Dünyadaki Boğazlar ve KanallarEylül 14, 2023
Boğazlar ve kanallar, coğrafya dersleri için temel bir konu olmanın yanı sıra sosyal hayatta da genel kültürü artıran önemli bilgiler sunar. Türkiye, iki önemli boğaza ev sahipliği yaparak bu stratejik su yollarının merkezinde bulunmaktadır.
Dünyadaki Boğazlar
1. Cebelitarık Boğazı
Cebelitarık Boğazı, Atlas Okyanusu ile Akdeniz’i birleştirir. Derinliği 324 m olan bu boğazın uzunluğu 58 m’dir. Boğazın sularında batıdan doğuya doğru giden üst akıntılar bulunur. 1502 yılında İspanya’nın kontrolüne geçmiştir, ancak İngilizlerin etkisi hâlâ hissedilmektedir.
2. İstanbul Boğazı
İstanbul Boğazı, Karadeniz’i Marmara Denizi ile birleştirir. Uzunluğu yaklaşık 30 km’dir. Boğazın en dar yeri Anadolu Hisarı ile Rumeli Hisarı arasıdır. Üst ve dip akıntılar, Karadeniz ile Marmara Denizi arasındaki seviye farkından kaynaklanır. İstanbul Boğazı, Anadolu Yarımadası’nı Trakya’ya bağlar.
3. Çanakkale Boğazı
Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ile Ege Denizi arasında yer alır. Uzunluğu 60 km olan bu boğaz, İstanbul Boğazı’na göre daha geniştir. 1914 yılında yaşanan Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti için kritik önem taşır.
4. Dover Boğazı
Dover Boğazı, İngiltere ve Fransa arasında Manş Denizi ile Kuzey Denizi’ni birleştirir. Genişliği 32 m, derinliği ise 72 m’dir. Kıyılarında bol miktarda tebeşir kayaçları bulunur.
5. Babülmendep Boğazı
Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlar. Bu su yolunun stratejik önemi, Akdeniz üzerinden hareket eden gemilerin Hint Okyanusu’na ulaşmasını sağlamasıdır.
6. Hürmüz Boğazı
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında yer alır ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni İran’a bağlar. Özellikle Basra Körfezi’nde kıyısı olan ülkeler açısından stratejik bir öneme sahiptir.
7. Malaka Boğazı
Malaka Boğazı, Hint Okyanusu ile Çin Denizi’ni birbirine bağlar. Endonezya ve Malezya’nın kontrolünde olan bu boğaz, dünyanın önemli su geçişlerinden biridir. Güvenliğinin zayıf olması korsanlık ve silahlı soygunların sık yaşanmasına neden olur.
8. Macellan Boğazı
Macellan Boğazı, Güney Amerika Kıtası’nın güneyinde Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanus’u birbirine bağlar. Panama Kanalı’nın yapılmasından önce büyük öneme sahiptir. Sis ve kuvvetli rüzgarlar sebebiyle geçilmesi zordur.
9. Bering Boğazı
Bering Boğazı, Kuzey yarım kürede yüksek enlemlerde yer alır ve Büyük Okyanus’u Kuzey Denizi’ne bağlar. Büyük buz dağlarının olduğu bu boğazdan geçen gemi sayısı azdır.
Dünyadaki Kanallar
1. Panama Kanalı
Panama Kanalı, Orta Amerika’da Panama’da yer alır ve Büyük Okyanus ile Atlas Okyanusu’nu birbirine bağlar. Toplam uzunluğu 77 km olan bu kanal, mühendislik harikası bir yapıdır.
2. Süveyş Kanalı
Süveyş Kanalı, Kızıldeniz ile Akdeniz’i birbirine bağlar ve Ortadoğu petrollerinin taşınmasını sağlar. 161 km uzunluğundaki kanalın genişliği 70-125 m arasında değişir.
3. Don Volga Kanalı
Don Volga Kanalı, Hazar Gölü ile Karadeniz’i birbirine bağlar. Bu su yolu, Hazar Denizi’nden yola çıkan bir geminin Karadeniz’e ve Akdeniz’e ulaşmasını sağlar.
4. Korint Kanalı
Yunanistan ile Mora Yarımadası’nı ayıran Korint Kanalı, dar olması nedeniyle büyük gemiler için uygun değildir.
5. Kiel Kanalı
Kiel Kanalı, Kuzey Denizi ile Baltık Denizi’ni birbirine bağlar. Bu su yolunun genişletme çalışmaları sayesinde savaş gemileri de geçebilir hale gelmiştir.
Boğazlar ve kanallar, dünya ticaretinin ve stratejik öneminin temel noktalarını oluşturur. Her biri kendi benzersiz özelliklere sahip olan bu su yolları, tarih boyunca büyük olayların ve ticaretin merkezi olmuştur. Bu nedenle, bu su yollarının coğrafya ve genel kültür açısından bilinmesi büyük önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
- Boğazlar ve kanalların stratejik önemi nedir?
- Boğazlar ve kanallar, ülkeler arası ticaretin ve gemi trafiğinin ana arterleridir. Ayrıca stratejik önemleri nedeniyle askeri açıdan da kritik bölgelerdir.
- İstanbul Boğazı’nda gemi trafiği nasıl yönetilir?
- İstanbul Boğazı’nda geçiş esnasında kılavuz kaptanlar eşlik eder ve keskin virajların olduğu bölgelerde gemilerin güvenliği sağlanır.
- Süveyş Kanalı’nın önemi nedir?
- Süveyş Kanalı, Ortadoğu petrollerinin Akdeniz üzerinden Avrupa’ya taşınmasını sağlayarak enerji ticaretinde kritik bir rol oynar.
- Panama Kanalı’nın çalışma prensibi nedir?
- Panama Kanalı, üç büyük havuz sisteminden oluşur. Gemi havuzlara alınır, yükseltilerek diğer havuzlara taşınır ve son olarak diğer okyanus sularına geçiş yapar.
- Hangi boğazlar ve kanallar gemi trafiği açısından en yoğundur?
- İstanbul Boğazı, Süveyş Kanalı ve Panama Kanalı, gemi trafiği açısından dünyanın en yoğun su yollarıdır. Süveyş Kanalı, diğerlerine göre daha fazla ticaret gemisine hizmet verir.