... konulu sunumlar: "İŞ KAZALARI ve İSTATİSTİKLERİ"— Sunum transkripti:
1İŞ KAZALARI ve İSTATİSTİKLERİ YRD.DOÇ.DR. NİYAZİ KILIÇ
26331 SAYILI İSG KANUNU İş kazası: İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen özre uğratan olay olarak tanımlamaktadır.
3a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, 5510 SAYILI SS VE GSS KANUNUNUN 13. MADDESİNE GÖREa) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle veya görevi nedeniyle, yürütmekte olduğu iş veya çalışma konusu nedeniyle işyeri dışında,c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,d) Emziren kadın sigortalının, çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında,meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özre uğratan olaydır.
4Öğrenim Hedefiİş yerlerinde, bireyin kitlesel yaralanmalarda ve acil durum gerektiren/yaşamı tehdit eden durumlarda hızla ve etkili şekilde girişimde bulunmasını sağlamaktır.
5İş Kazasının unsurları 1- İş İle İlgili Olması,2- Kanunda Sıralanan Yerlerin Birinde Meydana Gelmesi,3-Kişiyi Hemen veya Sonradan Bedenen veya Ruhen Hasara Uğratması ,Gerekmektedir.
6İş Kazasının Önemi:Bir kazanın iş kazası olarak nitelenmesi, kazaya uğrayanın yasalar çerçevesinde bir takım haklara kavuşmasını sağlar.
12İş Kazasına Neden Olan Tehlikeli Durumlar Fiziksel Tehlikeler:TitreşimGürültüYetersiz havalandırmaTermal KonforYetersiz veya aşırı aydınlatmaRadyasyon Maruziyeti
132. Kimyasal Tehlikeler:Toksik gazlar, organik sıvıların buharları, ergimiş haldeki metal gazlarıAsitler, Bazlar nedeniyle yanmaİnert tozlar, fibrojenik tozlar, toksik tozlar, kansorejonik tozlar, alerjik tozlar
143. Elektrikle Çalışma İle Meydana Gelen Tehlikeler: Topraklaması yapılmamış tezgahlar veya el aletleriTopraklamanın belli periyodlarla kontrolünün yapılmamasıElektrik ve aydınlatma tesisatının periyodik kontolünün yaptırılmamasıYıpranmış ve hatalı onarılmış el aletleriYetkisiz kişilerin müdahale etmek istemesiKırık yıpranmış el aletleriKoruyucu baret, eldiven, çizme, ıstaka veya tabure gibi kişisel koruyucuların bulunmamasıZeminin yalıtılmaması
154. Mekanik Tehlikeler: (Tehlikeli Durumlar) Makina ve tezgahın ezen, delen, kesen, dönen operasyon koruyucusunun bulunmamasıPreslerde çift el kumanda kullanılmamasıPreslerde ayak pedalı koruyucusu olmamasıTransmisyon kayışlarının koruyucusunun takılmamış olmasıYetersiz ve uygun olmayan makina ve koruyucu techizatDüzensiz ve dağınık işyeri ortamıMakinaların, kaldırma aletlerinin, kazanların, kompresörlerin vb. gerekli bakım ve periyodik kontrollerinin yapılmaması
16İş Kazalarını Önleme Çalışmaları A-Güvensiz şartları (Tehlikeli Durumlar) ortadan kaldırmak 1-Makinelere opr. bölgelerine muhafaza taktırmak 2-Tehlikeli bölgelere korkuluk yaptırmak 3-Kişisel koruyucu kullandırmak 4-Otomasyona geçmek 5-Risk analizi yaptırmak 6-Erken uyarı sistemi yaptırmak 7-Ergonomi ve termal konfor şartlarını sağlamak 9-Diğer risklere karşı tedbir almak (yangın, parlama, patlama, elektrik, nakliye, istif vb.)
17B-Tehlikeli davranışları önlemek İş Kazalarını Önleme ÇalışmalarıB-Tehlikeli davranışları önlemekA) Eğitim (ikna etme-inandırma) B) Kontrol ve denetim (İş güvenliğine aykırı çalışmaları anında müdahale ederek önleme) C) Ödül ve Ceza uygulamaları
19İş kazalarının sınıflandırılması SGK’ya göre;a) Geçici iş göremezlikle sonuçlanan kazalarb) Sürekli iş göremezlikle sonuçlanan kazalarc) Ölümle sonuçlanan kazalar
20İş kazalarının çeşitleri Adli yönden;a) Yaralanma ile sonuçlanan kazalarBir kişinin yaralanması (Takibi şikayete bağlı)Birden çok kişinin yaralanması (Şikayetçi aranmaz)b) Bir kişinin ölümü ile sonuçlanan kazalarc) Birden çok kişinin ölümü veya bir kişinin ölümünün yanı sıra bir veya daha fazla kişinin yaralanması ile sonuçlanan kazalar
21İş kazalarının çeşitleri Sonuçlarına göre1-HAFİF YARALANMA (1-10 GÜN ARASI İSTİRAHAT)2-AĞIR YARALANMA (10 GÜNDEN FAZLA İSTİRAHAT)3- UZUV KAYBI4- ÖLÜM
22330 KEZ TEKRARLANAN BİR KAZA OLAYI; 1Ağır yaralanma - ölüm29Hafif yaralanma300YaralanmasızOLAYLA SONUÇLANMAKTADIR.
25Domino KuramıBu kuramı geliştiren W. H. Heinrich (1931)’e göre kazaların oluşmasında %88 oranında kişilerin güvensiz davranışlarının, %10 oranında güvensiz çalışmanın ve %2 oranında talihin etkisi vardır. Domino taşlarının birbirini devirmesine benzer biçimde, her basamağın bir sonrakini harekete geçirdiği beş aşamalı olaylar zinciri bu kuramın temelini oluşturur. Olaylar zinciri aşağıdaki biçimde tanımlanır:
27İŞ KAZALARINDAN DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR
28(SGK Kanununda tanımlanmıştır) Hukuki Sorumlulukar(SGK Kanununda tanımlanmıştır)İş kazası sonucu zarara uğrayan işçiye SGK tarafından,- Geçici veya sürekli iş göremezlik ödenekleri bağlanır,- Sigortalının ölümü halinde ise hak sahiplerine yasada belirtilen koşullarda gelir bağlanabilir.- SGK yaptığı ödemeleri iş güvenliği mevzuatını ihlal eden işverenlerden talep edebilir.(SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU MADDE:16)
29SOSYAL SİGORTALAR MEVZUATINA GÖRE MADDİ SORUMLULUK SSK’na göre, işyerindeki herhangi bir kaza, yaralanma veya meslek hastalığının ortaya çıkması durumunda, SSK’nın 12 inci maddesine göre sigortalıya gerekli olan yardım SSK tarafından sağlanır. Yine, kaza veya hastalık sonucu ortaya çıkan geçici veya sürekli iş göremezlik durumunda, Kurum, Kanunun,16-19 ve 20 nci maddeleri gereği iş göremezlik ödeneği verir. 23 ve 24 üncü maddeleri gereğince de, ölüm halinde hak sahiplerine aylık bağlanır. Daha sonra Kurum, Kanunun 26 ncı maddesi gereği, eğer varsa, işveren ve üçüncü şahısların kusurunu araştırır ve yapmış olduğu masrafları kusurlu tarafa rücu eder. Ölümle sonuçlanan kaza veya meslek hastalıklarında, kazazede %100 kusurlu ise, bağlanan ölüm aylığından indirim yapılmaz. Ancak olay ölümle sonuçlanmamışsa, tüm masrafların %50 ye kadar olan kısmı kazazedeye rücu edilebilir.
30SSK Tarafından Sağlanan Yardımlar İş kazaları ile meslek hastalıkları halinde sağlanan yardımlarSağlık yardımı yapılması,Geçici iş göremezlik süresince günlük ödenek verilmesi,Sürekli iş göremezlik hallerinde gelir verilmesi,Protez araç ve gereçlerinin sağlanması, takılması, onarılması ve yenilenmesi,(A) ve (D) fıkralarında yazılı yardımlar için sigortalının başka yere gönderilmesi,İş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle bedeni veya ruhi bir arızayauğrıyanlardan, yurt içinde tedavisi kabil olmayıp, ancak yabancı bir ülkede kısmen veyatamamen tedavisi mümkün görülen ve meslekinde uğradığı iş göremezlik derecesininazalabileceği Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporu ile tesbit edilen sigortalının ve buraporda belirtilmişse, beraber gidecek kimselerin yabancı ülkelere gidip gelme yolparaları ile o yerdeki kalış ve tedavi masraflarının ödenmesiCenaze masrafı karşılığı verilmesi,Evlilik çağı gelmiş kız çoçuklara çeyiz ödeneği verilmesiI) Sigortalının ölümünde hak sahiplerine gelir bağlanması.(SSK Madde 12)
31MADDİ SORUMLULUKLAR (Türk Borçlar Kanunu) 1) MADDİ TAZMİNATİş kazası nedeniyle zarara uğrayan işçinin Sigortaca karşılanmayan zararları için ödenir.2) MANEVİ TAZMİNATİş kazası nedeniyle zarara uğrayan işçiye veya işçinin ölümü halinde geride kalan yakınlarına ödenir.3) DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATIÖlüm halinde ölen işçinin hak sahibine ödenir.
33İşyerinde iş kazası sonucu yaralanma veya ölüm olayı meydana geldiğinde, Cumhuriyet Savcısı kim veya kimlerin olumsuz davranışlarının bu kazaya neden olduğunu araştıracaktır.
34Suçun, neticenin bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir KAST,Suçun, neticenin bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidirOLASI KAST,Öngörülen neticeyi kabullenmektirTAKSİR ,Neticeyi öngörmemektir.BİLİNÇLİ TAKSİR,Öngörülen neticeyi istememektir.
353 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. TCK—Madde 85Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi,3 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(Bilinçli taksir halinde ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.)Fiil, birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuş ise, kişi 3 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
36TCK--- Madde 89Taksirle, başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi,3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.
376 aydan 3 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması halinde,6 aydan 3 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.Bilinçli taksir hali hariç olmak üzere,bu maddenin kapsamına giren suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlıdır.
38İş kazalarını kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK’ na bildirir. 6331 ISG KANUNU, MADDE14 İş kazası ve meslek hastalıklarının kayıt ve bildirimi İşveren;Bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleri yaparak bunlar ile ilgili raporları düzenler.İş kazalarını kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK’ na bildirir.Sağlık sunucularıİş kazaları sonucunda hazırladıkları kayıtları kazadan sonraki 10 gün içinde SGK’na bildirir
47İLO 2009 YILI1Dünyada her yıl 2 milyon 310 bin (Günde 6300, Bir saatte 240, Bir dakikada 4, 15 saniyede 1) insan iş kazaları ve meslek hastalıkları nedeniyle yaşamını yitirmektedir.2Bunlardan 360 bini iş kazası, 1 milyon 950 bini ise meslek hastalıklarından dolayı yaşamını yitirmektedir.3Her yıl 270 milyon iş kazası meydana gelmekte ve 160 milyon kişi meslekhastalıklarına yakalanmaktadır.4Dünyada inşaat sektöründe her yıl ölümcül kaza yaşanmakta ve her 10 dakikada bir kişi bu kazalara bağlı yaşamını yitirmektedir.5Her yıl asbest yüzünden 100 bin kişinin yaşamını yitirdiği tahminedilmektedir.6Zehirli maddelerden dolayı 651 bin işçi yaşamını yitirmekte ve dünyada meydana gelen cilt kanseri hastalıklarının %10’nu buna bağlıdır.4747
48SEKTÖRLERE GÖRE KAZA SIKLIĞI – DÜNYA (Bir takvim yılında çalışılan 1,000,000 iş saatine karşılık kaç kaza olduğunu gösterir.)4848
49ÖLÜMLÜ İŞ KAZASI ORANLARI – DÜNYA (100.000) Ülkeler200320042005200620072008İngiltere0.70.6---Almanya18.104.22.168.52.2Fransa22.214.171.124.03.4İspanya126.96.36.199.43.83.3Rusya13.112.912.411.810.9Türkiye14.413.615.520.012.09.8Hindistan31.028.030.038.027.0ZİNDE4949
51İŞ KAZASI-MESLEK HASTALIKLARI KAYIPLAR-TÜRKİYE YILLARGÖRÜNÜR MALİYETGÖRÜNMEZ MALİYETTOPLAM MALİYET%200320043220051820061920072020082012GÖRÜNÜRGÖRÜNMEZİŞLETMELERTıbbi maliyetlerSigorta maliyetlerTazminat maliyetleriİş günü ve iş gücü kaybı (yöneticilerin)Mahkeme masraflarıFazla mesaiBina, makine, alet teçhizat, üretim veya üründeki hasarın maliyetiİşin durması nedeniyle uğranılan maliyetSipariş kayıplarıArızalı makinenin üretim dışı kalmasıİşyerinde yapılan denetim, araştırma ve yazışmaların maliyetiVerimin düşmesinin maliyetiÇalışanlardaki moral bozukluğunun getirdiği maliyetKazalı işçinin yerine alınan geçici işçiye verilen eğitim maliyetiİnşaatta proje bedelinin %8Mandırada işletme maliyetinin %1.4Nakliyatta firma kârının %37Petrol aramada potansiyel üretiminin %14.1Sağlık hizmeti veren hastane yıllık işletme maliyetinin %55151
52İŞYERLERİ SİGORTALILIK SAYISI – TÜRKİYE (2006) Çalışan Sayısıİşyeri SayısıSigortalı SayısıOranKaza1-4960,0%5850-29917.74524,51.75910,9>1.0002074,6Toplam1005252
56İŞ KAZALARI GÖRÜLME SAYISI 1.Kömür ve Linyit Çıkartılması88282.Fabrika metal ürünleri70483.Bina İnşaatı45004.5656
57ÖLÜMLERİN SEKTÖREL DAĞILIMI – TÜRKİYE İş Kazaları (2012)İnşaat127Nakliyat73İmalat25Kömür Madenciliği,22Toplam5757
58SÜREKLİ İŞ GÖREMEMEZLİK DAĞILIMI – TÜRKİYE İş Kazaları (2012)İnşaat281Metalden Eşya İmalatı131Kömür Madenciliği67Toplam5858
59Kaza Sebeplerine göre Dağılım (2012) 1- Bir veya birden fazla cismin sıkıştırması, ezmesi, batması, kesmesi2- Makinaların sebep olduğu kazalar3- Düşen cisimlerin çarpıp devirmesi
60YARALANMA BÖLGELERİNE GÖRE İK– TÜRKİYE İş Kazaları (2012)Üst Ekstremiteler (omuz, kol, bilek, el, parmak)43.29053,7Alt Ekstremiteler (kalça, bacak, ayak)20.20725,0Diğer8.38710,4Kafa4.2395,2Sırt2.5723,1Gövde ve İç Organlar1.9072,3Toplam80.6021006060
61YARALANMA ÇEŞİDİNE GÖRE İK – TÜRKİYE İş Kazaları (2012)Yüzeysel Yaralanmalar, Açık Yaralanmalar35.86348,0Ezik ve Çürükler17.25723,1Kırıklar10.18813,6Çıkıklar, Burkulmalar, İncinmeler7.4559,9Yanmalar, Kimyasal Yanma, Kaynar Su Yanma2.5133,43,3Akut Zehirlenmeler, Enfeksiyonlar2700,4Toplam74,6401006161
71Beklenen Meslek Hastalığı Oranı Çalışanların binde 4-12 Olmalıdır. BEKLENEN MESLEK HASTALIĞI SAYISI (WHO)Beklenen Meslek Hastalığı Oranı Çalışanların binde 4-12 Olmalıdır.MESLEK HASTALIĞI2007 YILI2010 YILI2011 YILISSK’ya Kayıtlı İşçi SayısıSaptanan Meslek Hastalığı Sayısı1.208533697Beklenen Meslek Hastalığı Sayısı34.02142.40044.123Saptanamayan Meslek Hastalığı Sayısı32.81341.86743.462Saptanan Meslek Hastalığı Oranı%0.014%0.005«2007 Yılı için Türkiye’de Meslek Hastası Olmalıdır»«2010 Yılı için Türkiye’de Meslek Hastası Olmalıdır»«2011 Yılı için Türkiye’de Meslek Hastası Olmalıdır»7171
72BEKLENEN MESLEK HASTALIKLARI– DÜNYA ÜLKELERBEK. MH20032004200520062007İsveç–25.05820.46016.84013.95111.463Finlandiya–---67746715Norveç9.772 –34232870227433982871Letonya4.476 –9651888167311111591Almanya–17.42517.41316.51914.732Türkiye–4403845195741208Beyaz Rusya–186226216183178Moldova Cumhuriyeti4.988 –35152630327272