"İnatçı bel ve sırt ağrıları, MultiplMiyelom hastalığının en sık belirtilerinden biridir"
Multipl Miyelom Nedir?
Multipl miyelom bir kanser çeşididir. Miyelom, bir çeşit beyaz kan hücresiolan plazma hücrelerinde başlayan bir kanserdir. Plazma hücreli kanserlerin en sıkgörülen çeşididir. Multipl miyelom olarak da adlandırılanmiyelom hastalığı, normalde kemik iliğinde bulunan hücreler olan plazma hücrelerindenkaynaklanan bir kemik iliği kanseri tipidir. Plazma hücreleri bağışıklıksisteminizin bir parçasıdır. Normal plazma hücreleri enfeksiyonlasavaşmak için antikorlar üretirler (bunlara immunglobulinler de denir). Miyelomda anormal plazma hücreleri"paraprotein" olarak bilinen ve faydalı bir işlevi olmayan tek bir antikor tipiüretir. Miyelomun teşhisi ve izleminde sıklıklabu paraproteinin ölçümünden yararlanılır.
Kemik iliği vücuttaki büyük kemiklerinortasında bulunan 'süngerimsi' materyaldir. Kemik iliği plazma hücrelerinibarındırmanın yanı sıra kan hücrelerinin (alyuvarlar, akyuvarlar vetrombositler) de üretildiği merkezdir. Miyelom'da plazma hücrelerinin DNA'sıhasarlanarak malign veya kanserli hale gelmelerine yol acar. Bu anormal plazma hücreleri miyelomhucreleri olarak bilinir. Bircok kanserin aksine, miyelom birkitle veya tümor halinde bulunmaz. Bunun yerine, miyelom hücreleri kemikiliği içinde normal olarak bölünmeye ve çoğalmaya devam ederler.
Miyelom, kemik iliğinin yetişkinlerdenormal olarak aktif olduğu bölgeleri, yani omurga, kafatası, pelvis (leğenkemiği), göğüs kafesi, omuzlar ve kalçalar çevresindeki alanları tutar ve buyüzden multiple miyelom olarak adlandırılır (multiple=çoklu, birden çok), Genellikle etkilenmeyen alanlar kollarve bacaklardır (eller, ayaklar ve alt kol/bacak bölgeleri). Bu sayede bu bölgelerin işlevlerigenellikle tam olarak korunduğundan, bu önemli bir noktadır. Miyelom ile ilgili tıbbi sorunlarınçoğu kemik iliğinde biriken miyelom hücreleri ve kan veya idrarda mevcut olanparaprotein yüzünden ortaya çıkar. Normal Kan Hücreleri Kanhücrelerinin çoğu kök hücreler adı verilen kemikiliğindeki hücrelerden gelişir. Kemik iliği, çoğu kemiğin merkezindebulunan yumuşak maddedir. Kök hücreleri farklı tiplerdeki kanhücrelerine olgunlaşır.
Her tipin özel bir görevi vardır:
Beyaz kanhücreleri enfeksiyona karşı savaşmaya yardımcı olur. Bir kaç tipte beyaz kan hücresi vardır. Kırmızı kan hücreleri oksijeni vücuttaki dokulara taşır. Trombositler kanamayı kontrolaltına alan kan pıhtılarının oluşmasına yardımcı olur. Plazmahücreleri antikor üreten beyaz kan hücreleridir. Antikorlar bağışıklıksisteminin bir parçasıdır. Antikorlar vücudu mikroplardan ve diğerzararlı maddelerden korumaya yardımcı olmak için bağışıklık sisteminin diğerbölümleri ile beraber çalışırlar. Plazma hücresinin her çeşidi farklı birantikor oluşturur. Plazma hücresi antikor yapar Antikorlar mikroba bağlanır. Antikorlar mikrobu yok etmek içinbağışıklık sisteminin diğer bölümleri ile birlikte çalışır. Normal plazma hücreleri vücudumikroplardan ve diğer zararlı maddelerden korumaya yardımcı olur.
Miyelom Hücreleri Diğerkanserlerde olduğu gibi miyelom da hücrelerde başlar. Kanserde vücudun ihtiyacının olmadığıyeni hücreler oluşmakta ve eski ya da hasarlı hücreler ölmeleri gerektiğindeölmemektedir. Bufazlalık hücreler ur veya tümör olarak adlandırılan birdoku kitlesi oluşturabilir. Plazmahücresi anormal hale geldiğinde miyelom ortaya çıkar. Anormalhücre kendi kopyalarını oluşturmak için bölünür. Yenihücreler tekrar tekrar bölünerek daha çok anormal hücre meydana getirir. Bu anormal plazma hücrelerine miyelom hücreleri adı verilir. Zamanlamiyelom hücreleri kemik iliğinde birikir. Kemiğinsert kısımlarına zarar verebilirler. Miyelomhücreleri birkaç kemikte biriktiğinde hastalığa "multipl miyelom" adı verilir. Bu hastalık ayrıca böbrekler gibi diğer doku ve organlara da zarar verebilir. Miyelomhücreleri M proteinleriadı verilen antikorları ve diğer proteinleriüretir. Bu proteinler kan, idrar ve organlarda birikebilir.
RİSKFAKTÖRLERİ
Multiplmiyelomun gerçek nedenleri bilinmemektedir. Doktorlarbir kişide multipl miyelom oluşurken diğerinde neden oluşmadığını çoğu zamanaçıklayamaz. Ancakbiliyoruz ki multipl miyelom bulaşıcı değildir. Bu hastalığı başka bir kişiden kapamazsınız. Ancakaraştırmalar belirli risk faktörlerinin bir kişide hastalık gelişme riskiniartırdığını göstermektedir. Çalışmalardamultipl miyelom için aşağıdaki risk faktörleri bulunmuştur:
65 ÜSTÜYAŞ:
İlerleyenyaş multipl miyelom geliştirme şansını artırmaktadır. Miyelomlubirçok kişi 65 yaşından sonra teşhis edilmektedir. Buhastalık 35 yaşın altındaki kişilerde nadirdir.
I R K:
Multiplmiyelom riski Afrikalı ve Amerikalılarda en yüksek olup, Asyalı Amerikalılardaen düşük seviyededir. Irklararasındaki bu farklılığın nedeni bilinmemektedir.
ERKEK OLMAK:
ABD deher yıl 11.200 erkek ve 8.700 kadında multipl miyelom teşhis edilmektedir. Buhastalığın neden erkeklerde daha fazla teşhis edildiği bilinmemektedir.
Kişide anlamıbelirsiz monoklonal gamopati (MGUS) öyküsü:
MGUS,anormal plazma hücrelerinin M proteinlerini ürettiği benign (iyicil) birdurumdur. Genelliklesemptom yoktur ve anormal M protein seviyesi kan testi ile bulunur. Bazen MGUS'si olan kişilerde multipl miyelom gibi belirli kanserler gelişir. Birtedavisi yoktur ancak MGUS'si olan kişilere M protein seviyesindeki artışıkontrol etmek için düzenli laboratuar testleri (her 1 veya 2 yılda bir)yapılır. Semptom gelişimini kontrol etmek için de düzenli muayeneler yapılır.
AİLEDEMULTİPL MİYELOM ÖYKÜSÜ:
Çalışmalardaeğer yakın bir akrabada bu hastalık varsa, kişinin multipl miyelom riskinindaha yüksek olabileceği bulunmuştur. Şüphelidiğer birçok risk faktörü üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Araştırmacılarbelirli kimyasallara veya mikroplara (özellikle virüslere) maruz kalmanın,belirli gen değişiklikleri olmasının, belirli besinleri tüketmeninveya obez olmanın multipl miyelom geliştirme riskini artırıp artırmadığınıaraştırmaktadır. Araştırmacılar bu ve diğer olası risk faktörleri üzerinde çalışmaya devam etmektedir. Bir veyadaha fazla risk faktörünün olması bir kişinin miyelom geliştireceği anlamına gelmez. Riskfaktörleri bulunan çoğu kişi hiç kanser geliştirmez.
BELİRTİLER
Multiplmiyelomun en sık görülen belirtileri aşağıdakileri içermektedir:
Kemikağrısı, genellikle sırt ve kaburgalarda Kemikkırıkları, genellikle omurgada Halsizve çok yorgun hissetmek Çoksusamış hissetmek Sık enfeksiyongeçirme ve ateş Kilokaybı Bulantıveya kabızlık Sıkidrara çıkma Bubelirtiler çok sıklıkla kanser nedeniyle değildir. Birenfeksiyon veya başka sağlık problemleri de bu semptomlara neden olabilir. Sadecebir doktor bunu emin olarak söyleyebilir. Busemptomları gösteren bir kişi bunu doktora söylemelidir ki, problemlerolabildiğince erken teşhis edilip tedavi edilebilsin. Teşhis Doktorlar bazen rutin kan testi sonrasında multipl miyelomu tespit eder. Daha sıklıkla kemik kırığı nedeniyle çekilen bir x-ray filmi sonrasıdoktorlar multipl miyelomdan şüphelenir. Genellikle hastalar başka semptomları olduğu için doktora gider. Bu türproblemlerin multipl miyelomdan mı yoksa başka durumlardan mı kaynaklandığınıbulmak için doktorunuz size kendinizin ve ailenizin tıbbi geçmişini sorabilirve fizik muayene yapabilir. Doktorunuzayrıca aşağıdaki testlerin bir kısmını isteyebilir:
Kantestleri: Laboratuarda bazı kan testleri yapılmaktadır:
Multiplmiyelom proteinlerin kanda yüksek seviyede olmasına neden olur. Laboratuartestinde M proteini vediğer immünoglobulinleri (antikorlar), albümin ve beta-2-mikroglobulini içerenbirçok farklı proteinin seviyesi kontrol edilir. Miyelomayrıca anemiye, beyaz kan hücreleri ve trombosit seviyelerinin düşükolmasına neden olabilir. Beyazkan hücrelerinin, kırmızı kan hücrelerinin ve trombositlerin sayısını ölçmekiçin laboratuarda tam kan sayımı yapılır. Laboratuardaayrıca kalsiyum seviyesinin yüksek olup olmadığı kontrol edilir. Böbrekleriniyi çalışıp çalışmadığını anlamak için kreatinin ölçümü yapılır.