Bu Makalede Neler Var? İçindekiler
- Mera Nedir?
- Meralar Kime Aittir? Mera Hazine Arazisi Midir?
- Meranın Kullanım Hakkı Kime Aittir?
- Mera Nasıl Satın Alınır?
- Mera Vasfından Çıkarma Mümkün mü? Mera Vasıf Değişikliği Nasıl Yapılır? Mera Vasfının İptali Mümkün müdür?
- Hangi Amaçlar İçin Mera Vasfının Kaldırılması Mümkündür? Mera Vasfı Değişikliği Nasıl Yapılır?
- Köy Merası Nasıl Satın Alınır?
- Köy İçinde Bulunan Merayı Hazine Adına Tescil Edilip Satın Alabilir Miyim?
- Meraya Yapılan Ev İmar Affından Yararlanabilir mi? Meralarda Yapı Kayıt Belgesi Geçerli mi?
Mera Nedir?
4342 sayılı Mera Kanunu’na göre mera “hayvanların otlatılması ve otundan yararlanılması için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yeri”, yaylak “çiftçilerin hayvanları ile birlikte yaz mevsimini geçirmeleri, hayvanlarını otlatmaları ve otundan yararlanmaları için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yeri”, kışlak ise “hayvanların kış mevsiminde barındırılması ve otundan yararlanılması için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yeri” ifade eder.
Meralar Kime Aittir? Mera Hazine Arazisi Midir?
Meraların hukuki statüsü 1998 yılında çıkarılan 4342 sayılı Mera Kanunu ile düzenlenmiştir. 25.2.1998 tarih ve 4342 sayılı Mera Kanunu kabul edilinceye kadar, münhasıran mera, yaylak ve kışlakları düzenleyen bir kanun mevcut değildi. Mera, yaylak ve kışlaklarla ilgili olarak çeşitli kanunlar da bir takım hükümler bulunmaktaydı. Bu durum da doğal olarak uygulamada bazı sorunlar yaratıyordu. Ayrıca meraların bakım, ıslah ve korum konuları da sürekli ihmal edilmişti.
Bunun neticesinde de ülkemizdeki meraların yüzölçümlerinde büyük azalmalar meydana gelmiştir. Meralarla ilgili olarak karşılaşılan sorunların giderilmesinde bilimsel çalışmalar ve Yargıtay içtihatları önemli rol oynamış ve uygulamaya da ışık tutmuştur. Özellikle Yargıtay meralar konusunda çok büyük bir hassasiyet göstermiştir. 1998 yılında yürürlüğe giren Mera Kanunu ise, meraların hukuki özelliklerini, öncesinde oluşan doktrin ve içtihat doğrultusunda kanunlaştırmıştır.
Meranın Kullanım Hakkı Kime Aittir?
Mera Kanunu’nun 4. maddesine göre meralar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Yani bu yerler, kimsenin malı değildir. Bu yerler tapu siciline de tescil edilmezler. 4342 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre mera, yaylak ve kışlakların kullanma hakkı bir veya birden çok köy veya belediyeye aittir. Evvelce çeşitli kanunlar uyarınca yapılmış olan tahsislere ve teessüs etmiş teamüllere göre; mera, yaylak ve kışlakların köy veya belediye halkı tarafından kullanılmasına devam olunur.
Mera Nasıl Satın Alınır?
Meraların satın alınabilmesi için tapu sicilinde Hazine (milli emlak) adına tescil edilmesi gerekir. Bu tescil yapılmadan meraların satışı mümkün değildir. Çünkü Mera Kanunu, meraların tahsis amacı değiştirilmedikçe başka amaçla kullanılmasını yasaklamaktadır.
Mera Vasfından Çıkarma Mümkün mü? Mera Vasıf Değişikliği Nasıl Yapılır? Mera Vasfının İptali Mümkün müdür?
Mera Kanunu ile getirilen en önemli düzenlemelerden bir tanesi, mera, yaylak ve kışlakların tahsis amacı değiştirilmedikçe başka amaçla kullanılamamasıdır. Kanun’un 14. maddesine göre tahsis amacı değiştirilmedikçe mera, yaylak ve kışlaktan bu Kanunda gösterilenden başka şekilde yararlanılamaz.
Şu yazımız da ilginizi çekebilir: Meralar Kiralanabilir Mi? Mera Kiralama Nasıl Yapılır?
Ancak mera, yaylak ve kışlak olarak tahsis edilmiş olan veya kadimden beri bu amaçla kullanılan arazilerden yine Kanun’un 14. maddesinde sayılan durumlar için gerekli olan mera, yaylak ve kışlakların tahsis amacı ilgili müdürlüğün talebi, mera komisyonunun ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün uygun görüşü üzerine, valilikçe değiştirilebilir.
Hangi Amaçlar İçin Mera Vasfının Kaldırılması Mümkündür? Mera Vasfı Değişikliği Nasıl Yapılır?
Mera Kanunu’na göre mera, yaylak ve kışlak olarak tahsis edilmiş olan olan veya kadimden beri bu amaçla kullanılan arazilerden;
a) Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığının talebi üzerine, 3213 sayılı Maden Kanunu ve 6326 sayılı Petrol Kanunu ile 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu hükümlerine göre, arama faaliyetleri sonunda rezervi belirlenen maden ve petrol faaliyeti ile jeotermal kaynak ve doğal mineralli sular için zaruri olan,
b) Kültür ve Turizm Bakanlığının talebi üzerine, turizm yatırımları için zaruri olan,
c) Kamu yatırımları yapılması için gerekli bulunan,
d) Köy yerleşim yeri ile uygulama imar plânı veya uygulama plânlarına ilave imar plânlarının hazırlanması, toprak muhafazası, gen kaynaklarının korunması, millî park ve muhafaza ormanı kurulması, doğal, tarihî ve kültürel varlıkların korunması, sel kontrolü, akarsular ve kaynakların düzenlenmesi, bu kaynaklarda yapılması gereken su ürünleri üretimi ve termale dayalı tarımsal üretim faaliyetleri için ihtiyaç duyulan,
e) 442 sayılı Köy Kanununun 13 ve 14 üncü maddeleri kapsamında kullanılmak üzere ihtiyaç duyulan,
f) Ülke güvenliği ve olağanüstü hal durumlarında ihtiyaç duyulan,
g) Doğal afet bölgelerinde yerleşim yeri için ihtiyaç duyulan,
ğ) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu hükümlerine göre, petrol iletim faaliyetleri ile elektrik ve doğal gaz piyasası faaliyetleri için gerekli bulunan,
h) Jeotermal kaynaklı teknolojik seralar için ihtiyaç duyulan,
ı) Cumhurbaşkanınca kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilan edilen,
i) 9/1/2002 tarihli ve 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamında ilan edilen endüstri bölgeleri, 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında ilan edilen teknoloji geliştirme bölgeleri, 12/4/2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan organize sanayi bölgeleri ve 6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında kurulan serbest bölgeler için kuruluş ve genişleme aşamalarında ihtiyaç duyulan,
j) 16/6/2005 tarihli ve 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunu kapsamında Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca kurdurulacak veya 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında yetkilendirilmiş işletmeciler tarafından kurulacak veya kurdurulacak elektronik haberleşme altyapıları için ihtiyaç duyulan,
Yerlerin, ilgili müdürlüğün talebi, komisyonun ve defterdarlığın uygun görüşü üzerine, valilikçe tahsis amacı değiştirilebilir ve söz konusu yerlerin tescilleri Hazine adına, vakıf meralarının tescilleri ise vakıf adına yaptırılır.
Köy Merası Nasıl Satın Alınır?
Tahsis amacı değiştirilen mera, yaylak ve kışlakların tescilleri Hazine adına yapılır. Tahsis amacı değiştirilen vakıf meralarının tescilleri ise vakıf adına yaptırılır. Daha sonra bunlardan uygun olanlar satılabilir.
Köy İçinde Bulunan Merayı Hazine Adına Tescil Edilip Satın Alabilir Miyim?
4342 sayılı Mera Kanununa göre tahsis amacı değiştirilmedikçe mera, yaylak ve kışlaktan bu Kanunda gösterilenden başka şekilde yararlanılamaz. Dolayısıyla meraların, vasfı değiştirilmedikçe satışı mümkün değildir. Ancak, Mera Kanunu hükümleri kapsamında vasfı değiştirilirse meralar özel mülkiyete konu olabilir. Mera Kanunu’na göre, bu Kanuna veya daha önceki kanunlara göre mera, yaylak ve kışlak olarak tahsis edilmiş olan veya kadimden beri bu amaçla kullanılan arazilerden sadece 14. maddede sayılan durumlarda meralık vasfı kaldırılabilir. Bu yerler Hazine adına tescil edilebilir.
Köyde konut olarak kullanılan yerlerde kullanılabilecek yöntemler sadece “Köy yerleşim yeri ile uygulama imar plânı veya uygulama plânlarına ilave imar plânlarının hazırlanması” dır. Dolayısıyla bu alanı sadece “Köy yerleşim yeri veya uygulama imar plânı veya uygulama plânlarına ilave imar plânlarının yapılması” durumunda Hazine adına tescil edilerek satın alabilirsiniz.
Meraya Yapılan Ev İmar Affından Yararlanabilir mi? Meralarda Yapı Kayıt Belgesi Geçerli mi?
3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16 ncı maddesi kapsamında Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların bulunduğu Hazineye ait taşınmazların, Yapı Kayıt Belgesi sahiplerine satışına ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere çıkarılan 396 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğine göre 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında kalan taşınmazlar imar barışı kapsamında satılmayacaktır. Konu hakkında detaylı bilgi için şu yazımıza bakabilirsiniz: Yapı Kayıt Belgesi Alınan Mera ve Ormanlar İmar Barışı Kapsamında Satılacak mı?