Bakara-226-227
Kadınlarına yaklaşmamaya yemin edenler dört ay beklerler. Eğer (bu müddet içinde) kadınlarına dönerlerse, şüphesiz Allah çokça bağışlayan ve esirgeyendir.
Eğer (müddeti içinde dönmeyip kadınlarını) boşamaya karar verirlerse (ayrılırlar). Biliniz ki, Allah işitir ve bilir.
Cahiliyeden beri devam eden ve erkeğin eşine yaklaşmamak üzere yemin etmesi ve eşinden uzak durması olarak gerçekleşen bir ÖRF;
İLA…
“İla” yemin manasınadır. Kişinin eşine yaklaşmamak için yaptığı yemin karşılığında kullanılmıştır. Cahiliye devri Arapları, kadınlar üzerinde bir baskı olmak üzere, onlara darıldıkları vakit kadınlardan süresiz şekilde uzak dururlar, hiç yanlarına varmazlar, cinsi temas yapmazlar ve onlara yaklaşmamak hususunda yemin ederlerdi.
İslâm'dan önce, Hicaz yöresi arapları ilâ işlemini, zıhar gibi bir boşama yöntemi olarak uyguluyorlardı. Ancak tasarrufun sonucu geniş bir zamana yayıldığı için bu daha çok kadını baskı altına almak, ona zarar ve sıkıntı vermek için kullanılmaktaydı. Çünkü koca bir, iki yıl veya daha uzun süreyle eşine karşı kocalık görevini yapmıyor, yeni yeminle süreyi uzatıyordu. İlâ sonuna kadar evlilik akdi devam ettiği için, eşi yeni bir evlilik yapma imkânı bulamaz ve gönlü incinmiş olarak sığıntı şekilde o evde günlerini geçirirdi (bk. el-Meydânî, el-Lubâb fi Şerhi'l-Kitâb, Kahire, t.y., III, 59-63; Abdurrahman es-Sâbûnî, Medâ Hürriyeti'z-Zevseyn fi't- Tatâk E'ş-Şerîati'l-İslâmiyye, Dâru'l-Fikr, II, 945-964; Vehbe ez-Zuhaylî, el-Fıkhu'l-İslâmî ve Edilletuh, Dımaşk 1404/1984, VII, 535-555; Mecelletu'l-Ezher, XX, 638-641; Ömer Nasuhi Bilmen, Hukuk-ı İslâmiyye ve Istilâhât-ı Fıkhıyye Kamusu, İstanbul 1968, II, 290-310).
Ancak, İslâm, eşiyle bu anlamda ilişki kesmeyi süresiz ve sınırsız olmaktan çıkartarak dört aylık süre ile sınırladı. Koca bu dört ay içinde her an yemininden dönüp, eşiyle barışabilir. Ancak eşine dönmeksizin dört aylık müddet sona ererse evlilik de sona erer.
Bu İLA ile boşanmadır. Bu Dört aydan sonra koca yemininden dönmez ise kadın başkası ile evlenebilir.
Allah'ın elçisi de hanımlarına ilâ yaptı. Bir aylık ila’dan sonra eşlerine ahzab suresinde anlatıldığı gibi seçenekler sundu ve eşleri boşanmayı değil Hz peygamberin yanında kalmayı tercih ettiler.
Ahzab 28;
Ey Peygamber! Eşlerine şöyle söyle: Eğer dünya dirliğini ve süsünü (refahını) istiyorsanız, gelin size boşanma bedellerinizi vereyim de, sizi güzellikle salıvereyim.
İla cahiliyeden beri devam eden bir arap örfü idi.. İla yı Hz peygamber kendisi icad etmedi. Yine Allah ilayı o topluma ilahi vahiy olarak dayatmadı. Arap örfü olarak İLA cahiliyeden beri zaten vardı.
Arap toplumunda bu örf adı altında Kadına zulüm vardı. Kadına ila yapılarak kadına hayat zindan ediliyordu… Kadının mal gibi eşya gibi bir değere sahip olduğu o dönemlerde Allah kadına haklar tanımış ve Arap örfünde olan zulüme dur demiştir.
Vel hasıl Rabbim Ayetlerle bu İLA örfünü anlatarak bazı düzenlemeler yapıyor ve zulmü ortadan kaldırıyor..
Mustafa öztürk hocanın dediği gibi ben de İla yapan bir müslüman şimdiye kadar hiç duymadım.. Bugün bir ila yapayım da şu ayeti uygulamadan dünyadan gitmeyeyim diyen birinide duymadım..
Velhasıl diyeceğim odur ki.. Arap örfünde nerede kadına zulüm varsa Allah oraya müdahale etmiştir..
Burada esas olan Yani din olan Kadına zulüm yapılmamasıdır..(Kimseye zulüm yapılmasın)
Burada örf olan İLA dır..
Biz ilayı Yani arap örfünü din zannediyoruz ve asıl alınması gereken mesajı ıskalıyoruz