Yeni Koronavirüs (Sars-CoV-2) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
- Yeni Koronavirüs (Sars-CoV-2) nedir?
Yeni Koronavirüs (Sars-CoV-2), ilk olarak Çin’in Wuhan Eyaleti’nde Aralık ayında solunum yolu belirtileri (ateş, öksürük, nefes darlığı) gelişen bir grup hastada yapılan araştırmalar sonucunda 13 Ocak 2020’de tanımlanan bir virüstür. Koronavirüs hastalığı COVID-19 olarak adlandırılmıştır.
- Hastalığın belirtileri ve klinik özellikleri nelerdir?
Enfeksiyonun yaygın belirtileri yüksek ateş, kuru öksürük, nezle benzeri belirtiler ve solunum güçlüğüdür. Son kaynaklara göre, COVID-19 hastalığına yakalanan kişilerde koku ve tat alma duyularının bozulduğuna dair bilgiler de bulunmaktadır. Ağır vakalarda ağır alt solunum yolu enfeksiyonu, solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği ve ölüm görülebilir. Hastaların %80´inde enfeksiyon hafif seyretmekte, ancak ileri yaş ve eşlik eden astım, diyabet, kalp hastalığı gibi eskiden var olan hastalıklar varlığında daha ağır tablo görülmektedir. Hastalığın %10-15 olguda ağır seyrettiği, ortalama %3.8 olguda da ölümle sonuçlandığı bildirilmiştir. Ölüm oranı yaşla birlikte ve önceden bulunan hastalığı ile bağlantılı olarak artmaktadır.
- Yeni Koronavirüsün (COVID-19) bulaşma yolları nelerdir? Korunmak için neler yapılabilir?
Virüs bulaşmasının damlacık yoluyla olduğu bilinmektedir. Hasta ile bir metreden yakın temas ve hasta solunum yolları çıkartılarının kirli eller ile yüze-göze sürülmesiyle bulaşma olmaktadır.
Korunma ile ilgili eğitim videomuzu izlemek için tıklayınız
- Yeni Koronavirüsün (COVID-19) kuluçka süresi ne kadardır?
Virüsün kuluçka süresi 2 gün ile 14 gün arasındadır.
- Yeni Koronavirüsün (COVID-19) hastalığına yakalanmamak için neler yapmalıyız?
Akut solunum yolu enfeksiyonlarının genel bulaşma riskini azaltmak için önerilen temel ilkeler Yeni Coronavirüs (COVID-19) için de geçerlidir. Bunlar;
- El temizliğine dikkat edilmelidir. Eller yıkanmadan, ağız, burun ve gözlerle temas edilmemelidir.
- Hasta insanlarla temastan kaçınmalıdır (mümkün ise en az 1 m uzakta bulunulmalı).
- Özellikle hasta insanlarla veya çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra eller sık sık yıkanmalıdır.
- Bugün için ülkemizde sağlıklı kişilerin maske kullanmasına gerek yoktur. Herhangi bir viral solunum yolu enfeksiyonu geçirmekte olan kişinin öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağzını tek kullanımlık kağıt mendil ile örtmesi, kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek içini kullanması, mümkünse kalabalık yerlere girmemesi, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve burnunu kapatması, mümkünse tıbbi maske kullanması önerilmektedir.
- Rutin hayatta sağ elini kullanan kişilerin (sağlak) sol el ile yüzlerine dokunma olasılıkları düşük olduğu için, sol el ile kapı kolunu tutma/açma, herhangi bir objeyi taşıma/tutma işlemlerini yapması önerilmektedir.
- Rutin hayatta ev, araba temizliği nasıl yapılmalı, nelere dikkat edilmelidir?
- Yüzey temizliğinde su ve deterjanla standart temizlik yapılması yeterlidir. Özellikle eller ile sık dokunulan yüzeyler kapı kolları, bataryalar, tırabzanlar, tuvalet ve lavabo temizliğine dikkat edilmelidir. Bu virüse özel olarak etkili olduğu öne sürülen bir takım ürünlerin temizlikte kullanılmasının fazladan koruma sağladığına dair bilimsel kanıt yoktur.
- Çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra eller sık sık en az 20 sn yıkanmalıdır.
- Odalar sık sık havalandırılmalıdır.
- Araç kullanımı sırasında ise temiz hava ile aracın yolculuk sırasında havalandırılması sağlanmalıdır. Araç havalandırmasında, havanın dışarıdan alınan hava ile ısıtılması ve soğutulması tercih edilmelidir. Havanın araç içi dönüşümü kullanılmamalıdır.
- Araç içerisindeki yüzeyler de su ve deterjanlı su ile sık aralıklarla temizlenmelidir.
- Evde tüketilen gıdaların hijyenine yönelik yapılması gerekenler nelerdir?
Virüsün gıdalarla bulaştığına dair herhangi bir kanıt bulunmamakla beraber;
- Gıdalar tüketilmeden önce bol su ile yıkanmalıdır.
- Et, süt gibi gıdalar iyice pişirilmeden tüketilmemelidir.
- Sirkeli suda bekletmenin antibakteriyel etkisi olmakla beraber, virüslere etkisi ile ilgili herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.
- El hijyeni nasıl sağlanır?
Eller en az 20 saniye, dışarıdan eve gelindiğinde 40 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik veya antibakteriyel içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
El yıkama videosu için tıklayınız
- Bağışıklık sistemimizi güçlendirmek için nasıl beslenmeliyiz?
Gündemimize hızla yerleşen ve endişe yaratan Koronavirüs (Covid-19), Dünya Sağlık Örgütünün pandemi olarak nitelendirmesiyle daha büyük bir paniğe neden oldu. Covid-19’a karşı tedbirli olmamız için Sağlık Bakanlığımızın açıklamasında olduğu gibi 14 kuralına uymak oldukça önemlidir. Aynı zamanda vücudumuzun doğal bağışıklık sisteminin de güçlü tutulması gerekmektedir. Bağışıklık sistemini güçlü tutmanın bir yolu da sağlıklı ve dengeli beslenmeden geçmektedir.
- El hijyeni: Elleri önerildiği gibi bol su ve sabunla 20 saniye yıkamak önemlidir. Su ve sabun ile ellerinizin arkasını, parmaklarınızın arasına ve tırnaklarınızın altına en az 20 saniye yıkanmalı, sonra durulayıp temiz bir havlu ile kurulanmalıdır.
- Mutfak Hijyeni: Her kullanımdan sonra yüzeyleri ve eşyaları yıkanmalıdır. Kesme tahtalarını, mutfak aletlerini, tezgâhı ve temizlikte kullanılan bezleri yıkayın.
- Pişirme: Çiğ ve az pişmiş hayvansal besinler yenilmemeli, iyi pişmiş yiyecekler tercih edilmelidir. Kırmızı ve tüm beyaz et çeşitleriyle yumurtayı tam pişirmeden tüketilmemelidir.
- Protein: Süt ürünleri, yumurta, balık, hindi ve kırmızı et gibi kaliteli protein kaynaklarını iyice pişirilerek tüketilmelidir.
- Vitamin-Mineral: Her gün en az 5 porsiyon çeşitli meyve ve sebze tüketilmelidir. Özellikle C vitamini ihtiyacını karşılamak çok önemlidir. Bir orta boy portakal günlük C vitamini ihtiyacının yarısını karşılamaktadır.
- Posa: Ekmek, pirinç veya makarna gibi temel besinlerin mümkün ise esmer veya tam tahıllı alternatifini kullanmak bağışıklık sisteminizi güçlü tutacaktır. Kuru fasulye, yeşil mercimek, nohut gibi kurubaklagilller de bağışıklık sistemimiz için önemlidir.
- Omega 3: Bağışıklık sitemini üzerine olumlu etkileri nedeniyle haftada en az iki kere balık tüketimi, hijyen kurallarına uyularak ve iyice pişirilerek tüketilmesi gerekmektedir. Ceviz de omega 3 bakımından zengin bir besindir.
- Hidrasyon: Bol su içmeyi unutmamalısınız. En az 6-8 bardak temiz su içmelisiniz.
- Bitkisel Bileşenler: Bağışıklığı desteklemek için farklı gruplardaki ve farklı renklerdeki sebze ve meyvelere beslenmede yer verilmelidir. Brokoli, lahana, karnabahar, turp çeşitleri, şalgam, soğan, sarımsak gibi sebzeler içerdikleri sülforafan; pancar, nar, çilek gibi besinlerde bulunan antosiyaninler bağışıklık sisteminizi destekler.
- Prebiyotikler: Bağırsak sağlığımızı desteklemek için kurubaklagiller, muz, kereviz, tam tahılllar gibi doğal prebiyotikler bağışıklığımızı güçlendirir.
- Besin destek ürünleri: Bireyin gün içinde gereksinimi kadar tükettiği ve besin çeşitliliğini sağladığı durumlarda besin destek ürünlerinin ilave olarak alınmasına ihtiyaç olmadığı unutulmamalıdır.
- Uzun süreler aç kalınmamalıdır. Uyku süresine ve kaliteli olmasına özen gösterilmelidir.
- Türkiye’de Yeni Koronavirüs (COVID-19) salgını için planlama yapılmış mıdır?
Dünya Sağlık Örgütü, 28 Şubat 2020 tarihinde salgın riskini tüm dünya geneli için “en yüksek” düzeye yükseltmiştir. Salgının görüldüğü ülkelerden ülkemize giriş-çıkışlar yasaklanmıştır. Sağlık Bakanlığı şüpheli olguların teşhis, tedavi ve takibi için gerekli önlemleri almakta, oluşturulan bilim kurulunun önerileri doğrultusunda da algoritmalar hazırlanmaktadır.
- Türkiye’de Yeni Koronavirüs (COVID-19) vaka sayısı nedir?
Ülkemizde Yeni Koronavirüs (COVID-19) hastalığı 10 Mart 2020 tarihinde ilk pozitif vaka saptanmıştır. Vaka sayıları ile ilgili günlük olarak bilgilendirmeler Sağlık Bakanlığı tarafından yapılmaktadır.
- Yeni Koronavirüs (COVID-19) için etkili bir tedavi ya da aşı var mıdır?
Hastalığa özgü olarak geliştirilen bir ilaç henüz yoktur. Hastanın genel durumuna göre destek tedavisi uygulanmaktadır. Benzer virüslere karşı etkili olan bazı ilaçların COVID-19 üzerinde de etkili olduğunu gösteren çalışmalar olmakla birlikte özgül tedavi için araştırmalar sürmektedir. COVID-19 için koruyucu etkili bir aşı henüz yoktur.
- Antibiyotikler Yeni Koronavirüs (COVID-19) enfeksiyonunu önleyebilir mi veya tedavi edebilir mi?
Antibiyotikler sadece bakterilere karşı etkilidir. Bu nedenle COVID-19 enfeksiyonunu önlemek veya tedavi etmek amacıyla antibiyotikler kullanılmamakta olup, gerekli durumlarda sadece doktor önerisi ile tedavi protokolüne alınmaktadır.
- Evde bakılan hayvanlardan hastalık bulaşabilir mi?
Evde bakılan kedi/köpek gibi evcil hayvanların Yeni Koronavirüsla (COVID-19) enfekte olması beklenmemektedir. Ancak evcil hayvanlarla temas sonrası her zaman için ellerin su ve sabunla yıkanması gereklidir. Böylece hayvanlardan bulaşabilecek diğer enfeksiyonlara karşı korunma sağlanacaktır.
- Burnunuzu tuzlu suyla yıkamak Yeni Koronavirüs (COVID-19) enfeksiyonunu önleyebilir mi?
Burnu tuzlu suyla düzenli olarak yıkamanın Yeni Koronavirüs (COVID-19) enfeksiyonundan korunmada bir faydası yoktur.
- SANKO Üniversitesi’nde Yeni Koronavirüs (COVID-19) karşı alınan tedbirler ve yapılan dezenfeksiyon işlemleri nelerdir?
Üniversitemizde, 16 Mart 2020 – 06 Nisan 2020 tarihleri arasında tüm ülkemizde olduğu gibi 3 hafta süreyle eğitime ara verilmiş, öğrenci girişleri kısıtlanmış ve idari personel sayısı azaltılmıştır. Yapılması planlanan tüm toplantılar, sosyal ve kültürel etkinlikler ikinci bir duyuruya kadar iptal edilmiştir. Personelimize 11-20 Mart 2020 tarihleri arasında COVID-19 hastalığı ve korunma yolları ile ilgili çok sayıda eğitim verilmiştir. Standart temizlik periyotları arttırılmış olup, özellikle eller ile sık dokunulan yüzeyler kapı kolları, bataryalar, tırabzanlar, tuvalet ve lavabo temizliğine özen gösterilmektedir. Alınan tedbirler kapsamında, Üniversite binamız hidrojen peroksit ile dezenfekte edilmiş tüm alanlara el dezenfektanları konulmuştur.