Uyku Hastalığı Tedavisi
- Sık Sorulan Sorular
- Uyku Hastalıklarında Genetik Nedenler Rol Oynar mı?
- Uyku Hastalığında Sınır Nedir?
- Uyku Hastalığı Nörolojik Rahatsızlıkların İşareti Olabilir mi?
- Uyku Hastalıklarının Sebep Olduğu Başka Hastalıklar Var mı?
- Aşırı Yorgunluk Hali Uyku Hastalığına Sebep Olur mu?
- Huzursuz Bacak Sendromu Hastalığının Sebebi Nedir?
- Halüsinasyon Görmek Uyku Hastalığı İle İlgili midir?
- Uyku Hastalığının Beslenme ile İlgisi Bulunuyor mu?
- Uyku Hastalığı Aşılayan Sineğin İsmi Nedir?
- Uyku Apnesi Ölümcül mü?
- Sağlıklı Bir İnsan Günde Kaç Saat Uyur?
- Uyku Hastalıkları Başka Hastalıklara Yol Açar mı?
- Sürekli Egzersiz Yapmak Uyku Hastalıklarına Sebep Olur mu?
- Uyku Hastalığında Psikolojik Tedavi Almak Gerekir mi?
- Sürekli Uyarıcı Kullanmak Vücuda Zarar Verir mi?
- Uyku Hastalıkları Çalışmaya Engel Olabilir mi?
Uyku hastalığı, kişinin uyku halinde bulunduğu dönemlerde meydana gelen, birden fazla hastalık çeşidine sahip olan bir durumdur. Hastaların psikolojik durumlarına göre şekillenen ve çeşitli evrelere sahip olan bir hastalık türüdür. Hastalığın birden fazla tedavisi bulunmaktadır. Çoğu hastalığın tedavisi psikolojik terapiler ile yapılmaktadır. Tedavi hakkında detaylı uygulamalar, aşağıdaki bölümlerde yer almaktadır.
Uyku Hastalığı Tedavisi Hakkında
Uyku hastalığı tedavisi hakkında pek çok uygulama bulunmaktadır. Uygulamaların tamamı, hastalığın teşhisi üzerine gerçekleştirilmektedir.
Uyku Hastalığı Nedir?
Uyku hastalığına neden olan parazit (Trypanosoma), Sahra altı Afrika'nın sıcak, nemli bölgelerinde yaşayan ve üreyen tsetse sineklerinin ısırması yoluyla insanlara bulaşır. Sinek, sırayla, başka bir enfekte insanı veya hayvanı ısırtarak paraziti satın alır. İnsanlar, vahşi hayvanlar, evcil hayvanlar ve sığırlar, parazitlere ev sahipliği yaparlar. Henüz bilinmeyen nedenlerden ötürü, uyku hastalığının salgınının bulunmadığı tsetse sineklerinin insidansının yüksek olduğu alanlar vardır. Daha az yaygın olan başka enfeksiyon türleri de vardır.
Uyku hastalığının sık görülen ve tarım, balıkçılık, üreme veya avcılıkla uğraşan kırsal alanlardaki popülâsyonlar, sineklere en çok maruz kalan ve dolayısıyla hastalığa daha duyarlı olanlardır.
İlk aşamada, uyku hastalığının paraziti çoğalır ve semptomlar baş ağrıları ve eklemlerde, ateş ve kaşıntı krizleri gibi spesifik değildir. Zaten ikinci aşamada belirtiler daha bariz, aynı zamanda tedavi edilmesi daha zor olduğu zamandır. Uyku hastalığının ikinci aşamasının belirtileri arasında şunlar vardır:
- Ruh hali veya davranış değişiklikleri,
- Zihinsel karışıklık,
- Ateş,
- Duyusal ve koordinasyon bozuklukları,
- Artan lenf düğümleri,
- Zayıflık,
- Nöbetler,
- Terleme,
- Kaygı,
Enfekte olan kişinin geceleri uyuyamadığı, ancak gün içinde uykunun kolayca üstesinden gelebileceği uyku döngüsündeki rahatsızlıklar,
Tedavi edilmeden bırakılırsa, uyku hastalığının ölümcül olabileceği unutulmamalıdır, ancak sağlıklı taşıyıcılar bildirilmiştir. Sadece Afrika ülkelerinde yaygın bir hastalık olduğu için, kirlenme riski olan bölgelere seyahat eden bir yabancının birinci aşamadaki semptomlardan herhangi birine sahip olması durumunda, semptomların kötüleşmesinden hemen önce tıbbi yardım almalıdır. Hastalığın endemik yerlerinden birinde, yerel veya gezgin olmakla, ilk belirtilerin başlangıcında tıbbi yardım almalıdır. Uyku hastalığının teşhisi, kandaki parazit veya lenf nodlarından aspire edilen sıvı taranarak yapılır. T. b. Rodezense, kanda T. b'den daha kolay bulunur. Afrika'da Trypanosomiasis tanısı alan tüm hastalar, Merkezi Sinir Sisteminin tutulumunu değerlendirmek için beyin omurilik sıvısı toplanması için delinmelidir.
Hastalığı başlangıçta teşhis etmek zor olsa da, en kolay tedavi edildiği aşama budur, bu yüzden mümkün olan en kısa zamanda yapılmalıdır. Uzak bölgelerde ve kötü sağlık sistemlerinde yaygın olduğu için, çoğu enfekte kişinin teşhis edilmeden önce öldüğü tahmin edilmektedir.
Uyku hastalığının tedavisi, hastalığın evresine bağlı olacaktır ve tedaviye ne kadar erken başlanırsa, başarı şansı o kadar artar. İlk aşamada kullanılan ilaçlar düşük toksisiteye sahiptir ve uygulanması kolaydır. Ancak ikinci aşamada ilaç parazite ulaşmak için kan-beyin bariyerini geçmelidir. Bu yüzden daha fazla yan etkiye sahip olabilecek ilaçlardır.
İlk aşamada pentamidin ve suramin kullanımı önerilmektedir. Uyku hastalığının ikinci aşaması için, 2009'dan beri WHO, daha önce kullanılan melarsoprolden daha güvenli olan Nifurtimox-eflornitin veya NECT kombinasyonunu önermektedir. Sadece bir doktor size hangi ilacın sizin durumunuza en uygun olduğunu, bunun yanı sıra doğru dozaj ve tedavi süresini size söyleyebilir. Her zaman doktorunuzun yönergelerini dikkatli bir şekilde takip edin ve kendi kendine ilaç kullanmayın. İlk önce doktora başvurmadan ilacı kullanmayı bırakmayın ve reçete edilenden daha az veya daha fazla miktarda aldığınızda, prospektüste belirtilen talimatları izleyin. Hastalıktan kaynaklanan komplikasyonlar arasında gündüz aktiviteleri sırasında uyku anlarının (örneğin, makinelerin işlenmesi gibi), merkezi sinir sistemine kademeli olarak zarar vermesi, koma ve hatta ölümün neden olduğu hasarlar sayılabilir. Daha erken uyku hastalıkları (her iki tipte) teşhis edilir ve tedavi edilir, hasta için tedavi beklentileri o kadar iyidir. Semptomlar kötüleştikçe, hastalık ilerledikçe, tedavi daha karmaşık ve belirsiz hale gelir. İyi haber şu ki, 2009'da 50 yıl içinde ilk kez, uyku hastalığına yakalanan kişi sayısı düştü ve WHO, uyku hastalıkları hakkında daha fazla bilgi edinmek, yeni ilaçlar geliştirmek için ilaç firmaları ve kurumlarla ortaklık kurdu. Ancak, hastalığı daha etkin bir şekilde kontrol etmek için mali ve insani kaynaklara büyük yatırım yapılması gerekmektedir.
Uyku hastalığının önlenmesi endemik alanlardan kaçınmayı ve / veya tsetse sineklerinden ısırmaya karşı korumayı içerir. Giysiler tüm vücudu korumalı ve sineklerin ısırması en iyi giysiye nüfuz edeceğinden kalın olmalıdır. Uykusuzluğun önlenmesi için böcek kovucuların kullanılması da tavsiye edilir, ancak tsetse sineklere karşı etkinliği sınırlı olabilir. Pentamidin ayrıca önleme konusunda da yardımcı olabilir, ancak yan etkiler pankreas hücrelerine zarar verir, bu da hipoglisemiye yol açabilir ve daha sonra diyabet tarafından takip edilebilir. Bu nedenle, ilaç profilaksi amacıyla nadiren kullanılır.
Uyku Hastalığı Çeşitleri Nelerdir?
Bilinen uyku hastalığı çeşitleri yaklaşık 85 tanedir. Ancak bunlardan en bilinenleri aşağıda listelenmiştir.
- Obstrüktif Uyku Apnesi
- REM Uyku Bozukluğu
- Gece Terörleri
- Seksomnia(Uykuda Seks)
- Narkolepsi
- Uyurgezerlik
- Uyku Felci
- Patlayan Kafa Sendromu
- İnsomnia
- Uyuyan Güzel Sendromu
Bu hastalıklar hakkında daha detaylı bilgiler, aşağıda yer alan bölümlerde açıklanmıştır.
Obstrüktif Uyku Apnesi
Uyku apnesi bir olan uyku bozukluğu kişi gece boyunca, bir kaç saniye için birkaç kez nefes durduğunda potansiyel olarak ciddi. Obstrüktif uyku apnesi olan insanlar, problem yaşadıklarının farkında bile olmayabilirler. En sık görülen formdur ve boğaz kaslarının uyku sırasında rahatladığı ve solunum yollarının kapanmasına neden olur ve bu da uygun nefes almayı engeller ve engeller. Bu, kandaki oksijen seviyesini önemli ölçüde azaltabilir. Böylece beyin bir şeylerin yanlış olduğu mesajını alır. Nefes alamamakla birlikte, kısa bir süre için uykudan uyanırsınız - hava yolları tekrar açılır ve solunumun normale dönmesine izin verir. Bununla birlikte, bu problem, gece boyunca tekrar tekrar kendini tekrar eder ve ciddi komplikasyonlara neden olabilir.
Obstrüktif uyku apnesi sırasında, kişi boğulmaya benzer bir horlama veya ses üretebilir. Düzensiz uyku, kişinin derin uykuya ulaşmasını engelleyerek, gün içinde kendisini uykulu hissetmesini sağlar.
Merkezi uyku apnesi daha az yaygındır ve beyin nefes sinyallerine sinyal iletemediğinde ortaya çıkar. Bu tip apnelerden muzdarip bir kişi, nefes darlığıyla uyanabilir veya uyumada zorluk çekebilir hatta uykuya devam edebilir. Obstrüktif uyku apnesinde olduğu gibi, burada kişi aynı zamanda gün içinde uyuklama yaşayabilir. Bu tip uyku apnesi için ana neden solunum yolunun tıkanmasıdır. Obezite, bademciklerin genişlemesi, boyun çevresi ve kraniyofasiyal değişiklikler gibi durumlar uyku apnesine neden olabilir.
Tüm insanlar uyku apnesi, hatta çocuklar bile yaşayabilir. Bununla birlikte, bazı risk faktörleri genellikle doktorlar tarafından listelenir. Hastalığın türüne göre değişir, ancak en az iki özellik yaygındır: erkek ve 50 yaşın üzerinde olmak. Genel olarak erkekler, aşırı kilolu olmaları ve menopozdan sonra daha fazla risk altında olan kadınlardan hastalığa yakalanma olasılığının iki katıdır. Birçok insan horlama konusunu potansiyel olarak ciddi bir sağlık sorununun işareti olarak görmez ve horlayan herkesin uyku apnesine sahip olmadığı doğrudur. Ancak, özellikle horlamaya sessizlik dönemleri eşlik ediyorsa, yüksek sesli horlama varsa bir doktorla konuşmayı unutmayın.
Doktorunuza yorgunluk, aşırı uyuşukluk ve sinirlilik gibi belirtilere yol açabilecek olası uyku sorunları hakkında danışın. Doktor bulgu ve belirtilerinize göre bir değerlendirme yapabilir veya sizi uyku bozuklukları için bir merkeze yönlendirebilir. Orada, bir uyku uzmanı sorunun nedenini belirlemenize yardımcı olabilir. Teşhisi sağlamak için, doktor genellikle, uyurken solunum ve diğer vücut fonksiyonlarını izlemek için bir gece değerlendirmesine başvurabilir. Bu gece sınavına Polisomnografi denir.
REM Uyku Bozukluğu
Bu dikkatli bir araştırmayı hak eden bir uyku bozukluğudur. Hasta ya da aile üyesi, uyurken, hastanın kendini bir saldırıdan, birisine saldırmaktan, bir şeyden kaçmaktan, vs. saldırıya uğradığı, üzücü rüyalarla ilişkili, bazen şiddet içeren hareketler sunduğundan şikâyetçidir.
En canlı rüya döneminde (REM uykusu) ortaya çıkan bir problemdir ve hasta olanları hatırlar. Hasta yataktan düşebilir, kalkabilir ve bir yere gidebilir, havaya yumruk atabilir, nesnelerde veya yatak partnerinde olabilir.
Bazı nörolojik hastalıklar bu problemle ilişkili olabilir, fakat aynı zamanda bazı ilaçlar ve alkol kullanımı da olabilir.
Gece Terörleri
Gece terörü gibi, bir parasomnidir (uyku bozukluğu) 'dir. Uyurgezerlik çocuklarda daha yaygındır ancak yetişkinleri etkileyebilir. Genellikle birkaç saniye ile birkaç dakika arasında süren gece terörü atakları sırasında, çocuk yatağa oturabilir, çığlık atabilir, gözlerini açabilir, evin etrafında koşabilir ve durmaksızın ağlayabilir. Gece terörü olan yetişkinlerin, problemin bölümleri sırasında çocuklardan daha agresif olmaları daha olasıdır ve onlardan farklı olarak, bu dönemlerde olanların küçük bölümlerini hatırlayabilirler. Bütün bu belirtiler uyku saatlerinin erken saatlerinde gerçekleşir. Gece terörü, kâbustan farklıdır, çünkü kâbus uykudaki son saatlerde gerçekleşir, çocuğun uyanmasına neden olur ve genellikle onun hayalini hatırlar. Gece terörü çoğu zaman ebeveynleri çocuğun kendisinden daha fazla korkutur, çünkü o sırada olanlardan hiçbir şey hatırlamaz. Uyurgezerlik yapan çocuklarda olduğu gibi, gece terörü atakları da büyüdükçe doğal olarak yok olmaya eğilimlidir. Ancak, bazı durumlarda tedaviye ihtiyacınız olabilir ya da bu zamanlarda ona zarar vermesini önlemek için adımlar atabilirsiniz. Yetişkinlerde, semptomun nedenini tanımlamak ve tedavi aramak gereklidir.
Genellikle gece terörü, olayların tanımıyla doktor tarafından teşhis edilir. Halen gece terörü olaylarına katkıda bulunabilecek koşulları tanımlamak için hasta üzerinde fiziksel veya psikolojik bir inceleme yapabilir. Tanı kesin değilse ve uyku sırasında solunum probleminden şüphelenirse, doktor bir uyku çalışması sınavı (polisomnografi) isteyebilir.
Genellikle gece terörü vakalarının tedaviye ihtiyacı yoktur, sadece çocuğun zarar görmesini önlemek için önleme tedbirleri. Büyüdüklerinde tamamen ortadan kaybolmaya eğilimlidirler. Olaylar sırasında, ebeveynler çocuğun motor aktivitesini kısıtlamamalıdır, çünkü bu süreyi uzatabilir.
Eğer gece terörü atakları uyku apnesi, reflü ya da stres gibi diğer sağlık durumlarından kaynaklanıyorsa, tedavi soruna neden olan ya da katkıda bulunanlara bağlı olacaktır.
Çocuk çok şiddetli hale gelirse ya da yaralanma riski altındaysa, yatmadan önce benzodiazepinler gibi bazı ilaçlar da endike olabilir. Genellikle bu tedavi üç ila altı hafta sürer.
Kişinin, yatmadan ve uyandırma sırasında düzenli bir program izlemesinin yanı sıra odayı engellemeden, kapı ve pencereleri sıkıca kilitlemesinden de önemlidir.
Gece terörü atakları kısa olma eğilimindedir, otuz saniye ila beş dakika sürer, çok nadiren bundan daha uzun sürer. Çocuklar olaydan hemen sonra uyumaya giderler.
Somnasbizm gibi, bu durum genellikle çocuk büyüdükçe ortadan kaybolur ve evi daha güvenli ve geçmeyi beklemek çoğu durumda ebeveynlerin yapabileceği şeydir.
Seksomnia(Uykuda Seks)
Uyku ile ilgili çeşitli bozukluklar vardır. Uykusuzluk ve somnambulizm, bilinen en iyi olgulardır, ancak yalnız değildirler. Gece terörü ve sexomnia bunlardan örneklerdir.
Gece terörü, kişi çığlık atar ve uyurken dehşete düşer. Sexomnia'da, hatta uyurken cinsel davranışları vardır. Ne yaptığının farkında olmasa bile bir ilişki içinde olabilirsiniz.
Herhangi bir uyku bozukluğu hasta veya başkaları için rahatsızlık ve riskler sunar. Bu nedenle, en uygun terapötik ve önleyici tedbirleri benimsemek için her bir fenomeni ve sonuçlarını bilmek önemlidir. Bu anlamda, hastanın, akrabaların ve arkadaşların algısı, somnambulistin davranışlarını anlamada yardımcı olur. Ancak vakanın kesin bir şekilde teşhis edilmesi şarttır.
Hastanın beyin dalgalarını inceleyerek belirli hastanelerde ve kliniklerde uygun tanı yapılır. Olumlu vakalarda, sınavlar, normal uyku veya uyanıklık durumlarından çok farklı bir nörolojik davranış sergiler. Hasta uyanık ve derin uykuda aynı anda uyuyor gibi görünüyor. Bu klinik izlemede ortaya çıkan beyin dalgaları tarafından tanımlanır.
Sınavlar ve çalışmalar, beynin görme, hareket ve duyguları kontrol eden bölümlerinin uyanık olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak, bellek, karar ve rasyonel düşünme ile ilgili alanlar derin uykuda devam eder. Bu devletteki insanlar neler olup bittiğini bilmeden ya da hatırlamadan konuşabilir, yürüyebilir, yiyebilir, yemek yiyebilir, araba kullanabilir ve hatta seks yapabilirler. Psikolojinin bazı yönlerinde, sexomnia'ya atfedilen davranışlar, kişinin uyku sırasında tezahür ettiği bastırılmış ve bastırılmış arzuların eşanlamlarıdır. Bu bakış açısıyla, güçlü bir cinsel istekliliğin olumsallığına dayanan bir adam, bilinçli olarak yapmasa bile, bu tür davranışları uygulayabilir.
Her ne kadar bu mantık Psikolojinin bazı akımlarında yayılmış olsa da, bazı etkenler vardır, insan davranışlarının bilimsel ve fizyolojik bakış açısını dikkate almak gerekir. Yukarıda gördüğümüz gibi, spesifik davranışların oluşumunu etkileyen fizyolojik, kimyasal ve organik özellikler vardır.
Pek çok insan için, rıza göstermeyen (cinsiyete benzer) bir cinsel yaklaşımı saygısızlık, sarhoşluk ve hatta tecavüz eylemi olarak sınıflandırmak daha kolaydır. Her vaka belirli bir şekilde görülmelidir.
Narkolepsi
Narkolepsi kişi de gece uyudu bile, gündüz aşırı uykululuk ve sık uyku atakları ile karakterize uyku bozukluğudur. Bu ataklar genellikle aniden ve günün herhangi bir saatinde meydana gelir. Popüler inanışın aksine, narkolepsi, depresyon, konvülsif bozukluklar, bayılma, tembellik ya da geceleri basit uyku eksikliği ile ilişkili değildir. Bu, tedavisi olmayan ve bunun sahiplerinin yaşam kalitesini ciddi biçimde etkileyebilen kronik bir durumdur. Bununla birlikte, mükemmel tedavi edilebilir ve ana semptom, ilaçlar ve yaşam tarzında bazı değişiklikler ile kontrol edilebilir.
Narkolepsinin tam nedeni uzmanlar tarafından bilinmemektedir, ancak çoğu genetik faktörlerin hastalığın nedenlerine doğrudan dâhil olabileceğine inanmaktadır.
Narkolepsi'nin hipotalamusta yer alan bir grup hücre kaybından kaynaklandığına inanılmaktadır. Bu hücreler erken ölüyor ve bizi uyanık tutmaktan sorumlu olan hipokretin adı verilen bir nörotransmitter üretmiyorlar. Bu nedenle, bu kimyasalın miktarındaki bir dengesizlik, REM uykusunun uygunsuz zamanlarda ortaya çıkmasına neden olabilir. Doktorlar, vücudun düşük miktarlarda hipokretin üretmesine neyin yol açtığını bilmezler, ancak otoimmün bir reaksiyonun söz konusu olabileceğine inanılır.
Doğal uyku sürecinde, bir kişi en çok rüyanın gerçekleştiği REM uykusuna girmeden önce tüm ilk aşamalardan geçer. Narkolepsisi olan bir kişi zaten tüm bu erken aşamaları atlar ve REM uykusunu çok daha çabuk yapar. Bu hem gece hem de gündüz olabilir.
Narkolepsi için genetik faktörler ve bulaşıcı süreçler en önemli risk faktörü olarak görünmektedir. Bilim adamları ayrıca hastalığın doğrudan yaşa bağlı olduğuna inanırlar. Genel olarak, bu bozukluk genellikle iki dorukta ortaya çıkar: ergenliğin sonunda ya da yaşamın ikinci on yılının başında ve 50 yaşından sonra. Menopoz dönemindeki kadınlar genellikle narkolepsi ile en çok etkilenenlerdir.
Uyurgezerlik
Uykuda temelde, yataktan kalkarken yürümek ya da hala uykuda iken her çeşit aktiviteyi gerçekleştirmek oluşan bir uyku bozukluğudur. Tıbbi terimlerle, somnambulizm, kişinin motor fonksiyonlarının uyandığı bir uyku bozukluğudur, ancak bilinci hareketsiz kalır. Bu nedenle, beynin dengesiz bir uyanışıdır. Dünya nüfusunun yaklaşık % 1 ila 15'inin en az bir somnambulizm atağı olduğu tahmin edilmektedir.
Günümüzde çok yaygın olduğu için, somnambulizm artık uyku bozukluğunun kendisi olarak değil, uykuda bir varyasyon olarak tanımlanmaktadır. Buna ek olarak, somnambulizm temel olarak evden ileri geri gidip, konuşmaları içerebilir ve gecenin ilk yarısında gerçekleşir. Kısa bir süre veya 40 dakikaya kadar dayanabilir ve gece boyunca kendini tekrarlayabilir. Bu bölümler sırasında, kişi daha az uyanıklık, boş bir bakış ve diğerleriyle iletişimde göreceli bir tepki eksikliği sergiler.
Başta ebeveynlerden çocuklara aktarılan somnambulizm için genetik bir yatkınlığa dair bilimsel kanıtlar vardır. Bu nedenle, aynı ailenin birkaç üyesini tekrarlayan uyku yürüyüşü bölümleriyle gözlemlemek çok yaygındır. Üç ila yedi yaş arasındaki çocukların somnambulizm bölümleri geliştirmesi daha olasıdır. Bu, sinir sisteminin çok yoğun bir gelişim evresidir ve bu nedenle doğaldır, bu değişiklikler çocukların uykusunda yansıtılır. Uyurgezerlik ergenlik döneminde yok olma eğilimindedir, ancak yetişkinlerde de ortaya çıkabilir. Bu durumlarda, genel olarak diğer sağlık durumlarıyla birlikte uyku bozukluğunun kendisinden daha fazla ilişkilidir.
Uyurgezerlik uyku sırasında istenmeyen bir davranış veya deneyim olarak bir parasomnia olarak sınıflandırılır.
Uyurgezerlik bölümleri genellikle gece erken, genellikle uykuya daldıktan sonra bir veya iki saat olur ve örneğin, uyku sırasında meydana gelme olasılığı daha azdır. Bir kaç dakikadan neredeyse bir saate kadar süren, sık ya da sık bir şekilde bir somnambulizm olayı meydana gelebilir.
Uyurgezerlik bölümlerinin tanımlanması ve teşhis edilmesi genellikle kolaydır. Bunu genellikle bir uzman yardımı olmadan kendi başınıza yapabilirsiniz. Sadece kişinin uyku sırasında garip davranışlarını gözlemlemek zaten bir uyurgezerlik atağını mümkün kılar.
Hekimin gerekli gördüğü hallerde, gece nöbetleri, diğer uyku bozuklukları veya panik atakları gibi semptomları uyku yürüyüşüyle karıştırabilecek diğer durumları değerlendirmek ve dışlamak için fiziksel veya psikolojik bir muayeneden geçebilir.
Bazı durumlarda, uyku laboratuvarında ayrıntılı bir çalışma önerilebilir. Bu çalışma aynı zamanda polisomnografi olarak da bilinir. Bunu yapmak için, geceyi uyku laboratuvarında geçirmelisiniz. İçinde, bir teknisyen kafa derisi, göğüs ve bacaklara sensörler yerleştirir. Bu sensörler, beyin dalgalarını, kandaki oksijen seviyesini, kalp hızını ve solunum hızını ve ayrıca çalışma sırasında göz ve bacak hareketlerini kaydedecek bir bilgisayara bağlanır. Somnambulizm genellikle çocuklarda gözlendiği için, belirtilen tedaviler yoktur. İdeal olarak, ebeveynler çocuklarını ve güvenliğini sağlamak için gece boyunca hareket edebilecekleri çevreye dikkat etmelidir. Çocuğun yaşadığı ve genellikle yıllardan geçtiği bir aşamadır.
Sadece somnambulism bölümleri çok sık görülür ve çocuğun ve ailenin günlük hayatını etkileyebilir, bazı özel ilaçlar doktor tarafından reçete edilebilir.
Uyku Felci
Uyku felci uyandıktan hemen sonra veya uykuya dalmaya çalışırken ve zihin uyanıkken bile bedenin hareket etmesini engelleyen bir bozukluktur. Böylece kişi uyanır, hareket edemez, ıstırap, korku ve teröre neden olur.
Çünkü uyku sırasında beyin vücudun tüm kaslarını gevşetir ve bizi korur, böylece enerjiyi korur ve rüyalar sırasında ani hareketleri önleyebiliriz. Bununla birlikte, uyku sırasında beyin ve vücut arasında bir iletişim sorunu ortaya çıktığında, beyin vücuda dönmek için zaman alabilir ve bu da bir uyku felci olayına neden olabilir.
Her bölüm sırasında, birisini yatağın yanında görmek veya garip sesler duymak gibi halüsinasyonlar yapmak mümkündür. Ancak bu, yalnızca bedenin kontrolünün yokluğundan kaynaklanan endişe ve korkunun fazlalığı nedeniyle gerçekleşir.
Ayrıca kulak sesleri, kulak kaslarının hareketiyle de doğrulanabilir, bu da vücudun diğer tüm kaslarının uyku sırasında felç olmasına rağmen meydana gelmeye devam eder.
Her ne kadar uyku felci her yaşta ortaya çıkabilse de, ergenlik döneminde ve 20 ve 30 yaşları arasındaki genç yetişkinlerde daha sık görülür ve kötü uyku alışkanlıkları ve aşırı stres ile ilişkilidir.
Uyku felci, birkaç saniye ya da dakika sonra kendi kendine giden, az bilinen bir sorundur. Bununla birlikte, bu bölüm felçten kurtulmak, birisi bölümün kişisine dokunduğunda veya kişi şu anda mantıklı bir şekilde düşünebildiği ve tüm enerjisini kasları hareket ettirmeye çalıştığı zaman odaklanabildiği zaman mümkündür.
Patlayan Kafa Sendromu
Uyku esnasında kafa içerisinde patlama sesleri ya da yüksek seslerin duyulduğu ve hastaların uyku uyumasını engelleyen, nadir bir uyku hastalığıdır. Hastalığın keşfi 1920 yılında Robert Armstrong-Jones tarafından yapılmıştır.
İnsomnia
Uykusuzluk yaşayan kişiler genellikle güne yorgunluk hissetmeye başlarlar. Duygu durum sorunları ve enerji eksikliği yaşarlar ve işte ya da bu bozukluğun neden olduğu çalışmalarda kötü performans gösterirler. Genel olarak, kişinin yaşam kalitesi genellikle uykusuzluk ile tehlikeye girer. Birçok yetişkin hayatlarında bir noktada uykusuzluk yaşar, ancak bazı insanlar normalden çok daha uzun bir süre sürecek kronik uykusuzluklara sahiptir.
Uykusuzluk, ayrıca, hastalık ya da ilacın kötüye kullanılması gibi diğer nedenlerden kaynaklanan ikincil bir bozukluk da olabilir.
İş, çalışma, sağlık ya da aile ile ilgili endişeleriniz gece zihninizi aktif tutabiliyor, bu da uykuya dalmayı zorlaştırıyor. Sevilen birinin, boşanmanın veya iş kaybının ölüm veya hastalık gibi yüksek stres olayları da uykusuzluk dönemlerini tetikleyebilir. Birçok ilaç, bir kişinin uykuya dalma veya antidepresanlar, tansiyon ilaçları, antialerjikler, uyarıcılar ve kortikosteroidler de dâhil olmak üzere uykuya dalma yeteneğini etkileyebilir. Kafein ve diğer uyarıcı maddeler içeren diğer ilaçlar da uykusuzlukta tetikleyebilir. Kahve, çay, kola bazlı alkolsüz içecekler ve kafein içeren diğer içecekler, iyi bilinen ve yaygın günlük uyarıcılardır. Tüketimi yasak değildir ve uykusuzluk ile doğrudan ilişkili değildir, ancak muhtemelen bozukluğun tetikleyici bir faktörü olabilir. Örneğin geceleri kahve içmek, uykuyu zorlaştırabilir. Nikotin sigaralarda veya diğer tütün ürünlerinde uykusuzluğa neden olabilecek başka bir uyarıcıdır. Alkol bile uyumanıza yardımcı olabilir, ancak uykunun daha derin aşamalarını engeller ve çoğu zaman bir kişinin gece yarısında uyanmasına neden olur. Yatmadan önce hafif bir atıştırmalık yiyin, ama çok fazla yemek de önerilmemektedir. Bunun sebebi ise uykuya geç dalma olarak nitelendirilmektedir. Birçok insan ayrıca uykuyu da bozan mide ekşimesi ve reflü yaşar. Uykusuzluk da yaşla daha yaygın olabilir. Çevrede bulunan gürültü ve diğer değişiklikler yaşlı bir kişiyi daha genç birinden daha kolay uyandırabilir. Yaşla birlikte kişi alma organı saat değişiklikleri, önceki akşam yorgun hissediyorum ve önceki sabah uyanmak. Bununla birlikte, yaşlı genellikle genç insanlardan daha uyku aynı miktarda gerekir. Zamanla, bir kişi daha az fiziksel veya sosyal olarak aktif hale gelebilir. Günlük aktivitelerin olmaması iyi bir gece uykusuna müdahale edebilir, çünkü bir kişi ne kadar az aktif olursa, gün içinde uykusuzluğunu o kadar uzun sürebilir ve gece uyumak zorlaşır.
Kronik ağrı ve arterit ya da sırt problemleri, depresyon, anksiyete ve stres gibi durumlar uykuya müdahale edebilir. Yaşlı erkekler sık sık büyümüş bir prostat geliştirir, bu da sık idrara çıkmaya ve uykuyu bozmasına neden olabilir. Kadınlarda, menopoz semptomları eşit derecede rahatsız edici olabilir ve iyi bir gece uykusunun olmasını engelleyebilir.
Uyku apnesi ve huzursuz bacak sendromu gibi diğer ilgili bozukluklar da yaşla birlikte daha yaygın hale gelir. Ek olarak, yaşlı insanlar genellikle gençlerden daha fazla ilaç kullanıyor.
Size bir dizi soru sormanın yanı sıra, doktorunuz uyku düzeninize ve gündüz uyuşukluğuna bakacaktır. Bunun için belirli bir süre boyunca bir uyku günlüğü tutmanız ve doktorunuza sunmanız gerekebilir.
Muhtemelen uykusuzluğa neden olabilecek diğer problemlerin bulgularını aramak için fiziksel bir sınav da yapacaktır. Bazen, tiroit problemlerini veya uykusuzluğun arkasında olabilecek diğer rahatsızlıkları kontrol etmek için bir kan testi yapılabilir. Eğer uykusuzluğun nedeni belirsiz ise veya uyku apnesi veya huzursuz bacak sendromu gibi başka bir uyku bozukluğunun belirtilerini yaşıyorsanız, uyku bozukluklarını incelemek ve teşhis etmek için özel bir merkezde bir gece kalmanız gerekebilir. Orada, beyin dalgaları, nefes alma, kalp atışı, göz hareketleri ve vücut hareketleri de dâhil olmak üzere hasta uyurken çeşitli vücut aktivitelerini izlemek ve kaydetmek için testler yapılır.
Uyuyan Güzel Sendromu
Hastaların % 72'sinde ilk bölüm bir enfeksiyonla tetiklenir. Hastalar 10-13 gün içinde 7 ila 19 nörolojik episod geçirmekte ve ortalama 3,5 ayda bir tekrarlayan relapslarla birlikte olmaktadır. Epizodlar, çocukluk çağındaki erken sunumlu hastalarda daha tekrarlayıcıdır. Nöbetlerinde, tüm hastalar, bilişsel bozulma (ilgisizlik, konfüzyon, uyuşukluk ve unutkanlık) ve derealizasyon belirli bir duygu algı ile uyku benzer durumda (uyku günde 15-21 saat olan süreler ile birlikte) hipersomniye dönüşmektedir. Daha seyrek, hastalar hiperfajiyi (hastaların % 66), hiperseksüalite (hastaların % 53, çoğunlukla erkek), anksiyete, kompulsif veya duygu durum değişiklikleri ve depresyon (hastaların % 53, ağırlıklı olarak kadın) elde etmektedir. Bölümler arasında uyku, uyanıklık, duygu durum ve yeme alışkanlıkları kontrollere benzerdir. Ancak KLS'li hastalarda vücut kitle indeksi daha yüksektir. Hastalığın seyri 8-14 yıldır. Ancak erkeklerde, hiperseksüelli hastalarda ve hastalığın ilk sunumu 20 yaşından sonra ortaya çıktığında daha uzundur. Beynin yapısal görüntülemesinin sonuçları, beyin-omurilik sıvısı çalışması ve serum iltihabi belirteçleri araştırması negatiftir. Olguların % 70'inde, epileptik aktivite olmaksızın epizotlar sırasında EEG yavaşlığı gözlenir. Uyku yapısı uyumlu hipersomniden düşük uyku etkinliği ile hipo-yoğunlaşmaya kadar uzanır. Serebral sintigrafi, özellikle ataklar arasında elde edilen görüntülerle karşılaştırıldığında, talamik, hipotalamik ve frontotemporal bölgelerde lokalize olan hipoperfüzyon gösterebilir. Hastalar genellikle tıbbi tedaviye zayıf yanıt verirler. Bazı uyarıcılar (amantadin ve daha nadiren, modafinil veya amfetaminler) ve duygu-durum düzenleyicileri (lityum, valproat değil, karbamazepin) mütevazı etkinliğe sahiptir. KLS esrarengiz ve sakat bir hastalıktır. Nedeni tespit edilene kadar, hastalık kontrolü öncelikle destekleyici ve eğitici olmalıdır.
Uyku Hastalığının Belirtileri Nelerdir?
Hastalıkların belirtileri genelde ortaktır. Bu belirtiler; uykuya dalmakta zorluk, çok sık uykudan uyanma, yorgun uyanma, gün içerisinde konsantrasyon bozukluğu, unutkanlık, normal beslenmeye rağmen kilo alma, cinsel fonksiyonlarda bozukluk, gerginlik ve sinirlilik hali ve depresyondur.
Uykuya Dalmakta Zorluk
Uyku hastalığına sahip olan kişiler, uykuya dalmakta zorluklar yaşar. Buna bağlı olarak hastalar, günlük hayatlarında zor anlar yaşar. Uykusuzluk, insanı olumsuz yönde etkiler ve yorgun düşmesini sağlar.
Çok Sık Uykudan Uyanma
Sık sık uykudan uyanma da hastalık kapsamında gelişen büyük problemler arasında yer almaktadır. Uykunun kesilmesi ve uyku halinin bozulması, kişiyi olumsuz yönde etkiler.
Yorgun Uyanma
Yorgun uyanma, pek çok faktöre bağlı olarak gelişebilir. İş hayatında yaşanan stres ya da uyku ihtiyacının karşılanamaması, en doğru örnekler olacaktır.
Gün İçinde Konsantrasyon Bozukluğu
Uykusuzluğa bağlı olarak gerek günlük hayatta gerekse iş hayatında konsantrasyon gerektiren işlerin yapılmasında zorluklar yaşanır.
Unutkanlık
Unutkanlık; geçmişte, gelecekte ya da günümüzde yapılan bazı eylemlerin ya da düşüncelerin hafızadan istemsiz bir şekilde silinmesi olarak açıklanmaktadır. Uykusuzluk kapsamında sıkça görülmektedir.
Normal Beslenmeye Karşın Kilo Alma
Uykusuzluğa bağlı olarak kilo alma da görülmektedir. İnsanların uyurken bile kalori yaktıkları bilinmektedir. Ancak uyku düzeninin olmaması, kilo almaya eğilim şeklinde gelişir.
Cinsel Fonksiyonlarda Bozukluk
Hormonlarda görülen değişiklikler sonucunda, cinsel hayatta büyük sıkıntılar yaşanabilir.
Gerginlik ve Sinirlilik Hali
Uykusuzluk çekildiği dönemde rastlanan en yaygın belirtidir. Uykusuz olan kişiler genelde agresif olur ve hareketlerini kontrol edemez. Çevresindeki insanlara saldırgan davranışlar sergiler.
Depresyon
Depresyon ciddi bir ruhsal bozukluktur, tedavi edilmesi gereken gerçek bir hastalıktır. Tedavi gerektirir çünkü hastanın genel ömrünü etkiler ve tedavi edilmezse daha da kötüleşir. Depresyon, pasif bir duygu durum hissi değildir, günlük hayatı önemli ölçüde rahatsız eden bir hastalıktır. Bu, ahlaki zayıflığın bir işareti değildir, ancak beyindeki kimyasal maddelerin bozulan dengesinin bir sonucudur, miras, stres ve yaşam tarzı üzerinde önemli bir rol oynamaktadır. Depresyonun neden olduğu sıradan duygu durum ve ıstırap arasında büyük bir fark vardır. Yaşamla ilgili hayal kırıklığına uğradığımızda, bir arkadaşımız olmadan ya da sevdiklerimizi kaybederken, üzüldüğümüz ve endişelendiğimiz doğaldır. Bu tür olaylar yaşamanın sevincini besler, ama yakında çoğu insan normal hallerine döner. Depresyon bugünün en yaygın ruhsal bozukluklarından biridir.
Depresif bozukluğu olan kişilerin sayısı, dünyanın tüm sanayileşmiş ülkelerinde geçen yüzyılın başından beri sürekli artmıştır. Epidemiyolojik çalışmalar, popülâsyonun % 3-4'ünün daha şiddetli olduğunu, daha hafif olan depresyon formlarının % 1,5 ila 2'sini göstermektedir. Kadınlar erkeklerden 2: 1'den daha sık görülür.
Depresyon en sık 40 yaşında görülür, ancak vakaların% 50'sinde hastalık daha erken ortaya çıkar.
Alkol bağımlılığı, depresyon ve 11 yaşından önce ebeveynlik kaybetme öyküsü olan ailede depresif bozukluk riski artmaktadır. Depresyon, bireyin duygusal ve fiziksel alanında rahatsızlığa neden olan bir hastalıktır. Çoğu insan hayatı boyunca bir ruh hali yaşar. Böyle bir aile veya mali sorunlar ölüm gibi Stresli olaylar depresyon nedeni olabilir ve bazen insanlar net bir nedenden dolayı depresif hissedebilmektedir.Bir kişi sürekli bir iki hafta veya daha uzun süre ve ne zaman hiçbir şey sizi neşelendirecek olabilir boyunca her gün üzgün hissettiklerinde Gerçek depresyon akla gelmelidir.
Depresif hastalar kötü huylu, üzgün, tembel ve yorgun. Depresyon ayrıca tezahürlere sahiptir. Bunlar kayıtsızlık, ilgisizlik, yaşam sevincinin kaybı gibi durumlara sahiptir. Ancak bazı durumlarda artan gerginlik, huzursuzluk ve sinirlilik de eşlik eder. Depresyon aynı zamanda, temel araç gövdesi ve belirgin uyku bozukluğu müdahale azaltmak veya iştah, atalet, huzursuzluk, zayıf, unutkanlık ve konsantrasyon kaybı artabilir. Depresif duygu durum, hastaların normal ve günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirmelerini engeller. Depresyondan muzdarip insanlar aşırı utanç veya suçluluk duygusu hissedebilirler ve intihar düşünceleri de dâhil olmak üzere ölüm ve ölme düşüncesini kapsamlı bir şekilde ele alabilirler.
Uyku Hastalıklarının Nedenleri Nelerdir?
Hastalığın nedenleri birden fazladır. Bu nedenler hakkında verilecek bilgiler aşağıdaki bölümlerde yer almaktadır.
Çevresel Nedenler
Uykuyu engelleyebilecek çevrede yaşayan insanlar, uykusuzluk adına pek çok problem yaşayabilmektedir.
Psikiyatrik Nedenler
Psikolojik sorunları olan kimselerde, uyku problemleri gözlemlenebilmektedir.
Depresyon
Başlı başına bir hastalık olan depresyon da bu nedenler arasında yer almaktadır.
Periyodik Bacak Hareketleri
Uyku hastalığına sebep olan bazı hareketler de bulunmaktadır. Periyodik bacak hareketlerine bağlı olarak insanlarda uyku hastalıkları görülebilmektedir.
Uyku ile İlişkili Solunum Bozukluğu
Uyku esnasında solunum problemleri yaşayan insanlar bulunmaktadır. Bu insanlar, uykuları esnasında solunum yetmezliği ya da nefes darlığı gibi sorunlar yaşayabilmektedir.
Gastro-Özofajeal Reflü(Mide Ekşimesi)
Midede yer alan özsuyun, yemek borusundan ağıza ilerlemesine bağlı olarak gelişen bir rahatsızlıktır. Ayrıca midede yer alan kokunun da yayılmasına bağlı olarak gelişmektedir. Bu durum uyku eksikliğine sebep olmaktadır.
Kalıcı Stres
İş hayatının koşullarına bağlı olarak bazı bireylerde stres, kalıcı bir halde olabilmektedir. Bu durum kişilerin sinirsel halini olumsuz yönde etkilemektedir.
Aşırı Uykululuk Halinin Sebep Olduğu Hastalıklar Nelerdir?
Aşırı uykunun sebep olduğu hastalıklar; narkolepsi, fokal lezyon, Klein-Levin, Prader Willi, Miyotonik Distrofi, ensefalit, IMSS Hipersomnisi, Serebral Palsi, Kafa Travması, Serebral Radyoterapi, Nörolojik Hastalıklar, Ateş, metabolik bozukluklar, endokrin bozukluklar, psikiyatrik hastalıklar, ilaçlar, şizofreni, mevsimsel affektif bozukluklar, uyku deprivasyonu, sosyal faktörler, sirkadiyen ritim bozuklukları ve jet lag olarak bilinmektedir.
Narkolepsi
Narkolepsi veya uyku bozukluğu, gün içinde bilinçsiz uyku olayları ile birlikte gündüz aşırı uykululuk ve diğer bazı uyku bozukluklarıyla karakterizedir. Narkolepsi, merkezi sinir sistemi bozukluğunun yer aldığı bir hastalıktır ve maalesef bu hastalık hakkında hala fazla bir şey yoktur. Bilim adamları, narkolepsi ilişkisini birçok genetik faktörle (her hücrenin tabanında bulunan HLA genotipi) inceler. Bazı ülkelerde, artan narkolepsi sıklığı domuz gribi aşısına karşı aşılama ile ilişkilidir.
Dünyada üç milyon kadar insanın narkolepsi hastası olduğu tahmin edilmektedir. Genellikle narkolepsi depresyon, epilepsi veya bazı ilaçların yan etkileri ile karıştırılır. Tanı klinik bir tabloya ve objektif muayeneye dayanır. Belirli bir narkolepsi testi yoktur, ancak diğer bazı hastalıklar dışlanmalıdır.
Fokal Lezyon
Fokal ve diffüz olan iki lezyon genellikle aynı kişide bulunur. Bazı durumlarda, bazıları baskın olabilir. Bu tip lezyonlardan birinin baskınlığı daha sonra klinik tabloyu karakterize eder. Bu nedenle, heterojenlik beyin hasarının ayırt edici özelliğidir. Kranyofazik travma, beynin hemen hemen tüm elementlerinde işlevsel ve yapısal değişikliklere neden olan ve travmatik olaydan sonra uzun yıllar devam edebilen dinamik bir süreçtir. Patolojik bulgular primer veya sekonder lezyonlara ve ayrıca fokal veya diffüz lezyonlara bağlı olabilir. Birincil veya ikincil etki anı ile ilgilidir. Fokal veya diffüz lezyonlar beyindeki yapısal lezyonların dağılımına işaret eder. Primer lezyon, sinir dokularını etkileyen mekanik kuvvetlere bağlı ansefalik yapıların doğrudan başlangıç travmasının bir sonucudur. İkincil lezyon, primer lezyon tarafından başlatılan hücresel ve moleküler süreçlerin bir zincirini ifade eder. Aynı zamanda hipoglisemi, hipotansiyon, hipertermi ve hipoksi ile sinir dokusunun lezyonundan oluşur. Buna ek olarak son olay olarak beyin iskemisine neden olan intrakraniyal basıncın artması olarak nitelendirilmektedir. Fokal lezyonlar, kontrendikasyonların yanı sıra subdural, epidural ve intraparenkimal hematomlardan oluşur. Diffüz lezyonlar akson ve damarları etkileyen beyin yapılarında yaygın olarak dağılır ve iskemi ve Serebral şişliklere neden olabilir. Akson yaralanması yaygın kraniofaringeal travmanın en sık görülen sonucudur.
Klein-Levin
Klein-Levin olarak bilinen uyuyan güzel sendromu, kişilerin aralıksız bir şekilde uzun saatler boyunca uyumasına verilen isimdir. Uyku ihtiyacı hiç bitmez ve sürekli bir uyuma isteği gözlemlenir.
Prader-Willi
Duygusal bozukluk olarak nitelendirilmektedir. Kişilerde görülen ani duygu karmaşası olarak bilinir ve psikolojik tedavi gerektirir.
Miyotonik Distrofi
Miyotonik distrofi, kısaltmadan sonra, kasları rahatlatıcı güçlüğü ile karakterizedir. Steinert hastalığı olarak bilinen genetik bir bozukluktur. Bu hastalığa sahip bazı kişiler, örneğin bir kapı tokmağını serbest bırakma veya bir el sıkışmasını kesintiye uğramada güçlük çekerler.
Miyotonik distrofi her iki cinste de ortaya çıkabilir ve genç erişkinlerde daha sık görülür. En çok etkilenen kaslar arasında yüz, boyun, el, ayak ve önkollar bulunur.
Bazı bireylerde, kas fonksiyonlarını ciddi şekilde uzatan ve yalnızca 50 yıllık bir yaşam beklentisi sergileyebilirken, diğerlerinde sadece kas güçsüzlüğü gösteren hafif bir formda ortaya çıkabilir.
Bu değişiklikler, hastalığın en şiddetli tezahürü sonuçlanan kuşaktan artırabilir. Kromozomu 19 üzerinde mevcut olan genetik değişiklikler ile ilişkilidir.
Miyotonik distrofi 4 tipe ayrılmıştır:
Konjenital: Semptomlar, bebeğin küçük fetal harekete sahip olduğu, hamilelik sırasında ortaya çıkar. Doğumdan kısa bir süre sonra çocuk solunum problemleri ve kas güçsüzlüğü gösterir.
Bebekler: Bu tip bir Miyotonik distrofide çocuk, yaşamın ilk yıllarında normal gelişim gösterir ve 5 ila 10 yaş arasındaki hastalık belirtilerini gösterir.
Klasik: Bu tip Miyotonik distrofi sadece yetişkinlikte kendini gösterir.
Hafif: Hafif Miyotonik distrofili bireylerde kas bozukluğu yoktur, sadece kontrol edilebilen hafif bir zayıflık vardır.
Tanı, kromozomlardaki değişiklikleri tespit eden semptomları ve genetik testleri gözlemleyerek yapılır. Miyotonik distrofi tedavisi, ilaçlar ve fizik tedavi de dâhil olmak üzere multimodaldır.
İlaçlar, hastalığın neden olduğu kas sertliğini ve ağrıyı hafifleten Fenitoin, Kinein, Prokainamid veya Nifedipin içerir.
Fizyoterapi, Miyotonik distrofili hastaların yaşam kalitesini iyileştirmeyi, kas gücünü, hareket aralığını ve koordinasyonu artırmayı amaçlamaktadır.
Ensefalit
Ensefalitin kesin nedenleri henüz tam olarak anlaşılamamıştır. Ancak hastalığın büyük çoğunluğunun viral enfeksiyondan oluştuğu bilinmektedir. Bununla birlikte, aynı zamanda, ensefalitin arkasında da olabilen bakteriler, parazitler, mantarlar ve enflamatuar olmayan durumlarla ilgili enfeksiyon vakaları da vardır. Bazı tip ensefalitler, belirli yaş gruplarında daha sık veya daha şiddetlidir. Genel olarak, çocuklar ve yaşlı yetişkinler çoğu viral ensefalit tipi için en yüksek risk altındadır. Bunun istisnası, 20 ila 40 yaşları arasında daha yaygın olan herpes simpleks virüsü ensefalitidir. Virüs ile yaşayan insanlar AIDS, HIV, hasta immünosüpresif ilaçlar, ya da (otoimmün hastalıklarda olduğu gibi) bağışıklık sisteminin işleyişini etkileyen bir sağlık durumu var olanlar bile gelişmekte olan ensefalit tehdidi altındadır. Ensefalitin tedavisinin temel amacı, vücudun enfeksiyonla savaşmasına ve semptomları hafifletmesine yardımcı olmak için bakım (dinlenme, beslenme ve sıvı alımı dâhil) sağlamak ve güçlendirmektir. Beyin fonksiyonu enfeksiyondan ciddi şekilde etkilenirse, hastalık kontrol edildikten sonra fizik tedavi ve konuşma terapisi gibi müdahaleler gerekli olabilir.
Ensefalit ile doğrudan savaşmak için antiviral ilaçlar mevcut değildir, bu nedenle altta yatan neden tedavi etmek önemlidir. Tedavinin sonucu kişiden kişiye değişir. Bazı durumlar hafif ve kısa bir süre için geçerlidir. Bunlarda hasta tamamen iyileşir. Diğer vakalar daha ciddidir ve bu nedenle tedavinin sonucu etkili olmayabilir ve kalıcı hasar ve hatta ölüm olabilir.
Hastalığın akut fazı genellikle bir ila iki hafta sürer. Vakaya bağlı olarak ateş ve diğer semptomlar yavaş yavaş veya aniden yanar. Bazı hastalar ensefalitten tamamen iyileşmek için birkaç ay sürebilir.
Hem çocuklar hem de yetişkinler ensefalitten muzdarip insanlarla doğrudan temastan kaçınmalıdır. Ek olarak, sokması bazı virüsleri iletebilen sivrisineklerin kontrolü, ensefalite neden olan bazı enfeksiyonların oluşumunu en aza indirir. Kovucular bu durumlarda yardımcı olabilir. Ayrıca, eski lastikler, teneke kutular, oluklar ve su birikintileri gibi herhangi bir durgun su kaynağını ortadan kaldırmaya çalışın.
IMSS Hipersomnisi
Uyku esnasında solunum hastalığı olarak bilinmektedir. Kişi nefes almada zorluk yaşar ve uykusuzluk problemleri ile karşılaşır.
Serebral Palsi
Serebral palsi hareket ve duruş etkileyen kalıcı bozukluklar grubudur. Semptomlar, genellikle doğumdan önce, beynin gelişimi sırasında meydana gelen bir bozukluktan kaynaklanır. Belirtiler ve belirtiler çocukluk veya okul öncesi dönemde ortaya çıkar. Serebral palsili kişiler yutma güçlüğüne sahip olabilirler ve genellikle göz kasında bir dengesizlik yaşayabilirler. Kas sertliği nedeniyle vücudun çeşitli eklemlerinde hareket aralığı azaltılabilir.
Serebral palsinin fonksiyonel yetenekler üzerindeki etkisi büyük ölçüde değişir. Bazıları, diğerleri değilken yürüyebilir. Bazı insanlar normal entelektüel işlevi gösterirken, diğerleri zihinsel engelli olabilir. Epilepsi, körlük veya sağırlık, mevcut olabilecek durumlardır.
Gelişmekte olan ülkelerde görülen serebral palsi, 1000 canlı doğumda yedi vaka olduğu tahmin edilmektedir Ancak, gelişmiş ülkelerde, 1000 canlı doğumda 1,5 ila 5,9 vakalardan yaygınlık aralıkları bulunmaktadır. Ülkelerin bu iki grup arasında yaygınlık farkı açıklama hamile kadınlara kötü doğum öncesi bakım ve birinci basamak atfedilir.
Kas sertliği ve hareket güçlüğü varlığı ile karakterizedir. Piramidal sistemde bir yaralanma nedeniyle spastik Serebral palsi erken doğumun bir sonucu olarak bilinmektedir.
Diskinetik Serebral palsi atipik ve istemsiz hareketlerle karakterizedir. Ekstrapiramidal sistem yaralanmasından kaynaklanır. Ataksik Serebral palsi, bir dengesizlik hissi ve derinlik algısı eksikliği ile karakterizedir. Serebellumda bir işlev bozukluğundan kaynaklanır.
Serebral palsi, fetal gelişim sırasında veya nadiren doğum sonrası beyin hasarı nedeniyle oluşan bir beyin bozukluğunun sonucudur. Aylardır tespit edilemese de doğumda mevcuttur.
Serebral palsi ile ilişkili eksiklik, bir bacak veya vücudun bir tarafı ile sınırlı olabilir veya tüm vücudu etkileyebilir. Serebral palsi zamanla değişmez, bu nedenle belirtiler genellikle yaşla birlikte kötüleşmez, ancak kas kısalması ve kas sertliği tedavi edilmezse daha şiddetli hale gelebilir. Çocuğunuzun gelişimindeki herhangi bir hareket bozukluğu veya olası gecikmeler için hızlı bir teşhis almanız önemlidir. Çocuğunuzun kas tonusu, kas hareketi, koordinasyon veya diğer gelişim sorunları hakkında sorularınız veya endişeleriniz varsa, tıbbi konsültasyon çağrısı yapılmalıdır. Serebral palsi çok erken teşhis edilebilir, özellikle de bebek problem için bilinen bir risk altındaysa. Durum genellikle erken çocuklukta, genellikle 18 aydan önce ortaya çıkar. Tanı, doktor veya hekimin hareket ve duruştaki değişiklikleri analiz ettiği klinik bir temelde tanımlanır ve tamamlayıcı testler sadece semptomlar için başka nedenlerin olmadığından emin olmak için kullanılır.
Erken tanının önemine rağmen, özellikle hafif şiddetli olgularda 24 aylık civarında Serebral palsi tanısı konur. İlaç seçimi, sadece belirli kasları (izole edilmiş) veya tüm vücudu (genelleştirilmiş) etkileyebilen semptom setine bağlıdır. Tıbbi tedaviler şunları içerebilir:
İzole spastisite: Botulinum toksini doğrudan kas, sinir veya her ikisine enjekte etmek önerilebilir. Yan etkiler ağrı, morarma veya şiddetli zayıflığı içerebilir. Diğer daha ciddi yan etkiler nefes alma ve yutma güçlüğünü içerir.
Genelleştirilmiş Spastisite: Ağız kas gevşeticileri kasların kasılmasına yardımcı olabilir. Bazı ilaçlar, karın cildinin altında cerrahi olarak implante edilen bir pompa aracılığıyla doğrudan omuriliğe verilebilir.
Çok fazla saçma eğilimi olan çocuklar için özel ilaçlar da reçete edilebilir.
Kafa Travması
Travmalara bağlı olarak da uyku hastalıkları görülmektedir. Kafa travmaları sonucunda insan beyninde büyük hasarlar meydana gelebilir.
Serebral Radyoterapi
Beyin yapısında oluşabilecek oluşumların gözlemlenmesini sağlayan tıp tekniğidir.
Nörolojik Hastalıklar
Sinir sisteminde gelişebilecek her türlü hastalık için kullanılan genel bir isimdir. Uyku hastalığına doğrudan sebep olabilir.
Ateş
Yüksek ateş, uyku hastalığının gelişmesine sebep olur ve tedavi sürecini yavaşlatır.
Metabolik Bozukluklar
Metabolizmanın kötü çalışmasına sebep olabilecek rahatsızlıklardır.
Endokrin Bozukluklar
Hormonsal yapıların bozulmaya uğraması sonucu gelişen hastalıklardır. Uyku hastalığını tetikleyebilir.
İlaçlar
Bazı ilaçlar da uykusuzluğu getirebilir ve kişinin ruh sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir.
Psikiyatrik Hastalıklar
Sinir sisteminde gelişen ve kişinin ruh sağlığını olumsuz yönde etkileyen hastalıklar bütünüdür. Bu hastalıklar uykusuzluğa sebep olur.
Şizofreni
Şizofreni, bir dizi karakteristik semptomdan oluşan karmaşık bir beyin fonksiyon bozukluğu olan bir akıl hastalığıdır. Şizofreni, engelli bir kişiyi etkiler, gerçek (gerçek) ve gerçekçi olmayan (gerçekçi olmayan) deneyimler veya deneyimler arasındaki ayrımı bozar veya tamamen devre dışı bırakır. Gerçekliğin pernozik tanınması nedeniyle, mantıksal düşünce, her zamanki belirleyicilerini kaybeder ve anlaşılmaz ve mantıksız bir biçimde, sözleriyle akıllara dökülür. Bugün şizofreninin gelişmesi için genetik yatkınlık olduğuna dair kanıtlar vardır. Bu, bir kişinin bilinmeyen nedenlerle tetiklenebilecek ve tezahür hastalığa neden olabilecek bir şizofreni oluşumuna sahip olduğu anlamına gelir.
Biyokimyasal teorilere göre, rahatsızlık beyindeki nörotransmitter olarak adlandırılan kimyasal maddelerin dengesini bozar. Günümüzde şizofreni nedenleri hakkında çok güncel olmayan bir hipotez var. Şizofreni bir beyin bozukluğu olduğu düşünülmektedir. Ağırlık bozukluğu hastadan hastaya farklıdır: iş kabiliyetini kaybedebilir ve yaşam kimin kalite bozukluğu başlamadan önce önemli ölçüde daha düşük olabilir nedeniyle bozulmalara karşı, kişiye hayat ve çalışma yeteneği tatmin edici bir kalitede koruyabilir hastalığınız ile insanlardan. Şizofreni, başarıyla kontrol edilebilen bir hastalıktır.
Genellikle ergenlik ve gençlik döneminde başlar, ancak daha sonra başlayabilir. Semptomlar başlangıçta, sosyal ilişkilerden konsantre olma ve geri çekilme gibi zorluklar olabilir.
Çevre, bir hastanın farklı, farklı, toplumdan çekildiğini veya okulda veya işte başarılı olmadığını düşünmektedir. Daha sonra, diğer belirtiler psikotik belirtiler olarak adlandırılan psikiyatristler görünür. Psikotik belirtiler için, onları deneyimleyen bir insanın gerçek olduğuna inanması çoğu zaman karakteristiktir. Psikozdaki ağrı yanlış anlaşılma gerçeği anlamına gelir.
Mevsimsel Affektif Bozukluk
Semptomlar mevsimlerde, genellikle sonbaharda başlayıp kış aylarında devam eden değişim ile ortaya çıkar. Mevsimsel duygu durum bozukluğu, daha az yaygın olmasına rağmen, ilkbahar veya yaz aylarında da ortaya çıkabilir. Uyku ile ilişkili hormon melatonin de mevsimsel depresyon ile ilişkili bulunmuştur. Melatonin uyku düzenini ve ruh halini etkileyebilir. Karanlıkta artan seviyelerde üretilir. Kışın daha kısa ve karanlık hale geldikçe melatonin üretimi artar. Bu dâhili saat uyku / uyandırma ritmini kesintiye ve SAD ile ilişkili bazı semptomlarının sonuçlanan dış saatle senkronize olmuyor neden olabilir.
Uyku Deprivasyonu
Uyku, vücut için önemlidir. Çünkü şu anda, endokrin fonksiyonların düzenlenmesi, enerji ve beyin metabolizmasının yeniden yapılandırılması, dokuların onarımı ve hafıza konsolidasyonu gibi birçok önemli reaksiyon gerçekleşir. Bu nedenle, özellikle kronik olduğunda veya tekrarlanan bir şekilde meydana geldiğinde, uyku yoksunluğu, hafıza ve öğrenme bozukluğu, azalmış dikkat, duygu durum değişiklikleri, psikiyatrik hastalıklar geliştirme riski ve bozulmuş bağışıklık sistemi gibi ciddi sağlık sonuçlarına neden olabilir. Uyku beyin bölgeleri tarafından kontrol edilir ve vücuttaki biyokimyasal ve fizyolojik olaylarla ilişkilidir ve ayrıca davranıştan da etkilenir. Düzgün gerçekleşmesi için, uyku döngüleri şeklinde değişen 4 aşamaya ayrılır.
Sosyal Faktörler
Kişilerin ruh sağlığı ya da sosyal çevresi de bu tür hastalıkların tetiklenmesine sebep olabilmektedir. Özellikle içe kapanık ve sosyal çevresi kısıtlı olan kişilerde sıkça rastlanan hastalıklardır.
Sirkadiyen Ritim Bozuklukları
Bu rahatsızlıktan muzdarip olan insanlar uykuya dalmakta zorluk çekmekte ve daha geç saatlere kadar uyumakta ve erken kalkmakta güçlük çekmektedirler. Genel olarak, bu insanlar uykuya dalarlar ve çoğu gece geç saatlerde uyanırlar, bu da sosyal yaşamlarında bozulmaya neden olabilir. Her ne kadar uykuya dalarlar ve sonra uyanırlarsa da, çoğu durumda, bu sendromlu kişiler normal bir uykuya sahiptir. Bu bozukluğun nedenleri bilinmemektedir, ancak neden genetik olduğu düşünülmektedir. Bazı çevresel faktörler de azalmış gibi sabah ışığına maruz kalma, aşırı ışığa maruz kalma gibi bir etkiye sahip olabilir. Bu sorunu tedavi etmenin bir yolu, yeterli uyku süresine ulaşılana kadar 2 ila 3 ha'lık bir uyku süresinin daha da uzatılmasıdır, ancak rejime ve tedaviye sıkı sıkıya bağlı kalma ihtiyacından dolayı çok zor bir tedavidir. Buna ek olarak, uygun uyanma zamanına parlak ışık yakılması ve alacakaranlıkta melatonin alınması, biyolojik programı yeniden düzenlemeye yardımcı olabilir.
Jet Lag
Vücudun biyolojik yapısı ile seyahat edilen yerin arasındaki uyuşmazlık olarak bilinmektedir. Genellikle uçak seyahatleri esnasında yaşanmaktadır.
Uyku Hastalığı Tedavi Türleri
Hastalığın tedavi türleri arasında davranışsal bozuklukların giderilmesi açısından uygulanan davranışsal tedaviler bulunmaktadır.
Uykusuzlukta Davranışsal Tedaviler
Bu tedavi türü 5 grupta incelenmektedir. Bu gruplar hakkında açıklamalar, aşağıdaki bölümde yer almaktadır.
Uyku Kısıtlaması
Uykunun kısıtlanması, vücudun bu alışkanlığı kazanmasına fayda sağlar ve kişi, gün içerisinde fazla uyumadan günlük hayatına devam edebilir.
Uyarıcıların Kontrolü
Vücutta bulunan uyarıcıların kontrol altına alınması da tedavinin bir parçasıdır.
Rahatlama Terapisi
Rahatlama terapisi, genellikle kalıcı stres hastalarına uygulanmaktadır. Bu terapi, kişinin rahatlamasına ve sakin tavırlar sergilemesine fayda sağlar.
Bilişsel Terapi
Zihnin açılması ve beynin rahatlatılmasını amaçlayan bir tedavi çeşididir.
Uyku Hijyeni
Uyku hijyeni, doğru ve düzenli bir şekilde uyku ihtiyacının karşılanması anlamına gelmektedir.
Uyku Hastalığı Tedavi Öncesi
Hastalığın tedavi öncesinde çeşitli muayeneler ve tetkikler yapılmaktadır. Bu tetkikler sonucunda bazı veriler elde edilir.
Uyku Hastalığında Muayene
Muayene, tedavinin en önemli sürecidir. Bu süreçte hastanın tüm yapısı incelenir ve hastalık teşhisi yapılır.
Hasta Şikâyetlerinin Değerlendirilmesi
Hastanın şikâyetleri doğrultusunda tüm değerlendirmeler yapılır ve hastalık teşhisi konur.
Uygun Tedavinin Belirlenmesi
Muayeneler sonucunda elde edilen bulgulara bağlı olarak tedavi yöntemi seçilir.
Uyku Hastalığı Tedavi Sonrası
Tedavi sonrasında hastaların dikkat etmesi gereken bazı unsurlar bulunmaktadır. Bu unsurlar hakkında detaylı bilgiler, aşağıdaki bölümde açıklanmıştır.
Yaşam Tarzında Yapılması Gereken Değişiklikler
Her insanın yaşam tarzı birbirinden farklıdır. Hastalığın tedavisinde uygulanması için her bireye uygun tedavi uygulanmalıdır.
Uyarıcılar
Çevreden alınabilecek uyarıcılar, uyku hastalığının tedavisi için önemli bir unsurdur.
Alkol
Alkolün bırakılması, her türlü hastalığın tedavisinde önemli bir role sahiptir.
Çalışma Saatleri
İş hayatında uygulanan çalışma saatleri için en uygun saatler belirlenmelidir. Uzun mesai saatleri, kişinin vücudunu olumsuz yönde etkiler.
Egzersiz
Günlük hayata egzersiz dâhil edilmeli ve hayatın bir parçası olmalıdır. Egzersiz, her türlü hastalığın tedavisi için önayak oluşturmaktadır.
Uyku Hapları
Melatonin, vücudun kendisi tarafından üretilen, sirkadiyen ritmi düzenleyen ve normal şekilde işlev gören bir hormondur. Melatonin üretimi, gün ışığında harekete geçirilen ve gün boyunca inhibe edilen ışık ve karanlık çevrimlere maruz bırakılarak kontrol edilir. Bu nedenle, ekzojen melatonin almak, uyku bozukluğu ve jet lag, gece vardiyası çalışması ve çeşitli psikiyatrik bozukluklar gibi sirkadiyen ritim bozukluklarında yardımcı olabilir. Bu durumlarda melatonin, eş zamanlı olarak hipnotik ve yatıştırıcı bir etki uygulayarak, bu döngüleri senkronize etmeyi ve böylece uyku indüksiyonunu ve bakımını teşvik etmeyi amaçlar. Önerilen melatonin dozu 1 ila 2 mg arasında değişir ve daha yüksek dozlarda reçete gerekebilir. Doxylamine, güçlü bir antihistaminik etkiye sahip bir ilaçtır ve kişinin uykuya dalmakta zorlandığı veya takip edilen bir uykuyu sürdürdüğü düzensiz durumlarda kullanılabilir. Önerilen doksilamin dozu 12 ila 25 mg arasındadır ve yatmadan yaklaşık yarım saat önce alınmalıdır. Ertesi gün, yorgunluk, uyuşukluk veya baş ağrısı gibi istenmeyen yan etkilerden kaçınmak için, kişi en az 8 saat uyumaya bırakılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Hastalık kapsamında pek çok soru sorulmaktadır. Sorular ve bu soruların cevapları aşağıda listelenmiştir.
Uyku Hastalıklarında Genetik Nedenler Rol Oynar mı?
Genetik nedenlere bağlı olarak gelişen herhangi bir uyku hastalığı tespit edilmemiştir.
Uyku Hastalığında Sınır Nedir?
Uyku hastalığında belirlenmiş bir sınır yoktur. Hastalıkların hepsi açık uçlu olarak nitelendirilmektedir.
Uyku Hastalığı Nörolojik Rahatsızlıkların İşareti Olabilir mi?
Evet. Uyku hastalıklarının büyük bir kısmı, nörolojik hastalıklara sebep olabilmektedir.
Uyku Hastalıklarının Sebep Olduğu Başka Hastalıklar Var mı?
Uyku hastalıklarına bağlı olarak gelişen pek çok hastalık bulunmaktadır.
Aşırı Yorgunluk Hali Uyku Hastalığına Sebep Olur mu?
Evet. Yorgunluğa bağlı olarak pek çok hastalık insan bedeninde nüksedebilir.
Huzursuz Bacak Sendromu Hastalığının Sebebi Nedir?
Günlük temposu ağır olan işlerde çalışan kişilerde ya da stresli işlerde çalışan kişilerde görülen bir hastalıktır. Bacaklarda oluşan bazı durumlara bağlı olarak hastalık gelişmektedir. Kas sorunları ile ilgilidir.
Halüsinasyon Görmek Uyku Hastalığı İle İlgili midir?
Evet. Bu rahatsızlık, psikolojik rahatsızlığa bağlı olarak gelişir. Bu hastalığı da uykusuzluk tetiklemektedir.
Uyku Hastalığının Beslenme ile İlgisi Bulunuyor mu?
Hayır. Uyku hastalığının gelişmesine sebep olan faktörler arasında beslenme bulunmamaktadır.
Uyku Hastalığı Aşılayan Sineğin İsmi Nedir?
Hastalığı bulaştıran sineğin ismi Tsetse’dir.
Uyku Apnesi Ölümcül mü?
Hayır. Hastalık zararsız olarak nitelendirilmektedir. Ancak tedavi edilmesi gerekmektedir.
Sağlıklı Bir İnsan Günde Kaç Saat Uyur?
İnsanlarda ortalama uyku süresi yaklaşık 8 saattir.
Uyku Hastalıkları Başka Hastalıklara Yol Açar mı?
Evet. Çeşitli sinir hastalıklarına yol açabilir.
Sürekli Egzersiz Yapmak Uyku Hastalıklarına Sebep Olur mu?
Hayır. Egzersizin uyku hastalıklarını tetikleyici bir yönü bulunmamaktadır.
Uyku Hastalığında Psikolojik Tedavi Almak Gerekir mi?
Evet. Bu hastalık grubunda temel tedavi yöntemleri arasında psikolojik tedaviler bulunmaktadır.
Sürekli Uyarıcı Kullanmak Vücuda Zarar Verir mi?
Evet. Uyarıcılar, vücut içerisindeki hormonları besler. Bu durum da hastaları olumsuz yönde etkiler.
Uyku Hastalıkları Çalışmaya Engel Olabilir mi?
Evet. Günlük hayatta ve iş hayatında uyku hastalıkları, hastaya sorunlar yaratabilmektedir.