OHSAS 18001:2007 Standardının yerini alan ISO 45001:2018 standardı, bir kuruluşun yaralanma ve kötü sağlığı önlemede OH&S performansını proaktif olarak iyileştirmesini sağlamak için, kullanım kılavuzuyla birlikte bir iş sağlığı ve güvenliği (OH&S) yönetim sistemi gereksinimlerini belirleyen Uluslararası bir Standarttır. ISO 45001'in boyutu, türü ve niteliğine bakılmaksızın her kuruluş için geçerli olması amaçlanmıştır. ISO 45001, bir kuruluşun, İSG yönetim sistemi aracılığıyla, işçi sağlığı / refahı gibi sağlık ve güvenliğin diğer yönlerini entegre etmesini sağlar; bununla birlikte, bir kuruluşun bu tür sorunları ele almak için geçerli yasal gerekliliklerle gerekli olabileceğine dikkat edilmelidir.
OHSAS 18001:2017 standardına göre belge almış kuruluşların mevcut belgelerini ISO 45001:2018'e çevirmek için son tarih 11 Mart 2021'dir.
a- ISO 45001 kullanmanın faydaları neler olacak ?
- ISO 45001 tabanlı OH&S yönetim sistemi, bir kuruluşun OH&S performansını aşağıdaki yollarla iyileştirmesini sağlayacaktır:
- OH&S politikası ve OH&S hedeflerinin geliştirilmesi ve uygulanması
- “Bağlamını” dikkate alan, risklerini ve fırsatlarını, yasal ve diğer gerekliliklerini dikkate alan sistematik süreçlerin oluşturulması
- Faaliyetleriyle ilişkili tehlikelerin ve İSG risklerinin belirlenmesi; bunları ortadan kaldırmak veya potansiyel etkilerini en aza indirmek için kontroller koymak
- İSG risklerini, yasal ve diğer gerekliliklerini yönetmek için operasyonel kontroller oluşturmak
- İSG riskleri konusunda artan farkındalık
- İSG performansını değerlendirmek ve uygun önlemleri alarak performansını arttırmaya çalışmak
- İşçilerin İSG konularında aktif rol almasını sağlamak
Bu önlemler birlikte, bir kuruluşun güvenli bir çalışma yeri olarak itibarının desteklenmesini ve aşağıdakiler gibi daha doğrudan faydalara sahip olmasını sağlayacaktır:
- Mevzuata uygunluk sorunlarına yanıt verme yeteneğini geliştirme
- Olayların toplam maliyetinin azaltılması
- Duruş sürelerini ve operasyonlarda aksama maliyetlerini azaltma
- Sigorta primlerinin maliyetinin düşürülmesi
- Devamsızlığı ve çalışan devir hızlarını azaltmak
- Uluslararası bir ölçüt elde ettiği kabulü (bu da sosyal sorumluluklarından endişe eden müşterileri etkileyebilir)
b- Standardın hedef kullanıcıları kimlerdir ?
Basit cevap tüm organizasyonlardır. Kuruluşunuz adına çalışan veya faaliyetlerinden etkilenebilecek insanlar olduğu sürece, sağlık ve güvenliği yönetmek için sistematik bir yaklaşım kullanmak, ona fayda sağlayacaktır. Standart, düşük riskli küçük operasyonların yanı sıra yüksek riskli ve büyük karmaşık kuruluşlar tarafından da kullanılabilir. Standart, OH&S risklerinin ele alınmasını ve kontrol edilmesini gerektirse de, a) etkili ve b) bir kurumun sürekli değişen “bağlamını” karşılayacak şekilde geliştirilmesini sağlamak için OH&S yönetim sisteminin kendisine risk temelli bir yaklaşım gerektirir. Bu risk temelli yaklaşım, kuruluşların diğer “iş” risklerini yönetme biçimleriyle tutarlıdır ve bu nedenle standardın gerekliliklerinin kuruluşların genel yönetim süreçlerine entegrasyonunu teşvik eder.
c- ISO 45001'in diğer standartlarla ilişkisi nedir ?
ISO 45001, ISO 9001 (kalite) ve ISO 14001 (çevre) gibi diğer ISO yönetim sistemi standartlarına uygulanan üst düzey yapı yaklaşımını izler. Standardı geliştirirken, diğer uluslararası standartların (OHSAS 18001 veya Uluslararası Çalışma Örgütü'nün “ILO –OSH Kılavuzları” gibi) ve ulusal standartların içeriğine ve ILO'nun Uluslararası Çalışma standartları ve sözleşmelerine (ILS'ler) dikkat edilmiştir. ).
Standardı benimseyenler, yayınlandıktan sonra, gerekliliklerini diğer standartlarla tutarlı bulmalıdır. Bu, mevcut bir OH&S yönetim sistemi standardını kullanmaktan ISO 45001'i kullanmaya nispeten kolay bir geçiş yapılmasına izin verecek ve ayrıca diğer ISO yönetim sistemi standartlarının gerekliliklerinin kuruluşlarının genel yönetim süreçlerine uyumlaştırılmasına ve entegrasyonuna izin verecektir.
d- ISO 45001:2018 Belgelendirme Süreci;
Süreç Belgelendirme Kuruluşuna karar vermekle başlar ve sertifikalandırma ile sonlanır. Karar aşamasında;
- Belgelendirme Kuruluşunun sektörünüz ile ilgili Akreditasyonu (TÜRKAK, UKAS, DAKs…) olup olmadığı,
- Belgelendirme kuruluşunun akredite olduğu teşkilatın Karşılıklı Tanınma Anlaşmasını imzalamış olması (Ör: TÜRKAK, UKAS, DAKs…)
- Kuruluşun ve Akreditasyon teşkilatının güvenilirliği, referansları, bilinirliği,
Kontrol edilerek kuruluşa karar verilmelidir.
Belgelendirme süreci;
- Belgelendirme Denetimi (Aşama 1 ve Aşama 2 denetimleri)
- Gözetim Denetimi (İlk Belge yayın tarihinden sonra en geç 12 ay içerisinde yapılmalıdır)
- Gözetim Denetimi (İlk Belge yayın tarihinden sonra en geç 12 ay içerisinde yapılmalıdır)
olmak üzere 3 yıllık bir çevrimi kapsamaktadır.
Belgelendirme kuruluşunun denetimlerde harcayacağı süreler uluslararası standart ve klavuzlar da (MD 5, ISO 27006, ISO 50003….) tanımlanmış olup tüm akredite belgelendirme kuruluşları bu sürelere uygun denetim yapmak zorundadır. Belgelendirme ücretlerinin belirlenmesinde bu süreler referans alınmaktadır.
e- ISO 45001:2018 Belgelendirme Ücretleri Ne Kadardır?
Belgelendirme ücretlerinin belirlenmesinde denetim gün sayısı ve belgelendirme kuruluşunun günlük ücret politikası olmak üzere 2 kriter vardır.
Bu kriterlerden denetim gün sayısı aynı standart ve klavuzlara göre belirlendiğinden tüm belgelendirme kuruluşları için aynı olup toplam ücreti Belgelendirme Kuruluşunun yayınladığı günlük denetim ücretleri belirlemektedir.
İşletmelerin aynı tesis için çok farkı fiyatlar ile karşılaşmasının ana nedeni tamamen ticari kaygılarla yönetilmekte olan ve hiçbir güvenilirliği olmayan Belgelendirme Kuruluşlarıdır. Bu tür Belgelendirme Kuruluşlarından satın alınan belgelerin güvenilirliğine, marka değerine ve geçmiş yıllardaki askı/iptal durumlarına dikkat edilmesi işletmeler adına oldukça önem arz etmektedir.