Amerika’da bu yılki başkanlık seçiminde “para” her zamankinden daha önemli olacak. Hatta seçim sonucunu bir avuç milyarderin belirleyeceğini söylemek yanlış olmaz.
Amerika’da her hangi bir grubun istediği adayın seçimi kazanması için kurduğu siyasi örgütlere kısaca PAC (pek okunuyor) deniliyor. Political Action Committee, yani siyasi eylem komitesi. PAC’ler ayrıca Kongre’ye sunulan yasa tasarılarını geçmesini sağlamak veya önlemek amacıyla da kurulabiliyor. Federal seçim yasalarına göre dernek, sendika veya büyük şirketler Kongre ve başkanlık seçimlerini etkilemek için 1,000 dolardan fazla harcama yaparsa “PAC” statüsü kazanıyor ve bununla ilgili düzenlemelere uymak zorunda.
Ancak Anayasa Mahkemesi, iki yıl önce, ifade özgürlüğü açısından tüzel kişilerle bireyler arasında fark olmadığı gerekçesiyle ve çok tartışmalı bir kararla sınırı 4’e karşı 5 oyla kaldırdı. Mahkeme’nin kararı, tüzel kişilerin, destekledikleri adaylara direk bağları olmaması koşuluyla, istedikleri kadar para verebilecekleri anlamına geliyor. Burada kilit sözcük “organik ilişkisi olmaması.”
Bura rağmen örneğin Mitt Romney’nin en büyük destekçisi olan “Restore Our Future” adlı politik eylem grubu, adayın şahsi avukatı tarafından yönetiliyor. Obama’yı destekleyen “Priorities USA” adlı süper PAC’ın başında ise eski basın sözcüsü Bill Burton var.
PAC’ların bir avantajı da destekledikleri adaylarla direk bağlantıları olmadığı için, rakipleri hakkında her türlü yalanı söylemekte, her türlü çamuru atmakta, her türlü suçlamayı yapmakta kendilerini serbest hissetmeleri.
Büyük şirketler ve zengin Amerikalılar, doğrudan ya da dolaylı olarak kurdukları PAC’lar aracılığıyla artık istedikleri adayın seçimi kazanabilmesi için kesenin ağzını istedikleri kadar açabilecek.
Bu sınırsız harcamayla PACler artık SÜPER PAC oldu.
Şu ana kadar partiler, PAC’ler, Süper PAC’ler, dernekler, sendika ve diğer gruplar, adayların radyo-TV reklamları, seçim broşürleri, miting ve toplantılar, seçmenlerle temas ve diğer seçim çalışmaları için toplam $95,5 milyon topladı. Bu paranın $89,7 milyonu siyasi partilerle doğrudan bağlantısı olmayan gruplar tarafından sağlandı. $89,7 milyonun yüzde 87’si ise 382 süper PAC’in cebinden çıktı.
Şu anda Cumhuriyetçi partinin başkan adaylığı için 4 kişi yarışıyor. Mitt Romney, Rick Santorum, Newt Gingrich ve Ron Paul.
Adayların 16 Mart’a kadar kazandıkları delege sayısı ve topladıkları şöyle idi:
Gazete, radyo ve televizyonlardaki yoğun reklam kampanyaları seçmenleri ve seçim sonucunu etkilediğinden, sınırsız paranın demokrasiyi sınırladığını, demokrasiye büyük darbe olduğunu savunanlar var. PAC ve süper PAC’lerden her iki parti ve reklam geliri olarak basın yayın organları da yararlandığı için herkes durumundan memnun görünüyor. Kaybeden ise demokrasi.
Amerika’da para ile satın alınabilecek şeyler siyasi süreçle sınırlı değil.
Kaliforniya eyaletinin Santa Ana kentinde hapse düştüyseniz, geceliği $90 dolara, sessiz, tertemiz bir hücrede, diğer hükümlülerden uzakta tek başınıza kalabilirsiniz.
Doktorunuzun cep telefonunu öğrenmek ya da istediğiniz zaman randevu almak istiyorsanız o da mümkün. Fiyatlar doktordan doktora değişmekle birlikte yılda $1,500 ile $25,000 arasında imtiyaz aidatı öderseniz olmaması için hiçbir neden yok.
Amerika’da oturmak ya da vize sorunuyla uğraşmadan gidip gelmek istiyorsanız onun da fiyatı var. Amerika’da bir bankaya $500,000 yatırarak yeşil kart almanız mümkün. Yatırımınızla en az 10 Amerikalıya iş sağlamanız gerekiyor.
ABD’de trafiğin ağır olduğu yollarda içinde en az iki veya üç yolcunun bulunduğu araçlara tahsis edilmiş şeritler var. Minneapolis, San Diego, Houston ve Seattle gibi kentlerde 8 dolar verirseniz sizi iki-üç kişi sayıp şeridi kullanmanıza izin veriyorlar
Çocuğunun okulu için paraya ihtiyacı olan Utah’lı Kari Smith adlı bir kadın, Golden Palace adlı internet kumarhanesinin web adresini alnına dövme yaptırttı. Fiyatı $10,000. Dövme geçici ise daha ucuz.
Kongre’deki komisyon toplantılarını izlemek ama kapı önünde kuyrukta beklemek istemiyorsanız onun da fiyatı var. Saatte 15-20 dolara bu işi yapan “kuyrukçular” var.
Askerlik yaptıysanız, hele bir de savaş tecrübeniz varsa özel güvenlik şirketleri için Afganistan veya Somali’de çalışabilirsiniz. Nitelikleriniz, deneyim ve vatandaşlığınıza göre yevmiyesi günde 1000 dolara kadar çıkabiliyor. Irak ve Afganistan’da şu anda Amerikan askerinden çok Amerikalı özel güvenlik görevlisi var.
Ecza şirketleri yeni ilaç testlerine katılmayı kabul eden kişilere $7,500 ödüyor. Ama ilacın yan etkileri ağırsa ve cerrahi müdahale gerekiyorsa deneklik ücreti daha yüksek.
Amerika’da taşıyıcı annelik fiyatı ( kiralik rahim) $25,000. Bu amaçla Hindistan’dan getirilen kadınların fiyatı ise $8,000.
Siyah Gergedan nesli tükenmekte olan bir hayvan. Buna rağmen Güney Afrika hükümeti yabancı avcılara birkaçını öldürme izin verdi. Bedava değil tabii. Her biri $250,000. Hükümet bu kadar pahalı izin belgesinin havyan yetiştiricilerini siyah gergedan üretmeye teşvik edeceğini umuyor. İlk müşterilerin Amerikalı olması bekleniyor.
Mehmet İlhan K.