MEME KANSERİ
BÖLÜM 1-
MEME KANSERİ NEDİR? NASIL OLUŞUR?
Meme kanseri, memede başlayan bir kanser türüdür. Kanser, hücreler kontrolden çıkmaya başladığında başlar.
Meme, çok yağlı dokudan çok yoğun dokuya kadar değişen farklı dokulardan oluşur. Bu doku içinde bir lob ağı vardır. Her bir lob, süt bezleri içeren lobüller adı verilen küçük, tüp benzeri yapılardan oluşur. Küçük kanallar, loblardan meme ucuna süt taşıyan bezleri, lobülleri ve lobları birbirine bağlar. Meme başı, meme başını çevreleyen daha koyu alan olan areolanın ortasında yer alır. Kan ve lenf damarları da göğüs boyunca akar. Kan, hücreleri besler. Lenf sistemi, vücuttaki atıkları boşaltır. Lenf damarları, enfeksiyonla savaşmaya yardımcı olan küçük, fasulye şeklindeki organlar olan lenf düğümlerine bağlanır. Lenf düğümleri, boyun, kasık ve karın gibi vücudun farklı bölgelerinde bulunur. Memenin bölgesel lenf düğümleri, kolun altındaki lenf düğümleri gibi memeye yakın olanlardır.
Kanser, memedeki sağlıklı hücrelerin değişip kontrolden çıkarak tümör adı verilen bir kitle veya hücre tabakası oluşturmasıyla başlar. Bir tümör kanserli veya iyi huylu olabilir. Kanserli bir tümör kötü huyludur, yani büyüyebilir ve vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. İyi huylu bir tümör, tümörün büyüyebileceği ancak yayılmayacağı anlamına gelir.
Meme kanseri, kanser bitişik organlara veya vücudun diğer kısımlarına doğru büyüdüğünde veya meme kanseri hücreleri, kan damarları ve/veya lenf damarları yoluyla vücudun diğer kısımlarına hareket ettiğinde yayılır. Buna metastaz denir.
Herhangi bir göğüste kitle veya değişikliğin iyi huylu veya kötü huylu (kanser) olup olmadığını ve gelecekteki kanser riskinizi etkileyip etkileyemeyeceğini belirlemek için bir sağlık uzmanı tarafından kontrol edilmesi gerekir.
Referanslar
BÖLÜM 2-
MEME KANSERİ TİPLERİ
Meme kanseri invaziv ve non-invazif olmak üzere iki ana kategoriye ayrılabilir.
İnvazif meme kanseri
Çevre dokulara ve/veya uzak organlara yayılan kanserdir.
- İnvazif duktal karsinoma: Bu, kanalın dışına yayılan kanserdir. En sık görülen meme kanseri türüdür. (NST,Medüller, Müsinöz, Tübüler,Papiller gibi farklı türlere ayrılır)
- İnvasiv lobüler karsinoma
- Meme Başı Piaget Hastalığı
- Inflamatuar Meme Kanser
- Fillioides tümör
- Nadir meme kanserleri
–
Non-invaziv meme kanseri
Memedeki süt kanallarının veya lobüllerin ötesine geçmez. Çoğu meme kanseri kanallarda veya loblarda başlar ve duktal karsinom veya lobüler karsinom olarak adlandırılır:
- Duktal karsinoma in stu (DCIS): Bu, yalnızca kanalda bulunan ve kanalın dışına yayılmayan, invaziv olmayan bir kanserdir
- Lobüler Karsinoma in stu.
Meme Kanseri Alt Tipleri
Tümör örneği üzerinde spesifik testler yapılarak belirlenen 3 ana meme kanseri alt tipi vardır. Bu testler, doktorunuzun kanseriniz hakkında daha fazla bilgi edinmesine ve en etkili tedavi planını önermesine yardımcı olacaktır.
Tümör örneğini test etmek, kanserin hangi alt tip olduğunu belirler.
- Hormon reseptörü pozitif: Östrojen reseptörlerini (ER) ve/veya progesteron reseptörlerini (PR) ifade eden meme kanserleri, “hormon reseptörü pozitif” olarak adlandırılır. Bu reseptörler, hücrelerde bulunan proteinlerdir. Östrojen reseptörlerine sahip tümörler “ER pozitif” olarak adlandırılır. Progesteron reseptörlerine sahip tümörler “PR pozitif” olarak adlandırılır. Hormon reseptörü pozitif olarak adlandırılan bir kanser için bu reseptörlerden sadece 1 tanesinin pozitif olması gerekir. Bu kanser türü, büyümesi için östrojen ve/veya progesteron hormonlarına bağlı olabilir. Hormon reseptör pozitif kanserler her yaşta ortaya çıkabilir, ancak menopoza girmiş kadınlarda daha yaygındır. Göğüs kanserlerinin yaklaşık üçte ikisi östrojen ve/veya progesteron reseptörlerine sahiptir. Bu reseptörleri olmayan kanserler “hormon reseptörü negatif” olarak adlandırılır.
- HER2 pozitif: Meme kanserlerinin yaklaşık % 20’si büyümek için insan epidermal büyüme faktörü reseptörü 2 (HER2) adı verilen gene bağlıdır. Bu kanserler “HER2 pozitif” olarak adlandırılır ve HER2 geninin birçok kopyasına veya HER2 proteininin yüksek seviyelerine sahiptir. Bu proteinlere “reseptörler” de denir. HER2 geni, kanser hücrelerinde bulunan ve tümör hücresi büyümesi için önemli olan HER2 proteinini yapar. HER2 pozitif meme kanserleri daha hızlı büyür. Hormon reseptörü pozitif veya hormon reseptörü negatif de olabilirler. HER2 proteini içermeyen veya düşük seviyelerde ve/veya HER2 geninin birkaç kopyasına sahip kanserler “HER2 negatif” olarak adlandırılır.
- Üçlü negatif: Bir tümör ER, PR ve HER2 ifade etmezse, tümöre “üçlü negatif” denir. Üçlü negatif meme kanseri, invazif meme kanserlerinin yaklaşık % 15’ini oluşturur. Üçlü negatif meme kanseri, genç kadınlar, özellikle de genç Siyahi ve İspanyol kadınlar arasında daha yaygın görünüyor. Üçlü negatif meme kanseri, BRCA1 geninde mutasyonu olan kadınlarda da daha yaygındır. Uzmanlar, 60 yaşın altındaki üçlü negatif meme kanseri olan tüm kişilerin BRCA gen mutasyonları için test edilmesini önermektedir.
Referanslar:
BÖLÜM3-
MEME KANSERİ BELİRTİLERİ, RİSK FAKTÖRLERİ
Meme Kanseri Belirtileri Nelerdir?
Meme kanseri olan kadınların çoğunda, ilk kez meme kanseri teşhisi konduğunda herhangi bir vücut değişikliği (belirti) veya semptom görülmez.
Aşağıdaki belirti ve semptomlar bir doktorla görüşülmelidir. Çoğu zaman, bir semptomun nedeni kanser olmayan farklı bir tıbbi durum olabilir.
Memede veya kolun altında sert bir düğüm veya kalınlaşma hissi veren bir yumru. Değişikliğin o bölgedeki sağlıklı meme dokusunun bir parçası olmadığından emin olmak için diğer memede aynı bölgeyi hissetmek önemlidir.
- Memenin boyutunda veya şeklinde değişiklik
- Ani, kanlı veya sadece 1 memede oluşan meme başı akıntısı
- Meme ucunun içe doğru dönmesi veya meme başı bölgesinde bulunan yara gibi fiziksel değişiklikler
- Buruşma, çukurlaşma, ölçeklenme veya yeni kırışıklıklar gibi cilt tahrişi veya değişiklikleri
- Portakal kabuğuna benzeyen çukurlu, kızarıklığı olan veya olmayan ılık, kırmızı, şişmiş meme, “peau d’orange” adı verilir
- Memede ağrı, özellikle geçmeyen meme ağrısı. Ağrı genellikle meme kanserinin bir belirtisi değildir, ancak bir doktora bildirilmelidir.
Yukarıda listelenenlerin yanı sıra olmayan diğer değişiklikler de dahil olmak üzere yaşadığınız herhangi bir değişiklikten endişe ediyorsanız, lütfen doktorunuzla konuşun. Doktorunuz, diğer sorulara ek olarak, semptomları ne kadar süredir ve ne sıklıkla yaşadığınızı soracaktır. Bu, tanı adı verilen sorunun nedenini bulmaya yardımcı olmak içindir.
Daha fazla bilgi için Yayınlar Bölümü’nde yer alan konuyla ilgili broşürlerimizi de inceleyiniz. (Broşürlerimiz linki eklenecek)
Referans
Meme Kanserinde Risk Faktörleri
Risk faktörü, kanser gibi bir hastalığa yakalanma şansınızı artıran her şeydir.
Aşağıdaki faktörler, bir kadının meme kanserine yakalanma riskini arttırabilir:
- Yaş; kadın yaşlandıkça meme kanserine yakalanma riski artar ve çoğu kanser 50 yaşın üzerindeki kadınlarda gelişir.
- Kişisel meme kanseri öyküsü.
- Ailede meme kanseri öyküsü.
- Kalıtsal risk/genetik yatkınlık.
- Kişisel yumurtalık kanseri öyküsü.
- Erken adet ve geç menopoz.
- İlk gebeliğin 35 yaş sonrasında geçirilmesi veya hiç tam süreli gebelik yaşanmaması
- Menopoz sonrası hormon replasman tedavisi
- Oral kontraseptifler veya doğum kontrol hapları
- Genç yaşta radyasyona maruz kalma.
- Yaşam tarzı faktörleri (fazla alkol tüketimi, aşırı kilo, fiziksel aktivite azlığı vb.)
Referans:
BÖLÜM 4-
MEME KANSERİ EVRELERİ
Meme Kanseri Evreleri Nasıl Belirlenir?
Meme kanseri için en sık kullanılan evreleme sistemi olan TNM (tümör, lenf nodu, metastaz) sistemi meme kanseri için hem klinik hem de patolojik evreleme sistemlerine sahiptir:
Patolojik Evre: (Cerrahi aşama olarak da adlandırılır.) Bir ameliyat sırasında çıkarılan doku incelenerek belirlenir.
Klinik Evre: Bazen, ameliyat hemen mümkün olmazsa veya hiç yapılmazsa, kanser yerine klinik bir evre verilir. Bu, fiziki muayene, biyopsi ve görüntüleme testlerinin sonuçlarına dayanmaktadır. Klinik evre, tedaviyi planlamaya yardımcı olmak için kullanılır.
Her iki evreleme sisteminde de 7 temel bilgi kullanılır:
- Tümörün boyutu (T): Kanser ne kadar büyük? Yakın bölgelere doğru büyüdü mü?
- Yakındaki lenf düğümlerine(lenf nodlarına) (N) yayılma: Kanser yakındaki lenf düğümlerine yayıldı mı? Eğer öyleyse kaç tane?
- Metastaz (Uzak bölgelere yayılma durumu): Kanser akciğerler veya karaciğer gibi uzak organlara yayıldı mı?
- Östrojen Reseptörü (ER) durumu: Kanserde östrojen reseptörü adı verilen protein var mı?
- Progesteron Reseptörü (PR) durumu: Kanserde progesteron reseptörü adı verilen protein var mı?
- Her2 durumu: Kanser, Her2 adlı bir proteinden çok mu fazlasını yapıyor?
- Kanserin derecesi (G): Kanser hücreleri normal hücrelere ne kadar benziyor?
Her kişi için kanserin evresinin belirlenmesi için sonuçlar birleştirilir.
Meme Kanseri Evreleri
Meme kanseri evresi genellikle 0’dan IV’e kadar bir ölçekte bir sayı olarak ifade edilir – aşama 0, orijinal yerlerinde kalan invaziv olmayan kanserleri ve evre I ila IV, göğsün dışında vücudun diğer bölgelerine yayılan invaziv kanserleri tanımlamaktadır.
Örnek Bir Evreleme:
Aşağıdaki bir evreleme örneği bulunmaktadır.
Kanser 5 cm’den (T3) büyükse ve kolun altındaki 4-9 lenf düğümüne veya herhangi bir iç meme lenf düğümüne (N2) yayılmış, ancak uzak organlara (M0) yayılmamışsa ve:
- derece, Her2 negatif, ER negatif, PR negatif ise kanser evresi IIIB’dir.
Evreleme, kanseri tanımlamanın ortak bir yolunu sağlar; böylece doktorlar en iyi tedavileri planlamak için birlikte çalışabilir.
Referanslar
BÖLÜM 5-
MEME KANSERİNDE TANI
Bu bölümde meme kanserinin teşhisi için seçenekler anlatılmaktadır. Aşağıda listelenen tüm testler her kişi için kullanılmayacaktır. Teşhis testini seçerken doktorunuz şu faktörleri göz önünde bulundurabilir:
- Şüphelenilen kanser türü
- Belirti ve semptomlarınız
- Yaşınız ve genel sağlığınız
- Daha önceki tıbbi testlerin sonuçları
Aşağıdaki testler, meme kanserini teşhis etmek veya bir meme kanseri teşhisinin ardından takip testi için kullanılabilir.
Görüntüleme testleri
Görüntüleme testleri vücudun iç kısmının resimlerini gösterir. Tarama sırasında memede bulunan şüpheli bir alan hakkında daha fazla bilgi edinmek için aşağıdaki meme görüntüleme testleri yapılabilir.
- Teşhis amaçlı mamografi: Teşhis amaçlı mamografi, memenin daha fazla resminin çekilmesi dışında tarama mamografisine benzer. Genellikle bir kadın, yeni bir yumru veya meme başı akıntısı gibi belirtiler yaşadığında kullanılır. Tarama mamogramında şüpheli bir şey bulunursa tanısal mamografi de kullanılabilir.
- Ultrason: Ultrason, göğüs dokusunun bir resmini oluşturmak için ses dalgalarını kullanır. Ultrason, kanser olabilen katı bir kitle ile genellikle kanser olmayan sıvı dolu bir kisti ayırt edebilir.
- MRI: Vücudun ayrıntılı görüntülerini üretmek için x-ışınlarını değil manyetik alanları kullanır. Olası kanserin net bir resmini oluşturmaya yardımcı olmak için taramadan önce kontrast madde adı verilen özel bir boya verilir. Bu boya, hastanın damarına enjekte edilir. Meme MRI, bir kadına kanser teşhisi konulduktan sonra, hastalığın göğüste ne kadar büyüdüğünü öğrenmek veya diğer memeyi kanser açısından kontrol etmek için kullanılabilir. Meme MRI ayrıca meme kanseri geliştirme riski çok yüksek olan bazı kadınlar ve meme kanseri öyküsü olan bazı kadınlar için mamografinin yanı sıra bir tarama seçeneğidir MRI, lokal olarak ilerlemiş meme kanseri teşhisi konulursa veya önce kemoterapi veya endokrin tedavisi veriliyorsa ve ardından cerrahi planlama için tekrarlanan MRI uygulanıyorsa kullanılabilir.
Biyopsi
Biyopsi, mikroskop altında incelenmek üzere az miktarda dokunun alınmasıdır. Diğer testler kanserin var olduğunu gösterebilir, ancak yalnızca biyopsi kesin tanı koyabilir. Bir patolog daha sonra numuneleri analiz eder. Patolog, hastalıkları teşhis etmek için laboratuvar testlerini yorumlama ve hücreleri, dokuları ve organları değerlendirme konusunda uzmanlaşmış bir doktordur. Doku örneğini toplamak için kullanılan tekniğe ve/veya iğnenin boyutuna göre sınıflandırılan farklı biyopsi türleri vardır:
- İnce iğne aspirasyon biyopsisi: Bu tür biyopsi, küçük bir hücre örneğini çıkarmak için ince bir iğne kullanır.
- Çekirdek iğne biyopsisi: Bu tür biyopsi, daha büyük bir doku örneğini çıkarmak için daha geniş bir iğne kullanır. Bu genellikle bir fiziki muayene veya görüntüleme testindeki bir anormalliğin invaziv kanser olup olmadığını ve öyleyse, hormon reseptör durumu (ER, PR) ve HER2 durumu gibi kanser biyobelirteçlerinin ne olduğunu bulmak için tercih edilen biyopsi tekniğidir. Bazen tümör belirteçleri olarak adlandırılan biyobelirteçler, bir kişinin kanında, idrarında veya diğer vücut sıvılarında bulunan ve tümörün içinde veya üzerinde de bulunabilen maddelerdir. Kansere yanıt olarak tümör veya vücut tarafından yapılırlar. Bu bilgiler bir tedavi planı geliştirmeye yardımcı olacaktır. İşlem sırasında hastanın rahatsızlığını azaltmak için ağrıkesici bir ilaç olan lokal anestezi kullanılır.
- Cerrahi biyopsi: Bu tür biyopsi en büyük miktarda dokuyu çıkarır. Ameliyat en iyi şekilde kanser teşhisi konulduktan sonra yapıldığından, cerrahi biyopsi genellikle meme kanserini teşhis etmek için önerilen yöntem değildir. Çoğunlukla cerrahi olmayan çekirdek iğne biyopsileri, çıkarılan doku miktarını sınırlamak için meme kanserini teşhis etmek için önerilir. Meme biyopsisi yaptırması önerilen pek çok kişiye kanser teşhisi konulmadığı için teşhis için iğne biyopsisi kullanılması gereksiz yere ameliyat olan kişi sayısını azaltır.
- Görüntü rehberliğinde biyopsi: Bu işlem sırasında mamografi, ultrason veya MRI gibi bir görüntüleme tekniği yardımıyla bir iğne kitlenin veya kalsifikasyonların bulunduğu yere yönlendirilir. Stereotaktik biyopsi, iğneyi yönlendirmeye yardımcı olmak için mamografi kullanılarak yapılan görüntü rehberliğinde biyopsi türüdür. Doktorunuz, durumunuz için hangi tür biyopsinin en iyi olduğunu size bildirecektir.
- Sentinel lenf nodu biyopsisi: Kanser lenfatik sistem, lenf düğümü veya kanserin ilk ulaştığı lenf düğümleri grubuna yayıldığında “sentinel” lenf düğümü denir. Meme kanserinde bunlar genellikle koltuk altı lenf düğümleri adı verilen kolların altındaki lenf düğümleridir. Sentinel lenf nodu biyopsisi prosedürü, memeye yakın lenf düğümlerinde kanser olup olmadığını öğrenmenin bir yoludur.
Biyopsi örneğinin incelenmesi
Biyopsi sırasında alınan numuneleri analiz etmek, doktorunuzun tedavi seçeneklerinizi belirlemenize yardımcı olan bir kanserin belirli özelliklerini öğrenmesine yardımcı olabilir.
Tümör özellikleri: Tümörün mikroskop altında incelenmesi, invaziv olup olmadığını (in situ) belirlemek için kullanılır; duktal, lobüler veya başka bir tip meme kanseri; ve kanserin lenf düğümlerine yayılıp yayılmadığı. Tümörün kenarları veya kenarları da incelenir ve tümörden çıkarılan dokunun kenarına olan mesafe ölçülür, buna kenar genişliği denir.
ER (Östrojen Reseptörü) ve PR (Progesteron Reseptörü) testi; hem kanserin nüksetme riskini azaltamaya hem de en muhtemel tedavi türünü belirlemeye yardımcı olur. Genel olarak, endokrin tedavi olarak da adlandırılan hormon tedavisi, ER-pozitif ve/veya PR-pozitif kanserlerin nüksetme şansını azaltır. Kılavuzlar, yeni invaziv meme kanseri veya meme kanseri nüksü teşhisi konan herkes için, ER ve PR durumunun meme tümörü ve/veya yayılma alanları üzerinde test edilmesini önermektedir.
HER2: Kanserin HER2 durumu; HER2 reseptörünü hedefleyen ilaçların kanserin tedavisine yardımcı olup olamayacağını belirlemeye yardımcı olur. Bu test yalnızca invaziv kanserlerde yapılır. Yönergeler, ilk invaziv meme kanseri teşhisi konulduğunda HER2 testinin yapılmasını önermektedir. Ayrıca kanser vücudunuzun başka bir yerine yayılmışsa veya tedaviden sonra tekrar ortaya çıkmışsa, yeni tümör veya kanserin yayıldığı alanlarda tekrar testler yapılmalıdır.
HER2 testleri genellikle açıkça pozitif veya negatiftir, yani kanserinizin yüksek veya düşük HER2 seviyesi vardır. Test sonuçlarınız açıkça pozitif veya negatif değilse, farklı bir tümör örneğinde veya farklı bir testle ek testlerin yapılması gerekebilir. Bazen, tekrarlanan testlerde bile sonuçlar kesin olmayabilir, bu nedenle siz ve doktorunuz en iyi tedavi seçeneğini tartışmanız gerekecektir.
Kanser HER2 pozitif ise, HER2 hedefli tedavi sizin için önerilen bir tedavi seçeneği olabilir. Kanser HER2 negatif ise, HER2 hedefli tedavi sizin için bir tedavi seçeneği değildir ve doktorunuz size meme kanserini tedavi etmek için başka seçenekler sunacaktır.
Tümör Derecesi: Tümör derecesi ayrıca bir biyopsi ile belirlenir. Derece, kanser hücrelerinin sağlıklı hücrelerden ne kadar farklı göründüğünü ve daha yavaş mı yoksa daha hızlı mı büyüdüğünü ifade eder. Kanser sağlıklı dokuya benziyorsa ve farklı hücre gruplarına sahipse buna “iyi diferansiye” veya “düşük dereceli tümör” denir. Kanserli doku sağlıklı dokudan çok farklı görünüyorsa buna “kötü diferansiye” veya “yüksek dereceli tümör” denir. 3 derece vardır: 1. derece (iyi farklılaşmış), 2. derece (orta derecede farklılaşmış) ve 3. derece (kötü farklılaşmış).
Yukarıdaki testler tedavi seçeneklerinizi belirlemeye yardımcı olacaklardır.
Referans
BÖLÜM 6-
MEME KANSERİ TEDAVİ SEÇENEKLERİ
Tedavi planları meme kanserinin türüne, evresine ve herhangi bir özel duruma dayanır. Tedavi planınız, genel sağlığınız ve kişisel tercihleriniz dahil olmak üzere diğer faktörlere de bağlı olacaktır
Meme kanseri tedavisinde 6 ana yolu vardır: Bunlardan ilk ikisi ameliyat ve radyasyon tedavileri iken diğer üçü ilaç kullanılarak yapılan sistemik tedavilerdir. (Kemoterapi, hormon tevdisi, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi )
- Ameliyat
Ameliyat, bir ameliyat sırasında tümörün ve çevresindeki bazı sağlıklı dokunun çıkarılmasıdır. Kolun altında bulunan yakındaki aksiller lenf düğümlerini incelemek için de ameliyat yapılır. Genel olarak, tümör ne kadar küçükse, hastanın o kadar çok cerrahi seçeneği vardır.
Meme kanseri için ameliyat türleri şunları içerir:
- Lumpektomi: Memenin sadece kanser içeren kısmının alındığı bir ameliyattır. Amaç, kanseri ve çevresindeki bazı normal dokuları çıkarmaktır. Ne kadar meme alınacağı, tümörün nerede ve ne kadar büyük olduğuna ve diğer faktörlere bağlıdır.
- Mastektomi: Tüm meme dokusu ve bazen diğer yakın dokular da dahil olmak üzere tüm memenin çıkarıldığı bir ameliyattır. Birkaç farklı tipte mastektomi vardır. Bazı kadınlar ayrıca her iki memenin de alındığı çift mastektomi geçirebilir.
Yakındaki Lenf Nodlarını Çıkarmak İçin Yapılan Ameliyatlar
Göğüs kanserinin koltuk altı (koltuk altı) lenf düğümlerine yayılıp yayılmadığını öğrenmek için bu lenf düğümlerinden biri veya daha fazlası çıkarılacak ve laboratuarda bakılacaktır. Bu, kanserin evresini (kapsamını) anlamanın önemli bir parçasıdır. Lenf düğümleri, meme kanserini çıkarmak için ameliyatın bir parçası olarak veya ayrı bir ameliyat olarak çıkarılabilir.
Lenf düğümlerini çıkarmak için iki ana ameliyat türü şunlardır:
- Sentinel lenf nodu biyopsisi (SLNB): Cerrahın yalnızca kanserin ilk önce yayılacağı kolun altındaki lenf düğümlerini çıkardığı bir prosedürdür. Yalnızca bir veya birkaç lenf düğümünün çıkarılması, lenfödem olarak da bilinen kol şişmesi gibi ameliyattan kaynaklanan yan etki riskini azaltır.
- Aksiller lenf nodu diseksiyonu (ALND): Cerrahın birden fazla (genellikle 20’den az) koltuk altı lenf düğümünü çıkardığı bir prosedürdür. ALND, geçmişte olduğu kadar sık yapılmaz, ancak yine de bazı durumlarda lenf düğümlerine bakmanın en iyi yolu olabilir.
- Radyasyon Tedavisi
Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili x-ışınlarının veya diğer parçacıkların kullanılmasıdır. Kanseri tedavi etmek için radyasyon tedavisi verme konusunda uzmanlaşmış bir doktora radyasyon onkoloğu denir. Birkaç farklı radyasyon tedavisi vardır:
- Harici ışın radyasyon tedavisi: Bu, en yaygın radyasyon tedavisi türüdür ve vücut dışındaki bir makineden verilir. Bu, tam meme radyasyon tedavisi ve kısmi meme radyasyonu tedavisinin yanı sıra, birkaç hafta yerine birkaç gün sürebilen hızlandırılmış meme radyasyon tedavisini içerir.
İntraoperatif radyasyon tedavisi: Bu, ameliyathanede bir sonda kullanılarak radyasyon tedavisi verildiği zamandır.
Brakiterapi: Bu tip radyasyon tedavisi, radyoaktif kaynakların tümöre yerleştirilmesi ile verilir.
Araştırma sonuçları cesaret verici olsa da, intraoperatif radyasyon tedavisi ve brakiterapi yaygın olarak kullanılmamaktadır. Mümkün olduğunda, lenf düğümlerine yayılmamış küçük bir tümörü olan bir hasta için seçenekler olabilirler.
- Sistemik Tedaviler (İlaç Tedavileri)
Kemoterapi
Kemoterapi, genellikle kanser hücrelerinin büyümesini, bölünmesini ve daha fazla hücre yapmasını önleyerek kanser hücrelerini yok etmek için ilaçların kullanılmasıdır.
- Neoadjuvan kemoterapi: Büyük bir tümörü küçültmek, ameliyatı kolaylaştırmak ve/veya nüks riskini azaltmak için ameliyattan önce verilebilir.
- Adjuvan kemoterapi: Nüks riskini azaltmak için ameliyattan sonra da verilebilir.
Meme kanseri için kemo ilaçlar tipik olarak bir damara (IV), birkaç dakika içinde bir enjeksiyon olarak veya daha uzun bir süre boyunca bir infüzyon olarak verilir.
Bir kemoterapi rejimi veya programı genellikle belirli bir süre boyunca belirli sayıda döngüde verilen ilaçların kombinasyonundan oluşur. Kemoterapi, o spesifik rejim türü için klinik araştırmalarda en iyi neyin işe yaradığına bağlı olarak birçok farklı programda verilebilir. Haftada bir, 2 haftada bir, 3 haftada bir ve hatta 4 haftada bir verilebilir.
Meme kanserini tedavi etmek için kullanılan birçok kemoterapi türü vardır. Bir hasta bir seferde 1 ilaç veya aynı anda verilen farklı ilaçların bir kombinasyonunu alabilir. Araştırmalar, belirli ilaç kombinasyonlarının bazen adjuvan tedavi için tekli ilaçlardan daha etkili olduğunu göstermiştir.
Hormon Tedavisi
Endokrin tedavisi olarak da adlandırılan hormonal terapi, östrojen veya progesteron reseptörleri için pozitif test yapan çoğu tümör için etkili bir tedavidir (ER pozitif veya PR pozitif olarak adlandırılır). Bu tip tümör büyümesini hızlandırmak için hormon kullanır. Hormonların bloke edilmesi, hormonal terapi tek başına veya kemoterapiden sonra kullanıldığında kanserin nüksetmesini ve meme kanserinden ölümü önlemeye yardımcı olabilir.
Meme kanseri tedavisinde kullanılan hormonal tedaviler, “anti-hormon” veya “anti-östrojen” terapiler olarak işlev görür. Vücuttaki hormon hareketlerini bloke ederler veya hormon seviyelerini düşürürler.
Neoadjuvan Hormon Tedavisi: Bir tümörü küçültmek, ameliyatı kolaylaştırmak ve/veya nüks riskini azaltmak için ameliyattan önce verilebilir. Tipik olarak ameliyattan en az 3 ila 6 ay önce verilir ve ameliyattan sonra devam edilir.
Adjuvan Hormon Tedavisi: Tekrarlama riskini azaltmak için sadece ameliyattan sonra da verilebilir.
Hedefe Yönelik Tedavi
Hedefe yönelik tedaviler, kanserin büyümesine ve hayatta kalmasına katkıda bulunan kanserin spesifik genlerini, proteinlerini veya doku ortamını hedefleyen bir tedavidir. Bu tedaviler çok odaklıdır ve kemoterapiden farklı çalışır. Bu tür tedavi, kanser hücrelerinin büyümesini ve yayılmasını engeller ve sağlıklı hücrelere verilen zararı sınırlar.
Tüm tümörlerin hedefleri aynı değildir. En etkili tedaviyi bulmak için, doktorunuz tümörünüzdeki genleri, proteinleri ve diğer faktörleri belirlemek için testler yapabilir.
Meme kanseri için ilk onaylanmış hedefe yönelik tedaviler hormonal tedavilerdir. Ardından, HER2 hedefli tedaviler, HER2 pozitif meme kanserini tedavi etmek için onaylanmıştır.
İmmünoterapi
Biyolojik terapi olarak da adlandırılan immünoterapi, kanserle savaşmak için vücudun doğal savunmasını güçlendirmek için tasarlanmıştır. Bağışıklık sistemi işlevini iyileştirmek, hedeflemek veya eski haline getirmek için vücut tarafından veya bir laboratuvarda yapılan malzemeleri kullanır.
Bağışıklık sisteminin önemli bir parçası, vücuttaki normal hücrelere saldırmaktan kendini alıkoyma yeteneğidir. Bunu yapmak için, bir bağışıklık tepkisi başlatmak için açılması (veya kapatılması) gereken bağışıklık hücrelerindeki proteinler olan “kontrol noktaları” kullanır. Meme kanseri hücreleri bazen bağışıklık sistemi tarafından saldırıya uğramamak için bu kontrol noktalarını kullanır. İmmünoterapi ilaçları olarak bilinen bu kontrol noktalarını hedefleyen ilaçlar, meme kanseri hücrelerine karşı bağışıklık tepkisinin yeniden kazanılmasına yardımcı olur.
Referanslar:
BÖLÜM 7-
MEME KANSERİ İLE İLGİLİ MERAK EDİLENLER
Meme Kanserinden Korunmak Mümkün Mü?
Meme kanseri değiştirebileceğiniz yaşam tarzına bağlı olan risk faktörlerinden kaçınmak ve koruyucu faktörleri arttırmak riskinizi azaltabilir. Risk azaltıcı ve koruyucu faktörler aşağıda kısaca belirtilmiştir.
- Alkol kullanımını sınırlayın.
Alkol içmek açıkça meme kanseri riskinin artmasıyla bağlantılıdır. Risk, tüketilen alkol miktarı ile artar. Günde 1 alkollü içki içen kadınların riski, içmeyenlere göre küçük (yaklaşık % 7 ila% 10) bir artışa sahipken, günde 2 ila 3 içki içen kadınların riski içmeyenlere göre yaklaşık % 20 daha yüksektir. Alkol, diğer kanser türlerinin de artış riskiyle bağlantılıdır.
- Kilonuzu kontrol altında tutun.
Menopozdan sonra fazla kilolu veya obez olmak meme kanseri riskini arttırır. Menopozdan önce yumurtalıklarınız östrojenin çoğunu üretir ve yağ dokusu toplam miktarın yalnızca küçük bir kısmını oluşturur. Menopozdan sonra (yumurtalıklar östrojen üretmeyi bıraktığında), bir kadının östrojeninin çoğu yağ dokusundan gelir. Menopozdan sonra daha fazla yağ dokusuna sahip olmak, östrojen seviyelerini yükseltebilir ve meme kanserine yakalanma şansınızı arttırabilir. Ayrıca, aşırı kilolu kadınlar daha yüksek kan insülin seviyelerine sahip olma eğilimindedir. Daha yüksek insülin seviyeleri, meme kanseri de dahil olmak üzere bazı kanserlerle ilişkilendirilmiştir. Yine de, kilo ile meme kanseri riski arasındaki bağlantı karmaşıktır.
Örneğin, yetişkin olarak kilo almış kadınlar için menopoz sonrası meme kanseri riski daha yüksektir, ancak obez kadınlarda menopoz öncesi risk aslında daha düşüktür. Bunun nedenleri tam olarak açık değil.
Kilo, farklı meme kanseri türleri üzerinde de farklı etkilere sahip olabilir. Örneğin, menopozdan sonra fazla kilolu olmak, hormon reseptör pozitif meme kanseri riskinin artmasıyla daha güçlü bir şekilde bağlantılıyken, bazı araştırmalar menopozdan önce fazla kilolu olmanın daha az yaygın olan üçlü negatif meme kanseri riskini arttırabileceğini öne sürüyor.
- Fiziksel olarak aktif olun.
Düzenli fiziksel aktivitenin, özellikle menopozu geçen kadınlarda meme kanseri riskini azalttığına dair kanıtlar artıyor. Asıl soru, ne kadar aktiviteye ihtiyaç olduğudur. Bazı araştırmalar, haftada birkaç saatin bile yararlı olabileceğini, ancak daha fazlasının daha iyi göründüğünü bulmuştur.
Fiziksel aktivitenin meme kanseri riskini tam olarak nasıl azaltabileceği net değildir, ancak vücut ağırlığı, iltihaplanma, hormonlar ve enerji dengesi üzerindeki etkilerinden kaynaklanıyor olabilir.
Amerikan Kanser Derneği, yetişkinlerin her hafta 150 ila 300 dakika orta yoğunlukta veya 75 ila 150 dakika şiddetli yoğunlukta aktivite (veya bunların bir kombinasyonu) almasını önermektedir.
- Elle meme muayenesi yapın.
- Tarama testlerini ihmal etmeyin.
Referans
Meme Kanserinde Tarama Önemli Midir?
Erken evrede meme kanserleri diğer kanser çeşitlerinde olduğu gibi ileri dönemlere gelene kadar belirgin bir belirti vermeyebilir. Erken teşhiste en önemli faktör, kişinin bu konuda bilinçlendirilmesidir. Bu nedenle, meme kanserinin erken tanısı için önerilen kontrol programlarını uygulamanız çok önemlidir. Meme kanserine erken evrede tanı konması, tedavinin başarıya ulaşma ve hayatta kalma şansını arttırır. Erken tanı için evde kendi kendine yapılan meme kontrolleri (20 yaş ve üstü kadınlar için her ay), 40-69 yaş arası kadınların 2 yılda bir mamografi tetkiklerinin yaptırılması önemlidir.
Meme Kanserinde Tarama Kimlere Öneriliyor?
Normalde 20 yaşından sonra meme muayenesi ve yılda bir kez doktorda meme muayenesi yaptırmanız önerilir. Bu nedenle, erken dönemde hastalığın yakalanması için kadınların bilgi sahibi olması gereklidir. 50 yaşından sonra 2 yılda bir mamografi çekilmesi önerilmektedir. Ulusal kanser tarama programı önerilerine göre ülkemizde uygulanan meme kanseri tarama protokolü aşağıda yer almaktadır:
- 20-40 yaş arası: Ayda bir kendi kendine meme muayenesi
- 40-69 yaş arası: Ayda bir kendi kendine meme muayenesi, iki yılda bir mamografi çekilmesi
Referans:
Metastatik Meme Kanseri ile Yasam Living with Metastatic Breast Cancer;
Limonlarla Meme Kanserinin 1 Düzine Belirtisini Öğrenelim;
Meme Kanseri Belirtilerini Limonlarla Tanıyalım
Mamografi nedir?
Meme Kanseri Tanı Sonrası Sorular
Meme CA Ameliyat ve Lenf Nodu Diseksiyon
Meme Kanseri Eğitim Serisi – Kemoterapi
Farkında Ol Memelerini Tanı
Meme Kanseri Farkındalık – Doğru Bilinen Yanlışlar
Mamografi
Meme Ca İle İlgili Bilgiler
Meme Kanserinde Risk Faktörleri Nelerdir?