AYZENŞTAYN, Sergey (1898-1948)
Sovyet film yönetmeni ve sinema kuramcısı. Filmlerinin çoğu sinema klasikleri arasında yer alır. Sinema teorisiyle çağdaşlarım ve daha sonraki sinemacıları etkilemiştir.
Sergey Mihailoviç Ayzenştayn 23 Ocak 1898’de Riga’da (Lettonya) doğdu. Babası Mihail Osipoviç yol yapım mühendisi, annesi Julya İvanevna ev kadınıydı. Annesiyle babası Ayzenştayn 7 yaşındav-ken ayrıldılar. Ayzenştayn babasının yanında kalmaya başladı. Küçük yaşlarda Fransızca, İngilizce ve Almanca’yı çok iyi öğrendi. 1908 yılında Riga’da modern eğitim uygulayan bir okula gitmeye başladı.
Ayzenştayn sinemayı ilk defa bir Paris gezisi sırasında gördü. Seyrettiği ilk film bir Melies filmiydi. Ayrıca 1913’te gördüğü Prenses Trandot ve Mascara-de adlı tiyatro oyunlarından çok etkilendi. Ayzenştayn’ın sanata karşı eğilimi vardı. Fakat babasının zoruyla Petersburg İnşaat Mühendisliği Enstitüsü’ne yazıldı (Eylül 1918). Daha sonra mimarlık kurslarına devam etti. Resime ve karikatüre olan ilgisi küçük yaştan beri sürüyordu. Çizdiği bazı karikatürler yerel gazetelerde yayımlandı.
Ayzenştayn 1917 Şubat Devrimi’nde henüz siyasetle ilgilenmiyordu. Fakat kısa bir süre sonra Petersburg milis kuvvetlerine katıldı. Okuduğu enstitünün sınavlarına dışarıdan girmeye başladı. Askere çağrılması üzerine, Ordu Mühendisler Okulu’na girdi. Birliğiyle birlikte Doğu Cephesi’ne gitti. 18 Mart 1918’de Kızıl Ordu’ya girdi. Sanata olan yeteneği yüzünden istihkâm bölümünden propaganda bölümüne geçti. Burada tiyatro dekoratörlüğü, afişçilik, yönetmenlik, oyunculuk, dekor, giysi ve makyaj denemeleri oldu. Bir propaganda treninin hazırlanmasına katkıda bulundu. Shakespeare üzerine çalıştı. Bütün bu çalışmaları sonunda Batı Cephesi Siyasi Komutanlığı tarafından tiyatro bölümüne atandı.
Ayzenştayn askerlikten ayrıldıktan sonra Doğu kültürlerine olan merakı yüzünden Japonca öğrenmeye başladı. Japon Kabuki Tiyatrosu’nu inceledi. Proletkult İşçi Tiyatrosu’nda tiyatro yönetmenliği çalışmaları yaptı (Aralık 1920). Bu çalışmalarına başlayınca Japonca öğrenmeyi bıraktı. Proletkult Tiyatro Koleji’ne girdi. Smychliaev’le birlikte Jack London’ın Meksikalı oyununu sahneye koydu.