Anafartalar Cephesi Muharebeleri – Bölüm 4
6/10 Ağustos 1915
Conk Bayırı Muharebesi
Çanakkale Muharebeleri’nin kaderini derinden etkileyen ve Conk Bayın üzerinde 10 Ağustos 1915 sabahında icra edilen Türk Süngü Taarruzu, Çanakkale Kara Muharebeleri süresince başarılabilen, baskın tarzındaki tek taarruzdur. Daha önce de açıklandığı gibi Akdeniz Seferi Kuvvetler Başkomutanlığı Karargahı’nın hazırladığı taarruz planına göre “asıl taarruz”, Conk Tepesi – Kocaçimen Tepesi hattına yöneltilecek olan taarruzdu.
9’uncu İngiliz Kolordusu ise bu taarruzu sol yanından destekleyecek ve Conk Tepesi – Kocaçimen Tepesi hattı ele geçirildikten sonra Kocaçimen Tepesi’nin doğusuna sarkacaktı. Bütün bu harekattan amaçlanan Arıburnu Cephesi’ndeki Türk kuvvetlerini sağ yan gerisinden kuşatmak ve bu kuşatmayı 9’uncu İngiliz Kolordusunu kullanarak Conk Tepesi – Kocaçimen Tepesi hattı doğusuna sarkıtarak tamamlamaktı. Bu iş için ayrılan ve General Godley emrine verilen kuvvetler, yaklaşık 20.000 kişiden ibaretti.
Bu kuvvet iki ana kola ayrılacak ve Conk Tepesi – Kocaçimen Tepesi hattına doğru doğal yaklaşma istikametleri oluşturan üç önemli dere yatağını kullanacaklardı. Bu dereler güneyden kuzeye Sazlı Dere, Çatlak Dere ve Ağıl Dere idi.
Şahin Sırt üzerinden Cönk Tepesi’ne ulaşmayı hedefleyen sağ kol, Sazlı Dere ve Çatlak Dere’yi kullanarak önce Şahin Sırt’ı ele geçirecek, sonrasında bu sırt üzerinden bu sırtın sağ ve sol yanından Conk Tepesi’ne yürüyeceklerdi. Sol kol ise Ağıl Dere’yi kullanarak bu dere yatağının doğu ve kuzeydoğu yamaçlarına taarruz edecek ve en kuzeydeki Abdurrahman Bayırı dahil olmak üzere Kocaçimen Tepesi ve Besim Tepeler’i ele geçirecekti. Böylece Büyük Anafarta Ovası’ndan başlayıp Düz Tepe’ye kadar olan bütün kritik arazi kesimine hakim olunacak ve Arıburnu Cephesi’ndeki Türk kuvvetleri sağ yan gerisinden kavranacaktı.
General Godley emrindeki kuvvetlerin sağ kolunun öncü unsurları, 6 Ağustos 1915 saat 22.00’den itibaren ilerlemeye başlayıp öncelikle Sazlı Dere ile Çatlak Dere’ye hakim yükseltilerde bulunan Türk muharebe ileri karakollarına taarruz ettiler. Sol kol ise Çatlak Dere girişini ve Yayla Tepe hizasını geçtikten sonra Taylor’s Gap (Taylor Gediği) adı verilen dere yatağını kullanarak Ağıl Dere’ye inmiş ve öncelikle Damakçılık Bayırı’na taarruz etmişti.
Düşman, öncü kuvvetleri ile giriştiği bu taarruzlar ile 7 Ağustos 1915 sabahına kadar olan süreçte, ilk aşamada hedeflediği Türk muharebe ileri karakollarını ele geçirdi. Halit ve Rıza Tepesi, Pilav Tepe, Yayla Tepe ve Şahin Sırtı’nın batısındaki Keskin Tepe ile Damakçılık Bayırı üzerindeki mevziler, düşman tarafından işgal edildi.
Düşmanın Arıburnu kuzeyinden başlattığı harekat 6 – 7 Ağustos 1915 gecesi bu şekilde gelişirken, Conk Bayırı – Kocaçimen Tepesi hatlı neredeyse bomboştu. Sadece Besim Tepeler’in Conk Tepesi’ne bakan Sinem Sırtı üzerinde bir dağ topçu bataryası ve bataryaya muhafızlık eden 20 kadar piyade bulunmaktaydı.
> Ağustos 1915 sabahı düşmanın sağ kol taarruz kuvveti Şahin Sırtı ile Pilav Tepe arasındaki boyun noktasına ulaşmış ve burada geriden gelen bir taburunun da kendisine katılmasını beklemeye başlamıştı. General Jonston emrindeki Yeni Zelanda Tugayı, bu noktada toparlanıp Şahin Sırtı’na taarruz edecek ve bu sırt üzerinden Conk Tepesi’ne ulaşacaktı. Ancak geride kalan taburu beklemekle geçirilen bu zaman, düşmanın önemli fırsatları kaçırmasına neden olacaktı.
Sağ kol taarruz kuvvetinden ayrılan kuvvetin bir bölümü de Şahin Sırtı’nın kuzey kesimine ilerleyip buradan Besim Tepeler’e yönelik taarruza hazırlanmaktaydılar.