Yeni yapılan bir araştırma, iyi bir uyku çekmenin erkekleri prostat kanserinden koruyabileceğini öne sürdü.
Melatonin, beyindeki epifiz bezinden daha çok gece salgılanan bir hormondur. Bu hormonun seviyesi ne kadar yüksek olursa, o kadar uzun dinlenmiş ve güzel uyumuş olursunuz. Melatonin bağışıklık sistemini düzenler, hücreleri yeniler, antioksidan etkisi ile yaşlanmayı geciktirir ve vücudun biyolojik ritmini ayarlar. Aydınlık ve ışık melatonin üretimini durdurur. Bu sebeple, görme engelli birinin kanser olma şansının diğer insanlara nazaran daha az olduğu düşünülmekte, buda yüksek melatonin seviyesine bağlanmaktadır. Bu hormonun yeterince salgılanmaması sonucu hücrelerin kendilerini yenileyememesi, vücut direncini düşürür.
Amerikalı ve İzlandalı bazı araştırmacılar, erkeklerin sabah idrarındaki yüksek melatonin seviyesinin, prostat kanserinde riski azalttığına dair bir bağlantı olabileceğini tespit etmişlerdir. Bu sebeple, melatonin seviyesinin prostat kanseri üzerindeki etkisini araştırmak için geniş çaplı bir araştırmaya imza atılmıştır. Bu araştırmada prostat kanseri ile ilgili elde edilen gelişmeler, Amerikan Kanser Araştırma Derneği tarafından kamuoyu ile paylaşılmıştır.
Aslında, melatonin ve prostat kanseri arasındaki ilişki beklenmedik bir şekilde ortaya çıkmamıştır. Başka kanser türlerinde de gözlenen kanser ve melatonin ilişkisi üzerine yapılan araştırmalar, 20-30 yıllık bir geçmişe dayanmaktadır. Bu araştırmalardan biri olarak prostat kanseri üzerine gerçekleştirilen çalışma, Harvard ve İzlanda Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından yürütülmüştür. Bu araştırmada, 2002-2009 yılları arası toplam 928 İzlandalı erkek incelenmiştir. 928 katılımcı erkekten, 111’i prostat kanseri teşhisi konmuş hastalardan oluşmuştur. Bunlardan 24 tanesi ileri evre prostat kanseri olarak tespit edilmiştir.
Araştırmanın başında, katılımcıların sabah ilk idrarları örnek olarak alınmıştır ve uyku durumları hakkında düzenlenen bir anketi doldurmaları istemiştir. Sonrasında, alınan idrar örnekleri laboratuvar ortamında test edilerek, melatonin ve 6-sulfatoksimelatonin seviyelerine bakılmıştır. Bu araştırmaya katılan erkeklerden alınan idrar örneklerinden elde edilen ortalama 6-sulfatoksimelatonin seviyesi, 17.14 ng/mL olarak belirlenmiştir. Anketi dolduran katılımcı erkekler arasında uyumak için ilaç kullanan, uykuya dalmakta zorluk çeken veya kesintisiz uyumakta zorlanan erkeklerin 6-sulfatoksimelatonin seviyesinin, uyku problemi çekmeyen diğer katılımcı erkeklere nazaran daha düşük olduğu tespit edilmiştir.
Bu tespit doğrultusunda araştırmacılar, 6-sulfatoksimelatonin seviyesi ve prostat kanseri arasındaki ilişkiyi incelemiştir. 6-sulfatoksimelatonin seviyesi ortalama olan erkeklere nazaran, daha yüksek seviye 6-sulfatoksimelatonin olan erkeklerde prostat kanseri riskinde önemli ölçüde azalma olduğu gözlenmiştir. Bir başka deyişle, ortalama seviyeye sahip erkeklere nazaran 6-sulfatoksimelatonin seviyesi yüksek olan erkeklerde, ilerlemiş evre kanser riskinin %75 oranında azaldığı tespit edilmiştir. Aynı şekilde, 6-sulfatoksimelatonin seviyesi ortalama olan erkeklerde gelişen kanser riski, düşük seviye tespit edilen erkeklere nazaran daha azdır. Sonuç olarak, ortalamanın üzerinde melatonin seviyesi olan erkeklerde, prostat kanseri riskinin azaldığı gözlenmiştir.
Elde edilen bu veriler, oldukça etkileyici ve umut vadedici niteliktedir. Yine de, net sonuçlara varılabilmesi için geniş çaplı araştırmaların devam etmesi, daha sağlıklı ve yol gösterici olacaktır.
Kanser gelişmeden önlem alınması, hastalık geliştikten sonra baş etmeye çalışmaktan daha kolaydır. Bu nedenle, sağlıklı beslenmek ve egzersiz yapmak kadar sağlıklı bir uyku düzenine dikkat etmekte, prostat kanseri dahil birçok kanser türünde riski azaltacaktır.
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan