1- “Bu yerlerde trenler doğudan batıya, batıdan doğuya gider gelir… gider gelirdi…
Bu yerlerde demiryolunun her iki yanında ıssız, engin, sarı kumlu bozkırların özeği Sarı-Özek uzar giderdi.
Coğrafyada uzaklıklar nasıl Greenwich meridyeninden başlıyorsa, bu yerlerde de mesafeler demiryoluna göre hesaplanırdı.
Trenler ise doğudan batıya, batıdan doğuya gider gelir… gider gelirdi…’’ (sayfa 5)
Cengiz Aytmatov’un Gün Olur Asra Bedel romanı kendini anlatmaya bu dizelerle başlar. 467 sayfa boyunca mekan olarak işlenen Sarı- Özek ilk burada tanıtılır okurlara. Ve Aytmatov, ilk mesajını da burada verir: Her şeye, tüm zorluklara rağmen hayat devam etmektedir, Sarı- Özek Bozkır’ında bile.
2- ” Doğacak her çocuk umutla beklenir, çok uzun ömürlü olacağı, hatta ölmeyecekmiş gibi uzun ömürlü olacağı ümit edilir. Bu ümit olmasa, insanlar dünyaya çocuk getirmede bu kadar istekli olurlar mıydı? ” (Sayfa 276)
Ölüm hem bu kadar basit hem bu kadar karmaşık hem sonlu hem sonsuz kalmayı başarırken nasıl onu göz ardı edebiliriz?
3- “Bir insanın elinden malı mülkü, bütün zenginliği hatta hayatı bile alınabilir, diye söylendi, ama insanların hafızasını almak gibi bir cinayet işlenir mi? Ey rızık veren Tanrı! Eğer varsan, insanların aklına böyle bir şeyi nasıl getirirsin. Yeryüzünde zulüm, kötülük az mı ki!”
Bu söz Mankurt efsanesi anlatılırken söyleniyor. Kitapta Juan- Juanların hikayesi önemli bir yer tutar. Juan- Juanlar savaşta ele geçirdikleri tutsakları ya satarlar ya da köle olarak kullanırlar. Tutsakların kafalarına hayvan postu geçirilip sıcak bir alanda bekletilir. Hareket etmesinler diye boyunlarına tahta koyulur, acı sesleri duyulmaması için de ıssız bir yere bırakılır. Beş gün sonra kontrole geldiklerinde ölmeyen bir esir görünce sevinirler. Çünkü o esir köle olarak kullanılacaktır. Başına geçirilen hayvan postu büzüşerek beyne zarar verir ve kişi adını, kim olduğunu unutur. Sadece denileni yapmaya başlar. Juan- Juanlar buna ‘’Mankurtlaştırmak’’ derler. Günümüzdeki “mankafa” kavramı buradan gelmektedir.
4- ”Bu bahar başka bahar, söylediğim o coşku başka coşkudur, Yedigey. Hayat değişmelerle, yenilenmelerle doludur. Her değişim ömrün geçip gittiğini gösterse de hayata anlam kazandırır ve insan yaşamak ister. Senin de başına gelmedi mi, insan hastalanır ve sonra iyileşir, iyileşince hayatın değerini daha iyi anlar. Ondan yeni bir tat alır.”
Sarı- Özek bozkırında her şey değişmişken Yelizarov böyle söyler. Eski güzel sayfalara, yılbaşı gecelerine en güzel selamdır bu söz.
5- “…ama yüreğinde dert taşıyanlara göre gün gelir, asra bedel olur…”
Gün olur Asra Bedel, benim en sevdiğim romanlardan bir tanesi. Karakterleriyle, Mankurt tabiriyle, Nayman Ana efsanesi ile oturup düşünmemiz gereken bir kitap. Kitabı okuyalı çok uzun zaman oldu fakat olaylar hala aklımda. Daha fazla diyecek bir şeyim yok. Herkesin bu kitabı okumasını diliyorum çünkü çok güzel.
Bir sonraki yazıda görüşmek üzere. O zamana kadar kendinize iyi bakın! ❤