CHARCOT AYAK – DİYABETİK AYAK
Charcot ayak, ayak kemiğinin zayıflığından kaynaklanan, önemli sinir hasarı (nöropati) bulunan insanlarda ortaya çıkan bir durumdur. Kemikler kırılacak kadar güçsüzdür ve sürekli yürüyüşle, sonunda ayak şekil değiştirir. Bu bozukluk ilerledikçe, eklem çöker ve ayak ‘rocker-bottom’ gibi anormal bir şekil alır.
Charcot ayak, şiddetli deformiteye, sakatlığa ve hatta ampütasyona neden olabilecek ciddi bir durumdur. Ciddiyetinden dolayı, belirtiler veya işaretler ortaya çıktığında diabetli hastaların – nöropatiyle çoğunlukla ilişkilendirilen bir hastalık- önleyici tedbirler almaları ve acil tedaviyi araştırmaları önemlidir.
NEDENLERİ
Charcot ayak, travma ya da ağrıyı, ateşi hissetme becerisini ve duyarlılığı azaltan nöropati sonucunda gelişir. Azalan duyarlılıktan dolayı, hasta, yarayı daha kötü hale getirerek yürümeye devam edebilir.
Nöropatili insanlar (özellikle uzun süredir buna sahip olanlar) Charcot ayak geliştirmede risk altındadır. Buna ek olarak, Aşil tendonu gergin olan nöropatik hastaların, Charcot ayak geliştirmeye yatkın oldukları görülmüştür.
BELİRTİLER
- Dokunmada sıcaklık (etkilenen ayak, sıcaklığı diğerine göre daha fazla hisseder)
- Ayaktaki kızarıklık
- Ayaktaki şişme
- Ağrı veya kırgınlık
TEŞHİS
Başarılı bir tedavi için Charcot ayağın erken teşhisi çok önemlidir. Teşhis konulması için, doktorunuz ayağınızı ve topuğunuzu muayene edecek ve belirtilerden önce gelişen olaylar hakkında size sorular soracaktır. Röntgen ve diğer görüntüleme çalışmaları ve testler talep edilebilir.
Tedavi başladığında, sağlık sorununun durumunu değerlendirmeye yardımcı olmak için periyodik olarak röntgen çekilir.
AMELİYATSIZ TEDAVİ
Charcot ayak için doktorunuzun tedavi planını takip etmek çok önemlidir. Bu konuda başarısız olmak, parmağın, ayağın, bacağın yada hayatın kaybına neden olabilir.
Charcot ayağın ameliyatsız tedavileri aşağıdakilerden oluşur:
- İmmobilizasyon. Charcot ayağın ilk safhalarında ayak ve bilek çok kırılgan olduğundan korunmalıdır. Böylece zayıf kemikler kendilerini tedavi edebilirler. Ağırlık taşımamak ayağı ilerde oluşabilecek kırıklardan uzak tutmak için gereklidir. Doktorunuz yürümenin güvenli olduğunu söyleyene kadar hasta etkilenen ayağın üzerinde yürüyemez. Bu süreç boyunca, hastanın ayağı alçıyla, çıkarılabilir ayakkabıyla ya da askıyla sabitlenebilir ve tekerlekli sandalye ya da koltuk değneği kullanımı gerekebilir. Kemiklerin iyileşmesi aylar sürebilir.
- Yaygın ayakkabılar ve destekleme. Ayakkabının içine yerleştirilen aparatlar, kemiklerin iyileşmesinden sonra hastanın günlük hayata dönmesi ve Charcot ayağın tekrar oluşmaması, yaranın gelişmemesi ve muhtemel amputasyonun olmaması için gerekli olabilir.
- Aktivite değişimi. Aktivite düzeyinde değişim, iki ayağa da oluşabilecek tekrarlayan travmadan kaçınmak için gerekli olabilir. Ayağının birinde Charcot olan hastanın diğer ayağında da gelişmesi olasıdır, bu nedenle iki ayağı korumak için önlemler alınmalıdır.
CERRAHİ MÜDAHALE NE ZAMAN GEREKİR?
Bazı vakalarda Charcot deformitesi ameliyat gerektirecek kadar ciddi boyuttadır. Doktorunuz, sizin vakanıza özel olarak doğru zamana ve uygun prosedüre karar verecektir.
ÖNLEYİCİ TEDAVİ
Hasta, Charcot ayağı ve komplikasyonlarını önlemede önemli bir rol oynar:
- Kan şekeri seviyesini kontrol altında tutmak ayaktaki sinir hasarının ilerlemesini azaltabilir.
- Doktorunuza başvurup düzenli check-up yaptırmak
- Her iki ayağınızı her gün kontrol etmek ve Charcot ayak belirtileri fark ettiğinizde doktorunuza acilen başvurmak.
- Ayağınızı çarpmamak, egzersiz programınızı aşmamak ve yaralanmalardan kaçınmak için dikkatli olmak.
- Tekrar oluşumları, yaraları, ve amputasyonu önlemek için uzun dönem tedavilerde doktorunuzun talimatlarına uymak.