Deri kanserinin birkaç farklı türü bulunur. Çoğu güneşin zararlı ultraviyole ışınlarına uzun süreli maruz kalınmasıyla ilgilidir ve açık renk tenliler koyu renk tenlilere kıyasla daha fazla risk altındadır. Deri kanseri çok yaygındır, dünyanın her yerinde milyonlarca insanı etkiler ve her yıl çok sayıda insanın ölümüne neden olur. Buna rağmen, deri kanserlerinin birçok türü erken aşamada tespit edilebilirse, başarıyla tedavi edilir. Deri kanserlerinin büyük bölümü yavaş yavaş gelişir, deriyle sınırlı kalır ve vücudun diğer bölümlerine sıçramaz. Bu durumun tek istisnası, kötü huylu melanomdur.
Deri kanseri en fazla tedavi edilebilen kanser türlerindendir, ancak birçok kanser türündeki gibi hastalığın erken teşhisi için, görülen herhangi bir belirtide tıbbi görüş alınması zorunludur.
Deri kanserinin belirli bir nedeni olmayabilir ya da dış etkenler (yakıcı güneşe maruz kalmak gibi) sonucu gelişebilir. Deri kanseri, vücudun başka bir yerinden yayılan bir kanser (örneğin meme, böbrek veya akciğer) yüzünden de oluşabilir. Bu tipte, genelde, daha çok saç derisinde olmak üzere sert deri nodülleri oluşur.
>>> Açık renk tenli kişiler potansiyel deri kanseri risk grubu içinde yer alırlar. Çünkü güneş yanıklarından daha fazla etkilenirler.
>>> Göz kapağında oluşan bu kabarık yumru en yaygın deri kanseri türlerinden biri olan bazal hücreli karsinom olarak bilinir.
BENLER
Derideki sıradan benler kansersiz mela-nom olarak da bilinirler. Benlerin büyük bölümü kesinlikle zararsızdır, ama bazıları kötü huylu melanoma dönüşebilir. Benler genelde düz, kahverengi, farklı büyüklüklerde ve bazen de kıllı olurlar. Genellikle doğumla oluşurlar, ancak birçoğu da zamanla gelişebilir. Kanserli benler ender görülmesine rağmen, yine de onları kontrol etmek akıllıca olur çünkü oluşabilecek değişimler kanseri işaret ediyor olabilir (bkz. Kötü Huylu Melanomun İşaret ve Belirtileri kutusu). Kıllı benlerin ender olarak kansere dönüşeceğini unutmayın.
BAZAL HÜCRELİ KARSİNOM
Rodent ülser olarak da bilinir. Bu karsi-nomlar, merkezinde açık yaranın (ülser) olduğu küçük inciler gibi görünür. Bazal hücreli karsinom çoğunlukla güneşe maruz kalan deriyi etkiler, özellikle de burun ve göz çevresini. Çok yavaş gelişir ve diğer organlara yayılma (metastaz) yapmaz. Ancak tedavi edilmezse olduğu yerde yayılarak çevre dokulara zarar verebilir.
Bu deri kanseri yaşlılıkta daha yaygındır. Doktorunuz bazal hücreli karsinom-dan şüphelenirse biyopsi yapılarak (ufak doku örnekleri alınıp test için laboratuara gönderilmesi) teşhis doğrulanabilir. Karsinom ameliyatla alınabilir, radyoterapiyle tedavi edilebilir ya da kanserli hücrelerin tamamen yok olmasını sağlamak için her ikisi birden uygulanabilir. Yüzeysel karsinom, kriyoterapi adı verilen bir işlemle dondurularak tedavi edilebilir. Tedavi etkilidir: Bazal hücreli karsinom-dan şikâyetçi olanların yüzde 90ı başarıyla tedavi edilmiştir.
SKUAMÖZ HÜCRELİ KARSİNOM
Bu kanserler çıkıntılı sert köşeleriyle ufak nodüllere benzer. Oluştukları yerler:
• Derinin güneş gören bölümlerinde.
• Kronik bacak ülserlerinde.
• Sigara içicilerinin dudaklarında.
Skuamöz hücreli karsinom, bazal hücreli karsinoma benzer. Başlangıçta vücudun belirli yerlerinde ufak, sıkı yumrular olarak oluşur, ağrı yapmaz. Ancak hızla büyüyebilirler. Diğer organlara ender olarak yayılırlar, ancak bazı vakalarda bu durum da görülür. Vücudun birkaç yerinde birden görülebilirler. Skuamöz hücreli karsinom özellikle yüzde oluşur ve tedavi edilmezse büyük zararlara yol açabilir. Ameliyatla alınırlar.
>>> Aktinik keratoz, birkaç yıl boyunca güneşe aşırı maruz kalınması nedeniyle oluşan kırmızı deri büyümesidir. Başlangıçta kanserli olmamasına rağmen deri kanserine dönüşebilir. Bu nedenle alınmaları önerilir.
KÖTÜ HUYLU MELANOMUN İŞARET VE BELİRTİLERİ
Aşağıda verilen değişikliklerin bir bende görülmesi kötü huylu melanom gelişimine işaret ediyor olabilir.Yeni bir deri büyümesi ya da var olan bende oluşacak herhangi bir değişiklik durumunda en kısa zamanda bir doktora görünmeniz önerilir. Takip edilmesi gereken değişiklikler:
> Ani boyut değişimleri.
> Şekil değişmesi ya da düzensiz kenarlar (normal benler düzgün ve düzenli bir şekle sahiptir).
> Renk değişimleri, özellikle koyulaşarak mavi-siyaha dönüşmesi.
> Kanama.
> Ağrı ya da kaşıntı.
> Benin yumuşaması.
> Benin dağılması ya da parçalanması.
> Eski ben çevresinde yeni benlerin görülmesi.
KÖTÜ HUYLU MELANOM
Kötü huylu melanom en tehlikeli deri kanseri türüdür. Melanositleri (melanin üreticisi hücreler) etkiler ve vücudun herhangi bir yerinde oluşabilirler. Kadınlarda kötü huylu melanom çoğunluklar bacaklarda bulunurken, erkeklerde sırt en yaygın bölgedir. Ender olarak çocuklarda da görülür. Genç yetişkinlerde de oluşur, ancak genellikle orta yaş ve üzerindeki yetişkinlerde görülür.
Bu kanserin güneşe maruz kalma ile bağlantısı vardır ve bu nedenle özellikle açık tenli kişilerde ve Avustralya gibi ülkelerde yaygındır. Oluş sıklığı artmaktadır, çünkü insanlar daha fazla yolculuk etmekte ve bronzlaşmayı sevmektedir.
Bu kansere yakalananların yüzde 50ye yakınında benler görülür. Bu benler süratle büyür ve tedavi edilmezlerse vücudun diğer bölümlerine hızla yayılır. Melanom daha ufakken tespit edildiğinde ameliyatla alınarak iyileştirilebilir. Tedavinin ilk adımı kanser örneğinin analiz edilmesidir. Radyoterapi ve/veya kemo-terapi uygulanabilir.
POTANSİYEL KANSER HASTALIKLARI
Deri kanserine dönüşen (enderdir) belirli rahatsızlıklar vardır, bunlar:
• Bowen hastalığı: Bu hastalık deride yavaş yavaş büyüyen kırmızı, kabuklu lekeler oluşturur. Bu lekeler nadiren skuamöz hücreli karsinoma dönüşür. Doktorunuz mikroskopla yapılacak inceleme sonucunda bu lekeleri teşhis edebilir ve hastalık 5-FU adı verilen ilaçlarla, ameliyatla ya da radyoterapiyle iyileştirilebilir.
• Aktinik (ya da solar) keratoz: Bunlar cildin güneş gören yerlerinde oluşan pembemsi kırmızı kabuklardır ve skuamöz hücreli karsinoma dönüşebilir. 5-FU boyasıyla tedavi edilebilir.
Deri kanserlerinin birçok türü başarıyla tedavi edilmesine rağmen (diğer kanser türlerine oranla sağ kalma yüzdesi çok yüksektir) deri kanseri işaretleri ciddiye alınmalıdır. Korunma, tedaviden daha önemlidir ve güneşe karşı alınacak önlemlerle kanserin gelişimine engel olunabilir.
>>> Alt bacak derisinde oluşmuş kötü huylu melanom resmi. Kötü huylu melanomlar soluk tenlilerde daha yaygındır, çünkü derileri daha az melanin pigmenti (güneşin zararlı etkilerine karşı koruma sağlar) içerir.
DERİ KANSERİ BİLİNCİ
Risk grupları şunlardır:
> Açık havada çalışanlar.
> 50 yaşın üstündekiler.
> Radyasyon tedavisi görenler ya da işleri gereği radyasyona maruz kalanlar.
> Çocukluğunda düzenli olarak ağır güneş yanığı oluşanlar.
Birkaç ayda bir her türlü deri değişimlerini, mevcut benleri ve yeni ben oluşumlarını kontrol etmek üzere kendi kendinizi muayene etmeniz akıllıca olur. Göremediğiniz bölgeler için bir yakınınız ya da eşinizden yardım isteyin. Bir değişiklik fark ettiğinizde bunu doktorunuza danışın.
Dikkate alınması gereken değişmeler:
> Dört hafta içinde iyileşmeyen yeni büyümeler ya da ağrılar.
> Kaşıntı, yara, kabuk ya da sürekli kanama yapan noktalar ya da ağrılar.