12 Temmuz 1915
12 Temmuz 1915 günü 1. Dünya Savaşı Çanakkale Savaşı’nda neler oldu ve Gelibolu’da neler yaşandı?
12 Temmuz 1915
HELLES – Binbaşı D. Yuille, 1/4. Kraliyet İskoç Piyadeleri, 155. Tugay, 52. Tümen – Er Nixon, 1/4. Kraliyet İskoç Piyadeleri, 155 Hunter-Weston ve Gouraud, sol ve sağ kanatlardaki başarılı ilerlemeleri, İngiliz ve Fransızların geride kalan merkezi hizaya getirmek için ortak bir saldırıdan önceki ilk aşama olarak görmüşlerdi. Gouraud, 30 Haziran’da V Sahili‘ndeki bir Fransız hastanesini ziyaret ederken şarapnel tarafından yaralanmış olsa da, halefi General Bailloud aynı fikirdeydi.
Üstün Fransız topçusunun önemi artık açıktı ve 12 Temmuz‘a kadar hazır olmayacağı için taarruz için bu tarih kabul edildi. Bu arada Hunter-Weston, orijinal İngiliz tümenlerinin üçünün de artık dinlenme ve takviye kuvvetlerini özümseme şansları olana kadar yalnızca oldukça pasif hat tutma görevlerine uygun olduğunu geç de olsa anlamıştı. Bu nedenle görev, kaçınılmaz olarak yeni gelen, ancak zaten kanlı olan 52. Tümen‘e düştü.
Hamilton bu tümeni Anzak’ta kullanmayı ummuştu, ancak Helles cephe saldırılarına ilişkin şüphesi, 5 Temmuz’da sakat bırakan kayıplarının ardından Türkiye‘nin herhangi bir zayıflığından yararlanma arzusuyla aşıldı ve Hunter-Weston tarafından öne sürülen planları onayladı.
Ancak saldırının organize edilmesinden önceki gecikme, kaçınılmaz olarak Türklere savunmalarını toparlayıp yeniden organize etmeleri için hayati bir nefes alma alanı verdi. 12 Temmuz‘daki saldırının, topçuların sırayla her birine konsantre olmasını sağlamak için tekrar iki yarıda gerçekleşmesi planlandı. Sabah, İngiliz hattının aşırı sağındaki 155. Tugay, Fransızların Kereviz Dere kıyılarına bir başka saldırısıyla birlikte ilerleyecekti.
155. Tugay’ın solunda, 157. Tugay kendi siperlerinde kalacaktı, bu sırada silahlar dönerek Achi Baba Nullah‘ın her iki tarafındaki hedeflerini bombaladı. Gerçek bir fırsat ortaya çıkmadıkça, öğleden sonraya kadar ilerlemeyeceklerdi. Zaten hırpalanmış 156. Tugay tümen yedeği olacaktı.
İlk saldırıdaki tüm birlikler, aynı anda İngiliz siper hatlarının her birinden başlayarak dört dalga halinde ilerleyecekti. Hedefler kesinlikle ilk üç Türk hattıyla sınırlıydı, ancak bu, birçok alanda sadece iki Türk hattının tamamlanmış olması nedeniyle önemli bir kafa karışıklığına neden olacaktı. Fransız 75’leri ile saat 04.30’da usulüne uygun olarak başlayan bombardıman Türk siperlerinde yıkıma neden oldu. Saat 07.30’da, topçular, olay yerine akın eden Türk takviye kuvvetlerinin kaçınılmaz olarak geçemeyeceği umulan, tırpan çeliğinden bir halka yerleştirmek için menzillerini uzattılar.
Önde gelen birlik dalgaları No Man’s Land‘de yola çıkarken, 157’nci Tugay hafif silah sesleri ile Türklerin başlarını eğmeye çalıştı. İskoç birlikleri nispeten az kayıpla Türk siperlerine ulaştı, ancak daha sonra parçalanmış siperlerin labirentinde bataklığa saplandı. Bunlardan biri, 1/4. Kraliyet İskoç Piyadelerinden Binbaşı D. Yuille idi.
“Görmeden, yaklaşık 400 yard genişliğinde bir kara kuşağını, cehennem gibi bir yıkıma dönüşmüş olarak hayal edebilecek bir hayal gücü yoktur. Tüfek ve makineli tüfek mermileri dünyayı parçalıyor, kulağın yanından geçiyor ya da uğuldayarak uçup gidiyor. Taşlar; şarapnel tepede patlıyor ve kurşun mermiler şiddetli bir gümbürtüyle yere çarpıyor; kalaslar, kum torbaları, toprak parçaları ve engebeli büyük çelik parçaları havaya fırlarken toprak esneyen yarıklara dönüşüyor. Sinir bozucu, sürekli, sağır edici kükreme, sürüklenen duman bulutları, lanet olası cehennemin yalnızca aralıklı bir görüntüsüne izin verir.”
Bu koşullar altında, büyük ölçüde var olmayan üçüncü hendek hattının yerini belirleme ve ele geçirme çabaları birçok gereksiz can kaybına neden oldu. Karışıklık içinde askerlerin çoğu ‘üçüncü hatta’ izole edildi – bunlardan biri aynı zamanda 1/4’üncü Kraliyet İskoç Piyadelerinden Er Nixon‘du.
“En uç noktaya, yani üçüncü Türk hendeği ya da kukla hendek olana ulaşmayı başardım. Yaklaşık bir ayak derinliğindeydi ve kum torbalarını doldurmamız gerekiyordu. Toplanıp soldan kuşatıldık. Ateşimiz ateş edecek kimse kalmayana kadar hızla azaldı. Sonra bayıldım. Kendime geldiğimde küçük siperimiz her iki yarda bir Türk tarafından işgal edildi. Dört beş adamımız karşımda yatıyordu ve ben Ayağa kalkma. Orada yatarken altı kez sırtımdan süngülendim. Bir Türk subayı tabancasının ucunda Türklere beni bırakmalarını emretti.”
Fransızlar da benzer şekilde ilerlemiş ve Türk ikinci hattına ulaşmıştı. Bu sefer İngiliz sağıyla bağlarını korudular ve müttefikleri bu kadar rahatsız eden domino çöküşünden kaçındılar. Bu, saldırıyı başarı ve başarısızlık arasında dengede bıraktı ve generaller öğleden sonraki saldırıya devam edip etmeme konusunda zor bir kararla karşı karşıya kaldılar.
Hunter-Weston, 157. Tugay’ın Fransızlar tarafından yenilenen bir saldırı ve mümkünse 155. İkinci bombardıman Achi Baba Nullah sektöründe başladı ve 16.50’de 157. Tugay tekrar bir performansa geçti: ilk başarı, üçüncü siperin yokluğundan kaynaklanan karışıklık ve sonunda 155. Tugay ile temas halinde olan Türk ikinci hattında konsolidasyon sağlarında. Sonuç hala dengedeydi. Hiçbir ilerleme olmadı ve Türk siperleri ele geçirilmiş olmasına rağmen karşı saldırıya karşı son derece savunmasızdı. RND Kraliyet Deniz Tugayı, böyle bir acil durumda acil yedek olarak yukarı taşındı. Onlarla birlikte RND Chatham Taburundan Teğmen Arthur Chater vardı.
Tabur öğleden sonra dinlenme alanımızdan ayrıldı. Biz sıradayken kendi Tugay Karargâhımız tarafından normalde kullanılan konumda olan 52. Tümen Karargahına yaklaştığımızda, Komutan “Taburu burada durdurmak istemiyorum, o yüzden koşun ve nerede olduklarını öğrenin” dedi. gitmemizi istiyor” Karargâha sığındım, selam verdim ve emir istedim. Derinlerden bir ses, “Orada durma evlat, vurulabilirsin. Gel buraya otur” dedi. Şaşırtıcı bir şekilde, kendimi Tümen General tarafından ele alınırken buldum. Bir sonraki sözü – “Bu sabah dörtten beri ayaktayım ve kendimi çok yorgun hissediyorum” oldu. Sanırım geçmiş yıllarda yaşlı adam öğleden sonra kestirmişti. O olmadan yenildi. Savaşta komuta etmeye pek uygun değildi.”
Yeni ele geçirilen Türk siperlerindeki birlikler bir gecede sert bir konsolidasyon greftiyle karşı karşıya kaldılar. Siperler çevrilmeli, eski iletişim siperleri kapatılmalı, eski İngiliz cephe hattına yeni iletişim siperleri kazılmalı, yaralılar tahliye edilmeli ve erzak getirilmeliydi. Bütün bunlar, gevezelik eden makineli tüfek ateşi, işaret fişekleri ve şarapnel patlamaları fonunda.
KAYNAK:
D. Yuille, 4th RSF, quoted in R. R. Thompson, The Fifty Second (Lowland) Division 1914-1918, (Glasgow: Maclehouse, Jackson & Co, 1923), p.90, Nixon quoted in G. F. Scott Elliot, War History of the 5th Battalion King’s Own Scottish Borderers, (Dumfries: Robert Dinwiddie, 1928), p.33, IWM Docs, A. R. Chater, memoir p.11