Araba motoru nasıl çalışır? Çoğu insan için bir araba, onları A noktasından B noktasına taşıyan gazla doldurdukları bir şeydir. Ama hiç durup düşündünüz mü? Aslında bunu nasıl yapıyor? Hareket ettiren nedir? Günlük aracınız olarak bir elektrikli arabayı benimsemediyseniz, içten yanmalı motorun büyüsü işliyor ve kaputun altında gürültü yapmaya devam ediyordur. Ancak bir motor tam olarak nasıl çalışır?
Araba Motoru Nasıl Çalışır?
Özellikle, içten yanmalı bir motor, enerjiyi yanan benzinin ısısından mekanik çalışmaya veya torka dönüştüren bir ısı motorudur. Bu tork, arabayı hareket ettirmek için tekerleklere uygulanır. Araba olarak eski bir iki zamanlı Saab (eski bir motorlu testere gibi görünen ve yağlı egzozundan duman çıkaran gibi) kullanmıyorsanız, motorunuz ister Ford ister Ferrari kullanıyor olsanız da aynı temel prensiplerle çalışır.
Motorlarda silindir adı verilen metal tüplerin içinde yukarı ve aşağı hareket eden pistonlar bulunur. Bisiklet sürmeyi hayal edin: Pedalları döndürmek için bacaklarınız yukarı ve aşağı hareket eder. Pistonlar çubuklar aracılığıyla (parlaklıklarınız gibi) bir krank miline bağlanır ve motorun krank milini döndürmek için yukarı ve aşağı hareket ederler, aynı şekilde bacaklarınız bisikletin dönüşünü yapar – bu da bisikletin tahrik tekerleğine veya arabanın tahrik tekerleklerine güç verir. Araca bağlı olarak, motorunda tipik olarak 2 ile 12 silindir arası türleri bulunur ve her birinde bir piston yukarı ve aşağı hareket eder.
Motor Gücü Nereden Gelir?
Bu pistonları yukarı aşağı hareket ettiren, yakıtın oksijenle karıştırılması ve karışımın tutuşturulmasıyla oluşan, her dakika meydana gelen binlerce küçük kontrollü patlamadır. Yakıtın her ateşlemesinde yanma veya güce strok denir. Bu mini patlamadaki ısı ve genleşen gazlar pistonu silindirde aşağı iter.
Bugünün içten yanmalı motorlarının neredeyse tamamı (basit tutmak için, burada benzinli güç planlarına odaklanacağız) dört zamanlı çeşitlidir. Pistonu silindirin tepesinden aşağı iten yanma strokunun ötesinde, üç vuruş daha vardır: emme, sıkıştırma ve egzoz.
Motorlar yakıtı yakmak için havaya (yani oksijene) ihtiyaç duyar. Emme strok sırasında, pistonlar aşağıya doğru hareket ederken pistonun bir şırınga gibi hareket etmesini sağlamak için açılır ve ortam havasını motorun emme sisteminden geçirir. Piston strokunun dibine ulaştığında, giriş valfleri kapanır ve silindiri, emme strokunun ters yönünde olan sıkıştırma strokuna etkili bir şekilde sızdırmaz hale getirir. Pistonun yukarı doğru hareketi emme yükünü sıkıştırır.
Dört Zamanlı Motorun Dört Vuruşu
Günümüzün en modern motorlarında, benzin doğrudan sıkıştırma strokunun üst kısmındaki silindirlere enjekte edilir. Diğer motorlar emme strokunda havayı ve yakıtı önceden karıştırır. Her iki durumda da, piston üst ölü merkezi olarak bilinen seyahatinin tepesine ulaşmadan hemen önce bujiler hava ve yakıt karışımını tutuşturur.
Ortaya çıkan sıcak, yanan gazların genişlemesi, yanma stroku sırasında pistonu ters yönde (aşağı) iter. Bu, bir bisikletin pedallarına bastığınız gibi, arabanızdaki tekerlekleri yuvarlayan vuruştur. Yanma stroku alt ölü merkeze ulaştığında, yanma gazlarının piston tekrar yükseldikçe motordan dışarı pompalanmasını sağlamak için egzoz valfleri açılır. Egzoz boşaltıldığında – aracın arkasından çıkmadan önce aracın egzoz sisteminden devam eder – egzoz valfleri üst ölü merkezde kapanır ve tüm süreç yeniden başlar.