Afganistan Başkanlık Seçimleri'ne günler kala mitingler ve konuşmalar birbirini izliyor ama aynı zamanda ayak sesleri duyulan katliam çoktan bir dizi ölüme ve yaralanmaya yol açtı.
28 Eylül'deki seçimler, bu kırılgan ve çalkantılı ülkede tam da bir belirsizlik anına denk geliyor. ABD'yle Taliban arasında uzun süredir devam eden ve bir barış anlaşmasıyla sonuçlanacağı umulan müzakereler rafa kalktı.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
ABD Başkanı Donald Trump, ABD'li bir askerin bombalı saldırıda öldürülmesinin ardından görüşmeleri askıya aldığını açıkladı. Bu askerin ölümü, iki hafta içindeki 4'üncü ABD zaiyatıydı. Taliban, Trump'ın bu hamlesine saldırıların temposunu yükseltme tehdidinde bulunarak yanıt verdi ve bunu birçok ölümcül patlama izledi.
Şiddetin boyutu bir süredir olağanüstü seviyedeydi; geçen ay boyunca her gün ortalama 74 kişi hayatını kaybetti.
Anlaşmazlık, Afganistan Devlet Başkanı Eşref Gani için düzenlenen mitingde yapılan bir saldırı da dahil olmak üzere bitmek bilmeyen bombalı araç saldırıları, toplu silahlı saldırılar, suikastlar ve intihar saldırılarıyla eylül boyunca devam etti.
Önceki çarşamba (18 Eylül Çarşamba ed.n.) Kalat şehrindeki bir hastanenin önünde bomba yüklü bir kamyonun patlaması sonucu 39 kişi öldü, 140 kişi yaralandı.
Kurbanların büyük kısmı doktorlar, hemşireler, hastalar ve hasta yakınlarıydı. Taliban saldırıyı üstlendi ve asıl hedefin hastanenin yanındaki bir istihbarat bürosu olduğunu söyledi.
Doğudaki Nangarhar vilayetinin Hogyani bölgesine yönelik bir ABD hava saldırısında da 30 kişi hayatını kaybetti.
Köylüler ve yerel Afgan yetkililer, ölenlerin sıkı bir ormanlık alanda bir çam fıstığı tarlasında çalışan çiftçiler olduğunu söyledi.
Amerikan Ordusu, ilk önce, insansız hava aracının IŞİD savaşçılarını hedef aldığını ve mağdurların kimliklerini belirleme çabalarının sürdüğü belirtti.
Daha sonra üst düzey bir ABD'li yetkili, IŞİD savaşçılarının köylülerle bir anlaşma yaptıktan sonra orada bulunduğunu öne sürdü.
Yetkili, vurulanların "IŞİD'liler olduğunu ama görünen o ki hasat festivali sezonunda yerel halkın, hasatçı kılığına girmek isteyen IŞİD'lilerle anlaşmaya vardığı" konusunda ısrar etti ve şimdi yetkililerle bu konu üzerinde çalışıyoruz" dedi.
Ancak Malik Rahat Gül adında bir aşiret büyüğü, olan bitenin aşikar olduğunda ısrarcı.
Gül “Bu işçiler havadan bir bombayla vurulduklarında bir ateş etrafında oturuyordu ve sadece işçilerdi” dedi.
Olaydan bir gün önce, intihar bombacıları iki ayrı patlamada 48 kişiyi öldürdü.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/3012 Mayıs 2021 - Kolombiya'da hükümet karşıtı protestolar kapsamında Cali şehrinde "Onları Kim Öldürdü" adlı bir oyun sahnelendi. 28 Nisan'da başlayan ve uluslararası boyutta kınanan baskılar sonucunda ciddi bir krize dönüşen gösterilerde şimdiye kadar onlarca kişi hayatını kaybetti (AFP)
-
2/3011 Mayıs 2021 - Çin Komünist Partisi 1 Temmuz'da 100. yıldönümünü kutlamaya hazırlanıyor. Devlet tarafından organize edilen medya turu sırasında çekilen bu fotoğrafta, 1936'dan 1947'ye kadar partinin genel merkezine ev sahipliği yapan Yan'an şehrine yaklaşık 60 km mesafedeki orak ve çekiç anıtını ziyaret edenler görülüyor (AFP)
-
3/3010 Mayıs 2021 - Brezilya'nın Amazonas eyaletinde, Manaus kentindeki Nossa Senhora Aparecida mezarlığında bir kadın, mezar başında otururken. Brezilya'da Kovid-19 pandemisi başladığından beri ilk kez mezarlıklar ziyarete açıldı (AFP)
-
4/309 Mayıs 2021 - Filistinli bir protestocu Kudüs'te, Eski Şehir'deki Şam Kapısı önüne İsrail güvenlik güçlerinin kurduğu bariyer yakınlarında parkur gösterisi yaparken. Güvenlik güçleri ile yaşanan çatışmalarda hafta sonu yüzlerce Filistinli protestocu yaralandıktan sonra İsrail, Kudüs'te düzeni sağlama sözü verdi (AFP)
-
5/308 Mayıs 2021 - Fransa'nın batısındaki Saint-Brieuc Körfezi'nde açık denize 62 rüzgar türbini inşa edilmesine dair projeyi protesto eden balıkçılar, tekneleriyle Aeolus sondaj platformunun etrafını sardı (AFP)
-
6/307 Mayıs 2021 - Fransız sanatçı Pascal Convert yapımı, Napolyon Bonapart'ın mezarı üzerinde asılı duran Marengo adlı bu eser I. Napolyon'un atının üç boyutlu iskeleti. Marengo (1793–1831), I. Napolyon'un ünlü savaş atıydı ve adını efendisini taşıdığı Marengo Savaşı'ndan almıştır. At, 1799 Abukir Savaşı'nın ardından 6 yaşındayken Mısır'dan Fransa'ya getirilmiştir (AFP)
-
7/306 Mayıs 2021 - İsrail işgali altındaki Doğu Kudüs'ün Şeyh Cerrah Mahallesi'nde bir İsrail askeri yanan arabanın önünde. Yahudi İsrailliler mahalledeki evleri elde etmeye çalışıyor ve yerel Filistinliler, aileler tahliye ile karşı karşıyayken protesto gösterileri düzenliyor. Mahkeme kararlarının desteğine sahip İsrail Yahudileri, Doğu Kudüs'ün Şeyh Cerrah Mahallesi'nde 1948'den önce Yahudi ailelerin yaşadığı gerekçesiyle evlere yerleşiyor (AFP)
-
8/305 Mayıs 2021 - Hapishane hakları savunucusu Golden Miles Bhudu, Güney Afrika'nın yürütme başkenti Pretoria'daki Birlik Binaları önünde, müebbet hapis cezasına çarptırılmış mahkumların aileleriyle protesto düzenledi. Aileler, Cezaevi Hizmetleri Dairesi'ni 2004'ten önce hapsedilmiş ve cezalarının asgari sürelerini yatan mahkumların şartlı tahliye başvurusunda bulunabileceklerine dair dönüm noktası niteliğindeki mahkeme kararını görmezden gelmekle suçluyor (AFP)
-
9/304 Mayıs 2021 - Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te Kovid-19 pandemisinin yayılmasına karşı duyulan endişelerden dolayı toplu taşıma geçici olarak durduruldu. Fotoğrafta ise şehiriçinde hizmet veren otobüsler garaja çekilmiş halde görülüyor (AFP)
-
10/303 Mayıs 2021 - İsveç'in Öland adasındaki Segerstad Deniz Feneri yakınlarında genç bir kambur balina karaya vurdu. Balina sudan çıkarıldı ve yakma tesisine götürüldü (AFP)
-
11/302 Mayıs 2021 - ABD'li aktör Ben Affleck (solda) ve ABD'li televizyon sunucusu Jimmy Kimmel, Kaliforniya'daki "Vax Live" bağış konserinin kaydı sırasında sahnede konuşuyor. Uluslararası organizasyon Global Citizen tarafından düzenlenen bağış konseri "Vax Live: Dünyayı Yeniden Birleştirme Konseri" işletmeleri "dozlar için dolar bağışlamaya" ve G7 ülkelerini fazla aşıları paylaşmaya çağırıyor (AFP)
-
12/301 Mayıs 2021 - 1 Mayıs tüm dünyada coşkuyla kutlandı. Fransa'nın başkenti Paris'te düzenlenen gösterilerde sokakta, yanan nesnelerin yanında duran bir kişi, elindeki "Defol Macron!" yazısını gösteriyor (AFP)
-
13/3030 Nisan 2021 - Rusya, Nazi Almanyası'na karşı 1945'te kazandığı zaferin 76. yıldönümünü 9 Mayıs'ta kutlayacak. Rus askerleri St. Petersburg'da düzenlenecek Zafer Günü askeri geçidi için prova yaptı (AFP)
-
14/3029 Nisan 2021 - Kolombiya Devlet Başkanı Ivan Duque tarafından açıklanan vergi reformu tasarısına karşı başkent Bogota'da düzenlenen protestolar sırasında yere düşen çevik kuvvet polisi. İşçi sendikaları, öğretmenler, sivil toplum örgütleri, yerliler ve halkın diğer kesimleri Kongre'de görüşülen projeyi, orta sınıfı cezalandırdığını ve Kovid-19 pandemisinin sebep olduğu kriz sürerken bunun uygun olmadığını düşünerek reddediyor (AFP)
-
15/3028 Nisan 2021 - Ülkede hızla artan koronavirüs sebebiyle sağlık sistemi çökme tehlikesi altında olan Hindistan'da deprem oldu. Ülkenin kuzeydoğusundaki Assam vilayetinde gerçekleşen depremden sonra bir kadın yıkılmış bir duvarın yanındaki çeşmeden su dolduruyor (AFP)
-
16/3027 Nisan 2021 - Britanya Başbakanı Boris Johnson, Galler'de 6 Mayıs 2021'de gerçekleşecek seçim öncesinde kampanya yürütmeye başladı. Kuzey Galler'deki Llandudno kentindeki bir sahilde çekilen bu fotoğrafta Johnson elinde bir dondurma tutarken görüntülendi. (AFP)
-
17/3026 Nisan 2021 - Çernobil nükleer felaketinin 35. yıldönümünde, siyah kıyafetler giyen ve radyoaktivite sembollü maskeler takan kadınlar, trajedinin kurbanlarını anmak için Belarus'un başkenti Minsk'te yürüyüş yaptı. (AFP)
-
18/3025 Nisan 2021 - Etiyopyalı bir Ortodoks Hıristiyan, Dallar Bayramı kutlamaları sırasında Kudüs'teki Kutsal Kabir Kilisesi'nde İsa'nın gömüldüğüne inanılan yerde yürüyor (AFP)
-
19/3024 Nisan 2021 - Peru'nun başkenti Lima'da bir sağlık çalışanı Pfizer-BioNTech aşısından bir doz hazırlıyor. Bu hafta başında Peru, pandeminin ikinci dalgası yaşanırken Brezilya varyantından kaynaklanan vaka ve ölüm sayısındaki ani artış sebebiyle marketlere ve mağazalara girmek için yüz maskesine ek olarak koruyucu yüz siperliğinin takılmasını zorunlu hale getirdi (AFP)
-
20/3023 Nisan 2021 - Crew-2 görevi astronotlarını taşıyan bir SpaceX Falcon 9 roketi, Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'ndeki 39A fırlatma üssünden kalktı. SpaceX, Uluslararası Uzay İstasyonu'na üçüncü mürettebatını yolladı ve ilk defa hem bir roketi hem de kapsülü yeniden kullandı (AFP)
-
21/3022 Nisan 2021 – Roma'daki İtalya Futbol Federasyonu genel merkezinin yakınlarında, İtalyan sanatçı Laika tarafından yapılan, Juventus başkanı Andrea Agnelli'yi bir futbol topunu patlatırken tasvir eden "Başarısız Darbe" adlı grafitinin önünden geçen biri. Yeni Avrupa Süper Ligi'nin destekleyicilerinden biri olan son şampiyon Juventus, 12 kurucu takımın çoğunun çekilmesinden sonra projenin planlandığı gibi ilerleyemeyeceği açıklamasını yaptı (AFP)
-
22/3021 Nisan 2021 – Brezilya'da devlet başkanı Bolsonaro'nun yerli topraklarındaki maden politikalarına dair gösteriler düzenlendi ve Çevre Bakanı Ricardo Salles'in istifa etmesi çağrısında bulunuldu. Başkentteki Çevre Bakanlığı binasının önünde gerçekleşen protestodan maske takmış bir yerlinin görüntüsü (AFP)
-
23/3020 Nisan 2021 - Angola'nın başkenti Luanda'nın Talatona mahallesinde yoğun yağışlar ardından çöken Kamorteiro köprüsünün görüntüsü. Şiddetli yağmurların sebep olduğu ani seller, Angola başkentinde 14 kişinin ölümüne ve yaklaşık 8 bin kişinin tahliye edilmesine neden oldu (AFP)
-
24/3019 Nisan 2021 - Portekiz'de koronavirüs kısıtlamaları hafifletildi. Yeni vaka sayısı düşünce alışveriş merkezleri, liseler ve üniversiteler açıldı, kapalı alanlarda yemek yeme izni çıktı. Bu, kısıtlamaların tamamen kaldırılmasından oluşan 4 adımdan üçüncüsü. (AFP)
-
25/3018 Nisan 2021 - Tayland'ın başkenti Bangkok'ta artan Kovid-19 vakaları hastaneleri zora sokunca sahra hastaneleri kurulmaya başlandı. Bangkok Şehir Yönetimi işçisi, sahra hastanesine dönüştürülen spor salonunda Kovid-19 hastalarının kullanacağı yataklardan birini test ediyor (AFP)
-
26/3017 Nisan 2021 - Edinburg Dükü Prens Philip'in cenazesi öncesinde Londra'daki Buckingham Sarayı'nda Birleşik Krallık bayrağı yarıya indirildi. 73 yıldır Kraliçe II. Elizabeth'le evli olan Philip, kalp rahatsızlığı ve enfeksiyon sebebiyle hastanede bir ay tedavi gördükten birkaç hafta sonra, 9 Nisan'da, 99 yaşında vefat etti. (AFP)
-
27/3016 Nisan 2021 - Dubai Expo 2021'de İtalya'yı temsil etmesi için Michelangelo’nun Davut Heykeli'nin mermer tozuyla kaplanmış akrilik reçineden birebir kopyası yapıldı. Orijinal heykelin replikasyonunu yapmak için sanat tarihçileri, teknisyenler ve mühendisler birlikte çalıştı. Dijital tarama, lazerler ve dünyanın en büyük üç boyutlu yazıcılarından biri kullanıldı (AFP)
-
28/3015 Nisan 2021 - Bir çocuk Petit Mbao'daki evinin camından dışarı bakıyor. Petit Mbao, Senegal'in en güzel beyaz kum sahillerinden birine sahip olmasıyla ünlü. Senegal'in en büyük kimya tesisi de dahil olmak üzere bölgeye 1960'lardan beri fabrikalar kuruluyor. Petit Mbao'daki çoğu insan tesisten gelen kokudan, gözlerini yakan ve solumalarını etkileyen havadaki kimyasaldan yıllardır şikayet ediyor. Çocuklar, hayvanlar ve balıkçılar açık kanallardan denize karışan zehirli sudan hasta oluyor (AFP)
-
29/3014 Nisan 2021 - Ekonomi uzmanları üzerinde yapılan bir ankete göre Çin, 2021'in ilk çeyreğinde rekor oranda büyüdü. Bu fotoğrafta ise Çin'in güneydoğusundaki Guizhou vilayetinde bir fide merkezinde çiftçiler çeltik fidelerini taşırken görülüyor (AFP)
-
30/3013 Nisan 2021 - Meksika'nın Tlaxcala eyaletindeki Sagrada Familia barınma merkezinde Orta Amerikalı mülteciler, ABD sınırına ulaşmayı denemek için La Bestia (Canavar) adı verilen yük trenini bekliyor (AFP)
Saldırılardan biri Parvan vilayetine bağlı Çarikar'da, Başkan Gani'nin mitingi sırasında gerçekleşti ve saldırının asıl hedefinin Gani olduğuna inanılıyor. Taliban, 26 kişinin öldüğü saldırıyı üstlendi. Ayrıca Kabil'in merkezindeki bir Afgan askeri üssüyle ABD Büyükelçiliği'nin yakınlarında düzenlenen ve 22 kişinin ölümüne yol açan ikinci bir patlamayı da Taliban üstlendi.
Birleşmiş Milletler rakamlarına göre, Amerikan liderliğindeki yabancı kuvvetlerin ve Afgan ordusu ve polisinin yol açtığı "istenmeyen zarar"lardaki artışla birlikte, yılın ilk yarısında yaklaşık 4 bin sivil öldü ya da yaralandı.
Onlarca yıldır sonu gelmez bir ihtilafla karşı karşıya olan Afganlar için gelecek çok az iyimserlik vaat ediyor.
Muhammed Amir Gül'ün kayınbiraderi Safi geçen hafta Kabil'de gerçekleşen bombalı saldırıda ağır yaralandı. Gül, insanların her gün karşı karşıya kaldığı bir tehlike olduğunu belirtti.
“Safi, bu olay olduğunda sadece biriyle buluşmak için oradaydı. Bacaklarından ve sırtında yaralandı, ameliyat olmak zorunda kaldı. Çok uzun süre çalışamayacak, eşini ve çocuklarını geçindiremeyecek. Ailenin geri kalanı onlara yardım etmek zorunda” dedi.
“Ailem ve ben seçimde oy kullanacağız ama Taliban'ın geçmişte yaptığı gibi yine sandıkları hedef alacağını duyduk. Bu çok büyük bir endişe.”
Meslektaşı Ferzad Rahman ekledi: “Benim de ailem oy kullanacak. Oy kullanacağız ama hiçbir şeyin düzeleceğini sanmıyorum. Seçimlerde hile yapıldığını da biliyoruz.
“Öyleyse bombalanma riskine değer mi? Kim bilir? Gelecek için fazla umut göremiyorum. Görüşmelerin (Katar'ın Doha kentindeki) bir şeylerin önünü açacağını düşünüyorduk ama bu şu an gerçekleşmeyecek, o yüzden sadece yaşayıp gidiyoruz.”
Afgan hükümeti, ABD’nin eski Afganistan büyükelçisi Zalmay Halilzad'ın liderliğindeki Amerikan ekibi ile örgütün Pakistan'daki ana karargahından liderlerin desteklediği Taliban delegasyonu arasındaki Doha müzakerelerinin dışında bırakılmıştı.
Batılı ve Afgan yetkililer, Halilzad'ın tasarladığı ve Afganistan'daki Amerikan kuvvetlerinin büyük kısmının gelecek yıl yapılacak ABD Başkanlık Seçimleri'nden önce ülkeden çekilmesine yol açacak anlaşmanın, karşılığında fazla bir şey almadan Taliban'a çok fazla taviz verdiği konusunda uyarılarda bulunmuştu.
Önerilen anlaşmayı eleştirenler arasında yer alan Gani, bombalı saldırıların ardından şöyle konuştu: “Taliban, suçlarını sürdürerek bir kez daha Afganistan'da barış ve istikrar için hiçbir irade ve arzusunun olmadığını ve tüm hamlelerinin dalavereden başka bir şey olmadığını kanıtladı."
Afganistan başkanı, insansız hava araçlarının yol açtığı sivil kayıpları önlemek için daha ileri adımlar atmaya da söz verdi. Sivilleri riske sokan gece baskınlarını ve çoğunlukla ABD tarafından planlanan askeri operasyonları durdurmak için halihazırda birçok “denetim ve denge” getirdiğini söyledi.
Gani, Doha sürecinin bitmesinden kısa süre sonra, ABD'nin Afgan hükümetini yolsuzlukla mücadelede başarısız olmakla suçlamasının ve 160 milyon dolardan (yaklaşık 915 milyon TL) fazla fonu kesmesinin ardından acil bir krizle karşı karşıya kaldı.
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Afgan hükümeti aleyhine yaptığı açıklamada “Güçlü ve etkili pozisyonlarını Afgan halkının dış yardımın getirilerinden ve daha müreffeh bir gelecekten mahrum etmek için kullananlara karşıyız” dedi.
“Afgan hükümetinin yolsuzlukla mücadele, Afgan halkına hizmet etme ve güven oluşturma konusunda açık bir taahhütte bulunmasını bekliyoruz. Bu standardı karşılamayan Afgan liderleri sorumlu tutulmalıdır."
Gani'nin sandıktaki başlıca rakibi Abdullah Abdullah, yolsuzlukla mücadele sözü verdi. Ancak gelişmeleri eleştiriyle karşılayanlar, Abdullah'ın bir iktidar paylaşımı anlaşmasında İcra Kurulu Başkanı olarak geçirdiği süreye dikkat çekiyor ve öyleyse yolsuzluğun neden bitmediğini bilmek istiyor.
Abdullah, önceki seçimlerde Eşref Gani ve Molla Ömer'in Taliban rejiminin yıkılmasından sonraki ilk Afganistan başkanı Hamid Karzai'ye karşı kaybetmişti. Her iki seçim de seçim yolsuzluğu iddialarıyla çamura batmıştı.
Taliban'la müzakere etme konusunda geçmişteki görüşlerini değiştiren Karzai, Doha görüşmelerinin sürmesi gerektiğini savunuyor. Karzai “Bütün Afganların taleplerini dikkate alarak, Birleşik Devletler hükümetini Taliban ve Afganistan hükümetiyle müzakereleri derhal yeniden başlatmaya çağırıyorum” dedi.
20 yaşında bir öğrenci olan Walid Durani “Karzai, geçmişte, Taliban'a diyalog kurmak için güvenilemeyeceğini söyledi. Şimdi dikkat çekmek için müzakereler sürsün istiyor ama bu Afgan halkı için iyi değil. Seçimler kötü sonuçlanırsa yeniden iktidar olma girişiminde bulunmak için kendine yer yapıyor olabilir. İnsan, bütün politikacıların söylediklerine kuşkuyla yaklaşmalı.
"Afgan halkının asıl amacı, şimdi ve oy kullanacağımız hafta sonuna kadar havaya uçmaktan kaçınmak olmalıdır” diyor Durani.
*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Independent Türkçe için çeviren: Onur Bayrakçeken
© The Independent