Gestasyonel diyabet (Gebelik şekeri)
Gestasyonel diyabet gebelikte gelişir. Diğer diyabet türleri gibi, gestasyonel diyabet hücrelerinizin şekeri (glikoz) nasıl kullandığını etkiler.
Gestasyonel diyabet, hamileliğinizi ve bebeğinizin sağlığını etkileyebilecek yüksek kan şekerine neden olur.
Herhangi bir hamilelik komplikasyonuna neden olabilir. Ama bebek bekleyen kadınlar sağlıklı gıdalar yiyerek, egzersiz yaparak ve gerekirse ilaç alarak gestasyonel diyabetin kontrol edilmesini sağlayabilirler. Kan şekerini kontrol etmek zor bir doğumu önleyebilir ve sizi ve bebeğinizi sağlıklı tutabilir. Gestasyonel diyabette kan şekeri genellikle doğumdan hemen sonra normale döner. Ancak gestasyonel diyabetiniz varsa, tip 2 diyabet için risk altındasınız demektir. Kan şekerinizi izlemek ve yönetmek için doktor kontrolüne devam etmelisiniz.
Gestasyonel diyabet belirtileri nelerdir?
Çoğu kadın için, gestasyonel diyabet dikkat çekici belirtilere veya semptomlara neden olmaz.
Ne zaman doktora görünmek gerekir?
Mümkünse, hamile kalmaya çalıştığınız zaman doktorunuza görünün. Doktorunuz gestasyonel diyabet riskinizi değerlendirebilir. Hamilelik kesinleştikten sonra ise, doktorunuz doğum öncesi muayenenin bir parçası olarak gestasyonel diyabetinizi kontrol edecektir. Gestasyonel diyabet geliştirirseniz, daha sık kontrollere ihtiyacınız olabilir. Kontroller, doktorunuzun kan şekeri seviyesini ve bebeğinizin sağlığını izleyeceği hamileliğin son üç ayında daha da sıklaşır.
Doktorunuz sizi bir endokrin uzmanı veya diyetisyene yönlendirebilir. Bu konuda uzman doktorlar, hamileliğiniz sırasında kan şekeri düzeyinizi yönetmeyi öğrenmenize yardımcı olabilir. Bebeğiniz doğduktan sonra kan şekeri seviyesinin normale döndüğünden emin olmak için, doktorunuz kan şekerinizi doğumdan hemen sonra ve yine altı hafta içinde kontrol edecektir. Gestasyonel diyabetiniz olduğunda kan şekeri seviyesinin düzenli olarak test edilmesi gerekir. Kan şekeri testlerinin sıklığı, kısmen bebeğiniz doğduktan sonraki test sonuçlarına bağlı olacaktır.
Gestasyonel diyabet neden olur?
Araştırmacılar bazı kadınların neden gestasyonel diyabet geliştirdiğini bilmiyor. Gestasyonel diyabetin nasıl oluştuğunu anlamak için, gebeliğin vücudunuzun glikoz işlemini nasıl etkilediğini anlamak gerekir.
Vücudunuz yediğiniz yiyecekleri sindirerek, kan dolaşımınıza girecek şekeri (glukoz) üretir. Buna karşılık, pankreas (midenizin arkasında büyük bir bez) insülin üretir. İnsülin, glikozun hareket etmesine ve vücudunuzdaki hücrelere enerji olarak iletilmesine yardımcı olan bir hormondur.
Hamilelik sırasında, bebeğinizi kan akışınıza bağlayan plasenta, yüksek seviyede çeşitli hormonlar üretir. Hemen hemen hepsi, hücrelerinizdeki insülinin etkisini bozar ve kan şekerinizi yükseltir. Yemeklerden sonra kan şekerinin mütevazi şekilde yükselmesi, hamilelik sırasında normaldir. Bebeğiniz büyüdükçe plasenta daha fazla insülin ile mücadele eden hormon üretir. Gestasyonel diyabette, plasental hormonlar kan şekerindeki yükselişi bebeğinizin büyümesini ve refahını etkileyecek bir düzeye çıkarır. Gestasyonel diyabet genellikle gebeliğin son yarısında gelişir.
Risk faktörleri nelerdir?
Herhangi bir kadın gestasyonel diyabet geliştirebilir, ancak bazı kadınlar daha fazla risk altındadır. Gestasyonel diyabet için risk faktörleri şunlardır:
- 25 yaşından büyük olmak: 25 yaşından büyük kadınlarda gestasyonel diyabet gelişmesi daha olasıdır.
- Ailenin veya kişisel sağlık geçmişi: Gebeliğe bağlı diyabet geliştirme riskiniz, prediyabet varsa veya ebeveyn, kardeş gibi yakın bir aile üyesi tip 2 diyabete sahipse artar. Daha önceki hamileliğinizde gestasyonel diyabet geliştirdiyseniz, yeniden geliştirme olasılığınız daha yüksektir.
- Fazla kilo: 30 ya da daha fazla vücut kitle indeksi (VKİ) ile birlikte; gestasyonel diyabet geliştirme olasılığınız daha yüksektir.
Komplikasyonlar nelerdir?
Gestasyonel diyabet hastası kadınların çoğu sağlıklı bebekler doğurur. Bununla birlikte, dikkatle yönetilmeyen gestasyonel diyabet, kontrolsüz kan şekeri seviyelerine yol açabilir ve siz ve bebeğiniz için sorunlar doğurabilir.
Bebeği etkileyebilecek komplikasyonlar:
- Aşırı doğum kilosu: Kan dolaşımınızdaki ekstra glikoz plasentayı geçer ve bebeğinizin pankreasını ekstra insülin yapması için tetikler. Bu bebeğinizin çok büyük (makrozomi) olmasına neden olabilir. Çok büyük bebekler, doğum kanalında sıkıntı yaşar ve bu da, doğum sakatlıklarına neden olabilir. Bu sebeple, sezaryen gerekir.
- Erken (preterm) doğum ve solunum sıkıntısı: Annenin yüksek kan şekeri erken doğum riskini artırabilir. Ya da doktoru bebeğin büyük olması nedeniyle erken doğum yapmasını önerebilir. Erken doğan bebekler solunum sıkıntısı yaşayabilir, bu da nefes alması güçleşecek demektir. Erken doğan bebekler, akciğerleri olgunlaşana ve daha güçlü hale gelinceye kadar bebek yoğun bakımında kalabilir. Gestasyonel diyabetli annelerin bebekleri erken doğmamış olsalar bile solunum sıkıntısı sendromu yaşayabilirler.
- Düşük kan şekeri (hipoglisemi): Bazen gestasyonel diyabetli annelerin bebekleri doğumdan kısa bir süre sonra hipoglisemi (düşük kan şekeri) geliştirir çünkü kendi insülin üretimi de yüksektir. Ciddi hipoglisemi, bebekte nöbetlere neden olabilir. Düzenli emzirme ve bazen intravenöz glikoz solüsyonu bebeğin kan şekeri seviyesini normale döndürebilir.
- Daha sonra tip 2 diyabet: Gestasyonel diyabetli annelerin bebeklerin, yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde obezite ve tip 2 diyabet geliştirme riski daha yüksektir.
- Tedavi edilmeyen gestasyonel diyabet, doğumdan önce veya kısa bir süre sonra bebeğin ölümüne neden olabilir.
Anneyi etkileyebilecek komplikasyonlar:
- Yüksek tansiyon ve preeklampsi: Gestasyonel diyabet, hem yüksek tansiyon hem de preeklampsi riskini artırır. Hamilelik için ciddi bir komplikasyon olan yüksek kan basıncına ve hem anne hem de bebeğin hayatını tehdit edebilecek diğer semptomlara neden olur.
- Gelecekte şeker hastalığı: Gestasyonel diyabetiniz varsa, bir sonraki hamilelik döneminde de diyabet olabilirsiniz. Ayrıca yaşlandıkça tip 2 diyabet geliştirme olasılığınız daha yüksektir. Ancak, sağlıklı yiyecekler tüketmek ve egzersiz yapmak gibi sağlıklı yaşam tarzı tercihleri , gelecekteki tip 2 diyabet riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Doğumdan sonra ideal vücut ağırlığına ulaşan ve gestasyonel diyabet geçmişi olan 4 kadından 1’inde, eninde sonunda tip 2 diyabet gelişir.
Gestasyonel diyabet önlenebilir mi?
Gestasyonel diyabetin önlenmesi söz konusu olduğunda hiçbir garanti yoktur. Gestasyonel diyabetiniz varsa, sağlıklı seçimler yapmak, gelecekteki gebeliklerde ya da hayatınızın ilerleyen dönemlerinde tip 2 diyabet geliştirme riskinizi azaltabilir.
- Sağlıklı yiyecekler tüketin. Lifli ve yağ ve kaloriler bakımından düşük yiyecekler seçin. Meyve, sebze ve tam tahıllara odaklanın. Besin çeşitliliği için çaba gösterin. Porsiyon boyutlarını dengeleyin.
- Aktif olun. Hamilelik öncesinde ve sırasında egzersiz yapmak sizi gestasyonel diyabet geliştirmekten koruyabilir. Haftanın çoğunda, günde 30 dakikalık ılımlı aktivite sizi kurtarabilir. Tempolu günlük yürüyüşe çıkın. Bisiklet sürün. Yüzün. Gününüze 30 dakikalık bir antrenman ekleyemiyorsanız, daha kısa seanslar deneyin. Otobüsten, gideceğiniz yere ulaşmadan bir önceki durakta inmeyi deneyin. Attığınız her adım, sağlıklı kalma şansınızı artırır.
- Hamilelik öncesi fazla kilolardan kurtulun. Doktorlar hamilelik sırasında kilo vermeyi önermez. Ancak hamile kalmayı planlıyorsanız, önceden fazla kilolardan kurtulmak, daha sağlıklı bir hamilelik geçirmenize yardımcı olabilir.
- Yeme alışkanlıklarınızda kalıcı değişikliklere odaklanın. Daha sağlıklı bir kalp, daha fazla enerji ve gelişmiş benlik saygısı gibi kilo vermenin uzun vadeli faydalarını hatırlayarak, kendinizi motive edin.