Vasiyetnamenin hukuken tanımı, ölüme bağlı tasarruftur. Yani vasiyetname ile kişi, henüz hayatta iken, kendi mal varlığı üzerinde, ancak öldükten sonra hüküm ifade edecek tasarruflarda bulunabilmektedir.
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 557. maddesi ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisine ilişkin iptal davalarının sebeplerini düzenlemiştir. Buna göre dava açılabilecek sebepler şunlardır:
- Tasarruf miras bırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa,
- Tasarruf yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa,
- Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlâka aykırı ise,
- Tasarruf kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa.
İptal davasını açabilecek olan kişiler tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısıdır. İlgili iptal davası, tasarrufun tamamı veya bir kısmına ilişkin olabilecektir.
İptal davası açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın geçmesi tarihinin üzerinden, iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer.
Miras bırakanın sağlığında yapılmış olan bir vasiyetnamenin iptal edilebilmesi şartlar oluşmuş ise dava açmak suretiyle gerçekleşebilir. İptal davası için hak düşürücü süreler bulunduğunda süresi içinde davanın ikame edilmesi gerekmektedir. Ölüme bağlı tasarrufların hükümsüzlüğü ve iptal davası, uygulamada sıkça rastlanılan ve uyuşmazlıkların yoğun olduğu bir alandır. Ayrıca bu konu ile ilgili doktrinde ki tartışmalarda oldukça yoğundur.
Av. Melda Merve TEKCAN