İnsan Haklarını ve Temel Özgürlüklerini Korumaya Dair Sözleşme, Avrupa Konseyi tarafından 4 Kasım 1950’de imzaya açılmış Türkiye’nin de 1954’te onayladığı bir sözleşmedir. Konseyin sözleşmeyi hazırlamaktaki temel amacı adından da anlaşılacağı gibi insanların temel haklarını ve özgürlüklerini korumak ve geliştirmektir. Sözleşme siyasi ve kişisel hakları düzenlemekle birlikte bunların denetlenmesi için bir mekanizma kurulmasını da öngörmüştür. Sözleşmeyle güvence altına alınmaya çalışılan haklar bir yargı mekanizmasıyla denetlenmek üzere yargı örgütü oluşturulmuştur. Aihm Başvuru
Mahkeme, sözleşmeye imzacı olan devletler kadar hâkim bulundurur. Hâkimler, sözleşmeci devlet tarafından üç aday olarak gösterilir ve seçimi Avrupa Parlamenter Meclisi yapar. Görev süresi altı yıldır. Seçilen hâkim tekrar seçilebilir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Organları
- Genel kurul
- Komite
- Daire
- Büyük daire
Genel kurul, Mahkemede görev yapan tüm üyelerden oluşur. Genel Kurulun toplanabilmesi için, görev başındaki seçilmiş hâkimlerin en az üçte ikisinin Genel Kurul toplantısına katılması gerekir (İç Tüzük m. 20, II). Genel Kurul Mahkeme Başkanını, Başkan Yardımcılarını, Daire Başkanlarını seçer ve Mahkeme İç Tüzüğünü kabul eder (AİHS m. 26).
Avrupa insan hakları mahkemesi, karşılaştığı başvuruların incelenmesi için Komite oluşturur. Komite birden fazla olabilir ve üç hâkimden oluşur. Komite, bir başvuru hakkında daha fazla inceleme yapılması gerekli değilse, oybirliği ile başvurunun kabul edilemez olduğuna veya kayıttan düşürülmesine karar verebilir; bu karar kesindir (AİHS m. 27, 28).
Daireler, Komite tarafından hakkında kabul edilmezlik kararı veya kayıttan düşme kararı verilmeyen başvuruların, kabul edilebilir olup olmadığını incelemek ve esastan karar vermekle görevlidir (AİHS m. 29).
Büyük Daire ise on yedi hâkimden oluşur. Büyük Daire, Mahkeme Başkanı, Başkan Yardımcıları, Daire Başkanları ve Mahkeme İçtüzüğüne göre seçilecek diğer hâkimlerden oluşur (AİHS m. 27). Sözleşmenin ve eki protokollerin yorumlanmasında ciddi bir sorun çıkarsa, Dairenin çözümü Mahkeme’nin daha önce verdiği bir kararla bağdaşmayacaksa, tarafların itirazda bulunmaması kaydıyla, Daire yargılama yetkisini hükümden önceki herhangi bir aşamada Büyük Daireye bırakabilir (AİHS m. 30). Taraflarda biri benzer sebeplerle yargılamanın Büyük Daire tarafından yapılmasını isterse bu da mümkündür. Ayrıca bir sözleşmeci devletin, başka bir sözleşmeci devletin Sözleşmeyi ve eki protokolleri ihlal ettiği iddiasıyla yapacağı başvurular da Büyük Daire tarafından incelenir (AİHS m. 31, m. 33).
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Başvuru ve İnceleme
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bir başvuru üzerine harekete geçer. Bu başvuru Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) ihlal edilip edilmediğine dair devlet (devletlerarası) ve kişisel başvuru şeklinde gelişir. Kişiler, devletin sözleşmeye aykırı davranışı bulunursa konuyu mahkemeye taşıyabilir. Yapılan başvuru geri alınsa dahi mahkeme başvuruyu incelemeye devam edebilir.
Kişilerin mahkemeye başvurusu tüm iç hukuk yollarını tükettikten sonra gerçekleşmelidir. Kişilerin mahkemeye başvuru yapabilmeleri için iç hukuk yollarını tüketmiş olmaları gerekmektedir. Buna göre, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve kesin bir karara ulaşılmasından itibaren altı ay içinde başvuru yapılmalıdır (AİHS m. 35, I).
Mahkemenin yargılama (resmî) dilleri İngilizce ve Fransızca olmasına rağmen, kişiler başvurularını sözleşmeci devletlerin dillerinden herhangi biri ile yapabilirler (İç Tüzük m. 34, I ve II).
Aihm Başvuru Devlet Başvurusu
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne devlet başvurusu, sözleşmeye taraf bir devletin sözleşmeyi ihlal ettiği gerekçesiyle sözleşmeye taraf diğer devlete yönelik mahkemeye sunduğu şikayettir. Sözleşmeye taraf devletler kişisel hak ve özgürlüklerin ihlal edilmemesi kapsamında birbirini denetleme yükümlülüğü altına girmişlerdir. Bu yükümlülük nesnel sorumluluk adı altında olduğu için sözleşmeye taraf bir başka devletin mahkemeye şikâyette bulunması için mağdur olmasına gerek yoktur. Ayrıca şikâyette bulunan devletin bir vatandaşının da mağdur olması şartı yoktur.
Aihm Başvuru Bireysel Başvuru
Mağdur olma koşulu sağlanmadan mahkemeye başvuru oluşturulamaz. Hak sahibinin sözleşme (AİHS) ya da ek protokollerde güvence altına alınan haklarının sözleşmeye taraf devletlerden biri tarafından ihlal edilmesi gerekir. Dolaylı, doğrudan ve potansiyel olmak üzere üç çeşit mağdur olma durumu vardır.
Başvuru hakkına sahip olanlar kuruluşlar, gerçek kişiler ve kişi topluluklarıdır. Dernekler, vakıflar, sivil toplum örgütleri, siyasal partiler ve vakıflar gibi kuruluşların taraf ehliyeti vardır ancak bu durum kamu tüzel kişileri için geçerli değildir. Üniversite, belediye, TRT gibi kurumların dava ehliyeti yoktur. aihm başvuru
- Aynı konuyla alakalı olarak bir başka çözüm merciine başvurunun olmaması gerekir.
- Başvuru kötüye kullanılmamalıdır. Herhangi bir hakaret ya da siyasi propaganda içeren başvurular kabul edilmez. Sözleşmeye aykırı durumların oluşması gerekir.
- Başvuran kişi önemli bir zarar görmüş olmalıdır.
- Başvuru dilekçesinde başvuran kişinin ismi ve imzası mutlaka bulunmak zorundadır. Olayın kısa bir özeti yer almalıdır. Sözleşme kapsamında bulunan hangi hakkın/hakların çiğnendiği belirtilmelidir. İç hukukta tüketilen yollarda hangi makamlara başvurulduğu ve alınan kararların kısa özeti ve tarihi, varsa kararların birer örneği yer almalıdır. Başvurulan için mahkemenin bulunduğu Strazburg’a gitmeye gerek yoktur, postayla da iletişim kurulabilir. Başvurular için herhangi bir ücret talep edilmez.
- Mahkeme bir hak ihlaline karar verirse sözleşmeyi ihlal eden devlet tazminat öder.
Mahkeme Kararlarının İcrası ve İnfazı
Mahkeme kararları ikiye ayrılır: Ara kararlar ve nihai kararlar.
Ara kararlar tarafların daha az zarar görmesi amacıyla ve yargılamanın sağlıklı devam etmesini sağlamak amacıyla verilir. Kesin değildir. Ara kararları tüm mahkemeler verebilir. Ara kararlara karşı da itiraz mümkündür. Kararlar verildiği andan itibaren uygulanır. Aihm Başvuru
Ceza mahkemelerince verilen ara kararlar, genel olarak, cumhuriyet başsavcılığı, kolluk birimleri (polis, jandarma gibi), denetimli serbestlik müdürlüğü gibi birimler tarafından yerine getirilir.
Hukuk mahkemelerince verilen ara kararlar, genel olarak, icra ve iflas daireleri, ilgili kurum ve kuruluşlarca yerine getirilir.
Nihai kararlar davayı sonlandıran kararlardır. Her mahkemenin nihai karar verme yetkisi bulunur. İlk derece mahkemeleri tarafından verilen nihai kararlar istinafa veya temyize tabidir.
esenyurt avukat, beylikdüzü hukuk bürosu, beylikdüzü avukatlar, beylikdüzü ticaret avukatı, beylikdüzü tazminat avukatı, beylikdüzü sözleşme avukatı, beylikdüzü sağlık avukatı, Beylikdüzü Miras avukatı, Beylikdüzü Ceza Avukatı, Beylikdüzü Avukat Bürosu, beylikdüzü avukat iletişim, Beylikdüzü Avukat Büro, beylikdüzü avukat, beylikdüzü hukuk, başakşehir avukat, silivri avukat, şikayete bağlı suçlar, idari dava avukatı, beylikdüzü avukat büroları, beylikdüzü hukuk büroları, avukat beylikdüzü, avukat blog