Pıhtılaşma zamanı testi genellikle ameliyat öncesi PT-APTT ve kanama zamanı ile beraber rutin kullanılan testlerdendir ve aşırı kanama riskinin önceden tayini için kullanılır.
Damarın yırtılması ya da kanın kendi hasarına cevap olarak kanda bir düzineden fazla pıhtılaşma faktörünün rol oynadığı bir dizi kimyasal reaksiyonlar kompleksi meydana gelir.
Sonuç olarak, aktive olan tüm maddeler Protrombin aktivatörü denen bir kompleks oluşturur.
Trombin bir enzim görevi yaparak Fibrinojeni Fibrin iplikçiklerine çevirir, daha sonra fibrin iplikçikleri trombositler, kan hücreleri ve plazmayı da içine alarak pıhtıyı oluşturur.
Kanın pıhtılaşma zamanını saptamak için, farklı yöntemler vardır ve bunların uygulanması ile elde edilen sonuçlar birbirinden farklı olabilir. Bunun nedeni, her yöntemde pıhtılaşma için başka bir indeksin kullanılması ve deney koşullarının birbirine uymamasıdır.
Pıhtılaşma zamanını saptamak için kullanılacak kanın genellikle venden alınması uygundur; zira parmak ucundan veya kulak memesinden kan alındığında kan ve doku tromboplastininin oluşumu bu süreyi etkileyebilir.
Yapılışı : Lam Metodu
- Parmak ucu alkolle temizlendikten sonra lansetle parmak delinir.
-
Dokuya temas etmemeye dikkat edilerek lam üzerine iki ayrı kan damlası alınır ve kronometre işletilir.
-
1 dakika beklendikten sonra her 30 saniyede bir toplu iğnenin ucu birinci kan damlasının içinden geçirilir ve iğneye pıhtının yapışıp yapışmadığı kontrol edilir.
-
Pıhtının yapıştığı an ikinci kan damlasının da kontrolü yapılır. İkinci kan damlasındaki pıhtılaşma görüldüğü an gerçek pıhtılaşma zamanını verir.
Bu yöntemle normal pıhtılaşmazamanı 2–10 dakikadır.
Lee-White Metodu Tüplerle yapılır,yapılışı zordur, pek kullanılmaz.
1- Steril enjektörün içine steril % 0,85’lik NaCI eriyiği çekip boşaltılır.
2- Kol venasından bu enjektöre 4 ml kan çekilir. Enjektöre kan gelmeye başladığı anda kronometre işletilir.
3- Enjektörden iğne ayrıldıktan sonra, deneyden önce %0,85’lik NaCI eriyiği ile çalkalanmış 3 test tüpünün her birine birer 1 ml kan boşaltılır.
4- Sonra tüpler 37C° de su banyosuna bırakılır. 3 dakika sonra birinci tüp eğilerek pıhtı kontrol edilir. Bundan 30 saniye sonra ikinci tüp kontrol edilir. Sırasıyla birinci ve ikinci tüp 30’ar saniye aralarla eğilerek pıhtılaşmanın başlangıcı tespit edilir.
5- Bundan sonra deneyin başlangıcından itibaren hareketsiz bırakılan üçüncü tüpte pıhtılaştığı anda kronometrenin gösterdiği zaman kaydedilir.
Bu metotta normal pıhtılaşma zamanı 5–10 dakikadır.
Pıhtılaşma zamanı tayin edilirken kullanılan cihazın ve kan alma şartlarının her defasında aynı olmasına dikkat edilmelidir. Sıcaklığın artması ile pıhtılaşma zamanı kısalır, düşmesi ile uzar.
Kan alınan yerin travmaya maruz bırakılması da pıhtılaşma zamanını kısaltır.
Damar dışına çıkan kan doku mayileri ile karıştığında daha çabuk koagüle olduğu için, cilt ponksiyonu ile alınan kan ve alınan kana göre daha çabuk pıhtılaşır.
Pıhtılaşma Zamanının Uzadığı Durumlar
Ağır koagülasyon bozuklukları
Afibrinojenemi,hipofibrinojenemi
Hemofili
Heparin tedavisi ve aspirin kullanma
Tıkanma sarılıkları
Kumarin türevlerinin kullanımı
Faktör VII ve XIII hariç diğer koagülasyon faktörlerinin eksikliğinde (ciddi düzeyde ise)
Lösemi
Fosfor ve kloroform zehirlenmesi (Karaciğer harabiyeti)
Toksik dozda X-ray’e maruz kalma.
Pıhtılaşma Zamanının Kısaldığı Durumlar
Tifo
Kanama sonrası
Anestezi sonrası
Ağır metallere maruziyet
Oral kontraseptif kullanılması durumları