Kıbrıs Barış Harekatı, askeri kod adıyla Atilla Harekatı olarak bilinir. 20 Temmuz 1974 tarihinde başlayan bu harekat, Kıbrıs Adası'nda gerçekleşmiş ve 18 Ağustos 1974 tarihinde sona ermiştir. Buna göre operasyon, toplamda 4 hafta 1 gün sürmüştür. Peki, Kıbrıs Barış Harekatı'nın ilk şehidi kimdir? Kıbrıs Barış Harekatı'nın parolası nedir? İşte detaylar...
Kıbrıs Barış Harekatı'nın ilk şehidi Yüzbaşı Cengiz Topel'dir. Türk Hava Kuvvetleri'nin 1964 yılında Kıbrıs'ta gerçekleştirdiği uyarı uçuşunda, pilot Yüzbaşı Cengiz Topel'in uçağı isabet aldı ve paraşütle atlayarak Kıbrıs Rum kesiminde esir düştü. Ancak, Topel'in uluslararası savaş hukukunun esirleri kapsayan maddelerine aykırı olarak yapılan işkenceler sonucunda öldürüldüğü belirtildi. Topel'in ölümü, Türk halkı tarafından büyük bir üzüntüyle karşılandı.
Cengiz Topel'in naaşı, 12 Ağustos 1964 tarihinde yoğun diplomatik girişimler sonucunda alındı.
Tütün uzmanı Hakkı Topel ile Mebuse Topel'in oğlu olarak dünyaya gelen Cengiz Topel, 2 Eylül 1934 tarihinde İzmit'te doğdu. İlköğrenimine Bandırma'da başlayan ve Gönen'de devam eden Topel, babasının vefatından sonra ailesiyle birlikte Kadıköy'e yerleşti. Yeldeğirmeni Okulu'nda ilkokul ve ortaokul eğitimini tamamladıktan sonra, Haydarpaşa Lisesi'nde öğrenim gördü. Daha sonra Kuleli Askeri Lisesi'ne devam eden Topel, 1953 yılında bu okuldan mezun oldu. Cengiz Topel, 1955 yılında Kara Harp Okulu'nu bitirerek asteğmen rütbesiyle Türk Silahlı Kuvvetleri'ne katıldı.
Pilotaj eğitimi için Kanada'ya gönderilen Topel, başarılı bir şekilde eğitimini tamamladıktan sonra 1957 yılında Türkiye'ye döndü ve Merzifon 5. Ana Jet Üs Komutanlığı'nda göreve başladı. 1961 yılında Eskişehir 1. Hava Ana Jet Üssü'ne atanarak burada görev yapan Topel, 1963 yılında yüzbaşılığa terfi etti.
Kıbrıs Barış Harekatı'nın temel süreçlerinden biri, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 353 sayılı kararı ve sonrasında yapılan Cenevre Konferanslarıdır. Kararın 5. maddesi gereği, Türkiye, Yunanistan ve İngiltere taraflarının Kıbrıs'ta anayasa düzeninin tekrar kurulması için görüşmelere başlaması gerekiyordu. Bu doğrultuda, 25 Temmuz 1974'te Birinci Cenevre Konferansı başlatıldı. İkinci Cenevre Konferansı ise 8 Ağustos 1974'te başladı.
Cenevre'deki görüşmelerin sonuçsuz kalmasıyla birlikte, dönemin Türkiye Başbakanı Bülent Ecevit, dışişleri bakanı Turan Güneş'e "Ayşe Tatile Çıksın" parolasını verdi. Bu parola, harekatın başlaması için işaret olarak kullanıldı. 14 Ağustos 1974 günü saat sabah 04:30'da Türk birlikleri, Kıbrıs'a hareket etti ve Kıbrıs Barış Harekatı resmen başlamış oldu.
Kaynak: Sümeyye KAYAALTI