Bir vaka çalışmasında, Moderna’nın COVID-19 aşısının takviye dozunun 38 yaşındaki bir kadında abartılı bir bağışıklık tepkisini tetiklediği ve atipik hemolitik üremik sendromun (aHUS) gelişmesine yol açtığı görülüyor.
Araştırmacılar, aşılamadan sonra aHUS oluşumu hakkında daha fazla bilgi sağlamak için bir COVID-19 aşısından sonra ciddi yan etkileri bildirmenin önemini vurguladılar.
Rapor, “mRNA-1273 COVID-19 Aşı Güçlendirici Alındıktan Sonra Oluşan Atipik Hemolitik Üremik Sendrom: Bir Olgu Sunumu” dergisinde yayınlandı. Amerikan Böbrek Hastalıkları Dergisi.
aHÜS, trombotik mikroanjiyopatiler (TMA) adı verilen daha geniş bir hastalık grubuna aittir. TMA’lar, küçük kan damarlarında önemli organlara, özellikle böbreklere kan akışını engelleyen küçük kan pıhtılarının oluşumu ile karakterize edilir.
Nadir hastalığa, bağışıklık sistemi dışında kompleman sisteminin anormal aktivitesi neden olur. Aşırı aktive edildiğinde, tamamlayıcı sistem güçlü bir inflamatuar ve kan pıhtılaşma reaksiyonunu tetikleyebilir.
Kompleman yolunun işlevini kontrol eden genlerdeki mutasyonlar, aHUS’lu çoğu insanda bulunur. Bununla birlikte, bir enfeksiyon gibi belirli olay tetikleyicilerine, genellikle hastalığın gelişmesi veya nüksetmesi için ihtiyaç duyulur.
aHUS tetikleyicisi olarak COVID-19 aşısı
COVID-19’a neden olan virüs olan SARS-COV-2, kompleman sistemini aktive edebilen viral ajanlardan biri olarak tanımlanmıştır. Son çalışmalar, COVID-19 enfeksiyonundan sonra nüksetmelerin yanı sıra ilk aHUS epizodunu tanımladı.
Yine de, araştırmacılar, “aşıdan sonra ortaya çıkan aHUS nadirdir” diye yazdı.
Şimdi, Belçika’daki bir ekip, aHUS’u Moderna’nın COVID-19 aşısının bir takviye dozu tarafından tetiklenmiş gibi görünen daha önce sağlıklı bir kadın vakasını bildirdi.
Kadın, aşılamadan birkaç gün sonra kalıcı baş ağrısı ve genel halsizlik için bir pratisyen hekim tarafından muayene edildi.
Aşıdan bir gün önce yapılan rutin bir kan testi, normal böbrek fonksiyonu ve normal kan trombosit sayısı gösterdi. Bununla birlikte, aşılamadan altı gün sonra, kan çalışması, düşük sayıda trombosit ve kırmızı kan hücresinin yanı sıra böbrek hasarı belirtileri gösterdi. Ek olarak, beta bloker nebivolol ile yönetilen yüksek tansiyonu vardı.
Hasta, laboratuvar testlerinin düşük trombosit ve kırmızı kan hücresi sayımının eşlik ettiği ilerleyici böbrek hasarı gösterdiği hastaneye kaldırıldı. TMA’ların karakteristiği olan şistosit adı verilen kırmızı kan hücresi parçaları da tespit edildi.
Kötü böbrek fonksiyonu nedeniyle diyalize girdi ve plazma değişimine başladı – bir hastanın plazmasının, kanın sıvı kısmının çıkarıldığı ve değiştirildiği bir prosedür.
Ondan sonra nefes darlığı geliştirdi. Bir BT taraması, intravenöz (damar içine) antibiyotiklerle tedavi edilen akciğerlerde enfeksiyon ve sıvı birikimi belirtileri ortaya çıkardı. COVID-19 dahil olmak üzere altta yatan bir hastalık, bakteriyel veya viral enfeksiyon bulunmadı.
Daha fazla test, bazı tamamlayıcı kaskad bileşenlerinde bir artış olduğunu ortaya çıkardı.
“İkisi birden canlı [in animal models] ve laboratuvar ortamında [in lab dishes] Veriler, COVID-19 enfeksiyonunu takiben kompleman sisteminin aktivasyonunu destekliyor” diye yazdı araştırmacılar.
Ekibe göre, SARS-COV-2 proteinleri kompleman sistemini aktive edebilir.
“Böylece, … mRNA’nın [messenger RNA] COVID-19 aşıları, SARS-COV-2 proteinini immünojenik bir hedef olarak kullanır, aşılama, kompleman aktivasyonu için bir tetikleyici görevi görebilir” diye yazdılar.
Kadına daha önce iki doz Pfizer BioNTech COVID-19 aşısı verilmişti, ancak herhangi bir önemli yan etki veya sağlık sorunu yaşamamıştı. Daha önce yapılan bir araştırmaya göre, Moderna COVID-19 aşısını alan kişilerin daha ciddi yan etkileri vardı, ancak daha büyük bir antikor yanıtı yaşadılar.
Önceki çalışmalara göre, tamamlayıcı aktivasyon belirteçlerinde artış da dahil olmak üzere yan etkilerin olasılığı, bir heterolog Moderna aşı güçlendiricisi alan kişilerde homolog bir güçlendirici verilenlere göre daha yüksektir. Bir kişi birincil dozda kullanılandan farklı bir aşı aldığında heterolog aşılama gerçekleşirken, bir kişi her durumda aynı aşıyı aldığında homolog aşılama gerçekleşir.
Araştırmacılar, “Bu nedenle, aHUS için bilinen risk faktörleri olan hastaların, özellikle Moderna aşısı olmak üzere, heterolog aşıdan kaçınmaları gerektiği teorileştirilebilir” diye yazdı.
Bir böbrek biyopsisi, böbrek hasarı olan bir TMA’nın varlığını doğruladı. Kadın daha sonra aHÜS tedavisinde sıklıkla kullanılan kompleman yolunu baskılayan antikor bazlı bir tedavi olan Soliris (eculizumab) ile tedaviye başladı.
Tedaviye başlandıktan sonra böbrek fonksiyonu düzeldi ve diyaliz daha sonra durdurulabildi. Ek genetik testler, hastanın aHUS ile ilişkili bir mutasyon taşıdığını ortaya çıkardı.
Bu çalışma, aşılama ile aHÜS oluşumu arasındaki ilişkiyi tam olarak gösteremese de, araştırmacılar “altta yatan bir kompleman varyantı olan bir hastada aşının hastalığın gelişmesi için tetikleyici olduğunu varsayıyorlar.”
Bu, “hastaların trombosit sayısının aşılamadan bir gün önce normal olması gerçeğiyle daha da destekleniyor” diye yazdılar.