ZEKÂTdawud | Eylül 17, 2020 | 0 | Fıkıh
Şu malların zekâtını vermek farzdır:
Deve
Sığır
Davar
İmâm Ebû Hanîfe’ye göre atlarda zekât vardır. Ancak İmâm Ebû Yûsuf ve İmâm Muhammed’e göre atlarda zekât yoktur. Fetva edilen görüş de budur.
Ekinler
Meyveler
Altın
Gümüş
Define
Altın ve gümüşten olan kadın ziyneti
Eriyen ve dövülebilen katı madenler
Ticaret malları
Ayrıca fitre zekâtını vermek vaciptir.
Hayvanlarda Zekât Nisâbı:
Develerin ilk nisâbı beş devedir.
Sığırların ilk nisâbı ise otuz sığırdır.
Davarların ilk nisâbı da kırk davardır.
Deve, sığır ve davarların adedi belirttiğimiz miktarlardan az ise, bunların zekâtı yoktur.
Zekâtın farz olması için:
Zekât nisâbına ulaşmış bu hayvanların, bir kamerî yıl sâhibinin mülkünde bulunmuş olması gerekir.
Sayılan bu hayvanların, yılın çoğunda umumi meralarda otlamış olmaları gerekir.
Çalıştırılan hayvan olmamaları gerekir.
Çift sürme gibi işlerde çalıştırılan hayvanlarda zekât yoktur.
Hayvanlarda Verilmesi Farz Olan Zekât Miktârı:
5 devenin zekâtı bir şât, yani bir yaşını doldurmuş olan bir koyundur veya iki yaşını doldurmuş bir keçidir.
40 davarın zekâtı bir şâttır. Yani bir yaşını doldurmuş olan bir koyundur veya iki yaşını doldurmuş bir keçidir.
30 sığırın zekâtı, 1 yaşını doldurmuş bir danadır.
Saydığımız nisaplardan fazla adetteki hayvanların zekâtları ise adetlerine göre verilir. Bu miktarda hayvan sâhibi olanların, Allâh’ın onlara bunlar için farz kıldığı zekât miktarını öğrenmeleri farzdır.
Ekin ve Meyvelerin Nisâbı:
İmâm Ebû Hanîfe’ye göre ekin ve meyvelerin azının da çoğunun da zekâtı verilir. İmâm Ebû Yûsuf ve İmâm Muhammed’e göre ise bunların, nisâbı doldurması şarttır.
Ekin ve meyvelerin ilk nisâbı 5 vesk’tir. 5 vesk ise Peygamberimizin sâ’ı ile 300 sâ’dır.
İmâm Ebû Yûsuf ve İmâm Muhammed’e göre ekin ve meyvelerin bir yıl boyunca ilaçlanmadan ve masraf edilmeden, çürümeden kalabilme özelliğine sahip olmaları gerekir. Dolayısıyla yeşillik, sebze ve zikredilenler dışındaki meyvelerde zekât yoktur.
Aynı yılın mahsulü olan ekinlerden, aynı cinsler (kaliteleri farklı olsa da) bir araya getirildiğinde, miktarları nisâba ulaşırsa, bunların zekâtını vermek farz olur. Hangi cins nisâb miktarına ulaşırsa, onun zekâtı verilir. Ancak nisaba ulaşmak için buğday ve arpa gibi farklı cinsler birleştirilmez.
Ekin ve meyveler, yenilecek duruma geldiklerinde, bunlar için zekât vermek farz olur.
Ekin ve meyvelerde Zekât Miktârı:
Meyve ve ekinlerin sulanması için emek veya para harcanmayıp, yağmurdan ya da nehirden sulanıyorsa, 1/10’i (onda biri) zekât çıkarılır.
Eğer mahsuller emek veya para harcanarak sulanıyorsa, 1/20’i (yirmide biri) zekât çıkarılır.
Eğer mahsuller bildirilen nisap miktarından (5 veskten) fazla ise, bunların da zekâtı hesaplanıp, maldan çıkarılır.
Altın ve Gümüşün Nisâbı:
Altının nisâbı 20 miskaldir.
Gümüşün nisâbı ise 200 dirhemdir.
Altın ve Gümüşte Zekât Miktârı:
Altın ve gümüşün nisâbı dolduysa onda birinin çeyreği zekât olarak verilir.
İmâm Ebû Yûsuf ve İmâm Muhammed’e göre, nisap miktarını az dahi aşan altın ve gümüşlerin de zekâtlarının hesaplanıp verilmesi farzdır.
Ancak İmâm Ebû Hanîfe’ye göre gümüş nisâbını aşan miktar 40 dirhemden az ise veya altın nisabını aşan miktar 4 miskalden az ise, bu fazlalıkta zekât yoktur.
Altın ve gümüşte zekâtın farz olması için malın zekât nisâbına ulaştıktan sonra kişinin mülkünde bir yıl kalması gerekir.
Ancak madenden veya cahiliye döneminden kalan defineden elde edilen altın veya gümüş nisaba ulaşırsa, zekâtı vermek için üzerinden bir yıl geçmesi beklenmez, hemen verilir.
Maden ve Definede Zekât Miktârı:
Madenden çıkan altın ve gümüşün ve definenin zekâtı ise 1/5, yani % 20 dir. Geriye kalan miktar, kendisinin olur.
Kişi, eğer kendisine ait mülkte maden bulursa bunun için zekât vermesi gerekmez, çünkü bu maden kendisinin olur. Lakin nisâb miktarında olup üzerinden bir yıl geçince zekât vermesi farz olur.
Ticaret Malının Nisâbı:
Ticaret malının nisâbı, altın veya gümüşün nisâbı gibidir.
Malın nisâb miktarına ulaşmasına yılın başı ve sonunda itibar edilir.
Ticaret Malında Zekât Miktârı:
Ticaret malında zekât miktârı onda birin çeyreğidir.
Ortaklık sebebiyle nisaba ulaşan hayvanlar ve ticari malda zekât yoktur.
Fitre Zekâtı:
Bayram gününün sabah namazı vaktine ulaşan her hür Müslüman; borcu, giyimi, barınması, ev eşyaları, hizmetçileri, silahı ve nafakasından, sorumlu olduklarının ihtiyaçları dışında, nisap miktarı mala sahip ise fitre zekâtını vermesi vaciptir. Fitre zekâtı; kendisi, buluğa ermeyen fakir çocuğu, deli olan fakir çocuğu ve kâfir dahi olsa hizmetinde olan kölelerinin her biri için yarım sâ’ buğday veya 1 sâ’ hurma, ya da arpadır.
Fitre zekâtı olarak zikredilenlerin değerinde para da verilebilir.
Tüm zekât çeşitlerinde, maldan, zekât olarak verilecek olan miktâr ayırılırken veya zekât verilirken niyet edilmesi farzdır.