[10.11.2014]
MİLLET Mİ KAZANACAK YOKSA KÖPEK Mİ?
"Köpek, diliyle içer suyu Kurt, soluğuyla"
Cemal Süreya, ilk kez Papirüs dergisinin 2. sayısında yayınlanan (Temmuz 1966) "Kurt" başlıklı manzumesinde işte böyle yazmış.
Görüldüğü gibi, muzip şair aynı kökten iki hayvanı, kurtla köpeği su içme yetenekleriyle mukayese etmiş. Kendince tespitlerde bulunmuş.
Köpeğin yani şu "insan dostu" hayvanın su ihtiyacını karşılarken dilini kullandığını, suyu yalayarak içtiğini çocukluğumdan beri biliyorum, ya kurt? Kurdun su içme yöntemiyle ilgili herhangi bir birikime sahip değilim! Doğrusu yapılabilecek küçük bir araştırmaya da niyetim yok. Fakat şu kadarını söyleyebilirim, şair ortaya bir mecaz fırlatmış olmalı.
Hayır, bu mecazın anlamını, en azından yazının şu bölümünde sormayın bana. Aslında, kelimelerin örtüsünü kaldırıp arka plânlarına, derin anlamlarına yol alma çabasına siz girmelisiniz!
Her neyse, söz konusu mecaza biraz sonra temas edeceğimize dair bir işaret verelim ve devam edelim. Ama önce ufuk açıcı başka bir olaydan bahis açacağız. Bu, bir gazete haberi. Gazetenin dış haberler servisince hazırlanmış. Fotoğraf da eklenmiş yanı başına. Fotoğrafta dört ayağı üstünde duran kara bir köpek ile yüzükoyun uzanmış bir insan, tek tip iki ayrı tabaktan su içmekteler. Küpürün üstüne hangi gazeteden aldığımı ve yayın tarihini kaydetmemişim. Kısa bir haber ve tam tamına şöyle:
"Alman televizyonlarının sevilen talk show"cusu Thomas Gottschalk"ın geçen cumartesi akşamı yayınlanan programı ilginç görüntülere sahne oldu. İnsan ve hayvanların yarıştığı programa katılan Tim Vetter, köpeğiyle su içme yarışına girdi. Ancak, Vetter henüz kabındaki suyu yarılayamadan köpeği önündeki kabı boşalttı."
Neymiş? Vetter henüz kabındaki suyu yarılayamadan köpeği önündeki kabı boşaltmış. Aferin Vetter"in köpeğine. Vetter"e ise yazıklar olsun! İki sebepten yazıklar olsun! Bir: Köpekle yarışacak ve yerlerde sürünecek kadar alçaldığı için& İki: İnsan(lığ)ı bir köpeğe mağlup ettirdiği için?
Sonra, ne yarışı olursa olsun, insan köpeğe yenilir mi? Bunu köpekleri iyi tanıyan, hatta köpek sahibi olan insanlara sormalı diyeceğim, fakat muhataplarımı yanlış seçmiş olmaktan endişe duyuyorum. Üstelik bu mesele memleketin her bir kişisini ilgilendirir bir vaziyet de arz ediyor sanki.
Konuyu açmak için sanırım şu soruya ihtiyacım var: Vetter"la, onu mağlup eden (daha doğrusu insanlıktan affa niyetlenmiş bir kişiyi yenen) köpeğin haberini, Cemal Süreya"nın "Kurt" manzumesiyle aynı bağlam içinde kullanmış olmam tuhaf mı geldi yoksa size?
Bu tuhaflık, bizi yukarıda işaret ettiğimiz mecaza götürmesin sakın? Bakın, Cemal Süreya manzumenin sonunu nasıl bağlıyor:
"Kurt altı yavru doğurur Köpek olur bunlardan biri"
Kurdun "altı yavru" doğurduğunu ve bu "altı yavru"dan birisinin köpek olduğunu söylüyor şair. Soru bir: "altı yavru" ile kastedilen ne? Onu da söylemeyeceğim, çünkü mecazımız ucuza gider. Bari ikinci bir soru yöneltelim: Şu"altı yavru" sakın ola ki aslını münkir ve muharref malûm altı adet ok olmasın? İyi güzel de, şairin karnındaki hâlâ anlaşılır seviyeye çıkmadı sanki. Şu halde buyurun üçüncü soruya: Cemal Süreya "bunlardan biri" dediği "köpek" ile neyi kastetmişti acaba, zamanla (günümüzde) aziz milletten uzak düşecek olan bir "ulusalcılık"a mı yan bakmıştı yoksa?
Kuşkusuz bilemiyoruz, eğer öyleyse, su içme yarışında köpekle kurdu mukayese etmenin bir anlamı kalmıyor, çünkü bu ikisinin kendinden menkul bir tekâmülün içinden geldiği söyleniyor.
Fakat, köpekle insanın yarışı her daim önemli olacağa benziyor. Hayır, alçalmış Vetter örneğini hatırlamayalım, o bir istisna&
İnsanla köpeğin yarışı devam ediyor ve birincisi mutlaka kazanacak.
P. K. 205, Ulucami, BURSA
www.cevatakkanat.blogcu.com