Neandertaller neye benziyordu?
Bize epeyce benziyorlardı.
En yeni Neandertal canlandırmaları insanlara oldukça benzer. Saç traşı yapıp bir de eşofman giydirseniz otobüste sırıtmazlar.
İnsanın bu en yakın akrabasının fosil kalıntıları 1856′da Düsseldorf yakınlarındaki Neander Vadisi’nde bulunmuştur, Neandertal ismi de buradan gelir (o zamanlar Thal diye hecelenen Tal, Almanca “vadi” demektir). Homo neanderthalensis aletler kullanıyor, takılar takıyor, dinsel törenler yapıyor, ölülerini yıkıyor ve muhtemelen konuşabiliyordu. Bizimki gibi bir dil kemiğine (dil kökünü sabit tutan) sahiptiler. Son zamanlarda yapılan genetik analizler, insanlarla tıpatıp aynı konuşma genine (FOXP2) sahip olduklarını gösteriyor. Neandertaller’in “kaba saba” ya da ‘eciş bücüş’ olarak anılması haksızlıktır. Aslında bu eğilim, ilk Neandertal iskeletinin yanlış monte edilmesinin sonucudur.
1911′de yapılan model, Pierre Marcellin Boule (1861-1942) adlı Fransız paleantropologa aitti. Eğri omurgalı, dizleri hafif bükülü, kafası ve kalçası çıkıntı yapmış bir modeldi. 1957′de iskelet tekrar gözden geçirildi ve kemiklerin sahibinin, vücudu deforme edici osteoartrit hastası olduğu ortaya çıktı. Model tipik bir Neandertal’i temsil etmediği gibi, bir de peşin hükümlü Boule, bu yönde bulgular olmasına rağmen iskelete büyük bir maymununkine benzer bir ayak başparmağı eklemişti.
Neandertaller’in fıçı gibi göğüsleri ve geniş, çıkık burunları -bazı paleantropologlar bunları soğuk yerlerde avlanırken nefes almalarını kolaylaştıran özellikler olarak görürlerdi. Beyinleri modern insanınkinden daha büyüktü, ama onlar kadar hızlı koşamıyorlardı, boyları daha kısaydı ve alet kullanımına daha az yatkındılar. Boylarının kısalığını güçleriyle telafi ediyorlardı: Neandertal kadınlarının bugünkü ortalama bir erkekten daha büyük pazuları vardı.
İnsanlar ve Neandertaller 440.000 ila 270.000 yıl önceki bir dönemde farklı türlere ayrıldı. İlk Neandertaller Afrika’nın dışına, Ortadoğu’ya ve Kuzey Avrupa’ya Homo sapien‘lerden çok daha önce hareket etti ve burada dört kat uzun yaşadı. 30.000 yıl önce nesilleri tükendi (bilinen son Neandertal topluluğu Cebelitarık’taydı), bu da insanların ve Neandertaller’in en az 12.000 yıl boyunca bir arada var olduklarını gösterir.
Neandertaller’in neden yok olduğunu kimse bilmiyor. İnsanla girdikleri rekabete mi dayanamadılar yoksa (bilinmeyen bir nedenle) Avrupa’nın donmuş, bitki örtüsünün iyice seyrelmiş bir yarı çöp halini aldığı son Buzul Çağı’na mı uyum sağlayamadılar? Avrupa’daki bilinen en eski (deniz kabuğundan yapılmış) süslemeleri Neandertaller’e aittir. Bazı araştırmacılar artık insanların adetleri, hatta kültürü beraber geçirdikleri 120 yüzyıl boyunca onlardan öğrenmiş olabileceğine inanıyor.
Neandertaller’e ait kalıntıların analizinden çıkan en şaşırtıcı sonuç ise bizimle çiftleşmiş olduğu gerçeğidir. Yani, eğer safkan bir Afrikalı değilseniz, yüzde 1 ila 4 oranında bir kısmınız Neandertal.