Selahaddin Eyyubi
- Görev : Eyyubi Devleti hükümdarı
- Önem : Kudüs'ü Haçlılar'dan alması
- Doğum : 1138-Tikrit
- Ölüm : 4 Mart 1193 - Dımaşk
Eyyubiler hanedanının kurucusu ve ilk hükümdarı olan Selahaddin Eyyubi, Haçlılar’a karşı mücadelesi ve Kudüs’ü Haçlılar’dan almasıyla tanınan bir İslam komutanıdır. Tikrit’te dünyaya gelen Selahaddin Eyyubi, amcasıyla katıldığı Mısır’a yapılan seferde kumandan ve devlet adamı olarak dikkat çekti. Mısır’da Türk hakimiyeti başladığı sırada Selahattin ‘’el-Melikü’n Nasır’’ unvanıyla vezir tayin edildi. Amcası vefat edince, Mısır’daki ordunun kumandanı oldu, ayrıca Fatımi halifesinin veziri olarak bu iki önemli görevi üstlendi. Daha sonra Mısır’ı ve Mısır’a bağlı olan yerleri müstakil bir hükümdar gibi yönetmeye başladı. Selahaddin Mısır’a hâkim olunca kendisine ve Türkler’e karşı direnen Fatımi çevreleriyle, onları destekleyen Haçlılar ve Bizanslılar’la mücadeleye girişti. Kudüs Haçlı Krallığı’na karşı sefere çıktı. Berka ve Trablusgarp seferleri daha sonraki yıllarda devam etti ve Libya ile Tunus’un bir kısmı Selahaddin Eyyubi’ye bağlandı. 1176 yılında Halep-Musul kuvvetleriyle anlaştıktan sonra Haşhaşiler’in merkezi Mısyaf Kalesi’ni kuşatıp, topraklarını yağmalayan Selahaddin, Haşhaşilere gözdağı verdi. Böylece Haşhaşiler ve Selahaddin arasında bir daha olay çıkmadı. Selahaddin Eyyubi Halep’i de alınca, kendisine Kudüs yolları açılmış oldu. Selahaddin Eyyubi, bir yandan devleti dağılmaktan kurtarmak ve Orta Doğu’da İslam birliğini sağlamak için uğraşırken bir yandan da Haçlılar ile mücadele etmek durumunda kaldı. 20 Eylül 1187 tarihinde Kudüs’ü kuşattı ve Mirac’ın yıl dönümü olan 2 Ekim 1187 Cuma günü Kudüs’ü fethetti.
Selahaddin Eyyubi, geniş bir alanı kapsayan bir siyasi birlik kuran büyük bir devlet adamıdır. Türkler Selahaddin devrinde Mısır, Libya, Kuzey Sudan, Hicaz, Yemen gibi yerlere hakim oldu ve bu hakimiyet asırlarca devam etti. Selahaddin, kuvvetli bir ordu, iyi çalışan bir devlet teşkilatı kurdu, Fatımi hilafetini yıkarak bölgedeki ideolojik parçalanmaya son verdi. Onun ikinci büyük başarısı Kudüs’ü ve Haçlılar’ın elinde olan birçok yeri kurtarmasıdır. İmar faaliyetleriyle yakından ilgilenen Selahaddin Eyyubi devrinde Filistin, Mısır, Hicaz ve Yemen’de çok sayıda medrese, zaviye, cami, köprü, kale, hamam inşa edildi. Bunların en önemlileri Kahire surları ile kalesi, Nil nehri üzerine yaptırdığı köprüler, Bahrü Yusuf denilen kanallar, Akka ve Kudüs’ün tahkimi, Amr b. As Camii, Kubbetü’s-sahre ve Mescid-i Aksa’nın tamiri, Kahire’deki Saidüssuada (Salahiyye) Hankahı ve Salahi Hastahanesi’dir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Şeşen, Ramazan, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 36, 2009
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Sivas Kongresi
Anadolu’da Millî Mücadele’nin başlatılmasında önemli bir yeri bulunan Sivas Kongresi, Mustafa Kemal Paşa’nın 22 Haziran 1919’da “Amasya Tamimi”yle yaptığı çağrı sonrasında şekillendi. Önce delegelerin Erzurum Kongresi’nin toplanacağı 10 Temmuz’da Sivas’ta olmaları istendi. Erzurum Kongresi, doğu ve kuzeydoğu bölgelerinin millî kuruluşlarını Şarkî Anadolu Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında ve Hey’et-i Temsîliyye başkanlığına seçilen Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde bir araya getirerek millî birliğin ilk adımlarını attı. Yurttaki bütün millî kuruluşları birleştirerek yetki sınırlarını daha da genişletmek isteyen Mustafa Kemal Paşa, bütün illerden gelecek temsilcilerin katılacağı Sivas Kongresi’nin düzenlenmesinde ısrar etti. Sivas Valisi Reşid Paşa ise Mustafa Kemal Paşa’nın Sivas’a gelmesi halinde bölgenin işgal edileceği konusunda haberler aldığını söyledi. Onu telgraflaşmak suretiyle ikna eden Mustafa Kemal Paşa 2 Eylül’de Sivas’a geldi. Sivas Kongresi 4 Eylül 1919 tarihinde Sivas Sultânîsi’nde çalışmalarına başladı. Davet sahibi olarak açış konuşmasını yapan Mustafa Kemal Paşa, memleketin içinde bulunduğu genel durumu değerlendirerek kongrenin amaçlarını anlattı.
-
-
Ahmet Turan Oflazoğlu
Ahmet Turan Oflazoğlu, Türk tiyatrocu, oyun yazarı ve eleştirmen. Lise yıllarında öğretmeni olan Nurettin Topçu'dan etkilenmiştir. Nurettin Topçu'nun etkisiyle Felsefe'ye olan ilgisi artmıştır ve bu kendi eserlerine yansımıştır. Türkiye'de de iyi bir eğitim alıp ABD'ye gitmiştir. TRT Radyosu'nda çalışmış ve radyo tiyatrosu kültürüne katkıda bulunmuştur. Bir dönem Türk Dili Kurumu'nda da görev almıştır. Eserlerinde tarihten izle görülür. Mütedeyyin bir ailede yetişmesinden ötürü ayet ve hadislerle büyümüş, bu da eserlerine etki etmiştir. Kafka, Schaekespeare, Nietzsche ve Rilke gibi birçok ünlü batılı yazardan çeviriler yapmıştır. Tiyatro dışında farklı türde eserler vermiştir.
-
Kanuni Mehmed Bey
İstanbul’un Beykoz semtinde doğduğu için Beykozlu Mehmed Bey diye de tanınsa da asıl adı Mehmed Sâlih’tir. İlk ve ortaöğreniminin ardından alındığı Enderun’da musikiye olan kabiliyetiyle dikkati çekerek bu sahaya yönlendirildi ve musikiye dair temel bilgileri edinmesinden sonra Mızıka-yı Hümâyun’a ayrıldı. Burada kanun hocalığı ve icracılığı ile kolağası rütbesine kadar yükseldi ve bir süre Enderun İncesaz Heyeti şefliğinde bulundu. II. Meşrutiyet’in ilânından sonra emekli oldu. Emekliliğinin ardından geçim sıkıntısına düştüğü için Erenköy’deki evini satarak ticaret hayatına atıldı ve Adana’ya yerleşti; fakat neticede iflâs ederek tekrar İstanbul’a döndü. Hayatının bundan sonraki kısmını tasavvuf ve mûsikiyle ilgilenerek geçirdi. Mütevazi ve nazik kişiliğiyle tanınan Mehmed Bey, Rifâî Şeyhi Ahmed Sâfî Efendi’den aldığı melâmet neşvesiyle son dönem Melâmîler’inden Seyyid Muhammed Nûrü’l-Arabî’nin oğlu Şerif Efendi’ye devam etti ve ondan icâzet alarak bu sahada pek çok kişi yetiştirdi. Edirnekapı’da bir öğrencisinin evinde vefat ettikten sonra Edirnekapı Mezarlığı’na defnedildi.
-
Fetret Devri
Osmanlı Devleti’ni parçalanmanın eşiğine getiren Fetret devri Osmanlı tarihinin en önemli dönüm noktalarından birini teşkil eder. Yıldırım Bayezid tarafından büyük güçlüklerle kurulan merkezî devletin dağılıp ortadan kalkma tehlikesiyle karşı karşıya gelindiği bu iç mücadele ve karışıklık dönemi Rumeli topraklarındaki sağlam yerleşme sayesinde atlatılabildi. Yıldırım Bayezid’in ölümü ile geride Süleyman, Îsâ, Mûsâ, Mehmed, Mustafa ve Kasım adlı oğulları kaldı. Osmanlı Devleti’ni parçalamak isteyen Timur, Ankara Savaşı’nı kazandıktan sonra Anadolu beylerine ait toprakları Osmanlılar’dan alıp eski sahiplerine iade etti, geri kalan yerleri de Bayezid’in oğulları arasında paylaştırdı. Ankara Savaşı’nın ardından bütün şehzadelerin amacı ilk pâyitaht olan Bursa’yı ele geçirmekti. Mehmed Çelebi kardeşi Îsâ Çelebi’ye Anadolu’yu kendi aralarında paylaşmayı teklif etti. Îsâ Çelebi bu teklifi kabul etmedi. Mehmed Çelebi burada hükümdarlığını ilân etti.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun