“Robotların mahremiyetle ilişkisinin niçin arttığını hayal etmek çok da zor değil. Pratik açıklaması olarak, robotlar etrafındaki dünyayı algılama, işleme ve kaydetme yeteneği ile donatılmıştır. Robotlar insanların gidemediği yerlere gidip, göremediği şeyleri görebilir. Robotlar, ilk ve öncelikli olarak insan aletleridir. Ve endüstriyel üretimden sonra, o aleti koyduğumuz yer, gözetleme olmuştur.
Ancak gözlemleme gücünün artırılması, robotların önümüzdeki on yıl içinde mahremiyeti etkileyebilecek yollardan sadece biridir. Bu parça, okuyuculara çeşitli konuları sunmayı amaçlayarak, robotların mahremiyet üzerindeki etkilerini üç kategoriye ayırıyor: doğrudan gözetleme, artan erişim ve sosyal anlam. Bu parça mümkünse, robotların mahremiyet üzerindeki potansiyel etkisini azaltacak veya çözüm üretecek yollarına işaret ediyor, ancak bazen mahremiyet yasasının mevcut durumu altında telafinin zor olacağını kabul ediyor.”
“Yapay zeka veya “YZ” bulunan sistemlerin pek çok yerde kullanılması, bunların nasıl düzenlenmesi gerektiği konusunda artan bir ilgiye sebep oluyor. Bu açıdan yapay zekanın nasıl düzenleneceğine önem vermek gerekiyor. Yapay zeka, büyük miktarda veri sentezleme potansiyeline sahiptir; bu da, objektif karar vermeden otonom sürüş ve öngörülü faaliyet konularına kadar geniş bir yelpazede daha fazla kişiselleştirmeye ve hassasiyete neden oluyor. Buna göre, bizim yapay zekalarımız sağduyu mantığından eksik bir şekilde ilerliyor [McCarthy, 1960], ve bu nedenle yapay zekanın kasıtlı ve kasıtsız ortaya çıkan olumsuz sonuçları konusunda haklı kaygılar bulunuyor. [Bostrom, 2003, Amodei et al., 2016, Sculley et al., 2014].
YZ sistemlerinin sunduğu şeylerin avantajlarından faydalanırken, bir yandan onları nasıl sorumlu tutabiliriz? Bu çalışmada, şu konu üzerinde duruluyor: açıklama. YZ sistemlerini açıklamadaki yasal hakka ilişkin sorular, kısa bir süre önce AB Genel Veri Koruma Yönetmeliği’nde tartışılmıştı[Goodman and Flaxman, 2016, Wachter et al., 2017a],bunun sonucunda, yapay zekanın sistemde var olduğunun ne zaman ve nasıl açıklanacağı konusunu dikkatle düşünmek, hesap verilebilirliğin zamanında geliştirilmesine yardımcı olacaktır. Açıklama talebinin ne zaman olacağı konusundaki uygun seçimler, yapay zekanın olumsuz sonuçlarını önlemeye yardımcı olurken, kötü seçimler yapay zekayı sorumlu tutmak için başarısız olmakla kalmaz, aynı zamanda ihtiyaç duyulan yararlı sistemlerin gelişimine de engel olur.
Aşağıda, açıklama konusundaki mevcut toplumsal, ahlaki ve hukuksal normları gözden geçirdikten sonra, yasada halen aydınlatılması gereken diğer noktalara odaklanıyoruz. Açıklama talep edildiğinde, konuya dair farklı yaklaşımlar olduğu anlaşılıyor, ancak bunun yanında önemli tutarlılıklar da mevcut: örneğin açıklama istendiğinde, tipik olarak amaç, belirli girdi faktörlerinin, nihai karar veya sonucu etkileyip etkilemediğini ve nasıl etkilediğini bilmektir.
Bu tutarlılıklar, şu anki yasalar uyarınca insanlara gerekli olan, aydınlatması sağlanan yapay zekanın dikkate alınması gereken teknik hususlarını listelememize izin veriyor. YZ sistemlerinin karmaşık kara kutular şeklindeki popülerliğinin aksine, açıklama seviyesinin teknik olarak mümkün olduğunu fakat bazen pratik anlamda zahmetli olabileceğini tespit ettik- bunun yanında insanlar için basit sayılabilecek açıklamanın ise belli yönleri bulunuyor, ancak bunlar YZ sistemleri için zorlayıcı olabiliyor. Hukuk, bilgisayar ve bilişsel bilim uzmanlarının disiplinler arası bir ekibi olarak, şu an için, yapay zekanın, insanlarda olduğu gibi, benzer bir aydınlatma standardına tabi olmasını öneriyoruz; gelecekte ise muhtemelen YZ’yi farklı bir standarda tabi tutmak isteyeceğiz”
Duygusal Olarak Zeki Yapay Unsurlara İhtiyacımız Var Mı?
Lisa Fan, Matthias Scheutz, Monika Lohani, Marissa McCoy ve Charlene Stokes
Utah Üniversitesi
Özet
“İnsanların, diğer insanlarda hatta yapay araçlarda bile duygusal uyarılar aramaya yatkın olması, sosyal etkileşimi sağlamak için, bu yapıların duygusal zekaya ihtiyacı olup olmadığı sorusunu öne çıkarıyor. Duygusal zekası olmayan yapay araçlar, yanlış yorumlanan, beklenmeyen ve insanlar için kafa karıştırıcı, insan beklentilerini bozucu ve muhtemelen duygusal zararlara neden olan davranışlar ortaya koyabilir. Şaşırtıcı bir şekilde, yapay araçların başarılı etkileşimler için ihtiyaç duyduğu duygusal zekayı anlamayı amaçlayan araştırmaların eksikliği söz konusu. Burada, robotlar karşısında insanların duygusal zeka (DZ) algılaması ile ilgili ilk çalışmayı sunuyoruz. Amaç, insanlara benzer davranışlar sergileyen robotların az ya da çok duygusal olarak görüldüğünü belirlemek ve hangi sözlü ve sözsüz iletişim yöntemlerinin insanın gözlemsel yargılamaları için hayati olduğunu araştırmaktı. Çalışmaya katılanlara, bir robotun ya da bir insanın yüksek ve düşük empati ile davrandığı bir sahne gösterildi ve daha sonra katılımcılardan aracın duygusal zekasını ve güvenilirliğini değerlendirmeleri istendi. Sonuçlar, katılımcıların, iletişim yöntemlerine bakılmaksızın, yüksek DZ durumunu düşük DZ durumundan ayırt edebildiklerini ve aracın bir robot veya insan olmasının algı üzerinde herhangi bir etkisi yaratmadığını gösterdi. Aynı zamanda, düşük DZ yüksek DZ durumlarının, araç ile ilgili güven oluşturduğunu gözlemledik; bu da, kullanıcıların onlara güvenmesini istiyorsak, robotları duygusal olarak akıllı olacak şekilde tasarlamamız gerektiği anlamına geliyor.”
Yapay Zekanın Gelecekteki İlerlemesi: Uzman Görüşüne İlişkin Bir Araştırma
Vincent C. Müller & Nick Bostrom
Oxford Üniversitesi
2014
Özet
“Bazı kesimlere göre, birkaç on yıl içinde, üst seviye makine zekası ve süper zekanın ortaya çıkacak olması, insanlık için büyük riskler getiriyor. Diğer kesimler ise bu konuları göz ardı edip, bilim-kurgu olarak düşünüyor. Gerçekte yaygın olan görüşlerin ne olduğuna, en iyi uzmanlarca saptanan, belli bir zaman dilimi içinde, şu anki üst düzey makine zekasının ulaşacağı muhtemel yerin ne olduğuna, onların bu gelişmeler konusunda hangi riskleri öngördüğüne ve bu gelişmeyi hangi hızda gördüklerine açıklık getirmek istiyoruz. Bu amaçla, kısa bir anket tasarlayıp, 2012/2013 döneminde dört uzman grubuna dağıttık. Ankete katılanların ortalama tahmini, yüksek seviyeli makine zekasının 2040-2050 civarında geliştirilecek olması ikide bir ihtimalken, 2075’e kadar bu onda dokuz ihtimale yükseliyor. Uzmanlar, sistemlerin bundan sonra, 30 yıldan daha kısa süre içinde, süper zekaya geçmesini bekliyor. Üçte bir ihtimalle ise, bu gelişimin insanlık için ‘kötü’ veya ‘son derece kötü’ olacağını tahmin ediyorlar.”
“Otonom araçlar, yakın gelecekte toplumsal bir devrim yaratacak. Bilgisayarlar hala mükemmel olmadığı için, araçlar otonom modda iken kazalar meydana gelecek. Bu makale otonom modda iken bir kaza meydana geldiğinde kimin sorumlu olması gerektiği sorusunu cevaplıyor. Ürün sorumluluğunu dört senaryo üzerinden inceleyerek, otonom araç sorumluluğunu ele alıyor: Dikkati dağılan sürücü, becerisi azalan sürücü, engelli sürücü, dikkatli sürücü.
Otonom araçlar muhtemel bir kazaya neden olacağından, bu senaryolara dayanan makale, otonom teknoloji üreticilerinin otonom modda oluşan kazandan dolayı sorumlu olması gerektiğini öneriyor. Ancak sürücülüğün doğasına ve kişinin kazayı önleme kabiliyetine bağlı olarak, sorumluluk sürüye geri döndürülmelidir. Bu sebeple, bu makale, otonom modda iken engelli sürücüler ve kısmen becerisi azalan ve dikkati dağılmış sürücüler bakımından oluşan kazalardan, otonom araç üreticilerinin sorumlu olması gerektiğini tartışıyor.Makale, dikkatli sürücülerin ise otonom araçların neden olduğu kazaların çoğunluğunda sorumlu olması gerektiğini savunuyor. Ürün sorumluluğu hala, bir kazanın mali sorumluluğunu, kazadan sorumlu tarafa pay etmiyor ve makale, mahkemelerin ve yasama organlarının kazadan dolayı sorumluluğu taşıyan tarafı hüküm altına almak için, otonom araçların neden olduğu kazalardan sorumluluk konusunda haksız fiil sorumluluğuna işaret etmesi gerektiğini öneriyor.”
“Yirmi yıllık analizler, hukukun İnternet’in kendine has özelliklerine nasıl uygulanması gerektiğine ilişkin zengin bir bilgi yığını üretti. Ancak, bu arada teknoloji olduğu yerde kalmıyor. Silahlı kuvvetlerden arama motorlarına kadar İnternet’i geliştiren aynı kamu ve özel kurumlar, robotik ve yapay zekanın geliştirilmesi yönünde kayda değer bir değişim başlattı.
Bu makale, yeni ve aynı derecede dönüştürücü teknolojinin siber hukuk ve politika anlamında ne getirdiğini araştırmada ilktir. Robotik, İnternet’ten daha farklı birtakım niteliklere sahiptir ve buna bağlı olarak farklı yasal konular ortaya çıkaracaktır. Robotik, ilk defa, veri karmaşıklığını fiziksel hasar kapasitesiyle birleştiriyor; robotik sistemler görevleri önceden tahmin edilemeyecek şekillerde başarıyor ; ve robotlar git gide insan ve eşya arasındaki çizgiyi bulanıklaştırıyor.
Robotik, hukuk, kurumlar ve hukuk akademisinde sistematik değişiklikler yapılması gerektiğini “fevkalade” ispatlayacaktır. Ancak biz temiz bir yaz boz tahtasına yazmıyor olacağız: çoğu temel anlayış ve siber hukuk metodu, robotik entegrasyonundaki önemi ortaya koyacak, takip eden teknoloji ne olursa olsun.”
“Bilinçlilik, yapay zekayla(YZ) daha az bağlantılıdır, çünkü bu alandaki araştırmacılar için diğer problemler daha ivedidir. Yine de, zekanın tam bir bilişimsel teorisi için bilincin nasıl hesaba katılacağına dair Dennett, Hofstadter, McCarthy, McDermott, Minsky, Perlis, Sloman, ve Smith gibi teorisyenlerden öneriler var. Bu kuramsal düşüncelerden bir teorik sentez taslağı çıkarabiliriz, buna göre bilinçlilik, bir sistemin, duyguları varmış gibi kendini biçimlendirmesi ve hür karar vermesiyle sahip olduğu bir niteliktir. Harnad ve Searle gibi eleştirmenler, bu ya da başka bir bilişimsel teoriyi a priori olarak yıkmayı başaramamışlardır; ancak Yapay Zeka görme, dil ve hareket gibi zor problemlerin bilişimsel çözümünü bulmada başarılı olmadıkça veya olana kadar bu tür bir teori doğrulanamaz ya da çürütülemez.”
“Düşünen makineler yaratma olasılığı bir dizi etik sorun oluşturmaktadır.Bu sorunlar, hem bu gibi makinelerin insanlara ve diğer ahlaki açıdan ilgili varlıklara hem de makinelerin kendi ahlaki durumlarına zarar vermemesi sağlamak ile ilgilidir.Birinci bölüm, Yapay Zekanın yakın gelecekte ortaya çıkabilecek sorunlarını tartışmaktadır. İkinci bölüm, Yapay Zekanın insan zekasına yaklaşırken, güvenli bir şekilde işletilmesini sağlamak için zorlukların ana hatlarını çizmektedir. Üçüncü bölüm, Yapay Zekaların kendilerinin ahlaki statüye sahip olup olmadıkları ve onları hangi koşullarda değerlendirebileceğimizi özetlemektedir. Dördüncü bölümde, Yapay Zekaların etik değerlendirmemizle ilgili bazı temel açılarda, insandan nasıl farklılaşabileceğini inceliyoruz. Son bölüm, insandan daha zeki Yapay Zeka yaratma ve onların ilerlemiş zekalarını, kötülükten ziyade iyilik için kullanmalarını sağlama sorununu ele alıyor.”
“Sürücüsüz araçlar, hayal gücünden fiziksel alana bir sıçrama gerçekleştirdi. Teknoloji, çok yakın bir gelecekte otonom araçların ortak bir görüş olacağı noktasında evrimleşiyor. Otonom araçların faydaları oldukça fazla: araç yolcularının sarhoş, dikkatsiz ya da aklı dağılmış sürücülerden artık korkmamaları için artan güvenlik; seyahat süresini, işlerini yerine getirmek amacıyla kullanan yolcular için artan verimlilik; sıklıkla güneş panellerini birleştiren ve yakıt verimliliğini en üst düzeye çıkarmak için otomatik olarak hızı ayarlayan araçlar sayesinde azalan yakıt bağımlılığı ve gecikmeyi önlemek için yakında oluşacak sorunlu noktaları ve alternatif güzergahları belirleyebilen araçlar sayesinde azalan trafik yoğunluğu. Bununla birlikte, bu yenilikçi teknoloji, akla gelmemiş hukuksal sorunlar getiriyor: Bu araçlar diğer araçlarla, yayalarla ya da sahipli diğer varlıklarla çarpıştığında yasal sorumluluk nasıl belirlenecek? Otomobil kazalarındaki sorumluluğu çevreleyen şu anki yasa, büyük ölçüde, sürücünün fiilleri üzerindeki sorumluluğa dayanıyor. Benzer şekilde, bilgisayarlara uygulanan sorumluluk yasalarına bakmak da sorunu çözmüyor, çünkü bu yasalar, bilgisayar sistemi operatörünün fiilleri üzerindeki sorumluluğa dayanır ve otonom bilgisayar sistemleri ile ilgili olan yetersiz yasalar, sadece ticari işlemler için uygulanır. Bu makale, bu yasal sorunun çözümünün otonom araçlara, insanın en iyi arkadaşı köpeğe benzer bir yaklaşımda yattığını öne sürüyor. Köpekler ve otonom araçlar, ikisi de haksız fiil karşısındaki tazminat hukuku bakımından taşınır mal olarak ele alınırlar ve benzer şekilde bağımsız olarak hareket edebilirler ama başkasının malı olarak kabul edilirler. Köpek sahipliğini düzenleyen yasalar gösteriyor ki ,bu muhteşem teknolojinin yaygın şekilde benimsenmesini engellemeksizin, otonom araç sahiplerine katı sorumluluk yükleme, sorumluluğu tarafsız bir şekilde değerlendirmenin iki amacını yerine getiriyor.”
Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Yıl:7, Sayı:29, Ocak 2017
Özet
“Robotlar günlük hayatımızda pek çok alanda kullanılmaktadır. Gelecekte robotların kullanımı daha da artacaktır. Tıp alanında, askeri alanda, sanayide, ev içinde hasta, yaşlı ve çocuk bakımında robotlar giderek daha yaygın şekilde kullanılacaktır. Robot kullanımının kuşkusuz işgücü, zaman ve masraftan kurtarıcı yönü olmakla birlikte beraberinde hukuki problemler gündeme gelecektir. Özellikle robotların fiillerinin sonuçlarından sorumluluk konusunda, mahremiyetin ve güvenliğin korunması konusunda, fikri mülkiyet hakları bakımından ve etik açıdan robotlar ile ilgili sorunlar çıkabilecektir. Ülkemizde henüz robotlara ilişkin kanuni düzenlemeler bulunmamaktadır. Bununla birlikte durum öyle gösteriyor ki yakın zamanda bu hususta ya mevcut kanunlarda değişiklik yapılması şeklinde ya da robotlara ilişkin özel kanunlar çıkarılarak hukuki düzenlemeler yapılmasına ihtiyaç olacaktır.”