Sudan’da 1958, 1960, 1963 ve 1964 darbelerinin ardından 1969 yılında yeni bir darbe yaşandı. 1969 Darbesi ile Sudan siyasetinde önemli değişikliklere gidildi.
1969 Darbesi
Sudan’da Mayıs 1969’da Albay Jafaar Muhammed Nimeiry’nin liderliğinde, Komünist Parti ve Arap milliyetçilerinin desteğiyle gerçekleştirdiği darbe hatırlardadır. Darbe ile Nimeiry’nin 16 yıllık iktidarının yolunu açtı. Nimeiry, yönetimi boyunca otoriterliğini giderek arttırdı. Bununla birlikte Nimeiry komünist ve laik kesimin desteğini aldıktan sonra, tabanını geliştirmek için diğer unsurların da desteğine yöneldi. Sürekli geliştirdiği siyasî manevralardan dolayı Nimeiry, “siyasal bukalemun” adıyla anılmaya başlandı. 1970’lerin başından itibaren komünist ve laiklerle arası giderek açıldı. Nimeiry, Etiyopya’daki Marksist Dergue rejimine ve Libya’daki düşmanı Muammer Kaddafi’ye karşı ağırlık olarak gören ABD’nin kilit müttefiki oldu.
Nimeiry, 1978’de Mısır Devlet Başkanı Enver El Sedat’ın İsrail’le barış sürecini ve imzalanan Camp David Barış Anlaşması’nı destekleyen ilk Müslüman lider ünvanını aldı. Aynı dönemde, 1978’de Afrika Birliği’nin Başkanlığına getirildi. Diğer taraftan ülkesinde İslâm hukukunu yaygınlaştırma girişimleri sonucunda, Hıristiyanların yoğun olarak yaşadığı Güney Sudan’daki pek çok kişinin rejime karşı yabancılaşmasına sebep oldu. Birde Nimeiry, Güney Sudan’a özerklik veren 1972 tarihli anlaşmayı da iptal etti. Anlaşmanın iptaliyle giderek yükselen tansiyon, 1983’te Güney Sudan’da çatışmaların yeniden başlamasına sebep oldu. Nimeiry, ABD’de seyahatte iken Sudan Savunma Bakanı tarafından 1985’te kansız bir darbeyle devrildi. Mısır’da 14 yıl sürgünde kaldıktan sonra 1999’da Sudan’a geldi. Ancak aktif siyasetten uzak durdu.
1971 Darbesi
Sudan’da bir diğer darbe girişimi 1971’de Binbaşı Hesham El Atta’nın öncülüğünde Komünist Partili bir grup subayın başarısızlığıyla sonuçlandı.
1975 Darbesi
Atta’nın ardından, 5 Ağustos 1975’te Yarbay Hassan Hussein’in İslâmcı akımdakilerle yaptığı darbe de amacına ulaşamadı. Hussein yakalanarak idam mangası tarafından kurşuna dizildi.
1977 Darbesi
Tuğgeneral Muhammed Nour Saad’ın 2 Temmuz 1977’te düzenlediği başarısız darbe girişimine muhalefetteki Ulusal Cephe destek verdi. Ulusal Cephe; Umma Partisi, Demokratik Birlik Partisi ve İslâmî Şart Cephesi’nden meydan gelmekteydi. Cephe’deki partilerin liderleri idam edildiler.
1985 Darbesi / Ayaklanması
Niemeiry yönetiminin sona ermesini isteyen halk kitleleri, Nisan 1985’te sokaklara döküldü. Protestolar Sudan, Arap dünyası ve Afrika’da halk devrimi olarak nitelendirildi. Gösteriler Niemeiry’nin iktidarına son verirken Suwar El Dahab yönetime geçti.
1989 Darbesi
Tuğgeneral Ömer El Beşir ise 30 Haziran 1989’daki darbeyle Sudan’ın başına geçti. Darbeye Ulusal İslâmî Cephe lideri Hasan El Turabi de katıldı. Böylece Beşir’in 11 Nisan 2019’a kadar sürecek devlet başkanlığı dönemi başlamış oldu.
1990 Darbesi
Beşir yönetimine karşı 1990’da Abdelkader Kadro, Khalid El Zain, vd. düzenlediği başarısız darbe girişimi “Ramazan Darbesi” olarak adlandırıldı. Kadro, Zain ve 28 subay infaz edildiler.
2004 Darbesi
Beşir iktidarına karşı ikinci başarısız darbe girişimi de Mart 2004’te yaşandı. Girişimin arkasında Hasan El Turabi’nin olduğu iddia edildi. Darbeye karışan isimler tutuklanarak hapsedildiler.
2008 Darbesi
Yine Beşir’e karşı üçüncü başarısız darbe ise, Adalet ve Eşitlik Hareketi lideri Khalil İbrahim liderliğinde 2008’de gerçekleştirildi. Darbeyle ilgisi olanlar yargılanıp idamla cezalandırıldılar. Ancak idam cezası uygulanmadı.
-Yarın devam edecek-