Önceki yazıda "Hessel' in "öfkelenin" manifestosundan etkilenen memnuniyetsizlerin İspanya'da başlattığı öfkeliler (indignados) hareketini ve 15 Mayıs 2011 randevusuyla başlayan milyonlarca memnuniyetsizin "demokratik" isyanının zaman içindeki dramatik sonunu anlatmaya çalışmıştım.
O hareketten bir kaç ay sonra bu kez hiç beklenmedik bir yerde, bambaşka bir eylem çıktı ortaya.
Kapitalizmin mabedi nasıl New York' sa, New York' un finans sembolü Wall Street ve onun da simgesi Borsa binasıydı ve bu kez isyan ateşi en tuzu kuruların o binası hedefe koyularak tutuşturuldu.
Wall Street' te toplanan göstericiler 17 Eylül 2011 günü sabaha karşı çevredeki en uygun yerleşim alanı olan Zuccotti Parkını mesken tuttular.
İspanyollar nasıl düşünür Hessel' den ilham aldıysa Wall Street eylemcileri de Antonio Negri' nin 'Declaration' (beyanname veya duyuru) görüşlerinden etkilenmişlerdi.
Negri' nin yeni çağa özgü manifestosu olarak ta nitelendirilebilecek 'declaration' u "Failler meydana indi" cümlesiyle başlar...
Ve Wall Street işgalcileri de 'failler' olarak 17 Eylül sabaha karşı meydana inip, yanlarında getirdikleri çadırlarla işgal hareketini başlattılar.
İlk günlerde kimselerin umurunda olmadılar.
Aksine masum ve sempatik pasif direniş nice memnuniyetsizin ilgisini çekti.
2008 kriziyle işini, evini yitirip eski yaşam tarzına veda etmek zorunda kalan milyonlarca mağdurun geç kalmış isyanı, tepkisi, ertelenmiş sesi olarak çıkmışlardı meydana... (Araştırmalar o krizde ABD' nin %10'unun yani tam 30 milyon Amerikalının önce işini ardından başını soktuğu ve yıllardır her ay taksitini ödediği evinin Finans kurumlarınca bir gecede elinden alındığını ortaya koyuyordu)
Ekonomik krizi, küresel ısınmayı, işsizliği ve hepsinden önemlisi tüm bunlara yol açtığına inandıkları doymak bilmez kapitalist sistemi ve sistemin yarattığı sosyal eşitsizliği protesto ediyorlardı.
Başlangıçta mağdur her New York' lunun kendini bulduğu ve bugünlerde Taksim Gezi Parkındaki eyleme isim babalığı yapan 'Occupy (işgal et)' hareketi böyle başladı.
Ancak park işgaliyle sınırlı romantik hareketin düzene göre bardağı taşıran adımı gecikmedi.
Hareket her fırsatta; Arap Baharı eylemleriyle ortaya çıkan, şiddet içermeyen taktikleri benimsendiğini, gösterilere katılanlarla çevredekilerin zarar görmemesinin hedeflendiğini dile getirse de teorik hayal, pratiğe çok farklı yansıdı.
1 Ekim 2011 günü Manhattan' ı Brooklyn' e bağlayan ünlü Brooklyn köprüsü, tüm uyarılara rağmen göstericilerce işgal edilip trafiğe kapatılınca polis harekete geçti ve 700' ü aşkın eylemciyi gözaltına aldı.
17 Eylülden beri çadırlarda devam eden ve özellikle New York polisinin ses çıkarmadığı eylemin kaderi de o gün değişmeye başladı.
Gösterilerin bastırılmasında uygulanan Polis şiddeti ve gözaltına alınan insan sayısındaki abartı büyük tepki çekti.
6 Ekim günü harekete sempatiyle yaklaşanlardan, taban devşirmeye kalkanlara kadar pek çok katılımcının yer aldığı 5 bin kişilik yürüyüş düzenlendi.
Küresel mali krizden Wall Street'i sorumlu tutan göstericiler, sendika temsilcileri, öğretmenler, belediye çalışanları, iletişim ve ulaştırma sektörlerinde hizmet verenleri temsil eden sendika üyeleri de saflardaki yerlerini almışlardı.
Eyleme katılanların farklı sorunları, istekleri olsa da taşınan pankartlarda "Merkez Bankası FED ilga edilsin" ve "bize değil, Goldman Sachs'a biber gazı" gibi ülkedeki finans sistemini eleştiren sloganlar yer almaktaydı.
Protestoculara hitap eden sendika liderleri, savunulan fikirlerin arkasında olduklarını söylerken bölgedeki üniversite öğrencileri de sınıflarından çıkarak eylemcilere destek verdi.
Boston, Chicago, Los Angeles ve San Francisco başta olmak üzere pek çok kentte de daha küçük çaplı olsa da dayanışma eylemleri düzenlendi.
Ortak ses şuydu; protestoların büyük şirketlerin aç gözlülüğüne karşı yapılıyordu ve gösterilerle ABD halkının %99'unun haklarını en varlıklı %1 karşısında korunmaya çalışılmaktaydı.
Başlangıçta meydanları öylesine coşku kaplamıştı ki, eski tüfekler yeni bir devrimin başlangıcı diye değerlendirmelerde bulunmaya başladılar.
Occupy hareketinin 2012 seçimlerinde belirleyici bir etki yaratmak ve tıpkı aşırı sağcı Çay Partisi (Tea Party) hareketine benzer ama onun tam aksine sol cenahın bir yerlerinde örgütlenmeyi sağlayacağı iddiası sıkça dile getiriliyordı.
Lideri olmayan, ancak giderek daha çok ses getiren ve New York' un ardından önce Washington ardından da Boston, Los Angeles gibi diğer kentlere de sıçrayan kapitalizm karşıtı gösterilerin ABD' de on yıllardır kış uykusuna çekilen sol hareketleri canlandıracağı umudu gittikçe arttı.
Ama o gök gürültüsünden beklenen yağmur bir türlü boşalmadı.
Eylemciler her ne kadar Zuccotti Parkını; kütüphanesinden sağlık ocağına, gıda gereksiniminin karşılandığı ortak mutfaktan temizlik hizmetlerine kadar, komünü andıran bir yaşam alanını hayata geçirdiyse de, zaman içinde çevreden homurdanmalar başladı.
Önce parkın sahibi şirket, temizlik hizmetine engel oldukları gerekçesiyle eylemcilerin alanı boşaltmasını istedi. Kararın arkasında işgal hareketinin artık kent ekonomisini yıpratmaya başladığını sıkça dile getiren New York Belediye Başkanı Bloomberg' in olduğu sır değildi.
Eylemciler boşaltma kararına internet üzerinden direniş çağrısıyla cevap verdi.
O sabah parkı o kadar çok destekçi doldurdu ki, Polis eşliğinde operasyona hazırlanan Belediye geri adım attı.
Ama geçici bir önlemdi bu.
Wall Street eylemine müdahalenin ilk adımı New York'tan önce daha küçük ateşlerin yakıldığı California Oakland, Denver, Colorado, Salt Lake City ve Utah şehirlerindeki kamplara yönelik operasyonlarla atıldı.
Kamplar polis eliyle boşaltılırken yüzlerce eylemci göz altına alındı.
Derken sıra Zuccotti Parkına geldi.
14 Kasım 2011 gece yarısı düzenlenen operasyonla kamp tahliye edilirken, 70'ten fazla kişi gözaltına alındı.
Polis yetkilileri, protestoculara operasyondan sonra çadırlarını getirmemeleri koşuluyla parka dönmelerine izin verileceğini söylerken, eylemciler meydanı "Tüm dünya sizi izliyor" sloganlarıyla inletiyordu.
Bazı eylemcilerin kendilerini ağaçlara zincirlemeleri de durduramadı polisi. Zincirler makaslarla kesildi. 5 bin kitaplık kütüphane de yakılarak nasibini aldı operasyondan.
**
Sonrasında ne mi oldu?
17 Eylül 2012 günü "Wall Street'i işgal et" (OWS) hareketinin birinci yıldönümü New York'un çeşitli bölgelerinde düzenlenen etkinliklerle kutlanırken 180'i aşkın gösterici gözaltına alındı.
Borsa binasına girişlere mani olmak ve Manhattan'ın ekonomik merkezinde oturma eylemleri yaparak, yoğun sabah trafiğini aksatmak isteyen protestocuların karşısına New York Polis Teşkilatı'na (NYPD) bağlı çevik kuvvet çıktı.
Protestocuların abluka girişimine karşı borsa binasına giden sokakları ve kaldırımları demir barikatlarla çevreleyen polis kuvvetleri, sıkı kimlik kontrolü yaparak binada çalışan kişilerin geçişine izin verirken, kavşak noktalarını kapatan göstericileri tutukladılar.
Sabah saat 06.00'dan itibaren Borsa binası çevresinde toplanan göstericiler, "İyi ki doğdun" şarkısını çalan bandolarla birlikte ellerinde bayrak ve pankart sallayarak ve davul çalarak yürüyüşe başladılar.
Yüzlerce polis aracının mevzi aldığı ve polis helikopterlerinin uçuş yaptığı eyleme katılanların sayısı ise bin kişiyi bulamamıştı.
Zaman içinde dünyaya yayılacağı sanılan ve Wall Street' te tutuşturulan devrim ateşi sönmeye yüz tuttu.
2012 ocak ayında o eylemi destekleyenlerce Washington'da düzenlenen 'Kongre'yi İşgal' eyleminde bir göstericinin Beyaz Saray bahçesine sis bombası atmasıyla da destekleyenlerin bile savunamayacağı hale geldi.
Aşırı grupların başvurduğu şiddet aylardır oluşturulmaya çalışılan harekete karşı cephenin yaratamadığı zararı verdi.
Hareketin Washington eyleminin asıl amacı Kongre üyeleriyle görüşmek ve gelir adaletsizliği başta olmak üzere büyük ekonomik krizden zarar görenleri koruyacak yasal önlemlerle ilgili destek sağlamaktı.
Atılan o sis bombası verilen randevuların iptal edilmesine, Kongre kapılarının bir daha açılmamak üzere eylemcilerin yüzüne kapanmasına yol açtı.
Aradan geçen 20 ay sonunda bugün unutulmaya yüz tutan bir hareket olarak geçecek tarihe "Wall Street'i işgal et hareketi...
İspanya' nın indignados (öfkeliler) ve Wall Street 'teki occupy (işgal et) hareketleri başlangıçları, yolculukları, söylemleri, beklentileriyle farklı ve ortak çok noktaya sahipti.
Ama sonları aynı oldu ve bu daha adil, eşit, özgür ve çevreye saygılı yeni dünya umuduyla yola çıkanlar için büyük bir hayal kırıklıkları kaldı geriye...
Bu iki hareketten Türkiye' deki gezi eylemlerinin çıkaracağı dersler mi dediniz?
Ünlü düşünürlerden biriyle 1970'te yapılan söyleşide, Fransız ihtilaliyle başlayan yeni dönemi değerlendirmesini istemişlerdi de verdiği cevap bugün gibi aklımda:
"Henüz çok erken"
iki asrın erken kabul edildiği sosyal olayları anında yorumlamak genelde yanıltır insanları...
Hele sıcağı sıcağına değerlendirmeler gün gelir mahcup ta eder kimi aculları...
İzlemek, tarihe not düşme adına gelişmelere farklı pencerelerden bakabilmek...
Gerisi bugünün değil, ileride toz duman dağıldıktan sonra daha sağ duyulu yaklaşacak olanların işi...