Savaşın başlarında, Olga Sviridenko ailesini doğu Ukrayna’dan çıkarmak zorunda kalacağını fark etti.
Komşularının çoğu, kuzeydoğu Kharkiv’de gelen bir saldırıyı haber veren hava saldırısı sirenlerini duyabilirken, o ve kocası Roman Sviridenko, bir metin uyarısının vızıltısına güvenmek zorunda kaldı.
“Bazen etrafta çılgınca koşuşturan insanlar görürdük ve neler olup bittiğini anlamazdık. … Biz de kaçmak istiyoruz ama nereye?
Ukrayna işaret dilinde “Bazen insanların çılgınca koştuğunu görürdük ve neler olduğunu bilemeyiz” dedi. “Biz de kaçmak istiyoruz ama nereye?”
İlişkili: Kanada, Ukraynalılar için hızlı varışlara öncelik verdiğinden, risk altındaki Afganlar yurtdışında mahsur kalmaya devam ediyor
Sviridenkolar, 24 Şubat’taki Rus işgalinden önce ülkede yaşayan sağır veya işitme güçlüğü çeken yaklaşık 38.000 Ukraynalı arasında yer alıyor.
Şimdi binlerce kişi yakın ülkelere kaçarak Avrupa’nın İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en büyük savaş zamanı hareketine katıldı. Diğerleri, bir savaş bölgesinde onu duymadan gezinmeye çalışıyorlar.
Olga Sviridenko, sığınaklarda ve metro istasyonlarında geçirdiği gecelerde, kendisi de sağır olan iki kızının dışarı düşen bombaları duyamamasıyla biraz teselli buldu.
Ancak kendisi gibi sağır olan arkadaşı Inna Podlipian’ın duyabilen iki kızı var. Henüz 6 yaşındalar ve 9 yaşındalar. Geceleri, kızlarının kendisinin duyamadığı füze saldırılarını duyabildiğini biliyordu.
“Onlar [cried] her zaman. …birbirlerine söylememeleri için söz vermelerini sağladım. [deaf] çocuklar [in the shelter] ne duyabilirlerdi.”
“Onlar [cried] her zaman,” dedi işaret diliyle ve gözyaşlarına boğuldu. “Diğerlerine söylememeleri için söz vermelerini sağladım. [deaf] çocuklar [in the shelter] ne duyabilirlerdi.”
Mart ayının başlarında, aileler diğer sağır ailelerle birlikte bir araba konvoyunda Kharkiv’den birlikte kaçtılar. Sviridenko, trafik korkunçtu – arabaların hızlanıp aniden durduğunu söyledi. Bir noktada, arkadan uçtular. Olga Sviridenko başını vurdu ve kolunu yaraladı.
Yol boyunca, boş odaları olan çeşitli evlerde uyudular.
Grup Moldova’dan geçti ve sonunda Ukrayna sınırından yaklaşık 31 mil uzaklıktaki Romanya’nın küçük Botoşani kasabasına ulaştı. Orada, Romanya’nın Ulusal Sağırlar Derneği olan ANSR’nin yerel bir şubesi tarafından alındılar.
İlişkili: Güney Romanya’da köylüler, arka bahçesindeki bir NATO füze savunma sistemi konusunda tedirginler
Küçük bir odada, zemini rengarenk battaniyelerle kaplı şilteler dolduruyordu. Yerel sağırlar topluluğu tarafından bağışlanan atıştırmalıklarla dolu bir masa bir taraftaydı.
İki ailenin kızları bir şilteye oturdular ve yanlarında getirdikleri Sara adlı evcil fareyle oynadılar.
Podlipian’ın kayınvalidesi yakınlarda oturdu ve evdeki akrabalarıyla FaceTime kullanarak işaret dilinde konuştu.
Üstünde bir televizyon, ön saflardan gelen haberlerle sessizce oynuyordu. Daha sonra şeker hastası olan ve kaçışları sırasında kan şekeri ile mücadele eden kocası için doktor randevusuna gideceklerdi.
Sonunda aileler rahat bir nefes aldı.
“Her şey yok edilir. Evlerimiz, her şey. Başka bir yere ve başka bir hayata geçmek istiyoruz” dedi Olga Sviridenko. “Dünyanın sağırları, biz sadece barış istiyoruz.”
İlişkili: İkinci Dünya Savaşı kurtarma çabalarını yankılayan ABD’deki etnik Rus araştırmacılar, Ukraynalı bilim adamlarını destekliyor
Önemli bir zorluk var: Ukraynaca ve Rumence işaret dilleri tamamen farklı. Hatta farklı alfabelere dayanıyorlar.
ANSR gönüllülerinin yardımıyla aileler, İtalyanca gibi diğer işaret dillerinden ödünç alınan jestler, yüz ifadeleri ve yaygın olarak anlaşılan işaretlerin bir kombinasyonu aracılığıyla iletişim kurmanın bir yolunu geliştirdi.
Birkaç hafta sonra, tüm konuşmalar mümkün hale geldi.
“Biz [struggle] Botoşani’den bir ANSR gönüllüsü olan ve aynı zamanda sağır olan Mona Ababei,” dedi.
Yönetmen Daniel Hliban, savaştan önce ANSR’nin Botoşani şubesinin buzdolabı bile olmayan küçük, iki odalı bir saha ofisi olduğunu söyledi. Şimdi, en az 200 kişiyi ağırladıklarını tahmin ediyor. Sadece iki ya da üç saatlik uykuyla çalıştığını söyledi.
Krizden bahsederken duygulanıyor.
“Onları kardeşlerimiz olarak görüyoruz. … Şu anda ihtiyaç duydukları en iyi işaret sarılmaktır. Ve ‘hoş geldiniz’ demek ve ‘güvendesiniz’ demek. Şu anda önemli olan tek şey bu.”
Hliban, “Onlara kardeşlerimiz gibi davranıyoruz” dedi. “Şu anda ihtiyaç duydukları en iyi işaret sarılmaktır. Ve ‘hoş geldiniz’ demek ve ‘güvendesiniz’ demek. Şu anda önemli olan tek şey bu.”
İlişkili: Ruslar ve Ukraynalılar Meksika üzerinden ABD’ye kaçmaya çalışıyor
Sağır erkekler, Ukrayna’nın 18 ila 60 yaş arasındaki çoğu erkeğin ülkeyi terk etmesini yasaklayan kuralından muaf tutuluyor. Ancak Hliban, sağırların Ukrayna’dan çıkmak için sınırı geçmelerinin engellendiği birkaç vaka duyduğunu söyledi.
Bazı ailelerin de bir arada kalabilmeleri için Ukrayna sınırları içinde yerinden edilmiş olarak kalmayı tercih ettiğini söyledi.
Savaş, bir aydan biraz fazla bir süre içinde 10 milyondan fazla insanı yerinden etti – 4 milyondan fazla insan başka ülkelere sığınmak için ülkeden kaçtı, UNHCR’ye göre.
Bu ayın başlarında, Dünya Sağırlar Federasyonu yayınladı yönergeler savaş sırasında sağır olan insanların korunması ve güvenliği hakkında.
“Ne zaman bir silahlı çatışma veya savaş ortamı olsa, bilgiye tam erişimi olmayan insanlar çok savunmasızdır.”
Dünya Sağırlar Federasyonu başkanı Joe Murray, “Silahlı çatışma veya savaş ortamı olduğunda, bilgiye tam erişimi olmayan insanlar çok savunmasızdır” dedi.
Ukrayna’nın sağır savunuculuğu topluluğunun, tüm iş gücünün sağır işçilerden oluştuğu Sovyet fabrikalarında derin kökleri vardır.
Modern zamanlarda, Ukrayna İşitme Engelliler Derneği, Avrupa’da tüm acil servisler için işaret dili tercümesini kullanıma sunan ilk kuruluşlardan biriydi.
Artık topluluk, insanların güvenliğini sağlamaya ve işaret dili konuşanlar için güncel bilgileri kullanıma sunmaya odaklanmış durumda.
Murray, “Örneğin, alınacak en iyi yolun ne olduğunu bulmak için değiş tokuş edilen bilgilere ayak uydurmanız gerekiyor” dedi. “Örneğin güvenli geçiş için yerel makamların müzakere ettiklerini takip etmek. Kızılhaç’ı, onların konvoy organizasyonunu takip etmek.”
Murray, Ukrayna’dan gelen ilk sağır mülteci grubunun zaten uluslararası bağlantıları varmış gibi göründüğünü söyledi. Bu grup daha önce seyahat etti ve yurtdışındaki diğer sağır topluluklarla bağlantıları var.
İlişkili: Yeni Rus diasporası İstanbul’da kendine yer buldu
Murray, “Fakat sağır mültecilerin ikinci dalgasıyla birlikte, daha az uluslararası teması olan, bu da onları daha savunmasız ve daha fazla muhtaç hale getiren bireyler görebiliriz” dedi.
Olga Sviridenko ve ailesi, geçici bir sığınakta kaldıklarını söylediği Fransa’da artık güven içinde.
Inna Podlipian ve ailesi, kuzey Almanya’da yeni bir ev buldular. Savaş bittiğinde eve dönebilmek için dua ettiklerini söylediler.
O zamana kadar sadece barışı bekliyorlar.
Olga Sviridenko, “Şimdiye kadar her şey yolunda ama benim için Ukrayna için kalbim çok ağır” dedi.
Kaynak : https://theworld.org/stories/2022-03-30/navigating-war-without-sound-ukraine-s-deaf-refugees