Yeni tip süpernova keşfedildi
Gökbilimciler ilk kez yeni bir tür olan süpernova keşfettiler. Bilim insanları bir yıldızın, bir kara delik veya bir nötron yıldızı olabilecek son derece yoğun bir nesneyle çarpıştıktan sonra, gökyüzünde benzersiz görsellik oluşturarak zamanından önce patlamış gibi göründüğünü belirtiyor.
Hikaye 2017 yılında, Caltech astronomu Dillon Dong’un, radyo kaynakları arayan kozmosu sürekli olarak tarayan Çok Büyük Dizi Gökyüzü Araştırması tarafından toplanan verilerde garip bir sinyal tespit etmesiyle başlıyor. VT 1210+4956 olarak adlandırılan bu özel sinyal, son derece parlak bir radyo dalgaları darbesiydi.
Dong, parlamanın en olası nedeninin, süpernovaya dönüşme sürecindeki bir yıldız olduğunu hesapladı ve fırlatılan malzeme, yıldızın birkaç yüz yıl önce döktüğü bir gaz bulutuyla etkileşime girdiğinde bir radyo sinyali üretiyordu. Fakat tüm hikaye bu değildi.
Başka bir Caltech astronomu olan Anna Ho, ipuçlarının radyonun yanı sıra farklı bir sinyal türünde de olabileceğini öne sürdü. Böylece ekip, kısa ömürlü X-ışını olaylarının ayrı bir kataloğunu aradı ve uzayda, ancak yıllar önce radyo kaynağı VT 1210+4956 ile aynı hizada olan bir katalog buldu.
Dong, “Bu iki olay hiçbir zaman birbiriyle ilişkilendirilmedi ve kendi başlarına çok nadirdir” diyor.
Peki ne tür bir olay böyle hem radyo hem de X-ışını emisyonları üretmiş olabilir? Kapsamlı modellemeden sonra, ekip sonunda ilgi çekici bir senaryonun gerçekleşmiş olabileceğine karar verdi.
Gökbilimciler, yıldızın son derece kompakt bir yıldız cesedi ki bu büyük olasılıkla bir kara delik olduğunu ancak potansiyel olarak bir nötron yıldızı tarafından yörüngede döndüğünü varsayıyorlar. Bu cismin aşırı yerçekimi kuvveti, zamanla yıldızın gazını köpürtüp bir kısmını uzaya fırlatarak yıldızın etrafında bir “çörek” şekli oluşturacaktı.
Sonunda, yıldız cesedi yıldızın içine çekilecek ve zamanından çok önce bir süpernovada aniden patlamasına neden olacaktı. Yıldız çökerken, X-ışını sinyalini üreten bir malzeme jeti yıldızın çekirdeğinden fırlamış olacaktı. Yıllar sonra, patlayan yıldızdan gelen patlama, onu çevreleyen gazlı çöreğe ulaşacak ve VLA Sky Survey’in yakaladığı bir radyo dalgası patlaması üretecekti.
Bu tür birleşmeyle tetiklenen süpernovaların uzun süredir var olduğu tahmin ediliyordu, ancak hiçbiri daha önce tespit edilmedi.
Caltech’te astronomi profesörü olan Gregg Hallinan, “Devasa yıldızlar nükleer yakıt bittiğinde genellikle süpernova olarak patlar. Fakat bu durumda, istilacı bir kara delik veya nötron yıldızı, kendisine eşlik eden yıldızın patlamasını zamanından önce tetikledi.” diyor.