Tıkınırcasına yeme, tekrarlayan tıkınma dönemlerini (3 ay içinde en az 1 kez), bu dönemlerde kontrolün kaybedilmesini ve tıkınma sebebi olarak stresi içeren bir yeme bozukluğudur. Anoreksiya nervozadan farkı, kilo kaybı olmaması iken; bulimiyadan farkı ise telafi davranışlarının (çıkarma, aşırı egzersiz vs.) olmamasıdır. Bu bozukluğa sahip olanların geneli obezdir. Fakat her obez kişi bu bozukluğa sahip değildir.
TANI KRİTERLERİ
- Tekrarlayan tıkınırcasına yeme dönemleri
- Tıkınırcasına yeme dönemleri belirtilen ölçütlerin en az üçünü içermelidir
- Her zamankinden daha hızlı yemek
- Doyma ötesinde yeme
- Aç olunmamasına karşın büyük miktarlarda yeme
- Yemeğin çok miktarda olmasından utanmak ve yalnız yemek
- Tıkınırcasına yemeden sonra kötü hissetme (iğrenmiş, suçlu, depresif)
- Hiçbir telafi davranışının olmaması
Tıkınırcasına yeme bozukluğu, bozulmuş mesleki ve sosyal işlevsellik, depresyon, düşük öz saygı ve madde kullanım bozuklukları ile ilişkili bulunmuştur. Aynı zamanda sebeplerinden biri olarak genetik yatkınlığın olduğu görülmüştür. Bunun dışında, çocukluk dönemi obezitesi, düşük benlik saygısı, çocuklukta kilo verme deneyimleri, depresyon ve çocukluk dönemi fiziksel ya da cinsel istismarı bu bozukluğun sebepleri olarak sıralanabilir.
Anoreksiya ve bulimiyaya göre daha yaygın görülen bu bozukluğun kadınlarda görülme oranı erkeklere göre daha fazladır. Yine de fark, anoreksiya kadar fazla görülmemektedir.
Tıkınırcasına yeme bozukluğunun fiziksel sonuçları olarak; obezite, tip 2 diyabet riski, kalp ve damar sorunları, solunum sorunları, uykusuzluk, eklem/kas sorunları olarak sayılabilir. Aynı zamanda bu bozukluğa sahip insanlarda kaygı, depresyon, huzursuz bağırsak sendromu gibi psikolojik durumlar da gözlenmektedir.
İyileşme oranı %25 ile %82 gibi geniş bir aralıkta bulunmuştur. İyileşme kişiden kişiye değişiklik göstereceği gibi, genellikle uzun yıllar sürdüğü de (ortalama 14 sene) görülmüştür.
Tedavisi
Tıkınırcasına yeme bozukluğunda ilaçla tedaviye genelde rastlanmamaktadır. Yalnızca kişinin bu durumdan dolayı yaşadığı kaygı ve depresyon gibi psikolojik rahatsızlıklar için antidepresan verilebilir. Bunun dışında bilişsel davranışçı terapi yöntemi ile, hastalar tıkınmayı ve kendini gözlemlemeyi, kontrol etmeyi, ve yemeyi kısıtlamayı başarabilmektedirler.
Aynı zamanda kişiler arası terapi de kiloyu azaltmasa bile tıkınırcasına yeme dönemlerini azaltmaktadır. Kiloyu azaltmak için bilişsel davranışçı kilo verme programları uygulansa da, uzun vadede tıkınma dönemlerini engellemez, fakat kilo vermede yardımcı olabilir. Bu nedenle bu uygulamaları eşzamanlı olarak yapılması en iyi tedavi şekli olarak görülmüştür.