LONDRA – 1897’de İngiliz Ordusu, Benin Bronzları olarak bilinen binlerce paha biçilmez eseri ele geçirerek, şimdi Nijerya’da bulunan Benin Şehrine şiddetli bir şekilde baskın düzenledi.
O zamandan beri, onları Batı müzelerinden geri getirme umutları var.
Cuma günü, planlanan Edo Batı Afrika Sanatı Müzesi’nin ilk görüntülerinin yayınlanmasıyla umut gerçeğe biraz daha yaklaştı.
David Adjaye tarafından tasarlanan üç katlı bina, antik Benin Krallığı’ndan kalma bir saray gibi görünüyor. Bay Adjaye bir telefon görüşmesinde, bunun beş yıl içinde tamamlanmasını planladığını söyledi.
Cuma günü, mimar, British Museum ve Nijeryalı yetkililer, şehir surlarının bazı kısımları da dahil olmak üzere antik kalıntıları ortaya çıkarmak için planlanan müzenin alanını ve Benin Şehri’nin diğer kısımlarını kazmak için 4 milyon dolarlık bir arkeoloji projesi duyurdu.
Gelişmeler, sömürge döneminde Afrika’dan alınan eserlerin iadesini isteyen kampanyacılara destek olacak. Ancak telefon görüşmesinde, Smithsonian Enstitüsü’nün bir parçası olan Washington’daki Ulusal Afro-Amerikan Tarih ve Kültür Müzesi’nin mimarı Bay Adjaye, bunun Benin Şehri halkı için ne anlama geldiği konusunda çok heyecanlı görünüyordu. “Afrika kültürünün bir rönesansını” ateşlemeye yardımcı olabilir ve sakinlerin geçmişleriyle yeniden bağlantı kurmaları için bir alan ve şehrin çağdaş sanatçıları için bir vitrin olabilir.
“Önce topluluk için olmalı,” dedi, “ikinci olarak uluslararası bir site. ”
Bay Adjaye ayrıca müzenin arkasındaki düşüncesi, Benin Bronzları’na olan tutkusu ve Batı müzelerinden Afrika’ya iade edilen eşyaların tartışılması konusundaki görüşlerinden bahsetti. Bunlar, o konuşmanın düzenlenmiş alıntılarıdır.
On yıllardır Nijerya’da Benin Bronzları’nı barındıran bir müze için çağrı yapıldı. Seni projeye ne çekti?
21. yüzyılda bir müzenin ne olabileceğinin gücünü göstermek. Bu sadece bir merak kutusu değil. Bu Afrika’da mantıklı değil – bir imparatorluk ya da Amerika’nın ya da Çin’in ne olduğuna dair bir tür “keşif” yok.
Ama asıl kritik olan, odadaki gerçek fil ile uğraşmak, ki bu da sömürgeciliğin Afrika kültürleri üzerindeki etkisi. Kıtanın kendisi, kendi tarihi ve sömürgecilikle yaşanan yapısal yıkım hakkında sahip olması gereken ana tartışma budur. Çünkü aslında Afrikalıların kendi kültürlerini bildiklerine dair bir efsane var, ancak sömürgecilik nedeniyle pek çok şey şeytanlaştırıldı ve ardından sömürgecilik yapıları nedeniyle yanlış anlaşılan pek çok şey var – Hıristiyanlık, İslam vb.
Bu dinleri eleştirmiyorum ama kıtanın kültürel mirasını bir nevi küçümsediler. Yani bu nesnelerin temel anlamının yeniden öğrenilmesi var. Ve bu yeniden eğitim, benim için kıtada bir müzenin ne olduğuna dair yeniden düşünmeyi haklı çıkarıyor. Batı modeli olmayacak.
Yani geri dönen bronzları sergilemek sizin için son nokta değil, başlangıçtır?
Kesinlikle: Afrika kültürünün yeniden doğuşunun başlangıcı. Nesnelere ihtiyacınız var çünkü nesneler sizi bağlamaya başlayan kaynağı ve fizikselliği sağlıyor.
Batılı olmayan bir müze oluşturmaktan bahsederken, nasıl farklı olacak? Yayınladığınız görüntülerde hala nesnelerin bulunduğu vitrinler var.
Farklı olacağını söylediğimde demek istediğim anlamı farklı olacak. Yapmaya çalıştığı şey farklı.
Evet, içinde nesneler olan vitrinlere sahip olacak. Ama bu sadece, ‘İşte bu bronzların iadesi ve işte burada güzel durumlarda. “Bu, yerel halkın ilgisini çekmez – pek çok değil, belki seçkinler. Topluluğun günlük ritüellerinin ve yaşamlarının bir parçası olacak bir toplum merkezi olarak bir müze geliştirmek için çok zaman harcadık.
Tasarım neredeyse bir kale gibi görünüyor. Onunla hangi hikayeyi anlatmayı umuyorsunuz?
Binanın biraz romantik bir anlatısı var. Benin Şehri’ni birkaç kez ziyaret ettim ve benim için dünyanın en iyi yerlerine eşit olan bir yer: Mısır ile, Kyoto ile, Atina ile. Sahra altı Afrika kültürünü anlamak için, merkez üssüdür. Ama şimdi gidin ve bir tür beton orman, bu yüzden o geçmişi kazmanız ve onu hayata döndürmeniz gerekiyor.
Neyse ki, çoğu hala yeraltında. British Museum ile yaptığımız işin bir parçası da eski duvarları kazmak. Bu duvarlara takıntılıyım: Birbirleriyle etkileşime giren ve bu tür olağanüstü desenler yaratan eşmerkezli daireler. Uydu görüntülerinden Çin Seddi’nden daha büyük. Bu yüzden onları görünür kılmak için bir kazı istiyoruz.
Binayla birlikte, saray duvarlarının bir tür yeniden canlandırılması, arkalarında görünen bu kuleler ve pavyonlar, Benin Şehri’nin daha önce nasıl görüneceğine dair bir tür soyutlama – ön kolonizasyona gelirseniz karşılaşacağınız şey. Çağdaş bir dilde deneyimin bir parçasını oluşturmaya çalışıyor.
Benin Bronzları, kampanyacıların Benin Şehrine dönmesini ve bu müzede sergilenmesini gerçekten istedikleri şeydir. Bu nesneler sizin için ne ifade ediyor?
Onları ilk gördüğümde çok derindi – ve hala öyle. Saraylarda bulunan bu pirinç plakalara ve bu olağanüstü pirinç kafalara bakıldığında, bu gerçekten onurlu, inanılmaz bir medeniyet. Bir şekilde az gelişmiş olduğu bu kültürlerin sahip olduğum imajını anında patlattı. Bunu parçaladı ve bana burada sanatın ve kültürün ustalığını gösterdi.
Smithsonian üzerinde çalışırken Yoruba ve Benin Şehri hakkında gerçekten çok araştırma yapmaya başladım ve bu benim düşünceme gerçekten ilham verdi.
Bu müzedeki çalışmanız, sizi nesnelerin Batı müzelerinden Afrika’ya iade edilip edilmeyeceği konusundaki tartışmanın ortasına getiriyor. Bunun neresinde duruyorsun?
Sonunda geri ödeme yapılmalıdır. Nesnelerin iade edilmesi gerekiyor. 21. yüzyılda bu artık bir tartışma değil. Ancak zaman çizelgesi ve nasıl geri getirildikleri ve nesneleri yönetme becerisi kıtada geliştirilmelidir. Ve bence bu, müzelerin ve Batı’da şu anda bu nesnelere sahip kültürlerin ve toplumların işinin bir parçası: bu altyapının inşasını desteklemek, ülkelerin bu nesneleri geri almasına izin vermek. Kültürel miraslarıdır.
Arkeolojik kazılar genellikle zaman alır. Müze ne zaman tamamlanacak sence?
Hepimiz, kültürel altyapı için hızlı olan yaklaşık beş yıllık bir zaman çizelgesi üzerinde çalışıyoruz. Smithsonian’ı inşa etmek dokuz yıl sürdü!
Benin Şehri halkının 1897’den beri beklediği göz önüne alındığında, bir beş yıl daha fazla zaman olmadığını düşünüyorum.
Hayýr. Umarým. İnsanlar bunu gerçekten hak ediyor.