Kimse kahvenin nasıl veya ne zaman keşfedildiğini tam olarak bilmiyor, ancak kökeniyle ilgili birçok efsane var.
Etiyopyalı Bir Efsane
Dünya çapında yetiştirilen kahve, mirasını Etiyopya platosundaki eski kahve ormanlarına kadar yüzyıllar boyunca izleyebilir. Efsane, keçi çobanı Kaldi’nin ilk önce bu sevilen fasulye potansiyelini keşfettiğini söylüyor.
Hikaye, Kaldi’nin belirli bir ağaçtan meyveleri yeyip keçilerinin o kadar enerjik hale geldiğini fark ettikten sonra kahveyi keşfetti: keçiler geceleri uyumak istemediler.
Kaldi, bulgularını çilekle bir içki yapan ve akşam ibadetinin uzun saatlerinde uyanık tuttuğunu tespit eden yerel manastırın başrağına bildirdi. Başrahip, keşfini manastırdaki diğer keşişlerle paylaştı ve enerjik meyvelerin bilgisi yayılmaya başladı.
Kelime doğuya ilerledikçe ve kahve Arap yarımadasına ulaştıkça, bu fasulyeleri dünyaya getirecek bir yolculuğa başladı.
Arap Yarımadası
Arap yarımadasında kahve yetiştiriciliği ve ticareti başladı. 15. yüzyılda Arabistan’ın Yemen bölgesinde kahve yetiştiriliyordu ve 16. yüzyılda İran, Mısır, Suriye ve Türkiye’de biliniyordu.
Kahve sadece evlerde değil, aynı zamanda Yakın Doğu’daki şehirlerde ortaya çıkmaya başlayan birçok kahveh – kahveh khaneh adı verilen evlerde de kullanıldı. Kahve evlerinin popülaritesi eşitsizdi ve insanlar onları her türlü sosyal aktivite için sık sık kullandı.
Müşteriler sadece kahve içip sohbet etmekle kalmadılar, aynı zamanda müzik dinlediler, sanatçıları izlediler, satranç oynadılar ve haberleri takip ettiler. Kahve evleri kısa sürede bilgi alışverişi için o kadar önemli bir merkez haline geldiler ki, bunlar genellikle “Bilge Okullar” olarak adlandırılıyordu.
Her yıl dünyanın dört bir yanından kutsal Mekke şehrini ziyaret eden binlerce hacı ile bu “Araby şarabı” hakkındaki bilgi yayılmaya başladı.
Kahve Avrupa’ya Geliyor
Yakın Doğu’ya giden Avrupalı gezginler, sıradışı bir koyu siyah içeceğin hikayelerini geri getirdiler. 17. yüzyılda kahve Avrupa’ya girmiş ve kıtada popüler hale gelmişti.
Bazı insanlar bu yeni içeceğe şüphe veya korku ile tepki vererek ona “Şeytan’ın acı buluşu” adını verdiler. Yerel din adamları 1615’te Venedik’e geldiğinde kahveyi kınadılar. Tartışma o kadar harikaydı ki VIII. Papa VIII’den müdahale etmesi istendi. Bir karar vermeden önce içeceğin tadına bakmaya karar verdi ve içeceği o kadar tatmin edici buldu ki papa onayı verdi.
Bu tartışmalara rağmen, kahvehaneler hızla İngiltere, Avusturya, Fransa, Almanya ve Hollanda’nın büyük şehirlerinde sosyal aktivite ve iletişim merkezi haline geliyordu. İngiltere’de “kuruş üniversiteler” ortaya çıktı, çünkü bir kuruşun fiyatı için bir fincan kahve satın alabilir ve konuşmayı teşvik edebilir.
Kahve zamanın ortak kahvaltı içecek içeceklerinin yerini almaya başladı – bira ve şarap. Alkol yerine kahve içenler gün alarmına başladılar ve enerji verdiler ve şaşırtıcı olmayan bir şekilde, çalışmalarının kalitesi büyük ölçüde iyileştirildi. (Bunu modern ofis kahve servisinin öncüsü olarak düşünmeyi seviyoruz.)
17.yüzyılın ortalarında, Londra’da birçoğu tüccarlar, nakliyeciler, brokerlar ve sanatçılar da dahil olmak üzere benzer düşüncelere sahip müşterilerin ilgisini çeken 300’den fazla kahve evi vardı.
Birçok işletme bu özel kahve evlerinden büyüdü. Örneğin, Lloyd’s of London, Edward Lloyd’s Coffee House’da ortaya çıktı.
Yeni Dünya
1600’lü yılların ortalarında, kahve daha sonra İngilizler tarafından New York olarak adlandırılan New Amsterdam’a getirildi.
Kahve evleri hızla ortaya çıkmaya başlamış olsa da, koloniler Kral III. Boston Çay Partisi olarak bilinen isyan, Amerika’nın kahve içme tercihini sonsuza dek değiştirecekti.
“Kahve – uygar dünyanın en sevdiği içecek.”– Thomas Jefferson
Dünyada Tarlalar
İçecek talebi artmaya devam ettikçe, Arabistan dışında kahve yetiştirmek için sert bir rekabet yaşandı.
Hollandalılar nihayet 17. yüzyılın ikinci yarısında fideler aldı. Onları Hindistan’a dikmeye yönelik ilk girişimleri başarısız oldu, ancak şimdi Endonezya olan Java adasında Batavia’daki çabalarıyla başarılı oldular.
Bitkiler gelişti ve kısa süre sonra Hollandalıların üretken ve büyüyen bir kahve ticareti vardı. Daha sonra kahve ağaçlarının ekimini Sumatra ve Celebes adalarına genişlettiler.
Amerika Kıtası
1714’te Amsterdam Belediye Başkanı, Fransa Kralı XIV.Louis’e genç bir kahve fabrikası hediyesi sundu. Kral, Paris’teki Kraliyet Botanik Bahçesi’ne dikilmesini emretti. 1723 yılında genç bir deniz subayı olan Gabriel de Clieu, Kral’ın bitkisinden bir fide aldı. Zorlu bir yolculuğa rağmen – korkunç hava, fide yok etmeye çalışan bir sabotajcı ve bir korsan saldırısına rağmen, onu Martinik’e güvenli bir şekilde taşımayı başardı.
Dikildikten sonra, fide sadece gelişmekle kalmadı, aynı zamanda önümüzdeki 50 yıl içinde Martinik adasında 18 milyondan fazla kahve ağacının yayılmasıyla kredilendirildi. Daha da inanılmaz olanı, bu fidenin Karayipler, Güney ve Orta Amerika’daki tüm kahve ağaçlarının ebeveyni olmasıydı.
Ünlü Brezilya kahvesi, imparator tarafından kahve fidesi almak için Fransız Guyanası’na gönderilen Francisco de Mello Palheta’ya borçludur. Fransızlar paylaşmaya istekli değildi, ama Fransız Valisinin karısı, iyi görünüşüyle büyüledi, ayrılmadan önce ona büyük bir buket çiçek verdi – içine gömülmüş, bugün milyar dolarlık bir endüstriye başlamak için yeterli kahve çekirdeği vardı.
Misyonerler ve gezginler, tüccarlar ve kolonistler kahve tohumlarını yeni topraklara taşımaya devam ettiler ve dünya çapında kahve ağaçları dikildi. Plantasyonlar muhteşem tropik ormanlarda ve engebeli dağlık arazilerde kurulmuştur. Bazı mahsuller gelişirken, diğerleri kısa ömürlüdür. Kahve ekonomileri üzerine yeni uluslar kuruldu. Servetler yapıldı ve kayboldu. 18. yüzyılın sonunda, kahve dünyanın en karlı ihracat ürünlerinden biri haline gelmişti. Ham petrolden sonra kahve dünyada en çok aranan üründür.