Adet Düzensizliğinin Nedenleri ve Tedavisi
Adet kanaması; Kadınlarda ilk kez görülen adet kanamasından menopoz dönemine kadar üremeye yönelik her ay tekrarlanan kanama, hormonal değişim ve vücüttaki bütün organizmayı etkileyen periyodik değişimdir. Adet kanamasının birinci günü mensturel siklus’un başlangıcıdır. Bu dönem yaklaşık olarak 28 gün sürer. İlk adet kanamasından sonraki 12-18 aylık süreçte adetlerin düzensiz olması normal kabul edilebilmektedir.
Adet düzensizliği; kadınlarda 21 günden daha kısa olan ya da 35 günden daha uzun süren sikluslar ile değerlendirilir. Adet kanamasının fazla olması uzun sürmesi ya da iki adet kanaması arasında lekelenme gibi bir kanama olması halinde doktora başvurulmalıdır.
Normal bir adet kanamasını oluşturan 4 tane faktör bulunmaktadır. Bunlar;
- Hipotalamus
- Hipofiz
- Yumurtalık
- Rahim
Bu faktörlerin herhangi birinde oluşacak sorunda adet düzensizliği yaşanmaktadır.
Menstürel siklus bozuklukları nelerdir?
Oligamenore: 35 günden daha uzun süren düzensiz kanamalardır.
Polimenore: Bunlar 21 günden daha az aralıklarla oluşan düzensiz kanamalardır.
Hipomenore: Bu adet döneminde kanama miktarının az olmasıdır.
Hipermenore: Adet kanamasının miktar olarak fazla olması fakat süresinin normal olmasıdır.
Menoraji: Adet kanamasının süresinin uzamasıdır.
Metroraji: Bu düzensiz aralıklarla meydana gelen kanamalardır.
Menometroraji: Bunlar düzensiz aralıklarla meydana gelen bol miktardaki kanamalardır.
Ovulasyon kanaması: Bu 2 adet kanaması ortasında oluşan hafif kanamalardır.
Premenstürel kanama: Bu 2 adet kanamasından önce oluşan hafif kanamadır.
Spotting: Bunlar lekelenme şeklinde oluşan kanamalardır. Genellikle rahim içi araç ya da hormonal bozukluğa bağlı olarak oluşur.
Jüvenil kanama: Bu menarş ya da sonrasında görülen genellikle yumurtlama sorununa bağlı oluşan kanamadır.
Adet Düzensizliğinin Nedenleri Nelerdir?
Adet dizensizliğine; hormonal değişimler, yumurtalık kistleri, endometriyal hiperpilazi yani rahim içini döşeyen tabakadaki fazla büyüme, rahimde ya da rahim ağzındaki polipler, miyomlar ve nadiren rahim kanseri gibi etkiler sebep olabilir. Anormal adet kanamaları organik bir sebebe dayanabildiği gibi, disfonksiyonel uterin kanamalar şeklinde oluşabilir. Adet düzensizliğinin olması genellikle disfonksiyonel kanamalar şeklinde meydana gelir. Bu kanamalarda adet miktarı ya da süresinde farklılıklar oluşabilir.
Adet Düzensizliğine Neden Olabilecek Etkenler Nelerdir?
Stres
Her rahatslığın etkilerinden biri olabildiği gibi det düzensizliğini d etkileyen sebeplerin başında gelir stres. Çok fazla kilo alma veya zayıflama, yeterli derecede beslenmeme ve düşük kalorili diyet programları, egzersiz düzeni içerisinde gerçekleştirilen değişiklikler, gerginlik, hastalıklar, seyahat ve günlük hayatı etkileyen farklılıklar, adet düzeninin bozulmasına neden olabilir.
Doğum Kontrol Hapları
Doğum kontrol haplarının kullanılması veya bırakılması adet düzensizliğine sebep olabilir. Bu haplar yumurtalıkların yumurta bırakmasını önleyerek, hamile olmayı da engeller. Adet düzeninin yeniden devam edebilmesi, hapın bırakılmasından 6 ay sonra tekrar düzelebilir. Yalnızca progestin içerikli olan doğum kontrol hapı kullanan kadınlar, adet aralarında kanama ile karşılaşabilmektedirler.
Rahim Polipleri ve Miyomlar
Rahim polipleri, rahmin iç tabakasında rastlanan küçük (kanserli olmayan) oluşumlardır. Miyomlar ise, rahim duvarına yapışık bir şekilde bulunan tümörlerdir. Boyutları 0.5 mm’den 10 ile 15 cm kadar olabilmektedir. Miyomlar daha çok iyi huyludur. Ancak ağır kanamalara ve ağrıya sebep olabilirler. Miyomun büyüklüğü ile alakalı olarak mesane ve makata baskı da uygulayabilmektedir.
Endometriozis
Rahmi saran ve her ay adet akıntısı ile beraber vücuttan atılan endometriyal doku, rahim dışında gelişmeye başladığı zaman “endometriozis” e rastlanır. Doku yumurtalık, altı sindirim sistemi, rektum ve rahim arasındaki bölge, bağırsak, fallop tüpleri ve bölgedeki diğer organlar üzerinde büyüyebilir. Endometriozis belirtileri arasında adet düzensizliği haricinde aynı zamanda, kramplar, cinsel ilişki esnasında ağrı, normal dışı kanama, adet dönemi öncesinde ve sonrasında ağrılar bulunmaktadır.
İltihaplı Pelvik Hastalığı
Kadın üreme sistemine etki eden “iltihaplı pelvik” bakteriyel bir enfeksiyon çeşididir. Cinsel temas aracılığı ile vajinaya giren bakteriler, rahim ve üst genital sistemine yayılabilir. Aynı zamanda bu bakteriler düşük, doğum ve kürtaj operasyonu esnasında üreme organlarına sıçrayabilir. Belirtilerinin içerisinde adet düzensizlikleri, vajina bölgesinde kötü koku, leğen kemiği bölgesinde ve alt karın bölgesinde ağrı, ateş, bulantı, kusma, ishal ve ağır vajinal akıntı yer almaktadır.
Polikistik Yumurtalık
Polikistik over sendromunda yumurtalıklar normalden daha fazla androjen (erkeklik hormonu) üretir. Böylece sıvı dolu keseler, yani kistler meydana gelebilir. Yüksek oranda androjen, yumurtaların gelişmesine engel olarak, ovülasyonun (yumurtanın atılması) gerçekleşmesine de engel olur. Bu durum daha çok obezite, kısırlık, hirtuism (aşırı kıllanma) ile alakalı olarak görülür.
Prematüre Yumurtalık Yetmezliği
Bu durum özellikle 40 yaşından küçük olan, yumurtalığın özelliklerini tam anlamı ile yerine getirmediği kadınlarda görülmektedir. Adet kanamaları düzensiz bir şekilde olabilir veya hiç görülmeyebilir. Genetik olarak görülebileceği gibi, kemoterapi ve radyasyon terapisi sebebi ile de meydana gelebilir.
Adet Düzensizliğinin Nedenlerinden diğerleri ise;
- Aşırı kilo alma veya kilo kaybı
- Aşırı egzersiz
- Endometrial hiperplazi (rahim astarının kalınlaşması)Rahim kanseri
- Tiroid sorunları
- Diyabet
- Karaciğer sirozu
- Sistemik lupus
- Gebelik komplikasyonları (düşük veya dış gebelik)
- Östrojen takviyeleri
- Kan inceltici ilaçların kullanımı
- Doğum kontrolü için rahim içi araçlarının kullanımı
- Steroidler
- Antidepresan kullanım
- Östrojen ve/veya progesteron dengesizliği
- Rahim kanseri
Adet Düzensizliği Olarak Kabul Edilen Durumlar Nelerdir?
- 21 günden kısa veya 35 günden uzun aralıklarla yaşanan adet
- Arka arkaya 3 veya daha fazla adet görememe
- Adet kanamasının normalden çok hafif ya da fazla olması
- 7 günden uzun süren adet dönemi, ağrı, kramp, kusmayla birlikte görülen adet
- Adet aralarında fazla kanama olması
- İlişki sonrası kanama olması ve menopoz sonrası meydana gelen kanamalar.
Adet Düzensizliğini Belirlemek İçin Ne Yapılmalıdır?
- Adet döngüsünü, ne zaman başladığını ve bittiğini not alın
- Kullandığınız ped veya tampon sayısını not ederek adet sırasında ne kadar akıntı olduğunu belirleyebilirsiniz
- Adet dönemleri arasında veya cinsel ilişki sonrası kanama olup olmadığına dikkat edin
- Adetle ilgili normal dışı durumları not edin
Ne Tür Adet Düzensizlikleri Görülebiliyor?
- Sık adet görme (15 ile 20 günde bir),
- seyrek adet görme 35 günden uzun (2 ile 3 ayda bir)
- Adet dışı dönemlerde kanamalar görülebilir.
- Normalden daha çok miktarda adet görebilir,
- adet süresi uzayabilir,
- miktarı çok fazla olabilir,
- 8 ile 10 gün devam edebilir,
- gün içerisinde 6 ile 12 arasında ped kullanımına ihtiyaç duyulabilir.
Adet miktarının normalden daha az olması, her zaman patolojik kabul edilecek bir durum değildir. Doğum kontrol hapı ve buna benzeyen ilaç kullanan kadınların adet miktarında azalma olur. Bazı özel hormonlu spirallerde de adet miktarında azalmaya sebep olabilir. Bütün bunların haricinde ki dönemlerde, adet miktarının azalması ile çok az karşılaşılır.
Adet düzesizliklerinin en ileri boyutu olan “amenore” de, hiç adet görememe durumundan bahsedilir. Genç bir kızın, 15 ile 16 yaşına gelmiş ve hala adet görememiş olması durumunda, muhakkak bu durumun nedenleri araştırılarak, en kısa zamanda bir doktora görünülmesi gerekmektedir. “Fizyolojik amenore”ler de bulunmaktadır. Hamilelik dönemi içerisinde kadın adet görmüyor, ergenlik öncesi ve menopoz, emzirme döneminde görülmüyor.