Cornell Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, alanında yetkin olan kişilerin “aşırı ısrar” olarak bilinen bir fenomene yenik düşebileceklerini, yani bilgileri sorgulandığında abartabileceklerini gösteriyor.
Psychological Science’ta yayımlanan çalışmaya göre, Cornell Üniversitesi’nden bir ekip, hazırladıkları bir dizi deneyle insanların bilgilerine dair aşırı ısrarcı olma eğilimlerini araştırdı. İlk iki deneyde katılımcılar kendilerini yetkin gördükleri alanları belirlediler, ve onlara sorulan 15 adet terimi ne kadar bildiklerini oyladılar. Hazırlanan deneyde, bu 15 terimin 3 tanesi sahteydi. Bu iki deney, kendini belirli bir konuda yetkin olarak tanımlayan katılımcıların bu alanda olduğu iddia edilen sahte terimler hakkında da “bilgilerini paylaşmaya” meyilli oldukları görüldü.
Terimlerin sahte olabileceği söylense işe yarar mıydı?
Yapılan üçüncü bir deneyde ek katılımcılar aynı testlere tabi tutuldular. Bu deneyde, farklı olarak, katılımcılar bazı testlerin sahte olabileceği konusunda uyarıldılar. Bu uyarı genel olarak ısrarcı olmayı azaltsa da kendini yetkin görme ve bilgide ısrar etme konusunda herhangi bir değişim yaratmadı.
Son deney ise araştırma ekibinin katılımcıların kendilerini yetkin görme durumlarını katılımcılardan bir gruba oldukça zor bir coğrafya testi, diğer bir gruba da basit bir test vererek ve son gruba da test vermeyerek manipüle etmesiyle şekillendirildi. Kolay teste tabi tutulan katılımcıların diğer iki gruptaki katılımcılara kıyasla coğrafya konusunda kendilerini daha yetkin olarak oyladıları ve sonuç itibariyle de bu kişilerin devam eden testlerde sahte terimleri de bildikleri konusunda ısrarcı olmaya daha yatkın oldukları görüldü.
Araştırmanın sonucunda bilim insanları, aslında olandan daha fazla bildiğini düşünen insanların eğitim almaya daha az yatkın olabilecekleri ya da tamamen anlamadıkları bir konuda tavsiyede bulunmaya daha fazla yatkın olabilecekleri sonucuna ulaştılar.