Abdullah bin Hüseyin
- Önem : Ürdün Hâşimî Krallığı’nın kurucusu ve ilk devlet başkanı (
- Doğum : 1882 - Mekke
- Ölüm : 1951 - Kudüs
- Babası : Emir Şerif Hüseyin
Bağımsız Ürdün devletinin ilk kralı olan Abdullah b. Hüseyin Hicaz Emiri Şerif Hüseyin’in oğludur. Mekke’de dünyaya gelen Hüseyin daha sonra İstanbul’a gitti ve tahsilini orada tamamladı. 1908’den sonra Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda Hicaz temsilcisi olarak bulundu. Hz. Hasan’ın 38. kuşaktan torunu olup Osmanlı protokolünde Mekke şerifleri arasında yer alırdı. Hicaz’a gittiği bir sırada Mısır’a uğrayarak burada İngiltere’nin Mısır Başkonsolosu Lord Kitchner ve Ronald Storrs ile I. Dünya Savaşı öncesinde bazı gizli görüşmeler yaptı. Osmanlılar’a karşı ayaklanan milliyetçi Araplar’ın davasını destekleyen Reşid Rıza’nın Kahire’de kurduğu Arap Birliği Cemiyeti’ne üye oldu. Osmanlılar’a karşı hazırladıkları ayaklanma hareketinde babası Şerif Hüseyin ile İngilizler arasında aracılık yaptı. 10 Haziran 1916’da Mekke’de ayaklanmanın başlaması üzerine o da harekete katıldı ve bir daha İstanbul’a dönmedi. 8 Mart 1920’de Şam’da toplanan Irak Kongresi’nde onun Irak kralı, kardeşi Faysal’ın da Suriye kralı olması kararlaştırıldı. Fakat Suriye kralı ilân edilen kardeşi Faysal’ı Fransızlar’ın Şam’dan çıkarmaları üzerine Irak krallığına Faysal getirilince, Abdullah da İngiliz mandası altındaki Filistin’den ayrı tutulan Şarkî Ürdün’de kurulmasına karar verilen Milli Arap Hükümeti’nin başına emir olarak getirildi. İngiltere 22 Mayıs 1946’da Şarkî Ürdün’ü müstakil bir devlet olarak tanıyınca Abdullah Ürdün Hâşimî Kralı unvanı ile yeni kurulan devletin başına geçti. Abdullah, İsrail Devleti’nin kuruluşundan sonra Araplar’la İsrail arasında 15 Mayıs 1948’den 3 Nisan 1949’a kadar devam eden Filistin Savaşı’ndan sonra Arap Birliği’ne ait askerlerin işgalinde bulunan toprakları 1950’de resmen Ürdün Devleti’ne kattı. 20 Temmuz 1951’de Kudüs’te Mescid-i Aksâ’da öldürüldü.
Abdullah’ın kardeşleri Ali ve Faysal da Osmanlılar’a karşı girişilen harekette kendisi gibi faal rol oynamışlardır. Ailede, Şerif Hüseyin’in Türk hanımından olan Zeyd isminde üvey bir kardeş daha vardır. Zeyd önceleri Irak’ta kardeşi Kral Faysal’ın yanında bulunmuş, yurt dışı ziyaretleri sırasında ona vekâlet etmiş, daha sonra yıllarca Irak’ın Londra sefiri olarak görev yapmıştır. Abdullah b. Hüseyin, babası Şerif Hüseyin’in başlattığı harekette dış temasları ve bilhassa İngilizler’le olan görüşmeleri idare etmiştir. Bu faaliyetlerini Müzekkirâtî adlı hatıratında bütün ayrıntılarıyla anlatmıştır. Hatıratının devamı mahiyetinde olan et-Tekmile ise, Ürdün kralı ve devlet başkanı olarak devrinde yapılan diplomatik yazışmaları ihtiva etmektedir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Mustafa I. Bilge, Abdullah B. Hüseyin, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.1, 1988
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Hasan Rami Yavuz
Yurdun çeşitli yerlerinden gelen talebeleri yetiştiren ve Cumhuriyet dönemi önemli din âlimlerinden olan Hasan Rami Yavuz Kur’an’ı ve ilmihal bilgilerini mahalle camisinde öğrendi. İslâmî ilimleri tahsil etmeye başladığı ilk hocası Hacı Salih Efendi’dir. Kendi köyünde müderris Veliefendizâde Tayyip Zühdü Efendi’nin yanında öğrenimini sürdürdü. 1923’te medreselerin kapatılması üzerine dinî tahsilini yarıda bırakıp Çaykara İlkokulu’na girdi. İlkokuldan maddî imkânsızlık yüzünden dördüncü sınıfta ayrılmak zorunda kaldı ve uzun yıllar sonra dışarıdan imtihana girerek ilkokul diploması aldı. Askerlik görevinin ardından yarım bıraktığı İslâmî ilimleri tahsiline yöneldi. O devirde dinî ilimlerin öğretimi yasaklandığı için hocasının evine geceleyin gidip gelerek altı ay gibi kısa bir süre içinde hıfzını tamamladı. Mehmet Rüştü Âşıkkutlu’dan kıraat öğrendi ve aşere dersleri gördü. Tayyip Zühdü Efendi’den eski medrese usulü icâzet alarak tahsilini tamamladı. 1938’de gayri resmî imamlık görevine başladı. İki yıl kendi köyünde, ardından Akçaabat’ın Doğançay, bir yıl sonra da Of’un Yukarı Kışlacık köylerinde imamlık yaptı.
-
Gaspıralı İsmâil Bey
Kırım doğumlu İsmâil Bey, Akmescid Erkek Gimnazyumu’ndan sonra Moskova Harp Okulu’na girdi. Burada Rus fikir hayatını yakından tanıdı. Okulundaki Panslavist hava, Rusya İmparatorluğu’ndaki Türkleri uyandırma düşüncesine temel oldu. Girit isyanında Osmanlı askerlerine katılmak üzere Türkiye’ye geçmek istediyse de yakalandı ve Bahçesaray’a dönerek Rusça muallimliğine başladı. 1874’te Osmanlı zabiti olma arzusuyla İstanbul’a gitti, ancak burada olumlu cevap alamayınca Kırım’a döndü. Bahçesaray’da belediye başkan yardımcılığı ve başkanlığı yaptı. Yabancı hâkimiyetinde yaşayan soydaşlarını uyandırmak arzusu ile yazılar yazdı. Kırım Tatarlarının ilk Türkçe gazetesi olan Tercüman’ı neşretti. Planladığı maarif reformunun ilk adımı olarak Bahçesaray’da ilkokul açtı. Bu yeni mektebi halka benimsetebilmek için kırk günde Türkçe okuma yazma öğretileceğini ilân etti. “Usül-i savtiyye” adındaki metoduyla kırk gün sonra talebenin bunu başardığını gösterdi. Bu deneme, “usûl-i cedîd” sisteminin öncüsüdür. Usûl-i cedîdin yerleştirilmesi hususunda Müslümanların yaşadığı yerlere ziyaretlerde bulunarak ve Tercüman’ın ününü kullanarak uğraştı. Zamanla aldığı desteklerle aralarında kız mekteplerinin de olduğu mekteplerin sayısı oldukça arttı.
-
-
Sienalı Catherine
Sienalı Catherine olarak anılan, asıl adı ise Catherine Benincasa olan Hristiyan Azizesi, İtalya’nın Siena şehrinde dünyaya geldi. Ailesinin yirmi beş çocuğundan biri olan Catherine, on altı yaşına geldiğinde bir Dominiken olmaya karar verdi. Babasının evlenmesi yolundaki önerilerini geri çevirdi, çünkü onun rahibe olmak gibi bir arzusu söz konusuydu. Bu amaç uğruna üç yıl inzivaya çekildi. Nadiren penceresinden dışarı başını uzatıyordu. On dokuz yaşına geldiğinde dini bir deneyim yaşadı. Yaşadığı bu deneyimi “İsa Mesih ile mistik evlilik” olarak adlandırdı.
-
Ciltçilik
Rulo şeklinde olan kitapların yerini Romalılar devrinde yaprakları dikdörtgen biçiminde kesilmiş kodeksin almasıyla ortaya çıkan ciltçilik bir mecmua veya kitabın yapraklarını dağılmadan ve sırası bozulmadan bir arada tutabilmek için yapılan koruyucu kapağa verilen cilt adından türedi. Arapça “deri” anlamına gelen bu isim, genellikle ciltlerin bu işe en uygun malzeme olan deriden yapılmaları sebebiyle verildi. Ele geçmiş en eski cilt kapakları IV. yüzyıla ait olup papirüs üzerine sade ve gösterişsiz bir şekilde meşin kaplanarak yapılmışlardı. Sanat eseri niteliği taşıyan ilk ciltler ise VIII-IX. yüzyıllarda Mısır’da Koptlar ve Orta Asya’da Uygurlar tarafından meydana getirildi. İslâm cilt sanatına ait bilinen en eski örnekler Mısır ve Tunus’ta bulundu. X-XIII. yüzyıllarda yapılan bütün İslâm ciltleri arasında büyük benzerlikler görüldü. XVI. yüzyıldan itibaren klasik Osmanlı ciltçiliği Türk ve İslâm cilt sanatının en büyük temsilcisi oldu ve bu durum XX. yüzyıla kadar sürdü. Başlangıcından bugüne kadar cilt yapımında baskı, kakma ve boyama teknikleri kullanıldı. Osmanlı ciltlerinin ilk örnekleri Fâtih Sultan Mehmed zamanından kalmaydı ve bunlarda Anadolu Selçuklu tesiri açıkça görülmekteydi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun