Geçen hafta eski halk ilaçlarıyla ilgili bir yazı yazdım. Bu ilaçların içinde köpek dışkısından, fareye kadar her şey vardı. Bazı muzip okuyucularımız bunların gerçekten işe yarayıp yaramadığını sorunca, aklıma Zembilli Ali Efendi’nin sinek fetvası geldi. Sanırım bu fetva günümüzde de geçerliliğini koruyor!
Osmanlılarda hemen her şey fetva alınarak yapılırdı. Fetva bir meselenin dini-hukuki durumuna açıklık getirirdi. Fetva yetkili bir müftüden alınabileceği gibi Osmanlı İmparatorluğu’nda en büyük dini yetkili olan Şeyhülislâmdan da alınabilirdi.
1522’de Şeyhülislâm olan Zembilli Ali Efendi, sabahları Zeyrek’teki evinin penceresinden sokağa bir zembil (hasır sepet) sarkıtırdı. Derdi olan bir kâğıda yazar, zembilin içine atardı. Ali Efendi de akşam olunca zembilini yukarı çekerdi. Kâğıtları okur, herkese cevap yazar, ertesi sabah, bu cevaplarla dolu zembili yine pencereden aşağı sarkıtırdı.
Günlerden bir gün adamın biri Zembilli Ali Efendi’ye sinek yemenin caiz olup olmadığını sordu. Ali Efendi yüzünü ekşitip şu cevabı verdi: “eğer yiyebiliyorsan caizdir!”
Bu yazı 24 Mart 2013’te Vatan’da yayımlandı.