Bir kripto whitepaper (teknik inceleme, beyaz kağıt veya tanıtım belgesi olarak çevrilebilir), kullanıcıları ve yatırımcıları hedefleyen, projenin ayrıntılı bir açıklamasını içeren bir dijital belgedir. Kitlenin, geliştirilen projenin blok zinciri çözümünün ve tokenomik stratejisinin beklentilerini ve faydalarını değerlendirmesine olanak tanır. Bu nedenle, kitlelere projeyi finanse etmeye veya benimsemeye karar vermeleri için ilgili bilgileri verirken whitepaper kullanılır. Teknik incelemenin kaliteli olması, projenin başarı şansı ile yakından ilişkilidir.
Bir kripto teknik incelemesi, potansiyel yatırımcıların dikkatini çekmek için anahtar araçtır. Başka bir deyişle, projeyi gerçekleştirmek için gerekli sermayeyi sağlamaya yardımcı olacaktır. Whitepaper ve litepaper yazımı konusunda uzmanlaşmış bir şirketten yardım almak, projenizin Web3 ve blok zinciri teknolojisinin potansiyelinden nasıl yararlandığını açıklayan özel bir teknik inceleme yazmak için iyi bir seçenektir.
Bir kripto teknik incelemesinde neler olmalıdır?
Bir teknik inceleme, kripto projesinin teknik, finansal ve ticari yönlerinin tüm önemli ayrıntılarını sunmalıdır. Token verileri çizelge ve grafiklerde gösterilmeli ve ardından bir veya daha fazla tabloda özetlenmelidir.
Herkese uyan tek bir yaklaşım yoktur. Buna rağmen bir blok zinciri çözümü uygulayan bir proje için tipik bir teknik inceleme şunları içerecektir:
- Yol haritası
- Teknoloji
- Kullanım durumları ve hizmetler
- Çözümler
- Özellikler
- Tokenomi
- Pazar
- Ekip
İyi bir kripto whitepaper nasıl yazılır?
Her şeyden önce iyi bir kripto teknik incelemesi, okuyucular için aşağıdaki noktaların net olmasını sağlamak için hazırlanır:
Projede kimler çalışıyor?
Teknik inceleme projeye ekibin kimlik bilgilerini ve deneyimlerini vurgulama fırsatı verir. Bu elbette güvenilirlik oluşturmaya yardımcı olacaktır.
Tokenomi stratejisi nasıl?
Çoğu yatırımcı güçlü bir tokenomi stratejisi oluşturan projelere yaklaşır. Bir yatırımcı kitlesinin projenin tokenomiklerini anlaması gerekecektir. Örneğin, kaç tane önceden madenciliği yapılmış token dağıtılacak ve takıma ne kadar token atanacak? Diğer bir unsur ise önceden basılan tokenlar için geçerli olan kilit süresidir. Token stratejileri projeye özel olur ve yatırımcıların projenin yaklaşımını en baştan anlaması gerekiyor.
Yatırımcı Web3 teknolojisinden, blok zincirinden ve tokenlardan nasıl yararlanır?
Birincil hedef kitle yatırımcılarsa, projeye yatırım yapmanın faydalarını net bir şekilde sunmak çok önemlidir. Belki bir IFO, ICO, IGO veya IDO rotası seçilmiş bir ön satış projesi için whitepaper yazılması gerekiyor. Mevcut finansman modelleri sayısızdır. Hangi yol seçildiyse seçilsin, projenin yatırımcılara sağladığı faydalar teknik incelemede açık olmalıdır.
Kripto, blok zinciri veya Web3 projesi hangi sorunu çözmeye çalışıyor?
Projenin neden oluşturulduğu ve çözümün çözeceği sorun hemen anlaşılmalıdır. Ayrıca bu, projeyi mevcut çözümlerden farklılaştırma fırsatıdır. Kripto teknik incelemesinin zorluk ve çözüm bölümleri, bu bilgiyi sunan kilit alanlar olacaktır. Ek olarak, teknik incelemenin pazar analizi bileşeni, çözümün mevcut pazardan nasıl pay alabileceğini göstermelidir.
Hangi Katman 1 veya Katman 2 blok zinciri teknolojileri uygulanacak?
NFT ve P2E kullanıcıları genellikle Katman 1’de (L1) alınan işlem ücretlerinden tasarruf etmek için Katman 2 blok zinciri çözümünü düşünüyor olabilir. DeFi müşterileri, daha hızlı L1 işlem hacmine sahip yeni bir blok zinciri çözümü veya gelişmiş bir güvenlik modeli isteyebilir. Hizmet modeli müşterileri, tüketiciler için gerçek dünyadaki bir problemi çözmek için mevcut blok zinciri teknolojisini kullanıyor olabilir. Tüm projeler, erken aşamalarda kripto teknolojisi yığınını seçmeyecektir. Öte yandan, bazıları için teknoloji, değer önermelerinin ayrılmaz bir bileşenidir. Her iki durumda da, projeye uygulanan teknoloji teknik incelemede açıklanmalıdır.
Tokenın faydası nedir?
Proje bir kripto para yayınlamayı hedefliyorsa (projelerin %90’ı hedefler), sunduğu ek yardımcı programları açıkça tanımlamak çok önemlidir. Örneğin, topluluğun bir proje içinde yönetişim haklarını kullanması için token stake mekanizması gerekebilir. Belki de başka bir varlığın mülkiyetini, yönetim hakkını veya varlıkları paylaşma hakkını veren NFT’lerle ilgili bir proje de olabilir. Kripto alanında çok sayıda yardımcı token vardır ve whitepaper’da amacı açıkça belirtmek çok önemlidir.
Yol Haritası
Yatırımcılar yol haritasının esnek bir kavram olduğunun çok iyi farkında olacaktır. Yine de, tahmini bütçenin ne olduğunu ve fonların ne için harcanacağını anlamaları gerekir.
Teknik incelemenin tarihi
Teknik inceleme terimi, ilk olarak Winston Churchill tarafından kullanıldığı sanılan, İngiliz hükümeti içinde ortaya çıktı. Bu yalnızca beyaz kağıda basılmış bir belgeydi ve katılımcı bir demokrasinin iyileştirilmesi için gösterilen bir araçtır. Beyaz belgelerin amacı, sıkı hükümet politikalarını sunarken bir yandan da politikalar hakkında görüş bildirmeye davet etmekti. 90’lı yıllara gelindiğinde beyaz kağıt terimi işletmeler tarafından dikkatle oluşturulmuş iş planlarında veya argümanlarında bir pazarlama biçimi olarak kullanıldı.
Bitcoin Whitepaper
Teknik incelemelerin farklı amaçları ve farklı hedef kitleleri vardır. Bitcoin teknik incelemesi, para dünyasında rahatsız edici bir soruna çözüm öneren bir teknik incelemedir. Merkeziyetsiz bir sistemin nasıl oluşturulabileceğini belirtir ve sorunun bir bilgisayar bilimi ile nasıl çözülebileceğini açıklar.
Bitcoin için “Bitcoin: Eşler Arası Elektronik Nakit Sistemi” başlıklı teknik inceleme, Satoshi Nakamoto takma adı altında yazılmıştır. Yazıldığından beri yoğun bir şekilde incelendi ve yenilikçi finans takipçileri arasında çok fazla ilgi topladı. Teknik incelemeden bilgisayar koduna kadar olan süreç hızlı bir süreç oldu. Bu bilgisayar kodunun Bitcoin ağının ilk adımlarını başlatılması uzun sürmedi. Eşzamanlı olarak Bitcoin blok zincirinin ilk bloğu (genesis bloğu olarak da bilinir) oluşturuldu. O zamandan beri, bitcoin ve ağı katlanarak büyüdü.
Bitcoin teknik incelemesinin toplamda 12 bölümü vardır. Bitcoin’in amacını özetleyen giriş ile başlar. Her bölüm, ağın mekaniğine ve onu bu kadar özel yapan şeyin ne olduğuna daha fazla dalıyor.
ICO Whitepaper Nasıl Yazılır?
ICO teknik incelemenizin öne çıkmasını ve yatırımcıları ikna etmesini istiyorsanız bunu başarmak için birkaç önemli husus var.
ICO teknik incelemenizi yazarken aşağıdakileri yapın:
- Ürün geliştirmeniz hakkında şeffaflık gösterin. Geliştirmeye henüz başlamadıysanız da bunu belirtin. Ayrıca, yatırımcıları ürün geliştirme durumunuz hakkında nasıl bilgilendireceğinizi belirtin, örneğin sosyal medya kanallarını kullanarak vs. Blok zinciri uygulamanızı geliştiriyorsanız, ICO teknik incelemenizde kod deposunu gösterin. Örneğin, yatırımcıları projenizin GitHub deposuna yönlendirebilirsiniz. Zaten işlevsel bir prototip geliştirdiyseniz bu mükemmel, okuyucuları projeyi denemeye davet edin.
- Kripto paranızın hangi amaca hizmet edeceğini belirtin. Bir ICO başlatıyorsanız, tokenınızı bir “yardımcı token” olarak sınıflandırmak için yeterli nedeniniz olmalıdır. Yatırımcılara yüksek getiri vaat ediyorsanız onları ikna etmeniz gerekmektedir.
- Sorunu nasıl çözmeyi planladığınızı veya fırsatı nasıl ele alacağınızı sıradan olmayan terimlerle açıklayın.
- En kaliteli içeriği oluşturun. Son derece rekabetçi bir sektöre girdiğinizi ve yatırımcıları projeniz hakkında ikna etmeniz gerektiğini unutmayın. Yüksek kaliteli metinler ve grafikler üretin.
- Ele aldığınız iş sorununu, blok zinciri ürününüzün potansiyel kullanıcıları açısından açıklayın. Bir sorunu çözmek yerine bir fırsattan bahsediyorsanız, kullanıcılara ne gibi faydalar sağladığınızı açıklayın. Aynı zamanda yatırımcıların projenizden nasıl yararlanacağını da açıklayın.
- Ürün yol haritanızı teknik incelemenizde gösterin. Ürününüzün/platformunuzun ne zaman kullanıcılara sunulacağını yatırımcılarınıza açıklayın. Ayrıca, varsa, platformun gelişmiş sürümlerini ne zaman yayınladığınızı açıklayın.
- Nispeten yeni teknolojiyi kullanmaktan ne gibi riskler beklediğinizi ve bunları nasıl azaltmayı planladığınızı belirtin.
- Geçerli tüm yasalara uyduğunuzu gösterin. Yatırımcılar, yasalara uygun tarafta yer alan kripto projelerine yatırım yapmaya giderek daha fazla hevesleniyorlar.
- Bağış toplama hedefiniz konusunda şeffaf olun. Ne kadar fona ihtiyacınız olduğunu ve nedenini açıklayın. Gerekli fonu toplayamazsanız ne yapacağınızı belirtin, örneğin parayı yatırımcılara nasıl iade edeceğinizi.
Yatırım Yaparken Beyaz Kağıdı Dikkatli İncelemelisiniz
Neye yatırım yapıyor olursanız olun, spekülasyonlara inanmak yerine bilinçli kararlar almalısınız. Bu nedenle teknik incelemeleri okumak önemlidir. Teknik uzman olmasanız bile projenin arkasındaki ekipten gelen bilgileri okuyarak güvenilir sonuçlar çıkarabilirsiniz.
Whitepaper’da ne aranmalı?
Ulaşılabilir bir yol haritası var mı?
Bir proje en az birkaç yıl sürmeli ve ulaşılabilir kilometre taşlarından bahsetmelidir. Aranacak kilometre taşlarından bazıları bir kripto cüzdanı lansmanı, ana ağ sürümü, gizlilik güncellemeleri, borsa listeleri ve ortaklıkları içerir.
Bazen yol haritası web sitesinde farklı bir belgede bulunur. Bunun nedeni, ana ülkedeki düzenlemelerdir.
Arz kaynakları ve talep etkenleri nelerdir?
Talep Etkenleri
Kripto paralar
Kripto paralar, blok zincirindeki özelliklerde ödeme aracı olarak kullanıldıkları için talep yaratırlar. Ayrıca ekip merkeziyetsiz uygulamalar oluşturur ve bunları halka tanıtırsa, kripto paraya olan talep ve kripto paranın değeri artacaktır.
Yarar
İşlem ücretleri, stake ödülleri ve diğer avantajlar, bir kripto paraya yatırım yapmak ve onu elde tutmak için iyi nedenlerdir.
Arz Kaynakları
Hakediş programı
Hak kazanma, tokenları belirli bir süre için kilitleme ve belirli bir tarihte serbest bırakma işlemidir. İlgili tüm tarafların bu kripto para birimine olan ilgilerini uzun vadede korumasını sağlar. Bu, token serbest bırakılır bırakılmaz tek bir büyük tarafın tüm tokenları bir kerede almasını ve tekelleşmeyi engeller.
Hakediş programı uzunsa, satış baskısı fiyatları etkilemeyecektir. Ancak, hakediş takvimi çok kısaysa, satış baskısı fiyatları baskılayacaktır.
İlk Tahsis
Tahsis, belirli bir yatırımcı veya grup tarafından ayrılan, satın alınan veya kazanılan tokenların sayısıdır. Kripto paranın ilk arzının büyük bir kısmının bir projenin bağlı kuruluşlarına ve ekip üyelerine tahsis edilmesi durumunda, satış baskısı kriptonun fiyatını baskılayabilir. Bu, onu daha az karlı bir yatırım haline getirecektir.
Kripto projesinin amacı nedir?
Bir kripto projesinin temel amacı genellikle whitepaper’ın başında belirtilir.
Sıfırdan inşa edilmiş kripto para projelerini arayın. Sıfırdan inşa edilen projeler, diğer projeleri değiştirmeye çalışanlardan daha büyük potansiyele sahiptir.
Doğrudan bir açıklama arayın. Teknik incelemeler, ele almaya çalıştığı sorunlardan ve bu sorunları çözmek için gerekenlerin ayrıntılarından bahsetmelidir. Ve son olarak, projenin bunları nasıl başarmayı amaçladığını açıklamalıdır.
Whitepaper’ın daha önceki sürümleri var mı?
Whitepaper’ı okurken önceki sürümlerini de okuduğunuzdan emin olun. Whitepaper’ın önceki tüm sürümleri için whitepaper.io’ya gidin. Bu size projenin yıllar içinde nasıl değiştiğine dair bir ipucu verecektir.
Farklı versiyonlarda projenin planını kontrol edin. Projenin aynı plana bağlı olup olmadığına veya rakiplerine ayak uydurabilmek için değişen teknolojiye uyum sağlayıp sağlamadığına dikkat edin.
Projenin merkezi nerede ve ortakları kimler?
Yatırımcıları tarayın
Girişim Sermayesi (VC) yatırımları kripto projesi için harika bir şey olabilir çünkü çoğu uzun vadede projenin içindedir. Bu, özellikle bir projenin başlatılmasından hemen sonra yatırım yaparlarsa iyidir. Bunun dışında, en büyük VC’lerden bazıları en büyük kripto para borsalarının yan kuruluşlarıdır. Bu VC’leri kripto para birimi teknik incelemesinde görebilirseniz, tokenların yakında ilgili borsada listeleneceğini güvenle varsayabilirsiniz.
Konumu kontrol edin
Kripto paralarla ilgili yasal düzenlemeler ülkeden ülkeye değişir. Bazı ülkeler daha kripto dostu olsa da bazıları öyle değil. Dolayısıyla proje düşmanca yargı yetkisine sahip bir ülkeden faaliyet gösteriyorsa, projenin büyümesini ciddi şekilde yavaşlatabilir.
Kripto ortaklıklarını gözden geçirin
Kripto projeleri arasında ortaklıklar olup olmadığına bakın. Bunların belirli bir proje için iyi olup olmadığını anlayamıyorsanız, gidin ve diğer projenin teknik incelemesini okuyun. Veya diğer projenin kripto parasının Binance, Coinbase, OKX gibi büyük borsalarda listelenip listelenmediğini kontrol edebilirsiniz.
Projenin kripto para birimi bir “coin” mi yoksa “token” mı?
Projenin bir coin mi yoksa token mı teklif ettiğini görün. Bir kripto para biriminin mimarisinin bileşenleri, bunun bir coin mi yoksa bir token mı olduğuna bağlıdır. Bir coin, bir blok zincirinin yerel kripto para birimidir. Örnek olarak Bitcoin blok zincirinin kripto para birimi BTC, Ethereum’unki ETH, BNB Smart Chain’inki BNB’dir.
Öte yandan, bir blok zincirinin üzerinde bir kripto para birimi tokenı oluşturulur ve aynı anda birçok blok zincirinde bulunabilir. Örnekler USDT ve USDC gibi stablecoinlerdir.
Proje tarafından kullanılan teknoloji bileşenini tarayın. Kripto para, akıllı sözleşmeler için EVM gibi mevcut sanal makineleri mi yoksa yepyeni bir makine mi kullandığını görün. Mevcut teknolojiyi kullanıyorsa bir yandan güvenli bir teknolojiyi takip eder, öte yandan hızını başka uygulamalarla paylaşmak zorundadır. Proje eğer yepyeni bir teknoloji kullanıyorsa, büyük riskleri de beraberinde getiriyor.
Son Düşünceler
Teknik incelemeler, proje hakkında hayati bilgiler içerdiği için bir kripto projesinin çok önemli bir parçası olduğunu unutmayın. Bir kriptoya yatırım yapmak istiyorsanız, bunu asla teknik incelemesini okumadan yapmayın. Yukarıda belirtildiği gibi, beyaz kağıt belgesinde proje hakkında hayati ipuçları bulacaksınız. Üstelik, zor kazandığınız parayı onlara harcamadan önce sahte projeleri tespit etme şansına da sahip olacaksınız.
Feragat: Sunulan bilgiler piyasa koşullarına tabidir ve yazarın kendi görüşünü içermektedir. Kripto para birimlerine yatırım yapmadan ve yukarıdaki bilgileri takip etmeden önce lütfen “kendi” piyasa araştırmanızı yapın. Ne yazar ne de yayın (btcmagazin.com) mali kayıplarınız için herhangi bir sorumluluk kabul etmez.