Saçınızı parmağınızın etrafına sarıp,daireler çizer misiniz? Buna saç bükmek ya da saçla oynamak denir. Oldukça yaygın bir alışkanlıktır. Özellikle çocuklar, kaygıyı yatıştırmak, uyku öncesinde veya sadece can sıkıntısıyla başa çıkmak için kendi kendine yatıştırmanın bir yolu olarak saçlarını bükebilirler. Bu, sinir bozucu bir alışkanlık olabilir, ancak bazen altta yatan bir sağlık sorununu da işaret edebilir.
Saçları bükmenin herhangi bir zararı var mı?
Saç bükmenin bazı yan etkileri olabilir. Bunlar, saç kırılması, zayıflayan saç telleri, düğümlenmiş saçlar, kel nokta oluşumları, ve ciddi bir saç dökülmesi şeklinde kendini gösterebilir. Saç bükmenin bir süre sonra trikotilomaniye ( saç yolma) yol açabileceğine dair bir inanç da var.
Yetişkinler neden saçlarıyla oynarlar?
Saçla oynama ya da saç bükme alışkanlığına sahip bir yetişkinseniz, bunun çocukluktan geliyor olması mümkündür. Belki çocukken saç bükme alışkanlığını kazandınız ve zaman zaman siz farkında olmadan ortaya çıkıyor. Aynı zamanda başka bir durumun belirtisi de olabilir. Saç bükmek can sıkıntısını hafifletebilir ve ayrıca yorgun hissettiğinizde gevşemenize yardımcı olabilir. Bir toplantı sırasında ya da en sevdiğiniz diziyi izlerken saçınızı büküyorsanız; bu can sıkıntısı ile baş etmek için yaptığınız anlamına gelebilir.
Saçınız hasar görmedikçe veya dökülmedikçe endişelenmenize gerek yoktur
Bir diğer sebep de anksiyete ( aşırı endişe ve gerginlik) belirtisidir. Bir anlık bir endişe ile yatığınız bu hareket alışkanlığa dönmüş olabilir. Gergin hissettiğinizde veya rahatsız edici, endişeli düşüncelerle başa çıkmak için saçınızı büktüğünüzde bu; bir anksiyete bozukluğunun belirtisi olabilir. Ayrıca OKB yani obsesif kompulsif bozukluğun işareti de olabilir.
Tekrar tekrar ortaya çıkan üzücü düşünceler veya dürtüler, stres ve kaygıyı geçici olarak azaltan tekrarlayan eylemler veya "ritüeller", günde bir saatten fazla süren ve günlük yaşamı engelleyen semptomlar diğer OKB belirtileridir ve bir kaçını yaşamanız endişe vericidir.
Ancak saçı tek başına bükmek, oynamak, OKB teşhisi için yeterli değildir.
Çocuklarda ve ergenlerde saç bükme
Çocuklarda saç bükme alışkanlığı, yürümeye başlama dönemlerinde stresle baş etme stres mekanizması olarak başlayabilir. Çocuklukta karmaşık duyguları kontrol etmek zordur bu nedenle alternatif yollar aranır ve bu yollar genelde fiziksel davranışlardır. Yani beden kontrolü ele alır. Davranışı kontrol altına almak için eldiven takabilir, uyku öncesi onu sakinleştirecek yöntemler geliştirebilir, saçlarını bükmesini engelleyecek şekilde kestirebilirsiniz.
Saç bükmek otizm ile ilişkilendirilebilir mi?
Saç döndürme bir tür kendi kendini uyarma biçimidir. Buna benzer diğer davranışlar tırnaklarını yemek, parmaklarını vurmak, ayağını sallamak sayılabilir. Bu davranışlar her zaman otizm ile bağlantılı olmayabilir ancak olduğu yerde sallanma, ellerini çırpmak veya parmakları sallamak, zıplamak, parmak uçlarında yürüme gibi diğer hareketler de görülüyorsa çocukta, bir doktor değerlendirmesi gerekebilir.
Yetişkinler saç bükme alışkanlığı ile nasıl baş edebilir?
Yetişkin olarak saçınızı bükmeyi bırakmanın bazı yolları vardır. Bunlar, örgü vb el işleri ile oyalanmak, saçları parmakla döndürmek yerine fırçalamak, medatasyon vb rahatlama yolları bulmaktır. Kendinize küçük hedefler koyarak da kontrol altına alabilirsiniz mesela 2 saatte sadece 2 defa saçımı bükeceğim gibi. Kafein ve şeker tüketimini de azaltmak işe yarayabilir. Durum hafif önlemlerle atlatılamayacak gibi ise mutlaka bir psikolog desteği alınmalıdır.
Saç bükmek sizin ya da çocuğunuzun sağlığı üzerinde olumsuz etkilere neden olmaya başladı ise bir doktordan tavsiye almalısınız.