Diğer ülkelerdeki akımlar ve gelişmeler özellikle ilgi çekici çünkü er ya da geç bu geliş me ve akımlar kendi ülkenize de gelecek. Öyleyse bu gelişme ve akımlardan önceden haberdar olmak avantajlı olacaktır.
Bettina Ulrich
Photoshop Magazin: Bize kendinizden ve aldığınız eğitimden bahseder misiniz?
BU: İzlediğim yol pek geleneksel bir yol değildi. Önce yayımcılık yönetimi ile ilgili bir kursa gittim ve Novum'un editöryal ofisinde çalışmaya başladım. Geriye baktığımda bu gerçekten de mükemmel bir başlangıçtı, çünkü Novum sadece küçük bir ekiple yapılıyordu. Bu sayede editöryal tarafta, baskı teknolojilerinde ve reklamcılıkta tüm yeteneklerimi ve bilgi birikimimi kullanabildim.
PM: Novum'da ne zaman, hangi ünvan ile çalışmaya başladınız?
BU: Editöryal asistan olarak başladım; bu 12 yıl önceydi. Başladığım andan itibaren dergi ve tarihçesi beni büyüledi ki ilk sayı 1924'te basılmıştı. Ve bir şey bana çok açık görünmüştü; bir gün bu derginin tasarımında ve içerik oluşturmada rol oynayacağım. Bundan birkaç yıl sonra Novum'a kendi makalelerimi yazmaya başladım. Bu arada öğrenerek geçirdiğim zaman çok değerliydi.
PM: Novum'un kuruluş hikayesinden bahseder misiniz?
BU: İlk sayı 1924'te 'Gebrauchsgrafik' (ticari grafikler) olarak yayınlandı. Savaş bitene kadar iki yıl hariç dört dilde yayınlandı. (İngilizce, Almanca, İspanyolca, Fransızca) Bu lüks 1960'ların sonunda bırakıldı. Okuyucularımızın çoğu İngilizce anlayabiliyordu ve diğer dillerin tercümesini sağlamak gerekli değildi. Sonra isim değişti önceleri Novum Gebrauchsgrafik oldu. Daha sonra Novum Forum für Kommunikationsdesign ve son olarak da Novum World of Graphic Design oldu. Bu isimle tüm dünya grafik tasarımının bir araya geldiğini ifade etmek istedik. İlk yayımcı K.H. Frenzel'di ve Berlin'de bir matbaada basılmıştı. Bunun ardından Münih'te birkaç yıl önce ismi Stiebner Verlag olarak değişen Bruckmann Verlag matbaasında basıldı. Şu an Novum'un editöryal kadrosu bir yayıncılık şirketi olan New Media Magazine Verlag'ın şemsiyesi altında.
PM: Bu kadar yıl boyunca Novum'un çalışmalarını başarıyla sürdürmesinin sırrı nedir?
BU: Bir sır olduğundan emin değilim. Ekonomik anlamda bir dergi için küçük bir takımız iki tam zaman editör, bir sanat yönetmeni. İçerik söz konusu olduğunda Novum'un sevilme sebebi, kendisi geri planda kalırken tün dünyadan çalışmalara dikkat çekmesi. Bütün büyük tasarımcılar Novum'da yer aldı. Herkes ülkesindeki ve dışarıdaki yarışmaların ne olduğunu bilmek ister. Diğer ülkelerdeki akımlar ve gelişmeler özellikle ilgi çekici çünkü er yada geç bu gelişme ve akımlar kendi ülkenize de gelecek. Öyleyse bu gelişme ve akımlardan önceden haberdar olmak avantajlı olacaktır.
PM: Novum dergisini uluslararası bir platforma taşıyan sizce ne oldu?
BU: Başlangıçta biz çok dilli bir formattaydık. Şimdi ise çift dilli bir formattayız. Bu da derginin uluslararası karakterini vurguluyor. Ayrıca her sayıda kapak çalışmasını 6 değişik ülkeden alıyoruz. İtalya'daki, Danimarka'daki, Brezilya'daki ve Amerika'daki muhabirlerimizin bunda büyük rolü var. Ve son olarak, dünya şimdi daha küçük bir yer. Artık bir derginin nereden geldiği önemli değil, çünkü ona her yerden ulaşabiliyorsunuz.
PM: Teknolojide yaşanan gelişmeler, tasarım dünyasında iş üretimini, çeşitliliği ve hızı arttırdı. Geçmişe göre kıyaslarsak tasarımların kalitesinde bunun olumlu bir etkisi var mı sizce?
BU: Evet birçok şey mümkün ve bir çok şey oluşuyor. Bazı alanlarda kalite pahasına olsa bile... Bizim yüksek kalite standartlarında çalışan ve Novum'u kartviziti olarak gören matbaamız olduğu için şanslıyız. İyi bir baskıya, kaliteli işlenmiş ve iyi seçilmiş kağıda büyük önem veriyoruz. Günlük bir gazete için bütün bunlar çok önemli değil fakat biz çalışmalarını sergilediğimiz tasarımcılara ve okurlarımıza bunu borçluyuz. Günlük editöryal işlere gelince; teknolojik gelişmeler işi çok kolaylaştırdı. İnternet sayesinde dünyanın öbür ucundaki ufacık bir stüdyoyu bile bulabiliyor, onlarla e-mail yolu ile bağlantı kurabiliyoruz. Ve artık dışarıdan gelen fotoğrafların masrafından tasarruf edebiliyoruz. Ayrıca bir maliyet faktörü var. Baskı PDF'lerini, matbaaya göndermek tabii ki önce filmleri üretmekten daha ucuz. Ve bizim geniş formatlı yazıcımızı da renkleri kontrol etmek ve hata yapmamızı engellemek için, test çıktıları almak için kullanabiliyoruz.
PM: Günümüzde sizce süreli yayın alanındaki en önemli gelişme nedir?
BU: Genel piyasadaki dergi pazarı çok güçleşti, ticari gazete pazarında işler bu kadar kötü değil. Tabi ki bütün başlıklar aboneliklerin daha yavaşladığına dikkat çekiyor. İnsanlar
kurtarabildikleri yerden para arttırıyorlar. Biz bu zor zamanlarda bile abone grafiklerimiz stabil kaldığı için mutluyuz. Hatta son yıllarda bir artış bile gördük.
Bilgisayarın hüküm sürdüğü dünyamızda son gelişmeler ne olursa olsun el becerilerine olan yetenek asla ihmal edilmemeli.
PM: Sizce günümüzde grafik tasarım alanında önemli gelişmeler nelerdir?
BU: Tabii ki her zaman dijital görsel işleme gibi teknolojik gelişmelerin getirdiği kilometre taşları olacaktır. Fakat ben bunların arasında özel bir tanesini seçmeyeceğim. Daha önemlisi bu gelişmeleri nasıl kullandığımız... Bilgisayarın hüküm sürdüğü dünyamızda son gelişmeler ne olursa olsun el becerilerine olan yetenek asla ihmal edilmemeli. Stillerle ilgili gözlemlerimiz; global trendlerin bir araya gelmesi yönünde... Örneğin on yıl önce bir çalışmaya baktığınızda, o çalışmanın Fransa'dan mı, Hollanda'dan mı yoksa Güney Amerika'dan mı geldiğini hemen söyleyebilirdiniz. Polonya'dan gelen posterlerin melankolik bir havası, İsviçre'den gelen işlerin temiz bir yapısı ve Brezilya'dan gelen çalışmaların çok renkli bir yapısı olurdu. Bu gün çalışmayı kolayca tanıyamıyorsunuz. Dünya ve Avrupa'nın belirli bir kısmı birbirine daha da yakınlaşıyor. Fakat nedenini görebilirsiniz. Belirli bir toplumun ruh haleti, problemleri, umutları ve politik durumu tasarımla da ifade edilir. Ve bu faktörler, ülkeden ülkeye daha da benzer olduğu için bu ülkelerin tasarımları bunu yansıtacaklardır.
PM: Sizce günümüzde grafik tasarım ve ilgili konularda Avrupa'da ve dünyadaki trendler nelerdir? Ve aralarında ne gibi farklar vardır?
BU: Editör olarak gelişmeleri görebiliyorum ama elbette kristal bir kürem yok. Geleceğin ne getireceğini tam olarak söylemek zor... Ama uzun süre dayanacak markalar yaratmak fikri grafik tasarımcılara meydan okuyor. Birçok birleşmenin ve uluslararası şirketin arttığı arka planda, uluslararası kabul görecek ve bu vahşi ormanda hayatta kalacak kadar güçlü markalar yaratmak çok çok daha önemli olacak. Kurumsal tasarım artık sadece iyi iş kağıtları ve reklam malzemesi anlamına gelmiyor. Markalar tüm duyularla deneyimlenebilmeli. Bu kartvizit ile başlıyor ve şirket binasında, sergi standlarında, çalışanlarının davranışlarında, mağaza tasarımı ve showroom'larında devam ediyor. Bu bileşenlerden sadece bir kaçı ile ilgilenmek bu uzun yolda yetmiyor. Kendi dili ile ve görseli ile anlam arasındaki bağı koparmadan uluslararası bir görsel ya da dil bulmak zor oluyor.
Söz konusu olan stil akımları olduğunda her şey mübah. En genel anlamıyla grafiti sanatından etkilenen sokak görünümü çok popüler. Kişisel olarak çok rahat ve eğlenceli buluyorum. Fakat aynı zamanda tasarımın anlamının ve ciddiyetinin izini kaybetmemek de çok önemli. Bir tasarımcı olarak büyük bir sorumluluğunuz var, çünkü görsel dünyanın genelde insanlar üzerinde düşündüğümüzden daha çok etkisi oluyor.
PM: Dergi kapaklarını nasıl ve hangi kriterlere göre seçiyorsunuz?
BU: Değişiyor. Bazen o sayımızda çalışması çok örtüşen bir tasarımcıyı sergiliyoruz. Başka zamanlarda ise özel bir kağıda yapılmış alışılmadık bir baskı kullanıyoruz ve böylece bize özel bir tasarımımız oluyor.
PM: Derginizin bir de sitesi var. İnteraktif alanda da etkinsiniz. Photoshop Magazin'in web sitesi Türkiye'nin farklı bölgelerinde birçok tasarımcıyı bir araya topluyor, bu konudaki düşünceniz nedir?
BU: İnterneti bir enformasyon platformu olarak kullanmak günümüzde çok doğal bir şey ve neredeyse ticari bir dergi için zorunluluk. Bu ayrıca internetin kendi gücü olduğunu ama basılı dergilerin de asla yok olmayacağını, aynı televizyon ve sinema gibi (-ki televizyonun icadı sinemanın ölümünü getirmedi) gösteriyor. Buna rağmen her zaman, yapımına ve bakımına efor harcanmış bir web sitesinin çok doğal karşılanması tehlikesi var.
PM: Novum dergisindeki röportajlar bildiğimiz klasik röportajlara pek benzemiyor. Bunun sebebi nedir?
BU: Çok doğru söylüyorsunuz. Sabit bir formatımız yok ve konudan konuya göre karar veriyoruz. Bazen bir tasarımcıyla çok yakın ilişkimiz oluyor ve röportaj belli bir seçim oluyor. Başka bir tasarımcı hazır olmuyor ve gerekli bilgiyi bizim için hazırlamayı tercih ediyor. Fakat çeşitlilik dergiyi canlı tutuyor.
PM: Novum dergisinin Avrupada'ki tasarım ve reklam dünyasına etkisi nedir?
BU: Bunu söylemek zor. Eğer değişik çeşitteki kağıtların kullanımına bakarsanız , en azından Almanya'da bir çığır başlattı. Tasarımcılar neler yapılabileceğini gördüler, bundan sonra matbaalarına biraz baskı yaptılar ve kağıt üreticileri de tasarımcıların dileklerini ve ihtiyaçlarını dikkate aldı. Bence burada gerçekten bir şeyler başlattık. Fakat biz arka koltuğu aldık. Asıl ön planda olanlar, çalışmalarını Novum'da sunduğumuz işler ve tasarımcıların kendileri. Novum'un nasıl böyle iyi tanındığına gelince, Almanya ve Avrupa'daki tasarımcıların yüzde doksanı dergi hakkında fikir sahibi. Bu bir müessese ve ben bu geleneği devam ettirmekten çok mutluyum.
PM: Photoshop Magazin, Türkiye'de grafik tasarım ve görsel iletişim dünyasıyla ilgili konu ve içerikleriyle oldukça önemli bir boşluğu dolduruyor. Ayrıca, Türkiye'de tasarımcılar arasında bir sinerji ortamı oluşmasına da katkıda bulunuyor. Bu konuda sizin fikirlerinizi alabilir miyiz?
BU: Grafik tasarım ve teknoloji arasındaki bağ kopmaz. Bana da, bu doğrultuda hareket edenleri tebrik etmek düşer. Novum için bu bir seçenek olmasa da, köklü geleneğin bir dezavantajı olarak ileriye yönelik rotanın mutlak ayrıntılı bir haritası çıkarılmış. Ayrıca teknoloji alanındaki rekabet basitçe çok büyük. Photoshop Magazin teknolojik yenilikleri yaratıcı uygulamalarla birleştirebilen, çok kaliteli bir dergi. Yapımcılarına büyük hayranlık duyuyorum ve başarılarının devamını diliyorum.
PM: Avrupa'daki diğer tasarım dergileri ile ilişkileriniz nasıl?
BU: Sadece Avrupa'da değil bütün dünyada yaratıcı dergiler ile iyi bağlantılarımız var. Bazı başlıklar yakın anlamlarda, çünkü rekabet tarafından etkilenmek istemiyorlar. Bence böyle bir ağ sadece yarar sağlar, eğer pazardaki yeriniz belli ise, diğerleri ile ortak çalışmaktan korkmanıza gerek yok. Zaman değişti ve birinin bazen kişisel ekonomik hedeflerinden geri çekilip konsept hedeflerini izlemesinde hiç bir sakınca yok.
Örneğin, bazen makale değişimi yaptığımız bir Arjantin dergisi tipografica var. Fakat bunun dışında Avustralya'dan ve Kanada'dan Azure ile de işbirliği yapıyoruz. Böyle taleplere her zaman açığız ve bu şekilde diğer dergi yapımcıları ile değişim yapmaktan mutluluk duyuyoruz.
PM: Türkiye hakkındaki düşünceleriniz nelerdir, Türkiye'ye gelmeyi düşünüyor musunuz?
BU: Türkiye'nin zengin bir kültür mirası var ve tabi ki insanları bundan gurur duyuyor. Altı sene önce İstanbul'daydım ve insanların modernlikle geleneğin karışımı olan dost canlısı tavırları ve açıklıkları beni çok etkiledi. Eminim bir tatilde tekrar gideceğim oraya fakat boş zamanım çok az ve halen görmek istediğim birçok şehir var.
PM: Tanıdığınız Türk tasarımcılar var mı?
BU: Evet, tabi ki. Ayrıca birkaç tane de Novum'da ağırladık. Burada söyle diyebilir miyim, her zaman tasarımcılardan mail almayı ilginç bulduk. Bir çok Türk tasarımcıdan port-folyo almak bizi çok memnun eder.
PM: Biraz ekibinizden söz eder misiniz ? Kaç kişiden oluşuyor ekibiniz?
BU: Christine Moosman ve ben editörleriz ve bazen staj asistanımız oluyor. Oliver Klyne sanat yönetmenimiz, bu da bizim çekirdek kadromuz, hepsi bu kadar. Tabi ki free-lance gazetecilerle ve muhabirlerle ve bir tercümanla çalışıyoruz.
Stillerle ilgili gözlemlerimiz; global trendlerin bir araya gelmesi yönünde... Örneğin on yıl önce bir çalışmaya baktığınızda, o çalışmanın Fransa'dan mı, Hollanda'dan mı yoksa Güney Amerika'dan mı geldiğini hemen söyleyebilirdiniz.
PM: Grafik tasarım ve görsel iletişim konularında kısa ve uzun vade de neler öngörüyorsunuz?
BU: Daha öncede söylediğim gibi, illüstrasyonla birleşmiş sokak görünüşü bizi bir süre daha meşgul edecek. Ve çok renkli olan bu akımın uyanışı ile birlikte tekrar gözlemlediğimiz şey renklerde ve formlarda bir azalma. Materyallere büyük bir ilgi olduğuna inanıyorum ve tabi ki çekici kağıtlar burada çok rağbet görüyor. Gerçekçi olma gelecekte büyük bir faktör olacak. Fakat belki de bu benim kişisel dileğimdir, çünkü en basit, sade çözümler benim en çok sevdiklerim.
PM: Novum magazinin satış rakamları nasıl?
BU: 70 değişik ülkedeki tirajımız yaklaşık 9.600 kopya.
PM: Baskı teknolojisiyle ilgili pek çok gelişmenin doğum yeri Almanya. Siz bu teknolojiyi Novum olarak yeterince kullanabiliyor musunuz? Baskı teknolojileriyle ilgili bizi ne gibi yenilikler bekliyor?
BU: Almanya'daki matbaa endüstrisi çok dikkatli olmak zorunda. İlgili alanda uzmanlar fakat hala her şeyin hep olduğu gibi yapılmasında ve eski fiyatların geçereli olmasında ısrarcılar. Fakat baskı endüstrisinde dışarıdan gelen ciddi bir rekabet var ve ücretlendirmede rekabet edemiyorsanız daha fazla esneklik, kalite ve hareket kabiliyeti sunmanız gerekiyor. Birçok matbaa, özel bir kağıtla gittiğinizde sizinle el sıkışıyor. Her iki tarafı da kaplanmış sanat kağıtları dışındaki her şeyi reddediyorlar. Bu olayların korkutucu hali. Çok fazla yeni fikir ve olasılık var. Ve basitçe, baskı endüstrisi kendisini bunlara açmak zorunda. Kessler Verlagsdruckerei ile çalıştığımız için ne kadar şanslı olduğumuzu anlatamam. Gerçekten bizim fikirlerimizi yerleştirip bizim için denemek istiyorlar ve yüksek kalite standartları var. Genel akımlar söz konusu olduğunda dijital baskı daha önemli oluyor, çünkü kişiselleştirilmiş baskı popüler olmayı sürdürüyor. Burada baskı fikrine olan talep büyük rol oynuyor çünkü kimse bir pazarı olmadan yüksek oranda üretmeyi istemez.
Fakat yüksek kaliteli baskı asla yok olmayacak. Eğer kendinizi geri kalandan ayırt etmek istiyorsanız birçok basılı ürün için kalite kesin olmalı. Baskı kalıbı, kabartma ve özel cilalar vs. de çok popüler. Ve burada biz devamlı bir gelişme görüyoruz. Novum'un her sayısında yeni bir baskı tekniği sunuyoruz ve 12 sayıdan sonra seçeneklerimizin tükeneceğini düşünüyorduk. Fakat hayır, tükenmedi. Yeni fikirlerle karşılaşmaya başladık, bazıları baskıda daha önce hiç kullanılmamıştı. Geçen sene örneğin, üzerine metalik harfler takılı bir kapak ürettik, bu harfler normalde ürün tasarımında kullanılanlardan (buzdolabının üstündekiler gibi). Bu gibi fikirleri kağıda geçirmek bizi gerçekten heyecanlandıran şeylerden. Şimdiye kadar bu şekilde 17 sayı yaptık ve son henüz gözükmedi...
Photoshop Magazin teknolojik yenilikleri yaratıcı uygulamalarla birleştirebilen, çok kaliteli bir dergi. Yapımcılarına büyük hayranlık duyuyorum ve başarılarının devamını diliyorum.
PM: Son olarak Photoshop Magazin okurlarına bir mesajınız var mı?
BU: Evet, benim bir iddiam var ve bu sadece Türk tasarımcılarına değil; her şeyin globalleşmenin bataklığına gömülmesine izin vermeyelim. Bunun yerine her bir ülkenin kendi görsel çekiciliğini, geleneğini, güzelliğini eşsizliğini koruyalım. Görsel iletişim dünyasını bu kadar ilgi çekici kılan şey, düşlerin farklılığıdır. Bu çeşitliliği sergilediğimiz Novum'a da bu arada aboneliği tavsiye ederim.
Röportaj: İpek Arslan
Hazırlayan: Eylül Ganiz