KISA TARİHÇE
Kore Yarımadası’nda yapılan arkeolojik çalışmalar, bölgenin ilk çağlardan bu yana meskun olduğunu göstermektedir. Kore’de ilk devlet MÖ 2333 yılında Çosun halkının lideri Tangun tarafından kurulmuştur. Tarih boyunca çeşitli hanedanlıklar tarafından yönetilen Kore, bu süre içinde de bölgenin iki büyük devleti olan Çin ve Japonya’nın nüfuz mücadelelerine sahne olmuştur. 1904-1905 Rus-Japon savaşını Japonların kazanmasını takiben Kore bu ülkenin etkisi altına girmiş, 1910 yılında da Japonya tarafından ilhak edilmiştir. İkinci Dünya Savaşı’nın Japonya’nın yenilgisiyle sona ermesiyle birlikte 35 yıl süren işgal dönemi biten Kore’de 1948 yılında yapılan seçimler sonucu Kore Cumhuriyeti kurulmuş, 38. paralelin kuzeyinde SSCB denetimi altındaki bölgede de Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti ilan edilmiştir. K. Kore’nin 25 Haziran 1950’de Güney’e saldırmasıyla Kore Savaşı başlamış, SSCB’nin desteğinin yanısıra ÇHC K. Kore’nin yanında yer alırken, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 16 devlet BM kararları doğrultusunda Kore Cumhuriyeti’nin yanında yer almıştır. Üç yıl süren savaş 1953’de Panmunjom’da imzalanan Ateşkes Anlaşması’yla sona ermiştir. Sözkonusu Ateşkes Anlaşması halen yürürlüktedir. Barış Anlaşması imzalanmadığından, Kore Savaşı teknik olarak devam etmektedir. (Savaşta 3 milyon Koreli hayatını kaybetmiştir. Ülkemiz de 21.212 askerle katıldığı savaşta 966 şehit vermiştir.)
COĞRAFİ DURUMU
Kore Cumhuriyeti, Kuzeydoğu Asya’da yer alan 222,154 km2 yüzölçümlü Kore Yarımadası’nın %45’ini kapsayan (99,700 km2) güney bölümündedir. 33. ve 43. kuzey enlemleri ile 124. ve 131. doğu boylamları arasındadır. Yarımada kuzeyde Rusya ve Çin, batıda Sarı Deniz ve ötesinde Çin, doğuda Doğu Denizi ve ötesinde Japonya ile komşudur. Çin’e en yakın deniz uzaklığı 190 km, Japonya’ya ise 180 km’dir. Ülkenin sadece K. Kore ile kara sınırı bulunmaktadır (238 km). G. Kore genel olarak dağlık bir ülkedir. Güney’deki Jeju Adası G. Kore’nin en büyük adası ve önemli bir turistik beldesidir. Ülkenin en uzun ikinci nehri olan Han Nehri (514 km), Seul şehrinin ortasından geçerek batıda Batı Denizi’ne dökülmektedir. En uzun nehri Naktong Nehri’dir (525 km). Ülke topraklarının yaklaşık %22’si tarım alanı, %66’sı dağlık ve ormanlık alan, %12’si yerleşim alanıdır.
NÜFUS
G. Kore 50,4 milyonluk homojen bir nüfus yapısına sahiptir.
Nüfus artış oranı %0.4’dür. Nüfus yoğunluğu ise 513/km2’dir. G. Kore, nüfus yoğunluğu bakımından dünyada 15. sırada yer almaktadır. Nüfusun yaklaşık %85’i büyük kentlerde yaşamaktadır. Seul, 60 km2’lik alanda 10,2 milyonluk nüfusuyla dünyanın en kalabalık şehirlerinden biridir. Çevre nüfusuyla birlikte ise (20 milyon) Tokyo’dan sonra dünyanın ikinci kalabalık şehridir. Ortalama yaş, erkeklerde 77, kadınlarda 84’dür. Okur yazar oranı %98,1’dir. Nüfusun tamamı neredeyse Korelilerden oluşmaktadır. Ülkedeki toplam yabancı sayısı 2014 yılı itibariyle 1,79 milyondur. 700 civarında Türk vatandaşı bulunmaktadır. Nüfusun %29,5’i Hıristiyan (ağırlıklı olarak Protestan), %23,5’i Budist’tir. %47’si de belli bir dine mensup olmadığını belirtmektedir. Kore Müslüman Federasyonu verilerine göre 35 bini Koreli olmak üzere toplam 135 bin civarında da Müslüman bulunmaktadır. Seul’de Araplarca inşa edilen bir cami bulunmaktadır. Dinsiz ve Budistleri Hıristiyanlaştırma çabaları yaygın olup, ülkede çok sayıda misyoner faaliyet göstermektedir.
İKLİM
Kore’nin havası sıcaklık yönünden karasal iklime, yağış yönünden muson iklimine benzer.Temelde dört mevsim de yaşanmaktadır. İlkbahar zaman zaman yağışlı ve ılımandır. Bol yağışlı dönem Temmuz ayında başlayıp Ağustos ayı sonuna kadar sürer. Doğu Asya Muson kuşağında yer almasından dolayı yaz ayları nemli ve sıcak geçmektedir. Sonbaharın, G. Kore’nin en güzel mevsimi olduğu söylenebilir. Kış mevsimi soğuk ve kuru geçer. Genellikle Kasım sonunda başlayıp, Mart ortasına kadar sürer. Sibirya hava akımlarına bağlı olarak sert geçebilir. Isı ortalamaları kışın -5 derece, yazın 27 derece olmakla birlikte,kışın sıcaklık -15 dereceye kadar düşebilmekte, yazın ise 35 dereceye çıkabilmektedir. Yağış ortalaması Seul’de 500 mm’dir. Güneye doğru yağış miktarı artar ve 1.400 mm’yi bulur. Yağışların %70’i Haziran-Eylül döneminde gözlenir. Kışın nem oranı düşüktür. Yazın ise nemlilik %100’ü bulabilmekte hissedilen ısıyı önemli ölçüde arttırmaktadır.
SİYASİ YAPI
G. Kore’de başkanlık sistemi uygulanmaktadır. Cumhurbaşkanı beş yıllık bir dönem için halk tarafından seçilmektedir. Cumhurbaşkanı aynı zamanda yürütmenin de başı olup, Başbakan ve Bakanların yanı sıra, yürütme ile ilgili üst düzey görevlilerin atamalarını yapar. Genel seçimler dört yılda bir yapılır. Meclisteki sandalye sayısı 300’dür. Milletvekillerinden 54’ü nispi temsil sistemiyle belirlenir. Nisan 2012’de yapılan son genel seçimleri, merkez sağda
yer alan Saenuri Partisi kazanmıştır. Saenuri Partisi’nin Ulusal Meclis’te 158 milletvekili bulunmaktadır.19 Aralık 2012 tarihinde yapılan son Cumhurbaşkanlığı seçimlerini, Saenuri Partisi’nin adayı Park Geun-hye kazanmış ve 25 Şubat 2013 tarihinde görevi devralmıştır. G. Kore idari olarak 9 bölge ve yedi özel statülü şehirden oluşmaktadır. Bölgeler, Gyonggi-do, Gangwon-do, Chungcheongbuk-do, Chungcheongnam-do, Jeollabuk-do, Jeonllanam-do, Gyeongsangbuk-do, Gyeongsangnam-do ve Jeju-do’dur. Özel statülü şehirler ise Seul, Busan, Daegu, Incheon, Gwangju, Daejeon ve Ulsan’dır.
EKONOMİK GÖSTERGELER*
Para Birimi : Kore Wonu
Döviz Kuru : 1 ABD Doları = 1.099,30 Kore Wonu (30.12.2014 itibariyle)
GSYİH : 1.449 trilyon ABD Doları
Kişi Başına Milli Gelir
: 28.180 ABD Doları
35.485 ABD Doları (Satın alma gücü paritesine göre/ppp)
Büyüme Hızı : % 3,3
İşsizlik Oranı
: % 3,4
Enflasyon Oranı
: % 1,3
Döviz Rezervleri
: 362,2 milyar ABD Doları
Dış Borç : 429,05 milyar ABD Doları
Dış Ticaret Verileri
İhracat : 573,091,134 ABD Doları
İthalat : 525,563,837 ABD Doları
Dış Ticaret fazlası : 47,5 milyar ABD Doları
Cari işlemler fazlası : 89,4 milyar ABD Doları
* 2015 rakamları 2016 yılı Ocak ayında açıklanacaktır.
Başlıca İhracat Kalemleri : Elektronik cihazlar, mobil iletişim cihazları, elektrikli makine ve cihazlar, motorlu kara taşıtları, makine ve mekanik cihazlar, gemiler, mineral yakıtlar, optik alet ve cihazlar, plastikler ve mamulleri, demir ve çelik, organik kimyasallar.
Başlıca İthalat Kalemleri : Mineral yakıtlar, elektrikli makina ve cihazlar, makina ve mekanik cihazlar, demir ve çelik, optik alet ve cihazlar, organik kimyasallar, metal cevherleri, cürüf ve kül, plastikler ve mamulleri, bakır ve mamulleri, motorlu kara taşıtları.
Türkiye ile Dış Ticareti
2000 yılında 1,3 milyar Dolar olan ikili ticaret hacmimiz, 2014 yılı sonunda 8,01 milyar Dolar seviyesine yükselmiştir. G. Kore’ye ihracatımız 2014 yılında 470 milyon Dolar olarak gerçekleşmiştir.
Diğer taraftan, G. Kore’den ithalatımız, 7,54 milyar Dolar seviyesine ulaşmıştır. 2014 sonu itibarıyla ikili ticaretimizde G. Kore lehine büyük oranda bir dengesizlik mevcuttur.
Türkiye’nin Güney Kore’den Başlıca İthalatı: Motorlu taşıtlar ile aksam ve parçaları, gemiler, optik alet ve cihazlar, demir çelik ürünleri, makineler, elektrikli makine ve cihazlar, plastikler ve mamulleri, kauçuk ve kauçuktan eşya ile dokumaya elverişli suni ve sentetik lifler.
Türkiye’nin Güney Kore’ye Başlıca İhracatı: Petrol yağları, dizel motorlar için aksam ve parçalar, sıvılaştırılmış hidrokarbon gazları, demir ve çelik ürünleri, tütün, kara taşıtlarının aksam ve parçaları, buğday unu, suda yaşayan omurgasızların, yumuşakçaların konserveleri, doğal taşlar, tabii boratlar ve pamuklu (denim) mensucattır.
ÜLKE İÇİ ULAŞIM VE TRAFİK
Anayol altyapısı ve metro sistemi gelişmiş olmakla beraber, Seul’de 2.7 milyon civarında kayıtlı arabanın bulunması ciddi bir trafik sorunu yaratmaktadır. Araç kiralamak için Kore ehliyeti veya uluslararası ehliyet ile pasaport ve kredi kartı gerekmektedir. Kiralama ücretleri, ortalama kalitede bir araba için günlük 90.000 Won, lüks araçlar için ise 200.000 Won civarındadır. Yabancı dil bilmedikleri için taksi şoförleriyle anlaşabilmek sorun olabilmektedir. Taksilerin bir kısmında ücretsiz çeviri (free interpretation) sistemi mevcuttur. Şoförün cep telefonu ile “free interpretation” servisi arandığında, şoförle yolcu arasında gidilecek yer konusunda çevirmenlik hizmeti verilmektedir. İki tür taksi vardır. Gri, beyaz ve sarı renkte olanların taksimetreleri ilk iki kilometre için 3000 Won ile açılmakta ve iki kilometreden sonra 168 metrede bir 100 Won ve ayrıca 41 saniyede bir 100 Won yazmaktadır. 00:00-04:00 saatleri arasında %20 zamlı gece tarifesi uygulanır. Deluxe olarak adlandırılan siyah renkli taksilerin taksimetreleri ise 5000 Won’la açılmakta ve üç kilometreden sonra 250 metrede bir 200 Won ve 50 saniyede bir 200 Won yazmaktadır. Gece tarifesi yoktur. Deluxe taksilerin içinde bulunan araç telefonlarından yararlanmak mümkündür.
İLETİŞİM
3G ve üstü özelliğe sahip olmayan cep telefonu cihazı ve hatların G. Kore’de kullanımı mümkün değildir. Bu yüzden cep telefonu ve hat kiralamak gerekebilir.
LOKANTALAR
G. Kore’de çeşitli fiyat ve kalite düzeyinde ve her yerde lokanta bulunmaktadır. Kore lokantaları genelde en ekonomik seçenek olmakla birlikte, başta Amerika, Çin, Japon ve İtalya olmak üzere diğer ülke lokantaları ve “fast-food” lokantalar mevcuttur. Büyük otellerde uluslararası yemek servisi yapan lokantalar da bulunmaktadır. Seul’de az sayıda Türk lokantası bulunmakta, bunların çoğu Itaewon semtinde yer almaktadır.
KORE YEMEKLERİ
Kore yemekleri besleyici, vitamini bol ve genelde düşük kalorilidir. Dünyaca ünlü Kore mutfağında öne çıkan tatların başında bol sarımsak ve kırmızı biber gelmektedir. Ayrıca, lezzeti artırmak için çeşitli baharatlar, soya sosu, susam yağı ve zencefil de kullanılmaktadır. Korelilerin geleneğinde yemekleri arka arkaya servis etmek yoktur. Tüm yemekler aynı anda masaya konur. Yemek sonrası tatlı olarak pirinçten yapılan bazı tatlılar (rice cake) ve taze meyve yenir. Ana yemek genellikle çorba, pilav ve “kimchi” (turşu) ile tamamlanır. “Kimchi”, Kore’ye özgü geleneksel turşunun adıdır. Kore mutfağında çok önemli bir yeri
vardır. Temelde Kore lahanası ve turpla yapılır. 187 farklı yöresel çeşidi vardır. Ulusal yemek olarak görülen Kimchi için ülkede festivaller de düzenlenmektedir. Kore’ye ilk defa Goryeo hanedanlığı zamanında gelen “yeşil çay”, ülkenin en çok tercih edilen geleneksel içeceğidir. Rahatlatıcı özellikleri sebebiyle meditasyonun da vazgeçilmez bir parçasıdır. Koreliler için çay içmek yalnızca bir zevk değil, aynı zamanda yaşam tarzlarına yerleşmiş köklü bir gelenektir. Koreliler için çayın hazırlanması, servis edilmesi ve içilmesi adeta bir seremoni haline gelmiştir ve bu merasime “Dado” denmektedir. Geleneklere göre çay demlendikten sonra bardaklara fazla doldurulmamalıdır. Her bardağa az miktarda konmalı ve bittikçe servis eden kişi bardakları tekrar doldurmalıdır. Çayın tadı ve rengi durdukça güzelleşmektedir.
SEUL’DE TURİSTİK MEKANLAR
Kore’de UNESCO tarafından seçilmiş dünya mirası siteleri ve muhafaza edilen tarihi yapılar bulunmaktadır. Eski tapınaklar ve saraylar turistler tarafından sıklıkla ziyaret edilmektedir. Kore’deki tarihi ve turistik yerler hakkında aşağıda kayıtlı internet sitesinden bilgi temin edilebilir:
Seul’ün ortasından akan Han nehri şehri ikiye bölmektedir. Nehir üzerinde 28 köprü bulunmaktadır. Şehrin sonradan imar edilen güney kesimi daha gelişmiş ve moderndir, geniş caddeler ve yüksek binalardan oluşmaktadır. Ancak, şehir merkezi, resmi daireler, büyükelçilik ve konutların büyük bir bölümü ile yabancıların daha yoğun olarak yaşadığı yerler genellikle şehrin daha eski olan kuzey yakasındadır. Şehir genel olarak oldukça güvenlidir.
SEUL’DE ALIŞVERİŞ
Koreliler için alışverişte pazarlık yapmak adeta bir gelenek halini almıştır.Tüm Kore’de olduğu gibi Seul’de de geniş alışveriş imkanı bulunmaktadır. Çok sayıda alışveriş merkezinin yanı sıra, açık pazar yerleri de bu amaçla tercih edilebilir. Özellikle Namdaemun ve Dongdaemun’daki açık pazar yerleri dikkati çekmektedir. Namdaemun pazarında binden fazla dükkan, açık tezgah, sokak satıcısı ve restoran bulunmaktadır. Her türlü hediyelik eşya, deri
ürünü, giysi, çanta, bavul, takı ve akla gelebilecek diğer ürünleri bulmak mümkündür. Manifaturacıların ve toptancıların buluştuğu Dongdaemun pazarından da uygun fiyatlarla ipek ve ipek ürünleri ile kıyafet, çanta ve ayakkabı satın almak mümkündür.Myeong-dong da gezilecek mekanların başında gelmektedir. Şehrin gençlik merkezi diyebileceğimiz, ışıklı tabelalarla dolu sokaklardan oluşan Myeong-dong’da özellikle akşam altı sıralarında kurulan sokak tezgahları ilginç bir görünüm oluşturmaktadır.Insa-dong semti, turistler için diğer bir cazibe noktasıdır. Seul’un eğlence ve alışveriş merkezi olan Itaewon caddesi de görülmesi gereken mekanların başında yer alır. Itaewon’dan da uygun fiyatlara birçok şeyi satın almak mümkündür. Han nehrinin güneyinde yeralan Apgujeong-dong şehrin en zengin semti olmasının yanı sıra, moda merkezi konumundadır. Burada en kaliteli yerli ve ithal ürünleri bulmak mümkündür. Seul şehir merkezinde yeralan COEX, “COEX Kongre Merkezi” ile “Dünya Ticaret Kulesi”ni Samseong metro istasyonuna bağlayan 85,000 metrekareye yayılmış bir alışveriş, kültür, eğitim ve eğlence kompleksidir.Seul’un ortasından geçen Han nehrinde gemi ile seyahat etmek de Seul’de yapılabilecek faaliyetlerden biridir. Gemiler başlıca dört limana uğramaktadır: Yeouido, Jamsil, Ttukseom, Yan.
GÜNLÜK YAŞAM
Korelilerin çoğu ortak soy isimlerine sahiptir. Kim (Korelilerin yaklaşık %21’i), Lee ya da Ree (%14), Park (%8), Cheong, Chang, Han ve Lim Kore’nin önde gelen soyadlarıdır. Bir Korelinin ismi, çoğunlukla tek heceli olan soyadı ve genellikle iki heceli olan isimden oluşur. Önce soy isim söylenir. Koreli kadın evlenince kocasının soyadını almaz, fakat çocuklar babasının soyadını alır. Kartvizit teatisi çok yaygın bir uygulamadır. Kartvizitlerin iki elle tutularak muhatabına verilmesi bir saygı işaretidir. Yerel halk genellikle İngilizce bilmemektedir. Dolayısıyla anlaşmak her zaman kolay ve mümkün olmamaktadır.
Bununla birlikte, yabancıların daha sık gittikleri bazı bölgelerdeki esnaf, alışveriş için yeterli düzeyde İngilizceyi konuşabilmekte ve bu bölgelerde iletişim nispeten daha rahat olmaktadır. Kore halkı, Kore Savaşı’na katılmış olmamızın da etkisiyle Türklere karşı güçlü dostluk ile bağlıdır. 2002 yılındaki Dünya Kupası’nda Türkiye ile Kore arasında oynanan maç halen hatırlanan bir dostluk festivaline dönüşmüştür.
KORE BAYRAĞI
Kore bayrağı Korece’de “Tegukgi” olarak adlandırılır. Felsefedeki Yin ve Yang prensiplerini sembolize eder. Kore bayrağının ortasındaki daire iki eşit parçaya ayrılmıştır. Üstteki kırmızı bölüm yang’ın proaktif kozmik gücünü temsil eder. Alttaki mavi bölüm ise, yin’in hassas kozmik gücünü simgeler. İki güç sürekli gelişim, denge ve harmoninin birlikteliğini gösterir. Arka beyaz fon ise ışık, saflık ve Korelilerin barışa olan yatkınlığını simgeler. Dairenin dört köşesi dört simge ile çevrilmiştir. Bunlar da cenneti, dünyayı, suyu ve ateşi simgeler.
KORECE
Kore resmi dili Korece’dir. Ülkenin nüfusu homojen bir yapı gösterdiği için tüm Kore halkı Korece konuşmaktadır. Değişik şiveleri bulunmakla birlikte, Jeju-do bölgesi şivesinin dışında, bu şiveler insanların birbirleriyle anlaşmasına engel olmayacak ölçüde benzerdir. Dinsel ve etnolojik araştırmalar, Korece’nin Ural-Altay dil ailesinden olduğunu ortaya koymuştur. Bu ailenin içinde Türkçe, Macarca, Fince, Moğolca, Tunguzca ve Japonca bulunmaktadır. Kore
alfabesi (Hangeul) 15. yy. da Kral Büyük Sejong’un desteğiyle oluşturulmuştur. Bunun öncesinde nüfusun çok az bir kısmı Çin harflerini (karakterlerini) öğrenebiliyordu. Hangeul alfabesinde 10 ünlü ve 14 ünsüz bulunmaktadır. Türkçe gibi heceleme sistemi esastır. UNESCO her yıl Hangeul’ın mucitinin anısına ‘Kral Sejong Edebiyat Ödülü’ vermektedir.
İlk ve orta dereceli okullarda, liselerde ve üniversitelerde İngilizce eğitimi verilmektedir.Gençler genellikle İngilizce konuşabilmektedir. Özellikle büyük şehirlerde başta Amerikalılar olmak üzere yabancıların yaşaması nedeniyle bu bölgelerdeki Koreli çalışanlar ve esnaf ile basit düzeyde İngilizce iletişim kurulabilmektedir.
HANBOK
“Hanbok”,Kore halkının geleneksel giysisine verilen addır. Erkekler “jeogari” isimli Kore ceketi ve “baji” isimli pantolon giyerler. Kadınlar da “jeogari”yi “chima”isimli etekle giyerler. Günümüzde hanbok, düğün, Ay Yeni Yıl Günü veya Chuseok Şükran Günü gibi özel kutlama günlerinde giyilmektedir.