GASTRONOMİ
Kiklades'te ziyaretçi birbirinden lezzetli balık çorbalarını (kakavia) dener, Sifnos'ta ise akşamdan taş fırına yerleştirilen tencerede pişirilen meşhur nohut yemeğini tadacaktır. Adanın sevilen yemeklerinden biri de mastelo olup, adını içinde kuzunun pişirildiği geniş toprak kaptan almıştır ve Paskalya spesiyali olarak bilinir. Santorini'de, ayrıca Tinos, Syros, Kimolos'ta domates köftesi veya yalancı köfte yapılır, harç olarak ise küçük yerli domates, taze soğan, baharat ve yulaf lapası kullanılır. Arpa peksimeti gibi hamur işleri 1960'lı yıllara kadar fakir adalıların hep temel gıdası olmuştur, ancak bu durum turizmden dolayı 1960'lardan sonra değişmiştir. Sifnos'ta Kutsal Ruh gününde yapılan güvercin şekilli somunlar ve çeşitli Kiklades adalarında Sarakosti (Oruç dönemi) ile Paskalya döneminde pişirilen insan şeklindeki somunlar karakteristiktir.
Bütün kış dayanmak için tuzlanan küçük balıklar Kiklades mutfağının bir diğer özelliğidir. Özellikle Ağustos ve Eylül aylarında güneşte kurumaya bırakırlar ve tsipouro ve uzo ile meze olarak sade veya balık köftesi olarak yerler. Syros ve Paros 'ta kolyozdan yapılan "guna"ya rastlarız.
Yerel mutfakta av önemli bir faktördür. Bıldırcın Santorini'lilerin sevdiği bir mezedir, Tinos'ta ise ırmaklar ile adanın yamaçlarını süsleyen sanatsal taş işlemeleri olan onlarca güvercinlikte besledikleri güvercinleri yemekteydiler.
Genel hatlarıyla Onikadanın mahzeni Girit mahzeniyle birçok ortak noktaya sahiptir. Diğerlerinin yanısıra nohut, börülce, incir, zeytin, arpa peksimeti içerir. Ayrıca koyun veya keçi sütünden yapılan peynirler ve başka süt ürünleri vardır. Kos, Nisyros ve Leros'un spesiyali, uzun silindir sepetlerde süzerek ekmek somunu şeklini verdikleri şarap peyniri veya kırmızı peynirdir. Kos ve Leros mizithra peyniri (lor peyniri türü) değişik ancak çok güzel bir tada sahiptir, en özel süt ürünlerinden biri ise "sitaka"dır. Sosislere gelince, yaban keçisinden yapılan Karpathos pastırması değişiktir. Kalymnos ve Karpathos'ta çok lezzetli peksimetler tadabilirsiniz
Adanın diğer Yunanistan anakarasıyla olan bağlarını yanıstan Rodos mutfağı ilgi çekicidir. Rodos'un verimli iç kısmı birçok seçkin ürününü yetişmesini sağlar. Onikiada'da düğün davetiyesi yerine ekmek dağıtmak yaygın bir adettir. Yuvarlak şekle sahip olup, normal ekmeğin hamurundan yapılırdı. Elle ortadan kesip, taze tereyağı ve bal sürer ve davetlilere gönderirlerdi. Bugün dahi bazı adalarda aynı şekilde nişan ekmeği yaparlar, hatta düğün günü veya Paskalya için onlarca değişik ekmek versiyonu yapılmaktadır. Onikiada tatlıları da farklıdır. Pidelerde tahin kullanılır, buğdaydan tatlı makarna veya tatlı çorbalar yapılır.
Kaynakça:
Diane Kochilas: Yunanistan lezzetleri/ Ellinika Grammata Yayınları
Yunanlıların Kökenleri / Güney Ege Albümü/ Pegasus Ekdotiki Yayınları
Kiklades ve Onikiada mutfağından yemek tarifleri: www.aegeancuisine.eu