İskitlerin Tarihi
İskitler kimin göçebe insanlardı kültür batıda Trakya'da arasında değişen bir bölgede 7 ve 3 asırdan arasında gelişti, Orta Asya'nın bozkır karşısında Moğolistan Altay Dağları doğuda. Bu, yaklaşık 2500 mil (4000 km) uzunluğunda bir alanı kapsar. Açık ovaların, bozkırların, çöl bozkırlarının ve orman-bozkır genişliklerinin üzerinde uzandıkları coğrafya, tarımsal üretimi içeren yerleşik bir yaşam biçiminden ziyade pastoral bir yaşam biçimine elverişliydi. Sonuç olarak, bu Bozkır göçebelerinin az sayıda şehir merkezi vardı ve göçebe bir yaşam tarzı vardı; ata binmek, sürüleri gütmek ve kapalı vagonlarda yaşamak.
kökenler
İSKİTLER, SAVAŞÇI GÖÇEBELİKLERİNDE, YÖNETİM BİÇİMLERİNDE VE BENZERSİZ SANAT VE GİYİMLERİNDE İFADE EDİLEN ORTAK BİR KÜLTÜREL KİMLİĞE SAHİPTİ.
İskit topluluklarının kökenleri hakkında çok fazla tartışma olsa da , " Herodot iddia ediyor ve çoğu modern bilim adamı , büyük bozkır koridoru yoluyla Asya'dan Avrupa'ya [batıya] taşındılar ." (A. Yu Alexeyev, İskitler , 23) Yine de, MÖ 1. yüzyılda, Yunan tarihçi Diodorus Siculus , İskitlerin ilk başta Ermenistan'ın Aras nehrinden kuzeye doğru hareket ettiğini belirtir . Başka bir modern görüş, "Volga-Ural bozkırlarından kuzey Karadeniz'e birkaç dalga halinde" güneye doğru hareket ettikleridir (AI Melyukova, Scythians and Sarmatians , 99). yazıMÖ 5. yüzyılda, Herodot ayrıca Sarmatyalıların Karadeniz İskitlerinden ayrılarak doğuya doğru hareket ettiğini gösterir. Daha sonra, İskit yerleşimini MÖ 9. yüzyılın sonlarına tarihlendiren Altay dağlarındaki Tuva'daki son arkeolojik keşifler, doğuda erken kökenlere işaret ediyor. Bununla birlikte, MS 1. yüzyıldaki Çinli tarihçiler kızıl saçları ve mavi gözlerinden bahsettiklerinden, Kafkas dilleri ve Hint-Avrupa dilleri , batıda, muhtemelen Keltlerden gelen Tunç Çağı kökenlerini desteklemektedir .
Orta Asya bozkırlarının izin verdiği hareket akışkanlığı göz önüne alındığında, farklı yerlerden ilan edilen bu kadar çok göçün, başlangıçları belirlemeyi zorlaştırması şaşırtıcı değildir. Nihayetinde, batıdan erken geniş kapsamlı bir genişlemeden sonra, aslında birçok başlangıç noktasından müteakip göçler olması tamamen mümkündür. Kökenleri tartışılırken, genel bir fikir birliği, Avrasya Bozkırlarının İskit kültürlerinin çoğunlukla dört ana gruptan oluştuğunu tanımlar:
- Karadeniz civarında Pontus İskitleri
- Kuzey Hazar Denizi ve Don ve Volga Nehri bölgelerinden Sarmatyalılar, günümüz Rusya'sında
- Orta Asya'nın çöl bozkırlarında Massagetae
- Doğu Orta Asya'da Saka
Dördü de savaşçı göçebeliklerinde, yönetim biçimlerinde ve benzersiz sanat ve giyimlerinde ifade edilen ortak bir kültürel kimliğe sahipti.
İskit Savaşı
İskit askeri teçhizatı çok çeşitli silahları içeriyordu. At sırtından ok atmanın yanı sıra, savaşbaltaları, gürzler, mızraklar, kılıçlar, kalkanlar ve kişisel korunma, pul zırh ve miğferler de kullandılar. Kolektif olarak hareket halinde kalma yetenekleri ve çevik süvarileri nedeniyle Herodot, İskitlerin "yenilmez ve yaklaşması imkansız" olduğunu söyler ( Tarihler , 4.46). Bu tür silahlar ve taktik yeteneklerle, farklı ulusların sık sık İskit askeri hizmetlerini talep etmesi şaşırtıcı değildir.
MÖ 490'da Sakā atlı okçuları, Maraton Savaşı'nda ve yine MÖ 479'da Plataea Savaşı'nda Yunanlılara karşı Perslere yardım etti . İskit savaşçıları da benzer şekilde, MÖ 331'de Gaugamela Savaşı'nda Büyük İskender'e ( MÖ 356-323) karşı Darius III'e (MÖ 336-330) katılan yoklamalar arasındaydı. Romalı tarihçi Appian, Karadeniz'den "İskit prensleri"ni, Pompey'in (MÖ 106-48) Mithridates VI'yı (MÖ 120-63) MÖ 63'te yenmesinde etkili olduğunu gösteriyor. ( Mithridates Savaşları, 17,119) Ayrıca, kuzenleri ve Partiya komşuları olarak, İskitler geldi Partya'da'ın yardımı, hanedan sıkıntısından sonra, Parth kralı Sinatruces I (MÖ 75-69 M.Ö.) İskit yardımıyla tahta çıktığında. Cassius Dio'ya göre İskitler, kendisi de yarı İskit olan II. Artabanus'a (M.S. 12-38/41) yardımda önemli bir rol oynadılar ve Ermenistan'ı Partlar için güvence altına aldılar. (57.26) Tacitus "yardımcı maddelerin toplanması Artabanus gösteren bu görüşü desteklemektedir İskitya savaş katılmadan önce". ( Yıllıklar , 6.44.1)
İskit Savaşçıları
Ancak İskitler sadece kral yapıcılar ya da güçlü müttefikler değildi. İskit'in en muhteşem zaferi belki de Pers Ahameniş İmparatorluğu'na karşıydı . Bir yıpratma stratejisiyle - düşmanı dost toprakların derinliklerine götürmek, ikmal hatlarını germek, ardından vur-kaç ve pusu taktikleriyle rakiplerini at sırtından atılan oklarla bitirmek - İskitler Büyük Darius'un (h. 522-486) İskit topraklarına giriş. Bu onlara yenilmez olma ününü verdi. Bu başarıya ek olarak, Pontik İskitlerin kralı Ateas (429-339 BCE), İskitlerin ilgisini Trakya'ya genişleterek İskit'in Don'dan Tuna'ya kadar en batıdaki erişimini kurdu.
Ateas'ın MÖ 339'da Makedon II . Filip'in (MÖ 359-336) elinde yenilmesi ve ölmesi , ardından Büyük İskender tarafından Jaxartes nehrinde bir tuzağa yakalanmasından sonra , İskitler bir daha asla Ateas olarak ünlerini geri kazanamayacaklardı. fethedilemez. İskitler, Yunanlıların Karadeniz ticaret tekelini kolonilerine saldırarak ele geçirmeye çalıştıklarında daha fazla darbe geldi . MÖ 2. yüzyılın sonunda Yunanlıların yardımına gelen Mithridates VI, İskitleri yıkıcı bir yenilgiye uğrattı, tıpkı MS 63'te İskitler Chersonese'ye yeniden saldırdığında Romalıların yapacağı gibi. Son olarak, MS 4. yüzyılda İskitler, Hunlartarafından harap edildiklerinde tarihi kayıtlardan tamamen silineceklerdi.ve Gotlartarafından asimile edildi .
İskit Hükümeti
Herodot, İskit 'kralları'na atıfta bulunurken, çoğu kabile insanı gibi bazılarının isimleriyle, İskit hükümeti daha çok kabileler ve şeflerden oluşan bir konfederasyondu. İskit en konfedere aşiret yapısı Herodot'un hesabına açıklanmaktadır Pers Darius durmak ve mücadele, İskit yüksek kral Idanthyrsus alay zaman İskit ın istilası’ 'efendine ile uzlaşmak ya gel.' Idanthyrsos, bunun Scythia'nın savaş tarzı olmadığını söyleyerek cevap verdi.; kendi şartlarında savaşacaklardı. Ancak diğer "İskit kralları" Darius'un tehdidini duyduklarında apoplektik oldular. Bu krallar hemen vur-kaç taktiklerini uyguladılar. Daha sonra Perslerin kaçmak için kullanacakları köprünün yıkılmasını istediler. İskitler köprüyü yıkmakta başarısız olsalar da, kralların harekete geçme çağrısı Darius'un geri çekilmesine neden oldu. ( Tarihler , 4.126-142) Nihayetinde Herodot'un hesabı, ileri gelenler arasındaki mesajlaşmada İskit ulusunu bir yüksek kral veya şef temsil ederken, diğer alt şeflerin de görüşlerini dile getirdiğini ve eylemin uygulanmasında önemli bir söz sahibi olduğunu ortaya koymaktadır.
Kul-Oba Beher
Kabile yapısı kadar önemli olan İskit ordusunun toplumsal örgütlenmesi de başarılarının gizli bir parçası olacaktı. MÖ 4. yüzyılda Kırım'daki Kul'-Oba kurganından ( mezar höyüğü) yapılmış altın bir beher , bivoued askerleri gösteriyor. Mızrakları ve yayları hazır olan iki kişi, yaklaşan eylemde kaderlerini düşünür gibi görünürken, biri bir yayın nasıl gerileceğini gösteriyor; biri arkadaşının dişini çeker, diğeri ise bir arkadaşının yaralı bacağını sarar. Altından başka bir eserAynı kurgandan kabartma, iki savaşçının birlikte bir borudan içtiği ortak bir ritüeli göstermektedir. Bu tür tasvirler, düşmana karşı dost için savaşan bireylerin birleşik, daha dayanıklı bir cephe oluşturduğu askerler arasında ortak bir amaç ve dostluk aşılamayı amaçlayan yaşam biçimlerini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, askerler arasındaki İskit sadakati gerçekten güçlüyken, grup sadakati kabilelerine ve şeflerine idi.
Göçebelik ve İskit Mimarisi
İskitler altyapılarıyla bilinmemekle birlikte, bu onların ihtiyaçlarına uygun mimari tiplerden yoksun oldukları anlamına gelmez. Tamamen göçebe olduklarına yaygın olarak inanılsa da, Herodot diğer iki İskit tipinden bahseder: "kraliyet" ve "tarım" türü. Aslına bakılırsa, bazı çiftçiler, geçimlerini sürdüren çiftçilerden çok ürünlerini sattılar veya ihraç ettiler. Bunlar sadece kalıcı evler inşa etmekle kalmayacak, aynı zamanda çabaları muhtemelen işbirliğine dayalı olduğu için yerleşimler de geliştireceklerdi. Bugünün Dinyeper nehri çevresinde Karadeniz'in kuzey, Herodot çiftçiler uzun (geniş "üç gün yolculuk" ve "on bir gün yolculuk" Bir arazi yaşayan bahseder Geçmişini, 4.17-20). Bu bölgenin büyüklüğü, tahıl ürünlerine yönelik önemli bir talebi yansıtmaktadır. Mimari olarak, bu tür işletmeler ayrıca depolama için bir depo sistemine ve transfer noktalarına giden yollara ihtiyaç duyacaktır.
İSKİT EV VAGONLARI ÖKÜZ EKİPLERİ TARAFINDAN ÇEKİLİR VE İKİ VEYA ÜÇ ODALI OLABİLİR.
Kraliyet İskitlerine gelince, özenle doldurulmuş toprak işlerinden ve yer altı mezarlarından kurgan denilen mezar höyüklerinin mimarisine sahip olsak da, onların da müstahkem yerleşimlerde bir dereceye kadar kalıcı olarak ikamet ettikleri anlaşılıyor. Ukrayna'daki Dinyeper nehri vadisindeki Bel'sk tahkimatının toprak işlerinin boyutu, yalnızca önemli bir üst yapının üstyapısını yansıtmakla kalmıyor (20 mil veya çevresi 33 km), aynı zamanda bir zanaat merkezi olduğuna dair işaretler de var., zenginlik ve yaygın ticaret. Öyle olsa bile, eski kaynakların kanıtladığı gibi, İskitler çoğunlukla göçebeydi. Birden fazla kaynak tekerlekli evlerinden bahseder. Öküz ekipleri tarafından çekilen bu kapalı vagonlar iki veya üç odalı olabilir. Oturan kişinin rütbesine bağlı olarak, zeminler ve duvarlar zengin bir şekilde süslenebilirdi. Üstelik ev vagonları toplandığında bir şehir görünümünde olurdu .
İskit Kültürü: Sanat, Müzik ve Elbise
İskit kültürü hakkında öğrenilenlerin çoğu, Karadeniz'in kuzeyindeki son kurgan buluntularından gelmektedir. Eski yazılı kaynaklar onların göçebe savaşçı karakterlerine odaklanırken, İskit gömü eşyaları, onların dikkate değer kültürel gelişmişliklerine ve sosyal canlılıklarına başka bir anlayış katmanı ekler. Işıltılı altının karmaşık işçilik seviyesinin yanı sıra, birçok parça bir hayat hikayesi anlatıyor ve bu nedenle tarak sadece bir tarak değil, savaşçıları şiddetli savaşta göstermek için üretildi. Tolstaya mogila kurganından bir göğüs ya da boğaz, üst kayıtta, zarif bölümlere ayrılmış ayrıntılarla, günlük hayattan sahneleri gösterir: bir koyunun sağılması, bir gömlek diken iki adam, buzağı ve tayların emzirilmesi. Buna karşılık, alt kayıt, bir geyiği indiren kedilerin ve atları ısıran ve pençeleyen griffinlerin dramatik av / yırtıcı sahnelerini gösterir.
Tovsta Mohyla'dan İskit Altın Pektoral
Böylece Karadeniz eserleri, birkaç mezar eşyası gibi İskit modasının, ilgi alanlarının, inançlarının, alışkanlıklarının ve günlük yaşam görsellerinin benzersiz, bazen dramatik anlık görüntülerini sunar. Gorget gibi birçoğunun av / yırtıcı temaları varken, yaslanmış kediler veya uzanmış geyikler de yaygındı. İskit tutkusu, konunun hareket halindeyken dikkat çekici derecede gerçekçi bir şekilde yakalanması ile gerçeğin soyut bir şekilde işlenmesi arasında gidip geldi. Böylece bir geyik veya kedi doğru bir şekilde tasvir edilebilir veya benzersiz bir şekilde stilize edilebilir.
Altındaki yaratıcı zevklerine eşit, "Altay'ın donmuş mezarları, göçebe kıyafetlerinin katıksız taşkınlığının eşsiz bir görüntüsünü sağlar: dikiş, nakış ve deri kesimin eklenmesiyle oluşturulan parlak, zıt renklerin ve karmaşık süslemelerin aşkı. çıkışlar" (Cunliffe, 207). Elbise öğeleri arasında karmaşık bir şekilde süslenmiş ayakkabılar, tozluklar, kollar ve kürk kenarlı bir bayan pelerini bulunur. Aynı şekilde, giysilerinin karmaşıklığı, dövmelere olan ilgiyle eşit olarak eşleşiyordu. Bugün dövme uzmanları, Pazyrk'te bir kişinin kollarında sergilenen omuz omuza sanatı takdir edeceklerdir. Kıvrılmış kedilerin, geyiklerin, koçların, antilopların ve keçilerin soyut görüntüleri silinmez şekilde dövmelidir.
Ukok Prensesi'nin Mumyası
Ayrıca Karadeniz keşifleri, soğuk bir iklimde atlılar için pratik pantolon ve tunik seçimini de ortaya koyarken, Scythia'nın müzik ve dans sevgisini de gösteriyor. Bazı öğeler erotik dansçıları (yine aksiyonun ortasında ustalıkla yakalanmış) müziğe sallarken gösteriyor. Sachnovka kurganında, lir çalan bir adamı gösteren altın bir saç bandı bulundu. TavaSkatovka'daki kurgan 5'te kuş kemiklerinden yapılmış borular bulunmuştur. Pazyryk'teki birkaç mezarda, öküz boynuzlu davullar gün ışığına çıkarıldı ve en az dört telli arp benzeri bir enstrümanın inanılmaz bir bulgusu kurgan 2'den geldi. vücudun orta kısmı ahşap bir iskandil tahtası ile kapatılırken, vücudun açık kısmına sondaj zarları gerildi” (226-27). Yetenekli bir müzisyen tarafından bu enstrümandan çıkarılan tonlar dikkat çekici olmalıydı.
Dini Kökenler
İskit kurganının ortaya çıkardığı şeylerden biri de ahiret inancıdır. Höyüklere, ölen seçkinler için sanat eserlerinin yanı sıra, silahlar, zırhlar, vagon parçaları, halılar, farklı türde dokumalar, ev eşyaları, gıda maddeleri ve amforalarla mühürlenmiş şaraplar yerleştirildi . Renate Rolle'nin dediği gibi, ölüleri için bu tür bir özen ve bakım, "ahiret beklentisini" yansıtır ( The Scythians , 118).
ELEMENTLERİN İBADETİ VE SEMBOLİZMİ, İSKİT İNANÇ SİSTEMİNİN AYRILMAZ BİR PARÇASI OLURDU.
Tüm eski kültürler gibi, elementlere tapınma ve sembolizm, İskit inanç sisteminin ayrılmaz bir parçası olurdu. Yürüdükleri bozkırın düz genişliği ile, günlük yaşamın belirgin bir özelliği, ufukta yeryüzüyle buluşan gökyüzü olurdu. Avrasya bozkırının çok az kaçış sunduğu bir başka belirgin özellik de güneş olabilirdi. Sonra yangın çıktı. Geceleri vahşi hayvanlara karşı güvenlik ve yemek pişirme ve metalurjide günlük pratik fayda sağlayan ateş, eski zamanlarda çok önemliydi ve sembolik olarak önemli bir etkisi vardı. O zaman yeryüzünün, gökyüzünün, güneşin ve ateşin İskitler için özel bir teolojik değere sahip olması şaşırtıcı değildir. Ve bu şaşırtıcı değil, Darius yaptığı çürütmek içinde, Idanthyrsus iddia ediyorum Hestia(ateş tanrıçası) ve Zeus (gök tanrısı) boyun eğdiği tek tanrılardı (Herodot, Tarihler , 4.127.4.).
Herodot, İskitlerin taptığı sekiz tanrıyı anlatır. İskitler tarafından Tabitha ve Papaeus olarak bilinen Hestia ve Zeus'un yanı sıra Api (toprak ana), Goetosyrus ( Apollo ) ve Argimpaşa ( Afrodit ) vardı. Herodot, İskit isimlerini atlasa da, Herkül , Ares ve Poseidon'dan da bahseder.. Bu tanrılar, İskitlerin aşina olduğu unsurları temsil ediyordu: Ares savaşla ve Apollon güneşle ilişkilendirildi. Gök tanrısı Papaeus'un Toprak Ana ile birleştiğinde, diğer tüm tanrıların doğduğu inancında yeryüzünün gökyüzüyle buluştuğu görseli kendini ifade etti. Onun hakkında çok az şey bilinmesine rağmen, Afrodit'in İskit eşdeğerinin, İran'ın maddi bolluk tanrıçası Arti'nin aynısı olan Argimpaşa olduğuna inanılıyor. Son olarak, askeri başarılarının önemli bir unsuru olan atla ilgili olarak Herodot, Thagimasadas'tan Poseidon'a eşdeğer olarak bahseder, ancak deniz tanrısı değil, atın hamisi olarak.
Herodot, İskit'in inancını Yunan panteonuna bakış açısından anlarken , İskitlerin hiçbir suretleri, sunakları veya tapınakları olmadığını söylüyor. Ve gerçekten de, kurgan buluntuları birkaç tanrıyı ve sonra sadece ana tanrıçaları Argımpaşa'yı ortaya koymaktadır. Cunliffe'nin belirttiği gibi, "panteonun üst sıralarında yer alan tanrılar insanbiçimlendirilmemiş gibi görünmektedir ya da en azından onların kesin tasvirleri bilinmemektedir" (276).
Scythia'nın Savaşçısı- Kadınları : Amazon Bağlantısı
Son olarak, İskit araştırmasının şaşırtıcı bir yönü, kadınların halklarının askeri ve siyasi yaşamında oynadıkları seçkin roldür. Modern zamanlara kadar benzeri görülmemiş, bazılarının - grup olarak - erkeklerine eşit sosyal statü kazandıkları görülüyor. Amazonların anlatımı modern irfan (Wonder Woman) yolunu bulurken, tarihlerinin gerçekliği uzun zamandır tartışılıyor. Herodot'un hesabı, İskit kıyılarına gelen yabancı bir savaşçı kadın ırkının hikayesini anlatır. Bir grup olarak bağımsızlıklarını korudular, ancak sonunda İskit yaşlıları tarafından kendilerine gönderilen bir grup genç İskit erkeği ile karıştılar. Farklı dilleri konuşmalarına rağmen, iki grup kendi kabilelerini oluşturmak için doğuya gitti. Herodot, Sarmatyalıların bu birliğin sonucu olduğunu ve melez bir İskit dili konuştuğunu iddia ediyor. Dahası, bu vahşi savaşçı kadınlar, eski yöntemlerini izleyerek, genellikle kendi başlarına avlanarak ve erkekleriyle birlikte savaşarak bağımsızlıklarını sürdürdüler. Ayrıca, savaşta bir adam öldürünceye kadar kızlarının evlenmelerini de yasakladılar. (Tarihler , 4.110-117)
Amazonomachi Detayı
Appian, İskit kadınlarının egemen/savaşçı statüsünü doğrular. Pompey'in VI. Mithridates'i yenerek kazandığı zaferi anlatırken , yakalanan kralların ve generallerin alayı arasında "İskit'in kadın hükümdarları"nı da içerir ( Mithridates Savaşları , 17.116-17). Appian'ın çoğul ve çağdaş kadın hükümdarlardan bahsetmesi, hükümdarlığın geniş, paylaşılan, ortak ve işbirlikçi bir statüsüne işaret eder. Ek olarak, Herodot'un, yüzyıllar önce savaşta Büyük Cyrus'u (MÖ 600-530) yenen İskit savaşçı-kraliçe Tomyris'e atıfta bulunması , yine bir kadın egemenliği geleneğini akla getirmektedir ( Tarihler , 1.205-14).
Arkeolojik alanların kayıtları da İskit kadınları için egemen olmasa da geniş savaşçı statüsüne işaret ediyor. 1993 yılında, Altay dağlarındaki Ukok platosundaki Ak-Alakha'daki İskit konfederasyonunun en doğusundaki kazıcılar, zengin bir İskit kadınının mezar alanını buldular. Alanın merkezi figürü, statü nesneleri ile gömülü, altı eyerli atla çevrili olması, halkının en az seçkin seçkinlerinden biri olduğunu gösteriyor. Son olarak, Cunliffe'ye göre, Sarmatya topraklarında "beşinci ila dördüncü yüzyıllara tarihlenen kazılmış savaşçı mezarlarının beşte biri kadındır, oysa İskit topraklarında kırktan fazla kadın savaşçı cenazesi bilinmektedir" (219).