Periyodik ekonomik gerilemeleri yönlendiren fizik
Periyodik ekonomik gerilemeleri yönlendiren fizik
Duke Üniversitesi’nden bir profesör, dökülen sütün zemine yayılma şeklinin ekonomik gerilemelerin neden düzenli olarak gerçekleştiğini açıklayabileceğini söylüyor.
5 Mart’ta çevrimiçi olarak yayınlanan bir makalede Uluslararası Enerji Araştırmaları Dergisi, Adrian Bejan, J.A. Jones Duke Makine Mühendisliği Değerli Profesörü, durgunlukların bir alana yayılmanın zamana bağlı hareketinden kaynaklanan fiziğin doğal bir özelliği olarak ortaya çıktığını söylüyor.
Bejan, “Bu teori, tarihin kendini tekrar edip etmediği veya ekonominin istikrarlı olup olmadığı gibi ortak sorulara ışık tutuyor.” Dedi. “Bunlar fizikten cevap bulabilecek sorular. Ekonominin büyümesini düzenleyen yasalara yol açan evrensel mekanizmalar var. Ve büyümenin sürdürülmesinin cevabı inovasyonda yatıyor.”
Bejan’ın sonucu, yaşamın her köşesinde S-eğrilerinin yaygınlığını ve ekonomi ile yakıt tüketimi arasındaki doğrudan bağlantıyı detaylandıran önceki iki makalenin arkasındaki fikirleri birleştiriyor.
2011 yılında, Bejan sayısız yayılma fenomeninin zamanla büyümesinin sigmoid fonksiyon olarak da bilinen bir “S eğrisi” şeklini izlediğini ve bu fenomenin 1996’da kaleme aldığı yapısal kanunun bir sonucu olduğunu tahmin etti. Örneğin, zemine dökülen bir şişe süt küçük bir ilk ayak izine sahip olacak, ardından mutfağın fayanslarında parmak şeklinde hızlı bir genişleme ve ardından yavaş sürünmenin son aşaması olacak. Yavaş, hızlı, yavaş aynı tarih kimyasal reaksiyonlarda, nüfus artışında, yeni teknolojinin benimsenmesinde ve hatta yeni fikirlerin yayılmasında görülebilir.
Birkaç yıl sonra, Bejan ekonomi ve fiziği bir araya getirerek fiziğin bir ülkenin gayri safi yurtiçi hasılası ile yıllık yakıt tüketimi arasındaki oransallığı açıkladığını gösterdi. Bejan, “İtmek güç gerektirir ve ister insan vücuduna güç veren yiyecek olsun, ister arabayı besleyen benzin olsun, güç ister.” Dedi. Diyerek şöyle devam etti: “Ve bir ulus tarafından tüketilen yakıt miktarı ekonomik büyümesiyle doğrudan ilişkilidir. Dolayısıyla, fizik ve ekonomi aynı madalyonun iki yüzüdür.”
Bejan, yeni çalışmasında iktidar kavramlarını para, tasarruf, zaman ve kabarcıklar gibi ekonomi kavramlarıyla değiştirir. Aşırı güç üretme ve başkalarına para olarak borç verme yeteneği göz önüne alındığında, belirli bir alanın etrafındaki şeyleri itmek için harcanan para akışının, aynı amaç için kullanılan güç akışına benzediğini gösterir.
Bejan, “Tasarruf etme ve ödünç verme, paranın dünyadaki komşular arasında akması için bir zincirleme tepkidir.” Dedi. “Böylece bir bütün olarak ekonomik gelişme bir zincirleme tepkidir ve bu fenomenin fiziği bu makalede detaylandırılmıştır.”
İki kavramı bir araya getiren Bejan, bir metanın ekonomik verimliliğinin “S” eğrisinin, yatırımın doğrusal eğrisiyle çakıştığını göstermektedir. İlk başta, S eğrisi çizginin altındadır ve yatırım spekülatif bir umut ışınıdır. Zaman geçtikten sonra, S eğrisi yatırım çizgisinin üzerine çıkar ve refah ve vaat üretir. Ancak bu metanın, fikrin veya icadın benimsenmesi veya kullanışlılığı azaldıkça, S eğrisi platoya ulaşır ve kaçınılmaz olarak yatırım hattının yanlış tarafına geri döner.
Bu ekonomik krizlerin başladığı zamandır. Ancak Bejan, bu olayın her şey ve alınıp satılan her şey için kaçınılmaz olduğunu söylese de, tüm ekonominin bir burun deliği alması gerektiği anlamına gelmez.
Bejan, “Yayılan her şeyin sınırlı bir hayatı var ve bu uçurumun ertelenmesi için bir şey yapmazsanız, uçurumun üzerine düşeceksiniz.” Dedi. “Fakat özgür olan bir pazar yeni S eğrilerinin üstünde yeni S eğrileri oluşturabilir. İnsanlar yenilikçi ve yaratıcı oldukları ve resme yeterince büyük S eğrileri getirdiği sürece, ekonomik büyümenin genel eğilimi devam edebilir .”
Zaten bahar mı? Fizik, biz yaşlandıkça zamanın neden uçtuğunu açıklar