İran'da 1044 santrifüj faaliyette
İran Atom Enerjisi Kurumu (IAEK), Tahran'ın daha önce nükleer anlaşma maddelerini askıya alma kararına uygun olarak Fordo fabrikasında 1044 santrifüjün mevcut durumda faaliyette olduğunu bildirdi.
İran rejimi, 2015 yılında Viyana'da imzalanan nükleer anlaşma kapsamında Kum kentindeki Fordo'da uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tümünü durdurmayı taahhüt etmişti. Viyana anlaşması, yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programın sınırlandırılması amacıyla gerçekleşmişti.
Ancak Mayıs 2018'de ABD'nin nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilerek yaptırımlara dönmesinden bir yıl sonra Mayıs 2019'da İran da bazı taahhütlerini durdurma kararı almıştı.
Tahran yönetimi Kasım 2019'da taahhütlerin aşılması sürecinin dördüncü aşamasını başlatarak, Fordo'daki uranyum zenginleştirme faaliyetlerine yeniden start vermişti. Bu karar, anlaşmanın diğer tarafları olan Fransa, Almanya, Birleşik Krallık ile Avrupa Birliği'nin tepkisine neden olmuştu.
IAEK Başkanı Ali Ekber Salihi, parlamento resmi ajansı olan Icana'ya yaptığı açıklamada "Mevcut durumda Fordo'da 1044 santrifüj zenginleştiriyor" dedi.
Salihi, "1044 makinenin zenginleştirmemesi için taahhütte bulunmuştuk ancak bu yükümsüzlükler ve ihtiyaçlarımız çerçevesinde gerçekleşti" diye eklerken, İran’ın sonuç olarak zenginleştirilmiş uranyum da stok etmekte olduğunu belirtti.
Nükleer anlaşma kapsamında Tahran, zenginleştirilmiş uranyum stokunu, zenginleştirme düzeyini, santrifüj sayısını ve ileri santrifüj geliştirmeyi sınırlandırma taahhüdünde bulunmuştu. İran, tüm bu maddelere ilişkin yükümlülüklerini geri çekti.
Eylül ayı başında Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK), zayıf düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun anlaşmada izin verilen sınırın 10 kat üstünde olduğunu açıklamıştı.