insanlık tarihinin en unutulmaz olaylarının yaşandığı bir dönemin, çok kötü olaylarının merkezi olmuş bir yer.
ravensbrück. kuzey almanya
'da, berlin
'in 90 km kuzeyinde olan ravensbrück köyü ( fürstenberg / havel'in bir bölümü) yakınında bulunan, 1939-1945 yılları arasındaki kadınlara özel bir alman toplama kampıydı .
savaş sırasında kampta bulunan tahmini 132.000; polonya
'dan yaklaşık 48.500 , sovyetler birliği
'nden 28.000 , almanya
ve avusturya
'dan yaklaşık 24.000 , fransa
'dan yaklaşık 8.000 ve diğer ülkelerden binlerce kadından oluşuyordu.
toplamın 20.000'den fazlası yahudi
idi. yüzde 80'den fazlası siyasi tutuklulardı. birçok mahkum, siemens
ve halske
tarafından köle işçi olarak çalıştırıldı. 1942'den 1945'e kadar naziler
, sülfonamid
lerin etkinliğini test etmek için tıbbi deneyler yaptı .
1941 baharında ss
, 1944'te kampın gaz odalarını inşa eden ve yöneten erkek mahkumlar için küçük bir bitişik kamp kurdu. ravensbrück kampından geçen yaklaşık 130.000 kadın mahkumdan yaklaşık 50.000'i öldü; gaz odalarında yaklaşık 2.200 kişi öldürüldü.
-mahkumlar
kampın inşası, ss lideri heinrich himmler
'in emriyle kasım 1938'de başladı ve sadece kadın mahkumların tutulması amaçlandığından olağandışı bir durumdu. ss, ravensbrück'e, saksonya'dan lichtenburg kampındaki 900 kadın hareket mayıs 1939'da ilk mahkumlarını getirmişti. ıı.dünya savaşı'nın başlamasından sekiz ay sonra kampın maksimum kapasitesi zaten aşılmıştı. polonya'nın işgalinin ardından büyük bir genişleme yaşadı . 1941 yazında barbarossa harekâtı
'nın başlamasıyla birlikte tahminen toplam 5.000 kadın hapsedildi ve yiyeceklerini yavaş yavaş azaltılarak beslendi. 1942'nin sonunda, ravensbrück'ün mahkum nüfusu yaklaşık 10.000'e ulaştı. ravensbrück'te aynı anda en fazla mahkum sayısı muhtemelen 45.000 civarındaydı.
1939 ve 1945 arasında 130.000 ila 132.000 kadın mahkum ravensbrück kamp sisteminden geçti. britinya ansiklopedisine göre, bunların yaklaşık 50.000'i hastalık, açlık, aşırı çalışma ve umutsuzluktan öldü; gaz odalarında yaklaşık 2.200 kişi öldürüldü.
29-30 nisan 1945'te, ana kampta yaklaşık 3.500 mahkum hayattaydı. ağustos 1940'tan ağustos 1941'e kadar kampta kaldıkları ilk yıl boyunca günde yaklaşık 47 kadın öldü. kampın varlığının son yılında, her gün yaklaşık 80 mahkum hastalık veya kıtlıkla ilgili nedenlerden öldü.
mahkumlar, alman işgali altındaki avrupa'nın her ülkesinden gelmesine rağmen, kamptaki en büyük tek ulusal grup polonyalıydı. 1941 baharında, ss yetkilileri ana kampın bitişiğine küçük bir erkek kampı kurdu. erkek mahkumlar, 1944'te kampın gaz odalarını inşa etti ve yönetti.
kampta çocuklar da vardı. ilk başta, kampta hapsedilen veya hapsedilmiş kadınlardan doğan roman veya yahudi annelerle geldiler . erken yaşlarda, temmuz 1942'de lidice
'den birkaç çek
çocuk da dahil olmak üzere çok az çocuk vardı . daha sonra kamptaki çocuklar, almanya tarafından işgal edilen neredeyse tüm avrupa ülkelerini temsil ediyordu. 1944'ün nisan ve ekim ayları arasında sayıları, iki gruptan oluşan etnik grup önemli ölçüde arttı. bir grup auschwitz
-birkenau
'daki roman
kampından sonra kampa anneleri veya kız kardeşleriyle getirilen roman çocuklardan oluşuyordu, sonra kapatıldı; diğer grup çoğunlukla 1944 varşova ayaklanması
'nın çöküşünden sonra ravensbrück'e gönderilen polonyalı annelerle getirilen çocukları içeriyordu. bu çocukların çoğu açlıktan öldü.
ravensbrück, baltık denizi
'nden bavyera
'ya kadar bir bölgeye yayılmış, köle işçilik için kullanılan 70 alt kampa sahipti.
ravensbrück'te idam edilen binlerce kişi arasında ingiliz ikinci dünya savaşı örgütü özel harekat idaresi'nin (soe) dört üyesi vardı : denise bloch
, cecily lefort
, lilian rolfe
ve violette szabo
. diğer kurbanlar arasında roma katolik rahibe élise perçin
, elisabeth de rothschild
( rothschild ailesinin holokost'ta ölen tek üyesi ), rus ortodoks rahibe st. maria skobtsova
, 25 yaşındaki fransız prensesi anne de bauffremont-courtenay
, milena jesenská
(franz kafka
'nın sevgilisi), ve brezilyalı komünist lider luís carlos prestes
'in karısı olga benário
. kampta idam edilen en büyük tek kadın grubu, iç ordu'nun 200 genç polonyalı üyesiydi. henny schermann
ve mary pünjer
de dahil olmak üzere bir çok lezbiyen hapsedildi ve kampta öldürüldü.
ravensbrück'ten kurtulanlar arasında, hollanda
'nın haarlem
kentindeki evlerinde yahudileri barındırdığı için ailesiyle birlikte tutuklanan yazar corrie ten boom
da vardı . sonunda bir sinema filmi olarak üretilen the hiding place
adlı kitabında kız kardeşi betsie ten boom
ile birlikte çektiği çileyi belgeledi . bir sanat tarihçisi ve michelangelo
'nun ravensbrück'teki yazarı polonyalı kontes karolina lanckoronska
, 1943'ten 1945'e kadar orada hapsedildi. hayatta kalan soe ajanları, 1944'te başka bir çalışma kampına transfer edilip kaçmadan önce mahkum olan yvonne baseden
ve eileen nearne
idi. ingiliz mary lindellve
fransa'daki kaçış ve kaçış hatlarının lideri olan amerikalı virginia d'albert-lake
hayatta kaldı. başka bir soe ajanı olan odette sansom
hayatta kaldı ve çektiği acıları belgeleyen birkaç biyografinin konusu oldu. kamptan sağ kurtulan komünistler arasında fransız direniş üyesi louise magadur
da vardı.
yaşadıklarıyla ilgili anılar yazan ravensbrück'ten kurtulanlar arasında new york belediye başkanı fiorello la guardia
'nın kız kardeşi gemma la guardia gluck
ve 1975'te kampla ilgili kendi görgü tanığı olan ve yaşadıklarını yayınlayan fransa'dan ravensbrück'ten kurtulan germaine tillion
yer alıyor.
2005 yılında, ravensbrück'ten kurtulan judith sherman
, say my name
başlıklı bir düz yazı ve şiir kitabı yayınladı. sherman, çocukluğunun çekoslovakya, kurima'daki evini ve son kurtuluşundan önce ravensbrück'te evlerde ve ormanda saklanan, işkenceye uğrayan ve cinayete tanık olan birkaç sürgün hakkında yazmıştır. ravensbrück'ten yaklaşık 500 kadın, agfa-commando
'ya işçi olarak atandıkları dachau
'ya transfer edildi; kadınlar bomba, topçu mühimmatı ve v-1 ve v-2 roketleri için ateşleme zamanlama cihazları monte ettiler.
erkek bir siyasi mahkum olan gustav noske
, 1944'te gestapo
tarafından tutuklandıktan sonra ravensbrück toplama kampında kaldı. daha sonra noske, müttefik birlikleri berlin'deki bir gestapo hapishanesinden ilerletilerek serbest bırakıldı.
-muhafızlar
-fritz suhren
(1908-1950)
-hans pflaum
(1910-1950)
kadın gözetmen ırma grese "sırtlan" 1945
kamp komutanları şunları içeriyordu:
ss-standartenführer günther tamaschke
mayıs 1939'dan ağustos 1939'a
ocak 1940'tan ağustos 1942'ye kadar ss-hauptsturmführer max koegel
ve
ss-hauptsturmführer fritz suhren
ağustos 1942'den kampın 1945 nisan'ının sonunda kurtarılmasına kadar kamp komutanlığı yapmıştır.
-erkek memurlar şunlardı:paul borchert
, siyasi bölüm başkanı.edmund bräuning
, schutzhaftlagerführer, fritz suhren'in asistanı.hans pflaum
, çalışma bölümü şefi. albert sauer
, johann schwarzhuber
ile birlikte ravensbrück'e geldi ve auschwitz'den 8.000 mahkumu getirdi.
fritz suhren'in asistanı johann schwarzhuber, ocak 1945'te edmund bräuning'in yerini aldı. kamptaki gaz odasını tanıttı.
erkek nazi yöneticilerinin yanı sıra, kamp personeli, kampın operasyonel döneminin bir noktasında tutukluları denetlemekle görevlendirilen 150'den fazla kadın ss muhafızını içeriyordu. ravensbrück ayrıca 4.000'den fazla kadın gözetmen için bir eğitim kampı görevi gördü. bir nazi kampındaki bir kadın muhafız için teknik terim aufseherin
(kadın gözetmen) idi. kadınlar ya kampta kaldılar ya da sonunda başka kamplarda görev yaptılar.
bu kadınlardan bazıları diğer kamplarda baş gardiyan olarak hizmet etmeye devam etti. köpekler, ss görevlileri ve kırbaçların eşlik ettiği birkaç düzine blok gözetmeni (blockführerinnen), ravensbrück'teki yaşam alanlarında, yoklama sırasında ve yiyecek dağıtımı sırasında mahkumları denetledi. herhangi bir zamanda, bir rapor gözetmeni (rapportführerin) ara aramaları ve internlerin genel disiplinini ele aldı. rosel laurenzen
, asistanı gertrud schoeber
ile birlikte kamptaki (arbeitdienstführerin) çalışma havuzunun görevlisi olarak görev yaptı. 1944'te greta bösel
bu komutayı devraldı. diğer yüksek rütbeli ss kadınları arasında christel jankowsky
, ılse goeritz
, margot dreschel
ve elisabeth kammer
vardı. ravensbrück'ün uckermark ölüm kompleksinin baş gardiyanı ruth neudeck
'di (ocak 1945 - mart 1945)
normal aufseherinnen'e, iş ayrıntılarını içeriden denetlemedikleri sürece, genellikle stajyerlerin yerleşkesine erişim izni verilmedi. ss kadınlarının çoğu her sabah kapıda tutuklu iş çeteleriyle buluştu ve günün ilerleyen saatlerinde onları geri getirdi. ravensbrück'teki ss kadınlarının muamelesi normalde acımasızdı. kamptaki bir ss aufseherin olan elfriede muller
o kadar sertti ki mahkumlar ona "ravensbrück canavarı" lakaplarını taktılar. kamptaki diğer gardiyanlar arasında hermine boettcher-brueckner
, luise danz
, ırma grese
ve margarethe de hueber
vardı.
ravensbrück'teki kadın başgözetmenler (lagerfuehrerinnen ve oberaufseherinnen) şunlardı:
mayıs 1939 - mart 1942: oberaufseherin johanna langefeld
ve asistanı emma zimmer
mart-ekim 1942: oberaufseherin maria mandel
ve margarete gallinat
asistanı
ekim 1942 - ağustos 1943 auschwitz'den dönen johanna langefeld
ağustos 1943 - eylül 1944 şef oberaufseherin anna klein
(kızlık soyadı plaubel), gardiyan yardımcısı dorothea binz
ile
eylül 1944 - nisan 1945 şef oberaufseherin luise brunner
, lagerfuehrerin lotte toberentz
(ocak 1945 - nisan), gardiyan yardımcısı (stellvertrende oberaufseherin) dorothea binz; 1945'te hemşire vera salvequart
hastaları gaz odalarına taşımak zorunda kalmamak için zehirlerdi.
1973'te amerika birleşik devletleri hükümeti hermine braunsteiner
'i savaş suçlarından ötürü almanya'da yargılanmak üzere iade etti ve 2006'da, 1959'dan beri san francisco'da yaşayan 84 yaşındaki elfriede rinkel
'i kovdular. 1944'ten 1945'e kadar ravensbrück'te gardiyan olduğu keşfedildi.
-kampta yaşam
ravensbrück'e yeni bir mahkum geldiğinde, onu kategoriye göre tanımlayan, üçgenin içine dikilmiş ve mahkumun uyruğunu belirten bir harfle renk kodlu bir üçgen (göz kırpma) takması gerekiyordu. örneğin, polonyalı kadınlar "p" harfiyle siyasi bir mahkumu ifade eden kırmızı üçgenler giydiler (1942'de polonyalı kadınlar kamptaki en büyük ulusal bileşen haline geldi). sovyet savaş esirleri ve alman ve avusturya komünistleri kırmızı üçgenler giydiler; adi suçlular yeşil üçgenler giyerlerdi; ve yehova'nın şahitleri lavanta üçgenleriyle etiketlendi. evlenmeyi reddeden fahişeler, romanlar, eşcinseller ve kadınlar siyah üçgenlerle bir araya getirildi. yahudi kadınlar sarı üçgenler giyerlerdi ama bazen diğer mahkumların aksine diğer kategoriler için ikinci bir üçgen takarlardı. örneğin, çoğu zaman rassenschande (ırksal kirlilik) içindi .
çekoslovakya ve polonya'dan gelenler gibi bazı tutukluların saçları tıraş edildi, ancak diğer gelenler için yapılmadı. örneğin 1943'te, bir grup norveçli kadın kampa geldi (norveçliler, iskandinavlar; naziler tarafından tüm aryanlar arasında en saf olarak sıralandı) hiçbirinin saçları tıraş edilmemişti.
1942 ile 1943 arasında, ravensbrück kampındaki neredeyse tüm yahudi kadınlar, nazilerin almanya'yı judenrein (yahudilerden arındırılmış) yapma politikasını izleyerek, çeşitli nakliye araçlarıyla auschwitz'e gönderildi. nazilerin kampa gönderdiği 25.028 kadının ismini belgeleyen eksik ulaşım listesine (zugangsliste) göre, ravensbrück tutuklu nüfusunun etnik yapısının % 24.9 polonyalılar, % 19.9 almanlar, % 15.1 yahudiler, sovyetler 15.0 %, fransız % 7.3, roman% 5.4, diğer % 12.4. gestapo ayrıca mahkumları şu şekilde kategorize etti: % 83.54 anti-sosyal %12.35 suçlu, % 2.02 yehova'nın şahitleri, % 1.11 rassenschande (ırksal kirletme), %0.78 diğer.
kamp operasyonunun son anlarında polonyalı yeraltı kız rehberleri birimi "mury" (duvarlar) tarafından saklanan en önemli belgelerden biridir. kamp belgelerinin geri kalanı çukurlarda veya krematoryumda ss gözetmenlerinden kaçarak yakıldı.
bir tür direniş, mahkumlar tarafından mahkum arkadaşları için düzenlenen gizli eğitim programlarıydı. tüm ulusal grupların bir çeşit programı vardı. en kapsamlısı polonyalı kadınlar arasındaydı, burada çeşitli lise düzeyinde sınıflar deneyimli öğretmenler tarafından öğretiliyordu.
1939 ve 1940'ta kampta yaşam koşulları kabul edilebilirdi: çamaşır ve yatak çarşafları düzenli olarak değiştirildi ve yiyecekler yeterliydi, ancak 1939/40'ın ilk kışında kısıtlamalar fark edilmeye başlandı. alman komünisti margarete buber-neumann
, rus sovyet gulag'ında yaklaşık iki yıl geçirdikten sonra ravensbrück'e mahkum olarak geldi. karaganda'daki sovyet kampına kıyasla ravensbrück hakkındaki ilk izlenimlerini şöyle anlattı:
''büyük meydana baktım ve gözlerime inanamadım. üzerinde parlak kırmızı çiçekler açan çiçek tarhları ile kaplı, bakımlı çimlerle çevriliydi. geniş bir açık alana açılan geniş bir cadde, iki sıra ahşap kışla ile çevriliydi, her iki tarafta sıralı genç ağaçlar vardı ve yol boyunca göz alabildiğine kadar düz çiçek tarhları uzanıyordu. meydan ve sokaklar yeni tırmıklanmış gibiydi. gözetleme kulesine doğru solda, beyaz tahta bir kışla ve yanında büyük bir kafes gördüm, bir hayvanat bahçesinde gördüğünüz gibi bir kuş yuvası büyüklüğünde. içinde tavus kuşları (stolzierten) geçit töreni yaptı ve tırmanan bir ağaçta sallanan maymunlar ve her zaman aynı kelimeyi "anne" diye haykıran bir papağan vardı. merak ettim, 'bu bir toplama kampı mı?'''
buber-nuemann, ravensbrück'teki ilk yemeğinin, kendisine kurutulmuş meyveli tatlı yulaf lapası (sırtüstü) ve bol miktarda ekmek, margarin ve sosis servis edildiğinde beklentilerini nasıl aştığını yazdı.
koşullar hızla kötüleşti. comet line'da çalışan genç belçikalı elsie maréchal
, 1943'ten 1945'e kadar ravensbrück'te tutukluydu. koşulları şöyle anlattı:
''kadınları vurmadılar. sefaletten, açlıktan ve bitkinlikten ölecektik.. ravensbrück'e vardığımız en kötü yer oldu. ilk gördüğüm şey, üzerine tüm ölülerin yığıldığı bir arabaydı. kolları ve bacakları sarkıyor, ağızları ve gözleri tamamen açık. bizi hiçbir şeye indirgemediler. sığırların değerine sahip olduğumuzu bile hissetmedik. çalıştın ve öldün''
-nazilerin yaptığı tıbbi deneyler
1942 yazından başlayarak, 86 kadın üzerinde rızası olmadan tıbbi deneyler yapıldı; 74'ü polonyalı mahkumlardı. polonyalı siyasi mahkumlar üzerinde iki tür deney yapıldı. ilk tip, sülfonamid
ilaçlarının etkinliğini test etti. bu deneyler, bacak kemiklerini ve kaslarını öldürücü bakterilerle kasıtlı olarak kesmeyi ve enfekte etmeyi, sinirleri kesmeyi, dokulara tahta veya cam parçaları gibi maddeleri sokmayı ve kemiklerin kırılmasını içeriyordu.
ikinci deney grubu kemik, kas ve sinir yenilenmesini ve bir kişiden diğerine kemik nakli olasılığını inceledi. deneyciler tarafından kaninchen, króliki, lapins veya "tavşanlar" olarak adlandırılan 74 polonyalı kurbandan beşi deneyler sonucunda öldü, altı iyileşmemiş yaralı idam edildi ve geri kalanı (diğer mahkumların yardımıyla) hayatta kaldı. kalıcı fiziksel hasarla hayatta kalan bu tür dört kişi jadwiga dzido
, maria broel-plater
, wladyslawa karolewska
ve maria kusmierczuk
1946'da ki doktorlar mahkemesinde nazi doktorlarına karşı ifade verdiler.
ocak 1945'te 120 ila 140 roman kadın kampta kısırlaştırıldı. hepsi kandırılarak rıza formunu imzalaması için kamp gözetmenleri tarafından alman yetkililerin onaylamaları halinde onları serbest bırakacakları söylendi.
-zorla çalıştırma
tüm mahkumların, yorucu açık hava işlerinde siemens için v-2 roket parçalarının yapımına kadar ağır işler yapması gerekiyordu. ss ayrıca tekstil ve elektrik bileşenlerinin üretimi için ravensbrück yakınlarında birkaç fabrika kurdu.
ravensbrück toplama kampındaki fabrikalarda çalışmaya zorlanan kadınlar, dikiş becerilerini ve fabrikaya erişimlerini asker çorapları yapmak için kullandılar. topuk ve ayak parmaklarında kumaşı inceltmek için makineleri kasıtlı olarak ayarladılar ve alman askerleri yürürken bu yerlerde çorapların erken yıpranmasına neden oldular. bu, askerlerin ayaklarının ağrımasına neden oldu.
kamptaki kadınlar için haysiyetlerinin ve insanlık duygularının bir kısmını korumak önemliydi. bu nedenle, kolyeler, bilezikler ve küçük bebekler ve kitaplar gibi diğer kişisel eşyaları hatıra olarak yaptılar. bu kişisel eşyalar kadınlar için büyük önem taşıyordu ve bir çoğu bu eşyalarını ellerinde tutmak için hayatlarını riske attılar. bu tür etkilerden bazıları "ravensbrück'ten sesler" sergisinde görülebilir (isveç, lund üniversitesi kütüphanesi ev sahipliği yapmaktadır).
kampta öldürülenlerin cesetleri, ss yetkililerinin kamp hapishanesinin yakınındaki bir alanda bir krematoryum inşa ettiği 1943 yılına kadar yakındaki fürstenberg krematoryumunda yakıldı. ocak 1945'te, ss ayrıca krematoryum yakınındaki bir kulübeyi, nisan 1945'te kampın kurtarılmasından önce birkaç bin tutsağı öldürdükleri bir gaz odasına dönüştürdü; özellikle, 1945 başında ravensbrück ss'in kontrolüne alınan "sapkın" kızlar ve kadınlar için uckermark polis kampından yaklaşık 3.600 mahkumu idam ettiler.
-ölüm yürüyüşü ve kampın kurtuluşu
ocak 1945'te, kampta hayatta kalanların kurtarılmasından önce, ravensbrück'te tahmini 45.000 kadın mahkum ve 5.000'in üzerinde erkek mahkum kaldı, bunlara çocuklar ve yan kamplardan sadece aceleyle yapılan zırvalıklarla nakledilenler de dahildi.
sovyet kızıl ordusu'nun 1945 baharındaki hızla ilerlemesiyle ss liderliği, kampta ne olduğuna dair tanıklık edebilecek canlı tanıkları geride bırakmaktan çekindikleri için ellerinden geldiğince çok tutsağı salmaya karar verdi. mart sonunda ss, fiziksel olarak yetenekli tüm kadınlara bir sütun oluşturup kuzey mecklenburg yönünde kamptan çıkmalarını emretti ve 24.500'den fazla mahkumu ölüm yürüyüşüne zorladı. kalan yaklaşık 2.500 etnik alman mahkum serbest bırakıldı ve 500 kadın tahliyeden kısa bir süre sonra isveç ve danimarka kızılhaç yetkililerine teslim edildi. 30 nisan 1945'te, kızıl ordu tarafından kurtarıldığında kampta 3,500'den az yetersiz beslenen ve hasta mahkum canlı olarak bulundu. ölüm yürüyüşünden sağ kalanlar, sonraki saatlerde bir sovyet keşif birimi tarafından kurtarıldı.
ravensbrück duruşmaları
ss muhafızları, kadın gözetmen gardiyanları ve kampta idari pozisyonlara sahip eski mahkum memurları, savaşın sonunda müttefikler tarafından tutuklandı ve 1946'dan 1948'e kadar hamburg ravensbrück duruşmalarında yargılandı. savaş suçları ve insanlığa karşı işlenmiş suçlar kapsamında ölüm cezasına çarptırıldılar.
bavyera'ya kaçan fritz suhren ve hans pflaum, 1949'da amerikan birlikleri tarafından yakalandı ve fransız işgal bölgesine gönderildi. duruşma ve temyiz, şubat ve mayıs 1950 arasında gerçekleşti. jüri, fransız bölgesinin baş yargı görevlisinin başkanlık ettiği fransız, hollanda ve lüksemburg hükümetlerinden temsilcilerden oluşuyordu. birkaç düzine eski mahkum mahkemeye çağrıldı. suhren ve pflaum, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlarla suçlandı. ölüm cezasına çarptırıldılar ve 12 haziran 1950'de idam edildiler.
kaynak: ingilizce aslında çeviriyle wikipedia
bu konu hakkında, internette türkçe genel bir bilginin olmaması dolayısıyla ben de wikipedia'dan çeviri yapma durumunda kaldım. çevirinin bazı bölümlerini erindiğimden google translate ile tamamladım.
tanımda dediğim gibi; ravensbrück ''insanlık tarihinin en unutulmaz olaylarından yaşandığı bir dönemin, çok kötü olaylarının merkezi olmuş bir yer''.
not: ileride vakit bulursam, başka kaynaklardan da çeviri yapmaya çalışacağım.