|hawthorne etkisi|
7 Mayıs 2014 Çarşamba
Bel Ağrısının Doğal Seyri
İyi yapılandırılmış randomize kontrollü çalışmalar (RKÇ), tedavilerin etkinliğini göstermede en güçlü kanıtları sağlar. Non spesifik bel ağrısına yönelik tedavileri değerlendiren RKÇ'ler genelde hiçbir tedavinin üstünlüğüne açık kanıt sağlamamaktadır. Bunun yanında bel ağrısı semptomları, verilen tedavi ne olursa olsun düzelmeye eğilimli çıkmakta. Bu iyileşme genelde ilk 6 hafta hızlı bir düzelme ile başlayıp 12. haftaya doğru plato çizen bir patern izler. Bu durum kısmen hastalığın doğal seyriyle açıklanır. Gözlemsel kohort çalışmalarında iyileşme paterni gösterilmiştir. Ancak gözlemsel kohort çalışmalarındaki iyileşme paterninin, RKÇ ile karşılaştırıldığı yeterince çalışma yok, ve bu ikisinin birbirinden farklı olduğuna dair iddialar var. Sadece bir çalışmaya dahil ediliyor olmak bile semptomların doğal seyrini etkileyebilir. Yoğun değerlendirme ve gözlem ile hastaların hastalık ve fayda algısı değişmekte. Hawthorne etkisi olarak bilinen gözlemci etkisinin RKÇ'lerde, randomize olmayan ve gözlemsel çalışmalara göre daha fazla olduğu düşünülmekte. Bir başka etken ise RKÇ'lere katılmaya gönüllü kişilerin, yani plasebo ile tedavi grubu arasında rastgele dağıtılmayı kabul edenlerin, ortalama hasta popülasyonundan farklı özellikler gösterdiği ve onu tam olarak temsil etmiyor olabileceğidir. RKÇ sonuçlarının klinik pratiğe genişletilmesinde bu durum kısmen engel çıkarıyor olabilir.
RKÇ katılımcıları ile gözlemsel çalışmaların katılımcılarının bel ağrısı şikayetlerindeki zamana bağlı değişimler bu hipotezleri sınamak için bir meta analizde karşılaştırılmış. Sonuçta ikisi arasında anlamlı fark bulunamamış. Bu da RKÇ sonuçlarının genele yayılabileceğini destekler bulunmuş. Gözlemci etkisi ilginç bir konu. Tedavi tamamen aynı olmak üzere, sadece ölçme değerlendirme yöntemlerinin daha yoğun ve daha az uygulandığı gruplar arasında iyileşme paterninde fark bulunup bulunmayacağını merak ettim (aklıma ilk defa bir araştırma fikri geldi, daha önce yapılmış işte demeyin lütfen).