Paslanmaz malzeme kavramı içinde, tüm paslanmaz çelik kullanılarak üretilen ürünler bulunur. Paslanmaz fittingsler, paslanmaz borular, paslanmaz flanşlar gibi ürünler paslanmaz malzeme kavramı içine girer. Bu nedenle de, paslanmaz malzeme denildiğinde pek çok farklı standarttan söz edilir. Paslanmaz ürünlerle ilgili standartlar gruplanabilir: Paslanmaz flanşlar, paslanmaz fittingsler ve paslanmaz boru standartları. Bu nedenle yazımızda, sizlere her grubun standartlarını açıklayacağız.
Paslanmaz malzeme grubu içinde olan paslanmaz flanşlarda, basınç sınıflarını belirlemek için bazı standartlar kullanılır. Bu standartlar arasında, DIN-PN Normu ve ANSI –Libre Normu bulunur. Buna göre;
DIN kısaltması (Deutsches Institut für Normung) anlamına gelir. DIN Alman standardını simgeler. PN kısaltması ise, nominal dayanma basıncı olarak tanımlanır ve pressure nominal kelimesinin kısaltmasıdır. PN normu, flanşlarda basınç dayanımı PN 6, 10, 16, 25, 40, 65 gibi standartlarla belirlenir. Basınç dayanımını simgeleyen standart sayılar flanşların dayanabileceği en fazla basınç miktarının bar cinsinden karşılığıdır. Mesela, PN6 flanşlar 6 bar basınçtaki kullanım için idealdir.
ANSI normu tıpkı PN normu gibi, basınç sınıfını belirlemek üzere kullanılır. ANSI kısaltmasının açılımı Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsü anlamına gelen, American National Standards Institute’dir. ANSI’nın kullandığı standart, Libre normu olarak adlandırılır. Libre normunda paslanmaz flanşlar 150,300, 3000 gibi standart numaraları ile simgelenir. 150lb olarak ifade edildiğinde, ürünün 150psi basınca dayanabileceği anlaşılır. Paslanmaz flanşlarda PN ve Libre normunun yanı sıra, Jis ve bs10 gibi standartlar da mevcuttur.
Paslanmaz malzemeler içinde yer alan paslanmaz fittingslerin de, belirli standartları bulunur. Bunlar, NPT Diş Standartı ve BSP –BSPT Diş Standartı’dır.
NPT diş standardı, Amerikan standardı olarak da bilinir. Açılımı National Pipe Thread olan NPT için, ürünlerde 60° gibi bir diş açısı belirlenmiştir. 60°’lik açı ürünlerin daha iyi kilitlenmesini sağlar. Bu yüzden NPT normu yüksek basınçlı ortamlarda kullanılır.
BSPT ve BSP paslanmaz fittingslerde kullanılan bir başka diş standardıdır. BSPT’nin açılımı British Standart Pipe Thread, BSP’nin açılımıysa British Standart Pipe kelimeleridir. BSPT dış dişli ürünlerde, standart olarak kullanılır. İç dişli ürünlerde ise, standart olarak BSP kullanılır. Diş açısından BSP ve BSPT arasında ufak bir fark bulunur. BSPT normunda diş konik bir şekildeyken, BSP normunda ise diş düz şekildeyken dişte kilitlenme sağlanır.
Paslanmaz boru çeşitleri için, iki tane ana standart kullanılır. Paslanmaz borularda kullanılan standartların biri borunun çapını, diğeri ise et kalınlığını belirtir. Bu normlar DN ve SCH normlarıdır.
Açılımı Nominal Diameter olan DN, borunun dış çapını belirtmek amacı için kullanılır. Paslanmaz boruların et kalınlığı ise, Schedule yani SCH normu ile belirlenir. SCH, 10, 40, 80 gibi ölçülerle devam eder. DN ölçüsü ve SCH ölçüsü arasında, paralel bir bağlantı bulunur.