Genellikle futbol ya da basketbol maçlarında spikerin hücum oyuncususun bir anda hızlanması durumunda kullandığı bir klişe olan vites yükseltmek, durağanlıktan ya da az hareketlilikten bir anda kurtularak seviye atlamak, hızlanmak demektir. Yapılan bir işte kullanılan vites yükseltmek deyimi ise işin sonuçlanmasına yönelik somut adımlar atmak olarak da kullanılır.
Deyim, kökenini arabalarda motorun devrini belirleyen vites aparatından alır. Araba vites yükselttiğinde ivme kazanır ve hızlanır. İki anlama da gelen vites yükseltmenin daha çok mecaz anlamı, harekete geçmek, hızlanmak manası kullanılır.
Daha çok NBA’e has bir terim olan ”penetre” durumunda da basketbol oyuncusu vites yükseltir ve doğruca potaya yönelir. Futbolda ise hücum oyuncusunun çalımlarla, yan pas, tek top ve duvar pası ile bir anda hızlanmasına vites yükseltmek denir. Aynı zamanda oyunun kontrolünü elinden bulunduran takımın hücumlarını sıklaştırması, baskısını artırması durumunda da ”vites yükseltmek” deyimi kullanılabilir.
Vites düşürmek ise tam zıttı, hızı kesmek, baskıyı azaltmaktır. Oyunu, yapılan bir işi soğutmak, durağanlaştırmak demektir.