Melanom
Melanom nedir?
“Siyah tümör” anlamına gelen melanom, cilt kanserinin en tehlikeli türüdür. Hızlı büyür ve her organa yayılma özelliğine sahiptir. Erken teşhis önemlidir çünkü tedavi başarısı kanserli büyümenin boyutu ve derinliği ile doğrudan ilişkilidir.
Melanom, melanosit adı verilen deri hücrelerinden gelir. Bu hücreler, cilde rengini veren koyu pigment olan melanin üretir. Melanomların çoğu siyah veya kahverengi renktedir, ancak bazıları pembe, kırmızı, mor veya ten rengindedir.
Vücudun herhangi bir bölgesi melanomdan etkilenebilir. Erkekler gövdede melanom geliştirmeye daha yatkındır. Kadınların kol ve bacaklarda melanom olma olasılığı daha yüksektir. Melanomların yaklaşık %30’u mevcut benlerde başlar, ancak geri kalanı normal ciltte ortaya çıkar.
Melanom ne kadar yaygındır?
Melanom, tüm cilt kanserlerinin yalnızca %1’ini oluşturur, ancak cilt kanserine bağlı ölümlerin büyük çoğunluğuna neden olur. 30 yaşın altındaki gençlerde, özellikle genç kadınlarda en sık görülen kanserlerden biridir.
Melanom insidansı son 30 yılda çarpıcı bir şekilde artmaktadır.
Melanom belirtileri nelerdir?
Bir melanomun nasıl tespit edileceğini bilmek önemlidir, çünkü erken melanomlar yüksek oranda tedavi edilebilir. Melanom, benler, pullu lekeler, açık yaralar veya kabarık şişlikler olarak görünebilir.
Cildinizdeki bir noktanın melanom olabileceğine dair uyarı işaretlerini öğrenmek için Amerikan Dermatoloji Akademisi’nin “ABCDE” bellek cihazını kullanın:
Asimetri: Bir yarı diğer yarıya uymuyor.
Kenarlık: Kenarlar düzgün değil.
Renk: Renk benekli ve düzensiz, kahverengi, siyah, gri, kırmızı veya beyaz tonlarında.
Çap: Nokta, bir kurşun kalem silgisinin ucundan daha büyüktür (6,0 mm).
Gelişen: Nokta yenidir veya boyut, şekil veya renk olarak değişmektedir.
Bazı melanomlar ABCDE kuralına uymaz; bu nedenle, geçmeyen yaralar, olağandışı şişlikler veya kızarıklıklar ya da cildinizde veya var olan benlerde değişiklik olup olmadığını doktorunuza söyleyin.
Melanom’u tanımak için kullanılabilecek başka bir araç da “çirkin ördek yavrusu” işaretidir. Bir ben diğerlerinden farklı görünüyorsa bu “çirkin ördek yavrusu”dur ve bir dermatolog tarafından görülmelidir.
Belirtiler ve Nedenleri
Melanom neden olur?
Uzmanların çoğu, melanom için önemli bir risk faktörünün güneş ışığına, özellikle de gençlikteki güneş yanıklarına aşırı maruz kalma olduğu konusunda hemfikirdir. Bronzlaşma yataklarından gelen ultraviyole (UV) radyasyonu da melanom riskini artırır ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından kanserojen (kansere neden olan) olarak belirlenmiştir.
Her ne kadar herkes melanom geliştirebilse de, şu kişilerde hastalığa yakalanma riskinin arttığı görülür:
Kişisel bir melanom öyküsü.
Ailede melanom öyküsü.
Açık ten, çiller, sarı veya kızıl saç ve mavi gözler.
Kabarcıklı güneş yanıkları da dahil olmak üzere uzun süreli veya aşırı güneşe maruz kalma öyküsü.
Bronzlaşma yatağı kullanımı öyküsü.
Birçok ben, özellikle “atipik” benler.
Zayıflamış bir bağışıklık sistemi.
Melanom, Kafkasyalılarda daha yaygındır, ancak tüm cilt tiplerindeki insanlarda ortaya çıkabilir. Beyaz olmayan bireylerde genellikle melanom avuç içi, taban ve tırnaklarda görülür.
Teşhis ve Testler
Melanom nasıl teşhis edilir?
Şüpheli görünen bir ben veya başka bir noktanız varsa, doktorunuz onu çıkarabilir ve kanser hücresi içerip içermediğini görmek için mikroskop altında inceleyebilir. Buna biyopsi denir.
Teşhis konduktan sonra, melanom ne kadar derine yayıldığı ve mikroskop altındaki görünümü gibi çeşitli faktörlere göre sınıflandırılacaktır. Tümör kalınlığı, sonuçları tahmin etmede en önemli özelliktir.
Melanomlar aşağıdaki aşamalara ayrılır:
Evre 0 (Melanom in situ): Melanom sadece derinin üst tabakasındadır (epidermis).
Evre I: Yayılma kanıtı olmayan düşük riskli primer melanom. Bu aşama genellikle ameliyatla tedavi edilebilir.
Evre II: Daha yüksek tekrarlama riskini gösteren özellikler vardır ancak yayılma kanıtı yoktur.
Evre III: Melanom yakındaki lenf düğümlerine veya yakındaki cilde yayılmıştır.
Evre IV: Melanom daha uzak lenf düğümlerine veya cilde yayılmıştır veya iç organlara yayılmıştır.
Bazı hastalarda melanomun yayılıp yayılmadığını belirlemek için yakındaki lenf düğümlerinden biyopsi yapılması gerekebilir. Buna sentinel lenf nodu biyopsisi denir. Diğer gerekli testler arasında göğüs röntgeni, bilgisayarlı tomografi (BT) taraması, manyetik rezonans görüntüleme (MRI) taraması, pozitron emisyon tomografisi (PET) taraması ve kan çalışması yer alabilir.
Yönetim ve Tedavi
<