Paranoya (paranoia) klinik anlamda, son derece sistemli, inatçı, kalıcı zulüm ve/veya görkemlilik kuruntuları ve kuruntulu kıskançlık, kuşkuculuk, güvensizlik, kavgacılık vb. özelliklerle tanımlanan ve net, tutarlı düşünme eşliğinde gelişen psikotik bir rahatsızlıktır.
Paranoyalı kişi sıklıkla eşsiz ve üstün güçlerle donatıldığına inanır. Kuruntular sinsi bir tarzda gelişir ve zamanla ussal ve tutarlı bir inanç sistemine dönüşür.
Hasta başkalarının kendisiyle alay ettiğine, ona tuzak kurduğuna, onu izlediğine, onu zehirlemeye çalıştığına vb. inanabilir.
Paranoya teşhisinin konulabilmesi için durumun şizofreni, organik akıl hastalığı, organik akıl sendromu vb. gibi rahatsızlıklardan kaynaklanmadığının belirlenmesi gerekir.
Paranoya, halusinasyonlar ve formel düşünce bozukluğu bulunan paranoid şizofreni ile karıştırılmamalıdır; çünkü paranoyada zihinsel işleyiş bozulmamıştır, kuruntular kendi içinde bir mantık tutarlılığına sahiptir ve diğer psikotik özellikler paranoyada bulunmaz.
Bazı ilgili kavramlar
Paranoid ne demektir?
Paranoid (paranoid), sistemli veya geçici, genellikle görkemlilik veya zulüm kuruntularıyla tanımlanan ancak kişilik bozulmasına veya parçalanmasına ilişkin diğer belirtileri pek göstermeyen bir akıl hastalığı olan paranoya ile ilgili, demektir.
Paranoid, paranoya hastalığına sahip kişiler için de kullanılan bir terimdir. Aynı zamanda, bu tür eğilimleri daha hafif düzeyde sergileyen kişiler için de kullanılır.
Paranoid düşünce ne demektir?
Paranoid düşünce (paranoid ideation), horlandığı, gözetlendiği, kontrol edildiği, kötülük edildiği, dışlandığı, vb. gibi son derece abartılı, kuşkucu bir düşünce yapısı, demektir.
Paranoid düşünce, psikotik rahatsızlıkların tipik bir belirtisidir.
Paranoid eğilim ne demektir?
Paranoid eğilim (paranoid trend), öfkeyi masum insanlara yönelterek kendi sorunlarından ve kusurlarından ötürü onları suçlamaya yönelik aşırı bir eğilim, demektir.
Paranoid durum ne demektir?
Paranoid durum (paranoid state), paranoyadaki kadar ayrıntılı ve sistemli ya da paranoid şizofrenideki kadar bulanık ve dağınık olmayan zulüm kuruntularıyla veya megalomani ile tanımlanan geçici, akut psikotik bir rahatsızlık, demektir.
Paranoid durum, sıklıkla iş değiştirme, başka bir ülkeye göç etme, sığınma, esir düşme, evden ayrılma gibi, yaşam koşullarındaki ani değişikliklerle tetiklenir.
Paranoid düşmanlık ne demektir?
Paranoid düşmanlık (paranoid hostility), başkalarının, kendisine tuzak kurduğu, ona kötülük etmeye çalıştığı vb. kuruntulardan kaynaklanan öfke ve onlara zarar verme arzusu, demektir.
Paranoid erotizm ne demektir?
Paranoid erotizm (paranoid eroticism), kişinin, aşkın gerçekleşmesini engelleyen koşullar veya kişiler yüzünden karşılıksız kalan bir aşk ilişkisi kuruntular beslediği bir tür paranoya, demektir.
Paranoid erotizmde aşık olunan kişi sıklıkla ünlü veya güçlü birisidir ve hasta, mektupla, telefonla veya şahsen ziyaretle iletişim kurmaya yönelik boşuna çabalar sergiler.
Paranoid rahatsızlık ne demektir?
Paranoid rahatsızlık (paranoid disorder), temel olarak başkalarının kendisine karşı işbirliği yaparak ona tuzak kurduğu, onu zehirlediği veya ona kötülük ettiği yolundaki inatçı zulüm kuruntuları, ya da temelsiz bir sadakatsizlik inancı eşliğindeki kuruntulu kıskançlık vb. belirtilerle tanımlanan bir grup rahatsızlığın ortak adıdır.
Paranoyak kişilik ne demektir?
Paranoyak kişilik/karakter (paranoiac character) temel semptomu kendi güçlüklerinden ötürü çevresini suçlama eğilimi olan bir kişilik tipini ifade eden bir kavramdır.
Kaynaklar
1Bilim ve Sanat Yayınları. (2005). Paranoya. İçinde Psikoloji sözlüğü. (3. baskı, s. 714).
Bir cevap yazın