T24 – Küresel ?s?nmas?n?n artmas? ve kullan?labilir sular?n h?zla tüketilmesi gelecek su nedeniyle sava?lar ç?kaca??na i?aret ediyor. ABD’deki Massachusetts Üniversitesi Çevre Bölümü Ö?retim Görevlisi Doç. Dr. Timothy O. Randhir de kaynaklar?n azalmas? nedeniyle su kavgalar?n?n artaca??n? vurguluyor. Peki gelece?in su sava?lar?n?n hangi bölgelerde hangi ülkeler aras?nda gerçekle?mesi bekleniyor? Türkiye su sava?lar?nda yer alacak m??
??te CNN Türk’ten Sercan Tezcano?lu’nun derlemesiyle su sava?? senaryolar?….
Dünya nüfusunun %60??ndan fazlas?na sahip Asya k?tas?, bu kullan?labilir suyun %36?l?k bir k?sm?na sahip. Öte yandan dünya nüfusunun %6?s?na kar??l?k gelen Güney Amerika k?tas?nda kullan?labilir suyun %26?s? bulunuyor.
Sadece Amazon nehri ise tüm dünya üzerindeki kullan?labilir suyun %15?ini olu?turuyor. Dünya Meteoroloji Örgütü’nün tahminlerine göre 2025 y?l?nda dünya nüfusunun yüzde 66?s? su s?k?nt?s? çekecek.
Randhir’e göre tarihsel olarak bak?ld???nda Ortado?u’da ve Amerika’n?n baz? bölgelerinde böyle uyu?mazl?klar bekleniyor. Su kaynaklar?n?n farkl? ülkeler taraf?ndan payla??ld??? bölgelerde de su sorunlar? bekleniyor. Randhir bunlara Nil Nehri ve Amerika ile Kanada aras?ndaki bölgeyi örnek veriyor.
Çözümü ise havza yönetimine önem verilmesi ve sudaki kirlenmenin önüne geçilmesi. Olas? su sava?lar?n?n taraflar?yla ilgili çok say?da öngörü bulunuyor. Bunlardan en dikkat çekicisi dünya nüfusunun yüzde 5’ini bar?nd?rmas?na ra?men dünya su kaynaklar?n?n sadece yüzde 1’ine sahip olan Ortado?u.
Yak?n dönemde ve günümüzde petrol gibi enerji kaynaklar? ekseninde çat??malar?n ya?and??? Ortado?u böyle giderse bir de su için sava?acak. UNESCO’ya göre Ortado?u’da su kaynaklar? için ç?kabilecek olas? çat??malar ?öyle:
F?rat ve Dicle için Türkiye, Suriye ve Irak aras?nda çat??ma olas?l??? görülüyor.
?eria Nehri için ise Ürdün, ?srail, Lübnan ve Filistin aras?nda anla?mazl?klar var ve çat??ma olas?l??? bulunuyor. Afrika’da ise Nil Nehri’nin M?s?r, Etiyopya ve Sudan aras?ndaki bir su sava??na neden olmas? hiç de uzak bir ihtimal de?il.
Orta Asya’da ise Aral gölü etraf?nda Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan, Tacikistan ve K?rg?zistan aras?nda bir hesapla?ma olas?l??? var. Güney Asya’da Wular Baraj? ile ilgili Hindistan-Pakistan gerilimi var. Farraka baraj? için Hindistan ile Banglade? geriliyor.
Mahakali Irma?? ise Nepal ile Hindistan’?n aras?nda el bombas? gibi duruyor. Güneydo?u Asya’da Mekong Irma??’n? denetleyecek barajlar yapmaya kalk??an Kamboçya, Çin, Laos, Myanmar, Tayland ve Vietnam’?n kar?? kar??ya gelme olas?l??? var.
Güney Afrika’da Bostwana ve Namibya birçok kez su için çat??man?n e?i?ine geldi.
Libya’n?n tüketti?i fosil sular ise Cezayir’i geriyor. ABD ile Meksika aras?ndaki Kolorado Irma?? suyunun payla??m? sorunu da bir dinamit gibi ortada duruyor.
Uruguay, Arjantin, Brezilya ve Paraguay’? kapsayan La Plata da Güney Amerika’n?n da çat??ma olas?l?klar? içinde yer alabilece?ini gösteriyor. Tarih boyunca su ile ilgili sebeplerden ya?anm?? kimi anla?mazl?klar, çat??malar ve bölgesel ayaklanmalar da oldu.
1990 y?l?nda Atatürk Baraj?’n?n yap?m? için bir süre F?rat’?n sular?n?n ak??? engellendi. Suriye ve Irak Türkiye’yi protesto etti ve baraj?n Türkiye için bir sava? silah? oldu?unu savundu.
Yine 1990’l? y?llarda Turgut Özal, PKK’ya destek verdi?i gerekçesiyle Suriye’yi uyard? ve suyu k?s?tlamakla tehdit etti. Sadece 2014 y?l? içinde olan olaylar bile endi?e verici.
Meksika’da su kaynaklar? üzerindeki kontrolle ilgil bir meseleden dolay? yerel halkla polis aras?nda çat??ma ç?km?? ve 100’den fazla polis yaralanm??t?.
Yine 2014’de Suriye hükümeti, muhalif güçlerin Halep’teki su istasyonunu bombalad???n? ve su krize neden oldu?unu iddia etmi?ti. K?r?m’?n Rusya’ya kat?ld???n? aç?klamas?n?n ard?ndan Ukrayna’n?n K?r?m’a giden su kaynaklar?n? kesti?i iddia edilmi?ti.
Nijerya’da çiftçilerle sürü sahipleri su kaynaklar? yüzünden kar?? kar??ya geldi. Nijerya hükümeti çat??may? ancak askeri bir operasyonla engelleyebildi. Gürcistan, Rusya’n?n s?n?rdaki su ünitelerine sürekli olarak sabotaj yapt???n? idda etti.