1. ARJANTİN (1891-1900)
Britanya dışında ilk liglerden birisi Arjantin’de ve Arjantin’de de ligi kuranlar Britanyalılar ve 1891’de St. Andrew’s Scots Okulu’ndan Alex Lamont’un önderliğinde beş takımlı bu ligde ilk karşılaşmalar Buenos Aires FC – St.Andrew’s ve Old Caledonias – Belgrano FC. arasındaydı. Karşılaşmalar iki devreli lig usulü oynandı. Lig sonunda Old Caledonias ve St.Andrew’s 13’er puan topladı ki iki puanlı sistem uygulanmıştı. Lig sonunda oynanan final karşılaşmasında ise St.Andrew’s, Old Caledonias 3-1 yenerek şampiyonluğa ulaştı. St.Andrew’s İskoç göçmenlerin kurduğu Arjantin’in aynı zamanda en eski özel okuldan çıkma bir kulüptü.
Takip eden yıl bu lig devam ettirilemedi ve bir yıl boş atlandıktan sonra 1893’de Alexander Watson Hutton tarafından lig yeniden başlarken Argentine Football Association (AFA) kuruldu ki Hutton’a Arjantin futbolunun babası olarak bakılıyor. Buenos Aires & Rosario Railway bu yeni ligde eskiden kalan tek kulüptü ve ligi sonuncu sırada tamamladılar. İki puanlı sistemde çift devreli lig usulü oynanan ligde Lomas Athletic büyük bir üstünlükle şampiyon olurken, Flores Athletic ikinci, Quilmes Rovers üçüncü, English High School dördüncü olmuştu. Bu kulüplerin hepsi Buenos Aires kulüpleri ve çim hokeyi, rugby gibi sporlarla birlikte futbolun da oynandığı ortamlardı. Bu takımlardaki bütün oyuncular İngilizdi. Lomas Athletic takip eden 5 sezonda da 4 şampiyonluk elde etti. Sadece 1896’da Lomas Academy şampiyonluğa ulaştı. Aslında ülkemiz de dahil dünyanın birçok yerinde benzer hikayeler olduğunu görüyoruz.
Lomas Athletic Club (1893) –
Fotoğraf Kaynak: Commons
Lomas Athletic hayatına daha çok rugby kulübü olarak devam ederken bütün bu kulüplerden adı bilinen Quilmes Athletico Arjantin 2.Ligi olan Primera B’de devam ediyor. 1897’de ligde son sırada yer alan Club Atlético Banfield, Buenos Aires banliyösü olan aynı isimli yerleşimde 1880’lerden itibaren yerleşen İngilizler tarafından kuruldu. Banfield ismi de bu bölgeye 1873 yılında demiryolunu getiren ve Buenos Aires Great Southern Railway’ın ilk müdürü olan Edward Banfield’den gelmekteydi. Banfield 1899’da kurulan Primera B (Segunda División)’de ilk şampiyonluğunu elde ederek en üst lige geri döndü. English High School da ikinci sırada yer aldı.
En üst lige dönersek 1899’da yine 1896 kuruluşlu Belgrano Athletic Club ilk şampiyonluğuna ulaştı. 4 takımla oynanan ligde Lobos, Lomas ve Lanus sıralandılar. Rakiplerine büyük üstünlük sağlayan Belgrano da Buenos Aires’de Argentine Rugby Union’u oluşturan kulüpler arasındaydı. 1900 yılında ise yine 4 takım mücadele ederken English High School şampiyon oldu. Lomas, Belgrano ve Quilmes diğer sıraları elde ettiler.
2. BREZİLYA (1893-1900)
Brezilya futbolunun başlangıcında iki İskoç ismin ön plana çıktığı görülüyor. Birincisi 1893 yılında Rio de Janeiro yakınlarındaki Bangu’da bir tekstil fabrikasında çalışmak için göç eden Thomas Donohoe ve 1894 yılında Brezilya’daki ilk futbol karşılaşmasını organize etmişti. İkincisi ise Charles Miller.
1870’lerde, John Miller adlı bir İskoç diğer Avrupalı göçmenlerle birlikte São Paulo’daki demiryolu inşaatı projesinde çalışmaktaydı. 1884’te Miller, on yaşındaki oğlu Charles William Miller’ı eğitim için İngiltere, Southampton’daki Bannister Okuluna gönderdi. Burada futbolu öğrenen Charles, Futbol Ligi’nin kurulduğu sırada yetenekli bir kanat oyuncusu olarak Southampton FC kadrosuna girmeyi başardı. Sao Paolo, Brezilya futbolunun başlangıcı açısından çok önemli ve 1888’de São Paulo Athletic Club ismiyle ilk spor kulübü kuruldu. Bu arada 1892’de Charles, hala İngiltere’de iken, üniversitelerden davet edilen oyunculardan oluşan bir takım olan ve burada bahsettiğimiz Corinthian F.C. için oynamak üzere davet edilmişti. Sonrasında Charles Miller, burada edindiği futbol malzemelerini ve bir kural kitabını Sao Paolo’ya getirmişti. São Paulo’daki oyunculara oyunun kurallarını öğretti ve artık Brezilya’da bir yıldızdı; topukla verdiği pas Chaleira (Çaydanlık) olarak adlandırılmıştı, tabii Charles ismine gönderme de yaparak. Takip eden yıllarda da Charles Miller’in etkisi devam edecekti ve hatta Corinthian FC’nin Brezilya ziyaretini takiben Corinthians kurulmuştu ve isim babası da Miller’dı. 1953 yılında ölene kadar Sao Paolo’da yaşadı.
İskoç işçilerle başlayan süreçte dünya futbolunun kaderi çizilmiş oldu ve futbolda Brezilya gibi bir dev ortaya çıktı. Takip eden yıllarda yerel küçük turnuvalar olsa da ilk büyükçe sayılabilecek Campeonato Paulista için 1910’ların beklenmesi gerekmişti ki daha sonrasında genelin anladığı şekilde bir liglerinin olması yıllar almıştı. Brezilya Futbol Federasyonu da 1914 yılında kuruldu.
São Paulo’da, Miller’in mirası, Charles Miller Meydanı’nın önünde, Pacaembu stadyumunun içinde yer alan şehrin Futbol Müzesi’nde yaşatılıyor. Miller, São Paulo Athletic Club’a ait görselde ön sırada ortada yer alıyor.
Fotoğraf Kaynak: The Culture Trip