Otizmli bireylerin önündeki en büyük engel: Biz
"Bana bir şans tanıyın" diyerek patronların kendisinin farkına varmasını isteyen otizmli Ryan Lowry'nin yazdığı mektup viral oldu. Ve bize bir defa daha otizmli fertlerin önündeki en büyük maninin…
Amerika Birleşik Devletlerinde Virginia eyaletine bağlı Leesburg kasabasında yaşayan 20 yaşındaki otizmli Ryan Lowry’un LinkedIn üzerinden patronlara yolladığı mektup sosyal medyada viral oldu. Lowry, iş müracaatı için kendi el yazısı ile patronlara “bana bir şans tanıyın” çağrısında bulunarak çok geniş etraflarda farkındalık yaratmayı muvaffak oldu.
Evet, Ryan Lowry'nin otizmi var ve maharetli olduğu alanlarda kaderini sınamak ve bir iş sahibi olmak istiyor. 20 yaşındaki Lowry, özel gereksinimleri olan çocuklar için bir yüksek lisans programını bitirmek üzere.
Şu anda sadece özel gereksinimleri olan bireyleri çalıştıran mahallî bir kafede yarı zamanlı olarak çalışıyor fakat mezun olduktan sonra bu işi sona erecek.
Ryan için hem konuşmak hem de yazmak azıcık sıkıntılı olsa da ailesinin teşvikiyle, animasyon sanayisinde ya da IT sektöründe bir işe girmek emeliyle muhtemel patronlara babasının da cesaretlendirmesi ile bir mektup yazmaya karar verdi.
Reelinde mektubu bilgisayarda yazacaktı ama ufak kardeşi "neden el yazısı ile yazmıyorsun" deyince Ryan, kalemi kağıdı eline aldı. Birkaç defa tertip etme yaptıktan sonra çizgili bir defter yaprağına çok muntazam bir biçimde mektubu kendi el yazısı ile yazdı ve mektubun resmini çekti. Babası da mektubu LinkedIn'de yollamanın postayla yollamaktan daha tesirli olacağını düşündüğü için Ryan, kapak mektubunu LinkedIn'de paylaştı.
Mektubunda animasyon veya IT alanında bir işle ilgilendiğini, teknoloji ve matematikle arasının gerçekten iyi olduğunu, süratli bildiğini dile getirmiş ve patronlara “Senin gibi birinin bana bir şans tanıması gerektiğinin farkındayım. Öteki insanlar gibi bilmiyorum, bana mentörlük edecek bir us öğretmenine gereksinimim var ama seri biliyorum. Söz veriyorum, şayet beni işe alır ve öğretirsen çok çalışacağım ve bunu yaptığın için hoşnut olacaksın” yazdı. Mektup, LinkedIn'deki patronların ve iş arayanların alakasını aşırısıyla çekti. Ryan’ın babası sosyal medyada yayınlanan mektubun kısa vakitte yüz binlerce alkış aldığını hatta iş önerilerinin geldiğini, birden fazla firmanın kendilerine eriştiğini söyledi. Tanımadığı onlarca insandan rakamsız yorum alan Ryan’a ayrıca Amazon, Dell ve Microsoft dahil olmak üzere nörolojik spektrumda işe alım programlarına sahip olan firmalardan iletiler geldi.
Ryan'ın babası The Washington Post ile yaptığı telefon ziyaretinde “Eşim Tracy ve ben bir gün can vereceğiz ve oğlumuzun bağımsız olarak çalışabilmesi ve kendi yaşamını yaşayabilmesi gerekiyor" diyerek otizmli çocuğa sahip bir hayli ailenin ortak kaygılarını dile getirdi.
Belki Ryan hayal ettiği işe bir müddet sonra kavuşacak ve muhteşem galibiyetlere imza atacak ama şu bir asıl ki otizimli fertlerin çoğu Ryan kadar kaderli değil. Zira onların önlerindeki en büyük mani bizlerin ön yargıları… O ön yargı listesi, “saldırgan olurlar, kimse ile bağlantı kuramazlar, asla bilemezler, bir işte çalışamazlar” diye uzayıp gidiyor. İzlediğimiz onlarca film/dizi, kamu spotları ile otizmli fertlere olanak verilirse neler muvaffak olabilecekleri mevzusunda farkındalık yaratılsa da bu mevzudaki ön yargılarımızdan bir cinsli kurtulamıyoruz.
Bu mevzunun en hoş misallerinden biri de otistik ve aynı zamanda savant belirtili genç bir çocuk cerrahın yaşamını mevzu alan The Good Doctor dizisinde işleniyor. Mucize Hekim isimli uyarlaması ile ülkemizde yayınlanan dizide Otizmli bir hekimin hem sağlık kurumu çalışanları hem hastalar hem de hasta yakınlarının ön yargıları ile baş etmeye çalışırken yaşadığı güçlükler gözler önüne seriliyor.
DÜNYANIN EN TESİRLİ 100 KİŞİSİNDEN BİRİ: TEMPLE GRANDIN
Time, People, Forbes gibi mecmualar, New York Times gibi gazeteler sayesinde hikâyesi milyonlarca şahsa erişen, yaşamı filmlere mevzu olan muhteşem bir bayan Temple Grandin. Çiftliklerde ve mezbahalardaki çiftlik hayvanlarına daha beşeri müdahale uygulamalarının yolunu açan devrim kalitesinde fikirler geliştiren bu otizimli bayan, hayvanlar mevzusunda uzman bir baytar, bir yazar, mucit ve otizm aktivisti. Colorado Eyalet Üniversitesi profesörlerinden biri olan Grand, 18 yaşındayken kendi gibi otizmli fertler için serinkanlılaştırıcı, onları güvende sezdiren “sarılma aygıtını” buluş etti. Time Dergisi'nin 2010 senesinde tertip ettiği dünyanın en tesirli 100 şahsı sıralamasında “Kahramanlar” kategorisine ismini yazdırdı.
TÜM DÜNYAYA NASIL MUHTEŞEM ZEKÂYA SAHİP OLDUĞUNU İSPATLADI
Tarihteki en namlı bilim insanı ve matematikçi Albert Einstein’ın konuşmaya çok geç yaşta başlaması, 9 yaşına kadar konuşma bozukluğu yaşaması, erişkin olarak sosyalleşmekte zorlanması gibi sebeplerden dolayı Otistik Spektrum Bozukluğuna sahip olduğu düşünülse de bu mevzuda koyulmuş net bir tanı yok elbette. Çocukken zihin geriliğinin olduğu düşünülen, zihni fark edilene kadar bir hayli güçlük yaşayan Einstein, sonradan tüm dünyaya nasıl muhteşem zekâya sahip olduğunu ispatladı. Yaptığı devrim kalitesindeki fizik ve matematik çalışmaları sayesinde, 1921 senesinde Nobel Fizik Ödülü'nü kazandı. Kendini ispatlayana kadar yaşadığı güçlükleri hepimizin bildiği şu lafı ile ne kadar hoş özetliyor. “Ön yargıları yok etmek atom çekirdeğini dağılmaktan daha güçtür.”
Üstün zaferleriyle isminden laf ettiren otizmli fertlerin zafer hikayeleri bunlarla hudutlu değil. Einstein ve Temple Grandin’in ibretlik öyküleri, otizmli fertlerin neler muvaffak olabileceğini tüm dünyaya ispatlayan misallerden yalnızca birkaç tanesi... Elbette her otizmli ferdin saklı kalmış marifetlerinin olması, kesinlikle büyük galibiyetlere imza atması beklenemez ancak otizmli çocukların özel eğitimlerle marifetlerinin farkına varıp cemiyetsel hayata kazandırılmalarını sağlamak son derece ehemmiyetli.
Gelin azıcık da otizmli çocuğu olan ailelerin sesine kulak verelim. Onları geliştirirken hangi güçlüklerle karşılaşıyorlar, etrafın tepkisi ile nasıl başa çıkıyorlar, eğitim süreçlerinde neler yaşıyorlar, en ehemmiyetlisi ön yargılara ve her türlü güçlüğe karşı nasıl göğüs geriyorlar?
BİSİKLET KULLANMAYI BİLDİĞİ GÜN DÜNYALAR BENİM OLACAK
3 çocuk babasıyım ve çocuklarımdan biri otizmli. Üçüne birden tek başıma ben bakıyorum, zira anneleri yok. Ömrüm yettiğince onlara bakacağım. Kızım bu sene 1. sınıfa başladı. Bayağı devlet mektebine gidiyor. Sınıf hocayı da onunla ayrıca ilgileniyor. Ama yeniden de benim aralıksız gözümün onun üstünde olması gerekiyor. Özellikle yemesini içmesini hakimiyet etmek zorundayım, zamansız yiyor ve fazla kilo alıyor. Sürekli yalnız kalmak istiyor, yalnızlığı fazla hoşlanıyor. İstemediği bir şey olursa saatlerce ağlıyor. Ben çocuğumu sevgim ile geliştiriyorum, annesinin yokluğunu sezdirmemek için ona ekstra alaka gösteriyorum. Onun iç dünyasına girmeye, onu kavramaya çalışıyorum elimden geldiğince. Onun bu dünyada en çok istediği şey öteki çocuklar gibi bisiklet kullanmayı bilmek. Uzun zaman sınadık ama muvaffak olamadık. Pedalları öne doğru değil geriye doğru çeviriyor. Muvaffak Olamayınca çok üzülüyor, ağlıyor ama yeniden de pes etmiyor. Geçen gün parkta akümülatörlü otomobile binmek istedi ama tek başına. Ben yapamayacağını düşünüyordum ama yeniden de sınamasına izin verdim. Sadece bir kere nasıl kullanılacağını gösterdim. Evvel bir süre kullanamadı ama çok inatçıdır benim kızım. Sonunca akümülatörlü otomobili kullanmayı bildi ve tek başına kullanabildiği için çok mutlu oldu. Öğreniyorum bir gün bisiklet kullanmayı da bilecek ve o gün dünyalar benim olacak.
Kemal Dursun/Çiftçi
ÖN YARGILARLA BAŞ ETMEK ÇOK DAHA AĞIR GELİYOR
Otizmli çocuk yetiştirmek elbette ki çok güç ve hırpalayıcı bir süreç ancak önyargılarla baş etmek çok daha ağır geliyor otizmli ya da manili çocukları olan aileler için. Kendini öğrenmeyen sığ dalgın insanların cemiyetimizde maniliye bakış açısı değişmediği sürece biz bu meseleleri yaşamaya devam edeceğiz.
Bir gün oğlumla toplu taşıma taşıtına binmiştik ve gidişatı fark edilir olmasına karşın bir durakta binen genç bir bayan oğlum otururken sert bir üslupla “Kaldır çocuğunu ben oturacağım” dedi. 23-24 yaşlarındaki bu genç bayana “Kaldıramam, 18 yaşına gelmiş çocuğu kucağıma da oturtamam” dedim. Benim ajitasyon yaptığımı iddia etti ve çocuğum için akbil basıp basmadığını denetledi. Bu esnada otobüste kimseden çıt yok, ben natürel ki bayanı uygun bir üslupla yanımdan uzaklaştırdım ama insanların duyarsızlığı ve bu vakaların yaşanırken oğlumun fobi içerisinde olması beni aşırısıyla üzdü. Tüm bunlara karşın oğlumu hiçbir zaman cemiyetten soyutlamadım, soyutlamayacağım da. Zira öğreniyorum ki cemiyette duyarlı insanlar da var ama ne yazık ki rakamları çok az. Oğlumun ilerleyen yaşamında rahat etmesi ve evhamlarını bir nebze olsun eksiltebilmek için öz bakım marifetlerini kazandırmam gerekiyor. Bu uzun bir süreç ve sabır gerektiriyor. Cemiyetin bakış açılarıyla ya da insanların benlikleriyle uğraşacak tahammül yok ama çocuğumun kendi öz bakımını karşılayabilecek hünerde olması için elimden gelenin en iyisini yapmaya devam ediyor.
Yiğit Sağlam/Pınar Sağlam- Konut hanımı
KATIKSIZ SEVGİ VE SINIRSIZ SABIR GEREKİYOR
Benim yeğenimin otistik ve ben onun otistik olduğunu ilk fark ettiğimde 6 aylıktı. Fakat anne babasının çocuğun değişik olduğunu kabullenmesi çok güçtü. O sebeple ilk teşhis koyulduğunda ise 1.5 yaşındaydı başka bir deyişle daha erken yaşta eğitimlerine başlayamadık ne yazık ki. Ebeveynlerin kabullenme süreci çok çok güç oluyor. Şu anda yeğenim liseye gidiyor. Annesi 8 sene evvel ölüm etti. Anneanne ve babaanne ise hala kabul edebilmiş değil. Bence otizmli fertlerin bakımını yapan aile bireylerine kesinlikle psikolojik destekledinmeli. Yüklerini gevşetmek için terapi koşul. Onların katıksız sevgi vermesi ve sabırlı olması gerekiyor, başka bir deyişle hudutsuz bir sevgi ve sabır…
Durdane Aybacı/Konut hanımı
EN BÜYÜK FOBİM BİZ CAN VERİNCE ONA KİM BAKACAK
Benim çocuğum tek kardeş, en büyük fobim biz yaşamda olmadığımız zaman ona kimin bakacağı. Kardeşi olsa bir nebze olsun daha rahat olurdum diye düşünüyorum bazen, sonra kardeşi olsaydı onun sırtına bu kadar büyük bir mesullük yükleneceği için daha da üzülürdüm diyorum. Otizmli çocukların bakımı gerçekten çok güç ama anne baba olarak yavrunuzu o kadar beğeniyorsunuz ki her türlü güçlüğe kıymet diyorsunuz. İnanın bakım güçlüğü otizmli çocuklara karşı etrafımızdaki bireylerin önyargılardan, çocuğumuza acıyan bakışlardan, yanınızdan korkarak kaçan empati yoksunu insanların ve bizlerde yarattığı travmadan daha ağır değil…
S.U/Mimar
Birleşmiş Milletler tarafından otizm mevzusunda farkındalık yaratmak ve otizm ile alakalı meselelere çözüm bulmak emeliyle 2 Nisan, “Dünya Otizm Farkındalık Günü” olarak bülten edilmiştir. Sadece bu özel günde değil her gün aynı farkındalıkla yaşamak, empati yapabilmek, daha fazla otizmli ferdin yaşama karışmasına yardım olabilmek ümidiyle...