İş hayatında en çok işverenlerin sıklıkla dile getirdiği konu, bazı çalışanların istirahat ya da rapor almak suretiyle işvereni zarara uğratmalarından şikayet ederler.
Üretim yada hizmet sektöründe çalışanların sıklıkla istirahat yada raporlu olması aksaklıklara neden olduğundan üretimde kayıpları da beraberinde getirir.
Bütün bu şikayet kavramlarının oluşması için;
İşçi
İşveren
İş ilişkisi
İşyeri
Kavramları birlikte ele alınmalıdır.
Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddî olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir.
İş akdi sonlandırılacak işçi için ihbar önelleri 4857/17’inci Maddesinde düzenlenmiştir.
Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.
İş sözleşmeleri;
a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,
Feshedilmiş sayılır.
Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir.
Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.
İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir.
İşverenin bildirim şartına uymaması veya bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi feshetmesi, 4857 18, 19, 20 ve 21 inci maddesi hükümlerinin uygulanmasına engel olmaz.
İşveren Savunma Alma Zorunluluğu
4857/19 Maddesinde İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır.
Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez.
Örneğin:
A(A.Ş.) Çalışanı olan Veli Bey ayda en az iki defa işyeri hekiminden iki gün istirahat alıyor, ayrıca sıklıkla sevk almak suretiyle işyeri hekimi dışında 5 günden az olmayan faklı hekimlerden istirahat raporu almaktadır.
İşyeri İnsan Kaynakları tarafından sıklıkla rapor alan Veysel Bey’in rapor süreleri özlük dosyasında takip ediliyor.
Rahatsızlığı ile ilgili bilgiler alınarak dosyasında bulunduruluyor.
Sıklıkla rapor alan işçi için işveren, iş ve çalışma verimi ile ilgili savunmasına da başvuruyor.
Bu durumda işçinin iş akdi feshi yapılırsa haklı fesih işverene hangi yönde dönecektir.
İşveren 25’inci Maddenin ;
I-Sağlık Sebepleri
b) İşçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun Sağlık Kurulunca saptanması durumunda.
İşçinin hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde işveren için iş sözleşmesini bildirimsiz fesih hakkı; belirtilen hallerin işçinin işyerindeki çalışma süresine göre 17 nci maddedeki bildirim
sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar.
Bu durumda işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar öneli süresine +6 hafta eklenerek bu süreyi aşarsa fesih hakkı doğacaktır.
Yukarıdaki örnekteki Veli Bey 4 yıl kıdemi var 8+6=14 hafta*7=98 günü aşan sıklıkla raporu olur ise ,hastalığı içinde Sağlık Kurulundan Rapor temin ediliyorsa haklı nedenle fesih hakkı doğacaktır.
Özlük dosyasında bu raporlar yok ,savunmalar alınmamış ve ayrıca 6 hafta kuralına uyulmamış ise yapılan fesihler Yargıdan geri döner.
Elimizde Konuyla İlgili Güncel Yargıtay Kararı
T.C
YARGITAY
9. Hukuk Dairesi
E:2013/5239
K:2013/10629
T:01.04.2013
İş Sözleşmesinin Haksız Feshi
İşverenin Bildirimsiz Fesih Hakkı
İşçinin Savunmasının Alınmaması
Özet: Sağlık nedenlerinden kaynaklanan haklı nedenle işçinin devamsızlığının ihbar öneline ilaveten 6 hafta aralıksız devam etmesi halinde, işverenin bildirimsiz fesih hakkı vardır. Davacının aralıklı olarak birden fazla rapor aldığı ve 4857 sayılı İş Kanununun 25/1.b maddesindeki bekleme süresi olan ihbar öneline ilaveten 6 haftalık aralıksız süre şartı gerçekleşmediği için, iş sözleşmesi haksız olarak fesh edilmiştir. Her ne kadar davacı sık rapor almış ise de fesihten önce davacının verimsizliğine ve yetersizliğine dayanan sağlık sebebiyle savunması alınmamış olup, işveren tarafından gerçekleştirilen fesih geçersizdir.
(4857 s. İş K. m.25/1b, 2,17,19)