Sevgi
Tibor Dery
Hücre kapısı açıldı,
gardiyan içeriye bir şey attı. Al! dedi. Üstüne bir numara yazılmış bir
torba düştü mahkûmun önüne. B. kalktı, derin bir soluk alarak gardiyana
baktı. Öteberilerin, dedi gardiyan. Hadi giyin. Traş olacaksın. Yedi yıl
önce çıkardığı elbiseleriyle pabuçları vardı torbada. Elbiseler buruş
buruştu, nemliydi, pabuçları da küflenmişti. Küflü gömleği eliyle biraz
düzeltip giydi. Sonra hapishane berberi gelip onu traş etti.
Bir saat sonra
hapishane kalemine götürüldü. Koridorda kendi elbiselerini giymiş sekiz, on
mahkûm daha vardı, ama önce onu çağırdılar. Masada bir çavuş oturuyor, başka
bir çavuş da yanında duruyordu. Bir yüzbaşı bir aşağı, bir yukarı
dolaşıyordu. Gel buraya, dedi masadaki çavuş. Adın?.. Ananın adi?..
Gideceğin yer?.. Bilmiyorum, dedi B. Ne demek yani? Gideceğin yeri
bilmiyor musun? diye sordu çavuş.
Hayır, dedi B.,
Nereye götürecekler bilmiyorum ki? Çavuş yüzünü ekşiterek: Bir yere
götürmiyecekler, dedi. Eve gidip ananla yemek yersin, gece de istersen
yatağına bir kadın alırsın. Anladın mı şimdi? Mahkûm karşılık vermedi.
Gideceğin yer? Sziffa caddesi, 17 numara Budapeştenin hangi
bölgesinde? İkinci, dedi B., Neden bırakıyorlar beni?"
Bırakıyorlar işte!
Nokta! diye gürledi çavuş. Buradan defolup gittiğine sevinmiyor musun?
Yandaki odadan özel
eşyalarını getirdiler: Ucuz bir kol saati, bir dolmakalem, babasından kalma,
karayla yeşil arası, eski bir cüzdan. İçi boştu. İmzala şurayı, dedi
çavuş. Saati, kalemi, cüzdanı aldığını bildiren bir makbuzdu bu. Şunu da.
Bu da ücreti olan yüz kırk altı forinti aldığını bildiren makbuz. Parayı
sayıp masanın üstüne koydular. Koy bir yere, dedi çavuş. B. paralan
cüzdana yerleştirdi. Cüzdana da sinmişti küf kokusu. En sonunda çıkış
kağıdını da verdiler. Kağıtta tutukluluk sebebi yazısının karşısındaki
noktalı yerler boş bırakılmıştı.
Koridorda bir saat
kadar bekledi. Sonra başka üç mahkûmla birlikte dış kapıya götürüldü. Onlar
kapıya gelmeden, koşa koşa bir çavuş geldi, durdurdu onları. Dördünden
birini alıp tabancalı adamlar arasında yeniden hapishaneye götürdü. Adamın
traşlı yüzü sapsan kesilmişti, gözleri donuklaşmıştı. Üçü kapıya vardılar.
İşte tramvay da geldi, hadi bakalım, dedi gardiyan. B. dikkatle ona baktı,
çıkış kağıdını gösterdi. Sonra öyle durup yere bakmaya başladı. Ne
bekliyorsun be! dedi gardiyan. B. hep duruyor, toprağı inceliyordu. Defol
git be! dedi gardiyan. Ne sallanıyorsun hala? Gidiyorum, dedi B. Yani
gidebilir miyim? Nöbetçi hiç sesini çıkarmadı. B. çıkış kağıdım cebine
koyarak büyük kapıdan çıktı. Birkaç adım gittikten sonra dönüp bir bakmak
istedi, ama tuttu kendini. Bir an dinledi, arkasında ayak sesi yoktu. Şu
tramvaya varıncaya kadar kimse omuzumdan yakalayıp geri götürmezse özgür
sayılırım. Sayılır mıyım acaba?
Durağa gelince bir
daha bakındı: Kimse gelmiyordu ardından. Terini silmek için ceplerinde bir
mendil aradı, ama bulamadı. Gelen tramvaya atladı hemen. İkinci mevkiden
yüzü çiçek bozuğu bir gardiyan iniyordu. B.yi görünce, domuz gözlerini
andıran gözlerle yukardan aşağı süzdü. B. selam vermedi. Tramvay yola gıktı.
O anda gardiyanı selamlamadığı, tramvayın yola çıktığı andan hemen sonra
dünya gürültülerle doldu. Hani sinemada ses kesilir de film bir süre sessiz
devam ettikten sonra oyuncuların ağzından bir kelimenin yarısı patlayıverir
ya, tıpkı öyle. Çevresinde renkler patlamaya başladı. Karşıdan gelen tramvay
B.nln gördüğü sarıların en sarısıydı. Titrek ışıklı, gri bir evi öyle hızlı
geçti ki, B. bir daha durulamayacağını düşündü. Gelincikler gibi kırmızı iki
at, boş bir arabayı çekiyordu. Nalların sesiyle gökteki bulutlar
dansetmedeydi Silik ışıklı iki feneriyle bir küçük bahçe ve açık bir mutfak
penceresi geçmişi dalga dalga gözlerinin önüne getirdi. Kaldırımlarla
hiçbiri birbirine benzemeyen, hepsi birbirinden güzel sivil elbiseler giymiş
insanlar yürüyordu. Kimileri şaşılacak derecede küçüktü, kimilerinin kucakta
taşınması gerekirdi. Bir de kadınlar!
B., gözlerinin
yorulduğunu hissederek sahanlıktan içeri girdi. Biletçi kadının sesi gür ve
tatlıydı. B. bir bilet alıp en arkaya oturdu. Bütün duyularını kapadı, yoksa
dizginleyemeyecekti. Pencereden baktı, bira fabrikasının bahçesinin
karşısındaki kaldırımda bir adam, bir kadının yanağını okşuyordu. Bir işçi
gelip karşısına oturdu, bir kasa bira vardı elinde. Biletçi güldü: Bu
kadarı da çok değil mi? Evliyim ben, kardeş. Bir iki tek atmam karımın
hoşuna gider, dedi işçi. Biletçi güldü. Hoşuna gider demek? Elbette.
Kara bira mı? "Evet. Beyazı daha iyi. Karım karasına bakmaktan
hoşlanır. Biletçi gene güldü. Bir şişe de bana versene. Kara ama.
Olsun.
Niçin? Kocama
götürürüm. Ama beyazını seviyorsa kaç para? Biletçi güldü. Bir durağa
geldiler. B. inip bir taksi çevirdi. Şoför saati açtı. Müşterisinin hiçbir
şey söylemediğini görünce: Nereye? diye sordu. Budaya, dedi B.
Hangi köprüden?
B. burnunun doğrusuna
bakıyordu. Evet, hangi köprüden? Yabancısınız galiba? dedi şoför.
Margit köprüsünden, dedi B.
Araba yürüdü. B.
arkasına dayanmadan, dimdik oturuyordu. Taksinin açık penceresinden güneşli
caddenin toz ve benzin kokusu, tramvayların çan sesleri geliyordu. Her iki
kaldırıma da güneş vurmuştu, yayaların uzun ayaklı gölgeleri sanki iki
misline çıkarıyordu kalabalığı. Bir şekerci dükkanının turuncu tentesi,
burda sigara içen genç bir kadının üstüne turuncu bir ışık saçıyordu. Biraz
ilerde, köşede, küçük bir kestane ağacı vardı, dantelimsi, iç açıcı bir
gölge düşürüyordu yere. Bir yerde dursak da sigara alsak, dedi B. Üçüncü
dükkanın önünde durdular. B. pencereden baktı. Önünde demet demet turplar,
çuvallar dolusu yeşil lahanalar, kırmızı elmalar bulunan bir dükkanın
karşısındaydılar. Yanındaki dar kapılı dükkan da tütüncü dükkanıydı. Ben
alıvereyim. Hangisinden istersiniz? dedi şoför. B. turplara bakıyordu.
Elleri titredi. Kossuts olsun mu?
Evet, dedi B., bir
kutu da kibrit. Şoför indi. Bir paket mi? Evet, lütfen, dedi B. Şoför
döndü. Hemen yakacak mısınız bir tane? dedi. Bizim kayınbirader de iki
yıl yattı. İlk işi sigara almak olmuştu. Eve gelinceye kadar üstüste iki
Kossuts içiverdi Hastaneden de çıkmış olabilirsiniz elbet, ama orda
böylesine buruşturmazlar elbiseleri. Ne kadar yattınız?
Yedi yıl, dedi B.
Şoför bir ıslık çaldı. Siyasi mi?
Evet, bir buçuk yıl
da hücre cezası. Şimdi de bıraktılar, öyle mi? Öyle görünüyor. Çok
mu belli? Şoför omuz silkti Yedi yıl, diye tekrarladı. Hiç şüphe yok.
B. metro istasyonunda indi, yolun öbür yarısını yaya gidecekti. Karısıyla
karşılaşmadan önce, rahat hareket etmeye alışmak istiyordu biraz. Şoför
bahşişini kabul etmedi. Sana para daha çok gerekli kardeş, dedi.
Sağlığından başka şeye para harcama. Her gün bir parça et al, şarap da.
Kısa zamanda toplarsın kendini. Sağol, Alahaısmarladık, dedi B.
Bir elbiseci
dükkanının vitrinindeki aynaya baktı. Sonra yoluna devam etti. Passaret
sokağı çok kalabalık olduğundan, küçük bir patikadan tepeyi aştı, tenis
kortunu geçti. Herman Otto sokağına geldi. Burda her yer açıklık,
çimenlikti. Birden sersemledi, başı döner gibi oldu, çimenlere oturdu.
Karısı kendisini beklemiyordu nasıl olsa, yarım saat kadar oturabilirdi
şurda. Karşıda, çitin ardında bir elma ağacı çiçek açmıştı. Yaklaşıp baktı,
çiçekler öylesine sıktı ki, meydana getirdikleri kar beyazı çatıdan gök
güçlükle seçilebiliyordu. Her çiçeğin ortasında bir pembe nokta vardı.
Çiçeklere konup kalkan arılar öyle çoktu ki, sanki yelde ağacın duvağı
sallanıyordu. B. ağacı dinledi. iki tomurcuk arasından göğü görebiliyordu,
çok uzaklardaki öbek öbek bulutlar da çiçek açmış birer elma ağacıydı sanki.
Bir yerdekine bakıyordu, bir göktekilere. Gözleri karardı.
Saatini kurmayı
unutmuştu, taksiden ineli ne kadar olduğunu bilemedi, eve doğru ilerlemeye
başladı. Birkaç adım sonra, bir çalılığın arkasına gidip kustu,
rahatlamıştı. Güneşli, dar yollardan, çiçekli meyva ağaçlarının arasından
tepeyi aşıp eve geldi. Birinci katta otururlardı. Bahçede, kapının her iki
yanında birer leylak vardı. Ön merdivenden yukarı çıktı. Zile karşılık veren
olmadı. Kapıdaki ad yoktu artık. Aşağıya indi, kapıcının kapısını çaldı.
Günaydın, dedi kapıyı açan kadına. O da zayıflamış, yaşlanmıştı. Birini
mi arıyorsunuz? B.: Ben B.yim. Karım gene burada mı? dedi. Ah, Tanrım!
dedi kadın. B. yere bakıyordu. Karım hala burada mı oturuyor? Tanrım!
dedi kadın gene. Eve mi döndünüz artık? Evet, eve, dedi B. Karım hala
burada mı oturuyor? Kadın kapı tokmağım bırakıp kapıya yaslandı. Eve
döndünüz, diye tekrarladı. Tanrım! Elbette burada. Bilmiyor muydu
geleceğinizi? Tanrım! Burada elbette. Ya oğlum? diye sordu B. O da
iyi, diye kargılık verdi kadın. Büyüdü. Güçlü, sağlam. Hey Tanrım! B. bir
şey söylemedi. Kadın titrek bir sesle: İçeri buyurun, dedi. İçeri
buyurun. Suçsuz olduğunuzu biliyordum. Bir gün bırakacaklarım biliyordum.
Üç kere çaldım kapıyı, kimse açmadı, dedi B. İçeri buyurun, dedi kadın
gene. Evde kimse yok. Ötekiler de çıktılar. B. bir şey söylemedi, yere
baktı. Karınız çalışıyor. Gyurika da okulda, dedi kadın. Girmez misiniz?
Öğleden sonra dönerler. Başkaları da var mı bizim katta? dedi B. Çok
saygılı insanlar. Karınız da iyi geçiniyor. Hey Tanrım! Demek döndünüz? B.
susuyordu. Kadın: Anahtarlar bende, dedi. Yukarı çıkıp karınız gelinceye
kadar dinlenmek istersiniz belki. Duvardaki çivide iki anahtar asılıydı.
Birini alıp kapıyı kapadı kadın. Belki yukarı çıkıp dinlenmek istersiniz.
B. ayaklarına bakıyordu. Siz de geliyor musunuz? diye sordu. Elbette.
Karınızın hangi odada kaldığını göstereyim. Hangi odada kalıyor?
Ötekiler dört kişi, dedi kadın, iki odada onlar kalıyor. Karınız da
Gyurikayla hizmetçi odasına yerleşti. Mutfak ve banyo müşterek. B. bir şey
söylemedi. Çıkalım mı yukarı? Yoksa onlar gelinceye kadar bizde mi
beklersiniz? Mutfak ve banyo müşterek, öyle mi? Evet, müşterek. B.
başım kaldırıp kadına baktı. Öyleyse banyo yapabilirim? Kadın: Elbette,
dedi gülerek, B.yi inandırmak istercesine koluna vurdu. Elbette. Kendi
katımız değil mi, neden yapamayacakmışız? Ama, dediğim gibi, mutfak ve banyo
müşterek. Geçen kıştan kalma biraz odunumuz da var: size banyo sobasını da
yakardım, ama yanılmıyorsam ötekiler gündüzleri banyoyu kilitliyorlar. B.
bir şey söylemedi, gene yere baktı. Çıkalım mı yukarı? Yoksa sizinkiler
dönünceye kadar bizde mi oturursunuz? diye sordu kadın. İsterseniz gelin,
ben mutfaktayım, sizi rahatsız etmem. Siz de uzanırsınız, biraz
kestirirsiniz belki. Teşekkür ederim, çıkayım daha iyi, dedi B.
Hizmetçi odası
küçüktü, kuzeye bakıyordu, bütün hizmetçi odaları gibi. Pencerenin önünde
çiçekli bir ağaç vardı. Sola doğru bakınca, çamlarla kaplı, karanlık bir
tepe görünüyordu. Pencerenin önündeki ağacın yaprakları odayı koyu yeşil
gösteriyordu. Yalnız kalınca soluğu biraz yavaşladı, karısının kokusunu
tanıdı. Pencerenin önüne oturup derin bir soluk aldı. Küçük odada eski, ak
bir dolap, bir demir karyola, bir masa, bir de iskemle vardı topu topu.
Yatağa çıkmak için iskemleyi biraz çekmek gerekiyordu. Yatağa uzanmadı.
Oturup derin derin soluk aldı. Masanın üstü doluydu: kitaplar, çamaşırlar,
oyuncaklar. Bir de küçük el aynası vardı. Baktı, dükkanın aynasında gördüğü
yüzü gördü gene. Arkasını çevirip masaya bıraktı. Karısının masanın üstünde
duran eşyalarını karıştırmadı. Tablanın içinde kırmızı benekli bir lastik
top duruyordu. Masaya da sinmişti karsının kokusu.
Tam oturmuştu ki,
kapıcı kadın büyük bir şişe sütlü kahveyle iki koca dilim beyaz ekmek
getirdi. Yalnız kalınca hepsini bitirdi. Hemen sonra, alt kattaki kiracı
kadın kapıyı vurdu. O da kahve, tereyağı, ekmek, sosis, bir de, dükkanın
önünde gördüğü gibi, kocaman, kırmızı bir elma getirdi. Tepsiyi masaya
bıraktı. Gözleri nemliydi kadının, bir iki dakika sonra çıkıp gitti. B.
yalnız kalınca bunları da yiyip bitirdi hemen. Saatini kurmayı gene
unutmuştu, pencerenin önünde ne kadar oturduğunu bilmiyordu. Pencereden arka
bahçe görünüyordu: kimsecikler yoktu. Ağacın yapraklarının uçlan aktı,
hafiften sallanıyorlardı yelde. Odanın ak duvarlarına akşam güneşi vurmuştu.
Karısının kokusunu o
kadar içine çekmişti ki, duymuyordu artık. Bahçe kapısının önünden yola
bakıyordu. Az sonra, karısı dört beş oğlan çocuğuyla köşeyi döndü. Kapının
önüne gelince ayaklan birbirine dolaştı, bir an durdu, sonra B.ye koştu. B.
de farkında olmadan koşmaya başlamıştı. Birbirlerine yaklaştıkları zaman,
kadın durakladı, inanamıyordu sanki, sonra gene koştu. Üstündeki uzun kollu,
gri kazağı tanımıştı B., hapse girmesinden az önce almıştı bunu karısına.
Kansı eşi bulunmaz bir et-hava karışımıydı, duyulmadık, bilinmedik bir şey
gibiydi; eşsizdi. Yedi yıl boyunca ona beslediği duyguların da çok
üstündeydi
Birbirlerinin
kollarından ayrıldıkları zaman, B. bahçenin parmaklığına yaslandı. Kansının
arkasında, biraz ötede, dört beş oğlan duruyordu, şaşkın ve rahatsız gibiydi
yüzleri. Altı yedi yaşlarında gösteriyorlardı. B. birer birer süzdü onları.
Benimki hangisi? dedi. Kadın ağlamaya başladı. Yukarı çıkalım, dedi. B.
elini kansının omuzuna koydu. Ağlama, dedi Kadın, hıçkıra hıçkıra: Yukarı
çıkalım, diye tekrarladı. Ağlama, dedi B. Benimki hangisi? Kadın bahçe
kapışım açarak iki leylağın arasından eve koştu. Girişte görünmez oldu.
Ayrıldıklan günkü kadar ince ve zarifti. Kızken, bir inekten korkmuştu da
ölçüsüz adımlarla kaçmaya başlamıştı. Gene öyle koşuyordu. B., oturdukları
katın kapısında ardından yetiştiği zaman yatışmıştı. Gri kazağının altında
çocuksu göğüsleri inip inip kalkıyordu. Ağlamıyordu artık, ama kirpikleri
ıslaktı. Hayatım, canım, diye fısıldadı. Girelim, dedi B. Bu katta
başkaları da var. Biliyorum, dedi B., girelim hadi. içeri girdin
mi hiç? Girdim, dedi B.
Oğlum hangisi?
İçerde kadın başını B.nin dizlerine koyarak ağlamaya başladı. Açık
kahverengi saçlarının arasında ak teller pırıldıyordu. Sevgilim, hep
bekledim seni, sevgilim B. onun başını okşadı. Çok mu zor oldu?
Sevgilim, diye fısıldadı kadın. B., onun saçlarım okşayarak: Çok mu
yaşlanmışım? dedi. Kadın dizlerine sıkıca sarılarak kendine çekti kocasın.
Tıpkı gittiğin gibisin bence, dedi. Çok yaşlanmış mıyım? diye sordu B.
Kadın: Seni her zaman seveceğim, ölünceye kadar, diye fısıldadı. Seviyor
musun beni? diye sordu B. Sırtı titriyordu kadnın, gene hıçkırıyordu. B.
elini onun başından çekti. Bana alışabilecek misin? Yeniden alışabilecek
misin? dedi. Başka kimseyi sevmedim. Ben seni seviyorum," dedi kadın.
Bekledin mi beni? Hep seninleydim, dedi kadın. Seni düşünmediğim gün
olmadı. Geleceğini biliyordum. Gelmesen de yalnız ölürdüm. Oğlun tıpkı sen.
Beni seviyor musun? diye sordu B. Başka hiç kimseyi sevmedim ki. Ne
kadar değişirsen değiş, gene severim seni. Değiştim, yaşlandım, dedi B.
Kadın ağlıyordu, B.nin ayağını kucakladı. B. onun saçlarını okşuyordu gene.
Gene çocuğumuz olabilir mi? diye sordu kadın. Belki, beni seversen...
dedi B. Ne olur, kalk artık.
Kadın kalktı. Gidip
çağırayım mı? diye sordu. Yok, dur şimdilik. O bana yabancı daha. Biraz
daha kalayım seninle. Bahçede mi kaldı? Aşağıya inip söyleyeyim de
beklesin, dedi kadın. Döndüğünde, B. arkasını dönmüş, pencereden dışarıya
bakıyordu. Sırtı dardı, kamburlaşmıştı. Dönmedi. Kadın bir an kapıda durdu.
Babasına çiçek toplamasını söyledim, dedi heyecanla. Leylaklar çok güzel
açtı. Babasına bir demet yapacak. B. gene: Bana alışabilecek misin? diye
sordu. Başka hiç kimseyi sevmedim ki, dedi kadın. Gece gündüz
seninleydim. Her gün seni anlatırdım oğluna.
B, döndü, kadım
kucakladı, yakından baktı yüzüne. Pencereden giren solgun gün ışığında onun
da yaşlanmış olduğunu gördü. Azıcık rahatladı, ama yedi yıl boyunca her gün
gözlerinin önüne gelen yüzden de güzeldi bu yüz. Gözleri yumuk, ağzı
aralıktı, soluğu B.nin yanaklarına değiyordu. Uzun kirpikleri nemli
gözlerinin alfandaki soluk teni örtüyordu. Gözlerini öpüyordu B. sonra
usulca geriye çekildi Oğlumuzu da sev, dedi, hala yumuktu gözleri. Evet,
dedi B. Tanıyacağını, seveceğim. Senin oğlun a Senin de, dedi B.
Boynuna sarıldı kadın. Seni yıkayayım, dedi. İyi.
Soyundu, yatağa
uzandı. Karısı bir kapta sıcak su, sabun, iki de havlu getirdi. Havlularının
birini suya batırıp sabunladı. Baştan aşağı sildi kocasının bedenini. Suyu
iki kere değiştirdi. B.nin elleri hala kasılmış gibiydi, ama yüzüne bir
rahatlık gelmişti. Bana alışabiliyor musun? diye sordu. Sevgilim, dedi
kadın. Benimle mi yatacaksın bu gece? Elbette, dedi kadın. Çocuk
nerede yatacak? Ona bir yer yatağı yaparım. Uykusu çok derindir, dedi
kadın. Bütün gece kalacak mısın yanımda? Elbette, dedi kadın, her
gece, ölünceye kadar.