaldı. Fakat orada bile bir yer alamamışlardı ve 2 Eylül ayının sonunda iç çevreye gittiler. 62-I ordusu, Peschanka'dan Ivanovka'ya kadar Pazar, Orlovka, Gumrak, Peschanka ve 64-I ordusunda savunmaya girdi. Sol kanatta General Tolbukhin tarafından komuta edilen 57-I ordusu vardı.
Bu arada, Alman uçakları Stalingrad'ı ve geçitleri bombalamaya devam etti. Yangın azalmadı. Petrol depoları ve petrol tankerleri yanıyordu. Volga'nın kendisi yandı - nehre yağ ve gaz yağı aktı. Şehirde elektrik yoktu, içme suyu sıkıntısı vardı. Siviller bodrum katlarında, dağ geçitlerinde ve diğer sığınaklarda saklandı.
Ünlü fotoğraf, faşist havacılığın baskınından sonra Stalingrad'ın istasyon meydanındaki “Çocukların yuvarlak dansı” çeşmesi. İstasyon bombaladı, yılın Ağustos ayında 23 Ağustos 1942
Eylül ayındaki 1'ta Alman ordusunun 6'inin sağ tarafı, Stary Rogachik bölgesindeki 4 tank ordularının sol tarafıyla bağlandı. O zamandan beri, Paulus ve Gotha'nın ana güçleri daha çok Kalach-Stalingrad ve Stalingrad-Kotelnikovo demiryolları boyunca şehrin orta kısmını hedef aldı. Eylül 3 sabahı, Almanlar bütün cephede bir saldırı başlattı. 64 Ordusunun sol tarafında öğle vakti, düşman Chervlyonaya Nehri'ni geçmeyi ve Tsybino ve Nariman köylerinin yakınındaki savunma alanlarını kırmayı başardı. 62 Ordusunun sahasında, Rossoshka Nehri'ndeki Sovyet pozisyonlarını aşan Almanlar, Basargino birleşme hattına geçti. Ağır savaşı olan Sovyet birlikleri son pozisyona, Stalingrad'a çekildi. Ordu ağır kayıplara maruz kaldı, bazı bölümlerde yalnızca bir avuç 500-1000 savaşçısı kaldı. Eylül ayında 3-4, ön komut Volga'nın doğu yakasına boşaltıldı.
Böylece, Eylül ayı başlarında, Alman birlikleri kentin iç çevresini kırdı ve kuzeyindeki bazı bölgeleri ele geçirdi. SSCB'nin bu en önemli iletişimi olan Volga Nehri'ni tamamen kesmek için düşman şehir merkezine ısrarla devam etti.
Kızıl Ordu askerleri, Stalingrad'da yanan bir evin yanında bir savaşta
Şu anda, Sovyet komutası aceleyle şehirdeki düşmanın baskısını kolaylaştıracak yeni bir karşı saldırı hazırlıyordu. Örgütü için, Genel Müdür Yardımcısı GK Zhukov'un Genel Müdür Yardımcısı görevine atanan Ağustos ayının 26'i Moskova'dan geldi. Şu anda, üç ordu şehrin kuzeyine yoğunlaşmıştı: 24-I Ordusu, Baş Generali D.T. Kozlov, beş tüfek bölümü ve bir tank tugayının bir parçası olarak; Genel Korgeneral R. Ya. Malinovsky komutasındaki 66 Ordusu - altı tüfek bölümü ve dört tank ekibi; K. Moskalenko’nun 1-Muhafız Ordusu’nun yeniden toplanması ve kadrolaşması sona erdi, şimdi sekiz tüfek bölümü vardı. Yeni oluşturulan 16-I Hava Ordusu Başkonsolosu S. I. Rudenko, Stalingrad Cephesine dahil edildi. Operasyonda ayrıca 4 tank ordusunun sol kanat birimleri de yer aldı. Operasyonun ana hedefi: Volga'ya zarar veren düşman grubunu güçlü bir yan grevle yenmek, 62 Ordusunun birlikleri ile birleşmek ve Güney-Doğu Cephesi ile ortak olan savunma hattını yeniden kurmak.
Operasyona aceleyle hazırlanıyorduk, bu yüzden saldırıyı yalnızca 1-inci Muhafız Ordusu ile başlatmaya karar verdik, ordunun geri kalanı Eylül 5'ten daha erken saldıramazdı. Sonuç olarak, yaklaşmakta olan karşı saldırı, Kızıl Ordu'nun eski karşı saldırılarının tüm eksikliklerine sahipti. Böylece, Loznoye bölgesine yeniden dağıtım emri olan General Moskalenko, Ağustos ayının yalnızca 30'ini aldı. Ona verilen savaş görevi, kişisel olarak Eylül ayının Zhukov 1'i tarafından getirildi ve ertesi gün sabah saldırıya uğraması emredildi. Yani, operasyonun normal hazırlığı, keşif, diğer bileşiklerle etkileşimin organizasyonu, havacılık vb. İçin zaman yoktu. Ancak, sadece yakıt eksikliği operasyonun bir güne ertelenmesini mümkün kılıyordu. Moskalenko, 4 ve 16 tank kolordu dahil olmak üzere dağınık General Kovalenko grubundan hırpalanmış birliklere teslim edildi. Zırhlı oluşumlardan yalnızca iki tam kanlı tank gemisi tamamlandı. Ayrıca, General Rotmistrov'un 7 tank kolordu orduya devredildi. Birlikler Serebryakovo istasyonundan 200 kilometrelik bir yürüyüş yaptılar ve Stalingrad'ın kuzey-batısındaki 2'i yoğunlaştırdılar, yani, düşman sisteminin nerede olduğunu bile bilmeden, savunma sisteminden bağımsız olarak harekete geçti. Böyle bir karşı saldırının sonucunun açık olduğu açıktır. Alman birlikleri bu tür düşman eylemlerini savuşturmayı başardı.
3 Eylül 1-I Muhafız Ordusu bir saldırı başlattı. Tam teşekküllü bir topçu ve havacılık eğitimi ve desteği olmadan başladı, bütün güçleri ve araçları çekme zamanı yoktu. Almanlar, Sovyet birliklerinin yoğunlaşması ve grevlerinin yönü hakkında bilgi sahibi oldu. Paulus, zayıf noktalarını iyi gördü ve sol kanadı önceden güçlendirdi; burada güçlü bir yangın sistemi ve güçlü noktalarla çok sayıda savunma yaptı. Üstelik, Sovyet operasyonunun başlamasından hemen önce, Almanlar, saldırı hatlarına yoğunlaşan bölünmelere topçu saldırısı düzenlediler, onlara büyük zarar verdiler ve Ruslar saldırıya geçtiğinde onlara karşı havacılık yaptılar. Sonuç olarak, Sovyet bölünmeleri sadece birkaç kilometre ilerledi ve durduruldu. Ertesi gün, Moskalenko ikinci kademeyi savaşa soktu, fakat aynı zamanda çok da başarılı olamadı. Yine etkili bir şekilde işletilen Alman topçu ve uçakları.
3’un Eylül ayındaki yönergesi ile Genel Merkez, Zhukov’dan belirleyici bir eylem talep etti: “Stalingrad’la durum kötüleşti. Düşman Stalingrad’dan üç ayette bulunur. Kuzey Grubu derhal yardım sağlamazsa Stalingrad bugün veya yarın alabilir. Askerlerin komutanlarının, Stalingrad'ın kuzeyine ve kuzey batısına, derhal düşmana saldırıp Stalingradianların yardımına gelmelerini isteyin ... Gecikme artık bir suça eşittir. ”
Eylül 5 Zhukov, 24 ve 66 ordularını Muhafız Ordusunun sağ ve sol yanlarında savaşa soktu. Durum Muhafız ordusuna benziyordu: askerler savaşa doğrudan 50 kilometresi yürüyüşünden girdiler, keşifler düşmanın gruplandırma ve savunma sistemini ortaya çıkarmadı, topçu tam eğitim veremedi ve düşman ateş sistemini bastırdı. Gün boyunca, Alman uçakları çoğunlukla göğe hakimken, Sovyet uçakları en sık geceleri hareket ediyordu. Bu nedenle, düşman savunmasını kırmak başarısız oldu. Bölümlerimiz, 2-4 km ilerletti. 10 günleri bile Sovyet bölümleri düşman savunmasını kırmaya çalıştı. Birliklerimiz kanla yıkandı, ancak görevi tamamlayamadı. Kayıplar çok büyüktü. Özellikle, 7 tank gövdesinde, 191 tank saflarında Rotmistrov, geriye kalan sadece 15 savaş taşıtları kaldı, bileşiğin tekrar doldurulması için arkaya getirilmesi gerekiyordu.
Rokossovsky'nin belirttiği gibi: “... 12 günlerinde, askerler inatla, basitçe ve beceriksizce alnındaki grevler için gönderildi, sürekli bir grup halinde savaştı”. 12 Eylül ayında Zhukov, operasyonun başarısızlığı hakkında Stalin'e rapor vermeye zorlandı: “... Stalingradians'larla bağlantı mümkün değildi çünkü topçu ve havacılık ilişkisindeki düşmandan daha zayıftık ... Stalingrad'daki durum bizi 24 66 ve 5.9 ordusunu tanıtmaya zorladı tam konsantrasyonlarını ve takviye topçu yaklaşımlarını beklemiyorlardı ... Parçalar ordular için ve takviye araçları olmadan savaşa böyle bir giriş, bize düşman savunmasını kırma ve Stalingradlılarla bağlantı kurma fırsatı vermedi ... ”.
Bu arada Paulus, yalnızca Kızıl Ordu’nun kötü örgütlenmiş ve hazırlıklı karşı saldırılarını kovmadı, aynı zamanda Stalingrad’a yönelik saldırı başlattı.
Volga kıyısındaki Stalingrad eteklerinde Alman birlikleri
Stalingrad'ın eteklerinde tepelerde Alman askerleri. Fotoğraf kaynağı: http://waralbum.ru/
Devam edecek ...