Mayflower ile ilgili ilk yazımızda geminin yolculuğa çıkışı ve varışı arasında olan bitenleri detaylıca anlatmıştık. Yazımızın bu bölümünde İngiliz Püritenlerin kim olduklarını, Mayflower Sözleşmesini ve İngiliz göçmenlerin ardından devam eden göç sürecinin sonuçlarını ele alacağız.
Amerika'ya varışlarından 200 yıl kadar sonra "Pilgrim Atalar" (Pilgrim Fathers) diye anılmaya başlayan, New England'daki ilk kalıcı yerleşmeyi kuran İngiliz göçmenler, İngiltere'deki Anglikan Kilisesi'nin batıl inançlarını ve eskimiş törelerini ortadan kaldıramadığını düşünen Püriten muhaliflerdir. Püritenler Kilise'deki hiyerarşiye, özellikle üst düzeydeki başpiskopos ve piskoposa da karşı çıkıyordu.
"Pilgrim Atalar" kimdi?
Bir Püriten grubu olan Ayrılıkçılar Anglikan Kilisesi'ni toptan reddediyor, yeni ve daha sade bir Kilise'nin gerekli olduğunu iddia ediyorlardı. Bu aykırı görüşler İngiliz tacına karşı bir tehdit olarak algılanmıştı, çünkü kral Kilise'nin başkanıydı. Ayrılıkçıların kendi dini törenlerini yapmalarını yasakladı ve karşı gelenler hapse atıldı.
En sonunda Nottinghamshire'da yaşayan bir Ayrılıkçı grubu Protestan yaşantısının ve düşüncesinin hakim olduğu Hollanda'ya kaçmaya karar verdi. 1608 yılının baharında Hollanda'ya gitmek üzere bir gemi kiraladılar. Önde sadece erkeklerin gitmesine izin verildi, ertesi yıl ailelerini de yanlarına alabildiler.
Fakat zaman içinde İngiliz Püritenler başka bir ülkede kendilerini yabancı gibi hissetmeye başlamış ve geleceklerinin Amerika'da olduğuna ikna olmuşlardı. 1617 yılında Leidenli bir grup Virginia şirketiyle Amerika'da yerleşme izni konusunda görüşmek üzere Londra'ya gitti. İki yıl sonra bir plantasyon patenti ve bir grup yatırımcının desteğini aldılar.
İngiliz Püritenler ve tüccarlar daha sonra yeni yerleşimi desteklemek üzere bir ticaret şirketi kurdular. Yatırımcılar 10 sterlin vererek şirketin bir hissesini satın alabiliyordu; İngiliz Püritenler yedi yıllık çalışma karşılığında bir hisse sahibi olabildiler. Kar bir fona akıyor ve yedi yılın sonunda hisse sahipleri arasında paylaştırılıyordu.
Leidenli İngiliz Püritenler fonlarını Speedwell adlı küçük bir gemiyi satın almak için kullandılar. Gemi 22 Temmuz 1620 yılında Hollanda'dan Southampton'a doğru yola çıktı. Orada, içinde Ayrılıkçılar ve onların "Yabancılar" olarak adlandırdığı diğer göçmenlerin bulunduğu, Londra'ya kayıtlı Mayflower adındaki gemiyle buluştu.
Mayflower Sözleşmesi nedir?
Kara göründükten bir süre sonra Mayflower'daki huzursuzluk başladı. İnsanların çoğu tıka basa dolu gemideki yaşamdan bezmişti ve ilk görünen kara parçasına ayak basmak konusunda endişeliydiler. Diğerleri ise daha güvenli bir liman bulmanın akıllıca olacağını savunuyordu. Bazıları Virginia şirketince verilen patentin İngiliz göçmenlere herhangi bir güç kazandırmadığını savundular, çünkü şirketin yetki alanının içindeydiler. Bazı karar alma süreçlerinin biçimlendirilmesinin gerektiği açıktı.
Mayflower'da gerçekleştirilen bir toplantıda liderler, kanun yapabilecek bir yönetim kurumu oluşturmak ve yerleşimi yönetebilecek memurların seçilmesini sağlamak üzere Mayflower Sözleşmesi olarak bilinen belgeyi düzenlediler. Bu belge gemideki 41 erkek yolcu tarafından imzalandı. Sözleşme Plymouth yönetiminin temelini oluşturuyordu ve yerleşim 1691'de Massachusetts'e bağlanana kadar yürürlükte kaldı.
ABD'nin altıncı başkanı olan John Quincy Adams sözleşmeyi daha sonraları "yeni bir ülkede toplumların kurmakta olan eşit haklara sahip bireyler tarafından gerçekleştirilen … gönüllü uzlaşmaya dayanan … modern zamanlardaki sosyal sözleşmelerin ilk örneği'' olarak selamlayacaktı.
Göçmenler Amerika'da nasıl başarılı oldu?
Atlantik geçişinin güçlüklerine rağmen hayatta kalmayı başarmış Mayflower yolcuları için, Amerika'da geçirdikleri ilk kış çok sert geçti. Kış sonunda bu insanların yarısı Plymouth'un soğuk topraklarına defnedilmişti.
İlkbahar gelip hava yumuşayınca umutlar da yeşerdi. İngilizce konuşan Squanto isimli bir Kızılderili göçmenlerle dost oldu. O ve diğer yardımsever Kızılderililer yeni yerleşimcilere nasıl mısır ekeceklerini, hayvan tuzağı hazırlayacaklarını ve hatta ringa balıklarını nasıl gübre olarak kullanabileceklerini bile öğrettiler.
Stoklar genellikle azdı ve ilk birkaç yıl hasat umut kırıcı oldu. Virginia'daki Kızılderili katliamıyla ilgili haberler geliyor, gemiler korsanlar tarafından yağmalanıyor ve yerleşimciler Londra'daki destekçilerine karşı sürekli borçlu görünüyordu. Fakat yorulmadan azimle çalışan bazı iyimser göçmenler hayatta kaldılar. Yatırımcıları için hiçbir zaman bir kazanç sağlayamamalarına rağmen, 1627'de onları bütün hisselerini satın almayı başardıları. 1637'ye gelindiğinde Plymouth'da 549 kişi yaşıyordu.
İngiliz göçmenleri kimler izledi?
"Pilgrim Atalar", ibadet özgürlüğünden ekonomik kazanç elde etmeye kadar değişebilen nedenlerle New England'a gelen binlerce göçmenin yolunu açtı. Avrupa'dan göçmenlerle dolu düzinelerce gemi yola çıktı: Bu gemilerde dindar muhaliflerden eski mahkumlara, serüvencilere ve iş insanlarına kadar çeşitli kişiler vardı.
Bazıları Plymouth'a yerleşirken diğerleri Maine'den Connecticut Vadisi'ne kadar yeni yerleşimler kurdular. Sonradan bölge toplu olarak New England adını aldı.
1630 yılında John Winthrop ve 1000'den fazla yerleşimci Plymouth'un kuzeyinde Salem'de Massachusetts Bay Şirketi'ni kurdu. XVII. yüzyılın ortalarında ilk İngiliz göçmenleri takip etmiş olanların sayısı 80000'den fazlaydı. Plymouth kolonisi sonraları Massachusetts'e dahil olsa da, yönetiminin düzenlenişi gelecekteki Püriten yerleşimleri için model vazifesi gördü.
Bazı tarihçiler ilk İngiliz göçmenlere gerçekte başardıklarından daha fazlasını affetme eğiliminde olabilirler. Fakat Amerika'nın oluşmasında oynadıkları öncü rolü tartışılmaz bir gerçektir.