“En güçlü gücünü hak, boyun eğmeyi de ödev biçimine sokmadıkça hep egemen kalacak kadar güçlü değildir.”
J.J. Rousseau
Devletin bir araç olarak mı yoksa amaç olarak mı var olduğu üzerine yüzyıllardır süren bir anlaşmazlık vardır. Bu konuda birçok felsefi düşünce türetilmiş olsa da, bu yazıda, Platon’un Devlet adlı eseri üzerinden devlet-yurttaş ilişkilerindeki “amaç” sorununa değinilecektir ve ortaya çıkan çelişkiler irdelenecektir. Unutulmamalıdır ki, yönetsel kararların devletin varoluş amaçlarına uygunluğu ve devletin varoluş nedeni, günümüzün önemli tartışmalarından birisidir.
Öncelikle Devlet’te amaçlanan yönetimin temel ilkeleri, fonksiyonları ve sınırları üzerinde durmalıyız. Platon, devleti tanımlarken herkesin mutluluğunu sağlamaya yönelik bir araç olarak göstermektedir. Çünkü devlet yöneticileri, “her fırsatta hem kendileri hem de toplum için en iyi olanı bulup yapmayı ödev bileceklerdir”. Her açıdan kamusal hizmetlerin temelindeki bu söz, kendi içinde bir çelişkiyi de taşımaktadır. “En iyiyi” amaçlayan bu sınıf aldıkları kararlarda her zaman amaçlarına uygun davranabilecekler midir? Devlet bu amaçlara bağlı kalacak mıdır? Bu konuda Platon’un öne sürdüğü diğer fikirler, devleti mutlu olmayı emredici ve ya zorlayıcı bir otorite olarak karşımıza çıkarmaktadır. Sırasıyla Platon’a göre devletin bazı temel ilkelerini ve amaçlarını inceleyelim. Okumaya devam et