Franchising nedir?
Franchising teriminin anlamını öğrenmeden önce kökeni inceleyelim; Fransızca bir sözcüktür. "Affanchir" olan franchise sözcüğünden "Franchising" kelimesi türetilmiştir. Sözlükte imtiyaz anlamına gelmektedir. Şimdi Franchising kelimesinin anlamını öğrenelim. Franchising; Bir sistem ve markanın imtiyaz hakkı sahibinin, belirli süre, koşul ve sınırlar içinde, işin yönetim ve organizasyonuna ilişkin sürekli disiplin ve destek sağlayarak, belirli bir bedel karşılığında, bağımsız yatırımcılara sistem ve markasını kullandırmasına dayanan, uzun vadeli ve sürekli bir iş ilişkisidir. Franchising sistemi, bir imtiyaz verme sistemidir. Girişimciler franchising sözleşmesi çerçevesinde firmayla anlaşarak işe başlama olanağı bulabilmektedirler.
Dünya üzerinde, Franchising sistemi ile çalışan yaklaşık 60 iş sektörü mevcuttur. Bu sektörler arasında; Otomobil Kiralama, Bilgisayar, Perakende Şatış Mağazaları, Eğitim, Yiyecek, Sağlık Ürünleri, Kuru Temizleme, Fast-Food gibi sektörler bulunmaktadır. Özellikle hizmet sektöründe çeşitlendirme hızla artmaktadır.
Franchisee fee nedir?
Franchising sisteminin unsurları nelerdir?
1- Sistem / marka
2- Disiplin / destek
3- Bedel
Franchise sistemleri hangi faktörlere bağlı olarak başarılı olabilmektedir?
1- Para kazanmak: Bir franchise sistemi öncelikle her bir işletmesinde iyi gelir elde edebilmelidir.
2- Dengeli paylaşmak: Franchise veren ve alan, sistem ve marka sayesinde yaratılan katma değeri dengeli şekilde paylaşmalıdırlar.
Franchisor veya franchiser nedir?
Sistemin ve markanın haklarına sahip olan ve franchise anlaşması ile bu hakları üçüncü yatırımcılara kullandıran kişi veya kuruluştur.
Area franchisee nedir?
Area franchisee (Bölge franchise alan); Franchise veren, pazarın belli yükümlülüklerini ve haklarını belli bir coğrafi alanda bölge franchise alana devreder. Bölge franchise alan bazı sistemlerde alt franchise alanlara işletme açtırabilir, bazı sistemlerde sadece kendisi işletmeler açabilir.
Sub franchisee nedir?
Sub franchisee (Alt franchise); Bölge franchise alan tarafından sistemi ve markayı kullanma hakkı anlaşma ile verilen kişi veya firmadır.
Master franchisee nedir?
Master franchisee (Masterfranchise alan); Yurt dışında geliştirilmiş bir sistem ve markanın belli bir ülkede kullanma haklarını alan kişi veya kurumdur.
Royality veya lumb sum fee nedir?
Royality (Franchise giriş bedeli); Franchise alanın, sisteme girmek için başlangıçta franchise verene ödediği bedeldir.
Franchising sistemlerinin sınıflandırılması
Franchise sistemleri, ağırlıklı olarak mal veya hizmet pazarlamalarına bağlı olarak iki ana gruba ayrılırlar.
1- Ürün ve marka franchise sistemi (Product and Tradename Franchising): Belli ürünleri satan perakendecilerin, tek hizmet markası ve işletme sistemi ile çalışmalarıdır.
2- İşletme sistemi franchise sistemi (Business format Franchising): Belli hizmetleri sunan perakendecilerin, işletme sistemini başkalarına öğrettiği, onları sürekli olarak denetlediği, desteklediği ve bunun karşılığında bir bedel aldığı sistemlerdir.
Firmalar neden Franchising verirler?
1- büyüme ve iş hacminin artması, verimlilik artışını getirir.
2- Mal ve hizmetlerin daha fazla satılması franchisor’ın finansal kuruluşlardan kredi bulma imkanını kolaylaştırır.
3- Daha hızlı ve selektif bir dağıtım söz konusu olur. Dağıtım sisteminin denetimi ise daha kolaydır.
4- pazar ile ilgili hızlı ve sürekli bilgi akışı sağlanır.
Franchising sisteminin avantajları nelerdir?
1- Piyasada tanınmış ve yerleşmiş bir firmanın ismi ile işe başlamak, yatırımcı için sıfırdan başlamaktan daha kolay ve avantajlı olmaktadır.
2- Franchisor, marka, işletme ve isim hakkı yanında franchisee'ye, eğitim, reklam,tanıtım, malzeme, promosyon gibi konularda da destek sağlamaktadır.
3- Dünya piyasalarındaki yoğun rekabet gözönüne alındığında, bu sistem ile yatırım yapmak, yatırımcılar için daha kolay ve risksiz olmaktadır.
4- Franchisee tanınmış bir marka, isim ya da işletme hakkını alırken, ek olarak ulusal ve uluslararası bir standardı da elde etmektedir.
5- Ülke ekonomisi açısından franchising sisteminin avantajı, sistem sayesinde ülkeye yeni ürün ve hizmetler yanında yeni teknolojiler ve iş organizasyonlarının gelmesidir.
6- Yatırımcı franchisor'un şöhretinden yararlanmakta, böylece avantaj elde etmektedir.
7- Yeni iş alanlarının açılması, istihdam alanlarının yaratılması sonucunu doğurmaktadır. Bu da ülke ekonomisi için önemli bir avantaj olmaktadır.
Franchising alanların avantajları nelerdir?
1- Markalı, itibarlı bir iş sahibi olmanın yoludur.
2- İşinde bağımsız olmak demektir.
3- Yatırımının hızlı geri dönmesidir.
4- Yaşamak için tatmin edici gelir sağlar.
5- Denenmiş, kendini kanıtlamış, az riskli bir iş kurulur.
6- Düşük maliyetle yüksek gelir sağlanır.
7- Rahat satılacak tanınmış marka alınır.
8- Kolay bulunan, beklentileri sınırlı, kolay mutlu edilen, hazır müşteri gelir.
9- Geniş bir korumalı bölge verilir.
10- İşletme sorunları yaşadığında arkasında danışabileceği bir kurum olacak.
11- Bilmediğini öğrenir, gerektiğinde danışabileceği bir kadro olur.
12- Yatırımda ve tedarikte sorun yaşamaz.
13- Pazarlamada ana firma ne yapacağını bilir, yardımcı olur.
14- Anlaşma katı olsa bile uygulaması yumuşak olacak, sıcak ilişkiler kurulacaktır.
Franchising sisteminin Franchising veren açısından dezavantajları nelerdir?
1- Franchising sistemine katılmak için ödenmesi gereken başlangıç bedeli genellikle yüksektir. Başlangıç ücretleri yapılmak istenen işin türüne göre, franchise veren firmanın markasının kullanılması, gerekli teçhizat, demirbaş ve stokların alınarak mağazaya yerleştirilmesi, iş yerinin düzenlenmesi, eğitim, eğitim malzemelerinin sağlanması karşılığında alınır.
2- Karın taraflar arasında nasıl paylaşılacağı konusundaki kararlar, franchisor’ın finansal gücünden dolayı franchisor tarafından belirlenir. Royalty’nin çok yüksek istenmesi franchise alanların işletmelerini kapatmak zorunda kalmalarına neden olabilir.
3- Franchisee, standardizasyonun bozulmaması gereği kendi bölgelerinde sattıkları ürünlerin içeriğinde değişiklik yapamazlar. Tüm ürün çeşitlerinin yapılışı, franchise zincirindeki her işletmede aynı olmak zorundadır.
4- Franchise alan, faaliyette bulunacağı bölge sınırlarının sözleşmede belirtilmesine dikkat etmelidir. Kendi birimine yakın bir yerde, yeni bir franchise biriminin açılması sonucu franchisor’la aralarında çatışma doğabilir.
Franchising ne demek? (Ekonomi)
Bir çeşit lisans anlaşmasıdır. Bir firma başka ülkedeki bir kuruluşla yapacağı franchising anlaşması yoluyla malını o piyasada pazarlar. Bununla birlikte, franchising bazı özellikleri olan uluslararası işbirliği anlaşmasıdır. Anlaşmanın tarafı olan üretici firmaya "franchisor", pazarlamayı yapacak yabancı firmaya da "franchisee" adı verilir. Bu tür işbirliği örneklerinde franchisor standart biçimde, malını ambalajlayıp yabancı satıcıya sunmasının yanında ona malla ilgili bazı yönetim, pazarlama ve danışmanlık hizmetleri de sağlar. Karşı taraf, yani franchisee ise sermayesini, piyasa bilgisini ve kişisel gayretlerini ortaya koyar. Franchising türü anlaşmalar, özellikle patent konusu olmayan mallarda‘uygulanır.