Provokasyona Davet!
11.05.2006
Konu : Diğer
Kendinizi yaratıcı buluyor musunuz? Ya da kışkırtıcı? Yoksa yaratıcı olduğunuza inanmıyor musunuz? Yaratıcılık doğuştan gelen bir yetenek ya da sihir değildir... Ortaya çıkarılabilir ve geliştirilebilir bir özelliktir. Aradığınız tüm cevaplar bu yazıda...
1. Zaman zaman hayal kurar mısınız? EVET/HAYIR
2. Geçmişinizdeki iniş çıkışları, farklı olayları tebessümle anar mısınız? EVET/HAYIR
3. Çocukken çok soru sorar mıydınız? EVET/HAYIR
4. Hala çok soru sorar mısınız? EVET/HAYIR
5. Zaman zaman, komplike bir aletin nasıl çalıştığını/icat edildiğini/hayatımıza girdiğini merak eder misiniz? EVET/HAYIR
6. Bazı konularda şaşırtıcı derecede inatçı biri olduğunuz olur mu? EVET/HAYIR
7. Kıyafet satın alırken, kendi özgün stilinizi yaratmak için, renk karışımları ya da aksesuar bileşimleri dener misiniz? EVET/HAYIR
8. Farklı müzik türlerinden hoşlanır mısınız? EVET/HAYIR
9. Haksızlığa tahammül edemeyen bir yapınız mı var? EVET/HAYIR
10. Evinizde, kendinize söz vermenize rağmen, zamansızlıktan okuyamadığınız dergiler ya da kitaplar bulunuyor mu? EVET/HAYIR
11. Hayatınızda mutlaka yapacağım dediğiniz ama hala fırsat bulamadığınız başka şeyler de var mı? EVET/HAYIR
12. Sizi heyecanlandıran bir spor dalı var mı? EVET/HAYIR
13. Sanatın herhangi bir dalından zevk alıyor musunuz? EVET/HAYIR
14. Eleştirmeyi seven; ancak eleştirilmeyi sevmeyen biri misiniz? EVET/HAYIR
15. Hayatta mısınız? EVET/HAYIR
Eğer bu soruların yarısından fazlasına “EVET” cevabı verdiyseniz, diğer sayfaları hızla okumanızı tavsiye ederim. Böylece neden yaratıcı ruhlu bir “PROVOKATÖR” olduğunuzu öğrenebilir; gerçek sizi yakından tanıyabilirsiniz.
“HAYIR”larınız “EVET”lerinizden fazlaysa, bu kitapçıkla daha fazla vakit kaybetmeyin. Hayatınızı gözden geçirmeye hemen şimdi başlayın!
ONLARIN ZORU NEYDİ?
Floransa morgundan farklı zamanlarda kaçırdığı cansız bedenler atölyesinde bulunduğunda, Leonardo da Vinci için “Deli” denildi. Oysa büyük ressam, mucit, matematik ve geometri dehası, gözlemlerinin ışığında ortaya çıkardığı iskelet ve kas sistemi çizimleri ile tıp tarihine de geçmeye hazırlanıyordu.
Halka yaptığı ilk konuşması bittiğinde Martin Luther’in yüzü kan içindeydi. Konuşması “kafir” sözleri ile kesilmiş, fırlatılan taşlardan biri gözüne isabet etmişti. Oysa, doğru inancı ve savundukları yüzünden klise tarafından afaroz edilen bu adam, bugünkü laik Avrupa’nın temelini atmaya hazırlanıyordu.
Albert Einstein tembel ve düşük zekalı bulunduğu için okuldan atıldığında henüz dokuz yaşındaydı. Oysa, tarih boyunca yaşamış en zeki adam olarak kabul edilen sıradışı dahi, bilimi sevdiği şekilde yorumlayarak insanlık tarihine geçmeye hazırlanıyordu.
J.K. Rowling, bebeğiyle yalnız yaşayan sıradan bir anne, sosyal yardım parasıyla geçinmeye çalışan yoksul bir öğretmendi. Bir gün, tren yolculuğu sırasında aklına gelen kitap fikrini bir kafede kağıda dökmeye karar verdi. Aynı masada saatlerce oturdu, durmadan yazdı. Diğer müşteriler onu garipseyerek izliyordu. Oysa O, yayıncılık tarihinde “en kısa sürede en çok satan kitap” ünvanını kazanacak Harry Potter serisiyle dünyanın en güçlü kadınlarından biri olmaya hazırlanıyordu.
Farklı, azimli, bağımsız, baskın, değişken mizaçlı, eleştirici, inatçı, çalışkan, öğrenme ve öğretme arzusu ile tutuşan... Çağa damgasını vuran dehalar bir çok ortak özelliğe sahipler. Ancak belki de onları başarıya götüren en önemli özellikleri provoke edilmiş yaratıcılıkları...
Yaratıcı düşünce varolan değerlerden katma değer elde etmenin en ucuz ve en iyi yolu olarak gösteriliyor; her yerde başarının anahtarı olarak adlandırılıyor.
Peki, tam anlamıyla nedir bu yaratıcılık? Ne zaman ve nasıl ortaya çıkar?
Yaratıcılık sadece özel insanlara has, doğuştan gelen bir yetenek mi?
Belki... Ama tarih, yeteneğini belli bir yaştan sonra keşfetmiş ya da geliştirmiş yaratıcılarla dolu.
Yoksa kreatif düşünce üstün zeka gerektiren bir kişilik özelliği mi?
Bütün dahilerin yaratıcı oldukları kesin. Ancak tüm yaratıcı insanların dahi olduğunu söylemek mantıksız...
Aslında yanıt uzaklarda değil. Gündelik hayatın içinde, sıradan insanların yaşamlarında gizli.
ZOR OLAN NE?
Etimolojik köken itibariyle Latince “Creare” sözcüğünden gelen yaratıcılık, geniş anlamıyla; yaratmak, doğurmak, meydana getirmek, bulmak, keşfetmek, yenilik yaratmak anlamlarına gelir. Ancak hiçbir şey yaratıcılığı açıklamaya kalkışmak kadar yaratıcılıktan uzak değil.
Yaratıcılık iki basit fikrin, basit olmayan bir şekilde bir araya getirilmesi. Yani yönlendirilmiş bir düşünce süreci. Bu süreçte zor olan, yaratıcılığın basitliğini kabullenebilmek.
Yaratıcılık doğuştan gelen bir özellik ya da yetenek değil. Doğuştan gelen bazı özellikler, bazı insanların bir iki adım öne geçmelerini sağlar ancak yaratıcılık; öğrenilebilen ve çalışmayla geliştirilebilen bir özellik. İnsanların yaratıcılıklarını sistematik bir şekilde geliştirebilmeleri mümkün.. Kendini hiç yaratıcı bulmayan bir bireyin bile, yaratıcılık tekniklerini kullanarak ortaya çok farklı fikirler koyabilmesi sağlanabilir. Önemli olan bu potansiyeli keşfetmek ve doğru bir şekilde kışkırtmak...
Da Vinci, Luther, Einstein... Ya da Galileo, Picasso, Sartre... Eskiyi yeni bir şekilde görebilmiş ve yorumlamış insanların kaderleri hep aynı noktada kesişmiş... İnanç, ruhlarını ve yeteneklerini kışkırtmış; yaratıcılıklarını en üst noktaya ulaştırmış.
Zamansızlık kazanmış tüm şaheserlerde alışılagelmişe isyan görülebilir. Dehaların yaratıcı düşünceleri, sıkça başkaldırı ile buluşmuş. Çağı ve toplumu “Kışkırtmak” yani “Provoke etmek” yaratıcı ve özel insanların önceliği olmuş.
“Provokatör” tanımlaması, “Kreatif” sıfatıyla aynı anlamı taşımıyor elbette. Ancak Türkçe’de yanlış şekillerde kullanılan ve yorumlanan, aslında tek anlamı “Kışkırtıcı” olan bu kelime, yaratıcılık ile yan yana geldiğinde benzersiz sonuçlar ortaya çıkıyor.
Yaratıcılığın ortaya çıkması için, “kışkırtmak” ya da “kışkırtılmış olmak” gerekiyor. Provokatif bir yaratıcılık, gücünün zirvesini ulaşıyor.
Zor olan yaratmak değil... Yaratma gücüne ve motivasyonuna sahip olmak.
YAPILMASI GEREKEN NE?
Bu da nereden çıktı şimdi? Buna daha hazır değiliz. Bizim için çok erken! Şimdi bunun sırası mı? Bu sistem bize uymaz! Eski köye yeni adet mi getiriyorsun? İcat mı çıkarıyorsun? Saçmalama! Senin başka işin yok mu? Biz ciddi bir kuruluşuz. Şimdi erken! Bunu daha önce denedik, olmadı. Daha önce hiç bunu yapan olmuş mu? Değişiklik birçok sorun yaratacaktır. Biz böyle de iyiyiz. Çok güzel fikir ama... Fakat... gibi düş katili yorumlardan bir an önce kurtulun.
Yaş ilerledikçe insanın beyni ve vücudu büyür; ancak yaratıcılık yeteneği küçülür. Çevre baskısı, eğitim sistemindeki aksaklıklar, yetişkinliğin verdiği farklılık, yaratıcılık yeteneğini kısıtlar. Yetişkin olmanın keyfine varın; ancak içinizdeki çocuğu unutmayın.
Büyük ihtimalle insanları yaratıcı olmaktan alıkoyan en büyük engel kendi kendilerine getirdikleri sınırlamalardır. İnsanlar sınırlamalarını öne sürdükleri anda kesinlikle sınırlanmış olurlar. Kişinin yaratıcı olabileceğini fark etmesi için yapması gereken şey, yaratıcılığın herkesin bir parçası olduğunu kabul etmesi olacaktır. Yaratıcılık sadece sanatçılara, yazarlara ya da bilimadamlarına bahşedilmiş bir nimet değildir.
Hata yapmaktan korkmayın. Risk alın; gerekirse daha çok ama doğru hatalar yapın. Hataların insanı başarıya götüren basamaklar olduğunu unutmayın. Bir şans daha verin; bir kez daha deneyin.
Zamansızlık mazeretinin arkasına saklanmayın. Asıl problem, yaratıcı olmak için zaman bulabilmek değil, aklımıza gelen fikirleri değerlendirmek için gereken zamanı bulabilmektir.
Başarılı insanlar, mükemmeli ararlar. Mükemmeliyetçilik kutusunun üzerinde iki tane kilit vardır. İlk kilit mükemmel olamama korkusundan kaynaklanır. İkincisi ise hedefe ne zaman ulaşıldığının fark edilmemesiyle ilgilidir. Hiçbir insan mükemmel değildir. Ancak performansı mükemmelleştirmek mümkündür.
Doğru ya da yanlışa; siyah ya da beyaza saplanıp kalmayın. Bazen aradığınız yanıt gri de olabilir. Sadece bir tek çözüme bağlı kalmayın, başka fikir ve çözüm önerilerini görmezlikten gelmeyin.
Bir oyuncakçıya uğrayın, hayvanat bahçesine gidin, bir kitapçıya uğrayın, arabayla şehir dışında dolaşın, uzun bir banyo yapın, bir sanat galerisini ya da bir müzeyi gezin. Normalde yapılmayan şeyleri yapmak yaratıcılığı bir anda canlandırabilir. Aradığınız yanıt, çok farklı bir yerde karşınıza çıkabilir.
PROVOKATÖR OLUN
Farklı Şeyler Yapın
İşinize giderken farklı bir yol deneyin.
Nefret edeceğinizi bildiğiniz bir kitap okuyun.
İçine daha önce hiç girmediğiniz bir binayı ziyaret edin.
Birkaç yıldır konuşmadığınız birisini telefonla arayın.
Ufak çocukların gittikleri bir okulu ziyaret edin.
Yüzmeye gidin.
Dışarı çıkın ve koşun.
Farklı bir radyo kanalını dinlemeye başlayın.
Evinizin etrafında geri geri ilerleyin.
Dans etmeye gidin.
Hayal Kurun
En sevdiğiniz sporu düşünün.
Başarmak zorunda olduğunuz görevi başardığınızı hayal edin.
Kendinizi dünyanın en iyi dansçısıyla dans ederken hayal edin.
Bir dolar milyarderi olduğunuzu düşünün.
Kendinizi bir fırtınaya yakalanmış olarak düşünün.
Tropikal bir adada mahsur kaldığınızı hayal edin.
Kelimeleri Araştırın
Satranç oynayın.
Bir sözlük okuyun.
Gazetenin spor ya da moda sayfalarına göz atın.
Daha önce hiç satın almadığınız üç dergi satın alın.
Gazetenin ilan sayfalarını okuyun.
Diğer İnsanlardan Fikirler Alın
Bir öğle yemeğinde farklı düşünceler toplantısı düzenleyin.
Bir çocuktan fikir almaya çalışın.
Bir taksi şoföründen fikir almaya çalışın.
Herhangi birisiyle konuşmaya başlayın ve ondan sizi bu konuda zorlamasını isteyin.
Çılgın Olmaya Çalışın
İşe farklı ve ilginç bir kıyafet giyerek gidin.
Çılgın düşünceler partisi düzenleyin.
Bir dergi alın ve sadece reklamları okuyun.
Televizyonu sesi kısık izleyin.
Bir bilgisayar oyunu oynayın.
Bir çocuk oyunu oynayın.
Çocuk kitapları okuyun.
Bir not defteri alın ve gözlemlerinizi not edin.
Zamanla Yoğunlaşın
Gülünç bir bitirme süresi belirleyin.
Yapmanız gerekenleri küçük parçalar haline getirin ve parça için kendinize vereceğiniz bir ödül belirleyin.
Bir saat çalışın, on dakika ara verin; on dakika çalışın, bir saat ara verin.
Bir saati yanlış ayarlayın ve bir gün boyunca bu saati kullanın.
Duygularınızı Uyarın
Alışılmamış bir meyve yiyin.
Bir çikolata yiyin.
Değişik bir parfüm kullanın.
Kokulu bir mum yakın.
Uyuyun.
Çalışırken müzik dinleyin.
Yumuşak bir yüzeye dokunun.
Ormanlık bir bölgeye gidin ya da açık havada çalışın.
Yazı Yazın
Aklınızdaki bir haritayı büyük bir kağıt parçasına çizin.
Daha kalın kalemlerle yazmaya çalışın.
Durumunuzu ele alan hoş bir hikaye yazın.
Durumunuzu anlatan bir korku hikayesi yazın.
Otoritenizi Sarsın
Kollarınızı ters yönde kavuşturun.
Sağ elinizi kullanıyorsanız sol elinizle yazmaya çalışın.
İlk adımı sol ayağınızla atın.
Telefonun ahizesini normalde kullanmadığınız kulağınıza dayayın.
Bir gözünüz kapalıyken okumaya çalışın.
Bir kum tanesinde dünyayı fark etmek,
Ve vahşi bir çiçekte cenneti,
Sonsuzluğu avucunuza almak,
Ve sonsuzluğu bir yelkovanda sezmek,
Duyulmayanı duymak,
Görülmeyeni görmek,
Konuşmadığını söylemek,
İşte budur;
HAYATI YAŞAMAK...
William Blake