20 Ağustos 2023 Pazar
Domuz gribi mi oldunuz? Panik yapmayın, hızlı hareket edin.
Maymun çiçeği, bir virüsün neden olduğu, nadir görülen bir hastalıktır. Ateş, lenf düğümlerinde şişme ve yaygın döküntü ile kendini gösterir. Kızarıklıkla yüzde ve el ve ayaklarda lezyonlara neden olur.
Maymun çiçeği, bir virüsün neden olduğu, nadir görülen bir hastalıktır. Ateş, lenf düğümlerinde şişme ve yaygın döküntü ile kendini gösterir. Kızarıklıkla yüzde ve el ve ayaklarda lezyonlara neden olur.
Çoğu maymun çiçeği vakası Orta ve Batı Afrika’da görülmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde maymun çiçeği nadir olsa da 2021’de birkaç onaylanmış vaka görülmüştür.
Maymun çiçeği, aynı zamanda zoonotik bir hastalıktır. Yani hayvanlardan insanlara ve insanlardan hayvanlara da bulaşabilmektedir. Ayrıca insandan insana da geçebilir.
Maymun çiçeğine maymun çiçeği virüsü neden olur. Virüs, çiçek hastalığına neden olan virüsün de mensup olduğu ortopoksvirüs cinsine ait bir virüstür.
Bilim adamları bu hastalığı ilk kez 1958 yılında tanımladılar. Araştırma için kullanılan maymunlar arasında iki salgın patlak vermişti. Bu nedenle, bu hastalığa maymun çiçeği adı verildi.
İnsanlarda görülen ilk maymun çiçeği vakası, 1970 yılında Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde görüldü.
Maymun çiçeğinin belirtileri çiçek hastalığının belirtileriyle benzerlik gösterir. Ancak maymun çiçeğinin belirtileri genellikle daha hafiftir.
Maymun çiçeği virüsüne yakalandıktan sonra, ilk belirtilerin ortaya çıkması yaklaşık 5 ila 21 gün sürebilir. Birçok durumda bu süre 7 ila 14 gündür.
Erken belirtiler şunlardır:
Ateş görüldükten sonra, 1 ila 3 gün sonra döküntüler başlar. Döküntüler genellikle şu bölgelerde görülür:
Döküntüler genellikle aşağıdaki şekildedir:
Maymun çiçeği belirtileri genellikle 2 ila 4 hafta sürer ve tedaviye gerek olmaksızın kaybolur.
Maymun çiçeğinin olası komplikasyonları şunlardır:
Kornea enfeksiyonu görme kaybına neden olabilir.
Ayrıca nadir durumlarda, lezyonlar bir arada da oluşabilir ve deride parça parça dökülmelere neden olabilir.
Maymun çiçeği, başta Orta ve Batı Afrika’nın tropik, kırsal kesimlerinde aktiftir. 1970’ten beri, aşağıdaki ülkelerde görülmüştür:
Enfeksiyonların çoğu Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin kırsal kesimlerinde görülmüştür.
Bu ülkelerde yaşıyor veya bu ülkelerden herhangi birine seyahat ediyorsanız, güvenliğiniz için mutlaka önlem alın. Maymun çiçeği ile enfekte olmuş olabilecek hayvanlarla etkileşimden kaçının. Aynı şekilde, virüse maruz kalmış olabilecek insanlarla etkileşimden de kaçının.
Maymun çiçeği enfekte hayvanlar veya insanlarla doğrudan temas yoluyla, aşağıdaki şekilde yayılır:
Virüsler vücuda nefes, mukoza membranları veya çatlak deri yoluyla girebilir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), insandan insana yayılmanın çok düşük olduğunu belirtmektedir. Hastalık genellikle mesafe korumadan uzun süreli yüz yüze görüşme ve damlacık yoluyla bulaşır. 1 buçuk-2 metrelik mesafeyi korumadan 3 saat veya daha uzun süre insanlarla temas edildiğinde virüs bulaşabilir.
Bulaşma aşağıdaki yollarla da gerçekleşebilir:
Hastalığı ana taşıyıcısı bilinmemektedir. Afrika kemirgenlerinin rolünün olduğu düşünülmektedir.
CDC’ye göre, maymun çiçeği hastalığında her 10 vakadan 1’i ölümle sonuçlanmaktadır. Risk grubunda olanların hastalığı ağır geçirme olasılığı daha yüksektir. Risk gruplarını ise şöyle sıralayabiliriz:
2021 yılı için Amerika Birleşik Devletleri’nde teyit edilmiş iki maymun çiçeği vakası bulunmaktadır. Her ikisi de uluslararası seyahatlerle ilişkilidir.
2021 Temmuz ayında bir vaka tespit edilmiştir. Kişi, Nijerya’ya seyahat sonrası Amerika Birleşik Devletleri’ne dönmüştür. 2 ayrı uçuş ile seyahat etmişler ve 200 kişi ile temasta bulunmuşlardır. CDC, 200 kişiden belirtilerini izlemelerini istemiş ancak yeni vaka rapor edilmemiştir.
Bir başka vaka 2021 Kasım ayında görülmüştür. Kişi Nijerya’ya seyahat etmiş ve Amerika Birleşik Devletlerine geri dönmüştür. O zamandan bu yana maymun çiçeği vakası görülmemiştir.
Şu anda maymun çiçeği için hiçbir tedavi bulunmamaktadır. Ancak maymun çiçeği kendi kendini sınırlandırıcı özelliktedir ki bu da tedavisiz iyileşebileceği anlamına gelir.
Salgını kontrol altına almak ve hastalığın yayılmasını önlemek için bazı ilaçlar kullanılabilir. Bunlardan bazıları şunlardır:
Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre, suçiçeği aşısı, maymun çiçeğinin gelişmesinin önlenmesinde yaklaşık yüzde 85 etkilidir. Çocukken suçiçeği aşısı olmuşsanız ve maymun virüsü kaparsanız, belirtiler hafif olabilir.
2019’da, hem suçiçeğini hem de maymun çiçeğini önlemek için bir aşı onaylanmıştır. Ancak henüz halen yaygın olarak kullanılmamaktadır.
Aşağıdaki durumlarda maymun çiçeğine karşı tarama yaptırmanız önemlidir:
Doktorlar maymun çiçeği tanısını birkaç yöntem kullanarak koyarlar:
Bu, doktorunuzun ne kadar hastalık riski taşıdığınızı tespit etmesine yardımcı olacak seyahat geçmişinizi de kapsar.
Bu, lezyonlardaki sıvıların veya kuru yara kabuklarının test edilmesini kapsar. Bu örnekler, polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) testi ile virüse karşı test edilir.
Biyopside, bir deri dokusu parçası alınarak virüse karşı test edilir.
Kan testleri genellikle tavsiye edilmez. Zira maymun çiçeği virüsü kanda kısa bir süre kalır. Bu nedenle, maymun çiçeğinin teşhis edilmesi için doğru bir test değildir.
Maymun çiçeği nadir bir viral hastalıktır. Zoonotik bir hastalıktır, yani hayvanlardan insanlara ve insanlardan hayvanlara da bulaşabilmektedir. Ayrıca insandan insana da geçebilir.
İlk belirtiler ateş, kas ağrıları ve lenf düğümlerinde şişme şeklinde görülür. Hastalık ilerledikçe, yüzde ve el-ayaklarda döküntülere neden olur. Döküntüler, sonradan kuruyup dökülecek sıvı dolu kabarcıklara dönüşen lezyonlardan oluşur. Döküntüler tipik olarak yüzde başlar ve sonra aşağıya doğru, genellikle de kollara ve bacaklara ilerler. Ancak vücudun diğer bölgelerinde de oluşabilir.
Maymun çiçeği başta orta ve batı Afrika’nın tropik bölgelerinde görülür. Yakın zamanda bu bölgelere seyahat ettiyseniz, maymun çiçeği taraması yaptırmanız tavsiye edilir.
Önerilen Sağlık Yazıları
20 Eylül 2023 Çarşamba
Domuz gribi (H1N1 İnfluenza A) Belirtileri ve Tedavisinde İlk 48 Saatin Önemi
20 Ağustos 2023 Pazar
HPV (İnsan Papilloma Virüsü) Nedir, Belirtileri Nelerdir ve HPV Aşısı Neden Önemlidir?
Öne Çıkan Kanser Yazıları