

İzlenimci üslupta yapılmış olan resmin sağ alt köşesinde Arap harflere ve siyah boya ile atılmış imza vardır. Eser tuval üzerinde çalışılmıştır. İkinci resim 1917 tarihli "Doğa Cephesinden Dönüş" ya da "Sarı Kamış'dan Avdet" isimli resimdir (Envanter 8470). Yanlış bir değerlendirme sonucu konusu 1877-78 Osmanlı-Rus Harbi sırasında geçtiği ileri sürülmekle birlikte, gerek eserin imza tarihi, gerek figürlerin kıyafetleri, olayın I. Dünya Savaşı sırasında geçmiş olduğunu doğrulamaktadır. Kalabalık figürlü kompozisyonda, biten bir günün ardından yenilgi ile cepheden dönen yaralılar ve askerler resmedilmiştir.
Tahta tekerlekli kağnılar Sami Yetik'in sevdiği bir konudur. Bu resimde karlarla kaplı bir yolda bitkin yaralılar ve askerler ile onları taşıyan kağnıları çeken yorgun hayvanlar resmedilmiştir. Yerlerde eriyen karlar arasından kısmen görünen toprak parçaları ve gökyüzünün parlaklığı yorgun savaşçıları yaşama bağlayan tek unsurdur.
Sami Yetik'in resimlerinde en çok sevdiği konu Kurtuluş Savaşı'dır. Sanatçı bu konuyu genellikle büyük boyutlu tuvallere işlemiştir. Kurtuluş Savaşı ile ilgili kompozisyonlarında efeler, milisler, geri hizmetindeki kadınlar ve kağnılar topyekun bir milli mücadelenin ayrılmaz parçasıdır. Sanatçının Askeri Müze'deki üçüncü resmi "Türk Kurtuluş Savaşı'ndan" isimli eseridir (Envanter 795). Resim yukarı da belirtildiği gibi Berrar Prensesi unvanı ile Türkiye'yi ilk ziyaret eden Hanım Sultan Dürü Şehvar tarafından hediye edilmiştir. Tuval üzerine yapılmış olan 190x291 cm boyutlarındaki resmin sağ alt köşesinde imza ve tarih vardır. Eserin konusu muhtemelen Ege Bölgesinde geçmektedir. Ufukta harabe halinde yanmış, yıkılmış bir köy, ön kısımda oluşturulmuş bir cephede kağnı arabalarını kendilerine siper etmiş askerler ve efelerin köyü ele geçirmek için yaptıkları mücadele vardır. Cephe gerisinde yıkılmış ağaçların arasında vatanlarını kurtarmak için ölmüş ya da yaralanmış figürler yatmaktadır. Sami Yetik'in Askeri Müze'de bulunan Kurtuluş Savaşı ile ilgili resimlerinden biri de "Milli Mücadele" isimli eseridir (Envanter 8479). Resim 130x170 cm boyutlarında olan Sami 1336 imzalıdır. Bu resimde kabalak başlıkları ile askerler ve sivil kadın-erkek milisler ağaçlıklı bir siperde vatan savunması için mücadelelerini sürdürmektedirler. Resmin sol üst köşesine yerleştirilmiş olan Ufukta ise sonsuzluk görülmektedir.
Yunan Topçularına Baskın isimli ve 190x340 cm ebatlarındaki resmin konusu da İstiklal Savaşı ile ilgilidir (Envanter 8469). Sami 338 şeklinde imzalanmış olan resimde yapılan ani baskın sırasında Yunan topçularının düştüğü acz resmedilmiştir. Tekerlekleri kırılmış top arabaları, yer düşmüş askerler ile kompozisyonda yoğun bir hareket söz konusudur. Sanatçının Askeri Müze'deki son resmi Sami 1340 şeklinde imzalanmıştır. 12x295 cm boyutlarında ve tuval üzerine yapılmış olan resimde konu yine İstiklal Savaşıdır. Türk Kurtuluş Savaşından isimli resmin konusu muhtemelen Ege Bölgesinde geçmektedir. 8490 Envanter numaralı eser Askeri Müze'ye İstanbul Resim Heykel Müzesi'nden gelmiştir. Yıkılmış ve yakılmış bir köyden düşmanın kovalanmasını canlandıran resimde yine askerler ve milisler (efeler) bir aradadır. Bir yanda yaralanmış ve düşmüş figürler diğer yanda bütün dikkatlerini yanan köy ve kaçan düşman üzerinde yoğunlaştırmış figürleri ile resimde kalabalık bir kompozisyon izlenmektedir.
Askeri Müze Resim Koleksiyonunun önemli bir grubunu teşkil eden Sami Yetik'in eserleri halen müzenin I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı ile ilgili salonlarında önemine uygun şekilde sergilenmektedir. Ancak sanatçının aynı konularda yapılmış başka eserlerini, son derece bağımsız bir şekilde, çeşitli kurum ve kişilerin ellerinde ya da mezatlarda da görebilmekteyiz.
Dileğimiz bu durumlarda olan resimlerin herkese mal edilmek üzere müzelerde ve özellikle konusuna uygun olduğu için Askeri Müze'de toplanmasıdır.
Kaynakça :
BOYAR S. Pertev, Türk Ressamları, Ankara 1948
CEZAR, Mustafa, Sanatta Batıya Açılış ve Osman Hamdi, İstanbul 1971
ÇORUHLU, Tülin, "The Teaching of Art in the Military Schools and the First Military Artist" Revue.
Internationale of Historie Militarie, Ankara 1988, p.263-273
ÇORUHLU, Tülin, "Askeri Okullarda ilk Resim Dersleri ve ilk Asker Ressamlarımız". Askeri Tarih Bülteni s.28. Ankara 1990, s39-60
ÇORUHLU, Tülin - ÇÖTELİOĞLU Aysel, Askeri Müze Resim Koleksiyonu, İstanbul 1995
İSLİMYELİ, Nüshet, Askeri Ressamlar ve Ekolleri, Ankara 1965
MEHMET, Esad, Murat-ı Mekteb-i Harbiye, İstanbul 1312
YETİK, M.Sami, Ressamlarımız C.1, İstanbul 1940
HARP TARİHİ MECMUASI, Sayı 27, Fasikül 3. İstanbul 1336 S.422'deki ilan.