|Caradoc|
|Kral Arthur efsanesi karakteri|
|Bilgileri|
|Meslek||Gwent kralı|
|Önemli ilişkileri||Tegau Eurfron|
Caradoc Vreichvras (Galce telaffuz: [kʰaˈɾɑːdak];[1][2] Modern Galce: Caradog Freichfras, çev. 'Caradoc Strongarm') Gwent krallarının yarı efsanevi atasıdır. 5. veya 6. yüzyılda yaşamış olabilir. Matter of Britain'nde Kral Carados ve Carados Briefbras (Fransızca "Carados Shortarm") isimleri altında Yuvarlak Masa Şövalyesi olarak hatırlanır.
Kimlik ve tarihsellik[değiştir | kaynağı değiştir]
Adın yaygınlığı nedeniyle, Caradoc'un hem tarihi hem de edebi kimliği hakkında önemli bir kafa karışıklığı vardır. İngiliz kahramanı Wessex Cerdic'i Caratacus (Caradoc isminin Latince formu) ve sonraki birçok sayıda İngiliz tarihinde yer alan Caradoc isimleri ile muhtemelen karıştırılmış olabilir. Ebeveynleri metinden metne değişir; Mabinogion'da birkaç kez Llŷr Marini'nin (muhtemelen Llyr'i ima eder) oğlu olarak adlandırılır ve ilk Perceval devamında bulunan muhtemelen Breton efsanesinde, baba olarak belirli bir Yaşlı Caradoc vardır ve bu da kafa karışıklığını artırır.
Bazı arkeologlar Caradog Freichfras'ı, 6. yüzyılda Gwent'in hükümdarı olan ve Caerwent'te bulunan (daha önce Roma kenti Venta Silurum) Caradoc ap Ynyr olarak da bilinen makul bir tarihi figür olarak yorumlar. Adını daha önceki kahraman Caratacus'un bir hatırası olarak yorumlarlar, bu da günümüzde güneydoğu Galler'de aynı bölgede yer alan Roma öncesi Silures kültüründen gelen geleneğin sürekliliğini ima eder ve bu başka materyaller tarafından da desteklenmektedir.[3]
Galli Triad'lar[değiştir | kaynağı değiştir]
Caradoc, Galli Triad'larda yer alır ve burada Arthur'un Cornwall'daki Celliwig'deki baş yaşlısı ve Britanya adasının üç şövalyesinden biri olarak tanımlanır; Lluagor ("misafir parçalayan") atının adıdır.
Eşi Tegau (teg: "güzel"; eurfron: "altın göğüs"), Fransız romansları ile 12. yüzyılın sonlarına tarihlenen Livre de Carados (Caradoc'un Kitabı) ve Le Manteau Mal Taillé (Kötü Uyarlanmış Manto) isimli kısa öykülerde Caradoc'un karısı olarak tanımlanır.
Fransız romansları[değiştir | kaynağı değiştir]
Arthur efsanesinde, Caradoc'un Uther Pendragon'un zamanında Yuvarlak Masa şövalyesi olduğu söylenir, ancak Arthur tahta geçince çıkan isyanda diğer krallara katılır. Sonunda genç kralla uzlaşır ve en güvenilir müttefiklerinden biri olur. Vulgate Mort Artu'da Arthur'un son savaşında kahramanca ölür, İrlandalı paralı askerleri bozguna uğrattıktan sonra Morded tarafından atanan İskoçya lordu Heliades tarafından öldürülür ama oda onu öldürür.[3]
Caradoc'un hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]
Caradoc, Kral Arthur edebiyatında sıklıkla yer alır, hatta Chrétien de Troyes'un Perceval ou le Conte du Graal'in Birinci Devamında yer alan Caradoc'un Yaşamı adlı kendi küçük romansında baş rolde yer alır.
Muhtemelen Celtic Briton geleneğine dayanan hikâye, Caradoc'un 'Kısa Kol' takma adını nasıl aldığını açıklamak için yazılmış gibi görünmektedir. Yaşlı Caradoc, güzel Ysave ile evlenir ancak kısa süre sonra Eliavres adında bir büyücü tarafından baştan çıkarılır. Eliavres, Caradoc'a bir büyü yaparak çeşitli çiftlik hayvanlarını karısıyla karıştırmasını sağlar. Bu sırada büyücü bir oğul babası olmakla meşguldür. Yaşlı Caradoc oğluna kendi adını verir ve çocuk büyüdüğünde layık bir genç yaver olur. Genç Caradoc Kral Arthur'un sarayına gider ve babası gibi Yuvarlak Masa Şövalyesi yapılır.
Çok geçmeden, Eliavres salona girer ve bir kafa kesme testi ister (bir Kelt motifi ilk olarak Eski İrlandaca bir metin olan Fled Bricrenn ("Bricriu'nun Ziyafeti") ve daha sonra bir dizi Arthur metninde görülür, bunlardan en bilineni Orta İngilizcesinde yazılmış Sör Gawain ve Yeşil Şövalye'dir). Eliavres bir şövalyenin kafasını kesmesini ister, tek sorun hayatta kalırsa şövalyenin kafasını alabilmesidir. Caradoc meydan okumayı üstlenir ve büyücü sihirli bir şekilde kafasını değiştirdiğinde, görev bilinciyle kendi boynunu sunar. Eliavres, genç Caradoc'u öldürmeyi reddeder, ancak onun öz babası olduğunu ortaya çıkarır. Genç Caradoc, bu habere anlaşılır bir şekilde üzülür. Bir dizi şövalye macerasına atılır, bunun üzerine kız kardeşi Guinier ile seyahat eden en iyi arkadaşı Sir Cador ile tanışır.
Krallığına geri döndüğünde, babasının eşini aldatmasını ortaya çıkarır ve Yaşlı ve Genç Caradoc, çeşitli çiftlik hayvanlarını içeren Eliavres'ten tam olarak aşağılayıcı intikam alır. Suçlu, metresi Ysave'den uzakta kilitlenir. Sihirbaz kaçmaya çalışana kadar her şey yolunda gider. Genç Caradoc onu durdurmaya çalıştığında, Eliavres, Caradoc'un koluna dolanan, onu sakatlayan ve yaşam enerjisini tüketen bir yılan çağırır.
Cador ve Guinier, yılanı nasıl çıkaracaklarını bulmak için ülke çapında seyahat eder ve sonunda çözümle geri döner. Guinier esnek göğüsleri açıkta bir süt fıçısında otururken Caradoc bir sirke fıçısında oturacaktır. Yılan sirkeden nefret eder ve Guinier'e doğru sıçrar, ancak Cador onu kılıcıyla öldürür. Ne yazık ki bu süreçte Guinier'in meme ucunu keser (daha sonra sihirli bir altın meme ile değiştirilir). Caradoc yılandan kurtulsa da kolu kalıcı olarak hasar görür ve ona "Kısa Kol Caradoc" takma adı verilir. Guinier ve Caradoc evleniler ve bir içenlikle ilgili boynuzdan yapılmış kadeh ile bir sadakat testinden sonra sonsuza dek mutlu yaşarlar.
Hikâye, Birinci Devamın üç redaksiyonunda da mevcuttur ve kısaltılmış biçimde, Reynard romanslarından birine yerleştirilmiştir. 13. yüzyılın son on yılından önce ortaya çıkmasa da, büyük olasılıkla Galce bir versiyona dayanmaktadır, imalar Gal Üçlüsü'nde bulunabilir. Triad'lar, Caradoc'un karısı Tegau'nun sevgisi ve sadakati nedeniyle olduğunu ve Caradoc'un Yaşamı'nda Guiner'e "Eurfron" ("Altın Göğüs") lakabının uyacağına dikkat çeker. Ek olarak, iffet testi hikâyelerinde boynuzdan yapılmış kadeh ile bir sadakat testinin yaygın bir ikamesi olan Tegau'nun sadakat testi mantosundan bahsedilir.
Caradoc'un karısını içeren İffet Mantosu testinin çeşitli versiyonları Kral Hakon Hakonarson'un saltanatı sırasında Norsçaya çevrilmiş ve Eski Fransızca Perceval'in İlk Devamında Caradoc Kitabı'ndaki iffet testinin bir versiyonu Norsça Möttuls saga'da bulunur. Hikâye, Percy'nin Reliques'inde Piskopos Thomas Percy tarafından toplanan geleneksel İngiliz halk şarkısı The Boy and the Mantle'da varlığını sürdürür. boynuzdan yapılmış kadeh ilgili bekaret testi, Robert Biket tarafından Lai du Cor'da (1160), Cirencester'ın karısının sadakatiyle boynuzdan yapılmış kadehi kazandığı için Caradoc'a verildiğini ve kadehin orada sergilendiğini anlatılır.
1698'de Charlotte-Rose de Caumont de La Force, hikâyeyi L'Enchanteur ("Büyücü") başlığı altında yeniden yazmıştır. Hikâye, birkaç karakterin yeniden adlandırılması da dahil olmak üzere birkaç değişikliğe rağmen karakterler temelde aynıydı: Sırayla Genç Caradoc, Cador, Guinier ve Ysave, Carados, Candor, Adelis ve Isène olmuştur.
Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ "Caradoc." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
- ^ David Thorn reading Pyle's King Arthur and his Knights
- ^ a b Lacy, Norris J. (2010). Lancelot-Grail: The death of Arthur (İngilizce). Boydell & Brewer Ltd. ISBN 978-1-84384-230-9. 20 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Kasım 2021.
- ^ "Caradoc". www.nightbringer.se. 27 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2019.
- ^ "Carados". www.nightbringer.se. 19 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2019.
Konuyla ilgili yayınlar[değiştir | kaynağı değiştir]
- Ross Gilbert Arthur, Three Arthurian Romances: Poems from Medieval France: Caradoc, the Knight With the Sword, the Perilous Graveyard. Everyman's Library, 1996, 0-460-87577-9.
- Rachel Bromwich, editor and translator. Trioedd Ynys Prydein: The Welsh Triads. Cardiff: University of Wales Press, 1978. 0-7083-0690-X