İngilizce ismi Popeye olan, dilimize Temel Reis olarak çevrilen çizgi diziyi hepimiz biliriz. Ve hepimiz, Temel Reis'in ıspanak tutkusunu ve ıspanak sayesinde ne kadar güç kazandığını da biliriz. Birçoklarımız, özellikle de yaşımız ilerledikçe, bu çizgifilmin asıl amacının çocuklara ıspanağı sevdirmek olduğunu sanabilir. Elbette dizinin yaratıcılarının aklından böyle bir fikir geçmiş olsa da, aslında ıspanak ile gücün ilişkilendirilmesinin arkasındaki sebep bundan çok başkadır. Temel Reis'in ıspanak sevdasının sebebi, bir bilim insanın deneyleri sırasında not tutarken yaptığı ufak bir noktalama hatasıdır!
1870 yılında Alman kimyager Erich von Wolf bir porsiyon ıspanak içerisindeki demir oranını başarıyla tespit etmiştir. Ancak bu tespitini notları arasına geçirirken, ufak bir nokta hatası yapmıştır: 100 gram ıspanak içerisinde 3.5 miligram demir olduğunu yazacak yerde, 35 miligram demir olduğunu yazmıştır. Yani noktayı unutmuştur (ya da belki silinmiştir).
Bu, aşırı büyük bir orandır. Dolayısıyla hatayı da aşırı kritik hale getirmektedir. Samuel Arbesman tarafından yazılan "Gerçeklerin Yarıömrü: Bildiğimiz Her Şeyin Neden Bir Son Kullanma Tarihi Vardır?" başlıklı kitapta da belirtildiği gibi, eğer ki bu sayı doğru olsaydı, 100 gram ıspanak içerisinde 1 demir ataç kadar demir olmalıydı.
Şaşırtıcı bir şekilde bu hatanın düzeltilmesi tam 67 yıl sürdü! O zamana kadar söz konusu hata tüm Dünya'ya çoktan yayılmıştı. Nihayetinde, 1937 yılında yayınlanan düzeltme ile ıspanak içerisindeki gerçek demir miktarı doğru bir şekilde ilan edildi. Ancak bu yapılana kadar, Temel Reis'in yaratıcıları çoktan halk arasında yayılmış olan "Ispanakta çok demir var, yersen çok güçlü olursun." mitini çizgiye dökmeye karar vermişlerdi bile.
Her ne kadar ıspanak içerisindeki demir miktarı, başta sanıldığı kadar yüksek olmasa da, yapılan hatanın Dünya genelinde ve özellikle de ABD'de ıspanak tüketimine büyük katkı sağladığı düşünülmektedir. Sadece ABD içerisinde Temel Reis'in yayına girmesinden sonra ıspanak tüketiminde %33 oranında artış tespit edilmiştir.
Kaynak: The Kitchn