Kısa Özet
Bitcoin'in ücret-ödül oranı, madencinin işlem ücretlerinden elde ettiği gelirin toplam blok ödülüne olan oranını ifade eder.
Oran, madencinin eline geçen işlem ücretlerinin, blok ödeneğini ve işlem ücretlerini içeren toplam blok ödülüne bölünmesiyle hesaplanır.
Blok ödeneği 2140 yılında sıfıra ulaşana kadar zaman içinde yarıya inmeye devam edeceği için, bu oran Bitcoin ağının sağlığını ve güvenliğini önemli ölçüde etkiler.
2023'ün başlarında, BRC-20 tokenlerle ilgili faaliyetler Bitcoin'in ücret-ödül oranını %50'nin üzerine çıkarmıştır ve bu nadir karşılaşılan bir olaydır.
Bitcoin'de Blok Ödülü Nedir?
Bitcoin'deki ücret-ödül oranı kavramını anlayabilmek için öncelikle madencilerin nasıl ödeme aldığını bilmek gerekir. Bitcoin ağında blok ödülü, madencilerin başarıyla yeni bir blok oluşturmaları karşılığında aldığı belirli bir miktarda bitcoin'dir.
Blok ödülü, blok ödeneği ve işlem ücretlerinden oluşur.
Blok ödeneği nedir?
Bitcoin'in İş İspatı (PoW) mutabakat mekanizmasında, madenciler blockchain'e yeni bloklar eklemek için gerekli olan karmaşık hesaplamaları çözmek amacıyla önemli ölçüde hesaplama kaynağı kullanır. Bunun karşılığında da madenciler blockchain'e ekledikleri her blok için yeni çıkarılmış bitcoin'lerden sabit bir miktar alır ve buna blok ödeneği adı verilir. Bu ödenek, madencilerin ağı güvende tutmaya devam etmesi için önemli bir teşviktir.
Yeni oluşturulan bitcoin'ler, coinbase işlemi adındaki özel bir işlem türü ile oluşturulur. Coinbase işlemi genellikle bloka ilk eklenen işlemdir ve coin'ler tek bir boş girdiden geldiği için yoktan var edilmiş olur.
İşlem ücretleri ne kadardır?
Bitcoin ağındaki her işlem, işlemi gerçekleştirmeleri için madencilere ödenen küçük bir ücret içerir. Madenciler daha yüksek ücretli işlemlere öncelik verir. Dolayısıyla da belirtilen ücret ne kadar yüksekse bu işlemin bir sonraki bloka dahil edilme ihtimali de o kadar yüksek olur.
Bitcoin'in işlem ücretleri müzayede sistemine benzer ve talebin yüksek olduğu zamanlarda madencilerin işlemi bloka eklemesi için kullanıcılar işlemler için daha yüksek bir ücret belirler.
İşlem ücretleri genellikle toplam blok ödülünün çok küçük bir yüzdesini oluşturduğu için "blok ödülü" ile "blok ödeneği" terimleri bazen birbirinin yerine kullanılır. Fakat Bitcoin ağındaki işlem ücretleri zamanla arttığı için bu iki terim arasında ayrım yapmak gitgide daha önemli bir hale gelmektedir.
Bu makalede yukarıda belirtilen tanımlar kullanılacaktır. Dolayısıyla blok ödülü şu formülle hesaplanabilir:
Blok ödülü = blok ödeneği + işlem ücretleri
Ücret-Ödül Oranı Nasıl Hesaplanır?
Ücret-ödül oranı genellikle yüzde olarak ifade edilir ve aşağıdaki formül kullanılarak işlem ücretlerinin blok ödülüne bölünmesiyle hesaplanır:
Ücret-ödül oranı = işlem ücretleri / blok ödülü X %100
Formül şu şekilde de ifade edilebilir:
Ücret-ödül oranı = işlem ücretleri / blok ödülü
Blok Ödülleri Neden Gereklidir?
Blok ödülleri, Bitcoin ağını çalışır durumda tutmak için madencileri hesaplama gücü kullanmaya teşvik eder. Madenciler, katkıları karşılığında yeni çıkarılan bitcoin'lerle ve işlem ücretleri üzerinden kazandıkları bitcoin'lerle ödüllendirilir. Blok ödülünün tasarımı Bitcoin'in token ekonomisi için büyük bir öneme sahiptir, çünkü yeni bitcoin'lerin sisteme kontrollü bir şekilde ve zaman içinde azalan bir oranda eklenmesini sağlar.
Bu yaklaşım deflasyonist bir ekonomik model yaratır ve yeni metal bulmanın gitgide zorlaştığı değerli metal madenciliğine benzer bir sistem sunar. Ayrıca Bitcoin protokolünün kodu uyarınca var olan bitcoin'lerin sayısının 21 milyonla sınırlı kalmasını da sağlar.
Bitcoin Yarılanması Nedir?
Ücret-ödül oranına yönelik ilgi, madencilerin aldığı blok ödeneğinin yaklaşık her dört yılda bir yarıya inmesini ifade eden Bitcoin yarılanmasının da etkisiyle artmaktadır.
Bitcoin'in blok ödeneği 50 BTC ile başlamış ve yaklaşık dört yılda bire tekabül eden her 210.000 blokta bir yarıya düşmüştür. Bitcoin'in blok ödeneği 2012'de 25 BTC'ye, 2016'da 12,5 BTC'ye ve 2020'de ise 6,25 BTC'ye düşmüştür. 2024 yılında ödenek 3,125 BTC'ye düşecektir.
Ücret-Ödül Oranı Bitcoin'in Güvenliği için Neden Önemlidir?
Bu yarılanma hızıyla, son Bitcoin'in 2140 yılı civarında çıkarılması beklenmektedir. Bu noktadan sonra madenciler artık blok ödeneği almayacak, yalnızca işlem ücretlerinden pay alacaktır.
Bu nihai senaryonun önünde henüz uzun yıllar olsa da bazı kişiler blok ödeneği sıfırlandığında işlem ücretlerinin madencilerin yeterince ödeme almasını sağlayacak kadar artıp artmayacağı sorusunu gündeme getirmiştir.
Blok ödeneğinin 2024'te 3,125 BTC ve 2028'de 1,5625 BTC ile son on yıla kıyasla önemli ölçüde düşük bir seviyeye düşecek olması nedeniyle bu soru yakın gelecek için de geçerlidir.
Bitcoin'in Ücret-Ödül Oranı için Tahminler Nedir?
Bitcoin ağının yaratıldığı günden bu yana ücret-ödül oranı tek haneli düşük rakamlarda gezinmiştir. İşlem ücretlerinin madencilerin toplam gelirine katkısı genellikle çok az olmuştur.
Fakat işlem ücretleri, arz ve talep de dahil olmak üzere çeşitli etmenler tarafından belirlenir. Bitcoin'in blok alanına yönelik talep arttığında, işlemlerinin bir sonraki bloka dahil edilmesi için daha yüksek işlem ücretleri teklif etme anlamında kullanıcılar arasındaki rekabet artar.
Örneğin 2017 ve 2020 yıllarında muhtemelen geniş çaplı benimsenmenin artması, bitcoin'in fiyat oynaklığı ve ağ tıkanıklığı nedeniyle işlem ücretleri önemli ölçüde artmıştır.
2023'ün başlarında, BRC-20 tokenlerle ilgili faaliyetler Bitcoin'in ücret-ödül oranını tüm zamanların en yüksek seviyelerine taşımıştır. Ücret-ödül oranı %50'yi aşmış, yani bir bloktaki işlem ücretleri blok ödeneğinden daha yüksek hale gelmiştir ve bu da nadir karşılaşılan bir durumdur. Fakat bu kadar yüksek bir ücret-ödül oranı sürdürülebilir olmayabilir.
Son Söz
Nihayetinde, blok ödeneği sıfıra ulaştığında, işlem ücretleri madencilerin gelirinin %100'ünü oluşturacaktır. Bundan önce, madenciliğin madencileri Bitcoin ağına katılmaya teşvik edecek kadar kârlı kalması için işlem ücretlerinin kademeli olarak artması ve istikrarlı ve sürdürülebilir bir büyüme oranına ulaşması gerekebilir.
Bu da ücret-ödül oranınındaki artış ihtiyacını karşılarken bir yandan da işlem ücretlerini kullanıcılar için yeterince düşük tutarak başarılmalıdır.
Ek Okumalar
Sorumluluk Reddi ve Risk Uyarısı: Bu içerik, size herhangi bir beyan veya garanti verilmeksizin yalnızca genel bilgi sunma ve eğitim amacıyla "olduğu gibi" sunulmaktadır. Bu içerik finansal, yasal veya diğer herhangi bir profesyonel tavsiye olarak yorumlanmamalıdır ve belirli bir hizmet veya ürünün satın alınmasını önerme amacı taşımamaktadır. Uygun profesyonel danışmanlarla görüşerek kendinize yönelik tavsiye almanız gereklidir. Üçüncü bir tarafça hazırlanan makalelerde yer alan görüşlerin bu üçüncü tarafa ait olduğunu ve Binance Academy'nin görüşlerini yansıtmayabileceğini lütfen dikkate alınız. Daha fazla bilgi için sorumluluk reddimizin tam metnini lütfen buradan okuyun. Dijital varlık fiyatları dalgalanabilir. Yatırımınızın değeri yükselebileceği gibi düşebilir de ve yatırım yaptığınız tutarı geri alamayabilirsiniz. Yatırım kararlarınızın tüm sorumluluğu size aittir ve Binance yaşanacak hiçbir kayıp için sorumluluk kabul etmez. Yatırım tavsiyesi değildir. Daha fazla bilgi için Kullanım Koşulları ve Risk Uyarısı bölümlerimize bakabilirsiniz.