Biyografi ve Düşünürler ve Flozoflar Forumunda Leone Battista Alberti Biyografisi Konusunu Okuyorsunuz..
-
23 Ağustos 2012 13:27
Asel
Bayan Üye
Leone Battista Alberti Biyografisi
Leon Battista Alberti genel bilgileri
İtalyan hümanist, mimar ve Rönesans sanat kuramının başlıca kurucusu. Kişiliği, yapıtları ve engin bilgisiyle Rönesansa özgü evrensel insanın tipik örneği sayılır.
Çocukluğu ve öğrenimi
Albertinin yaşamı boyunca geliştirip dile getireceği düşünce ve ahlak eğilimleri, içinde doğduğu toplum ve toplumsal sınıftan kaynaklanır. Floransanın varlıklı bir tüccar-bankacı ailesinden geliyordu. Kentin yönetimini elinde tutan Albizziler ailesini Floransa dışına sürgüne gönderdiği için Battista, babası Lorenzonun işlerini yürüttüğü Cenovada dünyaya geldi. Aile kısa bir süre sonra Venedike taşındı, baba Lorenzo Battista ile büyük Oğlu Carloyu orada yetiştirdi.
Battista matematik eğitimini babasından aldı. Bir işadamı olan babasının ona kazandırdığı düşünsel yetiler, Battistanın düzenli ve akılcı olana tutkuyla bağlanmasına yol açtı; matematik ilkelerinin uygulanmasın dan sonsuz bir haz duymasını sağladı. Alberti diyaloglarından birinde bir konuşmacıya şöyle söyletir: Hiçbir şey bana matematikteki araştırmalar ve tanıtlamalar kadar zevk vermiyor; hele bunları Battistanın resim ilkeleriyle (perspektif) ağırlıkların hareketi konusundaki şaşılacak önermelerini matematikten çıkarması gibi yararlı bir uygulamaya dönüştürebiliyorsam Matematik Leonardo da Vinci gibi Albertiyi de görünüşte birbirinden çok ayrı öğrenim ve uygulama alanlarına yöneltti. Aynı anda hem çok değişik sorunları çözebilmesini, hem de doğanın akılcı düzenini ve fiziksel süreçlerini değerlendirebilmesini sağladı.
Alberti hümanist bir öğrenim gördü. On on bir yaşlarında Padovada yatılı bir okula gönderildi. Orada klasik Latinceyi öğrendi. Toskanada yoksul bir köy noterinin evlilik dışı çocuğu olan Leonardo ise böyle bir olanağı hiç bulamamıştı. Albertiye sağlanan bu yeni öğrenim daha çok edebiyata dayanıyordu ve Alberti okulu, dilin inceliklerini çok iyi kullanabilen bir üslupçu Latince uzmanı olarak bitirdi.
Usta bir klasikçiydi; yirmi yaşındayken, Romalı bir oyun yazarının yeniden keşfedilmiş yapıtı olarak ünlenip çok övülen Latince bir komedi yazdı. Bu oyun, Venedikin ünlü yaymevi Aldus Manutius tarafından 1588de. Albertinin ölümünden çok sonra, hâlâ Latin edebiyatının bir ürünü olarak yayımlanıyordu. Ama Albertiyi bütün yaşamı boyunca asıl ilgilendiren, klasik yazarların yapıtlarının üslubundan çok, içerikleri oldu. Eski Roma edebiyatı, hümanistlerin çoğunda olduğu gibi Albertide de, İtalyan kentlerinde yeni gelişen yaşam biçimine ve kültürel gereksinimlere ışık tutan, uygar, laik ve akılcı bir dünya görüşünün ufuklarını açıyordu. Alberti eskileri kendi kişisel, düşünsel ve duygusal eğilimleri doğrultusunda yorumladı, ama düşüncesinin kavramsal özünü de onlardan aldı.
Alberti eğitimini Bologna Üniversitesinde, büyük bir olasılıkla da pek sevmediği hukuk alanında tamamladı. Babasının ölümü ve mirasına ailenin kimi bireylerince beklenmedik biçimde el konması, Albertinin Bolognadaki yedi yılının üzüntü ve yoksulluk içinde geçmesine neden oldu, ama o her şeye karşın öğrenimini sürdürdü. 1428de kilise hukuku üzerine doktorasını yaptıktan sonra, hukuk mesleğini yürütmektense daha edebi bir iş olduğuna inandığı bir görevi yeğledi. 1432de, hümanistleri destekleyen Roma Papalık Başmahkemesinde sekreter oldu. Kilisenin ileri gelenlerinden biri, Albertiye aziz ve şehitlerin yaşamöykülerini incelikli klasik Latinceyle yeniden yazma görevini verdi. Bundan sonra Albertinin geçimini kilise sağladı. Rahipliğe getirildiği için papalıktan aldığı sekreterlik maaşının yanı sıra, Floransa piskoposluğuna bağlı Gangalandi Manastırından da papazlık maaşı almaya başladı. Birkaç yıl sonra da V. Nicolaus ona Mugellodakl Borgo San Lorenzo papaz evini bağışladı. Örnek bir yaşam süren Albertinin hiç evlenmemesi dışında daha sonraki meslek yaşamında bir din adamı olduğunu akla getirebilecek hiçbir ipucu yok gibidir. İlgilerini ve etkinliklerini tümüyle dünyevi konulara yönelterek bunlardan görkemli bir hümanist ve teknik yazılar dizisi ortaya çıkardı.
Felsefe, bilim ve sanata katkıları. 1432de Romada yazmaya başladığı Della famiglia (Aile Üzerine) adlı inceleme, Albertinin bir etik düşünür ve edebiyat üslupçusu olarak ünlenmesine yol açan birkaç ahlak felsefesi diyalogunun ilkidir. Bu diyalogları, non litteratissimi cittadini (kültürsüz vatandaş) diye adlandırdığı, Latince kültürü olmayan, geniş bir kentli okur kitlesini düşünerek özellikle günlük konuşma dilinde yazmıştı. Daha çok Cicero ve Senecadan alınma klasik modellere göre kurgulanmış olan bu yapıtlar. burjuva toplumunun gündelik sorunlarına, eskilerin akla uygun öğütlerini getiriyordu. Bunlar talihle, felaket ve refahla, aile yönetimiyle, dostluk, aile, eğitim ve kamu yükümlülükleriyle ilgiliydi. Eskiyi temel almalarına ve didaktik olmalarına karşın bu diyaloglara tazelik kazandıran şey, 15. yüzyılın rengini ve yaşam biçimini yansıtmalarıdır. Albertinin diyaloglarında antik dünyanın etik ülküleri, özellikle modern bir dünya görüşüne, çalışma düşüncesi üzerine kurulu bir ahlak anlayışına güç vermek için kullanılmıştır. Doğru düşünme biçimi olmaktan çıkıp bir eylem sorununa dönüşen erdem, dünyadan el etek çekmekle değil, çalışmakla, emek vermek ve üretmekle oluşur.
Gençliğinin toplumsal gerçekliğine de uygun düşen bu çalışarak başarma etiği, Albertinin 1434ten sonra içinde yaşamaya başladığı Kuzey ve Orta İtalyanın kentli toplumu tarafından hemen benimsendi. Medicilerin yeniden güç kazanmasıyla, ailesi için alınmış sürgün kararı kalkan Alberti. IV. Eugeniusun papalık maiyetiyle birlikte Floransa, Bologna ve Ferraraya gitti; yolculuğu sırasında birçok verimli ve yakın ilişki kurdu. Yeni dostlarına adadığı Latince ve İtalyanca yazılarında gene kendine özgü çalışma, uygulama ve verimli etkinlik kav ramları üzerinde duruyordu. Ayrıca arkadaşlarını ve koruyucularını düşündüren teknik ve pratik sorunların çözümüne de eğilmişti.
Floransada heykelci Donatello ve mimar Brunelleschi ile kurduğu yakın iş birliği onu en büyük başarılarından birine, resimde perspektifi sistemleştirmeye götürdü. 1436da yazdığı Deha pittura (Resim Üzerine) adlı kitabı ilk kez, üç boyutlu bir görüntünün, iki boyutlu bir levha ya da duvar yüzeyine resmedilmesine ilişkin kurallar getiriyordu. İtalyan resim ve kabartma sanatını doğrudan ve derinden etkileyen kitap, perspektife dayalı Rönesans üslubundaki ferah ve geometrik düzenli, kusursuz mekanın yaratılmasında etkili oldu. Daha sonraları ressam Piero della Francesca ve Leonardo gibi perspektif kuramcıları Albertinin çalışmasını iyice geliştirdiler. Ama düzlem geometride Eukleides teoremleri gibi, izdüşümsel perspektifte Albertinin ilkeleri de temel taşı olarak kaldı.
Albertinin kozmograf Paolo Toscanelli ile kurduğu dostluk da bilim ve uygulama açısından aynı derecede önemli olmuştu. Christoforo Colomboya ilk yolculuğunda yol gösteren haritayı sağlayan Toscanelliydi. Alberti, onunla birlikte coğrafyadan çok astronomi alanında çalışmıştı. Ama o sıralarda bu iki bilim dalının hem birbiriyle, hem de perspektifle çok sıkı ilişkisi vardı. Bu ilişki eski astronom ve coğrafyacı Ptolemaiosun yazılarında yeniden keşfedilen geometrik harita çizim kavramları ve yöntemlerinden kaynaklanıyordu. Albertinin bu bilim dalına yaptığı özgün katkı, kendi türünde ilk yapıt olan kısa incelemesidir. Bu incelemede Roma örnek alınarak bir toprak parçasının ölçülüp haritasının çıkarılmasına ilişkin kurallar belirlenir. Çalışmanın, Albertinin resim konusundaki önceki yazıları kadar etkili olduğu söylenebilir. Tarihsel bağlantıları kurmak güç olsa bile, 15. yüzyılın sonu ve 16. yüzyılın başlarına ait yerleşim merkezleri ve kırsal alan planlarının çiziminde gözlenen bilimsel kesinliğin temelini, ölçüm ve harita çizimi konusunda Albertinin önerdiği yöntemler ve araçlar oluşturmaktadır.
Alberti ilk kez 1438de Ferraradaki Este sarayına konuk olmuş, Marki Leonello, onu başka bir alana, mimariye yönelmeye özendirerek bir de sipariş vermişti. Albertinin klasik mimari biçimleri yeniden canlandırmak için yaptığı bu ilk deneme, tepesinde Leonellonun babasının at üstünde bir heykeli bulunan ve bugün hâlâ ayakta duran minyatür bir zafer takıdır. Albertiyi, Roma imparatoru Augustus döneminin ünlü mimar ve mimarlık kuramcısı Vitruviusun klasik metinlerini yeniden ele almaya özendiren Leonello, onu hem büyük bir hümanist girişime, hem de yeni bir sanat uygulamasına yöneltmiştir.
Alberti 1443te papalık maiyetiyle birlikte Romaya döndükten sonra Antik Çağa ilişkin mimarlık ve mühendislik uygulamalarını her zamanki titizliğiyle incelemeye koyuldu. 1447de V. Nicolaus papa olduğunda, Alberti bu alandaki bilgisini papanın mimarlık danışmanı olacak kadar yetkinleştirmişti. Alberti ile V. Nicolausun işbirliği, Rönesans Romasının en büyük yapı projelerinden ilkini doğurdu. Yeni yapılardan başka Eski San Pietro Bazilikasının ve Vatikan Sarayının restorasyonuna başlandı. Bu arada, Este markisi artık hayatta olmadığı için, Alberti 1452de Vitruvius üzerine yaptığı uzun incelemelerin sonucu olan büyük kuramsal yapıtını V. Nicolausa adadı. 1485te basılan De re aedificatoria (Mimarlık Üzerine) adlı bu yapıt, Vitruviusun metinlerinin yeniden yazımı değil, Albertiye Vitruvius unvanını kazandıran yepyeni bir çalışmaydı. Rönesans mimarlığının İncili haline gelen yapıt yalnızca eski çağın mühendislik bilgilerini birleştirip geliştirmekle kalmıyor, klasik sanatın üslup ilkelerini, oran ve uyum üzerine kurulu yetkin bir estetik kurama dayandırıyordu.
Alberti yaşamının son yirmi yılında mimari düşüncelerini birçok önemli yapıda uyguladı. Floransada tüccar Giovanni Rucellai için inşa edilen Sta. Maria Novella Kilisesi (1456-70)
-
02 Şubat 2014 16:30
İtalyan olan Leone, Dil bilimci, şair ve Filozoftur ve aynı zamanda Rönesans hareketinin öncülerindendir. Edebiyatla ilgili bir çok eser yazmıştır aynı zaman da heykelcilik de yapmış olan Leonenin en önemli eserleri Aile üzerine yaptığı söyleşilerdir.