Obezitenin Özbağışıklığa Otoimmün Tesiri Nedir?
Romatoid artrit ve multipl skleroz gibi 100’den fazla otoimmün gidişat var, ancak uzmanlar bunlara neyin neden olduğundan hala emin değiller. Otoimmün şartlar, bağışıklık sisteminiz onu gözetmek yerine yanlışlıkla bedene saldırdığında ortaya çıkar. Bazı etmenler, sigara içmek veya otoimmün rahatsızlığı olan bir aile abonesine sahip olmak gibi otoimmün bir gidişata tutulma tehlikenizi artırır. Son araştırmalar, obezitenin otoimmün şartları tetiklemede de ehemmiyetli bir rol oynadığını göstermiştir.
Obezite Nedir?
Obezite, sağlık açısından tehlike oluşturan anormal veya fazla yağ birikimi olarak belirlenir. Beden kitle indeksi BMI, obeziteyi teşhis etmek için tarihsel olarak kullanılmış olan brey ve kiloya dayalı beden yağının bir miktarıdır. 25.0 ila 29.9 arasında bir BMI fazla kilolu olarak kabul edilir. 30 veya daha yüksek bir BMI, obez olarak kabul edilir.
Bununla birlikte, beden kitle indeksi herkes için doğru bir obezite miktarı değildir. Misalin adaleli sporcular, çok az beden yağına sahip olmalarına karşın obez olarak kabul edilen bir VKİ’ye sahip olabilirler. Beden yağ yüzdesi, kiloyla ilişkili hastalık tehlikesinin daha iyi bir göstergesi olabilir. Yağı adaleden ayırır ve bedendeki beden yağ yüzdesini hesaplar.
Obezite Neden Olur?
Obezite, perhiz, fiziksel etkinlik noksanlığı ve genetik gibi muhtelif etmenlerden kaynaklanır. Polikistik over belirtiyi, Cushing belirtiyi ve hipotiroidizm gibi bazı sağlık gidişatları obez olma tehlikenizi artırabilir. Bu şartlar, insülin, kortizol ve tiroid hormonu gibi hormonları salgılayan bezlerden oluşan endokrin sistemini tesirler. Bu hormonlardaki balanssızlıklar obeziteye katkıda bulunabilir.
İnsülin kan şekeri seviyelerini kumpaslar ve bedenin glikoz ve yağı nasıl depoladığını belirler. Birisi insüline mukavemetli olduğunda, adalelerdeki, yağdaki ve karaciğerdeki hücreler insülin çoğalışlarına iyi cevap vermez ve onu gerektiği gibi ememez. Bu olduğunda, beden sağlıklı kan şekeri seviyelerini gözetmeye çalışmak için daha fazla insülin üretir ve genellikle kilo alımına neden olur.
Genellikle stres hormonu olarak bilinen kortizol, metabolizmayı ve bağışıklık tepkisini kumpaslar. Beden çok fazla kortizol ürettiğinde, fazla yemeye yol açarak kilo alımına neden olabilir. Tiroid hormonunun görevlerinden bkocaman da metabolizmayı hakimiyet etmektir. Beden, hipotiroidizm ismi verilen yeterli tiroid hormonu üretmediğinde , bedenin süreçleri yavaşlar ve bu da kilo alımına yol açar.
Dünya Sağlık Teşkilatı’ne göre dünya çapında obezite 1975’deri bu yana neredeyse üç katına çıktı. 2016’da 18 yaş ve üstü 1,9 milyardan fazla erişkin fazla kilolu ve 650 milyondan aşırısı obezdi. Obezite, bazı insan gruplarını değişiklerinden daha fazla tesirler. Fazla kilolu ve obez olmanın belirli bir belirtisi yoktur. Fark edebileceğiniz bazı işaretler arasında artan bir BMI, kilo alımı, sağlıksız yağ dağılımı ve artan bel etrafı sayılabilir.
Obezite Otoimmün Vaziyetlere Nasıl Katkı Sağlar?
Araştırmalar, obezitenin otoimmün vaziyetlerin gelişiminde ehemmiyetli bir katkı sağladığını bulmuştur. Obezite, bedenin gözetici kendiliğindene hoşgörüsünün, bağışıklık sisteminin kendi ürettiği antijenleri tanıma maharetinin bozulmasına yol açar. Bu, otoimmün şartların büyümesine izin verir. Obezite ayrıca hastalığın ilerlemesine katkıda bulunan ve ilaç rehabilitasyonu gibi bazı rehabilitasyonların faalliğini azaltabilen proinflamatuar bir civar yaratır.
Çalışmalar ayrıca adipokinlerin otoimmün vaziyetlerin gelişiminde rol oynadığını bulmuştur. Adipokinler, yağ dokusu beden yağı tarafından üretilen hücre sinyal molekülleridir. Bu moleküller, bedenin enerji ve metabolik vaziyetinin yanı gizeme iltihaplanma ve bağışıklık ile alakalıdır. Çoğu adipokin obezitede çoğalır ve obezite ile ilişkili düşük dereceli inflamatuar gidişata katkıda bulunur. Birçok otoimmün gidişat, devam eden inflamasyon ile karakterize edilir ve kronik obezite, otoimmün vaziyetlerin ilerlemesini destekleyen bir civar yaratır.
Obezite ve Enflamasyon
Araştırmalar, kilo alımı ile artan inflamasyon arasında bir ilişki olduğunu bulmuştur. Bunun tersi de doğrudur: Daha fazla iltihaplanma, daha fazla kilo alımına neden olabilir. Enflamasyon, bedenin yaralanma ve enfeksiyona verdiği tepkidir. Obezitenin iltihabı nasıl tetiklediği bütün olarak sarih değildir. Bir yaralanmadan farklı olarak, obezitenin neden olduğu cerahat çözülmez. Müdahale olmadan, kilo alımının neden olduğu iltihaplanma kronik hale gelebilir.
Obezite Hangi Hastalıklarla Bağlantılıdır?
Çalışmalar, obezitenin muhtelif otoimmün şartlar için daha yüksek bir tehlikeyle bağlantılı olduğunu göstermiştir.
Romatizmal eklem iltihabı
Romatoid artrit RA, öncelikle eklemleri etkileyen otoimmün ve inflamatuar bir hastalıktır. En yaygın inflamatuar eklem hastalığıdır. RA, bayanlarda erkeklere göre 2,5 kat daha sık görülür ve genellikle 20 ila 50 yaşları arasında görülür. RA rehabilitasyon edilmezse, sakatlığa ve yaşam niteliğinin bozulmasına katkıda bulunan geri dönüşü olmayan eklem tahriplerine neden olabilir.
Romatoid artrit ve obezite, kronik inflamasyon dahil olmak üzere birçok ortak etkene sahiptir. Fazla yağ dokusu, bağışıklık sistemi hücrelerinin ve kan hücrelerinin büyümesini ve etkinliğini hakimiyet eden proteinler olan yüksek seviyede sitokin salgılar. RA ayrıca artan pro-inflamatuar sitokin seviyeleri ve anti-inflamatuar sitokinlerde bir eksilme ile karakterizedir. İnterlökinler ve ur nekroz etkeni gibi proinflamatuar sitokinler, RA’da kıkırdak ve kemik imhasına neden olmaktan mesuldür.
Çalışmalar, obezitenin RA yaradılışı için daha yüksek bir tehlike ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Bir çalışma, obezite hikayesinin, insidans tarihinde obeziteden daha fazla RA geliştirme ihtimali ile ilişkili olduğunu buldu . Bu, geçmişte obez olan ancak RA tanısı aldıklarında obez olmayan hastaların vaziyeti geliştirme ihtimalinin daha yüksek olduğu anlamına kazanç.
İki çalışma, obez bireylerin ACPA-olumsuz RA geliştirme tehlikesinin çoğaldığını buldu, ancak bir çalışmada bu çoğalış yalnızca bayanlarda bulundu. Anti-sitrüline protein antikor-olumsuz RA ACPA-olumsuz RA, sitrüline peptidlere ve proteinlere karşı yönlendirilen otoantikorların yokluğu ile belirlenen bir RA cinsidir.
Sedef Hastalığı ve Psoriatik Artrit
Sedef hastalığı, cilt hücrelerinin büyüme döngüsünü süratlendiren kronik bir otoimmün gidişattır. Bu, ciltte, genellikle dirseklerde, dizlerde, kafa teninde ve gövdede kırmızı, kabarık, pullu kirlere neden olur. Tüm yaş gruplarında ortaya çıkabilir, ancak genellikle 45-64 yaş arasındaki bireylerde görülür.
Psoriatik artrit PsA, sedef hastalığı olan insanları etkileyebilen bir artrit biçimidir. Sedef hastalığı olan bireylerin takribî %30’unda ayrıca psoriatik artrit vardır. Eklemleri ve bağların ve tendonların kemiğe bağlandığı bölgeleri tesirler.
Birkaç çalışma obezite, sedef hastalığı ve psoriatik artrit arasındaki ilişkiyi doğrulamıştır. Genel popülasyonla karşılaştırıldığında, sedef hastalığı olan bireylerde obezite ihtimali ehemmiyetli miktarda daha yüksektir . Analistler bu ilişkinin doğrultusundan emin değiller. Bazıları obezitenin sedef hastalığı ve PsA gelişimine yatkınlık yaratan bir tehlike etkeni olduğuna inanıyor. Değişikleri, fazla kilo ve obezitenin sedef hastalığı ve PsA’nın bir neticeyi olduğunu öne sürüyor. Bilgiler, ilişkinin iki istikametli olduğunu gösteriyor.
Sedef hastalığı ve PsA’nın sosyal yalıtım, bunalım ve fazla yeme gibi etmenler sebebiyle kilo alımını desteklediği düşünülmektedir. Ancak obezitenin de sedef hastalığı ve PsA için bağımsız bir tehlike etkeni olduğu düşünülmektedir. Bir çalışma, genç yetişkinlikten daha yüksek BMI ve kilo alımının, genç ve yaşlı bayanlarda sedef hastalığı için güçlü bir tehlike etkeni olduğunu göstermektedir. Araştırmalar ayrıca obez bireylerde artan iki adipokinin sedef hastalığı ve psoriatik artritli hastalarda da bulunduğunu göstermiştir.
Daha fazla araştırma, tek başına veya rehabilitasyonların bir kombinasyonu ile kilo kaybının, sedef hastalığı ve psoriatik artritin şiddetini eksilttiğini ve aynı zamanda her iki hastalıkla ilişkili kardiyovasküler tehlikeyi eksilttiğini göstermiştir. Ek olarak, obezitenin sedef hastalığı ve psoriatik artrit rehabilitasyonlarının faalliğini ve güvenliğini eksilttiği gösterilmiştir. Bazı çalışmalar, metotreksat gibi bu gidişatlar için belirli ilaçların fazla kilolu ve obez hastalarda daha yüksek toksisiteye sahip olduğunu göstermiştir.
Hashimoto Tiroiditi
Hashimoto tiroiditi veya Hashimoto hastalığı, düşük faal tiroide hipotiroidizm neden olabilen otoimmün bir gidişattır. Tiroid, metabolizmayı hakimiyet eden hormonları salgılar ve hakimiyet eder. Tiroid yeterince faal olmadığında, kan dolaşımına yeterince hormon üretmez, bu da metabolizmanın yavaşlamasına ve kilo alımına neden olabilir.
Tiroid işlevi ve obezite arasındaki ilişki karışıktır. Hipotiroidizm, ılımlı kilo alımı ile ilişkilendirilmiştir. Obez bireylerde yüksek serum tiroid uyarıcı hormon TSH bulunur, ancak bu her zaman şahsın tiroidinin az çalıştığı anlamına gelmez. Araştırmalar, obez olan bireylerin Hashimoto tiroiditi geliştirme ihtimalinin daha yüksek olabileceğini öne sürdü. İlişki net değil, ancak bir kuram, obezitenin kronik düşük dereceli bir inflamasyon süreci olduğu için sitokinler ve değişik inflamatuar belirteçlerin çoğalması ve tiroid hücrelerinin etkinliğini etkilemesidir.
Bir kohort çalışması, çocuklukta kilo alımının ve çocuklukta fazla kilonun , özellikle bayanlarda, 60 ve 64 yaşları arasında Hashimoto tiroiditi tehlikesinde hafif bir çoğalışa yol açtığını buldu.
Multipl skleroz
Multipl skleroz MS, beyindeki ve omurilikteki asap liflerinin çevresindeki gözetici bir kılıf olan miyelin zararının neden olduğu otoimmün bir gidişattır . MS, dünya çapında 2,3 milyondan fazla insanı etkiliyor. Genellikle 20 ile 50 yaşları arasında ortaya çıkar.
Araştırmalar, çocukluk ve geç ergenlik dönemindeki obezitenin, artan MS tehlikeyi ile ilişkili olduğunu ileri sürdü. 200.000’den fazla Amerikalı bayandan oluşan iki kohort, sırasıyla 18 ve 20 yaşlarında BMI’si 30’un üzerinde olan çalışma katılımcıları için MS geliştirme tehlikesinin iki kat çoğaldığını buldu. Başka bir çalışma, fazla obez ergen kızlar arasında pediatrik tehlike ve muayenehane olarak izole belirti tehlikesinin çoğaldığını buldu.
MS’de bayandan erkeğe daha yüksek tehlikenin kesin sebebi bilinmemektedir. Muhtemelen çocukluk çağı obezitesi ve östrojen arasındaki bir etkileşimden kaynaklanabilir. Bazı genler ayrıca hem obezite hem de MS ile ilişkilidir. Genetik olarak obez olmaya yatkınsanız, MS geliştirmeye de yatkın olabilirsiniz. Analistler, obezite ile MS ile en güçlü bağlantıya sahip olduğu tespit edilen HLA-DRB1*15 aleli arasında bir etkileşim gözlemlediler . HLA-DRB1*15 geni olmayan obez olmayan hastalarla karşılaştırıldığında, HLA-DRB1*15 geni olan obez olmayan hastalarda MS tehlikeyi 3 kat ve obez hastalarda 7,9 kat daha yüksekti.
Obezite yalnızca MS geliştirme tehlikesini artırmakla kalmaz, aynı zamanda semptomları daha da kötüleştirebilir ve artan inflamasyon sebebiyle hastalığın ilerlemesini hızlandırabilir. Obez bireylerde, yağ hücreleri tarafından üretilen ve iltihaplanmayı teşvik eden proteinler olan interlökin-6 ve leptin seviyeleri daha yüksektir. Obez olan bireylerde ayrıca bir anti-inflamatuar protein olan interlökin-13 seviyeleri daha düşüktü.
Obezite, MS rehabilitasyonlarının faalliğini azaltabilir. 2019’da yapılan bir araştırma, yineleyen-düzenleyen MS’li çocuklarda, fazla kilolu veya obez olanlarda bcerahatçi basamak rehabilitasyonlarda daha fazla nüks ve ikinci basamak rehabilitasyon oranının daha yüksek olduğunu buldu.
Tip 1 Diyabet
İnsüline bağımlı diyabet olarak da bilinen Tip 1 diyabet, pankreasın çok az insülin ürettiği veya hiç insülin üretmediği bir diyabet biçimidir. Genellikle çocuklarda, gençlerde ve genç yetişkinlerde teşhis edilir, ancak her yaşta gelişebilir.
Tip 2 diyabet için daha sık bir tehlike etkeni olarak kabul edilmesine karşın, yakın zamanda yapılan bir araştırma , tip 1 diyabetli bireylerde obezitenin evvelden düşünülenden daha yaygın olduğunu bulmuştur. Analistler, tip 1 diyabetli 4.060 bireyden alınan bilgileri araştırdı ve %37’sinde obezite olduğunu buldu. Adipokinlerin metabolizma ve bağışıklıkla alakalı oldukları için tip 1 diyabet ve obezite arasındaki ilişkide rol oynadığı düşünülmektedir. Leptin ve adiponektin, insülin sekresyonunun ve glukoz depolanmasının teşviki dahil olmak üzere glukoz metabolizmasını kumpaslar. Çok fazla insülin kilo alımını teşvik eder ve bu adipokinler tip 1 diyabetli hastalarda yüksek seviyelerde bulunabilir. Başka bir adipokin olan resistin’in insülin mukavemetini çoğaldırdığı bilinmektedir ve tip 1 diyabetli hastalarda daha yüksek seviyelerde bulunur.
Lupus
Lupus, bedende ağrı ve iltihaplanmaya neden olabilen kronik bir otoimmün hastalıktır. Ayrıca cilt, böbrekler, eklemler, beyin ve kalp gibi bedendeki farklı sistemleri de etkileyebilir. Lupus, dünya çapında en az 5 milyon insanı etkiliyor. En çok doğurganlık çağındaki bayanlarda görülür.
İnsanlar lupustan bahsettiklerinde, genellikle sistemik lupus eritematozus’a SLE atıfta bulunurlar, ancak kutanöz lupus, ilaca bağlı lupus ve yenidoğan lupusu dahil olmak üzere başka lupus cinsleri de vardır. Ayrıca, SLE’li bireylerde sık görülen bir karmaşıklık olan lupus nefriti ismi verilen bir böbrek hastalığı cinsi de vardır.
Çalışmalar, ölçüm usullerine bağlı olarak lupuslu hastalarda obezite prevalansının %28 ile %50 arasında değiştiğini göstermiştir. Milli Sağlık Enstitüsü NIH tarafından yürütülen bir araştırma, lupuslu bayanların genel popülasyondan daha düşük bir BMI’de obeziteden etkilenmesinin mümkün olduğunu ileri sürdü. Bu, biraz kilo alan lupuslu bayanların fiziksel işlev, sakatlık ve istihdam üzerinde negatif tesirler yaşadığı anlamına kazanç.
İrritabl Bağırsak Hastalığı
İrritabl bağırsak hastalığı, bağırsaklarda kronik iltihaplanmaya neden olan gidişatları ifade eder. İrritabl bağırsak belirtiyi , ülseratif kolit ve Crohn hastalığını kapsar . Erkekleri ve bayanları denk olarak tesirler ve her yaşta ortaya çıkabilir, ancak en sık 15 ila 25 yaş arasındaki bireylerde teşhis edilir.
Çalışmalar, irritabl bağırsak hastalığı olan erişkinlerin takribî %15 ila %40’ının obez olduğunu göstermiştir. Premorbid obezite, Crohn hastalığı geliştirme tehlikeyi ile de ilişkilendirilmiştir. Çalışmalar, obezite 30 yaşından evvel teşhis edildiğinde Crohn hastalığı insidansının azami olduğunu göstermiştir.
Viseral yağ olarak bilinen bedenin merkezi etrafındaki fazla kilo, irritabl bağırsak belirtiyi tehlikesinin çoğalmasıyla da ilişkilendirilmiştir. Bununla birlikte, bu ilişki yalnızca IBS-D’li ishalli irritabl bağırsak belirtiyi hastalarda görüldü ve IBS-C’li kabızlıklı irritabl bağırsak belirtiyi hastalarda görülmedi.
Bibliyografi:
National Geographic
Yazar: Tuncay Bayraktar