Somali'nin Belet Hawo bölgesinde gerçekleşen yoğun çatışmalar sonucu Kenya sınırını geçen yaklaşık 8.000 Somaliliye, 1-2 Kasım tarihleri arasında Kenya yetkilileri Somali'ye geri dönmelerini emretti. 4 Kasım tarihinde ise, yaklaşık 3.000 Somalili, Kenya İdari Polisi tarafından, ağır insan hakları ihlallerine maruz kalma riski altında oldukları Somali'ye zorla geri gönderildi.
Somali'nın sınır kasabalarından Belet Hawo'da İslami bir grup olan El Şabab ile Somali hükümetini destekleyen silahlı grup Ahlu Sunna Wal Jamaa arasında 17 Ekim tarihinde başlayan çatışmalar sonucunda, 60.000 insanın evini terk etmek zorunda bırakıldığı öğrenildi. Evini terk etmek zorunda kalanların bazıları Somali'de kalırken, bir kısmı da sınırı geçerek Kenya'ya girmişti. Yaklaşık 8.000 Somalili, kuzeydoğu Kenya'da bulunan sınır kasabası Mandera yakınlarındaki geçici bir bölge olan 1 no.lu Sınır Kapısı'na kaçmış ve burada BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) tarafından kayıt altına alınmışlardı.
31 Ekim tarihinde 1 no.lu Sınır Kapısına yeni varan Mandera'daki Bölge Komiseri, burada geçici olarak barınan Somalililerin 2 Kasım tarihine kadar bölgeyi terk etmelerini emretti. 8.000'e yakın mülteci bölgeyi terk etti ve bunun sonucunda artık insani yardıma erişimleri yok. Bazılarının Mandera'daki dostları ve ailelerinin yanına sığındıkları, bir kısım mültecinin de Etiyopya'nın Dolow kasabasına geçtiği belirtilse de, yaklaşık 3.000 kişinin Somali sınırları içerisinde 1 km. kadar ilerledikleri, Belet Hawo'ya yakın bir bölgede bulundukları ve böylece yeni bir çatışma durumunda hayatlarının tehdit altında olacağı belirtildi. Mültecilerin, Somali'ye dönme konusunda kendilerini güvende hissetmediklerini belirtmelerine rağmen, 4 Kasım tarihinde Kenya İdari Polisi tarafından Somali sınırları içerisinde daha öteye gitmeye zorlandıkları bildirildi.
Mülteci grubundakilerin büyük çoğunluğu kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve hamile kadınlarla engelliler gibi savunmasız kişilerden oluşuyor. 1 no.lu Sınır Kapısı’nda kaldıkları süre boyunca mültecilere bir miktar insani yardım yapıldı, fakat Somali sınırının az ötesinde sığındıkları müddetçe Kenya yetkilileri insani yardımın mültecilere ulaşmasına izin vermedi. Şimdi sınırın daha da ötesine gitmeye zorlandıklarından, hem insan hakları ihlallerine maruz kalma riskleri daha yüksek, hem de hiçbir şekilde yardıma erişemiyorlar.
LÜTFEN DERHAL İNGİLİZCE VEYA KENDİ DİLİNİZDE MEKTUP YAZIN:
- Kenya yetkililerine geri göndermeme (non-refoulement) yükümlülüklerine uymaları ve geri gönderilenlerin öldürülme veya çatışmada sakatlanma ve işkence ve diğer kötü muameleler gibi ciddi insan hakları ihlallerine maruz kalma riski ile karşı karşıya kalacakları Somali'ye zorla geri göndermeleri derhal durdurmaları için çağrıda bulunun;
- Somali'deki çatışmadan kaçan bütün Somalililerin Kenya'da sığınma ve korunmaya erişimleri olduğunun güvence altına alınmasını ve yakın zamanda Somali'ye zorla geri gönderilenlerin yeniden Kenya'ya dönmelerine, çatışmalardan olabildiğince uzak bir bölgede güvenliklerinin sağlanmasına ve insani yardıma ulaşmalarına izin verilmesini garanti etmeleri;
- Kenya yetkililerine, bütün güvenlik güçlerini, sınır görevlilerini ve bölge idarecilerini mültecilerin Somali'ye zorla geri gönderilmelerinin Kenya yasalarına ve uluslararası hukuka aykırı olduğu konusunda bilgilendirmeleri ve güvenlik güçlerinin geri göndermeme ilkesine (non-refoulement) saygı göstermelerini sağlayacak eğitimlerden geçmeleri için çağrıda bulunun.
EK BİLGİ
Kenya'daki Somalili mülteciler genellikle prima facie (varış anında) ve de facto (fiili) mülteciler olarak tanınırlar.
Somali'de sürmekte olan çatışmaların taraflarının uluslararası insancıl hukuku düzenli olarak ihlal ettikleri göz önünde bulundurulursa, bütün Somalililer, Somali'nin güneyinde ve merkezindeki yaygın şiddet ortamında ve ayrım gözetmeyen, orantısız saldırılarda yaralanma veya öldürülme riski altındadır. Hiçbir birey güney ve orta Somali'ye dönmeye zorlanmamalıdır.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği, Somali vatandaşlarının güney ve orta Somali'ye zorla geri gönderilmelerine karşıdır.
Somali Geçici Federal Hükümeti ile ona karşı çıkan silahlı gruplar arasındaki silahlı iç çatışmalar bağlamında, siviller, çatışmaya taraf bütün grupların, binlerce kişinin ölümü ve yaralanmasıyla sonuçlanan, ayrım gözetmeyen ve orantısız saldırılarına maruz kalmışlardır. Çatışmalar kitlelerin yerinden edilmesine ve insani yardıma erişimin aksamasına neden olmuştur. Silahlı muhalif grupların kontrolü altındaki bölgelerde yaşayan siviller yoğun bir biçimde kaçırılmaya, işkenceye, ve yasadışı öldürmelere maruz kalmaktadır. Bireyler, silahlı gruplara bağlı yerel liderlerce yönetilen sözde yargı organlarının emirleri doğrultusunda, ölene dek taşlanmakta, kamu önünde infaz edilmekte, kırbaçlanmakta ve bedenlerinin bazı uzuvları kesilmektedir. Uluslararası insancıl hukuku ihlal edenlere yönelik istisnasız bir cezasızlık hali hüküm sürmektedir.
Somali'de, Aralık 2006'da Etiyopyalı birliklerce desteklenen Geçici Federal Hükümet ile İslami Mahkemeler Birliği (ICU) arasındaki silahlı çatışmanın yeniden alevlenmesinin ardından, Kenya yetkilileri Ocak 2007'de ülkenin Somali'yle olan 682 km. uzunluğundaki sınırını ve BM Mülteciler Yüksek Komiserliği tarafından yönetilen, Liboi'deki ana geçiş noktasını kapattılar. Kenya hükümeti, bu kararına gerekçe olarak, El Kaide ile bağlantıları olduğundan şüphelenilen İslami Mahkemeler Birliği savaşçılarının Kenya'ya girip ulusal güvenliği tehdit edebileceklerini savunmuştu.
Sınırın kapatılmasının ardından, Kenya güvenlik güçlerinin Somalili sığınmacılardan rüşvet aldıklarına veya onları zorla Somali'ye geri gönderdiklerine dair raporlar artmaya başladı. Aynı zamanda, Kenya yetkilileri, sınırın resmi olarak kapatılmasına rağmen sınırı geçmekte olan Somalili sığınmacıları görmezden gelerek, sığınmacıların korunmaları için gerekli olan tedbirleri almadı. Uluslararası Af Örgütü, Somali'deki silahlı çatışmalardan ve insan hakları ihlallerinden kaçan Somalililerin sınırı geçmelerine izin verilmesi ve Kenya topraklarında sığınma talep edip korunmalarının güvence altına alınması konusunda Kenya hükümetine uzun süredir çağrıda bulunmaktadır.