Görgü ve nezaket; anlam ve
içerik olarak birbirine yakın görülen, hatta birçok kitapta birbirinin yerine
kullanılan iki farklı kavram. Maalesef, bunu düzelten bir bilgi de bulunmadığı
için yanlış anlayış yerleşik bir hal alıyor.
Görgü, bir durum karşısında veya bir ortamda uyulması gereken davranış biçimleridir. Yani genel davranış kurallarıdır. Toplumun, bireyden uymasını talep ettiği standart davranış biçimleridir.
Nezaket ise, bu genel davranış biçimlerini ve kuralları bir tarafa bırakarak ya da kuralların bir adım ötesine geçerek daha incelikli, daha özenli, daha kibar davranmaktır. Evet, yanlış duymadınız; nezaket, genel kuralın dışına çıkmaktır. Nezaket, bir bakıma genel kuralı pas geçmektir.
Bu tanımlardan sonra görgü ve nezaket arasındaki farkı örneklerle açıklamaya çalışalım.
Trafikte hız ve sürüş kurallarına uygun araç kullanmak görgüdür. Trafikte seyir halinde bir insan veya hayvanın yanından geçerken yavaşlamak, yağışlı havalarda kaldırımdan yürüyenlerin yanından yavaş geçmek nezakettir.
Trafikte seyrederken kurallara uygun bir şekilde araç kullanmak görgüdür. Elinde eşyası, kucağında çocuğu ile yol kenarında bekleyen kişiyi gören sürücünün, yaya geçidi veya ışıklı ikaz olmasa bile yavaşlayarak veya durarak yayaya geçiş imkânı vermesi nezakettir.
Bir işini görmek için sıraya geçmek görgüdür. Arkasındaki kadına, yaşlıya veya büyüğe sırasını vermek nezakettir.
Odadan, binadan, asansörden, toplu taşıma araçlarından çıkan kişiye öncelik vermek görgüdür. Odadan, binadan çıkmak üzere olan kişinin, kapıyı tutup girene öncelik vermesi nezakettir.
İkili veya grup halinde yapılan yürüyüşlerde kapıdan geçiş önceliği sağdaki kişiye ait olduğundan sağdaki kişinin kapıdan önce geçmesi görgüdür. Önden geçen kişinin kapıyı tutarak diğerlerinin geçişine eşlik etmesi nezakettir.
Misafiri buyur edip ona ikramda bulunmak görgüdür. "Kahvenizi nasıl alırdınız?" diyerek ikram teklifinde bulunmak nezakettir.
Misafire ikramda bulunmak görgüdür. Kendisi daha önce yemiş/içmiş olsa bile, misafiri yalnız bırakmamak için ikram ettiği şeyi kendisinin de yemesi/içmesi ya da sofrada misafire eşlik etmesi nezakettir.
Misafirin getirdiği hediyeye teşekkür etmek görgüdür. Hediyeyi misafirin önünde açmak ve teşekkür ettikten sonra görünür bir yere koymak ya da bir yiyecek ise çayın-kahvenin yanında ikram etmek nezakettir.
Merdivende erkeklerin arkadan çıkması ve önden inmesi görgüdür. Ancak kadını rahatsız etmemek için erkeğin önden çıkması nezakettir.
Hanımları sağına alarak yürümek görgüdür. Kaldırımda yürürken kadını iç tarafa alarak yol tarafından yürümek nezakettir.
Yolda yürürken insanları rahatsız etmeyecek şekilde ve belirli bir mesafede yürümek görgüdür. Karanlık bir yol veya sokakta önünde giden kişiyi rahatsız etmemek veya korkutmamak için karşı kaldırıma geçerek yoluna devam etmek nezakettir.
Sofraya/masaya birlikte oturan insanların birlikte yemesi ve birlikte kalkması görgüdür. Sofraya/masaya sonradan gelerek yemeğe başlayan kişinin yemeğini bitirmesini beklemek nezakettir.
Sözleşilen vakitte buluşma yerinde olmak görgüdür. Her ihtimale karşı tedbirli olmak için randevu saatinden makul bir süre önce buluşma yerinde olmak nezakettir.
Bir işi gören, yardım eden, ikram eden kişiye bu eyleminin sonunda teşekkür etmek görgüdür. Ancak bir işin, ikramın veya hizmetin başlangıcında teşekkür etmek nezakettir.
Haftaya devam edelim.
Nezaketle kalın.
18.08.2021