İhtiyarlamak sanatı, bütün bu fena şeylerle mücadele etmek ve onlara rağmen, ömrümüzün sonunu mesut bir devre haline getirmektir.
İhtiyarlığın dertleri ile mücadele etmek mi? Bu dertler, vücuda saldırdığı zaman, onlarla nasıl mücadele edebiliriz? İhtiyarlık, kaçınılması mümkün olmayan akışına boyun eğmek zorunda bulunduğumuz bir fizyoloji hadisesi değil midir? Yapraklarını muhafaza etmek isteyen ağacın masalını yazamaz mıyız? Ağaç, yapraklarını muhafaza etmek için, isterse onları kendisine bağlasın, yapıştırsın, diksin. Zamanı gelince kış fırtınaları onu komşuları gibi aynı kara iskelet haline koyacak!
Bununla beraber, medeniyet ve tecrübe, insanlara, ihtiyarlıkla değilse bile, onun görünümü ile mücadele etmek yollarını öğretmiş bulunuyor. Süslenmenin rolü burada kendini gösterir. Yaşlı kadınlar, çok defa elbiselerine ve mücevherlerine gençlerden daha fazla ehemmiyet verirler. Bunun böyle olması gayet doğaldır. Parlak mücevherlerden beklenen tesir, gözleri kusurlara bakmaktan ayırıp kendilerine çekmektedir. Bizler için gerçekten bir << Abı Hayat >> çeşmesi bulunacak mı? Çok defa, bir insanın yaşı doğduğu seneye göre değil de damarlarına ve mafsallarına göre sayıldığı söylenir. Elli yaşında bir adam, yetmiş yaşında olan bir başka adamdan daha ihtiyar olabilir. Şu halde, bir vücudun hücrelerini fizyoloji bakımından, daha genç bir hale getirerek onu gençleştirmek neden mümkün olmasın? Hücrelerimizin ölmesi, belki de bir takım zararlı maddelerin birikmesinden ileri geliyor ve belki, bu hücreleri uygun aralıklarla yıkacak olursak, ömrün müddetini uzatabiliriz.
Doktor Voronoff’un koçlar üzerinde yaptığı tecrübeleri herkes bilir. İnsan üzerinde başarıları bu derece kesin değil; fakat bütün bunların ehemmiyeti olmasa gerek, çünkü bugün bir insan, sırf sağlıklı yaşamak için alınması gereken önlemlerin bütününe riayet etmek şartı ile seksen yaşına varır, hatta daha ötesine aşabilir. Bu kadarı yetmez mi?
Seksen senede, artık görülmedik bir şey kalmamıştır; Aşk, aşkın sonu, yükselme hırsı, bu hırsın boşluğu, fikir sahasında iki üç delilik ve bunların şifa buluşu. Ölüm korkusu bu yaşta artık o derece kuvvetli değil. Duygular bilhassa ölmüş kişilere ve geçmiş hadiselere bağlanıyor. Goethe:
<< Yalnızlığımla bir efsane tesiri yapıyorum. >> diyordu.
Sinemada seanslar kesintisiz olduğu takdirde, müşterinin filmi sabahtan akşama kadar seyretmek hakkı vardır. Gerçekte ise, gördüğü şeyler tekrar karşısına çıkınca, can sıkıntısını onu yerinden kaldırır. Hayat da böyle devamlı bir manzaradır. Aynı << günlük havadisler >> her otuz senede bir tekerrür ederler ve bundan bıkılır. Seyirciler birer birer kalkıp giderler.
İngiliz yazarı, Wells’in yetmişinci doğum yılını kutladıkları sırada o, bir nutuk söyledi; bu nutkunda, şimdi yapılan törenin çok küçükken, sütninesinin << haydi Mister Henry, yatma zamanı geldi >> dediği sırada neler duyduğunu kendine hatırlattığını söylüyordu. Saati gelince, çocuk, itiraz ediyor, fakat içinden duyuyor ki, uykusu gelmiştir ve yatak, kendisi için çok istediği bir dinlenme olacak. Wells ilave ediyordu:
<< Ölüm, o da şefkatli ve ciddi bir sütnine; saati gelince bize: Haydi, Mister Henry, yatma zamanı geldi >> diyor. Biraz istemezlik ediyoruz, fakat biliyoruz ki, dinlenme zamanı gelmiştir ve içimizdeki dilek de bu dinlenmedir. >>