Öncelikle forumda bu konular hakkında çok bilgi göremediğim ve genelde açılan konu başlıkları ''Acil yardım leopard gecko'' vs. gibi konuların çok fazla açıldığından dolayı bu bilgilere daha kolay ulaşabilmeleri için hazırladım.
Kertenkelenizin yakalanabileceği çoğu hastalığın sonuçları, nedenleri ve tedavi yollarını yazacağım.
NOT: Burada yazan bilgiler eğer işe yaramaz ise, belirtiler mevcutsa veterinere gidilmeli çok geçmeden.
1. MBD
Öncelikle ''MBD nedir?'' Sorusu ile başlayalım ve kertenkelenizde bu hastalığın olup olmadığını daha rahat anlamanızı sağlayalım.
MBD Nedir?
MBD Metabolik Kemik Hastalığı anlamına gelir. Kertenkele , sürüngenlerde çoğunlukla görülen bir hastalıktır. D3 , kalsiyum eksikliğinden ortaya çıkan bir hastalıktır. MBD eğer tedavi edilmez ise sürüngenler için ölümcül bir hastalık olabilir. Genelde Sakallı ejdederler, Leopard Geckolar, İguanalar ve kimi kaplumbağa türlerinde çoğunlukla görülüyor.
Şimdide MBD'nin belirtilerini açıklayacağım eğer sürüngeninizde bu belirtiler var ise hemen nasıl önlenebilir kısmını okuyunuz.
Burada görüldüğü gibi sağlıklı bir Sakallı ejder ile sağlıksız bir sakallı ejder arasındaki fark gözle görülür bir biçimde mevcut.
MBD Belirtileri
Gelişmekte olan MBD'nin ilk belirtileri arasında;
*Etkilenen sürüngenler, genellikle hiç hareket etmez ya da aşırı uykuda olmayı tercih ederler, halsiz görünürler. İguanalar veya bukalemunlar gibi parlak renkli hayvanların derisi de değişebilir ve karanlıklaşabilir.
*Bacakların kemikleri ve eklemleri daha ince ve zayıf hale geldikçe, sürüngenler ağrıyı ve yürüme zorluğunu yaşayacaklar ve hareketleri daha garip, sert veya koordine olmamış olabilir. Sakallı ejderhalar ve geckolar gibi kertenkeleler ağırlıklarını tutamayabilir ve bunun yerine kendilerini zeminde sürükleyeceklerdir. Dallarına tırmanmak ve tutunmak imkansız hale geldikçe teraryumların tabanında daha fazla zaman harcayabilirler.
*Çene kemikleri yumuşaklaştıkça sıklıkla iltihaplı ve ağrılı hale gelirler ve sürüngenlerin yemeyi bırakıp hızla kilo vermesine neden olurlar.
MBD'ye Ne Sebep Olur?
Basitçe anlatmam gerekirse, MBD vücuttaki kalsiyum ve D3 vitamini eksikliğinden kaynaklanır. Kalsiyum, sürüngen için ihtiyaç duyulan temel bir mineraldir, bunlar arasında sinirsel sinyallerin beyne iletilmesi, kasların kasılması ve hareketi ve en önemlisi, sert iskeletin gelişimi ve korunması yer alır. Tüm bu vücut sistemlerinin düzgün çalışması için, diyette sürekli iyi bir kalsiyum kaynağı bulunmalıdır. Bunu sağlamak için, birçok sürüngen ürün üreticisi, besleyen kişiler kalsiyum sağlamak için araştırılmış ve geliştirilmiş bir dizi besin takviyesi kullanmaktadır. Bu takviyeler genellikle dengeli bir kalsiyum, diğer mineraller ve vitaminler içeren ince bir toz olarak satılır ve evcil hayvan kertenkelelerinin ve kaplumbağaların sağlığını korumak için kesinlikle gereklidir. Ülkemizdeki evcil hayvan dükkanlarında bulmak zor onun için internet sitelerinden satın alınabilir. Sürüngeninizin, kertenkelenizin yiyeceklerine küçük bir tutam her gün hafifçe püskürtülebilir. Kan dolaşımına girdikten sonra, kalsiyum o zaman kas, sinir veya iskelet gibi ihtiyaç duyulabilecek herhangi bir yere seyahat etmekte özgürdür. Bir hayvan kertenkelesi veya kaplumbağası yeterli diyet kalsiyumuna veya yetersiz UVB ışığına sahip değilse, kan serumunda bulunan kalsiyum seviyeleri düşmeye başlar ve hipokalsemi denen bir duruma yol açar. Hipokalsemi uzun bir süre veya hafta boyunca gelişmesine ve devam etmesine izin verilirse, sürüngenlerin vücudu boyundaki özel bezlerden paratiroid hormonu denen bir madde üreterek yanıt verir, bu da normal kanı geri döndürmeye çalışmak için vücudun geri kalan kısmına etki eder. Bu, kan kalsiyum seviyelerinin düşmesini durduramazsa, paratiroid hormonu, iskelet ve kaslardan uzaklaşarak kalsiyum moleküllerini, iskeletin zayıflamasına ve çarpmasına neden olan biyokimyasal bir değişimi tetikler. Bu metabolik kemik hastalığının başlangıcıdır.
MBD'yi Nasıl Önleyebiliriz?
Sakallı ejderhalar veya leopar geckoları gibi böcek yiyen kertenkelelerde, kalsiyumun yüksek seviyelere olan ihtiyacı, uygun bir kalsiyum yüklü olan kriket, çekirge veya yemek kurtları gibi canlı böceklerin çeşitli beslenmelerinde beslenerek karşılanır. D3'lü kalsiyum tozunu haftada 2 kez vermeniz yeterli (sağlıklı bir canlıysa) D3'süz kalsiyum tozunuda canlının teraryumunda bulunması gerekir.İguanalar ve kaplumbağalar gibi vejetaryen sürüngenlerde, sahipleri, özellikle karahindiba yaprakları, hardal yeşillikleri ve su teresi gibi doğal olarak oluşan kalsiyumdaki yüksek yapraklı yeşilliklerin çeşitli diyetlerini besleyerek evcil hayvanlarının bol miktarda kalsiyuma sahip olmasını sağlayabilirler. Daha sonra bir miktar D3'lü kalsiyum atılabilir. D3'lü kalsiyum kullanılmakta olan sürüngenlerin yaşına, büyüklüğüne ve türüne bağlıdır, ancak genel olarak birşey söylemem gerekirse genç ve çocuk sürüngenlerin besinlerini her gün ve yetişkinlerde haftada iki ila üç kez kalsiyum eklenebilir, en yaygın bu şekilde kullanılmaktadır.
2.Seizure
Bu hastalığada ''Seizure nedir?'' sorusu ile başlayalım.
Seizure Nedir?
Seizure (nöbet) geçirmek olarak geçer çok rastlanmaz ancak buda kalsiyum ve vitamin eksikliğinden kaynaklanır. Sadece sürüngenlerde değil diğer canlılardada görülür. Sürüngeniniz can çekişiyor gibi gözükücektir. Tıpkı bu videodaki gibi kasılıp kalıcaktır ve eğer devam ederse kalsiyum verilmez ,sağlanmazsa bu şekilde kalıcaktır ve eğer hemen kalsiyum verilmez ise ölüme kadar gidebilir.
Seizure Belirtileri
Videodaki gibi kasılıcaktır belirtisi olarak bunu söyleyebilirim bu kasılmalar sonucunda o şekildede kalabilir yada tekrar hareket edebilir ancak kalsiyum verilmedikçe hareket etse de kasılmalar devam edicektir.
3. Kısaca Daha Az Görülen Hastalıkları Kısa Kısa Anlatacağım
A. Kulak enfeksiyonları Kaplumbağalar özellikle kulak enfeksiyonlarına eğilimlidir. Kulak zarı şişkinliği, kulakların etrafında irin ve ağız açıldığında ağrı, tüm temel kulak enfeksiyonu belirtileridir. Baş sallama ve kulak çevresindeki genel hassasiyet diğer ipuçlarıdır.
Tedavi: Sürüngen ortamını temizleyin, sıcaklığı ve nemi uygun seviyelere ayarlayın ve sürüngenin diyetinin yeterli A vitamini içerdiğinden emin olun.
B. Amebiasis Amebiasis, özellikle çiğ etle beslenenler olmak üzere, etçil sürüngenleri etkileme olasılığı daha yüksek olan bakteriyel bir enfeksiyondur. Böcek yiyen sürüngenlerin bu hastalığa yakalanma olasılığı daha düşüktür, ancak yine de olabilir.
Tedavi: Bulaşmayı en aza indirmek için tüm dışkıların temizlendiğinden emin olun ve hastalığın diğer evcil hayvanlara yayılmasını önlemek için enfekte sürüngenleri izole edin ve hasta canlıyı veterinere götürün.
C.Herpes virüsü Bu viral enfeksiyon, diğer semptomlara ek olarak aşırı kaşıntı veya ağızda yaralar gösterebilen kaplumbağalar ve kaplumbağalar arasında özellikle yaygındır. Tedavi edilmeden bırakıldığında, bu hastalık ciddi karaciğer hasarının yanı sıra sindirim sistemine zarar verebilir.
Tedavi: Sürüngenin yaşam alanını iyice dezenfekte edin ve belirtilen şekilde antiviral ilaç verin. Veterinerin vermiş olduğu merhemler ve ağızdan alınan ilaçlar seçeneklerdir.
D.Kloasit Aslında forumda sıkça gördüğüm ''kertenkelem dışkısını 3 haftadır yapmıyor'' gibi konu başlıkları mevcut. Veterinere götürülmeli böyle bir durumda.
Şişmiş havalandırma deliği olarak da adlandırılan bu hastalık, sürüngen deliğinin etrafındaki bir iltihaptır - dışkı ve idrarın dışarı atıldığı açıklık. Diğer enfeksiyonların yanı sıra taşlar veya tıkanmalardan kaynaklanabilir.
Tedavi: Havalandırmadaki tüm tıkanıklıkları giderin ve alanı iyice temizleyin. Şiddetli enfeksiyonlar için veterinerin verdiği antibiyotikler verilebilir. Dengeli bir diyet, kloasiti önlemeye yardımcı olabilir.
Eğer sürüngeninizin hastalığı bunlardan biri değilse bir konu açmanızı tavsiye ederim ve acilen veterinere gitmenizi.
Kullandığım kaynaklar:
https://tur.battlepetsonline.com/metabolic-bone-disease-32398
https://petkraze.com/blog/47004/common-reptile-diseases-and-solutions