2012 Mayıs 28
1918 yılının 28 Mayıs’ında Ermeni Milli Meclisi, bağımsız Ermenistan Cumhuriyetinin kuruluşuna ilişkin beyannameyi yayınladı.
Ermeni halkı, ölüm kalım mücadelesi verdiği o günlerde Kemalist istilaları geri püskürtmek üzere silkindi. 21-28 Mayıs 1918’de Karakilise, Paş-Abaran ve Sartarabad yakınlarında meydana gelen meydan muharebelerinde Ermeni güçleri, hasmı durdurmayı ve Sartarabad ve Paş-Abaran’da Türk düzenli ordusuna yıkıcı darbe vurmayı başardılar.
28 Mayıs 1918’de Ermeni Milli Meclisi’nin beyanatı, Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti’nin Bağımsızlık Beyannamesine dönüştü: ‘‘Güney Kafkasya’daki siyasi bütünlüğün dağılması; Gürcistan ve Azerbaycan’ın bağımsızlıklarını ilanlarıyla oluşan yeni durum karşısında Ermeni Milli Meclisi, kendisini Ermeni mahallerinin tek üstün hükümranı olarak ilan eder. Belli mücbir sebeplerle Ermeni Milli Hükümetinin oluşturulması işini yakın günlere bırakarak, Milli Meclis geçici olarak Ermeni mahallerinin idaresini yürütme konusunda tüm hükümet fonksiyonlarını üstlenmiştir. ’’
4 Haziran 1918’de Batum’da Ermeni-Türk Barış Mütarekesi imzalandı. Buna göre Yerevan, Eçmiadzin, Aleksantrabol, Taralakyaz, Ğazah, Porçalı kazalarının belli alanları ve Nor Bayazıd (Yeni Beyazıd) kazası Ermenistan bünyesinde yer aldı. Yeni bağımsız Ermenistan 11 bin km2 satıh üzerinde kuruldu. Ermenistan’ın ilk başbakanı Hovhannes Kaçaznuni olurken, Avedik Sahagyan ilk meclis başkanı seçildi.
Birinci Ermenistan Cumhuriyeti’nin ömrü kısa oldu; sadece 2.5 yıl. 2 Aralık 1920’de 11 Kızıl Ordu Tümeni baskısıyla Emenistan Sovyetleştirildi.
Faktör 301