Bir George Orwell eserinin sonuna geldim. İlk Orwell kitabımdı bu. Gerçi, 1984'ten biraz okumuş olsam da, biraz okumak, okumak değildir. Bundan yaklaşık bir ay önce bu kitabı aldım. Aslında, kitabı, sadece isminden dolayı aldım. Yoksa kitap hakkında en ufak bir bilgiye sahip değildim veya bir arkadaşın tavsiyesi üzerine de almadım. Sigara içen biri olmam ve George Orwell tarafından yazılmış olması, beni bu kitabı okumaya iten temel sebeptir.
Kitap; George Orwell'in yedi adet makale/yazısını içermektedir. Sadece bir makalesi/yazısını alıp, bunu kitaba genellemek hata olacağından dolayı, makaleleri tek tek ele alıp, incelemek veya hakkında bilgi vermek istiyorum. O zaman, ilk makalesinden başlayım.
1- KİTAPLAR VE SİGARALAR
Bu makalesi, kitaba da ismini veren yazısıdır. Gerçekten de alıcı algısına hitap eden bir isim ve kitaba bu ismin verilmiş olması, pazarlama açısından başarılı…
Yazının konusu; hepimizce en az bir kere tartışma konusu olmuş olan, “kitaplar pahalı mı, ucuz mu?” sorusunu ele alıyor. Kendi kitapları üzerinden çıkardığı bir hesap ve döneminin ortalama gelir ve gider düzeyini de hesaplayarak, bu iki hesabı kıyaslıyor. Sonuç itibariyle, bir avamın sigara ve alkole verdiği paranın, bir kitaba verdiği paradan daha az olduğunu kanıtlıyor(!) Şahsen, ben sigara içen ve arada bir alkol de kullanan biri olmama rağmen, aylık gelirimin ezici çoğunluğu kitaplara gidiyor. Kim ne derse desin, kitaplar günümüzde, hiç de ucuz değil! Bunu George Orwell söylüyor olması, (yani kitapların ucuz olduğunu) bunun doğru olduğu anlamına gelmiyor. Kitaplar pahalı, ama bu pahalılık da, kitap almaya engel değildir. Eğer kütüphaneniz olmasını isteyen biri değilseniz, bir halk kütüphanesine üye olup veya pdf olarak bedava kitap okuyabilirsiniz. Yeter ki isteyin.
2- KİTAPÇI ANILARI
Bu yazısında Orwell, bir sahafta çalıştığı yıllarını anlatıyor. Bu anıları üzerinden de, genel bir okur profili ve okur eleştirisi de yapar. Gerçekten de zevkle okuduğum bir yazıydı bu. İlk yazısının aksine, değindiği konularda (bir kitapçıda çalıştığım için tecrübe ettim) son derece haklı!.. Kalifiye okur, neredeyse yok. Kitapçıya gelenlerin çoğu, ne almak istediğini dahi bilmeyen okur güruhu veya oğlunun/kızının eline tutuşturduğu bir kağıtla gelen ve kitap hakkında bilgisi sıfır olan ebeveynler… Tabii bu dediklerim, benim tecrübe ettiklerim. George Orwell’in tecrübelerine değinsem, spoiler olacak… Kısacası, belli bir süre çalıştıktan sonra okurlardan şikayetçi olmayacak tek bir insanoğlu tanımıyorum. Ki, belli bir süre sonra, gelen insanın tipinden bile ne istediğini anlayabiliyorsunuz.
3- BIR KITAP ELEŞTİRMENİNİN İTİRAFLARI
Sıkılarak ve bunalarak okuduğum yazı… Bilmiyorum ama bu yazı, çok da ilgimi çekmedi. Aslında değindiği konu, gerçekten de güzel ve doğru yargılar barındırıyor, ama ben sevmedim…
4- YAZININ KORUNMASI
Bu yazısında Orwell, basın özgürlüğü ve yazarlara getirilen hem politik hem de toplumsal baskılar üzerinde duruyor. Genel hatlarıyla beğendiğim ama yine de okurken sıkıldığım bir makale olmuştu bu… Onun için bunun da üzerinde pek durmayacağım.. Konuya merakı olanlar için güzel bir yazı…
5- ÜLKEM SAĞ MI, SOL MU?
Yine cinnet geçirdiğim bir yazı… Ne kadar da üst üste yazısını sevmemişim oysa… Burada da, İngiltere ve dünya savaşı döneminde yaşanan zihniyeti anlatıyor Orwell.. İnsanlar, Almanların yanında sağcı mı, yoksa Rusların yanında solcu/komünist mi? Özetle bu konudan bahsediyor.
6- YOKSULLARIN ÖLÜMÜ
İşte, kitabın en sevdiğim yazılarından… Burada Orwell, kaldığı halk hastahanesindeki yıllarını ve orada gördüğü iğrençlikleri, yoksulların nasıl ezildiğini ve bakıma muhtaç olsalar bile kimsenin onlara bakmadığını, umursamadığını, hastanenin ne kadar iğrenç bir yer olduğunu, çarpıcı örneklerle göz önüne seriyor. Gerçekten de acınası bir haldir, bir hastane köşesinde kalmaya mecbur olan ve tek bir ziyaretçisi bile olmayan ve hastanede doktorların ders objesi halini alan bir hasta olmak!..
7- NE GÜNLERDİ!
Bence, kitabı okumak için sadece bu bölüm bile başlı başına yeterlidir. George Orwell, St. Cyprian’s’ta okuduğu yıllara ait altı adet yazıyı/anısını bizimle paylaşıyor. Gerçekten de, bence kitaptaki en verimli yerdi bana göre, bu bölüm. Çünkü, Orwell’in çocukluğuna şahit oluyorsunuz resmen. George Orwell; bilinen en iyi distopik eser yazarıdır. İşte bu anılarını okuduğunuz zaman, neden bu kadar karanlık yazılar yazdığını bir nebze olsun anlıyorsunuz. Bir yazarı tanımak için güzel bir yazı…
Genel itibariyle kitapta yer alan yazılar bunlardı. Okuduğuma pişman mıyım? Ortalarda sıkıldığımı belirttiğim makalelerin art arda gelmesi bir an beni pişmanlığa itmedi dersem, yalan olur. Ama kitabı bitirdikten sonra, okuduğuma zerrece pişman olmadığımı anladım. Kitabın adına aldanmış ve bu yüzden kitabı almış olsam da (tek pişmanlığım bu sanırım), kitabı bitirdikten sonra iyi ki aldanmışım dedim. Tabii bu, bir daha aldanacağım anlamına gelmiyor.
Sözün özü; eğer pdf olarak bulabilirseniz okuyun. Aksi takdirde, size kalmış bir seçim bu kitabı okumak. Kesinlikle tavsiye ederim, diyemem. Ama okuduğunuz takdirde size bir şeyler katacağını ümit ediyorum. En azından, bir yazarın küçüklüğüne ait anılarından bir kısmını okumuş olacaksınız. Keyifli okumalar dilerim…