Vladimir Kramnik , (25 Haziran 1975 doğumlu) Rus satranç oyuncusu ve büyükusta. 2000 yılında Londra'da Gary Kasparov'u 16 oyunluk bir maçta yenmiştir. Bu maç FIDE için resmi bir dünya şampiyonası maçı olmasa da, genel olarak böyle kabul edildiğinden, kendisi 2000 yılından beri dünya satranç şampiyonu olarak kabul edilmektedir.
Boris Spassky
Boris Vasilievich Spassky (30 Ocak 1937) Satranç büyükustası ve 1969-1972 yılları arası dünya satranç şampiyonu.
1937'de Leningrad'da doğdu. 18 yaşında Dünya gençler satranç şampiyonu olarak büyükusta ünvanını kazandı. 1969'da Tigran Petrosian'ı yenerek dünya satranç şampiyonu oldu. Bu ünvanı 1972 yılında Reykjavik'te yenildiği Bobby Fischer'e devretti. 1978'de Fransız vatandaşlığına geçti.
1992'de Fischer'le Yugoslavya'da ikinci bir maç yaptı. Bu maçı da 10'a 5 kaybetti. Spassky çok güçlü ve her yönüyle gelişmiş satranç stiliyle bir çok başarı kazanmıştır.
Emanuel Lasker
Emanuel Lasker (24 Aralık 1868 11 Ocak 1941) Alman satranç oyuncusu ve matematikçi.
1894'de Steinitz'i +10 -5 =4 sonucu ile yenerek dünya satranç şampiyonu oldu. Birçok turnuvada birinci oldu. Bunların en önemlileri Londra (1899), St. Petersburg (1896 ve 1914) ve New York (1924) turnuvalarıdır.
27 yıl dünya satranç şampiyonu kaldı ve ünvanını birçok maçta korudu. 1921'de Havana'da yapılan maçta Capablanca'ya yenilerek ünvanını devretti.
1933'de karısı Yahudi olduğu için Almanya'yı terk etmek zorunda kaldı. Son yıllarını New York'da geçirdi.
Satranca psikolojik yaklaşımı ve derin analizleriyle bilinir. Aynı zamanda başarılı bir matematikçidir. Matematik doktorasını Erlangen'de David Hilbert yönetiminde yapmıştır (1902). Matematikte polinom halkalarında Lasker-Noether teoremi olarak anılan teoremi geliştirmiştir. Felsefe ile ilgilendiği, Albert Einstein'ın yakın arkadaşı olduğu da bilinmektedir
Jose Raul Capablanca
José Raúl Capablanca y Graupera (19 Kasım 1888 - 8 Mart 1942) Kübalı dünya satranç şampiyonu. 1921 ile 1927 yılları arasında dünya satranç şampiyonu ünvanını taşımıştır. 1921 yılında Emanuel Lasker'i Havana'da yenerek ünvanı kazanmış, 1927'de Alexander Alekhine'e Buenos Aires'de yenilerek bu ünvanı devretmiştir.
Bobby Fischer
Robert James "Bobby" Fischer, dünyanın gelmiş geçmiş en iyi satranç ustalarından sayılmaktadır. 1972 - 1975 yılları arasında, 11. Dünya Satranç Şampiyonu ünvanını taşımıştır.
Fischer, 9 Mart 1943 tarihinde, ABD de Chicago da doğmuş ve annesi Regina Wender'in, 1945 yılında boşanmasından sonra taşındıkları Brooklyn da yetişmiştir. Satrancı 6 yaşındayken öğrenen Fischer kısa zaman içinde bir satranç fanatiği haline gelmiş ve: "Yapmak istediğim tek şey satranç oynamak" sözlerini sarfetmiştir.
BÜYÜK USTALAR
Gary Kimovich Kasparov
Gary Kimovich Kasparov 13 nisan 1963'teAzerbaycan'ın başkenti Bakü'de doğdu. Kasparov, 13 yaşındayken Fransa'da 16 yaş altı dünya birinciliğinde üçüncülüğü paylaştı. Kasparov, bu başarısının ardından eski Sovyetler Birliği dışındaki uluslararası turnuvalarda oynamaya başladı.
1985'de Anatoly Karpov'u yenerek dünya şampiyonu olan Kasparov, bu ünvanı 2000 yılında yenildiği Vladimir Kramnik'e devretti. Usta oyuncu, 1997 yılında New Yorkta süper bilgisayar Deep Blue ya karşı mücadele vermişti. Mücadeleden galip çıkan bilgisayar olmuştu.
Kasparov 10 mart 2005'te bir daha satranç turnuvalarına katılmayacağını açıklamıştı.
Alexander Alekhine
Alexander Alexandrovich Alekhine, (1 Kasım 1892 - 24 Mart 1946) 1927-1935 ve 1937-1946 yılları arası dünya satranç şampiyonu. Çok saldırgan oyun tarzıyla ünlü olmuştur
Vassily Vassilievich Smyslov
Smyslov 24 Mart 1921'de Moskova'da doğdu. Satrancı 6 yaşında öğrendi. 17 yaşındayken Panov ve Lilienthal önünde Moskova şampiyonu olur. 1941 SSCB Şampiyonluğu'nda ikinci ve 1946'daki Groningen turnuvasında elde ettiği üçünçülük ile elit bir oyuncu olduğunu ispatladı ve tüm dünyada tanındı. The Haag-Moskova'da düzenlenen Dünya Şampiyonluğu Turnuvasında Botvinnik'in ardından ikinci oldu. 1953 Zürih Adaylar Turnuvası'nı birinci bitirerek Botvinnik ile ünvan maçı yapmaya hak kazandı. Maç 12-12 (+7-7=10) berabere bitti ve kurallar gereği ünvan şampiyonda kaldı. Üç yıl sonraki adaylar turnuvasını yine kazanan Smyslov, ünvan maçın da bu kez Botvinnik'i +6-3=13 yenerek 7.Dünya Satranç Şampiyonu oldu. Fakat bu kısa sürdü. Bir yıl sonra yapılan rövanş maçını Botvinnik +7-5=11 kazanarak unvanı geri aldı. Bundan sonraki adaylar turnuvasında (Portoroz 1959) 4. olabilen Smyslov, bundan sonra uzun yılllar unvan maçı için oynayamadı. Ancak 1982 de herkesi şaşırtarak 61!! Yaşındayken Las Palmas İnterzonal'inde 2. olarak aday maçları oynama hakkını elde etti. Aday maçları çeyrek finalin de R.Hübner'i , normal skoru 7-7 , kura ile eledi. Ardından İnterzonal'in birincisi Macar Z.Ribli'yi 6 ½-4 ½ yenerek finalde G.Kasparov'un rakibi oldu. 1984'te Vilnius'ta yapılan maçı -4=9 kaybetti ama herkesin takdirini kazandı.
Lasker ve Cabaplanca'dan etkilendiğini söyleyen Smyslov pozisyonel anlayışta bir oyuncudur. Sade, risksiz ve sağlam açılışları tercih ederdi ve tam bir oyun sonu uzmanıydı. Aynı zamanda çok yakın arkadaşı olan Botvinnik ile beraber uzun yılllar Sovyet Okulu'na öncülük etmiştir. ''the Hand'' lakabı ile çağrılan Smyslov halen Moskova'da yaşıyor.
Anatoly Karpov
1951 de Leningrad da doğdu. Maç yapmadan FIDE tarafından şampiyon ilan edilmesi (1975), satranç dünyasında yadırgandı. Ama o, bu ünvanını yaptığı iki karşılaşmayla korumasını bildi ve 1975-1984 yılları arasında şampiyonluğunu sürdürdü.1985 te Kasparov a yenilirken bu tarihten sonra, dört kez daha Kasparovla karşılaşmasına rağmen, rakibine üstünlük sağlayamadı. 1992 de Kasparov u yenerek satranç şampiyonluğu ünvanını yeniden kazandı.
Mikhail Moiseyevich Botvinnik
Ülkesinde " Patrik" olarak anılan Botvinnik, modern satranca yaptığı katkılar ve yetiştirdiği oyuncularla yalnız Sovyet ekolünün degil dünya satrancının da gelişmesini sağlamıştır. Satrancı 12 yaşında öğrenmesine rağmen hızlı bir gelişme göstererek, 1931 de 20 yaşındayken SSCB şampiyonu olur. Aynı başarıyı 1933'te tekrarlar.Hastings 1935 turnuvası ile yurt dışında ilk kez boy gösteren Botvinnik, aynı yıl Moskova da düzenlenen uluslararası turnuva da S.Flohr ile birinci bitirdi. Ertesi yıl gene aynı turnuva da Cabaplanca'nın ardında ikinci, Nottingham da Cabaplanca ile beraber birinci oldu. Bu başarılarından dolayı 1938 AVRO Turnuvası'na davet edildi ve bu turnuvayı Keres ve Fine'nın ardından üçünçü bitirdi. II. Dünya savaşı yılların da 1939, 44 ve 45'te SSCB şampiyonu oldu ve Sverdlovsk turnuvasını hiç yenilmeden kazandı. Alekhine ile yapılması gereken ünvan maçı ise Alekhine'nin ölümü nedeniyle yapılamadı. Savaştan sonra yapılan ilk ciddi turnuva olan Groningen (1946)'i ve Tchigorin Memorial turnuvasını kazandı. Başarılarla dolu bu uzun yıllardan sonra 1948'de The Hauge-Moskova da dünya şampiyonunu belirlemek için düzenlenen, o zamanın en iyi beş oyuncusu ( Botvinnik, Keres, Smyslov, Reshevsky ve Euwe) arasında yapılan maç -turnuvayı açık farkla kazanarak 6. Dünya Satranç Şampiyonu oldu. Bundan sonra tam 7 kez ünvan maçı yaptı. 1951 de D. Bronstein , 1954 te de V. Smyslov ile 12-12 berabere kalarak ünvanını korudu. 1957 de bu kez Smyslov'a (+2-5=15) kaybetti. Kurallar gereği bir yıl sonra yapılan rövanş maçını kazanarak tekrar ünvanı eline geçirdi. İki yıl sonra yıldızı yeni parlayan M. Tal' e +2-6=13 kaybetti. Ancak Botvinnik daha önce olduğu gibi yine bilimsel çalışmalarına bir yıl ara vererek rövanş maçına hazırlandı ve Tal'i +10-5=6 gibi açık bir farkla yendi. 1963'de bu kez Petrosian'a +2-5=15 kaybetti fakat bu kez rövanş hakkı yoktu. Bu bir anlamda Botvinnik devrinin kapanması demekti. 25 yıllık peryotta pek çok turnuva da oynadı ve yine önemli zaferlere imza attı. Bunlardan bazıları 1952 SSCB Şampiyonluğu, Alekhine Memorial, Hastings 1961 ve 66, Stockholm 1961, Amsterdam 1963 ve 66, Noordwijk 1965 turnuva birincilikleridir.1970 de aktif satrancı bıraktı ve eğitmenlik ve satranç bilgisayarları ile ilgilendi. Kendi adıyla anılan satranç okulunun en bilinen öğrencileri arasında Kramnik, Kasparov, Karpov, Shirov, Ivanchuk gibi şampiyonlar ve elit oyuncular vardır.
Lasker, Cabaplanca, Alekhine ve Euwe gibi dünya şampiyonları ile Flohr,Lilienthal, Fine, Keres gibi o zamanın en iyi oyuncuların çağdaşı olması onun satrancını çok geliştirmiş ve bu sayede uzun yıllar zirve de kalmıştır. Rubinstein, Tarrasch ve Cabaplanca'dan etkilenmiştir. Kendinden önceki coğu şampiyon gibi pozisyonel stilde oynamıştır. Karışık kombinasyonlardan çok taşların çok iyi konumlandırılmasına önem vermiştir. Oynanmış oyunları dikkatle inceler, kendi eksiklerini analiz eder ve eksiklerinin üzerine giderek turnuvalara ve maçlara hazırlanırdı. Ayrıca rakibinin oyunlarını ve oyun tarzını çok iyi incelerdi. Rövanş maçlarının kazanılmasının belki de en büyük sırrı bu idi. Tal'in açık ve karmaşık konumlardan hoşlandığını görerek rövanş maçın da bütün 1.e4 ile başlayan partiler de, en katı pozisyonel savunmalardan olan Caro-Kann (1.e4 c6) savunmasını kullanması ( bu maçta sadece bir kez Fransız , 1.e4 e6, oynamıştır) buna en güzel örnektir. Bu tip hazırlanma tarzı günümüzde de kullanılmaktadır. Pek çok açılış ve savunma da yenilikler getirmiş ve modern satrancın gelişmesine büyük katkılar yapmıştır. Beyazla 1.c4 (İngiliz Açılışı)sistemlerini ve 1.d4 açılışının transpoze varyantlarını incelemiş ve kullanmıştır. Siyahla 1.d4'e karşı kariyerinin ilk devrinde Hollanda savunması (1...f5), sonra Grünfeld savunması (1...Af6 2.c4 g6 ) ve ilk kendisinin kullandığı (ve bu nedenle kendi adıyla anılan) Slav Savunmasının (1.d4 d5 2.c4 c6) Botvinnik devamyolunu (3.Af3 Af6 4.Ac3 e6 5.Fg5 dc4) uygulamıştır. 1.e4'e karşı önce İspanyol (1.... e5 2.Af3 Ac6), sonra Fransız Savunması, bir devre Sicilya Savunması (1...c5), Tal'e karşı Caro-Kann ve kariyerinin son döneminde de Pirc-Ufimtsev Savunmasını (1....d6) oynadı ve detaylı olarak inceledi. Sovyet büyükustası V.Ragozin ile çalışmıştır.Her oyuncunun kendi stilini yaratması gerektiğini savunmuştur.
Henüz 13 yaşındayken ABD Gençler Şampiyonu olan Fischer, bu başarıyı yakalayan en genç satranççı olmasıyla satranç tarihine geçmiştir. 14 yaşındayken de en genç ABD şampiyonu olan Fischer, 1958 yılında 15 yaşındayken satranç tarihinin en genç büyükustası olma başarısını göstermiştir.
Fischer, 1972 yılında İzlandanın başkenti Reykjavik te Sovyet Dünya Şampiyonu Boris Spassky i yenerek Dünya Şampiyonu olmuş ve Sovyetlerin bu alandaki hakimiyetine son vermiştir. 1975 yılında Anatoly Karpov ile unvan maçı yapması beklenen Fischer, Uluslararası Satranç Federasyonu FIDE ye maçın oynanabilmesi için bazı koşulların yerine getirilmesini istemiş, aksi halde maça çıkmayacağını söylemiştir.
Fischer i reddeden FIDE, ünvan maçı yapılmadığı halde Karpov u yeni Dünya Şampiyonu ilan etmiştir. Bu olaydan sonra Fischer kayıplara karışmış, yaklaşık 20 yıl ortalarda görünmemiştir. Bu durum ona esrarengiz bir hava vermiş, satranç tarihinin en gizemli şampiyonu olarak görülmüştür.
1996 yılında Fischer, "Fischer satrancı" olarak adlandırdığı yeni bir satranç çeşidi ortaya atmıştır. Buna göre piyonların arkasında bulunan taşlar, kuraya göre rastgele bir şekilde yerleştiriliyordu. Fischer, bu durumda bir oyuncunun yeteneğinin daha iyi anlaşılabileceğini ve de açılış teorisi hazırlıklarının rafa kalkacağını öne sürmüştür.
BM'nin, Yugoslavya'ya uyguladığı ambargoyu delerek 1992 yılında gizlice girip bir satranç şampiyonasına katılan Fischer, o tarihten bu yana "kanun kaçağı" olarak yaşıyordu. Fischer, o yıl Amerikan hükümetinin karşılaşma yapmama taleplerine meydan okumuş, hatta hükümetin kendisine gönderdiği resmi yazıya tükürerek cevap vermiş ve sonuçta eski rakibi Spassky ile Karadağ'ın açığında bulunan bir adada satranç karşılaşması yapmış, Spassky'yi 20 yıl sonra, 10-5 yenerek tam 3.35 milyon dolar para ödülü kazanmıştı.
Bobby Fischer'in, 12 yıllık kaçak hayatı Japonya'nın Narita havalimanında son buldu. Japonya'dan Filipinler'e, kendisine ait, ancak suçlamalar yüzünden ABD tarafından iptal edilmiş "geçersiz bir pasaportla" geçmeye çalışırken yakalandı. Başkent Tokyo'da yakalanan Fischer, 9 ay gözaltında tutuldu ve Mart 2005 tarihinde İzlanda vatandaşlığına geçti.
Oyunlarında kullandığı taktikler ve hamleleri, inanılmaz galibiyetleri halen "Fischer Humması" biçiminde adlandırılıyor.
Mikhail Tal
Mikhail Nekhemievich Tal (9 Kasım 1936 - 28 Haziran 1992), Letonya'nın Riga şehrinde doğan Tal, sekizinci Dünya Satranç Şampiyonudur. 1960 yılında Mikhail Botvinnik'i yenerek bu ünvanı kazanmış, ertesi yıl, 1961'de yine Botvinnik'e yenilerek ünvanı devretmiştir.
Satranç oyununun en tipik atak oyuncusu olarak tanınır. Hayal gücü çok geniş ve güçlü ataklarıyla pek çok başarı kazanmıştır. Satranca yaklaşımı oldukça pragmatik olan Tal, pek çok oyunu rakiplerinin karmaşık pozisyonlarda doğru savunmayı bulamaması sayesinde kazanmıştır. Yine de bu oyunlar seyircilerde hayranlık ve heyecan yaratmıştır.