Zekat ve sadakanın layık oldukları mevkilerini bulmak için, sadakayı vermekte israf olmaması gerektiğini şart koşuyor Üstad. Acaba bunu nasıl anlamalıyız?
Değerli Kardeşimiz;
"Hayırda israf olmadığı gibi israfta da hayır yoktur." mülahazasınca, sadaka ve zekat vermekte israf olmaz. Ne kadar verilebilirse o kadar faziletlidir demektir. Lakin kendi iaşe ve maişetini zora sokacak kadar ileri gitmemelidir. Bunun dışında sadaka ve zekat ne kadar verilirse o kadar iyi olur ve bunda asla israf ve ifrat yoktur.
Yirmi Beşinci Söz'de, bir ayeti tefsiri sadedinde kullanılan şu cümle konumuzu özetlemektedir:
"Birinci Şart: Sadakaya muhtaç olmamak derecede sadaka vermek ki, وَمِمَّا lâfzındaki مِنْ i teb’îz ile o şartı ifade eder..."(1)
Demek ki, hayırda israf olmamasında ölçü, sadakayı verecek kişinin sadakaya muhtaç olmayacak derecede vermesi, verdiği malda gözünün arkada kalmaması ve sadaka verilen kişi veya yer ile verilen şeyin kemiyet ve keyfiyeten muvazeneli olmasıdır.
Ayrıca şu manalar da düşünülebilir:
* Aile içinde huzursuzluğa yol açacak veya çoluk çocuklarının başkasına el açacağı derecede sarf etmek. (Bu durum farz miktarı olan zekatta söz konusu olmaz.)
* Verdiği bir şeyden dolayı kalben rahatsız olup daima verilen şeyi veya kişiyi düşünüp sıkıntı duyması. (Bu durum farz miktarı olan zekatta söz konusu olamaz.)
* Çobana aba vermek yerine hiç kullanmayacağı takım elbise hediye etmek, köpeğine de kemik yerine insanlara layık olacak keyfiyette et vermek. (Zahirde ihsandır, hakikatte israftır.)
* Babanın küçük bir çocuğuna beş lira yeterken, ona zarar verecek binlerce lira vermesi. Aynı şekilde mesela 1.000 liraya muhtaç olan bir kişiye, yüz bin lira vermek gibi.
* Verilen yer layık, veren kişi de kâmil ise yukarıdaki mahzurlar olmaz, yüksek bir kemal zuhur eder. Mesela, Tebük seferinde tüm malını veren Hz. Ebu Bekir (r.a) gibi.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü