Sarımsak Nedir, Ne İşe Yarar, Sebze midir?
Sarımsak ( Allium sativum ), yemeklerde lezzet artırıcı olarak kullanılır, ancak tarih boyunca çok çeşitli durum ve hastalıkları önlemek ve tedavi etmek için bir ilaç olarak da kullanılmıştır.
Sarımsak Allium cinsine aittir ve soğan, yeşil soğan ve pırasa ile akrabadır. İnsanlar tarafından binlerce yıldır kullanılmaktadır ve Eski Mısır’da hem mutfak amaçları hem de sağlığı ve terapötik yararları için kullanılmıştır.
Sarımsağın tarihçesi
Sarımsak binlerce yıldır tüm dünyada kullanılmaktadır. Kayıtlar, yaklaşık 5000 yıl önce Giza piramitleri inşa edildiğinde sarımsağın kullanıldığını gösteriyor.
Richard S. Rivlin , Beslenme Dergisi’nde, günümüzde “Batı tıbbının babası” olarak bilinen eski Yunan doktoru Hipokrat’ın (M.Ö. 460-370), çok çeşitli durumlar ve hastalıklar için sarımsak reçete ettiğini yazdı. Hipokrat, solunum problemlerini, parazitleri, zayıf sindirimi ve yorgunluğu tedavi etmek için sarımsak kullanmıştır.
Antik Yunanistan’daki Olimpiyat sporcularına sarımsak verilmiştir – muhtemelen sporda kullanılan “performans arttırıcıların” en eski örneğidir.
Antik Mısır’dan sarımsak, İndus Vadisi’nin (bugün Pakistan ve batı Hindistan) gelişmiş eski medeniyetlerine yayıldı. Oradan Çin’e doğru yol aldı.
Orta Doğu, Doğu Asya ve Nepal’deki tarih boyunca sarımsak, bronşit, hipertansiyon ( yüksek tansiyon ), TB ( tüberküloz ), karaciğer bozuklukları, dizanteri, şişkinlik, kolik, bağırsak solucanları, romatizma, diyabet ve yüksek ateş için kullanılmıştır.
Fransızlar, İspanyollar ve Portekizliler Yeni Dünya’ya sarımsağı tanıtmıştır.
Sarımsak Ne İçin Kullanılır?
Şu anda, sarımsak, ateroskleroz (arterlerin sertleşmesi), yüksek kolesterol, kalp krizi, koroner kalp hastalığı ve hipertansiyon dahil olmak üzere kan sistemi ve kalple bağlantılı çeşitli durumlar için yaygın olarak kullanılmaktadır.
Sarımsak bugün bazı insanlar tarafından akciğer kanseri, prostat kanseri, meme kanseri, mide kanseri, rektal kanser ve kolon kanserinin önlenmesi için de kullanılmaktadır.
Sarımsak Hangi Hastalıklara İyi Gelir?
– Birçok ülkede sarımsak yüzyıllardır tıbbi olarak kullanılmaktadır.
– Sarımsak, hem çiğ hem de pişmiş çeşitli sağlık yararlarına sahiptir.
– Önemli antibiyotik özelliklere sahiptir.
– Akciğer kanseri riskini azaltır.
– Beyin kanseri riskini azaltır.
– Prostat kanserini önler.
– Kalça osteoartritini önler.
– Kalbi korur.
– Yüksek kolesterol ve yüksek tansiyonu düşürür.
– Alkole bağlı karaciğer hasarını azaltır.
– Hamilelik sırasında mikrobiyal enfeksiyonlar, bir kadının erken doğum riskini artırır. Sarımsak erken doğum riskini azaltır.
– Soğuk algınlığı tedavisinde kullanılır.
– Bronşit, astım ve öksürük gibi solunum yolu enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılır.
– Antimikrobiyal etkileri vardır.
– İnflamasyonu azaltır.
– Oksidatif stres ve serbest radikal hasarını önler.
– Yağ yakımını artırarak zayıflamaya yardımcı olur.
– Tip 2 diyabet riskini azaltır.
– Bağışıklığı güçlendirir.
Sarımsak Sebze mi?
Öncelikle baharat olarak kullanıldığından, sarımsağı sınıflandırmak zordur. Bu nedenle “sarımsak bir sebze midir?” diye merak edilmektedir.
Botanik sınıflandırma
Kökleri, sapları ve yaprakları yenen bitkiler botanik olarak sebze olarak sınıflandırılmaktadır ki; sarımsak da bu gruba girmektedir.
Bitkinin yaprakları ve çiçekleri de yenilebilir olsa da, genelde 10-20 dişten oluşan ampul şekline benzeyen kafası yenir.
Mutfak sınıflandırması
Sarımsak mutfakta, sebzeden ziyade baharat veya bitki gibi kullanılır.
Diğer sebzelerin aksine, nadiren büyük miktarlarda veya kendi başına tüketilir. Bunun yerine, güçlü tadı nedeniyle genellikle yemeklere küçük miktarlarda eklenir.
Sarımsak, ezilmiş, soyulmuş veya bütün olarak pişirilebilir. En sık şekilde kavrulmuş veya sote edilmiş olarak kullanılır.
Daha önceleri sadece çiğ sarımsağın sağlık açısından yararları olduğu düşünülse de, şimdilerde yapılan araştırmalar pişmiş sarımsağın da çiğ olanlar kadar faydalı olabileceğini gösteriyor.
Sonuç olarak;
Yaygın olarak bir bitki veya baharat olarak kullanılsa da, sarımsak botanik olarak bir sebze olarak sınıflandırılmaktadır. Diğer sebzelerden farklı olarak, kendi başına pişirilmez veya tek başına yenmez.