Bangladeş'te 5 Ocak'ta yapılması planlanan genel seçimler öncesi liderliğini Bangladeş Milliyetçi Partisi'nin (BNP) yaptığı, içinde liderlerinden Abdülkadir Molla'nın idam edildiği Cemaat-i İslami'nin de bulunduğu 18 muhalefet partisinin seçime katılmayacakları yönünde karar alması, seçim krizine yol açtı. Yüzde 50'den fazla oy potansiyeli olan muhalefetin seçimlere katılmamasıyla seçimlerin anayasaya göre geçersiz olacağı savunuluyor.
Bangladeş'te 12 Aralık'ta muhalefetteki Cemaat-i İslami Partisi Genel Sekreter Yardımcısı Abdülkadir Molla'nın idam edilmesiyle başlayan siyasi kriz, 5 Ocak'ta yapılacak genel seçim öncesinde derinleşiyor. İktidardaki Avami Birliği Partisi, muhalefetin seçimlerin iptali çağrısına rağmen sürecin devam etmesinde ısrarcı. 2008'deki seçimlerde oyların yüzde 70'ini alarak 300 sandalyeli mecliste 263 vekil sayısına ulaşan Avami Birliği Partisi, bu seçimlere rakipsiz girmeyi planlıyor.
Anamuhalefetteki BNP ve içinde Cemaat-i İslami Partisiyle bir önceki seçimlerde Avami koalisyonunda bulunan ülkenin ikinci büyük muhalefet partisi Jatiya'nın da yer aldığı 18 muhalefet partisi, iktadarın uzlaşmaya yanaşmaması nedeniyle seçimleri boykot ediyor.
-Seçimin daha adil şartlarda yapılması talebi-
Avami Birliği Partisi’nin 5 ocak’ta yapılmasını plandığı genel seçimleri, "adil olmayan şartlarda gerçekleşeceği" gerekçesiyle 2 Aralık’ta boykot ettiklerini açıklayan BNP, bunun öncesinde boykot kararı alan Avami Birliği Partisi'nin ortaklığından ayrılan Jatiya Partisi ile ülkenin diğer 18 partisini de yanına alarak seçimlere katılmayacaklarını açıkladı. Böylece ülkenin iktidar partisinden sonra en büyük iki partisinin seçimleri boykot etmesiyle yapılacak seçimlerin meşruiyeti tartışılmaya başlandı. Muhalefet partileri "seçim öncesinde geçici yönetimin kurularak 90 gün içerisinde seçimin adil ve dürüst şartlarda yapılmasını" teklif ediyor.
-Seçimin geçersiz sayılması-
Siyasi krizin devam etmesi halinde uzmanlar, seçimin 1996 seçimlerine benzediğini, zira seçime katılımın yüzde 50’nin altında kalması durumunda seçimlerin geçersiz sayılacağını ifade ediyor. Bu durumda 90 gün içerisinde yeniden seçime gidilmesi gerekiyor.
Muhalefetteki parti sözcüleri, genel seçmen kitlesinin yaklaşık yüzde 50'sinden fazlasının sandığa gitmeyeceğini öngörüyor. Kalan Avami oylarının da bu seçimde hiçbir etkisi olamayacağı, böyle bir durumda bu seçmenlerin de ne kadarının sandığa gideceği ve seçimden sonra kurulacak yeni hükümetin yerel ve uluslararası meşruiyetini nasıl sürdüreceği merak konusu.
-Muhalefet üzerindeki baskı-
Molla'nın idamından sonraki olaylarda onlarca kişi öldü. BNP ve Cemaat-i İslami partilerinden birçok üst düzeyli yetkili gözaltına alınırken, seçimi boykot edeceğini ilk ilan eden Jatiya Partisi Başkanı aynı zamanda eski Devlet Başkanı Muhammed Erşat askeri hastanede zorla alıkonulduğunu iddia ediyor. Son olarak 5 Ocak seçimlerini boykot ettiğini açıklamasının ardından evinden "Demokrasi Yürüyüşü"ne katılmak amacıyla çıkmaya çalışan BNP lideri Halide Ziya, güvenlik güçleri tarafından durduruldu. Polis tarafından evinin etrafı sarılan Ziya, yürüyüşün ikici gününde tekrar evinden çıkmaya çalışmasına rağmen başarılı olamadı.
29 Aralık "Demokrasi Yürüşü"ne izin verilmemesinin yanında öncül tedbir olarak başkent Dakka'ya tüm giriş-çıkışlar kapatıldı. Yaklaşan seçim öncesinde hiçbir gösterinin yapılmasına izin vermeyen hükümet, seçimlerin anayasal bir zorunluluk olduğunu ve mutlaka yapılması gerektiğini ifade ediyor.
Seçim öncesinde ve sonrasında kamusal düzenin ordu tarafından sağlanacağı Bangladeş Seçim Komisyonu Başkanı Kazi Rakibuddin Ahmet'in, ordu mensupları ve güvenlik güçleriyle yaptığı toplantının ardından açıklandı.
-Batı, seçimlerden rahatsız-
AB ve Amerika, seçime gözlemci göndermeyerek seçimin adil ve şeffaf bir ortamda gerçekleştirilmesi konusundaki rahatsızlığını ifade etti. AB büyükelçileri, anamuhalefet partisi BNP lideri Halide Ziya ile yaptıkları görüşmede, hükümet ile uzlaşarak seçimleri gerçekleştirme çağrısında bulundular. Son olarak İngiliz yetkililerle görüşen Ziya, seçime katılmamaya kararlı görünüyor.
-Muhalefetin seçim stratejisi-
Muhalefet partilerini seçimi boykot etmelerindeki temel amaç "seçime katılım düzeyini yüzde 50'nin altında tutarak seçimi geçersiz kılmak". Seçim Kurulu'nun çıkardığı milletvekili adayların listesinde 154 sandalye sadece Avami Birliği Partisi aday oldu. Başka adayların olmadığı bu bölgelerdeki muhalefet seçmenleri sandığa gitmek zorunda kalmayacak. Dolayısıyla 300 sandalyelik parlementoda sadece 300 Avami Birliği adayı olduğu için tüm milletvekilleri hükümet partisinden olacak. Bu durum ülkenin mevcut anayasasına göre mümkün görünmüyor.
Ülkedeki iki koalisyonlu parlemento sisteme göre muhalefet partileri ve hükümet partisi, kendi koalisyonlarını oluşturarak hükümeti teşkil etmek zorundalar.
Bangladeş 2008 seçimlerine Jatiya Partisi ve 14 muhalefet partisinin oluşturduğu "Büyük Koalisyon" ile giren Avami Birliği Partisi, başta Cemaat-i İslami Partisi olmak üzere 4 muhalefet partisiyle birleşen BNP'ye karşı 300 sandalyelik meclisin 263 sandalyesini kazanırken, BNP koalisyonu 32 sandalyede kalmıştı. 80 milyon kayıtlı seçmenin bulunduğu ülkede BNP oyların yüzde 30'undan fazlasını alsa da 32 sandalyede kalması, ülkedeki seçim sisteminden kaynaklanıyor. Cemaat- İslami gibi parlementoda yeterince temsil edilemediklerini düşünen muhalefet partileri ise bu sistemin değişmesi yönündeki isteklerini boykot ve gösterilerle halka ve hükümete anlatmaya çalışıyorlar. Ayrıca bu talebi dile getiren BNP, Bangladeş Cemaat-i İslami ve diğer parti liderlerinin mahkemelerce cezalandırılıyor.
Bangladeş'te 7 idari bölge bulunurken ülke genelinde 64 il bulunuyor. 42 siyasi partinin bulunduğu ülke genelindeki seçim bölgeleri 300 sandalyeyle temsil ediliyor. Bangladeş'te, 2004’te Anayasa’da yapılan değişiklikle Parlamento’da temsil edilen siyasi partiler tarafından atanmak üzere kadın milletvekilleri için 45 ek sandalye tahsis edilmişti. Kadın milletvekilleri, hükümet ve muhalefet tarafından belirleniyor.
-Avami Birliği'nin seçim ısrarı-
Ülkede askeri vesayet altında gerçekleştirilen 2008 seçimleriyle başa gelen Avami Birliği Partisi, seçimlerin anayasal zorunluluk olduğunu ve mutlaka yapılması gerektiğini ifade edyor.
Molla'nın idamından sonra muhalefet partilerinin seçimi boykot ederek hiçbir düzeyde katılım gerçekleştirmeyeceklerini ilan etmesinin ardından Avami Birliği Partisi'nin 300 sandalyesi bulunan Bangladeş Parlamentosu'nda 154 sandalyeyi rakipsiz kazanarak hükümet kurabileceği savunuluyor. Bangladeş'te bir partinin hükümet kurabilmesi için sandalyelerin yüzde 50'sinden fazlasını alması gerekiyor.
Bangladeş'te onlarca senedir uygulanan "geçici hükümet" siteminin Avami Birliği Partisi tarafından kaldırılmasını protesto eden muhalif partiler, seçimden önce hükümetin feshedilmesini istiyordu. Seçim öncesi oluşturulan geçici hükümetle seçimlerin daha adil şartlarda yapıldığını düşünen muhalefet, Hasina hükümetinin 5 Ocak seçimlerini iptal ederek yeniden, parti dışı siyasiler tarafından kurulacak geçici bir hükümetin teşkil edilmesini ve 90 gün içerisinde yeni hükümetin kurulmasını istiyor.
Ülkede 2008 seçimlerinden önceki 2 yıl geçici hükümet başkanlığını yürüten Halide Ziya, kendisi ve iki oğlu hakkındaki yolsuzluk suçlamaları nedeniyle seçimlerde başarısız olduğu iddia ediliyor.