II. Osman,
Osman Çelebi,
XVI. Osmanlı padişahı,
Farisi,
Divan edebiyatındaki mahlası Farisi'dir.
(3 Kasım 1604, İstanbul - 20 Mayıs 1622, İstanbul)
95. İslam halifesi,
En genç ölen Osmanlı padişahı.
Boğularak ve işkence edilerek öldürülen ilk Padişah,
Genç Osman'ın babası I. Ahmed ve annesi Yunan kökenli Mahfiruz Hatice Sultandır. Babası 1617 yılında vefat edince tahta geçmesi gerekiyordu. Ancak babasının uyguladığı ekber ve erşed sisteminden dolayı hanedanın en büyük yaştaki üyesi olarak II. Osman'ın kafadan rahatsız amcası padişah olur. Osmanlı devletinde bu sistemin uygulanmasına I.Ahmet ile başlandı. Bu sisteme göre en yaşlı ve en olgun hanedan üyesi tahta çıkar.
Sultan III. Mehmet'in oğlu olan I. Mustafa (d. 1591 Manisa – ö. 1639 İstanbul), XV. Osmanlı padişahı ve 94. İslam halifesidir. Osmanlı tarihinde ilk defa padişahlığın babadan oğula geçmesi kuralını bozarak kardeşinin arkasından tahta çıkmış olan ilk padişahdır. Genç Osman'dan önce ve sonra olmak üzere iki defa padişahlık yapmıştır.
I. Mustafa devlet meseleleri ile ilgilenmediğini ifade ederek saltanatı kabul etmedi. Nitekim tahta çıktıktan 96 gün sonra 26 Şubat 1618 günü tahttan indirildi, yerine henüz 14 yaşında olan II. Osman geçirilir.
II. Osman, Şeyhülislam Esad Efendinin ve Pertev Paşa'nın kızları ile evlendi. Tahta çıkar çıkmaz devlet erkanı içindeki üst düzey yetkilileri değiştirdi. Şeyhülislamın yetkileri kaldırdı. II.Osman padişah olduğunda, I. Mustafa'nın tahta geçirilmesine karışan ve İran seferinde olan sadrazam Damat Halil Paşa'yı azleder. Yeni iyi bir sadrazam bulamaz. Ancak yenilik taraftarı olmayanlar ve yetkileri elinden alınan bazı kişilerin tahrikleriyle yeniçeriler isyan eder. 19 Mayıs 1622'de ayaklanma olur. II. Osman tahttan indirilir. Sultan Mustafa’nın yeniden ikinci defa tahta çıkar. II. Osman iyi bir terbiye ve tahsil görmüş. Arapça ve Farsça öğrenmiştir.
İsyancılar II. Osman'ı yakalarlar. Yedikule Zindanlarına götürülen II. Osman, boğularak öldürülür. İşkence ile öldürülen Genç Osman'ın naaşı, babası Sultan I.Ahmet tarafından yaptırılan Sultanahmet Camisine gömülür.
II.Osman'dan sonra saltanatın başına tekrar I.Mustafa geçer. I.Mustafa'nın akıl sağlığı olmadığı için 30 Ağustos 1623' tarihinde vezir olan Kemankeş Ali Paşa'nın önerileriyle, I.Mustafa tahttan indirilirek bir odaya kapatılır. Yerine IV.Murad tahta geçirilir.