This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
elveda gülsarı Kapak Düzeni: Nur-Olcay Okan Dizgi-Tertip: Ötüken Kapak Baskısı: Birlik Ofset Baskı: Özener Matbaası Cilt: Yediğim Mücellithanesi İstanbul - Aralık 1997 1 Yaşlı adam kırık-dökük bir arabaya binmiş geliyordu. Arabayı çeken taypalma yorga1 Gülsan da çok yaşlı ve bitkindi. Bir deri bir kemik kalmıştı. Önlerindeki yokuş yol, açılmış ince bir bağırsak gibi, ta belin oraya kadar uzanıyordu. İşte bu engin, çıplak ve ıssız bozkırda, kış günleri bora, kasırga eksik olmaz, yaz günlerinde ise cehennem sıcağı ortalığı yakar kavururdu. Bu dik yokuşu ağır ağır çıkmak, Tanabay'ın pek gücüne giderdi. Hiç sevmezdi yavaş yürümeyi. Yavaş yürümek bir işkence idi onun için. Gençliğinde, ilçe parti komitesi toplantılarına katıldığı günlerin dönüşünde, bu yokuşa geldiği zaman, kamçıyı basar, atını dörtnala sürerdi. Ama bir öküz arabasına binmiş ise, yoldaşlarını arabada bırakıp yere atlar, şekpenini2 omuzuna atar, başlardı koşarcasına yokuşu 1 Taypalma yorga: Yorga atlaryorgalama biçimlerine göre "yol yorga", "kiytin yorga", "şaldır yorga", "sapkın yorga", "koy yorga", "su yorga" ve "taypalma yorga"... gibi adlar alırlar. "Su yorga" ve "taypalma yorga" dünyanın en değerli binek ve yarış atlarıdır. "Taypalma yorga" ve "Su yorga" dörtnala koşmasını bilmeyen ama dörtnala giden yarış atlarını geçen, güzel yürüyüşlü, hızlı, binicisini hiç sarsmayan, su gibi akıp giden, uzun mesafe koşusunda eşsiz bir at cinsidir (çevirenin notu). 2 Şekpen: tnce yün kumaştan, elle dikilmiş, uzun, bol bedenli üst giyimi. 6/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/7 tırmanmaya. Sanki düşmana saldınyormuş gibi öfkeyle ileri atılır, yokuşun beline varıncaya kadar hiç durmazdı. Sonunda nefes nefese yokuşun beline, artık inişin başlayacağı tepeye varınca, "oh be!" derdi kendi kendine. Ciğerleri körük gibi şişip inerek, yüreği kafesinden çıkacakmış gibi çarparak, orada oturup biraz dinlenir, ta aşağıda ağır ağır gelen arabaya bakardı. O bir türlü ilerlemek bilmeyen arabada oturmaktansa, böylesi çok daha iyiydi onun için. Rahmetli Çora, o zamanlar, arkadaşının bu sabırsızlığına, tezcanlılığına güler: - Senin işlerin neden uz gitmiyor biliyor musun Tana-bay? derdi. Çok tezcanlı, çok sabırsız oluşundan. Vallahi ondan! Aynı anda 'hem havadakini kapmak, hem yerdekini yalayıp yutmak' istiyorsun. Dünya çapındaki bir devrimin hemen gerçekleşmesini diliyorsun. Öyle bir çırpıda olmaz bu işler. Dünya devrimi şöyle dursun, sen bizim şu eski Aleksandrovka yokuşunu bile araba ile ve araba yolundan tırmanmaya tahammül edemiyorsun. Arabadan atlayıp iniyor ve arkanda seni kovalayan iri bir aç kurt varmış gibi başlıyorsun koşmaya. Ne yararı oluyor bu telâşın? Tepeye ilk varan sen olunca ödül mü veriyorlar? Yine ©rada oturup geriden gelenleri
2
Bu defa Tanabay. Atın. gözlerinin karardığını. seninle beraber olmalarını beklemek zorundasın. Artık yola yalnız çıkıyordu. dağların eteğinden döne dolana gideceklerdi. Arık hayvan. hayvanları sarhoş eden otsu bitki. Aslında ne yavaş yürüyordu. Ne zaman söylemişti Çora bunları? Çok. Atı kendi haline bırakmıştı. Aleksandrovka yokuşuna nasıl çıktığının farkında bile olmamıştı.cizgiliforum. Gülsan'ya. bütün bunlara dayanarak yürümeye çalışıyordu. Uzayıp giden bozkırı aşacak. Karamsar düşüncelere dalmış Tanabay ara sıra dizginleri sallayıp 3 . sonra kanala gelecek. başkalarının da gelmesini. Bir kısmı da iyice kocadıklan için evlerinden çıkmaz olmuş. ank yüreği sızım sızım sızlıyor. Aleksandrovka yokuşunu son defa tırmanmakta. Varsın biraz yorulsun-du. sarı-beyaz çiçekleri olan. belki bir diken. ne de hızlı. son günlerini yaşıyorlardı. Taypalma yorga Gülsarı'nın. Kötü-rüm bir atın çektiği eski bir arabaya binip Tanabay'a eşlik edecek kimse kalmamıştı artık. çoktan gücünü yitirmiş. bazıları eceliyle ölmüştü. Bu uzun yolda at yorulurdu elbet. daha zorlu yolculukları da olmuştu. yavaş yürümeyi alışkanlık haline getiriyordu. yaşlı. Dokuzyüz otuzlu yıllarda hep birlikte yürüdükleri. boynunu sıkan hamut nefes almasını daha da güçleştiriyordu. eskimiş hamutun keçesini delip çıkan sivri bir şey. belki bir çivi ucu. Itakırdıyordu. Bugünün gençleri ise otomobile biniyorlardı. dünyanın çember gibi yuvarlanıp üstüne üstüne geldiğini. Şunu iyi bil dostum. Bunların bazıları savaşta.com. Kocayınca insan uysallaşı-yor. ayaklarını da zor kaldırıyordu bastığı yerden. çok eskiden. o da dayanılmaz bir acı veriyordu. göğsünün sol yanını pek acıtıyordu. Ters dönmüş paldımın kenarı sağrısına batıyor. yola beraber çıktıkları arkadaşlarından kimse kalmamıştı. Omuzundaki nasırın üzerinde açılmış küçük bir 1 Menduvana: Güzel kokulu. beynini dplduran. yüreğini sızlatan ağır düşüncelere dalıp gitmekten* kendini alamamıştı. dipsiz bir uçurum gibi görünüyordu. Sonunda nasıl olsa varacaklardı eve. Bu eski ve bozuk yolda arabanın tekerlekleri gıcırdıyor.. 8/Elveda Gülsan yara ateş gibi yanıyor. dünya devrimini tek başına gerçekleştiremezsin. zaman zaman kapkara. İleride uzayıp duran ulu mor dağlar ise koyu-kara bir bulut idi. Hayvanın menduvana1 otu yemiş gibi başının döndüğünü.. Ne olurdu yorulmuşsa? Bundan daha kötü seferleri.enginel elveda gülsarı bekliyorsun.www. çevresindeki her şeyin birbirini kovalarcasına akıp geçtiğini Tanabay nereden bilecekti? Önündeki uzun yol. son adımlarını atmakta olduğunu Tanabay elbette bilmiyordu. Yeni sürülmüş ve yağmur emmiş bir tarlada yürür gibi. Tanabay atın yorulmaya başladığını anlamıştı ama. Bunları da bilemezdi Tanabay. köşelerine çekilmiş. Daha epeyce yol vardı önlerinde.
ne tatlıydı anasının sütü! Yazık ki o günler göz açıp kapayıncaya kadar gelip geçmiş. ne kadar dolgun. Gülsan'nın uzun yeleli anası da ona sıcacık bir süt bulutu gibi görünürdü. güneş ve ışınları gözünün önüne geliverdi.. Gülsan'nın sönmeye başlamış bir mum gibi cılız ışıklı belleğinde. bir yudum daha içerdi. bayırlan. Hepsi geçip gitti. er başına kün tuvsa etigimen su geşer'^diyen atasözünü doğruluyordu Gülsarı'nın durumu. anası. Bir türlü sıyıra-mıyordu kendini o ağır düşüncelerden. yine de anasının memesini bırakmaz. kendisi.com. Bozuk yol üzerinde tekerlekler takırdıyor. böylesine ağır varmamıştı. bütün dünya vardı. dünya ve onunla birlikte her şey değişmişti. belli belirsiz anılarını uyandırdı: Çok gerilerde kalan o güneşli yaz günlerini hatırladı. göle yansıyan gölgeler gibi. Şimdi..www. er başına gün vursa çizmesiyle su geçer? Elveda Gülsan/9 mesi. Böyle düşünmek Gülsan'ya küfretmek olurdu. Bütün bunlar eskidendi. kendine özgü o '• güzel yorga gidişini hiç bozmamıştı. O bozuk yolda arabanın tekerlekleri takırtılarla döni meye devam ediyordu. doyulmaz bir zevk. takırdıyor-du. Bugüne kadar. hep batıya bakıyor ve batıdan batıyordu. Gülsan da o haline rağmen... yüksek dağlan. o bitiş çizgisine hiç böylesine yavaş. Yemyeşil çayırları. O günlerde yılkılar. Yılkılar da 4 . kulaklarını kısarak gelen üyir1 aygırı daha fazla uzaklaşmasını engeller. ama çok kötü günleri de oldu. Gökyüzündeki güneş de artık dağdan dağa kişneyerek koşan bir kızıl aygır değildi. Sonra. sanki yakalayacakmış gibi. onu geri çevirirdi. Bu güzel yürüyüşlü yorganın bir gün arabaya koşulacağını o zamanlar hiç kimse aklından bile geçirmezdi. Başını karnının altına sokup o sütü içmek. Ah ne güzeldi o günler! Anasının bir yudum sütünde. O Gülsarı denilen saf kuluncuk da. Hey güzel günler hey! Bir dağdan öbür dağa kişneyerek koşan aygır gibi. Karnı iyice doyardı da. . güneş ışıklannı kovalardı. Uzun yeleli anasından ilk sütünü emdiği. Oh. taypalma yorga Gülsan. Oysa bugün "At başına kün tavsa avızdıkpen su işer. anasımn bir süt bulutuna dönüşmesini nasıl da severdi! Memeleri ne kadar yumuşak. çırpınıyordu. Hep doğudan doğuyor. o taypal] ma yorga yürüyüşüyle devam ediyordu yoluna. Bu san kuluncuk.enginel elveda gülsarı atı yüreklendirecek bir şeyler söylüyordu ama. düş kadar güzel o dünyayı. dört ayak üstüne kalkıp onun peşinden koşmaya başladığı günden beri. Çizgi hep bir adım ötesindeydi. Kara toprağın toynaklarının altında kaydığım hisset1 At başına gün vursa ağzındaki gemiyle su içer. O taypal-ma yorgalığı sayesinde çok güzel günler yaşadı.cizgiliforum. yeryüzü. gövdeleri aşağıda yürürlerdi sanki. bütün ilgisi bundan ibaret kalıyordu. ayakları yukarıda. gökyüzü. sütü nasıl da tatlıydı! Anasının sütü boldu ve kuluncuk sütten boğulacak kadar çok içerdi. i Doğuştan taypalma yorga bir at idi Gülsan. bir mut-: luluktu onun için. biraz daha. son koşusunun bitiş noktasına ulaşmak için zorlanıyor. ama bir adım attıkça çizgi de bir adım geriliyordu sanki.
com. gerçek değildi. Gülsan. birer birer yok oldular. O uzun ömür boyunca sırtından eyer düşmemiş. Savrulan otlar. Sulanan gözleri karan-yor. o eşsiz güzellikteki yaz günleri bir daha canlandı gözlerinde. öyle güzel geçen bir yaz mevsimini bir daha ömrü boyunca hiç görmedi.:. Emmek için yanı1 Üyir: Başında bir aygır bulunan ve en çok elli kadar attan oluşan yılkı sürüsü.enginel elveda gülsarı ayaklan yukanda. Sonra birden tipi dindi. kulunlar. cabağılar bulunur.cizgiliforum. gözlerinde kıvılcımlar parlayıp güneşi dağdan dağa atlarken görünce. kaba yeleli anası tavlı kısrak. o yemyeşil çayırlar. Ve. Ama gözlerinde canlanan o dünya bir görüntüden ibaretti. Onu çağıran. uzun yeleli anasının karaltısını hâlâ görüyordu. Gülsan. hiç gelmemişti o yollann sonu. Tekerleklerin gıcırtısı duyulmaz oldu. Yılkılar da dörtnala uzaklaşıp gittiler. onu iki yanından arabaya bağlayan kayıştan koparmak istiyor. Ancak şimdi. başı dönüyor. O erişilmez yazın güzel dünyası ağır ağır batıp gitti. Ulu dağlar. ama o. Tanabay dizginleri bıraktı. o bir üyir yılkı. nice nice yollar tepmiş. sürü başı aygırdan başka. gözlerinin önüne çöken sis perdesini delip geçecek gücü bulamıyordu kendisinde. bir zamanlar yemyeşil olan çayın ezip çiğniyor. Bir yandan ateş gibi yanıyor. oraya varmak için canını dişine takarak ilerlemeye çalışıyordu. Hamutun altındaki yaranın zonklamasını da hissetmiyordu şfmdi. bir yandan da soğuk rüzgâr karşısında tiril tiril titriyordu. yeşil çayırlar. Artık. çöpler yüzüne çarpıyor. sırtını ısırıyor. dişi atlar ve erginleşmemiş dişi ve erkek taylar. Zaten sütü de kalmamıştı. Uyuşan bacaklannı gererek ve 5 . Kan ter içinde kalmıştı. Onu bırakıp gitmek istemiyordu anası. iyi-kötü günleriyle uzun yıllar sürecek bir hayat yolu böyle geçecekti ve şimdi de bu yolun sonuna gelmiş bulunuyordu. San yorga olduğu yerde durdu. o görkemli. şanltılı dereler.www. güneşli günler. o tuhaf eski dünyaya yeniden dönebilmek için boynundaki hamutu silkip atmak. onu bekleyen anasına sesini duElveda Gülsan/11 yurmak için olanca gücünü toplayarak kişnedi. O. gözlerine ve burun deliklerine kar taneleri giriyordu. O ulu ve dumanlı dağlar. yaklaşıyorum samyor. otlamayı. bacakları titriyor. Gülsan. ama bu öyle halsiz bir kişneyiş idi ki sesini kendisi bile duyamadı. çakıllann üzerine basınca garç-gurç sesler çıkarıyordu. ayağının altında yer sarsılır gibi olunca. yılkılar kuyruklanyla ona sürtü-nerek geçiyor. nice nice insanları taşımıştı. Küçücük bir kulun olduğu zamanlardaki gibi anası onu kişneyerek çağınyor. Bu da ona dayanılıriaz bir işkence oluyordu. Ama. birer birer gözlerinin önüne geliverdi. canını yakıyordu. kulakları uğulduyordu. tipiler arasında kayboldu. ama görüntü ondan uzaklaşıyordu. gövdeleri aşağıda yürümüyordu artık. karnını otlayarak doyurmayı öğrenmek zorunda kaldı. 10/Elveda Gülsan na sokulacak olsa. Bu sürüde. Gülsarı'nın anası uzun yeleli kısrak da artık ona pek yüz vermiyordu. Yavaşça arabadan indi. Toynakları.
"Böyle olacağını bilsem hiç bugün yola çıkar mıydım?" diye hayıflandı. O zaman. ank böğrü körük gibi şişiyordu. Ka-burgalan inip inip kalkıyor. yola erkenden çıkması gerekirdi. " O kadar da zorlamamıştım" dedi Tanabay. pek acıklı bir halde duruyordu. Tanabay bir avuç otu hayvanın ağzına uzatü: . Toprak daha çözülmemişti ve rüzgâr sazlıklardan eski karın hafif kokusunu getiriyordu. karışık kır sakalını yukarıya kaldırarak. karnından ba-caklanna. Güneş uzakta. Uzaklarda çep-çevre dağlar vardı. hamutunu. Yanm kucak kuru otu. kaldıramadığı başını hamuttan sarkıtmış. Issız kalmış bir qyin pencereleri gibi olan o gözlerde Tanabay. Ne oldu sana? İncecik boynunu dik tutamayan at. hiçbir canlılık. döke saça atın önüne getirip koydu. batıya doğru baktı. Onu oğlunun evinden bir an önce çıkmaya mecbur eden duruma da. Aü iyice yorup bu hallere düşmesine sebep oldum. feri sönmüş ve bomboştu. "Şimdi ne ileri gidebilirim ne de geri. kendi aceleciliğine de kızıyordu şimdi.enginel elveda gülsarı suratım asarak atın başına gelip durdu. Tanabay bu durumu görünce ürperdi. Bozkır hâlâ donuk. O kirli ter. Gocuğunun yeniyle hayvanın burnunu ve boynunu sildi. Geceyi orada geçirmeli. toynaklanna kadar çizgi çizgi iniyordu. Oysa Tanabay yola öğleden epeyce sonra çıkmıştı. bir hayat izi göremedi. ne oluyor sana? dedi. Tanabay. Ama o evde mi! 6 . Yapış yapış salya içinde olan gem sımsıcaktı.cizgiliforum. Dağlara kadar uzanan bozlar yolunda ise İ 12/ElvedaGülsarı ne bir gelen vardı. Geç vakitte yola çıkacağına. Bir zamanlar altın şansı olan tüyleri. Hava bozacak gibi değildi ama yine de soğuk vardı ve insana güven vermiyordu. gemini çıkardı. yolda gelip gidenlere rastlayabilirdi. Hayvanın. Şubatın sonuydu. Ama Gülsan ota ağzını bile sürmedi. şimdi ter ve kirin kan-şımıyla koyu kahverengindeydi. Yorganın haline bakarak: Vah vah! dedi. Tanabay atın gözlerinin içine bakınca üzüntüden yüzü sapsan oldu. Yolun ortasında kalakaldım. Düzde. Yalnız vadilerin kuytusunda ve kamışların gölgesinde. Bı» mevsimde yapılacak iş miydi bu? Belki bir motorlu araç görürüm diye bir tümseğe çıkıp baktı. Hemen arabaya koşup yiyecek aradı. Taypalma yorganın dudaklan kımıldadı ama otu ağzına alamadı. Çaresiz arabanın yanına döndü. yan yumuk gözleri yuva-lanna gömülmüş. Tanabay telaşlandı. ince bir bulutun üzerinde.com. Ama hiçbir şey yoktu görünürlerde. sert ve cansızdı. Sonra kolanını çözdü. yamaçlarda karlar erimişti. yüreği sızladı. kurt yelesi gibi görünen erimemiş kar kalıntıları vardı. Yıbn bu mevsiminde gelip gidenler çok az olurdu zaten. çevresine bakındı. ye biraz. Gocuğunun eskimiş yenini gözüne siper ederek.www. sabahı beklemesi." Gerçekten de iyi etmemişti. cılız ışığını belli belirsiz gösteriyordu.Al. atı dinlendirmeliydi. ne giden. Güçsüzlükten ve soğuktan zangır zangır titriyordu.
enginel elveda gülsarı Tanabay öfkeyle elini kaldırdı. yelen iyice seyrelmiş. kurumuş ağaca benzeyen ayaklarını birleştirmiş.. at bitkin. onun da karısından geri kalır yanı yok! Karısı konuşurken o yere bakıyor ve ağzını açıp tek kelime bile söylemiyor. aklından geçen bütün bu acı sözleri şamar gibi patlatırdı suratına: "Beni partiye kabul eden de sen değilsin. düşmanımızın. gün boyu arabanın etrafında dolanıp dura14/ElvedaGülsan mayacağını. Atı ve arabayı orada bırakıp yayan yürürse. Gülsan. hatta komşumuzun köpeğinin bile yaptıklarından sorumlu tutulurduk. çok mu hastasın? Neyin var arkadaş. Buz gibi soğumuştu kulakları. çıkaran da..Bak sen şu ka-nnın dediğine! Oğluma gelince. başkarma olmak istiyor. öylece duruyordu. yola yayan çıkar yine de geceyi o evde geçirmezdim" diye söylendi. O zaman işlerin nasıl olup bittiğini sen nereden bileceksin a budala gelin! Şimdi dilin bir karış. konuşursun elbet! Okutup adam ettik çünkü sizi! Oysa bizden lâf değil. Oğlunun evindeyken gelini ile tartışmamak için kendini tutmuş. hırslandıkça da bir ateş basü ve gömleğinin yakasını çözüp derin derin solumaya başladı. iş! İş yaparken de babamızı yüzüstü bırakmazdık biz. Bütün bunları unutmuştu o anda. nasıl olursam olayım. onun ağır ağır inlediğini işitti. Hay haddini bilmez hay! Gözü hep yukarılarda.. iyice büzülmüş.. Hee. Yelesinin bu kadar seyrelmiş ve hafiflemiş olduğunu görünce içi burkuldu: "Çok kocamışsın. Benim partiden çıkanlmamla ilgili söz söylemek sana düşmez! Bu benim bileceğim iş ha gelincik. dostumuzun. Kadın: Babanı istemiyorum.com. hepimizin sonu bu" diye söylendi. Ne yapacağını bilemiyor. "Bir kadın kaynatası ile öyle mi konuşur? Ne olursam olayım. Ama şimdi patlamıştı. gece yansına doğru çay kenanndaki orman kulübesi ne 7 . ne akılla partiye üye olursun?. hiçbir şeye karar veremiyordu. hele şu koI Elveda Gülsan/13 camış çağımda. Oysa varacağı yer uzak. babamızın. kocasının babası değil miyim? Ama çenesi durmuyor! . hepimiz yaşlandık. Sonunda. ağzını açmamıştı..cizgiliforum. "Asla! Asla kalmazdım. saygıda kusur etmezdik. Baş olmak. sen çeneni açma!" diyordu durmadan. "Uyukluyor müsün.www. neyin var?" Parmaklarını yelesinin altından sokup kulak dibini tuttu.Ömür boyu koyun çobanlığı. anamızın. 'artık işe yaramazsın1 diye kovulacak olduktan sonra.Ne oldu sana? Neyin var? diye hayvana iyice sokulunca. . Basbayağı korkuyor karısından. yılkı çobanlığı yapacak olduktan sonra. iş isterlerdi. bilmediğin konularda çeneni açma sen!" Başka söz bulamadığı için "Sen karışma. vallahi ağzını açmaz. Gelini burada olsa. çok! Tanabay söylendikçe hırslandı. Ne diye nefes tüketiyo-rum|ki! Bugünkü gençlerin hepsi öyle! İnsanlar çok değişti artık. gece yakın. sana ne bundan!" Arabanın etrafında dolanarak bir kez daha tekrarladı: "Bu seni hiç ilgilendirmez. vakit geçirmemesi gerektiğini düşündü ve yine atın yanına gitti. Sonra ne yapacağını bilemeden arabanın çevresini hızlı adımlarla dolandı. koşumu yine üzerinde. dese.
Birden fazla e.. Sonra alaylı bir gülümseme ile ekledi: Belki yine yorgaya binip gece seferlerine çıkmak istersin. Ata ot vermek için samanlığa gitti. 16/ElvedaGülsan başlamıştı. . Tanabay oraya yöneldi. Gülsan'yi zor tanıdı: . Karısı. o binile binile binilmez hale gelen yorgaya bakarak. ifadesidir. olarak belirlenir. at korasına1 bir uğrayın. Tanabay gözlerini karısından kaçırarak: . Geçen güz Tanabay. nelerden söz ediyorsun? diye elini sallayan Tanabay konuyu kapadı ve dışan çıktı..Haa! Bu gerçekten Gülsan mı? diye şaştı kaldı. hem ahır. o ünlü yorgayı o halde görünce yüreği sızladı.Aksakal. Gülsan Gülsan iken. Tanabay burada. bir iş için hayvanlann kışlağı olan merkeze uğramıştı.com.enginel elveda gülsarı ulaşırdı. açık kora.Gidin görün.www. Bu atla ilgili bazı anılan vardı. . Orada. Kansı ile beraber orada oturuyorlardı.Gülsan'nın ta kendisi. Ama Tanabay bir türlü dönmüyor. Gençti. yaz günlerinde otların biçilip demetlenmesine gözcülük ediyor. açlıktan ölüyorum ben! . Yaşlı kadınlara saygı hitabı. Buranın yeni başkarması genç tarım mühendisi onu görünce: . koyun korası.. anı gitmiş vahi kalmış bir iskelet mi? . kış günlerinde ise çobanlann bu otlan vaktinden önce almalanna engel oluyordu. onu tanırsınız. hem tavla anlamına gelen hayvan barınağıdır. demişti. Kansına karşı işlediği bazı kusurları olmuştu.cizgiliforum. yemek ısıtsana... Karısı kapının önüne çıkarak seslendi: 8 .Amaan sen de. Bizim durumumuz ondan farklı mı sanki? Zaman kimseyi kayırmaz. Yaşlı bir at ama işinizi görür.Şaştım kaldım doğrusu. Sen söylemesen onu asla tanıyamazdım. Hayvana çok acımış "Ben bu atı almam" diyememişti. unutmamıştı demek. size bir at vereceğiz. her şey eskir.Nasıl bir at vereceksiniz. Bu kulübenin bir buçuk kilometre yakınında su işlerine bakan görevlinin kulübesi de vardı. Atı yedeğine alıp evine doğru yola koyuldu.Niye dikilip duruyorsun. olduğu zaman birinci eş. . bir zamanlar siz biniyor-muşsunuz ona.Bunda şaşılacak bir şey yok. dedi Tanabay'ın baybişesi1 dalgın dalgın başını sallayarak. "Demek kader bizi bir kez daha bir1 Kora: Hem ağıl. benden sana izin! . Bacadan duman tütmeye. örtülü kora. İstediğini yap. atın yemiyle uğraşıyordu. baybişe yemeği ısıtmaya 1 Baybişe: Evin hanımı. At korası. Onun için konuyu değiştirmek istedi ve kansına çıkıştı: .Ben de onu demek istiyorum zaten. her canlı yaşlanır. hanımefendisi. Bunlan kurcalamanın hiçbir yaran olmazdı şimdi. Elveda Gülsan/15 leştirdi" dedi. Karısının o olayları unuttuğunu sanıyordu. Nesi varmış tanınmayacak? diye bir şeyler geveledi. Tanabay da Tanabay idi.
. Tanabay da ölmemiş. Yaşlı adam ve yaşlı at. Tanabay atla beraber yürürken "artık gücü kalmadı zavallının" diye düşündü..Ne yapacağız Gülsan? Burada böyle kımıldamadan duracak mıyız? dedi. bir ayağını kaldırıp ağırlığım öteki ayağına verdi. tekerlekler gıcırdadı. Savaş yıllannda 9 .. takılmak için söylüyorlardı çünkü. yemek ısındı da soğudu bile. Durmak işimize gelmez. ye Gülsanm. Sonunda yurduna dönüp trenden indiği zaman. zor yiyordu yemini. Kansı o geçmiş olaydan bir daha söz etmedi.com. Doğu Cephesinde de çarpışmış.. Ne gereği vardı artık. dedi. yürü! At hareket etti. araba sarsıldı. Tanabay güz boyunca. Kadınlann 'ihtiyar' demelerine aldırmadı. Gülsan'nın dişleri iyice aşınmıştı.. Bizim baybişe ile ben seni yine iyileştiririz. O zaman Tanabay kırıntıları kendi eliyle soktu hayvanın ağzına. . Tanabay ve Gülsan ilk kez savaştan sonra karşılaştılar. Onu kepek lapası ve kıyılmış pancarla besledi.enginel elveda gülsarı . O zaman Tanabay. satıcı kadınlar onu "Hey ihtiyar. Batı Cephesinde de. Cepheden cepheye koşarak tam altı yıl askerlik yapmıştı. "Dur hele. böyle bir iş gelmişti başlarına. kış boyunca ata baktı. onun şoku ile epey sarsılmıştı.. Pişinin yarısını kendisine ayırdı. bir durup bir giderek eve varırız değil mi? Bir vardık mı. . Sonra yorgayı eliyle hafifçe dürttü. Çuvalın içindeki küçük bir çıkını aldı. O çuvalla gelinine patates götürmüştü. Japonya'nın tesliminden sonra terhis olup yurduna dönmüştü. Kansı yolda yemesi için pişi koymuştu o çıkına. Boşuna dememişler "Kırk yıl kırgında kalsan... At kımıldadı. Gerçi artık genç değildi ama yaşlı da sayılmazdı. biraz gayret edersek. Tann onu korumuştu. Başka bir sefer de göğsünden yaralanmış ve hastahanede iki ay tedavi gördükten sonra kendi birliğine yetişmişti.cizgiliforum. Yine de onu canlandırıp güçlendirdiğini sanıyordu. Gülsan biraz durduktan sonra ağzındaki kırıntılan çiğnemeye başladı. öbür yansım da ufalayıp atın ağzına tuttu. Şimdi ne yapacaktı? Atı yolun ortasında bırakıp gitmeye gönlü elvermiyordu. Elveda Gülsan/17 . Bundan sonra atı yularından tutup yürüttü. ecel gelmeyince ölmezsin" diye.Hadi Gülsanm. gayret et yavrum." Tanabay kamçının sapı ile arabayı karıştırarak dipteki boş çuvalı çıkardı. yirmiden fazla senin yaşın. . işte bugün. Salya sıcaktı ve bu Tanabay'ı sevindirdi. "Kaç yaşındasın Gülsan? Yirmi yaşında mı? Yoksa daha mı fazla. Onbaşı Tanabay Bakasov. Ama Tanabay onu yemeyi unutmuştu. bak aklıma ne geldi. gel artık! dedi. yürü. at elini cüzdanına!" diye karşılamışlardı. korkulacak bir şey kalmaz. Gülsan pişinin kokusunu derin derin içine çekti ama ağzına alıp yiyemedi. Evet evet.Hadi yavrum. ağır ağır dağ yoluna koyuldu. Bir defasında araba ile gelirken mayına çarpmışlar. Tanabay'ın titreyen eline atın salyası aktı.www. Ama.Hey.
Ama bu başka bir hikâye. karısı da kızlarından çok memnundular. hu-ha! hu-ha! diye nefes alıp veriyor ve bir yandanJla düşünüyordu: En önemlisi savaşı kazanmış olmamız. Bu damadı bütün ev halkım kamyo18/ElvedaGülsan na bindirir. O zamanlar açtılar. 10 . Kılık kıyafeti. çocuk başı kadar büyük bir çekiçle.cizgiliforum. O güne kadar olup bitenlerin. Tanabay kendisi için asıl hayatın yeni yeni başladığını düşünüyordu. O sesleri. hep çalışacaktı. dik. çektiği sıkıntıların önemi yoktu artık. Ama Tanabay "Dür. önünde hiçbir engel kalmamıştı. Kadınlar eskimiş oto lastiklerinElvedaGülsan/19 den yapılmış ayakkabıları giyiyorlardı çıplak ayaklarına. Sonra bu yuvada herkesin mutlu olması için çalışacak. zaferi kazandık. Ne var ki oğlu hayırsızın biri olup çıkmıştı.com. Kolhoz. gücükuvveti yerinde. Onları unutacak. Gelecek için daha yıllar yılı kan ter içinde kalıp fedakârlık etmesi. Savaş bittikten. Örs çın çın ötüyor. Ve çekiç cevap verir gibi tekrarlıyordu: "Yendik. dağda yaşayan kocamış kaynata ve kaynanasını görmek. nice nice güçlüklere göğüs germesi gerekecekti. Gönlü hoş ve iyimserdi. Büyük kızının kocası kamyon sürücüsüydü. Çocujdar nice zamandır şekerin yüzünü bile görmemiş. Bundan başka bir amacı yoktu. zafer kazanıldıktan sonra köyüne dönerken. hafif kırlaşan sakalı bıyığı ile biraz yaşlanmış görünse de.www. Ondan sonra doğan çocuğu da kızdı. geleceği toz pembe görmekte pek acele ettiğini şimdi çok iyi anlıyordu. tadını unutmuşlardı. düşmanı yendik. örsün üzerindeki kızgın demiri hiç durmadan dövüyordu. yaklaşma!" der gibi çekici indirdikçe bütün bu sıkıntıları da uzaklaştınyordu sanki. Evde hasretle bekleniyordu. Şimdi ikisi de evliydiler ve çocuklan vardı.. çıplaktılar. gönlü gençti. Büyük istasyonlarda maksimkalan (asker getiren katar) bando-mızıka ve coşkun bir neşe ile karşılamışlardı. Savaştan sonra aynı işi yapıyor. yaMaşma! Dur.. ara sıra bugün bile duyar gibi oluyordu. usta yoldaşı o kor gibi madeni çevirecek zaman bile bulamıyordu bazen. Bunun için savaşmamış mıydı? Kan ve ateş arasında canını dişine takmamış mıydı? Savaş bitmiş. Oğlu sekizine basmış ve okula başlamıştı. diyordu. Doğrusu kendisi de. Çalışırken o çekiç sesleri arasında günlük sıkıntıları unutup gidiyordu Tanabay. Öyle hızlı dövüyordu ki. Tanabay her darbeyi indirişte. Dünyaya yeniden gelmiş gibiydi ve artık yalnız geleceği düşünüyordu: Çoluk-çocukla kaygısız bir hayat yaşamak için önce başlarını sokacak bir ev yapacaktı. kızgın demirden kıvılcımlar saçılıyordu. yüzü kınşmıştı. bu işin ustası olmuştu. zafer kazanılmış olduğuna göre. Yazlan sik sık ve topluca kendisini ziyaret ederlerdi. demir dövmüş.enginel elveda gülsarı güneş ve soğuktan yanmış. saygılarını sunmak ve gönül almak için gelirlerdi. * Ama Tanabay öyle düşünmekte. yendik. Terhis olduktan bir yıl sonra kansı ona güzel bir kız çocuk doğurdu. Gençliğinde bir demirci yanında çalışmış. gerçek ve tatlı hayat asıl şimdi başlayacaktı. gırtlağına kadar borca batmış ve banka bjr kapik bile vermiyordu artık. sabahtan akşama kadar.
Ben senin çekice yapışıp kaldığını sanıyor. Görgü ise görgülü. İkisi. pek yaşlanmış. koşturmak kolay mı? Dervişbay'ı hatırlıyor musun? At üstünde donup öldü zavallı. eskiden beri iki can dost idiler. Savaşın başından sonuna kadar ve savaştan sonra da hep bu görevde kaldı. Daha sonra Tanabay yılkıcı oldu ve dağlara çıktı. Gece-gündüz. demir atölyesinin yakınındaki arkın kenarına çö-mellp oturmuş. zenginlerin. Can dostu Çora razı etmişti onu bu işe. hatta böyle oluşuna kızardı. dedi. kulakların (toprak sahiplerinin) mal ve mülklerini bu kolhoza katmaya birlikte karar vermişlerdi. Merhum Çora o zamanlar kolhozun başkanı idi. "Peki nerdeler. Çora. Tanabay'ı razı etmek için demirci dükkânına kendisi gelmiş ve arkadaşını razı ettikten sonra ona: . Eskiden. askere giden gençlerin dönüp dönmediğini sordular. Yumuşak huylu.İki gün önce dağa gidip geldim. herkese iyi davranan bir gençti. Çora'dan başka hiç kimse Tanabay'ı demirci dükkânından aşırıp yılkıcı olmaya razı edemezdi. konuşmuşlardı. "Peki yılkıya kim bakacak? Biz ölelim diye mi bekliyorlar? Zaten bir ayağımız çukurda!" Ben çok üzüldüm ve utandım. kendisi bile ürkerdi söylediklerinden.enginel elveda gülsarı dik. Orduya at gerektiğinde o 11 . "Çalışmaya çoktan başladılar. kimileri tarlada. kimileri iş yerlerinde. Beli 20/Elveda Gülsan bükülmüş. . Bazen öyle sözler söylerdi ki. Tanabay Çora'nın gençliğini hatırlamıştı. yüzü kırış kırış olmuştu. Çora ile o.cizgiliforum. dik!" O günlerde böyle düşünen yalnız Tanabay değildi. zayıflamıştı. Savaş yüzü görmemiş olsa da. O zamandan beri çalışıyorlar orada. Tanabay daha savaştan döndüğü gün anlamıştı bunu. onların bu işin üstesinden gelemeyeceğini sen de bilirsin. Mallarına el koyacakları kişilerin listesini beraber hazırladılar. koparıp ayıramam diye korkuyordum. ta komsomol oldukları günlerde.com. yani komünizm idealine karşı çıkanlara gereksiz bir hoşgörü göstermekle suçlardı. her türlü işlerde çalışıyorlar" dedim. bilgi ise bilgili bir delikanlıydı. Kalbi zayıf olduğu için çürüğe çıkarılmıştı. bir kolhoz kurmaya. dedi Çora İhtiyarlar. O zamanlar Çora köyün yakışıklısıydı. Onu. karşıt görüşte olanlara. Bu yüzden toplantılarda sık sık yerinden fırlar. Çora iyice zayıflamış. Temmuzun sıcağında bile o eski yün yeleğini çıkarmıyordu üzerinden. Tanabay onunrişte bu yumuşaklığını beğenmez. dinlediği siyasî nutuklardan öğrenmişti. Söylediklerinin hemen hemen hepsini. ne zaman çalışmaya başlayacaklar?" dedi ihtiyarlar. "Onu biliyoruz" dediler. O günlerde herkes savaşı kazanmış olmanın gururuyla avunuyor ve zafer ekmeğin yerini tutuyordu. Sağ kalanların hepsinin döndüğünü söyledim. gazetelerden okuyup öğrendiği cümlelerle ve acımasız bir şekilde atıp tutardı. Hatırlıyorsun değil mi? Savaş başlayınca biz bu ihtiyarları yılkıya bakmaları için dağlara göndermiştik. bir deri bir kemik kalmıştı. Ama söyledikleri pek etkili olurdu.www. Tanabay bu konuda büyük çaba gösterdi. yaz-kış demeden at üstünde dolaşmak. Yılkılara bakmanın aksakalların işi olmadığını.
İkisi birden ayağa kalktılar. atların hali hiç de iyi değil! Turgay.Tanabay.. Görüşmeyeli çok oldu. gözlerine düşen kocaman börkü yukarı doğru kaldırıp üzengide doğrularak bir 12 . Savaşta biz neler görmedik ki! Bizim de yumuşamamız gerekmez miydi? Belki insan hayatında asıl önemli olan budur" diye düşünüyordu.Ama içlerinde bir tanesi var. o zaman daha iyi anlarsın. dağlıç türü kuzunun kuyruk ucunun üzerindeki yağlı top kısmı gibi duruyordu.Vere vere bana bunları mı veriyorsun aksakal. artık herkes daha iyi yaşamak istiyor. elin serçe parmağı gibi büyümeden kalmıştı.enginel elveda gülsarı atları terbiye edip yetiştiren de yine bu aksakallar oldu. O konuşmadan bir süre sonra Tanabay dağa çıktı. Bir daha da birbirlerini hiç göremez oldular. Sanki. Sen gidersen peşinden başkalarını da göndeririz. Belki doğru olartçda budur. dedi Tanabay. atlar koradan çıkarılıp sayım yapıldıktan sonra ihtiyar Turgay'a sitem etti: I 22/Elveda Gülsan . hep aynısın Çora. Eyerden eğilip arkadaşının yüzüne baktı: "Bana da-rılmadın değil mi? Başımı kaşıyacak vakit bulamıyorum. böyle işte! Sen bir düşün Ta-nahafy.. bunu utanç verici bir iş sayıyorlar. Yaşın yetmişe dayanınca. . Tanabay demirci dükkânına doğru yürüdü.com. Uzak yerlere gidip medeniyet öğrendiler ya. plan hedefine nasıl ulaşırım?. Zaman akıp gitti. Düşünüyorum da. Konuşmaları bitmişti. Genel olarak bunun gibi ihtiyarlar alıngan ve acı dilli olurlar: Ama Turgay kızmadı: . O sarı tayı. Tanabay. Ülke için istediğin bu coşkulu iyilik ateşinde yanıp gitmesen bari. Boş bir zaman bulup sana gelmeyi.www. artık savaş bitti. Bazı geceler gözüme uyku girmiyor. kusura bakma.İşte. halkı nasıl doyururum. bekle biraz! diye atını sürüp onun yanına geldi.. baybişemle bir görüşeyim. Başındaki kocaman börk. ufacık ve köse bir ihtiyardı. kolaylaşmadı. Çora arkasından seslendi: . . aydınlık günler gelmiş olmalıydı. Tanabay da yumuşadı: . dedi alttan alarak.cizgiliforum. dedi Turgay.Şaka yapıyorum aksakal. Bakacak göreceksin. Halkımız aklını başına topladı. ne görüyorsan o. Kılını çeksen yağ çıkar demiyorum ya ben de. şimdi dağda at çobanlığı ağırlarına gidiyor. İçinden "bizim başımıza gelmeyen kalmadı oysa sen hiçbir şey görmedin.. dağda taşta at koştur da anlarsın. hizmetlerini Elveda Gülsan/21 ödeyemeyiz. İş üstüne iş biniyordu..Pekâlâ Çora. uzun uzun dertleşmek fırsatını hiç bulamadılar. Yaa. yaşlı Turgay'ın baktığı yılkı içinde ilk kez gördü. buruşuk yüzlü. hep düşünüyorum: İşleri nasıl yoluna koyarım. Şimdi yılkı bakmayı askerden dönen gençlerimiz hor görüyor. eskisi gibi uzun uzun dertleşmeyi ne kadar isterdim. Sağ olsunlar! Onlara şükran borçluyuz.. Oysa işler azalmadı. İkisi başbaşa verip konuşmak.
Evet.. yetişecek. Turgay börkünü başından çıkarıp Tanabay'a: . Bilirsin. . Bakmasını bilmezsen onu mahvedersin. nazar değmesin! Kimselere bir şey söyleme. sarı tayın yolunu kesip ileriye doğru sürdüler. sesimi duyunca usturanın keskin ağzı gibi her şeyi yarıp geçer. Güzel yorga güzel kız gibidir. Büyüyor. bir kız iyi bir ere düştüğü zaman daha da güzelleşir. çöp gibi kalır. böyle bir yorganın değerine paha biçilemezdi. Atlarını mahmuzlayıp yılkının çevresini dolandılar. ben de biraz anlarım bu işten. sana çok teşekkür ederim.Epey geç doğdu da ondan. 24/Elveda Gülsan . Adı 'GÜLSARI1 unutma. şu sağ kanatta otlayan san tayı görüyor musun? İşte o bir harika!" . Eski devirde olsa. Taya yetişmek için bindikleri atlan dörtnala kaldırdı-¦ lar ama yetişemediler.Bak Tanabay! dedi. şöyle bir silkinip perçemini geri attı. Oyun için yanşan çocuklar gibi neşe ile coşarak tayın J|peşinden kendi atlarını sürüyorlardı.cizgiliforum. San tayın yorgalamasını keyifle seyreden Tanabay sevinçle bağırı-¦ yordu: . Sesimi de tanır ha! Bir nâra atayım da seyret hele: Ayyyyt! Ayyyt! Ayyyt! Gördün mü? San tay dönüp dolaşıp yılkıya katıldı. özelliği ne onun? . Çocuk değilim. Yine yılkıya katılmak için kocaman bir yanm daire çizerek koşuyordu.enginel elveda gülsarı kamçısının sapıyla ilerisini göstererek "Bak. .com.Hele bir görelim.Söyledim sana. elde etmek için peşine düşenler çok olur. dedi Tanabay. .Doğuştan yorga. hayran kaldım doğrusu. uçan bir kuş gibi rahat uçuyordu. gül gibi olur. Sonra ensesini kaşıyarak ciddi bir tenbihte bulundu: "Ama dikkat et. . kan dökmekten çekinmezlerdi.Hangisi? Şu tostoparlak görünen küçük tay mı? Ufak tefek bir şey. Kırgız atalar böyle bir yorga için birbirlerine düşer. .Yorga at az mı yani? . dedi ihtiyar yılkıcı övünerek. gözleri yaldır yaldır parlar.İyi öyleyse.Ooo! Şuna bak! Şu koşmanın güzelliğine bak! Harika bir şey bu! . ama hiç dörtnala kalkmıyor. gelişecek.Ben bunun gibisini görmedim. olduğu yere düşüp kalır! .www. hınldadı ve sonuna kadar kurulElveda Gülsan/23 muş bir oyuncak at gibi ileri fırladı. oysa sarı tay hep yorga koşuyordu. dedi ihtiyar. çok güzel taydır o. Atın iyisi de öyle olur.. bindikleri atlann terlerini soğutmak için bir hayli gezdirmek zorunda kaldılar. Çok güzel yetiştirmişsin bu tayı.Peki. Ama onlar. . Onların sesini duyan > tay hızını arttınyor.Merak etme aksakal. San tay da koşmak için fırsat arıyordu zaten. Ama kötü birine düşerse solar gider.Turgay ağam. sırtı da pek kısa. Başını kaldırdı. ..Demek ona Gülsan diyorsunuz? 13 . dile düşürme. Baktıkça yüreğin sızlar.
Eyer vurulacak ve binilecek hale geldiği zaman pek zorlama. yadsınmadı..Evet. Zamanla yılkı ona alıştı. Onu iyice terbiye ettikten sonra. Artık ayağına çizme. tepinmeye başladılar. getir göster bana. birbirlerine iyice sokularak.cizgiliforum. şınl şırıl akan sular hep aynı.enginel elveda gülsarı . başında asker kalpağı olan bir efendi gelmişti. Geçen yaz kız torunum gelmişti.com. Atlar toynaklanyla kan eşelemeye.. Kansıyla buraya yerleşeceklerdi. Yardımcısı için de bir çadır vardı ama. fısıtlısı ile yine uykuya dalıyorlardı. bir yaşına gelince 'tay' denir (çevirenin notu). Değişen tek şey yılkının efendisiydi. Keçe çadır. O söylenince yahut öksürünce. sabaha kadar kımıldamadan duruyor. Sabırla yetiştir onu. Sahiplerinin ağzı yüzü soldu. Ara sıra bir yerlere gidip sonra yine geliyordu. Bende biraz kaldı. Tanabay. o zamana kadar sağ kalırsam. Yine başına buyruk bir taydı. Canı gibi sevdi onu. eşya-lannı yükledikleri deveyi yedeklerine alıp gittiler. Bundan sonra Turgay ve kendisi gibi >%şlı kansı. gemini fazla çekme. yüzünü ovuşturarak dolanıp duruyordu yanlarında. kendisi için neler söyleneceğini ve ileride başına neler neler geleceğini!. onu yadırgamadı.www. Ayazlı gecelerde atlar bir kuytuda kümeliyor. sırtına gocuk giymeye başladı. Tanabay da ses çıkarmadan dinledi. şişti. 1 Elveda Gülsan/25 kalın. Şimdilik ağzına gem. Adını o koydu. Eskisi gibi koşup duruyordu üyirin arasında. vücutları kırağından bembeyaz olu-yordu. elleri morardı. altı aydan bir yaşına ulaşıncaya kadar 'cabağı'. eldivenli ellerini birbirlerine sürterek. onları yolun başına kadar yürüyerek uğurladı. yılkı ve dağlar Tanabay'a kaldı. uzunca boylu. Bunun se1 Cabağı: At yavrusuna altı aylık oluncaya kadar 'kulun'. Sonra kar yağdı. Bundan sonra boş kalan keçe çadıra döndü. kulaklarını kabartıyorlardı: Efendilerini yanıbaşlarında görmek güven veriyordu onlara. Terli iken suç içmemesine de dikkat et. San tay o zaman henüz bir cabağı1. Hiç kimseyi de bindirme. Turgay aga yaşlanınca çenesi düşük bir ihtiyar olmuştu. adı Gülsan. idi. Ne bilsindi Gülsan nasıl bir ömür süreceğini. Turgay'la yaşlı karısı oradan aynlırlarken. Bütün gece Tanabay'a öğüt verdi. Dağlar yine o dağlardı. ona bir yardımcı vermemişlerdi daha. atlar başlarım hafifçe çeviriyor. Çayırlar. gür idi. atından inmeden. Cabağı Gülsan'nın tüyleri uzadı ama özellikle geceleri yine üşüyordu.Sahipleri onlan yalnız bırakmıyor. Şimdilik yalnız idare edecekti işleri. yoksa yorga gidişi bozulur. Hiçbir şey değişmemişti. sırtına eyer vurulmamıştı.San taya şimdilik hiç dokunma. Unutma. Gece rüzgârının hışırtısı. Sık sık ve lapa lapa yağıyor. zayıf. Yol başında aynlırken Turgay aga son bir öğüt daha verdi: . 14 . ama uzun süre yerde kalmıyordu. Yaşlı yılkıcının yerine.
Gülsan o güne kadar kurt ulumasını hiç duymamıştı. ama ne kendi görünüyor ne de sesi duyuyordu. O müthiş çifteden sonra bir daha yılkıdan aynlıp tek başına durmaya kalkışmadı. ayak seslerini duyuyordu. başına üsır usır düşerek yığılıyordu. kulak kabarttılar. ardından bir silah sesi daha. Yılkı sesin geldiği yöne koştu. Elveda Gülsan/27 15 . Bir türlü giremiyordu aralanna. Hiç unutamayacağı o çiftenin acısıyla yılkıya yanaşıp kenarda ama onlann yanında durdu. İşte bu gelişlerden birinde. yandan gehyordu. Şimdi çıt çıkmıyordu. Ulumayı duyunca bir an olduğu yerde donmuş gibi kaldı. kann üzerinden bir karaltının süzülüp geçtiğini ve sonra kaybolduğunu görünce artık yerinde duramayıp ürkerek geri sıçradı. O sesin ve kendilerinin sahibi şimdi yanlannda. güçlü toynaklanyla kan eşeliyor. Atlar sessiz. Sesler önce geriden. Sonra önden duyulmaya başladı. İşte o zaman. Yaşlı dişi atlar. Karanlıkta. bazılarını çiftelemeye başladı. onu yılkıya katmak için karnına müthiş bir çifte indirdi. hınldayarak. İçinde bir şeyler kopmuş gibi sarsıldı ve güç doğruldu. kuyruklarına yapıştı. Atlar irkildi. atlann yelelerine. iğne-leye iğneleye. öfkeli bir halde geri 26/Elveda GQIsan geliyordu üyer aygın. hışımla üzerine yürüdü. Gülsan. Gülsan'yı hâlâ kümelenmiş yılkıdan uzakta tek başına duruyor görünce. biraz rahatlayacaklardı. cabağıları ortalarına aldılar.com.www. acı acı kişneyerek. göz gözü görmeyen karanlığa dalıp uzaklaşıyordu. Ama yılkı onun harıltısını. Uğursuz. Kar yağıyor ve Gülsan'nın burun deliklerine giriyor. belirsiz bir yöne doğru koşmaya başladılar. isli gocuğunun kokusunu alsalar. zaten korku içinde bekleşen atlar ürktü. Hayvanlar gözlerini açamaz oldular. yılkıyı bir arada tutmak için etrafında dolanıyor. Titreye titreye birbirlerine sokuluyorlardı. İyice rahatsızlanıp korkuya kapıldılar. faltaşı gibi açılan gözlerle çevresine baktı ve korkudan donup kaldı olduğu yerde. kafasını eğip kulaklarını kısıyor. Aralarına giremeyince daha da uzakta tek başına durdu ve bu yüzden üyir aygırının hışmına uğradı. ağır-laştı. Bir gün dağlarda bora koptu. Dağdan yuvarlanan kayalar gibi birbirlerini sürükleyerek. hınltısız dururken. Gülsan yine ortaya girmek için yaşlı atlan itmeye. Sonra yine sinirli. O sırada bir silah sesi duyuldu. Aygır. Gülsan da neye uğradıklannı anlayamadan çılgınca koşuyordu yılkının ardından. felaket habercisi bir sessizlik idi bu. Gülsan'nın nefesi kesilecekti ner-deyse.enginel elveda gülsarı Gülsarı Tanabay'ın sesini işte bu kış tanıdı ve bir daha ömrü boyunca unutmadı. önlerindeydi. başlarıyla vurarak kulunları. uzaktan uzağa bir uluma duyuldu. Artık hiçbir kuvvet durduramazdı onlan. iterek koşuyorlardı. Gülsarı'yı ortadan sürüp kenara çıkardılar. Atlar büyük bir gürültü çıkararak koşsalar da sahiplerinin öfkeli bağırmalannı duydular. arada bir dörtnala koşarak. Sahipleri neredeydi? Böyle korkulu bir zamanda o neredeydi? Hiç olmazsa sesini duysalar.cizgiliforum. olanca güçlerini ayaklarına vererek. Kar savrula savrula.
Sen de orada oturup. seyrekleşme-yen kar taneleri.. bahar geldiğinde. dedi Çora.enginel elveda gülsarı Sesi kısılmıştı ama bağırmaya devam ediyordu: Kayyt! Kayyt! Kayt! (Dön! Dön! Dön!) diyordu efendileri. ana okulu ne olacak? dedi anbarcı. . çadırın tamtakır içini bir gör! Kuru ekmek bile bulamıyoruz.Sen. adam unutmamıştı. öfkeyle bağırmasını da unutmamıştı: .Ona beş kilo un ver! Onun bu davramşı karşısında Tanabay'ın utancı daha da arttı. . otu nerde? Tuzu nerde? Ağzımızı açıp yel yutarak geçiriyoruz 28/Elveda Gülsan günlerimizi. üzüntümden. diye kekelemişti. elini ayağını ısıtmak için çalı-çırpı yaktığını. acımdan konuştum böyle. at sütünden kımız da yaparız. gövdeleri şişip şişip iniyordu. Yılkı onun sesiyle biraz yüreklendi ve peşinden koşmaya başladı. Atlar ofaya gelince durdular. suskun bakışını da unutmamış-tı. kirli-san bir su gibi.Peki. ölüp gittiklerini de unutmamıştı. dişimizi biraz daha sıkar. Ateş gibi yanan dudaklanyla kar yutuyorlardı. sulann kalın bir buz tabakası olup toprağı örttüğünü. demeyi geçirdi aklından. Sen beni bağışla.Sonra öfkeye kapılıp böylesine ağır sözler söylediği için kendisini affettirmeye çalışmasını da.Hay Allah! Onu ne karıştırıyorsun? Her şeyi birbirine karıştırır yokuşa sürersin zaten! Ver! diye kestirip attı Çora. Dondurucu ayazı. Bulut gibi buhar çıkıyordu sırtlanndan.. atların sıcak sırtında eriyor. O pek şiddetli kış ve zorlu günleri sanki hiç yaşamamışlardı. bir süre yüzüjıdeki yangını söndürmek için öylece durdu.cizgiliforum. Kalın kar eridi. sonra avuç avuç yuttu o soğuk kan.Asıl sen beni bağışla. sağrılanndan süzülüyordu... sonra yeşillendi. Yakında inek doğuracak. Yeni tüyleriyle sırtlan parlamaya başladı. bembeyaz kan yüzüne götürdü. ağlamamak için dudaklannı ısırdığını. itinkurdun uluduğu o soğuk geceleri. o bo-ranlı günleri at üstünde geçirdiğini. bu atlan kendi elimle öldürmüşüm gibi bakıyorsun bana! Bu sözler karşısında kolhoz başkanının kül gibi olan yüzüyle kendisine şaşkın. unutmamıştı. O zorlu kışa dayanamayan zayıf atların düştükleri yerden kalkamadıklarını. Atlar o günleri hatırlamıyorlardı ama. Tan atarken Tanabay yılkıyı eski yerine getirmişti. kolhozun başkanına ölen atlann hesabını verirken.Bana niye öyle bakıyorsun! Karşında bir faşist mi var! diye bağırmıştı. Tanabay önce unu almamayı düşünmüştü. körük gibi soluyor.. Ama hâlâ korkudan titriyor. Hâlâ dinmeyen. Sonra dağdan inip. Yılkının kışlık korası nerde? Yemi. Yere çömelerek iki eliyld aldığı soğuk.com.. Böyle mi yapacaktık bu işleri? Gel de nasıl bir keçe çadırda yaşadığımızı. Tanabay da kar yedi. cıdavlanndan. Savaş cephesinde durumumuzu bundan yüz kat daha iyiydi. Ama Çora'nın 16 . . Atlar tüylerini döktüler.www. Gülsan da toparlandı ve eski gücüne kavuştu. Sonra anbar memurunu çağırıp emretti: . . sanki demirden olan bu kabuğu tepinen atların toynaklarının bile kıramadığını. ürün zamanına kadar dayanırız. kara toprak göründü..
. ne kadar çok kaynatmışsın bunu! diye kaşığı elinden bırakmıştı. Karısının işte o undan yaptığı lakşa çorbasını içerken ağızını nasıl yaktığını da unutmamıştı. Bunların hiçbirisini unutmamıştı. demişti karısı.. hayatının. düzlükten bayıra. Hava karanp yıldızlar ışıldayınca. Öteki tayları da koşturup peşinden sürüklüyor. bazen bu yüzden kamçılarını savurarak birbirleriyle kapıştıkları da oluyordu. Dilediğince koşuyor. Onun işi gücü koşmak. başı ise soylu yorgaya yaraşır biçimdeydi: Bir tutamlık fazla yağı yok. Gülsarı ne kadar hırslanır. kısa. oynuyor. Bu yüzden sahibine bir rahat nefes aldırmıyordu.enginel elveda gülsarı anbarcıya söylediklerini duyduktan ve yüzünün aldığı rengi gördükten sonra düşündüğünü söylemekten vazgeçti. sözlü. dar geçitlerden dik yokuşlara koşuyor. büyük bir tay olmuştu. Gülsan'nın keyfine diyecek yoktu. kulaklannda rüzgârın uğuldadığını. ne kadar çok koşarsa. yavaş yavaş iç. Mayıs gelmişti. duygulu. Bazen koşup uzaklara gittiği zaman onun küfürlerini işitmiyor değildi. Aygırlar birbirleriyle dövüşmeye. ürperir ve başlardı koşmaya. koşup oynadığı yerleri görüyordu. Koşuyordu. kara toprak yeşeriyor. doruklarda hâlâ erimeyen karların beyazlığı göz ka-niaştınyordu. yılkı uykuya dalınca. En çok sevdiği şeydi koşmak. fıldır fıldır dönen tabak gibi yuvarlak birbirinden uzak gözler. sı-nm gibi ince.. Gülsarı'nın bu niteliklerinden haberi yoktu elbet. Boyu uzun. Zamanla bu türkülere iyice alıştı. Sahibi Tanabay da onu. Karısına: . yine koşmaktı. tümsek burnu. Onu yadsımıyor.cizgiliforum. yamaçlar yemyeşil uzanıyor. YıUacılar aygırları ayırmaya çalışıyor. Canı yanmazdı ama yine de şaşınr. düzlükler. 17 . onların arasında sarı bir yıldız gibi akıp gidiyordu: Çakıllı dere boyundan düzlüğe. Yılkıcıların da rahaEI veda Gülsarı/29 ü kaçmıştı bu yüzden.. tozlann savrulduğunu.. yıl30/Elveda Gülsan kıya doğru akan bir yıldız gibi gelirse.Beni yakıp öldürmeye mi niyetlisin. koşu temposunu onun türküsüne uydururdu sanki.com. küçük bir çocuk değilsin ya. onun ardınca dörtnala gelen efendisi de o kadar keyiflenirdi. Tanabay'ın onu yüreklendiren sesi. Atlara sert davranmıyordu Tanabay. O bahar san yorga gençliğinin en güzel dönemini yaşadı. ayaklarının altında toprağın kaydığını. Bütün bunları işitiyor. Gülsarı bu kez de düşünde koşuyordu: Toynaklarıyla taşlan çınlattığını. yadırgamıyordu. omuz arası geniş. şimdi. hatta keyfinden şarkı söylemesi pek hoşuna giderdi Gülsan'nın. genç kısrakları kovalamaya başlamıştı.www. kalın kıvnk dudaklar.Biraz soğut da iç. şımarıyordu. yaşadığı ortamın bir parçası gibi görüyordu. uzun. onları belledi: Bazıları hüzünlü. Bazen de yanından geçerken kamçısıyla arkasına hafifçe vururdu. Bahar yağmurlarından sonra güneş pırıl pınl parlıyor. Topaç gibi ve kabank tüylü bir cabağı iken. kalçası dar. Böyle zamanlarda.
Ama onun yanına sokulup. şaha kalktı. Bunlar. başını okşadılar ve at kuyruğundan yapılmış ilmiği boynuna geçiriverdiler. lışü. Gülsan tek gözüyle gördü onu. sağılacak kısrakları yakalamak için kullanılırdı. tuz yalamaya devam ediyordu. oralarda dolamp Gülsarı'yı rahatsız ederlerdi. Kam sızan dudaklannı kımıldatarak. ipi sımsıkı tutan yardımcısı da geldi. gözünü kamaştıran halkalar oluşuyordu önünde. Öteki atlar kaçıştılar. .Yuları. ama Gülsan hâlâ kılım kıpırdatmıyordu. şaha kalkarlardı. yer sarsılıyor. Sonunda kendim tuzağa düşürenlerle başbaşa kaldı. Atlar koşup geldiler ve başladılar tuz yalamaya. hiç korkma. dağa sonradan gelen yılkıcılann çocuklanydı. toz toprak içinde kalmıştı.. işte bu tuzu yalamak Gülsarı'ya bir felâket getirdi. nefesi kesildi. Sahibi önünde. Soluk soluğa • kalmıştı. O sırada bovjnunu sıkan ip biraz gevşedi ve Gülsan ipip ucunu tutan ¦ adimlan sürüklemeye başladı. Ama gözlerinde bir kızgınlık. soluk almaşım zorlaştırıyordu. Ama o ne kadar çırpınsa. Çünkü bu kementler binek atlan-nı. onu okşadı ve geriye bakmadan yardımcısına seslendi: . Sonunda adamları uzaklaştırmak için kendini onlann üzerine attı. Tanabay upuzun bir ağaç tekneye parça parça kaya tuzu dökerdi. Birden her yanım saran koyu karanlığı ön ayaklanyla delmeye ça•. Ona hiç dokunmazlardı. tepindi. Tanabay bir elini atın başına uzattı.. Kurtulmak için tekrar tekrar şaElveda Gülsan/31 ha kalkıyordu. Gülsan hiç umursamadı. ağzı yüzü berelenmiş. Bu arada çocuklar da koşup geldiler. tuttuğu ipi koluna dolayarak yan taraftan yaklaştı. rahat dur! Efendisinin ardından.www. Epeyce tuz yaladığı için susamıştı. Adamın üstü başı yır. Gülsan da onlann arasındaydı ve tadını çıkara çıkara tuz yalıyordu. Hırıldadı. Güneş gözüne vuruyor. Ama. İşte o zaman boynundaki ilmik sıkıldı ve Gülsan neye uğradığım anlamadan irkildi. İşte o sırada sahibi ve onun yardımcısı. Yorga dehşete düştü. Korkma.com. gemi ver bana! 18 .. * Sahibi. Sahibinin yılkıya tuz yalatmasından da çok hoşlanırdı Gülsan. ellerinde ucu kementli sopalarla yaklaştılar. . yavaş yavaş ve olabildiğince yumuşak bir sesle onu yatıştırmaya çalışıyordu.Gel Gülsan.ha çok sıkmaya başladı. insanlar birbirlerinin üzerine yığılıyordu sanki. Gülsarı tuzağı anlayamamış. Ama adamlar tekrar ayağa kalktılar ve ilmek Gülsan'nın boynunu yine ve da-. yardımcısı da ardındaydı. Atlann arasından kendine yol açıp su içmek için çaya gitmek istedi. tılmış. Atlar tuz yalamayı pek sever ve bunu bir ziyafet sayarlardı kendileri için.enginel elveda gülsarı sözsüz bütün türkülerini. Öteki atlar boyunlanna kıl kement geçirilince huysuzlaşır. Hiç böyle bir şey gelmemişti başına. Bir gün Tanabay boş bir kovaya vurarak "po! po! po!" diye atlan tuz yalamaya çağırdı. bir öfke yoktu.cizgiliforum. ilmekde o kadar boynunu sı: kıyor. Kadınlar bağırıp çağırarak çocuklanm çadırlara doğru kovaladılar. Dağlar yıkılıyor. Her zaman ata biner. başı döndü.
Bu acıdan. durmadan döndü. Kıpır-dayamıyor. yine döndü. Ama o zıpladıkça ağızlık ağzını yırtıcak kadar sıkılıyor. dönüyor. Kafasına başlık geçirilince yine hınldamaya. Sahibi kamçısını şaklatıyor. Akşam olunca eyerini de almadılar üzerinden. silkindi. Bu zorlu. sağa sola çeviremiyor ve uzanıp yatamıyordu. Adamlar ona su içirmediler. O çember yolun bir noktada açılacağım ve oradan son hızla uzaklaşacağını umuyor. . çok da susamıştı. kaçıp gitmesini engelliyordu. Yan gözle geriye bakınca. eyeri sırtına vurmak gerekiyordu. tepinmeye başlamıştı ama Tanabay onun üst dudağım sımsıkı yakalamıştı. yavaşladı. her şey dönüyordu. Adamların isteği de buydu zaten. Gülsarı'nın gözleri kararıyor. ama iki defasında da adam kalkıp yine bindi üstüne. merada otlayan atlar dönüyor. dağlar. sakin ol! Korkma! Yorganın gözünü bir avucu ile kapatıp başlığı kafasına geçiri verdi. Yorga yoruldu. gökteki bulutlar. Bu acı ile gözleri yuvalarından fırlayacaktı nerdeyse. yana sıçradf. sırtında bir adamın oturduğunu gördü. O zaman o adamın çevresinde bir daire çizmeye başladı.www. dönüyor. 19 . Sonra başını öne eğip arka ayaklarım havaya kaldırdı.Bükmeyi ver! dedi yardımcısına. sırtına bir ağırlık çökmüştü. Her yanı kayışlarla sarılmış. eziyetli koşu sürüp gitti. Yorga acılar içinde arka ayaklarının üstüne çöktü ve artık direnemedi. O anda soğuk demir ağızlık dişlerine çarparak şıngırdadı. ama çember açılmıyor. başı dönüyor. Yalnız ağzından o bükmeyi. i Sakin ol Gülsan. çözülmüyordu. onu sırtından iki kez atmayı başardı. dünya dönüyor. Bir an yine başı döndü ve sonra donup kaldı. sahibinin üstüne nasıl bindiğini. canı müthiş yanıyordu.com. Ama başka bir atın üzerinde olan ikinci adam yularının uzun ipini çekiyor. Döndü. çizmesinin topu-ğuyla durmadan karnına vuruyordu. Adamlar şimdi sırtına bir şeyler koyuyor. sonra kilitlenmiş gibi çakılıp kaldı ağzında. Yine de kişne-yerek olanca gücüyle şaha kalktı. Yorga. yürümeye başladı. keçe çadırlar dönüyor. Kayış sıkıldıkça canı yanıyordu ama asıl acı veren ağzındaki o bükme.enginel elveda gülsarı Yardımcısı atın başına geçirilecek takımı verdi. Yalnız kolanlarım gevşeterek bir ağa-¦> ca bağlayıp bıraktılar. üzerine oturmuş adamın topukları kanuna batıyordu. Çaresizdi. ne zaman bindiğini anlayamamıştı. soluk alamıyor. Üzengiler toplanıp eyerin kaltağına bağlanmıştı. o demir ağızlık idi. göğüs altından kayışlar geçirip sıkıyorlardı. O adamı silkinip atmak istedi sırtından. o buruklukça acıtan şeyi çıkardıkları zaman biraz kendine geldi. 32/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/33 Yardımcısı yorganın üst dudağının altına hemen kayış bükmeyi geçirdi ve çevirmeye başladı. Ter içinde kalmış. Gemin dizgini iki taraftan gerilip eyerin başına bağlandığı için başını dik tutmak zorunda kalıyor.cizgiliforum. Şimdi gemi ağzına geçirmek.
Sonra. Başını Gülsarı'nın boynuna koydu. Sanki herkes unutmuştu onu. Serin suyun kokusunu da getirmiş oluyordu böylece. gözünden iri iri damlalar düşmeye başladı. otluyor-du. Bu. Yorga Gülsîtfı ömründe ilk kez ağlıyordu. Keçe çadırların yanında ateşi. Ne oldu? Çok mu üşüdün? Ee. her şeyi duyuyordu. Susuzluktan da ölecekti nerdeyse. Derenin öbür yakasında. toynaklarından çıkan sesleri. yükseldi. Aygırlar onun peşine çoktan düşmeye başlamışlardı ama. Oysa Gülsan kımıldayamıyordu. Ağzının kenarları yara bere içinde kalmıştı. onunla otlayan. Yıldızlar yeryüzüne iyice yaklaşrnış. Gülsarı onun kişnemesini işitti. atlara gece bekçiliği yapan yılkıcıların bağırışlarını da duyuyordu Gülsarı. Gülsan olsa yine onunla koşar. ateş başında oturup sohbet eden adamları. yılgın. Sabah erkenden sahibi geldi yanına. Dişi tay yine Gülsan ile olmak. başıyla dürtükledi.. ufak-tefek alnı sakarlı bir doru kısrak idi. oynaşan. 34/Elveda Gülsan Gülsan'yı arıyordu. onunla koşmak istiyordu. buz gibi olmuşsun. Sonunda doru tay onu buldu. dişleriyle onu kaşımaya başladı. . Hırıldayarak ve başını sallayarak Gülsan'yı çağırdı. Başını hafif oynatacak olsa gem ağzını yırtarcasına acıtıyordu. o onlardan kaçıyor. hatta yere inmiş gibi daha çok panl-dıyordu. Yanına sokuldu.Oy Gülsan oy! dedi.com. Pekâlâ! Tanabay Gülsan'nın boynunu okşadı. Öylece duran Gütearı'yı o sırada bir arayan vardı. öylece duruyordu orada. Gülsan onun neler söylediğini nereden bilecekti? 20 .cizgiliforum. Kolanların vücudunu sıktığım yerler ve eyerin vurduğu sırtı acıyor. sızım sızım sızlıyordu. Öyle de susamıştı ki! Ah doru tay ona içecek su getirebilse! Gülsan'dan hiçbir karşılık görmeyen genç kısrak koşup gitti. O da kişneyerek cevap vermek istedi ama. ağzını açmak istediği zaman müthiş canı yandı ve kişneyemedi. Derenin öbür yakasına geçip gözden kaybolunca-ya kadar Gülsan ona baktı durdu. Dereyi geçip geldiği için ayaklan ıslaktı. Onların kişnemelerini. sesini hemen tanıdı. Onunla kimse ilgilenmiyordu. Alnındaki ak sakar ay ışığında parlıyordu. Başına nîden böyle bir felâket geldiğini anlayamıyordu. hep onun yanında olurdu. her zaman olduğu gibi yayılmış. Gülsan doru tayın sesini pek yakınında işitti. Bahara uyanmış dağlara bakıp gülümsüyor.enginel elveda gülsarı jGülsan bütün gece öyle durdu. oynar. sevgi dolu ses tonuyla konuştu. Yenik. omuzlannı.www. ağır ağır kımıldamaya büyümeye başladılar. üzüntülüydü. boynun omurgasını kütürdetiyordu. Kendisi. kulun oldukları zamandan beri onunla koşup zıplayan. Dağlar gecenin karanlık kuşağından sıyrılıp ay ışığında kendilerini göstermeye. yılkı. tabii.. sımsıcak dudakla-nnı onun tüylerine dokundurdu. İkisi de henüz tam ergin çağa gelmiş sayılmazlardı. başını bile oyna-tamıyordu. Biraz sonra ay doğdu. Yumuşak. çocukların köpek gibi ses çıkararak onları havlattıklarını. Ağzındaki o demirin tadı da pek kötüydü. Bu kez dişi tay onun boynuna asıldı. Yorga da onun boynuna dokunup aynı şeyi yapmak istiyordu ama. Dün beni çok yordun.
Ne oldu Gülsarı sana? Bak hava iyice kararıyor! Ama at artık onu arılamıyordu. diyordu Tanabay. Böyle. taypalma yorganın o güzel gidişini bozmamak için dizginleri çekip onu yavaşlatıyordu. çok geç oldu.Bağışla beni Gülsarı. Sahibi sırtına bindiği zaman. Bak görürsün. Böyle sürüp gidecek değildi elbet. bağışla! dedi Tanabay. Ah. Çok mu acıktın? Çok mu susadın?. Bir süre sonra Gülsan eyere de. sonra yine dizginlere yapışıyordu: . diye atıyordu yüreği. asıl bundan sonra parlayacak onun yıldızı! demişti.. ah! Ne güzeldi bu serin su! Ne güzeldi suya kavuşmak! Ve şimdi efendisine nasıl da şükran duyuyordu! -^ ݧte böyle. tumtop!. Gülsan'yi böyle görünce Tanabay'a teşekkür etmişti: .Bana darılma. At durunca ve tekerlek sesleri kesilince. ileri atılıp başını derin suya daldırdı... Sarı yorgayı. ağır ağır. Ama hala arabaya koşuluydu. hiçbir engel çıkmaz. . Alışacaksın. ama ne yaparsın.. din36/Elveda Gülsan lenmesini bekliyor. ürperdi. diyordu. Benim de aklım başımda değil.. üstüne su dolu bir kap koysan damlası bile dökmeden götürür! Eski yılkıcı ihtiyar Turgay.enginel elveda gülsarı . o tıngır-mıngır sesleri de kesiliyordu.Sağ olasın Tanabay.tıp. soyun sopun dert görmesin. adım atacak gücü kalmadığı için olduğu yerde durunca tekerlek gıcırtısı. eski bozuk yolda. Kendi başı kendine ağır geldiği için boynunu aşağıya doğru eğmiş. sonra onu yedeğine alıp dereye götürdü. iyi günler göreceksin. bacakları titriyor ve güçlükle durabiliyordu ayakta. bu defa hayvan kendi yürek atışlarını duyuyordu: tum-top.Aşkolsun! diyorlardı. Artık yolundaki taşlara ayağın sürçmez.Hadi Gülsan. yürü yavrum. kolonlara da iyice alıştı. kuş gibi uçmak istiyordu ama..tıp. tıngır mıngır dönüyordu. Yaşlı Tanabay Gülsarı'nın biraz soluklanmasını. çok canın yandı.. Öylesine bitikti. koşmak. Doğru. Bugüne kadar başı boş koşup oynadın. Çok iyi yetiştirmişsin Gülsan'yı. ağzındaki gemi ûSulca çıkardı. Sarı yorga son bir kez daha durdu ve bir daha adımını atamadı. İşte şimdi bunu öğrendin. binicisini hiç sarsmadan.cizgiliforum. daha önce düşünmeliydim. Kırık dökük arabanın tekerlekleri. fırlatılan ok gibi dümdüz giderken görünler ona hayran kalıyor ve kenara çekilip seyrediyorlardı: . Tanabay. Gülsarı suya girince titredi. dura kalka birbuçuk saat kadar gittiler.. Yalvardı: . yürek atışları da kulaklarındaydı: Tıp. hayat bu işte! Merak etElveda Gülsan/35 me.com. Ara sıra at. Üzerindeki ağırlığı hissetmez oldu. her şeye lanet! Yeter ki san sağ salim eve ulaştırayım. koşumlara. Lanet olsun arabaya. Sen bu haldeyken arabanın ne önemi var. her şey yoluna girecek. Tanabay telaşlanıp atın bir o yanına bir bu yanına geçti. kızma dostum. 21 .www. Tanabay Gülsarı'nın başlığını çözdü.
ancak o son demde anlıyoruz.İşte. . batı taraflarında.. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Yaşlı bir at. yaşlı bir adam. Ancak ağır hastalandığımız ya da öldüğümüz zaman hatırlıyoruz birbirimizi. yürümeye çalış. arkadaşlarını bir bir hatırlıyordu: "Hepimiz böyleyiz işte. mezarından doğrulup kalkardı" dedi. karanlık yolda. Ama bugün. karardık bozkırın ortasında bir hayal gibi duruyordu. Sonra yine ağır ağır yola koyuluyorlardı: Gülsan ara sıra duruyordu. O yitirdiğimizin ne iyi. dizginleri de çıkardı hayvanın başından: . At önde. birbirimizden pek farkımız yok. önlerinde. dili yok bir hayvan! Onu kim düşünüp hatırlayacak? Kimleri taşımadı sırtında kimleri gururlandırmadı? Ama yaşlamp bu hale gelince herkes unuttu onu.cizgiliforum. koşumları arabanın içine attı. sen önden bildiğin gibi yürü. Tanabay atın dizginini eline aldı. Yalnız ikisi. Yorga gittikçe yavaşlıyordu. Sonra atı biraz dinlendirmek için durdu.. geçmiş yıllarını hatırlayıverdi.. kolu uyuşunca dizginleri omuzuna atıyordu. İşte Gülsarı da ağzı var. 22 . dağların üzerine kanadını düşürmeye. Düşünmemeye çalışırdı o acı veren geçmişi.enginel elveda gülsarı Gocuğunu çıkardı. hamutu da atın başından usulca çıkarıp. Gülsarı ara sıra duruyordu. Karanlık. yürüyorlardı.. kararmaya başlamış bir kızıllık vardı. onun başhğını ve dizginini omuzuna atan Tanabay arkada. Şu haline bak zavallının. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye 38/Elveda Gülsarı kadar Tanabay da yanında bekliyordu. Demek ki düşünmemek unutmak demek değilmiş. Tanabay'ın kendisi de pek şaştı.www.com. Biraz dinlenip tekrar adım atacak hale gelinceye kadar Tanabay da yanında bekliyordu. gelinin o acı sözlerini dinledikten sonra. sönmeye. dedi. I Elveda Gülsarı/37 olayları. Yola koyulup yavaş yavaş yürüdüler: Yaşlı bir at ve yaşlı bir adam: Arkalarıda terkedilmiş kırık-dökük bir araba. Tanabay önden gidip dizginleri çekiyor. Aslında Tanabay unuttuğu için değil. Tanabay yürürken sarı yorga ile ilgili uzak geçmişi. son demlerini yaşayan sarı yorgayı yedeğinde götürürken. istemediği için düşünmüyordu geçmişini. onların ve sonra bozkırın üzerine geceyi sermeye başlamıştı.. batman batman doluyordu kafasına. kara yolun üzerine inen. diye düşünüyordu.Hadi Sangül. ben de arkandan geliyorum. ah o eski günler ah! Ne eşi bulunmaz bir yorga idi o!. Bu ağır düşünceler sanki bir ormandan ansızın çıkıp. Korkma. dedi ve gocuğunu tekrar giydi. tartma kayışlarını çözdü." Geçmişe uzanan günlerin anılarını bir bir aklına düşürmesine. Başlığı. ne büyük iyilikler yaptığını. Hamutsuz koşumsuz kalan cılız gövdesine göre kafası kocamandı ve soğuk. oğlunun ve gelininin 0 davranışlarını görüp. yapmamız gereken buydu. vah! ne hale gelmişsin! Turgay merhum seni böyle görse. Hadi. ne eşsiz bir insan olduğunu. seni bırakıp gitmem. O güne kadar hiç düşünmemişti bunları. "Vah Gülsarım.
Sonra. Gerçi dağ içinde şaşırması da mümkündü. yine de tercih ediyordu o yolu. Bunu uzaktan görenler de. bu Gülsarı'dır. "Neredeydiler şimdi o başkanlar. Gözlerine bakmadan boynunu. haydi kalk!. yolu aydınlattı. Ka-. kalk. yakınlarında olan bir çoban. Yorganın geçtiği bu yolda. titreye titreye. sakın yatma! diye dizginle kafasına hafifçe vurdu. Gerçi o aracın onlara bir yardımı olamazdı. Kadere boyun eğmekten başka ne gelirdi elinden? Tehlikeyi göze alıp şimdi köprüyü geçecek.Dayan Gülsan. gecenin karanlığını yırttı. sağrısını okşadı. "Bu ıssız yolda nihayet birileri göründü" diye düşündü. Yaşlı at ve yaşlı adam. dudaklarında acı bir gülümseme belirdi. Gülsan Gülsarı olalı. bir zamanlar Gülsa-rı'ya binmiş olarak ve tozu dumana katarak gittiği günleri hatırlayınca. Gülsa-rı'nın toynaklarından çıkan o toz izi. ama eve ulaşmak için en kestirme yol da bu idi.. İhtiyar adam öyle düşünürken. O zaman. kuyruklu yıldızın kuyruğu gibi. gerilerinde.www. Yeter ki at dayansıridı. kötüsü de. Işık saçan iki göz. Sonra da ona vurduğu için kendine kızdı. bir Kırgız genci için gerçekten büyük mutluluk sayılırdı.ranHk bastığı halde Tanabay atın gözlerine bakmaya korkuyordu. O talihli adamın yerinde olmak isterdi. dura takıla ve pek düzensiz vuruyordu. az sonra. bağırmaya başladı: "Anlaşana be hayvan! Ölmek mi istiElveda Gülsan/39 yorsun sen! Hayır. ana yoldan çıkıp çay kıyısında uzanan dar yola sapacaktı. Çok beklemeden beline ağrılar girmişti. doğruldu. bu uzun yolun üzerinde. Gülsan'ya binmişlerdi. Sonra kulağım göğsüne yapıştınp yürek atışlarını dinledi. böyle ölmene izin vermem. tepkili uçağın gerisinden çıkan gaz çizgisi gibi uzun süre havada asılı kalırdı. ağır ağır yürüyerek. Tanabay be-lini" püküp. çayın üzerindeki köprüye ulaşabildiler.• bay buna izin vermedi. Bir yatarsa bir daha kalkamazdı çünkü. uyuşan boynunu salladı. ince uzun bir toz bulutu bırakırlardı." Gülsan. Bu patika dağa doğru tırmanıyordu. başkası olamaz!" derdi ve onun sırtındaki adama imrenirdi. nice nice kolhoz başkanı görmüştü. Tanabay'ın Gülsan ile o yolda gitmekte olduğunu hemen anlarlardı. Yere uzanıp yatmak için ayaklarını kırpmaya başladı. dördü dört tarafa açılan ayaklannı güçlükle toplayarak doğruldu. yola bakarak "Aa. uzaktan bir motorlu aracın farlan şavkıdı. Yine de. Namuslusu da vardı. Ama Tana. köprünün başında durup bekliyorlardı. Bu 23 . çaresiz hayvanın yanında öylece bekledi.cizgiliforum. sebebini kendisi de bilmeden bekledi orada. akıllarına getiriyorlar mıydı hiç?" diye geçiyordu aklından. Kalk.enginel elveda gülsarı Tanabay. Ama hepsi de. Evvelce buradan çok geçtiği için doğru yolu hatırlardı. . ahmak olanı da. Bunların içinde akıllı olanı da vardı. elini alnına götürüp gözüne siper yapar. kolhoz başkanlıklarının ilk gününden son günüae kadar. Hava rüzgârlı değilse. başkarmalar? Sabahtan akşama kadar üzerinden inmedikleri Gülsarı'yı düşünüyor.com. İnleye inleye olduğu yerde durdu.. Tanabay ve yorga. Böyle bir ata binmek. ine-kalka. Yorga orada durdu. Hayvanın yüreği yosun kaplamış değirmen taşlarının dönüşü gibi.
.At bitkin. "Govsarı" da denir (çevirenin notu). Elveda Gülsarı/41 .Tahmin etmiştim.com. Terkedilmiş kınk-dökük bir araba. Kamyon geçerken eski köprü sarsılıp gıcırdadı. Tanabay hiç sesini çıkarmadı. hayvansın sen! dedi delikanlı . dedi gecenin bu vaktinde.Evet. seni sovhozda bırakayım.www. . Sonra da marşa basıp yanındakine: Bunamış bu ihtiyar! diye mırıldandı.Çok tuhaf. yanında yakınında kimseler yok. çok yaşlı. Belki koşum işe yarar diye baktık ama o da beş para etmez..Peki ne oldu arabaya. . Kamyonun şoför mahallinde iki kişi vardı. tekniktir.Hımm.Kapat çeneni! dedi sürücü. . . burada ne işi var bu adamın? . gece orda kalır. Onun gibi kartların damatların da zamanı geçti artık. üzerine düşen parlak aşık.Gelirken gördüğümüz terkedilmiş araba onun olmalı. Anı gitmiş vahi kalmış o attan ne hayır gelir artık. niye bıraktın? diye sordu adam. Peki nereye gidiyorsun? . eyersiz ve sıska yaratık attan çok bir köpeğe benziyordu. Yapması gerekeni söyledim ona.Bu ölüyü mü? İtiver dereye gitsin. dedi şoför. dönemeçte direksiyonu kırarak ve esneyerek cevap verdi: •• " . Atla kamyonun arkasına. dedi şoför alaylı alaylı gülerek. şoföre: 40/Elveda Gülsan .Eve. Şoför kamyondan indi. Ta oraya dağın. Zaten at-araba eskiden kalmış.. . benim.Her yerde tek-nojbji geçiyor artık. Başhksız. Yaklaşınca farlar gözünü kamaştırdı ve Tanabay ellerini gözlerine siper etti. aynı şey senin başına gelse ne yapardın? dedi sürücünün yanındaki adam. dedi Tanabay.Ne diye aşağıladın o ihtiyarı. İstersen yardım edelim sana? . Sürücü. Bir an. Adam az ileride durup şarıl şarıl işemeye başladı.Pek acımasızsın. Nefesindeki keskin votka kokusu Tanabay'ın burnuna kadar geliyordu. Sarıgov ' vadisine.Uff! diye bir ıslık çaldı şoför. Bunlar yaşlı adama ve kötürüm ata hayretle baktılar. çekemedi. .cizgiliforum. Savaşta da öyleydi.enginel elveda gülsarı bir kamyondu. 24 .. Bugün önemli o^n makinedir. yaşlı adamla yanındaki atı. 1 Sangov: Bir Kırgız aşireti. sen bilirsin. bembeyaz iki hayalet gibi gösterdi. Sürücünün yanında oturan ince uzun boylu ve kalpaklı delikanlı. Atı bırakıp gidemem.Eh.Boş versene sen! Benim başıma gelmeyen kalmadı zaten..Hadi bas git! dedi Tanabay kaşlarını çatarak. Sonra kamyonu durdurup başını pencereden uzatarak sordu: "Hey ihtiyar ne oldu? O arabayı yolda bırakıp giden sen misin?" . Arkada lambalar kızıl bir ışıkla köprüyü aydınlattı. Kamyon hareket etti. ormanın içine ha? Ama ben o tarafa gitmiyohım.Sağ ol. . sabah evine gidersin. .
dursana biraz! der ve ardından gülüşür-lerdi. atı. Gerçekten de yakaladıktan olurdu. Kar yine yağıyordu ama yerde kalmıyor.www.Sizi yılkıcı olmaktan alıkoyan mı var. Çünkü siz dağlarda soğuktan donup kalırsınız! .Söyle bakalım. ana yoldan patikaya çevirdi. Onun bu coşkusunu sezen Gülsarı da daha bir alımlıçalımlı yürümeye başlardı. Kuyruğunu yukarı doğru kaldırarak sallar. Böyle bir yorgaya binenin gösteriş yapmaması da biraz zordu doğrusu. bize ne zaman kımız getireceksin? Biz sabahtan akşama kadar tarlada iki büklüm olup çalışıyoruz. Elveda Gülsarı/43 25 . Ahh. orada dizilip onu seyrederlerdi.Yaa. canımız çıkıyor sen ise yorgaya binip çalım satıyorsun! derlerdi. yıldızlar. Gelin siz de yılkıcı olun bakalım! Ama o zaman kocalanniza söyleyin. O yıl güz uzun sürdü. yorgaya yol vermek için ekinlerin arasına kaçışır.cizgiliforum. patırdı gürültü arasında elinden kamçısını çekip alırlardı: . Hele. El ele tutuşup yola dizilir. Bu yüzden ot sıkıntısı çekmediler ve hayvanlar da kışı kolay atlattı. bozkır çiçeklenince yine düze indiler. dedi oğlum. sen öyle san bakalım! Tanabay'ı yine tartaklamaya başlarlardı. önünü keserlerdi. soğuk gökyüzünde henüz cılız ve donuk parıltılarıyla yolu pek aydınlatmıyordu.enginel elveda gülsarı Kamyon gitti ve bulundukları yer bir an kapkaranlık • /¦ oldu. eyerin üzerinde daha da dikleşir. "Elbet bir gün yakalarız seni!" derlerdi. rüzgârda yelesi savrulur. Onun tam olarak doğmasım bekliyorlardı. kış da hafif geçti. dağdan köye gitmek için tarlaların arasından geçerken.com. yüreği coşkuyla dolardı.Hey. atın geçiş hızına göre başlannı çevirerek hayran hayran bakarlardı ona. Gülsarı'nın terbiye edildiği yıl yılkılar yaylada her zamankinden fazla kaldılar. hemen eriyordu. Pek görkemli görünürdü. Dağların ardından Ay başına kaldırıyor. Karanlıkta. çalışmaya giden kadınlarla karşılaşınca. Bahar gelince yılkılar dağa çıktılar. Beyaz kırmızı başörtülü kadınlar. o erkeklik gururunu pek tatmin edemeyecekti.Hadi Sarıgül. el-âle-me gösteriş yapmaktan da kendini alamıyordu. kendilerine daha genç başka kadınlar bulsunlar. Tanabay'ın gözü karanlığa biraz alıştıktan sonra tekrar Sarıgül'ün başına geldi: . ayaklan yerden kesilir ve binicisini kuş gibi uçurmak isterdi. Altında Gülsan gibi bir yorga olunca. gidelim artık! Köprüyü geçtikten sonra Tanabay. Tam hizalarına gelince seslenirlerdi: . ne güzel eklenirlerdi! Bu şakacı kadınların alaylanna karşı gelmek ne mümkün! Tana-bay'ı yaka paça attan indirir. Genç yorga onun haya42/Elveda Gülsan tına iki-üç yıl geç girmiş olsaydı. iter kakalar. çay boyunca uzanan ve güçlükle görünen patikada ağır ağır yürüyorlardı. Büyülenmiş gibi kımıldamadan. . belki o yorgaya binip gezmenin keyfini süremeyecek. yılkıcı. Saçı sakalı ağardıktan sonra bir kır ata benzeyecek. yaşlılık dönemine girecekti. Tanabay'ın savaştan sonra geçirdiği en güzel dönem belki o yıldı.
enginel elveda gülsarı Ne denli yalvarsalar da. Koyun. Kendisinden başka kimseyi bindir-mezdi. Kadınla karşılaşınca Tanabay: . paylarına düşenden daha fazla tahıl. kendi bahçelerinde yetiştirdikleri azbuçuk sebze ve kolhozdan aşırabil-dikleri yiyeceklerle kıt kanaat geçinebiliyorlardı. Belki o da binmek istememiş olabilirdi. yolda o kadına rastladıkları zaman sevinirdi. Ne ot vardı ne saman. O günlerde kolhozdaki işlerin pek kötü gittiğini Gülsarı nereden bilecekti? Orada çalışanların eline hiçbir şey geçmiyordu. işi gereğLsık sık köye inmek zorunda kalıyordu.. unutulmaya başlanmıştı. pek az ürün almışlardı. bu işte. şimdi daha da beterdi.www. Bu böyle sürüp gidecek miydi." derdi. kınlıyorlardı. Hemen her defasında o kadınla karşılaşır. Bibi-can't'görünce Tanabay'ın yüreği hoplar. yavaşlatırdı. Bu yüzden. Savaş yıllarında bakımsız kalan evlerinin perişan hali. Kolhozcular ne zaman gün göreceklerdi? Zaman geçip gidiyordu. Bu yüzden Gülsarı sahibinin rahatladığını sezerdi. . ne zaman düzelecek. Yine bu yüzden. ama kış gelince açlıktan ölüyor. Denetim kurulu üyesi Tanabay Babasov. Bunları bulup buluşturup verebilecek kimse çıkmıyordu. bu böyle olmamalı. Kolhozun kasası tam-takırdı. Onunla karşılaşınca atın dizginlerini çeker. Yarım yamalak bir ev kurabilenler. sığır koralarının hali de pek perişandı. ancak açık-pazarda hayvanlarını patateslerini satabilenlerdi. * "X) yıl Tanabay köy denetim kuruluna üye seçilmişti.Hayır yoldaşlar. Tanabay onlann hiçbirini bin-dirmemişti Gülsan'ya. yavaş ol biraz! derdi. Başkaları bir yana. etlde sütü de devlete maliyetinin çok aşağısında bir para karşılığında vermek zorunda kalıyorlardı. Kolhoz devlete.*büyük bir kusur işliyoruz! diyordu kurul 26 . yönetimdekileri sıkıştırırdı: "İşler niye kötü gidiyor. yıkık-dökük durumları.com. Büyük bir yanlışlık var. onlar hemen arkasında giderlerdi. birden neşesi yerine gelirdi. böyle olmayacaktı. Kadın önde. bu sıkıntıları Gülsarı nereden bilecekti? Bir yıl önce havalar kurak gitmiş. güzel günler ne zaman gelecek? Halk daha ne kadar sıkınü çekecek?. Ev yapmak için gerekli malzemeyi ancak onlar bulabiliyordu. Kolhozcular. merkeze her gelişinde durmadan sorar. Elde edebildikleri tahılı da. daha fazla hayvan vermek zorunda kalmıştı. Sahibinin bunu derdini. Çünkü kolhozun tembellikle suçlanmaması için komşu kolhozların eksiğini 44/Elveda Gülsart de kapatmak zorunda kalmışlardı. Savaş yılları ve zafer avuntusu gerilerde kalmış.cizgiliforum. Bazan hiç konuşmaz. ağıl anbar yapacak malzemeleri bile yoktu. eli yumuşardı. Gülsan onun bu halini gözlerinden. Bibican'ı bile bir kez olsun bin-dermemişti. neşesi yerine gelirdi. Onu her görüşünde yüreği kafesinden çıkacakmış gibi heyecanlanır. bazen de fısıltı halinde konuşurlardı. el hareketlerinden sezerdi. olabildiği kadar besleniyor.Yavaş ol bakalım Gülsan. Ot-yem saklayacak yerleri. Böyle zamanlarda sahibinin sesi tathlaşır. sesinden. Yazın hayvanlar yayılıp otluyor. göz göze gelirlerdi.
com. 46/Elveda Gülsan Elveda Gülsarı/47 O bu düşünceler içinde yüzerken yoldaşları onu dürtüp uyandırır: Ey. nasılmış. kalan bu! Kâr-kazanç yok. Canını sıkan başka durumlar da vardı. Kulıbay'ı. idare et bakalım. sonra da götürüp tarlalara atmak 27 . Ya biz çalışmasını bilmiyoruz ya da siz yönetmesini. yanlış olan neymiş göster! İşte plan. Bazı insanlara diş biliyordu. İşlerin bu kadar kötü gitmesini aklım almıyor doğrusu. sizin de hakkınızdan geleceğiz!" diyordu. Sizi aç gözlüler sizi! Aç gözlü it. Tanabay ise daha küçük ikinci karısından doğmuştu. Aradan çok zaman geçmiş olsa da.. dalıp giderdi. neden böyle oluyor?" diye düşünür. Kulıbay'ın çocukları da babalarına ben-zemişti. bir anadan doğmuş gibi kanndaş sayılırlar. kavgaya varan tartışmalar başlardı. bir babadan olan çocuklar. Kasaya giren bu. "Sen bir kulaksın!" diye sürdürmesi gerekir miydi? O. Yalnız sen komünistsin de biz hepimiz halk düşmanı mıyız? Söze başkaları da karışır. öz kardeşine kötülük etmişti. Kırgız töresine göre. Onun yolundaydılar. nefret ediyorlardı. niye sesin çıkmıyor. kendisiyle alay ettiklerini biliyordu. "Kendime de. hırsız. ona yaptıkları Kulıbay'ın ve oğlunun yüreğini kanatmış. malımıza mülkümüze el koyarsın ha! Al. Bunlardan biri ağabeyi Kulıbay idi. kolhoza da boş yere düşman kazanmış değil miyim?" derdi kendi kendine. Tanabay başını iki eli arasına alır "Nasıl oluyor. itten artanı yalar işte böyle.ama savaştan sonra..cizgiliforum. y Tanabay da onlara sert sert bakıyor ve içinden cevap veriyordu: "Durun hele! Önünde sonunda bizim dediğimiz olacak.www. zaman zaman bu olayı uzun uzun düşünürdü. Bugün geriye dönüp şöyle bir bakıyordu da. orta halli iyi bir çiftçi değil miydi? Kulıbay. çıkan bu. sonra konuş. Nefret etmelerinin bir sebebi vardı elbet.Al işte! Bunlara bak da doğru olmayan. Sibirya'ya sürülmüş ve savaşa kadar yedi yıl orada kalmıştı. babasının birinci kansından. kulakız diye. kendisinin canla başla çalışması değildi yalnız. dedikodusunu yapmıştı. Tanabay'ı itten aşağı görüyor. Ama böyle mi yapmalıydı? Böyle yapması mı gerekirdi? Önceleri haklı olduğundan hiç kuşkusu yoktu. Tanabay. taş gibi oturmuştu. "Toprak sahibiyiz. Çek cezanı! Sa-valta geberip gidemedin!" der gibiydiler. Muhasebeci bir tomar kâğıdı Tanabay'ın önüne sürerek cevap veriyordu: . Belki onların çocukları da akrabaları Ta-nabay'dan nefret edeceklerdi. Üstelik o adamlar kendisine yabancı da değildi.enginel elveda gülsarı üyesi Tanabay. Ama. gördün mü işleri ne hale getirdiniz!" der gibi kıs kıs güldüklerini. O günlerde herkes bu olayı konuşmuş. işte devlete verdiklerimiz. Buna göre Tanabay öz kardeşine el kaldırmış. Sonra yine başlardı o gürültülü tartışma: Kış ortasında ev ev dolaşarak gübre toplamak. Tanabay ne yapmışsa kolhozun iyiliği için yapmıştı. Daha ne istiyorsun? Önce durumu öğren. uyuyor musun yoksa? derlerdi. Onu bu Elveda Gülsarı/45 kadar üzen. işte ürettiklerimiz. çok başka yargılara varıyordu. O kişiler Tanabay'ı gördükleri zaman içlerinden "Yaa.
boynunu okşardı. kolhozun işlerini yürütmüştü. Durum böyle de olsa.. halka ve hayvanlara yakacak. onu durduracağını. ama arabaların tekerlekleri yok. koyun korasını. bir hışımla ata bindiği. yol üstünde o kadına rastladıkları zaman. çare arıyorlardı. Kış günlerinde toprak donar. parasızlık onun sorunu oluyor.. O zaman kadın parmaklarıyla onun yelesini tarar. Her şey ondan sorulurdu. Çöra'ya olan güveni sarsıldı.. Eski sulama arkını da onarmaları. kaskatı olur.enginel elveda gülsarı gerekiyor. toplantı odasından kaşları çatılmış. kadınla fısıldanarak konuşacaklarını bilirdi. merkezdekiler sık sık çağırıp ondan hesap 1 Kirmev düğüm: Gemicilerin izbarc bağına benzeyen ama ondan daha sağlam. Kolhozun başkarması (başkanı) Çora idi. onları nasıl ikna edeceğini çok iyi bilirdi. Yalnız bir defa. okşayıcı değildi. azarlıyor. cesaretlerini yitirmeden. döl alma zamanı için gerekli kapalı korayı nereye. soruyor. Peki. insanlarla nasıl konuşacağını. Tanabay ona hiçbir zaman kırbaç vurmuş değildi. Hiç kimsenin elleri o kadının elleri kadar yumuşak. ama her defasın-di. yama küçüktü). kıtlık. kısa iple atılamayan bir düğüm.cizgiliforum. akıyor. Ama. ideallerinin gerçekleşeceğine olan güveni tazelenmiş olarak ayrılmıştı. ot toplamak. Bu yüzden kimseyi çalıştıramazlardı. Bunları almak için para nerde? Kim borç verir? Verse bile sonra nasıl öderiz? Banka boş sözlere güvenip kredi vermezdi. yine de öyle olduğu günlerde ondan korkardı. Yetecek kadar ne ot var ne de başka yem. Ama bunda da asıl suçlu yine kendisiydi. çıldınr. Sabahtan akşama kadar çalışacaklardı da ellerine ne geçecekti? Kısası kısa iple kirmev1 düğüm bağlanamıyordu. Çora'yı dinledikten sonra sakinleşmiş. sahibinin yumuşayıp dizginleri çekeceğini. yenilerini açmaları gerekiyordu. gece gündüz çalışıyordu. Kolhoz başkanlığından sonra iki yıl da partiyi örgütleme işinde çalıştı. Tanabay onun değerini çok sonra anlamıştı. onarmak için kereste ve demir çember gerek. Tanabay'ın işi yalnız yılkılara bakmaktı. Oysa Çora. Tanabay onun yerinde olsa. Daha nice işler nice sorunlar vardı! Bütün bu işleri düşününce insan ürperiyordu. bel-bo-yun eğmeden. Bahar gelince yapılacak ertelenmez başka işler vardı. Ak sakarlı doru kısrağın dudakları 28 .www. Tanabay. Bütün bu işlerden yeni arklar açmaya vakit kalmıyordu. dizginlere sıkı sıkı asıldığı zaman.. Tanabay kaç kez öfkeli bir şekilde hesap sormak için gelmiş. tohum ekmek. Oysa Çora kolhozun bütün işlerinden sorumluydu. O yalnız öyle zamanlarda sahibinin mutsuz olduğunu sezerdi. onun hangi ağır düşünceler ve dertler içinde olduğunu Gülsan bilemezdi. yalnız yılkıdan sorumluydu. kendini asardı. Eleştirmek kolaydı. nasıl kuracaklardı? Koranın damı delinmiş. parti toplantılarında ve kolhoz başkarmasın-da (idaresinde) sorunları dile getiriyor. hasta kalbiyle sonuna kadar direnmiş. ama o yine de yılmıyor.com. Döllenecek hayvanları ayırmak. sırtındaki ağırlığın birdenbire hafifleyeceğini. kazma batmazdı. (Delik büyük. başlıbaşına büyük bir işti ve üstesinden gelemezlerdi. Sağıcılar da süt sağmaya yanaşmıyorlardı. Bu. İşler uz gitmeyince çalışanlar onun yakasına yapışıyor. suratı asılmış olarak çıktığı. Çora.
Bu kadının gözleri de yeryüzünde başka hiç kimsede yoktu. kurumuş karanfil tanelerini boncuk gibi dizerek bir kolye yapmış. onu taşıyordu boynunda. başım sallardı. dalgın bir cevap vermişti: .Evet. duruşundan hemen tanırdı. eleğimizi astık artık. sözleri pek anlaşılmazdı. Elveda Gül sarı/49 . ne de olsa daha pek genç.cizgiliforum. . Onun kokusunu. . Bundan sonra Tanabay derin bir düşünceye dalardı. sevdiği. Cephede ölen bir askerin karısı.Bu benim her zamanki yolum. Sık sık eyerleyip binişim de bu yüzden zaten... Özellikle kokusundan anlardı o olduğunu. Kadın imalı. dur. Sonra hafiften bir yır duyulurdu. sonra çok üzülürsün.. Ne var bunda? . İşte. Karanfil kokuşuydu bu. Ayrılıp uzaklaşırken kadın bir kez daha arkasına bakar. Gülsarı beni seviyor. .. Benim derdim zaten başımdan aşıyor. yorgayı kendi haline bırakırdı. Gülsarı öyle zamanlarda sahibini çok severdi. Yılkıda olsa hiç böyle sakin durmaz. acılarını anlatan sözlerdi bunlar.www. karşılaştık. 29 . Kadın bazen gülümsüyor... görüyor musun Bibican! Seni nasıl da seviyor.Ben de denetim komisyonunda üyeyim. Sahibinin eyer üstünde olduğunu unuturdu. Bıraksam aygırlarla it gibi dövüşür. Gül-sarı. Hadi. ama şimdi asıl yoluma sapıyorum.enginel elveda gülsarı kadar sevimli. Tanabay hafif sesle bir türkü söyler.Benim için üzülecek ne var ki? . şınl şınl bir derenin dibinde ayışığı vuran taşlar gibi parlar.Bak. yürüyüşünden. çok iyi bildiği yoldan.com. Dikkat et ha! .Ne yani? Başkaları sevmiyor mu demek istiyorsun? . bekle biraz! . sıcak ve yumuşaktı onun elleri... Konuşmaya vaktim yok. O kadar. bazen de 'olmaz!' anlamında başını sallıyordu. ama herhalde anılarda kalmış yiğitlerin yaşadığı dönemi ve onların aşklarını. biraz daha okşa onu! demişti Tanabay. Ama sen. Kadın. çayı geçerek ta yaylaya götürürdü sahibini. Tanabay eyerin üzerinde yana doğru eğilerek konuşurdu onunla.Çünkü sen başkasın.Ne suçum var ki? Buradan geçiyordum. . sen de geçiyordun. Bak kulağını nasıl buzağılar gibi indiriyor. hafif hafif yorgalardı.Ama çok sık denetler oldun. İkisi birbirlerinden habersiz kendi kendilerine giderlerdi sanki. şimdi seni denetliyorum. ben yalnız senin adına üzülmek istemiyorum. aygırlar bir yerini incitir diy^ korkuyorum. bir açılır.. diye işi şakaya vurmak istemişti Tanabay. çok iyi bildiği hoş bir otun kokusuna benzetir ve öyle algılardı.. . O da bildiği yoldan.Peki sen? . Gözleri..Öyle demek istemedim. bir koyulaşırdı. 48/Elveda Gülsarı Dizginleri gevşetir. Onu uzaktan görür görmez. . biz unumuzu eledik. hadi hoşça kal. O kadını da severdi kendince. bazen kaşlarım çatıyor. Ama bırakmıyorum.Niçin durayım Tanabay? Neye yarar? Sen akıllı adamsın.Kaybedecek neyim var ki? Ben bir dulum.Bibican.
onu bir kez daha seyretmeden ayrılmak istemiyordu oralardan. kızının elinden tutup evden çıkışım. çolukçocuğu. Artık. o da kendi ineğini karşılıyordu. Tanabay. Uzun yıllardan beri kendisine dargın olan üvey ağabeyi Kulıbay'ı. peşlerinden koşup gelen küçük köpeği bile sev lyordu. kendisini ve Tanabay'ı işte bu gerçeklere inandırmaya çalışıyordu. kolundan tutup götürdüğü kızım..enginel elveda gülsarı . geçmişi. Kadın. işten çıkınca da gelip onu alırdı. Bundan sonra Tanabay da kendi yoluna devam ederdi ama. zaman zaman düşlerine girip onu kan ter içinde yataktan fırlatan savaş günlerini. bütün gerçekleri. yama üstüne yama 50/Elveda Gülsan vurulmuş iş elbisesini çıkarıp.com.Nedenmiş o? Nasıl böyle düşünürsün? .www. yorga için de çok güzel bir dönemdi o. düşmanın mı? . oradan okulun önüne gidip bakü.düşmanı. kapkaranlık ve sessiz evde yatağına girdiği zaman. koyu renkli başörtüsünün içinde daha beyaz görünen yüzünü. Onun yaşında birine âşık olması doğru olmazdı. bir sokaktan öbür sokağa geçti ve sonra atın başım değirmenden yana çevirdi. . Onur-. gözlerimin önünde olurdu: İşte şimdi Bibican evinin kapısını açıyordu. ama her şey zamanında olmalıydı. kadın yine hayalinde. üyire yaklaştıklarını sezince yürüyüşünü birden hızlandırır ve Tanabay da kendine gelerek dizginlere asılırdı: . her şeyi... İyi bir insandı o. O zaman her şeyi unuturdu: Kolhozu. Kadın böyle düşünürdü ama bu düşünceler Tanabay'ı umutsuzluğa. gözlerini çayın karşı yakasındaki sisli havaya çevirir ve yanık bir türkü tuttururdu. köyün kenannda bulunan kendi evine gidişini görmeden. her şeyi. Dediğim gibi.Trrr Gülsarı! Telaşın ne? derdi. el üstünde tutulan bir şöhret olur.. ama kendinin düşmanısın sen. futbolcunun ününe benzer.. Sonra ateşi yakıyor.. neylersin!" der.. dostu. Sonunda Bibican kendi evinin avlusuna girip kaybolurdu. çocuğunu yıkayıp temizliyordu. geleceği. Bibican. biliyor ama ona bakmamaya çalışıyordu. entarisiyle kuyuya su almaya gidiyordu..cizgiliforum. Bibican ela onun uzaktan kendisine baktığını seziyor. döne dolaşa kadının kaynanasının evinden çıkmasını bekliyordu. su ısıtıyor.. Üstelik Tanabay'ın iyi bir karısı vardı ve onu incitmemeleri gerekirdi. Aslında gözünü belli bir yönden ayırmıyor. öylesin. Tanabay için de.Sen ne dersen de. Atın çayı nasıl geçtiğini. sonra karşıda yola nasıl devam ettiklerini hiç farketmezdi. Bibican işe giderken küçük kızını kaynanasının evine bırakırdı. Yürük atın ünü.Beni ne sanıyorsun. Tanabay'la kendisinin birbirlerini sevemeyeceklerini düşünürdü: Tanabay evli barklı bir adamdı. Ve kadın kendi yoluna yürüyüp gitti. İşte şimdi köyün sığırları meradan dönüyor.Hayır. Daha düne kadar mahalle arasında top peşinde koşan bir bacaksız bir de bakarsın bütün ülkeye nam salar. göievi gereği dolaşıyormuş gibi. Kadının her halini seviyordu Tanabay: Yürüyüşünü. Gol 30 . mutsuzluğa sokardı: "Kaderimiz böyleymiş.. her şeyi. Ancak yorga.
güçlülük getirdiğini. öyle biter.enginel elveda gülsarı atmaya. "Hayır. meraklıydı. Genci yaşlısı herkes tanıdı onu. sonunda unutulup gider. kimisi at üstünde. O yılın baharında yorganın yıldızı iyice parladı. Gülsan sahibinin gözlerinin parıltısından ve ellerinin titremesinden olağanüstü bir şeylerinf olacağını seziyordu. yeşil havlular... Komşu çiftliklerden gelenler atlarını eyerlemeye başla. Atlann takınılan da pek süslüydü. Tanabay o sabah erkenden kalkıp aünı eyerledi." diyor. Sonra atlılar çayın karşı tarafında bir araya] geldiler. » Yanş kazanan atın ünü de öyle başlar. heyecanlı. O anlı-şanlı futbolcunun yerini başkası alır. Bayram töreninden sonra çayın karşı kıyısındaki düzlükte gösteriler başladı. Atlar bu konuda kıskançlık nedir bilmezler. kolanlan her zamankinden daha dikkatli. öteye beriye | koşuyor. göz kamaştırıyordu. İhtiyar Turgay'ın dedikleri oldu. başlıo2/Elveda Gülsan ğını. baksana şuna. heyecanla! bekliyorlardı. Bilmeyen kalmadı: "Gülsan!" "Tanabay'ın yorgası!". Savaştan sonra böyle büyük bir şenlik.] dılar. o büyük yarıştan sonra öğrendi. Onu ilk unutanlar da. çevreler. Hay aü kıskanan zavallı hay! Neyse. Çocuklar. Gülsan. onu dillerinden düşürmü-yorlardı. yarışın bir an önce başlamasını istiyor. genellikle vaktiyle ona övgüler düzüp göklere çıkaranlar olur. Üzengi-) ler 31 . beni küçük düşürme. henüz koşup tozlu topraklı sokaklarda atçılık oynamaya başlayan çocuklar bile hep "Gülsan" olmak isterlerdi.www. "Köyün övüncü. Gülsan'nın ben olduğumu söyle! Hadi Gülsan. bırakalım bunu. Sahibine düşmanlık etmek için atının maytabanına (toynağın yumuşak ortasına) çivi çakanları da biliyoruz. kızıl bayraklar dalgalanıyor. Daha 'R' sesini bile telaffuz edemeyen. O gürültülü kalabalıkta sabırsız.. Kazaklar kendi atlarıyla katılacaklardı yarışlara. kimisi yaya.! daha özenli olarak taktı. Kıskançlığın doksan türlüsü varmış. Bir Mayıs'ta yapılmıştı o yarış. insanlar da atlan kıskanmayı henüz öğrenemediler. onca atı bir arada görünce. Tanrıya şükür. Kızıl. Sahibi çok heyecanlıydı: . yüzümü! kara çıkarma.Hadi bakalım Gülsan. belki yanı-lıjpruz. Dağlardan. Kendini rezil mi edeceksin? Göreyim seni! diyordu. Atla insan arasındaki tek fark. atın atı kıskanmamasıdır.com. sana güveniyorum. Ama giderek yıldızı sönmeye k Elveda Gülsan/51 başlar. Yarış kazandıkça ünü yankı yankı yayılır. ağları dalgalandırmaya devam ettikçe ismi de yayılır. Göğün altı şimdi azan-kazan1 idi. başı döner gibi oldu.cizgiliforum. böyle büyük kalabalık ilk kez görülüyordu. onun nasıl bir yücelik.. Gülsan benim!" diye itiraz ederdi öteki: Annee. Böyle diyoruz ama. üzengileri.. deeeh! Zuvvv!" Şöhretin ne olduğunu. o büyük kalabalığı. komşu kolhozlardan ve Kazakistan'dan pek çok insan gelmişti. "Ben Gülsarı'yım" derdi biri. gururu. sarı yorga. Çok büyük bir kalabalık toplanmıştı.
Genellikle boyların ya da eski.j rıyla dolanıp duruyorlardı onların yanında. her türlü sesin birbirine karışmasından meydana gelen büyük gürültü. Gülsan kaslarının gerildiğini. j toplu halde durdular.¦] yorlardı. dua edildi vellütün kalabalık "Amiin!" diye yüzlerini sıvazlayarak ellerini indirdiler. yarışçıların bir ucundan öbür ucuna giderek son denetimini yaptı. şöyle bir kendi ekseninde döndü. yer sarsılıyor. gerilerinde bir toz bulutu yükseliyordu.com. Onların boş bıraktıklan alanda başka gösteriler başladı: Güreşiyor.www. Toybaşı.enginel elveda gülsarı şıngırdıyor. aynı bayrak altında toplanmak ve savaşmak için millî parola. Tanabay atın gemini gevşetti ve yorga fırlayıp çıktı or. dedi. göz alıyordu. birbirlerini düşürmeye çalışıyor. atlarım dörtnala sürüyor. atıyla. biraz yana açılarak elindeki beyaz mendili havaya kaldırdı ve büyük yarış başladı. Atlar sahırsızlanıyor. Daha nice hünerler gösteriyor. Başlama noktasına giderken Gülsarı gemi dişliyor. Ama Gülsarı dörtna1 Toybaşı: Toyu. cirit oynuyor. Boyların ayrı ayrı uranları da vardır. hayır dua edelim. Sonunda aksakallar yarışçıların beklediği işareti ver. saçlarını ustura ile kazıtıp. şenliği. ön ayaklarının j toynaklanyla yeri eşeliyor. Yarışa katılacak biniciler atlarını bir araya getirdiler. Önce. uçuyorlardı. bir an önce fırlayıp koşmak isti. Yarışçılar uran salıp2. başlama çizgisinde başlarını bir hizaya getirerek dizildiler. Bundan ı bir an önce kurtulmak için ok gibi fırlamak. Gülsan da fırlamıştı elbet. ünlü bir batınn adı söylenerek çağrılır. Atların hepsi birden ok gibi fırladılar. sahibinin dizgini serbest bırakıp kendini niye salıvermediğini ani ay amıyordu. diliyle itiyor. Yansı düzenleyen ve yöneten aksakallar da atla. ne yana gideceğini bilemeden. Toybaşı1 yarışçılara seslendi: -"Haydi şimdi bir Fatiha okuyalım.j diler. Ve o 1 1 Azan-kazan: Her ağızdan çıkan ayn sesin. Oniki Kazak boyunun ortak uranı 54/Elveda Gülsarı 32 . Sonunda. toynaklarıyla 1. kayışlara.j taya. başlıklara takılan gümüşler parlı--'¦ yor. Yüzlerce el kalktı.cizgiliforum. başlarına birer beyaz çevre geçiren biniciler. Vücudunu odlara salan bir ruha bürünmüştü. yarışı yönetenlerin başı 2 Uran: Aynı dâva uğrunda. açıldı. Bunun üzerine. seyircileri coşturuyorlardı. Bundan sonra yarışçılar atlarını dokuz kilometre ilerideki başlama noktasına doğru dörtnala sürdüler. Şimdi toynaklar yeri dövüyor. Elveda Gülsarı/53 anda. ellerini açarak seyircilere doğiu biraz ilerlediler. topraklan sıçratarak. uğul uğul bir ses çıktı kalabalıktan: "İşte Gülsan! Gülsan! Gülsan!" Yarışa katılacak elli kadar atlı vardı. gücünün arttığını hissetti. olanca gücüyle¦] koşmak istiyordu. eyerden sarkıp yere bırakılan paraları topluyorlardı.
yanya-' na öylece donup kalmış gibiydiler. Gülsarı'nın onlara yetişmesi epeyce uzun sürdü. Binicilerinin saklayan kırbaçları altında hırsla koşuyor. gücü de bu yorga gidişiydi işte. tarladan ana yola \ çıktıklarını. O yalnız öbür atların kendisini geçip gittiğini. Gülsan iki aün gözlerini. Havayı. Elveda Gülsarı/55 Ama önünde biri karakök1. Kanatlanıp uçmak istiyordu. açıl-! maya başladılar. O atlara binmiş olanların yüzlerinden öfke fışkırıyor. İçini saran yarış hırsı onu bir Düldül yapmıştı şimdi. 33 . Gülsarı. du. gem kayışlarını görüyor--. Karakök inatçıydı. Gülsarı kendini geçip giden atlan görüyor. Gülsarı öndeki atlara bir bir yetişip onlan geride bırakıyordu.com. Sıcak ter içinde kalmıştı. ağırlığını tamamen yitirmiş gibi oldu. günümüzde daha çok kökpar. spor gösterilerinde yaygın olarak devam etmektedir (çevirenin notu). karışıklık.cizgiliforum. Sonunda. " . ikisi iki yanından onunla bir hizada koşmaya başladılar. yorulmaya başladıkları göründü. İyi atlardı. kuşkuyla iki yanına bakınıyordu. kamçı şaklatmalarını du-! yuyordu. yerle gök arasında. Yokuş aşağı giderken güneş daha çok ka-. O yokuşu. bir an. at yarışlarında. Onun güçsüzlüğü de.maştınyordu gözlerini. patırtı dinmiş gibiydi. yolun yansına kadar böylece sürdü. sonra aralanmaya. Şimdi atbaşı gidiyorlardı. birsüre yan yana idiler. bu-zakşı oyunlarında. Artık. Bir an sağına soluna suçlu suçlu bakü ve sonra Sanğül onu göremez oldu. On kadar at ileriye doğru arayı iyice açmış. binicisinin ve eyerin ağırlığını duymaz olmuştu. öbürü ciyren2 donlu iki at daha vardı. Gülsarı'nın yeüşemeyeceği kadar uzaklaşmışlardı. Sanki koşmuyor da. Gülsarı bu durumu pek farketmedi.\ lundan geçen atlıların uranlarını. az sonra ardından toynakların sesini yine duydu. uzanıp duran başlarını. Ama ne kadar ter atarsa o kadar hafifliyordu sanki. Bu öfke ve yüzüne çarpan rüzgârdan gözleri kararıyor.www. Koşu. Birden sahibinin "Haydi Gülsarı!" dediğini duydu.. gürültü. vb. kızgın tarladan ve taze pelinlerden çıkan bir koku kaplamıştı. bu da Gülsarı'yı çileden çıkarıyordu.. ama birbirlerini bir baş kadar bile geçemiyorlardı. kamçılar saklıyor. Çok hırslıydı Karakök. Sonunda ciyren atın hızı kesildi. Ötekiler Gülsarı'dan da gerideydiler. Onları geçmişti ama. Oysa yorga gücünü harcamamıştı daha. 'Abak'tır.»Ama bir yokuşa geldiklerinde yetişti onlara. Atlar. güneş başına vuruyor ve onu üzerine yuvarlanan ateşten bir top gibi görüyordu. Gülsarı'nın Karakök'ü geride bırakması hiç de kolay olmadı. gemlerini. Soluğu kesilmişti. atların toynaklarından sıçrayan kilin. Karakök ve ciyren peşin-'den yetiştiler.enginel elveda gülsarı la gitmesini bilmiyor. dev bir dalganın köpükleri gibi taşıp tırmandı ve sonra. çakılın yüzüne gözüne geldiğini farkediyordu. sahibi ise dizginleri hâlâ sıkı tutuyor. Uran salmak ya da uran çağırmak. yorga gidişini hızlandırıyordu sade-j ce. önde giden atlarıa yavaşladıkları. çamurun. ağızları açılıp dişleri görünen atları geçip gidiyordu. O andan itibaren de güneş topu üzerine daha hızlı düşmeye başlamıştı sanki. Sağından so. Ciyren at. heyecanla. _.
cizgiliforum. Yanş alanına gözleri alev alev yanarak.enginel elveda gülsarı Öfkeden gözleri donuk-laşmış. biraz koyusuna "küren ciyren". o kadar büyük kalabalığın içinden o kadım görüp tanıdı ve ona doğru yürüdü. iki kola açılıp ona yaklaşıyordu. Gülsan.com. Sahibi onunla konuşsun. Şimdi ileride çayın panltısını. Ön sırada duruyordu. • Bu sesler atın üzerindeki etkisini yine gösterdi. 2 Ciyren: Al donlu attır. yeri göğü inleten ve etrafını bir çit gibi çeviren insanların önünden koşarak çayırı bir dolandı. yorga Gülsan. her zamankinden farklı olarak. coşkun naralar atıyor. ağız ve kasık kısımları sarımtırak olanına "şabdar" denir. kızılımtırak olanına "Kızıl kök".. çevresini saran kalabalık biraz açıldı. Şimdi daha. Elveda Gülsan/57 onu. daha önceleri yaptığı gibi. Ama önündeki kalabalık dalgalanıyor. demiri andıran tonuna "temir karakök". biraz açığına "açık ciyren". Düşüp bayılacaktı nerdeyse. Yüreklenip ok gibi atıldı ileri doğru. o coşkun kalabalık. çayırı görüyor. "Tanabay! Tanabay! Tana-bay!" diye de sahibini alkışlıyorlardı. 56/Elveda Gülsan haykınşlannı duydu. Şimdi. daha açık seçik duyuyordu onların sesini. "Gülsan! Gülsarı! Gülsan!" diye yorgayı. yakından. sahibini de aralarına almıştı. başörtüsü beyazdı. Onlan kendi hallerine bırakmıyorlardı. O sesler Gülsan'ya yeni bir güç verdi. Ama. ondan ve Tanabay'dan ayıramıyordu. Gün ışınlarıyla dere dibinde ışıldayan küçük taşlar gibi gözlerini. Derken. sevinçliydi. İş bu kadarla bitmiyordu. Şu insanların verdiği güce bir bakın! San yorga. Gülsan biraz soluk alıp kendini toparlayınca. Bütün kalabalık ellerini kaldırarak ona uydu ve akansular gibi yüzlerini sıvazlıyarak bir ağızdan "Amin!" dediler. gidip onun yanında durmak istiyordu. Sonunda çaresiz o da yenilgiyi kabul etti. insanların 1 Karakök: Güvercin donlu (gri) atlara genellikle "kök at" denir. Artık. Bu donun koyusuna "karakök". Önündeki atları geçip geride bıraktıktan sonra Gülsan rahat bir soluk aldı. Sonra. Gülsarı onu da geçmişti. Kadın "Amin" diye ellerini yüzünden indirirken görüp tanımıştı 1 Manas destanında geçen çok hızlı koşan savaş atlarına tulpar deniyor. Tam al olanına "kan ciyren". bunlar gözünde halkalamyordu. Gülsan'yı da.. "Gülsan! Gülsan! Gülsan!" diye bağınyorlardı. Coşkulu. Gerisinde neler olduğunu. kadın da.. Büyük ödülü kazanan tulpar1 ile binicisine yer açtılar. Doğrusu pek acıklı bir durumdu bu. ak sakarlı kısrağın dolgun ve sıcak dudaklarına benzeyen 34 . o kadar uzak görünüyordu ki o uzun yolun sonu! Birden soluğu kesildi. büyük bir zafer kazanmış kumandan edasıyla girdi.www. ufak benekleri olanına "tarlan kök" denmektedir. güçlü ve ünlü olduğunu anlamıştı. o iki atın kendisine yetişip yetişmediklerini bilemiyordu. Zaferi kazanan Tanabay ellerini kaldırarak şükür duasını yaptı. güzel. güçsüz kalan ayakları üzerinde ölürcesine koşuyordu. Bu defa.
rakiplerinin çekiştirmesinden parça parça olmuş bir Kazak yiğidi. Kökpar Oyunu''nda. boğuluyor gibi oluyor. çabuk!" 35 . aksakallar 'alaman-bâyge'ye izin verdiler. atının ve kendisinin hünerini. bacağının altına sıkıştırmış. Böylece epey vakit geçti. At yarışlarının. dağ göçüyormuş gibi bir gürültüyle. baüya doğru gi-• diyordu. O sırada bir ses yükseldi: "Kazaklar kaptı! Tutun. itişip kakışma başladı. kökparın başlamasını heyecanla beklerken. Güneş.. eyerinin üzerine atıp onu kendi köyüne götürür. Gülsarı sahibinin niçin böyle yaptığını anlamıyor. açığa çıkmak istiyordu. boynunu okşasındı. 1 Kökpar: At üstünde oynanan bir takım oyunudur..cizgiliforum. Bu defa da yıldızı parlayan. Kimin atı deneyimli ve hızlı. Işığı azaldığı için artık gözleri kamaştırmıyordu. 58/Elveda Gülsarı Halk. Atlılar. şansını sınayabilirdi.com. nâra atarak. akın akın doluyordu oyun alanına. Bir gün önceki yarışı kazanıp bâygeyi (birincilik ödülünü) kazanarak halk arasında nam saldığı için. nedense. Gülsan yine en güçlü at olduğunu gösterdi. şaşıp kalıyor. Güneş batmak üzere olduğu ve gölgelerin iyice uzadığı bir sırada. o büyük çekişmede Gülsan atların arasında eziliyor. Atlar birbirlerini sıkıştırarak. geleneklere uyup uran salarak. Böyle güçlü ve çok rakip arasından kökparı yerden kaldırıp almak hiç de kolay değildi.enginel elveda gülsarı parmaklarıyla onun yelesini tarasın. kökparı o kapar.Tutun! Küren atı yakalayın! diye bağırıyordu Kırgızlar. böylece 'alaman bâyge'yi kazanmış olma şerefini de götürmüş olurdu köyüne. yormadı. kadına yaklaşmasına izin vermiyordu. "Tanabay! Onu ancak sen yakalayabilirsin. atlı oyunların. Kırgız ve Kazak atlılar. Tanabay onun dizginlerini başka tarafa çekiyor. en meraklısı kökpar idi. "alaman bâyge" denilen ödülü kazanmış olurdu. Ve Tanabay o oğlağı bir türlü ele geçi-remiyordu. Bu oyuna herkes katılabilir. kendi takımına kazandırmak için mücadele ederler. geniş meydanda asıl mücadeleyi verecekleri "alaman-bâyge" için hazırlanıyorlardı. Kökpar serke''yi alanın ortasına bırakan toybaşı "Alaman!" diye bağırdı. sırtındaki asker gömleği. Kazak bozkırının ufkunda batacağı yere yaklaşıyor ve yusyuvarlak bir yumurta sarısı gibi görünüyordu. kim daha hünerli. Taraflar. Onunla konuşması gerekmez miydi? Onu nasıl görmüyordu? Ertesi gün. en heyecanlısı. kurnaz ve güçlü ise. . Ama. Gülsarı idi. onu kapanın elinden almak için at koşturuyor. meydana bırakılan. Bunlar meydana bırakılan bir kökparı eyerden eğilip kapmak. herkesin gözdesi. kalabalığın olduğu yere indiler. Kökparı kapan. Kökparcılar bir anda kökpar serkeyi kapmak için atıldılar. kızıyordu. Mayısın ikinci günü. içi saman doldurulmuş oğlak veya buzağı tulumunu kapmak. yarış meydanına. o kadar atlının arasından oğlağı çekip almış. çoğunluk kökparın sonlarına kadar yine fazla koşturmadı.www. engelleyin!" Heybetli bir küren2 aygıra binmiş. Çekişme. dişlerini göstererek oldukları yerde dönüyorlardı. O zorlu. gücünü. itişip kakışıyor.
İtişip kakıştılar ama yine de kökp arı yakaladı ve çekm . O alev topun içine girecek. Tanabay. Asıl çekişme. „ * Ama Tanabay işini biliyordu. kızıl dumanlara. güneşe doğru koşmaya devam ediyordu. Tanabay Gülsarı'yı küren aygırın sağına geçirdi.com. itişip kakışma şimdi başlamıştı. Onun için Gülsarı'yı küren aygıra yapışırca-sına yaklaştırdı ve bir anda Kazağın eyerine asıldı.enginel elveda gülsarı Küren aygıra binmiş Kazak. elleri kan içinde kalmıştı. Yırtık asker gömlekli Kazak da kökparı bu kez sağa geçirmekte gecikmedi.Tanabay şimdi onun soluna geçmek zorundaydı. . Şimdi ikisi birden asılıyordu kökpara. kendini kovalayan Kırgızlardan ve yardımına koşacak Kazak hemşehrilerinden uzaklaşması için zaman bırakıyordu. Gülsarı uçtu. kapışma içindeyken. . Gülsarı.cizgiliforum. . 2 Küren: Koyu al donlu at. Gülsarı'nın hızı ve kendi çevikliği sayesinde küren aygırının boynuna kapandı. batmak üzere olan güneşe doğru 1 Kökpar serke: Kökpar oyununda kullanılan oğlak (tulumu). Tanabay'ın iki eli de boş olduğu için daha kolay hareket etmişti. Ama Kazak hemen sol yanına geçirdi kökparı. Şimdi bağnş-. kökparı öbür tarafına geçirecekti. Kırgızları da geride bırakmaya başlayınca Tanabay sarı yorganın dizginini salıverdi. Kazak hemşehrileri onun bindiği aygırın çevresini sarıp ona siper olurlarsa bir daha onu yakalayamaz ve kökpar Kazaklara gi-deıdi. hırıldıyor. Kaçan güneşi yakalayacakmış gibi bir hızla süzüldü. ¦ Kazak yiğidin bindiği küren aygır ok gibi fırlayıp Kazakları da. Kazak yiğide.www. İkisinin de birkaç tırnağı sökülmüş. Kökparı da taşıdığı için küren aygırın yükü ağırdı ve Gülsarı'nın ona yetişmesi zor olmadı. 36 . Birbirlerinin ellerine ve kökpara pençe gibi geçiriyorlar-dı tırnaklarını. Bir avı paylaşamayan iki kartal gibiydiler.Aferin! Gerçekten çok iyisin! diye bağırarak onu övmekten kendini alamadı Tanabay. İki at yan yana. Tek kazanma umudu teke tek çekişmeydi. şimdi baldırlarının üzerine aldığı kökpara abanmış. sahibinin hâlâ dizgini niçin gevşetmediğini anlayamıyordu. Kazak yiğit kökparı o tarafında tutuyordu.ye başladı. Kollarını birbirlerine dolamışlardı. Gülsarı'yı yeniden geriletip sağa geçmeyi göze alamadı. Kazak uzaklaşmak istedi ama Gülsarı'yı geçmek ne mümkün! Ta60/Elveda Gülsarı nabay. Onlar böylesine bir çekişme. Gülsarı ile küren aygır atbaşı hizaya gelince Tanabay kökparı yakalamak için uzandı.malar ve öbür atların toynak sesleri gittikçe geride kalıyor ve küren aygırla aralarındaki mesafe kapanıyordu.Yok arkadaş! Alamazsın! dedi Kazak. ışınlara karışıp yok olacaktı sanki.Hadi Kazak kardeş. Kazak aynı şeyi yapacak. bağınşıyorlardı. Bu yüzden biraz geride kalıp bu kez solundan yetişti küren aygıra. kolla kendini! diye bir nara attı Tanabay.Körük gibi soluyor. Elveda Gülsarı/59 uçuyordu.
Böyle bir yarışta.Sıkı tutun! diye bağırdı. Alaman-bâyge. güneşi yakalamaya gidiyorlardı! Bir batırlık.düşenler. Gülsan bir kez daha olduğu yerde dönüp koşarken. toynak sesleri ve başka gürültülerle. sadece ucu görünüyordu. kovalanan da yoktu. Onu kolu ve ayağıyla sağlama aldıktan sonra bir zafer narası attı ve yorgayı olduğu yere çevirerek küren aygırdan uzaklaştırmaya başladı. ayağı ile küren aygırı itmeye başladı. Atını olduğu yerde bir kez daha çevirdi ve Kazaklardan kaçmaya başladı. Kovalayan. kendi takım arkadaşlarına doğru koşuyordu. kökp. üzengi kayışının altına almak ve sonra fırlayıp uzaklaşmaktan başka bir şey düi ünmüyonan ı. o engin bozkırda kanatlarını gererek kavisler çizen kuşlara benziyorlardı. Artık varış çizgisinapek yakındılar. * Atlı arkadaşları bağrışıyordu: . "Sağ ol Gülsanm! Canım ciğerim benim! Sağ ol" dedi Tanabay. Bunlar: J. kolları uzun ve çekiç gibiydi. Kazak yiğidi güçlüydü. Kazak kökparı bırakırken hasmını uyarmaktan geri kalmadı: . Arkadaşları yetişip çevresini sardılar ve hep birlikte koşmaya başla-dılar. Gerçekten de Tanabay. Tanabay bunların.cizgiliforum. canlarını dişlerine lakmış. Artık bağıran çağıran yoktu. olanca gücüyle kökpan çektiği ve küren aygın da ittiği için. Bir yandan kök-parı sımsıkı tutarkeı.enginel elveda gülsarı iki at ds olanca güçleriyle ve hırsla koşuyor. böyle bir oyunda bütün bunlar olurdu. Güneş topunun büyük bölümü batmış. Ama kökpar elinElveda Gülsan/61 deydi artık. yiğitlik ve beceri oyunu olan kökpara bize armağan eden atalarımız nur içinde yatsınlar! Ruhları şad olsun! İki at yanyana koşuyor ve kökpar serke ikisi arasında gerilip hırpalanıyordu. salıverilen kökparla birlikte aü-run öbür tarafına düşmekten güç kurtuldu.Gülsarı! Gülsan aldı! Kazak takımından bir grup Tanabay'ın önünü kesmek için atıldı. uğul uğul ve yeri sarsarak devam ediyordu. Tanabay birden sağ ayağını üzengiden çıkardı. Ana Tanabay'ın da tecrübesi vardı. rı bütünüyle ele geçirip. yardımına gelecek kendi takım arkadaşlannın önünü kesmelerine fırsat vermemeliydi.Sonunda Kazak gencinin parmakları çözüldü. Tanabay takım arkadaşlarının korumasına girmişti. Yarışçılar şimdi bağırıp çağırmayı bırakmış. Gülsarı onun her hareketinden ne istediğini hemen anlıyor ve isteneni yapıyordu. Nara atanlar vardı. atlarının peşinden sendeleyerek koşanlar vardı. Devrilen atlar .Bir o yana bir bu yana koşturan atlılar. Şimdi Kırgızlara.www. akşam serinliğinde.com.Yakalayın! Tutun! Bırakmayın! diye bağınyorlardı birbirlerine. Yine de oyunu bitirmek istemiyor gibi koşturuyor62/Elveda Gülsarı 37 . dalga dalga. Alaca karanlık çökmüştü. Kimse kimseyi suçlayamazdı bu yüzden: Erlik göstermek ve er meydanında başa gelene razı olmak! Bunlar bir anadan doğmuş kardeşler gibidirler.
Güz gelince yine karşılaşırız! dediler ve atlarının başını çevirip kendi köylerine yollandılar. öyle süzülüyordu ki karnı otlara değiyordu. sağ olun! diye seslendiler. ileride o da nam salacak. Gülsarı çok yorgundu. Görürsünüz. Ayaklarını öyle açıyor. Kırgızlar ise: . Atlılar. yıkılacak gibi oluyordu. yaralanan hatırları da. İki yiğit. Gür çalıların arasından onun parlak köpüklerini görüyorlardı. Şarıl şarıl akan çaya yaklaşmışlardı. ama tam bir uyum içindeydiler. Tanabay ve onu çembere alan kök-parcı arkadaşları. öbürleri de onu korumakta görevli refakatçilerdi sanki. bây-geyi almışlardı. çay hemen önlerindeydi. İki yanında iki yiğit başlığından tutup götürüyordu onu. Yarışçılar niçin bağırmıyor. kendini zor tutuyordu. dışarıda bağlıydı. Tana-bay'ı bir eve konuk etmişlerdi. Gülsarı da. kurtarıyorlardı.com.. Atların nallan suyun dibindeki çakıllara çarparak sağır edici sesler çıkardı. Karanlıkta bile parlıyor. Tanabay da adım atamazlardı. İşte. Gülsarı ortada amiral gemisi.Doğru.enginel elveda gülsarı lardı atlarını. Elveda Gülsarı/63 Kazaklar çayı geçmeden kıyıda durup onları uğurladılar. Su çalkalandı. Bacakları titriyor.Siz de sağ olun hoşça kalın. tıpkı böyle bir uyumla at koşturuyor. Belki eski zamanlarda. 38 . Çok zor. dağlardan sel gibi iniyorlardı. Yiğitlerden biri Tanabay'ın elinden serkeyi abp köye koşturdu atını. O olmasa bâygeyi kazanamazdık! . Binicisi Kazak yiğit de öyle. Sonuna geliyorlardı artık. şimdi ise anlı-şanlı bir tulpar olmuştu. Ama o zaman daha küçüktü.cizgiliforum. Ne gam! Yenmişler.www. buyur Gülsan'nın şerefine içelim. Gülsarı'yı ye-dekleyip karşı tarafa geçirdiler. . niçin suskun ve yüzleri niçin gergindi? Bir ezgi mi dinliyorlardı? Kazak tamburası ile Kırgız kopuzu gümbürdediği zaman. Çayın öbür yakasındaki Kırgız köyüne varacaklar ve oyun bitecekti. Öbürleri de Tanabay'ın yanlarından ve ardından gelerek onu kolluyorlardı. düşman eline düşmesin diye savaşçı arkadaşları böyle getiriyor. Hava çok karanlıktı..Evet öyle. Göz gözü görmüyordu. Tanabay da çok yorgundu. yine birlikte koşuyorlardı.Yarış için çok teşekkür ederiz.. çakıllı geniş geçit oracıktaydı. kara bir dalga gibi bir tepeden inip başka bir tepeye tırmanıyorlardı. vuruşarak büyük zafer kazanan. Gem vurulmaya ve binilmeye alıştırıl-dığı günden bu yana hiç bu kadar yorulmamıştı. Eyere attığı serkenin üzerine abanmış başı ileri geri sallanıyor. ama küren aygır da arslan gibiydi doğrusu. atlarını çaydan sürüp geçtiler. Kazandı hayvan. Gülsan'nın önünü kesmek için Kazak atlarından kaçışı gözümün önünden gitmiyor. Bozkıra yayılıyor. . görünüyordu. . Yorga da öbür atlarla birlikte. köpürüp kaymadı. Yeşil çayır. Kökparcılar bir evde toplanmışlardı ve herkes Gülsa-n'dan söz ediyordu. Yanında kollayanlar olmasa.Haydi Tanabay. çok ağır bir gün geçirmişti. Grup grup.
şakıyor sonra kendi se-siiti dinler gibi duruyor.enginel elveda gülsarı . terin soğudu mu biraz? Çok mu yoruldun? dedi. Önümüzdeki baharda üyirin içine salacağım. hele tam gelişsin de. Orada bir güzel dinleneceğiz. çekişmenin nasıl geçtiğini. Ama sahibi hâlâ gelip bakmıyordu ona. yelesini okşadı. dağların yukarısına çıkmıştı. darılma bana. Şakıyor.. Bülbülün şakımasından başka çıt yok. başının altını sıvazladı: . Bana öyle bakma. Hırıldıyor.. Gülsan ne bilsindi bir yıl sonra yeni bir efendisi olacağını ve onun hep böyle kokacağını! Sarı yorga adamdan da. ama biraz daha vakti var. Bu güz onlarla otlasın. yine şakıyordu... Elveda Gülsarı/65 yordu. pencereler ışıksızdı. kararımı bilirim ben.Nasılsın bakalım. . Ay yükselmiş.. Ne demek istediğimi anlıyor musun Gülsarı? Nereden anlayacaksın! Sen üyire git-rriâk istiyorsun. hafif hafif bir traktör sesi duyulu1 Maytaban: At toynağının altında ve iç ortasındaki yumuşak yer. Ayaklarının maytabanı1 ateş gibi yanıyordu. Omuzları sızım sızım sızlıyordu. Bahçelerde elma ağaçlan tepeden tırnağa çiçek açmıştı ve dallardan birinde bir bülbül ötüyordu. Tanabay yorganın yanına geldi. Sokaklar sessiz. Neyse. Ben de ölüyorum yorgunluktan. Karanlıkta sallanıyor.. Tanabay dizginleri çekerek atı yavaşlattı. 39 .Öyle.www. işte gidiyoruz kendi evimize. Gülsarı'mn üstün niteliklerni anlatıp durdular. Hadi Gülsarı. At değil. Zaferi kutluyoruz.. kendini toplasın biraz. Bütün köy uykudaydı. Yalnız uzaktan.. ama canını sıkan açlık değildi. Ayakları beton gibi kaskaü olmuştu. Adamlar evde onu överlerken Gülsan da dışarıda. saçtığı o pis kokudan da tiksinecekti.Ah ne güzel bir sessizlik bu! dedi yüksek sesle. üyir atlarıyla dolaşmaktı. Alaman-bâygenin gürültüsü hâlâ çıkmamıştı kulaklarından. Evden çıkanlar!. gemini dilinin altından üstüne çıkararak terini soğutuyordu. Cephedeyken bile sarhoş olacak kadar içmezdim. ben ise. Az içtim.Kısrakların peşinde dolanmaya başladı bile. Gülsarı'yı kısrağa ne zaman salacaksın? . biraz konuştu. Geç saatlere kadar içki sofrasında alaman-bâyge'den 64/Elveda Gülsarı söz ettiler. Sonunda sahibi çıkageldi. Tanabay atın kulaklarım sıkıştırdı.. Sonra atlara binip her biri kendi yollarına gittiler. titriyordu. Yarışın. Oysa onun nefesinden böyle pis bir kokunun yayılması pek nadir görülürdü. çayırda yuvarlanıp sırtını kaşımak.cizgiliforum. Kökparcıların naralarını hâlâ duyuyordu. senin şerefine içtim biraz.. Bu terkedilmiş sessiz köyde ne işi vardı bu bülbülün. Teri kuruması için sabaha kadar ona ne su vereceklerdi ne de yem. keskin bir koku yayılıyordu nefesinden. silkinmek. Düldül o! Düldül! .Ey Tanabay. Eski batırların savaşa giderken bindikleri atlar herhalde böyle idiler. Şimdi asıl istediği.com.
40 . bir bu yana çekiyor. oradan saparak üyi-rin bulunduğu yere doğru gitmeleri gerekiyordu. . iyi yalan uyduruyorsun ve güldü: Bir karar veremeyip at üstünde dolaşıp duracaksın sanmıştım.Kim o? dedi içerden bir ses. Ama atı ve binicisini tanıyınca kuyruğunu sallayarak sustu. Gemini hırsla garş-gurş dişleyerek çaresiz geri döndü. Çayırı geçip suyun kıyısına geldiler. Bibican kapıyı açarak.cizgiliforum. . ne yapacağını bilemiyordu. . Pencereye yaklaşıp hafifçe camı tıklattı. Aç kapıyı. Tanabay birden dizgini çekip atı geriye çevirdi. Ev sessiz ve pencereleri ışıksızdı. Kurumuş. ağzı ile dizgini çekip ileri doğru gitmeye çalıştı. karar veremeden düşünüyordu. Sahibinin ona kırbaçla vurmasından hiç hoşlanmazdı Gülsan. Çocuk gibisin. iki direği kalmıştı yalnız kapı olduğunu gösteren. Su buz gibiydi. madem ki geldin gir içeri. kökpardan çok geç döndük. yoluna devam etti. Tanabay kırbacını Gülsarı'nın göğsüne indirdi. ama sahibi başka tarafa çevirdi atın başını. Kuyruğunu sallayarak sustu. Bibican'ın gözleri güldü. Kadının kendi vücudunun kokusu ile o otun. Gülsarı 'run nalları çakılları dövüyor. Aüm da çok yoruldu. Geri dönmelerine ne gerek vardı? Bir gün içinde kaç defa koşacaktı? Onun bu düşüncelerine cevap olarak. Gülsarı'mn istediği de buydu zaten. Köpek yine . Tanıdığı kadımn oturduğu evin avlu kapısıydı burası. Kara saçları omuzuna dökülmüştü. Sahibinin bir yanlışlık yaptığını düşünen Gülsarı geri gitmek istemedi. Kapının kanadını itti. Bibican bir şey söylemedi. Sahibi eyerin üzerinde pek huzursuz duruyordu. . .Sen misin? Bu saate kadar neredeydin dedi. Sahibi eyerin üstünde sessiz duruyor. Çok bitkinim. Üzerinde yakası açık beyaz bir gece entarisi vardı. İçeride bir ışık yandı ve cam hafifçe aydınlandı. Evin küçük kızının yanındaki hiç ayrılmayan küçük köpek havlayarak karşıladı onlan. Orta yarı açıktı.Affedersin Bibican.Uff! Dışarısı çok soğuk! dedi titreyerek. Tanabay aün başını çaya doğru çevirdi ve o yolda Gülsan'yi mahmuzladı.com. geldikleri yolu yeniden aştılar ve yeniden o evin önüne gelip durdular. At.Benim Bibican. Aslında kapının kanadı kınk döküktü.enginel elveda gülsarı Demirci dükkânının önünden geçtiler.. Ne dikilip duruyorsun. ay ışığı vurmuş dere dibindeki taşlar gibi parladı. Köyün ortasındaki sokaktan geçip. eğrilmiş. En kenardaki sokaktan geçip dere kıyısına inmeleri. biliyorsun yılkı çok uzakta. Tanabay attan indi. o sokağın sonundaki bir kapının önünde durdular. Sonunda derin bir iç çekerek dizginleri oynattı ve oradan uzaklaştırdılar.Bir an önce üyerin yamna varmak istiyordu. dedi Tanabay.www. 66/Elveda Gülsarı Bol otlu çayın yeniden geçtiler. Çay geçidinin ortasına gelince. benim.havlayarak yanlanna geldi. karanfilin. San yorga..kadının yanına gelip yelesini okşamasını istedi ama kadın gelmedi. Terini soğutmam gerek. Dizgini bir o yana. Gülsarı'yı yularından tutup avluya girdi. suları sıçratıyordu. kokusu geldi Gül-san'nın burnuna. .
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Şimdi geliyorum, atı bağlayayım da. - Şu tarafa, fırının yanına bağla. Sahibinin elleri hiçbir zaman bu kadar titrememişti. Gemini ağzından alırken, kolanları çözerken, bu işi ilk kez Elveda Gülsarı/67 yapıyormuş gibi eli kolu titriyordu. Kolanın birini çözmüş, öbürünü çözmeyi unutmuştu. Bibican'la birlikte içeri girdiler ve lamba söndü. At, içinde bulunduğu bu avluyu yadırgıyordu. Ây, göğün ortasında, ışıl ışıl. Gülsan başını kaldınp uzaklara bakınca, o mehtaplı gecede sisler içine gömülmüş görkemli dağlan gördü. Hassas kulaklannı en ufak sese kabartıyor, çıt çıksa duyuyordu. Sulama arkının şarıltısını, az önceMi traktörün uzaktan uzağa yayılan sesini, meyva bah-çesinge o yalnız bülbülün yanık yanık şakımasını, her şeyi... Oralardaki bir elma ağacının beyaz çiçekleri uçuşup yorganın başına, yelesine dolmuştu. Gecenin karanlığı yavaş yavaş açılmaya, aydınlanmaya başladı. San yorga vücudunun ağırlığını bir o ayağına bir bu ayağına geçirerek sahibini bekleyip duruyordu. Bundan sonra aynı yerde nice nice geceleri sabahlara kadar bekleyerek geçireceğini bilmiyordu henüz. Şafak sökerken Tanabay evden çıktı. Sımsıcak olmuş elleriyle Sangül'ün gemini takıp kolanlanm sıkmaya başladı. O güzel karanfil kokusu onun ellerine de sinmişti. Bibican Tanabay'ı uğurlarken ellerini onun beline doladı. Tanabay da onu uzun uzun öptü. - Bıyıklann diken gibi batıyor, diye fısıldadı kadın. Hadi acele et, ortalık iyice aydınlanmış çabuk bin atına. Kadın dönüp eve girerken Tanabay fısıldadı: - Bibican, gelsene biraz, dedi atı göstererek, "Onu da okşa biraz.yoksa üzülür". "Ha, doğru ya, unuttum. Bak, başı elma çiçekleriyle örtülmüş... dedi gülerek. Ve sonra onu, ak sakarlı doru kısrağın dudaklan gibi dolgun ve yumuşak parmaklarıyla okşadı. Çayı geçtikten sonra Tanabay bir türkü tutturdu. Gülsan bir an önce üyirin bulunduğu yere, oradaki atlara ulaşmak için hızını arttırdı. 68/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/69 O Mayıs geceleri Tanabay için çok güzel geçen geceler oldu. O ay atlara gece bekçiliği yapmak sırası onundu. Gülsan için de yeni gece hayatı başlamıştı. Gündüzleri öbür atlarla otluyor, dinleniyordu. Akşam olunca sahibi sırtına atlıyor, birlikte yılkıyı bir kuytuya götürüyor, ortalık kararınca Bibican'ın evine gidiyorlardı. Sabaha doğru, ortalık iyice aydınlanmadan ve kimselere görünmeden, güçlükle seçilen dar patikaları aşıp, yılkıyı bıraktıkları yere geliyorlardı. Sahibi yılkıyı topluyor, sayıyor, bir kayıp olmadığını anlayınca rahat bir nefes alıyordu. Gülsan için pek kolay bir hayat değildi bu. Sahibi Bibican'ın evine giderken de, oradan dönerken de pek acele ediyordu. O
41
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karanlık gecelerde, geçit-çayır demeden hep koşuyordu. Ne yapsın, sahibi öyle istiyordu. Gülsan'ya kalsa yılkıdan hiç ayrılmazdı. Canı başka şeyler istiyordu. Artık o da tam bir aygır olmuştu. Üyir ile şimdilik geçiniyordu ama kısrak yüzünden birbirlerine düşmanca bakmaya başlamışlardı. Güllsan zaman zaman kaz gibi havaya uzatarak, kuyruğunu kaldırarak kısraklann yolunu kesiyor, yüksek sesle kişniyor, sağnlanna sokulup diş atmaya çalışıyordu. Dişi atlar da bunu üyir aygının kıskandırmak için fırsat biliyor ve ona sokuluyorlardı. Gülsarı'yı uzaklaştırmak için koşup gelen aygır onun epeyce canını yakıyordu. Çünkü hem daha büyük, hem de dövüşçüydü. Yine de Gülsan, geceler boyu Bibican'ın avlusunda bağlı durmaktansa, üyir başının hışmına uğramak pahasına kısrak peşinde koşmaya razıydı. Orada bağlı durduğu gecelerde hep kısraklan düşünüyor, canı onlan istiyordu. Durduğu yerde eşiniyor, tepiniyor, sonra yatışıyordu. Eğer o tatsız olay olmasaydı, kimbilir o geceler daha ne kadar sürerdi... Gülsan her zamanki gibi o gece de, o kadının avlusunda, bağlı olduğu yerde, üyirdeki atları düşünerek sahibini •bekliyordu. Uykusu geldiği için biraz kestirmek istiyor, ama yulan yüksek bir yere bağlı olduğu için uzanıp yatamıyor, biraz başını indirecek olsa bu defa da gem ağzını yırtar-casına acıtıyordu. Yine de olduğu yerde dalıp gidecekti neredeyse. Sessiz, ağır bir hava vardı ve gökyüzü bulutluydu. "jGülsan, dalıp gider gibi olduğu bir sırada, birisi sallıyor, dallannı çekip eğiyormuş gibi ağaçların hışırdadığını duydu. Bu arada bir rüzgâr çevrintisi oldu ve avluda boş bir kova devrilip tangur tungur ses çıkararak yuvarlandı. İpteki çamaşırlar savrulup uçtu. Köpek korkudan havlamaya ve oradan oraya koşarak sığınacak bir yer aramaya başladı. At ürktü, hınldadı, sonra kulaklannı dikerek bir süre şaşkın durdu. Başını kaldırdığı zaman ufukta kapkara, korkunç ye kaynayan bir şeyin bozkıra, yılkının bulunduğu tarafa gelmekte olduğunu gördü. Bir an sonra koyu karanlık şimşeklerle yanldı. Gök, bütün ağaçlar yıkılıyormuş gibi gümbürdedi. Hemen ardından gür bir sağanak boşanmaya başladı. Şimdi Gülsan, sırtına kamçı yiyormuş gibi tepiniyor, ipini koparıp yılkının yanına koşmak istiyordu. O korkunç felaket yılkının, onun cinslerinin üzerine geliyordu ve içgüdüsü onu cinslerini korumaya çağınyordu. Mutlaka gitmeliydi at kardeşlerini kurtarmaya. Ama ipi koparamıyor, bu yüzden de çılgına dönüyordu. Yuları, geme, onu oradan bırakmayan her şeye düşmandı, sağa sola atılıyor, tepiniyor, eşiniyor, yılkıya sesini duyurmak ve onlardan ses almak için acı acı kişniyordu. Ama cevap olarak ancak fırtınanın uğultusu geliyordu kulaklarına. Ah, o gece ipini bir koparabilse, yıl' kıya bir varabilseydiL. Sahibi beyaz fanilesiyle evden fırladı. Ardından kadın da çıktı beyaz gece entarisini giymiş olarak. Ama bir anda 70/Elveda Gülsan ikisi de sınl-sıklam oldular. Çakan şimşeğin ışığında, ıslak yüzleri, korkulu gözleri görünüp silindi. Sundurma bir an için aydınlandı. Sonra korkunç bir gürleme oldu.
42
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı - Dur! Sakin ol! diye bağırıyordu Tanabay an çözmeye çalışarak. Ama at onun sesini duyamıyor, onu o kılıkta tanı-yamıyordu. Hiddetle üzerine atıldı. Bu arada toynaklarının darbesi altında kalan finn çöktü. Tanabay koluyla başını koruyarak, duvara sürüne sürüne ona yaklaştı, başlığını tuttu ve kadına: - Çabuk, çöz yuları! diye bağırdı Kadın yuları çözer çözmez, Gülsan kapıya doğru atıldı ve Tanabay'ı sürüklemeye başladı. - Çabuk kamçıyı! Bibican kamçıyı uzattı. - Dur! İnatçı hayvan! Dur yoksa gebertirim ha! diye kamçıyla atın başına vurdu. Ne yapıp yapacak, eyere atlayacaktı. Üyire ulaşmak, onların başında olmak zorundaydı. Fırtına onları kimbilir nereye kaçırmış, nereye sürüklemişti! San yorganın amacı da bundan başka bir şey değildi zaten. İçgüdüsü, o ilâhi.sezgi, bu kıyamet saatinde mutlaka onlann yanında olması gerektiğini söylüyordu ona. Bu yüzden kişniyor, şahlanıyor, kurtulup koşmak için ipini koparmaya çalışıyordu. Yağmur sel gibiydi. Şimşekler çakıyor, gök gürlüyor, fırtına uğulduyordu. -Tut şunu! diye bağırdı Tanabay. Kadın başlığı tutunca o da sıçrayıp eyere atladı. Ama o daha eyere yerleşmeden Gülsan kadını su birikintileri içinde sürüklemeye başlamıştı. Gülsan ne efendisinin sesine, ne kamçı darbelerine aldırıyor, yalnız içgüdüsüne uyarak, şimşekli geceyi ve amansız fırtınayı yanp kuş gibi uçuyordu. O güne kadar ne büyük yanşlarda, ne ödüllü koşularda böylesine hızlı koş-mamışü. Kabanp taşan çaydan, kara çahlann arasından, deElveda Gülsan/71 reden tepeden, artık hiçbir emrine boyun eğmediği efendisini alıp götürdü. Tanabay, çılgına dönmüş atın kendisini nereye götürdüğünü anlayamıyordu bile.Yağmur yüzüne, gözüne.bütün gövdesine vuruyor, ama içi alev alev yanıyordu. Tek bir düşünce vardı kafasında: "Yılkı nerede? Aman Tannm! Vadiye inip demiryoluna doğru gitmesinler, demiryoluna düşmesinler! Mutlaka kaza olur! Allahım, sen koru onlan! Ey Albak! (ervah, atalar ruhu) siz koruyun yılkıyı! Sakın aya-ğîfı sürçmesin Gülsarı! Sakın düşme! Beni yılkıya ulaştır" diyordu Düzde, yokuşta, şimşekler karanlığı bıçak gibi yanp beyazlaüyordu, sonra yine koyu karanlık oluyordu. Fırtına yine uğul uğuldu, yağmur ise fırtınanın şiddetiyle kırbaç gibi iniyordu. Gece, göz kamaştıran bir ışıkla aydınlanıyor, sonra ka-fanyor, sonra yine ışık, yine karanlık... San yorga şahlanıyor, ağzını yırtacak gibi kişniyordu. Üyiri anyor, kendince onu bulmak, görmek için yakanyor-du: "Neredesiniz! Neredesiniz! Kişneyin, ses verin bana!" demek istiyordu. Ama onun sesine karşılık gök gürlemesi duyuluyordu yalnız. O yine ileri atılıyor, koşuyor, koşuyordu. Bir karanlık, bir aydınlık oluyordu. Sonra yine karanlık, yine aydınlık...
43
. Sonra yavaş yavaş bulutlar seyrelmeye başladı. Kaz kanadı renginde bulutlar şimdi ufukta kaz katan gibi görünüyordu ve çok yükseklerdeydiler. . diye mınldandı Tanabay.Yolumu şaşırdım. bozkınn bir ucunda. Çocuklar boyuna yetişti! Sen ise. Bu halinle insanlara görünmen hiç iyi olmaz değil mi? . Tanabay'a dönüp yavaş sesle: 1 Taneke: Tanabay aka'nın kısaltılarak söylenişi 2 Apa: ana Elveda Gül san/73 . bir başka türlü yolunu şaşıran kocasının gelişiu seyretti. Atlardan. ıpıslak fanilesi. toprak canlanıyordu. çocuk sevinçle. Tanabay hiçbir şey demedi. Tanabay yılkıya.. Caydar apa çok merak etti. pek perişan. Ama karısı Caydar onun yolunu şaşırmadığını biliyordu. Hepsi tamamdı.. . dedi Tanabay. yılkıyı aramış ve bir kuytuda bulmuşlardı. Onlarla beraber olan komşu çocuğu birden bağırdı: "İste Caydar apa. diye Caydar çocuğu çevirdi. 72/Elveda Gülsan Birkaç yılkıcı bozkırda at koşturarak dağılıp kaybola-lan yılkılarını arıyorlardı. Ama doğu yönünde gök gürlemeleri devam ediyordu daha. yiyecek ve giyecek bir şeyler getireyim. Ah çocuk ah.com. Tanabay'ın yardımına koşmak için komşularla birlikte atlanmış. Tanabay'ın karısı ise Tanabay'ı anyordu. gidip onaralım bari. dedi. Bugün hepimizin çok işi var. hava ısınıyordu. Ne diyebilirdi ki? Vadiye inen çocuk atlan toplamış geliyordu. fırtına ve yağmur ise bir sürüye dalan kurtlardı sanki. otlağa doğru sürdü. Güneş açılmış. . Fırtına çadırlara yıktı.. Dişlenmiş koyunlar gibi kara yerden buğular yükseliyordu. Caydar apa2 ise atını kımıldatmadı bile. kulun ve taylardan yitip giden yoktu.Yürü eve gidelim Altıke. Yalnız çocuk atlan getirmek için vadiye inince. Karısıyla böyle karşılaştılar. şapkasız başı ve asık suratıyla. Tanekem1 geliyor bak!" diye atını dörtnala sürdü. Hiç sesin' "îkarmadan. Tanabay'ın önünde yepyeni bir dünya açılmıştı. Kara toprak bir koyun sürüsü. dumanını savura savura bir tren geçiyordu. kansı yumuşak sesle: • . Birbirlerne tek söz etmediler.Giyinmeye de mi vakit bulamadın? Talihin yokmuş! Çizmenle pahtolununun ayağında olmasına şükür. Yolunu yitirdiğini sandılar.Sen burada kal. acınacak bir durumdaydı. Yılkılar açılıp koşarak ve çamurlu yeri toynaklarıyla çiğneyerek çayı geçtiler ve bir bayıra çıktılar.cizgiliforum. Hiç utanmıyor musun? Artık genç de değilsin.. İkisi de atlannı sürdüler.. Ta uzakta. Gece boyu koşmaktan canı çıkan yorganın üstünde. 44 .www.Biz de sizi anyorduk Taneke.enginel elveda gülsarı Fırtına şafağa kadar sürdü. Bozkırdan buğular çıkıyor. Tanabay yoktu.Ben aşağıda beklerim.
Hoşça kal avıl! Önlerinde dağlar vardı. Vakit ilerlemiş. Yük taşıyan beygir ve develer. yankılanan tepeye doğru sürdü... bu yüzden de sahibinden bir kamçı yemişti. Gelecek bahara kadar hoşça kal bozkır!. atlar kişniyor. Ama Tanabay susuyordu. Tanabay durup düşündü.enginel elveda gülsarı Tanabay atından inip yeşil otlann üzerinde biraz yürüdü. Üşüyor. daha geçenlerde büyük bir yanşta şenlenen.. bunları kucaklayıp getirdi. ele geçirdiği artık yitirdiğini bildiği için bu ağlaması. Kovalanan bir atın yüreği gibi hızlı atıyordu yüreği: Dur-durs. Tanabay söylenip durdu ama artık at onu duymuyordu. . gece yarısına az bir zaman kalmıştı. durs tump. Boztorgay ise hâlâ ötüyordu. durs-tump. ağır ağır yürüyordu. Yürek atışları. biraz öteye kondu. Tanabay başını eğmiş. Alnı sakarlı kısrağın dudakları gibi dolgun ve yumuşak parmakları olan kadının evine uğramadan geçip gittiler. çevik. dinlene dinlene çay yatağına kadar gelebilmişti ama oradan öteye gidemiyordu.... kafasını. oradan geçerken.. yanlannda koşuşan uzun tüylü köpekler.. şavkı dağlara vurdu ve sonra kendi halesinin ortasında gökyüzüne asılıp kaldı. İnsanlar bağırıyor. Gülsarı. diye.Gücün kuvvetin kalmadı değil mi? Çok mu kötü durumdasın? Bittin. son kez. Şimdi köy gerilerde kalmıştı. Ayağını büküp uzanmak isteyince Tanabay bu defa engel olmadı. At. durs? tump. dedi Tanabay ben biraz çalı-çırpı topla-yayım. çocuklar.cizgiliforum. soğuk yere uzanıp yattıktan sonra da. Yan tarafta kalan köye bakmamaya çalışıyordu. Yılkılar. Bir gün sonra dağın yolunu tuttular.. üyir üyir yılkı.www. Ayaklannın dibinden bir boztorgay cik cik öterek pırr diye havalandı. bir insan gibi inim inim inliyordu.. Ay doğdu. her türlü ses çıkıyordu. Bir yıldız sessizce kayarak kayboldu. Tanabay yılkıyı düz ovadan geçirip. ku-laklannı dolduruyor ve başka bir ses duyurmuyordu.Sen biraz yat. Dura kalka. Gülsan sahibini hiç böyle görmemişti: Tanabay yattığı yerde sarsıla sarsıla ağlıyordu. başını bir o yana bir bu yana çevirerek inlemeye devam etti. Sürü sürü koyun. titriyordu. ata binmiş kadınlar. Orada kurumuş fidanlar bulunca pek sevindi. Çevrede dolanıp geçen yıldan kalma kuru ot saplannı topladı. Gülsarı'nın daha ileriye gidecek gücü yoktu. Gülsan sahibinin bir türkü tutturmasını istiyordu o anda. Yüreği kafasının içindeydi. 45 .. Ömründe bir kez. Şimdi iyi bir ateş yakabilirdi.. Ve dağlar önlerinde uzanıp gidiyordu. Elveda Gülsan/75 . her zaman yaptıklan gibi köyün ke74/Elveda Gülsan nanndaki o eve doğru yönelmiş. koyun-kuzu meliyor. hızlı adımlarla ilerliyorlardı. mahvoldun Gülsan. Oysa Gülsan. Gelecek bahara kadar dönmeyeceklerdi Göç kafilesi de çay boyunca yürüyerek köyden uzaklaşıyordu. Ellerine diken batmış kamyordu. Sonra birden yüzükoyun uzandı.. Tanabay üzerindeki gocuğu çıkanp hayvanın üzerine örttü.com. Oysa eskiden hiç üşümezdin sen.Belki gerekir diye çakışım da yamna alıp dere kenanna indi.
yaylaya çıkmanın pek de kötü bir şey olmadığını göstermek istercesine. yılkılar. Ama gözlerinin önündeki san perde kalkmamıştı.com. Alevler bir yükseliyor. kış. O. yine karanlık. iyice zayıflayan hayvanlar baharda bozkıra inip yayılmışlardı. sürü besleyerek göçebe hayaü yaşayanlar için. fırtınalı. et ve süt bollaşacakü. birileri dünyadan göçüp gidecekti. Bu aydınlık dünyada. Gece.. başıyla. ak buğrasına binip yine gelecekti. güçlükle nefes alıyordu. Aygır olmuştu artık. sahibiyle birlikte. hayvanların kırılıp gitmesi. Herbiri-nin hayatında değişiklikler olacaktı. cabağılan nasıl kollayıp koruduğunu bir görmeliydiniz. yıkık ve soğuk koralar.. bir süredir unuttukları sıkıntıları. Aftıa bu kez o alevlerden hiç korkmadı. sıkıştıracak. Gülsan biraz ısınınca titremesi kesildi. Göğsü sıkışmış.cizgiliforum. Tanabay bu baharda Gülsarı'yı üyire saldı. bakımları yapılacak. Bir cabağı. ödüllü oyunlar düzenlenecekti. bir alçalıyor. sonra kararıyor. çadırlar. koyunlar kuzulaya76/Elveda Gülsarı cak.enginel elveda gülsarı Gülsan eskiden yanında ateş yakılınca pek ürkerdi. göz kamaştıncı bir ışıkla aydınlanyor.. Havalar ısındı. damgalan vurulacaktı. sonra yine ışık. Gülsan koşup geliyor. Ve çobanlar. Hayvanlar yeşeren yaylaya yayıldılar. Kendinden geçmiş olan at şimdi. Arada bir kalkıp atın üstünden kayan gocuğu düzeltiyor. Gülsarı'nın çok iyi bir aygır olacağı belliydi. üyirden uzaklaşacak olsa. Kışı sağ salim atlatmışlar. Şimşeklerin çakıp çakıp sönmesini de. kimisi sevdiğinden ayrılacak. Tanabay ateşin ba-şında. Çobanlar nerede olurlarsa olsunlar. gücünü kısraklara saklamalıydı artık. Sonra. Pek çok işleri olacaktı ama kış ve kışın çekilen sıkıntılar bir süre unutulacaktı. O yılki kış da işte böyle gelip gitmişti. yarışlar.bir çuvalın üzerinde oturuyor. kış onları dağda kırda arayıp bulacak. Et kombinasına hayvan götürecekler. Yine bayramlar olacak. Yılkılar döllenecek. çok yağışlı bir gecede. birileri dünyaya gelecek. kış çekildi ve yerini altı ay sürecek yaza bıraktı. Kış yirminci yüzyılda da olsa. ateş zayıfladıkça kuru ot ve dallan üstüne atıyordu. Ona pek eyer vurmuyor. cin gibi çarpacaktı. Yatılı okulda çocukları başarılı olanlar sevinecek olamayanlar üzülecekti. Kulunları.www. yok olan yılkısını bulmak için uçtuğunu görüyordu. gereğinde yavrular iki anadan süt emecek.. kış gelinceye kadar tutanaklarda unutulup kalacaktı. onları iterek üyirin 46 . Kimisi âşık olacak. ateşin başında oturan ve bir zamanlar sahibi olan yaşlı adam da gözüne bir görünüp bir kayboluyordu. çok az biniyordu. yün kırkılacak. Ateşin ısısı ve dumanı onun vücudunu yalayıp geçiyordu. "Derslerin-nin iyi gitmediğini bilseydik ya da bizim yanımızda okusa-lardı daha başarılı olurlardı" diye söyleneceklerdi. bozkırda çılgınca koştuğunu. kişneyip şahlandığını.. çok eski zamanlardan beri nasıl idiyse yine öyleydi. sıskalaşan. Yiyecek kıtlığı. tekrar örtüyor ve yine ateşin başına geçip ellerini ısıtıyordu. burnuyla. bir kulun anasından biraz ayrılacak. acıları yeniden yaşamaya başlayacaklardı..
Bu adamı niçin sevmediğini de bilmiyorduTana-bay. Güleryüzlü bir adam olmasına 47 .. Karısı evden çıktı ve döndü: . ' Elveda Gülsan/77 yatıyordu. Ne var ki. Tanabay istemeye istemeye kalktı. . 'gidersin. aynı zamanda bir felâket getirmişti ona. O gün Tanabay yılkıyı erkenden çayıra salmış. ben yorgayı eyerliyorum. Yardımcı çekip gidince. sabah çayım içmek için evine dönmüştü. Üstelik artık yardımcısı da yoktu. dedi karısı. Kalbi iyice teklemeye başlamıştı çünkü. Ama gelen konuğu geri çeviremez. ağırlaması gerekirdi.. Ücretler hiç de öyle tamah edilecek bir şey değildi ama yine de iki kişinin kazancı.Sen bilirsin. bir yandan da kansıyle aile sorunlannı konuşuyorlardı.cizgiliforum. madem ki durum böyle. Bir üstün özelliği de şu idi: Birileri gelip atlan rahatsız etmeye kalkışsa.Yeni bir başkan gelmişti. At çiftliği başkanı. Hayvanlara bakmak bir motorlu araca bakmak gibi olmuyordu ki! Elindeki motor olsa.. Tanabay karısına: . bir daha vakit bulamam. iki ayn musluk sayılırdı. çok çocuklu bir aile reisi gibidir. Ünü arttıkça üst düzey yöneticilerinin gözüne batıyor. durdurur. Yanında genç biri de var. Ama kansı Caydar'ın süt çağında bir bebeği vardı kucağında. O zaman onu daha sonra. Çayını yudumlarken karısına: . onlann ona sahip olma emellerini arttırıyordu.İbrahim. Tanabay'ın her hatırlayışında yüreğini yakan bir olaydı bu.. İşi hiç bitmez. Tanabay her gün hastahaneye gidip arkadaşının hatınnı sormak istiyordu ama işten vakit bulamıyor. Özellikle ilkbahar ve kış mevsimlerinde başını kaşıyacak vakit bulamaz. Kasabaya inip yatılı okulda okuyan çocuklannı görmek istiyordu. i yılkıcı dediğin. dedi. Çora'nın hastahaneden çıkıp evinde yattığını öğrendi.www. dağdan indikleri vakit kansıyle birlikte ziyaret etmeye karar verdiler. Kahvaltı sofrasında kızını dizine oturtmuş.. ovaya inip yerleşmelerine zaman kalmadan o korkunç olay geldi başlanna. hemen üyi-ri toplayıp başka bir yere götürüyordu. çocuklara ve hanıma üst-baş alırım" diye düşünüyordu. kendisi hastahanede .Çık bak bakalım. O kış kolhozda bazı değişiklikler oldu. Kızını da kucağına alarak dışarı çıktı. dedi. bir yandan kahvaltı ediyor. Çora görevi ona devretmiş. yorgaya eyer vurmayacağım artık. karışım yardımcı kadrosuna geçirmişti. biri geliyor galiba.enginel elveda gülsarı içine sokuyordu. "Oraya 78/Elveda Gülsan kadar gitmişken istasyon yakınında kurulan pazara da uğrar. Bu sırada dışarıdan toynak sesleri işitildi. biraz daha fazla para geçerdi ellerine.com. Yılkıya nasıl baksın? Bu yüzden bütün işler Tanabay' a kalıyor ve o da gece gündüz attan inmiyordu. Komşu yılkıcılara: "Biraz benim yılkıya da göz-kulak olun" diye gitmek istediği zaman. Yorga Gülsan'nın ünü. Kısacası Tanabay hastahaneye arkadaşını gör-Jmeye gidemedi.Caydar. bu son. Malcı. Tanabay at çiftliği başkanı İbrahim'i hiç sevmezdi. aynlamıyordu.
İki kolunu birden havaya kaldırarak: . Buğdayı onlar yetiştiriyor.com. Şöyle buyrun. Yılkıcılar kendi bildikleri gibi hareket ediyorlardı. Öteki işlerde çalışanlar o yokluğa daha ne zamana kadar dayanabilirlerdi? Savaşa kadar durumlar böyle miydi? O zamanlar güz gelince her evin kapısına iki-üç araba buğday getirilirdi. içeri girin.Buyrun. Tanabay hiçbir şey söylemedi. Tanabay karısına: . Adam. Elveda Gülsan/79 . herkesin et ve süt işiyle uğraşmasında ülkenin pek yararı olmayacağını söylemek istiyordu. him. Hiç olmazsa et süt eksik olmaz. Yılkı çiftliğini iyileştirmek. bütün gününü büyük deftere birtakım sayılar yazmakla geçirir. onlara güzel. işleri tamamlamak için hiçbir şey yapmazdı.enginel elveda gülsarı rağmen kanı ısınmamış-tı. rahat edin. .www. . diye onun elini sıktı. Tanabay. Caydar konuklara yeni yaygıyı serdi. .cizgiliforum.Aleykümselam. Neyse ki yılkıcılar işlerini bilen adamlardı. iyiyiz. çok şükür. halkı ne zamana kadar oyalayabilirsiniz? Çora ağır iş yapan 80/Elveda Gülsarı insanlara emeklerinin karşılığını veremediği.beyini-ze iyi bakıyor musunuz? . Çora onları kendi eliyle seçip almıştı. başlarını sallardı ama sonunda değişen bir şey olmazdı. I. ona nedense hiç güvenmiyordu. bay! dedi. sözler söylemekten başka elinden bir şey gelmediği içir hasta yüreği dayanamamış. Parti toplantılarında Tanabay onun bu davranışını dobra dobra eleştiriyor. üzerine de yu-1 muşak postları koydu. 48 . Böyle şey olur muydu? Hak mıydı bu? Toplantı üstüne toplantı yaparak. vaad üstüne vaad vererek. Oysa tarlayla. Kımız içtiler ve biraz havadan sudan söz etiler. dedi. aç ve açıkta kalan yine onlar oluyordu. İbrahim her fırsatta söylerdi bunu.İyi misiniz Caydar baybişe? Sağlığınız nasıl.Bu zamanda en iyi iş hayvan beslemek. İbrahim Caydar'a da gülümsedi: . . İbrahim atından indi. ortalıkta görünmezdi.Allah razı olsun.Mallar canlar iyiler mi? Nasılsınız? dedi İbrahim ablak yüzüyle her zamanki gibi gülümseyerek. Ya şimdi? Herkes koltuğunda boş çuvalla dolaşıyordu.İyi. O yılkıcıların hepsine 'bay' diye hitab ederdi. . En iyisi yılkıcılık. işlerin görülmediğinden yakınıyordu.diyordu İbra-. Öyle değil mi Caydar baybişe? Caydar başını salladı. ekinle ya da başka bir işle uğraşacak olsan eline pek bir şey geçmez. siz varken benim gözüm arkada kalmaz. koyunculuktur. büsbütün kötüleşmişti. Belki hiçbir şey yapmadığı için hoşlanmıyordu ondan. Başta İbrahim'in kendisi olmak üzere oradakiler bu yapıcı eleştirilerinden dolayı ona teşekkür eder. Hayvancılığın nasıl bir iş olduğunu kendisi de biliyordu ve bunu İbrahim'in ağzından ilk kez duymuyordu.Esselamü aleyküm. Adı var da kendisi yok gibiydi.Kımız getir. Tanabay biraz soğuk davranarak.İyiyiz.
ama onu sonra konuşuruz. Ama Gülsarı başkaydı. iş yerlerine birçok at göndermişti.Pekâlâ İbrahim. yüreği parçalanıyor..Hayır. merhum Abalak'ın oğlu musun yoksa? . dedi İbrahim alttan alarak. . sen çok anlayışlı bir adamsın. Kâğıdı dörde katlayıp. Sordu: . İri iri harflerle şunlar yazılıydı: "Buyruk. Yılkıcı Bakasov'a Gülsarı yorga. Mis gibi kokuyof.. Kolhoz başkanı (İmza okunamıyordu) 5 Mart 1950" Elveda Gülsan/81 Tanabay'ın beti benzi atmış. Sonunda İbrahim cebinden bir kâğıt çıkardı: .Taneke.Elbette olur.enginel elveda gülsarı Ama Tanabay'ın yüreğini sızlatan bu gerçekleri İbra-] him'e anlatmanın hiçbir yaran yoktu. kendi durumunu da dikkate almalı. Ne etse de vermeseydi Gülsarı'yı? Çok iyi düşünmeli. . çeşitli bri-dlara. huzuru kaçmaya başladı.O yılkıyı. şaşıp kalmıştı. Bir iş için geldik buraya. Al. niçin yetiştiriyordu ki? Kolhoz için yetiştiriyordu onlan. binek atı olarak kullanılmak üzre at korasına gö'nderilsin. biraz daha kımız içip sohbete devam etsek olmaz mı? . biz.com. biz buraya şu iş için geldik.Evet Taneke. Ah Gülsan! Onu vermeye dayanamazdı. onun oğluyum.Seni pek çıkaramadım evlat.İşte Taneke. İşte. üzüntüden ne yapacağını bilemiyordu. Tanabay. yorgaya binip kasabaya inmek-ve yine bir. biraz daha verir misiniz? Kımız içerken yine şundan bundan söz ettiler. Yılkı yetiştirdiği bu uzun yıllarda. İbrahim sabırsızlanmaya. . Tanabay serinkanlılığım korumaya çalışarak başını hafifçe kaldırdı ve cevap verdi: . Bir süre. sonra binek atı olarak ya da başka işlerde kullanılmak üzere kolhoza veriyordu. Tanabay kâğıttaki yazıyı okuyunca gözlerine inanamadı.. eski asker gömleğinin göğüs cebine koydu. İçi.www. Yetiştiriyor. diye onun sözünü kesti İbrahim... Aslına bakarsa bunda pek şaşılacak bir şey de yoktu.Bu delikanlı benimle geldi. niçin bakıyor.cizgiliforum. Kımız da çok güzelmiş Caydar baybişe. gözlerini yerden kaldırmadan öylece durdu. 49 . O düşünüp durdukça. bu küçük iş için geldik buraya. oku. emre karşı gelmiş olmalıydı. . önce işine dönmek istiyordu. Onları bir an önce başın-| dan savmak. Görevi Eydu onun.. Bu zorlama sohbet sırasında Tanabay tatsız bir haber alacağını seziyor ama ne olduğunu bilemiyordu. Zaten o anda sohbeti uzatmak da istemiyordu Tanabay. kâğıtta yazılı iş için. İbrahim'in yanında hiç konuşmadan oturan delikanlının kim olduğunu pek çıkaramıyordu. işiniz kaçmaz nasıl olsa. Ama bu adamlar buraya niçin gelmişlerdi? Bunu sormak da pek yakışık almazdı.Zaman dediğin nasıl da çabuk geçiyor? Yılkılara bakmak ister misin? Seyretmesi güzeldir doğrusu. Hele şu kımızımızı bir içelim de.
cizgiliforum. kolhozlann ufak oluşundan ileri geldiğini. Kısraklara saldım onu. geçimsiz bir kişi olduğu söyleniyordu kulaktan kulağa. Saygı duymamız gerek. onun yerine beş aygır veririz. kolhoz başkanına Gülsarı'yı veremeyeceğimi söyle. kurslar başladı. uzaklardan onu görmeye geliyorlar. herkesin gözü onda. İbrahim şaşırmıştı. gözünün yaşına bakmadığını unutmaması gerekirdi. hiç dinlemez. dedi. Elveda Gülsan/83 başka at mı bulamadı? Korada at mı yok? Niçin Gülsan'yı istiyor? Gülsarı'dan başkasına binemez mi yani? . Karşısında Tanabay'dan başka biri olsaydı. Başkanın yüzünü görmemişti daha.. Ama karşısında Tana-bay vardı.enginel elveda gülsarı "Seni kurnaz tilki seni! Bu sözüne kanacağımı mı sanıyorsun!" dedi Tanabay içinden. Senin başkan binecek 1 Tebetey: ince kürklü kalpak.. Sonra sabırsızlanıp çizmelerini çekiştirmeye. hürmette kusur etmemeye çalışmalıydı. Ama o kurslarda çobanların uyuklamaktan başka bir şey yapmamış olmaları ayrı mesele. 82/Elveda Gülsan bunları mahkemeye vereceğini söylemiş. Bütün sıkıntıların. Ağzına ilk geleni söylemekten vazgeçerek: .O beş aygırın bana gereği yok. alıp götürürdü Gülsarı'yı. tek kısrağın bile kısır kalmaz. . kendisinin bunun için atandığını da söylemiş. Tanabay alnındaki teri kuruladı. tembellere. Veririz be^ aygırı. bunu da kendisinin yöneteceğini bildirmiş. Kardeşini bile kayırmadığını. Gerçekten de çok geçmeden afişler asıldı. Çünkü o benim damızlık aygırım..com..Biz artık gitsek iyi olur Taneke. Tanabay'ın yüzüne bakarak: . Tanabay'ın yeni kolhoz başkanıyla. Sorunun çözüldüğünü. Alttan almaya.Bak Zavferma (at çiftliği başkanı). . Yine havadan sudan söz ettiler. tilki postundan yapılmış tebeteyini' düzeltmeye başladı. Daha önce yüksek mevkilerde bulunduğu.. Hepimizin başkam. Kolhozda bundan böyle modern tarım ve hayvancılık tekniklerinin kullanılacağını. "dediğim dedik" der. Sık sık bölge merkezine gidiyor. İbrahim. Halkın arasında dolaşıyor. İlk yaptığı toplantıda oradakilere gözdağı vermiş..Aman Taneke.. Ama birdenbire.Ne olmuş yani? Başka ata binse gözden mi düşer? Oraya buraya gidiyor diye ille de yorga ata binmesi mi ge- 50 . güçlüklerin.www. Gülsarı'yı hemen götüreceğini sanıyordu. Bunun için de kolhozcular tarım tekniği ve hayvan yetiştirme tekniği kurslarına katılmak zorunda kalacaklarmış.. artık acele etmelerine gerek kalmamıştı.Nasıl anlamazsınız Taneke? Başkan bizim önderimiz. gönlünü hoş etmeye. bunun sözü bile olmaz. O Çora'nın yerine atandığı zaman Tanabay dağa çıkmış bulunuyordu. görevini gereği gibi yerine getirmeyenlere asla hoşgörülü davranmayacağını. . ama artık bütün kolhozlann büyüyüp gelişeceğini.daha doğrusu onun okunamayan imzasıyla ilk karşılaşması işte böyle oldu. Onun nasıl bir adam olduğunu çok iyi biliyor.
O halletsin bu sorunu.. Ben eşeğe de binerim.Ee. Delikanlı "evet. .Hiç doğru değil bu davranışınız. Onu kendi haline bırakalım. sinirlenmenize ne gerek var Taneke?Bi-zim size saygımız var. mesele bu değil ki. Şimdi İbrahim'e sinirlenmeye başlamış. Başkanla onun arasını açmaya ne gerek var? Çora parti komitesinde çalışacak artık. Ama bu bir emir. general ise kamyonla mı dolaşıyordu? General. Hiç olmazsa orada elimdeki balyozu çekip alamazsınız! . orada çalışırım.. dedi İbrahim. Bu onun bileceği iş. bana emredilmiş bir görev.sen ne diye bu kadar ısrar ediyor. Ablak'ın oğlunu da ata binip getirsin diye gönderdiler benimle. sizi seviyoruz. mahvolmamı istiyorsunuz benden. Başkan yeni geldi. bütün köy bilsin.Gerekir yahut gerekmez.Siz Çora'nın 'verme' diyeceğini mi sanıyorsunuz? O razı oldu bile. ne olmuş. Ben küçük bir adamım.Siz söyleyin Caydar baybişe.cizgiliforum. bir at nedir ki? Yılkıda her çeşit at var. İbrahim derin derin iç çekerek Caydar'a döndü ve yalvarır gibi: . adamları bekletme. Bu meseleyi gidip Çora ile konuşurum. keski ta başından söyleseydiniz. Niçin başka olduğunu açıklamadı. İşte. yeni başkanla iş görecek.Durumumuza bakın.. yorga bile olsa.com.Ver gitsin. generale yakışana. İbrahim iki kolunu yana açarak kekeledi: . öyle" anlamında başını salladı. Çetin cevizdi Tanabay. Ne olur bunun sonu. İbrahim sözüne devam etti: . biraz duraklayarak. hop oturup hop kalkıyordu. Onu bize başkan diye göndermişler.. ona bu atı elleriyle teslim edeceğini söyleyen kendisiydi.İşte akıl bu. asker de askere yakışana biner. . kendisine sorun. çok teşekkür ederim Caydar baybişe.Orada siz otomobille.Kızmanıza.O başka.Halk da her şeyi öğrensin. yakışmıyor doğrusu. Caydar derin bir iç çekerek kocasına: . dedi. artık başkan olmayan eskisine gidelim diyorsunuz. Hepsi sustu.. .Yeni başkan dururken. 51 . koca bir köy adamın altına binilecek gibi bir at bulup veremiyoruz. Şimdi onu götüremezse rezil olacaktı. Halk ne der buna? Kırgızlara yakışır mı bu? .enginel elveda gülsarı . Açıklayamazdı zaten. bizim konuğumuz sayılır. Atın kemente takılmak üzere olduğunu sezdi ve kestirip attı: . Haklı olup olmadığımı o söylesin.Kendim binecek değilim ki.Vermiyorum! Beni beğenmiyorsanız kovun.. Yellisini başkan saymamak demektir bu! Çora zaten hasta. Öyle değil mi? . Söz konusu Çora olunca Tanabay sustu. Kendi kendinize bela yaratıyorsunuz. istediğine binersen.Demir-ci dükkanına gider. Başkana yorgayı tavsiye eden.. onu merkezden gönderdiler.www. inan84/Elveda Gülsan <j: madiğin şeyleri söyleyerek yaranmaya mı çalışıyorsun? dedi Caydar.Çekip gitmemi. dedi Tanabay. Ama çocuk gibi davranıyorsunuz. Siz savaşta bulundunuz Taneke.
Ne istersen onu yap. Yorga da kolhozun. Gülsan'nın üyirden ayrılmak istemeyişini. Tanabay atını sürüp gitti. daha güzel. . Gülsarı'nın bu yabancı adamlann onu üyirden niçin kopanp aldıklarım. Atın her yanını.. bir at korasının başkanlığından Kolhoz Başkanı yardımcılığına terfi ettirildi ve bütün at koralarının sorumlusu oldu. Onunla ilgisi yok. açık san donunu. Büyük bir boşlukta. İçindeki kuşkuyu anlamıyor muyum sanıyorsun! Ama boşuna. savrulan yelesini. tamam. Şimdi beni iyi dinle: Gülsan senin kendi malın mı? Kendinin olan. Gülsan'mn yakalandığım. Neden sonra başını kaldırdığı zaman. Tanabay dayanamadı... İbrahim'in. Ama sen sağ-salim döndün. Sırtında. ama yine sinirlerini yatıştıramadı. Onun yürüyüşünü. Aradan çok geçmeden.. Ben de onun gibi dul kalabilirdim. Bütün üyir yetim kalmış gibiydi.böğrünü. sana özel olan 86/Elveda Gülsan neyin var? Bizde olan her şey kolhoza ait. kulunlardan. Gülsarı'yı götüren adamlar bayın aşıp gözden kaybolmak üzereydiler.Sen. Yine de yeri gelmişken söyleyeyim: Beni bırakıp gitmek istiyorsan hiç durma! O benden çok daha iyi. Yüksek sesle haykırarak peşlerinden koşmak için atım mahmuzladı. belinde. Nasıl da beklenmiştim ben bahtsız! Ne ettiğimi.. Kişnediği-zaman ağzından çıkan buharı. Onları ne yapacaksın? Onlara ne söyleyeceksin ve onlar ne diyecek? Ben onlara ne diyeceğim? Karar senin. her şeyini görüyor ve acılar. her şeyini. ne yaptığımı söyleyecek değilim. Yalnız şunu unutma: Üç çocuğun var. Sapsarı bir benizle ve koşarak kansının karşısına dikildi. Kim yönetiyor bu kolhozu. kırbaçlaya kırbaç-laya geri döndü. sağrısını görüyordu. hayatımız böyle. Sert sert bakarak: . sağrısında İbrahim'in vurduğu kamçı izlerini görüyordu. Önce kollarım indir bakalım! dedi Caydar her zamanki serinkanlılığı ile. Niçin ver dedin atı? diye sordu soluk soluğa.Pekâlâ. Akşama kadar yılkının yanında kaldı. Tanabay başka bir atın üzerinde eyerde oturuyor.. Bizim halimiz. çaresizlik içinde.. Çadır evin önüne gelince atlayıp indi. o karanlık gecelerdeki macerası için yorgadan öcünü alıyordu! Sert bir çekişle atın başını çevirdi. Tanabay birden ürpertici bir kuşkuya kapıldı: Caydar. o da yetim kalmış 52 . Sen niçin?. başına başka başlık geçirildiğini gördü (Kendine ait olan başlığı ölürdü de vermezdi). Gülsarı'nın bir o yanına bir bu yanına geçerek kamçısını kaldırıp kaldırıp hayvana indirdiğini görüyordu. her tüyünü. Başkan. sahibinden. kısraklardan niçin ayiçdıklarını anlamadığım belirten korkulu bakışlarını görüyordu.İbrahim'in Caydar'a tekrar tekrar teşekkür etmesi boşuna değilmiş.Dur! Sakın gitme! diye bağırdı. daha genç. Başkan ne derse o olur.. gözElveda Gülsan/85 lerini yerden kaldırmıyor. Yine yok. üzüntüler içinde öylece oturuyordu. Ablak'ın oğlunun elindeki dizginlere asılıp var gücüyle çektiğini. ama bakmasa da her şeyi görüyordu. Ama aynı anda çadırdan çıkan Caydar ona doğru koştu: . Bunların hiç önemi yok artık. hatta sağ ön ayağında bukağımn bıraktığı ufacık nasın bile görüyordu.. Daha da yararlı olutsana.
günlerce bozla-dı. beraber otlayamayacaklannı. Neredesin kara gözlü küçüm botam? Memelerinden süzülüp süt aktı. başını kaldırmadan. göçebe atalarının şanlı geçmişinden kalan o yanık bozlağı çalıp söylemeye başladı: Bu küçücük beyaz botasını (yavrusunu) yitiren ana devenin yakarışı. Kora denilen o at hapishanesine ilk kez kapatılmıştı. 8 53 . her şey değişmişti. Artık her şey başka. bir daha ona ak sütünü emziremeyeceğini söylüyordu gözyaşları içinde: "Neredesin kara gözlü botacı-ğım? Ses ver bana! Damla damla süt akıyordu memelerinden! Sıcacık süt süzülüp akıyor. gözü kapalı olarak dinliyordu onu. Tanabay onu. şafak sökerken onunla otlamaya çıkamayacağını. Artık Elveda Gûlsan/87 akşam üzerleri botasını yar kıyısında gezdiremeyeceğini. her şeyi kendisiyle birlikte alıp götürmüştü. uçsuz bucaksız bozkır uzanıyordu. ağarmış saçlarını... Kopuzunu. boynundaki ağzının kenarındaki. Karısı ellerine ibrikle su döktü. Gülsarı at korasında. Çadır evin dışında. her şey gözlerinin önündeydi.. gencecik t|r kız iken. nefesini ayarladıktan sonra. gökyüzü değişmişti. Solgun.. Kızları uyumuşlardı. Sonra yumuşak bir sesle: Sen şu kopuzunu eline alsana. Neredesin? Ses ver bana! memelerinden anamn ak sütü akıp süzülüyor. Gözü kapalı ama herşeyi görerek: Yıllar yılı sıcak demeden. suskun olarak eve girdi. dedi Tanabay. Kızlar birbirlerine sarılmış yatıyorlardı. bozlaya bozlaya yavrusunu arıyordu.www... Sonra o kırışıklar arasında koybolup giden gençliğini.. • Hava kararınca çadır evine döndü.. bozlağı idi.cizgiliforum. o da değişmiş gibiydi. ağıdı. gözlerinin çevresindeki kırışıkları. Ev sessizdi. soğuk demeden her işte çalışıp yıpranmış ellerini. Sımsıcak ve güzel kokulu memelerinden. Tanabay'ın kendisi de eskisi gibi değildi.enginel elveda gülsarı gibiydi. çırpımp duruyordu. kopuz çalarken tanımış. kendi düşüncelerine dalıp gitmişti. Neredesin? Ses ver bana! Mis kokulu memelerinden anasının ak sütü süzülen botam. kendisindekine benzer dertleri ve özlemleri paylaştığını.. karanlık gecenin koynunda. Güneş değişmiş.. sevmişti.. bana botasını yitiren akmayanın bozlağını çalsana bir. dedi." k Caydar güzel kopuz çalardı. genç ve güzel Caydar'ı: Saç örgüleri beline kadar inen esmer güzeli o şirin kızı. 88/Elveda Gülsan Tam o sırada. Şimdi Tanabay. o hayaller içinde yüzdüpnü de görüyordu. Ocakta ateş yanıyordu.com. O şimdi kopuzun dalga dalga sesine.Her şey. birlikte gezip tozdukları o güzel günleri.. kumlar üzerinde beraber yürüyeme-yeceklerini. Caydar şankopuzunu (demir kopuzunu) eline aldı.. . kendi gençliğini. Tanabay şimdi onun. Sonra önüne yemek getirdi Canım yemek istemiyor. Anne deve günlerce botasını aradı.. Ana deve bütün gün kırlarda dolaşarak. O anda Caydar Tanabay'ı unutmuş bile. San yorga gönül çırağını söndürmüş.
ağzım yırtarcasına geme asıldığım ve kırbacı kafasına kafasına indirdiğini de. Sonra yılkının önüne çıkıp yeni aygın arkalara iterek onun yerini aldı. Gülsan silkindi. Atın yanına gelince başında başka bir başlık. boynunu kız gibi uzattı. büyük gürültülerle yakınından geçen kamyondan ürkerek gemi zorlayıp dişlediğini unutmuştu.. bu yüzden onun. sonra yeni efendisinin arkadaşlarıyla o meyhaneden çıktıklarını. Bunlar. Elveda Gülsarı/89 yanına. Yorga eyerliydi. şahlanarak koştular." dedi Tanabay. Kısrakları çok özlemişti ve o yüzden sahibinin yüzüne bile bakmıyordu. .. Genç kısraklar zıplayarak. süt kokusu. Ben kimseye bir şey söylemem. keyfine bak.www. Tüh! tiye tiksinerek tükürdü. Eyerin üzerinde kalın kadife bir minder görünce çok kızdı. Ama Gülsan çok geçmeden yine kaçıp geldi. o gülünç kadife minder umurunda değildi. sıçnyor. Çok iyi etmişsin. bu gülünç takımı alıp atmak geçti aklından. yeşil ova gün ışığında pınl pırıl parlıyordu. güldü. Tanabay yılkıyı eski yerine getirdikten sonra köyden iki atlı geldi. Tanabay bunu görünce yine sevindi. kulun kokusu. Tanabay bindiği atın üzengilerinde doğrularak bağırdı ve yılkıyı uzaklara sürdü: -Ayt! Ayt! Ayt!. Evet. iyi misin? diye yorganın yanına koştu. İki yanım bereleyen ağır • üzehgelere da aldırış etmiyordu.. o çamurlu yolda gelirlerken yarıştaymış gibi koşarak yeni efendisini nasıl zıp zıp zıplattığım. havayı kokladı. havaya kansan pelin kokusu başını döndürmüş. bir bu yanına geçiyordu. Bu defa başında başlık sırtında eyer yoktu. Üzerindeki o gülünç eyer. Yeni sahibi güçlükle eyere tırmandıktan soma nasıl hırıltılar çıkardığını. mest olmuştu.enginel elveda gülsarı Tanabay bir sabah Gülsan'yı üyirin içinde koşup gezerken görünce çok sevindi.Gülsarı! Gülsarı! Nasılsın. Kısrak kokusu. süt kokusu. başını dikti. 54 . bölge merkezinde gemi çıkanlmadan büyük bir ağaca bağlandığını. üyirin bir o 1 Biye: Dört yaşını geçmiş dişi at. Gülsan'yı bir kez daha üyirden ayırarak alıp gittiler.. Gülsarı'yı aramaya çıkanlar oraya gelmeden Gülsan biraz keyfine baksındı. pelin kokusu başım döndürüyordu. ona hiç de yakışmayan bir eyer gördü.. Kulunları olan biye1 atlar onlan çağırmak için kişnedi-ler.com. kopuk yuları boynundan sarkıyordu. Pis pis kokan bir meyhanenizi önünde beklediğini. Hadi koş. Yorgayı tutmak. hepsinin o tiksindirici kokuyu saçtıklannı da unutmuştu. Daha dün. Sanki ata bir erkek değil de koca kalçalı bir kadın binecekti. hayvana yaklaştı ama Gülsan kaçıp kurtuldu. sırtında ağır bir üzengi. yorga üyirin arasına girince herşeyi unutuver-mişti: Kısrak kokusu. "Demek yularını koparıp kaçtın ha? Aferin sana. kulun kokusu. Hınldıyor. Onu aramak için peşine düşenlerin yolda olduklannı bilmiyordu elbet.cizgiliforum. Yılkıyı biraz harekete getirmek istedi. Çünkü onun aklı kısraklardaydı. Yeleleri rüzgârdan savruluyor.
ama birileri gelip onu iteliyor. Komşu yılkılardan olan bir delikanlının da yardımıyla atı geri götürürlerken.enginel elveda gülsarı Biraz durup düşündükten soma. . Sonra kendi elleriyle götürüp bakıcılarına teslim etti. bağırıp çağırıyor. Gülsan'nın o haline yüreği sızladı. Uyur-uyanık kendi kendine 'kan görmek iyi değildir' dedi. Yılkım yeni aygırı da onun bu halinden Elveda Gülsan/91 yararlanıp basıyordu çifteyi. pranga vurulmuş bir hapishane kaçkını gibi buraya kadar koşmuştu hayvan.. Bir kere daha ağzına geleni söyledi onlara.www. Seyisleri de bezdirmişti Tanabaylı da. O gün Tanabay otlaktan geç gelmiş.Ne biçim insanlarsınız siz! Eliniz ayağımz yok mu? Başkamn atına bakamıyor musunuz? Daha iyi bağlayın onu! Gülsarı üçüncü kez kaçıp gelince Tanabay kızdı: 90/Elveda Gülsarı . kemendi alıp atın boynuna geçirdi. "Tanrım! Ne kötülük etmişler sana! Kim vurdu bu zinciri ayaklanna? Buna rağmen o kadar uzaklardan ta buraya geldin ha! Ah zavallı sersem ah!. aygırlar dövüşüyor. Çok yorulmuştu.. Onca yerden.Yine mi? Hay başımın belası. yoksa şehirde bir mezbahada mı. • -Tanabay! Tanabay! Uyan! diye sarstı karısı. Talihsiz yorga olduğu yerde dönüyor. pek anlayamıyordu. Başına bir yular taktı.cizgiliforum. "İyi ile kötü birbirinde ayrılmaz.yan yolda Gülsarı'yı arayanlarla karşılaştılar. sersemin tekisin sen! Onu bir kere daha yakaladı. ne olacağı bilinmez" diye bir yılkıyı çadırın yakınında bıraktı. Her yanı kan içindeydi. gözlerinden yaşlar aktı. . Onu ısırıyor.Ay it herif ay! diye bağırarak koştu Tanabay. Hiç de iyi yorumlanmayacak bir düş gördü o gece: Savaşta.Dinlesene. öc alıyordu. bir kere daha kement geçirdi boynuna. 55 . Onu kovup uzaklaştırdı. Ucu kementli sopasını kaparak kavga yerine koştu. Elindeki sopayı var gücüyle o aygırın sırüna indirdi ve • sopa ikiye bölündü.Sen akıllanmayacak mısın hiç? Ne diye ikide bir kaçıp geliyorsun? Ahmağın.. Aman Tanrım! O ne? Yorganın ayağına zincir köstek vurulmuştu." diyorlardı. alay ediyorlardı onunla: "Ey Tanabay. yılkıda bir şeyler oluyor.Ne oluyor? Ne var? .. . zor uyudu. dereyi tepeyi aşarak nasıl gelebilmişti buraya? Bütün gece seke seke geldiği belliydi. tepiyor. Yaklaşıp bakınca Gülsan'yı gördü.com.. zincir bacaklarına vuruyor ve hayvan inliyordu. beni rahat bırakmayacak bu hayvan! Tanabay alelacele giyindi. Hava ağarmaya başlamıştı.. düzü bayırı geçerek.. Ama Gülsan'nın akıllanmaya niyeti yoktu. . Gülsarı yine kaçıp geldi galiba. geç yatmıştı." 1 Doğrusu inanılır gibi değildi.Tek başına.. cephede miydi. Her fırsatta kaçıp geliyordu. elini kanla yıkıyorsun! Kan bu kan! ha! ha! ha! hi! hi! hi!. Bir yere gidip ellerini yıkamak istiyor. elleri de kana bulanmıştı. Tanabay Gülsarı'yı onlara teslim ederken çıkıştı: .
Yalnız o muydu unutulup giden. Zinciri var gücüyle uzağa bir yere fırlatıp attı. hayvan suyu geçerken yırtılıp çıkmıştı. Ağır ağır giderek attığı zinciri getirdi.com.Peki. Atı iple bağ-lasan ipi keserler. ne yapacağız şimdi? Aklını başına topla artık. Tanabay bir süre oturduğu yerden kalkmadı. Böyle keçe kaplamalı zincir köstekler eskiden kullanılırdı.. atın ayağına geçirmişti. Caydar yorganın başını tutup elleriyle gözlerini gölgeledi. Caybar yorganın yularından tutup evin önündeki bağlama direğine bağladı. O paslı zincire evirip çevirip baktı ve ustalığına hayran kaldı. Tanabay atın orasına burasına baktı. başka biri de 92/Elveda Gülsan bunu İbrahim'in kulağına fısıldamıştı. Ne eyerler yapılırdı eskiden! Her eyerin bir tarihçesi. Yaşlılardan biri bu kösteği hatıra olarak saklamış. Çok yorulmuştu. Artık böyle köstek vurulmuyordu atlara. Çok üzüldü. Ablası küçük kardeşini sırtına alıp evin yolunu tuttu. değerli yürük atlara. elini kolunu yaralamak pahasına zincir kösteği çıkarabildi. her şeyi.www. ne olduğunu ne olduğunu sen de bilmiyorsun elbet.cizgiliforum. yüzünü dudakla-nna yaklaştırdı.. demirden ne güzel aletler.. ne güzel deri işleri yaparlardı. ne zaman yapmış.enginel elveda gülsarı Tanabay üzgün üzgün başını sallayarak "Vah! Vah!" dedi. Eski Kırgız ustalarının hünerlerinin. O zalim ise gidip bu kösteği almış. kaşığı. Bu yüzden de demir Gülsan'nın ayak derisini sıyırmıştı. Eski bir demirci olması ve o işi yaparken kazandığı tecrübe Tanabay'ın işine yaramıştı. Ah zavallı Gülsanm. Sonra aletlerini topladı. Bugün böyleşini kimse yapamazdı.. Zincirin keçe kaplaması da eski ve çürümüş olacak ki. "Şimdi her şeyi alüminyumdan yapıyorlar: Tencereyi. Bunu yapan kişi gerçekten büyük bir usta idi. Atın yara beresine merhem sürdü. tabağı. Eski zamanlarda. . Ondan başka kimse bu kadar acımasız olamaz. Gümüşten. yapan kişi karşılık olarak ne almış? 56 . Artıfc zincir kösteklere gerek kalmadığı için bu işçilik unutulup gitmişti. Kim yapmış. leğeni. büyük kız yuları tuttu. Ama ayağında zincir kösteğin bağlandığı yer cılk yara olmuştu. Sonra hayvanın başını tutup okşadı. çünkü köstek kilitliydi. kendine işkence ediyorsun. ama köstekli atı çalamazlardı.. Hem ne kadar kaba şeyler! Yazık! O ünlü eyer ustaları yok artık. Buna rağmen Gülsan onca yerden kaçıp gelebilmişti. kime yapmış. bakırdan. akıllılıklarının bir belgesiydi. Herbiri eşsiz bir sanat eseri olan şeyler vardı.. ne güzel süslemeler. Bütün bunlar yol olup gitmişti. Kan ter içinde kalarak. künyesi vardı. sürahiyi. Gülsan da dudaklarını onun gözüne sürüp sevinçle gözlerini yumdu. Gülsan'nın ayağındaki zincir kösteğin çıkarılmasına bütün aile yardım etti. bunu mutlaka o yapmıştır" diye düşündü. "İbrahim bu zinciri yaşlı birinden bulup almıştır. küçük kız ise çevrelerinde merakla dolanıp durdu. Aldığı yaralar iyileşirdi. Onu geri vermezse başı derde girerdi çünkü. Nereye gitsen hep aynı şeyleri görüyorsun. tahtadan ne güzel oymalar. hırsızlar çalıp götürmesin diye böyle köstekler vurulurdu.
Ama işte. o sayede oturabiliyorlardı içinde. Avrupa ülkelerinde olduğu gibi.bunda kimin suçlu olduğunu. Yalnız plaka numaralan farklı olacakmış.Allahım.Ama bir gün köye inip yöneticilere yeni bir çadıra ihtiyacı olduğunu söyleyince. Ama bir yerini onarıyor. Bunlardan ağıl çitleri.. ihtiyar Turgay'dan kalan eski. her tarafı isle kaplanmış keçe çadırda oturuyordu. otomobille dolaşacakmış! Hepsi birElveda Gülsan/93 birinin aynı olan otomobillerle. Keçe evin direkleri kınldı.. İnsanoğlu bugüne kadar bu durum için. durup 94/Elveda Gülsan oturmak.www. el hüneri. Keçe değil. her şeyi değerlendirilmiş. yağmur giriyordu. Böylece çadır evler gerçekten yıkıldı.. On-lann yerine kış evleri yapılmaya başlandı.enginel elveda gülsarı Hepsi bilinirdi. demişti. Oysa insan ruhunun aynası.cizgiliforum. Hatta bazıları yakıldı. daha iyisini bulamamıştı. çadırların yıkılmasını istemek gibi bir sözü ağzına nasıl almış. ata-babalarımızın ustalıkları unutulup gidiyor! El işleri. Bu gerçek iyice anlaşılmıştı.. Çok eski bir çadırdı. Pişmanlık içindeydi. Herhalde yakında herkes. Sen bu evin sahibi misin? Nesin? Bizim de insan gibi yaşamaya hakkımız olacak mı. onanma başlardı. İlk zamanlar Tanabay karısını avutuyor. nasıl dili vanp söylemişti! Şimdi Tanabay. Tanabay o sözleri nasıl söylediğine bugün hayret ediyordu. yama üstüne yama vuruyordu da. göçüp konanlar için. Günlerce çuvaldız ve kalın ip düşmüyordu Caydar'ın elinden. daha ne kadar sürüp gidecek bu azap! diye yakınırdı Caydar. keçe çadırlardan. Keçe kaplamalar da kesilip evlerde kullanıldı. Keçeleri parça parça olmuştu.com. bir-iki hafta sonra başka bir yeri dağılıp yırtılıyor. Çadır evler devrim öncesinin evleridir ve bunlardan vazgeçilmelidir. çadırsız yapamazlardı. gençlerin 57 ." Tanabay zaman zaman bunlan düşünür. kışlatanlar. dalıp giderdi. hayvancılıkla geçinenler. Caydar baybişe. Oysa gençliğinde kendisi de eski törelerin mezan-i* kazanlardan biri olmuştu. yorulmak bilmeden. göz nuru değil midir?. yatıştırıyor. Bir de şu ağaç çatkılara bak! Nesi çatkı. kendi milletinin. kar giriyor. Aslında bunu birilerinden duymuş ve kendi görüşü olarak söylemişti: "Yok olsun çadır evler! Eski usuller yok olsun!" demişti. sınanmışü. Ne var ki. O deliklerden rüzgâr giriyor.. bugün-yann bu işi halledeceğim diye onu oyalıyordu. deliniyordu. çadır evlerden söz etmişti. el hünerlerinin yok olup gitmesine üzü-lür. Bunu nasıl anlayamamış. eski çadır ustalarının bu dünyadan çoktan göçüp gittiklerini. Keçe evlerin yok edilmesini istemişti. dağlarda sürü otlatanlar. neden böyle olduğunu bilemezdi. . olmayacak mı?. yok edildi. Caydar yeniden çuvaldızı ve kalın ipi eline alır. Hatta birkomsomol toplantısında. kurum mübarek! Kum gibi de dağılıyor. bahçe parmaklıklan yapıldı. nesi ağaç bunun! Gidip şu yöneticileri biraz sıkıştır da bize de yeni keçe versinler. halk sanatının. atalannın en güzel buluşlanndan biriydi. Keçe çadır. el sanatları kaybolup gitti. Yüzyıllar boyu geliştirilmiş.
yırtık. Palatka denilen o bez çadırda ancak bekâr bir adam oturabilir.Öyle diyorlar. Ama ne evdi! Yürekler acısı bir görünümü vardı çadırın. Çora üzgün üzgün başını salladı: . bakımı gfcrek. Bir bakıma kendisi de sorumlu. Evin içine baktı. biz o yapağıdan keçeyi kendimiz yaparız. yararı yokmuş!" Bu çok acı sözler uzun zaman aklından çıkmadı. çocuklarımız var. havanın tozu toprağı içerde.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı ise bu işi hiç bilmediklerini öğrendi. Oysa biz bir aileyiz. O günlerde birçok yılkıcı palatka denilen o bez çadırda oturmak zorunda kaldılar. O zamanlar ne aptallıklar ettiğini anlayıp acı acı gülümsedi: "Gereksiz! ha! ha! ha!". dedi Tanabay. niye düzelmiyor başkan? dedi. Tanabay ailesi.Palatkada oturacağıma elek gibi delik deşik keçe çadırda otururum daha iyi! dedi. o yama üstüne yama vurulmuş. Nasıl cevap vereceklerini Tanrı bilir.her şeye. . Ne yaparsan yap. kolhoza gereksizmiş.Bu işler niye böyle gidiyor. hırsla dişlerini gıcırdattı.. Yazın güneşin bütün sıcağı. kendine baktı. Tanabay'a çadır ev yerine palatka denilen bez çadır vermek istediler ama Caydar buna şiddetle karşı çıktı: . • . Her şey için dilekçe yazıp bekliyoruz. ben palatkada oturmam. asla oturmam palatkada!. onların yıkanmaları gerek. öfkeyle. kolhoz ürünlerinden her yıl tonlarca yün kırkıyorlardı.www. bez çadırdan barınak olur muydu hiç? Otursan kalkamıyorsun? Tepesi alçak ve adım atacak yeri yok. O bez çadır keçe çadırın yerini asla tutamazdı. Yu-karıdakilerin de düşünmesi gerekirdi. kışın ise it bağlasan durmaz. diye diretti Caydar.com. öylesine soğuk. Tanabay o zincir kösteği keçeden evine götürdü. » Tanabay bir gün Çora'ya rastladı. Ve. Çocuklar kalkıp dolaşacaklar. kesinlikle olmaz. bir eş-dost gelecek olsa... Oysa o keçe çadırı onarmak için biraz yapağı yeterdi ve bu çok gerekliydi. yorganın ayağını parçalayan zinci-re. Yoo. "Kolhoza gereği. ne dersen de. .. yabancı ülkelere satılıyormuş. Bir komşu. Yünü kolhozun kendi işleri için kullanmanın hiçbir yararı yokmuş. kolhozda bir gram yün kalmıyor!. ne kap-kacak Elveda Gülsan/95 koyacak yeri var.Yoo. Yapağı çok değerli bir malmış.Öyleyse bana yapağı verin. onlara da oturacak bir yer yok. Ona bütün sıkıntılarını anlattı: .Ne yapağısı? Aklını mı oynattın sen? Elde ettiğimiz bütün yapağıyı plan gereği devlete veriyoruz. O böyle hid96/Elveda Gülsan 58 .Bu konuyu zamanında ikimiz de düşünemedik. çok da kıtmış. Ama. o da geçici bir süre için... kendisi de suçlu sayılırdı.. Zaten kolhozda keçe de yoktu.. İçinde ateş de yakamıyorsun. dökük keçe evde oturmaya devam etti. Tanabay sustu. Ne eşya..
. başka zaman bulamamışlar gibi. tam yüz! Öteki çocuklar da bağırdılar: .. Yirmi iki! dedi çocuk. Zuvv!) Ağıdı hiç kesmeden.Kazanan çocuk bağırdı: "Ne duruyorsun? Hadi koş bakalım zırlayarak. Akbay A Buzavındı bakpay Kayda cürsin. Hepsi Elveda Gülsan/97 çeliğin düştüğü yere koştular. bahar gülüyordu. doğru ölçsün diye yanına geliyor. sonra var gücüyle çomağıyla vurdu ve çelik çok uzaklara düştü. tüten toprakta... hiç durmadan ağıt söyleyerek koşacaktı. Kazanan çocuk çeliğin düştüğü yere bir işaret koydu. .Tam yüz! Şimdi kaybeden çocuğun üzüntüsünü belirtmek için ağıt yakması gerekiyordu. Oradan çeliği bir kere daha havalandırıp olanca gücüyle vurdu.. At korasının yanında çocuklar çelik-çomak oynuyorlardı.oynap Ay.www. İşaret yerine varmadan dinlenmek zorunda kaldı." 59 . Yirmi iki çomak boyu uzağa düşürmüştü çeliği... Gülsan'nın peşine düşen atlılar çıkagelmesinler mi! Tanabay. Öbür çocuklar. bozlayarak!" Kaybeden çocuk derin bir soluk aldı ve ağıdını söyleyerek koşmaya başladı: I Gökbay. mahmuzlar gibi topuklanyla vuruyor. Ne yaparsın? Oyunun kuralı böyleydi işter. Şimdi. Ama ikinci defa da başaramadı. Dobra dobra konuşmasınını. iki. Çünkü şimdi kaybeden onu başlangıç yerine kadar eşek gibi sırtında taşımak zorundaydı.. Güneşli. Çocuklardan biri çeliği havaya attı.. bir adım bile ara vermeden söyleyerek koşması gerekiyordu.Deeeh! Haydi hızlan bakalım! diyor. Çocuk elindeki uzunca.Yüz oldu.Karabay zuvvv..cizgiliforum. (Gökbay. üç.com.Alın götürün! Bu zinciri de başkana verin ve deyin ki: Bir daha bu zinciri yorganın ayağına vurmaya kalkarsa. Akbay Buzağını bakmıyor Nerede yürüyorsun oynayıp Ay ay ay karabay. hırsından dudakları titreyerek bağırdı onlara: .. onbeş.enginel elveda gülsarı det içindeyken. Üç vuruş hakkı vardı. diye sevinçle bağırmaya başladı.. on.. aklına geleni söylemesinin cezasını hep çekecekti. bakın. Çünkü.. o kadar yerden. Kazanan çocuk sevinçten uçuyordu. görün! Bu benim Gülsarım! Gördünüz mü nasıl yorga gidiyor!. çomakla vurduğu yerden çeliğin düştüğü yere kadar olan mesafeyi ölçmeye başladı: Bir. geri dönüp yeniden başlayacaktı koşmaya. Kazanan kaybedenin sırtına bindi: .Yaşasın! Tam yüz sayı yaptı! Ne eksik ne fazla. o zincirle onun kafasını ezerim! Bunu söylemeyi-sakın unutmayın!. başı dönüyordu.. kural gereği.Ay. Bu yüzden nefesi yetmedi. Yeşeren yapraklarda..Daha önceki toplam yetmiş sekiz idi. geçitlerde ve yamaçlarda biten otlarda. Bu sözleri söylememeli. yedi. bir yandan da çocuklara sesleniyordu: "Hey çocuklar..yirmi iki daha eder yüz. bu kadar ağır konuşmamalıydı.. Kazanmıştı. Üçüncü vuruşa sıra geldi. çok güzel bir gündü. Yeniden çocuk ise ağlayacaktı nerdeyse. hile yapmasın diye. onu denetliyorlardı..
Adamların hepsi birden . Süvari pantolonu giymişti. Yeni başkan da oradaydı! Kısa bacaklı. rahat dur! diye bağırdılar. Huysuz-lanıyordu. o kollarını sıvamamış-tı. havayı dövmeye başladı. Öteki adamlar iplerle Gülsarı'nın çevresini sarmışlardı.Tebetey yere. Madenler parlıyor. tepiniyor. nemli toprak kokusu vardı havada.Çıkar! dedi dışarıdakiler. boz renkli bir tulum giymiş olanı. Gülsan yularını koparmaya çalışıyor. tezekleri dışarı çıkanyorlardı. başlayın! Başlayalım mı Co-ul Aldanoviç? dedi İbrahim saygıyla başkana bakarak. ka-barıyordu. Başını ahırın yukansmdaki küçük penceresine doğru kaldırdı. parlak madenden bir şeyleri beyaz bir bezin üzerine yerleştiriyordu.Yavaş ol. Yeşil yaprak kokusu. Ah. sonra dışarıdaki adamlara seslendi: . Bugün Gülsarı'nın çevresinde niçin bu kadar çok adam vardı? Adamlardan biri. bozkırda yayılıp otlayan yılkılar geliyordu.Hadi ne duruyorsunuz. * Bunun üzerine iki bakıcı.Herkes onutmuştu onu. Sabahtan beri ne yem vermişler ne de su içirmiş-lerdi. Sırtına eyer de vurmamışlardı.www. Sonra tilki derisinden tebe-teyini ahır kapısındaki bir çiviye astı. Damarlarındaki kan taşar gibi akmaya başladı. bir elini beline dayamış.küt. koşabilsey-di! Çifteler savurmaya. kayışla değil. onu kendi bölmesinde tek başına bırakmışlardı. öbür eliyle gömleğinin düğmeleriyle oynayıp duruyor.com. nasıl parıl parıl parlayan bir gündü! Yorga. Başkan başını saljadı. Atçılar ahırları temizliyor. yoksa karışmam ha! dedi. Ötekilerden farklı olarak. . Gökyüzünde ve yılkının tepesinde uçan kazlar da kanat çırparak onu çağırıyorlardı.Dışarı çıkarayım mı? .Ne kişneyip duruyorsun? Rahat dur. hayvanın güzünü alıElveda Gülsan/99 yordu. Bağlıydı. iki yanından zincirle bağlamışlardı onu. Ağzından dünkü gibi yine o pis koku yayılıyordu.Dışarıda çocuklar oynuyordu. Bazı atlar arabaya koşulmuş. Nasıl koparsın! Bağırsa belki duyarlardı. İbrahim ötekilere "Hadi hazır olun!" dedikten sora.cizgiliforum. İple. telaşlı telaşlı dolanmaya başladı. Ah şimdi geniş bozkırdaki üyirin yanına bir varabilseydi Gülsan! Gözünün önüne engin bozkır. çırpınıyordu. gübre yığını üzerine 60 . bazıları eyer vurularak binilmiş.enginel elveda gülsarı Bu sırada Gülsan at korasında hapsedilmişti. ayağının altındaki samanları çiğneyerek ve korayı inleten bir sesle acı acı kişnedi: Neredesiniiiz! Neredesiniiiz? Dışarıdaki bakıcılardan biri küreği kaparak içeri girdi ve ona bağırdı: . Ah bir kaçabilse. Gülsan'yı iki yandan bağlı olduğu zincirlerden tutarak avluya çıkardılar. 98/Elveda Gülsarı At korasında ondan başka hayvan yoktu. burun delikleri titreye litreye bahar havasını içine çekti. geniş taraklı ayaklarını iki yana açmış. Ah! Ne güzel.
Gülsan gövdesinin bütün ağırlığıyla ve büyük gürültüyle yere yıkıldı. Niçin yapıyorlardı bunu? İpi neden arka bacaklarına doğru çekiyor. toynakları vücuduna batıyordu. Kayda kettin oynap. bir daha gerindi. yere yapıştırılan atın başına sokuldu. Onu oradan alıp silkeleyerek tekrar as-tı. İbrahim yine bağır bağır bağırıyordu: . İp çatır-dayarak gerildi. Ve kendini bırakıverdi. boşta kalan arka ayaklarından biriyle tekme savurmaya başladı.enginel elveda gülsarı düştü. kollarıyla sımsıkı bastırdılar. Gülsarı hâlâ çırpınıyor. yok! Olur şey değildi bu! Gülsarı başını salladı. Akbay Buzavındı bakpay. . onu neden böyle bağlıyorlardı? Gülsarı hırıldıyor. . ne yapacağı hiç belli olmaz" dedi. bakarsınız çifte atar.Tamam bitirdik işini! .Artık traktör bile gelse yerinden kımıldayamaz! O zaman. acılar içinde kıvranıyor.Amma da güçlüymiş ha! . Ne olmuştu? Neden yana düşmüş yatıyordu? Ağaçlar niçin gökyüzüne doğru uzanıyorlardı? Yerde böylesine uygunsuz. Kalın bir ipi dü-ğümleyip ucunu sırtından aşırıp uzattılar. böylesine rahatsız yatışı neden? Yok. Dizleriyle. Atın ter içinde kalan vücudu. bastınyorlardı. Güneş de yuvarlanıp üstüne düşmüştü sanki.Bastırın. başına ve boynuna basanları silkeleyip atıyordu. Bir daha silkindi. burnunun dibine çömeldi.com. çırpınıyor. Çabuk bitirin işinizi. Kolları güçlü adamlar ipe asıldı. İkisi de birer sigara yakıp tüttürerek. Sonra. at denen hayvan akılsızdır. Ne yapacaklardı bu adamlar? . Ay.Çabuk olun! Çabuk olun! diye bar bar bağırıyordu İbrahim. Önünde yatan at değil de baş düşmanı olan bir insanmış gibi kin kusarak bakıyordu ona.Başını tutun! Yere bastırın! Bağla! Çek! Eh. Boynuna at kuyruğu kılından yapılmış kement geçirilince Gülsarı'nın tüyleri diken diken oldu. Yer sarsıldı. İpler derisini çiziyor. Ter içinde kalan. ayakları uyuştu. acıdan 100/ElvedaGülsan bacaklarını karnına çekiyor. Ama adamlar yine abanıyor. Bütün vücudu zangır zangır titriyordu. Kora avlusunun dışında çocuklar çelik çomak oynamaya devam ediyorlardı: Elveda Gülsarı/101 Gökbay.cizgiliforum. Atın düğümü! Adamlar yorganın dört ayağını bir araya getirip sımsıkı bağlamışlardı. Akşam içtiği votkanın pis kokusunu hayvanın yüzüne savurarak baktı.www. zuvvvv! 61 .Yine başkana döndü: "Siz şöyle biraz kenarda dursanız iyi olur Corakul Aldanoviç. oldu işte. ay Karabay. yeni başkan. üstüne çıkın! Sıkı tutun! Hepsi birden yorga atın üstüne abandılar. Sonra kasları kasıldı. bir havlu ile durmadan ağzını yüzünü silen İbrahim de başkanın yanına gelip çömeldi. Apan seni soymak. gözlerini dört yana çevirip ürkek ürkek bakıyordu. bundan sonra olacakları görmek için beklediler. Şimdi şuradan da bağlayın. "Yıkın yere!" dedi.
. Kafasını yere iyice yapıştırdılar. Kora dışında çelik-çomak oynayan çocuklar şimdi çite tırmanıp serçe gibi dizilmiş. bir de Sibirya'ya sürdürdü. Buzavındı bakpay Kayda cürsin oynap Apan seni soymak Ay. Kora dışındaki çocuklar hâlâ çelik-çomak oynuyorlardı: Gökbay.Hayır. 10 62 .enginel elveda gülsarı (Gökbay.. Karabay. Böyle acımasız adamın kime hayrı dokunur zaten. Öz kardeşine bile acımadı da malına mülküne el koydu. Birilerinin eli Gülsarının kasıkları üzerinde dolanmaya başladı. İbrahim yaptığı işten gururlanıyordu. Akbay . Beni sırtında taşıyacaksın. Ah! Kıpkızıl bir alev içine düşmüş gibi yandı.. İbrahim ellerini oğuşturarak: . Gözlerinde şimşekler çaktı.Hey. unutun gitsin! O öyle kötü bir adam işte.Amma da bildin ha! Hiç de değil! Onların konuşmalarını duyan İbrahim elini havaya kaldırarak bağırdı: . ay. her şey tamam. bir daha kaçamaz. zuvvvv! . sımsıkı bağlanmış atın üzerine abandılar. Yeni efendisi tam gözlerinin önüne çömelmiş bakıyordu. zuvvvv!) Güneş yine her zamanki gibi parlıyordu. karabay. İbrahim yine sordu: .com.. Üyirin üzerinden kazlar kanat çırparak onu çağırıyor. Başına.Başlayalım mı Corakul Aldanoviç? Başkan yine bir şey söylemeden başını salladı. Dünya pırıl pınldı. Akbay Buzağını bakmıyor Nereye gittin oynayıp Anan seni dövecek Ay. Kaça kaça vardığı yer bu oldu! Tanabay'ın söylediklerine de aldırmayın..www. Rahatlamıştı.İşte Corakul Aldanoviç. Birden korkunç bir acıyla canı çıkayazdı. . bakın! Bakın ne yapıyorlar?. burnuna sinekler konuyor ve o. silkeledi. Engin bozkırı ve orada yayılıp otlayan yılkıyı Gülsan son bir kez daha gördü. ay. .cizgiliforum. orasını burası düzeltti ve ter içinde kalan kafasına geçirdi. Dizleri ve gövdeleriyle. Olanlar olduktan sonra da Gülsan bir süre öylece bağlı kaldı. yine olmadı. o gidemiyordu. temizliyorlar.. Bunun üzerine İbrahim ayağa kalktı. 102/Elveda Gülsan Gülsarı etine değen soğuk bir şeyle ürperdi. Şimdi yanaş bakalım şöyle.Toynaklarını düzeltiyor. ne işiniz var orada? Haydi defolun! Gidin oynayın! Çocuklar çitten atladılar ve koşarak gittiler.bakıyorlardı: . İşaret noktasına ulaşamadın. Tilki postundan yapılmış tebeteyini asılı olduğunu çividen aldı. Şimdi çıt çıkmıyordu. sinekleri kovamıyordu. Kanın dinmesini bekliyorlardı. Dünya başına yıkıldı ve sonra zifiri bir karanlık oldu. Herkes kımıldadı.Hey. Zuvvv Gülsarı'm! Güneş parlıyordu.
sonra rüzgârlı açık gökte tekrar kaybolmuştu. yeni otlaklar bulmak için dağ arkaçla104//ElvedaGülsan rında konuşlanmaları gerekiyordu. her yer ıssız. biyelerin. bir karanlık. Çay kenarında alev alev yanan bir ateş. Ah bir kalkabilse. bir daha..cizgiliforum. acıtıyordu. ayağına zincir köstek vurularak yılkıya döndüğü zamanki gibi. bir daha. sonra yine ışık. Tedirgindi. Alevler rüzgârdan oynuyor. Bir sıçnyor. alış-veriş için pazara. Her yer karanlık. yorga atın toprağa değen yanını donduruyordu... ta bahara kadar hep orada kalacaklardı. seke seke. Soğuktan kaskatı olan kara yer. Bu ışık atın gözlerini kamaştırıyor. ayağındaki zincirleri şangırdatarak. Tanabay cevap vermiyordu. Ay başının üzerinde bir görünüyor. Ay çıkmış. haline şükredersin" diye. O zaman tek başınaydı. Çok gerilerde kalan bir dönemde. düşünceli asık suratlı olarak geri geliyordu Tanabay. bir şey bekliyor gibiydi. O zamanki gibi şimdi de adım atacak hali kalmamıştı.. Ama bir gün konuştu: . kış boyunca. Bir evden başka bir eve taşınmak çok zahmetli bir iştir... hayvanın toprağa değen yanını donduruyordu.. zincirli ön ayaklarını şaha kalkar gibi yukan kaldınnca. ayak bilekleri kanıyordu.. Kırgızlar boşuna söylememişler: "Bir yerden bir yere taşın da.Neyin var senin? diye soruyordu durmadan Caydar.www. Oysa Tanabay üzgündü. yılkıya gidiyor. Zincir köstek şangırdıyor. Çay kenannda alev alev bir ateş yanıyordu. bir yukan bir aşağı gidip gelen başı ağrıyordu. .com. Yaz boyunca. . Tanabay hep telaşlıydı. her yer karanlık ve sessizdi. Soğuktan kaskatı olan kara yer. Yatılı okulda okuyan çocuğu da gidip görmeliydi. öyle zor işler çıkar ki şaşakalırsınız.. bir sekip bir sıçrayarak. Yaşlı bir adam ve yaşlı bir Elveda Gülsarı/103 at... Bir ışık. Kansı da pek şaşıyordu onun bu haline.Geçenlerde çok kötü bir düş gördüm. güz boyunca. şaşkındı. göğsünü gerip temiz havayla ciğerlerini şişirerek rüzgâr gibi uçabilseydi! Yankılar yapan kişne-mesiyle dağ arkaçlanndaki yılkıyı çağırabilseydi! Kulunların. dağ arkaçlarım dan inen üyire ulaşabilseydi! Oysa o zincir onu tutuyor.Soru sormayayım diye mi söylüyorsun bunu? 63 ... Köstekle yürümek bir cehennem azabı!. dedi. Öyle çok. sonra yine sekip yine sıç-rayarak. ayakkabıcıya gidilecekti. iki sıçnyor. bacaklarını oynatıp toynakları ya-riarcasına koşabilse. Hapishaneden kaçmış bir mahkûm gibi. Öğle olunca. İki hafta sonra. Sır dolu bir gece. Sabah erkenden kalkıp atına atlıyor.. yerinden kımıldamasına engel oluyordu. Köstekli ayaklarla yürüyünce yol bitmiyor.. Büyük bir ağırlık inen boynunu kaldıramıyordu hayvan. Göçüp konmak için pek çok hazırlık gerekiyordu: Un öğütmek için değirmene. kansı ona bir çift söz söylecek vakit bulamıyordu. O zamanki gibi şimdi de zincirleri koparamı-5lördu.enginel elveda gülsarı Geceydi.. kısrakların kokusunu ala ala. At... bir yükselip bir alçalıyordu. Bu yüzden de bitkindi. ayaklannı yere basınca da fırlatılmış bir taş gibi gidip kayboluyordu.yine o kaçış yolunda olabilseydi. yine karanlık.
.. kadere kısmete. Sonra büyük kızını kucaklayıp attan indirdi.Daha sonra giderim. Bir zamanlar düşlere. Öğle tatili olmadan daireye uğrayıp bitirmem gereken bir iş var. Kuyruğunu da sarmış. Tanabay büyük kızlannı atın terkisine. Başım hafifçe eğmiş. yatsam da kalksam da aklımdan çıkaramıyorum. kımıldamadan duruyordu zavallı hayvan. Atlann hepsi işe götürülmüştü. Kansına: . onu annesinin bindiği atın arkasına oturttu. Tanabay etrafa bakındı.Daha sonra ne zaman? Köye gitmeye niçin korkuyorsun? İstersen yann beraber gidelim.Ayn ayn gitmemiz doğru olur mu? . Göçe çıkmadan önce gidip hastalan yoklamak bizim töremiz.Hayır.. sokaklarda karşılaştıklan insanlarla selamlaştılar. demirciye uğramadan dosdoğru at korasına gitti. ıssız avlu ve tek başına bırakılmış. sen gidedur.Yine ne oldu? Nereye gidiyorsun? .enginel elveda gülsarı . geleneğimizdir. hatırını sor. Ben tek başıma bütün işlerin hangisine bakayım? Hiçbir şey yapamıyorsan bari git de Çora'yı gör. sırtından büyük bir yük atmış gibi biraz rahatladı. Yüreğini bir aç kurt 106/ElvedaGülsan ısınyor.Hemen döneceğim Cyadar. dedi. ses-seda çıkmıyordu. Issız ahır. Aklı başından gitmiş gibiydi. merak etme. Çora'ya benim de yolda olduğumu söylersin.Ne zaran var. . Tanabay demirci dükkânının önünden geçerken atını durdurdu. Elveda Gülsan/105 Ertesi gün üyiri genç bir yılkıcıya emanet ederek atlara binip yola koyuldular. büyük bir acı duyarak inledi. çocuklan da götürelim. herşey. . Ben de görmeliyim. Aralık duran arka ayaklannın arasında küp gibi şişmiş bir yara görünüyordu. bir çardağın altında bağlı duruyordu. gerçekten kötü bir düş gördüm. Caydar ise küçük kızı kucağına oturtmuştu.Vay itler vay! Vay hainler vay! Biliyordum kötü bir şey yapacağını! diye yumruklannı sıktı. at bakıcılanndan birini bulmak için öbür avluya çıktı. Sessizce ve kimseye görünmeden. . Tanabay atından indi. . yaşlanıyorsun artık Tanabay. Yorganın yanına varmak istiyor.www. tövbe etmen gerek. . Tanrıya inanmayan sen değil miydin? Kocakarıların 'kâfir!' diye beddua ettikleri kişi sen değil miydin? Ee.. gönlünü al. Aynca at nalı ve bazı demir parçaları alacağım. hemen döneceğim zaten.Aman Allahım.cizgiliforum.. Sonra. 64 . İşte o zaman gördü günlerdir olacağını sezdiği o büyük felâketi. Tanabay öfkeyle dudaklarını ısırdı. parçalıyordu sanki. Kora loş olduğu için bir süre gözlerinin karanlığa alışmasını bekledi. Gülsarı. bir iple ucunu kaldınp boynuna bağlamışlardı.. bugün-yann göç edeceğimizden haberin yokmuş gibisin..com. . iğdiş edilmiş yorga. diye surat asü Tanabay.Bekle biraz. Ahırda canlı yoktu. ama cesaret edemiyordu. Köye geldiler. gece-gündüz yılkının başından ayrılmıyorsun. kapalı koraya girdi.. her şey korkunç görünüyordu şimdi.
bilemez oldum galiba. Yalnız: . ne zaman gün göreceğiz? Nutuklardaki sözlere göre her şey yakında düzelecek. eskimiş çadırlarının üstüne nasıl yama üstüne yama vuruyorlarsa kolhozun işleri de öyle gidiyordu: Yama 65 . o parlak armanı (ülküyü). Küçük bir çocuk değilsin ya! Bu ilk değil ki. umutlan hatırlıyordu. derin derin düşünüyor.. kolhozu nasıl kurduklarım. halka. sonuncusu da olmayacak. dedi. işte bunu da biliyorum ve bunda yanılmıyorum. Bizler dağda. içini çeke çeke yemeğini yedikten sonra yılkıya gitti ve geç saatlere kadar orada kaldı.Yıldan yıla yaşlanıyorum elbet. Çok gerilerde kalan o günlerde. o parlak hayalleri. O arman uğrunda canla başla didindikleri günleri de.com. O akşam. savaş biteli onca yıl oldu da durumlar niçin düzelmiyordu? Onlar. Daha yeni başkan oldu. Bir an önce görürsen. küfürler savuruyor. yumurtlayacaklan o mutlu barış çağını. senin yorgayı iğdiş ettirdi diye hemen kötülemeye kalkma adamı.Gördüğüm korkulu düş çıktı. Artık kimsenin yapabileceği bir şey yoktu. Tanabay.nasıl vaadettikleri-ni. At korasında gördükleri gözünün önünden gitmiyordu. Ama. keçeden evlerine döndükleri zaman Tanabay karısına. üzüntün de çabuk geçer diye düşündüm. bilmediğimiz çok şey var. asıl köklere nasıl balta vurduklarım da. çok iyi olacakqmış.. Peki ama. İşleri çok ve zor. boztorgayların koyunların üzerine yuva kurup --.www. Artık Gülsan hiç kaçmayacak. sessiz..enginel elveda gülsarı Tanabay olduğu yerde geri döndü." Tanabay bozkırda dolanıp duruyor. Ama biliyorum ki başkaları da benim gibi düşünüyor. Kendi kendine Elveda Gülsan/107 konuşuyor. kolhozun işleri düzelecekmiş. Bunu herkes bilir. Gerçekten de başlangıçta işler biraz düzelmişti.Ne oldu? .Çora'nın evinde söylemek istemedim.. Şaşıracak. Her şeyi alt üst ederek eski düzeni nasıl yıktıklarını.Biliyorum. korkulacak ne var bunda? Tanabay katısına cevap veremedi. Yılın oniki ayında yılkı peşinde koştuğum için çok şeyleri göremez. yeni yardım gelecekmiş.. ama istese de unutamıyordu o korkunç olayı. dilerim ki yanılmış ola-'yım. buranın yabancısı sayılır. buralara gelemeyecek. Bindiği aü sürüp yılkıyı toparlarken düşünüyordu: "Belki yeni başkam kötülemekle haksızlık ediyo--rum. büyük bir üzüntü içinde olayı anlattı: . Atalarımız bu işi yapa-gelmiş. O uğursuz savaş olmasaydı belki daha da düzelecekti..cizgiliforum.Bırak şimdi başkanı. ne zamana kadar böyle sürecek bu hayat. Sen ise işin aslını dinleyip öğrenmeden konuşuyorsun.Bu bizim yeni başkan çok kötü bir adam. sendeleye sendeleye ayrıldı oradan. Ona ne yapmışlar biliyor musun? O itler. bunu can-yüreğimle seziyorum. . . merada yaşayan insanlarız. onu iğdiş etmişler! . Belki saçmalıyorum. dedi. seni köye götürmek isteyişimin sebebi de buydu zaten. Hadi ben yaralıyorum diyelim.. Yeni bir plan yaptıklarını söylüyor. ne var ki bu düşüncelerden hiçbir sonuç çıkaramıyor-du. Çora'nın kendisi söyledi.
. kolhozun meseleleri önemsizdi.cizgiliforum.! önce onlarla konuşurdu." Tanabay gecenin ilerleyen saatlerinde evine döndü. toplantılarda alınan her karar bir yasa yerine geçer ve uygulanırdı. başkaları tarafından yönetiliyordu. O başkalarının da biri böyle diyor. bu da mümkün değil. Bambaşka insanlardı.Hepsi boş sözlerdi.! Herkes düşüncesini söylese. sonra d*ona bağırıp çağınyorlar-l di. kolhozu kuranlardan birisin. biri şöyle. onu kuran çiftçiler tarafından yönetilmiyor. dosdoğru halkın arasına girer. Elbette benim şu günlerde kafam çok karışık. ama bunlar da eskileri-1 ne hiç benzemiyordu. Dışarıdan gelenler ve hiç gelmeyen dışarıdakiler yönetiyordu. Tanabay artık halkın arasında görünmekten. Oysa bugün toplantılarda alınan 108/ElvedaGülsan kararların hiçbir önemi kalmamıştı.! plan gereğini yapın ve plan hedefine ulaşın. Tanabay ona kolhozun durumun anlatmaya. hiçbir verimli sonuç alınamıyor. Halk yararına bir karar alındıktan sonra. konuşmuyor/ onları dinlemeye tenezzül etmiyorlardı. onların! soru yağmuruna tutulmaktan korkar olmuştu. O zaman I çok konuşuyordun. Halkla... "Eğer yanlış düşünüyorsam söylesin. bu-j nun başka hiçbir mesele yokmuş gibi dilbilgisi üzerine bhj nutuk çektiğini hatırladı. Yukarıdakiler benden daha akıllıdır herhalde. Onun görüşlerini fikirlerini tutmamış. Parti toplantılann-j da ise daha çok uluslararası durumlardan söz ediliyordu. I Kimse kimseyi dinlemiyordu. neden bu durumla-1 ra düştük?" diyecek olsalar ne cevap verebilirdi onlara? Bü-I tün halkı toplayıp bir açıklama yapsalar iyi olurdu herhalde. konuşulmaya değmezdi. bazı meseleleri açıklamaya kalkışınca da. şimdi anlat bakalım. Hepsi aynı şeyi söylüyordu: Çalışın." Hepsi bu ka-[ dardı. Neden böyle oluyordu? Şimdi neden kolhozu eskiden olduğu gibi kendi malı değil de bir başkasının malı olarak görüyordu? Eskiden.] Onlara göre. ben de kendi fikirlerimi söylerim" diye düşündü Tanabay.com. savaştan ve kolhozun kurulmasından önce. söyleyeceklerini başkana söylüyor. Ona. uygulamaları gerektiğini ve uygulandığını bilirdi.. "Bak. beğenmemişti.[ du. Tanabay daha geçenlerde bir yetkilinin geldiğini.birini tıkamaya vakit kalmadan bir başka gediğin açıldığım görünüyorlardı. Ama yok! Olmuyordu bunlar! Nasıl olsun? İlçe merke-l zinden bir takım temsilciler geliyor. I sen parti üyesisin. Kolhozun durumunu düşünmekten kendini 66 . Bugünküler ise kolhoz bürosundanl dışarı çıkmıyor. ac ona tuhaf ve küçümseyerek bakmıştı. bir yetkili geldi mi. Ne oluyordu böyle? Elveda Gülsan/109 "Çora iyileşir iyileşmez onu konuşturur.. hiçbir gediği kapatamıyorlardı. köylünün kendisiyle görüşmüyor. Eskiden biri temsilci. sorular sor-1 sa.www. Kolhoz. çok çalışın. jâna uzun süre gözüne uyku girmedi. cahil bir çoban. Ben kimim ki? Sıradan bir yılkıcı. Bunun da hiçbir yararı olmuyor. Ya yanlış düşünmüyorsam? Ne olacak o zaman? Yoo. ihtiyacını bildirse.enginel elveda gülsarı üstüne yama vuruyor. sora-l caklannı ondan soruyor. işin aslını öğrenirim.
Sonumuz geliyor işte. o akmaya. sonra kışı geçireceği dağ arkacına çıkacaktı. Ama onlar kışı da orada geçirecekler ve ancak ilkbaharda döneceklerdi. Tanabay bu çağrıya uyarak ertesi gün kolhoz bürosuna gitti. parti örgütlenme dairesinde idi.Ey Tanabay.. Tanabay kendi yılkısını büyük çayırdan. kuzu-koyun meliyor. Altı ay süren yaz ve güz çabuk geçerdi. Yanına gelip gidenler pek çoktu. yamaçlardan. Görüşmeyeli ne kadar oldu? Bahardan beri görüşmüyoruz değil mi? Kımız ve dağ havası yarıyor tabii.. solgun ve buruşuk yanaklarını oğuşturarak arkadaşına bakıp gülümsedi: . O ana deve. yitik botasını arıyordu: Neredesin kara gözlü 11 O/Elveda Gülsan botacığım? Ses ver bana! Memelerim sütle dolup akıyor. nice nice geceler geçirdiği o eve. Çora bir süre sustu ve asıl konuya geçti: "Mesele şu Tanabay. dostlar vedalaşıyor. Tanabay arkadaşını öyle görünce sevindi. bozla-ya bozlaya.com.. Çora da orada. köyün uzağından geçirdi. hastalığı tam atlatamamış olduğunu gösteriyordu. Oysa benim bir ayağım çukura düştü bile.. içinde bir şeyler kopmuş gibi sızladı. Baharda gelen. kulunlar. Kızıldan yeşile renk renk entarilerini giymiş gencecik gelinler. günlerce ve günlerce. gözden kaybolan yaban kazları gibi uçup gidiyorlardı onun için iç dünyasında...Şimdi Tanabay o kadından da. Çora ile başbaşa oturup bir dertleşme fırsatını bulamadı. Köyün kıyısındaki o eve. İnsanlar bağırışıyor. sen hiç yaşlanmıyorsun. ayrılık türküsü söyleyen. Tam o günlerde kolhozdan bir haberci geldi: "Beni Çora gönderdi. sonra birlikte ilçe merkezindeki toplantıya gide-cekmişsiniz".cizgiliforum.. o yorgadan da ayrılıyordu.kavuşma dileğinde bulunan genç kızlarla kafile ilerliyordu. Sonunda dağ arkaçlarına göç başladı.. solgun dudakları ve zayıflığı.www. Göç öncesi yapılacak işler pek çoktu. 'Turnaya beylik versen tepende 67 .. Yine bir cevap bulamıyordu. dedi haberci. yarın köye gele-cekmişsin. zuv-şuv sesleri doldu-ruyordu havayı. sonra gökte sıra sıra dizilip uzaklara giden... İlkbahardaki durumuna göre biraz daha iyi görünüyorsa da. o avluya şöyle bir baktı: Yorgasına binip gittiği. yine işlere yumulacak hale gelmişsin" dedi içinden.. Yüreği. 12 O yılın sonbaharında Tanabay Bakasov'un hayati birdenbire değişiverdi.. Kalabalığın çın çın. Mis gibi kokan ananın ak sütü. terslik nerden geliyor?"'diye düşündü durdu. yine eskisi gibisin. Burada kısa bir süre konaklayacak. Üyir üyir yılkı. O zaman Çora. sürü sürü koyun. helâlelleşiyordu. "Çok iyi.enginel elveda gülsarı alamıyor "Uz gitmeyen nedir. böğüren sığırlar ve yük kervanı çay boyunca dağ yoluna düşmüşlerdi. Neşesi yerine gelmiş gibiydi ama yine de işten başını kaşıyacak vakti yokty. Sonunda başbaşa kalabildiler. taylar kişniyor. Her şey geçmişte kalmıştı. Geçidi aştıktan sonra. dağ eteğindeki otlakta yılkıyı durdurdu. .
ne 68 . karımla da görüşüp tartışmalıyız" diye ekledi. Ben de bütün suçu. başedemediği için.Başının etini yiyeceğimden hiç kuşkun olmasın. Caydar'la sonra konuşursun. Fırsat bulursam ben de gider anlatırım. Sabah erkenden herkes kamyona binip gidecek. Öldürse bile uysallaşmaz onun altında Şimdi ben biniyorum.. Gülsarı'ya sen mi biniyorsun? Demek başkan sana çok iyi davranıyor? diye şaşkınlığını belirtti Tanabay. Senden bir ricam daha olacak. Böyle dese de.Hemen karar verme Çora. büroyu doldurmaya başlamışlardı. ben şimdi gidiyorum.cizgiliforum. Rahat ede-ceğiz. diye güldü Tanabay. -Yaa. ben de öyleyim işte. Çok iyi yetiştirmişsin onu.www. Başka çaresi de yok. Yarın hayvan üreticilerinin toplantısına gideceğiz. Yarın kurul üyelerine bir cevap vermem gerek. Saat yedide Raykom'da (ilçe merkezinde) olmam gerek. Hiç bu kadar kötü olmamıştı. derdini. kamyondan geri kalmaz o. . Eşsiz bir at. Yılkı bakımını üstlendiğin zaman beni zor bir işten kurtardın. ama sabaha kadar kararını ver. Dağlardan çağrılan çobanlar gelmeye. İşte o zaman yorgaya binince ne ağrım kalıyor. diye kollannı açarak güldü. Hayvancılık işlerinde. Vakti gelince. "Bu çobanlık işini bir düşüneyim. özellikle de koyunculukta işler çok kötü gidiyor. en kötü durumda olan sürülerin bakımı ve bu işlerin düzeltilmesi için yardımcı olmalarını istedi. bütün sorumluluğu üzerime alırım.ı|k edeceksin". Sen atını ahıra bırak.Sayıp sevdiğini bilmem. Akıllı kadındır o. "Gülsan nedense başkam hiç sevmedi. Biliyor musun bir kamyonumuz var artık? Yakında bir tane taha alacağız. onu canından usandırdı hayvan.. Çok büyük yardımın oldu. sıkıntılarını anlatırsın. Caydar nasıl? Çocuklar iyi mi? Böylece çoluk çocuktan. Kızma gücenme. Emir böyle. Parti böyle emrediyor. hastalıktan sağlıktan. "Caydar olmasa sen çoktan bir yerlerde boynun altında kalıp giderdin" diye takıldı Çora. Tanabay kendisini çok düşündüren bir meseleyi ortaya atmak istiyordu ama buna fırsat bulamadı. Şimdi de yardım edecek. Tanabay biraz düşündü: . ben yılkıcılığı öğrendim. beni bu güç durumdan kurtaracaksın: Bir koyun alıp çoban. bu durumda sen de yardım etmek zorundasın. kurtulmak için verdi onu bana. Çora da telaşlıydı ve saatine bakıyordu. kıvranıyorum.Demek öyle. . Elveda Gülsan/111 Bu konuda en kötüsü de bizim kolhoz. Başkan oraya vardı bile. . dedi. Partinin ilçe yönetim kurulu bütün komünistlere ve komsomollara emir çıkardı. 112/Elveda Gülsan . Çora'ya pek ağır sözler söyleyeceğini o anda bilmiyordu.Hadi.Bunu çok istiyorum Tanabay. Ne yaparsa yapsın onu sevmiyor. Başkanı yanına bile sokmak istemiyor.com. havadan sudan konuşmaya başladılar. O işi becerip beceremeyeceğim hiç belli değil.enginel elveda gülsarı gagalayıp durur' derler ya. Eee. Bazen yüreğime bir ağrı saplanıyor. .Düşün elbet. Ben yorgaya binip gideceğim. her şeyi anlatırsın. dedi Çora. çok geçmeden bunu yapacağını. Koyun gütmek ve bakmak çok zor bir iş.
hepsi hatırımda.. 114/ElvedaGülsan . orada çalarlardı gramafonlan.Yok. bugünün gençlerine ne oluyor? Oğlumu görmek için yatılı okula gittim..Neden sevmiyorsun? . Otomobil de neydi ki! Hani 'Şu' kanalında çalışmaya gidenler dönüşlerinde gramafon getirmişlerdi. nasıl bir adam 69 . Yeni yeni şarkılar dinliyorduk. Tanabay o günleri hatırlayıp konuştukça coşuyordu: . Tanabay Çora'ya. toplantıdan sonra hepimiz kamyona doluşmuştuk. Beni her zaman yumuşak başlı olmakla suçlardın. Ama Tanabay gülmüyordu. Hatırlıyor musun. "Kimi sevmiyorsun? dedi Çora gülmekten sulanan gözlerini silerek? .. Oradaki parkta bira içmiştik.Hey Allah! Sana bir şey beğendirmek de çok zor.. elimde kocaman bir kızıl bayrak dalgalandırıyordum. . neylersin! O zaman bizimle beraber olan yiğitlerin çoğu savaşta öldüler.cizgiliforum. Onu kolhozun kamyonu sanmıştık.nara atmak zamanımız geçti. Çok sevinmiştik. dedJ. Artık neden yüzümüz gülmüyor.Bize kamyon vermiş olmalan çok iyi. peki. sonra da iğdiş ettirdiğini Elveda Gülsan/113 anlatmak istiyordu. gençlik gitti.. Gülsan'mn ayağına zincir vurarak ne hale getirdiğini... Artık bunlan söylemenin yersiz ve gereksiz olduğunu düşündü. Bir yırlarımızı yırladık. Ah.enginel elveda gülsarı sızım. Köyde bayram sevinci yaşandı. Evlerinin bahçesine çıkanr. Herkes aracın başına toplanmıştı. Gramafo-nu olanlann evleri gece yanlanna kadar dolup taşardı.com. İş-güç yoktu. ilacım da Gülsan. .www. Sen onun üzerine çıkıp bir konuşma yapmıştın: "İşte yoldaşlar. "En çok çalışan kırmızı başörtülü kızın şarkısı" nı tekrar tekrar dinlemişti. ne diyeyim bilmem ki.Hatırlıyor musun Çora. İkisi de sustu. Büyüyünce adam olacak mı. naralar attık. türkülerimizi söyledik.Bilmiyorum. Güzel günlerdi hey.. O keyifle şöyle bir istasyona vardık. Suskunluğu uzatmamak için yeni öğrendiği sevindirici haberden söz etmeye başladı. savaştan az önce bir kamyon almıştık. aptalın teki ve kötü yürekli olduğunu düşünüyorum. bu da sosyalizmin meyvesi idi..Onu ben de sevmiyorum. Bâğınp çağırmaktan. Çora ciddileşti: . . hatırlıyor musun? Ben kızıl bayrağı gece bile elimden hiç bırakmadım.Başkanı.. İşe yeni başladı. neden eskisi gibi türkü söylemez olduk Çora? ... Yaz sonlarına rastlayan bir gündü. benim söylemek istediğim o değil. Hepsi. Güneşin pırıl pınl doğuşu gibi. Giderken de gelirken de şarkılar söyledik. türküler söylemekten sesimiz kısılmıştı. Sırf bu yüzden ömür boyu parti örgütçüsü olmaya razıyım.Ah Tanabay. Ben şoför mahallinin hemen arkasında duruyor. tamam şarkı söylemek." diye güldü Çora. Sonra onu. Vakti çoktan gelmişti. nasıl bir adam olduğunu daha anlayamadım. Yaa. yaşlanıyoruz artık.bu yaşta bize yakışır mı?. benim doktorum da.. Demek artık kolhozun bir kamyonu var? Doğrusu kolhoz için çok gerekliydi. Şimdi yeni başkanı da beğenmiyorsun. büijsosyalizmin meyvesidir!" demiştin. 'orduya gerek' diye almışlardı bizden.
bir bakan yok. oğluma bakıyorum da. diye düşünüyordu. Öbür yılkıcılar dağa çıktıkları zaman evlerinde ya akrabalarım oturtuyor. bugünün gençlerini pek de fena görmüyorum. hatırladığı şeyi söyledi: -Bak ne diyeceğim. harman yeriymiş gibi.evini bir bekleyen. Tanabay da boş duran evine bakmaya gitti.com.Da-ha şimdiden öğrenmiş büyüklerine.İkinci sınıfa geçti. neler gerektiğini söyle.cizgiliforum. serçeler çöpleniyor. Sıvalan düşmüş. Ağabeyi Kulıbay'la araları açıktı. kötü giden işleri onlar düzeltecek. Yürürken kurumuş saplar ayaklarının altında çatırdıyordu. at korasına doğru yola koyuldu. hoşuma da gitmiyor.çerçeve kırılmış. Çok eskimiş. cam. hepimiz birden kalkınacağız. senin evin dikkatimi çekti.Başka bir sefer. Ne olacaklarını zaman gösterecek. günlerin dağda geçiyor. Başbaşa oturup dertleşmek istiyordum seninle.. Sen evine bir bak. Sanırım fena okumuyor. Biliyorum. iyi okuyor mu? . Samansur'un anlattığına göre. Anlamıyorum. uçuşuyormuş. Okuyup bir şeyler öğreniyorlar. pek üzülmüştü.. Samansur'a da teşekkür ederim. Sen cephedeyken Caydar yapayalnızken bile o ev bakımsız değildi. viran olmuş evin. Bana: "Okul müdürüne sık sık kımız getir baba" dedi. hiçbir şey anlamıyorum bu olanlardan. dedi. O Rus beni bir "Kızıl yumurta bayramında" (Paskalya) kiliseye götürmüştü. Hiç ilgilenmiyorsun. Caydar'ın akrabaları yoktu. iyi okuyor. Bizim Samansur yaz tatilinde bura-[ İl Elveda Gülsarı/115 ya geldiği zaman senin evin halini görmüş. Ben çok gerilerde kaldım galiba... Çora. tozlanmıştı. umut onlarda. Suratları asık. Tanabay'in da iki kız kardeşi vardı ama onlar başka köyde oturuyorlardı. Ben inancımı yitirmedim. odaların içinde. bir söylediklerini bin kere söylüyorlar sanki. Çora'mn öğrenci oğlunun biçtiği otlar kurumuş. Dersleri nasıl. fırsat bulursak... gidip biçeyim. ya da bir bekçi bırakıyorlardı.www. seninle uzun uzun konuşuruz Tanabay. bu kötü günler geçecek.Ev gerçekten öyle. ayıklayayım" dedi. Öyleyse niçin istiyor kımız getirmemi? Nasıl konuştuklarını bir görseydin! Ben çocukken Aleksandrovka'da Efremov adında bir Rus'un yanında çalışıyorum. şarkı söylüyorlar. bir gün sokaktan geçerken. Caydar çok iyi bakıyordu. başkana yaltaklanmayı. ellerini hazır-ol durumda yanlarına yapıştırıyorlar.. Bugün bizim çocuklarımız sahneye çıkıyor. Bu 70 .. Sen canını sıkma bunlarla.enginel elveda gülsarı olacak bilemiyorum.Bahar gelince elbirliğiyle onaralım onu. Sen genç-lerijdç beğenmiyorsun ama. her şeye aldırma. Tıpkı o kilisedeki ilâhileri söyleyenler gibi. Bakımsız ev böyle olur elbet. söylediklerinin hepsi birbirine benziyor. * Çora kâğıtlarını toplayıp çantasına yerleştirirken: .. Zaten bugünlerde anlamadığım çok şey var. onunokuduğu enstitüde gençlerin hepsi iyi okuyormuş. Eline orağı aldı: "Tanabay ağanın bahçesini yaban otları sarmış. Avluda dolaşü. . Bilgili gençler yetişiyor.. Niye getirecekmişim? Aslında kötü bir öğrenci de değil. Çora eşikte bir an durdu.
Çobanlar "Kral gibi gidiyoruz" diye sevinmişlerdi. üç akslı ve çekişi güçlü bir kamyondu. Altın şansı donu. 71 . dedi söyleyin de dinleyelim. Bu defa da Çora'mn dediği olacaktı. Merkez kalabalıktı. dedi Tanabay. mutlaka olur!". bağıra bağıra müşteri çağırıyorlardı."Ama işin en iyi yanı. öteki atların arasında eyerlenmiş olarak duruyordu. "Hele dağlık yerlerden ekin taşımak ne kadar kolay olurdu! Çamur. "Savaş bitince böyle maşınlar bizde de olur. Çora'mn kendisini razı edeceğini biliyordu. neler yapılması gerektiğini söyleyecekler. Elveda Gülsan/117 Yorga.Merhaba Gülsan! Nasılsın bakalım! İyi misin? Halin nice mübarek hayvan? Yorga gözlerini çevirip baktı.com.cizgiliforum. Bahardan beri görmediği yorganın yanına koşuyordu. Herhalde herkes bildiğini anlatacak. Bu. Amerikan Studebaker kamyonlarıyla Slovakya. bize akıl verirle?. Savaşta çok binmişti. Tanabay "Bizda de böyle kamyonlar olsa!" diye pek hayıflanmıştı.enginel elveda gülsarı yüzden Tanabay'ın evi başsız-gözsüz kalmış ve harabeye dönmüştü. Gerçi kesin kararım henüz vermiş değildi ama. biz de yeni bir şevkle işe sarılırız". Studebaker. İşte şimdi de yılkıcılıktan çobanlığa geçecekti. Gençler şarkı söylemeye başladılar. Binanın önündeki alan kamyonlarla. Mırıldayan. at arabalarıyla dolup taşıyordu.bilmediğini soracak. Çora orada onları bekliyordu: . Çevredeki alanları da binek atlan doldurmuştu. "İşte böylesi çok iyi" dedi Tanabay içinden. bakarsın işler düzelir. tepinen atların arasına dalıp gitti. sen nereye gidiyorsun? . Önce biraz isteksiz davrandılar. Ey Tanabay. seyyar çaycılar. ne güzel bir attı o! Tanabay öbür atların arasından geçip ona sokuldu: . öbür atlann arasında bir bakışta farkediliyordu. Büyükler bizden iyi bilirler elbet. ayaklarım oynatıp hınldadı. şarkı söylesenize! Bizim gibi yaşlılara bakmayın. güçlü cıdavı.Şimdi geliyorum.www. toplantı hemen başlayacak. batak dinlemeden gidiyor bu kamyonlar!" gidiyoFdu. eski sahibini hemen ta-nıİı. salona girip yerlerinizi alın. . Avusturya yollarını bir baştan bir başa geçmişti. Ortalığı duman ve et kokusu sarmıştı. Daha kamyondan inmeden o atların arasında Gülsan'sını görmüştü.Hey gençler. Ta savaş116/ElvödaGülsan tan bu yana ilk kez biniyordu kamyona. Ah. Üç tonluk yeni 'Gaz' marka kamyonu hepsi çok beğenmişti. yavaş yavaş birbirlerine uydular ve sonra coştular. ömrünü yine dağlarda geçirecek demekti. kolhozun ne durumda olduğunu. sonunda böyle bir toplantının yapılıyor olması. Ömrünü dağda kırda geçiren bizim gibiler ne bilir ki? Onlar gerekeni söyler. yuvarlak sağnsı. bu yüzden konuşamıyorlardı. Ertesi sabah kamyona binip ilçenin yolunu tuttular. şiş kebapçılar. Kamyonun üstü açık olduğu için rüzgâr yüzlerine vuruyor.Çabuk olun. dedi Tanabay. kalkık burnu ve kapkara parlak gözleriyle.
Ama şimdi iyi ellerdesin. biraz buraya gelir misin? dedi Aldanov.O kadar olur mu hiç? Bu görevi isteyerek üstlendiğini söyleyecek ve söz vereceksin.Tanabay. sonra kalabalık dağıldı: Elveda Gülsan/119 72 .Ne inatçı adamsın! Onlarla konuşmana ne gerek var? Konuşmasan olmaz mı yani? İtiraz edecek halleri mi var. bir komünist olarak geri 118/Elveda Gülsarı kalmış koyunculuk işinde çalışmaya karar verdiğini söylersin. Hem parti üyesisin. ona da şükür.Bu da söz mü. çok hareket ediyor olmalısın.Hepsi o kadar mı? . iyi bakıyordu. her şeyi anladın mı? Unutma sakın! . 13 Toplantı akşama kadar sürdü. adamlar sıkıştıkları için birbirini itip kakmaya başlamışlardı. Çok koşuyor.enginel elveda gülsarı ^ .Dur hele. dedi Çora kolunu tutarak.Neden söz edeceğim? Konu ne? .Ama ben o sürüyü görmedim bile.. benim konuşmama ne gerek vardı? diye yürüyüp gitti Tanabay. pankartlarla donatılmıştı: "Komünistler en önde!". Cıdavlann genişlemiş. Karar verildiğine göre mesele halledilmiştir! ." Toplantı yapılacak binanın cephesi baştan başa kızıl bayraklarla.Ama onlarla konuşmadım.Unutmadım! Unutmadım! diye öfkeyle bağırarak Tanabay salona girdi. sen istediğin koyun sürüsünü seçersin. dedi. istediğin koyunları alacaksın.Hiç merak etme. Uslu olursan bir kötülük etmezler sana. Demek Çora onu aç bırakmıyor. . Sonra şu defteri al eline. Onun için konuşman gerekiyor. yulaf tanelerini gördü. Önce geldiğini belli eden imzayı at. kabul ederler mi bakalım? Başkan sinirlendi: • .Hiç de fena durumda değilsin Gülsan. düşümde bile görmedim. Çora havayı yumuşatmak istedi: . her koyundan üç kilo yün çıkaracağına.Bulatbekov Âsim ile Zarlikov Bektay. . şimdilik esen kal.cizgiliforum. "Hadi Gülsan. Elini atın torbasına sokup baktı. Toplantıya gelenler salona dolmaya başlamışlardı. Sovyet Gençliğinin Öncüsüdür" gibi sözler vardı bu pankartlarda. Görmeden nasıl söz veririm? . Başından çok kötü olaylar geçti değil mi? Hepsini biliyorum. Tanabay kapıdan içeri adımını atınca Çora ile kolhoz başkanı Aldanov onu durdurdular: . . Çora elindeki listeye bakarak: . Seni konuşmacılar listesine aldık.. Ayrıca iki genç komsomolu da yardımcı alıp onları yetiştireceğini söylersin. "Komsomol. .Madem ki mesele halledilmiş.Ben bir komünistim.com. dersin.Kimmiş onlar? Salon dolmaya. onlara söz mü düşer? Onları yetiştirme görevini sana biz verdik. ben gidiyorum.www. partinin ve halkın huzurunda söz vereceksin^ . . hem de başarılı bir yılkıcı. Her yüz koyundan yüz on kuzu elde edeceğine.
şimdi de koyun çobanı olduk bakalım bu işle nasıl başa çıkacağız? Cay-dar buna ne diyecek?. çalışacaklardı. kendilerini bir anda yine aşağıda buluyorlardı. "Kısa kes. hayat arabasının tekerleği omuzunu bıçak gibi yaralıyor. rüzgâr çıkmıştı. madem ki çalışmak zorundaydılar. kimileri de köylerine gittiler. Şimdi ise başka düşünüyordu: Sıkıntılar bitmiyor ve amaç da ulaşılacak gibi görünmüyordu artık.. Öyle ince ve hafifti ki. umudunu yitirmemişti... Ne söz ya! Her koyunun en az bir kuzu doğurması. her koyundan üç kilo yün alacağım" demişti. Kendisi dişe dokunur bir şey söylememişti ama başkalarısın söylediklerini dinlemişti hiç olmazsa.. gençliği yitip gitmişti. yalmz kendi yapacağın işler için söz ver. derken omuzu nasır tutuyor. sana söylediklerimden başka bir şey söyleme.. Kolhoz dedikleri herhalde zor bir işti. nasıl elde edildiğini de bilmiyorlardı..com. Tepedeki hedefe tam ulaşacaklarını sandıkları zaman. Nereden. Eh.. Hava ka-raYmış. soğuk. kimileri kolhoza. aklını kurcalayıp duran şeylerin hiçbirini söyleyememişti. demişti. kimi sürülerinin başına. Oysa. işte kendisinin de •saçları ağarmıştı. arkadan omuz vereceksin. üflesen uçar. Otuzlu yılların başlarından itibaren hep böyle olmuştu: Bir yukan. Tanabay kamyonun içinde kuytu bir köşeye oturup yakasını kaldırdı ve kendi düşüncelerine daldı. Tanabay hemşehrileriyle birlikte kamyona bindi Aleksadrovka yokuşunu. İşte." Tanabay da onun söyle dediğinden başka bir şey söylememişti. Şikâyet etmezsin. her şey onun düşmanıydı.. Tende beden. konuşmasında doğru bir söz söylemişti: "Hiç kimse bize yol döşemedi. Herhalde bazı yöneticiler yünün nerden.cizgiliforum. kusurlar da olmuştu ama. Neler neler gelmişti başına. "amacımıza ha ulaştık. Sekreter doğru söylemişti: Tanabay'ın da düşündüğü gibi. rüzgâr. bir aşağı gidiyorlardı. bedende can taşıdıkça.. kaldırmaya çalışacaksın. İşte. O gözlüklü konuşmacı. yolumuzu kendimiz açacak. nasırların hiç önemi 120/ElvedaGülsan yok. meyvasını da alıyorsan. nasıl alacaksın kilolarca yünü? Kumdan altın çıkarmaktan daha beter bir iş bu. sonra yaylayı geçtiler. O büyük 73 . Kolhoz diye diye. Eğer yaptığın işi seviyor. savaştan sonra hayat kendiliğinden düzgün bir akışa yönelmezdi. ha ulaşıyoruz" diye düşünmüş. Başka türlü olmuyordu. Yün mü dedin? Yün dediğin dallardan toplanmıyordu. Toplantıdaki konuşmasında ise daha büyük sözler vermişti: "Yüz koyundan yüz on kuzu. memnun olursun. Tanabay.. her omuz vuruşta. ne yapsınlar.. ne çileler çekmişti.www.enginel elveda gülsarı Kimi dağa. toplantı böyle bitmiş oldu. çok zor bir iş. 'size şeker alırım' diye umutlandırmışü onları. Bu arada birçok yanlışlıklar. hayat yolunun önündeki engelleri aşmaya. yara üstüne yara. kendimiz yapacağız" demişti. Güz mevsimindeydiler. bu dünyada yaşadıkça. Bu derdi başına saran Çora idi.. yani Bölge Yürütme Kurulu sekreteri. Şimdi işleri yoluna koyabilmesi için pek çok ter dökmesi gerekiyordu. kuzuların sağ kalması gerekiyordu. Ne var ki. Kürsüye çıktığı zaman cesaretini yitirmiş. Nasıl olacaktı bu iş? Yağmur. kızlara tatlı-şeker gibi şeyler almak için bir dükkâna girecek kadar bile vakit bulamamıştı.
O 74 . Yumuşak. Bütün meseleleri kestirmeden bir çırpıda halletmek istiyorsun! Oysa zaman çok değişti. Çora. hava iyice soğumuştu ve eve de daha çok vardı. Yüreğinde-ki ağrı dindi. O. Günboyu bağlı duran at. yorga ata binerek döndü. O zaman her şey iyi gider. Şimdi o sözlerinden utanç duyuyordu. Tanabay'a bir kötülük edilmesini. Oysa Çora pek beğenmişti. Oysa Tanabay onun öğütlerini istemeye istemeye kabul etmişti. bir 122/ElvedaGülsarı köşede suratını asıp oturmuştu. Bir belânın sinsi sinsi geldiğini seziyor gi-. Başkaları nasıl konuşursa sen de öyje konuşacaksın. fırsat bulursam. anlamak da istemiyordu. onun kötü durumlara düşmesini istemezdi. bunları anlamıyor. Neden böyle çekimserdi? Neden bu kadarla yetinmişti? Hastalığı mı onu bu hale getirdi? Yoksa. okşayıcı konuşacaksın." diye düşündü Elveda Gülsan/121 Tanabay. parti örgütçüsü Çora'nın içi pek rahat değildi. Rüzgâra karşı at sürmek Çora'ya iyi geldi. insanlar onu başka her tutkudan mahrum bırakmışlardı. O da işleri oluruna bırakmayı. Toplantıdan sonra Çora ile tek kelime konuşmadan kamyona binmiş. ona bir şeyler olmuştu. O da bir an önce evine ulaşmak isti-yirdu. Evvelce o adam hakkında çok şey duymuş. bir gün bütün bunları yüzüne çarpacağım. onları yakalayacaktı sanki. Rüzgâr şiddetleniyordu. kimlerin önünde nasıl konuşacağını bilmen gerek. Atın dizginlerini serbest bıraktı.www. Gençliğinde nasılsan şimdi de öylesin. çok düzenli ve hızlı bir koşu tutturdu. Hele bölge yönetim kurulu sekreterinin sözlerini çok beğenmişti. kolhozun başkanlığından ayrıldığı için mi böyleydi? Tana-bay'ı sıkı sıkı uyarmasının sebebi neydi? Yoo. Çora'ya yakışan bu değildi. ne söyleyeceğini. Ama hiçbir zaman ulaşamıyordu onlara. Böyle bir adam değildi o! Çora değişmişti.cizgiliforum. ama o gün kendisini ilk kez görmüştü. burada nelerin söylenip nelerin söylenmemesi gerektiğini çok iyi öğrenmişti. Başka yoldaşları beklemeden tek başına gitti. yukarıdakilere kendini beğendiremediği için olsa gerek.. Karanlık yolda. Artık nerede. Belki de. sağ kalırsak. Sonra da gocuğuna sıkıca sarındı. pekâlâ. kolhoza ömür boyu emek verdiği halde. Bu konuda tecrübeliydi. taypalma bir yorga olduğunu gösterdi. hızını kesmeden koşuyordu. Ya ev nasıldı? Evde onu neler bekliyordu?. başın derde girmez. ne yazılmışsa onu okuyacaksın. onların havasına uyacak.com.enginel elveda gülsarı sözleri geveledi. Böyle hızlı koşarak insanların ondan aldıkları şeylere yetişecek. kurulmuş bir oyuncak araba gibi fırlamış. Sırtındaki biniciden ve yürüdüğü yoldan başka bir şey düşünmesin diye. Çora bu tür toplantılardaki konuşmalann asıl amacını. Kalbi sıkıştırıyordu yine.. Şimdi Gülsan'nın tek tutkusu koşmaktı. pek saf kalmışsın. Eski tutku ve özelliklerinden kala kala bu taypalma yürüyüşü kalmıştı. sonra indi kürsüden. Ah Tanabay! Tanabay! Hayat sana hiçbir şey öğretmemiş. Başka tutkularının hepsi yok olmuştu. Yine de..biydi. Toplantıdan memnun ayrılmıştı. herkese ayak uydurmayı öğrenmişti galiba.. "Pekâlâ dostum. Çünkü o Çora'nın bildiklerini bilmiyor.
ama gönlü yaşlanmak istemez. baştan ayağa ürperdi.com. evrenin sonsuzluğu ve onun sırları vardı. Gülsan'ya binip geceleri evine gittiği Bibican'ı hatırladı. gelir gelmez giden o baharda neler olmuştu?" 15 Ekim ayı geldiği zaman dağlar sonbaharın altın sarısı rengine bürünmüştü. bitik bir at. ne de güzel yaraşıyordu görkemli" dağlara! Tanrı onlan sanki o gece yaratmıştı. düzelir. karası kara. Hava soğudu ve her yeri sis kapladı. arada sırada. Ertesi sabah Tanabay çadır evinden çıkıp etrafa bakınca gözlerine inanamadı: Doruklan karla kaplanmış dağlar daha da yaklaşmış gibiydiler.cizgiliforum.www. yüreğinde bir acı duydu. coşkular içinde. Hayat dediğin böyleydi işte. o güz sonunda. Kar.. İşte öyle. tertemiz. Ah Tanabay! Tanabay! 14 "Karanlık bir gece ve yolun ortasında kalmış iki can: Yaşlı bir adam ve yaşlı. Çay kıyısında alev alev bir ateş yanıyordu. bu nasıl başıboşluk!" derlerdi. Çoban olup koyun sürüsünün başına geçtiği o yılda. insanın kaderi de öyle. bunun hesabını vermek bize düşerdi. düşlerle geçiyordu işte. Hayatının bütün olayları gözünün önünden gelip geçiyor. bu güzel hayaller yüzünden hayat bu kadar tatlıydı. pırıl pınl ve görkemli.. Tanabay. ama kimbilir. Yıllar yılları çağrıştırıyor ve tıpkı taypalma yorganın düzenli adımlan gibi birbirine ekleniyordu. Tanabay oturduğu yerden sık sık kalkıyor. ölümle pençeleşen atın üzerindeki gocuğu ile onu ıkı sıkı sarıyordu. ansızın dağla-nn doruklarına düşen kar gibi. gelip geçiyordu. birden doğrulup koşmak ister. ama her şey elle çizilmiş gibi belirgin. Doruklar bembeyaz.. bir silkinir. Uzayıp giden o maviliklerin derinliklerinde.enginel elveda gülsarı zaman her şey yerine oturur. dağlara ve gökyüzüne bakarken. mutlu olamayacağını düşündü. sevinçten. Karşısında uludağlar vardı: Bir yanı pırıl pırıl. Bir gün içinde sis dağıldı ve güneş açıldı. Tanabay. Ama bu bir hayaldi artık. insanların hepsinin birden talihli..mutluluk ve acıyı beraber getiriyordu: Bir yanda kıvanç. 75 . "Bu nasıl disiplin. Aydınlık ve gölge nasıl yanyana ise.. "Artık Bibicanbeni beklemiyordur.. Ayın başlarında iki gün yağmurlu geçti. Bunu biliyorum.. dağlara kar yağdığını görünce belki beni düşünmüştür. ona binip türküler söyleyerek." İnsan yaşlanır. o pırıl pırıl aydınlık ve tertemiz hava karşısında.. mutluluktan uçarak. Sonra da bunun cevabını. ters bir şey söyler. o kadının karşısına çıkıverir-di. "Siz kendi örgütünüzün üyesini nasıl yetiştiriyorsunuz!" derlerdi bize. Bir daha kalktı ve gidip Gülsan'nın başucunda oturdu. İnsan ömrünün yansı böyle hayallerle. Ama bu durum pek Elveda Gülsan/123 uzun sürmedi.. aydınlık bir yanı gölgeli.. duygulandı. Karla kaplı dorukların yukarısında sınırsız bir mavilik uzanıyordu gökyüzüne doğru. Ah şimdi yorga yanında olsa.. yamaçlar gölgeli. Seni kendi haline bıraksam. Belki bu ormanlar. her şeyi berbat edersin. akı ak. Herkesin kaderi ayrıydı. bir yanda kaygı.
Siz yalmz bir sürüye bakıyor ve T>öyle yakmıyorsunuz. yardımcı istemiş. Ya ben ne yapayım? Kolhozdaki bütün hayvanlardan beni sorumlu tutuyorlar. Caydar sürünün gece bekçisi olarak maaşa bağlanmıştı. yamacın orasında burasında ve dağ eteklerinde bir ırmak gibi kıvnla kıvrıla ve dalgalanarak akıyor.com. Sürüde çobanın bir de yardımcısı olması gerekirdi. Sürüler. Tana-bay'ın beş yüz baş koyundan oluşan iyi bir sürüsü vardı. ağılın kapısını açtı ve çadır evdeki karısına seslendi: 124/ElvedaGülsan . beş yüz ayrı dert. ama İbrahim her seferinde bir.Caydar. Oysa koyunları bırakıp gidemezsin. ayrı iş idi. Üyirin başında iyi bir aygır varsa. size yardımcıyı nerden bulayım? diyordu İb. Tanabay bunların doğru. Bugüne kadar her şey yolundaydı çok şükür. akla yatkın olduğunu kabul ediyor. Motorlu araç çıkınca. başka işlerle meşgul olabilir ya da bir yere gidebilirdi. ben koyunları çıkarıyorum. deri alınıyordu koyunlardan. Varsın yılkıcılığın eski önemini yitirdiğini söylesinlerdi. Hepsi şehre gidiyor. demiryollarında. canını sıkıyordu.www. çobanların gerçek sınavı olacak. onların sabrını ölçecek kuzulama mevsimine daha epeyce vakit vardı. keski bu görevi başkasına verseydiler! Sizin arka çıktığınız komsomol çobanı Bektay gibileriyle iş yapmak mı. Allah korusun! Ona radyo almalı. kara toprağın yeşil nimetini otluyorlardı. Ama beş yüz koyun. Gençler okuyor. Sonra Tanabay devralırdı nöbeti. Ağılın kapısı açılınca. Kuzulamadan sonra hayvanlar da.Taneke. Gebe koyunların çoğu daha önce bir-iki kez doğurmuşlardı. Komşu çobanlar da sürülerini otlağa salıyorlardı. bahane ile onu başından savmıştı. hatta daha uzak yerlere gidip çalışıyorlar.cizgiliforum. . okumayanlar ise koyun sözünü duymak bile istemiyorlar. günboyu başlarında bulunacaksın. sürü oradan uzaklaştı. Akşam olunca eline çifteyi alıp gece yansına kadar ağılın çevresinde dolanırdı. Koyunlara bakmak atlara bakmaktan elbette daha kolaydı. ama kolhoz yardımcı vermemişti. güz dağlarının sararmış otlaklarında. yılkının nah dama atılmış görünüyordu. ak-boz adacıklar gibi görünüyorlardı. Bazen kızını sırtına alarak koyun gütmeye de giderdi. Ona göre atların yerini hiçbir şey tutamazdı. ama Tanabay çobanlığa alışamamıştı daha. Bu gidişle beni mahkemeye verecekler. Ancak. Ben de '\he yapacağımı şaşırdım.sözde büyük bir üzüntü içinde. işler de bir kat artacaktı.enginel elveda gülsarı Tanabay atını eyerledi. onları otlağa bırakıp hemen dönerim. Başıma bela aldım. ama olayı böyle takur-tukur bir hesapla değerlendirmek onun onuruna dokunuyor. Koyun üretme işi daha kazançlıydı: Yün. anlaşmak mı. Şimdi. anlarsınız. sinema filmi 76 . et. Bu da Tanabay için durup dinlenmeden çalışmak demekti. "Siz akıllı bir adamsı¦ nız. süt. Şimdi kolhozun bütün Elveda Gülsan/125 koyun üretme birimlerinden sorumlu İbrahim'e defalarca başvurmuş. insan yılkıyı yarım gün bırakır.
yüzüme bakıp öyle öfkelenme. diyor. Ama gece yansı Caydar onu yatağından kaldırdı: . Bana akıl verenler hiç de az değil. hiçbir şeyi beğenmiyor. boylu-boslu. Tanabay dişlerini sıkarak cevap verirdi: . Bütün bunları istiyor benden. Kasabada karşılaştıkları zaman bile Tanabay Bektay'la konuşmaz. tedbirsiz yakaladığı çobanların iki ayağını bir pabuca soktu.Olsun olmasın. içten içe ona saygı duyardı.. Bir yandan da mert. kendi adını bile unuturdun.. Ölesiye-bitesiye çalışan bizdik. başlanın o yana bu 77 . Kar lapa lapa yağıyordu. O zamanlar biz canımızı dişimize takarak çalışmasaydık. Koyunlar tedirgin oluyor. ama dobra dobra konuştuğu için takdir eder. öksürüp aksınyor. suratını asar. Üzerine yağan karın kendisine özgü kokusu yayıbyordu.enginel elveda gülsarı getirtmeli. Ekim ayı yağışsız geçmişti. şimdi de bize nefes aldırmak istemiyor.Kalk Tanabay. gazete istemek şöyle dursun.. Parıl parıldı. Sizler urra! urra! diye avaz avaz bağırdınız. Çekik kara gözlerinde her zaman bir öfke. Bunun için pişman da değiliz.. Sinema.Sözüne dikkat et evlat. Karısının elleri buz gibiydi. senin gibi insanları hiç sevmiyorum ben. Ama. Sana sadece "köle" derlerdi.Ee. ben dondum. Tanabay Bektay'ı sevmezdi. • Ak buğranın sırtında.cizgiliforum. nasıl konuştuğunu. sen değil. Pek geçimsiz. açık sözlü bu delikanlıya yazık olduğunu düşünür. gazete bulup vermeliymişim. Tanabay nöbete çıktı. O akşam Tanabay koyunları otlaktan sürüp getirdi ve hiçbirine zarar gelmeden açık koraya soktu. çoluk-çocuğunla geçir. yakışıklı bir delikanlı olan Bektay'la anlaşmak hiç de kolay değildi. Bunlar olmazsa ben de başımı alıp giderim. ölesiye bi126/Elveda Gülsarı tesiye çalışünız.com. Sen git bu vaktini evinde. Kasım ayında kış birden bastırdı. insan gibi yaşamamıza engel olmak istiyorsunuz. bir şiddet okurdunuz. Tanabay sözde himayesine aldığı komsomoUarla görüşmek istiyor ama buna vakit bulamıyordu? Asim Bulatbekov pek becerikli olmasa da geçinilmesi kolay bir delikanlıydı. Kar yağıyor. benim gelişim bir ziyan mı? Zararı mı var sana? . ona çıkışırdı: . yetiyor da artıyor bile. darılma ama boş yere nefes tüketiyorsun.. .www. Kış erken bastırdı. Sadece uşaklık ederdiniz. Aslında İbrahim'in söyledikleri doğruydu. insan gibi yaşamadınız... Buz gibi soğuyan tüfeği de ıpıslak olmuştu. diyorum Taneke. Sizler için çalıştık biz. Hazırlıksız. Hava karanlık ama yer bembeElveda Gülsarı/127 yazdı.Taneke. gürleyerek bir anda ortaya çıkü. Sonraları yollan ayrıldı. Bektay'ın söylediklerini de dinlemezdi. Yeni keçe çadır. kükreyerek. haftada bir dağa gidecek çerçi bulmalıymışım. üzerlerine düşen karı silkeleyerek. Tanabay'ı görür görmez. görürdüm şimdi senin ne durumda olduğunu. Onunla bir görüşüp biraz öğüt verseniz. onun yanlış yolda olduğunu görmek onu üzerdi.
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı yana sallıyorlardı. Kar dinecek gibi değildi. "Hele durun bakalım, başımıza bundan beteri de gelecek" diye düşündü Tanabay gocuğuna daha sıkı sarılarak. "Ay kış baba, erken geldin, çok erken geldin. İyiye mi, kötüye mi işaret bu? Belki de güz sonuna doğru biraz yumuşarsın... Yumuşarsın değil mi kış baba? Kuzulama mevsiminde çekip gitsen iyi olur. Senden bütün dileğimiz bu. Şimdi ne istersen yap, o zamana kadar vaktin var kış-baba..." Kış baba cevap vermiyordu. Sabahleyin herkesi erkenden ayağa kaldırıp telaşlandırmak, şaşkına çevirmek için, gece boyu yağarak her yanı örtmeye, kar tepeleri oluşturmaya devam ediyordu. Dağlar gecenin karanlığında, kıpırdamadan duran hayaletler gibiydiler. Dağların umurunda değildi kış. Didinip helak olacak, ordan oraya koşacak olanlar çobanlardı. Dağlar her zamanki gibi dimdik, hareketsiz ve sessiz idiler. Unutamayacaklan o kış işte böyle başladı. Erken gelen bu kışın insanların başına daha neler açacağını kimse bilmiyordu henüz. İlk kar gece boyu dinmeden yağarak her yeri kapladı. Birkaç gün sonra yine yağdı, sonra yine... ta çobanları güz otlaklarından kaçınncaya kadar. Koyunlar artık dereboyla-rında, karın az olduğu yerlerde yayılmaya başladılar. Sıra, çobanların yüzyıllar boyu edindikleri tecrübelerine, hünerlerine başvurmaya gelmişti: Bilmeyen birinin 'burada kardan başka bir şey yok' diye çekip gittiği yerde, çobanlar koyunlara ot bulmak zorundaydılar. Bunu yapamayanlara çoban mı denirdi?.. Ara sıra kolhozun yöneticilerinden biri çıkagelir, çevreye ve duruma göz atar, bir yığın soru sorar, büyük vaadlerde bulunur, sonra alelacele döner, sıcak evinin başköşesine kurulurdu. Çoban yine amansız kışla başbaşa kalıverirdi. 128/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/129 Tanabay, kolhoz merkezine inip durumu anlatmak için fırsat kolluyordu: Kuzulama zamanı için neler düşündüklerini, ne gibi tedbirler alındığını öğrenmek istiyor, bunun için çırpınıyordu. Ama boşunaydı bu çırpınışı. Başını kaşıyacak zamanı yoktu. Bir defa Caydar yatılı okulda okuyan çocuklarını görmek için gitti, ama hiç gecikmeden dönüp geldi. Dağdaki durumları çok güçtü. Tanabay küçük kızlarını evde bırakıp bir yere gidemezdi. Küçük kızını atın üzerinde kucağına oturtuyor, kürkünün uçlanyla sanp sarmalıyordu. O üşümüyordu ve halinden memnundu. Büyük kız ise babasının arkasında oturuyor ve üşüyordu. Tanabay Caydar'ın yokluğunda işte bu halde gidiyordu. Caydar yokken ocaktaki ateş bile alevsiz, korsuz, bir yetim gibi kalıyordu. Ertesi gün anaları dönüp gelince nasıl sevindiler, nasıl! İkisi iki taraftan analarının boynuna sarılmış, bırakmıyorlardı. Zor ayrıldılar annelerinin boynundan. Babalan baba idi, ama analarının yerini tutamazdı.. Vakit böyle geçip gidiyordu. Kışın ne yapacağı, nasıl geçeceği belli değildi daha. Bir bakıyorsunuz bıçak gibi bir ayaz oluyor, bir de bakıyorsunuz ytımuşayıveriyordu. İki kez kar fırtınası oldu, ardından fırtına dindi ve hava ısındı, karlar eridi. Bu ani
78
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı değişiklikler Tanabay'ı endişelendiriyordu: Kuzulama döneminde havalar ısınırsa iyi, ama ya ısınmazsa! Hali nice olurdu? Gebe koyunların karnı şişmeye başlamıştı. Kuzusu iri ya da ikiz doğuracak koyunların karınları iyice şişmişti. Çok zayıflamış, omurgaları iyice dışa vurmaya başlamıştı. Bunda da şaşılacak bir şey yoktu. Ağıza alınacak otlar kar altında kalmıştı ve hayvanların karnındaki kuzular da analarının kanıyla büyüyordu. Çobanlar bu durumdaki koyunlara yem yedirmek zorundaydılar. Sürülerin bulunduğu dağlara yem götürmeliydiler ama kolhozun anban yılan yalamış gibi tamtakırdı. Ağır işlerde çalıştırılan atlara verilecek birer avuç yulaftan ve tohumluk tahıldan başka bir şey yoktu. Tanabay her sabah erkenden sürüyü koradan çıkarırken, gebe koyunların karnını tutup bakıyor, memelerini elliyordu. Eğer her şey uz giderse, kuzularla ilgili olarak verdiği sözü yerine getirebileceğini hesaplıyordu ama yün konusunda verdiği sözü yerine getirmesi mümkün olamayacaktı. Kışın tüyleri az uzuyordu. Uzaması şöyle dursun bazı koiunlar tüy dökmeye başlamıştı bile. Açlıktı.koyunların yeterince beslenememesiydi bunların sebebi. Yem verebilse, ot verebilse yün'de alabilirdi. Tanabay üzülüyor, elinden bir şey gelmediği için kendi kendisine kızıyordu: Ne diye dinlemişti Çora'yı! Ne diye vermişti o sözleri! Büyük büyük sözler eder, vaadde bulunursun ha! Böylesine salak adamın biriyim ben! Partiye söz verirsin, millete söz verirsin ha! Hiç olmazsa böyle büyük sözler vermeseydi ya! Partiyi, vatanı bu işe karıştırmanın ne gereği vardı? Sıradan bir eski kolhoz işçisi değil miydi?.. Yoo, bunları söylemeliymişim! Yerli yersiz söylenecek sözler miydi bunlar! Neden herkes böyle yapıyor, birilerine yaranmak için yapamayacağa şeyleri vaadediyor?.. Suç kendisinindi. Ne yaptıysa kendisine yapmıştı.Dü-şünmeden konuşmuştu.Onlann söyle dediklerini söylemiş, onların istediklerini yapmıştı. Ama, onların umurunda mı? Söz veren onlar olmadığına göre kolayca kurtarırlardı kendilerini. Yalnız, Çora için üzülüyordu Tanabay. Çünkü o da iyi durumda değildi. Bir gün iyi olsa, iki gün hasta oluyordu. Ömrünü başkalarına dert anlatmakla, onları inandırmaya çalışmakla geçirmişti. Ama neye yaramıştı bütün bunlar? Artık o da ihtiyatlı davranıyor, söyleyeceği sözleri düşünüp taşınıp söylüyordu. Sonunda hasta oldu işte. Hasta olduğuna göre emekli olsaydı ya... Kış hükmünü sürüyor, çobanlan bir ümitlendirip bir ümitsizliğe düşürüyordu. Tanabay'ın sürüsünden iki koyun 130/ElvedaGülsan açlıktan öldü. Kendisinin yardım sözü verdiği genç çoban- | lann sürülerinden de birkaç koyun ölüp giti. Bir sürüde ölen koyunların bulunması elbette olağandı. Bir kış içinde on ka- J dar koyun yitirmek pek önemli bir zarar sayılmazdı. Asıl sıkıntı, asıl kırım, ilerde, baharın başlangıcında olacaktı. Sonra havalar birden ısındı. Koyunların memeleri de süüe dolup şişmeye başladı. Ama pek zayıftılar-, bir deri bir kemik kalmışlardı.Yine de memeleri, her gün, her saat, biraz daha pembeleşerek şişiyordu. Böylesine zayıf oldukları halde,
79
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı karmlarındaki yavrularını ve süt dolu memelerini nasıl taşıyordu bu zavallılar? Başka bir sürüden birkaç koyunun kuzuladığı haberini duydular. Demek çiftleştirme döneminde zamanlama hatası yapılmıştı ve bu da bunun ilk belirtisiydi. Bir-iki hafta sonra, ağaçtan elma düşer gibi, kuzularda dökülüvereceklerdi. Şimdi hazırlıklı olmalı, acele tedbir almalıydılar. Çobanın en zorlu günleri olacaktı o günler. Zavallı çoban, koyunların sağ-salim doğum yapmaları için hepsiyle tek tek uğraşır, çobanlık yaptığına bin pişman olurdu. Aynı anda hangisine yetişecek, hangisine bakacaktı? Ama kuzular esenliğe kavuşunca, hele büyüyüp kuyruklarını sallaya sallaya koşmaya başlâVınca, çobanın keyfine diyecek olmazdı. Zor olsun, zâr olsundu da,tek o günleri görsündü. O zaman utancından el âlemin yüzüne bakamaz duruma düşmezdi. Kuzulama zamamnda kolhozdan yardımcı kadınlar geldi. Bunların çoğu yaşlı ya da çocuksuz kadınlardı. Köyde bu durumda olan kadınlar güçlükle razı edilmiş, onlar da nazlana nazlana gelmişlerdi.Tanabay'ın sürüsüne iki yardımcı verildi. Bunlar yatak yorganlarını, bez çadırlarım ve kullanacakları eşyayı da kendileri getirmişlerdi.Yardımcı-lar gelince işler biraz yoluna girmeye başladı. Aslında bir Elveda Gülsan/131 sürü için en az yedi yardımcı gerekirdi. İbrahim, sürü kuzulama yerine geçer geçmez bu kadar yardımcıyı göndereceğine yemin etmiş, kesin söz vermiş, şimdilik iki yardımcıyla idare etmesini istemişti. Sürüler, dağ eteğindeki kuzulama merkezine inmeye başladılar.Tanabay sürüyü kuzulama merkezine götürür-ken.kadınlann eşyalarını taşımaya ve yeni konak yerine ça-dıdannın kurulmasına yardım etmesini Asim Bulatkov'dan riö(a etti. Onların kafilesini sabah erkenden yolcu ettikten sonra, kendisi sürüyü toplayıp arkalarından gitmeye başladı. Koyunlar hem yüklü, hem zayıf oldukları için onlan yormak istemiyor, ağır ağır gidiyordu. Kuzulama yeri Beş Ağaç Vadisi idi. Acemi çobanlara bu yolu göstermek için daha iki kez vadiden dağa gidip gelecekti. Koyunlar pek ağır ilerliyordu ve Tanabay da onlan zorlamıyordu. Fakat bu ağır gidişe köpeğin cam sıkılmış olacak ki sürüden ayrılmaya başladı. Oraya buraya gidiyor, sonra dönüp geliyordu. Güneş batmak üzereydi ama hava hâlâ ılıktı. Sürü dağın eteğine indikçe ısı da artıyordu. Vadinin güneş gören yamaçlarında yeşil otlar çıkmaya başlamıştı. Yolda koyunların biri kuzuladı. Bu kadar erken doğmaması gerekirdi diye düşünen Tanabay, yeni doğmuş kuzunun kulağım, burnunu temizledi. İlk kuzuların en az bir hafta sonra doğması gerekirdi ama işte ilk kuzu doğmuştu bile. Bu da nesi! Al sana beklenmedik bir olay! diyordu Tanabay. Ya yolda ardı ardına kuzulamaya başlarlarsa? diye endişelenen Tanabay öteki koyunları yokladı. Ondan başkaları doğuracak gibi görünmüyorlardı. Tanabay biraz rahatladı. Küçük kızları bu ük kuzuyu görünce pek sevineceklerdi. İlk kuzu her zaman en sevimlisi olurdu. Bu kuzu da gerçekten pek sevimliydi. Kapkara kirpikli,
80
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı kara tırnaklı.bembe-yaz bir kuzucuk. Sürüde kaba tüylü birkaç koyun vardı, ku132/ElvedaGülsan zulayan koyun da bunlardan biriydi. İnce tüylü koyun-lar.tüysüz denecek kadar pek ince kürklü kuzular doğururlardı. Oysa kaba yünlü koyunların kuzuları bunun gibi tüylü ve sağlıklı olurdu. - Hoşgeldin kuzucuk, demek acelen vardı, gel gör öyleyse aydınlık dünyayı! dedi Tanabay. Doğuşun kutlu olsun dölbaşı! Senin gibi birçok kuzumuz olsun, o kadar çok olsun ki toprak görünmesin. Melemeler kulağımızı doldursun ve hepsi yaşasın... Tanabay kuzuyu başının üzerinde dolandırdı: "Ey koruyucu Çoban Ata, koyunların koruyucu ruhu! İşte sürünün ilk kuzusu! Onu kolla, bütün kuzuları kolla! Biz çobanları da kolla!..." Onları çepeçevre dağlar sarıyordu ve dağlar kımıldamadan, suskun, öylece duruyorlardı. Tanabay kuzuyu koynuna alıp kürklü paltosunun içine yerleştirdi. Koyunları sürmeye başladı. Ana koyun onun peşinden ayrılmıyor, acı acı meliyordu. Tanabay eğildi, koyuna yavrusunu gösterdi: "Gel bak, dedi kuzucuğun sapasağlam, kaybolmuş değil, korkma!" Kuzu Tanabay'ın kucağında ve kürkünün arasında kurumuş, ısınmıştı. Akşama doğru sürüyü kuzulama korasına getirmişti. Konak yerinde büyük keçe çadır kurulmuş, duman tütüyordu. Yardımcı kadınların palatkalan da dikilmişti. İşler yolunda görünüyordu. Yalnız Asim yoktu görünürlerde. O da yarın sürüsünü getirmek zorundaydı. Onun için deveyi alıp geri gitmiş olmalıydı.Görünüşe göre bir terslik yoktu. Ama biraz sonra Tanabay, gördükleri karşısında, kızgın çölde başını güneş çarpmış gibi, beyninden vuruldu. Her şeyin kolhoz yöneticilerinin söylediği gibi olmayacağını biliyordu ama yine de bu kadar kötü bir durumla karşılaşacağını beklemiyordu, sözde kapalı kuzulama korasımn saz damı çökmüş, duvarı yıkılmış, delik deşik olmuş, kapısı penElvedaGülsan/133 ceresi çürümüş, çatının tartmaları, kirişleri iyice bel vermiş. Rüzgâr her yerden girip çıkıyor ve içerisi sanki bir kar deposu! Dışarıdaki karlar eridiği halde içeride öbek öbek kar var.. Böyle bir durumla karşılaşacağını aklına bile getiremezdi. Eski, açık koranın duvarları da yıkılmıştı. Tanabay neye uğradığım şaşırmış, aklı başından gitmişti.Kızlannın ilk doğan kuzuyu görüp sevinç çığlığı atışlarım bile gözü görmedi. Kuzuyu alelacele onların ellerine tutuşturup kuzula-mi korasına ve çevreye bakmaya gitti. Nereye gitse, neye baksa, yıkılmışlık, bakımsızlık görüyordu.Besbelli savaş yıllarından beri buraya hiç el sürülmemiş, hiç onarım yapılmamıştı. Her yıl kuzulama mevsiminde çobanlar ellerinden geleni yaparak o dönemi atlatmış, sonra da kapalı kuzulama korasım yağmurun, rüzgârın, insafına bırakarak çekip gitmişlerdi. Koranın sözde çatısında yana düşmüş, çürümüş bir balya ot, şuraya buraya savrulmuş saman yığınları da vardı. Her nasılsa iki yarım çuval arpa unu ile bir sandık tuz da vardı bir köşede.Koyunlara verilecek yem, kuzuların altına serilecek
81
www.cizgiliforum.com.enginel elveda gülsarı saman ve kuru otlar bunlardan ibaretti.Yine o köşede cam kırılmış birkaç fener, paslı bir gaz tenekesi,iki kürek ve kırık bir tırmık görünüyordu. O anda Tanabay'ın aklından, hepsinin üzerine gazyağı döküp ateşe vermek, yakıp kül etmek, sonra da elini kolunu sallaya sallaya çekip gitmek geçiyordu. Tanabay, geçen yıldan kalan ve kaskatı olan gübre ve kar yığınlarına takılıyor, tökezleniyor, ne diyeceğini, ne yapacağını bilemiyordu. Durmadan aym şeyi tekrarlıyordu kendi kendine: "Aman Tanrım, bunu nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar! Nasıl yaparlar!..." Sonra koradan fırlayıp çıktı, atını eyerlemeye başladı, elleri titriyordu atı eyerlerken. Hemen kolhoza gidecek, gece yarısında herkesi ayağa kaldıracak, onlara günlerini gösterecekti! O İbrahim denen adamın, o başkan olacak Alda134/ElvedaGülsan noviç'in ve Çora'nın yakalanna yapışacak, canlarına okuyacaktı! Hiç acımayacaktı. Madem ki Tanabay'a böyle bir itlik etmişlerdi, onlar da kendisinden başka türlüsünü bekleme-sinlerdi! Bu kadarı da olmazdı. Canına tak! etmişti artık! Caydar dizginlere yapıştı: - Dur! Nereye gidiyorsun! dedi. Sakın gitme, in aşağı! Hadi beni dinle de in aşağı! Tanabay'ı durdurmak ne mümkün! - Bırak! Bırak dizgini! diye bağırıyor, atı kırbaçlayarak karısının üzerine doğru sürüyordu. "Bırak beni, geberteceğim onları! Geberteceğim!" - Hayır olmaz! ille de birini öldürmek istiyorsan beni öldür! İki yardımcı kadın onların yanına koşup geldi. Kız da gelip ağlamaya başladılar. - Baba! Baba, gitme! diyorlardı. Tanabay'ın hiddeti biraz geçti, ama yine de gitmek istiyordu. - Tutma beni! Görmüyor musun doğuracak koyunlar? Görmüyor musun burasının nasıl bir yer olduğunu? Yarın onları nereye sokacağız, hani kuzu barınağı? Nerde yem? Hepsi ölüp gidecek, sonra cevabını kim verecek! Bırakın da gideyim! - Dur da dinle biraz! Diyelim ki gittin, hepsini ayağa kaldırıp bağırdın, çağırdıaNeyi halletmiş olacaksın? Bugü-. ne kadar bir şey yapmamışlarsa, çaresini bulamadıkları içindir, güçleri, imkânları olsaydı, kolhoz yeni bir kora yaptırmaz mıydı? -Hiç olmazsa damı onarmahydılar. Hani bunun kapısı, hani pencereler? Kora değil, bir yıkıntı bu- içi kar dolu. On yıldan beri el sürmemişler! O çürümüş otlar neye yarar, hangisine yeter? Kuzuların altına ne sereceğiz? Sen, kuzular da, koyunlar da kırılıp gitsin mi istiyorsun? Hadi bırak beni! • Elveda Gülsan/135 - Yeter Tanabay, yeter! Kendini herkesten üstün mü sanıyorsun? Herkese ne olursa bize de o olacak, biz de herkes gibi idare edeceğiz. Madem ki durum böyle, hiç vakit yitirmeden yapmamız gereken işleri düşün sen! Bırak onları! İşin sorumlusu biziz, işleri de bizim yapmamız gerekir. Yolda gelirken yar dibinde sık çalılar gördüm. Çok dikenli ama yine de damı onlarla örtebiliriz, üstüne de gübre atanz, bastırırız. Kuzuların altına sermek için de
82
bir de kendisi. tereyağlı çayı içmeye başladılar. Orası Beş Ağaç Vadisi idi. belle çıkardıkları o çalıları bir demet haline getiriyorlardı ama çok dikenli oldukları için ne ata yükleyebili-yor ne de sırtlarına alabiliyorlardı. Hepsinden zoru korayı temizlemek ve o çok dikenli yabangüllerini kesmek oldu. kimsenin yüzüne bakmadan duvarı örüyordu. Hava bozuverirse! diye ikide bir başını kaldırıp bulutlara bakıyordu. Tanabay istemeye istemeye indi atından. O çalıların arasında Tanabay'ın çizmeleri parçalandı. Tanabay kadınlara acıyordu ama. İki büklüm olarak. Kar bir başlarsa bütün bu çabalar boşa gidecekti.Koranın yıkılmış taş duvannı onarmaya başladı. keyifli keyifli çaylarını içiyor ve sohbet ediyorlardı. "Acaba doğuran koyun var mı?" diye büyük kızını ikide bir sürünün yanına yolluyordu. Evde kimse ağzını açıp bir laf söylemeye cesaret edemiyordu.enginel elveda gülsarı kurumuş otlan biçe-rk. ne yapsın. 83 . Babalan: .Hadi siz eve gidin! diye onlan çadıra gönderdi. 16 Ertesi gün Tanabay.Temiz bir yaygı serdi.www. Kaybedecek bir dakikaları da yoktu. Tanabay "Atasına lanet bu yerin!" diye kargışlar okuyor. İkinci yardımcı koyunları güdüyordu. karısı ve yardımcı kadınlardan biri vardı.. ama bu yere adını veren beş ağaçtan bir kütük bile kalmamıştı. Kadınlar da yardıma geldi. Ah bu kadınlar! Allah canlarını almasın! Sanki çay içmek için gelmiş konuklar gibi. Yardımcı kadınları çağırdı ve hep beraber sofraya oturdular. bütün ordu çalışıyordu..Hayatı boyunca bu kadar çok çalışıp yorulduğunu hatırlamıyordu. bütün alay.. Oysa şimdi yalnız kendisi. Ço136/ElvedaGülsan ra'nın hakkı vardı doğrusu: Caydar olmasa. küfürler savuruyordu.Hava bozmazsa bütün bunları yaparız. Öyle çok yapılacak iş vardı! Ama hiç olmazsa o gece koyunlan kapatacak bir yer gerekiyordu. Tana-bay'ın hiç sesi çıkmıyordu. başka çare yoktu. Koraya kadar çeke çeke. çayı koyu koyu demledi. Küçük parçalar halinde sapsarı tereyağı da koydu sofraya. Sonra yıkanması için kocasının ellerine su döktü. Tanabay'ın nerede boynunu kırıp kaldığını bir Allah bilirdi.Şekerlemeler çıkardı.cizgiliforum. Uzun süren bir hastalıktan sonra yeni ayağa kalkmış gibi. Belki ancak savaşta gece gündüz demeden siper kazdıkları günlerde bu kadar yorulmuştu. başı düşüyordu. asker kaputu lime lime oldu. geçtikleri yeri tırnak gibi çizerek o dikenli çalıları kan ter içinde koraya kadar getirebildiler. Caydar tezek ateşinden çaydanlığı aldı. Öyle bir hiddete kapıldığı için şimdi kendisinden utanıyor. Tu! diye yere tükürdü ve keçe çadıra girip oturdu. Ama o zaman bütün bölüm. Kazmayla. genç çobanların sürülerini kuzulama yerine getirmelerine yardım etti. Başka ne yapabiliriz zaten. Sonra da bir hafta durup dinlenmeden korayı onarmak için çalıştı. Yardımcı kadınlar da Caydar'dan yana olarak gitmemesi için Tanabay'ı zorlamaya başladılar.Kızlar bile taş taşımaya başladılar.com. Çayını içtikten sonra dışarı çık-tı. sürükleye sürükleye getirebildiler.
soğuk mu soğuk bir yerde. Evet. Neye yarardı sadece düşünmek! "Umutsuzluğun 84 . taşıyanlara yardım ederken ve sonra yine koraya dönerken "Ne olacak? Ne yapacağız?" sorusu çıkmıyordu aklından. Ama buradaki gübre kar ve yağmur altında kalmış ve onu oradan çıkarıp korayı temizlemek çok zor bir işti. başlamıştı! Güneş doğmadan bunlar da doğuracaklardı. gece boyu. çatıdaki delikleri tıkamaya çalıştılar. Doğum sancısından inliyorlardı. sözde kapalı koranın bir köşesine saman döşedi. Düşünceli. Neredeydi kuzu? tşte.www.enginel elveda gülsarı Hepsi zor.Caydar kuzuyu kucaklayıp eteğine sardı. hiç yakınmıyorlardı. altın gibi saf ve parlak olur. otuzar koyun doğuracaktı. kulağına bir kuzu melemesi geldi. henüz 138/ElvedaGülsarı doğmuş ve titreyip duran kuzusunu yalıyordu. Eğer koranın damı açık olmasa. Kuzuları buraya yatırdı ve üzerine bir çuval örttü. ku-zucuğu donup ölmekten kurtarmışlardı. O sırada. Başlan dönüyor. Sonra bir gece. temizlenmesi de çok daha kolay olacaktı. endişeliydi. koradan çıkardığı sepeti dışarı taşırken. îki gün iki geceden beri durup dinlenmeden yapıyorlardı bu işi. M Koranın dışına taşıyıp yığdıkları gübre dağ gibi olmuştu ama içerisi . . pis mi pis ve cıvık cıvık gübreyi sepetlerle dışarı taşıyorlardı. O bir tek köşe neye yarayacaktı? Tanabay zembillerle gübreyi doldururken. Duvardaki.. îkiz doğurmuştu. Sürüye bakınca.cizgiliforum. Tanabay. anasının da ayaklannı yere vurarak ona cevap verdiğini gördü. Çobanlar kışın bu tezekle ısınırlar. kendi eteğine sarıp sarmaladı. zaman durmuyor. İkisi birden ellerindeki yükü bırakarak sürünün yanına koştular. Hava soğuk olduğu için analarını da oraya getirdi. Hepsini yapmaya kalksan alü ayda bitmezdi. Ve. Dört-beş koyun daha doğurmak üzereydiler. is kokan fenerlerin cılız mı cılız ışığında. Tam zamanında yetişmiş. Neyse ki yardımcı kadınlar da Tanabay ve Caydar gibi canla başla çalışıyor. Bu yetmiyormuş gibi camlan kınk fenerleri rüzgâr sık sık söndürüyordu. akıp gidiyordu.Duydun mu? diye seslendi karısına. Durmadan taşıdılar. Kuzulayan koyunları sürüden ayırarak. "Başladı! Başladı!" dedi Tanabay yüreği hoplayarak. Bütün gece. Bugün yarın doğacak kuzular için hiç olmazsa koranın bir köşesini temizleyip hazır hale getirmek istiyorlardı. Tanabay da bunları kucakladı. Cıvık cıvık pis kokulu gübreyi. bir koyun daha kuzuladı. Yardımcı kadınları sürünün başına çağırdılar. sonra bir gün bir gece daha. içindeki gübre de kuru olsa. mideleri bulanıyordu ve kollan uyuşmuştu. Oysa bütün korayı temizleseler koyun ve kuzular buraya sığmazdı. Koyun tezeğinin sıcaklığı çok güzeldir. koranın az çok temizlenmiş köşesine götürdüler. Çiğnenip tezek olmuş kuru gübreyi kalJ Elveda Gülsan/137 dınp keser çıkarıp atarlardı. Her gün yirmişer. tan ağarıncaya kadar taşıyordu.yine doluydu. Fenerin titrek ışığıyla doğan kuzuyu aramaya koyuldular.com. hepsi önemliydi yapılacak işlerin. Bir gün bir gece. öbür uçta! Ana koyun. biraz ötede. Durmadan dudaklarını ısınyordu.
İbrahim buna da bir bahane buluyordu. Sürü. Onu göremez ve kendi haline bırakır-san. yüreği yandı. Suyu iyice azalmış bir derenin yatağı. Sürüden. yavruyu aramaya başladıkları zaman.kuzu yaş topraktan soğuk kapar ve çok geçmeden ölürdü. Gökyüzü soğuk. size han sarayı veremem ya.www. başındaki kıllann sayısından da çoktu. pek ani. iki tepe arasında kıvnla kıvrıla uzanıyordu. Ne utanmaz adamdı bu İbrahim! "Eee. ikizlerin sırtına da (3) sayısını yazdı. Ellerinden geldiği kadannı yapmalıydılar. Birden bire kendini savaş meydanında bulmuştu sanki: Tanklar üstüne üstüne geliyordu ve onun elinde savunması için hiçbir şey yoktu. Arazi keşfi yapıyor. Bari yeterince saman olsaydı şu kuzulama günlerinde. ne gibi savunma tedbirleri alacağını düşünüyordu. "Yollar açılmadan dağa nasıl saman yollayabilirim?" derdi mesela.com. savunma hattı çök-müştü. koyun korasına el uzatsanız tutulacak gibi yakın görünüyordu.Yine de direnmek zorundaydı. Geri çekilecek. Yıkık koranın içinde ilk kuzuların ve analarının acı acı melemesi geliyordu kulağına. Elveda Gülsan/139 az ilerideki bir tepenin üzerine çıkarak sessiz sessiz çevreye baktı. çaresizlik anlamında kolunu salladı ve koraya doğru yürümeye başladı. Yapılacak iş. Siperler bozulmuş. Oralan ıpıssızdı.enginel elveda gülsarı canı cehenneme!" diye. Analarına da aynı numaraları yazarak belirledi. Tanabay bu korkunç durum karşısında bir kez daha ürperdi.Bu ölüm-kalım savaşında ya bir mucize olur sağ kalırsın ya da ölürsün! Tanabay. Bir bakarsın.cizgiliforum. bir çalının arkasında bunlardan biri kuzulayıverir. henüz bitmiş kısa otlan güçlükle kopanp otlaya-rak ağır ağır ilerliyordu. Çadırdan bir şişe siyah boya alıp geldi. Doğuracak her koyunun yardımına koşmalıydı. O da yoktu. O yamaçta onlan bir an bile yalnız bırakmağa gelmezdi. çabayı bırakmamak. kaça-cafc*bir yer yoktu. Ve orası. kolhozun kuzu140/ElvedaGülsan 85 . Tanabay tepenin üzerinde bu düşüncelere dalmış gitmişti. onların da ardında daha yüksek ve doruklan bembeyaz dağlar vardı. sabahleyin sürüyü otlağa çıkarmadan önce. Çıplak yarlar beyaz yamaçların üzerine kara bulutlar gibi çöküyor. Bir süre sonra İbrahim geldi. Soğuk bir rüzgâr toprağı yalayarak esiyor. Sonra. Böyle yapmazsa. pek acımasız başlamıştı. kara bulutlar kaplamıştı. Ve bu defa. Tepelerin ardında karlı dağlar. umutsuzluğa yenilmemek dileğinden başka ne gelirdi elinden? Ama öyle çok iş vardı ki. bitecek gibi değil. Çobanın iki ayağı bir pabuca girerdi öyle günlerde ve şimdi o günler başlamıştı bile. • "Ne olacaksa olsun!" dedi sonunda. ayazın şiddeti artıyordu. Biraz daha yaklaşırsa o vadi bulutların karanlığına gömülüp kaybolacaktı. Dört yanı da ulu dağlarla kuşatılmıştı. O gün doğan ilk kuzunun sırtına (2). buz tutmuş bayırların üzeltine kış bütün ağırlığıyla abanıyordu. tek canlı yoktu. o kargaşada onlan birbirleriyle buluşturmak çok zor olurdu. kuzulamak üzere olan on koyun daha ayrılmıştı.
Bir şeyler yapmak gerektiğini söylüyorum. Akan ve biriken sular buz tuttu. Sizden.. çok geçmeden bulutlar dağılmış. düşünmüyorum mu sanıyorsunuz. dünya karanlığa gömülmüştü. karla.Şakanın hiç sırası değil. "Beni hapse atacaklar. aç ka. hapse! Hiçbir yerden hiçbir şey bulamıyorum. Tanabay'ın sürüsünden yüz kadar koyun kuzulamıştı. keçe çadırın ve her şeyin üzerine dondurucu ıslaklığıyla geldi. Bir daha da onu kuzulama korasında hiç gören olmadı. lan kuzuların acı acı melemeleri kulakları dolduruyordu. ben ise bütün sürülerden. ötekilerden.Ben durumu bilmiyorum. Her yer kapanmış. hava tekrar bozmasın! Ah bahar gelse! Havanın durmadan değişmesi çok kötü. Bundan sonra İbrahim atına binip gitti. koyunlar 86 . iki eliyle yüzünü kapatıp ağlamaya başladı ve Tanabay'ı hayretler içinde bıraktı.enginel elveda gülsarı lama korası bunlar işte. sana durumu gösteriyor. Bunlar da yeni doğmuş. anlatıyorum. bahar gerçekten gelsin." diye düşünüyordu.cizgiliforum. Bu iki yüzlü adam. Kuzular peş peşe doğuruyorlardı. Ama Tanabay onları bekleyen felaketi seziyordu.www.. "Aman Tanrım. hayvanlarla ilgili her şeyden ve tek tek her hayvandan sorumluyum. Şükürler olsun. Ah sersem kafam! Bu görevi niye aldım. her şeyden sorumluyum. Nemli bir bahar kokusu sardı ortalığı. hava ısınmaya başlamıştı. Beni oyunda. Her zaman sürünün başında bulunan yaşlı kadın yardımcı ile Tanabay'ın altı yaşındaki büyük kızı hesaba katılmazsa.com. Çobanların gündüzü gecesine karışmış. sisle geldi. başka da yok. bu belayı niye sardım başıma! Niye!. geriye asıl işleri gören üç kişi kalıyordu. Koyun-kuzu ayağını yere basamaz oldu. Vadinin biraz yukarısına konuşlanan Asim ve Bektay'ın sürülerinde kuzulama henüz başlamamıştı. Geçici bir süre için de olsa kimse çalışmak için buraya gelmek istemiyor. Kapalı koranın çürüyen damından yağmur doldu içeriye. Buranın sorumlusu benim. i . ama hiç de Tanabay'ın beklediği. koranın içindeki gübreElvedaGülsarı/141 leri atıp kuzuların altına saman taşımaktan başka iş yapmıyorlardı. paramparça et! Yine de yapabileceğim bir şey yok. İleride daha kimbi'?.. Birden sopuk bastırmış. Tanabay adamı bir yumrukta yere sermemek için kendini zor tuttu.. İstersen öldür beni. kara bulutlar gökyüzünü kaplamış ve lapa lapa kar yağmıştı. umduğu gibi değil! Bir gece ansızın yağmurla. yarın benden hesap soracaksınız! . eğlencede mi sanıyorsunuz?. Bahar gelmesine geldi. Başka bir şey bekleme. dedi İbrahim.. Tanabay. analarından ilk sütü emzirmekten ve onları eldeki imkânlarla sıcak tutmaya çalışmaktan. Kuzular birbirlerine sokularak titreşiyor. soluk alacak vakitleri kalmamıştı. i Bir gün önce çok büyük bir korku geçirdiler.. . titreyen bacakları üzerinde dik durmaya çalışan kuzuları alıp kurulamaktan." Bunları söyledikten sonra oldjuğu yere yığılırcasına çöktü. lir neler olacaktı?.. Zayıf koyunları besleyecek yem yoktu. henüz komünizme tam anlamıyla ulaşmış değiliz" diyordu. Açık ve kapalı koranın.Koyunlar zayıf olduğu için sütleri yetmiyor. Zavallı saf Tanabay da onun içtenliğine kanıp kendi söylediklerinden utandı.
Zavallı çoban. ötekilere de durmadan bağırıyordu: . yine yağmur. Bahar.cizgiliforum. Yağmurluklara sarılıp ellerindeki fenerle oradan oraya koşturuyorlardı.Çabuk demir çubuğu ver! Kürek! Şuraya gübre dök! 142/ElvedaGülsarı Suyun önünü kes! Koraya doğru akan suyun yönünü değiştirmek için kaskatı olmuş toprağı kazarak arklar açmaya çalışıyordu. İki ayağı. Kendileri de yardımcı kadınların palatkalanna sığındılar. Dışarı fırladı. Yorganın üzerine bir keçe örttü. ağlıyorlardı. Girin-ci de zayıf koyunları ve yeni doğmuş kuzuları kırıp geçiriElveda Gülsan/143 yordu. Çocuklar üşüyor. Boğuk sesiyle kendine de. Dışanda. kadınlara seslendi: . Çadırın her tarafından su sızıyordu.Kuzuları çadıra getirin! dedi. Tanabay onları yataklanyla birlikte kucaklayarak çadırın daha iyice bir yerine yerleştirdi.Yağmur tepelerine tepelerine iniyor. Tanabay bitkindi. kabir gibi soğuk korada donan kuzuların arasında çabalayıp duruyordu. Ama çadıra kaç kuzu alabilirlerdi ki! Elden geleni yapacak. donup kalan ölü hayvanlan sürüyerek çıkanyor. Kızlar uyuyordu. j Koyunlar artık otlağa gitmek istemiyorlardı.. Tanabay keçe çadıra koştu. Böylece kuzulara da yer açmış bulunuyordu çadırda. Bunları hiçbir güç engelleyemezdi.enginel elveda gülsarı o soğukta ayakta doğururken inim inim inliyorlardı. yaralı bir kuşun kanatlan gibi yeltek yeltek savru-luyordu.com.. açık ağılda. ne bulacaklardı 87 . iğne atsan yere düşmezdi. herkese lanet okuyordu. Şafak söktü... karanlıkta kıstırılmış iki hayvandı sanki. ağzına bir lokma yiyecek alacak vakit bulamıyordu. Ölüm kolayca giriyordu koraya: Yıkık çatıdan. bu yağmurda.www. üzerine branda bezi sermişlerdi. yeni doğan kuzuları işte böyle. su birikintilerine batıp batıp çıkıyordu. bir sürü hayvan vardı. Yağmur dinmek bilmiyordu. istediği yerden. yığıyordu. kurtarabildiği kadarını kurtaracaktı. sonra yine kar. Karanlıkta cıvık cıvık gübreye. Gaz lambasını yaktı.. Ayağında ağır çizmelerle her yere yetişmeye çalışıyordu.Işık getir! Şuraya tut! Dikilip durma öyle! Gece sis bastırdı. Çobanların kara günleriydi bunlar. Bir damla uyku uyuyamıyor. ana sütü yerine soğuk su ile karşıladı. Eşyaların hepsini bir köşeye yığmış. Yine kar. kendisi de yardıma koştu. Bu soğukta. Çadır kuzularla tıklım tıklım dolmuştu. Tanabay başına gelenler için kargışlar yağdırıyor. yağmur yağdı. Soluk alamıyordu insan. Yine de kapalı koradaki kadar kötü değildi. kırık pencereden. su birikintileri içinde nasıl yürüyecek. Kısa bir süre diner gibi oluyor.. Üstü başı sınl-sıklam ve çamur içinde. . çeneleri kilitleniyor. yağmur ve kann altında. Bugün yarın doğuracak koyunlardı bun-lar. Hepsi meleşiyordu ve kokulan da dayanılır gibi değildi. yine yağmur. Yağmurluğun etekleri. Gökyüzü kalbura dönmüştü sanki. Kar yağdı. karına kadar suya batmış vücutlanndan keçeleşmiş tüyleri avuç avuç dökülüyordu. dışarıda bir yere yığıyor. kapılardan. Yorgan ıpıslak olmuştu.
bülbül gibi şakıyordu. bey-. senin gibi konuşanda: Ooo. fenerleri söndürüyordu. güçlükle nefes alıyor. Karaya vurmuş balık gibi çırpınarak.com. çaresizlikten ağlayarak koyunları yeniden toplamaya çalışıyor ama koyunlar yine geri dönüyordu.enginel elveda gülsarı otlamak için? Başına bir çuval geçiren yaşlı kadın elindeki değnekle koyunları dışarı çıkarmaya çalışıyor. doğurmak üzere yatan koyunların üzerine basıyorlardı.. Öbür kadınlan da yardıma çağırdı. Şimdi yıkık-dökük koradan. zulmet gibi. göster kendini!. Tanabay. Öyle de çok ikiz. canından bezdiriyordu.!" Bu düşünceler daha çok geceleri.. şimdi git de ölüp kalan kurulan koradan çıkar.Hadi bakalım. Nedendi bu erken kuzulama!. Hep beraber sürüyü otlatmaya çıkarabildiler. Bu öfke büyüdü.karanlıkta gözleri görmeyenler gibi el yordamıyla yolunu 88 .. Sonra türlü türlü düşüncelerle aklını oynatmaktan korkarak.. kuzulama döneminin biraz gecikmesinden başka bir şey istemezdi. işler yolunda! Çok ilerleyeceğiz. ilerde olanlara yetişecek. uğruna helak olduğu işlerden. ama sanki ağıl daha iyiymiş gibi koyunlar çıkış kapısına varmadan geri dönüyorlardı. ruhunu sıkıyordu o düşünceler. hatta üçüz doğuran koyanlar vardı ki! Bunlar bir servetti ve bu servet gözünün önünde yok olup gidiyordu. Bütün bu olanlarda tabiî olmayan. kendinden. bu düşünceleri kafasından kovmak istedi. 144/ElvedaGülsan Ama. dışarıya at! Şuradaki su birikintisinde boğulup yatan hayvanı çek çıkar!. Tanabay. onları geride bırakacağız! Söz veriyoruz! Yaa.cizgiliforum. Değneğini sırtlannda kıracak kadar kızıyordu koyunlara. nini yiyor.. işkence gibi bir şey vardı. Kuzusundan aynlmış koyunlar aklını yitirmiş gibi acı acı meleşerek dolaşıyor. çamurun içinde ölüyorlardı. Oy o kuzulama döneminin uykusuz geçen geceleri oy! Ayakları pislik deryasında yüzerken. her şeyden nefret ediyordu. tepelerine günboyu yağmur boşanıyor. Bu âfet başladığı andan itibaren Tanabay zaman kavramını yitirmiş.. Hadi bakalım. Tanabay küfürler savurarak ağıla çıktı. biz her şeyi biliyoruz. büyüdü. "Bunun hepsi kim için? Ne için? Bakamayacak olduktan sonra neden koyun yetiştiriyoruz? Bunun suçlusu kim? Kim? Söyleyin suçlu kim? Suç sende elbet. Bütün emekleri boşa gitmişti.www. Bütün duyulan uyuşmuş gibi bir süre dalıp gitti. koyunlar birbirleriyle sözleşmişler gibi. gecesini gündüzüne katarak çalıştığı. peşi peşine kuzuluyorlardı. kimmişsin sen. onu öfkeden kudurtuyor. Zavallı yaşlı kadın. sözde kapalı koranın içinde rüzgâr uğul uğul esiyor. bütün hayatından. kırılıp giden koyunlardan. nefrete dönüştü. sürgün olup birbirlerinin üzerine sıçratıyorlardı. yaradılışa aykın ve akıl almayan. Sağ kalanlar ise öksürüyor. Ama gitmiyor. güzel sözler söylüyor. Gözünün gördüğü herşeyden tiksiniyordu. dizboyu çamur ve sidikle vıcık vıcık olmuş gübrelerin üzerinden geçerken aklına geliyor. birbirlerine çarpıyor. Yeni doğan kuzular aynı gün vıcık vıcık gübrenin. güzünün önünde kınlıp giden kuzuların sayısını şaşırmıştı. Tanabay'ın damarları öfkeden mosmor oldu.
Tanabay onlara hiçbir şey 89 . anasız kalan kuzuları. Bu hayvanlar 146/ElvedaGülsan otlağa çıkamayacak demekti. yakanıp temizlenmeye vakti yoktu. Eyerden. Ağlayana sızlayana meme yok. O gece feneri yakarken şişmiş. Sepetle. O büyük felâketin karşısında çaresiz kalınca. kocamış biri olarak tanınacağını da bilmiyordu ama. O çamurda yürünmüyordu. Gün açıldı. Neyse ki öğleye doğru don çözüldü. Bu yüzden son günlerde saçlarının iyice ağardığını. feneri güçlükle bulup yakıyordu. Akşama doğru geldiği zaman yüzü ve dudaklan soğuktan mosmor olmuş. . O zamana kadar ölmeden kalsalar bile bunlardan ne et alınabilirdi ne de yün. omurgaları. Yemek yemeye. kan içinde kalmış ellerini gördü. Caydar kocasım susturmak istedi ama kocasının çok kızdığını görünce buna cesaret edemedi. Koyunlar o kuzuların kendilerinin olmadığını kokularından anlıyor. tırmıklara sarıldılar. Zavallı kadınlarla ufacık kızımı daha ne zamana kadar böyle çalıştırabilirim? diye yakınıyordu. Eğer gelmezse bir daha gözüme görünmesin! Bunu da söyle. Yeniden küreklere. hemen buraya gelmesini söyle.www. Kendine de. vakit kaybediyorlardı çünkü. bitkin bir durumda kayarak indi: . kuzuları ölen koyunların ajtına götürmeliydiler. yardımcı kadınlardan genç olanına atını eyerlemesini söyledi: .. Ama bunun pek yaran yoktu artık. Parmağınızı çekip kuzuları öteye beriye itseniz. Eğer bunlara sağ demek doğruysa. su birikintilerinin donduğunu gördüler. şimdi kendisine ne diyecekleri umurunda değildi. kocadığı-nı bilmiyordu.Hay kalkamaz olsun da gelemez olsun! dedi Tanabay öfkeyle. tos vuruyorlardı. Günlerden beri üzerlerinden yağmurluklarını hiç çıkarma-mışlardı. Bundan sonra ona herkesin 'ihtiyar' diyece-< ğinif yaşlı. insanların parmaklarına yapışıyor. Zavallı yavrular süt diye acı acı meliyor. sağ koyunlar böyleydi işte! Kuzulamış koyunlardan ve bunların kuzularından kaç tanesi erişebilirdi bahar bereketine. süt yoktu. sağ kalan gebe koyunlar iyice zayıflamış.Yine de "İki-üç gün içinde yolda öleceksem bile gelirim" dedi. sis dağlara yükseldi.. İnsan bakmaya korkuyordu. emmek istiyorlardı. yanındakilere de bir dakika dinlenme fırsatı vermiyordu. Açlıktan ağlaya ağlaya peşinizden gelen yetim çocuklar gibiydiler. Bulutlar dağıldı. Rüzgâr dindi. Ayaklan çivi gibi ince. iyice çöktüğünü. kımıldayacak güçleri yoktu. yeni doğmuş kuzuları ezmemek için dört ayak olup emekliyor. fırlamış.com.Koştura koştura git..enginel elveda gülsarı buluyor. Çora'yı bul. Açtılar. karınlan şiş. küçücük ve soğuk dudakları meme arıyor. çekiştiriyorlardı. bu defa da yağmurluğun eteğini ağızlarına alıyor.cizgiliforum.Çora hasta Taneke. Tanabay "Umutsuzluk şeytan başına" diye rahat bir nefes aldı. zembille çamur taşıyıp açık ağılda bir yol açtılar. Üçüncü gün hava açılmaya başladı. iliklerine kadar ıslanmıştı. Şimdi. Olan olmuş. hava düzeliyor derken bir talihsizlik daha geldi başlarına: Bir sabah uyanınca toprağın kaskatı olduğunu. Elveda Gülsan/145 Çoktan beri aynaya bakmamıştı. emzirmek istemiyor. bir deri bir kemik kalmışlardı. Yardımcı kadın gitti. yatıyor.
baba. salgın hastalık gibi bütün koyunlara geçer. Hiç durdurma! Birbirlerinin yünlerini yeme-sinler! Bir dakika daha gecikirsen öldürürüm seni! "Düşman yakana yapışınca kurt da bacağını ısırır" derler ya. dilini tutamadı. Tanabay'a yardım edtrim düşüncesiyle. onları emzirmiyordu.Bu da ne demek oluyor cadı kadın! Ne yaptıklarını görmüyor musun? Niye bağırmıyorsun onlara! Çabuk otlağa sür onları. kızı da kuzuları tutup analarının memesine yapıştırdı. Koyunların ağıla getirildiklerini görünce kan beynine sıçradı: Koyunlar birbirlerinin yünlerini yiyor. uğursuzların "Ben sağ kalayım da başkaları ölürse ölsün" demeleri gibi. hiç vurmazdı.www. . O koyunu gjören öbür koyunlar da aynı içgüdü ile yavrularına süt vermeyi reddedebilirlerdi. bak ayakta duramıyor. onlan ben emzireyim. Biraz yatışmcaya kadar yürüdü. kuzular emmeye başlamışlardı ki. düşüyorlar! dedi kız ağlamaklı bir sesle. Tanabay çok korktu. koyun başıyla kızı itip yere yıktı. Yaşlı yardımcı kadın bir gün. ememiyorlar. yavrularını bile iste-miyen koyunu ve kuzularını yakalayıp koradan çıkardılar açık ağıla getirdiler. kıtlık hüküm sürerken. Asıl büyük felaketle uğraşırken daha küçük aksilikler de olmuyor değildi. bu işi beceremiyordu. Yalnız bir defa kendini kaybetti. Oysa çocuklanna. Demek açlıktan ölmek üzereydiler ve ne bulurlarsa yiyeceklerdi. memelerine yapışmak istiyor ama anaları süserek..Baba. tekmeleyerek uzaklaştı-nyordu onlan. Sürüde bir koyun böyle bir davranışta bulunur-şfe. öğle zamanı koyunları ağıla doğru getiriyordu. O sırada kızı da koşup onu karşıladı: 150/ElvedaGülsan 90 . Tanabay hepsine lanet okur gibi oradan uzaklaştı. Yaşlı kadına hiddetle bağırdı: . Acımasızların. İkiz doğuran koyunlardan biri yavrularını istemiyor.com.Sen analarını tut.Kızından nasıl özür dileyeceğini bilemiyordu. Ama koyun direniyor. O sırada Tanabay da sürüye bir bakmak için dışarı çıkmıştı. Tannm! Bacak kadar kızın ne gücü olabilirdi ki! Tanabay kuzulan anasının memesine yapıştırmış. Çocuk burnunu çeke çeke sessizce ağlıyordu. düşe kalka analarına sokuluyor.enginel elveda gülsarı söyleyemiyordu. dönüp dönüp tos vuruyor ve silkiniyordu. Açlık. ikiz doğuran koyun da önce kendini düşünüyordu. Küçük kız kuzuları tutamıyor. . yoluyorlardı.Tanabay kızının becereksizliğine dayanamadı ve yüzüne şaman indirdi.Emerler. . Kızıyla birlikte açlıktan gözü dönmüş. Orada kuzuları analarına kabul ettirmeye çalıştılar. Çok kızmıştı ama kızına vurduğu için yüreği de paramparça olmuştu. . emerler ama sen onlan tutamıyorsun. bu. Yürüyüp de nereye gidecekti? Tekrar döndü.cizgiliforum. onun elinden kurtululup kaçmaya başladı. telaşa kapıldı. Kuzular meleElveda Gülsan/147 ye meleye. Tanabay koyunu tuttu. tabiat da canlılarda sağ kalma içgüdüsünü uyarıyor olmalı.Hayır.
ta çocukken koyun güdüyordu. her şeye ortak olmak için Tanabay çalışmayacaktı da kim çalışacaktı? Gözleri çıksındı kulakların (toprak sahiplerinin). kültürlü bir adamdı. erkinlik^ıak. Araba da sürüyordu artık? EvliyaAta kasabasına gide gele. Tanabay'ın asıl işi onun öküzlerine ve atlarına bakmaktı. canla-başla çalıştı. Bunun üzerine iki zavallı. Bundan sonra devrim yapıldı. O zengin mal sahibi onları aldatmıştı. her şeye. Burada da Çora ile beraber çalıştılar. konuşmalara katılıyordu. Bu yenilik Tanabay'ın başım döndürüyor. iki öküzü.cizgiliforum. Hak yemiyordu. O Tanabay'dan beş yaş daha büyüktü.Her şeye birden kavuştu: Toprak. bambaşka bir hayat başlamıştı.. "Ben zengin olursam çobanın hakkını yemem" demişti kendi kendine. Ağası Ku-lıbay ile birlikte. görgüsünü arttırdı ve gözü açıldı. Efremov sert bir adamdı ama âdil idi. kendilerinden olan ağalardan memnun olmadıkları için Rus ağaların yanında çalışmayı yeğ tutarlardı. Tanabay da öğrenmek. burunlarını çeke çeke gitmişlerdi. Toprak ve sürü sahibi olmayı. Kolektifleştirme başladığı zaman Tanabay kollarını sıvadı.com. zararlı otlar gibi köklerinden sökülüp atılıyordu. Tanabay "Irgatlar ve Yoksul Köylüler Komitesi"ne üye seçildi.www. mollalar. onları bilgilendirmeye çalışıyordu. bölük pörçük aklına gelip gidiyordu. geçmişin bazı olayları. Tanabay Rusçayı o zaman öğrendi. O zengini böyle korkutamayacaklannı biliyordu. Gençlere okumayı öğretiyor. uzaktan akrabaları olan bir zenginin koyunlarını güdüyorlardı.Gün TaElveda Gülsan/151 nabaş'ın günüydü artık.Tanabay bütün gün at üstünde dolaşıyor. Ağabeyi ile birlikte söylendiler. hayvan. Yoksullar yükseliyor.enginel elveda gülsarı lerinde. zengin bir çiftçi değildi. bilgilenmek zorundaydı.. Zenginler. Paralarını alamadılar. yepyeni fikirlerin kök salması için tarlayı 91 . Buğdayı Evliya-Ata kasabasındaki değirmene götürdü. onu coşkulara gömüyor. gece toplantılarına. iki aü vardı. yakındılar ama onları dinleyen olmadı. O devirde yoksul Kızgızlar. kendi ufak tefek eşyalarını koydukları torbayı omuzlarına atmış. Tanabay ayrılırken zengin adama: "Hele bir büyüyeyim de gösteririm sana!" demişti. Köylülerin yeni hayata geçişleri için bu uğurda toprak. O yıl ikisinin yollan ayrıldı. Kulıbay ağzını bile açmamıştı. Çora ile işte o zamanlar karşılaşıp tanıştılar. Her şey altüst oldu. Bir zaman. Yeni.. Yok olsunlardı! Her şey bir anda ve çabuk çabuk ol-malıydı. sürükleyip götüriiyordu. ağa olmayı o zaman koymuştu kafasına. toprak sahipleri.. Çora okumuş. Tanabay ise Aleksandrovka'da Efre-mov adında bir Rus'un yanında ırgat olarak çalışmaya başladı. emek ve büyük ideal. Sabah eritenden akşam karardığına kadar o da bir ırgat gibi çalışırdı. Ne de olsa artık Irgatlar Komitesinin üyesiydi. Yeni.Sonra bir kom-somol hücresine katıldı.. işler nida ilerliyordu. Aradan ancak bir yıl geçtikten sonra sadece karın tokluğuna çalıştıklarını anladılar. Tanabayların günü de böylece doğmuştu. Buğday ektiği bir tarlası. hukuk. Kulıbay başka bir ağanın çobanı oldu. Tanabay köyüne dönüp yerleşti. Partiye de beraber girdiler. Bu Efremov.
com. korkaklıkla suçlayabilirlerdi. nız neden? Sen hiç Allah'tan korkmaz mısınız Tanabay? "-¦ t . Tanabay gece gündüz attan inmeden. Sen de bir entelektüelsin. 92 . Benim ağabeyim diye çekinmeyin. Devrim aleyhinde de değil. Korkarsın. Herkes onun ağzına bakıyor. O da yoksul bir aileden geliyor. Tabiî sabanı.Onlar eski hikâye.www. Mallarına siz el koymazsınız bunu ben kendim yapanm.Beni neden toprak ağası saydınız? Neden malıma el koyuyorsunuz? İkimiz beraber ırgatlık etmedik mi? Kulak denen o zengin toprak sahipleri ikimizi birden kovmadılar mı? . iki koşum aü bir de taylı biyesi (kısrağı) vardı. .Benim zengin bir ağa olduğumu. .enginel elveda gülsarı temizlemek gerekiyordu. burada iyi düşünmemiz gereken bir durum var: Kulıbay'ı kulaklar arasında sayıp mallarına el koyacak mıyız. "Kulıbay'a dokunmayın" dese. Söz sırası Tanabay'a geldi.. Neydi o. Ha.. koymayacak mıyız? Kulıbay gibilerin kol152/ElvedaGülsan hoza yardımı olabilir. Uzatmaya ne gerek var.Bunları çok görüyorsan hepsini alın.Bak Çora.. gece gündüz çalışarak alın terimle elde ettim. Tanabay bir horoz gibi mağrur. Anneleri ayrı olsa da babalan birdi. dedi. İkisi de kendi işlerine dalmışlardı. sen hep böylesin! Gazetelerde okumuş adamlar için. Bu gün sen de bir zenginsin. Hasat zamanı bir ırgat tutuyordu. Sovyet iktidan uğruna ben öz babama merhamet etmem. Gerçi o günlerde birbirlerini seyrek görüyorlardı ama aralan fena değildi. onu samimiyetsizlikle. ağabeyi de kendi hayatını bir düzene sokmuştu. Bir dulla evlenmişti. Ertesi gün Kulıbay onu görmeye geldi. Bunun üzerine çeşitli fikirler. Ötesini düşünür. Bu durumda zengin sayılmazdı ama yoksul da değildi. Benim ağabeyim diye kayırmayın. tırmık ve yaba gibi bazı tarım araçlan da. onun ne diyeceğini bekliyordu ve bu da onun çok canını sıkıyordu. Ağabeyine karşı gelmek zorunda kalmıştı. hiç karşı çıkmadı. Çok çalışıyor ve iyi yaşıyordu. Birkaç koyun. Tanabay ayağa kalktı: . kulak olduğumu naElvedaGülsan/153 sil söylersin? Neyim varsa kendi emeğimle. kimi karşı çıkıyordu. entelektüel. kestirip atamazsın. ağa grubuna sokma-. "Kendiniz karar verin" dese. ağa akrabalan olan başkaları da çıkabilirdi.Yoldaşlar. Öyleyse o da bir kulaktır. Tanabay ağabeyini soğuk karşıladı ve elini de uzatmadı. Bu tarladaki bütün zararlı otlar yok edilmeliydi. Kimi Çora'nın dediğini kabul ediyor. o oturumdan bu oturuma koşarken. o meclisten bu meclise. çeşitli görüşler ortaya atıldı. bir inek. ondan yararlanabiliriz.Eski zengin. Ama beni kulak grubuna. O zaman ne olacaktı. Köy Sovyeti toplantılarında sıra Kulıbay'ın adına gelince Çora şöyle konuştu: . sessiz oturuyordu. Ne de olsa Kulıbay ağabeyi idi. Kulakların listeleri hazırlandı ve bu listeye Kulıbay da alındı.cizgiliforum.. Ev kendisinindi. Çiftçilik yapıyordu. bu işin sonu ne olur? diye bir karar veremez. Listede adı var mı? Var. berisini düşünür. şey diyorlar.
neler neler söylemişlerdi! Öteye beriye koşup bu konuyu konuşanlar çoktu ve herkes başka başka şeyler söylüyordu: . Kulıbay orada. yola zor çıkarmışlar.www.. Kulıbay'ın saplan kökünden çıkardığı. o günlerde köy halkı onu dışladı. Sanki boğalar güreşmiş gibi yer alt üst olmuş. Yine köylülerin anlattıklarına göre. ezip çiğnediği yeri. kargışlanmış olmama sevinmek için uyduruyorlar" demişti. bu engeli kaldırmalıyız. Birden. işçileri öldürdüler. kapana kısılmış bir kurt gibi can havliyle. kolhozun ekinlerine bakmaya gitmişti..enginel elveda gülsarı yeni zengin hepsi bir bizim için. yolduğu. Çoğu onu kınıyordu: "Tann insana böyle bir akraba vermesin! Böyle bir kardeşin olacağına hiç olmasın daha iyi!" diyorlardı. Yavaş yavaş bütün görevlilerden uzaklaştırıldı.. ardına bile bakmadan gitmiş ve olaya inanmıştı. Tanabay'ın gayretleri hiç de de boşa gitmedi. Bu olayın üzerinden yirmi jj| yıl geçmiş ve bu süre içinde birbirleriyle tek kelime konuş-\* mamışlardı. Taneler başaklara. kökünden söküp çıkarmaya. sel gibi söz yaşı dökmüş ve "Allah Tanabay'ı ondurmasın!" diye kargışlamış. Hayat tarzı tamamen değişti..Tanabay bir gün. ileride. İşte bütün bunlar dolaşıyordu ağızdan ağıza. yeşil buğdaylan yolmaya. beni kötülemek için. Onu götürmekte olan milisler zor zaptetmişler. en önemlisi de kolhozlarda işler düzelmeye başladı.com. onu haklı bulanlar pek azdı. düşman sınıfındansın.Yıldan yıla daha iyi oluyor* kalkmıyoruz.. köyde ne dedikodular olmuş. Yooo. sağa sola bakmadan. Köyden uzaklaştıktan sonra. başka bir şey söylemeden..Bazılan bunu Tanabay'ın yüzüne karşı da söylüyordu... Kulıbay başını öne eğerek.Vay zalim vay! Vay hain vay! Demek kolhoz ekinine zarar verirsin! Sen gerçekten bir kulaksın! Bunu yapan kulak değildir de nedir!" Sonra atından inmeden. hayır.. Açıktan açığa olmasa da. tarlanın içinde çiğnenmiş yeri gördü. çiğneyip ezmeye başlamış..O yıl ürün boldu.. ekin biçme zamanından az önce. Kulıbay tutuklanıp götürülürken hüngür hüngür ağlıyormuş.Köye iki atlı milis gelmiş." diye savunuyordu kendini. bunlar Kulıbay'ı önlerine katarak götürmüşler. Tanabay bunlara pek inanmıştı: "Bana düşmanlıkla-nndan. Evet. O günlerde Tanabay'dan yana olanlar. hiç kimseyle vedalaşmadan gitmiş.. " Bu son konuşmalan oldu. Ezilmiş ve çiğnenmiş yerde buğdaylar sa-rarıp solmuş ve bunu gören Tanabay öfkeden kudurarak kükremişti: . birden kolhozun buğday tarlasına dalmış.cizgiliforum. Kendini savunmuyor değildi: "Kulaklar kohhozlan yakıp yıktılar. Sen . Kulıbay'ı kulaklar sınıfına kaüp Sibirya'ya sürdükleri zaman. "Düşmanlarımın içi bu kadar yanmışsa üzerine tuz yalasınlar! Ne dedikleri umurunda değil!" diye savunmuştu kendisini. seçimlerde ona oy vermez oldular. 93 . Kolhoz kurabilmemiz için önce bu sınıfı yok etmemiz gerek. başaklar ka154/ElvedaGülsan vuzlanna sığmıyordu. Sen bizim yolumuzun üzerinde bir engelsin. kolhozun güz buğdayı ekilmiş tarlalan boyunca ilerlemeye başlamışlar.
kayıtsız. Artık bunların hepsi gerilerde kalmıştı. ya da kimler yazılmalı diye düşünür. Bezgin. düşüne düşüne yorgun düştü. Kolhozda işler neden yürümüyordu. bunlara bakardı. Tanabay. o kamyonetin arkasında elinde kızıl bayrakla nasıl durduğunu da hatırlıyor. tartışılırdı. 94 . Peki yenisi. O ilanlar okunur. Eskimiş bir usul olduğu söyleniyordu.iş bitirme yansım ele alalım mesela. Tanabay'ın uykusu bir anda açılıver-di.. taşıyamadığı. . Çöken kirişin altına girip omuzu ile kaldırdı. hareketlerinde de bir gevşeme. eskimemişi nerede. . üzgün. neden herşey darmadağın olmuştu? Yanlış yola mı girmişlerdi? Hayır. nereye gideceklerini bilemiyorlardı.cizgiliforum.. arayan yoktu. Neden böyle olmuştu? Suç ve kusur kimdeydi. kara tahtaya kimlerin adıi'azılmış.Tanabay! Tanabay kurtar! diye bağırıyordu kansı -aydar. başı ağnyor. dolanıp duruElveda Gülsan/155 yordu. Sonunda dizleri büküldü.Peki ne olmuştu öyleyse? O doğru yolu mu yitirmişlerdi? Ne zaman ve nasıl başlamıştı bu? Başarma. karşı koyamadığı bir ağırlığın altında yavaş yavaş çöktü ve gözlerini yumdu. Ürken koyunlar Tanabay'ın ayağına basa basa kaçıyor. Hiç bir mesele çözülmüyor.enginel elveda gülsarı Tanabay o geçen günleri en küçük ayrıntılarına kadar hatırlıyordu. Kızarmış gözlerinin kapanıp açılışından onun uykusuzlukla savaştığı pek belli oluyordu. olduğu yere çöktü ve uyuyakaldı. Kendini bir türlü işe veremiyor. Tanabay ne olduğunu anlayamadan yerin-ien sıçradı. öbür ucu da çatının ağırlığını taşıya-madığı için çökmüştü. Tanabay onu uyandırmadı.Caydar! diye haykırdı. halin nicedir. Kirişin bir ucu duvardan kurtulup kaymış. kolhozlann yeni yeni güçlenmeye başladığı o güzel günlere asılıp kalmıştı sanki. Düşüncelerinde de. Bir de ne görsün! Tavan kirişi çökmüş ve Caydar altında kalmıştı. Herkes kızıl tahtaya kimlerin. hiçbir işin sonu alınamıyordu. gözlerinden uyku akıyordu. Tanabay bütün gece koranın içinde bir yandan o pek zahmetli işleri yaparken. Ama o defterde kalıyordu o sözler. Boğuk bir çığlık ve gürültüyle uyandı.yerine getirilemeyecek vaadlerden ibaret kalmıştı her şey. Kadınlar Caydar'ın yüzünü gözünü sıvazlayarak ağlıyorlardı.Herkes çok etkilenirdi bundan. O da duvara yaslandı. Boş sözlerden. Verilen sözler bir deftere yazılıyordu. Acıdan inliyordu. 156/ElvedaGülsan Yardımcılar Caydar'ın sesinin geldiği yöne koştular. Uyur-uyanık bir ürperti geçirdi. olamazdı. işler nasıl? diye soran. bir yandan da ayrı bir azap veren geçmişi düşünmekten kendini alamıyordu.com. Caydar sürünerek kirişin altından çıktı. O günlerin "Kızıl baş örtülü emekçi kız" şarkısını. Ne oluyor. Ne var ki bütün hayaü. başı yavaş yavaş kaydı. kırmızı ve kara ilan tahtalan vardı.. O sırada genç yardımcı kadının duvara yaslandığını gördü. tuttukları yol yanlış değildi.. gözünün önüne getiriyordu. kolhozun ilk kamyonetini. Eskiden.www. bir uyuşma başlamıştı. Tanabay da koştu peşlerinden.
Ama o kalın kiriş çok sert inmişti sırtına. başka bir şey düşünme! İşlerin yüzüstü kalması.Şimdi ne yapacaksınız? böylesine zor ve önemli günlerde işte kalkamıyorum! Ne yapacaksınız şimdi? .Çok mu fena? Hani neresi? Hadi yardım edin bana! Üzerindeki uzun. Tanabay. \ Şafak sokmuştu. Sonra. çöken kirişin altına bir destek koyup. Hepsi Caydar'ı avutmaya başladı. Tanabay da.. Çok yatmam.Hey. . Yaklaşınca çobanı tanıdı: Bektay idi bu. Caydar kımıldayamıyordu. görürsünüz. karısının gövdesini elle yoklamaya başladı: . ince pardesüyü çıkarıp yere serdi. düşen kirişin altında ezilip ölen bir koyun buldu orada. çekiştirip duruyordu. gece yağan karla bembeyaz olmuştu. Çadıra gelince Tanabay bir daha bütün vücuduna baktı. Yer. her ye.j rin yıkılıp gitmesi umurumda değil.www. Tanabay gelen çobanı uyarmak için ona doğru yürüdü. 95 ." İki sürü birbirine karışacaktı ve bu da hiç iyi olmazdı. Öksüz kuzuyu kucağına aldı ve ona bir süt anası aramaya koyuldu.Oy sırtım! Sırtım! .Hey Bektay! Sen misin? Bektay cevap vermedi. Değneğiyle koyunların sırtına vura vura. Az önceki telaş ve korkudan onu görmemişlerdi. deli mi bu?" diye düşündü Tanabay. Hiçbir şey senin sağlığından daha önemli değil. Çok şaşırmıştı. Bundan sonra yine Caydar'a bakmak için koradan çıktı. üzme kendini. Görünürde yara bere yoktu.Aman Tanrım! dedi Tanabay. Ah benim zavallı kan-1 çığım ah! Böyle derken karısının yüzünü gözünü okşuyordu.com. nereden gelip nereye gidiyorsun? İyi misin?! . Kadınları yana itip. Olan oldu. Ağlama! Sen iyileşmene bak. Her şey düzelir. "Gebe koyunlara böyle vurmak da ne oluyor. ona doğru sürüyordu. bir büyük felâketi bu kadarla atlattıklarına şükrederek ve sendeleye sendeleye koraya doğru yürüdü. Caydar'ı üzerine yatırdılar ve koradan çıkardılar.. ölü anasının memesine yapışmış. .Ne oldu? Neren acıyor? . yıkılmasın diye duvara da bir direk dayadı.Pekâlâ.enginel elveda gülsarı Tanabay korkudan aklını kaçıracaktı nerdeyse. dedi Bektay.cizgiliforum. Artık şaşkınlık ve korkuyu atlatmışlardı. . Elveda Gülsan/157 Tatlı söz hazineden değerlidir derler ya. Ağlamaya başladı: . Kadınlar ona bir döşek serdiler.Sen neler söylüyorsun Caydar. nereye geldiğimi de görüyorsun. Sen sağ kaldığına şükret. ama sakın bana gücenmeyin. Caydar da bu tatlı sözler karşısında ve gözyaşları arasında gülümsedi: . ateşi yaktılar. Tanabay bunu görünce ne büyük bir tehlike atlattıklarını bir kez daha düşündü ve karısının sağ kaldığına sevindi. şükretti. Bir de ne görsün! Karların üzerinden bir koyun sürüsü ağır ağır beriye doğru geliyordu! "Bu da ne oluyor? Kimin sürüsü? Çoban sürüyü neden buraya getiriyor?. Zavallı kuzusu.Nereden geldiğimi sorma. biriki gün içinde kalkarım.
Yürüyüp gitti. Öfkeyle yere tükürdü ve kann üzerindeki tükrüğünı kızgınlığını belli ederek ayağıyla ezdi. göğsüne sokmuştu. Hadi hoşça kal! Bektay değneğini başı üzerinde birkaç kez döndürerek olanca gücüyle ta uzaklara fırlattı ve yürüdü gitti. .cizgiliforum.İşte böyle yaparım. Dili tutulmuş. ağıl yok. biz de onlara öyle yaparız. Ayaklarını yeri döver gibi hızlı basıyor. başım nereye yönelirse! . Atan başı sen de! Yetti artık!.Gidiyorum.Ayaklarım nereye çekerse. çocukluk etme! Ne yaptığını bir düşün! Kendini düşün! Duyuyor musun beni? Bektay başını çevirdi: .. Selamına karşılık ver158/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/159 medi. Bu koyunlarla ömrümü niye tüketeyim. . Yetti artık! Bıktım. öle-yite çalışmana bak. Şu haline. Tanabay donakalmıştı.www. Orada pisliklere bata bata ölüp gideceksia Sana o da az! Yine de herkese bağırır durursun.com. konuşamıyor-du.enginel elveda gülsarı Beline sımsıkı bir ip dolamıştı. seni dinleyecek başka aptallar bul! 96 .Niye olacak? Beni yardımcı alan sensin! . Başkaları da senin gibi olsun istiyorsun.Yapılır! En doğrusu bu.Nasıl gidersin.Sen ne söylediğini biliyor musun evlat? Bu koyunlar bugün yarın kuzulayacak! Yapılacak iş mi bu seninki! Hiç böyle şey yapılır mı? . Eldivenlerini muşambasının alüna. Neden sonra: . Ben de herkes gibi yaşamak istiyorum. nasıl yaparsın bunu! . yüzü kapkara olmuştu. barınak yok! Rahat Jpırak beni! Sen git.Peki bunu niye bana söylüyorsun? .Rahat bırak beni! Sen kendini düşün. Tanabay'ın yanına yaklaştı ve birkaç adım önünde durdu. dur gitme! Neler söylüyorsun sen? Nereye gidermişsin? Bektay'ın gelişinden ve söylediklerinden şaşkına dönen Tanabay'ın kan beynine sıçradı. .Git başkasına anlat.Dur! Bekle biraz! diye peşinden koşmaya başladı. İyi düşün Bektay. Meydan okur gibi bakıyordu. usandım böyle yaşamaktan! . Bir kere daha tükürdü ve değne-ğiyle koyunları gösterdi: . aylık ücret alırım. Yem yok.Al bunları! İster say ister sayma.Niçin. ayak izlerinin çukuru hemen su doluyordu. Arkasına bakmadan gidiyordu Bektay.Peki ne oluyor? . Yabankedisi gibi bakan gözlerinde kin ve nefret vardı. Başkalanndan neyim eksik? Ben de kasabada yaşar. Yakışıklı yüzüne o kara sakal yakışmıyor. neye 'benzediğine de bir bak! İnsana benzer yanın kalmamış. nereye? . Onlar bize nasıl yapıyorlarsa.Bektay. Hepsi üçyüz e beş baş.Ne olmuş yani? Dur. Başını yukarı kaldır di. ne olur dinle beni! Sana her şeyi anlatacağım! diyen Tanabay koşup Bektay'in yanına geldi. . yapıştırılmış gibi duruyordu. • . her yanını ateş bastı ve boğulacak gibi oldu. Sakalı büyümüş..
Elleri kar ve çamur içindeydi. Gülsan ahırda sahibinin iyileşmesini beklerken neredeyse ayaklan tutulmuştu. Deri ceketli ve muşambalı bir adamdı. bir daha yaparlardı bunu. Binicilerin iyisi de vardı kötüsü de. Çenesine yediği müthiş bir I F 160/Elveda Giilsan yumruk Tanabay'ı yere sermiş. bırakmam seni. • Dizgini kısa olan at Gülsan idi.Mahvolacak zavallı çocuk. dağlara doğru yol almaya başladılar. öbür tarafa inip gözden kaybplmuştu bile. Çeşit çeşit eyer vurmuşlardı. Bunlar eyere kuruldukları zaman kendilerini Elveda Gülsan/161 büyümüş sanan ahmaklardı. Gülsan için sırtında kim olursa olsun farketmezdi.com. . Onu üyirden ve ilk sahibinden zorla ayırdıkları günden beri pek çok insan binmişti sırtına. Muşambasının düğümleri iliklenme-mişti.Böyle yaşamaktansa hapse girmek daha iyi! dedi ve ardına bakmadan yürümeye devam etti. Onun hoşlanmadığı tek şey. mahvolacak! diye mırıldandı. dur! Konuşalım biraz. Yanındaki doru ata binen Çora idi. .. Hepsi birdi onun için. bilmeyeni de. yorga ata bindiklerini . yürüyordu. Merkezden gelen haürlı konuklan yorgaya bindirirlerdi. onu arka ayaklan üzerine kaldırırlardı. Bektay kolunu çekip kurtardı ve yürümeye devam etti. . . Ama o anda beyaz doruklar bir kıpırdadı ve sonra karanlıklar içinde yok oldu.Hayır. bir yabancıydı. ötekininki doru idi. Şimdi üzerindeki sahibi değil. ( Bektay onu dinlemek istemiyor.Senin gibi kaçakları cephede kurşuna dizerlerdi! Bektay devam ediyordu yoluna. Onu kendine çevirdi.www. Eyerde doğru dürüst oturmasını bileni de. Tanabay bakakaldı. Çok üzgündü. Toynaklardan çamur ve kar sıçrıyordu. dizginlerini hayvanın dudaklarını yırtarcasına birden çeker. Kalktıktan sonra biraz soluklandı. Koşmak tutkusu hiç 97 . . Elbiseleri boya ve muşamba kokuyordu. Böylece herkese.Dur Bektay.Dur diyorum sana! diye Tanabay onun koluna yapıştı. böyle bırakıp gitmeye hakkın yok! diye Bektay'ın omuzuna yapıştı bu defa. Gösteriş meraklısı olanlan da görmüştü.cizgiliforum. Kuyrukları düğümlendiğine göre yollan uzundu. Gülsan bunların hepsine alışmıştı. Böyleleri atı hızla sürerken. . Atlardan birinin donu san. neye uğradığını anlayamamıştı. Ayak izleri gözden kaybolduğu yönde uzayıp gidiyordu. göstermiş olurlardı.Seni hapse atarlar hey çocuk! . 17 Köyden iki atlı çıktı. daha hızlı gitmek istediği için üzerindeki binici dizginleri çekiyordu. Bir daha.enginel elveda gülsarı .Sen bir kaçaksın! Kaçak! Bektay yoluna devam ediyordu. ahırda kapalı ve bağlı durma-sıydı. Bektay'ın sürüsünü toplayıp kendi korasına sürdü.Hızlı. * Tanabay kendine gelip başını kaldırdığı zaman Bektay bayırın belini aşmış.
Bazı memurlar yanlarında çalıştıkları. koyunkuzu kırılıp gidiyordu. yenişememişlerdi. Ona binen zevk alır. Hatta bundan sinsi sinsi bir çıkar bile umuyordu. Herkesin yapamayacağı. varsın bunun sıkıntısını o çeksindi. Dostu-yâranı vardı nasıl olsa. insanların ondan çekindiklerini gösteriyordu. Şu sarı yorga da eşsizdi doğrusu.cizgiliforum.. Boş konuşmalarla koskoca bir amirin canını sıkmaması gerekiyordu belki.. partinin ilçe kurulunun birinci sekreteriydi. Ama biniciler için hangi ata bindikleri önemliydi. parti 98 . mutlu olurdu. İşlerin hiç de iyi olmadığını bildiği halde yine de keyfi yerindeydi. çok saygı duyulan ve önem verilen bir kişi olmalıydı. Gülsarı güçlüydü. Aslında o ilçede sadece bir müfettiş. Bu defa Gülsarı'nın sırtında. Tam binilecek attı. hiçe saymışlardı da bir yabancı atamışlardı! Burada yıllardır görev yapmış. Yukarıdakiler. bir gemi gibi geniş dünyayı yara yara alıp götürüyordu insanı. kodamanlar. Asıl sorumlu o değil. Segizbayev uzaktan bir seyirci olarak kalacaktı. Çobanların işlerini denetlemeye gelmişti. gönderdikleri sekreterin başarısını. Parti örgütçüsü hiç konuşmuyordu. Hükümet etmek. büyük bir iş. baharın geç gelmesi ve koyun-kuzunun kırılıp gitmesi ona hiçbir zarar vermezdi. taypalma yorganın düzgün adımlarına. daha koşmak. yönetmek. korkarsa korksundu. Aslında bölgede kışın geç gitmesi. Disiplin böyle gerektirirdi. bu. Astlar üstlerine saygılı olmazsa bu disiplin bozulurdu.www. Hiçbir şey yapılamıyordu bunu önlemek için. Ama Segizbayev buraya teftiş için gelmişti ve işlerin böyle kötü gitmesine cevap verecekfbir resmi sorumlu bulmak zorundaydı. zaman kap162/Elveda Gülsarı ma savaşından zarar görenler de çobanlar ve sürüler oluyor. Buraya bir yabancı göndermekle hata ettiklerini anlasmlardı. Konuşmazsa konuşmasın. kaldıramayacağı ağır bir işti! Segizbayev. Suya çamura batmıyor. Uzun yıllardır bulunuyordu şimdiki görevinde. güvenilir bir kişi olduğunu göstermemiş miydi? Ama bunun şimdilik bir yaran yoktu. büyük bir sorumluluk idi.com. Eğer biniciye sarı yorgayı sunmuşlar-sa. böyle olduğunu da herkes ve tabii Segizbayev de biliyordu.enginel elveda gülsarı azalmamıştı: Koşmak. Kendisine kolhozun parti örgütçüsü eşlik ettiğine göre. Bu sekreter de bölgeye yeni gelmişti. Zamanı gelince kendisini desteklerlerdi. O yıl kışla bahar bir birine meydan okumuş. onun gidiş temposuna uygun olarak sallana sallana giderken bunları düşünüyordu. İşte. başarısızlığını görsünlerdi. Her yıl böyle oluyor. engel tanımıyor. o kişinin saygınlığını. Onların bu yer kapma. daha yüksek makama gelmesi gerekirdi. Niye kendisini düşünmemişler. partinin ilçe merkezinin bir üyesiydi. Durum gerçekten kötüydü. Artık terfi etmesi. Sırtındaki binicinin kim olduğu artık ilgilendirmiyordu onu. yine koşmak istiyordu. güzeldi. Kuzulama dönemi kötü gittiği için üzüntülü olmalıydı. ilçe merkezinden kolho-zu denetlemesi için gönderilen bir müfettiş vardı. emrinde bulundukları kişilerle yüz-göz olmaya devam ediyorlardı ama bunlar günün birinde öyle bir sille yerlerdi ki neye uğradıklarını şaşırırlardı.
Bu adam "İşleri böyle berbat bir hale getirdiğiniz için sizi mahkemeye vereceğim" demişti. puslu. bağırıp çağıran ama hiçbir iş görmeyen. Bakışları üzgün.enginel elveda gülsarı örgütçüsünün altındaki at ter içinde kalmış. Gidecekse bir an önce gitmesi iyi olurdu. Her zaman hastalanıyordu. Biliyordu bu hastalıktan kurtulamayacağını. belki yardım gelirdi. beti-benzi sararmış. Ama bu yardım daha fazla gecikmemeliydi. Her yer balçık. catkannınan turma"' diyordu o içinden. görmez miydi? Herhalde göremezdi. Niçin sabredecek. karamsarlık yiyip bitiriyordu onu. şimdi de çekip gidiyor" demezler miydi? Bu durumda ayrılırsa vicdan azabından kurtulamazdı. Böyle yanındaki gibi bir denetçi değil. Sağlık durumu her yıl daha da bozuluyordu. dudak ucuyla 164/E!vedaGülsan gülümsemesi de yapmacıktı. 99 . soğuk bakışlarla gökyüzüne uzanıyorlar. bunu bir ar-namus meselesi yapıyor. Yeni başkan. Üzülen yalnız o imiş!. Bir yandan evham. gözleri iyice çökmüştü.. Versindi mahkemeye! Mahkemeye vermekle işlerin düzeleceğini mi sanıyordu? Kaşlarım çatmış. Bütün dağdakiler suç-luymuş da. Artık ondan hayır gelmeyeceği anlaşılmıştı çünkü.. İşler de böyle sürüp gidemezdi. Ülkede neler olup bittiğini. Soğuk bir gidiyor. kolhozu borç batağına saplamış. sanki kolhozu düşünen yalnız o imiş. Günlerinin çoğunu merkezde geçiriyordu. Tanabay söylediklerinde haklı çıkmıştı. Hiçbir şey umurunda değildi. bilmeyen bir adamdı. Sorumluluktan kaçamazdı. Tepeler güneş görmüyor ve öfkeli. "Ölmesen oba kap. SözElvedaGülsan/163 de bitip tükenmeyen işlerin üstesinden gelmeye çalışıyordu orada.com.. işleri yüzüstü bırakarak çekilmek istemiyordu. Çora da kendi düşüncelerine dalmıştı. Çekilmesine çekilirdi ama.. Uzun yıllardan beri kalbinden rahatsızdı. Kimbilir.www. gerçek yardım gelmeliydi.cizgiliforum. belki bir gün işler bilimsel olarak ele alınır ve düzelirdi. meseleleri. İşlerin nasıl yönetilmesi gerektiğini söyleyip duruyordu fırsat buldukça. Ona belki bu yüzden bekle diyorlardı. Ama. oysa yorganın kulağının arkası yeni yeni hafifçe terlemeye başlamıştı. gelmemiş mi belli değil. Çora'nın da ayrılma vakti gelmişti ar-üjt. babasından daha iyi biliyordu.. Ama bunu Çora görür müydü. Gençler iyi öğrenim görüyorlardı. Herkese umut vermiş. Bahar gelmiş mi. böbür-kibir oturuyor atin üstünde. ama onu merkezdekiler "biraz daha sabret" diye oyalamaktan başka bir şey yapmıyorlardı. Sözünü yerine getirmeden işi bırakırsa insanların karşısına ne yüzle çıkardı? Ona ne derlerdi? "İşleri karmakarışık etmiş.. onun durumunun parti toplantısında görüşülmesi gerektiğini söylüyor. Çora. bir geliyor. niçin bekleyeceklerdi? "Aldanov görevi kendiliğinden bırakacakmış" gibi bir söylenti de dolaşıyordu ortada. Samansur akıllı bir çocuktu. Aslında kaşlarını çatması da. söz vermişti. "Sen işte böyle bir adamsın" diye nasıl söylersin? 18 Ulu dağlar sisli. Tatili geçirmeye gelen oğlu Samansur da söylemişti: "Artık işten çekil" demişti.
Tanabay onları beklemedi. "Ne olursa olacak. Felâket! Bu iki yavru da ölecekti demek! Bu ne uğursuzluk. Sütü nereden bulacaktı. İlçe merkezinden gelen biri olmalıydı. Öte yandan. Kuzular acı acı meleşiyor. Bir koyun daha kuzuladı. Salya gibi laf eden o yeni yetmeye! O sümüklüye! Ömrünü kolhoza adayan kendisi gibi yaşlı bir komünist na1 Ölmezsen vebaya tutul. hem de ikiz. İçindeki o ateş. Bir yanda soğuk ve rüzgâr. Onlara çıkışacak. Bektay'a yüzünü kızartacak. yavruları koyacak sıcak bir yer bulamıyordu. Can-baş koyup yaptığı işlerle alay edilmesini aklı almıyordu. yatarsan kalkamaz ol! Elveda Gülsarı/165 sil olur da onun çenesini kapatacak bir laf bulamazdı! "Çoban değneğini fırlatıp attı da gitti sümüklü!" Onun bu yaptığını Tanabay'ın aklı almıyordu. Ama hemen karar değiştirdi. 100 .. "Haa! Gülsan bu!" diye Sevindi. Öyle yakınıp sızlanmayacaktı. karısının sırtı hâlâ ağrıyor ve kalkamıyordu. Böyle bir yerde neler çektiğini anlatma fırsatı doğmuştu. Tanabay ölen hayvanları toplayıp dışarı çıkarıyordu ki. kolumu kaldıracak gücüm kalmadı" diyordu.. Tanabay'ın da direnecek gücü kalmamıştı artık. Kalkmak istemişti ama. Aynı anda birkaç koyun birden doğuruyor. Ama yorgaya binmiş olan deri ceketli adamı tanıyamadı. sürüsünü benim sürüme katıp gitmesine de kızmıyorum" diyordu. bu ne acı! İşte şurada bir yığın koyun ölüsü vardı.com.www. "Yaa. aç ve susuz bırak. sonra da ne olmuş bakalım diye görmeye gel! Gelin. acı ve öfke içinde bunalıyordu. Koranın arkasına geçerek elindeki ölü kuzuları öbür ölülerin üzerine attı. gelin bakalım. öle-yite çalışıyordu. O iki kişiden biri Çora idi. Ne de güzeldi yavruları! Ama onları nereye koyacaktı? Analarının memeleri boştu. yıkık-dökük korada. koyunlar birbirlerini iterek ayaklarını basacak yer bulmaya çalışıyorlardı. Açtılar.Baba.enginel elveda gülsarı Delik-deşik. Tanabay "yetti artık. onu yerin dibine batıracak sözler bulup söyleyemediği için kızıyordu daha çok. . Koradan çıkınca iki atlı gördü. Bunlar yetmiyormuş gibi. bir yanda dayanılmaz pis kokularla bunalıyordu. Öfkesi yalnız onun çekip gitmesine değildi. Cehenneme kadar gitsindi. başkanlar geliyor! dedi. yetti!" diyor.cizgiliforum. belini doğrultamamıştı. kuzuları nereye koyacağını bilemiyordu. sen git annene bak. "Yumurtalarını başka kuşların yuvalarına bırakan kökek kuşu gibi. gelin hele!.Gelsinler! diye mırıldandı Tanabay. ama bir an sonra yine o olay geliyordu aklına. o sevgi uyanıverdi "Görmeyeli çok oldu. ama hiç değişmemiş" diye düşündü. korasız. Nasıl olsa kolhozdan onun yerine birini gönderirlerdi. Sonra ağır adımlarla geldi. gelin! Tam da zamanında gelmişsiniz ha!" diye söylendi. O. başka şey düşünmeye çalışıyor. Kızarsalar kızsınlar! Sen adamı yemsiz. susuzdular ve sinek gibi kırılıp gidiyorlardı. utandıracaktı. Bektay'ın sürüyü bırakıp gidişini bir an bile aklından çıkaramıyor. Saçını başını yolsa da. kızı koşarak yanına geldi: .
dizgin kayısıyla oynar gibi duruyordu. Bu herif hiç umurunda değildi.Eee. Atlar ter içinde.Rezalet bu! Nereye gitsen aynı şey.Evet. Olduğum gibiyim. evet öylesin! Kolhoz malına isteyerek zarar veren bir halk düşmanısın! Senin gibilerinin partide işi yok! Se/ün yerin hapishane! Sosyalistlik yarışında önümüze engel çıkarıyorsun. malların kınlma-| sına sebep olanlar bunlar işte! Bugüne kadar ne yaptınız burada? Komünistleri.enginel elveda gülsarı Konuklar koranın önüne gelip durmuşlardı. . koyun ölülerini gösteriyordu. Planı baltalayan.. Sonra bağırdı: . kırbacını uzatıp.www. kendi örgütünün komünistlerini böyle* mi eğitiyorsun? Bu ne biçim komünist? Sizden cevap istiyo-1 rum! Çora başını öne eğmiş. Suçlu gibi duruyordu. boşanmıştı. Bunları Çora'ya bakarak söylüyordu.Ben nasılsam nasılım.Söz verdim. Segizbayev'e dik dik bakarak sordu: . Dudakları titremeye başladı. . Önce Çora'ya ba-1 ğırdı: "Siz burada ne yapıyorsunuz? Adamların verdikleri 1 sözleri bile bilmiyorlar. onu doğduğuna pişman | etmek için.^ meden bağırıp çağırmaya başladı: . kuzuların da bu yüzden plüyor! dedi Segizba-yev. üzengiler üzerinde doğruldu. Sonra Tanabay'a döndü: . Dostunun önünde suçlanacağım. gönlünün yayı kopmuş. Çora'nın yerine Tanabay cevap verdi: Elveda Gülsan/167 .Niye öyle konuşuyorsun Tanabay? Neden her şeyi anlatmıyorsun? 101 .Nee! Sen sosyalistlik adına söz vermemiş miydin? . Şunlara bak!. Böyle derken.Evet. Sanki içinden onu tutan bir bağ. benim yerim hapishane! Hapishane! diye cevap veren Tanabay için bu herifin sözleri bardağı taşıran son damla olmuştu.Ne oluyor yoldaş? dedi ölü koyun yığınlarını göstererek. zor durumda kalacağını biliyordu. Sen komünist bir çoban olduğun halde kuzuFann neden ölüyor? . Birden öfkelendi. Tanabay'a selam bile ver. Segizbayev'in yüzü birden kıpkırmızı oldu. Yorganın üzerindeki adam ise 166/ElvedaGülsan 'Ijj i* öfkeli.Neye söz verdin? . soluk soluğa idiler. Çora'nın yüzü perişandı. Aradığı suçluyu bulmuş olmanın sevinciyle ve bu küstah çobana haddini bildirmek. hiçbir şey söylemiyor. Bir an donakaldı ve ağzını açmadı. daha başka diyeceğin var mı? Çora araya girdi: .Hatırlamıyorum. sert bakışlı görünüyordu. İçindeki acının bu dürtüsüyle isyan etti.Herhalde kuzular benim komünist olduğumu bilmiyorlar! diye patladı Tanabay. Ağzına geleni söyleyecekti artık. . Ama içi acılarla doluydu. Dünya umurunda değildi. bizi geri bırakmaya çalışıyorsun! ..İşte.com.cizgiliforum.
bir aferin bekliyordu. at şaha kalkıyor. yapmamalıydım. Tanabay'ın gözü dönmüştü. büyük bir iş başarmış.Çabuk. bir değneğe da-ğ yanarak topallaya topallaya kocasının yanına geldi: .cizgiliforum. Arkasında duvara asılı duran tırmığı kaptığı gibi Segizbayev'in üzerine yürüdü "Defol buradan it oğlu it! Yok ol!" diye Segizbayev'e vurmak için tırmığı kaldırdı ve başladı savurmaya. aklını başına topla! . bir daha atın başına indi. Bu sırada Çora da sıçrayıp atına atlamak fırsatını buldu: .Yaa! Demek öyle? Sana da anlatmam gerekiyor öyle mi! Sen niye geldin buraya? Niye geldiniz? Şimdi ben soruyorum: Kuzuların kırılıp gittiğini söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum. Lanet olsun verdiğim söze! Lanet olsun ömür boyu verdiğim emeklere! Hepsinin canı cehenneme! Defol git! Benim yerim hapishanedir! Sen bu deri ceketli yeni efendiyi niye getirdin buraya? Beni çileden çıkarması için mi? Beni hapse tıksın diye mi? Hadi bakalım. Koşarken sendeliyordu.Benim yerim hapishane! Hapishane! Defolun buradan defolun! Benim yerim hapishane! Hapishane! Sonunda "Yerim hapishane.com. .Boş yere de ne demek? Çok kötü oldu! Elveda Gülsan/169 102 .Ay sen ne yaptın! ne yaptın! . Çora sapsarı olmuştu. 168/ElvedaGülsan r Korkudan ne yapacağını şaşıran Segizbayev yorganın dizginini çekiyor. Köpeği.Gülsan çekil önümden. Tanabay'ın kollarına asılarak tırmığı almaya çalıştı. gemin neden dudaklarını yırtarcasına gerildiğini ve hayvanın şimşek çakan gözleriyle* ona çılgınca baktığını Tanabay anlamıyor.Bu yüzden Segizbayev'e kaldırılan tırmık atın başına küt diye indi. kuyruğunu sallaya sallaya yanında dolanıyor. Ama Tanabay onun farkında bile değildi. Belime kadar boka battığımı söylemek için mi? Bunu ben de biliyorum. çekil! İndireyim şu tırmığı deri ceketli herifin kafasına! Genç yardımcı kadın koşarak geldi. Bir yandan da bağırıyordu: .enginel elveda gülsarı . kaçalım buradan.www. sizi öldürecek! diye bağırdı. İki adam atlarının başlarını çevirdiler. . ama bir yandan da bağırıyordu: . Korkudan benzi sapsarı olan Caydar. Bir daha kaldırdı tırmığı. hapishane!" diye soluk soluğa geri döndü. görevini yapmış olmamn övüncüyle.Boş yere vurdum. beni hapse tıksana it oğlu it! Bu sözleri Segizbayev'e dönerek söyleyen Tanabay eline bir şeyler geçirmek için arandı.Tanabay! Tanabay! Sakin ol.Defol git başımdan! diye Tanabay onu eliyle itti. Tanabay arkalarından koşunca atlarını dörtnala kaldırdılar. kolhoz için ölesiye-bitesiye çalıştığımı söylemek için mi? Bunu da biliyorum!. Ama Tanabay onu iterek savuşturdu. Gülsan'nın kafasının neden öyle inip inip kalktığım. ileri geri gidiyordu... Ömrüm boyunca ahmaklık ettiğimi. Yerden eline gelen bir avuç toprağfalıp üzerlerine attı. Atından indi. Köpek de havlayarak atların peşine düştü.
Birkaç dakika önce Çora da girmişti içeri. "Beni cezalandıracaklara cezalandırsınlar" dedi kendi kendine.Ağlama Tanabay. uykusuz geçen geceleri. Tanabay başını kaldırıp bakınca kapının ardında gözden kayboldu. Hükümet temsilcisine el kaldırmıştı. ben suçlu değilim. vurmamalıydım. yumruklanm sıkıp dizlerinin 170/ElvedaGülsarr arasına kısürıyor. Bekleme odasında. "Ne diye bekletiyorlar. Bunca emek vermekle aptallık ettiğini söylemişti. dedi Tanabay soluğu kesilerek. Tanabay başını kaldırıp bakmamış. Bu üç gün içinde uzun uzun düşünmüş. onu.Bakasov yoldaş. "Artık bana kim inanır?" diyordu kendi kendine. İbrahim de bekliyordu. hiç suçum yok!" diyordu kendi kendine. Diken üstünde oturur gibiydi. çizmelerine yapışmış Gülsan'nın sarı tüylerinden tanımıştı. yandaki bekleme odasında çağrılmasını bekliyordu." Ne olacaksa bir an önce olsun!" O kapalı kapının ardında herkes toplanmış olmalıydı.. Tanabay'ın önünde biraz duraladı. keçe çadır bile olmadığını. Çobanların nasıl çalıştıklarını.enginel elveda gülsarı . Üzerinde Gülsa-rı'nın teri ve tüyleri bulunan çizmeler. İbrahim. Belki her şeyi anlatırsam.ne diye işi uzatıyorlar?" diyordu Tanabay.Yorgaya boş yere vurdum. kuşkusuz bu ağır bir suç idi. Çağrılmayı bekleyen Tanabay için vakit geçmek bilmiyordu. nasıl yaşadıklarım öğrenirler belki. Bektay'ın çekip gittiğini. Yaptıklarına pişman değildi.cizgiliforum. Tanabay Bakasov. hüngür hüngür ağlamaya başladı. nasıl bir kış geçirdiğimizi. nedense.. kendisinin suçlu olup olmadığına karar verememişti. ama kendisi de ağlı-jferdu onunla birlikte.Yaptığı terbiyesizlik için her cezaya razıydı. Böyle deyince de yine kuşkulara kapılıyordu. parti ilçe komitesi olağanüstü toplandı. .com. anlayış gösterebilirler. "Belki bunun başkalarına bir yararı olur. İki büklüm olarak çöktü. acılara gömülüyor." Fakat bir dakika sonra başından geçenleri tekrar hatırlayarak. O şartlarda işlerin nasıl yürütüldüğüne kendileri karar versinlerdi.Aklım mı oynattın sen! Ne yaptığım biliyor musun? Elbette biliyorum. "Bunun ne işi var burada? Leş bekleyen kuzguna benziyor" diye düşündü Tanabay ona sırt çevirerek. çoban Tanabay'ın ensesine bakıp içini çekiyor. pek acelesi olmalı" diye geçirdi aklından. Karısı arkasından tutup sırtım sıvazlayarak: . Elleriyle yüzünü kapattı ve sarsıla sarsıla. Neden sonra kurul yazıcısı kapıdan uzatıp: . her şeyi anlatırsam. Sonra sustu. Ben bir halk düşmanıyım. hiç konuşmuyordu. "Hayır. Ama mesele de bundan ibaret değildi. 103 . 19 O olaydan üç gün sonra.www. O güne kadar kocasının ağladığım hiç görmemişti. yem ve ot bulunmadığını.. kargışlar yağdırmıştı. Ne var ki öfkeye kapılıp ağzına geleni söylemişti: Kolhoz için o güne kadar yaptıklarını kötüle-miş. başka çobanlara kolaylık sağlarlar. "Gülsarı'yı kan ter içinde bırakıp hayvanın kılları çizmesine yapıştığına göre. giriniz! dedi. ağlama! diyor.
Çora. birinci sekreter başını önündeki kağıtlardan kaldırdı: . kurşun gibi ağırlaşan ellerini dizlerinin üzerine koyarak oturdu. Kendini küçük düşürmeyecek bir çözüm yolu arıyordu kafasında. "Merhamet bekleyecek değilim. Sonunda. gerek sözle. hırıldayarak soluyordu. Her şeyi. Ama raporun genel havası. Onun karşısında kolhoz başkanı Aldanov vardı. Niye merhamet bekleyeyim ki? Suçlu muyum ben?" Kendisi için bir karar vermek üzere toplananların birbirine gizli rakip iki gruptan oluştuğunu ve bu olaydan iki tarafın da kendilerine bir pay çıkarmak için çırpındıklarını Tanabay bilmiyordu. Gözleri iyice açıldı.www.com. Bu sözlerin hiçbir önemi yoktu artık. Bu korkunç. Kendini savunmak için söylemeyi düşündüğü şeyler. yeşil çuha üzerinde parmaklarını sinirli sinirli hareket ettiriyordu. Orada duran adamlar bir sis bulutu içindeydiler sanki. bu iğrenç rapora karşı koyacak gücünün olmadığını anladı. Elveda Güisan/171 Masada oturanlar arasında en kara suratlısı dalağı patlamış gibi kızanp bozaranı Segizbayev idi. Aklını 104 . herkesi açık seçik görüyordu şimdi. kabından dökülen cıva gibi bir anda dağılıp gitti kafasında. Suratı asıktı. Başını kaldırıp masanın çevresindekilere baktı.Segizbayev'in kendisinden de 172/ElvedaGülsan kötü ve korkunçtu.cizgiliforum. uzun masanın ucundaki sandalyeyi gösterdi. bu yok' yakınmalarından farklı bir değeri olmayacaktı bu sözlerin. Onu görür görmez nefreti uyandı. En solgunu. ifade tarzı pek ağırdı. masanın uç tara-ûnda Tanabay'a yakın yerde oturuyor.Oturunuz! diyen ilçe kurulu birinci sekreteri Kaşka-tayev. Bu kâğıt. Tanabay içinden "bunlar kollarını iyice sıvamışlar" diye düşündü.Sözde komünist demek istiyorsunuz herhalde. Tanabay'ı karamsarlığa düşürdü. İçlerinden biri: . Tanabay. "Aktaş" kolhozunun çobanı Tanabay Bakasov'un. Segizbayev'in raporunu okudu. Yürek atışları kulağının içinde güm güm ederek içeri girdi. Kaçkatayev.Komünist Bakasov'un durumunu konuşacağız. Bir anda gözleri kararmış gibi herşey bulanık göründü. "Bakalım ne olacak?" der gibi bir bekleyiş içindeydiler.enginel elveda gülsarı Tanabay irkildi. yüreği hızlı hızlı çarpmaya başladı. Bu anlatılanlar arasında Tanabay'ın reddedeceği hiçbir şey yoktu. gerginliğini otoritesini sarsacak noktaya getirmeden işi nasıl bir çözüme kavuşturacağını pek bilemiyordu. diye mırıldandı. Gözlerindeki bulanıklık geçmemişti daha. Tanabay konusundaki olumsuz tavrını apaçık belli ediyordu. Raporda. gerek fiille işlediği suçlar tek tek anlatılıyordu. yüzünün bütün kanı çekilmiş olanı ise Çora. Segizyayev'in kendi yerine göz diktiğini seziyordu ama.. Parti sekreteri. Tırmıkla saldırabileceği bir şey değildi bu kâğıt. hepsi olmuştu. dedi kelimelerin üzerine basa basa. . Her yanını ter bastı. Çobanların her zaman 'o yok. Bu. Birinci sekreterin sağ yanında azametli bir tavırla Segizbayev oturuyordu şimdi.
öyle! Bunun ne demek olduğunu. tıpkı cephede olduğu gibi uğulduyordu kulaklarında. bütün vücudunu kevgire çeviriyordu. Yani halkı ezen bir ağa! Evet.www. yüreğini.com. Kimse bir şey söyleyemedi. partiye kayıtlı komünistlerle kayıtlı olmayanlar arasında yürütülen siyaset ve eğitimle ilgili çalışmaların hiç de iyi gitmediğini göstermesidir. Anlattıklarının doğruluğunu kabul ediyor musunuz? . Ben ilçe parti komitesini temsil ediyorum. bunu görmezlikten.Parti üyesi yoldaşlar. Bakasov'un tehlikeli ve tavırlarının düşmanca olduğunda ısrar ediyorum.. Segizbayev'in konuşması.enginel elveda gülsarı mı kaçırmıştı? Bu korkunç -apcr karşısında onun söyleyeceklerinin ne değeri olurdu \v. Bana "Deri ceketli yeni efendi" dedi. Bu görüşte olan yalnız Bakasov mu. bir Sovyet vatandaşı ve partinin temsilcisi olan ben. "Yeni* efendi" demek de ne oluyor! Bakasov'a göre ben. Böyle olunca da. Bu olayın en önemli yanı.cizgiliforum. Bu olay. Ah. Bakasov'un beni aşağılaması da değil. Aldanov: "Gördünüz mü nasıl işler oluyor?" der gibi. masadakilere tek tek baktı.ard niyetini anlıyor musunuz? Daha başka bir şey söylemeye gerek yok sanırım. şimdi olduğu gibi çığlık çığlık yanacağını aklına bile getirmemişti. bir kopmuş gibi çöküyor. ne de bir başkasının. Bu sözlerimle ona hakaret ettiğimi kabul ediyorum. inanın ki onu bu kurula getirmezdim.Bakasov yoldaş. Sonra güm! diye aşağı ve hop! diye yine yukarı çıkıyordu. ilçe parti komitesinin ideolojik çalışmalarda başarısız olduğunu da gösteriyor. bir yukan tırmanıp ağzına geliyordu. "Senin yerin parti değil. duymazlıktan gelemem. Herkesi süzüyor. dedi Tanabay suratını asarak. ama ne kendisinin. böbürleniyordu. Ey Tanrım! 105 . yoksa başkaları da mı var? Bunu bilmeliyiz.! Kiminle. parti üyesi Segizbayev yoldaşın raporunu dinlediniz. Ama haklı olduğumu görüyorsunuz. "Deri ceketli" sözünü bir yana bırakalım. Onun için o sözlerimi geri almak şöyle dursun. Bakasov komünistlik adına verdiği sözü unuttuğunu söyleyince ona "halk düşmanı" dedim. Eğer bu basit bir kabadayılıktan ibaret olsaydı. hapishanedir" dedim. Elveda Gülsan/173 Bakasov gibi komünistlerden. Kabadayılarla başa çıkmak için başka usullerimiz de var. izin verirseniz ben durumu biraz açıklamak istiyorum. "Yeni efendi" imişim. işlerin fena olduğunu görünce çok üzüldüm. Kendisinden özür dilemeyi de düşünüyordum.. Bazı yoldaşları uyarmak isterim ki. Meselenin bir de ÖQür yanı var.. komünist Bakasov'un davranışı basit bir kabadayılıktan öte bir durumdur. Şaşırmışlardı. Mesele. Aktaş kolhozunda hayvanlarla ilgili durumu. Yüreği.. Ama mermiler vücuduna tam isabet ediyor. O raporda yazılanlardan hepsi korkmuş gibiydi. ah! Neler geçmemişti Tanabay'ın başından. Biz hepimiz. onun gibi düşünenlerden sorumluyuz. evet. nasıl çarpışırdı? Raporun okunmasından sonra Kaşkatayev Tpnabay'a sordu: . partinin aşağılanmasına izin veremem. demek oluyor ki partiyi temsil ediyorum. Savaşın ilk gününden sonuna kadar ateş altında yürümüştü.Evet. Segizbayev söz alıp konuşmaya başladı: . Bu yoldaşlara şunu söylemek istiyorum.
Kaşkatayev sinirlenmeye başlamıştı: . Bizim sosyal düzenimizin hepsinden nefret ediyor. hepsini bastır. . Çakıyor ha çakıyordu!. Onun bu davranışlarının Ceza Kanununa göre cezalandırılması gerekir. kendinizi savunmak için ne diyeceksiniz? dedi. kendimin herkesten daha ahmak olduğumu düşünüyorum. Yine de çocuk sayılırdı daha. Bu odadan suçlu olarak çıkmalı ve tutuklanmalıdır. sürgüne tutulan. Kimsenin gözünün yaşına bakmazdım" diye geçirdi aklından. komite Tanabay'ı mahkemeye sevketme kararı almazsa.Yani siz kendinizi herkesten daha akıllı mı sanıyorsunuz? . Suçu.''•Kaşkatayev bu isteğe karşı çıkamazdı ve bu da Segizbayev taraftarlarının gücünü arttırırdı. Demek oluyor ki ben başından beri hep bir halk düşmanıymışım! Öyleyse benim fikirlerimi. bence asla mümkün değildir!.Hiçbir şey. beti benziyle de çocukluktan henüz çıktığını belli ediyordu. 106 . yıkık-dökük kora için. Bütün bunlar kimin umurunda? diye düşünüyordu. hiç acıma.Şimdi bunu kanıtlayamam. "Raporumda belirttiğim hususlara bir kez daha kısaca değinmek istiyorum: Bakasov bizim yönetim düzenimizden. kolhozun parti örgütleyicisi Çora Sayakov'un da önünde açıkça söylemekten çekinmedi. Sesiyle olduğu gibi. her kelimesi de bir çivi idi. .www. talihsiz Bektay için dert174/ElvedaGülsan lenip duruyorum. Bunu. parti içinde herhangi bir yerde bulunması.cizgiliforum.Söz istiyorum! dedi bir ses.Suçlu olduğunuzu kabul ediyor musunuz? .com. Beni yanlış anlamanızı istemiyorum. hiç değilse partiden çıkarılmasını istiyordu. savunmamı niçin dinleyeceksiniz? Ne isterseniz yapın. Omuzunda komsomol rozeti bulunan bir genç ayağa ilkti. gürle bakalım.. Elveda Gülsarı/175 .Hayır. Hele onun parti üyesi olarak kalması.enginel elveda gülsarı Hayatimin aslı haline gelen çalışmam. Bir hükümet temsilcisine görevi başındayken saldırmıştır. Hepsi söylendi zaten. Bakasov suç işlemiştir. "Deve istiyordu ki biye1 alabilsin. Ceza Kanununun 58. tam tersi. Oradakilerin en genciydi. baş dayanağım olan armanım (ülküm) ne oldu? Nereye gitti? Ölesiye-bitesiye çalışmamın sonunda. Senin yaşındayken ben de öyle yapardım. Segizbayev'in dili bir çekiç.Hayır. maddesine uymaktadır.Bakasov yoldaş. siz bilirsiniz. Onun için. kolhozdan nefret ediyor. ola ola 'halk düşmanı' mı olacaktım? Bana böyle mi diyeceklerdi? Bir gün bana böyle diyeceklerine asla inanmazdım! Ben zavallı.Siz kendinizin samimi bir komünist olduğunuza inanıyor musunuz? 1 Biye: Dört yadını geçmiş dişi at. .. . İçinden "Hadi evlat.. Tanabay onu yeni farkediyordu. emeklerim. Sosyalist rekabetten nefret ediyor." Segizbayev aşın isteklerde bulunduğunun farkındaydı.. . kırılıp giden kuzular için.. ömür boyu çabalamam.
Segizbayev yoldaşın sözlerine de katılmıyorum. İşte onun için "Bakasov yoldaş niye öyle davrandı?" diye düşünmeElveda Gülsan/177 107 . Siz bunu kolhozun durumuna çok üzüldüğünüz için yaptığınızı söylüyorsunuz. Bu hayalden Kaşkatayev'in sesiyle sıyrıldı: . kurulumuzda bir yoldaşımızın durumunu tartışıyoruz. Bir de şu var: İşler hep eskisi gibi gidiyor. İşte bunun için utanıyorum.Yaa. kırlarda sık sık dolaşırım. Bu durumları görünce insanın içi kan ağlıyor!. tartışılmasını talep ediyorum. burası bir mahkeme salonu değil. suçlayıcı konuşmasına devam etti: Kolhozumuza en çok emeği geçmiş. Bize Tarım Enstitüsünde öğrettikleri gibi değil. Duygu denen şeyi sakız gibi uzatabilirsiniz.cizgiliforum.Affedersiniz ama. dedi Kerimbekov.. Biri araya girdi: . bana da halk düşmanı deyin bakalım. onun üzerinde duruyoruz. bulutlan ve karanlığı yararak çakan şimşeğin o bir anlık ışıltısında görmüştü o tarlayı. Yine o anda baştan başa irkildi. Onlardan çok şey istiyoruz ama gerekli yardımı yapmıyoruz. Öfkeli. bu yaşlı. Sinirlerini yatıştırmaya çalışıyordu ama bunu başaramadı. Bize duygu değil kanıt gerek. hangi şartlar altında yaşadığını sordunuz mu? Kuzuların neye kırılıp gittiğini sordunuz mu? Kendi raporunuzdan da anlaşıldığına göre. Sürü bakımının ne «lduğunu. tecrübeli komünist çobana hakaret etme yetkisini size kim verdi? Hadi. bizim gönlümüzü yumuşatmaya. Bu davranışı için partiden bir ceza alması gerektiğine de inanıyorum.. Sanki gök gürlemesi onun içinde kopmuştu ama sesi duyulmuyordu. ot var mı? Ben de bir çoban çocuğuyum.. işlerin ne durumda olduğunu. Oralarda genç çobanlarla konuşurken utanıyorum. dedi Kerimbekov. Kolhozlarda kuzulama döneminde çobanların ne zor günler geçirdiklerini bilmeyen var mı? Ben görevim gereği dağlarda. Kolhoz koralarının ne durumda olduklarını gördünüz mü hiç? Yem var mı. biz de bir suçluyu yargılamıyoruz.. somut kanıtlar.Hepimiz aynı kurallara bağlıyız.enginel elveda gülsarı O anda.Konuşun Kerimbekov. gerçekler gerek.com. Ancak ben. Biraz duraladı.Kerimbekov yoldaş.Ben burada Segizbayev yoldaşın tutumunun ve onun davranışının da ele alınmasını. o duruma çobanın sizden daha az üzüldüğünü mü sanıyorsunuz? Bunu hiç düşünmediniz mi? Onun sürüsüne vardığınız zaman. .Ben Bakasov yoldaşın davranışım doğru bulmuyorum. kuzuların neden kırılıp gittiklerini çok iyi bilirim. . oraya varır varmaz bağırıp çağırmaya başlamışsınız.www. toprağı çiğneyerek bozduğu ekin tarlası gözünün önüne geldi gitti. -Kerimbekov serinkanlı olmaya çalışıyordu. demek böyle? Komsomollarda iş ve disiplin böyle mi oldu? Kurallar böyle mi oldu? 176/ElvedaGülsan . Kulıbay'ın buğdayları söküp çıkararak. merhamet duygularımızı uyandırmaya çalışıyorsunuz. Peki. Segizbayev onun sözünü keserek karşılık verdi: . onun ne durumda. Bir komünistin meselesi var. Sanki.
öyle olsun! Hepinizin canı cehenneme! Bunun başkalarına bir yaran olacaksa hiç üzülmezdim.Neyi açıklayacaksınız? . Bu ne biçim hareket? Hiç böylesi görülmüş müdür? Temsilcilerimize hiç kimsenin tırmıkla saldırmasına göz yumamayız. hoşgörü. kolhozun en iyi çobanlarından biridir... silkeleyip atyı artık beni! Artık hiç birşeyin önemi yok benim için. İlçe Merkez Komitesinin aldığı ka. kendinden geçmiş. hepimiz için yapılmış gibidir.Açıklamak istediğim. dedi." diyordu içinden. . Siz. . koyun ve kuzular için ömrümü harcadım. Bunu herkes kabul eder. ne akılsız imişim meğer ben! Kolhoz için.Oturunuz. Bakasov'un saldırısı hepimizi ilgilendirir. Çora. Makine ve traktör istasyonunun müdürü ile ilçe gazetesi redaktörü.cizgiliforum. Kerimbekov yoldaş. parti yetkilisinin otoritesini sarsacak bir davranışı hoş göremeyiz. saklamak mı istiyordunuz? Ayıp! Oturunuz! Böylece tartışma başladı. Kaşkatayev'in keyfi kaçmıştı: .Neyi açıklayacaksınız Sayakov yoldaş? Bakasov'un partiye karşı davranışı ve sözleri apaçık değil mi? Açıklanacak başka bir şey yok. Bana göre Burada bulunanların hepsi kabul eder ki. O durmadan kendi kendine sorular soruyordu: "Ben ne uğruna hayatımı adamış.Evet. siz kolhozun parti örgütleyicisi olarak.. Bu yaptıklarım. halk düşmanıymışım! Madem ki öyle diyorsunuz.. merhamet duygulan yerine. Komünistleri eğitme görevini gereği gibi yapamadığı178/ElvedaGülsan Elveda Gülsan/179 nız için size de bir ceza verilmesi gerek. raporda yazılanların doğruluğunu kabul ediyor musunuz? diye sordu Çora'ya. Sayakov yoldaş.com..www. onu bu duruma getiren nedir? İşte bunu düşünelim. . siz bizi asıl meseleden uzaklaştırı-yor. dedi. onların umurunda değil.Buna gerek yok. Aslında bu olaydan siz de sorumlusunuz. Bakasov meselesini kendi parti örgütümüzde ele almamıza izin verilmesini isterdim. 108 . onların ne konuştuklarını dinlemiyordu bile.enginel elveda gülsarı miz gerek.. Üstelik tehlikeli bir adammışım. Artık parti içinde ona yer yok. Böyle birini o davranışta bulunmak #i zorunda bırakan. hayatımı buna harcamış olmam.ran daha sonra kolhoz komünistlerine bildirirsiniz..konuyu saptırıyorsunuz Kerimbekov yoldaş.Her şeyden önce ben.. duygu da duygu. Hem siz Segizba-1 yev yoldaşa bu olayı bu kurula bildirmemesini niçin rica et-f tiniz? Onu şikâyetten niçin vazgeçirmek istediniz? Meseleyi örtbas etmek. Başka söyleyecek bir şeyiniz var mı? . beti benzi sapsarı olarak sandalyeden usulca kalktı: . İş iştir. Bir ara Tanabay'ı savunmada başarıya ulaşır gibi oldular. O hareketi elbet bir ceza görür. ama açıklamak istediğim. Kerîmbekov'u desteklediler. Hadi ezdiniz. komünist Bakasov ağır bir suç işlemiştir. Ama Tanabay yıkılmış.. ama şunu da düşünün: Bakasov. komsomol işlerini haleyola sokmak için kafa yorsamz daha iyi edersiniz. ne uğruna canımı dişime takarak çalışmışım? Buradakilerin hiçbiri dağdaki sürülerle ilgilenmiyor! Umurlarında bile değil! Ne budala.
İsterseniz çağıralım. el-kol hareketiyle konuşmasından bir şeylere çok öfkelendiğini anlamıştı. Bu önerinin oya konulması durumu değiştirmez.. Kerimbekov oturduğu yerden fırlayarak bağırdı: „ * . şu anda bekleme salonunda oturuyor. hiçbirini görmüyordu. bunun için de oylanması gerekmezdi.Ben Segizbayev'e tekdir cezası verilmesini öneriyorum. Disipline uymanızı rica ediyorum sizden! Artık her şey ilçe merkezi komitesi birinci sekreterine kalmıştı. dedi Kaşkatayev sert sert.Bakasov'u mahkemeye sevketmeye ve aleyhinde bir dava açmaya gerek yok sanıyorum..Gereği yok. büyük bir hata yapmıyor muyuz? Bir öneri daha var: Baka-sov'a ağır bir uyarı ve tekdir cezası verilsin. Bu konuda Seğizbayev yoldaşa hak veriyorum. Bunu öneriyorum. sonucu ancak Kaşkatayev'in yazıcıya verdiği emirden çıkardı: . O.." sözlerini duyunca anlayabildi. Kaşkatayev de Segizbayev'in isteği doğrultusunda karar verdi: .. Bir an durdu. Sonra "çıkarılsın" diye el kaldırdı. Oturun.Sakin olun yoldaşlar! dedi Kaşkatayev. Ama ona artık partide yer verilemez.Sayıklıyor. bana bu tehditleri savururken duyan tanıklar var.. Kendinize gelin. Bunlardan üçü Baka-sov'un ihracı lehinde. yorga Gülsan. ilçe komite üyesi Seğizbayev yoldaşa da tekdir cezası verilsin. Kabul edenler?. 180/ElvedaGülsan "İşte bu da bitti" diye düşündü Tanabay. ne dediğini bilmiyor! diye bağırdı Seğizbayev oturduğu yerden. Tanabay kalkan parmaklara bakmıyor.. köstek. partinin ilçe merkezi kurul toplantısında bulunuyorsunuz. . . fazlası değil. . herkesin önünde beni kafamı kırmakla tehdit etti.Bir dakika yoldaş Kaşkatayev.Bakasov yoldaşın parti üyeliğinden ihracı konusunda bir öneri var. Tanabay onun yüzünün aldığı biçimden. Sıra oylamaya gelmişti. bir parti üyesi olan Bakasov'a onur kırıcı sözler söylediği.Tutanağa geçin: İlçe Parti Komitesi kararıyla. bakındı. Şimdi oyunuza sunuyorum: Bakasov partiden çıkarılsın diyenler el kaldırsın! Kurul yedi üyeden oluşuyordu.cizgiliforum.enginel elveda gülsarı Kolhoz başkanı Aldanov söz aldı.Kerimbekov'un önerisini kabul edenler. Kaşkatayev yoldaş. 109 . Ama Kaşkatayev'in kafasında başka bir hesap vardı ve bunu da oya sundu: .com. Evinizde değil. Her yanı buz gibi soğumuştu. Aldanov köpürüyordu: . Kurul üyesi yoldaşlar. Kaşkatayev henüz oyunu bildirmemişti. Aynı zamanda. ama neye öfkelendiğini ancak "Zincir. bir komite temsilcisine ya-kışlnayacak bir yöntem kullandığı için.www. Bu kadarı yeter zaten. . Kerimbekov ısrar ediyordu: . hakaret ettiği. Tanabay Bakasov parti üyeliğinden çıkarılmıştır. üçü de aleyhinde olduklarını bildirdiler.Sonra ne oldu sanıyorsunuz yani? Olan şu: Biz ata zincir vurmak zorunda kaldığımız için..
Komite binasının önündeki alanda çocuklar koşuşuyor. Bırakırken masamn soğukluğunu hissederek ürperdi.com. o ağır darbeyi hafifletmeye çalışıyordu ve Tanabay onun karşısında kendini pek acemi görüyor. İşte böyle evlat. Daha kötü bir şey olmadan gitmeliydi buradan. Bir an evvel gitmek. kusacakmış gibi iğreniyordu. ne diyorsunuz bu olanlara. üçe karşı dört oyla önerinin reddedilmesini sağladı. burada herkesi susturamam M. Üyelik kartını taşımaya hakkınız yok! Tanabay. Aşın bir serinkanlılık idi bu. Hemen az sonra Kaşkatayev sinirli sinirli konuştu: . Segizbayev böylece tekdir cezasından kurtuldu. O yandan. Parti üyesi kartını teslim ediniz. üç aleyhte el kalktı. masamn üzerine bırakın. Hava sımsıcaktı. bu yandan insanlar gelip geçiyordu. Üyeler. neye baksa. HerhalElvedaGülsan/181 de bir söyleyeceğiniz olmalı ama tek söz etmediniz ve belki de bunlann sebebi çektiklerinizdir. Parti sana doğru yolu gösterdi. güneş pınl pırıl. Seni mahkemede yargılanmaktan. Kılıf ince bir kayışla boynuna asılıydı. oyun oynuyorlardı. Kendisinden bile iğreniyordu sanki. Sen ise hâlâ kırgınsın. Vücudunun kokusu ve sıcaklığı sinen kılıfı. Biz kapılann tamamen kapanmadığını. 110 . Büyük bir üzüntü içinde: J .Ne diyebilirdim ki oğul.Bakasov. Ezici bir sessizlik vardı. . Bir şey söylemek ister misiniz? Ne düşünüyorsunuz? Tanabay dönüp baktı. . Kaşkatayev'in buz gibi soğuk ve cilalı masasımn üzerine bıraktı.Evet. er-geç partiye dönebileceğinizi umuyoruz. sabırlı görünüyordu. Bu deri kılıfı Caydar dikmişti.www. .enginel elveda gülsarı Yine üç lehte. Kart. nereye gidiyorsunuz? diye durdurdu onu Kaşkatayev. gitmek için kımıldamaya. Demek sen parti üyesi olmaya da lâyık değilmişsin. Bu sırada hemen ardından kendisine hitap eden bir ses duydu.Yoldaş Bakasov. Ama bunu açıklayamıyorum. kalkıp kapıya doğru yürüdü. hapisten kurtardı. bir deri kılıfın içindeydi. sonuçtan memnun değilsin. yerlerinden kalkmaya başladılar. Konuşan Kerimbekov idi ve sesinde bir içtenlik vardı: . Kılıfı çekip çıkardı. Ve yine Kaşkatayev Segizbayev lehinde oy kullanarak.cizgiliforum. Böyle olunca. Karşısındaki tanımadığı o delikanlı. Olardan şimdi şimdi anlıyordu. Bu kadan kötüydü. Ama Tanabay bütün bunlan çekilmez buluyor. Sonra yine hiç kimseye bakmadan gitmeye hazırlandı. Yalnız şunu söyleyebilirim: Ben suçlu değilim.Bırakmam mı gerek? dedi Tanabay. samnm bizim kapılar sana açılmaz! Binadan dışan çıkınca Tanabay serinkanlı. üye kartım çıkarmak için elini koynuna soktu. güzel bir akşamüstüydü. onun omuzlanndaki kaygı yükünü. daha da eziliyordu.Hımmm! Demek partiye güceniksin yani? Dikkat et yoldaş. dağlara kavuşmak en iyisiydi. Artık parti üyesi değilsiniz. Tanabay da her şeyin bittiğini düşünerek kimsenin yüzüne bakmadan. arak her şey bittiğine göre. hakaret etmiş olsam da suçlu değilim. ceketinin altındaki kazağın iç kısmında. Ona el kaldırmış.
www. komünist de değilim artık. Tanabay sert bir şekilde sözünü kesmişti çünkü: . ne 111 .. Aleksandrovka yokuşunu geçtikten sonra yetişti. Biraz bana bak. Arkasına dönüp bakmadı. Ne yapmıştı bugün? Kaşkatayev sesini yükseltir yükseltmez.Elbette söylerim. Tanabay ona bakmadan: .Seninle konuşmak istiyorum. beraber döneriz diye aradım seni. Hep çekingen.enginel elveda gülsarı Atlann bırakıldığı yerde. eski bir dosta bakar gibi baktı kara gözleriyle. Ağırlığını bir ayağından öbürüne geçirdi. iki komünist olarak ko-nögalım. söz dinleyen bir öğrenci gibi başını kaldırmadan oturmuştu yerinde.com. ama gitmişsin. Şimdi ne yapacaktı ki? Halk ona güvenmişti. Aradım. kanı ise kararıp kaskatı olmuştu sanki. aradım bulamadım. Mutlaka düşüne taşına söylüyordu.. hayvandı işte. unut gitsin! diye fısıldadı yorgaya. içi karanlık ve soğuk" olduğunu "ho lâf-boş lâf' olduğunu bilmiyor muydu? Bu Çora kimi kandı rıyordu? Niçin kandırıyordu? Elveda Gülsarı/183 Çora ona yetiştiği. evin girişiyle konuk odasımn baş köşesine giden yol gibi güzeldi. Gülsan kendi atının yanına bağlanmıştı. diye söze başlamıştı ki dilini ısınp susmak zorunda katdı. Ben dobra dobra söylerim. yine çalışmaktı. * Çora ona. Bana sırt çevirme Tanabay.cizgiliforum. gelip geçen insanların önünde öyle ağlamaktan utanarak kendini tuttu. Öfkesi kaynayan kazan gibiydi.Bana gücenme Gülsarı. Sadece kendini öyle gösteriyorsun. Oysa Çora okumuş biriydi. çalışmak.. Nerede. Gövdesi tunçtan bir heykel gibi güçlüydü. Yine yüreği sızladı ve kaşlarını çattı. Tanabay'ın ona doğru geldiğini görünce. kollarını gevşetti. Kendi atına atlayarak.ensesi. Ah Gülsan.Hey Tanabay. . Beni bağışla. Çora da onun için eskisinden farklı bir kişiydi artık. Tanabay'ın tırmıkla kafasına vurduğunu unutmuş olmalıydı. bilmek istiyorsan. nasıl konuşulacağını. sus-pus olmuş.Ben senin dostun değilim.Ne istiyorsun? Sen kendi yoluna git! . hep ihtiyatlı. Segizbaye ve Kaşkatayev gibilerinin söyledikleri gibi olmadığını bil miyor muydu? Onların sözlerinin "Dışı cıltıravuk. İki eski dost. Sonra. ölçüp biçip konuşmasını öğrenemedim daha. Peşinden koşan yorgayı nal seslerinden tanımıştı. İşlerin. . O ise halka doğruyu söylemekten korkuyordu. hep yöneten kişi olmuştu. hayvanın başını dağ yoluna çevirdi. bütün işi çalışmak. terlemiş atının gemini çekip onunla yanyana koşturmaya başladığı zaman da dönüp bakmadı ona. Yanına yaklaşın182/ElvedaGülsan ca. Nereden öğrenmişti bütün bunları? Doğru: Kendisi cahildi. Hiç değilim! Sen de uzun süredir komünist olmaktan çıktın. . durduğu yerde ayağını oynattı. Derdim çok büyük Gülsarı. Ne de olsa attı. ah! Onun boynu.Bunu söyleyemezsin! dedi Çora üzüntüyle. içi kaltı ravuk=Dışı parlak. Ömür boyu önemli işler de bulunmuş. . çok büyük! Atın boynuna sarıldı ve gözyaşlarını tutamayarak hüngür hüngür ağladı.
Çora gönderdi. Çora.Hey! Kim var evde? Dışarı çıkın. dalıp gidiyor. yoldan ayrıldı.Ne oldu? Acelen ne? . arada bir çıkıp kapı aralığından Çora'ya bakıyor. hinldayarak koşmaya başladı. köye döndükten sonra bir süre samanların üzerine uzanıp dinlenmiş. Tanabay'a bir şeyler söylemek için elini uzattı. dişleriyle aün yelesine 184/ElvedaGülsan sarılıyordu. Köydeki bütün komünistlerin acele toplanmaları için haberci çıkarmış. Göğsünü masaya dayamış. Sesi iyice kısılmıştı. Atın boynuna. bir eliyle kalbini bastırıyor. Tanabay henüz dağ yolundayken. Sesi çıkmıyordu.www.enginel elveda gülsarı söyleneceğini öğrenemedim. iç çekip başını sallaya sallaya yine ön odaya geçiyordu. yelesine yapışıp soluk almaya çalıştı. her evin önünde durup sesleniyordu: . Eve götürmek istemişlerdi ama Çora büroya gitmekte ısrar etmişti. "Gülsan. Kulaklarını kıstı. 20 O akşam. elleriyle. kanı çekilmiş yüzünden soğuk ter şıp şıp damlıyordu. Tutamadığı dizginler Gülsan'nın boynundan sarkıp sallanıyordu. Gece bekçisi kadın lambayı yakmış. Tanabay'ın ardından bağırmak istiyordu. Ara sıra gözleri kararıyor. her derdi sinesine çekerek ve 112 . şimdi onların bir an önce gelmelerini bekliyordu. Ççra'nın yüreğine bıçak gibi saplanan o sözleri söyledikten sonra ardına bakmadan gidiyordu.cizgiliforum. çabuk! Hemen parti bürosuna gidin! Toplantı var. koluna girerek büroya götürmüşlerdi. Acıdan inliyor. Çora adamların gelmelerini beklerken zaman hiç bekElveda Gülsarı/185 .Oy kalbim! Göğsüm! diye inledi Çora. Ölüm kadar korkunç bir şey vardı bu seste ve Gülsan bunu sezmişti. diyor. Çora'nın acılarla. sonra at bakıcıları onu. dudaklarını ısırıyor. Zor duruyordu atın üstünde.Ben bilmiyorum. Eyerdeki adam acılar içinde kıvranıyor. çabuk eve götür beni! Çabuk Gülsan! Çabuk!. Burada yolumuz ayrılıyor. Gözleri göz çukurlarına baüp yitmiş gibiydi. lemiyor. damla damla akıp gidiyordu. o zaman kendini hâlâ at sırtında. ancak bunca yıl sonra.. O sırada Çora idare odasında oturuyor. ağzını burnunu iyice açarak güçlükle soluk alıyordu. sızılarla geçen ömrünü de damla damla tüketiyor ve Çora. sonra aynı elini göğsüne bastırdı.com. Çora'nın yüzü ölü gibi. Çora'yı odasında yalnız bırakarak ön odaya geçmişti. çabuk gelsinler. çabuk! Çabuk! . köy sokaklarında at koşturan bir haberci. sapsarı olmuştu. Yorga. Orada sobayı yakmaya çalışıyor.. Tanabay atının başını çevirdi. adamın sesinden ürkmüştü.. çağırdıklarının gelmesini bekliyordu. tarlaların içinden sürüp uzaklaştı. Durup dinlenmeden. Bütün bunları Tanabay göremedi. Tanabay'la konuşmaya çalıştığını sanıyordu. ben sapıyorum. Oysa Tanabay. bu son saatlerinde anlıyordu hayatın değerini. . Geçen her saniye.
Aldanov hakkında ne düşündüğümü de bilsinler. Armanı (gerçekleştirmek istediği ülküsü) büyüktü. işte şimdi yakasına sımsıkı yapışmışa.cizgiliforum. söylemek istediklerimi bir söy-leyebilsem" diye düşündü. gözünü dört açarak bakmıştı yollara. ama bunların pek çoğunu başaramamıştı.com. Elinde ilaçlar olduğu halde koşarak.enginel elveda gülsarı üstesinden gelmek için çalışarak geçirmişti yıllarını. çoktu. insanlarımız hakkında her şeyi anlatacağım. son görevini yapmak için bütün gücünü topladı. Bu işin nasıl olduğunu. Nerede kalmışlardı çağırdığı insanlar? Niye gecikiyorlardı? Çok uzakta değillerdi ki!." İlk gelen karısı oldu. Kocasını görür görmez ağlamaya ı başladı: 186/ElvedaGülsan . sessiz sessiz.Ne oldu Çora? Neyin var? diye sordular gelenler. sırtından eyeri aldı.. Hadi çık. şapkasını çıkardı. "Ah bir dayanabilsem. hayatını düşünmez misin! Çora dinlemiyordu. Uçup gitmekte olan canını.. Yeter ki bunları anlatacak kadar zamanım olsun. su göğsüne dökülüyordu. Zaman kötüydü. Komünistler kendileri karar versin. dedi karısına. acı mı acı damlalar halinde. elinde bir fenerle kapının önünde onu bekliyordu.. Şu haline bir bak! Sen hiç canını. nefes nefese gelmişti. Sonunda böyle olacağını önceden bilseydi. Sapacağı..Ah.. Kendimi de olduğum gibi anlatacağım. geçiyordu... İlacını içerken kendisini götürmeye çalışan karısını eliyle itti.. Saatlerce. Ve bunca zamanın nasıl geçip gittiğini anlayamamıştı. şimdi daha iyiyim. parti örgütleyicisi Çora Sayakov ayağa kalktı. Tanabay'ı partiden nasıl ihraç ettiklerini anlatacağım. her şeyi anlatmam gerek onlara. 21 Tanabay evine geç vakitte ulaştı. Komünistlerin hepsi gelince. . toplantıyı açarak konuşmaya başladı. Acılarım bastırıp. Toplantıdan sonra beni eve götürürsün. Sen kapının önünde bekle. şimdi herkesin yüzüne daha korkusuz bakabilirdi belki. Korkma. Gözleri yollarda kalan Caydar. Çıkma-z| saplanıp başka yola geçtiği de olmuştu.. Dişleri titreyip bardağa çarpıyor. Herkes her şeyi bilsin: Tanabay'ın partiden çıkarılmasına karşı geldiğimi bilsinler. tıp tıp akıyor.. kaçacağı başka yol yoktu artık. umutsuz bir çığlıkla tutmaya çalışıyordu "Her şeyi. Nerede kaldılar? Biraz çabuk gelseler. Dönüşü olmayan bir sona geliyordu... gelenlerin sesini duydu. ..www. ne yapacağını da görsünler. Onu yıldırmayan güç. Kolhozumuz hakkında. Acımasız zaman tıp tip damlıyordu. Zaman ağır mı ağır. Ama işin güçlüğü hiçbir zaman yıldırmamışti onu. İşlerin kötü gittiğini bir bakışta anladı.. Caydar feneri 113 . Dışarıdan. Tanabay hiç konuşmadan atın ağızlığını çıkardı. Benden sonra onun ne söyleyeceğini de. Her şeyi anlatacağım. ah! Çıldırdın mı sen! Toplantı yapacak başka vakit bulamadın mı? Hadi eve gidelim.Bir şeyim yok. Başını kaldırıp dikleşti. Kıvrım kıvrım sarp yollardan gitmek zorunda kalmıştı.
. biraz dinlen.Bektay'ın sürüsünü ayırdılar. diye bir-küfür savurdu Tanabay. kuzular meleşiyordu." Uyandığı zaman başı kazan gibiyidi. Tanabay ona tek lâf etmiyordu. çalışmak. yeni bir çoban göndermişler. Çok huzursuzdu. koşmak. Sonra Komite toplantısı canlanıyordu gözünde. Onlara saman ve arpa unu göndermişlerdi. Bir halk düşmanı olarak suçlandığım hatırlıyordu. "Evet ölmek daha iyiydi!. düşüp kafasını kınncaya kadar koşmak. Bu bize az bile. bembeyaz kar üzerinde Bektay'ın kapkara ayak izleri geliyordu gözlerinin önüne. demek korada idi! Dışarıda şafak aydınlığı vardı. yeniden o tırmığı kapmak. . belki o zaman bu kadar üzgün olmazdı" diye düşündü.enginel elveda gülsarı tutuyordu.Ne yorulması? Partiden kovdular beni! . değeri yoktu artık. Uzun süre kendine gelemedi. Tanabay hâlâ ağzım açıp tek lâf etmiyordu ve bu suskunluğu korku veriyordu. hiç kimseyi görmek istemiyor. Bunu haketmiştim zaten. Ona söyleyecek söz.Çok mu yoruldun? . Bunların hepsini gözünde canlandırıp aklına getirince. O niçin uyanmıştı? Niçin? Hiç uyanmamayı istedi..cizgiliforum. Yattığı yerde bir o yana bir bu yana dönüyor. O gün hava ısınmış. yardımcı kadınlar duyacak. koşmak. Karanlıkta bir süre dolandıktan sonra kapalı koraya girdi. Nerede olduğunu.com. Ne diye öyle bakıyorsun? Ne diye dikilip kaldın? .Hadi yat. sürünün de. Karısı içinden "Keski kasabada içip zil-zurna sarhoş olsaydı. Yaşamak. Bunlar geliyordu aklına. .. . ne zaman nasıl yattığını bilemedi. onu hiçbir şey ilgilendirmiyordu. Sonra açık koraya çıktı. . dedi Caydar. Yanıbaşında koyunlar öksürüp aksırıyor.www.. Hiçbir şeyi. verecek cevap bulamadığını da hatırlıyordu. kuzuları kıra çıkarmışlar ve hayvanlar taze ot otlamış-lardı. yorganın üzerinde kendisine bar bar bağırışı kulaklarında uğulduyor. dünyada ne varsa unutup uyumaya çalışıyor ama uyuyamıyordu: İşte. Bütün bunlar gözünde canlanınca. daha iyiydi.Çok bağırma. Halk düşmanı ha! Ömür boyu çırpınmasının sonunda gördüğü karşılık bu idi. Artık ölmekten başka yapacağı ne vardı? Ölsün. Segizbayev'in. sonra 188/ElvedaGülsan bir dere yatağına girmek.Ben bilirim ne yapacağımı! Tanabay kapalı koraya gitti. Hiçbir şeyin anlamı. böyle yaşamaktansa ölmek daha iyi.. yeni çobanın da.Niye bağırmayacakmışım! Neden gizleyecekmişim! Bir köpek gibi kovdular beni. onun hakaretlerini. Cam ne konuşmak istiyordu ne de yemek. 114 . Aa.. Oysa Caydar'ın ona iyi haberleri vardı.. orada uzanıp kaldı. sesini bütün dünyaya duyurmak. diye düşündü. Koyunlara bir göz attı. sallaya sallaya. Bir köşeye yığılmış samanın üzerine çöktü. Elveda Gülsan/187 . Sen tfe haketmiştin. bağıra çağıra karanlıklara dalmak.Bektay'ın da.. uz gitmeyen işler için kaygılanmak. hapse tıkma tehditlerini yeniden duyuyordu.
İnsan denen varlığa.Haber verdiğin için sağ ol. Oradan geliyorum.. Onu görmek istemiyordu. yaşadıkça da bu yerleri daha çok çiğneyecek. ama gitmeyeceğim.com. Dağlar sislere bürünmüş. demek sensin Aytbay. Korayı temizleyip yere kuru saman yaymak gerekiyordu. Değişen bir şey yoktu sanki. .www.Gider. Eğilip avuçlarıyla su içti. Tanabay yine kaşlannı çatmaya çalışıyor.Sen bilirsin Taneke. Yeni doğmuş kuzulan soğuktan koruElvedaGülsan/189 mak için çare aramalıydılar. kızlanna ve yardımcılara daha yumuşak davranmak istiyor. gidecektir. şimdi gitmem gerek. sürüyü koraya getirdi. Çora'nın çok hasta olduğunu sana bildirmemi söylediler. Ben görevimi yaptım. Yağmur ya da kar yağacak gibiydi. 190/ElvedaGülsan Elveda Gülsarı/191 115 .. Seni görmek istiyor. Az önce aklından geçirdiği kendini öldürmek düşüncesinin. haber verdim.Bir iş için köye inmiştim. Şimdi biraz kendine gelmişti. Kansı kapalı koranın kapılına geldi: . Tüfeğini. gökyüzünü kara bulutlar kaplamıştı. dediler.enginel elveda gülsarı .. yalnız bir kez verilen cana. Hayır! Daha yaşayacaktı. Onu ilk farkeden ve karşılayan Caydar oldu. Gelen. Gördüğün gibi hava da bozuyor. bu defa çok ağır hasta. Sonra biraz durarak: . . hiç kimseye belli etmeden bir yerlere sokuşturdu. Gidip gitmemek sana kalmış. gelen var. yakındaki sürülerden birinin çobanıydı. Dışan çıkıp gelen atlıya 'hoş geldin' dedi. ama bu ani değişiklikten kuşkulanmasınlar diye kendini tutuyordu. Çayın kıyısında küçük buz parçalan yüzüyordu. Tanabay kamının ses tonundan kötü bir haber alacağını sezmişti.cizgiliforum. Aytbay atının başım çevirdi. dedi. O gün. Kalkıp çaya kadar uzandı. Karşılaştıklan zaman biraz konuştular. çok işler yapacaktı. o da bir avuç daha alarak üstüne döke döke içiyordu. ama olanlan unutmak ve cesaretini yitirmemek için kendini zorluyordu. . içeri buyur.İyi düşün. Okuldaki oğlunu da çağırmışlar. hiç konuşmadan ve durmadan çalışıyordu. Su buz gibiydi. dedi.Biraz dışan çıkar mısın. fişekliği. O akşam hava bozmaya başladı. Dönüp evine geldi. budalalık olduğunu anladı.. Önceki acılan birden depreşiverdi. Avuçlayıp aldığı su.Ben doktor değilim ki. titreyen parmaklan arasından akıyor.. Artık karısına. Mutlak gelsin. Caydar kocasımn sözlerinden utanarak: . Karanlık basıyor. Nerden geliyorsun? . saçmalık. o her zaman hastadır zaten. Yine var gücüyle işe koyuldu.Ha.. . in aündan. istasyona karşılamaya gitmişler. nasıl kıyardı? Segizbayev gibileri için ölmeye değer miydi.. gider. Daha sonra otlağa gitti. Sağ ol. Burada işler başımdan aşkın. "Ay Allah! Yine mi Çora?" diye düşündü. Bu yüzden Tanabay onlara içinden teşekkür ediyor. O sırada Tana->ay korada temizlik yapıyordu. hiçbir şey olmamış gibi çalıştılar. Hava kararmaya başladığı sırada bir atlının gelmekte olduğunu gördüler.
enginel elveda gülsarı Tanabay hiçbir şey söylemedi. . Tanabay yerinden kıpırdamadı. Hay senin canından değerli şefliğin batsın! Bundan sonra seni bir daha görürsem gözlerim çıksın! Kızarsan kız. Acını. eldivenlerini ve önemli ziyaretlere giderken giydiği börkünü ve ceketini de getirmişti. Sonra ömür boyu içinde ukde kalsın mı istiyorsun? .Düşünecek ne var bunda! Yetti artık! Düşündüm. meleşen kuzuları bir köşeye sürüyor. Benim dostum-mostum yok artık. dedi. "Beni zorla gönderemezsin. Ben de kızıyorum ve kimsenin umurunda olmuyor. birbirlerini iten koyunlara küfürler savuruyordu. Elini hiddetle salladı ve sonra kalkıp koraya gitti." Karanlık iyice bastırmış. homurdanmaya devam ediyordu: "Gidip de ne yapacağım? Nasılsın. ". Nasıl yardım edebilirim mi diyeceğim?" Hayır. kıvılcım. saygıyı. Gitmeyeceğim dedim..Sen ne dediğini düşündün mü hiç Tanabay! . İnadını kıramıyor..Niye ukde kalacakmış? Korkma ölmez. emekli olsaydı.Boş yere ısrar etme. :4 . bugüne kadar senden benim için bir şey yapmanı hiç istemedim.. Git oraya! İnsanlığını unutma. Sonra el ne der? ..Bak Tanabay.İşi vaktinde bıraksaydı. "Gelmezsen gelme!" diye söylendi Tanabay. bunu yapamazdı.cizgiliforum. çok düşündüm de ne oldu? Sonunda partiden kovdular beni.. Ölüm döşeğine yattığım zaman beni yoklamaya da gelmesinler. iyiliği düşünürsün.Hadi vakit kaybetme. Tanabay'a göre bir şey değildi bu. Artık umurumda değil.com. gitmeyeceğim. . hafiften kar yağmaya başlamıştı. O başka yola gitti. kor parçası sıçrayabilir. El ne dermiş? Ne derse desin! Umurumda değil. Tek başıma da ölebilirim.. ben başka yola. gücen-mişliğini bana bırak.İyi düşün Tanabay. Çora'ya söylediklerini aklından çıkaramıyor. Tanabay'ın muşambasını. Bu ilk değil ki. Ömür boyu hastalıktan kurtulmadı. Tanabay bu konuda karısıyla konuşmamak için eve gitmiyor. gitmeyeceğim! .Hadi giyin.. Gerçekten dost idiyse şimdiye kadar neredeydi? Hayır. Ben çadıra gidip ateşe bakacağım. Büyük sessizlik içinde. kuşağım. karısı da onun yanına gelmiyordu. şimdi böyle ağırlaşmazdı. Caydar. Tanabay'ın giyeceklerini orada bırakarak çadıra gitti. keçeye. kar tanelerinin yere düşerken çıkardığı o varyok ses bile duyuluyordu. Atlı uzaklaştıktan sonra karısına çıkıştı: .Hayır! dedi Tanabay başını inatla sallayarak. Yatışmıyordu. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. 116 . yeni çizmelerini." Sonunda Caydar geldi.. Sen hep insanlığı. Şimdi istiyorum.Benim adıma nasıl cevap verirsin! Gidip gitmeyeceğime ancak ben karar verebilirim. Bir zamanlar dost idik ama artık bitti. Benim için hiçbir şeyin önemi yok artık. benden bir isteğin var mı? diyeceğim. Ama öfkesi kabarmıştı bir kere. Doğuran koyunların kuzularını alıyor. .. Bir süre yatar yüıe kalkar. inleyip durdu da yine at sırtından inmedi. . giyeceklere el sürmedi. iyi misin.www.
yoksa iş işten geçmiş olur. omuzuna.Öyleyse hemen giyin! diye muşambasını uzattı. Düşüncelere dalıp gitmişti. ondan söz eden gaze--'. Çora da gencecik idi o zamanlar. Komsomola birlikte katılmışlardı. Baharın son kan. Öfke aklımı başımdan aldı. yitip giderse ne olur? Ne yapalım. Onun elini sıkıp ilk kutlayan da Qora idi.. ay-t dın'genci o idi. Köyün yüzünü ağartan bir gençti.. Onu sözünden caydıramazdı artık. Hayvanım hayvan!. Dağlarda gece. karanlıklar içinde yapayalnız yol alıyor. onu zorlayan yok. Köy halkının okumuş.www.Sabah erken yola çıksam olmaz mı? dedi. Caydar. • . fenerin solgun ışığında yüz ifadesinin korkunç olduğunu ve gözlerinden od fışkırdığını gördü Tana192/ElvedaGülsan bay. hemen şimdi gitmelisin. Süsmek için başını eğen bir boğa gibi. .Canımı sıkmasana! Gitmeyeceğim dedim ya! Caydar öfkeyle bağırdı: . Yine de bir onur meselesi yaparak: .enginel elveda gülsarı Caydar yine geldi: .Olmaz. eyer üzerinde Elveda Gülsarı/193 kımıldamadan oturuyordu. Bunu nasıl yaptığını kendisi de anlayamamıştı. bu inadından utanmaya başladı. dipsiz bir girdap gibi döne döne akıyordu. sen evde sümüğünü çeke çeke otur. Kanal açılmasında beraber çalıştıklarını hatırlıyordu." Tanabay ata eyer vururken yaptıklarından. Çocukluk günlerini de. partiye birlikte girmişlerdi.cizgiliforum. hayatının uzak geçmişini düşünüyordu. sakalına yapışıp kalıyordu. koluna.. "Bir hayvandan farkım yok benim.Hadi kalk giyin! Tanabay emre uyan bir asker gibi ayağa kalktı. bana hemen atı eyerle!" Tanabay. öldürsen bile sözünden dönmezdi.com. ne kadar acı çektiğimi herkes görüp anlasın diye mi? Karımı da çok üzdüm. işe yaramaz adamın biriyim ben. Caydar devam etti: "Eğer bir erkek değilsen. O zaman senin yerine ben giderim. ağır ağır atı eyerlemeye gitti." Biraz durdu. Caydar bir adım daha yaklaştı.Daha giyinmedin mi? . seyrek ama iri iri düşüyordu yere. duygularımı böylesine açığa vurmam niye? Nelere uğradığımı. . Kendi resmini basan. onun ne suçu var? Beceriksiz.! teyi ilk gösteren Çora olmuştu. Gelip geçen günleri. Kar ince ince sepeliyordu. Üzüntümü. Tanabay kan silkip atmak için bir harekette bulunmuyor. 117 . kar taneleri başına.Evet. kaşlarını çatarak Caydar'ın yanına geldi. "Hay inatçı kadın! Bu karanlıkta nasıl gidecek?" diyordu aü eyerlerken. kendi istedi. İlk adımı yine karısı attığı için memnundu. Sonunda reddettiği ağır hasta dostunun çağrısına uyarak. Sözünü geri almak da zoruna gidiyordu. "Ya bu karanlıkta yolunu şaşınrsa. Ben şimdi gidiyorum. Tanabay hiç sesini çıkarmadan giyinmeye başladı. . gitmezsin.Atı eyerledin mi? dedi Caydar.
Bir şey işitmedi. Çora'yı bir öz kardeş gibi sevdikleri.. 118 . Önündeki bayın aşınca oraya varacaktı. Tanabay üzengiler üzerinde doğrularak kalktı.. sabahın bu erken saatinde.. son sözünü söylemek. yer yarılsa da içine girsem diye düşünüyordu. öyle olmasa okuldaki oğlunu ne diye çağırsınlar? Belki bana bir diyeceği vardır." Şafak söktü.com.. Ölüm döşeğine yatmış bir adamın son dileğini yerine getirmemek bağışlanır bir suç muydu? Bu dileği yerine getirmemek şerefsizlik değil de neydi? Tanabay. Atını mahmuzladı ve o bayıra çıktı. Buradan. Çora nasıldı acaba? Biraz daha hızlı gitse.. ilçeden dönerken Çora'nın yorgaya binerken kendisine yetiştiği zamanı da canlandırıyordu gözünde. yüreği burkuldu. Aman Tannm! Ne ağır sözler söylemişti Çora'ya. Ağzından burnundan soluyor. köy sokaklan. buz gibi soğuk havayı içine çekiyordu. Onu düşünüyordu: "Çora nasıl acaba? Ağır hasta olarak yatıyor muydu. Birden. Herhalde. Artık kendini bağışlayabilir miydi? Karla kaplı sokaklardan geçerken. önünde bir atlı grubu gördü. rüzgâra kulak verdi.he-lalleşmek için onu çağırmış. "1 Tanabay'in Çora'ya karşı buz kesilen yüreği yavaş yavaş çözülmeye.. ağaçlara bağlanmış atları gördü. Pekâlâ mümkün olan olaydan sanki kendisi sorumluymuş gibi. suçluluk. O ev Çora'nın eviydi! O kalabalık niye toplanmıştı oraya? Ne olmuştu? Yoksa Çora. O zaman anladı Çora'dan hiçbir umut kalmadığını: Çora ölmüştü! Çayın karşı yakasında oturan Kazaklar. öyle bir ses duyar gibi olmuştu. olamaz!" diyordu. Sonra atını dörtnala 194/EtvedaGülsan » " kaldırdı. Sonra hep birden eyerleri üzerinde ileri geri sallanarak. O saatte sokaklar ıpıssızdı. Biricik dostu Çora. Atın başını çekip durdurdu. yumuşamaya başladı. Bu defa çok ciddi galiba. kimsecikler görünmüyordu.enginel elveda gülsarı ¦¦¦'.www. ne bağışlanmaz bir davranıştı bu! Bir kara yüzlü olmuştu. olanları konuşmak helalleşmek mi istiyor?. Ağlayan birinin ta göğe yükselen. ona öyle gelmiş.cizgiliforum. köy tarafından şafağın sessizliğini bozan soğuk bir ses geldi kulağına. parça parça oldu. pek değerli komşuları Çora'nın ölümü için yas tutmaya.. oysa kendisi inatla bu çağrıyı reddetmişti. Bunlar sessizce Çora'nın evine doğru gidiyorlardı. Kar hâlâ yağıyordu. yüksek sesle ağıt söylemeye başladılar: • Oy ciğerim oy! Vay ciğerim vay! "Kazaklar da gelmiş" dedi Tanabay içinden. Caydar niye yüzüne tükür-memişti onun! Ona ne deseler. onun cenaze törenine katılmaya geliyorlardı. pişmanlık ve utanç duygularının ağırlığı altında eziliyor.. Derken. Ne büyük aptallık. bir an önce varsaydı. ne kadar hakaret etseler azdı. "Olamaz! Nasıl olur. kar altında kalan bahçelerin çıplak ağaçları arasından uzayıp gidiyordu her yana. Tanabay atını hızlandırdı ve az sonra köy göründü. bütün bölgede olduğu gibi onların da çok iyi tanıyıp saydıkları.. Çok kısa bir süre öylece durdu. Sonra evlerden birinin önünde toplanmış kalabalığı. sonra birden kesilen çığlığı idi bu. dönüşü olmayan yolculuğuna çıkarken.
Neler neler içinde o gözyaşları. Yalnız Çora'dan değil. Sahipsiz kalmıştı soylu yorga.. Tanabay yüzünü bindiği atın yelesine gömdü. Gözleri kararmıştı. avluda. Çora'nın evine gelmişti. Çevresindeki yüzler bulanık bulanıktı. Herkesi yakından görüyordu şimdi ve o sırada.. Bibican Tanabay'a gözlerini dikti. koluna girip kalabalığın arasından geçirdiler. kamburu çıkmıştı.." diye düşünüyordu bir yandan. dedi. karşı196/Elveda Gülsan sında duran Bibican için. bağışla! diye ağlıyordu Tanabay. Gözyaşları iri iri damlalar halinde akıyordu. bir mutlu ve aydınlık gün görmeden yaşlanıp gitmesi içindi. Hıçkırıklar doldurmuştu havayı. "Bibican yanıma gelse. Çora'nın oğluna götürün onu. öncekinden de büyük hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlamaya başladı. bir gelenekti. Sahibi ölen atlara böyle kara örtü örtmek. Karalara bürünmüş Gülsan için. o müthiş fırtınalı gece için. sağ olun" dedi içinden.www. kader ikisini ayırdığı için. . yarışElvedaGülsan/195 larda ortak. ağladılar. Gözleri yaş doluydu. O sırada biri: Tanabay'ın inmesine yardım edin. dile getiremeyip içine attığı her şey için ağlıyordu. Birileri gelip onları ayırdı. Tanabay bunu duymamıştı. bir sağa. .com. gözyaşlarımı kendi eliyle silse. Tanabay'ı yatıştırmaya çalışanlar başkaları oldu: 119 . yüzünü duvara dayamış. Bibican'ın yarsız ve yalnız kalması. Sonra Tanabay kalabalığın arasına girdi. Tanabay. öylece duruyordu. Şimdiki ağlayışı. o da kendisi gibi ağlıyordu. bir sola sallanarak. beni avutsa. Ağlayın kardeşlerim. Çora'sız kalan bizlerle birlikte ağlayın!". Kara bir örtü koymuşlardı üstüne.. Kucaklaştılar.. köyün ıssız sokaklarında yankılanan bir haykırışla: * Çoraaa! Çoraaaa! Çoraaa! diye. onu. Tanabay'a döndü. Çora'nın öğrenci oğlu Samansur..Artık senin baban yok! Benim Çora'm yok! Bağışla. bağışla beni Çora diye bozladı Tanabay. Ama Bibican gelmedi. Gülsan orada bağlı duruyordu. Bibican'ı da gördü. bu çığlıklanyla Bibican'dan da bağışlanmasını diler gibiydi. . Tanabay.cizgiliforum. sonra tekrar başını kaldırdı ve tekrar kapandı.. Birkaç kişi onu attan indirdiler. bu dünyadan göçen dostu için sel gibi gözyaşı dökmeye başladı.. "Biz ta en eski atalarımızdan beri herşeyde beraber olduk: Tasada ortak. eyersiz tutmak. ömür boyu yitirdiği her şey içindi: Artık hiç göremeyeceği Çora için. işlediği suçlar için. ağladılar. Gelmedi ama. Beli bükülmüş. çektiği bunca sıkıntı için ve eziyetler için. Sonra o da dövüne dövüne.. İşte..Bağışla beni Çora. toylarda ortak. Örtüyü kar kaplamıştı.enginel elveda gülsarı Tanabay "Sağ olun Kazak soydaşlar. kıvançta ortak.Bağışla beni Çora! Bağışla beni! diyordu durmadan.
Kamyonun hemen ardında iki kişi yürüyordu. Yetim kalmış Gülsan. saElveda Gülsan/197 hipsiz. beyaz keçeden kefene sarılmış Çora'mn cenazesini taşıyordu. evin arkasındaki bahçeye geldiler. Mezarlıkta Samansur'la birlikte kabre indiler. Oysa benim dilim var. Atların toynakları altında ezilen bu yol genişliyor. size söyleyeceklerim var. sarsılıyor. beyaz bir top gibi görünüyordu. karalara bürünmüş Gülsan'yı götürüyordu yedeğinde. sanki.enginel elveda gülsarı . arkama bakmadan çekip gittim. konuşan bir insanım. bağışla! Beni duyuyor musun? Bağışla.cizgiliforum. çağıltısız kara bir çay gibi akıyordu. Çora'nın yolu bitmiş oldu. Tanabay'ın yedeğindeydi. Tanabay durmadan tekrarlıyordu: .www.. Ve orada. Tanabay. eyersiz. Çora'mn yanında. Çora'yı dönüşsüz yolculuğuna çıkaran cenaze alayı. Mezarlığa giden yol boyunca. Gökyüzünde donakalmış gibi hareketsiz duran bulutların arasından. dilsiz hayvandan daha dilsiz. İnsanların arasından. Ta-iabay içinden onunla da konuşuyordu: "İşte böyle Gülsan.. Cenaze alayının önünde. Yol. Aynı kamyonda.Bağışla Çora! Bağışla! Bağışla! Cenaze aşından sonra Samansur Tanabay'ın koluna girerek onu dışan çıkardı: .com. Cenaze alayı. "Bu Samansur daha düne kadar koşup oynayan bir 120 . sabır. kara bir şerit gibi görünüyordu. belli belirsiz. daha kötüyüm. Yumuşak kar taneleri hâlâ uçuşuyordu havada. Suskundular. topla kendini. yan kapaklan indirilmiş bir kamyon.Sabır Tanabay. Tann sana konuşma dili vermemiş.. Köyün dışındaki yol. Çora'dan aynldık. güneşli. Birlikte evden çıktılar. bağışla! Bir tepecik meydana getirdiler. O yolda sen niye kîşneyerek beni durdurmadın? Ne yapalım.. gözyaşlarını dindiremiyordu. tepe üzerindeki mezarlığa kadar uzandı. karısı. yumuşak. Yaya yürüyenlerden biri Çora'nın oğlu Samansur." diyordu. çocukları ve yakın akrabaları oturuyordu.. dediler. Sarsılıyor. dedi. tüten semaverin yanından ve avluda yanan ateşlerin dumanlan içinden geçerek. dışanda konuşalım. Artık Çora yok. . 22 Çora'mn cenaze namazı ikindide kılındı ve onu toprağa verdiler. binicisiz. sen ve ben. Tanabay Çora'dan af diledi. bembeyaz karla kaplıydı. Oradan da 198/ElvedaGülsan ark boyunca yürüyerek devrilmiş bir ağacın yanında durdular ve bu ağacın üzerine oturdular. ikincisi Tanabay idi. ikimiz. acısını daha da arttınyordu. Ama.Bağışla beni Çora. Bu sözler onu avutamıyor.Taneke. bir gün bitiverir" diyordu Tanabay. Çora'mn son seferi için açıyorlardı o yolu. İkisi de kendi düşüncelerine dalmıştı. Geriye kalanların hepsi atlıydılar. Kendini topla artık. Çora'yı ben öldürdüm! O hiç gereksiz acı sözleri söyleyen dilimle öldürdüm!. Dostunu o yolda öylece bırakıp. "Hayat dediğin bu işte. Çora'yı ebedî uykusuna yatacağı mekâna yerleştirdiler. Göl kadar gözyaşı dökmek Çora'yı geri getirmez.
Babam size şunları söylememi tenbih etti: "Oğlum.enginel elveda gülsarı çocuktu. şimdi kocaman bir delikanlı. Boşuna dememişler "Babalar ölür. dedi Tanabay hıçkınklannı keserek. onun üyelik kartını oraya götürmeye hakkım yok. Tanabay biliyordu. Çora dünyadan göçüp gitmişti. bunlan söylediğin için sağ ol.Samansur. Herhalde bu acı onu olgunlaştırmış. Beni Partiden çıkardıklarını biliyor musun? . az sonra geleceğini söylüyorduk her soruşunda.Biliyorum Samansur. Görüşmemiz gerekiyordu. beni düşündüren bir durum var. Oğullar babalarının işlerini sürdürür. Çora kendisiyle birlikte.www. ileri götürürler.Ben geldiğimde babam daha ölmemişti Taneke.Partiden çıkarıldığıma göre. hayatımn çok önemli bir bölümünü ve daha birçok şeyi alıp götürmüştü. Böyle de olmalı. Biz de bunun için babayız.Sağ ol Samansur. hâlâ birilerini bekliyor gibiydi. Tıpkısı. Bundan sonra gücü kalmadı. Sessiz hıçkırıklarla sarsıla sarsıla ağlıyordu. . size iletmemi istediği bir sözünü söyleyeceğim. Sizi çok bekledi Taneke. benim parti üyelik kartımı o götürüp teslim etsin. Tanabay Çora'mn sesini duyar gibi oldu ve irkildi. Size bir şeyler söylemek istiyordu herhalde. Yalnız. Artık Ço-ra'nın yerine Çora sensin. Oğullarımızın bizden daha bilgili. Gözleri sönüyordu. artık sen aile reisi oldun. Kendi eliyle götürmesini söyle. dedi S^mansur. ama söyleyemeden gitti.Kulağım sende oğlum.com. Yetişemedim. başkalarına da yararlı olsunlar. Elveda Gülsan/199 .Ben size babamın bir vasiyetini. başkası götürmesin. Partinin ilçe merkezi komitesine. ah yetişemedim! Suç benim! .cizgiliforum. ondan özür diliyorum.. bjunu söylemeyi sakın unutma. Seni Çora'yı dinler gibi dinleyeceğim. ona layık evlat olduğunu gösterir. Tanabay hiçbir şey söylemedi. tıpkısıydı babasının. Dilerim babası gibi olur. Kendilerine de. ama oğullar onu yaşatırlar" diye. . . Tanabay bunu o anda farketti. daha başarılı olmasını dileriz. dedi. beni bağışlamasını. Oğullar bizden akıllı. Hayatın anlamı da budur". Çora'yı bilenler ve ananlar var oldukça Çora ölmez! .. Tanabay'ın bir yansını. Söyleyeceklerini söyle bana. bana kızmamasını istiyorum. Şimdi onunla iki büyük insan gibi konuşuyoruz. bizden bilgili.Evet biliyorum. ama Samansur babasının delikanlılık çağını bilmiyor. Tanabay. Oysa onlar ikisi bir kişi gibiydiler. Çocuk babasının gençliğine çok benziyordu. Babanın yerini oğul alır. dedi. bir şeyler söylüyordu ama anlayamadık. benim Tanabayım'a söyle. bizden ileri olsunlar. Kendimi hiç bağışlamayacağım. . Son ana kadar bilinci yerindeydi. Çora'mn aile içindeki yerini o dolduracak artık. Biz yolda olduğunu. kocamış bir adam gibi sakalını sıvazlıyordu: . biliyorum. 121 . Artık son nefesini verdiğinde. "Tanabay nerede? Gelmedi mi?" diye sorup durdu. Ölümünden bir saat önce yetiştim. Dudakları yine kımıldıyor. Babana da şükran duyuyorum.
Sen götürüp versen olmaz mı. vasiyeti böyleydi" deyin. Artık Çora konuşamazdı. şafak ağır ağır sökmekteydi. Ertesi sabah. 'Çora konuşamazdı' derken yine yüreği parçalandı. Onun. Bu vasiyeti yerine getirmenizi sözden rica ediyorum. Tanabay'ı uçar gibi götürüyordu Gülsan. İyi günlerde. Şimdi o. kışın ayazında. herkes tarafından nasıl sevildiğini. daha dün partiden kovulan Tanabay'ı niçin seçmiş. bunca kişi arasından. Tanabay çoktandır binmemişti yorga Gülsan'ya. niçin bunu vasiyet olarak söylemişti? Bunun anlamı neydi? Bu bir sınav mıydı? Tanabay'ın partiden atılmasına karşı olduğunu mu anlatmak istemişti? Bu soruların cevabım veremiyordu. Beyaz sisler arasından. Bunu biliniyorlarsa öğrensinlerdi. Unutmaya çalıştığı ne varsa. Ama gerçekti. sonra alev alev yükseliyor. Yine anılar. Kendisini de anlatacaktı. Ço-ra'nın son dileğini yerine getirecekti. yeryüzüne yayılıyordu. Buna kendiniz karar verirsiniz. . Babam bu vasiyeti kime niçin bıraktığını biliyordur. doğan güneşe. zorda ve kolayda. Ayazdan kaskaü olmuş yol namlı yorganın nallan altında eziliyor. • Tanabay yol boyunca düşündü: Çora parti komitesine üyelik kartını götürmesi için. Gülsarı yine eskisi kadar hızlı koşuyordu. . büyük dost. büyük at Gülsan. donmuş yolu nallanyla döverek koşuyordu. Can dostu Çora Sayakov'un vasiyetini yerine getirecek olan Tanabay vardı eyerde. ben niye güvenmeyeyim? Komitedekilere söyleyiniz: "Komünist Çora SayaV *^v 200/Elveda Gülsan kov'un ölüm döşeğinde iken son isteği.Orasını bilemem Taneke. Besbelli ki Gülsan. ayrılamazlardı. Gençliklerinde Çora ile birlikte.enginel elveda gülsarı . Kartı verecek ve Çora'nın nasıl bir adam olduğunu anlatacaktı onlara. çıtırdıyor. sayıldığım anlatacaktı.Hayır olmaz. bir elin parmak-*ları gibiydiler. tan ağarmadan önce Tanabay atlandı.com. hızlı ve düzenli koşma niteliğini yitirmemişti ve gücünün doruğundaydı. her türlü düşünceler üşüşüyordu kafasına.cizgiliforum. Babam size güveniyordu. 122 .Bunu candan gönülden yapmak isterim Samansur. Karşıdan gelen rüzgâr atın yelesini savuruyor. Çora'nın parti Elveda Gülsarı/201 üyelik kartını teslim etmeye gidiyordu. ne sağ iken ne de öldükten sonra Çora'dan kopanl-f?nayı haketmediğini anlardı. Gülsan. Çora ile Tanabay. hepsi gözünün önünde. Belki o zaman herkes Tana-Jbay'ın. altın renkli ışınlar süzülüyor. Tanabay'ın yüzüne vuruyordu. Ben babamın vasiyetini söyleyerek görevimi yaptım. kafasında yeniden canlamyordu. İleride. çınlıyordu. ufukta tek başına parlayan o yıldıza doğru koşuyordu.www. kötü günlerde. Şafağın doğurgan rahminden sökün eden ilk ışıklarla yeni bir gün doğuyordu. gözün ulaşamadığı bir uzaklıkta. Neyleyim ki bu felaket geldi başıma. nasıl canla başla çalıştıklarım anlatacaktı. yazın sıcağında. Hiçbir zaman Çora'dan öğrenemeyecekti bunu. Demek daha bitmemişti.
. özür dileyecekti. Orada indi. İşte bunun için geldim. Bu da ne demek oluyor? diye bir an şaşkınlık geçirdi. isterseniz Çora'nın oğlu Samansur'a sorun. Kendi suçunu da kabul edecek. Adım Bakasov. . Çok önemli. kaskaü olmuş yolda çın çın sesler çıkararak düzlüğü aşıyor. diye cevap verdi kadın.Odasında. iş saati henüz başlıyordu. Biraz düşündü ve birden üzüntü ve öfke ile "Bu nasıl olur? Bu iş bu kadar basit mi" diye düşündü.Yoldaş Kaşkatayev meşgul. Halktan gelip gidenler yoktu daha.. köpükler içinde kalan yorgayı dosdoğru komite binasımn önüne sürdü.cizgiliforum. Başkanın sekreteri kadın içeride pek az kaldı.www.enginel elveda gülsarı Yeter ki ona kulak verip dinlesinler. Gülsan. "Bunun ne önemi var.. Kabul odasındaki sekreter kadına: . Ya ona "Sen partiden atılmış bir adamsın. durumu nasıl anlatacağını da düşünüyordu. dedi kadın her şeyi bilirmiş gibi bir gülümseme ile.Onu görmeye geldim." Kadına döndü: . Tanabay." derlerse ne cevap verecekti?. partinin ilçe yönetim kurulu bürosuna geldiğinde daireler yeni açılıyor. . Namlı yorga.Yoldaş Kaşkatayev odasında mı? . Nasıl bu kadar çabuk geldiğini Tanabay da anlayamadı..Pekâlâ. .com. önündeki masaya Çora'nın kartını nasıl bırakacağım.. Öyleyse ona söyleyin: Bizim parti örgütçüsü Çora Sayakov yoldaş vefat etti.İyilik. bir dakika bekleyin. "Kayıt bölümü. sağda. Tanabay hiçbir yana sapmadan.Tanıyorum. dedi kadın kapıyı sıkıca kapatarak. üyelik karünı benim getirip teslim etmemi vasiyet etti. Bu süre için bile Tanabay heyecandan yerinde duramadı. Ölmeden az önce.Selam. atını bağladı. Tanabay böyle düşüncelere dalmış giderken. dedi kadın. Yine düşünüyordu: Başkan ne diyecekti? Nasıl karşılayacaktı? Koridor boştu. Sayakov'un kartını kayıt bölümüne teslim etmenizi söyledi. ölmekte olan bir adam her şeyi sayıklar. "Herkesin yanında söylenmiş bir vasiyet. Parti dışında kalmak. balığın karaya çıkması gibiydi onun için. Yeter ki içini dökmeye fırsat versinler! Tanabay Parti sekreterinin odasına nasıl gireceğini.Benim yoldaş Kaşkatayev'e söyleyecek sözlerim var. Lütfen bir daha söyler misiniz? Onu görmem gerek. "Ben sanıyordum ki. üstünü başını düzeltti ve yüreğinin güm güm atma202/Elveda Gülsan sim yatıştıramadan bürodan içeri girdi. Tanabay dosdoğru Kaş-katayev'in bürosuna yöneldi. göz açıp kapayıncaya kadar Tanabay'ı ilçe merkezine ulaştırdı. . Hemen görürsünüz. İyi misiniz? dedi . o buna tanıktır" diyecekti.. partinin resmi belgesine el sürme hakkım nereden aldın?" derlerse! "Bu. Sekreter kadın biraz duraladıktan sonra tekrar içeri girdi ve döndü: 123 . Koridorun sonunda. koridorun sağında. Aleksandrovka yokuşuna yaklaşıyordu.. Çora'nın ölüm döşeğinde söylediği vasiyetidir" diyecekti.. Aktaş kolhozunun çobanıyım.. Onu yeniden partiye alsalar çok sevinecekti.
Ve küçük pencere tekrar kapandı. Tanabay çıktı. .. keçe çadırdan. . Tanabay dışarı çıktı. Sonra. argımak' Gülsarı. Bizim Parti ifrgütçünHiz Çora Sayakov vefat etti. soylu Gülsarı. ona-sarılıp başını omuzuna koydu. Tanabay'ın yanan yüreğine su serpmiş. dedi. eşelenip yeni odun atılan ateşin çıtırtılarını duydu. karla kaplı ulu dağların ardından Ay doğuyordu ve onu seyredecekti.Ne istiyorsunuz? dedi. 204/Elveda Gülsan köye doğru uçtu. Sonra daha samimi bir ses tonuyla: Elveda Gülsan/203 "Konuşacak bir şey kalmamış. .Bitti.Güle güle.Çok meşgul. Gülsan'nın nal seslerine uyarak onlara doğru koşuyordu. Bir-iki gün öncesine kadar o kılıfta kendi üyelik kartım taşıyordu. Irakları yakın eden Gülsan'nın bu koşusu. Koytaşın üzerinde dağlan seyrederek oturan Tanabay. Bozlarda bahar yeşilliği görülmeye başlamıştı. babasının adını. Koridorda yürümeye başladı. Yorganın yularını çekerken: . boş yere beklemeyin. Bozkır ve rüzgâr. önce. sancılarını azaltmıştı. "Hoşça kal Çora! Elveda!" diyordu içinden. Büyük bir deftere adını. Üzerinde ufak bir pencere olan kapıda "Kayıt Bölümü" yazısı vardı. Her şey tamam! Hepsi bitti! Ve.Parti üyelik kartı teslim etmeye geldim. Tanabay hemen o akşam dağdaki çadır evine döndü.enginel elveda gülsarı . Yalnız kalmak istiyordu." Daha da yumaşattı sesini: "Sizi görmek istemiyor. Çora'dan kalan son anı bu oldu. sonra bu kılıfın içinden Çora'nın üyelik kartını çıkardı. Daha sonra keçe çadırın arkasındaki koytaşın1 üzerine oturdu. onu sırtına alıp 1 Argımak: En iyi cins at.Bitti mi? dedi Tanabay.www. Caydar da kocasını kucakladı1 ve ikisi birlikte Çora için ağladılar. . o küçücük pencereden kartı alan memurun yaptıklarını seyre koyuldu. karttaki numarayı aldı. Aktaş kolhozundan geliyorum. dedi. Sonra karısının kopuzundan. insanın yüreğini yolup alırcasına 124 . Pencere açıldı ve içeriden bir ses: ... Sonunda Tanabay kartı memura uzattı. Gülsan. Caydar! Benim dostum Çora yok artık! diyen Tanabay yeniden hüngür hüngür ağladı. Kapıya vurdu. soyadını. Tanabay elini koynuna soktu. Kartı çıkarırken küçük pencerenin gerisindeki kadın sabırla bekledi.com.Evet bitti. Kayış bağı da olan deri kılıfı. Sonra kadın o defterde bir yeri göstererek Tanabay'a imza attırdı. Ölüm kaydını düştü. Kadın memur. . Tanabay Caydar'a döndü.Çora'yı kaybettik! Artık Çora yok. . gitseniz iyi olur". ağladı.cizgiliforum.Peki. Karısı sessizce karşıladı. kart numarasını ve partiye giriş tarihini yazdı. Karşıda. Atın dizginini tuttu ye inmesine yardım etti. sağlıkla.. Caydar çocukları yatırmak için çadıra girmişti.
enginel elveda gülsarı hüzünlü ezgiler geldi kulağına. O zaman Boz Geyik. nişan almış. Öyle bir yere gelmiş ki. Gelip durduğu yerden hiçbir tarafa adım atamaz. Attığı ok boşa gitmezmiş. senin de sonun olacak!". Çok. bir kovalamaca başlamış. Hiç kimsenin avutamayacağı.. Oku fırlatmış. inceliklerini öğretmiş ve delikanlı avcılıkta babasım geçmiş.. şimdi ben topal ayağımla kaçacağım. ıssız ve engin bozkırda. Vurulan Tav-Teke yardan aşağı yuvarlanıp gitmiş. genç avcının başına hiç böyle bir şey gelmemiş. onulmaz derdini gömecek bir yer arayarak koşan bir adamın acı çığlıklannı andıran bir ezgiydi. Genç avcı. vurabilirsen vur bakalım!" Genç avcı yine gülmüş: "Sen de kaçabilirsen kaç bakalım! Benden vebal gitti. ne yukarı çıka-bilirmiş. 1 Koytaşı: Çoban çadırlarının yanında bulundurulan büyük kaya. acıdan inim inim inlemiş. başını vuracak. Yaşlı avcı. Yakaladığım zaman kafanı koparacağım seni bunak hayvan!" Topal Boz Geyik kaçmaya başlamış. Nişan almış ve bir atışta Tav-Teke'yi de vurmuş." Tanabay. Geyik kaçmış.. gözyaşlan dökerek yalvarmış: "Geyik soyunu kırıp tükettin. Soyumuzun tamamen yok olmaması için eşim TavTeke'yi sağ bırakmanı istiyorum. yeni doğmuş yavrulan da. yüreğime nişan al. yayılan sürüye bakarlar. onu sadece hafifçe yaralamış. Bunun için yalvanyorum sana. avcı kovalamış ve kovalamaca günlerce sürmüş. hiç kımıldamayacağım. hiçbir zaman attığı ok hedefinden şaşmamış. Yerde kaçan. geyiğin ön ayağını sıyınp geçmiş. hiçbir yana gidemez durumda kalmış. bozla!. gebe hayvanlan isi. yakalayabilirsen yakala.. 125 . Ne sağa gidecek yol varmış ne sola. havada uçan hiçbir canlı kurtulamazmış onun okundan. Dağ-taş. Bunu bilen kansı Caydar ona "Karagül-Botam" bozlağını çalışıyordu. ne söylediğini bilmediğini düşünmüş ve gülmüş.com. Boz Geyiğin onu dik kayalara sürüklediğini farketmemiş. Yayını düşürmüş. Yakın dağlardaki bütün av hayvanlarını öldürmüş. Ama genç avcı onu dinlememiş. Onu vurma!". Gerçekten kımıldamadan duruyormuş Boz Geyik. Sonra genç avcıya dönmüş: "Hadi beni de vur. Ok. Ama vuramayacaksın! Bu senin son atışın olacak.cizgiliforum. genç oğluna avcılığın bütün hünerlerini. Bunun üzerine çıkıp uzaklara. çok eski bir zamanda.www. yalnızdı. yaşlı bir avcının yiğit bir oğlu varmış. hiçbir şeyin merhem olamayacağı acılarla ağıdını söyleyen. ağlıyordu. "Gördün mü. demiş Boz Geyik. Genç avcı topal geyiği yakalayamıyor-muş. gBoz Geyik'in sürüsünü de kınp geçirmiş. efsanedeki o yalnız adam gibi acılıydı. Genç avcı da pe206/Elveda Gülsan şine düşmüş. Genç avcı yaşlı geyiğin bunadığını. oradan ne aşağı gidebilir. Geride yalnız dişi Boz Geyikle onun yaşlı erkeği kalmış. ah dedikçe nefesiyle yel savuran çok büyük acılı bir insan atılan.. ağlayan bir adamın bozlamasını anlatıyordu kopuzun telleri. acımadan vurmuş. Yalnızlıklar içinde kalan bir adamın hıçkmklan. "Bozla kopuz. Elveda Gülsan/205 . kar-buz. Boz Geyik genç avcıya... Oysa bugüne kadar. dere-tepe.. üstü başı parça parça olmuş.
ne aşağı. . Oğlu acılar içinde inleyerek yalvan-yormuş: "Haydi baba. Acımasızlığımın cezasını çekiyorum. nişan almış ve vurmuş oğlunu. başına bir bela geldiğini anlamış.com. öyle acılar içinde ağlasın! Bunu diliyorum. Babası oğlunu aramaya çıkmış. Yalvarırım. çek okunu! Kurtar beni bu acıdan. gece dememiş. baş döndürücü bir yermiş. Yaşlı baba sesin geldiği yana bakmış. dağlar taşlar arasında koşa koşa... ağlaya ağlaya gitmiş. . kımıldamaya korku-yormuş. oğlunu kendi eliyle öldürmeye gönlü razı olmuyormuş. buraya koşmuş. Günlerden beri burada böyle bekliyorum.enginel elveda gülsarı Boz Geyik onu orada bırakmış ve gitmeden önce de şöyle demiş: "Artık buradan hiçbir yere gidemeyeceksin! Hiçbir kimse de seni kurtaramayacak! Soyumu kırıp yok ederek beni nasıl dayanılmaz acılar içinde bırakmışsan. Zavallı baba ne yapsın? Çığlık çığlık inletmiş dağlan.. oraya nasıl çıktın? . Çömelip yüzünü kayaya dayamış. Karagül botam! Yalnızım. Ama eli varmıyor. Kargışlarım tutsun! Lanet sana!" Boz Geyik böyle lanefokuduktan sonra. dağlara. ne sola bakabiliyor. Yolda oğlunun yayını bulunca. vur beni! Daha fazla acı çekmek istemiyorsan. parça parça ediyormuş. gözyaşlarını seller gibi akıtarak bağırıyormuş: "Karagüüüül! Neredesin? Karagüüül! Ses ver bana!" Ona yalnız kendi sesinin yankılan cevap veriyormuş: "Karagüüül! Neredesin!" Birden. Ama hiçbir çare yokmuş oğlunu kurtarmak için. Ne yeri. Sonunda. öldür de kurtar beni!. Bir de ne görsün! Oğlu dimdik bir kayanın tepesinde tünemiş. ne gökyüzünü. düşecek!. kımıldayamadan kalmış. Gidip yere düşen cesedin üzerine kapanmış ve başlamış bozlamaya: Seni ben öldürdüm. oraya nasıl geldiğini bilemiyormuş. kalkmış. Boz Geyik beni bura. Düştü. dik kayalardan. İnilemez. Kader beni böyle arbadı1 botam! 126 . ne de güneşi görebiliyorum. kayalara tırmanmış. hiç sorma! Kargışlandım. Pek ağır kargışladı ve bırakıp gitti.ya aldatarak sürükledi.Ah zavallı oğlum. sırtında kürkü kalmamış... kımıldamadan. kendimi soldurdum botam! Felek beni böyle kargadı botam. bana acıyorsan. Her yana bakmış. Zavallı baba korkular içinde.Sorma baba.. Sonra da okunu taşlara vurarak parçalamış. her yanı derin bir uçurum olan bir kayanın üzerinde. Genç avcı. karanlık dar boğazlardan geçerek. lanetlendim. zavallı babanın yüreğini yolup yolup kopanyor. Senin yüzünü de göremiyorum baba! Vur beni baba! Kurtar bu işkenceden! Hadi baba. Oraya koşmuş. elini çabuk tut! Vur beni! Vur beni! Sonra da yıka ve göm!" Onun yalvanşı ve o hali. Akşama kadar karar verememiş. yüreğini parçalaya parçalaya. gündüz dememiş. ulaşılamaz. çıkılamaz. ne sağa. güneş batmak üzereyken. kayadan kayaya.www. Elbisesi lime lime. Kargışlarım tutsun seni Karagül. senin baban da.. kımıldamaya korkarak duruyor! Başında börkü. Başını çevirip bakamıyor bile. Ne yukarı. Biraz kımıldayacak olsa uçuruma yuvarlanırmış.cizgiliforum. tepelerin birinden "Buradayım baba!" diye bir Elveda Gülsan/207 ses gelmiş kulağına. dağdan dağa sekerek.. yaralı bir kuş gibi.
onunla özel bir konu-oa görüşecektim.enginel elveda gülsarı 1 Arbadı: Bana oyun oynadı.cizgiliforum. bir kamyona boş bira fıçılarını yükleyen iki kişiye gözü takıldı. dedi. Merkez Komitesi Birinci Sekreteri kolhoz çobam Tanabay'ı tanıyor olamaz mı? Tanış olup birbirlerine saygı beslemiş olamazlar mıydı? Bu yeni yazıcıya da onun için böyle demişti zaten. Ay. O olaydan bir süre sonra Tanabay'ın Bölge Merkezine gidip geldiğinden kimsenin haberi yoktu. onun da kendisini tanıyacağından hiç kuşkusu yoktu. kendimi soldurdum botam! Tanabay keçe çadırın dışında. duymadım. sağ olun. boş fıçıyı bir tahtanın üzerinde yuvarlayarak kamyona çıkarmaya çalışıyordu.Hayır. belki bir yardımı olurdu. Yalnızım. . Merhum Çora da. başkaları da ondan övgüyle söz etmişlerdi. Eski sekreteri tanıyordum. Eski sekreteri tanıdığından. son denemesiydi. ona her şeyi olduğu gibi anlatmak isElveda Gülsan/209 tiyordu.Hayır. O yıl Bölge Merkezinde yapılan büyük genel kurul toplantısında konuşmasını dinlediği birinci sekreteri görmek. 208/Elveda Gülsan Avcılığı sana öğrettim botam. ateşin yanında oturuyor. Sen de yüreğimi kül ettin botam! Ciğerimi yoldun. 23 Tan ağanyordu. J . dedi Tanabay.. Biri kamyonun üzerinde duruyor. tükettin botam! Bu eleme beni sen attın botam! Seni ellerimle öldürdüm botam. kımıldamadan. tuzağa düşürdü.com. Tanabay can çekişen atın başucunda. . koytaşın üzerinde oturmuş. Ta eski çağlardan kalan bu Kırgız ağıdını dinledikçe içindeki sızı daha da arttı. Ona nefretle bakıyordu. Caydar. o da beni tanıyordu. Ama Tanabay onun başka bir merkeze atandığını ancak oraya varınca öğrendi. Neslini kuruttun. kendisini dinlerse. sağ olun. Kamyonun üzerindeki adam: 127 . Tanabay yola koyuldu ve otobüs durağına doğru yürümeye başladı. Bektay idi. Bu onun son başvurusu. o büyük olayı izleyen günleri de hatırlıyordu.Eğer işiniz önemliyse yeni sekretere söyleyeyim. ikincisi yerde. Bu. kopuzuyla ünlü ve eşsiz avcı Karagül'ün pek acıklı yırını çalmaya devam ediyordu: Avcılar avcısı güçlü Karagül Al kanlar içinde yatıyor botam!. bozlağı dinliyordu. Oradaki birahanenin önünden geçerken. o sizinle görüşür. Bürodan çıktı.www. karanlığa gömülmüş sıradağların ardında yavaş yavaş yükselmeye başladı. Yuvarladığı fıçıyı durdurup. kendisini bağışlamasını istedi. Tanabay ölen dostundan bir kere daha. Kusura bakmayın. Az sonra dağı aşıp bütünüyle ortaya çıktı ve dorukların üzerinde bir yere asılıp kaldı. İşte bu yerdeki genç adam bir ara başını çevirip ona baktı. kabul odasındaki yazıcı kadın. Kimseyi rahatsız etmek istemem. Buna inanıyordu. ses çıkarmadan. Tanabay'ın bir şey söylemesini bekledi. kanattın botam! Yaradılanlan yok ettin botam. Soğuk bir adam değildi. Tanabay'ı görür görmez gözünü ondan çevireme-den bir an donakaldı.Onun başka yere tayin edildiğini duymadınız mı? . keçe evin içinde.
Onun." 128 . Daha başka ne yapsındı Tanabay? Yürüyüp gitmişti. Demek bira 210/Elveda Gülsan işçiliğine yükseldin" diye düşündü. bir eliyle fıçının aşağı yuvarlanmasını durdurmaya çalışırken.. nal izlerini bırakacağın toprak yok.. Bir tulpar idin Gülsan. Tanabay. helalleşiyordu: "Sen yılkının en iyisiydin. Çünkü her zaman hatırlayacağım seni. O dünyada senin koşacağın yol yok. ısrarla bir şey söylemesini bekleyerek kendisine bakışı gözünden gitmiyordu. tyi bir insan olabilirdi. onu bağışlayacağını söylemek istiyordu. Oysa onun partiden çıkarılmış olmasını kimse yüzüne vurmuyor. Bektay cevap bile vermemişti. Ona bu fırsatı vermemek için geri dönmedi ve yoluna devam etti. Kendisi partiden . Ama Bektay onun partiden çıkarıldığını biliyorsa.enginel elveda gülsarı . Bektay ise Tanabay'dan gözünü ayırmadan fıçıyı tutmaya çalışıyordu. onun yoluna giden bir kamyona binip oturdu. uyuyor musun? Ne bekliyorsun? diye bağırdı ona.. doğru yola girerse. Bektay onun inandığı dâvayı küçümsemekte haklı olacaktı. Tanabay. Bunu yüzüne vurabilirdi.Hey. Hep çekingen davranıyor. Bektay'ın sürüyü bırakıp gitmesinden sonra kolhoz onu mahkemeye vermiş. yazık oldu. ateşin alevlerine kirpiklerini hiç indirmeden bakıyor. Sonra biraz adımlarını yavaşlatarak "Aslında iyi çocuktu. kovulmak gibi bir felakete uğradığına göre. Benim kanatlarım oldun Gülsan! Haya-jtımın en güzel günleri. "Cezaevinden çıktıktan sonra bana uğra. ama artık senin toynak seslerini duyamayacağım. Bektay'a acımıştı. Partiden çıkarıldıktan sonra da kendine güvenini yitirmişti.. yorga ile son konuşmasım yapıyor. Ot bitmez. Bektay'a. yapabileceğin işler konusunda konuşuruz" demişti.com. Seni hiç unutmayacağım Gülsan! Gözümün önünde sönüp gidiyorsun doğuştan tulpar Gülsan! Bir gün öbür dünyada karşılaşınz. canlı sesi çıkmaz orada. Aklını başına toplar. seninle beraber gi-'İdecek. ateşin yanında kiI Elveda Gülsarı/211 mıldamadan yatıyordu. Ama Bektay yaptık&rından pişmanlık duyacak bir adam değildi. Aklını başına toplayıp hatasını düzelteceğini umuyordu. gözünün feri sönüyordu. Tanabay onun sürüyü bırakıp gittiğinden başka bir şey söylemedi. onunla vedalaşıyor. Ama içinden "Olacağı buydu işte. Tanabay ona selam vermedi. Uyuşmuş ayaklan kurumuş bir ağaç gibi kaska-* ti olmuştu.cizgiliforum.www. onunla konuşulamazdı. Ama ben yaşadıkça sen hiç ölmeyeceksin Gülsan. Göğsünden hınlülar geliyor. kimseyle konuşmak istemiyordu. Dönüp biraz konuşsam mı?" diye geçirdi aklından. Senin ayak seslerin kulağımda en güzel bir ezgi gibi kalacak. kimse iğneleyici bir söz etmiyordu. Ama o bir suçluluk duygusuna kapılmıştı. Tanabay da tanık olarak dinlenmişti. Fıçı aşağı doğru kayıyor. en mutlu dönemi. Bütün vücudunda hayat belirtileri yavaş yavaş azalıyordu. 24 Yorga Gülsan başım yere koymuş. Bektay'ı düşünmekten kendini alamıyordu. aralarında olup biteni unutacağını.
Seni gidi iki yüzlü.. Üzerindeki gömleği kollarından çıkarıp.enginel elveda gülsarı Tanabay atına bunlan söylerken. 129 . kolhozun mallan1 Sangov: Bir Kırgız aşiretinin adı. âmiri kim olursa o da onun kulu. çile idi. Kızları büyümüş. kendisinin de yaşlandığına üzülüyordu. "Sonunda gelip bulduk sizi Taneke!" dedi İbrahim ağzı kulaklarına vararak. Tırpanı her savuruşunda kesilen otlar çalgının ucunda toplanıyor. Tam ot biçilecek güzel bir hava vardı. kölesi olur. sonra evlenmişlerdi. nasılsınız? diye Tanabay onların elini sıktı. Bir yerlerde görmüştü. partiden çıkanhşından yedi yıl sonra olmuştu.com. ot biçmek. can çekişmekte olan yorganın başında oturan Tanabay. Eskisi gibi tombul yanaklıydı. sonunun çok yaklaştığına inanmasıydı. Bu yiğit delikanlı "tepse temir üzgendey"1 güçlü. okula gitmiş. İbrahim'le gelen ve Tanabay'ın kolunu sıkıp bırakmayan genç adam: . yaşlı karısı Caydar'la orada bir evde oturuyorlardı. zamanın.Hoşgeldiniz çocuklar.. "Gözüm ısırıyor" diye düşündü ama kim olduğunu çıkaramıyordu. Bu olay. Dönüp bakınca İbrahim'i tanıdı. zevkli bir işti onun için. bütün geçmişini düşünce süzgecinden geçirmekten kendini alamıyor. Belli bir tempo ile tırpan çalmak.cizgiliforum. yorga Gülsan gibi hızlı koşarak. Belki Tanabay kendisini kocamış sayacak kadar yaşlı değildi. "Can çıkar huy çıkmaz. yalnız biraz göbek bağlamıştı. özellikle de. kendisini unutmayıp peşinden gelen. giden paşam! der. yakınında bir gazikin1 durduğunu ve içinden iki adamın indiğini farketmedi. 'partiye geri dön' diyen adamın davetini kabul etmekte bunca vakit yitirdiğine pişman oluyordu.www. O bu işe daldığı sırada." . yaşlıların giydiği geniş pantolonun (şalvarın) üzerine sarkıtmıştı. "Parti İlçe Merkezi birinci sekreteri sizi görmek için bizzat geldi!". nasıl da dalkavukluk ediyor! Böylesi bulunmaz doğrusu! Gelen ağam.Beni tanımadınız mı baba! diye gülümsedi. birçok şeye. sadece çekirgelerin cır-cırları duyuluyordu. Yüzü güneşten yanmış. göz açıp kapayıncaya kadar akıp gittiğini düşünüyor. 1 Gazik: Arazi arabası. Tanabay dere boyunda ot biçiyordu.Selam Taneke! Nasılsınız. kuvvetli görünüyordu. kocamışlık çağına böylesine çabuk ulaştığına şaşıyor. iyi misiniz? Kolay gelsin! dedi yanıbaşında bir ses. O gece. evlenip ayrı bir aile olmuştu. ama insanı yaşlandıran yıllar değil. Oğlu da Teknik Okulu bitirdikten sonra ilçe merkezinde bir işe girmiş. Çayır sessizdi. . 212/Elveda Gülsan na bekçilik yapıyor. Bir yaz günüydü. geriye doğru uzanan bir sıra oluşturuyordu. hep dört ayağının üzerine düşer. kahve rengini almıştı. Tanabay İbrahim'in kurnazlığını içinden takdir ederek "Seni kurnaz tilki seni!" diye geçirdi aklından. Kendini yaşlı görmesi. Niç değişmemişti İbrahim. hiç yabancı gelmiyordu. Elveda Gülsan/213 Tanabay dikkatle baktı. Tanabay o sırada Sarıgov1 vadisinde.
İbrahim. Hem sevinmiş. çok zor günler geçirdiğim Beş Ağaç vadisine gitmiştim. . biliyorum. Biliyor1 Tepse temir üzgendey: Tepecek olsa demiri bükecek kadar güçlü. ağzını açamıyordu. O yarayı deşmek istemiyordu. İbrahim'e dönerek: "Siz de tırpanı alın. o korkunç olayı hatırlayarak içi sızlamıştı. Onlan da yapmaya çalışacağız. Doğrusu kıskandım onlan. Sizi böyle gördüğüme sevindim.cizgiliforum.Madem ki tanıdınız. O aşağılanma bir kan pıhtısı olmuş. Üzerinde kurşunî renkte güzel bir elbise. Kendi kolhozumuzdaki değişme ve gelişmeleri görüyorum. Gelin şöyle biraz yürüyelim.. diye tırpanı eline aldı. Geçenlerde.enginel elveda gülsarı Gülen gözleri güven veriyordu. daha da düzelecek. partiye yeniden katılın. Çoban için de güzel bir ev yapmışlar. Başka sürülerin durumu da böyle.Nasıl tanımazsınız. onu mertçe. o yaltak adam. O derin acıyı söküp atamamıştı yüreğinden. diye İbrahim onun adını söylemek isterken Tanabay onu durdurdu: M . . Ve. sizinle biraz konuşalım Taneke. Güç olacağına geç olsun daha iyi. esen misin yiğidim?" Böylece tanıdığı genç adam. Tanabay ve Kerimbekov çayın geçip dere kıyısında bir yere oturdular. 214/Elveda Gülsan Elveda Gülsan/215 sunuz. * Tanabay şaşırıp kalmış.Doğru Taneke. . Düşümde görsem inanmazdım. bu yoldaş. 130 . . Çatısı çinko ile örtülmüş. Sizin durumunuzu yeniden ele alalım. Daha yapılacak çok şey var.www.Biliyorum gözüm. Şimdi sizi görmeye gelişimin asıl sebebini anlatayım: Gelin. Çok iyi olmuş. Taneke. başında hasır şapka vardı.Bizim de amacımız bu.. at korası da var. çok şey değişti artık. donup kalmıştı yüreğinde. otlan biçedu-run" dedi. "Herhalde şehirli" diye düşündü. tanıdım! Seni nasıl unuturum? Aman mısın.Benim buraya ne amaçla geldiğimi herhalde anlamışsınızdır Taneke. Bazen gözüme inanamıyorum. Birçok şey düzene girdi. hemen konuya geçmeliyim. Kerimbekov idi: Tanabay'ın partiden çıkarıldığı o toplanüda. vaktiyle çobanlık yaptığım. Evin yanında anban. Seni gördüğüme ben de çok sevindim. seve seve. göze girmek için hemen kollarını sıvadı: . Köyde de değişiklikler var.. dur da kendim bulayım! dedi. hem eski günleri. ısrarla savunan komsomol sekreteri Kerimbekov! . Çayır biçtiğinize göre sağlığınız iyi çok şükür. Beş-yüz baş hayvanı rahatça alacak kadar geniş. . . Geçen gün kurul toplantısında bu konuyu konuştuk.Can kulağımla dinliyorum balam. sevincini belli eden bir gülümseme ile: "Tanıdım balam..Tabii yoldaş Kerimbekov. Görüyorum ki gücünüz kuvvetiniz yerinde.. Ne zaman gitsem yeni bir ev yapıldığını görüyorum. Gün geçtikçe daha da iyiye gidiyor gibi. Yeni bir kora yapmışlar. yüzü nurluydu.com. Hem de ne güzel yapmışlar. Dilerim bu iyi gelişme devam etsin.Dur. Çok doğru söylüyorsun.
toz bulutunun içinde bir görünüp bir kaybolarak. dedi.. yann giderim" diye ilçe merkezine gidip başvurmayı erteledi durdu. Oysa şimdi Gülsan kendi kaldırdığı bulutu geçemiyor.cizgiliforum. "Bizim devrimiz geçmiş Gülsarı. îşe yaramazın biri olup kaldım evladım. ne cevap verecekti. İçi yandı. Biliyordu ama yine de kalkıp gidemiyordu.Çok sağ ol iki gözüm. Merkeze inmek için yola koyulduğu o gün. Sonra da atının başım çevirip geri döndü. Tanabay bağırmaktan kendini alamadı: "Hey. Atın şaşkın gözlerini o toz bulutundan kurtulmak için bütün gücüyle nasıl ileri atıldığım ve yine de kurtulamadığını görür gibiydi. Ama yolun yansına gelince atının başını çevirdi ve geri döndü. Gülsarı'nın üzerindeki adam kendisi gibi mi düşünecekti 216/Elveda Gülsan bakalım? Ya ona: "Sana ne. düzensiz bir koşuyla ondan uzaklaşıyordu. ¦* Bir gün gerçekten gitmeye karar verdi. bunak moruk!" derse. benim gibi bir ihtiyarı unutmadığın için çok teşekkür ederim. dur. nasıl istersem öyle sürerim." Aradan bir yıl daha geçtikten sonra Tanabay Gülsa-n'yı bir arabaya koşulmuş olarak gördü. Biraz durduktan sonra aklından geçenleri olduğu gibi söyledi: "Gördüğün gibi artık ihtiyar oldum. İkimiz de kocadık. evimize varan yoldan daha kısa artık..enginel elveda gülsarı . Benim devrim geçti artık. öyle zorlama Gülsan'yı!" dedi. Merkeze giderken yan yoldan dönüşünün ahmaklıktan başka bir şey olmadığını biliyordu. tozdan kurtulmak isteyen binici de onu durmadan kırbaçlıyor olmalıydı. Tanabay. Tanabay "bugün giderim. Bu arada Gülsan. hızı azalmıştı. Bu arada vakit geçip gidiyordu. Gülsan'nın nasıl güçlükle koştuğunu düşündü: Toz bulutunun içinde kaldığı için soluğu kesiliyor. decek kadar dinç değildi artık. "Bunadım galiba" diyordu kendi kendine. Gülsan'nın koşup gittiği yolda. toz her ya-' nını sanyor ve Gülsan kendi kaldırdığı toz bulutu içinde kalıyordu. Ama ona yetişmeden dizgini çekip durdurdu atını. gitmek zor geliyordu. Yorga bir kuş gibi uçup giderken. o toz bulutu upuzun ve göğe doğru yükselen bir kuyruk gibi hep geride kalırdı. Sonumuza varan yol. sen-ne karışı yorsun. Sakın bana gücenme. O günlerde Gülsan'yı çok az görüyordu. Neden öyle yapmıştı. beyaz bir toz bulutu yükseliyordu. Ağırlaşmıştı. Artık kime ne yararımız olur? Bende güç kalmadı. Bundan sonra partiye ne yararım olur? Ne hizmetim olabilir. Tanabay onu uzaktan seyrederken içinden bir şeyler koptu. Görür görmez de anlamıştı onun Gülsan olduğunu. Demek o da yaşlanmış. Adamın önünü kesmek için atım dörtnala kaldırdı. sen de kötülemişsin!" diye geçirdi aklından. Gülsa-n'mn ardındaki o toz bulutu hiçbir zaman ona yetişemezdi. sonunda 131 . Anlı şanlı yorgayı. bir yorganın toz kaldırarak koştuğunu görmüştü. Ta-nabay durduğu yerde onları uzaktan bir süre seyretti. biraz düşünmeme fırsat ver. Gülsan'nın sırtındaki adamın onun sesini duyamayacağını bilse de. Yazın o kurak bozkırda. olur mu?" Böylece o gün için ayrıldılar. Fırlayıp gi-..com.www. Atına binip yola koyuldu. "Ah Gülsan.
bir bu ayağını. Gülsan dereden çıkıp yolda durmuş. İkinci torunu dünyaya gelmişti çünkü. Fakat yorga dikçe olan karşı kıyıya geçerken çocuk atın sırtından kaydı. yedi yaşlarında bir çocuk vardı. Oğlunun terfi etmesine de onun bu tıyneti engel olmuştu. • Çocuk ata belki ilk kez biniyordu. o ne isterse o olurdu.Hadi. Ata binmiş olmaktan gururlanıyor. bir daha düşme. Doğum arma-ğını olarak kestiği bir koyunun etini. boynuna eski bir hamut geçirilmiş. Çocuk dizgini sallayarak atı dereye sürdü. geç de ben de göreyim! diye Tanabay çocuğu yüreklendirdi. cump! diye suya gömülüverdi. Tanabay çok iyi biliyordu onun niçin gelmediğim.enginel elveda gülsarı bacaklarının koşma gücü bitip.Dede. övünçle bağınyordu: . bir o ayağım kaldırarak bekliyordu. Tanabay'ın gelini de onlardan biriydi işte. yürütüyordu. karşısındakini aşağılamaktan çekinmeyenler vardır. bak ben Capayev 'oldum. Caydar hasta olduğunu söyleyerek gelmemişti. Onu öyle görmektense görmemek daha iyiydi. anlı şanlı yanş atı Gülsan bu hallere düşmüştü! Çocuk kıvançla. çıplak topuklarını mahmuzlar gibi hayvamn karnına vuruyor.com. Tanabay'ı son kez Aleksandrovka yokuşundan buraya kadar getirmişti. üste çıkmak için ağzına geleni söylemekten. bir çuval patates ve Caydar'ın pişirip hazırladığı bazı yiyecekler ve öte-beri götürmüştü onlara. yırtık fanileli. Gelin bundan da kaynatasını sorumlu tutuyordu: . kınk-dökük bir arabayı çektiğini görmek. dırdırcının tekiydi. ayağa kaldırmıştı. yılkıcılıkla geçirecek olduktan sonra parti üyesi olmanın ne yararı var? Seni partiden de 218/ElvedaGülsarı 132 . beslemiş. Daha sonra Tanabay Gülsan'yı bir daha gördü. "Ayaklan sızlıyor. belli etmemeye çalışırdı. gerçekten hasta" diye düşündü Tanabay. Ama bu konuda ağzını açıp oğluna tek kelime söylemez. Onun geleceği yere başka birini atamışlardı. ukalanın. Atın da.Anneee! diye bağırdı korkan çocuk. Tanabay. Tanabay'ın da kaderiymiş: Gülsan en sonunda yine Tanabay'ın eline düştü. Evlendiği orak ağızlı gelin ise.Ömrünü çobanlık. Şimdi dereyi geçeceğim! . ilçedeki oğlunun evine bir kutlama için gitmişti. Kocasına ne isterse yaptırır.cizgiliforum.Hadi git bakalım. Gelinini sevmiyordu Caydar.www. uysal bir at vermişlerdi. Üzerinde kısa pantolunlu. Tanabay onu dereden çıkardı. 1 Capayev: Ünlü bir süvari kumandanı Elveda Gülsan/217 . Dediğini yaptırmak. dedi. Demek. Sonra çocuğu kaldınp yine atın sırtına oturttu: . hadi. Onun için ona yavaş. Ve işte şimdi yorga. Tanabay onu iyice bakmış. Ve şimdi Gülsan o yolun kıyısında can çekişiyordu. Oğullan pısırıktı. atın yamna götürdü. Tanabay'a dayanılmaz geldi ve hemen başını başka tarafa çevirdi.
Tanabay işte bu yüzden o geceyi onların evinde geçirmek istememiş.. sönmüş ateşin dumanı belli belirsiz tütüyordu. Herkesi de kendisi gibi sanır. dağı aşa aşa yürüyordu. kaskatı olup kalmıştı. Aklı başında bir kadınla evlenmediği için işinde yükselemedi" diyemedi. "İyi kadın kStü erkeği zor (güçlü) kılar. iyi de olsa. Tanabay bu sözlerin altında kalır mıydı hiç? Ama. istiyorlar. kötü de olsa. "Kocanın yükselmesine engel olan ben değilim. onun kendisinde iş yok. arlanması utanması yok.www. Son bir kez atın başlığını çıkardı ve ardına dönüp bakmadan yürüdü gitti. kötü kadın iyi erkeği hor kılar" demiş atalarımız" diyecekti ama. Bir yabancı. Böylesine yakınıydı. onun Gülsarı olduğuna inanamadı: Zavallı hayvan ne kadar da zayıfü! Can çekişirken son bir çırpınışla kafasını geriye atmış. demişti çekine çekine. Gülsan öbür dünyaya göçmüş. yararlı. geç de olsa yola koyulmuştu. geleceğine pişman olmuştu. Tanabay son bir kez. gözlerini kapadı. saygısı yok. '. uçsuz bucaksız bozkırın üzerinden karanlık kalktı. Sönmüş ateşin başında saçları ağarmış. Yorga atın J gocuğa ihtiyacı yoktu artık. Ateşin başında oturan Tanabay bunları da hatırlıyor. Yine acı düşüncelere daldı.Yaa.cizgiliforum.. gocuğunu omuzuna atmış yaşlı Tanabay öylece duruyordu.' Tanrı'nın yılkısına katılmıştı. Artık ayrılık zamanı gelmişti. İnsan kendi kolunu koparıp atabilir miydi? Hiç sesini çıkarmadı. Ama hiç de senin söylediğin gibi değil albastı! Beni yararlı görüyorlar. Hayvanın buz gibi olmuş göz kapaklarını parmaklarıyla indirdi. . albastı kadın! Senin gibi albastılar nereden çıkarlar bilmem ki? Kimseye sevgisi. ben yararlıyım. Taşlara basa basa. Yüz yıl çalışsa bundan başka bir şey olamayacak! Sizin umurunuzda mı? Dağda oturuyorsunuz Biz de senin yüzünden sıkıntı çekiyoruz!. sakinleştirmek için: . Başında başlığının deri izleri vardı. Çatlamış toynaklarında yıpranıp incelmiş nallan görünüyordu. çok mu gereklisin partiye? Ne zaman gelecek acaba diye gözlerini dört açıp seni mi bekliyorlar? Senin gibi bir ihtiyar olmadan işlerini yapamazlar mı sanıyorsun! diye bar bar bağırdı gelin. Sanki karşısında konuşan gelini değil de bir yabancıydı. artık sona varan yol eve 133 . ben de partiye yeniden girmek için başvurayım bari. tartışmadı.com. atın üzerine eğildi.. gözünün önüne getiriyor ve kendi kendine mırıldanıyordu: "Ahmak. Dört ayağı dört yana açılmış. Tanabay geldiğine. Evet. Gelinini susturmak.Madem ki böyle. Çay kıyısında. Kendisinden başka kimseyi düşünmez.." Elveda Gülsan/219 25 Tan ağardı.enginel elveda gülsarı kovdular işte. Dağlar göründü. oğlunu karısının önünde küçük düşürmekten çekindiği için bunu da söyleyemedi. Artık bu asil toynaklar yere basamayacak. Tanabay ölen ata baktı. kara yolda iz bırakamayacaklardı. İhtiyarlık gelip çatmıştı. yan yatıyordu. baktı da. Gitmeliydi. Bu yüzden çocuğun yükselemiyor. bir başkası olsaydı. öz oğlunun karısıydı.
Düşünüyorum da. yeni sabaha. benim rulpanm.www.. işte benim armanım bu. benim partiye yeniden girmeme yardımcı olmam istiyorum. Aleksandrovka yokuşunda öldü. Beni yola çıkarıp uğurlamışün." Atın başlığım omuzuna almış. yüzünü silmiyordu. Yaşlı gözlerle.Elveda Gülsan! Elveda! dedi. Tanabay Bakasov'u çok iyi tanırsın. Bir yuvadan uçup gideceğim zaman. onun gibi. SON 134 . doğuştan taypalma Gülsarı için dökülen yaşlardı. yitirdiği yavrusunu günlerden beri arıyordu: Neredesin kara gözlü güzel botam? Memelerinden güzel kokulu ak süt akıyor. İşte o at. Yabankazı yolunu şaşırmış. kendi parti kartım parti komitesine benim teslim etmemi istemesinin bir sebebi vardı. o yuvayı benimle paylaşanlar üzerimde cıvıl cıvıl uçuşsunlar... yüzünü. Bütün gece. 'Yamansız yahşi olmaz' derler ya. sürüden ayrılmıştı. kanat çırparken ölmek istiyorum.. "Samansur'a bir mektup yazarım. Her şeyi gözümün önüne getirdim. tek başına dağların eteklerine doğru uçan yabankazına. Yürürken o eski. bir yol üstünde ben de öleceğim. bozlaya bozlaya. Güzel kokulu.. Ömrümün sonunda armandaşlarımdan (ülkücü arkadaşlarımdan) ayrı kalmak istemiyorum.. Kart bir koyunun ömrü ne kadarsa benim de o kadar ömrüm kaldı.cizgiliforum. uzun uzun baktı. bir gün.Uç yabankazı uç! Kanatlann yorulmadan arkadaşlanna yetiş! diye derin bir iç çekti. İki gözüm Samansur. . Ona derim ki: Yorga 220/Elveda Gülsan Gülsan'yı hatırhyor musun? Hatırlarsın elbet. Gülsan'm. tıpkı yorga Gülsan gibi. Bunlar.. Arkadaşlanna yetişmek için acele ediyordu. düzü-yokuşu aşarak yürüyordu.enginel elveda gülsarı varan yoldan kısaydı: "Gökyüzünde sıra sıra uçuşan kazların kanat çırpınışına kendi kanatlarının gücü yetmediği için geride kalıp tek başına donarak ölen kaz gibi ölmek istemiyorum. Bütün gece onun başı ucunda oturdum. baban Çora'nın.. sakalım ıpıslak etmişti. dün gece ilçeden dönerken.. Babanın parti üye kartını teslim etmek için ilçe merkezine gittiğimde ben o yorgaya binmiştim. doğuştan tulpar. Gözyaşlan daha çok akmaya başladı. Çora'nın oğlu Samansur. Gözünü. bütün geçmişimi düşündüm.Ana deve. Sonra: . sen beni.com. Gözlerinden akan yaşlar." diye düşünüyordu. Neredesin kara gözlü botam? Ses ver bana! Dolup taşan memelerinden süt akıyor. ananın sütü. yanık ağıdın ezgisi geldi kulaklarına: Elveda Gülsan/221 . Çok yaşamam artık.
bugünkü dağılma ya da çöküşün kaçınılmazlığını da görüyoruz bu çok duygulandıran ve düşündüren romanda.Kazak Türklerinin töresini ve folklorunu da pek canlı olarak gözler önüne seriyor. can çekiştiğini. Bu kadar değil. sevinç ve açılarıyla. romanın ana konusu gibi görünür. çarpıcı örneklerle eleştiri. Aşk ve heyecan. Bunu. yazarın bu eserinde de yoğun olarak vardır. gençliğini ve yaşlılığını.. atın sahibi Tanabay'ın ve Tanabay gibi devrime inanmış Kırgız gençlerinin hayatı. ünlü yazar Cengiz Âytmatov'un en güzel romanlarından biridir. ama siyasî rejim onun ömrünü mutsuzluklar ve sıkıntılar içinde geçirmesine sebep olmuştur. o birkaç saatlik süre içinde kendi çocukluğunu. umut ve umutsuzluklarda. 0 kendini devrime.Kazak ellerinin doğasını. daha az çalkantılı. komünizmin. Tanabay'ın. Aytmatov. Cins ve ünlü bir yorga olan Gülsarı adındaki atın doğumundan.elveda gülsarı Aytmatov'un yayınladığımız diğer eserleri: Dişi Kurdun Rüyaları (roman) Cemile-Sultanmurat (hikâyeler) Yıldırım Sesli Manasçı-Yüzyüze-Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek (hikâyeler) Beyaz Gemi (hikâye) Gün Olur Asra Bedel (roman) Cengiz Han'a Küsen Bulut (roman) • Kızıl Elma-OğuUa Buluşma-Beyaz Yağmur Asker Çocuğu-Deve Gözü (hikâyeler) Elveda Gülsan (roman) elveda gulsarı Elveda Güisan. okur için derin edebî haz. kendine özgü anlatım hiçimi ve gücü ile. Bir şey daha var: Tanabay'ın o çok özverili ama çileli hayatını okurken. can çekişen sevgili atının başında. Fanabay. mutlu yarınlara adamış. onun gençliğinde yürekten bağlandığı bir siyasî rejimin. daha az çileli geçmemiştir. geçmişiyle hesaplaşmasından anlıyoruz. Ama. 135 .. sevap ve günahlarıyla yeniden yaşıyormuş gibi hayalinde canlandırır. Kırgız . yaşlanarak ölümüne kadar geçen fırtınalı hayat macerası. Kırgız . yüreği üzüntülerle dolu olarak geçirdiği bir kaç saatlik süre içinde kendisiyle.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue reading from where you left off, or restart the preview.