Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Sullivan: Ebu Acile, Trablus’tan ABD’ye yasal yollarla getirildi
Libya Kabileler Birliği, vatandaşları protesto yapmaya teşvik ederek Acile’nin teslim edilmesine karışanların cezalandırılması çağrısında bulundu.
Eski Libya istihbarat görevlisi Ebu Acile Mesud, 1988'de İskoçya'nın Lockerbie kasabasında Pan Am Havayolları'na ait 103 sefer sayılı uçuşu gerçekleştiren uçaktaki 190 ABD’li ve 11 kasabalı dahil olmak üzere toplamda 270 kişinin ölümüne neden olan bombalı saldırıda parmağı olduğu şüphesiyle, iki gün önce Washington’daki bir federal mahkemenin huzuruna çıktı. Ancak avukatıyla görüşmeden çevirmen aracılığıyla ABD'li Sulh Hakimi Robin Meriweather'in huzurunda konuşmayacağını söyledi.
Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan iki akşam önce gazetecilere, Ebu Acile’nin Lockerbie saldırısındaki rolünden ötürü adalet karşısına çıktığını duyurarak Acile’nin ABD’ye getirilmesinin ‘yasal yollardan, takip edilen standartlara göre yapıldığını’ belirtti. Ancak ABD’li yetkililer, Acile’nin nasıl tutuklandığına ilişkin ayrıntıları açıklamadı. Libya ile ABD arasında suçluların iade edilmesine ilişkin herhangi bir anlaşma yokken, Libya basını, 16 Kasım'da silahlı kişilerin Ebu Acile’yi Trablus'taki evinden kaçırarak Hollywood filmlerini andıran bir operasyon ile özel bir uçakla ABD'ye götürdüğünü öne sürdü. Ebu Acile’nin Washington’a gelişi, Adalet Bakanlığı'nın yakın geçmişteki en önemli terör yargılamalarından birine zemin hazırladı. Yapılan kısa duruşma ile meşhur Lockerbie davasındaki bir zanlı ilk kez ABD topraklarında yargılanmış oldu.
Hakim, yolcuların ölümü ile sonuçlanan bir uçağı imha etme suçlaması başta olmak üzere Ebu Acile’ye (71 yaşında) yöneltilen üç suçlamayı inceledi. Uçağı imha ederek ölüme sebebiyet verme suçlamasının cezası idama kadar gidiyor. Ancak başsavcı, idam cezası 1988'de anayasal olarak var olmadığı için mahkemeden Ebu Acile’ye idam cezası vermesini talep etmeyi düşünmediğini belirtti. Diğer iki suçlamaya gelince, bunlar; ticari işler için kullanılan bir uçağı sabote etmek ve çok sayıda insanın ölümüne yol açan patlayıcılar kullanmak. Bu iki suçlamanın cezası müebbet hapse kadar gidiyor. Hakim, Ebu Acile’ye özel bir savunma avukatı tutmasına zaman tanımak için bir sonraki duruşmayı 27 Aralık’a attı.
ABD Başsavcı Yardımcısı Erik Kenerson, kurbanların mahkeme önünde ellerinde fotoğraflarla toplanan yakınlarının katıldığı duruşmada, “Sanığın eylemlerinin üzerinden yaklaşık 34 yıl geçmesine rağmen, sayısız aile hiçbir zaman tam olarak toparlanamadı” dedi. ABD Başsavcısı Merrick Garland, eski Libya istihbarat ajanının, saldırıdan önce cihazda bir zamanlayıcı kurması talimatı alan işbirlikçileriyle görüşmek için bomba yüklü bir bavulla Malta'ya gittiğini belirtti. İddialara göre teröristler, 21 Aralık 1988'de bomba yüklü bavulu uçağa koymadan önce Frankfurt'a götürdüler.
ABD Adalet Bakanlığı, Ebu Acile’nin saldırıda bombayı kendisinin yaptığını ve bunu gerçekleştirmek için diğer komplocularla birlikte çalıştığını itiraf ettiğini bildirdi. Ayrıca ABD Federal Soruşturma Bürosu’nun (FBI) belgesine göre, operasyon emrinin Libya istihbaratı tarafından verildiğini ve merhum Albay Muammer Kaddafi'nin saldırıdan sonra kendisine ve ekibin diğer üyelerine teşekkür ettiğini de itiraf etti.
Öte yandan Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Liz Sherwood-Randall, Ebu Acile’yi Lockerbie davasında parmağı olmasıyla ilişkili suçlamaların görülmesi için kendi topraklarına getiren ABD’nin bunu ‘yasal yollardan’ yaptığını söyledi. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ise ABD Adalet Bakanlığı'nı ‘Acile’yi takip etmek için yaptığı özverili çalışmalardan’ ötürü takdir etti. Blinken dün Twitter'da yaptığı paylaşımda “Bu menfur eylemin kurbanlarını her zaman hatırlayacağız” dedi.
Libya'da Acile’nin teslim edilmesinden ötürü Abdülhamid ed-Dibeybe hükümetine karşı halkın artan öfkesinin ortasında Acile’nin yargılanması, Libya içinde farklı tepkilere yol açtı. Ancak ABD'nin Libya Büyükelçisi Richard Norland, Libyalılara ‘ABD'nin yasal prosedürler sırasında ülkelerinin egemenliğine saygı duyduğu’ konusunda güvence verdi.
Libya Ulusal Güvenlik Danışmanı İbrahim Ebu Şenaf, Norland ile telefonda Ebu Acile’nin ABD'de gözaltında tutulmasının yansımalarını tartıştığını söyledi. Ebu Şenaf ‘Libyalıların, Acile’nin bombalama olayıyla bağlantısı olduğu gerekçesiyle ABD’li yetkililerin cezai kovuşturma olarak tanımladığı süreç için götürüldüğüne ilişkin raporlardan ötürü endişelerini’ dile getirdiğini belirtti.
Bu bağlamda Libya Kabileler Birliği dün, ABD'nin bir Libya vatandaşına yönelik ‘suç niteliğindeki aşağılayıcı davranışını’ reddetmek için tüm halkı ‘protesto etmeye ve dünyaya tutumunu göstermeye’ çağırdı.
Aynı zamanda Libya Başsavcısı’na ‘vatan hainliği, yabancı istihbarata bilgi verme ve ulusal egemenliği ihlal etme’ suçlarını işlemekten ‘buna karışan herkesin yasal ve cezai olarak yargılanması’ talebinde bulundu.
Fethi Başağa hükümetinin Adalet Bakanlığı, bu yasadışı eylemden Ebu Acile’nin gözaltına alınmasının müsebbiblerini sorumlu tutarak Acile’nin ‘derhal serbest bırakılmasını ve vatanına geri gönderilmesini’ talep etti. Libya Devlet Yüksek Konseyi (DYK) Dibeybe hükümetini, Acile’yi ‘haksız ve utanç verici’ bir şekilde teslim etmekten hukuki, ahlaki ve tarihi düzeyde sorumlu tuttu. Başkanlık Konseyi'ni, Temsilciler Meclisi'ni ve Başsavcı'yı ‘saçmalık’ olarak adlandırdığı bu durumun sona erdirilmesi yönünde uygun adımların atılması için kendisine destek vermeye çağırdı. DYK ayrıca ilgili güvenlik makamlarını Ebu Acile’nin nasıl ortadan kaybolup ABD'ye teslim edildiğini açıklamaya çağırarak ‘Lockerbie davasının canlandırmaya çalışılmasına’ karşı çıktı.
DYK’deki ‘Ulusal Uzlaşı Bloku’, Acile’nin teslim edilmesini ‘hiçbir ulusal, ahlaki veya yasal kıstası dikkate almayan tehlikeli bir emsal ve siyasi fırsatçılık’ olarak değerlendirdi. Ayrıca Libya'nın muzdarip olduğu kırılganlık ve zayıflık durumunda Dibeybe hükümetinin bu dosyayı ‘kurcalamasının’ pahalıya patlayıp yorucu olacağını belirtti.
Temsilciler Meclisi'nin yaklaşık 90 üyesi, Meclis Başkanlığı'nı Ebu Acile’nin iadesini görüşmek üzere acil bir toplantı yapmaya ve ‘vatandaşın serbest bırakılıp ailesine geri kavuşturulması’ için bu ulusal meseleyi hem yurt içinde hem de yurt dışında takip etmek üzere gerekli önlemleri almaya çağırmıştı. Üyeler ‘herhangi bir Libya vatandaşının yasa dışı bir şekilde yabancı bir ülkeye teslim edilmesini, menfur bir suç ve tüm yerel ve uluslararası normların ve sözleşmelerin ihlali’ olarak görüyorlar.