Nötron yıldızları,süpernova patlamalarından arda kalan maddelerin kütle çekimi etkisiyle çökmesiyle oluşur.Bu yıldızlar,neredeyse tamamen nötronlardan oluşsa da az miktarda proton ve elektron içerir.Bu,proton ve elektronlar olmadan nötron yıldızları uzun süre var olmaya devam edemezdi.Çünkü nötronlar serbest haldeyken kararsızdır ve beta ışıması yaparak kısa süre içinde proton ve elektronlara ayrışır.Ancak yıldızın içindeki yüksek basınç sebebiyle proton ve elektronların birleşerek nötronlara dönüşmesi,nötron yıldızlarının daha kararlı bir yapıya sahip olmasını sağlar.
Nötron yıldızları adını maddeyi süper sıkıştırmış olmasından alıyor.Nötron yıldızlarının daha fazla çökerek kara deliğe dönüşmesini sadece bu çöküşe karşı koyan dejenere nötron basıncı durduruyor.Atom çekirdekleri protonlar ve genellikle protonlarla birlikte nötronlardan oluşuyor.Atom çekirdeğinin çevresinde ise elektronlar dönüyor.Nötron yıldızları çökerken maddeyi sıkıştırıyor ve elektronların ezilerek çekirdeğe girmesine neden oluyor.Bu da artı yüklü protonlar ve eksi yüklü elektronların kaynaşıp nötrona dönüşmesine yol açıyor. Ancak,bu şekilde oluşan nötronlar daha fazla ezilmeye ve kara deliğe dönüşmeye direniyor.
Nötron yıldızları ortalama 1.5 ve 3 güneş kütlesi katındadır.Bilinen en büyük nötron yıldızı 2 güneş kütlesindedir.**
Nötron yıldızlarının çoğunluğu kendi etrafında çok hızlı döner. Bazı nötron yıldızları saniyede 700 kere dönebilir. Bu yıldızlar etrafına x-ışınları ve radyo dalgaları yayarlar. Ancak bu tür yıldızlar deniz feneri gibi ışınlarını sadece belirli bir yöne yayarlar. Teleskoplar yardımıyla bu yıldızlar tespit edilebilir.Yaydıkları dalgalar periyodiktir.
Bilinen nötron yıldızlarının yaklaşık yüzde beşi ikili yıldız sistemlerinin üyeleridir. Bu sistemlerdeki nötron yıldızlarının eşleri normal yıldızlar,beyaz cüceler ya da başka nötron yıldızları olabilir. Genel görelilik kuramı,ikili yıldız sistemlerinin kütle çekimsel dalgalar yayacağını ve zaman içinde yıldızlar arasındaki mesafenin azalacağını söyler. Kütle çekimsel dalgaların varlığı ile ilgili ilk kanıt, nötron yıldızı içeren bir ikili yıldız sisteminin gözlemlenmesi ve yıldızlar arasındaki mesafenin genel görelilik kuramının tahminleriyle uyumlu bir biçimde değiştiğinin bulunmasıyla elde edildi.
**Yüksek enerji fiziği, Astrofizik ve Kozmoloji çalıştayında (YEFAK) Prof. Dr. Kazım Yavuz Ekşi,3 Güneş kütlesinden daha büyük bir yıldız bulunduğunu ve şuan da nötron yıldızı mı yoksa kara delik mi olduğunun tartışıldığını söyledi.(Kara delikler 5 Güneş kütlesinin altında olamaz.) Bu konuda da bir araştırma yapıp ilerleyen zamanlarda burada paylaşacağım.
Kaynak: Khosann , Tübitak ve Kazım Yavuz Ekşi