Atlantik Ötesi
Milliyetçiliğin, tutuculuğun, savaş çığırtkanlığının gemi azıya aldığı bir dönemde, edebiyatın diliyle şovenist-faşist eğilimlere karşı çıkışın adı: Atlantik Ötesi.
İmparatorluk
Yazarın, SSCB’nin çeşitli yerlerinde ve değişik zamanlardaki izlenimlerinden oluşan, şahsi bir SSCB hikayesi. (Yazar Polonyalı, gazeteci.)
Afrika Aslanı
“Hepimiz yüce majestelerinin ufak tefek olduğunu biliyordu. Bununla birlikte, İmparatorluk Makamı’nın yüceliği gereğince, İmparator’un diğer kişilerden düpedüz fiziksel bile olsa daha yüksekte bulunması gerekiyordu. Dolayısıyla, İmparatorluk tahtlarının bacakları uzun, oturma yerleri yüksekti… Yüksek bir taht ile saygıdeğer majestelerinin yapısı arasında bir çelişki doğmuştu; küçük bir çocuk gibi bacakları havada sallanan bir kimse tarafından gereken ciddiyetin nasıl sağlanabileceğini hayal etmek bile güç olduğundan, tam da bacaklar bölgesinde en duyarlı ve belalı olan bir çelişkiydi bu. Bu hassas ve çok önemli muammayı, yastık çözdü.
Yirmialtı yıl boyunca En Erdemli Majesteleri’nin yastık taşıyıcılığını yaptım. Majesteleri’ne dünyanın dört bir köşesine yaptığı yolculuklarda eşlik ettim ve doğruyu söylemem gerekirse-bunu gururla söylüyorum- Majesteleri bensiz hiçbir yere gidemezdi…”
“Majesteleri, Haile Selasiye’nin son günlerinin ve onun çılgın, ortaçağa ait sarayının parlak bir portresi. Kapuscinski’nin daima harikulade somut ve dikkatli eserleri, en ince ayrıntılardan anlam mucizeleri yaratıyor. Ve kitabı röportajı aşkınlıyor, bir güç kabusuna dönüşüyor… Sanki İtalo Calvino, Machiavelli’yi yeniden yazmış gibi… Unutulmaz, son derece komik ve nihayet sevecen bir kitap.”
Salman Rushdie
Futbol Savaşı
Roberto Corduna, son dakikada Hoduras’ın galibiyet golünü kaydederken, on sekiz yaşındaki Amelia Bolonias, El Salvador’da televizyonunun başında oturuyordu. Ayağa fırladı, babasının tabancasının durduğu çekmeceye koştu. Sonra kendini kalbinden vurdu. Salvador gazetesi El Nacional’de, ertesi gün ‘Genç kız, vatanının yıkılışını görmeye tahammül edemedi’ deniyordu.
Kosmos
… Kosmosun konusu çok yalın: İki genç, bir kır evine pansiyoner olarak yerleşirler, orada tanıdıkları üç çiftle birlikte bir kır gezisine giderler. Bir ağaca asılmış bir serçenin, tavandaki ok biçiminde bir çatlağın, bir portakal kabuğuna batırılmış bir tüyün, duvara çakılmış bir çivinin birbiriyle ilişkisi nedir?…
Cinayet Terapisi
Birbirini tanımayan bir grup insan ve çıkışı olmayan bir psikolojik labirent Şehrin merkezindeki eski bir binada katılımcıların birbirlerinin akrabaları rolüne girerek o gün için seçilen hastanın psikolojik analizinin yapıldığı bir grup terapisi… Ancak o hafta sonu gerçekleşen seans öncekilerden çok farklıydı. Hastalardan biri ertesi sabah ölü bulunduğunda herkes bunun bir intihar olduğuna inanır. Olayı araştıran dedektif Teodor Szacki ise hikayenin kayıp parçalarını birleştirdikçe şaşırtıcı bir oyunla karşı karşıya kaldığını fark eder. Katil terapiye katılanlardan biri midir? Yoksa kurban kendini rolüne kaptırdığı için mi ölüme gitmiştir? Ve Szacki terapiye katılan kişilerin anlattıklarının doğruluğunu sorgularken kurbanın geçmişinde akıl almaz bir gizem keşfeder. Szacki’nin bulduğu her bir ipucu, onu zehirli sarmaşık gibi saran bir başka cinayete götürecek ve bir girdabın içine çekecektir.
Tutsak Edilmiş Akıl
Tutsak Edilmiş Akıl, üstünkörü bir okumayla bile anlaşılabileceği gibi, içinde aydın çevreyle bir hesaplaşma isteği de barındıran, ama genel anlamıyla 20. yüzyıla damgasını vurmuş iki totaliter düzene, Hitler ve Stalin totalitarizmine karşı yazılmış metinlerden oluşan bir kitaptır. Bugün bu iki ismin artık tarih sayfalarında kalmış olması, kitabın güncelliğini hiç etkilememektedir. Tarihin ve insanlığın hükümdarı olmak, insan aklına hükmetmek hala bir ideal olarak her an dönüşebilme gücünü içinde barındırarak bugün de daha başka biçimleriyle ve daha farklı araçlar kullanarak var oluyor olabilir. Bu tür yönetimlere karşı, insan aklını uyanık tutmaya çalışan bir kitaptır Tutsak Edilmiş Akıl.
Pornografi
Pornografi, Gombrowicz’in, insanı köşeye sıkıştıran, tüm varoluş biçimlerini elinden alan romanlarından biri daha. Atlantik Ötesi, Ferdydurke gibi romanlarından tanıdığımız, varoluşçuluğun, nihilizmin usta provokatörü Gombrowicz, yine hayatlarımızın derinliklerine nüfuz ediyor Pornografi’de. Bizi insanlığımızdan utandırıyor, çaresiz, eli kolu bağlı bırakıyor, alay ediyor bizimle. Görünüşte hiçbir şeyin olmadığı, normal, sıradan, masum yaşamlardaki olağanüstülüğü, başkalığı, suça ve cinayete doğallıkla varan insan ilişkilerini adım adım gösteren, felsefi şiir tadında bir roman Pornografi…
Bakakai
Ülkesi Polonya’da yapıtlarının yasaklanması ve sürgün yaşamı, Gombrowicz’i Sartre’dan daha karamsar bir varoluş hesaplaşmasına itmişti. Kalıplaşmış davranışlar, alegorik bir anlayışla sorguladığı toplumsal töreler, gerçekçi bir anlatımla dile getirdiği çağdaş kültürlerin çelişkileri, kendisinin de belirttiği gibi ‘kapalı alanlar’ içinde bireyin özgerçeğini yok etmiştir. Bakakai’de, biçime indirgenmiş ve hiçbir zaman olgunlaşamamış çağdaş bireyin bunalımları üzerine bir çeşitlemedir: Gerçeküstücü izler de taşıyan bu öykülerde, insanın kendisi olmadığını, karşılıklı etkileşim içinde birbirini yarattığını, ama her şeyin bir pamuk ipliğine bağlı olduğunu groteski ve saçmayı öne çıkararak sergilemekte; kapalı alan kavramını uç noktasına vardırarak bütün ilişkileri aşırı kodlanmış mikroevrenlere dönüştürdüğü öykülerde, özgünlük düşlerinin erişilmezliğini alaycı bir anlayışla dile getirmekte; toplumsal değerlerin temelsizliğini nihilist bir anlayışla yüzümüze vurmaktadır. Savaşın akıl dışı şiddetiyle erotizmin şiddetinin buluşmasını anlatan bu öyküler, ahlaki değerlere bağlı tabularımızın ne denli dayanaksız olduğunu şaşırtıcı biçimde gözler önüne sermektedir.
Şahların Şahı
Hafıza-i beşer nisyanla maluldür. Şahların Şahı, İran’ın son dönem tarihinin, şahın devrilişinin ve İslam hareketinin iktidara gelişinin eski fotoğrafların anlatımında, ses bantlarının canlılığında ve kenarda köşede özenle tutulmuş notlarla yazılmış güncesidir. Unutmamak üzere yazılmış bir devrin edebiyat yüklü belgeselidir. Bir devrim anının, devrimin koşullarının ve dönüşümünün; İran özelinde İslam hareketinin iktidara gelişinin hikayesidir… Öncesi ve sonrasıyla Ryszard Kapuscinski’nin inanılmaz betimlemesi, yalınlığı ve tespitleriyle İran sokakları ve tüm toplumsal dinamikler gözümüzün önünde canlanıyor. Bugüne dair ne varsa o günden söyleniyor; Şahların Şahı yaşanmış ve bugün yaşanmakta olan tüm devrimlere ışık tutuyor…
“Bir devrimin dış yüzünü, dıştan görülebilen kısmını oluşturan her şey hızla yok olur. Her kişi, her birey düşünce ve duygularını ifade edebileceği binlerce olanağa sahiptir. Birey sonsuz bir zenginliktir, içinde sürekli yeni bir şeyler bulabileceğimiz bir dünyadır. Oysa kalabalık, kişinin bireyselliğini azaltır; kalabalık içinde insan kendini temel davranış biçimlerinden birkaçıyla sınırlandırır. Halkın kendi özlemlerini ifade edebildiği bu biçimler son derece zayıftır ve sürekli kendini tekrarlar: gösteri, grev,
miting, barikatlar. Bu nedenle, insan hakkında bir roman yazılabilir, fakat kalabalık hakkında asla. Kalabalık dağılır, evine gider ve yeniden toplanmazsa, deriz ki, devrim bitmiştir.”