Rüzgar santrali geliştirme ve işletimi, yeni bir terminolojinin oluşmasına katkıda bulundu; rüzgar iş gücü içinde ve üçüncü taraflarla iletişimde yeni teknik kelime dağarcığı ihtiyacı ortaya çıktı. Rüzgar kaynağının değerlendirmesinden enerjinin dağıtımına kadar, mekanik ve elektrikli bileşenlerin üniversal olarak etiketlenmesine ve veri standardizasyonuna ihtiyaç mutlak gözüküyor.
Sistem entegrasyonunu, performans izlemeyi ve ekipman sertifikasyonunu desteklemede, verimli veri depolamayı teşvik etmede veri standardizasyonu gereklidir. Bu, özellikle halihazırda dijitalleştirilmiş süreçler için geçerlidir. Ancak aynı zamanda, birkaç çalışma yılına ait (kağıt veya excel biçiminde) depolanmış geçmiş toplu verilerin dijitalleştirilmesi de gerekmektedir. Bu bilgileri alışverişi ve analizi için farklı sistemlerin ve kullanıcıların iletişimini sağlayacak, tamamen ve kısmen dijitalleştirilmiş süreçler arasında gerekli bağlantıları destekleyecek bir veri standardına ihtiyaç vardır.
Günümüzde bir dizi standart ve yönetmelik, rüzgar operasyonlarında veri modellenmesi ve sınıflandırılması için temel sağlamaktadır.
Bu standartlardan bazıları, terminolojik anlamda üst düzey kullanışlılık temin eder ancak bileşenler, hata kodları, sinyaller, kullanılabilirlik, bakım optimizasyon parametreleri, risk değerlendirmesi ve diğer parametrelerle ilgili olarak kapatılması gereken eksiklikler halen mevcuttur.
Şu anda ihtiyaç duyulan iki standardizasyon ihtiyacı sahası, şebeke entegrasyonu ile santral geliştirme, işletme ve bakımıdır.
Şebeke entegrasyonu: Elektrik iletimi ve şebeke bağlantı verileri, İletim Sistemi Operatörleri (TSO’lar) ve Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) ile uyumlu Ortak Bilgi Modelleri (CIM) aracılığıyla modellenebilir.
Şebeke istikrarının ve sistemin verimli işletiminin sağlanmasında gereken veri transferlerini destekleyen çeşitli IEC CIM standartları mevcuttur ancak bunlar rüzgar santrali parametreleri portföyünün tamamını kapsamamaktadır. Sayaç gerisi şebeke topolojisi, güç sistemi değişkenleri ve yük değerleri gibi parametreler tam olarak tanımlanmamıştır. Yaygın olarak uygulanabilen, şebeke operatörleri ile verimli veri transferinde yeni ve eski rüzgar santrali sistemlerini kapsayabilecek, ortak kabul edilmiş bir veri standardına ihtiyaç vardır.
Rüzgar santralinin işletme ve bakımı: Farklı rüzgar santrali bileşenlerini, uygulamalarını etiketlemek ve sertifikalandırmak için başka düzeyde veri standardizasyonu gerekir.
Sensörler ve anemometrelerde gerekli araçların güvenilirliğinin ve kalibrasyonunun ötesinde veri standartları, kritik bileşenlerin kalitesinin belgelendirilmesinde anahtardır. Kanatların, jeneratörlerin, frenlerin ve birkaç farklı altyapının spesifikasyonu, değerlendirilmesi ve doğrulanması IEC, ISO ve Avrupa Standartları (EN) kapsamındadır. Yeni malzemelerin ve alt bileşenlerin kullanıma alınması, yeni algılama cihazları ve yeni kablosuz teknolojiler, çalışmanın güvenliğinin ve verimin kontrolünün sağlanmasında yeni yönergelere ihtiyaç duyan veri hacminde büyük bir artışa yol açacaktır. Ortak bir izleme stratejisi ve bakım tekniklerine imkan tanınması için rüzgar türbini performansı eşikleri ve kritik bileşenlerin operasyonel durumuna ilişkin bilgilere de ihtiyaç duyulacaktır.
Gereken detay derecesini sağlayan üniversal bir standardizasyon gereksiniminin yanı sıra bir üst veri ve işlenmiş veri (farklı dijital araçlar tarafından oluşturulan) standardına duyulacak ihtiyaç da gelecek yıllarda belirginleşecektir. Her iki veri grubunu da standart hale getirmek, rüzgar dijitalizasyon teknolojilerinin standart bir biçimde değerlendirmelerine imkan tanıyacak. Ayrıca, rüzgar işletme ve bakımının kalitesinin değerlendirilmesinde, operasyonel verilerin istatistiksel analizine ve ortak metriklere dayalı farklı teknolojilerin geliştirilmesi metodlarına dair güvenilir sonuçlar çıkarmaya da yardımcı olabilir. Evrensel veri standardı geliştirmek çok zor ve zaman alıcı olabilir. Ancak rüzgar sektörü bir araya gelmeli ve bunu gerçekleştirmelidir. Bu, rüzgar enerjisinin dönüşümünü destekleyecek, LCOE’yi azaltacak ve genel olarak enerji sektörünün dönüşümüne ivme kazandıracaktır. Böyle bir çerçeve, rüzgar santrali işletme ve bakımının tüm yönlerini kapsamalıdır. Bu, hava koşulları, aerodinamik performans ve elektromekanik ekipmanla ilgili verileri kapsayacaktır. Enerji piyasaları ile etkileşime geçmek için daha önce bahsedilen dijital uygulamaların ve araçların potansiyelini açığa çıkarmanın anahtarı ortak bir etiketleme sistemi olacaktır.
Enerji sektörü zorluklara rağmen teknoloji yatırımlarını sürdürmeye kararlı
Enerji sektörünün büyüme için teknoloji yatırımlarına önem verdiğini ortaya koyan KPMG’nin “Küresel Teknoloji Raporu 2023: Enerji Sektörü Görünümü” araştırmasına göre enerji sektörü yöneticilerinin yüzde 72’si siber güvenliği de içeren dijital dönüşüm çalışmalarının son 24 ayda kârlılığı ve performansı artırdığını belirtti. Bu oranın diğer sektörlerin ortalamasından 12 puan daha fazla olması da dikkat çekti.
KPMG’nin 16 ülke ve dokuz sektörden 2.100 yöneticiyle yaptığı ankete dayanan yeni “Küresel Teknoloji Raporu 2023: Enerji Sektörü Görünümü” araştırması enerji şirketlerinin teknolojileri pazarlarındaki zorlukların üstesinden gelmek için kullanabilecekleri bir can simidi olarak gördüklerini ortaya çıkardı. Anket, enerji sektörünün pazardaki zorluklara rağmen teknoloji yatırımlarını sürdürmeye kararlı olduğunu ortaya koydu.
Ankete göre enerji sektörü katılımcıların yüzde 61’i düzenleme ve güvenliği dijital dönüşümün “ana tetikleyicisi” olarak görüyor. Yüzde 80’i teknoloji biriminin yeni teknolojilerin potansiyelini yönetim kuruluna daha iyi anlatması gerektiğini söylüyor. Yüzde 39’u yetenek eksikliğini dönüşümün ilerlemesinin önündeki en olası engel olarak görüyor. Yüzde 84’ü kurumlarının mevcut teknolojiyi kullanarak ESG (çevresel, sosyal, yönetişim) taahhütlerini ilerletebileceğinden emin. Yüzde 85’i ise mevcut teknoloji yapılarını kullanarak verimliliklerini artırabileceklerini ve maliyetleri azaltabileceklerini ifade ediyor.
Sektör aynı zamanda teknoloji inovasyonuna bağlı risklerin de farkında. Araştırmaya göre, enerji sektöründen katılımcılar; güven, güvenlik, gizlilik ve esnekliği teknolojik çözümlerine entegre etme konusunda kurumlarının daha proaktif olması gerektiğini tüm sektörlerin ortalamasından 8 puan daha fazla belirtiyor. Ancak sektör, ilerlemenin önünde engellerle de karşılaşıyor. Örneğin araştırma, enerji sektörünün yapay zekâ (AI) uzmanlığı eksikliğinin inovasyon yapma ve rekabetçi kalma kabiliyetlerini etkileyebileceğini söyleyenlerin diğerlerine göre daha yüksek olduğunu da ortaya koyuyor.
Güvenlik endişeleri gündemin ilk sırasında
Hem düzenleyici kurumlar hem de tüketiciler enerji şirketlerini yakından izlediklerinden araştırmaya katılan enerji yöneticileri düzenleyici yükümlülükler ve güvenlik endişelerini dijital dönüşümlerinin en önemli tetikleyicileri olarak görüyor. Ayrıca, daha güçlü veri gizliliği veya siber güvenliğin hayata geçirdikleri dijital dönüşüm projeleri üzerinde en etkili kullanıcı beklentileri olduğunu da söylüyorlar. Enerji yöneticilerinin yüzde 72’sine göre, siber güvenliği içeren dijital dönüşüm çalışmaları son 24 ayda kârlılığı ve performansı artırdı, bu oran tüm sektörlerin ortalamasından 12 puan daha fazla.
İş güçlerinin oluşturulmasına yardımcı olan teknoloji altyapılarına güveniyorlar
Araştırmaya göre enerji sektörü stratejik teknoloji yatırımının gücüne inanıyor, ancak dijital dönüşüm hedeflerini hayata geçirebilecek yeteneklere erişmeye odaklanmaları gerekiyor. KPMG tarafından hazırlanan 2023 Küresel Enerji CEO Görünümü raporu, enerji şirketlerinin yüzde 52’sinin (2022’ye göre 7 puanlık bir artış) yeteneklerini geliştirmek için çalışanlarına daha fazla yatırım yapmak istediğini ortaya koyuyor. Enerji sektöründen katılımcıların çoğu, iş güçlerinin bugüne kadar oluşturulmasına yardımcı olan teknoloji altyapılarının kabiliyetlerine güveniyor ve bazı durumlarda bu güvenleri diğer sektörlerin de ortalamasını aşıyor.
“Sektör geniş resmi göz önünde bulundurarak teknoloji yatırımlarını yapıyor”
KPMG Türkiye Enerji Sektörü Lideri Hakan Demirelli konuyla ilgili şunları söyledi: “Devam eden jeopolitik gerilimlerin, üretken yapay zekânın hızlı yükselişinin ve küresel ekonomik belirsizlik ortamının en çok etkilediği sektörden birisi enerji sektörü. Bu nedenle sektörde faaliyet gösteren şirketler geniş resmi göz önünde bulundurarak teknoloji yatırımları da yapmaya kararlı olduklarını bu anketimizde gösterdi. Bu yatırımlar, enerji şirketlerinin yenilikçi teknolojileri iyi bir şekilde kullanmasına olanak sağlıyor. Örneğin anketimiz enerji sektörünün, son 24 ayda şirketlerinin kârlılığını veya performansını artırmak için düşük kodlu/kodsuz platformları kullanma olasılığı en yüksek sektörlerden biri olduğunu ortaya çıkardı. Sektörün dijital dönüşüm projelerindeki başarısı ise doğru danışmanlık hizmetleri almaktan geçiyor. KPMG olarak biz de dijital dönüşüm alanındaki derin ve kapsamlı uzmanlığımız ile sektördeki şirketlerin uygun çözümleri başarılı bir şekilde kullanmalarına, inovasyonu artırmalarına ve daha geniş bir dijital dönüşüme başlamalarına yardımcı oluyoruz.”
TÜREB ve DEHUKAM ‘Deniz Üstü Rüzgar Mevzuatı İçin İş Birliği Protokolü’ne İmza Attı
Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği (TÜREB) ve Ankara Üniversitesi Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezi (DEHUKAM) arasında ‘Deniz Üstü Rüzgar Enerjisi Mevzuat Çalışmaları alanında İş Birliği Protokolü’ imzalandı.
3 Nisan’da DEHUKAM’ın Ankara’daki merkezinde düzenlenen imza törenine TÜREB Başkanı İbrahim Erden, DEHUKAM Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Önel, DEHUKAM Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. İsmail Demir, DEHUKAM Müdürü Mustafa Başkara, TÜREB Deniz Üstü Rüzgar Enerjisinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Ufuk Yaman ve her iki kurumun üst düzey temsilcileri katıldı.
Türkiye rüzgar sektörünün çatı kuruluşu TÜREB ile deniz hukuku ve siyaseti alanlarında ülkemizin uzman kurumlarının başında gelen DEHUKAM arasında bir iş birliği protokolü imzalandı. TÜREB Başkanı İbrahim Erden ile DEHUKAM Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Önel ve DEHUKAM Müdürü Mustafa Başkara’nın imzaladığı protokol ile her iki kurum arasında deniz üstü rüzgar enerjisi çalışmaları bağlamında mevzuat ve hukuki alanlarda karşılıklı bilgi alışverişinde bulunulacak ve çeşitli ortak proje çalışmaları yürütülecek.
TÜREB Başkanı İbrahim Erden, deniz üstü rüzgar enerjisi alanında sektörün ihtiyaç duyacağı düzenlemeleri en verimli şekilde yapma hedefiyle oluşturdukları protokol hakkında şunları söyledi: “TÜREB 32 yıl önce Bakanlar Kurulu kararıyla Türkiye’de rüzgarla ilgili yatırımların artması, insan kaynağının geliştirilmesi ve bu alanda bilgi birikimi sağlanması amacıyla kuruldu. Tabi o zaman daha dünya genelinde de henüz ticari deniz üstü uygulamaları yoktu. Danimarka’da bile ilk ticari tesisler 2000’li yılların başında hayata geçirilmeye başlandı ve özellikle 2010 sonrası yükselen bir ivmeyle deniz üstü yatırımları artmaya devam ediyor. Ülkemizin uzun ve orta vadeli stratejik enerji planlaması kapsamında deniz üstü rüzgar enerjisi hedeflerini de içeren ‘Türkiye Ulusal Enerji Planı’nın 2023 yılı Ocak ayında açıklanmasıyla paralel olarak bizim de TÜREB olarak bu alandaki yoğun çalışmalarımız başladı. Biliyorsunuz 2035 yılında 5 GW’lık bir deniz üstü rüzgar santralı hedefimiz var. Biz de bu hedef doğrultusunda paydaşlarımızla birlikte Türkiye’de deniz üstü rüzgar alanında da sağlıklı bir mevzuat altyapısını oluşturmak, güçlü bir ekosistem geliştirmek ve bilgi birikimi sağlamak adına iş birlikleri gerekiyor. DEHUKAM bu açıdan devletimizin ve akademinin deniz hukuku ve siyaseti alanında kritik birimlerini bünyesinde bulunduran çok değerli bir kurumumuz ve paydaşımız. Dolayısıyla, bugün DEHUKAM’la imzaladığımız protokole TÜREB olarak büyük önem veriyoruz. Bu ve benzeri iş birlikleri sayesinde bu alanda ulusal ve uluslararası iş birliği imkanlarının genişleyeceğine, bilgi birikiminin artacağına ve böylece yatırımların ve sanayinin gelişeceğine inanıyoruz; bu vesileyle de DEHUKAM yönetimine iş birliğinin başlangıcı vesilesiyle teşekkür ediyoruz.”
DEHUKAM’ın özellikle deniz hukuku alanında çalışan ve araştırmacı yetiştirmeye odaklanan bir kurum olduğunun altını çizen DEHUKAM Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Önel de “TÜREB zaten kuruluş amacı dolayısıyla güçlü bir sektörel erişime ve ilgili araştırma altyapısına sahip. Yıllar önce Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığımız, özel sektör ve akademinin vizyonu sayesinde kurulmuş bu birliğin deniz üstü alanında da çalışmasını destekliyoruz. Biz de DEHUKAM olarak denizin dokunduğu her yerde olmak istiyoruz. TÜREB Yönetimi de bu amaçla bizimle bağlantıya geçti. DEHUKAM yönetimi olarak iş birliği ile ortak çalışmaların ülkemize ve deniz üstü rüzgar alanındaki hedeflerimize yarar sağlayacağı düşüncesiyle her iki kurum arasında deniz üstü rüzgar alanında karşılıklı bilgi alışverişi yaparak birlik ve beraberlik içerisinde çalışmayı hedefliyoruz. Protokolle deniz üstü rüzgâr enerjisi faaliyetlerinde hukuki altyapıya yönelik eğitim konularında TÜREB’e destek olarak ülkemizin bu alandaki ihtiyacını verimli bir şekilde karşılayacak çalışmalar yapmayı amaçlıyoruz” şeklinde konuştu.
Rüzgar enerjisi 2023’te kritik eşikleri aşarak rekorlar kırıyor; GWEC, büyüme tahminini revize ediyor
Bir önceki yıla kıyasla yaklaşık %50’lik bir artış yakalayan yenilenebilir enerji kaynakları, 510 GW’lık yeni kurulumla 2023 yılında rekor kırıyor. 40 yıllık birikimin ardından 1 TW kurulu güce 2023 yılında ulaşan küresel rüzgar enerjisi, 2023’te bir önceki yıla göre %50’lik bir artışla rekorlar kırarak kapasitesine 106 GW kara rüzgarı ve 10,8 GW deniz üstü rüzgar kurulumu ekliyor. Bugün 2024 Küresel Rüzgar Raporu’nu paylaşan Küresel Rüzgar Enerjisi Konseyi (GWEC), 2024-2030 büyüme tahminini (1210GW) %10 yukarı yönlü revize ediyor. 2030 hedefleri için yıllık rüzgar enerjisi kurulumlarının 10 yıl içinde mevcut 117 GW seviyesinden en az 320 GW’a çıkarak 3 kattan fazla artması gerektiğini açıklayan GWEC, konuyla ilgili atılması gereken adımlara raporda detaylı bir şekilde yer veriyor:
Trendler
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali2 yıl önce
Rüzgar enerjisi nedir?
-
Sektörden2 yıl önce
RES ve GES yatırımlarına yeni teşvik
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali3 yıl önce
Bölüm 13: Denizüstü (Offshore) RES
-
Rüzgar Türbini İmalatçıları2 yıl önce
Nordex Türkiye’nin önceliği iş sağlığı ve güvenliği
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali3 yıl önce
Bölüm 15: Rüzgar Enerji Santrali Hukuksal Süreçler
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali3 yıl önce
Bölüm 12: Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali3 yıl önce
Bölüm 14: Hibrit Elektrik Üretimi
-
Genel2 yıl önce
ENSİA, Avrupa Komisyonu’ndan hibe desteklerine başvuru hakkı kazandı
-
Genel8 ay önce
Rüzgâr enerjisi yatırımları ve imar planları
-
Genel2 yıl önce
Işıklar RES’i satan RES Group’tan, Dost Enerji ile 185 MW’lık anlaşma
-
Genel1 yıl önce
Lisanssız RES başvurularında Mart sonuçları açıklandı
-
A'dan Z'ye Rüzgar Santrali3 yıl önce
Bölüm 7: Türbin Bakımı