Raporun olumlu olması, Haziran ayı sonunda Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının İngiltere ve İrlanda hariç diğer AB ülkelerine vizesiz seyahatlerinin önünün açılması anlamına geliyor.
72 KRİTERDEN 5'İ KALDI
Açıklamada, Türkiye'nin kriterleri yerine getirmek için gösterdiği çaba "olağanüstü" olarak nitelendi. Ancak açıklamaya göre 72 kriterden tamamlanmayan 5 kriter kaldı. Bunlar, yolsuzlukla mücadele, Europol ile işbirliği, kişisel verilerin korunması, terör tanımı ve ABülkeleri ile adli yardımlaşma.
BİYOMETRİK PASAPORT İÇİN YIL SONA KADAR SÜRE
Vizesiz seyahat için parmak izi de içiren biyometrik pasaportların dağıtılması gerekiyor.Türkiye'ye, biyometrik pasaportlar için sene sonuna kadar süre verilirken, parmak izi bilgisinin yer almadığı pasaportlarla vizesiz seyahatin mümkün olmayacağı ifade edildi.
AB'DEKİ ONAY SÜRECİ
Buna göre, konu öncelikle Avrupa Parlamentosu Sivil Özgürlükler, Adalet ve İçişleri Komisyonu'nda ele alınacak. Sonra da Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu'nda görüşülecek. Parlamentodaki üyelerin yarısının 'Türkler vizesiz gelsin' demesi yeterli.
Ancak Avrupa Parlamentosu'nda vize serbestisinin gerekli durumlarda askıya alınmasını öngören bir düzenleme önerisinin gündeme gelmesi de olasılıklar arasında.
Avrupa Parlamentosu, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için vizesiz Avrupa'yı onaylarsa, konu Avrupa Konseyi'nde ele alınacak. Burada da nitelikli çoğunluk gerekiyor. Nitelikli çoğunluk oylamaya katılan ülkelerin yüzde 55'nin 'evet' demesini gerektiriyor. Bu da AB'ye üye 28 ülkenin 16'sının 'evet' demesi anlamına geliyor. Ayrıca 'evet' diyecek ülkelerin nüfusunun AB toplam nüfusunun yüzde 65'ni temsil etmesi gerekiyor. Yani, 'VizesizAvrupa' sürecinde hiç bir ülkenin veto hakkı yok.
AB'nin en etkili ve en kalabalık ülkelerinden Almanya, süreci desteklediği için, Ankara, onay süreci aşamasına gelindiğinde sorun çıkmayacağını düşünüyor.
GEÇ KALMIŞ BİR HAK
AB'ye vizesiz seyahat etme hakkı diğer aday ülkelere vatandaşlarına, adaylık statüsü kazandıklarında tanınan bir hak olarak uygulandı. Ancak Türkiye 1999 yılında AB'ye aday ülke kabul edilmesine rağmen, Türk vatandaşları için vize serbestisi 2013 yılında gündeme geldi.
16 Aralık 2013'te imzalanan anlaşmayla vize muafiyeti diyaloğu başlatıldı. Bu anlaşma, geri kabul süreciyle vize serbestliğinin paralel yürümesi üzerine kuruldu.
Geri kabul süreci, Avrupa'ya Türkiye üzerinden gittiği ispatlanan ancak iltica talebi kabul görmemiş üçüncü ülke vatandaşlarının kendi ülkelerine geri gönderilmek üzere Türkiye'ye iadesini öngörüyor.
Vizesiz Avrupa sürecinde sorun çıkması durumunda Türkiye'nin geri kabul anlaşmasını feshetme hakkı da bulunuyor.
SÜREÇ HIZLANDIRILMIŞTI
2013'te başlayan sürecin 2016 Ekim ayında tamamlanması öngörülüyordu. Süreç başladığında Suriyeli göçmenler sorunu henüz Avrupa'yı rahatsız edecek düzeyde değildi. 2015 yılında yaklaşık bir milyon Suriyeli göçmenin Avrupa'ya geçmesinden sonra AB,Türkiye ile yürüttüğü süreci hızlandırmaya karar verdi ve vize serbestisinin eğer yükümlülükler tamamlanırsa 2016 yaz aylarında uygulamaya konulmasına karar verildi.
Vizesiz seyahat için gerekli 72 kriterin kısa sürede tamamlanması için Ankara fazla mesai yaptı. Raporun açıklanmasına saatler kala bile bu çalışmalar devam etti. TBMM kriterlerden birini daha geçirmek için Salı gecesi yeni bir yasa kabul etti. Yasa, AB'de izinsiz ikamet kişilerin geri kabulünü düzenlemek üzere ortak komite kurulmasını öngörüyor.
KRİTERLER SON ANDA
Vizesiz Avrupa için gerekli olan 72 kriterden biri de kolluk görevlilerinin işledikleri iddia edilen suçlar ve disiplin cezası gerektiren eylem ve davranışlarıyla ilgili kolluk Gözetim Komisyonu kurulmasıydı. AB, bu konuya özel önem veriyordu.
Konuyla ilgili yasa da AB raporunun açıklanmasına saatler kala TBMM'de kabul edildi ama henüz Cumhurbaşkanı onayını alıp, resmi gazetede yayınlanmadı. AB raporunun bu gibi eksikliklere de dikkat çekeceği beklentiler arasında.
Ayrıca bugün yayınlanacak olan raporda yine kriterlerden biri olan ama dağıtımına başlanmamış olan, parmak izi bilgisinin de yer aldığı biyometrik pasaportların çıkarılması ve AB vatandaşlarının kimlik bilgilerinin korunması gibi konularda adım atmasının istenmesi gibi başka bazı konuların da altının çizilmesi bekleniyor.
AB, DAVUTOĞLU'NU ARADI
Raporun açıklanmasına saatler kala yaşanan başka bir gelişme de AB Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker'in, Başbakan Ahmet Davutoğlu'nu aramasıydı.
Başbakanlık kaynaklarından edinilen bilgiye göre görüşmede, Ege Denizi'nde yasadışı göç rakamlarında kaydedilen ciddi düşüşün yanı sıra vize serbestisi süreçte gelinen aşama da ele alındı.
NERELERE VİZESİZ GİDİLECEK
Eğer vizeler kalkarsa Türk vatandaşları, haziran ayı sonu gibi Almanya, Avusturya, Belçika,Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İspanya, İsveç,İsviçre, İtalya, İzlanda, Letonya, Liechtenstein, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta,Norveç, Polonya, Portekiz, Slovakya, Slovenya ve Yunanistan'a giderken vize almaya ihtiyaç duymayacak.
Bunlara ek olarak, şehir devletleri olan Monako, San Marino ve Vatikan'a da gidilebilecek. Türk vatandaşları turistik ve ziyaret amaçlı seyahatlerinde bu ülkelerde 180 güne kadar kalabilecek.
Schengen üyesi olmadıkları için İngiltere ve İrlanda için vize uygulaması sürecek.
Zekican ŞENKAYA