Normandiya Çıkarması esnasında aldatma harekatı müttefikler tarafından o kadar başarıyla uygulanmıştı ki, Hitler ve Alman istihbarat şefleri inanılmaz bir yanılgı içine düştüler. Müttefik istihbarat subaylarının başarıyla sevk ve idare ettiği “aldatma harekatı” ve ardından fırtınalı bir havada gerçekleştirilen Normandiya Çıkarması, Hitler için sonun başlangıcı oldu.
Normandiya Çıkarması ve Hitler’in ilk yanılgısı
3 Kasım 1943 tarihinde Adolf Hitler en üst generallerine bir belge dağıttı: Talimat 51 adlı belge müttefiklerin ertesi yıl Kuzey Fransa’ya yapılacak bir çıkarmayı müteakip, müttefiklerin Fransa’yı işgal edeceğine olan inancını ve onların nasıl yenilgiye uğratılabileceğini açıklıyordu. Yıllarca Hitler en önemli stratejik kararlarını alırken önsezilerine güvenmişti ve neredeyse her seferinde haklı çıkmıştı; müttefikler daha önce Fransa’nın derhal işgal edileceğine inanmasını sağlamaya çalışmışlar, ama Hitler bunun bir aldatmaca olduğunu anlamıştı. Bu kez işgalin gerçekliğinden emin olduğu gibi nereden yapılacağını da hissediyordu: ABD liderliğindeki müttefikler, Manş Denizi’nde İngiltere’ye en yakın bölge olan Pas de Calais sahiline çıkarma yapacaklardı.
Pas de Calais bölgesinin önemi neydi?
Pas de Calais bölgesinde çok sayıda önemli liman vardı ve müttefiklerin askerlerini karaya çıkarmak için bir limana gereksinimleri olacaktı. Ayrıca Hitler kısa bir süre sonra kullanıma hazır duruma gelecek olan V-1 ve V-2 roketlerini de buraya yerleştirmek istiyordu. Jet motorlu, insansız füzeler Londra’ya çok yakın konuşlanmış olacağından, İngiltere’yi boyun eğmeye razı edecek kadar bombalayabilecekti. İngilizler, Alman roketlerinin buraya yerleştirileceğini bildiğinden Hitler’in bombalama saldırısına başlamasına fırsat vermeden Pas de Calais üzerinden Fransa’yı işgal etmeleri iyi bir nedendi.
Hitler, Talimat 51 başlıklı yazısında müttefiklerin işgalin günü ve yerini gizlemek için büyük bir aldatmaca kampanyasına girişecekleri konusunda komutanlarını uyardı. Almanlar aldatmacanın ardındaki gerçeği görmeli, askerlerin karaya çıkmasını önlemeliydi ve son zamanlarda Alman Ordusu’ndaki bazı engellere karşın Hitler bunun başarılacağından emindi. Birkaç yıl önce Fransa’dan Norveç’e kadar sahil boyunca uzanan kalelerin oluşturduğu Atlantik Duvarı‘nı inşa ettirmişti, komutası altında 10 milyondan fazla asker vardı ve bunların yaklaşık 1 milyonu Fransa’da konuşlanmıştı.
Normandiya Çıkarması sürecinde Alman silah endüstrisi
Normandiya Çıkarması sürecinde Alman silah endüstrisi hiç durmadan daha iyi silahlar üretiyordu. Ayrıca Avrupa’nın büyük bir bölümünü denetimi altında tuttuğundan sınırsız kaynakları ve askerlerini oradan oraya sevk etmek için sonsuz seçenekleri vardı.
Çıkarma nedir?
Düşman kıyılarına gemi, bot vb.vasıtalarla asker indirme, asker çıkarma.
Hitler, yanılmaya devam ediyor…
Üstelik müttefiklerin Fransa’yı işgal etmek için çok büyük çaplı bir donanmaya gereksinimleri vardı ve böyle armada bir araya getirilince gizlenmesi olanaksızdı. Hitler, İngiliz Ordusu’nun tüm düzeylerine kusursuz istihbarat bilgileri veren casuslar sızdırmıştı. İşgal günü ve yeri belli olunca elbette haber vereceklerdi. Müttefikler ona bir sürpriz yapamazlardı. Onları Fransa kıyılarında yenilgiye uğratınca İngiltere barış antlaşması için yalvaracak, Roosevelt de bir sonraki ABD Başkanlık seçimini kaybedecekti. Bundan sonra Hitler tüm ordusunu Sovyetler Birliği üzerinde yoğunlaştıracak ve sonunda kesin yenilgiye uğratacaktı. Aslında Fransa’nın işgali savaşın gidişini değiştirmek için beklediği fırsattı.
Savaşta gerçeklerin değeri
Savaş döneminde gerçekler öylesine değerlidir ki, yalanlardan oluşmuş bir koruma ordusuna ihtiyacı vardır.
WINSTON CHURCHILL, (1874-1965)
Feldmareşal Gerd von Runstedt
Hitler’in Batı Avrupa’daki komutanı Feldmareşal Gerd von Runstedt Almanya’nın en saygın generaliydi. Bu ülkedeki savunmasını güçlendirmek için General Erwin Rommel’i de Fransa kıyılarındaki orduların başına getirdi. Rommel, Atlantik Duvarı’nı biraz daha geliştirip mayın tarlaları ve ateş hatlarıyla bir “şeytan bahçesine” dönüştürdü. Rommel ile Runstedt, müttefikleri suyun kenarından geri püskürtebilmek için daha fazla asker istediler ama Führer bu istemi reddetti.
Aldatmada gizlilik ve belirsizlik
Hiçbir canlı çevresinde olup biteni görmeden, sezmeden yaşamını sürdüremeyeceği için, düşmanlarınızın kendi çevrelerinde olan biteni, özellikle sizin yaptıklarınızı bilmelerini olabildiğince zorlaştırın. Onların odaklarını bozarsanız, stratejik güçlerini zayıflatmış olursunuz.
İnsanların algıları duygularınca süzüldüğünden dünyayı görmek istedikleri biçimde görürler. Rakiplerinizin beklentilerini besleyin, arzularıyla uyumlu bir gerçek oluşturun ki kendilerini aldatabilsinler.
En iyi aldatmacalar belirsizlik üzerine kurulur; gerçeklerle kurguları birbirinden ayrılmayacak şekilde karıştırın. Kişilerin gerçek algılarını denetlediğiniz zaman onları denetliyorsunuz demektir.
Çıkarma harekatı öncesinde Hitler
Son zamanlarda Hitler’in üst düzey komutanlarına güveni azalmıştı. Son birkaç yıl içinde subayları arasından gelişmiş olduğu açıkça bilinen birçok suikast girişimini atlatmıştı. Generalleri sık sık stratejilerine karşı çıkıyorlardı ve Hitler’e göre Rusya seferindeki birçok çarpışmayı ellerine yüzlerine bulaştırmışlardı; birçoğunu beceriksiz ya da vatan haini olarak görüyordu. Subaylarıyla daha az zaman geçirmeye ve Bavyera Dağları’ndaki Berchtesgaden’deki evinde metresi Eva Braun ve köpeği Biondi ile daha uzun kalmaya başladı. Burada da günlerini en önemli kararlan kendi başına verebilmek ve savaşın tümünü yönetebilmek için haritaları ve istihbarat raporlarını inceleyerek geçiriyordu.
Düşmanınızı aldatın!
Dudley Clarke her zaman açıktı ve kısa süre sonra başkalarının öyle olmamasının ne kadar kötü olduğu görülecekti. Bir düşmanı genellikle umutlarının çok uzağında olan, beklentilerine uygun düşmeyen herhangi bir şeyle asla kandıramayacağınız açıktır. Düşman hakkında bildiklerinizi kullanarak onu hipnotize eder ve istediklerinizi sadece düşünmelerini değil, yapmalarını da saklarsınız.
(MASTER OF DECEPTION, DAVID MURE, 1980)
Hitler’in karar vermedeki zorlukları
Bu davranış düşünme biçimini de değiştirdi: hızlı, içgüdüsel kararlar vermek yerine her türlü olasılığı öngörmeye çalıştığından herhangi bir karara varması çok uzun sürüyordu. Artık Fransa’ya daha fazla asker gönderilmesini isteyen Rommel ile Runstedt’i gereğinden fazla temkinli ya da paniğe kapılmış olarak nitelendiriyordu. Generallerin zayıflıklarını ve düşmanın aldatmacalarının perde arkasını görebildiğinden müttefik işgalini tek başına bozguna uğratmak zorundaydı. Bunun tek kötü yönü ise iş yükünün on kat artmasıydı ve kendini her zamankinden daha yorgun hissediyordu. Geceleri uyku ilacı alıyor, gündüzleri ise uyanık kalabilmek için ne buluyorsa yutuyordu.
Normandiya Çıkarması esnasında Hitler nasıl aldatıldı?
1944 yılının başlarında çok önemli bir haber Hitler’e ulaştı: Türkiye’ deki bir Alman casus, müttefiklerin Fransa’ya o yıl çıkarma yapacağını gösteren çok gizli belgeleri ele geçirmişti. Aynı belgeler Balkanlar’ın da işgal edileceğini gösteriyordu. Almanya için çok değerli kaynakların bulunduğu Balkanlar konusunda Hitler çok hassastı; o bölgenin yitirilmesi çok acı sonuçlar verirdi. Böyle bir saldırı tehdidi askerlerin Fransa’ya sevk edilmesini olanaksız hale getirmişti. İngiltere’deki casusları Norveç’in işgal planlarını ele geçirince Hitler bu saldırıya karşı koyabilmek için buradaki ordusunu güçlendirdi.
Müttefiklerin aldatma harekatının şifreleri
Nisan ayında istihbarat raporlarını incelerken heyecanı gitgide yükselmeye başladı: düşmanın hareketlerinde bir düzen sezmişti. Her şey düşündüğü gibi Pas de Calais bölgesine yapılacak bir çıkarmaya işaret ediyordu. Özellikle güneydoğu İngiltere’de General George Patton komutasında çok büyük boyutlu bir ordunun oluşturulması başlı başına bir işaretti. FUSAG (Birinci ABD Ordu Grubu) adlı ordunun Pas de Calais geçişi için konuşlandırıldığı belliydi. Müttefiklerin tüm generalleri arasında en çok Kuzey Afrika ve Sicilya’da askeri yeteneğini sergilemiş olan Patton, Hitler’i ürkütüyordu. Böyle bir işgal için en kusursuz komutandı. Patton’ın ordusu hakkında daha fazla bilgi istedi. Yüksekten uçan keşif uçakları devasa boyutlardaki askeri kampları, çıkartma malzemelerini, kırsal alanda dolaşan binlerce tankı, kıyıda inşa edilmekte olan petrol boru hattını fotoğrafladı. Esir düşüp İngiltere’de hapse atılmış olan bir Alman general sonunda ülkesine iade edilirken yol üzerindeki FUSAG karargâhında inanılmaz bir hareketlilik olduğunu görmüştü. İsviçre’deki casuslar, Pas de Calais bölgesinin tüm haritalarının gizemli bir biçimde satın alınmış olduğunu bildirdiler. Büyük boyutlu yapboz bulmacanın parçaları bir araya gelmeye başlıyordu.
Geriye bir tek soru kalmıştı: çıkarma ne zaman gerçekleştirilecekti?
Nisan ayı yerini mayısa bırakırken, Hitler birbiriyle çelişen raporlar, söylentiler, gözetlemeler arasında boğulmuş gibiydi. Gelen bilgiler zaten yorulmuş olan zihnini iyice bulandırmıştı, ama iki istihbarat raporu tabloyu açıklığa kavuşturur gibiydi.
İngiltere’deki bir Alman casus müttefiklerin 5-7 Haziran tarihleri arasında Pas de Calais’in güneydoğusundaki Normandiya bölgesine çıkarma yapacaklarını bildirmişti, ama Almanlar bu casusun çift taraflı oynadığından kuşkulandıklarından verdiği raporun müttefiklerin yanlış bilgilendirme kampanyasının bir parçası olduğunu düşünüyorlardı.
Saldırı herhalde hava koşullarının daha uygun olduğu haziran sonu ya da temmuz başında gerçekleşecekti.
Cebelitarık’ta sahte general
Mayıs ayında daha güvenilir Alman casusları İngiltere’nin en üst rütbeli generali olan Sir Bernard Montgomery‘yi önce Cebelitarık ardından Cezayir’de gördüklerini bildirdiler. Montgomery’nin herhangi bir işgal gücünün büyük bir bölümüne komuta edeceği kesindi. Eğer bu kadar uzaktaysa, demek ki işgal daha sonra yapılacaktı.
5 Haziran gecesi Hitler haritalarının üzerinde çalışıyordu. Belki yanılmıştı… belki başından beri gerçekten Normandiya çıkartması planlanmıştı. Her iki seçeneği de göz önüne almak zorundaydı: yaşamının en nihai savaşında aldatılmaya gelemezdi. İngilizler hile yapmaya yatkındı; gerçekten Normandiya Çıkarması planlanmışsa Hitler askerlerini hareket halinde tutmak zorundaydı. Emin olmadan karar vermeyecekti. Manş Denizi için o gecenin hava raporunu okuyup fırtınalı olduğunu öğrenince uyku ilacını alıp yatağına gitti.
Normandiya çıkarması başlıyor ama….
Hitler, ertesi sabah şok edici bir haberle uyandı: Normandiya’nın güneyinde çok büyük çaplı bir çıkartma harekatı başlamıştı. Gece yarısı büyük bir donanma filosu İngiltere’den yola çıkmış ve yüzlerce paraşütçü Normandiya sahili yakınlarına indirilmişti. Gün ilerledikçe raporlar daha da kesinleşti: Müttefikler Cherbourg kentinin güneydoğusuna çıkartma yapmıştı.
Pers-Yunan Savaşı’nda aldatma harekatı
Themistokles’in aynı anda çözmesi gereken iki acil sorun vardı. Yalnızca Peloponnesos askerlerinin planlanan geri çekilmelerini durdurmakta kalmayıp tasarladığı yerde savaşmalarını sağlamak ve Kserkses’i Yunanlıların zafere gitmesine yol açacak hatalı bir adım atmaya yani donanmasına Salamis Boğazı’nda saldırıya geçme emri vermeye zorlamak…
Themistokles’in aldatma için kullandığı hile tüm Yunan tarihinin en şaşırtıcı olgularından biri olmuştu ve Plutarkhos buna “Sicinnus ile ünlenen hilesi” adını vermişti. Bunun kanıtları Salamis Savaşı’ndan yalnızca sekiz yıl sonra yaşanan Aeschlyus’un Perslerine kadar gider…
Olaylar şöyle gelişmiş gibi görünüyor:
Son strateji üzerindeki uzun tartışmanın bir noktasında yenileceğini hisseden Themistokles yavaşça toplantıdan ayrılmış ve çocuklarının öğretmeni “en sadık kölesi” Sicinnus adlı Asya kökenli Yunanlıyı çağırmıştı. Adama, Kserkses’e götürülmek üzere çok dikkatle hazırlanmış bir mektup vermiş ve küçük bir tekneyle, herhalde 19 Eylül sabahı gün doğmadan, boğazı geçmesini söylemişti…
Atina birliklerinin komutanı olarak Themistokles’in kendi adına gönderdiği mektupta Kserkses’e artık taraf değiştirdiğini ve Perslerin zafere ulaşmasını arzuladığını yazmıştı. (Taraf değiştirmesinin nedenini açıklamamıştı, ama belki de Peloponnesos birliklerinin yaklaşımına duyduğu nefret inandırıcı olabilecek kadar güçlüydü.)
Yunanlı müttefikler birbirini gırtlakladığından ciddi bir direniş göstermeyeceklerdi ve kral “tam tersine aralarındaki Pers taraftarlarımız diğerleriyle dövüştüğünü” bile görebilecekti. Üstelik ertesi gece, karanlığa sığınarak Salamis’den geri çekilmeyi planlıyorlardı…
Eğer Kserkses böl-ve-yönet ilkesine dayanarak derhal saldırıya geçerse, geri çekilme eylemini durdurabilirdi.
“Onlara saldırın ve deniz gücünü henüz daha düzensiz durumdayken ve karadaki orduyla birleşmemişken yok edin.” (Plut. Them. 12.4)
Bundan sonra Peloponnesos’un fethi oldukça kolaylaşacaktı.
Öte yandan eğer Kserkses, çeşitli Yunan ordularının elinden kaçıp anavatanlarına doğru gitmesine izin verirse, tüm kent-devletleriyle teker teker uğraşmak zorunda kalacağından, savaş neredeyse sonsuza dek sürerdi. Sicinunus’un sözleri Pers amirallerini etkiledi ve haberi Büyük Kral’a derhal aktardılar. Bize söylendiğine göre, Kserkses bu raporu “inanılır gibi göründüğünden” ve ayrıca bunları duymak istediğinden doğru olarak kabul etti.
İyonya ile Pers imparatorluğu arasında huzursuzluk yaşandığından Yunan savaşı ne kadar çabuk biterse o kadar iyi olurdu. İnsan doğasını çok yakından tanıyan Themistokles bunca zamandır süren ertelemenin hüsrana uğrattığı Büyük Kral’ın soruna acil çözüm getirecek gibi görünen her şeyi kucaklayacağından emindi.
THE GRECO-PERSIAN WARS, PETER GREEN, 1996
Normandiya Çıkarması’nda Hitler’in kararsızlığı
Kritik an gelmişti. Eğer Pas de Calais’de konuşlandırılmış ordunun bir bölümü hızla Normandiya’ya gönderilirse, müttefikler oldukları yerde kıstırılıp denize dökülebilirdi. Hitler’in kararını kaygıyla bekleyen Rommel ile Runstedt bu öneriyi yapıyordu. Ama o gece ve ertesi gün Hitler’in kararsızlığı sürdü. Tam Normandiya’ya yedek güç göndermeye karar verecekken FUSAG karargâhından müttefik güçlerinin hareket halinde oldukları haberi geldi.
Acaba Normandiya büyük bir aldatmaca mıydı?
Eğer Hitler yedek gücünü buraya çekerse Patton derhal Manş Denizi’ni geçip Pas de Calais’e çıkartma yapar mıydı?
Hayır, Hitler bekleyip bu saldırının gerçek olup olmadığını görecekti.
Günler geçerken kararsızlığı karşısında Rommel ile Runstedt’in kaygıları artıyordu.
Birkaç hafta sonra Hitler sonunda Normandiya’nın gerçek ulaşım noktası olduğuna inandı. Ama çok geç kalmıştı. Müttefikler sahilde bir karargâh kurmuşlardı. Ağustosta Normandiya’dan yola çıkıp Almanları geri püskürttüler. Hitler’e göre bu felaketin nedeni çevresindekilerin beceriksizliğiydi. Ne kadar derinden aldatıldığı hakkında hiçbir fikri yoktu.
Savaşın sonunda Müttefik İstihbarat Subayları ele geçirdikleri Alman Gizli Servisi’nin dosyalarında, çıkartma günü öncesinde casuslardan ve diğer kaynaklardan gelmiş iki yüz elli mesaj buldular. Neredeyse hepsi Normandiya Çıkarması öncesinde tarih olarak haziran ve yer olarak Calais bölgesini belirtiyordu. Normandiya Çıkarması’nın kesin tarih ve yerini tam olarak bildiren bir mesaj Cezayir’deki bir Fransız albaydan gelmişti. Müttefikler bu albayın Abwehr için çalıştığını keşfedince tutuklamışlar ve sonradan kendi taraflarına çekmişlerdi. Berlin’i yanlış bilgilendirmek için sonuna kadar kullanmışlardı. Almanları o kadar çok aldatmıştı ki, artık ondan gelen bilgileri Alman gizli servisi değersiz olarak görmeye başlamıştı.
Yine de düşmanın sizin neye inanmanızı istediğini bilmek yararlı olduğundan temas kesmemişlerdi.
Müttefik istihbaratı büyük bir cüretle çıkarmanın Normandiya sahiline 5, 6 ya da 7 Haziran’da yapılacağını albayın açıklamasına izin vermişlerdi.
Almanlar için bu mesaj, çıkarmanın kesinlikle 5, 6 ya da 7 Haziran haricinde herhangi bir gün, sahilin Normandiya’dan başka bir kesimine yapılacağını kanıtlıyordu. THE SECRETS OF D DAY, GILLES PERRAULT, 1965
Kaynaklar:
¹ 33 Stratejide Savaş, Robert Greene, Joost Elffers, Altın Kitaplar (2007)
Ahmet AKIN, (E) Topçu Kurmay Albay