Kundura tamircisi mi? Müzisyen mi? Her ikisi de. Yukarı Çarşı esnaflarından Kundura tamircisi Kemal Yüzen, tamircilik mesleğini tam 55 yıldır sürdürüyor, müzisyenliği ise tam 52 yıldır. Mükemmel, istikrarlı bir yaşam çizgisi var Kemal Yüzen'in. Sağlığını, yaşama bağlılığını müziğe borçlu olduğunu ifade eden Kemal Yüzen oldukça da mütevazi. Yüzen dünyaya yeniden gelsem yine ayakkabı tamircisi olurum diyor. İşte içimizden biri, Bolu Belediye Bando Takımı'nın 40 yıldır tek suzafon çalan kundura tamircisi Yüzen'in yaşam öyküsü.
RÖPORTAJ: AYŞEGÜL TOPCU
Sizi tanıyabilir miyiz?
Kemal Yüzen 1943 doğumluyum, Karaçayır Mahallesi'nde doğdum. 10 yaşında babam vefat etti. 12 yaşında aileme gelir sağlamak için babamın mesleği olan ayakkabıcılığa, 1955 yılında Büyükcamii Mahallesi Arasta Çarşısı'nda Süleyman Birbilen'in yanında çırak olarak işe başladım. Akşam 17.00'ye kadar çalıştım, ustamın da izniyle saat 17.00'den sonra ayakkabı boyacılığı yaptım. Evimizin geçimini de bu şekilde sağlıyordum. Böyle çalışarak üç yılım geçti. Bir gün hoparlörden belediyede bando çalışmaları yapılacağını duydum, şansımı denemek istedim.1958 yılında Bolu Belediye Bandosu'na girdim. Bir sene bandoda çalıştıktan sonra müziğe yeteneğimin olduğunu fark ettim. Belediye Bandosu'nda çalışırken arkadaşlarımla orkestra kurduk, düğünlerde bateri çalmaya başladım. Yozgat'ta bando birliğinde iki yıl askerliğimi yaptım. 6 Mart 1966 yılında Saniye Yüzen ile evlendim. Evliliğimizden Murat ve Mithat isminde iki evladımız oldu.
Bolu'ya döndüğünüzde ne yaptınız?
Bolu'ya geldiğimde bandoya devam etmeyi düşündüm hemen aldılar. O zaman belediye bando çalışanlarını, Belediye Zabıta ve Tahakkuk Memurluğu'na almak istediler; ama ben kendi mesleğimi yapmak istedim. Daha sonra kendime dükkan açtım. Elli iki yıldır Bolu Belediye Bandosu'nda, kırk dört yıldır da kendi kundura dükkânımda çalışıyorum.
Askerden gelir gelmez kundura dükkânını açabildiniz mi?
Askerden geldikten sonra Bolu Belediye Bandosu'na gittim. Hocam Turgut Öner, "Zabıta ve Tahakkuk Memurluğuna girmiyorsun ne yapmayı düşünüyorsun Kemal" dedi. Ben dükkan açacağımı söyledim ama beş kuruş param yoktu. Turgut Hoca benim maddi yönden iyi olmadığını bildiğini ve bana yardım edebileceğini söyledi. "Ben sana dükkan açman için sermaye verebilirim; fakat bu sermayeyi bana benim istediğim şartlarda geri ödeyeceksin dedi. Şartı iki sene çalışıp iki sene çalıştıktan sonra durumum düzelirse bu parayı 12 ay taksitle geri ödeyecektim. Ben de bu şartı kabul ettim ve bana 25 Lira verdi. Bu para o kadar bereketliydi ki, yarısı ile iş kurdum yarısı bana kaldı. İki sene çalıştım, durumumu düzelttim ve iki yıl sonra hocaya gidip parayı ödemek istiyorum dedim.25 lirayı taksitle ödedim, benim maya sermayem işte budur.
Ne zamana kadar belediye bandosunda çaldınız?
Askere gidene kadar bandoyu bırakmadım. 20 yaşında askere gideceğim zaman Bolu Belediye bandosunu bıraktım.
Bandoda ilk Suzafon mu çaldınız?
İlk mandolinle çalışmalara başladık kulağımızın müziğe alışması için. Daha sonra dudaklarım kalın olduğu için tenor, bariton trompet çalmayı denedim, en sonda suzafon bas ile bandoda görevimi devam ettim. Hala da Bolu Belediye Bandosu'nda suzafon bas çalıyorum.
Meslek hayatınız boyunca kaç kalfa yetiştirdiniz?
İki kalfa yetiştirdim. Şuan onlar hala mesleğe devam ediyor. Onlar çalıştığı sürece gözüm arkada kalmaz. Tekin ile Çetin işe girdiğinde daha küçücüklerdi, 1213 yaşlardaydı. Şimdi biri 43 diğeri ise 35 yaşında. Biz burada sadece ayakkabı tamir etmiyoruz. Benim yetiştirdiğim elemanların insanlarla iletişimi de çok iyidir. Gelen geçen herkese her konuda elimizden geldiğince yardım etmeye çalışıyoruz. Çünkü ben ustalarımdan böyle gördüm ve çıraklarımı da böyle yetiştirdim.
Genelde çırak işi öğrenir usta olarak kendine dükkan açar. Sizde durum farklı...
Evet, bizim durumumuz farklı. Biz usta çırak değil, burada artık bir aile gibiyiz. Ben onların ihtiyaçlarını gördüm ki otuz bir yıl birlikte çalıştık. Dükkanda çalışırken askere gittiler, evlendiler, ev, araba aldılar. Ben bu zamanlarda hep onların yanındaydım. Çarıklarım benden kopmadı, koparmadım kendimden. Asıl önemli olan sadakatti. İşe başlamadan önce şöyle bir şey de konuşmuştuk; "Ben emekli olup hacca gidip umremi yapacağım, sonra bu dükkan sizin çocuklar dedim. Ve sonra dileklerimi gerçekleştirdikten sonra verdiğim sözü tuttum ve dükkanı çıraklarıma bıraktım.
Bandoda kimlerle çalıştınız?
Bandoda 52 yılda üç hoca ile çalıştım. İlk hocam Turgut Öner, ikinci hocam Gazcı Şükrü, Bolu'da herkes Gazcı Şükrü olarak tanır. Üçüncü hocam Mehmet Kılıç. Yedi yıldır düzenli olarak Mehmet Hoca ile çalışmaya devam ediyoruz. Bolu Belediye Bandosu 20 kişi ve herhangi bir vazifeye gittiğimizde beş altı tane, özel günlerde ise (19 Mayıs, 23 Nisan,10 Kasım) en azından bir arkadaşımız on beş marş çalabiliyor.
52 yıldır bu kadar istikrarlı bando çalışmalarına nasıl katıldınız?
Müziği çok seviyorum. Benim bandodan hiçbir maddi beklentim olmadı. Hobi olarak Belediye Bando çalışmalarına katılıyorum. 67 yaşında olmama rağmen sağlığımı, dinçliğimi, canlılığımı müziğe borçluyum.
Bando ile ilgili unutamadığınız bir anınız var mı?
Unutamadığım bir anım yok. Ama 52 yıldır bandoya ilk günkü gibi aynı heyecanla çıkıyorum. Sanatımı çok seviyorum.
Eskiden bu kadar çok ayakkabı üretimi yapılmıyordu. Kişiye özel ayakkabı nasıl yapıyordunuz?
Eskiden bu kadar teknoloji gelişmemişti. Ben Arasta Çarşısı'nda kundura tamircisinde kalfalık yaparken hazır ayakkabı yapıyorduk. Siparişe göre müşterinin ayağının ölçüsü alınırdı. Ölçü alındıktan sonra herkesin ayağına göre ayakkabı yapılırdı. Günde akşam beşe kadar iki çift ayakkabı yapıyordum, şimdiki gibi herkesin beş on çift ayakkabısı yoktu. Şuanda teknolojinin gelişmesi ile günde otuz çift ayakkabı yapımına sabah başlayıp akşama kadar bitiriyorsun.
Her mesleğin kendine göre zorlukları vardır. Siz hiç başka bir iş yapmayı düşündünüz mü?
Bir daha dünyaya gelme şansım olsa yine kundura tamircisi olurdum. Bunu bütün samimiyetim ile söylüyorum.
Mesleğiniz ile ilgili idealleriniz neydi?
Hiçbir şey arzu etmedim. Sadece çocuklarım okusun kendilerini kurtarsınlar istedim. Mesleğe başladığımdan beri hep şu duayı ettim: "Allah'ım bana büyük bir variyet nasip etme, namerde muhtaç etme ve başladığım gibi hiç namerde muhtaç olmadan çok da param olmadan, büyük bir variyetim olmadan kendi dükkânımda 44 yılı geçirdim.
Kunduracılıkla ilgili bizimle paylaşabileceğiniz bir anınız var mı?
Tabii, bir gün bir bayan geldi. Gelinlik ayakkabılarını bizim dükkâna tamire vermiş ayakkabılarını bulamadık. Sana yeni ayakkabı alıyım dediysem de bayana, ille de gelinlik ayakkabılarım dedi. Sonra neyse ki gönlünü yaptık. Daha sonra bir ayakkabıcı arkadaşa gidip oradan beğendiği ayakkabıyı aldık. Senede burada 2-3 çift ayakkabı müşteriler tarafından yanlış mı alınır yoksa karışır mı bilmem ama her sene mutlaka birkaç çift ayakkabı kaybolur.
Kemal Bey bize zaman ayırdığınız için gazetem ve okurlarımız adına teşekkür ederim