Örgütlenmemiş bir memnuniyetsizlik, örgütlü bir terörle asla baş edemez.
Zweig’ın Diktatör’e ithafıdır.
Mağdurken mağrur olan, iktidarın bozduğu bir şahsiyettir Jean Calvin. Reform’u başlatan Luther’in yanında saf tuttuğu için Fransa’dan Basel’e kaçmak zorunda kalır. Dinin dönüşmekte olduğu Cenevre'de belediye meclisi onu küçük bir maaşla vaiz olarak atar. Eğer önemsemedikleri bu işsiz kaçağın, “Vaizler en üsttekilerden en alttakilere, herkese emir verebilir” yazdığını fark etmiş olsalardı bunu asla yapmazlardı.
Tanrının sözlerini yorumlama hakkının bir tek kendisine ait olduğuna inandığını bilselerdi, onu zaman içinde geniş yetkilerle donatmazlardı. O zaman Calvin, şehir meclisi toplantısından “ayyaşların toplantısı” diye bahsedemezdi. Şehri terk etmek zorunda bırakıp sonra yalvar yakar geri çağırmasalardı, Calvin bu denli güçlenemezdi.
Sansür, her diktatörlüğün doğuştan kardeşidir.
“Bizim adaletimiz baştan sona adaletsizliktir, faziletimiz pislik, kahramanlığımız şerefsizliktir. Ve bizden doğan en iyi şeyler bile her zaman için etin kirliliğine bulaşmıştır ve fenadır, kirle yoğrulmuştur.” Herhangi bir şeyin tadına varmayı, zevk almayı “günah” addeden Calvin, hoşuna gitmeyen her şeyi yasaklar. Erkeklere saç uzatmak, kadınlara dantelli başlıkla açık ayakkabı giymek yasaktır. Yirmi kişiden kalabalık aile şenlikleri yasaktır. Şerefe kadehe kaldırmak yasaktır. İncil’de geçmeyen vaftiz isimleri yasaktır. İzinsiz kitap bastırmak yasaktır. Ve Calvin’e karşı getirlecek her türlü eleştiri yasaktır! “Sansür, her diktatörlüğün doğuştan kardeşidir.”
Calvin’in sırrı yeni değildir, diktatörlerin tümüne ait çok eski bir şeydir: Terör. Bütün seçilmiş teröristler gibi Calvin de kana susamış gibidir. İncil’in arındırılması gerektiğini savunanlar arasında yer alan Miguel Serveto’nun önerileri onu çılgına çevirir. Yedi yüz sayfalık kitabı Restitutio nedeniyle şikâyetçi olur Serveto’dan. Cenevre yasalarına göre birini bir suçla itham eden her yurttaşın, haklılığı ispatlanıncaya dek suçladığı kişiyle tutuklanıp hapis yatması gerekmektedir. Ama güç Calvin’in elindedir, elbette hapse girmez. Serveto kendini savunurken Calvin’in yargılanması talep eder. Başta hiç desteklenmeyen ölüm cezası kesinleşir ve Serveto günlerce buz gibi hücresinde, çürümüş giysiler içinde kendi pisliğiyle kaldıktan sonra kazığa bağlanır. Odunlar yakılır ve genç hümanist ağır ateşte yavaş yavaş kızartılır. Serveto’nun ölüm çığlıkları yankılanır, etinin kokusu kente yayılırken Calvin evinde, pencereleri kapalı duran çalışma odasındadır.
İnsanlığın hakiki kahramanları.
Voltaire’in sözleriyle Reform hareketinin ilk “din cinayeti” işlenmiştir. Vicdanının sesini susturamayanlar sert tepkiler vermektedir. Onlardan biri de Sebastian Castellio’dur ve sorar: “Serveto sana silahla saldırmış olsaydı meclisi yardıma çağırmaya hakkın olurdu. Ama o seninle sadece kalemiyle mücadele ettiğine göre sen neden yalın kılıç üzerine yürüdün? Söyle, neden şehir meclisinin arkasına saklandın?”
Calvin’in muhalefete tahammülü yoktur. Tanrıyı memnun edecek bir cinayet işlediğine inanmaktadır ve tartışmak fazlasıyla abestir. Fakat Castellio susmamakta kararlıdır: “Sadece tanrıya ait olan sırları, onun gizli planlarına katılmışız gibi böyle bilgiççe tartışmak; haddini aşmak demektir ve aslında bir şey bilmediğimiz konular hakkında, kesin kanaatlere sahipmişiz gibi insanları kandırmak, öyle görünmek kibirdir.”
Stefan Zweig’ın kitaba da uygun gördüğü isimle Vicdan Zorbalığa Karşı'dır. “Bir fikrin savunucusu için gerçek tehlikeyi, ona farklı bir düşünceyle karşı çıkan bir insan oluşturur.” Calvin tehlikenin farkındadır. Geri adım atarsa itibarının ölümcül bir yara alacağını bilir. Çare “daha fazla sertlik, daha pervasızca zorbalık”tır. Castellio'nun Calvin'in fikirlerini eleştirdiği kitabı Contra labellum Calvini’nin basımı durdurulur. Basel Üniversitesi'nin yazma yasağını kaldırmasıyla kıymetli profesör yeniden fikirlerini dile getirmeye başlar. Calvin'in bir sonraki adımı iftira atmak olur. Güpegündüz odun çalmakla itham eder onu ve bütün kinini kusar: “Tanrı seni yok etsin iblis!” Oysa Ren Nehri’nden ağaç dallarını toplayan halka para ödenmektedir ve Castellio bunu belgeler. Bütün hümanistlere, vicdanının sesiyle konuşanlara rağmen Calvin, Castellio’yu suçlayacak bir yol bulur: Birkaç işi bir arada yapıp ancak geçinebilen Castellio, zamanında bir kitap çevirmiştir ve kitap çokeşliliği savunmaktadır.
16. yüzyıl ortalarında Calvin hep kazanır. Ama dört asır kadar sonra Stefan Zweig isminde bir yazar doğar ve insanlığa gerçeği anlatır. Erasmus’u, Amerigo’yu, Macellan’ı, Marie Antoinette’i, Montaigne’i, Stendhal’i nasıl anlattıysa Castellio’yu da araştırıp anlatır. Tek endişesi “Castellio”ya karşı duyduğu büyük ilgi dolayısıyla Calvin’e haksızlık etmek, ona karşı düşmanca duygulara kapılmak”tır. Ama öykü ve biyografi ustası Zweig, Calvin'e haksızlık etmeden Castellio'nun hakkını teslim etmeye çalışır. Çünkü “Tarihin adil davranmaya hakkı yoktur.” O “sadece galiplere bakar, mağlupları gölgede bırakır.” Ve Zweig “insanlığın hakiki kahramanları’nın güç kullanmaksızın güce yenik düşenler” olduğuna inanmaktadır.
*Her baskı önünde sonunda isyana götürür. Zira zaman içinde insanlığın ahlak bakımdan bağımsızlığı baki kalır.
*Bir diktatöre saygı göstermek, asla onu sevmek değildir.
*Bir halkın, diktatörlüğün sağladığı, sıkı disiplin ve artan ortak vurucu güç gibi geçici avantajların bedelinin daima bireyin kişisel haklarıyla ödendiğinin ve her yeni kanunun, kaçınılmaz olarak eski bir özgürlüğe mal olduğunun ayırdına varması çoğunlukla zaman alır.
*Örgütlenmemiş bir memnuniyetsizlik, örgütlü bir terörle asla baş edemez.
Perihan Özcan - 07.06.2014 - kitap.radikal.com.tr/)
VİCDAN ZORBALIĞA KARŞI
Ya da Castellio Calvin'e
Stefan Zweig
Çeviren: Zehra Kurttekin
Can Yayınları
2014, 248 sayfa
İçeriği beğendiysen paylaş, çünkü paylaşmak güzeldir :)
İçeriği beğendiysen paylaş, çünkü paylaşmak güzeldir :)
Milliyet Sanat'ın Anketine Göre Son 15 Yılın En İyi 15 Roman...4.929 kez okundu 20 Mayıs 2016
Bir Oturuşta Bitecek 11 Harika Kitap41.575 kez okundu 19 Eylül 2016
Oğuz Atay: Genel af, aslında değişik bir işkence yoludur. Yo...7.602 kez okundu 20 Eylül 2016
Düşüncenin Derininden Hoşlananlara En iyi Felsefe Kitapların...15.023 kez okundu 31 Ağustos 2016
Kuşlar Yasına Gider İle Herkesi Hayran Bırakan Hasan Ali Top...5.794 kez okundu 16 Şubat 2017
Efsane Kitap Küçük Prens'ten Alınmış 15 Etkileyici Söz...24.699 kez okundu 23 Eylül 2015
Günü Birlik Hayatlar Kitabından 15 Etkileyici Alıntı5.550 kez okundu 15 Ekim 2015
Ufkunuzu Genişletecek Kitap Tanrılar Okulu'ndan 15 Alıntı...13.251 kez okundu 18 Ekim 2016
İster İzleyin İster Dinleyin! Müziği Konu Edinmiş 10 Film...19.743 kez okundu 21 Ekim 2016
Herkesin Sevgilisi Fırat'ın En Birinci 12 Karikatürü9.521 kez okundu 11 Ağustos 2016
'Sana Aidim': Franz Kafka'dan Nişanlısı Felice'ye Güzel ve Y...9.096 kez okundu 27 Nisan 2016
Kafa Açan ve En Çok Tercih Edilen Kültür Sanat Kitapları...4.741 kez okundu 27 Ekim 2015
10 Ayrıntıyla Dostoyevski’nin Karamazov Kardeşler’i7.182 kez okundu 06 Haziran 2016
Yazarlardan ayrılık mektupları!9.084 kez okundu 13 Nisan 2016
Dünyayı Etkileyen Popüler Bilim Kitaplarında İlk 55.059 kez okundu 21 Ekim 2016
Ücretsiz Kitap Edinebileceğiniz 25 Elektronik Kütüphane9.976 kez okundu 19 Ocak 2017
10 Ünlü Romanın Esin Kaynağı Olan İnsanların Fotoğrafları...4.011 kez okundu 25 Nisan 2016
Hızlı Okumanın Size Kazandıracağı 5 Şey7.145 kez okundu 07 Kasım 2016
10 Yazarın En Sevdiği Aşk Şiirleri13.670 kez okundu 26 Eylül 2016
Haydar Ergülen'den Mektup Yazdıracak 9 Alıntı5.654 kez okundu 15 Eylül 2016
Bira Severleri Gönülden Mutlu Eden Binlerce Yıllık 10 Haber...13.038 kez okundu 22 Eylül 2016
İşte, İstanbul’daki muhteşem 10 kitap kafe!84.038 kez okundu 20 Kasım 2015
Metin Altıok: Bir şey yok paylaşacak acıdan başka.7.525 kez okundu 12 Aralık 2016
İzleyenlerin Hayatını Değiştirecek 10 Film187.151 kez okundu 03 Ağustos 2016
Ferrari'sini Satan Bilge: Robin Sharma'dan Biz Dalgınlar İçi...6.803 kez okundu 25 Ağustos 2016
Bizi sosyal medyada takip edin