

 


|14 Kasım 2013||#1|


Üyelik tarihi: 21 Nisan 2012
Alter: 30
Mesajlar: 3.861
Konular: 878
Rep Puanı: 235085
Rep Gücü: 3866
Rep Derecesi :
Aldığı Teşekkürler: 374
Ettiği Teşekkürler: 275


Yeryüzü Şekilleri - Delta
Yüzlerce yıl önce gemileriyle Mısır limanlarına gelen Yunanlı tüccarlar Nil Irmağı'nın denize ulaşan iki kolunun arasında üçgen biçiminde düz bir kara parçası bulunduğunu gördüler. Yunan alfabesinin dördün*cü harfi delta (Δ) ile aynı biçimde olduğun*dan bu kara parçasına delta adını verdiler. Delta terimi günümüzde Nil Irmağı'nda ol*duğu gibi akarsuların taşıdığı mil (balçık) ya da tortulların ırmak ağızlarında birikmesiyle oluşan sığ düzlükleri tanımlamak için kulla*nılır.
Deltalar bir ırmağın sularının nerdeyse hareketsiz olduğu ırmak ağızlarında oluşur. Hızlı akan suların taşıdığı çamur ve tortullar suyun akışına kapılarak dibe çökecek zaman bulamazlar. Ne var ki akarsu daha sakin hareketsiz bir su kütlesiyle birleştiğinde akış hızı yavaşlar ve çamur dibe çöker. Bu çökün*tü yavaş yavaş katmanlar halinde birikir. Kara düzeyine ulaştığında dalgaların getirdiği çamurlarla daha da yükselir ve biriken tortullar su bitkileri tarafından sıkıca bir arada tutulur. Böylece oluşan deltanın yüzeyi oldukça düz*dür. Genelde gelgit*lerin ya da akıntıların çok az olduğu bir denize dökülürse çok büyük deltalar oluşabi*lir. Hindistan'da Ganj ve Brahmaputra ırmakları Bcngal Körfezi'ne doğru 350 km uzanan ve alanı Konya ilimizin yaklaşık 25 katı olan bir delta oluşturmuştur. Mississippi deltası da Meksika Körfezi'nin içlerine 320 km girer ve yaklaşık 20 yılda 1 kilometrelik bir hızla denize doğru uzar. Deltalar büyü*dükçe bir zamanlar kıyılarda kurulmuş olan kentler karaların içerlerinde kalır. Adriya Denizi'nde Po deltası yakınlarında bulunan Eski Roma limanlarından Ravenna bugün kı*yıdan 19 km içeridedir.
Bazen delta bir su kütlesini ikiye böler. Çok önceleri California Körfezi şimdiki du*rumuna göre 240 km daha kuzeydeydi. Za*manla Colorado Irmağı deltası kuzeyde ka**** suyu denizden ayırdı. Kara içinde kalan su kuruyunca burada Salton Havzası denen bü*yük bir çukur oluştu. İsviçre'nin İnterlaken kenti dar Thun Gölü'nü ikiye bölen bir delta üzerine kuruludur.
Akarsular bitki yetiştirmeye uygun verimli topraklan denize taşırlar. Deltaların oluşma*sıyla biriken bu topraklardan çok bereketli tarım alanları elde edilir. Bu nedenle Nil deltasında olduğu gibi sel tehlikesine ve sağlıksız iklim koşullarına karşın deltalarda çok sayıda insan yaşar. Afrika'da Nijer Güney Amerika'da Orinoko Doğu Avrupa' da Tuna ve Çin'de Huang He (Sarı Irmak) diğer ünlü deltalardır.
Türkiye'nin kıyılarında hemen hemen tüm önemli ırmakların ağızlarında deltalar oluş*muştur. Bunun başlıca nedenidenizlerimizde gelgit etkisinin çok belirgin olmaması ve akarsuların getirdiği tortulların ırmak ağızlarında birikebilmesidir. Ülkemizin en büyük delta ovası Çukurova'dır. Bu delta üç ayrı akarsuyun getirdiği mil ve tortulların birikmesiyle oluşmuştur. Seyhan Ceyhan ırmakları deltaları ile Tarsus Çayı deltasının birleşmesiy*le oluşan Çukurova'nın doğu-batı yönünde uzunluğu 100 kilometreyi bulur. Gene Akde*niz'e dökülen Göksu'nun ağzında boyu 18 kilometreyi bulan bir delta vardır.
Karadeniz'e dökülen Kızılırmak ve Yeşilırmak'ın ağızlarındaki deltalar Bafra Ovası ve Çarşamba Ovası adlarını alırlar. Küt burunlu bir delta görünümünde olan Yeşilırmak delta*sı kıyıda 55 km boyunca uzanır. İzmir'in hemen kuzeyinde denize dökülen Gediz Ir*mağı'nın getirdiği tortullar 19. yüzyılda İzmir Körfezi'ni tıkamaya başlayınca ırmak ağzının yeri değiştirilmiştir.
Küçük Menderes ve Büyük Menderes del*taları ülkenin en verimli ovalarındandır. Küçük Menderes'in getirdiği tortullar eskiden bir li*man kenti olan tarihi Efes kentini karanın içle*rinde bırakmıştır.
[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...]
Bu ezanlar-ki şahadetleri dinin temeli- Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli
Ey şehid oğlu şehid, isteme benden makber,
Sana ağuşunu açmış duruyor Peygamber
|Seçenekler||Arama|
|Stil|


|Benzer Konular|
|Konu||Konuyu Başlatan||Forum||Cevaplar||Son Mesaj|
|Roket şekilleri arge dağılımı||CooLMaN||Darkorbit Sorular,Sorunlar ve Üye Paylaşımları||22||13 Şubat 2014 13:59|
|Türkiye'nin Yeryüzü Şekilleri ve Özellikleri||OConner||Coğrafya||0||30 Ekim 2013 19:07|
|Oyun İçi Ödeme Şekilleri ?||DamonSage||Oyun Haberleri||12||04 Temmuz 2013 17:56|
|Yeryüzü Doktorları'ndan Suriye için acil çağrı||ATAK T-129||Güncel Haberler||0||30 Ocak 2013 20:16|
|Delta [BlueSpark]||BlueSpark||DarkOrbit Ekran Görüntüleri ve Videolar||11||30 Eylül 2012 22:38|
|Sistem Bilgileri||Bilinmesi Gerekenler|


div> Powered by vBulletin® Version 3.8.4
Copyright ©2000 - 2016, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO 3.6.1 User Alert System provided by Advanced User Tagging v3.1.0 (Lite) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2016 DragonByte Technologies Ltd. Runs best on HiVelocity Hosting.
Lütfen Sorunlarınızı Buradan Bize Bildiriniz.


Sitedeki Tüm Paylaşımların Sorumlulukları Paylaşım Sahiplerine Aittir.