Bu, Shakespeare’in Hamlet’ine bir gönderme değil, fakat Avustralya vatandaşlığı sorusuna yönelik, Avustralya vatandaşı oluyor musunuz yoksa olmuyor musunuz hakkında. Avustralya vatandaşı olan Türklerin sayısı bilinmiyor, aslında Avustralya’da yaşayan Türklerin sayısı bile tartışmalı. Victoria Parlamentosu’nun eski bir vekili Louise Asher, sayının 300,000’e yakın olduğunu iddia etmişti, fakat 2006’da Avustralya İstatistik Bürosu, Avustralya’da yaşayan Türklerin sayısının yaklaşık 40,000 olduğunu belirtiyordu. Bu farkın sebebi ise Büro’nun sadece yurtdışında doğan kişileri etnik kimlikleriyle sayması ve Avustralya’da doğan bir kişinin toplam etnik nüfusun parçası olarak sayılmaması.
Sayılar bir yana, asıl soru Avustralya’da yaşayan bu kadar çok Türk’ün niçin henüz Avustralya vatandaşlığına başvurmamış olduğudur. Daha önce yerleşmiş Yunan ve İtalyan toplumları gibi gruplara kıyasla, Avustralya vatandaşlığını alan Türk sayısı hala oldukça düşük.
Bu yazıda vatandaş olma sürecini, masrafını ve zorluklarını, vatandaş olmanın getireceği avantajları ve dezavantajları inceleyeceğiz.
2007’den önce Avustralya vatandaşı olma süreci hızlıydı, oldukça basit ve ücretsizdi. Bir form doldururdunuz, polis kontrolleri yapılır ve ardından “yurttaşlık yemini” ettiğiniz bir tören yapılırdı. Basitçe Avustralya yasalarına uyacağınıza ve çağrı geldiğinde Avustralya’yı savunacağınıza yemin ederdiniz, fakat hepsi 1 Ekim 2007’de değişti. Zamanın hükümeti, vatandaş olmak isteyen kişilerin temel İngilizce seviyesine sahip olmasını, Avustralya’yı ve Avustralya vatandaşı olmanın haklarını ve sorumluluklarını yeterince tanımasını gerektiren bir test sistemi getirdi.
“Ortak Bağımız”
Test, Avustralya vatandaşlığı kaynak kitabı “Our Common Bond-Ortak Bağımız’a” dayanıyor ve Avustralya ve Avustralya vatandaşlığı hakkında geniş çeşitlilikte gerçekleri kapsıyor.
Kaynak kitabı ve test 3 bölümden oluşuyor:
Bölüm 1-Avustralya ve insanları: Sınavın bu bölümünde başvurucuların Avustralya toplumuna, nüfusuna, yerli mirasına ve tarihine dair bilgileri olması bekleniyor. Ayrıca başvurucuların eyaletler ve topraklar ile Avustralyalı olmayı açıkça gösteren gelenekler ve semboller hakkında bazı temel gerçekleri öğrenmeleri gerekiyor.
Bölüm 2-Avustralya’nın demokratik inançları, hakları ve özgürlükleri: Vatandaşlık töreninde Avustralya’nın demokratik inançlarını benimseme ve Avustralya halklarının hak ve özgürlüklerine saygı göstereceğine dair yemin ediliyor. Testin bu bölümünde başvurucuların temel haklarını ve Avustralya vatandaşı olmanın sorumluluklarını anlaması gerekiyor.
Bölüm 3-Avustralya’da hükümet ve yasalar: Testin bu bölümünde başvurucunun Avustralya hükümet sisteminin önemini, parlamenter demokraside yasaların nasıl yapıldığını ve bu yasaların nasıl uygulandığını anlaması bekleniyor. Vatandaş olabilmek için başvurucunun kendisini nasıl ifade edeceğini ve değişiklik yapabilmek için nasıl çalışabileceğini bilmesi gerekiyor.
Vatandaşlığa doğru 10 Adım
Şuan itibariyle vatandaş olmak için 10 adım bulunuyor, her biri üzerinde dikkatlice düşünme ve hazırlanmak için zaman gerektiriyor, fakat başta göründüğü kadar da zor değiller.
Uygunluk: Birinci ve ikinci adımlar, hiçbir form doldurmadan ya da para ödemeden karşılanabilirler. Standart bir vatandaşlık için 16-60 yaş arasında olmanız, Avustralya’da kalıcı oturumla en az 4 yıl yaşamanız ve oturumunuzun son 4 yılında Avustralya dışında 12 aydan daha fazla bulunmamış olmanız ve tabii ki büyük suçlar işlememiş olarak iyi karakter sahibi olmanız gerekiyor.
Ders çalışma: Test için çalışan, ondan fazla kişinin vatandaşlık testini geçmesine yardım ettim ve birçoğu testin zor olacağını düşündüklerinden dolayı vatandaşlığa başvuruyu erteledikleri gerekçesini söyledikleri halde, bir kez çalışmaya başlayınca ne kadar kolay olduğunu anladılar. Teste hazırlanmanın en iyi yolu, “Our Common Bond” test kitapçığını hem İngilizce hem de Türkçe olarak okumaktır (her ikisi de internette ücretsiz olarak bulunuyor.)
Başvuru: Avustralya vatandaşlığı için bütün başvurucuların 28 sayfalık başvuru formunu ister internette ister kâğıt olarak doldurması gerekiyor. Formda cevaplamanız gereken birtakım sorular bulunuyor. Sorular kimliğiniz, adresiniz, Avustralya’daki yaşamınız, varış tarihiniz ve aileniz ve doğum yerinizle ilgili.
Ücret: Bütün başvurucuların formu sunarken ücret ödemeleri gerekiyor. 16-60 yaş arası için ücret 285 dolar. İmtiyazlı kart sahipleri içinse ücret 40 dolar. Ödemeyi kredi kartıyla internet üzerinden yapabilir ya da para havalesiyle gönderebilirsiniz.
Görüşme: Bir başvurucunun testten önce 10-15 dakikalık bir görüşme yapması gerekiyor. Görüşmede başvuru formu kontrol ediliyor ve bütün orijinal belgelerin sunulması zorunlu. Görüşmede pasaportunuzu, ehliyetinizi ve Türk kimliğinizin resmi bir çevirisini getirmeniz gerekiyor.
Test: Test, çoktan seçmeli 20 soru içeriyor. Bilgisayarda yapılan sınavı 45 dakika içinde cevaplamanız ve 15 soruyu doğru yapmanız gerekiyor. Şuan itibariyle, sınavdan ilk seferde kalırsanız, hemen yeniden girebilirsiniz. Üç kez sınava girme hakkınız bulunuyor. 16 yaş altındakilerin ve 60 yaş üstündekilerin sınava girmediklerini ve sadece bir görüşmeye katıldıklarını unutmayın.
Bildirim: Testi geçerseniz, size şartlı bir vatandaşlık uyarısı yapılıyor. O an itibariyle eski Avustralya vizeniz geçersiz kalıyor ve vatandaşlık törenine katılmak ve yemin etmek için beklemeniz gerekiyor.
Vatandaşlık töreni: Her yerel belediye meclisinde bir tören yapılıyor. Halka açık bir etkinlik olan törende, başvurucu ailesini ya da arkadaşlarını getirebiliyor, çoğu belediye kısa bir kutlama ve içecekle birlikte hafif yiyecek ikramı yapıyor. Tören genellikle saat 6.00 civarında başlıyor ve 1,5-2 saat kadar sürüyor.
Testten sonra: Testi geçince vatandaşlık töreni için beklemeniz gerekiyor. Geçmişte testle tören arasında 3-6 ay süre bulunuyordu. Şimdiyse bu değişti ve 9-12 ay bekleyebilirsiniz. Vatandaşlık töreninize katılmak zorundasınız.
Yeni Kurallar
18 Ekim 2017’de Malcolm Turnbull Liberal Hükümeti, vatandaşlık testiyle ilgili büyük bazı değişiklikler önerdi, fakat bu değişiklikler Avustralya Parlamentosu tarafından reddedildi.
Önerilen yeni kurallarda, testten 3 kez kalma durumunda başvurucunun teste yeniden girmek için 2 yıl bekleme zorunluluğu getiriliyordu (mevcut sistem çok defalar sınava girmeye izin veriyor.)
Yeni potansiyel sorular da öneriliyordu ve testin toplam karakteri daha kapsamlı yapılacak ve iyi derecede İngilizce bilgisi gerekecekti, başvuru ücretleri de yüzde 100’den fazla artırılacaktı.
Bu değişiklikler İşçi Partisi ve Yeşiller tarafından desteklenmedi, birkaç bağımsız vekil de değişikliklere karşı oy kullandı. 20 Ekim 2017 itibariyle İçişleri Bakanlığı, vatandaşlık başvurularının 2007 düzenlemelerine göre değerlendirileceğini ilan etti.
2019 ve Sonrası
Daha önce de belirttiğim gibi, bu yıl Mayıs ortası ya da sonu itibariyle federal seçim bekleniyor. Liberal Parti vatandaşlık süreçleriyle ilgili duruşunu değiştirmiş değil ve çoğunluğu sağlayacak şekilde seçilmesi halinde sistemi değiştirmeye çalışacaklarını ilan ettiler. İşçi Partisi de aynı zamanda bazı küçük değişiklikler yapacağını açıkladı, fakat bu değişiklikler testi daha zor ya da daha pahalı hale getirmeyecek.
Harekete Geçme Zamanı
Daha önce söylediğim gibi, birçok kişinin testi geçmesine yardım ettim ve bunlardan bazıları sınava girmek için yıllarca beklemişlerdi. Niçin bu kadar uzun süre bekledikleri sorulduğunda, sundukları en yaygın gerekçe, dil becerilerine ve sınavı geçme kapasitelerine güvenmemeleriydi. Fakat gerçek şu ki, mevcut testi geçmesi zor değil ve çok yüksek bir İngilizce gerektirmiyor. Hiç kimse bu yıl Mayıs’tan sonra ne olacağını bilmiyor, bu yüzden cesaretinizi toplayıp bugün başvurmak en iyisi, zira başvurudan test gününe kadar bekleme süresi 10-12 ay arasında. Geleceğiniz ve güvenceniz için vatandaş olmanız önemli.
Avantajlar
Vatandaş olmanın birçok avantajı var ve bunlar arasında Avustralya pasaportuna sahip olmayı, vizenizi düşünmeden Avustralya’ya gelip gitmeyi, hatta sadece Avustralya vatandaşlarına açık olan bir devlet kurumunda işe girme olasılığını bile sayabiliriz. Fakat gerçek avantaj, ait olma hissi ve bir yandan “eski ülkemize” sevgi ve saygı duymaya devam etme anlayışını paylaşırken, buradayız ve olmaya devam edeceğiz ve hayatlarımızın nasıl yönetildiği konusunda bir sözümüz olmalı ve bunun tek yolu da vatandaş olup Avustralya demokrasimiz içinde tam anlamıyla yer almaktır.
Tekrar buluşana kadar barış ve mutluluklar dilerim.
Kamil Can