İdrar Yolu Enfeksiyonu Nedenleri
İdrar yolu enfeksiyonu neden olur? İdrar yolu enfeksiyonları genel olarak, bakterilerin üretradan idrar yoluna girmesi ve mesanede çoğalmaya başlamasıyla ortaya çıkmaktadır. Üriner sistem, böyle mikroskopik istilacıları yok etmek için tasarlanmış olsa da, bu savunma bazen başarısız olabilmektedir. Üriner sistem bakterilere karşı koyamadığında, idrar yollarında bakteriler tutunabilmekte ve bir enfeksiyonun oluşmasına neden olabilmektedir. (1)
İdrar yolu enfeksiyonlarına neden olan faktörleri şöyle açıklamak mümkündür:
Kadınlarda İdrar Yolu Enfeksiyonu Nedenleri
İdrar yolu enfeksiyonu, erkeklere oranla kadınlarda daha sık yaşanmaktadır. Yapılan araştırmalara göre, bir kadının hayatı boyunca en az bir kez idrar yolu enfeksiyonu geçirme riski % 50’nin üzerine çıkabilmektedir. Kadınların idrar yolu enfeksiyonlarına karşı daha hassas olmasının nedenleri şunlardır: (2)
- Anatomik Yatkınlık
Sistit kadınlarda oldukça sık yaşanan bir sağlık sorunudur çünkü kadın üretrası kısa ve anüse daha yakındır. Bağırsakta bulunan E. Coli bakterisinin üretraya (mesane) ulaşması daha kolaydır. Enfeksiyon genellikle çok şiddetli değildir ve hafif vakalar birkaç gün içinde kendi kendine iyileşmektedir.
Sistit belirtileri 2 günden fazla sürerse ya da böbreklere yayılıp Piyelonefrit’e neden olursa, mutlaka tedavi edilmelidir. Uygun tedavi olmadan Piyelonefrit, böbrek yetmezliğine kadar giden kalıcı böbrek hasarına yol açabilmektedir. (3)
- Cinsel İlişki
Herpes, trikomoniaz, klamidya ve gonore gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklar, üretra ile vajina arasındaki kısa mesafeye bağlı olarak kolayca kadınlarda idrar yolu enfeksiyonuna yol açabilmektedir.
- Hamilelik
Hamilelik süresince olan bir kadının idrar yolları genişlemektedir, bu nedenle de, bakterilerin üretra yoluyla idrar sistemini girmesi kolaylaşmaktadır. Büyüyen rahim aynı zamanda mesanenin tamamen boşalmasını da engelleyebilmektedir, böylece mikroplar için üreme alanı oluşmaktadır. (4)
- Doğum Kontrol Yöntemleri
Diyaframın kullanılması (bir doğum kontrol yöntemi), idrara çıkmayı azaltarak bakterilerin büyümesine izin verebilmektedir. Diğer yandan, prezervatif gibi başka doğum kontrol yöntemleri de cildi tahriş edebilmekte ve bakterilerin oluşturduğu enfeksiyonuna yol açabilmektedir. (5)
- Kadınsal Ürünlerin Kullanımı
Regl dönemlerinde kullanılan pedlerin ve tamponların sık aralıklarla değiştirilmesi önerilmektedir. Bu ürünler nemi topladıkça bakteriler için bir üreme ortamı oluşturmaktadır. Üreyen bakteriler kolayca üretraya girebilmektedir. Diğer yandan, mümkün oldukça nemi tutmayan pamuklu iç çamaşırlarını tercih etmek de bakterilerden korunmaya yardımcı olabilmektedir. (6)
- Menopoz
Menopoz sonrası bazı kadınlarda idrar kaçırma ya da idrarı tamamen boşaltamama problemleri ortaya çıkabilmektedir. Bunlar idrar yolu enfeksiyonun gelişme riskini artırabilmektedir. (7)
Erkekler İdrar Yolu Enfeksiyonu Nedenleri
- Cinsel İlişki
Chlamydia trachomatis, Mycoplasma genitalium, Ureaplasma urealyticum, Trichomonas vaginalis, anaeroblar, Herpes simplex virüs (HSV) ve adenovirüs erkeklerde idrar yolu enfeksiyonuna da neden olan cinsel yollarla bulaşan mikroplardır. İdrar yolu enfeksiyonu geliştiren ve cinsel yönden aktif erkekler, idrar yolu enfeksiyonundan tamamen kurtuluncaya kadar cinsel ilişkiden kaçınmalıdır. (8)
- Prostatit (Prostat İltihabı)
Erkeklerde idrar yolu enfeksiyonun en yaygın nedeni prostatit yani prostat iltihabıdır. Büyümüş prostat, mesanenin tamamen boşalmasını önlemekte ve mesanedeki bakterilerin hızla üremesine neden olabilmektedir.
Kadın ve Erkeklerde İdrar Yolu Enfeksiyonun Diğer Nedenleri
- Kabızlık
Kabız olmak, idrar torbasının tamamen boşalmasını önlediği için kişiyi idrar yolu enfeksiyonuna daha duyarlı bir hale getirebilmektedir. (9)
- İshal
Bağırsaklarda bulunan bakteriler, ishal nedeniyle üretraya kolayca ulaşabilmekte ve sonuç olarak da idrar yolu enfeksiyonuna neden olabilmektedir.
- Diyabet
Bağışıklık sistemi bozuklukları, metabolizmanın yanlış işleyişi ve eksik mesane boşalması nedeniyle şeker hastalığı olan kişiler idrar yolu enfeksiyonuna daha eğilimli bir hale gelmektedir. (10)
- Böbrek Taşı
Böbrek taşları normal idrar akışını engelleyebilmektedir. Bu da mesane tüpünün tamamen boşalmasını zorlaştırarak bakterilerin üremesi için elverişli bir ortam hazırlamaktadır.
- HIV / AIDS
Edinilmiş bağışıklık yetersizliği hastalık sendromu (HIV taşıyan insanlar) bulunan kişilerin idrar yolu enfeksiyonu yaşama riski daha yüksektir. Bunun nedeni bağışıklık sisteminin enfeksiyonlarla etkili bir şekilde mücadele edememesidir.
- Ürolojik Anormallikler
Ürolojik anormallikler genellikle bir komplikasyon olarak idrar yolu enfeksiyonuna neden olabilmektedir. Bu hastaların tedavisi, gelecekteki enfeksiyonların komplikasyonlarını ve risklerini en aza indirgemek için bireyselleştirilmektedir. (11)
İdrar Yolu Enfeksiyonu Nedir?
İdrar yolu enfeksiyonu böbrekler, üreterler, mesane ve üretra gibi idrar sisteminin herhangi bir yerinde oluşan bir enfeksiyondur. Enfeksiyonların çoğu alt üriner sistem mesane ve idrar yollarını içermektedir.
Kadınların idrar yolu enfeksiyonu geçirme riski erkeklere oranla çok daha fazladır. Mesaneyle sınırlı olan enfeksiyon oldukça ağrılı ve sinir bozucu olabilmektedir. Bununla birlikte, bir idrar yolu enfeksiyonunun böbreklere kadar ulaşması, ciddi sonuçlara yol açabilmektedir.
İdrar yolu enfeksiyonu genellikle antibiyotiklerle kolayca tedavi edilebilmektedir. Çoğu zaman, idrar yolu enfeksiyonu oluşmadan önce alınan önlemler çok daha faydalı olabilmektedir. (12)
İdrar Yolu Enfeksiyonu Belirtileri
İdrar yolu enfeksiyonu başlangıcı ve ilerleyişi belirtileri yaş, cinsiyet, kateter varlığı ve üriner sistemin hangi kısmında yaşandığına bağlı olarak değişmektedir.
İdrar yolu enfeksiyonu nasıl anlaşılır? En sık yaşanan ortak idrar yolu enfeksiyonu belirtileri şunlardır:
- İdrar yapmada güçlük çekme
- Sık sık idrara çıkma ihtiyacı
- Bulanık, kanlı veya güçlü kokulu idrar
- Ağrı veya idrar yaparken yanma hissi
- Mide bulantısı ve kusma
- Kas ağrıları ve karın ağrıları
Kateterin bulunduğu hastalar ateş gibi bir belirti de yaşayabilmektedir, bu nedenle hastalığın teşhisi daha da zor olabilmektedir. (13)
İdrar Yolu Enfeksiyonu Tedavisi
İdrar yolu enfeksiyonu nasıl geçer? İdrar yolu enfeksiyonu bakteriler nedeniyle oluştuğu için antibiyotiklerle tedavi edilebilmektedir. İlaç türü ve tedavi süresi bireyin belirtilerine ve tıbbi öyküsüne bağlı olarak değişmektedir.
İdrar yolunda bulunan bakterilerin tamamen temizlenmesi ve bakterilerin antibiyotiğe karşı direnç kazanmaması için, hasta antibiyotik tedavisini tamamen tamamlamalıdır. İlacın kullanılmaya başlamasıyla enfeksiyon geçmese bile belirtileri geçebilir.
Bakterilerin temizlenmesini sağladığı ve tedaviyi hızlandırdığı için bol sıvı tüketilmesi gerekmektedir. Ağrıyı hafifletmek için çeşitli ağrı kesici ilaçlar reçete edilebilir. Sırt veya karın bölgesine bir ısıtma pedi uygulaması da duruma yardımcı olabilmektedir. (14)
İdrar Yolu Enfeksiyonu İçin Hangi Doktora Gidilir?
İdrar yolu enfeksiyonu tanısı ve tedavisi için jinekoloji ya da üroloji bölümüne başvurabilirsiniz. (15)