Blog
İnsanlar Neden Mısır Mumyalarını Yemeye Başladı?
Mumyaların hastalıkları iyileştirebileceğine olan inanç, insanları yüzyıllar boyunca tadı berbat bir şey yemeye itti.
www.arkeofili.com
İnsanlar neden yamyamlığın sağlıkları için iyi olduğunu düşündüler? Avrupalıların Mısır mumyalarına takıntılı olduğu bir zamanda, Avrupa tarihinin en çılgın huylarından birini inceleyelim.
C: Wikimedia
İlk önce, öğütülmüş ve hafif renklendirilmiş insan kalıntılarının hıyarcıklı vebadan baş ağrısına kadar her şeyi iyileştirebileceği inancıyla ve daha sonra Viktorya dönemi halkının yemek sonrası eğlenceleri hakkında sahip olduğu ürkütücü fikirlerle, eski Mısırlıların bandajlı cesetleri, Orta Çağ’dan 19. yüzyıla kadar hayranlık uyandırdı.
Mumya çılgınlığı
Mumyaların hastalıkları iyileştirebileceğine olan inanç, insanları yüzyıllar boyunca tadı berbat bir şey yemeye itti.
Mumyalanmış bedenlerden elde edilen ürün olan Mumia, yüzyıllardır zengin ve fakir tarafından tüketilen, eczanelerde satılan ve Mısır mezarlarından Avrupa’ya getirilen mumya kalıntılarından yaratılan tıbbi bir maddeydi.
12. yüzyılda eczacılar, diğer dünyaya ait tıbbi özellikleri için öğütülmüş mumyaları kullanıyorlardı. Mumyalar, sonraki 500 yıl boyunca reçete edilen bir ilaçtı.
Mumia’yı saklamak için kullanılan bir kavanoz, mumyalanmış insan kalıntılarından yapılmış bir ilaç. C: Wikimedia
Antibiyotiklerin olmadığı bir dünyada doktorlar, baş ağrılarından şişmeyi azaltmaya veya vebayı iyileştirmeye kadar hastalıkları tedavi etmek için kafataslarını, kemikleri ve eti öğütürdü.
Herkes ikna olmadı. Kraliyet doktoru Guy de la Fontaine, mumyanın yararlı bir ilaç olduğundan şüphe etti ve 1564’te İskenderiye’de ölü köylülerden yapılmış sahte mumyalar gördü. İnsanların dolandırılabileceğini fark etti. Her zaman gerçek antik mumyaları tüketmiyorlardı.
Ancak sahtecilik önemli bir noktayı gözler önüne seriyor: Tıpta kullanılacak ölü ete sürekli talep vardı ve gerçek Mısırlı mumyaların arzı bunu karşılayamıyordu.
Eczacılar ve bitki uzmanları, 18. yüzyıla kadar hala mumya ilaçları dağıtıyorlardı.
1875’te bir Mısırlı sokak mumya satıcısı. C: Félix Bonfils/ Wikimedia
Mumya tıbbı
Tüm doktorlar kuru ve eski mumyalardan en iyi ilaç yapıldığını düşünmedi. Bazı doktorlar, taze et ve kanın uzun zaman önce ölülerin sahip olmadığı bir canlılığa sahip olduğuna inanıyordu.
Taze olduğu iddiası en asil soyluları bile ikna etti. İngiltere Kralı II. Charles, nöbet geçirdikten sonra insan kafataslarından yapılan ilaçları aldı ve 1909’a kadar doktorlar nörolojik durumları tedavi etmek için insan kafataslarını yaygın olarak kullandılar.
Doktorlar mumyanın firavunlardan yapıldığını iddia ettiğinden, kraliyet ve sosyal seçkinler için mumya yemek kraliyete uygun bir ilaç gibi görünüyordu. Kraliyet, kraliyeti yedi.
Bir Mumyanın İncelenmesi, Paul Dominique Philippoteaux c 1891. C: Wikimedia
Akşam yemeği, içecekler ve gösteri
19. yüzyıla gelindiğinde, insanlar artık hastalıkları tedavi etmek için mumya tüketmiyorlardı, ancak Viktoryenler, Mısır cesetlerinin özel partilerde eğlence için açıldığı “paket açma partilerine” ev sahipliği yapıyorlardı.
Napolyon’un 1798’de Mısır’a yaptığı ilk sefer, Avrupa’nın merakını uyandırdı ve 19. yüzyılda Mısır’a seyahat eden gezginlerin Mısır’da sokaktan satın alınan mumyaları Avrupa’ya geri getirmelerini teşvik etti.
Viktoryenler, eski Mısır mumyalarının kalıntılarını çözmeye adanmış özel partiler düzenlediler.
Erken mumya açma etkinliklerinin en azından bir tıbbi saygınlık cilası vardı. 1834’te cerrah Thomas Pettigrew, Kraliyet Cerrahlar Koleji’nde bir mumyayı açtı. Onun zamanında, otopsiler ve operasyonlar halka açık bir yerde yapılıyordu ve bu paket açma, sadece başka bir kamusal tıbbi olaydı.
Yakın bir zaman sonra, tıbbi araştırma iddiası bile kayboldu. Artık mumyalar artık tıbbi değil, heyecan vericiydi. Paketi açarken seyirciyi eğlendirebilecek bir akşam yemeği sunucusu, gerçek bir mumyaya sahip olacak kadar zengindi.
Kurutulmuş et ve kemiklerin bandajlar çıkarken ortaya çıktığını görmenin heyecanı, ister özel bir evde, ister eğitimli bir toplumun tiyatrosunda olsun, insanların bu sargılara akın etmesi anlamına geliyordu. Güçlü içki, seyircilerin yüksek sesle ve takdirle karşılandığı anlamına geliyordu.
Howard Carter, Kral Tutankamon’un mezarının en içteki bölmesini açıyor. C: Wikimedia
Mumyanın laneti
20. yüzyılın başlamasıyla mumya açma partileri sona erdi. Korkunç heyecanlar kötü görünüyordu ve arkeolojik kalıntıların kaçınılmaz yıkımı üzücü görünüyordu.
Ardından Tutankamon’un mezarının keşfi, Chrysler Binası’ndaki kapı motiflerinden Cartier tarafından tasarlanan saatlerin şekline kadar her şeyde “art deco” tasarımı şekillendiren bir çılgınlığı ateşledi. Tutankamon kampanyasının sponsoru olan Lord Carnarvon’un 1923’teki ani ölümü doğal sebeplerdendi, ancak kısa süre sonra yeni bir batıl inanca atfedildi – “mumyanın laneti”.
Mısırlı konservatörler, Mısır’daki Büyük Müze’nin koruma merkezinde, geç Firavun dönemine (MÖ 712-323) tarihlenen bir kadın mumyayı temizliyor. C: AP
Modern mumyalar
2016’da Mısırbilimci John J. Johnston, 1908’den beri bir mumyanın halka açık ilk açılışına ev sahipliği yaptı. Kısmen sanat, kısmen bilim ve kısmen gösteri, Johnston, Viktorya dönemine ait bir ambalaj açmada bulunmanın nasıl bir şey olduğuna dair sürükleyici bir rekreasyon yarattı.
Mumya sadece bandajlara sarılı bir aktördü ama olay baş döndürücü bir duyusal karışımdı. Londra’daki St Bart’s Hastanesi’nde gerçekleşmiş olması, mumyaların tıptan korkuya kadar birçok deneyim aleminden geçtiğinin modern bir hatırlatıcısıydı.
Bugün, mumyalar da dahil olmak üzere antik eser kaçakçılığının karaborsa değeri yaklaşık 3 milyar ABD dolarıdır.
Hiçbir ciddi arkeolog mumyayı açmaz ve hiçbir doktor mumya yemeyi önermez. Ancak mumyanın cazibesi güçlü kalır. Hâlâ satılıklar, hâlâ sömürülüyorlar ve hâlâ bir meta.
The Conversation. 7 Haziran 2022.