Kul hakkının tövbesi olur mu?
İslam'da hakları ikiye ayırabiliriz; kul hakkı ve Allah hakkı diye. Allah hakkı genelde kamu hakkı ile bilinir. Allah kendine ait hakların tamamını affedebilir; herhangi bir şekilde, herhangi bir surette bunu biz bilemeyiz, sadece Allah bilir. O nedenle biz birisine "Allah affetmez" deme hakkına sahip değilizdir.
Allah kendi haklarını affetmekle beraber, kuluna verdiği değerden dolayı, hakkı yenen kişinin kendisi hakkını helal etmediği sürece o affı gerçekleştirmeyeceğini de bize beyan eder. Bu nedenle diriyken, henüz hayattayken helalleşmenin yollarını aramanın faydası vardır. Karşımızda, gizli veya açık, farkında olalım ya da olmayalım, herkesten helal almak gerekir. Çünkü biz sadece birisinin parasını yediğimizde, birisine zulmettiğimizde hakkını yediğimizi zannediyoruz. Birisine hak etmediği halde asık suratla baktığımızda, birisine çirkin bir söz söylediğimizde veya kırmızı ışıkta geçip birisine mani olduğunuzda, her gün herkesin yapabileceğini düşündüğünüz şeylerde bile bunların hepsi kul hakkına dahil olabilir. Fark etmemiş olsanız bile, o kul affetmemişse sizin de bu affı Allah'tan beklemeniz mümkün olmaz.