Soğuk Savaş sonrası dünya, melez siyasi rejimlerin çoğalmasıyla dikkat çekiyor. Farklı şekillerde ve çeşitli derecelerde, Afrika’nın çoğu (Gana, Kenya, Mozambik, Zambiya, Zimbabve), komünizm sonrası Avrasya (Arnavutluk, Hırvatistan, Rusya, Sırbistan, Ukrayna), Asya (Malezya, Tayvan) ve Latin Amerika’daki (Haiti, Meksika, Paraguay, Peru) rejimler, 1990’larda demokrasiyi otoriter yönetimle birleştirdi. Akademisyenler bu rejimleri genellikle demokrasinin eksik ya da geçişli biçimleri olarak varsaydı. Ancak çoğu durumda bu beklentiler (veya umutlar) aşırı derecede iyimser oldu. Özellikle Afrika ve eski Sovyetler Birliği’nde, birçok rejim ya melez kaldı ya da otoriter bir yönde ilerledi. Dolayısıyla demokrasiye geçişler açısından bu durumları düşünmeyi bırakmanın ve gerçekte oldukları özel rejimleri düşünmeye başlamanın zamanı gelmiş olabilir.
Son yıllarda, birçok bilim adamı melez rejimlerin önemine dikkat çekti. Gerçekten de son akademik yazılar sadece “melez rejim” değil, aynı zamanda “yarı demokrasi”, “sanal demokrasi”, “seçim demokrasisi”, “psödodemokrasi”, “illiberal demokrasi”, “yarı- otoriterlik,” “yumuşak otoriterlik”, “seçim otoriterliği” ve Freedom House’un “Kısmen Özgür [1]” şeklindeki etiketi gibi karışık durumlar için farklı etiketler oluşturdu. Ancak bu literatürün çoğu iki önemli zayıflıktan muzdariptir. İlk olarak, birçok çalışma demokratikleştirici bir önyargı ile karakterize edilir. Analizler sıklıkla karışık rejimleri, kısmi ya da “azalmış” demokrasi biçimleri[2] olarak kabul eder ya da demokrasiye uzun süreli geçişler halinde gerçekleştirir. Bu tür nitelendirmeler, bu durumların demokratik bir yönde ilerlediğini belirtir. Yine de Jeffrey Herbst ve Thomas Carothers’ın da söylediği gibi, durum genellikle böyle değildir[3]. Bazı melez rejimler (Meksika, Senegal, Tayvan) 1990’larda demokratik geçişlere uğramış olsa da diğerleri (Azerbaycan, Belarus) belirgin bir şekilde otoriter bir yönde ilerlemiştir. Yine de diğerleri ya sabit kaldı ya da birden fazla yönde (Malezya, Rusya, Ukrayna, Zambiya, Zimbabve) hareket ederek “geçiş” kelimesinin tek yönlü anlamlarını yanıltıcı hale getirdi.
İkincisi, “yarı demokratik”, “yarı otoriter” ve “Kısmen Özgür” gibi terimler genellikle artık kategoriler olarak kullanılır ve rejim türleri arasındaki önemli farklılıklar üzerinde durma eğilimindedir. Örneğin, El Salvador, Letonya ve Ukrayna 1990’ların başında melez rejimlerdi ve her biri 1992’de Freedom House’dan altı ya da “Kısmen Ayrı” birleşik siyasi haklar ve sivil özgürlükler puanı aldı. Ancak bu rejimler temel şekillerde farklılık gösterdi. Letonya’da başlıca demokratik olmayan özellik, Rus kökenli insanlar için vatandaşlık haklarının olmaması iken, El Salvador’da başlıca demokratik olmayan özellikler arasında önemli insan hakları ihlalleri ve ordu üzerinde sivil denetimin olmaması yer alıyordu. Ukrayna hem evrensel vatandaşlık haklarına hem de sivil kontrollü bir orduya sahipti, ancak sivil özgürlükler sık sık ihlal edildi ve görevliler demokratik prosedürleri rutin olarak kötüye kullandı veya manipüle etti. Bu nedenle, bu durumların her biri “melez”, “yarı demokratik” veya “kısmen özgür” olarak kategorize edilebilse de bu tür etiketler önemli farklılıklara neden olabilir- önemli nedensel etkileri olabilecek farklılıklar. Otoriter ve demokratik özelliklerin farklı karışımlarının farklı tarihsel kökleri vardır; ekonomik performans, insan hakları ve demokrasi beklentileri üzerinde farklı etkileri olabilir.
Rekabetçi Otoriterizmin Tanımlanması
Bu makale belirli bir tür “melez” rejimi incelemektedir: rekabetçi otoriterlik. Rekabetçi otoriter rejimlerde, resmi demokratik kurumlar geniş ölçüde siyasi otorite edinmenin ve kullanmanın temel aracı olarak görülmektedir. Bununla birlikte, görevliler bu kuralları o kadar sık ihlal ediyorlar ki, rejim demokrasi için geleneksel asgari standartları karşılayamıyor. Örnekler arasında Franjo Tudjman yönetimindeki Hırvatistan, Slobodan Miloseviç yönetimindeki Sırbistan, Vladimir Putin yönetimindeki Rusya, Leonid Kravchuk ve Leonid Kuchma yönetimindeki Ukrayna, Alberto Fujimori yönetimindeki Peru, 1995 sonrası Haiti, aynı zamanda 1990’ların çoğunda Arnavutluk, Ermenistan, Gana, Kenya, Malezya, Meksika ve Zambiya. Akademisyenler bu rejimlerin birçoğunu kısmi ya da “azalmış” demokrasi biçimleri olarak nitelendirmiş olsalar da, Juan Linz ile daha iyi bir otoriterizm biçimi olarak tanımlanabileceğini kabul ediyoruz[4].
Rekabetçi otoriterlik bir yandan demokrasiden, diğer yandan tam ölçekli otoriterlikten ayrılmalıdır. Modern demokratik rejimlerin hepsi dört asgari kriteri karşılar: 1) Yöneticiler ve yasama organları açık, özgür ve adil seçimlerle seçilir; 2) neredeyse tüm yetişkinlerin oy kullanma hakkı vardır; 3) basın özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve hükümeti engelleme olmaksızın eleştirme özgürlüğü dahil olmak üzere siyasi haklar ve sivil özgürlükler geniş ölçüde korunmaktadır; 4) seçilmiş makamlar, askeri veya büro liderlerinin[5] vesayetle kontrolüne tabi değildir. Tam demokratik rejimler bile zaman zaman bu kriterlerden birini veya daha fazlasını ihlal edebilse de bu tür ihlaller görevdeki hükümetler için demokratik zorlukları ciddi şekilde engelleyecek kadar geniş veya sistematik değildir. Başka bir deyişle, hükümet ve muhalefet arasındaki oyun alanını temelden değiştirmezler[6].
Buna karşın rekabetçi otoriter rejimlerde bu kriterlerin ihlali, hükümet ve muhalefet arasında eşit olmayan bir oyun alanı yaratacak kadar sık ve ciddidir. Seçimler düzenli olarak yapılsa ve genellikle büyük dolandırıcılıklardan yoksun olsa da görevliler rutin olarak devlet kaynaklarını kötüye kullanıyor, muhalefetin medyada görünürlüğünü dikkate almıyor, muhalif adaylarına ve destekçilerine baskı uyguluyor ve bazı durumlarda seçim sonuçlarını manipüle ediyor. Gazeteciler, muhalif politikacılar ve diğer hükümet eleştirmenleri gizlice takip edilebilir, tehdit edilebilir, taciz edilebilir veya tutuklanabilir. Muhalefet üyeleri hapse atılabilir, sürgün edilebilir, (daha az sıklıkla) saldırıya uğrayabilir ya da öldürülebilir. Bu tür istismarlarla özdeşleşmiş edilen rejimlere demokratik denilemez.
Dolayısıyla rekabetçi otoriterlik, demokrasinin temel standartlarını karşılayan istikrarsız, etkisiz veya başka türlü kusurlu rejimlerden ayırt edilmelidir ve bu da Guillermo O’Donnell’in “delegasyonel demokrasiler[7]” dediği şeyi içermektedir. O’Donnell’e göre, delegasyonel demokrasiler düşük düzeyde yatay hesap verebilirlik (kontroller ve dengeler) ile özdeşleşir ve bu nedenle güçlü, plebisitçi ve zaman zaman zorba yöneticiler oluşturur. Ancak bu rejimler demokrasi için asgari standartları karşılamaktadır. Delegasyonel demokrasi 1990’ların başında Arjantin ve Brezilya gibi durumlar için geçerlidir, ancak Fujimori’nin 1992’de Cumhurbaşkanlık için kendi kendine darbesinden sonra Peru için geçerli değildir.
Yine de eğer rekabetçi otoriter rejimler demokrasiden yoksunlarsa, tam ölçekli otoriterizmden de yoksundurlar. Rekabetçi otoriter rejimlerdeki görevliler resmi demokratik kuralları rutin olarak manipüle edebilse de bunları ortadan kaldıramaz veya sadece bir cepheye indiremezler. Görevli kişiler, demokratik kuralları açıkça, örneğin muhalefet ve medyayı yasaklayarak veya bastırarak ihlal etmek yerine rüşvet, iş birliği ve (vergi makamlarını, uyumlu yargı sistemlerini ve eleştirilerden gelen işbirlikçi davranışları “yasal” olarak taciz edebilmek için, zulmeden veya zorlayan) devlete bağlı diğer kuruluşları kullanmaya daha yatkındırlar. Ancak kartlar otokratik görevliler lehine istiflense bile, anlamlı demokratik kurumların sürekliliği, muhalefet güçlerinin önemli zorluklara yol açabileceği (ve sıklıkla açtığı) arenalar yaratıyor. Sonuç olarak, demokratik kurumlar kötü bir şekilde kusurlu olsalar da hem otoriter görevliler hem de muhalifleri, onları ciddiye almalıdır.
Bu anlamda rekabetçi otoriterlik, “cephe” seçim rejimleri olarak adlandırılabilecek şeylerden farklıdır (yani seçim kurumlarının bulunduğu ancak 1990’larda Mısır, Singapur ve Özbekistan gibi anlamlı bir çekişme sağlamayan rejimler). Bu tür rejimlere “psödodemokrasiler”, “sanal demokrasiler” ve “seçim otoriter” rejimleri denir. Bizim görüşümüze göre, bunlar tam ölçekli otoriterlik vakalarıdır [8]. Bu tür bir rejim ile rekabetçi otoriteryanizm arasındaki çizgiyi çizmek zor olabilir ve rekabetçi olmayan seçim kurumları bir gün rekabetçi olabilir (Meksika’da olduğu gibi). Bununla birlikte demokratik kurumların, muhalefetin iktidardan güç alabileceği önemli bir kanal sunduğu rejimleri, demokratik kuralların mevcut otokratik liderliği meşrulaştırmaya hizmet ettiği rejimlerden ayırmak önemlidir.
Son olarak, rekabetçi otoriterlik diğer melez rejimlerden ayırt edilmelidir. Rejimler, otoriter ve demokratik özellikleri çeşitli şekillerde karıştırabilir ve rekabetçi otoriterizmin, bu rejim biçimlerinin tümünü kapsadığı düşünülmemelidir. Diğer melez rejim türleri arasında “münhasır cumhuriyetler[9]” (güçlü demokratik kurumlara ancak oldukça kısıtlayıcı vatandaşlık yasalarına sahip rejimler) ve “vesayet” veya “güdümlü” demokrasiler (askeri ya da dini makamlar gibi demokratik olmayan aktörlerin veto yetkisine sahip olduğu rekabetçi rejimler) bulunmaktadır.
Demokratik Yarışın Dört Alanı
Rekabetçi otoriter rejimlerde anlamlı demokratik kurumların devam etmesi nedeniyle, muhalefet güçlerinin otokratik görevlileri periyodik olarak sorgulayabileceği, zayıflatabileceği ve hatta zaman zaman yenebileceği bir mücadele alanları mevcuttur. Bu dört alan türü özellikle önemlidir: 1) seçim alanı; 2) yasama organı; 3) yargı ve 4) medya.
1) Seçimler: Yarışın ilk ve en önemli alan seçim alanıdır. Otoriter rejimlerde seçimler ya yoktur ya da ciddiye alınmaz. Seçim rekabeti, Küba ve Çin’de olduğu gibi temsili olarak (de jure) veya Kazakistan ve Özbekistan’da olduğu gibi fiili olarak kaldırılmıştır. İkincisinde, muhalif partiler rutin olarak seçim rekabetinden uzaklaştırılıyor ve muhalif liderler genellikle hapse atılıyor. Buna ek olarak, bağımsız ya da dış gözlemcilerin oy çalması için yaygın fırsatlar yaratan paralel oy sayımları yoluyla sonuçları doğrulamaları önlenir. Sonuç olarak, muhalefet güçleri görevdeki kişiler için ciddi bir seçim tehdidi oluşturmamaktadır ve seçimler tüm niyet ve amaçlar için rekabetçi değildir. Böylece Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev 1999 yılında yüzde 80 oyla, Özbekistan’da Başkan İslam Kerimov da 2000 yılında yüzde 92 oyla yeniden seçildi. (Genel bir kural olarak, Cumhurbaşkanlarının oyların yüzde 70’inden fazlasıyla yeniden seçildiği rejimler genellikle rekabetçi değildir.) Bu gibi durumlarda, Cumhurbaşkanı’nın ölümü veya şiddetli devrilmesi genellikle seçim yenilgisinden daha iyi bir ardıllık aracı olarak görülür.
Rekabetçi otoriter rejimlerde seçimler genellikle zor bir şekilde yapılır. Seçim süreci, devlet iktidarının büyük çaplı suistimalleri, önyargılı medya temsili, muhalefet adaylarının ve aktivistlerin[10] (genellikle şiddet içeren) tacizi ve genel bir şeffaflık eksikliği ile özdeşleştirilebilir olsa da, seçimler büyük muhalefet partileri ve adaylarının genellikle katılımıyla düzenli olarak ve rekabet içinde yapılır. Ve bu genellikle büyük dolandırıcılıklardan uzaktır. Birçok durumda, uluslararası gözlemcilerin veya paralel oy sayma prosedürlerinin varlığı, görevdeki kişilerin büyük ölçekli sahtekarlık yapma kapasitelerini sınırlar. Sonuç olarak, seçimler kayda değer bir belirsizlik yaratabilir ve bu nedenle otokratik görevliler onları ciddiye almalıdır. Örneğin, 1996’da Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin ve 1999’da Ukrayna Cumhurbaşkanı Leonid Kuchma geçmişteki komünist partilerin güçlü seçim zorluklarıyla karşı karşıya kaldı. Oyları güvence altına almak[11] için şantaj ve diğer teknikleri kullanma çabalarına rağmen, Kuchma 1999 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turunda sadece yüzde 35 ve ikinci turda yüzde 56 oy aldı. Kenya’da uzun süredir görevde olan otokrat Daniel arap Moi 1992 ve 1997’de açık ara farkla yeniden seçildi ve Zimbabve’de muhalefetteki Demokratik Değişim Hareketi az kalsın 2000 yılı parlamento seçimlerini kazanıyordu. Bazı durumlarda, muhalif güçler 1990’da Nikaragua’da, 1991’de Zambiya’da, 1994’te Malavi ve Ukrayna’da, 1997’de Arnavutluk’ta ve 2000’de Gana’da olduğu gibi otokratik görevlileri ya da kendi seçtikleri adayları yenmeyi başardılar.
Görevliler seçim sonuçlarını manipüle edebilse de bu genellikle onlara pahalıya mal olur ve hatta onları düşürebilir. Örneğin Peru’da, Fujimori 2000 yılında yeniden seçilmeyi başardı, ancak aylar sonra skandal yüzünden istifaya zorlandı. Benzer şekilde Miloseviç’in 2000’de seçim sonuçlarını tahrif etme çabaları, bir rejim krizine ve Cumhurbaşkanı’nın görevden alınmasına yol açtı. Seçim sahtekarlığından kaynaklanan rejim krizleri 1988’de Meksika’da ve 1996’da Ermenistan’da da meydana geldi.
2) Yasama: İkinci bir tartışma alanı yasama organıdır. Tam ölçekli otoriter rejimlerin çoğunda, yasama organları ya yoktur ya da iktidar partisi tarafından o kadar kapsamlı bir şekilde kontrol edilir ki yasama organı ile yürütme organı arasındaki çatışma neredeyse düşünülemezdir. Rekabetçi otoriter rejimlerde, yasama organları nispeten zayıf olma eğilimindedir, ancak zaman zaman muhalefet etkinliğinin odak noktası haline gelirler. Bu özellikle görevlilerin güçlü çoğunluk partilerinden yoksun olduğu durumlarda mümkündür. Örneğin 1990’larda hem Ukrayna’da hem de Rusya’da Cumhurbaşkanları eski komünist ve diğer sol partiler tarafından yönetilen inatçı parlamentolarla karşı karşıya kaldılar. Ukrayna Parlamentosu, Cumhurbaşkanı Kuchma tarafından önerilen ekonomik reform mevzuatını tekrar tekrar engelledi veya hafifletti. Sonrasında da 2000-2001’de Kuchma’nın iş birliği yapmadığı takdirde “uygun” önlemler alma tehditlerine rağmen Parlamento, Cumhurbaşkanı’nın yasama yetkilerini azaltmaya yönelik referandum çağrısını engelledi. Görevdeki kişiler yasama organını (1992’de Peru ve 1993’te Rusya’da olduğu gibi) atlatmaya veya hatta kapatmaya çalışsalar da bu tür eylemler özellikle uluslararası arenada maliyetli olma eğilimindedir. Böylece hem Fujimori hem de Yeltsin, “kendi kendine darbelerini” içeren üç yıl içinde yeni yasama seçimleri gerçekleştirdi ve Yeltsin 1993 sonrası darbe parlamentosundan muhalefetle karşılaşmaya devam etti.
Görevdeki yöneticilerin büyük yasama çoğunluklarına sahip oldukları yerlerde bile, muhalefet kuvvetleri yasama meclisini toplantı, örgütlenme yeri olarak ve (bağımsız bir medyanın var olduğu ölçüde) rejimi kınamak için bir kamu platformu olarak kullanabilirler. Peru’da, muhalefet partilerinin 1995 yılları arasında yasama süreci üzerinde çok az etkisi olmasına rağmen, Fujimori karşıtı yasa koyucular kongreyi (ve medyayı içeriğini de) görüşlerini yayınlamak için bir yer olarak kullandılar. Kasım 2000’de Ukrayna’da muhalefet yardımcısı Aleksandr Moroz, başkanı cinayetle suçlamak ve Cumhurbaşkanı’nın zarar verici bant kayıtlarını basına dağıtmak için parlamentoyu kullandı.
3) Yargı: Potansiyel yarışın üçüncü alanı yargıdır. Rekabetçi otoriter rejimlerdeki hükümetler yargıyı, rutin olarak genellikle itham yoluyla veya daha ustaca olan rüşvet, gasp ve diğer iş birliği mekanizmaları yoluyla tabi kılmaya çalışırlar. Örneğin Peru’da, birçok Yüksek Mahkeme yargısı da dahil olmak üzere birçok yargıç Fujimori’nin istihbarat şefi Vladimiro Montesinos tarafından inşa edilen patronaj, yolsuzluk ve şantaj ağına dahil edildi. Rusya’da Anayasa Mahkemesi, Yeltsin’in 1993 yılında parlamentonun dağılmasına karar vermesini anayasaya aykırı buldu. Yeltsin bunun üzerine mahkemenin telefon hatlarını kesti ve gardiyanlarını ortadan kaldırdı. Bazı durumlarda, hükümetler tehditlere ve şiddete başvururlar. Zimbabve’de Yüksek Mahkeme, Mugabe hükümetinin, yeniden arazi dağıtım politikasının bir parçası olan beyazlara ait tarım arazilerinin işgalinin yasadışı olduğuna karar verdikten sonra bağımsız adalet organlarına hükümet yanlısı “savaş gazileri”nden şiddetli tehditler geldi. Adalet Başkanı Anthony Gubbay de dahil olmak üzere dört yargıç, 2001’de erken emekli olmayı seçti ve yerini hükümet yanlısı yargıçlar aldı.
Ancak, resmi yargı bağımsızlığı ve yürütmenin eksik kontrolünün birleşmesi, başına buyruk hakimlere bir açıklık verebilir. Örneğin, Ukrayna’da Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanı Kuchma’nın yasama organının yetkilerini azaltma referandumunun bağlayıcı olmadığına şart koştu. Slovakya’da, Anayasa Mahkemesi Vladimír Meèiar hükümetinin 1994’te parlamentodaki muhalefet koltuklarını reddetmesini engelledi ve Sırbistan’da mahkemeler 1996 yılında yerel muhalefet seçim zaferlerini meşrulaştırdı. Mahkemeler ayrıca medya ve muhalefet figürlerini devletin zulmünden korudu. Hırvatistan’da, mahkemeler; her hafta düzenli olarak Başkan Tudjman’ın, İspanya lideri Francisco Franco’nun büyük bir hayranı olduğu yönünde yaptıkları sahte suçlamalarla sorumlu tutulan muhalefeti akladı. Benzer şekilde, 2001 yılında Malezya’da, bir Yüksek Mahkeme yargıcı, rejimin İç Güvenlik Yasası uyarınca hapsedilen iki muhalifi serbest bıraktı ve böyle bir acımasız yasaya[12] duyulan ihtiyacı kamuoyunda sorguladı.
Rekabetçi otoriter hükümetler daha sonra kendilerine hükmeden hâkimleri cezalandırabilmesine rağmen, resmi olarak bağımsız yargılara karşı bu tür eylemler iç ve dış meşruiyet açısından önemli maliyetler doğurabilir. Örneğin Peru’da Fujimori yanlısı kongre, Fujimori’nin üçüncü bir başkanlık dönemi için anayasal olarak şüpheli teklifini engellemeye çalıştıktan sonra 1997’de Anayasa Mahkemesi’nin üç üyesini görevden aldı. Bu hareket hem yurtiçinde hem de yurtdışında keskin bir eleştiri yarattı ancak bu durum, on yılın geri kalanında rejimin tarafında bir acı olarak kaldı.
4) Medya: Son olarak, medya genellikle rekabetçi otoriter rejimlerde merkezi bir çekişme noktasıdır. Çoğu tam gelişmiş otokraside, medya tamamen devlete aittir, ağır bir şekilde sansürlenmiştir veya sistematik olarak bastırılmıştır. Önde gelen televizyon ve radyo istasyonları hükümet (veya yakın müttefikleri) tarafından kontrol edilmektedir ve büyük bağımsız gazete ve dergiler ya Küba’da olduğu gibi yasa tarafından yasaklanmıştır veya Özbekistan ve Türkmenistan’da olduğu gibi fiili olarak ortadan kaldırılmıştır. Hükümetin öfkesini kışkırtan gazeteciler tutuklama, sınır dışı etme ve hatta suikast riskiyle karşı karşıya kalırlar. Buna karşın rekabetçi otoriter rejimlerde, bağımsız medya organları sadece yasal olmakla kalmayıp çoğu zaman oldukça etkilidir ve gazeteciler sık sık tehdit edilip, sürekli olarak saldırıya uğrasa da önemli muhalefet figürleri olarak ortaya çıkarlar. Örneğin Peru’da, La República ve El Comercio gibi bağımsız gazeteler ve Sí ve Caretas gibi haftalık dergiler 1990’lar boyunca serbestçe yayınlandı. Ukrayna’da, Zerkalo nedeli, Den ve daha yakın zamanlarda Vicherni visti gibi gazeteler Kuchma hükümeti hakkında önemli bağımsız görüş kaynakları olarak işlev gördü.
Bağımsız medya kuruluşları genellikle hükümetin kötü niyetini araştırarak ve ortaya çıkararak kritik bir bekçi rolü oynamaktadır. Peru basını, La Cantuta Üniversitesi’nde 1992 yılındaki katliamda ve Fujimori’nin partisinin 2000 seçimlerine hak kazanması için gereken imzalarda sahtecilik yaptığı da dahil olmak üzere bir dizi hükümet suistimalini ortaya çıkardı. Rusya’da Vladimir Gusinsky’nin Independent TV’si, özellikle Çeçenistan’daki eylemleri konusunda saygı duyulan, Yeltsin hükümetinin önemli bir eleştiri kaynağıydı. Zimbabve’de Daily News, Mugabe hükümetinin suistimalini ortaya çıkarmada önemli bir rol oynadı. Medya kuruluşları muhalefet güçleri için sözcü görevi de görebilir. Sırbistan’da Belgrad radyosu B-92, 1990’ların ikinci yarısında Miloseviç’e karşı önemli bir muhalefet merkezi olarak hizmet etti. Gazeteler 1980’lerin sonunda Panama ve Nikaragua’daki muhalif güçlerin desteklenmesinde önemli bir rol oynadı.
Rekabetçi otoriter rejimlerdeki yöneticiler genellikle otoriter rejimlerdeki mevkidaşlarından daha ince baskı mekanizmaları kullanarak bağımsız medyayı aktif olarak bastırmaya çalışırlar. Bu yöntemler genellikle rüşvet, devlet reklamcılığının seçici tahsisi, medya kuruluşlarının borçlarının ve vergilerinin manipülasyonu, hissedarlar arasındaki çatışmaların feshi ve bağımsız ve muhalif gazetecilerin yargılanmasını kolaylaştıran kısıtlayıcı basın yasalarını içerir. Rusya’da hükümet, Independent TV’yi hükümet yanlısı güçlerin devralması amacıyla kanalın ana gaz şirketi Gazprom’a olan borçlarından yararlandı. Peru’da Fujimori hükümeti, Kanal 2 sahibi Baruch Ivcher’ın vatandaşlığının geçersiz kılınması gibi rüşvet ve yasal maskaralıkların bir kombinasyonu aracılığıyla ülkenin tüm özel televizyon istasyonlarında fiili kontrol elde etti. Hükümetler ayrıca, bağımsız gazeteleri “yasal olarak” taciz etmek veya zulmetmek için iftira yasalarını da yaygın olarak kullanmaktadır. Örneğin, Gana’da Jerry Rawlings hükümeti, 1990’larda birkaç gazete editörünü ve köşe yazarını hapsetmek için sömürge dönemi iftira tüzüğünü kullandı ve Hırvatistan’da Açık Toplum Enstitüsü, 1997’de büyük bağımsız gazetelerin 230’dan fazla iftira tüzüğü tarafından hedef alındığını bildirdi. Benzer şekilde, Ermenistan hükümeti, ülkenin tartışmalı 1996 seçimlerinden[13] sonra sessiz basın eleştirisini ele almak için iftira davası kullandı.
Ancak medyayı baskılama çabaları, rekabetçi otoriter rejimlerdeki görevlilere pahalıya mal olabilir. Örneğin, 1996’da Hırvatistan’daki Tudjman hükümeti, başkentte popüler bir bağımsız istasyon olan Radio 101’in ruhsatını kaldırmaya çalıştığında, muhalefeti patlatan muazzam protestolar iktidar partisini geçici olarak bölüştürdü. 2000 yılında Ukrayna’da, Başkan Kuchma’nın muhalif bir gazetecinin öldürülmesini talep ettiği yönündeki suçlar büyük iç protestolara ve Batı’dan kısmen tecrit edilmesine yol açtı. Peru’da Ivcher’e yapılan zulüm ve sürgünler yurtta büyük protestolara neden oldu ve yurtdışında eleştirilerin odak noktası oldu.
Doğal Gerginlikler
Otoriter hükümetler, anlamlı demokratik kurumlarla süresiz olarak bir arada bulunabilirler. Görevdeki kişiler hileli (ve iyi duyurulmuş) hak ihlallerini önledikleri ve seçimleri iptal etmedikleri veya açıkça çalmadıkları sürece, rekabetçi otoriterliğin doğasında bulunan çelişkiler yönetilebilir olabilir. Rüşvet, iş birliği ve çeşitli “yasal” zulüm biçimlerini kullanan hükümetler, muazzam protestoları veya uluslararası itirazları kışkırtmadan muhalefet zorluklarını sınırlandırabilir.
Ancak görevlileri başta tutmaya yönelik demokratik kurallar ve otokratik yöntemlerin bir arada oluşu doğal bir istikrarsızlık yaratır. Seçimlerin, yasama meclislerinin, mahkemelerin ve bağımsız bir medyanın varlığı, muhalefet güçlerinin zorluk çıkarması için sürekli fırsatlar yaratır. Bu tür zorluklar otokratik görevliler için ciddi bir ikilem yaratıyor. Bir yandan onları bastırmak maliyetlidir, çünkü çıkarılan zorluklar hem resmi olarak yasal hem de yaygın biçimde (yurtiçi ve uluslararası) meşru olarak algılanma eğilimindedir. Öte yandan, görevdekiler demokratik zorlukların yolunu tutmasına izin verirlerse[14] güçlerini kaybedebilirler. Bu nedenle, ciddi demokratik çekişme dönemleri, rekabetçi otoriterliğin doğasında var olan çelişkileri ortaya çıkarmakta, otokratik görevlileri, demokratik kuralları ihlal eden, uluslararası izolasyon, iç çatışma ve olası yenilgi pahasına ilerlemeye izin vermeye zorlamaktadır. Sonuç genellikle 1988’de Meksika’da meydana gelen bir tür rejim krizidir; 1990’da Nikaragua, 1991’de Zambiya, 1993 yılında Rusya, 1996’da Ermenistan, 1997’de Arnavutluk, 2000 yılında Gana, Peru, Sırbistan, Ukrayna ve yine 2001’de Zambiya da aynı durum geçerlidir. Benzer bir krizin Mart 2002 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Zimbabve’de de ortaya çıkması bekleniyor.
Kenya, Malezya, Rusya ve Ukrayna gibi bazı durumlarda otokratik görevliler, fırtınaya göğüs gerdi. Bu ülkelerin çoğunda rejim sert önlemler aldı ve daha derine inildi. 1990’da Nikaragua, 1991’de Zambiya, 2000’de Gana ve Meksika gibi diğer durumlarda, rekabetçi otoriter hükümetler sert önlemler almada başarılı olamadı ve güç kaybetti. Peru ve Sırbistan da dahil olmak üzere diğer durumlarda, otokratlar sert önlemler almaya çalıştı, ancak bunu yaparken kötü bir şekilde zayıfladı ve sonunda düştü.
Ancak ardıllık demokratikleşme değildir. Birçok durumda (Hırvatistan, Nikaragua, Peru, Slovakya, Sırbistan) görevli değişim oranı, demokratik geçişlerle sonuçlansa da Arnavutluk, Zambiya, Ukrayna ve Beyaz Rusya da dahil olmak üzere diğer durumlarda, yeni seçilen liderler kendi öncüllerinin otoriter uygulamalarının çoğunu sürdürdüler hatta yoğunlaştırdılar. Bu nedenle, otokratik elitlerin kaldırılması rejim değişikliği ve hatta demokratikleşme için önemli bir fırsat yaratırken, böyle bir sonuç her zaman sağlanamaz.
Bu makalenin kapsamı ötesinde olmasına rağmen, rekabetçi otoriter rejimlerin demokratik yarışma olaylarının getirdiği krizlerden kurtulma kapasitesindeki farklılıkları açıklamakla birlikte, bir model kayda değerdir[15]. Latin Amerika ve Orta Avrupa gibi Batı’ya daha yakın bağları olan bölgelerde otokratik liderlerin ortadan kaldırılması, Soğuk Savaş sonrasındaki dönemde demokratikleşmeye neden olmuştur. Örneğin Latin Amerika’da, beş rekabetçi otoriter rejimin dördü 1990’dan sonra demokratikleşti (Dominik Cumhuriyeti, Meksika, Nikaragua ve Peru, ancak Haiti değil). Benzer şekilde, aynı dönemde Orta Avrupa’daki beş rekabetçi otoriter rejimin dördü demokratikleşti (Hırvatistan, Sırbistan, Slovakya ve Romanya, ancak Arnavutluk değil). Buna karşılık, Afrika ve eski Sovyetler Birliği’ndeki rekabetçi otoriter rejimlerin kayıtları oldukça farklıdır. Eski Sovyet cumhuriyetleri arasında sadece bir rekabetçi otoriter rejim (Moldova) 1990’larda demokratikleşti.
Bu kanıtlar, Batı’ya yakınlığın 1990’larda rekabetçi otoriter rejimlerin gidişatını şekillendiren önemli bir faktör olabileceğini düşündürmektedir. Batı’yla kültür ve medya etkisi, elit ağlar, gösterge etkileri ve Batı hükümetlerinin doğrudan baskısı şeklinde olan bağların, otoriter oluşumun maliyetlerini artırdığı ve rekabetçi otoriter rejimlerin demokratikleşmesini daha muhtemel hale getirdiği görülmektedir. Batı bağlantılarının daha zayıf olduğu veya alternatif olmayan, demokratik olmayan egemenlerin (Rusya veya Çin gibi) önemli bir etki yarattığı durumlarda, rekabetçi otoriter rejimlerin devam etmesi veya daha otoriter bir yönde hareket etmesi daha olasıdır.
Rekabetçi Otoriterizme Giden Yollar
Rekabetçi otoriter rejimler yeni bir fenomen olmasa da (tarihsel örnekler 1920’lerde Doğu Orta Avrupa’nın bir bölümünü ve 1946’dan 1955’e kadar Perón yönetimindeki Arjantin’i içerir), son yıllarda açıkça çoğalmıştır. 1990’larda üç farklı rejim yolundan rekabetçi otoriterizm ortaya çıktı. Yollardan biri, tam gelişmiş bir otoriter rejimin çürümesiydi. Bu durumlarda, yerleşik otoriter rejimler, çoğunlukla yerel ve uluslararası baskıların birleşimiyle ya resmi demokratik kurumları benimsemeye ya da daha önce cephe demokratik kurumlarına ciddi şekilde bağlı kalmaya zorlandı. Yine de muhalefet hareketlerinin zayıflığı nedeniyle geçişler demokrasiden yoksun kaldı ve görevliler yeni demokratik kuralları manipüle etme ya da seçici bir şekilde uyma konusunda becerikli davrandılar. Bu tür geçişler, ekonomik krizin ve uluslararası baskının çok partili seçimlere gitmek için otokratları zorladığı, ancak birçok geçişte demokratikleşmenin yetersiz kaldığı ve birçok otokratın güçlerini koruduğu Sahraaltı Afrika’nın çoğunda meydana geldi.
Rekabetçi otoriterizme giden ikinci yol, otoriter bir rejimin çöküşüdür. Ardından yeni ve rekabetçi bir otoriter rejim ortaya çıkar. Bu durumlarda, otoriter bir çöküşün ardından haliyle aşağı yukarı zayıf seçim rejimleri ortaya çıktı. Demokratik geleneklerin ve zayıf sivil toplumların yokluğu seçilmiş hükümetlere otokrat olarak hükmetme fırsatları yaratmış olsa da bu hükümetler otoriter yönetimi pekiştirme kapasitesinden yoksundu. Bu yolu Ermenistan, Hırvatistan, Romanya, Rusya, Sırbistan ve Ukrayna gibi post komünist ülkeler ve 1994’ten sonra Haiti izledi.
Rekabetçi otoriterizme giden üçüncü yol, demokratik bir rejimin çöküşüdür. Bu gibi durumlarda, derin ve çoğu zaman uzun süredir devam eden siyasi ve ekonomik krizler, özgürce seçilen hükümetlerin, demokratik kurumları ya başkanlık “kendi kendine darbe” yoluyla ya da seçici, artan ihlaller yoluyla baltaladığı, ancak bunları tamamen ortadan kaldırma isteğinden ya da kapasitesinden yoksun olduğu koşullar yarattı. Bu tür geçişlere örnek olarak 1990’ların başında Peru ve belki de günümüzdeki Venezuela verilebilir.
Bu son yaygınlaşmanın kökleri, Soğuk Savaş sonrasındaki dönemde demokratik ve otoriter rejimlerin birleştirilmesi ile ilgili zorluklara dayanıyor. 1990’larda demokrasinin yayılmasına (ve akademisyenler arasında ilham verdiği demokratik iyimserliğe) rağmen, dünyadaki demokratik rejimlerin çoğunun kurulması ya da sürdürülmesi zordur. Yoksulluk, eşitsizlik ve cehalet düzeylerinin yüksek olduğu ülkelerde; zayıf devletlerde ve sivil toplumlarda; kurumsal istikrarsızlıkta; tartışmalı ulusal sınırlarda; ve (eski komünist dünyanın bazı kısımlarında) ekonominin, büyük dini kurumların ve sosyal aktivitenin diğer alanlarının durumu ile devam eden hakimiyette çok sayıda geçiş yaşandı.
Yine de Soğuk Savaş sonrasındaki dünyanın çoğunda, tam ölçekli demokratikleşme beklentileri kasvetli kalmaya devam ederse, tam ölçekli otoriter rejimler[16] kurma ve sürdürme beklentileri de devam eder. Bu değişiklik büyük ölçüde Soğuk Savaş sonrası oluşan uluslararası ortamın bir ürünüdür. Batı liberalizminin zaferi ve Sovyetlerin çöküşü, alternatif rejim modellerinin meşrutiyetini baltaladı ve çevre devletlerin resmi demokratik kurumları benimsemeleri için güçlü teşvikler yarattı. Andrew Janos’un iddia ettiği gibi, liberal hegemonya dönemleri, uluslararası saygınlığı ve yaşanabilirliği sürdürmeye çalışan demokratik olmayan hükümetlere bir “kısıtlar ağı” yerleştirmektedir. Böylece, I. Dünya Savaşı’nı izleyen kısa liberal hegemonya döneminde Orta Avrupa’daki nispeten otoriter hükümetler, yarı özgür basını, parlamento muhalefet üyelerini düzenli incelemeyi ve yarı bağımsız bir yargıyı[17] tolere etmek için güçlü bir baskı ile karşı karşıya kaldılar. Batılı liberal devletlere, otoriter karşı egemen güçler meydan okuduğunda, bu “kısıtlama ağları” ortadan kalkma eğilimindedir. Karşı-egemen güçler alternatif meşrutiyet kaynakları, askeri ve ekonomik yardım sağlarlar. Böylece seçkinlerin resmi demokratik kurumları sürdürme yönündeki teşvikleri zayıflatırlar. Böylece Nazi Almanyası ve Sovyet Rusya’nın bölgesel güçler olarak ortaya çıkması, 1930’larda Orta Avrupa melez rejimlerinin çökmesine katkıda bulundu ve Sovyetler Birliği’nin gücü, Soğuk Savaş sırasında Üçüncü Dünya’nın çoğunda Leninist diktatörlüklerin kurulmasını kolaylaştırdı. Batılı güçler hegemonyalarına meydan okuduğunda, kendilerini rakiplerine karşı tampon olarak gösterebilecek otokrasileri tolere etme olasılıkları daha yüksektir.
1990’lar, 1920’lere benzer bir Batı liberal hegemonya dönemine işaret etti, ancak kapsamı çok daha genişti. Uluslararası etkiler, gösterge etkileri, koşulluluk (Avrupa Birliği üyeliği gibi), devletten devlete doğrudan baskı (yaptırımlar, sahne arkası diplomasi ve hatta doğrudan askeri müdahale gibi) dahil olmak üzere, ortaya çıkan uluslar ötesi aktörlerin ve kurumların faaliyetleri birçok şekil aldı. Bu yeni bağlamda liberal demokratik model, komünizm sonrası ve Üçüncü Dünya seçkinleri arasında benzeri görülmemiş bir kabul gördü. Belki daha da önemlisi, alternatif askeri ve ekonomik yardım kaynaklarının bulunmaması, Batı hükümetleri ve kurumlarıyla iyi koşullarda olmanın önemini artırmıştır. Uluslararası baskının etkisi bölgeler arasında (ve hatta ülkeler arasında) önemli ölçüde değişiklik gösterse de çoğu yoksul ve orta gelirli ülkede hükümetler için, resmi demokratik kurumları benimsemenin faydaları (ve açıkça otoriter olanları sürdürmenin maliyetleri) 1990’larda önemli ölçüde artmıştır.
Ortaya çıkan potansiyel otokratlar da otoriter rejimlerin sağlamlaştırılmasında önemli iç engellerle karşılaştılar. Tamamen kapalı bir rejimi pekiştirmek için otoriter seçkinler, potansiyel muhaliflerin sistematik baskısı veya iş birliği yoluyla tüm büyük çekişme kaynaklarını ortadan kaldırmalıdır. Bu tür bir eylem hem seçkin bir uyum hem de minimal etkili (ve finansal olarak çözücü) bir devlet aygıtı gerektirir. Kaynak kıtlığı, liderlerin daha önce otoriter devlet yapılarına zarar vermeyen himaye ağlarını sürdürmelerini zorlaştırdı. Buna ek olarak, iç savaş riskini artırırken baskıcı organlar üzerindeki belirsiz hiyerarşik kontrol, otoriter yönetimi pekiştirme zorluğunu da artırmıştır. Son olarak birçok komünizm sonrası rejimde, farklı devletler ve ekonomik kaynaklar üzerindeki kontrolün farklı gruplar arasında dağılması, herhangi bir liderin tam kontrol sağlamasını zorlaştırdı ve bu da varsayılan olarak bir çeşit çoğulculuğa neden oldu.
1990’larda çok sayıda rejim, otoriter yönetimin önündeki ulusal ve uluslararası engelleri aşmayı başardı. Bazıları, büyük ölçüde Batılı dış politika gündemlerinde demokrasinin teşvik edilmesini engelleyen ekonomik veya güvenlik meseleleri nedeniyle, uluslararası sistemdeki serbestlik ortamından yararlandı. Diğerleri, devletin özerk bir sivil toplumun gelişimini baltalayan ve yöneticilere potansiyel muhaliflerle iş birliği yapma imkânı veren değerli emtiaların (petrol gibi) gelirleri üzerindeki kontrolünden, diğerleri de kolaylaştırılmış yarı geleneksel elit ağlardan neopatrimonyal rejimlerin kurulmasından yararlandı (Orta Asya’da olduğu gibi).
Ancak 1990’larda Afrika, Latin Amerika ve komünizm sonrası Avrasya’nın çoğunda ortaya çıkan potansiyel otokratlar, bu avantajlardan yoksundu. Uluslararası baskı, devletin zayıflığı ve elitlerin ayrılması kombinasyonu nedeniyle pek çok görevli, muhaliflerini seçmenin veya bastırmanın maliyetinin oldukça yüksek olduğunu anladı. Sonuç olarak, bazı otokratik liderler bile önemli çekişme sahalarını ortadan kaldıramadı. Otoriter zayıflığın kaynakları, durumlar arasında değişiyordu. Örneğin Arnavutluk ve Haiti’de uluslararası faktörler tam ölçekli otoriter yönetimin önlenmesinde muhtemelen belirleyiciydi. Afrika’da, Soğuk Savaş sponsorluğunun sona ermesinden dolayı kaynakların daralması ve uluslararası finans kurumları tarafından dayatılan koşulsuzluk, bazı hükümetleri nispeten zayıf muhalefet zorluklarını[18] bile seçemeyecek ya da bastıramayacak kadar zayıf bıraktı. Moldova, Rusya ve Ukrayna gibi post-Sovyet ülkelerinde, devlet ve ekonomik kaynaklar üzerindeki kontrolün parçalanması, sivil toplumun zayıf kaldığı yerlerde bile bir siyasi rekabet yarattı. Bununla birlikte, bu vakaların hemen hemen hepsinde ortak olan, çoğulculuk ve demokratik tartışmanın elitlerin o zaman onları istedikleri için daha az sürdüğüdür, çünkü elitler onlardan kurtulamamıştır.
1990’larda, demokratik ya da otoriter rejimlerin sağlamlaşması için koşulların elverişsiz olduğu yerlerde, rekabetçi otoriter rejimlerin ortaya çıkması muhtemeldi. Elbette, bu tür koşulların mutlaka rekabetçi otoriterliğe yol açmadığı unutulmamalıdır. El Salvador, Mali ve Moğolistan da dahil olmak üzere bazı durumlarda, demokrasi son derece elverişsiz koşullara rağmen etkili olabilir. Diğer durumlarda, otoriter yönetimin çöküşü Liberya, Sierra Leone ve Somali’de olduğu gibi devletin çökmesine ve iç savaşa neden olabilir.
Demokratik Olmayan Yönetim Biçimlerini Kavramsallaştırma
Thomas Carothers’ın “geçiş paradigması[19]” dediği şeyin ötesine geçme çağrısını yineleyerek sonuçlandırıyoruz. Artık, dünyanın çoğunda demokratikleşme konusundaki erken umutların aşırı iyimser olduğu açıktır. Birçok otoriter rejim demokratikleşmenin “üçüncü dalgası”ndan kurtuldu. Diğer durumlarda otoriterliğin çöküşü demokrasiyi değil, demokratik olmayan yeni bir yönetim biçimini doğurdu. Gerçekten de Sovyetler Birliği’nin çöküşünden on yıl sonra, dünya bağımsız devletlerinin çoğunluğu demokratik olmadı. Ancak, demokratikleşmenin nedenleri ve sonuçları, ortaya çıkan demokrasi türleri ve demokratik sağlamlaşma konuları hakkında geniş bir literatür ortaya çıkarken, demokratik olmayan rejimlerin ortaya çıkması veya sürmesi konusunda kayda değer miktarda araştırma yapılmamıştır.
Soğuk Savaş sonrası Batı liberal hegemonyası, küresel ekonomik değişim, medya ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler, demokrasiyi, insan haklarını geliştirmeyi amaçlayan uluslararası ağların büyümesi, otoriter seçkinlerin karşılaştığı fırsatların ve kısıtlamaların yeniden şekillenmesine katkıda bulundu. Sonuç olarak, totaliterlik ve bürokratik otoriterlik gibi bazı otoriterlik biçimlerinin sürdürülmesi zorlaşmıştır. Bununla birlikte, aynı zamanda, 1990’larda rekabetçi otoriterizm de dahil olmak üzere birçok yeni (veya kısmen yeni) demokratik olmayan rejim türü daha fazla önem kazanmıştır. Diğer melez rejimler, komünizm sonrası patrimonyal diktatörlükler ve sürekli devlet çöküşü vakaları (“kaosokrasi”)[20] dahil olmak üzere bir dizi başka demokratik olmayan sonuç da önem kazanmıştır. Demokratik olmayan bu sonuçlar üzerine yapılan araştırmalar, Soğuk Savaş sonrası geçiş rejimlerine açık alternatif setlerin daha iyi (umulması yerine) anlaşılması için kritik bir öneme sahiptir.
Yazarlar Jason Brownlee, Timothy Colton, Michael Coppedge, Keith Darden, Jorge Domínguez, Steve Hanson, Marc Morjé Howard, Rory MacFarquhar, Mitch Orenstein, Maria Popova, Andreas Schedler, Oxana Shevel ve Richard Snyder’ın yorumları için teşekkür eder.
Terry Lynn Karl, “The Hybrid Regimes of Central America,” Journal of Democracy 6 (Temmuz 1995): 72–87; William Case, “Can the ‘Halfway House’ Stand? Semidemocracy and Elite Theory in Three Southeast Asian Countries,” Comparative Politics 28 (Temmuz 1996): 437–64; Richard A. Joseph, “Africa, 1990–1997: From Abertura to Closure,” Journal of Democracy 9 (Nisan 1998): 3–17; Larry Diamond, Developing Democracy: Toward Consolidation (Baltimore: Johns Hopkins Universitesi Yayınları, 1999); Fareed Zakaria, “The Rise of Illiberal Democracy,” Foreign Affairs 76 (Kasım–Aralık 1997): 22–41; Thomas Carothers, Aiding Democracy Abroad: The Learning Curve (Washington, D.C.: Carnegie Endowment for International Peace, 1999); Gordon P. Means, “Soft Authoritarianism in Malaysia and Singapore,” Journal of Democracy 7 (Ekim 1996): 103–17; Andreas Schedler, “Mexico’s Victory: The Democratic Revelation,” Journal of Democracy 11 (Ekim 2000): 5–19; ve M. Steven Fish, “Authoritarianism Despite Elections: Russia in Light of Democratic Theory and Practice,” 2001 Amerikan Siyaset Bilimi Derneği Yıllık Toplantısında sunulmak için hazırlanan rapor, San Francisco, 30 Ağustos–2 Eylül 2001.
Bkz. David Collier and Steven Levitsky, “Democracy with Adjectives: Conceptual Innovation in Comparative Research,” World Politics 49 (Nisan 1997): 430–51.
Bkz. Jeffrey Herbst, “Political Liberalization in Africa after Ten Years,” Comparative Politics 33 (Nisan 2001): 357–75; Thomas Carothers, “The End of the Transition Paradigm,” Journal of Democracy 13 (Ocak 2002): 5–21.
Juan J. Linz, Totalitarian and Authoritarian Regimes (Boulder, Colo.: Lynne Rienner, 2000), 34.
Bkz. Scott Mainwaring, Daniel Brinks, ve Aníbal Pérez Linan, “Classifying Political Regimes in Latin America, 1945–1999,” Studies in Comparative International Development 36 (Güz 2001). Bu söylem Larry Diamond’un demokrasinin “orta derece” konseptlerini tanımlamasıyla bağıntılıdır (Larry Diamond, Developing Democracy, 13–15).
Açıkçası, sivil ve siyasi hak ihlallerinin oyun alanını temelden değiştirmeye başladığı noktayı anlamak zordur ve her zaman tartışmaya açık olacaktır. Bununla birlikte, sınırda olan durumların puanlanması sorunu tüm rejim için ortaktır.
Larry Diamond, Developing Democracy, 15–16; Richard Joseph, “Africa, 1990– 1997”; Jason Brownlee, “Double Edged Institutions: Electoral Authoritarianism in Egypt and Iran,” 2001 Amerikan Siyaset Bilimi Derneği Yıllık Toplantısında sunulmak için hazırlanan rapor, San Francisco, 30 Ağustos–2 Eylül 2001.
Philip G. Roeder, “Varieties of Post-Soviet Authoritarian Regimes,” Post-Soviet Affairs 10 (Ocak–Mart 1994): 61–101.
Kenya’da, devlet destekli ölüm mangaları, özellikle etnik azınlık bölgelerinde büyük çaplı şiddetten sorumluydu. Bkz. Joel Barkan ve Njuguna Ng’ethe, “Kenya Tries Again,” Larry Diamond ve Marc F. Plattner, eds., Democratization in Africa (Baltimore: Johns Hopkins Universitesi Yayınları, 1999), 185. 1990’larda Sırbistan ve Zimbabve’de de muhalif güçlere karşı önemli derecede şiddet uygulanmıştır.
Bkz. Keith Darden, “Blackmail as a Tool of State Domination: Ukraine Under Kuchma,” East European Constitutional Review 10 (Güz–Yaz 2001): 67–71.
The Economist, 14 Temmuz 2001, 37.
H. Kwasi Prempeh, “A New Jurisprudence for Africa,” Journal of Democracy 10 (Temmuz 1999): 138; Nebojsa Bjelakovic ve Sava Tatic, “Croatia: Another Year of Bleak Continuities,” Transitions-on-Line, http://archive.tol.cz/countries/croar97.html (1997). Mikhail Diloyen, “Journalists Fall through the Legal Cracks in Armenia,” Eurasia Insight (Haziran 2000).
Bu ikilemler Andreas Schedler’in araştırmalarında bilgilendirici bir şekilde ortaya koyulmuştur, “The Nested Game of Democratization by Elections,” International Political Science Review 23 (Ocak 2002).
Daha gelişmiş bir açıklama için bkz. Steven Levitsky ve Lucan A. Way, “Competitive Authoritarianism: Hybrid Regime Change in Peru and Ukraine in Comparative Perspective,” 355 sayılı Kamu Politikası Çalışma Belgesi (Glasgow: University of Strathclyde Center for the Study of Public Policy, 2001).
Eski Sovyetler Birliği’ndeki otoritarizmin önündeki engeller konusunda, bkz. Philip G. Roeder, “The Rejection of Authoritarianism,” Richard Anderson, M. Stephen Fish, Stephen E. Hanson, ve Philip G. Roeder’in, Postcommunism and the Theory of Democracy araştırmasında (Princeton: Princeton Universitesi Yayınları, 2001).
Andrew Janos, East Central Europe in the Modern World: The Politics of Borderlands From Pre- to Postcommunism (Stanford, Calif.: Stanford Universitesi Yayınları, 2000), 97–99.
Michael Bratton ve Nicolas van de Walle, Democratic Experiments in Africa: Regime Transitions in Comparative Perspective (New York: Cambridge Universitesi Yayınları, 1997), 100.
Thomas Carothers, “The End of the Transition Paradigm.”
Bkz. Richard Snyder, “Does Lootable Wealth Breed Disorder? States, Regimes, and the Political Economy of Extraction,” 2001 Amerikan Siyaset Bilimi Derneği Yıllık Toplantısında sunulmak için hazırlanan rapor, San Francisco, 30 Ağustos–2 Eylül 2001. Ayrıca bkz. Juan J. Linz, Totalitarian and Authoritarian Regimes, 37.
*Steven Levitsky,Harvard Üniversitesi’nde siyaset bilimi profesörüdür ve Lucan A. Way ile “Rekabetçi Otoriterizm: Soğuk Savaş Sonrası Hibrid Rejimler” kitabının yazarıdır. Lucan A. Way, Toronto Üniversitesi’nde siyaset bilimi profesörüdür.
*Bu makale, Journal of Democracy dergisinin Nisan 2002 sayısında çıkmıştır. Makalenin orijinaline ulaşmak için tıklayınız.