Kaynakça kelimesi Yunanca kökenli olup dilimize oradan geçmiştir. Kelime aslen Yunanca kitap anlamına gelen “biblios” ve yazı anlamına gelen “grapho” kelimelerinden türetilmiştir. İki kelimenin anlamları birleştirildiğinde, kaynakça “kitaplar hakkında yazı yazmak” olarak ifade edilebilir. Kaynakça, önceki tüm araştırmaları ihtiva eder ve herhangi bir mevzuda çalışır. “Kaynakça nedir? Kaynakça iyi mi yazılır?Bu soruların cevaplarını yazımızda detaylı olarak sizlerle paylaşmak istiyoruz.
Başlıklar
Kaynakça nedir?
Basılı eserlerin kullanımı ve yaygınlaştırılması, belirli konulardaki eserlerin derlenmesi, incelenmesi ve takip edeni için kaynakça oluşturulmuştur. Özetlemek gerekirse okuyucuya sunulan bir kaynakça olarak adlandırılabilir. Kaynakça, herhangi bir mevzuda bugüne dek yayınlanmış yayınların bir sıralaması olarak tanımlanır. Bu yayınlar içinde:
- Kitap
- günlük
- Madde
- broşür
Bibliyografyayı oluşturan sıralama aşağıdakileri gösterir:
- Yazar ve çevirmen hakkında informasyon
- reklam
- Hacim ve baskı notları
- Gösterim yılı ve yeri
- yayınlanmış kitapçı
- sayfa miktarı
Kaynakça, bilim ve sanat şeklinde fikri eserlerin belirli bir sıra ve tek bir sıralama halinde toplanması olarak da tanımlanabilir.
Bir kaynakça örneğini içeren Yazman Çelebi’nin yazıya döktüğü Keshfuz-Zunun, 15.000 kitap hakkında informasyon içermektedir. Kaynakça örnekleri de yakın zamanlardan verilebilir. Türkçe Makaleler Kaynakça ve Cumhuriyet Periyodu Yazıları Bibliyografyası günümüz bibliyografyalarına örnektir.
Kaynakça iyi mi yazılır
Kaynakça belirli detayları içermelidir. Kitaplar için kaynakça yazmak, kitabın adıyla adım atar. Aşağıdaki noktalar aşağıdaki gibidir:
- yazarın adı
- Ders
- mevsimler
- Cilt numaraları
- Baskı sayıları
- basım yeri
- gösterim yılı
- sayfa miktarı
- Kültür Bakanlığı tarafınca verilen ISBN kodu
- davanın boyutu
- Fiyat
- resimde ol
- seri baskı
- Kağıt kaliteleri
Yazıların bibliyografyası yazılırken değişik bir sıra izlenir. Makaleler için hazırlanan bibliyografyada yazarın soyadı ile adım atar. Şunlar:
- yazarın adı
- Yazı başlığı
- İçindeki kitabın adı
- nerede gösterildi
- Seri numarası
- basım yeri
- gösterim yılı
- Yazı içeren sayfalar
- davanın boyutu
Kaynakça yazmak için belirli bir informasyon gereklidir. Hazırlanan bibliyografyalar yardımıyla eserin hazırlanması esnasında kaynakların nelere atıfta bulunduğunu öğrenmek mümkündür.
Kaynakça nedir? Yazımızı beğendiyseniz Kitap Bakımı yazımıza da göz atarak kitap temizliği hakkında informasyon sahibi olabilirsiniz.
Kaynakça türleri
Kütüphanecilikle de etkileşim halinde olan kaynakça; amaç, biçim ve düzenleme bakımından farklılık gösterir. Bu faktörlerden farklılıklar içerik, zamanlama ve tedavinin türü olarak sınıflandırılabilir. Ortaya çıkan kaynakça türlerini ana başlıklar ve alt başlıklar olarak ele alırsak 4 ana tür altında 12 alt türü görebiliriz. Bu kaynakça türlerini başlıklar altında inceleyelim.
Nitelikler açısından kaynakça
Doğası gereği, bibliyografyalar üç bölüme ayrılır:
- Kolay bibliyografyalar: Belirli kriterler yalnız söz mevzusu vakanın etiketlerini ihtiva eder.
- Çözümleme edilen bibliyografyalar: İlgili eserlerin etiketlerinin ek içinde ne olduğu hakkında da ayrıntılar vardır.
- tehlikeli sonuç bibliyografyalar: Bu türlerdeki ilgili eserlerin besteleri ve içerikleri değerlendirilir.
Süre açısından kaynakça
Süre açısından iki tür kaynakça vardır:
- Noksan kaynakçalar: Bu tür, belirli tarihsel aralıklarda yada belirli bir tarihe kadar yayımlanmış eserlere haizdir.
- periyodik bibliyografyalar: Belirli mevzularda gösterilen bu tür süreli yayınlar işlenir.
Kaynakça, düzenlenişlerine nazaran
4 tür kaynakça vardır:
- Alfabetik sıraya nazaran bibliyografyalar: Eserlerin yazarı belli ise yazar isimlerine nazaran, isimsiz eserler ise kitap adına nazaran işlenir.
- Sistem bibliyografyaları: Bu tür eserler temalarına nazaran düzenlenmiştir.
- kronolojik bibliyografyalar: Bu türdeki ilgili eserler, söz mevzusu mevzunun yayımlanma yada gerçekleşme evveliyatına nazaran sıralanır.
- Vurgulu ve Başlıklı Bibliyografyalar: Eserler, çıkarılan eserlerin vurgu ve başlığına nazaran alfabetik sıraya nazaran düzenlenmiştir.
İçerik açısından kaynakça (kapsam)
Kaynakça, kapsamına nazaran 4 türe ayrılır:
- Ulusal bibliyografyalar: Bu tür, belirli bir millet, ülke yada dilde gösterilen emekleri ifade eder.
- Internasyonal bibliyografyalar: Yayımlanmış eserler milliyet ve dil unsurları gözetilmeksizin tartışılır.
- Genel bibliyografyalar: Tüm konulardaki emekleri kapsar.
- Hususi bibliyografyalar: Tek bir mevzu yada ilgili mevzularda yayınlanmış eserler vardır.
Kişisel bibliyografyalar da kişisel ve yer bibliyografyaları olmak suretiyle ikiye ayrılır. Kişisel bibliyografyalar, bir yada daha çok kişinin eserlerini ihtiva eder. Yer bibliyografyaları, ilgili eserde bahsedilen yerle ilgili coğrafi, kültürel, yaşam seçimi ve öteki mevzularla ilgilenir.
Bu Yazıya Tepkin Ne Oldu ?