Bir aracınız varsa ve olası onarım ihtiyaçlarından haberdar olmak istiyorsanız, “Baskı balata nedir?” sorusunun cevabını merak ediyor olabilirsiniz. En kısa tabiriyle bir otomobilin debriyaj baskı balatası, motor torkunu debriyaj diski aracılığıyla şanzıman giriş miline aktaran mekanizmadır. Bu nedenle, bir manuel şanzımanın işleyişinde hayati bir parçadır. Bir debriyaj baskı balatası, yuvarlak şekilli olmasıyla adının hakkını verir. Ayrıca, içinde bir vites değiştiriciye bağlı bir serbest bırakma çatalı tarafından kontrol edilen yaylara ve kollara sahip metal bir bileşendir.
Baskı Balata Nedir?
Aracın sürücüsü debriyaj pedalına bastığında baskı balatanın içindeki yaylar sıkışır, plakayı debriyaj volandan çeker ve debriyaj diskinin hareketini durdurur. Ardından sürücü istenilen vitese geçer ve pedalı bırakır ve kollar serbest kalır ve yaylar genişler ve debriyaj plakasını diske geri iter, bu da volana geçer ve aracınızın tekerleklerine yeniden güç verir.
Baskı balata ne işe yarar sorusunun cevabı da şöyle verilebilmektedir: baskı balata, manuel aracınızın debriyaj sisteminin önemli bir parçasıdır. Yaylar ve bir kol tarafından kontrol edilen ağır metal bir levhadır. Ana amacı, motor volanına karşı tutarak birincil debriyaj plakasına (veya debriyaj diskine) basınç uygulamaktır. Bu, enerjinin motor krank milinden, takılı debriyaj aracılığıyla şanzıman / şanzıman sistemine, ardından tahrik millerinden ve tekerleklere akmasına izin verir.
Sürücü debriyaj pedalına bastığı zaman, baskı balata, debriyaj plakası ve motor volanı arasında ayrılan (sürtünme basıncını ortadan kaldıran) birincil debriyaj plakasına basınç uygulamayı durdurur. Bu, motor gücünün iletimini keserek sürücünün kolayca vitese geçmesini ve vites değiştirmesini sağlar.
Baskı Balata Arıza Belirtileri
Aracınızın debriyaj sisteminde ters gidebilen ve baskı balatanızın hasar görmesine neden olabilecek birkaç şey vardır:
- Aşınmış debriyaj diski: Aşınmış bir debriyaj diski / plakası, baskı balataya zarar verebilir. Balatalar debriyaj diskinden / plakasından tamamen aşındığında, perçinler veya debriyaj plakasının diğer metal parçaları doğrudan baskı balataya sürtecektir.
- Kırık parmaklar veya yay: Debriyaj plakasının ortasından dışarı çıkan baskı balatanın parmaklarından biri kırılırsa veya bükülürse, debriyaj düzgün çalışmayacaktır ve viteslerinizi takmanız zorlaşabilir. Ayrıca, baskı balatanın yay düzeni bozulursa, debriyajınızı ve dişlilerinizi hiç devreye sokamayabilir veya devreden çıkaramayabilirsiniz.
- Aşırı ısınma: Aracınızın debriyajı kayarsa, debriyaj sistemi çok fazla ısı üretir. Debriyaj hasarı ayrıca baskı balata gibi parçaları aşırı ısıya maruz bırakarak daha hızlı eğrilmelerine veya aşınmalarına neden olur.
- Debriyaj kayması: Kayan bir kavrama, baskı balatanızın yüzeyine zarar verebilir. Debriyaj kayması, aracınızın şanzıman sistemindeki birçok farklı sorundan kaynaklanabilir.
- Yanlış kurulum: Baskı balata ile serbest bırakma yatağı arasında belirli bir mesafe kalması önemlidir. Debriyajınızın bir kısmı yanlış takılmışsa, baskı yatağı baskı balatanıza zarar veriyor olabilir.
- Yanlış ayarlanmış debriyaj kablosu: Debriyaj kablosu aşırı sıkılırsa, debriyaj baskı yatağı sürekli olarak baskı balataya baskı yaparak sürekli hafif debriyaj kaymasına ve hasara neden olabilir.
- Debriyajın yanlış kullanımı: Debriyaj yanlış kullanılırsa baskı balatanıza zarar verebilir. Yokuş çıkarken debriyaja çok fazla binmek, vites atlamak veya motor freni kullanarak aracı yavaşlatmak için debriyajı kullanmak yanlış kullanım örnekleridir.
Baskı Balatanın Bittiği Nasıl Anlaşılır?
Hasarlı bir baskı balata, debriyajın kaymasına neden olur. Kayan bir kavrama genellikle aşağıdaki belirtilere neden olur:
- Araç gücü eksikliği,
- Daha yüksek devir,
- Vites takma veya vites değiştirmede zorluk,
- Azaltılmış debriyaj pedalı direnci,
- Debriyajdan gelen yanık kokusu,
- Römork çekememe veya yokuş çıkmada zorluk,
- Debriyaj bırakıldığında duyulan ses: Debriyaj pedalına bastığınızda bir gıcırtı sesi duyabilirsiniz. Bu, balatanın serbest bırakma yatağındaki veya baskı balata parmaklarındaki veya yay düzenlemesindeki bir soruna bağlanabilir.
- Şanzımanınızda titreşim: Yanlış dengelenmiş veya gevşek bir baskı balata / volan, debriyaj sisteminizin titremesine neden olabilir.
- Zor debriyaj kavraması: Debriyajınızın kullanımı zorlaşabilir. Bu, bükülmüş bir baskı balata, volana çarpan plaka “parmakları” veya hasarlı baskı balata tahrik kayışları dahil olmak üzere debriyajınızdaki çeşitli sorunlardan kaynaklanabilir.
Debriyajdan Kaynaklanan Sorunlar
Otomobillerin çalışma sisteminde kullanılan birçok debriyaj tasarımı türü mevcuttur. Çoğu otomotiv kavraması, iki sürtünme yüzeyine sahip kuru tek plakalı bir kavramadır. Uygulama ne olursa olsun, bir debriyajın işlevi ve amacı, dönen bir tahrik motorundan bir şanzımana torku iletmektir.
Kavramalar, tork iletimini kırmak için bir çalıştırma modu gerektirir. Debriyaj pedalı, tahriki motordan şanzımana aracın içinden ayırmak için bir kaldıraç yöntemidir. Pedal, debriyaj pedalının parabolik salınımını doğrusal bir harekete dönüştürür. Bu doğrusal hareket daha sonra mekanik bağlantıların, kablonun veya hidrolik sıvının yer değiştirmesiyle baskı yatağının hareketine çevrilir.
Volanın 3 ana işlevi vardır: Birincisi, motor dönüşüne yardımcı olmak ve çalışma sırasında daha tutarlı bir tork iletimi sağlamak için dönen bir kütleyi (atalet) korumaktır. İkincisi, marş motorunun devreye girmesi için bir halka dişli sağlamaktır. Üçüncüsü, sürtünme diski için tahrik sürtünme yüzeylerinden birini sağlamaktır.
Tahrikli Sürtünme Diski, bir kama vasıtasıyla şanzıman giriş miline bağlanır. Disk, tekerleklerdeki hareketi çeviren şanzımandaki giriş milini çalıştırır. Diskte, durarak kalkıştan kalkış sırasında tahriki kontrol etmek için debriyajın modüle edilmesini sağlayan bir sürtünme malzemesi vardır. Disk ayrıca, debriyaj hareket halindeyken motor titreşimini emen ve ayrıca tahriki devreye alırken ve devreden çıkarken torku emen yaylı bir göbek içerir.
Serbest Bırakma Yatağı, dönen debriyaj tertibatı ile statik debriyaj çatalı ve şanzıman arasında bir çalıştırma ortamı sağlar. Yatak, kavramayı serbest bırakmak için kuvveti emecek ve ayrıca dönen ve dönmeyen bileşenler arasındaki aşınmayı azaltacaktır.
Okuyunuz: 2022 Model Arabalar
Baskı Balata Ömrü Ne Kadardır?
Düzgün çalışan bir debriyaj, manuel aracınızdaki sorunsuz geçiş ve vites değiştirme için hayati önem taşır. Debriyajınızı tamir ettirmek, diğer şanzıman bileşenlerine daha fazla zarar gelmesini de önleyecektir.
Baskı Balata, tüm debriyaj tertibatının en kritik parçasıdır. Baskı balata, tahrik edilen sürtünme diskini kendisiyle volan arasında tutan bir sıkıştırma kuvveti (basınç) uygular. Baskı balata volana cıvatalarla sabitlenir ve birlikte dönerler. Baskı balata, ana döküm veya tahrik yüzeyine basınç uygulayan bir diyafram veya yaylar içerir. Tahriki serbest bırakmak veya devreden çıkarmak için, ana dökümün tahrik edilen diski kaldırmasına izin veren diyafram veya kavrama kolları harekete geçirilir.
Baskı balatanın ne kadar ömrünün olduğu sorusuna verilecek cevap da birçok farklı değişkene bağlı olarak değişebilmektedir. Bu değişkenlerden bazıları şunlardır:
- Aracın markası/modeli,
- Aracın kullanım ömrü,
- Araç ile kaç km yol yapıldığı,
- Sürücünün aracı kullanış tarzı.
Bu gibi değişkenler göz önüne alınarak baskı balataların 40.000 km ila 90.000 km arasında bir ömrü olduğunu söylemek mümkündür. Yine de yukarıdaki belirtileri inceleyerek ve aracınızı dinleyerek baskı balatanın ne durumda olduğu hususunda çıkarım yapabilirsiniz.
Okuyunuz: Motor Freni Nedir?
Baskı Balata Değişim Ücreti Ne Kadardır?
Baskı balata değişim ücretleri söz konusu aracın markasına modeline ve yılına göre değişkenlik gösterebilmektedir. Bununla birlikte, baskı balataların setlerinin ortalama fiyatı 900 ila 1.500 Türk lirası arasında değişkenlik göstermektedir. Baskı balatalar değiştirildiğinde set olarak mı değiştirileceği yoksa sadece diskin mi değişeceği önemli bir ayrıntıdır. Zira sadece disk değişimlerinde fiyat 750 TL’ye kadar düşebilmektedir. Bununla birlikte, baskı balata değişimi talep ettiğinizde ödemeniz gereken işçilik ücreti de 250-500 TL arasında olacaktır. Yani bir baskı balata değişiminin size ortalama maliyeti 1000 ila 1500 TL arasında değişkenlik göstermektedir.