Bir davranış bozukluğu olan trikotillomanisi olan bir kişi, kasıtlı olarak kendi saçını, kaşını, kirpiklerini veya vücut kıllarını yolma veya yolma alışkanlığına sahiptir. Bu durum, kontrol edilmesi zor olan ve saç dökülmesine neden olabilen içgüdüsel, zorlayıcı bir davranış olarak ortaya çıkar. DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Psychiatry), trichotillomania’yı obsesif-kompulsif bozukluk ve diğer ilgili bozukluklar olarak sınıflandırır. Saç yolma, stres, kaygı, sıkıntı, can sıkıntısı veya gerginlik gibi duygusal durumlar yaşadıklarında trikotilomanilerde yaygın olarak görülen bir davranıştır.
İçindekiler
Saç yolmak kasıtlı bir eylem olabilir ve saç yolulduğunda kişi tatmin veya rahatlama duyguları yaşayabilir. Ancak bazen kişi farkında olmadan otomatik olarak bu şekilde davranabilir.
Saç Yolma Hastalığı (Trikotillomani) Neden Oluşur?
Klinik olarak, insanların saçlarını yolmaya başlamalarının kesin nedeni bilinmemektedir. Bununla birlikte, araştırmalar, alışılmış saç yolma davranışlarının bir dizi risk faktörü ve tıbbi durumla bağlantılı olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak birinci derece değerlendirmelerinde benzer örüntülere sahip kişiler saç yolma hastalığına yakalanma riski altındadır. Trikotilomani adı verilen bir davranış bozukluğu tipik olarak ergenleri etkiler. 10-13 yaş arası çocuklarda daha sık görülür.
Bununla birlikte, erken çocukluk aynı zamanda tüylerini diken diken eden bir eğitim zamanı da olabilir. İnsanlar yaşlandıkça sağlık kurumlarında saç yolma da olgunlaşır; hastalar, saç yolma davranışlarını belirli bir dereceye kadar kısıtlamadan periferik ciltlerinin sınırlarını tanıyabilirler. Yine, çocukluk döneminde farklı çocukların çocukluk travmalarına maruz kalması, tekrarlayan saç yolma davranışının gelişmesinden sorumludur.
Saç yolma bozukluğu, benzer özellikleri paylaşan diğer vücut odaklı davranışlarla birlikte gözlemlenebilir. Bu bölge, onikofaji (tırnak yeme) ve dermatofaji (deri yolma ve yeme) gibi davranışsal trikotillomani yaşayabilir. Saç yolma davranışı olarak nitelendirilen bu tür özellikler, kişinin zaten var olan kaygı ve utancını, duygusal stresini ve saç yolma davranışını artırabilir. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (pul) Araştırmalar, hem erkek hem de kız çocuklarında çocukken trikotillomani geliştirebileceğini, ancak hastalığın yetişkinlerde daha sık saç yolma olarak kendini gösterdiğini göstermektedir. Başka bir çalışma, kadınların saç yolma davranışı ile adet döngüleri arasında bir bağlantı keşfetti. Bu durumda adet öncesi psikolojik durumun saç yolma davranışına neden olabileceği iddia edilmektedir. Ek olarak, hamilelik sırasında trikotilomani semptomları çok kötü olabilir.
İlginizi Çekebilir: Augmentin Nedir?
Saç Yolma Olarak Bilinen Hastalığın Belirtileri Nelerdir?
Tekrarlayan saç yolma davranışlarının ilerlemesi, bir dizi psikolojik bozuklukla ilişkilendirilmiştir. Ciddi kafa derisi hasarı ayrıca çeşitli klinik belirtilere neden olur. Bu semptomların kısa ve öz açıklaması şu şekildedir: Stresli olduğunuzda, saçınızı yolma dürtüsü hissedebilirsiniz. Bunu yaptığınızda, rahatlamış hissedebilirsiniz. Saçınızla sürekli oynama ihtiyacı da hissedebilirsiniz (yoldan çekmek dışında). Trichophagia, saç ve saçı içeren bir yeme bozukluğudur.
Kafadaki kel alanlar giderek saç kaybediyor Depresyon ve anksiyete gibi psikolojik bozukluklar, tekrarlayan saç yolma davranışından sonra saç dökülmesiyle orantılı olarak saç yolma davranışını kötüleştirebilir ve artırabilir. Sonuç olarak, bu tür bir kısır döngüyü kırmak için hastalığı erken teşhis etmek ve tedaviye başlamak çok önemlidir. Aşağıdaki vücut bölgeleri daha şiddetli tüy yolma davranışı sergiler:
- Saç
- Kaş
- Kirpik
- Bıyık ve sakal
- Genital kıl
Trikofaji olarak bilinen yeme bozukluğu da yaygındır. Bu durumda yenen saç ve saç artıklarının sindirim sistemini tıkaması nedeniyle bulantı, kusma, karın ağrısı, kabızlık gibi ek belirtiler de ortaya çıkabilir.
İlginizi Çekebilir: Lyrica Nedir?
Trikotillomani (Saç Yolma Hastalığının) Tedavileri Nelerdir?
Saç yolma hastalığının tedavisinde ilk adım bir uzmandan profesyonel yardım almaktır. Tedavi süresince hastanın kendi yaptığı bazı ev yapımı ilaçlar da saç yolma eğilimini azaltmaya yardımcı olabilir. Bu uygulamalar hasta saçını yolma isteği duyduğunda dikkatini başka bir alana yönlendirmek içindir. Hasta başını tıraş etmek istiyor;
- Stres toplarına benzeyen nesneleri sıkıştırın
- Yumruk yapmak kolları güçlendirmeye yardımcı olur.
- Kıpır kıpır oyuncaklar kullanmak
- Bere tarzında saçları örten bandanalar veya diğer aksesuarları takmak
- Çekme dürtüsü kaybolana kadar önceden belirlenmiş bir dizi kelimeyi sözlü olarak tekrarlama eylemi
- Rahatlatıcı bir duş almak daha rahat hissetmenize yardımcı olabilir.
- Saç çekme dürtüsü geçene kadar derin nefes alma Egzersiz için saç kesimi
- Alçı, bant gibi yapışkan maddelerde parmak uçlarının kapatılması gibi işlerde kullanılabilir.
İlginizi Çekebilir: Arveles Nedir?
Trikotillomani (Saç Yolma Hastalığı) Tedavisi Nasıldır?
Saç yolma tedavileri hem ilaç hem de davranış terapilerini içerir.
Davranış terapisi, alışkanlığı tersine çevirme terapisi olarak bilinen bir teknik kullanabilir. Bu yaklaşım, hastanın trikotillomaninin belirtilerini ve nedenlerini anlamasını geliştirir. Hasta, saç yolmanın yerine başka bir davranış yapmaktan fayda görür. Saç yolma davranışını durdurmak için motivasyonu sürdürmek için stratejiler belirler. Yeni edinilen becerileri çeşitli bağlamlarda kullanmak faydalıdır.
Olanzapin, klomipramin ve N-asetilsistein gibi çok sayıda ilacın trikotilomani tedavisinde etkili olduğu düşünülmektedir. Doktor gerekli görürse bu ilaçlardan biri hastaya reçete edilebilir. Saç yolmasına neden olan durum tedavi edilmezse komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Bu sorunlar şunları içerir:
Duygusal sıkıntı: Raporlara göre, trikotillomani hastalarında utanç ve aşağılanma yaygın duygulardır. Bu, hastalarda düşük benlik saygısı, depresyon, kaygı ve alkol ve madde kullanımı gibi sorunlara neden olabilir.
- Sosyal ve mesleki zorluklar: Kafa derisindeki açık kel alanlar utanç verici olabilir. Sonuç olarak birey sosyal olaylardan ve iş tekliflerinden kaçınabilir. Kişi, benim saç yolma davranışımın özel yaşamında gözlemleneceği endişesiyle yakınlıktan kaçınabilir.
- Cilt ve Saç Hasarı: Sürekli saç yolma, kafa derisi enfeksiyonlarına neden olabilir. Saçların alındığı bölgelerde saç büyümesi kalıcı olarak durabilir.
- Trikobezoar: Saç yendiğinde, sindirim sisteminin trikobezoar olarak bilinen tüy yumakları üretmesine neden olur. Zamanla bu tüy yumakları kusma, kilo kaybı, bağırsak tıkanıklığı ve hatta ölüm gibi ciddi yan etkilere neden olabilir.
- Akıl hastalığı saç yolma bozukluğudur: Hastanın tedavi edilmemesi ve gerekli desteğin sağlanmaması durumunda trikotillomaninin olumsuz etkileri olabilir. Bu nedenle saç yolma, yemek yeme gibi davranışlarda bulunanlar profesyonel yardım almalıdır.
İlginizi Çekebilir: Buscopan Nedir?
Trikotillomani Sık Sorulan
Trikotillomaniden sonra saç çıkar mı?
Bu ısrarcı takıntılı davranış, saç köklerinin kalıcı olarak hasar görmesine neden olabilir. Yani, alopesi ömür boyu sürecek bir durum olabilir. Zamanında tespit edilip uygun tedavilerin uygulandığı durumlarda saç kökleri kurtarılabilir.
Saç yolmak neyin belirtisi?
Olumsuz Duygular: Trikotilomani hastalarının çoğu kaygı, stres, can sıkıntısı, gerginlik, hayal kırıklığı ve yalnızlık gibi olumsuz duygularla baş etmek için saçlarını yolma davranışında bulunurlar. Pozitif duygular: Saçlarını yolan trikotillomani hastaları rahatlama ve memnuniyet duygularını bildirirler.
Trikotillomani hastalığı neden olur?
Trichotillomania, insanların özellikle çok fazla stres altındayken saçlarını, özellikle de saçlarını yolmasına neden olan bir durumdur. Bunu yaparken de zevk alıyorlar.
Trikotillomani kimlerde görülür?
Her yaştan, etnik kökenden, cinsiyetten, milliyetten ve sosyoekonomik seviyeden insanın bu hastalığa sahip olduğu görülebilir.
Saç yolma hastalığı nasıl geçer?
İlaç tedavisi tipik olarak saç yolma hastalığını tedavi etmek için bilişsel davranışçı terapiler kullanan bir psikoterapi programı ile birlikte kullanılır. Bir hastanın hastalık semptomlarının ne kadar şiddetli olduğuna bağlı olarak farklı tedavi planları gereklidir. Bilişsel davranışçı terapi bağlamında, davranış düzeltme terapisi kullanılır.