Kaygı, bir tehdit veya tehlike karşısında harekete geçen normal ve sağlıklı bir tepkidir. Anksiyete, bu reaksiyon genellikle tehdit edici olmayan/tehlikeli durumlarda veya ısrarlı bir şekilde, günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyecek derecede aktive olduğunda bir anksiyete bozukluğu haline gelir.
Anksiyete, herkesin bir noktada deneyimlediği ve vücudun önemli bir şey yapmaya hazırlanmasına yardımcı olan bir duygudur. Anksiyete, merkezi sinir sisteminin ve tüm organizmanın yoğun aktivasyonunun psikofizyolojik bir tepkisini üretir. Yoğun veya sürekli bir çaba gerektiren ve şu anda meydana gelen veya gelecekte meydana gelebilecek bir tehdit veya tehlikeyi harekete geçirmeye ve bunlarla başa çıkmaya hizmet eden bir durumda hareket etmeniz gerektiğinde ortaya çıkar.
Bu nedenle kaygı, farklı vücut sistemlerinde (onları harekete geçirerek) bizi harekete geçmeye hazırlayan ve hızlı tepki vermemize yardımcı olan değişikliklere neden olur.
Anksiyete çoğu durumda normal ve sağlıklı bir tepkidir. Örneğin, bir iş görüşmesi veya sınavla karşı karşıya kaldığınızda, sizi “uyarıya” soktuğu için yararlı olabilir. Mülakat veya sınav boyunca azalan, daha hızlı kalp atış hızı veya ağız kuruluğu gibi bazı fiziksel duyumlar fark edebilirsiniz. Mülakattan veya sınavdan önce bile bu hisleri fark edebilir ve mülakatı yapanın çok sert olabileceği veya soruların çok zor olduğu gibi düşüncelere sahip olabilirsiniz.
Kaygının normal bir duygu olduğunu akılda tutmak, ona sahip olanlar için önemli bir husustur, çünkü amaç onu ortadan kaldırmak değil, onu tolere etmeyi ve yönetmeyi öğrenmektir.
Anksiyete ve beyin mekanizmaları
Anksiyetenin neden olduğu tepkiler beyin mekanizmalarında başlar. İnsan beyni, geleceği (sonuçları) tahmin etmek ve öngörmek için geçmişten (anılar) gelen bilgilerle şimdiki zamandan (durum) gelen bilgileri çok iyi bir şekilde bütünleştirir.
Geçmişin veya anıların bilgisi, o durumda hissedilen duygular ve bedensel duyumlarla bağlantılı yaşanmış deneyimlerden oluşur. Geçmişi hatırlamak, o anda hissedilen duygu ve hisleri yeniden yaşamanızı sağlar.
Böylece beynin bir kısmı duyu organları aracılığıyla dışarıdan toplanan bilgileri depolarken, bir kısmı da içsel duygu ve duyumlarla ilgili depolanmış bilgileri sağlar. Beynin bu çeşitli bölümleri işbirliği içinde çalışır ve harekete geçer. Mevcut bir durum önceki bir anıya veya deneyime benzediğinde, aynı ilişkili duyumlar ve duygular kolayca aktive edilir. Ve bu durum geçmişte sizi korkutan bir durumun hatırasını andırıyorsa, onu şimdiki zamanda da kolaylıkla uyandırabilirsiniz.
Kaygı bozuklukları nelerdir?
Anksiyete bozuklukları, yoğun korku veya endişe ve/veya aşırı endişe ile karakterizedir. Bu bozukluklar önemli derecede rahatsızlık yaratır ve kişinin yaşı ne olursa olsun normal işleyişini etkiler (ya aile ya da arkadaşlarla ilişkilerle ilgili olarak ya da okuldaki ya da işteki performansıyla ilgili olarak). Korku ve/veya endişenin ana odağının ne olduğuna bağlı olarak, bir bozukluktan ya da diğerinden söz edilir.
Ayrılık kaygısı bozukluğu. Bu tür bir bozuklukta, küçük, kendisine bir şey olacağı ve onları bir daha göremeyeceği korkusuyla, kendisine bakan insanlardan ayrılma konusunda yoğun bir korkuya sahiptir. Örneğin, küçük bir çocuk, babası yanında kalsa bile, annesi evden her ayrıldığında gergin olduğunda. Ağlamaya ve çığlık atmaya başlar ve sokakta annesinin başına kötü bir şey gelebileceğini ya da bir kaza geçirebileceğini söyler. Buna rağmen okula gitmeyi kabul eder, ancak onu okul kafeteryasından çıkarmak zorunda kalırlar ve ebeveynler onu çıkışta almaya gittiklerinde çok dakik olmak zorundadırlar. Okul kolonilerini duymak bile onu ağlatır.
Özel fobi. Bir kişinin bir nesneden veya durumdan (enjeksiyonlar, uçak, yükseklikler, böcekler vb.) yoğun bir korkusu olduğunda. Kişinin sosyal durumlardan (konuşma, gözlenme veya başkalarının önünde hareket etme vb.) yoğun bir korkusu varsa buna anksiyete bozukluğu (veya sosyal fobi) denir. Spesifik bir fobiye örnek olarak, örneğin, bir kişi yükseklikten korktuğunda çok gerginleşir, titrer ve baş dönmesi hisseder. Bir sosyal anksiyete bozukluğu vakası, bir kişinin diğer insanlarla konuşurken çok gergin hissetmesidir. Kendisini gülünç gösterecek bir şey yapmaktan ve başkalarının onun hakkında olumsuz şeyler düşünmesinden korkar. Bu durumlarda kişi genellikle kızarır ve bunu fark ettiğinde daha da kötü hisseder.
Panik atak. Panik atak, hoş olmayan fiziksel duyumların (çarpıntı, boğulma hissi, baş dönmesi,…) ve genellikle felaket olan düşüncelerin (diğerlerinin yanı sıra kontrolü kaybetme veya ölme korkusu) eşlik ettiği ani ve yoğun bir endişe dönemi olarak tanımlanır. . Panik bozukluğu sıklıkla agorafobi ile birlikte görülür. Bu, bir kişinin bayılacağını düşündüğü durumlarda, metroda, otobüste, merkezi caddelerde, çok sayıda insanla birlikte giderken, toplu taşıma araçlarını kullanmamaya zorlayan rahatsızlık ve endişe duyması durumudur. ve her zaman eşlik edilmesi gerekir.
Agorafobi. Kişi, bazı durumlarda, dışarı çıkamamaları veya ihtiyaç duyduklarında yardım istemeleri durumunda, endişe duygusu hissetmekten (kalbinin hızlı çarpması veya çok terlemesinden) alışılmış olarak korkar. Bunun sonucunda kişi toplu taşıma araçlarına binmek, konsere ya da restorana gitmek gibi durumlardan kaçınma eğilimi gösterir. Bu, örneğin, metroya veya otobüse binerken bayılacağını düşündüğü için çok fazla rahatsızlık ve endişe fark eden bir kişinin, durağa gelmeden onu inmeye zorlaması durumudur. Sonunda toplu taşıma kullanmamayı seçiyor. Alışverişe gittiğinizde ya da insan kalabalığının olduğu şehirde de benzer bir his var.
Yaygın anksiyete bozukluğu. Bir kişi sürekli olarak çeşitli günlük şeyler hakkında (örneğin okul, iş veya çocuklarının sağlığı hakkında) endişe duyduğunda, bu endişelerin uykuyu etkilediği, konsantre olma yeteneği veya kişi kendini çok gergin hisseder. veya yorgun. Bu, her zaman sabırlı bir insan olan, çocukluğundan beri ana-babasının parayla arasının iyi olup olmadığı ya da ölecekleri konusunda endişelenen bir kişinin durumu olurdu. Ve ESO çalışmaya başladığından beri endişeleri arttı. Her şeyden önce, dersi geçip geçemeyeceğinden ve uygunsuz bir şey söylediğinde arkadaşlarının onu bir kenara bırakıp bırakmayacağından endişe ediyor. Bütün bunlar onun uyumasını zorlaştırır ve sürekli bir gerginlik içindedir. Bir de başının ağrıdığı ve midesinin ağrıdığı günler oluyor.
Aynı kişi aynı anda birkaç anksiyete bozukluğuna sahip olabilir ve ruh sağlığı alanında başka bozuklukların (depresyon veya alkol gibi bazı maddelerin kötüye kullanılmasıyla ilgili sorunlar gibi) olması nadir değildir.
Kaygı İşlevi
Anksiyete bozukluğunun nasıl çalıştığından bahsederken, bunu bir kısır döngü, yani kendi başına kendini sürdürme ve güçlenme eğiliminde olan bir işlev aracılığıyla yapmak yararlıdır.
Genel olarak konuşursak, bir kişi anksiyete semptomlarına sahip olduğunda, çarpıntı veya baş dönmesi gibi bazı hoş olmayan fiziksel duyumlar fark eder. Bunun nedeni, tehlike durumlarının (gerçek veya hayali) beyinde ve hormonal düzeyde vücudu bir yangın alarmı gibi harekete geçiren tepkiler üretmesidir: olası bir tehdit algılandığında, kişinin tüm dikkati kaçmak için bu duruma yönlendirilir. tehlike ve hayatta kalmak.
Böylece kişi daha fazla nefes alır (daha fazla oksijene sahip olmak için), kalp daha hızlı atar (kaslara ve beyne daha fazla kan gitmek ve daha fazla glikoz ve oksijene sahip olmak için), kaslar gerilir (kaçmaya veya savunmaya daha hazırlıklı olmak için), kalp daha hızlı atar. cildin gözenekleri kapanır (olası yaralanmalardan korumak için), vb. Paralel olarak vücuttaki diğer bezlere alarm bilgisi gönderilerek doku ve organlar üzerinde iltihap önleyici etkisi olan hormonları (glukokortikoidler) salgılayarak fiziksel hasarın önüne geçilir. Böylece vücut bir düdüklü tencere gibi olur.
Tehlike geçtiğinde veya yüzleşmede başarılı olduğunda veya kişi gerçek bir tehdit olmadığını fark ettiğinde, beyin seviyesindeki alarm devre dışı bırakılır, sinir sistemi yeniden dengelenir ve korku veya kaygı kaygısı azalır.
Ancak bazen, belirli tehlikenin ne olduğu veya nereden geldiği bilinmediği de olabilir. Daha sonra dikkat, hoş olmayan bedensel duyumlara fazla odaklanır ve muhtemelen kalp ve solunum hızlarının nefes almanın zorlaştığı noktaya kadar artmasına neden olur. Bu duyumların artması olumsuz düşünceleri de artırır. Tüm bunlar, örneğin, asansöre binerken oluyorsa, muhtemelen bir noktada artık onu almamaya karar veriyorsunuz (kaçınma) veya sadece yeni asansörler olduğunda veya yakın çevre size eşlik ederken yapıyor olabilirsiniz. (güvenlik davranışı).
Bu örnekte, kaçınma ve güvenlik davranışlarının (kişinin korkulan durumlarla yüzleşmek için kullandığı “hileler”) kullanımının, olumsuz düşüncelerin doğrulanmasına izin vermediğinden, bozukluğun sürdürülmesine nasıl yardımcı olduğu görülebilir. (“asansör bozulacak ve nefes almakta zorlanacağım”) doğru değildir ve kişi bu kaçınma veya güvenlik davranışlarıyla kurtulduğunu düşünebilir.
Belirli insanlarda, özellikle gelişimin belirli dönemlerinde yoğun duygusal aşırı yüklenme ve tehdide maruz kalmışlarsa veya kaygıya karşı savunmasızlarsa, uyarı beyin devrelerinin aşırı duyarlılığının bir sonucu olarak sürekli olarak korku/endişe tepkileri ortaya çıkabilir. ya da tehdit ortadan kalktıktan sonra dengeyi sağlamada yavaş bir tepki.
Ek olarak, kaçınma tepkilerinin tekrarı, kişinin normal günlük işleyişini de etkileyebilir ve özgürlüğünü ve özerkliğini azaltabilir. Kaygı ve korkunun patolojik hale gelip bir bozukluk oluşturduğu zamandır. Ek olarak, ilgili hormonal yapıların sık aktivasyonu vücudun kendisine zararlı hale gelebilir, çünkü kanda sürekli glukokortikoid varlığı vücudun geri kalan dokularını ve iç organlarını etkileyebilir ve farklı sistemlerde fiziksel rahatsızlıklar, rahatsızlık veya ağrı oluşturabilir, yanı sıra depresyon veya yorgunluk.
Anksiyete Bozuklukları Kimlerde ve Hangi Oranda Görülür
Anksiyete bozuklukları, ruhsal bozuklukların en yaygın gruplarından biridir. Rakamlar, dikkate alınan parametrelere göre değişebilmekle birlikte, her 5 kişiden 1’inin hayatı boyunca anksiyete bozukluğu yaşayacağı konusunda fikir birliği vardır. Çocuklar ve ergenler söz konusu olduğunda, bu rakam 100 üzerinden 6 civarında olacaktır.
Etkilenen kişi sayısı da bozukluğa bağlı olarak değişir, örneğin belirli fobiler anksiyete bozuklukları içinde en sık görülen bozukluktur.
Geleneksel olarak, kadınların anksiyete bozukluğuna sahip olma riskinin erkeklerden daha yüksek olduğu düşünülür, ancak rakamlar, bozukluğa ve yaşa bağlı olarak değişir. Örneğin, sosyal anksiyete bozukluğundan bahsederken kadın ve erkek varlığı daha eşittir ve çocuk ve ergenlerde cinsiyetler arasındaki fark yetişkinlikteki kadar belirgin değildir.
Öte yandan, tedavi almayan anksiyete bozukluğu olan kişilerin bu bozuklukların bir kronolojisine sahip olmalarının ve depresyon veya aşırı toksik madde tüketimi gibi diğer psikiyatrik bozuklukları geliştirme riskinin daha yüksek olduğunu gösteren birkaç çalışma vardır. Kronik olarak kaygı yaşamak, vücudun geri kalan sistemlerinin işleyişini etkileyebilir ve tıbbi hastalık riskini (diğerlerinin yanı sıra gastrointestinal bozukluklar veya kalp problemleri gibi) artırabilir.
Başlangıç yaşı açısından kaygı bozuklukları en erken başlangıçlı bozukluklar arasındadır. Aşağıdaki grafik, farklı anksiyete bozukluklarının genellikle ortaya çıktığı yaklaşık yaşları göstermektedir.
Bir önceki yazımız olan Yeme Bozukluğu başlıklı makalemizde Anoreksiya nevroza, yeme bozukluğu ve Yeme Bozuklukları hakkında bilgiler verilmektedir.