21 Mayıs 1864 Büyük Çerkes Sürgünü ve soykırımı nedir? Çerkesler neden sürgün edildi?
21 Mayıs 1864 Büyük Çerkes Sürgünü ve soykırımı 158. yıl dönümünde anılıyor. Çerkesler Çarlık Rusya’nın baskılarıyla sürgüne yollanmış, binlerce kişi açlık ve susuzluktan yollarda hayatını kaybetmişti. Üstelik bu dram sadece yollarla sınırlı kalmamış, Çerkesler bu sefer de gittikleri topraklarda hastalık ve açlığın pençesinde canlarını vermişti. Tutulan kayıtlarda Çerkes Sürgünü sırasında 600 bin ile 900 bin kişinin hayatını kaybettiği belirtiliyor. Peki, Çerkesler neden sürgün edildi? İşte 21 Mayıs 1864 Büyük Çerkes Sürgünü ve soykırımı hakkında bilinmesi gerekenler…
21 Mayıs 1864 Büyük Çerkes Sürgünü ve soykırımının üzerinden 158 yıl geçmesine rağmen acısı yüreklerde tazeliğini koruyor. Kadın-erkek, genç, yaşlı, çocuk demeden yüz binlerce Çerkes, Çarlık Rusya’nın baskısıyla sürgüne yollandı. Bugün, bu acı sürgün ve soykırımda ölenleri anmak adına denize karanfiller bırakılıyor, Nart ateşi yakılarak sürgün nöbetleri tutuluyor. İşte, tarihin tanık olduğu en büyük kitlesel nüfus hareketlerinden biri olan 21 Mayıs 1864 Büyük Çerkes Sürgünü ve soykırımı hakkında detaylar…
21 MAYIS 1864 BÜYÜK ÇERKES SÜRGÜNÜ VE SOYKIRIMI NEDİR?
21 Mayıs 1864 büyük Çerkes Sürgünü ve soykırımı 300 yıl süren Kafkas - Rus savaşlarının sona ermesi ve Kuzey Kafkas halklarının sürgüne zorlanmasının başlangıç tarihidir. Bu tarihten sonra Çerkes toplulukları dünyanın çeşitli ülkelerine dağılmışlardır. Sürgün süreci içerisinde birçok insan hayatını kaybetmiş, sürüldükleri topraklarda ise hastalık, açlık ve yoksulluk gibi problemlerle karşı karşıya kalmışlardır.
Sürgün yolunda çekilen çileler, yolda hayatını kaybeden ve hastalananların feci durumları Trabzon'daki Rus konsolosunun, tehcir işlerini idare etmekte olan General Katraçef'e yazdığı raporda şöyle anlatılır:
Türkiye'ye gitmek üzere Batum'a 70.000 Çerkes geldi. Bunlardan vasati olarak günde 7 kişi ölüyor. Trabzon'a çıkarılan 24.700 kişiden şimdiye kadar 19.000 kişi ölmüştür. Şimdi orada bulunan 63.900 kişiden her gün 180-250 kişi ölmektedir. Samsun civarındaki 110.000 kişi arasında her gün vasati 200 kişi can veriyor. Trabzon, Varna ve İstanbul'a götürülen 4650 kişiden de günde 40-60 kişinin öldüğünü haber aldım." İşte bu suretle peş peşe sürüp gelen felaketlerin ve musibetlerin darbeleri altında inleyen ve eriyen bu kahraman ve faziletkar milletin bedbaht bakiyesi de Dobruca, Bulgaristan, Sırbistan, Arnavutluk, Suriye, Irak gibi daima tehlikeye maruz bulunan ve daima emniyetsizliğin hükümran olduğu yerlere iskân edilmiştir.
Modern tarihin en büyük kitlesel nüfus hareketlerinden biri olan Çerkes sürgünü (Henze, 1986: 247) esnasında deniz gibi kan akıtıldı. Gemiye binmek için aç bîilaç kıyıda yağmur çamur içinde, ölüm iniltileriyle bekleşenler, yanaşan gemiye üşüşüp taşıma kapasitesinin çok üzerinde biniyorlardı. Gemiler de daha fazla para alabilmek için çok yolcu alıyor, bu yüzden fazla yol almadan batan gemilere sık rastlanıyordu. 1864 Mayıs ayında, Trabzon'daki Rus konsolosunun yazdığına göre 30 bin kişi açlık ve hastalıktan hayatını kaybetti. Gemilerde hastalık alameti gösteren olursa derhal denize atılırdı.
Çerkes Soykırımı 20 Mayıs 2011 tarihinde Gürcistan parlamentosunun oybirliğiyle aldığı bir kararla Gürcistan tarafından resmen tanındı. Böylece Çerkes soykırımı, bağımsız bir devlet tarafından resmen uluslararası gündeme taşınmış oldu.
Çerkes Sürgünü 21 Mayıs 1864 tarihinden sonra başladı. Olaylardan toplam Çerkes nüfusunun en az yüzde 75’i olacak şekilde 800.000-1.500.000 Çerkes etkilendi.
Rus milliyetçileri, her yıl 21 Mayıs’ta Rus İmparatorluğu’nun Kafkasya işgalinin sona erdiği “kutsal bir fetih günü” olarak gördükleri günü kutlamaya devam etmektedirler. Bunu kınayan Çerkesler, bu kadar kanlı ve soykırım ile sonuçlanan bir savaşın kutlanmasının insanlık suçu olduğunu savunarak, alternatif olarak 21 Mayıs’ı Çerkes Soykırımı’nın anıldığı bir yas günü olarak her yıl anmaktadırlar. Abhazya’da 21 Mayıs günü, soykırımı anmak amacıyla ulusal yas günü ilan edilmiştir. 21 Mayıs’ta tüm dünyadan Çerkesler sokaklara inerek Rus hükûmetini protesto eder.
ÇERKESLER NEDEN SÜRGÜN EDİLDİ?
Karadeniz’e inme politikası gereği Rusya’nın Kuzey Kafkasya’yı ele geçirmek istemesi üzerine 1556’dan itibaren Kafkas-Rus Çarlığı Savaşı başladı ve 308 yıl sürdü.
Ruslar, ilk olarak Doğu Çerkesya’da Kabardey, ardından Dağıstan, Çeçenistan ve nihayetinde Batı Çerkesya’da Karadeniz kıyılarına doğru askeri harekatlara girişti.
Kafkas Dağları'nın iç kesimlerine Çerkesleri yok ederek ilerleyen Çarlık Rusya, teslim olanları ya Çarlık ordusuna katılmaya ya da göç etmeye zorladı.
21 Mayıs 1864’te Kafkas-Rus Savaşı'nın son durağı Soçi’de Ruslar törenlerle galibiyet ilan etse de Çerkesler için bu andan itibaren tarihin karanlık sayfası açıldı. 21 Mayıs Çerkeslerin toplu sürgününü temsil eden gün olarak tarihe geçti.
- Uşak'ta tekstil fabrikasında yangın!
- Son dakika... Lüleburgaz'da yolcu otobüsü devrildi! Ölü ve yaralılar var
- Son dakika! İçişleri Bakanlığı'ndan 'Nefes Operasyonu'
- İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde profesör öğrencisinden şikâyetçi oldu: Korkuyla yaşıyorum
- İstanbul’da terör operasyonu: Kaçan şüpheliyi özel harekat polisi kıskıvrak yakaladı