İnsülin Hormonu Nedir İnsülin Pankreas’taki Langerhans adacıklarında oluşan ve kan şekerini azaltıcı nitelik taşıyan protein yapısında hormon.
Ensülin tedavisi, ensülinin tedavi amacıyla, özellikle şeker hastalığında kullanılması. Gittikçe artan dozda ensülin şırınga edilerek hastayı komaya sokmak suretiyle yapılan akıl hastalığı tedavisi.
İnsülin Hormonunun Kimyasal Yapısı
Ensülin’in sentezi, modern organik kimyanın en önemli başarılarından biridir. Ensülin molekülü iki polipeptit zincirden meydana gelir. Bunlar, iki disülfür köprüsü ile bağlanmış ve sıra ile 21 ve 30 aminoasit ihtiva eden A ve B zincirleridir.
Üçüncü bir disülfür köprüsü A zincirinin içinde bulunmakta ve bundan ötürü, sözü geçen zincir, silindirimsi bir şekil almaktadır (bu formül, Cambridge’de 1955 yılında İngiliz Sanger tarafından ortaya kondu ve ona, 1958 Nobel kimya ödülünü kazandırdı).
Koyun, sığır ve insan ensülini tipine tekabül eden iki zincirin sentezi bu konuda yapılan ilk sentezdir. (Aachen’den Zahn ile Pittsburgh’dan Katsoyanis, 1963).
Bir sentetik A zinciriyle bir tabiî B zincirinin birleştirilmesi, melezleşmiş ensülinler elde edilmesine ve sonunda, sığır ensülini sentezinin tam olarak yapılmasına (Şanghay akademisi laboratuvarları) yol açtı.
İnsülin Hormonunun Üretilmesi
Sentetik iki A ve B zincirinden hareket edilerek insan ensülininin tam sentezi de, Brookhaven millî laboratuvarında 1966’da Katsoyanis tarafından sağlandı. Gittikçe geliştirilen metotlar yardımı ile bugün ensülin yüksek bir verimle üretilmektedir.
Ensülin at, sığır ve domuz pankreasından elde edilir. Suda ve hafif alkolde erir; asit ortamda değişikliğe uğramaz; alkali ortamda dayanıksızdır, protein eritici mayalarla parçalanır (bu yüzden ağız yoluyla alındığı zaman etkisi olmaz). Çinko île birleştiğinde dayanıklık kazanır, etkinliği çinko miktarıyle orantılı olur.
İnsülin Hormonunun Görevleri
Ensülin kanda şeker oranını azaltır; deri altına şırınga edilirse kandaki glikoz miktarını hemen düşürür; bu yüzden şeker hastalığında, zayıflıkta (kanda şeker azlığı yaratılınca vücut şekere fazla ihtiyaç duyar) ve bazı ruh hastalıklarında ilâç olarak da kullanılır.
Ensülin deri altına şırınga edilir; etkisi çabuk ve geçicidir. Bu yüzden etkisi uzun süren protaminli ensülin çinko,yavaş soğurulan kristalize ensülin v.b. gibi çeşitleri daha elverişlidir.
Ensülin tavşandaki şeker düşürücü etkisine göre fizyolozik birimlere ayrılır. Ensülin dozu beslenme rejimine göre belirlenmeli, kanda ve sidikteki şeker oranı sık sık kontrol edilmelidir.
Çok yüksek dozda verilen ensülin, hipoglisemiye yol açarak ağır olaylara sebep olabilir (ensülin koması); bu takdirde şeker verilerek koma giderilir.