Prostat erkek üreme sisteminin parçası olan bir organdır.Mesanenin hemen altında ve bağırsakların ön tarafında bulunur.Başlıca fonksiyomu spermleri koruyan ve kalitesini artıran sıvıyı üretmek ve spermleri bu sıvı ile sulandırarak sağlıklı bir şekilde içersinde muhafaza etmektir.Bir diğer görevi ise sfinkster kasları ile mesanemn ağzını sıkarak idrar kaçırmamızı engellemektir.Yine sfinkster kasları sayesinde orgazm esnasında kasılmak suretiyle spermleri dışarı püskürtmektedir.Genç erkeklerde boyutu ceviz büyüklüğündedir ve idrarımızı mesaneden penise taşıyan üretranın başlangıç kısmını çepeçevre sarmaktadır. Ayrıca ereksiyonu kontrol eden sinirler prostatı çepeçevre sarmaktadır.
Prostatın başlıca 4 hastalığı bulunmaktadır.
Hepside benzer belirtiler göstermektedir:
· Geceleri idrar yapmak üzere sık sık uyanmak
· Ani ve acil idrar
· İdrar başlatmada zorluk
· İdrar akışında azalma ve bitirmede zorluk
· İdrar yaparken zorlanma
· Ağrılı ejakülasyon
· İdrar ya da menide kan
· Cinsel isteğin azalması
· Ereksiyon problemleri
PROSTAT BÜYÜMESİ NEDİR
Genç yaştaki erkeklerde prostat bir kestane büyüklüğündedir, ancak 45 yaşlarında prostatta büyüme
başlar. Prostat büyümesi çoğu zaman selim bir olay olarak gerçekleşmekte ve bu nedenle selim prostat
büyümesi veya tıbbi deyimiyle benign prostat hiperplazisi (BPH) olarak adlandırılmaktadır. Bu büyüme
yaşamın sonuna kadar değişen hızlarda devam etmektedir. 50 yaş üzerindeki erkeklerin %50'sinde
60-70 yaş arasında %65'inde 80 yaş üzerinde %90'ınde BPH gelişmektedir. Prostat büyümelerinin bir kısmı
ise habis büyüme şeklindedir ve prostat kanseri olarak tanımlanır. Selim prostat büyümesi ve prostat kanseri
bir arada bulunabilen ancak birbirinden kaynaklanmayan iki ayrı hastalıktır. BPH'nin yaşlanmayla birlikte,
östrojen hormon düzeylerinde görülen değişiklik nedeniyle geliştiği düşünülmekle beraber kesin nedeni
belli değildir. Benign prostat büyümesi genellikle prostattaki hücrelerin büyümesi (hipertrofisi) nedeniyle
olmayıp hücre sayısının anormal artışı (hiperplazi) nedeniyledir. Yaşlanmayla birlikte periüretral bezlerde
(üretranın etrafındaki bezlerde) hiperplazi olur. Bu hiperplazik bezler gerçek prostat dokusunu dışa doğru
iterek yassılaştırır. Prostat bezi üretra (idrar yolu) mesane ve rektuma doğru büyür ve özellikle mesane
boynunda yarattığı tıkanmayla (obstrüksiyon) üretra, mesane, böbreklerden mesaneye idrarı taşıyan
kanallar (üreter) ve böbreklerde patolojik değişikliklere neden olur. Hiperplazik kitlenin yaptığı basıyla
üretranın normal şekli bozulabilir ve bu kitle mesane boyunda obstrüksiyona neden olarak mesanede
trabekülasyon, selül (hücre, odalar), divertikül (dışarı doğru bombeleşme) ve taş oluşumuna neden olabilir.
Daha sonra idrarın boşalamamasına bağlı olarak üreterler ve böbreklerde genişleme ile böbrek dokusunda
harabiyet gelişebilir.
Prostat büyümesi sık görülmekle birlikte her büyümenin sorun oluşturması ve tedavi gerektirmesi söz konusu
değildir. Prostat yalnızca büyümüş olduğu için değil belirtilere neden olursa veya vücuda zarar verirse tedavi
edilmektedir.
Prostat Büyümesinin Belirtileri Nelerdir?
Önceleri idrar çapı azalır ve idrar akımı yavaşlar. Ayakta veya oturarak idrar yaparken hasta ileriye doğru idrarını yapamaz. İdrar kesik kesik gelir. İdrar damlalar halinde akar. Tam boşalamama hissi oluşur. İdrar hemen gelmez ve bir süre beklenir. İdrar yapma yavaşladığı için idrar yapma süresi uzar. Sık sık idrara çıkılır. Normalde gece ya idrara çıkılmaz veya bir defa kalkılabilir. Prostat büyümesinde gece idrar kalkmaları olur. İdrarda kanama meydana gelebilir. İdrarın tam yapılmaması sonucu böbereklere kadar varan bir idrar durgunluğu vardır. Bu nedenle böğüre vuran ağrılar meydana gelir. Kanda üre yükselirse bulantı, kusma, uyku hali, kilo kaybı olur. İdrar kesesi çok şişecek olursa karın alt tarafında şişkin olarak ele gelir. Üzerine bastırılırsa idrar kaçırması olur.
IPSS (Uluslar Arası Prostat Semptom Skoru) Nedir?
Uluslararası prostat semptom (belirti) değerlendirmesi hastaya sorulan ve hasta şikayetlerinin şiddetine göre skorlanan (derecelendirilen) sorulardan oluşur. Bu skorlama tüm dünya çapında hastaların, tedavi öncesi ve sonrası değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Değerlendirmede hastalara yönlendirilen sorular aşağıda verilmiştir.
BPH tanısı nasıl konur ?
BPH Tanısı Nasıl Konulur?
1. Anamnez (sorgulama): Hasta şikayetleri sorgulanır. Genelde 2 başlık halinde bu şikayetler toplanabilir:
üretra denilen idrar kanalını tıkayıcı ve idrar akımını engelleyici belirtiler ve irritatif adı verilen idrar akımının
tıkanması ile ilişkili olmayan belirtiler.
- Hastada tıkayıcı işeme bulguları mevcuttur:
2. Fizik muayene:
Parmakla rektal muayene: (DRM) En bilgi verici yöntemdir.
Prostatın büyüklüğü, şekli, kıvamı, simetrisi ve kitle (nodül) varlığı değerlendirilir. Prostat büyümesi tanısı için ürolog öncelikle makattan parmakla muayene yapar. Birçok hasta bu muayene metodunu çok can sıkıcı bulur. Ancak tüm gelişmiş tanı metotlarına üstündür ve yapılması gereklidir. Prostatın önünde kemik yapı arkasında makat bulunduğundan başka bir yöntemle muayenesi mümkün değildir. Özellikle iyi huylu prostat büyümesinin kanserle ayırıcı tanısında çok değerlidir. Ultrasonografi ve PSA tetkikleri parmakla
muayene ile koordine edildiğinde daha anlamlı sonuç verirler.
3. Laboratuar testleri:
PSA ve böbrek fonksiyonlarını da içeren rutin biyokimyasal değerlendirme yapılır.
PSA: Prostata spesifik antijen: Meninin sıvılaşmasından sorumlu bir enzimdir. Normalde prostat salgı hücrelerinden kanalcıklar yoluyla idrar yoluna atılır. Prostatın içinde salgı hücreleri ile damar hücreleri arasındaki bariyerler bozulursa, kan düzeyi artar. BPH’ da daha az yükselirken, prostat kanserinde ileri derecede yükselir.
4. İşemenin değerlendirilmesi:
-Uluslararası prostat semptom skoru (IPSS): Göreceli ve kişisel farklılıklar içermesine rağmen hastalara
uygulanmalıdır. Aynı zamanda tedavi öncesi ve sonrasının değerlendirilmesi için de gerekli bir
değerlendirme sistemidir.
-Üroflowmetri: İdrar akım hızının ve akımın zamana göre değişiminin ölçülmesidir. En hızlı akım (Qmax)
ve ortalama akım (Qav) hızları ile toplam işeme zamanı, işeme eğrisi ve toplam işenen miktar değerlendirilir.
150 cc’nin altındaki miktarlarda değerlendirme yapılmamalıdır.
-Sistometri, Basınç-Akım ölçümleri: Mesaneye yerleştirilen bir basınçölçer ile işeme öncesi, sırası ve
sonrasında basınç kayıtları yapılır. Eş zamanlı olarak üroflowmetri ve rektal basınç kaydı da yapılabilir.
Üroflowmetriden daha kompleks bir testtir ve genellikle çoğu hastada gerekmez.
5. Görüntüleme yöntemleri:
-Direk batın grafisi: Prostat kalsifikasyonları, mesane taşı görüntülenebilir
-Ultrasonografi: Karından (abdominal) ve makattan girilerek (transrektal) yapılabilir. Dolu mesane gerekir. Prostatın büyüklüğü, doku homojenitesi, kapsülün durumu, adenom veya tümör varlığı saptanabilir. Prostatın orta lobunun mesane içine doğru büyümesi gözlenebilir. Böbreklerde ultrason ile hidronefroz, böbrek parankimi değişiklikleri, taş varlığı değerlendirilir.
-IVP: Üst üriner sistemde problemler ve taş varlığı saptanabilir. Mesane fazında selül ve divertikül varlığı, mesanenin kapasitesi, prostatın orta lobunun büyümesine bağlı “prostatik indentasyon” bulgusu, yine mesane içine doğru büyümüş prostatın, üreter alt uçlarını yukarı doğru itmesiyle “balık oltası-fishook” görüntüsü saptanabilir.
6-Girişimsel Yöntemler:
-Sistoskopi: Sistoskopide idrar yolundan sokulan ışıklı bir aletle idrar kanalına ve mesane içerisine bakılır.
Özellikle ameliyat planlanan hastalarda yapılabilir. Ameliyat tipinin belirlenmesinde çok değerli bilgiler verir.
Ayrıca prostat büyümesinin yanında BPH’ya benzer semptomlar gösteren idrar yolu darlıkları gibi başka
hastalıklarında belirlenmesini sağlar.