Orta Doğu, saldırgan bir otoriter geçmişe sahip olan olgunlaşmamış siyasi ortamlarda, demokrasi ile ilgili bazı zorlukları aşamalandıran örnekler ya da durumlar önümüze koymaktadır. Orta doğunun siyasi ortamında, her şeye rağmen, rekabetçi, düzenli, evrensel ve özgür seçimlerin bulunması faydalıdır. Çünkü bu durum, tüm arızalarına rağmen, meşruiyetin kaynağının halktan alınan otorite olduğu bir yönetişim anlayışı ortaya koymaktadır.
Bu noktada, güç ve otorite arasındaki temel ayrıma işaret etmek gerekirse, tarihsel izleri Roma’ya (Cicero reyize) kadar uzanan bu ayrım Alman sosyolog Max Weber tarafından modern bir sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Weber’e göre;
“Güç, genellikle fiziksel güç veya fiziksel güç tehdidi yoluyla emirlere uymayı zorlamak için gerekli olan yetenektir.”
Şu youtube bağlantısında bunun eşsiz örneklerinden birisi bulunmaktadır:
(İtaatsizlik ciddi bir şekilde cezalandırıldığı için, özneler emirlere mutlak biçimde itaat edecektir.)
Weber’in güç tanımında, “”öznenin direnmek istese bile” güce uymak zorunda olduğu ifade edilir. Saddam’ın Irak’ında, Esad’ın Suriye’sinde, Suud Ailesi’nin Arabistan’ında ve bunlar gibi pek çok yerde hayatta kalmak istiyorsanız, cemaate meydan okumak bir seçenek değildir ve dayatılan ilkeleri reddetmek de bir tür intihar anlamına gelmektedir.
Bir savaş beyi, suçlu ya da haydut, iktidar kavramının asgari standardı olan kaba kuvvete sahip olabilir. Ama güç, gerekli bir asgari standart olmakla birlikte, tek başına yetersiz bir unsurdur. Bu yetersizlik durumu bizi otorite kavramına götürür. Otorite kavramı, emri alan kişinin emri kabul etmesini ifade etmektedir. Diğer bir ifade ile otorite, özneye, itaat görevi yüklemektedir.
Düzenlenmiş herhangi bir kontrol sistemi, asgari düzeyde bir otorite gerektirecektir, çünkü emirler (ya da egemen olanın arzusu), her durumda fiziksel kontrol ve baskıya ihtiyaç duyulmadan, hızlı, kendiliğinden ve güvenilir bir şekilde gerçekleştirilmelidir.
Bu tür bir kontrol sistemi, yukarıdaki videoda gördüğümüz gibi korku tarafından tetiklenebilir. Fakat korkuyu üretmek için gerekli olan araçlar maliyetlidir. Bu korku, dolaylı olarak, yaygın bir baskı sisteminin ürpertici etkilerinin neden olduğu bir verimsizliğe de yol açar. Kültür, bilim, eğitim ve ekonomi makul düzeyde bir serbestlik, öngörülebilirlik ve adalete ihtiyaç duyar. Toplumun gelişebilmesi için makul bir özgürlük derecesi gerekmektedir.
Bu yüzden, toplumsal kontrol için Weber’in ortaya koyduğu formülasyonda kaba kuvvetten fazlası gerektiği ifade edilmektedir. Otorite mefhumu bu kontrol mekanizması için güç/kuvvet ile birlikte çalışır. Toplumsal kontrol sistemi, öznelerin gözünde meşru kabul edilmelidir. Çünkü her esaslı egemenlik biçimi, itaatin içerisinde asgari seviyede gönüllü bir uyumluluk ihtiyacı duyar.
Bu nedenle, itaat sistemi mevcut düzenin emirlerini takip eden öznelerin ihtiyaçlarının karşılandığı bir sistem de olmalıdır. Eğer toplumsal kontrol sistemi, kaba kuvvetten kaçınmak dışında öznenin kendisiyle pozitif bir ilişki kurmasına müsaade etmiyorsa, bu sistem istikrarsız olacaktır.
Weber, istikrarlı bir toplumsal kontrol sistemi için iktidarı tamamlayan otoritenin gönüllü kabulünün kurulabildiği üç ideal tip ortaya koymaktadır.
- Rasyonel Otorite, toplumsal kuralların ve hakların yasal bir zeminde kurulduğu otorite tipidir.
- Geleneksel Otorite, geleneklerin kutsallığına, yerleşik otoritenin meşruluğuna dayanmaktadır.
- Karizmatik Otorite, kutsallığa, kahramanlığa ya da belirli bir öznenin ulaşılması güç karakterine ve onun tarafından ortaya konulan normatif kalıplara dayanan otorite tipidir.
Orta Doğu devletleri daha çok geleneksel ve karizmatik otoritenin bir karışımına dayanmaktadırlar; şimdiye dek kral, sultan, emir ve hanedan başkanlığı gibi rejim tipleri orta doğu toplumlarını yöneten başat rejim tipleri olmuşlardır.
Karizmatik unsurlarla başlayan bu rejimler (ki en önemlisi, belki de, Jamal Abdel Nasser’ın Mısır’ıdır) en sonunda babadan oğula ya da hanedan içi geçişler yoluyla sembolize edilen, geleneksel otoritenin bir biçimine geri dönmektedirler.
Orta Doğu’daki geleneksel otorite kuşağında, İslam Hukuku ve geleneği oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Orta Doğu hakları gözünde İslam meşru bir siyasi ideolojidir. Rasyonel yasal otorite ise önemli bir siyasi ağırlığa sahip değildir. Batı ülkeleri için egemenlik yetkisinin temeli olarak görülen yasal prosedürler, Orta Doğu’da aforoz edilmiştir. Bunun en çarpıcı örneklerinden birisi, Mısırlı Hukukçu Abd El-Razzak El-Sanhuri’nin yaşamı ve siyasi öyküsüdür. Rasyonel yasal otorite, Sanhuri’nin bedeni gibi hırpalanmış ve Mısır’dan atılmıştır.