Mandela Etkisi, bir grup insan gerçekte hiç olmamış bir olayı veya ayrıntıyı hatırladığında ortaya çıkar. Ama bu nasıl olur? Neden çoğumuz bir şeyleri yanlış hatırlıyoruz?
2009'da Broome, eski Güney Afrika başkanı Nelson Mandela'nın 1980'lerde hapishanedeyken ölmesiyle ilgili net bir anısını paylaştı. Ancak hatırladığı şey doğru değildi. Mandela, 1990'da serbest bırakılmadan önce 27 yıl hapis yattı. Daha sonra 1994'ten 1999'a kadar Güney Afrika'nın ilk cumhurbaşkanı olarak hizmet etmeye devam etti. 2013'te öldü.
Tek başına, bu yanlış hatırlama olayı küçük bir kafa karışıklığı olarak özetlenebilir. Ancak şaşırtıcı bir şekilde Broome yalnız olmadığını keşfetti. İnternetteki birçok kişi de Mandela'nın ölümünü yanlış hatırlamış ve gerçek ölümünden yıllar önce öldüğüne inanmıştı. Böylece “Mandela Etkisi” terimi ortaya çıktı.
Hipokampus yeni hatıraların oluşumunda rol oynar ve hafıza yeniden yapılandırılır. Yani hatırlama şeklimiz üzerinde pek çok etkisi bulunuyor. Bellek; farklı önyargılardan, algılardan ve beklentilerden etkileniyor. Bu, kişi ne olduğu hakkında daha fazla bilgi edindikçe hafızanın zamanla değişebileceği anlamına geliyor.
Bazen yanıltıcı bilgi verildiğinde yanlış anılar oluşabiliyor. Bazı araştırmalar, bunun kendi hayal gücünüzü şişirmenin ve yanlış geri bildirim alma şeklinizin bir sonucu olduğunu öne sürüyor. Biri size bir olayı ayrıntılı bir şekilde hatırladığını yeterince söylerse aslında gerçekleşmemiş olsa bile beyniniz sizi aynı anılara inanmaya ikna edebiliyor. Buna “hafıza implantasyonu” deniyor.
Belleğimiz yeniden yapılandırıcı olduğunu söyleyebiliriz. Belirli ayrıntıları hatırlamakta güçlük çektiğimizde boşlukları bize sağlanan bilgilerle ve kendi iç önyargılarımızdan doldurma eğilimindeyiz.
Sahte anıları nasıl oluşturduğumuzu inceleyen bir çalışmada, insanlara ilgili kelimelerin bir listesi veriliyor ve onları hatırlamaları isteniyor. Örneğin, bir listede "uyku" kelimesiyle ilişkili "yatak, dinlenme, uyanık" kelimeleri eklendi. Dâhil edilmemesine rağmen, insanların %40'ı "uyku" kelimesinin listede olduğunu hatırladı.
Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.