İsminde Türk geçiyor diye hemen heyecanlanmamak lazım…
Mekanik Türk, 1769 yılında 6 ay kadar bir sürede içinde bir masa ve üzerinde bir insan modeli bulunan mekanik bir satranç otomatıdır.
İmparatoriçe Maria Theresa için yapılan bu otomat, 120 cm uzunluğunda, 105 cm genişliğinde ve 60 cm yüksekliğindeydi.
Kurularak çalışan Türk, karşısındaki gönüllüyle satranç oynamaya başladığında, gözleri satranç tahtasını tarıyor, başını arada bir sallayıp satranç taşlarını eliyle hareket ettiriyordu.
Rakiplerini çok şaşırtan yenilmez Türk, çok saldırgan bir satranç oynuyordu.
Kempelen 1804’te Viyana’da öldükten sonra otomat birkaç kez el değiştirdi.
1809’da Napoleon Bonapart’ı yenen Mekanik Türk, satranç zaferlerine Fransa ve İngiltere’de devam ederek en büyük ününü bu dönemde kazandı.
Artan borçları yüzünden Maelzel Avrupa’yı terk ederek Amerika’ya doğru yola çıktı.
1817-1837 tarihlerinde tüm Avrupa’yı ve Amerika’yı gezen otomat, çalışma mekanizması ve topluluklar üzerinde yarattığı etki nedeniyle birçok kitap ve makaleye konu oldu.
Açık artırmaya çıkarılan Mekanik Türk’ün yeni sahibi Doktor ve Cerrah John Mitchell oldu.
Yapımından 85 yıl sonra Mekanik Türk “Büyük Philadelphia Yangını”nda yandı ve tarihe karıştı.
Mekanik Türk’ün Çalışma Şekli
Makinenin içi seyirciye gösterildikten sonra satranç ustası kutunun içine giriyordu.
Kabin içinde, operatörün oyunu takip etmesine yardım eden ikinci bir satranç tahtası daha vardı.
İlk yapımından 1787 yılına kadar Mekanik Türk’ün içinde oyunu kimin oynadığı bilinmiyor.
Neden Türk?
Amazon Mechanical Turk
Mekanik Türk isimli Tom Standage tarafından yazılmış kitap 2004 yılında Saga Yayınları tarafından Gülenbilge Zanardi çevirisiyle yayınlanmıştır.