Kasten insan öldürme suçu Türk Ceza Yasasının 81. maddesinde, nitelikli insan öldürme suçu da Türk Ceza Yasasının 82. maddesinde düzenlenmiştir.
Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere, insan öldürme suçunun cezası yaşamın önemi dikkate alınarak müebbet hapis cezası, nitelikli öldürme suçlarında da mevzuatımızda yer alan en ağır ceza olan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası şeklinde belirlenmiştir. Öldürme suçu ile korunan hukuki değer, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 2. maddesinde de yer verilen yaşama hakkıdır.
Kasten insan öldürmenin tipik sayılabilmesi için canlı bir insanın öldürülmüş olması gerekir.
Kasten insan öldürme suçu Türk Ceza Yasasının 81. maddesinde düzenlendiği üzere icrai hareketle işlenebileceği gibi Türk Ceza Yasasının 83. maddesinde belirtildiği gibi ihmali hareketle de gerçekleştirilebilir. Manevi unsur, suç konusu, nitelikli hal, korunan hukuki değer ve ceza bakımından ikisi arasında fark yoktur.
Türk Ceza Yasasının 21. maddesinde belirtildiği üzere, suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Maddenin birinci fıkrasına göre, kast, suçun yasal tanımındaki unsurların bilerek ve isteyerek gerçekleştirilmesidir. Bu halde, Türk Ceza Yasasının 81. maddesine göre, fail müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. İkinci fıkrada ise, kişinin, suçun yasal tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kastın söz konusu olacağı belirtilmiştir. Bu durumda, ceza indirimi uygulanmakta, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapis cezasına, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunmakta; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilmektedir.
İnsan öldürme suçunun değişik hallerinden biri, Türk Ceza Yasasının 85. maddesinde düzenlenen taksirle insan öldürme; biri de, Türk Ceza Yasasının 87/4. maddesinde düzenlenen yaralama kastını aşan insan öldürme suçudur. Her iki suç tipinde de öldürme kastı yoktur. Bu nedenle kasten insan öldürme suçuna oranla daha hafif cezalar öngörülmüştür.
Türk Ceza Yasasının 82. maddesinde, kasten öldürme suçunun; tasarlayarak, canavarca hisle veya eziyet çektirerek, yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle, üstsoy veya altsoydan birine ya da eş veya kardeşe karşı, çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, gebe olduğu bilinen kadına karşı, kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla, bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle, kan gütme saikiyle, töre saikiyle işlenmesi halinde, kişinin ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılacağı hükme bağlanmıştır.
İnsan öldürme suçu tamamlanabileceği gibi teşebbüs aşamasında da kalabilir. Türk Ceza Yasasının 35. maddesinde, kişinin, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaması durumunda teşebbüsten dolayı sorumlu tutulacağı belirtilmiş, maddenin devamında, suça teşebbüs halinde failin, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onüç yıldan yirmi yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine dokuz yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı, diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirileceği hükme bağlanmıştır. Bu haliyle, kasten insan öldürme suçunun işlenmesi durumunda, faile müebbet hapis cezası yerine dokuz yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilebilecektir.
Kasten insan öldürme suçunun işlenme nedenine göre cezada indirim yoluna gidilebilecektir. Bu kapsamda, Türk Ceza Yasasının 25. maddesinde, meşru müdafaa hali düzenlenmiştir. Maddeye göre, gerek kendisine ve gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hal ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmeyecektir. Keza, gerek kendisine gerek başkasına ait bir hakka yönelik olup, bilerek neden olmadığı ve başka suretle korunmak olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak veya başkasını kurtarmak zorunluluğu ile ve tehlikenin ağırlığı ile konu ve kullanılan vasıta arasında orantı bulunmak koşulu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Ceza indirimi gerektiren ve uygulamada en çok uygulanan nedenlerden biri de insan öldürme suçunun haksız tahrik altında işlenmesidir. Türk Ceza Yasasının 29. maddesinde, haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine oniki yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verileceği, diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirileceği belirtilmiştir. Bu haliyle, kasten insan öldürme suçunun işlenmesi durumunda, haksız tahrikin derecesine göre, faile müebbet hapis cezası yerine oniki yıl ile onsekiz yıl aralığında hapis cezası verilebilecektir.
Türk Ceza Yasasının 102. maddesine göre, kasten insan öldürme suçunda olağan zamanaşımı süresi 25 yıldır.