Alzheimer Hastalığının Takip Edildiği Kan Testi
Uzun yarıyılda yapılan bir çalışma; muhakkak bir proteinin kandaki seviyesini tespit faktörün, Alzheimer hastalığını takip etmek için non-invazif bir usul daha az hasar verici olduğunu ileri sürüyor. Burada bahsedilen protein; neurofilament light’tır. Omurilik akışkanının içerisine, zarara uğramış ve can veren asap hücrelerinden salınır ve oradan kan dolaşımına katılır. Evvelki çalışmalarda; beyinde asap hücrelerinin ve dokularının dağılındığı […]
Uzun yarıyılda yapılan bir çalışma; muhakkak bir proteinin kandaki seviyesini tespit faktörün, Alzheimer hastalığını takip etmek için non-invazif bir usul daha az hasar verici olduğunu ileri sürüyor. Burada bahsedilen protein; neurofilament light’tır. Omurilik akışkanının içerisine, zarara uğramış ve can veren asap hücrelerinden salınır ve oradan kan dolaşımına katılır.
Evvelki çalışmalarda; beyinde asap hücrelerinin ve dokularının dağılındığı Alzheimer gibi hastalıklarda neurofilament light’ın seviyesi gösterildi. Ancak bunlardan birkaçı uzun süreli gözlemlerdi. Jama Neurology mecmuasında yayınlanan yeni bir çalışmada; neurofilament light’ın kandaki seviyesinin ölçülmesinin; Alzheimer hastalığını rehabilitasyon etmek için kullanılan ilaçların işe yarayıp yaramadığını tespit edebileceği iddia edildi. Fakat bunu yapabilmek için non-invazif bir yol yoktu.
Bu belirtilerin ardından yapılan başka bir araştırmaya göre; kanda neurofilament light’ın ölçülmesiyle, bellekte gerileme gibi bulguların ortaya çıkmasından 10 sene evvel ya da daha erken, Alzheimer hastalığı tespit edilebilir. Ancak eskiki çalışmalar genellikle 65 yaşından evvel ortaya çıkan ender, kalıtsal ve erken başlayan Alzheimer hastalarını belirlemekle hudutluydu. Daha aktüel olan bir çalışma, daha yaygın olan ve 65 yaşından sonra başlayan sporadik kendiliğinden büyüyen Alzheimer hastalığına uygulanabilir. Bununla beraber kandaki neurofilament light, hastalığın muhtelif alt tiplerinde ölçülebilir.
Alzheimer Hastalığı ve Beyindeki Farklılıklar
Demansı olan insanların takribî %60-80’i Alzheimer hastalığına da sahiptir. Karışık bir hastalıktır ve tanı koyulması basit değildir. Alzheimer hastalığının en yaygın erken bulgusu, kısa süreli hafıza kaybıdır ve bununla beraber fiziksel ve öğrenişsel zararın olduğu değişik bulgular, zamanla gitgide makûslaşır. En sonunda hastalık bireyi, bağımsız yaşayamaz ve etrafını tanıyamaz hale getirir.
Alzheimer hastalığı için günümüzde rastgele bir kesin rehabilitasyon yoktur. Yapılan bazı uygulamala,r kısa bir müddetliğine bulgulardan bazılarına gevşetebilir fakat hastalığın ilerlemesini durduramaz. Alzheimer hastalığında, beyinde ortaya çıkan farklılıklar, bulguların ortaya çıkmasından uzun bir zaman evvel alana kazanç. Bu farklılıklar; tau ve beta-amiloid proteinlerinin toksik tesire neden olabilecek yüksek ölçüde beyinde birikmesini kapsar. Bu cins proteinlerin birikimi de; asap hücrelerinin bağlantı kurma ve işlevlerini yerine getirme kabiliyetine hasar verir ve en sonunda hücrelerin vefatına neden olur.
Daha Ucuz ve Basit Kan Testi
Dr Mattson ve meslektaşları araştırmaları için, Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative’deki Alzheimer hastalığının erken tanısı ve ilerleyişinin hakimiyeti için biyobelirteçlerin değerlendirildiği çok yerde asıllaştırılan bir çalışmadır bilgileri kullandı.
Kullanılan bilgiler, Kuzey Amerika’da 1,583 şahsın kayıtlarından geliyor. Bu bireylerin özelliği 11 sene bozunca kumpaslı olarak kan testi yaptırmaları ve kan testlerinde neurofilament light seviyesinin ölçülmüş olmasıdır. Çalışmaya katılanların %45’inden aşırısı bayandı ve ortalam yaş 73’tü. 401 şahsın öğrenişsel bir bozukluğu yoktu. 855’i ise hafif öğrenişsel bozukluğa ve 327 şahıs da Alzheimer hastalığından kaynaklı demansa sahipti.
Analistler; neurofilament light seviyesiyle beraber değişik bilgileri de çözümleydi. Bu bilgiler; muayenehane tanı bilgileri, omurilik akışkanında beta-amiloid ve tau protein göstergeçleri, PET ve MRI tarama neticeleri ve hafıza testleri skorlarıdır. Dr. Mattsson ve takımı çoğalan betin zararı beyin taraması ve omurilik akışkanı göstergeçleri ile tespit edilen ile beraber zamanla neurofilament light seviyesinin de çoğaldığını gözlemledi.
Sinir hücresi zararını tanımlamak için kullanılan standart usuller; omurilikten akışkan misali alınıp muhakkak bileşenler açısından test yapılmasını ve beyin MRI’ının değerlendirilmesini kapsar. Bu usuller karışıktır, zaman alır ve maliyetlidir. Neurofilament light’ın kanda ölçülmesi ise, hasta için daha ucuz ve basit olabilir.
İlaç Geliştirmede Kullanılma Potansiyeli
Bu testin bir uygulaması; bir ilacın beyin hücrelerinin kaybını yavaşlatıp yavaşlatmadığının anlaşılması ile alakalı olabilir. İlaç geliştirme sürecinde erken düzeyde sınanan bir ilacın tesirlerini tespit etmek ve tamamen Alzheimer’a tutulmamış insanlarda test etmek için uygun olabilir.
Alzheimer hastalığı için potansiyel bir göstergeç olarak neurofilament light üzerine yapılan çalışmaların devam etmesi gerekiyor. Misalin; göstergecin duyarlılığı ve uzun yarıyılda nasıl değiştiğine dair yanıtlanması gereken sualler mevcuttur. Ayrıca yeni ilaçların, bu proteinin seviyesi üzerine tesirinin de araştırılması gerekecektir. Neurofilament light’ın seviyesinin ölçüldüğü kan testi, muayenehanede yakın zamanda kullanılabilir.