İran Kitap Haber Ajansı (İBNA
) - Pinokyo deyince herkesin belleğinde aynı görüntü canlanır. Üçgen şapkası, tahta bacakları, upuzun burnuyla şu bildiğimiz kukladır Pinokyo; başka türlüsü olamaz!
1881-82 yılları arasında, Roma'da yayımlanan bir gazetenin çocuk sayfalarında sürekli olarak yer alan bir dizi maceranın kahramanı olarak doğduğu halde, 1940'da Walt Disney stüdyolarında çizgi film kahramanı olarak çocuk-büyük hepimizin tanıdık olduğu görsel kimliğine kavuştu Pinokyo.
Pinokyo'nun yazarı Carlo Collodi, aslında yazarın gerçek adı değil… Yazar Carlo Lorenzini, birçok başka yazar gibi, kendisine yeni bir isim seçmiş ve kitaplarını, Carlo Collodi adıyla yayımlamış.
Collodi, İtalya'nın Tuscany kentine bağlı küçük bir köyün adı aslında. Carlo Lorenzini, annesinin doğum yeri olması nedeniyle bu köyün adını seçmiş ve 1856'dan itibaren bu isimle yazmış.
Carlo Lorenzini, aşçı bir babanın ve hizmetçilik yapan bir annenin oğlu olarak, 1826 yılında, İtalya'nın Floransa kentinde doğdu. Çocukluğunun büyük bölümünü Collodi köyünün sokaklarında geçirdi; belki de Pinokyo'nun bu denli canlı ve yaşayan bir karakter olmasının nedeni buydu; o kukla, biraz da yazarın kendisiydi…
Okuduğu okullarda, dini eğitimin yanı sıra, müzik ve edebiyat eğitimi aldı; yabancı diller öğrendi.
Yazın dünyasına, daha 20'li yaşlardayken, tanınmış bir kitabevinin kataloğuna kitap tanıtımları yazarak girdi. Ardından, L’Italia Muscale adlı dergiye yazılar yazmaya başladı. Başka birçok gazeteye yazılar yazarken, bir yandan kendi yayımladığı Il Lampione ve daha sonra La Scaramuccia adlı mizah dergilerini çıkarttı. Ancak bu dergiler, hükümet tarafından sansürlenip kapatıldı.
Lorenzini, gazeteciliğinin ve kitap eleştirmenliğinin yanı sıra, başka dillerden kitap çevirileri yapıyordu. Peri masallarının Fransızcadan çevirisi o kadar başarılı oldu ki, yayıncısı, özgün masallar yazmayı deneyip denemeyeceğini sordu. Lorenzini'nin ilk masalı olan Giannettino, didaktik türde başarılı bir masal oldu.
Büyükleri memnun etmenin çok güç olduğunu gören Lorenzini, bundan böyle artık çocuklar için yazmaya karar verdi…
1881'de Roma'da bir gazetede editörlük yapan arkadaşına, tahta bir kuklanın macerasını anlatan kısacık bir olay kurgusu yolladı. Acaba gazetenin çocuk bölümüne bu kuklayla ilgili saçma sapan öyküler yazsa, tutar mıydı?
Editör teklifi kabul etti. Pinokyo'nun ilk macerası yayımlanır yayımlanmaz, çocuklar tarafından büyük bir beğeni kazandı. 1881-82 tarihlari arasında Pinokyo'nun tüm öyküleri gazetede yayımlandı, 1983'te de kitabı basıldı, kapış kapış satıldı.
Pinokyo, basit bir kukladan öte bir karakter aslında. Yaramaz bir çocuk görüntüsünün ardında, döneminin sosyal yapısını ve kültürünü yansıtırken, o dönemdeki yetişkinlerin çocuklara bakış açısına ve beklentilerine de bir ayna tutuyor.
Pinokyo'nun yazıldığı dönemdeki eğitim anlayışına bakılacak olursa, çocuklar uslu olur, söz dinlerler; büyüklerinin dediklerini yapar; asla yalan söylemezler… Oysa hangi çocuk yetişkinlerin kalıplarına uymuş, onların koyduğu çerçeveye sığabilmiştir ki? Lorenzini, Pinokyo adlı kuklayı yaratırken, ona yaramaz, söz dinlemeyen, haylaz, tembel, üstelik de ''yalancı'' bir kimlik vermiş. Pinokyo yalan söylediğinde burnu uzuyor, uzuyor; öyle ki, Pinokyo kapılardan sığamıyor!
Yalan söylediklerinde, büyüklerin bunu her zaman anlayacağı, uzayan bir burun simgesiyle bütün çocuklara hatırlatılmak istenmiş olabilir diye düşünmeden de edemiyor insan. Ve kuklaya yüklenen özelliklerle, öte yandan kuklanın başına gelenlerle, toplumsal düzene uymamanın, yetişkinlerin öğütlerine kulak asmamanın ne denli kötü sonuçlar doğuracağı mesajı da açık açık veriliyor çocuklara.
Kuklanın, yanlışlardan hareketle doğruları bulma ve gerçek bir 'cici' bir çocuk olma sürecinde yaşadıkları, insanın yaşamında, çocukluktan olgun bir kişiliğe geçişive topluma uyumusimgeliyor.
Pinokyo, bazı eğitsel amaçlara öncelik vermesine rağmen, yüz yılı aşkın bir süredir popüleritesini yitirmeden, çocuklar tarafından çok sevilerek okunan bir klasik… Gerek kitaplarıyla, gerek filmleri ve oyunlarıyla hayatımızın bir parçası olmasının nedeni, ilginç öyküsü ve içerdiği fantastik öğeleri kadar, hiç kuşkusuz Pinokyo'nun, aslında hepimizin içindeki o yaramaz çocuğa ayna tutuyor olmasındandır… .