Emekli kovboydan Hepimiz Afrikalıyız hikayesi
26 Şubat 2010 00:00
İngiliz Şair William Ernst Henleyin Yenilmez adlı şiiri böyle diyor.
Kapı ne kadar dar,
Ferman ne kadar cezayla dolu olursa olsun,
Kaderimin efendisiyim ben:
Kaptanıyım ruhumun.
İngiliz Şair William Ernst Henleyin Yenilmez adlı şiiri böyle diyor. Yıllarını küçük bir hücrede geçiren Nelson Mandela, cezaevi yıllarında bu şiiri sık sık okuyarak güç almış. Güney Afrika liderinin bu şiirle ilişkisi, Clint Eastwoodun yönettiği Yenilmez filminde anlatılıyor.
Sporlu filmler, insana sıkıntı verecek kadar birbirine benzer hikayeler üstüne kurulu oluyor. Güney Afrika Cumhuriyetinin ragbi takımının maceralarını izlemeye hazırlanırken de, benzer duygulardan kurtulmak zor. İnsanın inanırsa, çok çalışırsa birçok şeyi başarabileceği, sporun dilinin evrensel olduğu doğrudur tabii de, Yenilmezde neyse ki adının çağrıştırdıklarından daha fazlası var.
Clint Eastwood, kovboyluktan emekli olduğundan beri, Amerikan sinemasının belki de en hayırlı işler yapan yönetmeni oldu. Yenilmezdeki yaklaşımı da, tanıtımlarında tekrarlanan kolay cümledeki gibi ırkçılığa karşı olmaktan ibaret değil. Çok daha fazlası, anlamlısı, bundan önceki filmi Gran Torinoda vardı. Beyaz orta sınıf Amerikalının ırkçılığını sorgulayan filmin hikayesi, aslında Yenilmezde biraz daha farklı bir mecraya akıyor.
GÜNEY AFRİKANIN RAGBİ SEVDASI
Bu kez yer Güney Afrika. Bilindiği gibi Nelson Mandela, 27 yılını cezaevinde geçirdikten sonra çıkıyor ve ülkenin çoğunluğunu oluşturan siyahların da oy kullandığı ilk seçimde devlet başkanı oluyor. Nevi şahsına münhasır, orijinal bir adam, bunu icraatlarıyla belli etmeye başlıyor. Bir tanesi de, ragbi takımıyla ilgili. Yönetimde söz sahibi olmaya başlayan siyahlar, ırkçı apartheid dönemiyle özdeşleşen Springbok takımının adının, renklerinin, bayrağının değiştirilmesini istiyor, hatta buna karar veriyorlar.
Ama Mandela, burada siyahlara rağmen bir hamle yapmaya çalışıyor. Sekreterine söylediği gibi politik değil, insani bir hamle. O da, Güney Afrikanın beyaz yurttaşları için önemli bir simge olan Springboktan vazgeçmemek. Takımın kaptanını yanına çağırıyor ve ondan yardım istiyor. Yaklaşan bir ragbi dünya kupası var ve Güney Afrikada takip edilen bir spor olan ragbinin yeni bir ülke kurulmasında bir rol oynamasını istiyor Mandela.
Yani hem beyazları, hem siyahları, başka bir fikre kazanmaya çalışan devlet başkanı, iki halkın birbirine düşman olmadığı bir ülke yaratmanın derdinde. Ve bunun için spordan da yararlanmak istiyor. Hikaye bu.
AFFEDEN YENİLMEZ
1995 Dünya Kupasına doğru yaşanan gerçek olayları anlatıyor Yenilmez. İsmini aldığı şiirdeki çağrışım, biraz, takımın kaptanı François Pienaarın sözleriyle anlam kazanıyor. Bir maçtan önce, Mandelanın daha önce kaldığı cezaevini gezmeye gittiklerinde, küçük hücreye bakıyor ve şöyle diyor: Bir adamın nasıl olup da hapiste otuz yıl kalıp, çıktıktan sonra ona bunu yapanları affettiğini düşünüyorum.
Yenilmezde Eastwoodun, Mandelanın ağzından yaptığı en önemli vurgu, affetme üzerine. Çünkü kardeşçe bir arada yaşamanın anahtarı ona göre bu. Mandelanın kendisinden başlayarak, siyahların beyazları, beyazların siyahları affederek yeni bir ülkenin kurulması, filmde gayet başarıyla anlatılıyor. Affetmek diyor Mandela; ruhu özgürleştirir, korkuyu ortadan kaldırır. Bu yüzden de çok güçlü bir silahtır.
Eastwood da bu vurgunun güncel ve önemli olduğunu düşünmüş ki altını çizmiş. Bir anlamda Hepimiz Afrikalıyız demeye çalışmış. Ama bilmiyor ki biz, bu topraklarda, galiba herkesten daha çok Afrikalıyız. Çünkü Yenilmezde anlatılan hikaye, basbayağı bizim hikayemiz. Güney Afrika kadar halklar arası bir bölünmüşlük yaşamasak ve öyle bir karşılıklı nefret duymasak da, 30 yıllık savaşın kalıntılarının kardeşleşmeyi hiç kolaylaştırmadığı ortada. Eastwoodun, Mandeladan alarak önerdiği bir arada yaşama koşulları, bu bakımdan çok anlamlı. Bizim için daha da anlamlı.
Yenilmez
Orijinal adı: Invictus
Yönetmen: Clint Eastwood
Oyuncular: Morgan Freeman, Matt Damon, Scott Eastwood, Langley Kirkwood
Çağdaş Günerbüyük
www.evrensel.net