Anksiyete normal ve genellikle sağlıklı bir duygudur. Bununla birlikte, bir kişi düzenli olarak orantısız derecede endişe duyduğunda, tıbbi bir hastalık olabilir.
Anksiyete bozuklukları, aşırı sinirlilik, korku, endişe ve endişeye neden olan bir zihinsel sağlık tanı kategorisi oluşturur.
Bu bozukluklar bir kişinin duyguları nasıl işlediğini ve nasıl davrandığını değiştirerek fiziksel semptomlara neden olur. Hafif kaygı belirsiz ve rahatsız edici olabilirken, şiddetli kaygı günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyebilir.
Anksiyete bozuklukları ABD’de 40 milyon insanı etkilemektedir. Ülkedeki en yaygın akıl hastalıkları grubudur. Ancak, anksiyete bozukluğu olan kişilerin sadece yüzde 36,9’u tedavi almaktadır.
Anksiyete (Kaygı) Nedir?
Amerikan Psikologlar Birliği (APA) kaygıyı “gerginlik duyguları, endişeli düşünceler ve artan kan basıncı gibi fiziksel değişiklikler ile karakterize bir duygu” olarak tanımlar.
Normal anksiyete duyguları ile tıbbi müdahale gerektiren anksiyete bozukluğu arasındaki farkı bilmek bir kişinin durumu tanımlamasına ve tedavi etmesine yardımcı olabilir.
Bu yazıda anksiyete ve anksiyete bozukluğu, farklı anksiyete türleri ve mevcut tedavi seçenekleri arasındaki farkları inceliyoruz.
Anksiyete (Kaygı) Ne Zaman Tedaviye İhtiyaç Duyar?
Kaygı sıkıntıya neden olsa da, her zaman tıbbi bir durum değildir.
Anksiyete (Kaygı)
Bir kişi potansiyel olarak zararlı veya endişe verici tetikleyicilerle karşı karşıya kaldığında, endişe duyguları sadece normal değil aynı zamanda hayatta kalmak için de gereklidir.
İnsanlığın ilk günlerinden bu yana, avcıların yaklaşması ve gelen tehlike, vücuttaki alarmları tetikler ve kaçınmaya neden olan harekete izin verir. Bu alarmlar, yükseltilmiş bir kalp atışı, terleme ve çevreye karşı artan hassasiyet şeklinde fark edilir hale gelir.
Tehlike, beyinde bir hormon ve kimyasal haberci olan adrenalinin salgılanmasına neden olur, bu da bu endişeli tepkileri “savaş ya da uçuş” yanıtı olarak adlandırılan bir süreçte tetikler. Emniyet.
Birçok insan için, daha büyük hayvanlardan kaçma ve yakın tehlike, ilk insanlar için olacağından daha az acil bir endişe kaynağıdır. Kaygılar şimdi iş, para, aile hayatı, sağlık ve zorunlu olarak ‘savaş ya da uçuş’ reaksiyonu gerektirmeden bir kişinin dikkatini gerektiren diğer önemli konular etrafında dönüyor.
Önemli bir yaşam olayından önceki veya zor bir durumdaki gerginlik, orijinal “savaş ya da uçuş” reaksiyonunun doğal bir yankısıdır. Hayatta kalmak için hala gerekli olabilir – örneğin caddeden karşıya geçerken bir araba çarpması endişesi, örneğin bir kişinin içgüdüsel olarak tehlikeden kaçınmanın her iki yolunu arayacağı anlamına gelir.
Anksiyete Bozuklukları
Endişeli bir hissin süresi veya ciddiyeti bazen orijinal tetikleyici veya stresör ile orantılı olmayabilir. Artan kan basıncı ve bulantı gibi fiziksel semptomlar da gelişebilir. Bu tepkiler kaygının ötesinde bir kaygı bozukluğuna geçer.
APA anksiyete bozukluğu olan bir kişiyi “tekrar eden müdahaleci düşüncelere veya endişelere sahip” olarak tanımlar. Anksiyete bir bozukluğun aşamasına ulaştığında, günlük işleve müdahale edebilir.
Belirtileri
Birçok farklı tanı anksiyete bozukluğu oluştururken, genelleşmiş anksiyete bozukluğu (YAB) belirtileri genellikle aşağıdakileri içerecektir:
- Huzursuzluk ve “üstün” olma hissi
- Kontrol edilemeyen endişe duyguları
- Sinirlilik artışı
- Konsantrasyon güçlüğü
- Uykuya dalma veya uykuda kalma gibi sorunlar
Bu semptomların günlük yaşamda görülmesi normal olsa da, YAB olan insanlar bunları kalıcı veya aşırı seviyelerde deneyimleyecektir. YAB, belirsiz, rahatsız edici bir endişe veya günlük yaşamı bozan daha ciddi bir endişe olarak ortaya çıkabilir.
Anksiyete bozuklukları şemsiyesi altındaki diğer tanıların belirtileri hakkında bilgi için aşağıdaki “Türler” bölümündeki bağlantıları izleyin.
Türleri
Ruh Sağlığı Bozukluklarının Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı: Beşinci Baskı (DSM-V), kaygı bozukluklarını birkaç ana tipte sınıflandırır.
DSM’nin önceki baskılarında, kaygı bozuklukları, obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve ayrıca akut stres bozukluğunu içermektedir. Ancak, el kitabı artık bu ruh sağlığı zorluklarını endişe altında gruplandırmamaktadır.
Anksiyete bozuklukları şimdi aşağıdaki teşhisleri içermektedir.
Yaygın Anksiyete Bozukluğu: Aşırı, uzun süreli kaygı içeren ve spesifik olmayan yaşam olayları, nesneler ve durumlar hakkında endişeler içeren kronik bir hastalıktır. YAB en sık görülen anksiyete bozukluğudur ve bozukluğu olan insanlar kaygılarının nedenini her zaman tanımlayamazlar.
Panik Bozukluğu: Kısa süreli veya ani şiddetli terör ve yakalama saldırıları, panik bozukluğunu karakterize eder. Bu saldırılar titremeye, kafa karışıklığına, baş dönmesine, bulantıya ve solunum zorluğuna neden olabilir. Panik ataklar 10 dakika sonra en yüksek noktalara ulaşarak hızlı bir şekilde ortaya çıkma ve yükselme eğilimindedir. Ancak, panik atak saatlerce sürebilir.
Panik bozuklukları genellikle korkutucu deneyimlerden veya uzun süreli stresten sonra ortaya çıkar, ancak aynı zamanda tetikleyici olmadan da ortaya çıkabilir. Panik atak geçiren bir kişi yaşamı tehdit edici bir hastalık olarak yanlış yorumlayabilir ve gelecekteki ataklardan kaçınmak için davranışlarda sert değişiklikler yapabilir.
Özgül Fobisi: Bu irrasyonel bir korku ve belirli bir nesne veya durumdan kaçınmaktır. Fobiler, belirli bir nedenle ilgili oldukları için, diğer anksiyete bozuklukları gibi değildir.
Fobisi olan bir kişi, mantıksız veya aşırı bir korku olduğunu kabul edebilir, ancak tetikleyici etrafındaki endişeleri kontrol edememektedir. Bir fobiyi tetikleyen durumlar ve hayvanlardan günlük nesnelere kadar çeşitlilik gösterir.
Agorafobi: Bu, bir kişi sıkışırsa kaçmasının zor olabileceği veya yardımın bulunmayacağı yerlerden, olaylardan veya durumlardan korkma ve kaçınmadır. İnsanlar genellikle bu durumu açık alanların ve dış mekanların fobisi olarak yanlış anlarlar, ancak o kadar basit değildir. Agorafobisi olan bir kişi evden ayrılma korkusu veya asansörleri ve toplu taşıma araçlarını kullanmaktan korkabilir.
Seçici Mutizm: Bu, bazı çocukların tanıdık insanlar etrafında mükemmel bir sözlü iletişim becerisine sahip olmalarına rağmen, okul gibi belirli yerlerde veya bağlamlarda konuşamadıkları, yaşadıkları bir endişe biçimidir. Aşırı bir sosyal fobi şekli olabilir.
Sosyal Anksiyete Bozukluğu veya Sosyal Fobi: Bu, sosyal durumlarda veya kamu utancında diğerlerinden olumsuz yargılama korkusudur. Sosyal anksiyete bozukluğu; evre korkusu, samimiyet korkusu, aşağılanma ve reddedilme endişesi gibi çeşitli duyguları içerir.
Bu bozukluk, insanların kamusal durumlardan kaçınmasına ve günlük yaşamın son derece zorlaştığı noktaya insanla temas etmelerine neden olabilir.
Ayrılma Anksiyetesi Bozukluğu: Güvenlik veya güvenlik hissi veren bir kişiden veya yerden ayrıldıktan sonra yüksek düzeyde kaygı, ayrılık anksiyetesi bozukluğunu karakterize eder. Ayırma bazen panik semptomlarına neden olabilir.
Nedenleri
Anksiyete bozukluklarının nedenleri karmaşıktır. Birçoğu bir kerede ortaya çıkabilir, bazıları diğerlerine yol açabilir, bazıları ise başka biri olmadıkça kaygı bozukluğuna yol açmayabilir.
Muhtemel sebepler arasında şunlar bulunmaktadır:
- İşteki zorluklar, ilişki sorunları veya aile sorunları gibi çevresel stresler
- Genetiği, anksiyete bozukluğu olan aile üyeleri olan insanlar kendi başlarına yaşama olasılığı daha yüksektir.
- Farklı bir hastalığın belirtileri, bir ilacın etkileri veya yoğun bir ameliyatın veya uzun süreli iyileşme stresi gibi tıbbi faktörler
- Beyin kimyası, psikologlar gibi birçok anksiyete bozukluğunu beyindeki hormonların yanlış sinyalleri ve elektriksel sinyaller olarak tanımlamaktadır.
- Yasadışı bir maddeden çekilme, etkileri diğer olası nedenlerin etkisini yoğunlaştırabilir.
Tedavi
Tedaviler, psikoterapi, davranışsal tedavi ve ilaçların bir kombinasyonundan oluşacaktır.
Alkol bağımlılığı, depresyon veya diğer koşullar bazen zihinsel refah üzerinde o kadar güçlü bir etkiye sahip olabilir ki, bir anksiyete bozukluğunun tedavisinin altında yatan koşullar kontrol altına alınana kadar beklemesi gerekir.
Kendi Kendine Tedavi
Bazı durumlarda, bir kişi evde anksiyete bozukluğunu klinik gözetim olmadan tedavi edebilir. Bununla birlikte, bu şiddetli veya uzun süreli anksiyete bozuklukları için etkili olmayabilir.
Bir kişinin daha hafif, daha odaklanmış veya daha kısa süreli kaygı bozuklukları ile başa çıkmasına yardımcı olacak birkaç alıştırma ve eylem vardır:
Stres Yönetimi: Stresi yönetmeyi öğrenmek, potansiyel tetikleyicileri sınırlamaya yardımcı olabilir. Yaklaşan baskıları ve son başvuru tarihlerini düzenleyin, göz korkutucu görevleri daha yönetilebilir hale getirmek için listeleri derleyin ve çalışma veya işten zaman ayırmayı taahhüt edin.
Gevşeme Teknikleri: Basit aktiviteler kaygının zihinsel ve fiziksel belirtilerini yatıştırmaya yardımcı olabilir. Bu teknikler meditasyon, derin nefes egzersizleri, uzun banyolar, karanlıkta dinlenme ve yoga içerir.
Olumsuz Düşünceleri Olumlu Düşüncelerle Değiştirmeye Yönelik Alıştırmalar: Kaygı sonucu bisiklete binebilecek olumsuz düşüncelerin bir listesini yapın ve yanına onları değiştirmek için olumlu, inandırıcı düşünceler içeren başka bir liste yazın. Belirli bir korkuyla başarılı bir şekilde yüzleşmenin ve fethedilmenin zihinsel bir görüntüsünün oluşturulması, endişe belirtilerinin bir fobide olduğu gibi belirli bir nedenle ilgili olması durumunda da fayda sağlayabilir.
Destek Ağı: Aile üyesi veya arkadaş gibi destekleyici tanıdık kişilerle konuşun. Destek grubu hizmetleri ayrıca yerel alanda ve çevrimiçi olarak da mevcut olabilir.
Egzersiz: Fiziksel efor, kendi imajını geliştirebilir ve beyinde olumlu duyguları tetikleyen kimyasallar salgılayabilir.
İlaçlar
Bir kişi anksiyete yönetimini çeşitli ilaçlarla destekleyebilir.
Bazı fiziksel ve zihinsel belirtilerin bazılarını kontrol edebilecek ilaçlar arasında antidepresanlar, benzodiazepinler, trisiklikler ve beta blokerleri bulunur.
Benzodiazepinler: Bir doktor kaygıları olan belirli insanlar için bunları reçete edebilir, ancak oldukça bağımlılık yapabilir. Bu ilaçlar uyuşukluk ve olası bağımlılık dışında birkaç yan etkiye sahip olma eğilimindedir. Diazepam veya Valium, yaygın olarak reçete edilen bir benzodiazepin örneğidir.
Antidepresanlar: Bunlar genellikle depresyonu hedef alsalar bile kaygıya yardımcı olurlar. İnsanlar genellikle eski antidepresanlardan daha az yan etkiye sahip olan ancak tedavi başladığında titreme, bulantı ve cinsel işlev bozukluğuna neden olma ihtimali olan serotonin geri alım inhibitörlerini (SSRI) kullanır.
Diğer antidepresanlar arasında fluoksetin veya Prozak ve sitalopram veya Celexa bulunur.
Trisiklikler: Bu, OKB dışındaki çoğu anksiyete bozukluğuna fayda sağlayan SSRI’lardan daha eski bir ilaç sınıfıdır. Bu ilaçlar baş dönmesi, uyuşukluk, ağız kuruluğu ve kilo alımı gibi yan etkilere neden olabilir. Imipramin ve clomipramin, iki trisiklik örneğidir.
Bir kişinin kaygıyı tedavi etmek için kullanabileceği ek ilaçlar:
- Monoamin oksidaz inhibitörleri (MAOI’ler)
- Beta blokerler
- Buspirondur
Reçeteli herhangi bir ilacın olumsuz etkileri ağırlaşırsa tıbbi yardım alın.
Önlemler
Anksiyete bozuklukları riskini azaltmanın yolları vardır. Endişeli duyguların günlük yaşamın doğal bir faktörü olduğunu ve bunları deneyimlemek her zaman zihinsel bir sağlık bozukluğunun varlığını göstermediğini unutmayın.
Endişeli duyguları ılımlı hale getirmek için aşağıdaki adımları izleyin:
- Kafein, çay, kola ve çikolata alımını azaltın.
- Reçetesiz satılan (OTC) veya bitkisel ilaçları kullanmadan önce, endişe semptomlarını daha kötü hale getirebilecek kimyasal maddeler için doktor veya eczacı ile görüşün.
- Sağlıklı bir diyet sürdürün.
- Düzenli bir uyku düzeni sağlayın.
- Alkol, esrar ve diğer eğlence ilaçlarından kaçının.
Yazılanları uygulamadan önce tıbbi yardım almayı unutmayın.