“Biological Consevation” dergisinde son günlerde yayınlanmış olan bir makale ; Doğu Kalimantan’ın Wehea Ormanı , Bornea’daki orangutanların sayısını saptamak için kamera yerleştiren Wisconsin Üniversitesi’nden fiziksel antropolog Dr. Stephanie Spehar’ın önderliğindeki çalışmayı detaylandırıyor. Araştırmacılar, gelecekteki koruma çalışmalarına yardımcı olması adına kameraların daha kesin popülasyon sayımı yapacağına inanıyor.
Çalışma ekibi, balta girmemiş yağmur ormanlarıyla çevrelenen 38 bin hektarlık Wehea Ormanı’nda kamera ağı kurdu.Ekip, kameraları yerleştirmek için iki farklı alan – ilki sık ağaçlarla örtülü orman ve ikincisi en son 1996’da gidilen orman – seçti. Çalışmayla, yakalanması güç olan dumanlı pars (Neofelis diardi) gibi türlerde çok başarılı olan kamera tuzaklarının orangutan sayımı için kullanılıp kullanılmayacağı denenmek istendi.
Çalışma öncesindeki orangutan sayısını tespit etmedei en güvenilir yöntem , belli bölgelerdeki orangutan yuvalarını saymaktı. “Orangutan yuvaları büyük kuşların yuvalarına benzer ve geceleyin ya da gün içinde uyumak için kullanılır.” diyor çalışma hakkında mongabay.com’a konuşan Brent Loken – British Columbia’daki Simon Fraser Üniversitesi’nde doktora adayı ve ekip üyesi- . “Her gün yeni yuva kurarlar ama bazen dinlenmek için eski yuvalarına dönerler.Bebekler tipik olarak anneleriyle uyurlar ve anneler ,çoğu zaman, bebek ve genç yavrular için ayrı yuva kurar.”
Çalışma, nüfusu saptamak için yuva saymanın sınırlı olmasına dikkat çekiyor. Spehar, ” Orangutanlar yakalanmak ve doğrudan saymak için çok zorludurlar, bu nedenle araştırmacılar genelde nüfus saptamasındaki dolaylı sayımlara güvenir.” diye açıklıyor mongabay.com ile yapılan görüşmede . ” Bütün erişkin orangutanlar yuva kurar ve yuvalar gözlemcilerden kaçmaz !”
Spehar ekliyor , ” Genelde günde bir yuva kurarlar , gerçi bu değişebilir , ve yuvalar uzun süre dayanır; bazı alanlarda bir yıldan fazla dayanmışlığı vardır. Bulduğunuz bütün yuvaları saydığınızda her yuvanın bir orangutana eş olduğunu söyleyemezsiniz. Alandaki orangutan sayısını çokça abartmış olursunuz.”
Araştırmacılar yuva sayısını tek bir orangutana indirgemek için genelde üç ana değişken kullanır : popülasyondaki yuva kuranların sayısı (genç yavrular da yuva kurar), orangutanların genelde her gün için kurduğu yuva sayısı (bazen günde birden fazla kurarlar ya da bazı yuvaları tekrardan kullanırlar) ve bir yuvanın çürümesi için gerekli olan zamanın uzunluğu (ilk kurulduğu andan yok olasıya kadar).
“Öyle gözüküyor ki [nüfusa karar verirken karşılaştığımız] esas problem, çürüme zamanının çeşitliliği; çünkü bu çeşitlilik sağanak yağışa, rüzgara ve ormanın geneline bağlı olarak farklılaşmaktadır.” diye not düşüyor Spehar.
“Çürüme zamanı 80 gün ile 2 yıl arasında değişiyor ve bu yuva sayma metodundaki birçok problemin ana kaynağı.” diyor. “Orangutanları ve yuvalarını izlemek çok zamanımızı alıyor ve yoğun çaba gerektiriyor. Araştırmacılar -anlaşılacağı gibi – sıkça kendi alanları dışındaki yerlerde ölçülen değişkenlere başvurdular ki bu da bizleri sorgulanabilen yoğun değerlendirmelere yöneltir. İşte bu yüzden bu kamera tuzağı metodu harikadır – çünkü kamera tuzakları bizlere, yuvalardan daha önce alınamamış birçok yeni bilgi edindirirken yuva sayma metodunun sorunlarından kaçınmamızı da sağlar.”
Ekip kamera araştırmalarını , daha önce yayımlanan ve orangutanların sanıldığından çok daha fazla zamanını yerde geçirdiklerini gösteren çalışmalara dayandırdı. “Kamera tuzakları yaygın olarak leopar ve jaguar gibi türleri saymak için kullanılmaktadır ama [bizim yaptığımız çalışma] bu metodun orangutanlarda kullanılması açısından bir ilktir … Orangutanların nerede yaşadığına dair ne kadar kesin bilgi bulursak ve onların vahşi doğada ne kadarının yaşadığını bilirsek o kadar tehlike altındaki türleri koruyabiliriz.”
Araştırmacılar, kamera tuzaklarındaki fotoğraflarda çıkanları saptayabilecekleri ve farklı bir yerde onları yeniden bulup fark edebilecekleri için heyecanlıydı – ki bu durum popülasyonun saptanması için gereklidir-.Bu bulgular tutarlı bir halde daha önce büyük insansı maymunlarda ( great apes) denenmemişti ve şimdi metodun mükemmelleştirilmesinden önce daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir. ” Bulgularımız kamera tuzaklarının orangutan yoğunluğunu saptamada umut verici bir alternatif öne sürse de onları kullanmak derhal kesin sonuç üretmez.” diyor Loken. ” Nerede daha yararlı olacaklarını test etmek için daha çok çalışmanın yapılması gerekir.”
Günümüzde orangutanların korunma şartlarına bakıldığında çalışma ekibi; Borneo ile Sumatra’da yaşayan orangutan sayısının tam olarak anlaşılmasında kamera tuzaklarının ileriye dönük, vakitli ve çok önemli bir adım olduğuna; gelecekte diğer insansı maymunların popülasyonunu saymada ve görüntülemede değerli bir koruma aracı olarak kullanılacağına inanıyor.
Kaynak:
http://news.mongabay.com/
İlgili Makale: http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0006320715002360