Kösem Sultan kimdir?
Valide Sultan
Haseki Mâh-Peyker Kösem Valide Sultan (Osmanlıca: كوسم صولتان;) (tam adı ile: Devletlu İsmetlu Haseki Mahpeyker Kösem Valide Sultan Aliyyetü'ş-Şân Hazretleri) (d. 1590 - ö. 2 Eylül 1651) Osmanlı devlet yönetiminde etkin bir rol oynamış Haseki Sultan ve Valide Sultan. I. Ahmed döneminde saraya cariye olarak getirildiği zaman Valide Sultan olan Safiye Sultan'ın isteği üzerine adı Mahpeyker olmuştur. Osmanlı Padişah I. Ahmed'in en sevdiği hasekisi olmuştu. Osmanlı padişahlarindan IV. Murat ile Sultan İbrahim'in annesi ve IV. Mehmed'in babaannesidir. Torununun saltanatında bile haremi yönetmiş ve büyük kayınvalidesi Safiye Sultan gibi kendisi de Büyük Valide Sultan olmuştu.
Daha sonra Kösem adını almıştır. Kösem Sultan'ın ismi ile tanınmasi hakkında ilk yazılı belge Italyan Pietro della Valle tarafından yazılmış Voyages adlı eserde görüldüğüg kabul edilmektedir.
Bu lakabı alması hakkında çesitli rivayet vardır. Birincisi cildi pürüssüz ve bembeyaz olduğu için Sultan I. Ahmed ikinci ad olarak Kösem konmuştur. Diğer bir rivayet ise Kösem'in anlamı olan "emin, ne zaman ne yapacağını bilen, bir sürüye yol gösteren ve yönlendiren kişi veya kimse veya hayvan" anlamında Kösem Sultan'a verilmiştir.
Sonradan 20. yy başlarında Osmanlı tarihiçisi Ahmet Refik tarafından Kadınlar saltanatı adı verilen dönemde, (1605–1651) Osmanlı tarihinin en güçlü Valide Sultan'ı olduğu kabul edilmiştir.
Bu dönemin gerçekte olup olmadığı; gerçekse dönemin tarihleri ve önemli "valide sultanlar" hakkında tarihçiler hala tarışmaktadırlar. Ama bu tezi kabul edenler en güçlü Haseki Sultan olarak da Kösem Sultan'in Hürrem Sultan'dan daha guclu efektif devlet iktidar sahibi olduğunu iddia etmetedirler. Kösem Sultan, eşi I. Ahmet saltanat döneminde siyasi işlere tam anlamıyla olmasa da bir nebze karışmış ve veraset sisteminin dönüşümünde önemli bir rol oynadığı aşikardır ama bu belgelendirilemektedir. Kösem Sultan, oğulları ve torunu dönemlerinde ise, otuz yıla yakın devletin fiili ve idari gücünü bizzat elinde bulundurmuş ve oynadığı siyasi satrançlar ile imparatorluk üzerinde iktidar sahibi olmak isteyen devlet adamlarını bertaraf etmiştir.
Naibe-i Saltanat, Valide-i Muazzama, Valide-i Muhtereme, Sahibet-ül Makam, Valide-i Kebire, Der-i Devlet, Ümmü'l Müminin, Ulu Valide; ŏldürüldükten sonra Valide-i Maktule sıfatlarıyla da anılan Kösem Sultan, Osmanlı hareminde kadın hakimiyetinin sembolü haline gelmiş tarihin en önemli kadın figürlerinden biridir ve Avrupalıların ifadesiyle tam bir ana kraliçedir.
Kösem Sultan torunu IV. Mehmet'in padişahlığı döneminde de Saltanat Naibesi olmuş, devlet işlerinde söz sahibi olmuştur. Bunun üzerine yeni Valide Sultan olan Tarhan Sultan veya bilinen ismiyle Turhan Hatice Sultan ile aralarındaki husumet ortaya çıkıp büyümüştür. Kösem Sultan bu durumun ancak yeni bir şehzadenin padişah olmasıyla değişebileceğini düşünerek diğer oğlu Şehzade Süleyman'i tahta gecirmek için planlamaya ve çalışmalara başlamıştır.
Turhan Hatice Sultan'ın, durumu Kösem Sultan'ın en güvendiği cariye olan Meleki Hatun vasıtasıyla öğrenmesi bu planın tümüyle uygulanmasına engel olmuştur. Bu sırada ayaklanan yeniçeriler, Turhan Valide Sultan'ın saraydaki yardımcıları olan ağalarının Mısır'a sürgün edilmesini talep etmişlerdir. Tehlikeli durum karşısında harekete geçen Turhan Sultan, ağalarının da yardımıyla Osmanlı tarihinin belki de en kudretli kadını olan Kösem Sultan'ı 2 Eylül 1651'de bir grup isyancı tarafından öldürülmesini sağlayarak onu ortadan kaldırtmıştır. Kösem Sultan'ın cenazesi, eşinın yaptırdığı Sultan Ahmet Camii'ne bağlı olan I. Ahmed türbesine gömülmüştür. Bu olaydan sonra Köprülü ailesinden sadrazamlar iş başına geldi. Böylece Osmanlı Devleti tarihindeki Kadınlar saltanatı, yani Valide Sultanların (padişahların anneleri) devlet siyasetindeki etkileri, sona erdiği kabul edilmektedir.
Hayatı modern dönemde romanlara, tiyatro oyunlarına, TV dizilerine, filmlere ve opera eserlerine konu olmuştur.
Ekranların tarih temalı dizisi Muhteşem Yüzyıl Kösem'de gelecek sezon bir çok oyuncu ile yollar ayrılacak. Senaryo gereği oyuncu kadrosunda köklü bir değişiklik yaşanacak olan Muhteşem Yüzyıl Kösem'de hangi isimler ile yollar ayrılacak? İşte tüm detaylarıyla Muhteşem Yüzyıl Kösem'den ayrılacak oyuncular...
Star TV’nin sevilen dizisi Muhteşem Yüzyıl Kösem‘de yaprak dökümü devam ediyor. Geçtiğimiz bölümünde Hülya Avşar’ın canlandırdığı Safiye Sultan karakteri ölmüş ve ünlü oyuncu Hülya Avşar diziden ayrılmıştı.
Muhteşem Yüzyıl Kösem dizisinin bu hafta ekrana gelecek olan sezon finalinde ise çok sayıda veda yaşanacak. Genç Osman olarak da bilenen Sultan Osman, yeniçeri isyanıyla tahttan indirilecek ve hazin bir şekilde öldürülecek. Muhteşem Yüzyıl Kösem’in sezon finaline Kösem Sultan’ın taht savaşı damga vuracak. Diziye bu hafta Aslıhan Gürbüz (Halime Sultan), Mete Horozoğlu (Zülfikar Ağa), Öykü Karayel (Dilruba Sultan), Taner Ölmez (Genç Osman) ve Mustafa Üstündağ’a (Davut Paşa) veda edilecek. Öte yandan Beren Saat, Vildan Atasever, Boran Kuzum, Esra Dermancıoğlu ve Nadir Sarıbacak ise kadrodaki yerlerini koruyacak.