225 ) MUSTAFA KEMAL "YOLDAŞ" !..
Tarihleri boyunca birbirine düşman olmuş iki imparatorluk, 20. yüzyılın başında ardı ardına devrildiler. Artık ne Rus çarının ne de Osmanlı padişahının hükmü geçiyordu.. İki imparatorluğun toprakları üzerinde şimdi iki devrimci rejim kuruluyor ve başlarındaki iki insan birbirlerine ellerini uzatıyorlardı..
Herkesin aklındaki soru şuydu : Acaba eski düşmanlıklar hükümdarlarla birlikte yıkılmış mıydı ? Ezeli Türk-Rus çekişmesi başka bir şekilde mi sürecekti ? Türkiye, yardım alacağım derken Bolşevik mi olacaktı ?..
1920 yılının Mayıs ayında, Mustafa Kemal bu konuda Meclis'te şu konuşmayı yaptı :
"Burada iki noktayı birbirinden ayrı ele almak gerekir. Biri Bolşevik olmak, diğeri Bolşevik Rusya ile ittifak yapmak. Biz ittifaktan söz ediyoruz, Bolşevik olmak büsbütün başka bir meseledir.."
Bu konuşmanın yapıldığı sıralarda Ankara Hükumeti'nin Dışişleri Bakanı Bekir Sami Bey ile Maliye Bakanı Yusuf Kemal Bey, ceplerinde Mustafa Kemal'in bir talimatıyla Moskova yolundaydılar. Bu talimatnamenin ikinci maddesi aynen şöyleydi : "Türkiye'nin amacı, şimdiki ulusal sınırlar içinde tam bağımsız yaşamak kaydı ile Rusya ile kaderini ve geleceğini birleştirmektir."
2 Haziran'da, Mustafa Kemal'in Lenin'e yazdığı mektubun cevabı geldi. Sovyet Dışişleri Komiseri Çiçerin, Mustafa Kemal'e gönderdiği mesajda, "Türk halkının kahramanca verdiği savaşımın Sovyetlerce ilgiyle izlendiğini" söylüyordu.
İki tarafın da birbirine temkinli yaklaştığı bu dönemde Türk komünistleri sahneye çıktı.. Bakü'deki Türkiye Komünist Partisi (TKP ) lideri Mustafa Suphi'den bir mektup geldi : "Dünyanın en haris emperyalistlerinin emellerine hedef olan zavallı Türkiye'yi ve mazlum halkını istilacıların kanlı pençelerinden kurtarmak için Devrim Hükumetine ve Kuvayı Milliye Kumandanlığına her türlü yardıma hazırız. Örgütümüz çalışmalarını ülke içine taşımakla bu sonuca daha çok yaklaşacağı inancındadır.."
Mustafa Suphi Salih Zeki
Bu mektubu getiren Salih Zeki, önce Şark Cephesi Kumandanı Kazım Karabekir Paşa ile görüştü. Doğu' da Ermeniler ile savaşa hazırlanan ve orduyu, maddi yokluklar nedeniyle, güçlükle bir arada tutmaya çalışan Kazım Paşa için yalnızca olayın "yardım" boyutu önemliydi.. Diğer konular onu aşıyordu. Salih Zeki'ye, bir an önce Ankara'ya gidip Mustafa Kemal ile görüşmesini söyledi..
İstanbul Mebusu Hüseyin Kazım Kadri'ye göre ; Meclis'te bir grup mebus çareyi Komünizmde görmeye başlamıştı. Ankara'da Bolşevik Kulübü açılmıştı. Yunus Nadi Bey ve birçok mebus kulübe üyeydi. Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa'nın başında kırmızı bir kalpak vardı !..
Adana Mebusu Zamir Damar (Arıkoğlu)' nun anlattıkları da ilginç : "Bazı mebus arkadaşlar Komünizm ilan edilmemesinden yakınıyorlardı. Neden beklediklerini ; niçin Komünizmi ilan edip, halka yeni bir ruh, yeni bir heyecan aşılamadıklarını soruyorlardı. ' Hangi mal, hangi servet kaldı ki korkalım ' diyorlardı. Komünizm işareti olarak kızıl renk moda olmuştu. Bilerek, bilmeyerek bu rengi kalpaklarında taşıyanlar çoktu. Kravatları kırmızı olanlar da az değildi.."
1920 yılının o hararetli günlerinde "Yeşil Ordu" imzalı bir bildiri elden ele dolaşıp duruyordu :
"Ey köylüler, fukaralar, ey çalışkan işçiler, namuslu ırgatlar ve ameleler gözlerinizi açınız. . Etrafınıza dikkatli bakınız. Etrafınızdaki ağalar, beyler kimlerdir bilir misiniz ? Onlar da sizin gibi insandır !.. Dünyada yenen, giyilen her şeyi fukara meydana getirir, fakat kendisi aç, çıplak, sefil, evsiz ve yurtsuzdur. Başınızı biraz kaldırınız, sesinizi yükseltiniz. Rusya'da çiftçiler ve işçiler yeni bir dünya yapıyorlar. Yeni dünyada hükumet fukaraların eline geçiyor, herkes eşit oluyor. Biz de bu yola gidiyoruz. Biz de eşit olacağız !.."
Nazım Bey Dr.Adnan Bey
Yeşil Ordu ; Tokat Mebusu Nazım Bey ve bazı ittihatçı milletvekilleri tarafından kurulmuş gayri resmi bir örgüttü. Diğer kurucuları arasında Dr. Adnan ve Yunus Nadi gibi, Mustafa Kemal'in yakın çevresinden adlar vardı. Hem Sovyetler'e hem de İslam dünyasına göz kırpıyor, bir tür Sosyalist-İslam sentezi yaratılmaya çalışılıyordu.
1920 Eylül ayında Bakü'de düzenlenen "Şark Milletleri Kurultayı", Sovyet rejiminin dünya önünde sergilediği ilk ciddi gövde gösterisiydi.. Bu kurultayda Türkiye, ülkenin parçalanmışlığını gösterircesine, üç ayrı heyetle temsil ediliyordu. Almanya'dan Moskova'ya geçerek, Bolşeviklere göz kırparak son kozunu oynayan Enver Paşa ; Ankara Hükumetini temsilen İbrahim Tali Bey ve Mustafa Suphi başkanlığında Türkiye Komünistleri...
Üç heyetin, kendilerini "en bolşevik" göstermek için yaptıkları ve fazla heyecan uyandırmayan konuşmalarından sonra Komünist Enternasyonal Başkanı Zinovyef, Türkiye'ye nasıl baktıklarını açıkladı :
"Yoldaşlar, Sovyet Hükumeti'nin Türkiye'ye ve Mustafa Kemal'e yardımcı olduğunu biliyorsunuz. Biz, başında Mustafa Kemal'in bulunduğu bir hareketin komünist hareketi olmadığını bir dakika bile unutmuyoruz. Elbette Mustafa Kemal hükumetinin Türkiye'de yürüttüğü siyaset, bizim siyasetimiz değildir. Fakat biz, İngilizlerin aleyhine yürüyen her devrim mücadelesine yardım etmeye hazırız. Bu saatte Türkiye'de terazinin gözü, kim zengin ise O'nun tarafına eğilmektedir. Lakin bunun başka türlü olacağı zaman da gelecektir.."
1920 yılı yazında, Fransız "Le Temps" gazetesinde bir beyanname yayımlanır :
"Anadolu halkına beyanname...
Müslüman kardeşlerim, Komünist arkadaşlar,
Korkunç bir haksızlık işlenmektedir. Büyük devletler yeni bir Müslüman kurbanını boğazlıyorlar. Onu yok etmek azmindedirler. Fakat biz, elde silahımız, anavatan topraklarını savunarak ve haklarımızı haykırarak ölmesini bilenlerdeniz. Köylülerimiz topraklarını, yurtlarını ve köylerini istilacıya karşı savunurken, şehit düşerken emin olabilirler ki yakın bir zamanda bütün İslamiyet, Komünizm ile birlik olarak onların intikamını alacaktır.
Büyük Millet Meclisi Başkanı
MUSTAFA KEMAL "
Şevket Süreyya Aydemir, Kurtuluş Savaşı'nın bir kaosa doğru sürüklendiği o dönemi Mustafa Kemal'in en kritik depresyon günleri olarak tanımlar.
10 Ağustos'ta Sevr Antlaşması da imzalanınca bıçak kemiğe dayanmıştı artık.. Anadolu'nun çevresindeki çember daralırken, Bolşevizm Doğu'nun yeni hakimi olmak üzereydi..
Vaat edilen Sovyet yardımı gelmiyor, Moskova adeta Ankara'nın ne yapacağını gözlüyordu. Elinde koz olarak bir tek "Bolşevik kartı" olan Mustafa Kemal, tam bir yol ayrımındaydı. Hem ülkeyi kuşatan Batı emperyalizmine karşı Sovyetleri arkasına alacak hem de onların esiri olmamanın bir yolunu bulacaktı. Bir yandan da ülke içinde "kırmızı tepeli kalpak" giyenlerin çoğalmasına çare bulacaktı..
Duyguların değil, akıl ve mantığın kullanılması gereken bir dönemeçteydi. Ve O, hiç beklenmedik bir adım attı.. "Kırmızı tepeli kalpağı" rakiplerinin başından alarak kendi başına giydi !..
Önce Meclis'te bir konuşma yaptı :
"Efendiler,
Bilinir ki, bizim görüşümüz Bolşevik ilkeleri değildir. Fakat esas itibarıyla incelenirse bizim görüşlerimiz egemenliğin doğrudan halka verilmesidir. Elbette böyle bir ilke Bolşeviklikle çelişmez. Özellikle biz Müslüman olduğumuz için ümmetçiliğimiz vardır ki, milliyetçiliğin çizdiği sınırlı çemberi sonsuz bir alana dönüştürür ve bu bakımdan bizim yönümüz de Bolşevik yönü olarak görülebilir.."
Sovyet yardımının bedeli Bolşevizm olacaksa bile, bu bir "Rus Bolşevizmi" değil, "Türk Bolşevizmi" olacaktı. Ne yapılacaksa Hükumet tarafından yapılacaktı !..
Mustafa Kemal bu projesini ilk olarak Maliye Bakanı, Yeşil Ordu kurucularından, Hakkı Behiç Bey'e açtı. Onun kabul etmesiyle, "Resmi Türkiye Komünist Fırkası", 18 Ekim Cumartesi günü, Ankara'da Taşhan'ın karşısında hazırlanan bir binada kuruldu. Partinin ileri gelenleri arasında Refik Koraltan, Kılıç Ali, Yunus Nadi, Tevfik Rüştü gibi Mustafa Kemal'in yakın arkadaşları vardı..
Sırada, başta Çerkez Ethem'in Yeşil Ordusu olmak üzere içerideki diğer Komünist faaliyetleri etkisizleştirmek vardı.
Birkaç hafta sonra, Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Paşa, Ankara'dan Hakkı Behiç ve Mustafa Kemal'in imzalarını taşıyan bir mektup aldı. Okuyunca da gözlerine inanamadı !..
"Sevgili Yoldaş,
Doğrudan 3. Enternasyonal'e bağlı bir Türkiye Komünist Fırkası oluşturularak Hükumetçe de onaylanmıştır. Fırkanın askerlik işleri şubesi, siz kumandan yoldaşımızı da üyeleri arasında görmekle iftihar eder. Fırka resmen kurulmuş olup, faaliyetini düzenlediğinden ve eskiden kurulmuş olan gizli Yeşil Ordu örgütü de fırkaya dönüştüğünden dolayı artık Bolşevizm, Komünizm fikir ve esasları üzerinde hiçbir cemiyet, heyet veya kişi fotoğraflı belge ve yetkinamesi olmaksızın faaliyette bulunamayacaktır. Şimdiden ilgilenenlerin dikkatlerinin çekilmesini rica ederiz. "
Mustafa Kemal bir Komünist parti kurmuş, kendisini de üyeliğe çağırıyordu. Ali Fuat Paşa şaşkınlıktan küçük dilini yutmak üzereydi ki, Mustafa Kemal imzalı bir gizli şifre aldı. Mesaj bu kez "Yoldaş" diye başlamıyordu ve silah arkadaşına gerçekleri açıklıyordu.
İçeriden ve dışarıdan çeşitli amaçlarla bu siyasi görüşün memlekete girdiğini, önlem alınmazsa birliği bozucu olabileceğini, bu akımın ordunun en büyük kumandalarında kalması gerektiğini bir bir yazmıştı..
Artık Ankara'da herkes "yoldaş"tı !.. Mustafa Kemal, ekim ayı başında Ankara'ya gelen ilk Sovyet elçilik heyetini de "Hoş geldiniz yoldaşlar" diye selamladı.
Sonra, en sonunda, Sovyet yardımları akmaya başladı.. Böylece başlayan Sovyet yardımı Kurtuluş Savaşı boyunca parti parti gelmeye devam etti. 1921 ve 1922 yıllarında Moskova'dan toplam 10 milyon altın ruble gönderildi. Bu arada silah sevkiyatı da hızla sürüyordu. Türk resmi kayıtlarına göre o dönemde Sovyetler'den Anadolu'ya ; 40 bin tüfek, 50 bin sandık mermi, 66 top, 150 bine yakın top mermisi gönderildi.
Bu, Kurtuluş Savaşı boyunca alınan toplam dış yardımın % 83'üne eşitti...
Ama bir süre sonra şartlar değişti. 6 Ocak 1921'deki 1. İnönü Zaferi, İtilaf devletlerini Ankara'yı tanımaya zorladı Artık Batı ile ilişkilerin yolu açılıyordu.. "Sovyet Kartı", önemini yitirmişti. Mustafa Kemal'in TKP'si misyonunu tamamlamıştı. Büyük bir satranç ustası gibi davranıp, üç buçuk ay boyunca açık tuttuğu bu parti sayesinde, Sovyet yardımı alınmış ve savaşlar kazanılmaya başlamıştı..22 Ocak'ta Meclis'te yaptığı konuşmada bu partiyi kurmanın gerekçelerini anlattı. Daha sonra parti kendi kendini feshetti..
Şubat 1921'den itibaren Anadolu'da sol hareketler tamamen yasaklandı. Kalpaklardan kızıl yıldızlar ve kırmızı çuhalar söküldü. Kızıl tepeli kalpak, milli mücadelenin en zorlu günlerinde görevini yapmış ve sonunda yıldızını ayla birleştirerek yeni bir rejimin simgesi haline dönüşmüştü...
(Can Dündar, "Gölgedekiler" ; Ş. S. Aydemir "Tek Adam" ; Bilal N.Şimşir "Şu Bizim Diplomatlar" ; Vala Nurettin,"Bir Dönemin Tanıklığı" adlı kitaplarından alıntılar yapılmıştır)
zaman: 12:17
|Tepkiler:|
KAYNAK OLARAK KULLANDIĞIM KİTAPLAR..
-------------------------------------------------------
1.DEVLET-İ ALİYYE.I...HALİL İNALCIK 2.OSMANLILAR..HALİL İNALCIK
3.İMP.'UN EN UZUN YÜZYILI..İLBER ORTAYLI
4.SON İMP. OSMANLI..İLBER ORTAYLI
5.TARİHİN IŞIĞINDA..İLBER ORTAYLI
6.OSM. TOPLUMUNDA AİLE..İLBER ORTAYLI
7.OSM.'YI YENİDEN KEŞFETMEK..İ.ORTAYLI
8.BATILILAŞMA YOLUNDA..İLBER ORTAYLI
9.OSMANLI TARİHİ..A.DE LAMARTINE
10.OSMANLI..CAROLİNE FİNKEL
11.OSM.İMP.TARİHİ..NICOLEA JORGA
12,BÜYÜK TÜRK..NICOLEA JORGA
13.YENİLMEZ TÜRK...NICOLEA JORGA
14.TÜRKİYE TARİHİ..ED.SİNA AKŞİN
15.OSM.DÜNYASI VE İNSANLARI..GÜLGÜN ÜÇEL
16.OSMANLI ORDUSU..GÜLGÜN ÜÇEL-AYBET
17,BU MÜLKÜN SULTANLARI..NECDET SAKAOĞLU 18.YENİÇERİLER..REŞAT EKREM KOÇU
19.SON PADİŞAH..YILMAZ ÇETİNER
20.SORULARLA OSM. ..ERHAN AFYONCU
21. SOKOLLU ...RADOVAN SAMARCIC
22. OSM.İMP.TARİHİ...A.CEVDET PAŞA
23. OSM.GERÇEĞİ..ERDOĞAN AYDIN
24. FATİH VE FETİH..ERDOĞAN AYDIN
25.KADINLAR SALTANATI..A.REFİK ALTINAY
26.DOĞU'YA BAKIŞ..GERALD MACLEAN
27.AT SIRTINDA ANADOLU..FREDERIC BURNABY
28.ABDÜLMECİD..HIFZI TOPUZ
29.ŞAH SULTAN ..İSKENDER PALA
30.FLORANSA BÜYÜCÜSÜ..S.RUSHDIE
31.TARİHİMİZLE YÜZLEŞMEK..EMRE KONGAR
32.PARİS'TE BİR OSM.SEFİRİ..ŞEVKET RADO
33.TARİHİN SAKLANAN YÜZÜ..ÇETİN ALTAN
34.OSM.İMP.'DA SON 300 YIL..ALAIN PALMER
35.KONSTANTİNİYYE..PHİLİP MANSELL
36.TÜRKİYE'NİN SİYASİ İNTİHARI..CENGİZ ÖZAKINCI
37.BU VATAN BÖYLE KURTULDU..EROL MÜTERCİMLER
38.16.YÜZYILDA İSTANBUL..METİN AND
39. ERKEN MODERN OSMANLILAR.. VIRGINIA H. AKSAN-DANIEL GOFFMAN
40."POPÜLER TARİH" VE "NTV TARİH " DERGİLERİ
41.İKİNCİ ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
42.HAYAT..AYŞE KULİN
43.DEVRİM VE DEMOKRASİ..NUMAN ESİN
44.BİR NUMARALI TANIK..KURTUL ALTUĞ
45.İHTİLALİN MANTIĞI..Ş.S.AYDEMİR
46.KUTSAL İSYAN...HASAN İZZETTİN DİNAMO
47.KUTSAL BARIŞ...HASAN İZZETTİN DİNAMO
48.ÇÖL KRALİÇESİ...JANET WALLACH
49.YÖNETMENLER,FİLMLER,ÜLKELER..A.DORSAY
50.AY HIRSIZI...SUNAY AKIN
51.ONLAR HEP ORADAYDI...SUNAY AKIN
52.KULE CANBAZI...SUNAY AKIN
53.LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ..TAMER KORUGAN
54.PRENS..NİCCOLO MACHİAVELLİ
55.İSTANBUL'DA BİR ZÜRAFA..SUNAY AKIN
56.KIZ KULESİNDEKİ KIZILDERİLİ..S.AKIN
57.AH BEYOĞLU,VAH BEYOĞLU..SALAH BİRSEL
58.İSTANBUL-PARİS..SALAH BİRSEL
59.YAVUZ'UN KÜPESİ..ERHAN AFYONCU
60.OSMANLI PADİŞAHLARININ HAYAT HİKAYELERİ...YILMAZ ÖZTUNA
61.BİZİM DİPLOMATLAR..BİLAL N.ŞİMŞİR
62.KİM VAR İMİŞ BİZ BURADA YOĞ İKEN..CEMAL KAFADAR
63.RÜZGARIN GÖLGESİ..CARLOS RUIZ ZAFON
64.MELEĞİN OYUNU..CARLOS RUIZ ZAFON
65.ORTA DOĞU..TAYYAR ARI
66.ABD-ORTA DOĞU-TÜRKİYE..HALUK GERGER
67.ORTA DOĞU.. BERNARD LEWIS
68.ON BİR CUMHURBAŞKANI ON BİR ÖYKÜ.. CÜNEYT ARCAYÜREK
69.ÖFKELİ YILLAR...ALTAN ÖYMEN
70.ATATÜRK'TEN SONRA BUGÜNLERE NASIL GELDİK ?..CÜNEYT ARCAYÜREK
71.ÇANKAYA...CÜNEYT ARCAYÜREK
72.DEMOKRASİNİN İLK YILLARI..C.ARCAYÜREK
73.YENİ İKTİDAR,YENİ DÖNEM..C.ARCAYÜREK
74.BİR İKTİDAR,BİR İHTİLAL..C.ARCAYÜREK
75.NEREDEYSE BİR BALİNA..STEVE JONES
76.MOSSAD GİZLİ TARİHİ...GORDON THOMAS
77.BARIŞA SON VEREN BARIŞ...DAVID FROMKIN
78.SULARIN GETİRDİĞİ PADİŞAH..CAHİT ÜLKÜ
79.TANK SESİYLE UYANMAK..HASAN CEMAL
80.BİR MANİNİZ YOKSA.. ...AYFER TUNÇ
81.ALATURKAFRANKA..ERCAN ÇİTLİOĞLU
82.SUÇUMUZ MÜKEMMEL OLMAK..S.DUMAN
83.DARBE...STEPHEN KINZER
84.ÖZAL HİKAYESİ..HASAN CEMAL
85.TURGUT NEREDEN KOŞUYOR ? ..E.ÇÖLAŞAN
86.YEDİ TEPE ANADOLU...ALİ CANİP OLGUNLU
87."K", "DERBEDER BİR KAHİN"...CANSU YILMAZÇELİK
88.LATİFE HANIM...İPEK ÇALIŞLAR
89."K",YIKIK BİR SARAYDIR DÜNYA..PERİHAN ÖZCAN
90.BEYAZ PERDEDE KIRMIZI FİLMLER.. ATİLLA DORSAY
91.TEK ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
92.DAHİLER VE AŞKLARI...ÖZCAN ERDOĞAN
93.HAYATIM KİTAP..YAŞAR AKSOY
94.BOĞAZİÇİ ŞINGIR MINGIR..SALAH BİRSEL
95.BİR EKONOMİK TETİKÇİNİN İTİRAFLARI...JOHN PERKİNS
96.CUMHURİYET TARİHİ YALANLARI 1. VE 2. CİLT...SİNAN MEYDAN
97. KOMPLO TEORİLERİ..EROL MÜTERCİMLER
98.ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR..SUNAY AKIN
99.BİR ÇİFT AYAKKABI..SUNAY AKIN
100. BENİM CUMHURİYET'İM..EMİNE UŞAKLIGİL
101.DARAĞACINDA ÜÇ FİDAN..NİHAT BEHRAM
102.NEREYE..CAN DÜNDAR
103.İSTANBUL'DAN SAYFALAR..İLBER ORTAYLI
104.BİZİM İZMİRİMİZ..MELİH GÜRSOY
105.GİZLENEN TARİH..BRİAN HAUGHTON
106.BERGAMA DÜŞLERİMİN ŞEHRİ,İZMİR SEVDAM..SELAHATTİN TURAL
107.GÖLGEDEKİLER..CAN DÜNDAR
108.KIRMIZI BİSİKLET..CAN DÜNDAR
109.YAKAMDAKİ YÜZLER..CAN DÜNDAR
110.GEÇMİŞ AYRINTIDA SAKLIDIR..CEMİL KOÇAK