Gıda Zehirlenmesi Nedir? Belirtileri Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?
Gıda Zehirlenmesinin Belirtileri
Genellikle gıda zehirlenmesinin belirtileri 1-3 gün arasında ortaya çıkar.
En yaygın belirtiler ise şunlardır:
- Mide bulantısı
- Kusma
- İshal
Gıda zehirlenmesinin diğer belirtileri arasında şunlar bulunur:
- Karın krampları
- Karın ağrısı
- İştah kaybı
- Yüksek ateş – 38°C veya üstü
- Kas ağrısı
- Titreme
Ne Zaman Doktora Gitmeli?
Çoğu gıda zehirlenmesi vakası tıbbi müdahale gerektirmez ve kısa bir sürede iyileşme görülür. Ancak, aşağıdakilerden herhangi birine sahipseniz, doktora başvurun:
- İki günden fazla süren kusma
- Üç günden fazla süren ishal
- Kusmukta kan
- Dışkıda kan
- Nöbet geçirme
- Kafa karışıklığı gibi ruhsal durumdaki değişiklikler
- Çift görme
- Konuşma bozukluğu
- Kuru ağız, batık gözler veya idrarı yapamamak gibi ciddi şekilde susuz kaldığınızı gösteren belirtiler.
Gıda Zehirlenmesinin Nedenleri
Yiyecekler üretim, pişirme ve işlenme süreçlerinin herhangi bir yerinde bozulabilirler. Örneğin, gıda zehirlenmesi aşağıdaki durumlarda ortaya çıkabilir:
- Yiyeceği doğru ısıda veya gerekli uzunlukta pişirmemek
- Yiyeceği doğru ısıda soğutmamak
- Kirli eller ile yiyeceğe temas etmek
- Son kullanma tarihi geçmiş yiyecekleri tüketmek
- Çapraz bulaşma
Çapraz Bulaşma
Çapraz bulaşma, çoğu zaman fazla önemsenmeyen ancak gıda zehirlenmesinin önemli nedenlerinden birisini oluşturan bir durumdur. Örneğin, bir kesme tahtasında önce çiğ bir tavuğu kesip, tahtayı yıkamadan aynı yerde salata malzemelerini de doğrarsanız, tavuktaki zararlı bakteriler salataya da geçebilir. Aynı şekilde, çiğ bir ete temas edip, ellerinizi iyice yıkamadan başka yiyeceklere de dokunursanız, etteki bakterilerin dokunduğunuz diğer yiyeceklere bulaşma ihtimali oluşur.
Bozulma Kaynakları
Kampilobakter
Kampilobakter, gıda zehirlenmesinin en yaygın nedenlerinden biridir. Kampilobakter bakterileri genellikle çiğ et ve kümes hayvanlarında, pastörize edilmemiş sütte ve temiz olmayan suda bulunur.
Salmonella
Salmonella bakterileri genellikle çiğ et ve kümes hayvanlarında bulunur. Ayrıca yumurta ve pastörize edilmemiş süt gibi süt ürünlerine de bulaşabilirler.
Listeria
Listeria bakterileri, aşağıdakiler dahil olmak üzere bir dizi soğutulmuş hazır yiyecekte bulunabilir:
- Önceden doldurulmuş sandviçler
- Tereyağı
- Yumuşak mavi peynir
- Pişmiş dilimlenmiş etler
- Füme Somon
Escherichia Coli
E. coli olarak bilinen Escherichia coli, insanlar dahil olmak üzere birçok hayvanın sindirim sisteminde bulunan bakterilerdir. Çoğu türü zararsızdır ancak bazı türleri ciddi hastalığa neden olabilir. E. coli gıda zehirlenmesi vakaları genelde az pişmiş sığır eti yedikten veya pastorize edilmemiş süt içtikten sonra ortaya çıkar.
Virüsler
Bu iki virüs de genellikle tuvaletten sonra doğru şekilde temizlenmeyen ellerin yiyeceklere dokunması sonucu gıda zehirlenmelerine neden olur.
Parazitler
Toksoplazmoz, parazit kaynaklı gıda zehirlenmesinin en olası nedenidir ve birçok hayvanın, özellikle de kedilerin sindirim sistemlerinde bulunan bir parazittir.
Bu parazitlerin bulaşmış olduğu az pişmiş etleri veya enfekte olmuş kedilerin dışkıları ile kirlenmiş yiyecek ve suları tüketerek toksoplazmoz kaynaklı gıda zehirlenmesi ortaya çıkabilir.
Toksinler
Yağlı balıklara, Poliklorlu Bifeniller (PCB’ler) denilen kimyasallar gibi toksinlerin bulaşabilmesi ihtimal az da olsa mümkündür.
Toksin bulaşmış balıklardaki toksin seviyelerinin çok düşük olduğu düşünülmektedir ancak henüz doğmamış bebekler için risk oluşturabilirler. Bu nedenle hamile kadınlara haftada ikiden fazla yağlı balık yemememeleri tavsiye edilir.
Yağlı balık örnekleri şunlardır:
- Taze ton balığı (Konserve ton balığı yağlı balık olarak kabul edilmez)
- Orkinos
- Sardalya
- Alabalık
- Somon
Bazı balıklar, doğmamış bebeğin sinir sistemine de zarar verebilen yüksek oranda civa içerir. Bu nedenle, hamile kadınlar şu balıkları yemekten kaçınmalıdır:
- Köpekbalığı
- Kılıçbalığı
- Atlantik kılıçbalığı
Gıda Zehirlenmesinin Tedavisi
Çoğu gıda zehirlenmesi durumunda, bir doktora görünmeksizin bol su içerek ve dinlenerek evde iyileşebilirsiniz. Evdeki tedavide en önemli şey bol su içmeniz olacaktır zira hem kusma ve ishal yoluyla vücudun kaybettiği suyu geriye koymak gerekir, hem de bol su içerek çok daha hızlı iyileşebilirsiniz.
Gıda zehirlenmesi durumlarında günde en az 2 litre su içmeyi hedefleyin ve her ishalli olarak tuvalete çıktıktan sonra da mutlaka 1-2 bardak su için.
Aşağıdakilere dikkat ederek iyileşme sürecinizi hızlandırabilirsiniz:
- Üç büyük öğün yemek yerine, daha sık ve az öğünler yemek
- Muz, pilav, kraker ve tost gibi sindirimi kolay yiyecekler yemek
- Alkol, sigara içmemek
- Baharatlı ve yağlı yiyeceklerden kaçınmak
- Dinlenmek