Hırvat Apoxyomenon (Mimara Müzesi)
Antik dünyadaki en ünlü Apoxyomen heykelinin, M.Ö. 330 civarında bronzdan heykel yaptığı Makedon mahkeme heykeltıraş İskender Sikion'dan Lysippus'un heykeli olduğuna inanılmaktadır. Bronz orijinali kayboldu, ancak Doğal Tarih Pliny the Elder, Roma komutanı Marcus Vipsanius Agrippa'nın Roma'daki Lysippus şaheserini MÖ 20 civarında Agrippa Hamamları'nda sahnelediğini yazdı. İmparator Tiberius'un bu heykelin görüşüyle öylesine taşındığı eğlenceli ki, onu yatak odasına bile çıkardı. Ancak, Roma halkı bunu sevmedi. İmparatorun katıldığı gladyatör savaşında çığlıklar vardı: “Bizi Apoxyomen'imizi geri getir” ve imparator bunu bir kopyayla değiştirdi.
Mimara Müzesi.
Pliny ayrıca heykeltıraş Policlet'in veya öğrencilerinden birinin de benzer bir heykel yaptığını belirtti. Böylece, bu konuda iki heykel yaratıldığı ve belki de çok daha fazla oldukları ortaya çıktı. Örneğin, Türkiye'de eski Efes’in bulunduğu 1896’te, şu anda Viyana’daki Kunsthistorisches Müzesi’nde bulunan bronz bir heykel bulduk. Ve o kadar iyidir ki uzmanlar bunun bir kopyası ya da orijinal olduğuna karar veremezler. Farklı Apoxyomen'lerden parçalar, çeşitli müzelerde tutulur, bu yüzden antik kentin en popüler heykeli budur. Ermitajda tutulan bir “kafa” var, başka bir bronz kafa Kimbell Sanat Müzesi'nde (Fort Worth, Teksas). Bir pozu değiştiren ünlü Vatikan Apoxyomenon, muhtemelen orijinal Lysippos'tan gelen bir seçenektir.
Denizin dibinde heykel
Ve sonra, Belçikalı bir dalgıç olan Rene Wouters, 12 Temmuz 1997'in tatilini Hırvatistan'da, Istria'da geçirdi (bir kez daha akıllı ve pratik bir insan olarak nitelendirdi!), Daha derine daldı ve cesedi 45-metre derinliğinde yattığını gördü! Daha sonra saçlarının dehşet içinde durduğunu ve kelimenin tam anlamıyla sudan suya atladığını söyledi. Fakat merak korkudan üstün geldi ve ikinci kez daldı. Ve daldığı zaman, kumla yarı ıslatılmış ve bir ceset için götürdüğü kadar gerçekçi görünen bir adamın yüksekliğinde yosun ve kabuklarla kaplı bir heykel gördü. Şimdi bulunan tüm heykelleri inceleyebildi. Her şey yerinde idi: iki el, bacak ve kafa - hiçbir şeyin kaybedilmediği ortaya çıktı. Bununla birlikte, başa dokunarak, vücuda bağlı olmadığını, ancak gövdeye çok yakın olmasına rağmen bir kaya kenarında bulunduğunu fark etti. Heykelin yüksekliği, daha sonra ölçüldüğü gibi, 192 cm idi.
Denizin dibinde kafa
Dalgıcın, heykelin uzmanlar tarafından incelendiğini "gerektiği yerde" söylediği açık, ancak 1999'in nisan ayında onu yüzeye çıkarabildikleri açık. Dahası, özel bir keşif, olası bir batığın yeri olan başka bir şeyin tespiti için buluntu alanının etrafını araştırdı, ancak bir kıvrım şeklinde süslemeli bir bronz taban dışında hiçbir şey bulamadı. Tabii ki, görünüşe göre taban denize düştüğünde heykelden koptu. Bu onun içine nasıl düştüğü, nereden düştüğü ve neden düştüğü - bunlar asla cevap alamayacağımız sorular. Öte yandan, cevap yok - ama bir heykel var!
Alttan çıkarılan şekil
Ancak, bulunan heykelin çok ciddi bir restorasyona ihtiyacı olduğu ortaya çıktı, çünkü doğrudan kumun üzerinde yatan arka yüzeyi oldukça şiddetli bir şekilde acı çekti. Burada, cepheyi örten bir kabuk tabakası tarafından mothballed edildi ve kabukları, onu kaplayan “asil patinayı” deniz suyunun etkilerinden korudu, bu da tüm bronz nesneleri oksijenin tahrip edici etkilerinden korur.
Kabuklu tortu kafası
Heykelin restorasyonu çalışmaları ile eşzamanlı olarak, metal kompozisyonu üzerine çalışmalar yapılmış ve üretim teknolojisi incelenmiştir. Yedi ayrı parçadan, ayrı üretilmiş bacaklardan ve kollardan, gövdenin kendisinden, kafadan, üreme organlarından ve tabii ki tabandan yapıldığı ortaya çıktı. Hepsi bir bütün halinde bağlandıktan sonra, bazı yerlerde oluşan delikler ilave metal parçalar ile lekelendi.
Temizledikten sonra kafa. Dudaklar - kırmızı bakır!
Analizlerin çoğu Floransa'nın bilimsel laboratuvarlarında ve ayrıca Hırvatistan Mirası Koruma Enstitüsü'nde yapıldı. Fizikçiler, kimyagerler ve hatta biyologlar dahil olmak üzere çeşitli alanlardaki uzmanlar tarafından, şu anda evrensel olarak uygulandığı gibi etkilendiler. Mesela, araştırma yapan biyologlar, "kelimelerini de" söylediler: bu heykelin içinde küçük kemirgenlerin bir süre yaşadığı ve hatta orada bir yuva yaptıkları ortaya çıktı. Bu kemirgenlerin biyolojik malzemelerinin varlığı, MS II. Yüzyıllara ait olduğundan, o zaman bile heykelin açıkça hasar gördüğü ve hiç şüphesiz zeminde bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu, denizde henüz boğulmamıştı. Ama bu daha sonra boğulduğu anlamına mı geliyor? Ve işte bir başka soru - üretici ve bu heykelin müşterisi kimdi?
Tam boy heykel
Aynı soru sürekli soruluyor ve Vatikan'da depolanan Apoxiomen mermer heykeline bakıyor: Lysippos'un yaratılış figüründen yapılmadı mı? Ve, evet olduğuna inanılıyor - onun heykeliyle. Burada eserlerinin karakteristik dinamizmi, M.Ö. IV. Yüzyıl döneminin karakteristik özelliği ve "Antikyalılardan Genç Adam" ve "Pire'den Athena" gibi heykellerle benzerlik göz önünde bulundurulur. Ve ayrıca, bu mermer kopya gerçekten eşsiz, çünkü Roma kopyalarında tekrarlanmadı.
El pozisyonu
Ancak Hırvatistan'da bulunan bronz heykel, bize pek çok Roma kopyası için bilinen karakteristik bir sporcuyu gösteriyor. Böylece 1886'te, Viyana'da depolanan “Efesin Apoxyomenleri” bulundu. Ama soru ortaya çıktı ve kesinlikle, ne yaptığını, çünkü strigil ondan kayboldu. Hırvatistan'dan bir heykel bu sorunun cevabını veriyor: sağ eliyle atlet strogil'in kolunu sıkıyor, fakat sol eliyle, ellerinin parmaklarının konumundan görülebildiği gibi sol eliyle, bu heykelde hayatta kalmadığı halde duruyor. Doğru, bu heykelde çok daha fazla rakam ve mermer ile çakışmaz.
Heykel ayakları ve taban
Hırvat heykelinin alaşımında, MÖ 4. yy alaşımları için tipik olan Helenistik ya da Roma zamanlarının alaşımlarından daha az kurşun olması ilginçtir. Dökümün kendisi, birçok çatlak ve dikişle kalitesizdir. İyi bir balmumu modeline sahip, birkaç kopya yapmak mümkündü ve bilim adamları aynı modelden daha kaliteli bir dökümün yapıldığını varsayarlar. Doğal olarak, soru, Lysippos'un kendisinin Apoxyomenon olup olmadığıdır. Dikkatli bir şekilde saç yapmıştır ve kafanın büyüklüğü M.Ö. 4. yüzyıl için referans olanlardan daha küçüktür. Her ne kadar fiziği diğer heykellerden daha güçlü olsa da ve sağ kolu bir şekilde garip. Belki bu yazarın kopyası ya da deneyimlerinden biri? Kim bilir
İşte o, yakışıklı!
2015'te Helenistik dünyanın bronz heykeline adanmış “Power and Pathos” adlı uluslararası büyük bir sergi projesi düzenlendi. Bir kez daha, başka hiçbir Yunan heykelinin bize aynı anda üç bronz kopyada ulaşmadığı, ikisi de birkaç mermer kopya ile desteklenmiş, tam büyüme gösteren heykeller olduğu belirtildi. Yani, bazı nedenlerden dolayı, bu heykel özellikle popülerdi ve Yunanistan'da ve Roma'da! Ve üç bronz heykelin hepsinin Doğu Akdeniz'de yapıldığını, mermerlerin ise İtalya'da yapıldığını varsayabiliriz. Her ne ise, ve Hırvatlar artık çok iyi kalitede, kendi Apoxyomenon'larına sahip oldukları için gurur duyuyorlar.
Ancak, birçok ilginç sergi var ...