ABD Savunma Bakanı Vekili Patrick Shanahan, Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar'a gönderdiği mektubunda, "Türkiye'nin S-400 teslimatını gerçekleştirmesi takdirinde F-35'leri alamayacağını" dile getirdi.
Yeni pilotların F-35 eğitiminin durdurulacağını da yazan Shanahan, Pentagon'un bu adımlarının ABD'nin Rusya'yı hedeflediği "ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası" (CAATSA) kapsamı dışında olduğunu, bu yönde Kongre'de güçlü bir kararlılık olduğunu aktardı: "Amerikan Kongresi'nde iki partinin de Türkiye'nin S-400 alması durumunda Türkiye'ye CAATSA yaptırımlarını uygulamak konusunda güçlü bir kararlılığı var."
Shanahan, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 savunma sistemini alması takdirinde ABD ve NATO ile işbirliğinin zedeleneceğini de ekledi.
"Türkiye'nin savunma sektörü ve ekonomik hedeflerinin bu durumdan zarar göreceğini, işsizliğin artacağını, büyümenin ve uluslararası ticaretin kayıp yaşacağını söyleyen" Shanahan, CAATSA yaptırımlarının uygulanması takdirinde iki ülke arasında 75 milyar dolar olarak belirlenen ticaret hacmi hedefinin sarsılacağını dile getirdi.
Shanahan, mektubunda aynı zamanda ABD'nin 31 Temmuz itibariyla Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programından çıkarılması için hangi adımları atacağına dair bir zaman çizelgesinin Akar'a gönderildiğini de söyledi.
Shanahan, bu adımlar kapsamında 31 Temmuz öncesinde F-35 eğitimi alan Türk personelin ancak bir kısmının eğitiminin tamamlanacağını, daha sonrasında Türk personelin eğitim alınmasının engelleneceğini belirtti.
Shanahan, bu kapsamda 12 Haziran'da yapılacak F-35 program ortağı tüm hükümet ve şirket yetkililerin bir araya geleceği CEO yuvarlak masa toplantısına da Türkiye'nin davet edilmeyeceğini yazdı.
Arizona'daki Luke Hava Üssü'nde Türk Silahlı Kuvvetleri'ne (TSK) bağlı dört pilot, iki eğitmen pilot ve 20 yer hizmet ekibi F-35 eğitimi alıyor.
Cuma günü Reuters haber ajansı ve Amerikan Foreign Policy (FP) dergisi yayımladıkları özel haberlerinde Shanahan'ın bu mektubuna atıfta bulunarak ABD'nin yeni pilot eğitimlerini durdurma kararı aldığını bildirmişti.
Cuma akşamı itibarıyla Shanahan'ın mektubunun ABD'nin başkenti Washington DC'deki gazetecilere sızdırıldığı görülmüş, mektup kimi Twitter hesaplarında ve basın kuruluşlarının sitelerinde yer almıştı.
ABD Başkanı Donald Trump'ın, Savunma Bakanlığı görevini vekaleten Ocak ayından bu yana yürüten Patrick Shanahan'ı bu göreve kalıcı olarak aday göstereceği belirtiliyor.
9 milyar dolarlık sipariş
ABD yönetimi S-400'ler ile F-35 yeni nesil savaş uçaklarını birbirine rakip askeri sistemler olarak kabul ediyor ve bir ülkenin bu iki teçhizata birden sahip olmasının F-35 programını riske atacağını savunuyor.
F-35 savaş uçaklarının üretim sürecinde rol oynayan Türkiye, uçakların geliştiricisi Lockheed Martin'e 9 milyar dolar karşılığında 100 uçak sipariş vermişti.
Mayıs ayında ABD merkezli yayıncı kuruluş CNBC, Washington'un Ankara'ya S-400 alımından vazgeçilmesi için Haziran ayının ilk haftasının sonuna kadar süre tanıdığı yönünde bir haber yaptı.
Söz konusu süre 7 Haziran itibarıyla doldu. Ancak Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, ABD'nin Türkiye'ye böyle bir süre iletmediğini söylemişti.
Hükümet, Rusya'dan S-400 alımının bitmiş bir anlaşma olduğunu söylüyor ve ilk teslimatın kısa süre içerisinde yapılacağını ifade ediyor.
Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, Ankara'nın S-400 alımı nedeniyle ABD'den gelebilecek olan olası yaptırımlara hazırlandığını da söylemişti.
Öte yandan Rusya devlet savunma sanayi şirketi Rosteh'in yöneticisi Sergey Cemozov, S-400'lerin Türkiye'ye sevkiyatına iki ay içinde başlanacağını açıkladı.
St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu'nda Rus NTV kanalına konuşan Çemozov, S-400'lere ilişkin ödemelerin ve eğitimlerin tamamlandığını söyledi.
Türkiye'den açıklama
Milli Savunma Bakanlığı da Türkiye’ye S-400’ler konusunda 31 Temmuz’a kadar süre tanıyan ABD'nin gönderdiği mektup konusunda açıklama yayımladı.
Bakanlığa göre ABD mektupta "çözüm beklentisini dile getirdi".Milli Savunma Bakanlığı, S-400’leri almaktan 31 Temmuz’a kadar vazgeçmemesi hâlinde Türkiye'yi F-35 programından çıkaracağını duyuran ABD'nin restiyle ilgili açıklamada bulundu.
Açıklamada, "ABD Savunma Bakan Vekili (Patrick) Shanahan tarafından Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’a bir mektup gönderilmiştir. İki ülke arasındaki savunma ve güvenlik konularını kapsayan söz konusu mektupta, mevcut sorunlara stratejik ortaklık çerçevesinde ve kapsamlı güvenlik işbirliğini muhafaza edecek şekilde bir çözüm bulunması yönünde beklenti dile getirilmekte ve görüşmelere devam edilmesinin önemi ifade edilmektedir" denildi.
ABD Savunma Bakanlığı Shanahan'ın Akar'a Perşembe günü gönderdiği mektubun içeriğini Cuma günü açıklamıştı. Mektupta, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması hâlinde ABD'nin Temmuz ayı sonuna kadar atacağı adımlar belirtilmişti.
Türkiye'nin F-35 programından 31 Temmuz itibarıyla çıkarılmasına kadar uzanan adımlar arasında ABD'de F-35 eğitimi alan Türk pilotların gelecek ay sonunda sınır dışı edilmesi de bulunuyor. İlk adımın ise Belçika'da 12 Haziran'da yapılacak yıllık F-35 CEO'ları toplantısı için Türkiye'ye yapılan davetin geri çekilmesi olacağı bildirildi.
Uzun süren gerginlik
ABD'nin, NATO sistemleriyle uyumlu olmadığı gerekçesiyle karşı çıktığı S-400'lerin satışı, Ankara ile Washington arasında uzun süredir gerginliğe neden oluyor. Washington, Ankara'nın Rusya'dan S-400 alması hâlinde Türkiye'nin F-35 programından çıkarılabileceği, dolayısıyla bu savaş uçaklarını teslim alamayacağı konusunda uyarıda bulunuyordu.
Ancak başta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, Türk yetkililer S-400'ler konusunda geri adım atılmasının söz konusu olmadığını belirtiyor. Hem Ankara hem de Moskova'dan yapılan açıklamalar, S-400 hava savunma sisteminin Türkiye'ye teslimatının en geç Temmuz ayında gerçekleşeceğine işaret ediyor.
Türkiye'nin de yer aldığı F-35 programı kapsamında şu ana kadar Türk makamlarına ABD'de dört savaş uçağı teslim edildi. Söz konusu F-35'leri kullanacak Türk pilotların ABD'deki eğitimi de devam ediyor. Uçakların ABD topraklarından Türkiye'ye götürülmesinin engellenmesi için Amerikan Kongresi'nde de girişimlerde bulunulmuştu.