Türk Silahlı Kuvvetleri ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nde Rütbeler
Türk Silahlı Kuvvetleri'nde Rütbeler Hakkında Bilgi
Genel Askerlik Yaşı: 20
Savunmaya Eklenebilen: 20-49 yaş arası erkek, 17.756.323 ( 2007 Tahmin )
Askeriyeye Uygun Olan: 20-49 yaş arası erkek, 14.905.901 ( 2007 Tahmin )
Hazır Asker Sayısı: 1.043.550
Seferberlik Anında Çıkarılabilecek En Fazla Asker Sayısı: 25.000.000
2005'te Asker Harcaması: 20 Milyar Dolar
Gayri Safi Yurt İçi Hasıla: %5.3
Türk Silahlı Kuvvetleri, T.C. devletini içten ve dıştan gelebilecek olan tehditlere karşı savunma vazifesini üstlenmiş olan silahlı devlet kuvvetidir. Yaptırım gücünü, T.C. Anayasası'ndan alır. Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı olarak üç komutanlığa ayrılmıştır. Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ise alt komutanlıklardır.
TSK'nın Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt'tır.
Anayasa'da açıkça belirtilen görevi "Türk Silahlı Kuvvetleri'nin görevi Türk Yurdunu ve nitelikleri anayasada belirtilen Türk Cumhuriyetini iç ve dış tehditlere karşı korumak ve kollamaktır."
İlgili yasalara göre görevi "2000'li yıllarda, yeni güvenlik sorunlarına ve sorunlara uygun şekilde tepki göstermek, belirsizliklere karşı hazır olmak, iç ve dış tehdit ve risklere karşı ülkenin güvenliğini sağlayabilmek için;
- Caydırıcılık,
- Güvenlik / Harekat Ortamının Şekillendirilmesi,
- Savaş Dışı Harekat (Barışı Destekleme Harekatı, Doğal Afet Yardım Harekatı ve İç Güvenlik Harekatı),
- Kriz Yönetimi,
- Sınırlı Güç Kullanımı,
- Konvansiyonel Harp gibi faaliyetleri icra etmek"
olarak belirlenmiştir. Bu görevleri yerine getirebilmek için çok amaçlı birliklerin kurulması, sayısal fazlalık yerine teknolojik üstünlüğün kurulması, silah ve düzeneklerinin etkinliğini arttıracak teknolojik araştırmaların yapılması ve erken ikaz, darbe, elektronik harp, hava üstünlüğünün kurulması gibi ek görevleri de yapmaktadır.
Türk Ordusu'nun tarihi Orta Asya'ya kadar dayanır. Türk Ordusu'nun temelleri Mete Han tarafından M.Ö. 209'da atılmıştır. Türk Ordusu dünyanın en eski ordularından biridir.
Askerlik tarihinde ilk rütbeleri kullanan Türklerdir. Türkler bu yüzden dünyaya örnek teşkil etmişlerdir.
Türk Silahlı Kuvvetleri'nde Astsubay Rütbeleri
- ONBAŞI
Onbaşı, silâhlı kuvvetlerde erlikten sonra gelen ilk rütbenin sahibi.
Onbaşı, emrine verilen birliğin amiri ve çavuşun yardımcısıdır. Birliğin içinde disiplini korumak, emrinde bulunan personeli savaş için hazırlamak, sevk ve idare etmek, en küçük birlik olan manganın bütün iç hizmetlerini iyi bilmek, bunları astlarına öğretmek, araç ve gereçlerin bakımını yapmak zorundadır. Onbaşı, kendi erleriyle bir masada yemek yer. Sofranın temizlik ve düzenine, yemeğin eşit olarak dağıtılmasına, nöbette olan erlerin yemeğinin ayrılmasına dikkat eder. Erlerine, birlikte bulunan subayları tanıtır. Erlerin uygunsuz kimselerle görüşmelerine engel olur, onların sağlık durumlarıyla ilgilenir, hasta olanları doktora gönderir. Onbaşı, yönetmelikte yazılı olan özel nöbetleri tutar, kışla ve ordugâh hizmetinde çalışan erlerin başında âmir olarak bulunur. Aldığı emirlere göre yapacağı işler ve birlik içinde disiplinle ilgili olayları zamanında, âmiri olan çavuşa bildirir. Silâhlı kuvvetlerde onbaşılığa yükselme, özel talimatına uygun olarak, acemi eğitimini başarıyla bitirenler arasından ayrı bir sınavla olur. Onbaşı, kolunun pazu kısmına kırmızı çuhadan "V" işareti takar.
- UZMAN ONBAŞI
En az ilköğretim okulu veya dengi okul mezunu olup muvazzaflık hizmetini müteakip, Türk Silahlı Kuvvetlerinin devamlılık arzeden teknik ve kritik uzmanlık görev yerlerinde istihdam edilenlerdir.
-ÇAVUŞ
Gazneli,Karahanlı,Selçuklu devletinde çavuşluk yüksek görevlerden biriydi.Siyasal ilişkileri,elçilik görevlerini ve protokol işlerini yönetirlerdi. Osmanlı'da denetim görevlerini üstlendiler. Sarayda müezzinlik,müzikçilik,mehterlik yapanlar çavuş sanını taşırlardı.II.Mahmud'un 1826'dan sonra gerçekleştirdiği askeri yenilikler sırasında geleneksel çavuşluklar kaldırılarak kara ve deniz ordularında erle subay arasındaki küçük rütbelere çavuş sanı verildi. Erleri temsilen kullanılan çavuş rütbesi, onbaşı rütbesininde bir kademe üstüdür. Çavuş, erlerle subay arasındaki ilişkileri düzenler.
- UZMAN ÇAVUŞ
En az lise veya dengi okul mezunu çavuşlar veya en az ilköğretim okulu mezunu olup muvazzaflık hizmetini çavuş rütbesi ile tamamlayanlardan,muvazzaflık hizmetini müteakip Türk Silahlı Kuvvetlerinin devamlılık arz eden teknik ve kritik görev yerlerinde veya çavuş kadro görev yerlerinde, bu Kanun esaslarına göre istihdam edilenlerle, yönetmelikte belirtilen esaslara göre uzman onbaşılıktan uzman çavuşluğa geçirilenlerdir.
- ASTSUBAY ÇAVUŞ
Deniz Astsubay Çavuş Amblemi
Astsubay Çavuş, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde en küçük "Astsubay" rütbesidir. Terfi etmeleri durumunda "Astsubay Kıdemli Çavuş" olurlar."Uzman Çavuş" ve "Astsubay Kıdemli Çavuş" arasındaki rütbedir.
Astsubay çavuşlar K.K.K.bünyesinde muharip sınıflarda genel olarak;
Takım astsubayı
Tank komutanı
Havan kısım komutanı
Top kısım komutanı olarak atanırlar.
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde; Astsubay Kıdemli Üstçavuş rütbesine kadar
Asayiş Tim Komutanı ve
Karakol Komutan yardımcısı olarak atanırlar.
- ASTSUBAY KIDEMLİ ÇAVUŞ
Deniz Astsubay Kıdemli Çavuş Amblemi
Astsubay Kıdemli Çavuş, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde rütbesi Astsubay Çavuş ile Astsubay Üstçavuş arasında bulunan astsubay rütbesidir.
Kıdemli Çavuşlar K.K.K. bünyesinde muharip sınıflarda genel olarak;
Takım astsubayı
Tank komutanı
Havan kısım komutanı
Top kısım komutanı olarak atanırlar.
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde; Astsubay Kıdemli Üstçavuş rütbesine kadar
Asayiş Tim Komutanı ve
Karakol Komutan yardımcısı olarak atanırlar.
- ASTSUBAY ÜSTÇAVUŞ
Deniz Astsubay Üstçavuş Amblemi
Astsubay Üstçavuş, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde rütbesi Astsubay Kıdemli Çavuş ile Astsubay Kıdemli Üstçavuş arasında bulunan astsubay rütbesidir.
Astsubay çavuşlar K.K.K. bünyesinde muharip sınıflarda genel olarak;
Takım astsubayı
Tank komutanı
Tank kısım komutanı
Top kısım komutanı
Tim komutan yardımcısı olarak atanırlar.
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde; Astsubay Kıdemli Üstçavuş rütbesine kadar
Asayiş Tim Komutanı ve
Karakol Komutan yardımcısı olarak atanırlar.
- ASTSUBAY KIDEMLİ ÜSTÇAVUŞ
Astsubay Kıdemli Üstçavuş, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde rütbesi Astsubay Üstçavuş ile Astsubay Başçavuş arasında bulunan astsubay rütbesidir.
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde; Astsubay Kıdemli Üstçavuş rütbesine kadar
Asayiş Tim Komutanı ve
Karakol Komutan yardımcısı olarak atanırlar.
-ASTSUBAY BAŞÇAVUŞ
Astsubay Başçavuş, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde rütbesi Astsubay Kıdemli Üstçavuş ile Astsubay Kıdemli Başçavuş arasında bulunan astsubay rütbesidir.
K.K.K da bulunan muharip birliklerde, Başçavuş rütbesinin kadro görevleri Bölük Astsubaylığı, Takım Komutanlığı, Özel takımlarda Takım astsubaylığı ve Karargahlarda idari işler astsubaylığı gibi görevlerdir. Başçavuş rütbesinden sonra Astsubay rütbeleri genel olarak idari faliyetler de yer almaktadır.
-ASTSUBAY KIDEMLİ BAŞÇAVUŞ
Astsubay Kıdemli Başçavuş, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde en üst astsubay rütbesidir.
Kd. Başçavuşlukta: Birlik astsubaylığı, Bölük astsubaylığı (personel sayısı olarak yüksek bölüklerde) gibi görevlere atanırlar. Mesleğinde yükselmiş liyakatlı Kıdemli Başçavuşlar; Atölye Amiri veya Müdürü, Kısım Amiri, Takım Komutanı gibi görevlere atanır. Kıdemli Başçavuşlukta rütbe bekleme süresi 6 yıldır. Kd.Bçvş.luğun ilk üç yılını dolduran Astsubaylar, rütbe kıdemliliği alarak Kademeli Kıdemli Başçavuş olarak anılırlar. Kıdemli Başçavuşlukta altı yılını dolduran astsubaylar, ikinci kez rütbe kıdemliliği yaparak II Kademeli Kıdemli Başçavuş olurlar. Deniz Kuvvetlerinde görevli Kıdemli Başçavuşlar, II Kademeli Kıdemli Başçavuş olmalarını müteakip üniformalarının kol ağızlarına bir kıdem işareti takarlar ve her üç yılda bir, bir kıdem işareti daha almaya devam ederler.
- SUBAY RÜTBELERİ
-ASTEĞMEN
Türk Silahlı Kuvvetleri'nde en küçük rütbeli subaydır. Bugün Türkiye'deki sistemde fakülte mezunları arasından seçilen ve Astsubay Kıdemli Başçavuş ile Teğmen arasındaki bir rütbedir. Bir sonraki rütbeye nasıp sureleri 8 aydır. Bu süreler TSK Personel Kanunu'nda belirlenmiştir. Asteğmen adayları sınıfına göre 1 ila 3 ay arasında askeri öğrenci olarak, askeri okulda eğitim görüp mezun olduktan sonra 8 ay görev yapmaktadır. Dolayısıyla fakülte mezunları askeri öğrencilik kısmı dahil 12 ay toplam hizmet vermektedir.
- TEĞMEN
Teğmen, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde rütbesi Asteğmen ile Üsteğmen arasında olan, takım komutanlığı yapan subaydır.
Normal şartlar altında görev süreleri 3 yıldır. Kara, hava ve deniz harp okulu öğrencileri 4 yıllık eğitimlerinin ardından, sivil üniversitelerde okuyan Fakülte ve Yüksek Okullar Komutanlığı'na bağlı öğrenciler ve Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde okuyan öğrenciler bu rütbe ile mezun olurlar. Ayrıca 12 ay yedek subay olarak askerlik hizmetini yapan üniversite mezunları, terhis tarihlerinden bir ay önce teğmen rütbesini kazanırlar. TSK, 4-6 yıllık eğitim veren üniversitelerin ihtiyaç duyduğu bölümlerinden mezun olanları, yapılacak seçme sınavı ve eğitimi müteakip sözleşmeli veya muvazzaf subay statüsünde teğmen olarak istihdam etmektedir. Aynı zamanda TSK Personel Mevzuatında belirtilen şartları haiz olan astsubaylar arasından Subaylık Sınavında başarılı olanlar Teğmen rütbesine nasbedilerek görevine subay olarak devam etmektedir.
-ÜSTEĞMEN
Üsteğmen, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde rütbesi Teğmen ile Yüzbaşı arasında olan subaydır.
Toplam görev süreleri 6 yıldır. Doktora ,sanatta yeterlilik veya yüksek lisans programlarını bitirme gibi mümtaz terfi durumlarında bu dönem 4 ila 5 yıla düşmektedir. Takım komutanı ile bölük komutanı görevlerini icra edebilirler.Sadece Kıdemli Üsteğmen'ler Bölük Komutanı görevini yapabilirler.
-YÜZBAŞI
Yüzbaşı, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde rütbesi Üsteğmen ile Binbaşı arasında olan subaydır. Genelde bölük komutanı olurlar. Normal şartlarda görev süreleri 6 yıldır. İlk 3 yılı Yüzbaşı, son 3 yılı ise Kıdemli Yüzbaşı olarak adlandırılır.
-BİNBAŞI
Binbaşı, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde rütbesi Yüzbaşı ile Yarbay arasında olan subaydır.
Normal şartlarda görev süreleri 5 yıldır.Üstün kıdem ve erken terfi ile görev süreleri 2 yıla kadar inebilir. Orduda tabur biriminin komutanı olarak adlandırılır ve üstsubay sınıfına dahil olunan rütbedir. Bu rütbede şapkaya sırma, omuzdaki aporete (deniz kuvvetleri harici) defne yaprağı eklenir.
-YARBAY
Yarbay, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde rütbesi Binbaşı ile Albay arasında olan subay.
Normal şartlar altında görev süreleri üç yıldır. Kara kuvvetlerinde ve jandarma'da alay komutanı yardımcısı veya idari görevlerde, Deniz kuvvetlerinde gemi komutanlığı veya benzeri görevlerde, Hava kuvvetlerinde ise filo komutanlığı gibi görevlerde bulunurlar. Bu rütbe, albaylık rütbesine hazırlama maksadını güttüğü için bekleme süresi kısadır ve yarbaylar bekleme sürelerinin bitimiyle, kadro şartlarının da uygun olması durumunda derhal bir üst rütbeye atanır.Kara Kuvvetleri'nde genellikle Alay Komutanı Yardımcısı olarak görev yaparlar.
-ALBAY
Albay, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde Yarbay'dan sonraki subay rütbesi.
Kıta görevlerini alay komutanı ya da daha büyük askeri birliklerde (tugay,tümen,kolordu veya ordu) kurmay başkanı,şube müdürü olarak yaparlar.Genelkurmay ya da kuvvet komutanlıkları bünyesinde de şube müdürlüğü veya daire başkanlığı gibi görevleri de deruhte edebilirler.
Normal şartlarda görev süreleri 6 yıldır.Albay rütbesindeki subayların terfi durumları,genelde görevlerinin 5.yılında Yüksek Askeri Şura'da görüşülür.Terfiye layık görülen albaylar tuğgeneral/tuğamiral rütbesine yükseltilirler.Osmanlı'da az rastlanan bir durum olsa da "Miralay" olarak anılır.
-TUĞGENERAL
Türk Silahlı Kuvvetleri'nde en düşük seviyedeki general rütbesi. Deniz kuvvetlerinde tuğamiral.
Albaylıktan sonraki rütbedir. Kıta görevlerini Tugay Komutanı olarak yaparlar. Osmanlı döneminde sancakbeyi olarak anılır.
-TÜMGENERAL
Türk Silahlı Kuvvetleri'nde rütbesi Tuğgeneral ile Korgeneral arasında olan subay, general. Deniz kuvvetlerinde tümamiral.
Orduda Tümen Komutanı olarak görev yaparlar. Normal şartlar altında görev süresi 4 yıldır. Osmanlı'da "Mirliva" olarak anılır.
-KORGENERAL
Türk Silahlı Kuvvetleri'nde rütbesi Tümgeneral ile Orgeneral arasında olan subay, general. Deniz kuvvetlerinde koramiral.
Kıta görevlerini Kolordu Komutanı olarak yaparlar. Normal şartlar altında görev süreleri 4 yıldır.
Askeri dokunulmazlık hakkına sahip ilk rütbe korgeneral/koramiral rütbesidir.
TSK Personel Kanunu uyarınca,yalnızca muharip sınıf mensubu generaller (kurmay subay olmaları şartıyla birlikte) korgeneral rütbesine yükselebilirler.
-ORGENERAL
Türk Silahlı Kuvvetleri'nin en yüksek rütbesi. Deniz kuvvetlerinde oramiral.
Kıta görevlerini ordu komutanı olarak yaparlar. Kuvvet komutanları da orgeneral'dir. Şu anda TSK'da 14 orgeneral/oramiral vardır. Normal şartlar altında görev süreleri 4 yıldır.
TSK Personel Kanunu uyarınca,yalnızca muharip sınıf mensubu generaller (kurmay subay olmaları şartıyla birlikte) orgeneral rütbesine yükselebilirler.
-GENELKURMAY BAŞKANI
Genelkurmay Başkanlığı bir rütbe değil, görevdir. Genelkurmay olan Orgeneral'in omzundaki apoletine sarı sırma çerçeve eklenir.
TSK'nın mevcut zamandaki Genelkurmay Başkanı Yaşar Büyükanıt'tır.
-MAREŞAL
Mareşal, bazı ülkelerdeki en yüksek askeri rütbe. Fransızca maréchal (nalbant, komutan), öncesinde Latince mariscalcus sözcüğünden gelir. Mariscalcus kelimesi Almanca at ve uşak kelimelerinden unsurlar taşır. [1]
Türk ordusunda iki meydan savaşından zaferle dönen veya bir savaşta pek çok cepheyi birden idare ederek zafer kazanan, denizde ve havada da eşit bir başarı gösteren, Türk Silahlı Kuvvetleri için en az orgeneral (denizci ise oramiral) rütbesine sahip subaylara, TBMM tarafından verilen bir askeri rütbedir. Bu rütbe yukarıda belirtilen şartlar haricinde süre beklemeyle kazanılamaz. Deniz kuvvetlerindeki eşiti büyükamiraldir.
TÜRKİYE TARİHİNDEKİ MAREŞALLER
Mustafa Kemal Atatürk: Mustafa Kemal Atatürk'e mareşal rütbesi Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra (19 Eylül 1921), Fevzi Paşa ve İsmet Paşa'nın yasa önerisiyle TBMM tarafından verilmiştir.
Fevzi Çakmak: Fevzi Çakmak'a ise mareşal rütbesi özel kanuna istinaden TBMM'nin kararı ile Mustafa Kemal Atatürk tarafından, Dumlupınar Zaferi'nin akabinde (31 Ağustos 1922) verilmiştir.
Konu alıntıdır
"Ordumuz, Türk birliğinin, Türk kudret ve kabiliyetinin, Türk vatanseverliğinin çelikleşmiş bir ifadesidir."