ir turistin de görebileceği gibi, modern ulus-devletlerm yarattığı sınırlar dikkate alınmazsa, Aîpcuraum veya Karpatlar dünyası hâlâ yaşamakladır [GOTT- HARD], Dağların varlığı, aralarındaki üç büyük geçide özel bir önem kazandırmaktadır. Passau'dan Krems'e kadar, ona Tuna koridorunu izleyen Bavyera geçidi, kuzeyle güney arasında ana geçit olmuştur. Elbe geçidi Bohemya'yı, aksi halde Böhmer Wald'ın engelleyebileceği Alman etkisine açar. Özellikle ilk çağlarda, steplerden gelen halkların çoğu için doğal bir baca oluşturan Moravya geçidi de aynı ölçüde önemlidir. Ortaçağın başlangıç dönemlerindeki ilk Slav devleti olan Büyük Moravya İmparatorluğuna mekân olmuştur (Bkz. Bölüm İV). Tarihi dönemlerde pek çok ordu için, Türk savaşlarında Sobieski sınırı için, Austerlitz'de Napoleon'u durdurmak için doğal bir geçit sağlamıştır. Nihayet, Bavyera ve Elbe geçitlerini kullanan rotalar gibi, Viyana yakınında Tuna'ya, "Avrupa kalbinin kalbine" gider [SLAVKOV}, Kuşkusuz Avrupa, merkez omurgasına ek olarak birçok büyük dağ silsilesine sahiptir. Sierra Nevada'da Mulhacen (3487 m ), Pıreneler'de Le Pic de Neıhou veya d'Aneıo (3404 m ), Sicilya'da Etna (3323 m ), Bulgaristan'da Musala (2925 m.), Apeninler'de Monte Corno (29İ2 m ), Arnavutluk'ta Korab (2764 m.) ve bizzat Olimpos (2917 m.); hep Alp ölçülerinde tepelerdir. Yarımada'nın en yüksek noktasının Mont Blanc üzerinde değil, Büyük Kafkasya'dakı Elbıuz Kütlesi üzerinde (5642 m.) olduğunu Avrupalıların pek azı bilir. 3 Akdem:;. Avrupa'nın güney kıyı şeridini kuşatmış, şaşılacak derecede kapalı bir deniz olan Akdeniz, kendine yeterli bir coğrafi birimin dayanağını oluşturur. Sağladığı ulaşım olanağı, kültürel, ekonomik ve siyasi ilişkiler için hazır biı kanal oluşturur. Klasik dünyanın beşiği olmuştur. Caesar döneminde gerçeklen bir Roma gölü haline gelmiştir. Rönesans döneminde ve sonrasında, kültürel boyutları da olan önemli malzemeyle birlikte, ortak bir uygarlığın odağı olmuştur 6 Ancak Roma Imparatorlugu'nun yıkılışından sonra Akdeniz'in bir daha siyasi olarak hiç birleşememiş olması dikkat çekicidir. Deniz gücü, Akdeniz'in çevresinde kurulmuş kara imparatorluklarını yenmeye yetmemiştir Gerçeklen Müslüman devletler bir kere Yakındoğu ve Afrika'da kök tutmaya başlayınca, Akdeniz kalıcı siyasi bölünmelerin mekânı olmuş; Venedik gibi deniz ve ticaret güçleri, Avrupa'nın bütününü birleştirememiştir. On dokuzuncu yüzyılın Avrupa güçleri ise Suriye'den Fas'a kadar sömürgeler kurmuştur; ama Türkiye'deki en büyük Müslüman kaleyi yıkmaları ve dolayısıyla genel bir egemenlik kurmaları rakiplerince engellenmiştir.
ALPI DIŞ görünüşlerinin lersine yüksek dağ vadileri, erken iskân ve ilkel tarım ıçııı mükemmel bir çevre oluşturmuştur. Bolca güneş ışığına. taze suya, yakacağa, inşaat ınalzcmeşine, Ollağa ve en önemlisi güvenliğe sahiptir. L/ak oluşları, en önemli zenginlikleri olmuştur. Çok eski zamanlardan Meri yerleşime açıktırlar ve MÖ dördüncü yüzyılda Hannibal'in de l'ark etliği gibi. çok ciddi biçimde korunaklıdırlar. İsviçre'nin Ta m i ita Vadisinde Dracbenloch mağarasında 2245 metrede bulunan maden ocağı kalıntısı. Riss ve \Vurm buzul dönemleri arası bir tarihim kalmadır. Sürülerin mevsimlik göçlerinin kanıtlan 011 iki bin j-ıl geriye gitmekledir. Roma inşa çalışmaları ve yerleşmeleri, (izcilikle Yal d'Aosıa'da ve Norieum madencilik bölgesinde çok iyi saptanmıştır. 1 Deniz Alplerinde ve llaule-f'rovence'iekiler gibi. zapt edilmesi olanaksız kayalar üzerine adeta lü nem iş köyler, haydutlara, işgalcilere ve vergi lahsildarianna karşı bağışıktır. Ortaçağda, pek çok dağlı (al/jiıı) topluluk, kendilerine özgü bir siyasi bağımsızlık oluşturmuştur. İsviçre kantonları bunun tek örneği değildir. 52 Briançon komünü, Vicııne veliaht prensinin malvarlığından geriye kalanlarla unvanını Fransa kralına saltığı 1343'ten allı yıl önce bir özgürlük beratı elde etmiştir. Fransız Devrimine katlar da kendi kentlilerini yönetmeyi sürdürmüşlerdir. Diğer bölgeler ise, ulaşım yokluğu sayesinde yakın denetimden kurtulmuşlardır. Barcelona ve i'rovence Kontları tarafından kurulan BarceloneUc. llrech Anılaşması gereğince Fransa'ya ve Hollanda'ya bırakılmıştır. Ama I8f)3'te daimi yol yapılıncaya kadar ancak on beş saatlik bir kalır yolculuğuyla ulaşılabilmekteydi. Gorges du Ver don (Verdon Boğazı) köylerinin 19-17'ye kadar dış dünyayla ilişkileri olmamıştır Vlp- Icrdekı en alçak geçil ulan Gol de l'Kcltelle, bugün bile her mevsimde iki tarafa da geçiş sağlayan bir yola satıip değildir. \ollarm çoğu stratejik nedenlerle yapılmışın'. IHOT'de "İmparator Napoleon. Odcr ve Vistül üzerinde düşmanlarına karşı zafer kazanırken". Monigcnevre {I(154 m.) üzerindeki bir dikili taş Fransızca. Latince. İtalyanca ve İspanyolca olarak, yolun arabalar için açıldığını duyurmaktadır Avrupa'nın Gol du Galibier(3242 m.) üzerindeki en yüksek yolu, üMO'larda Fransa'nın cephe savunmasının bir parçası olarak inşa edilmiştir. Alpcıınıum deyimi, en yoğun şekilde on dokuzuncu yüzyılın ikinci yansında, karma tarımın yüksek tepelere itildiği ve kırsal nüfusun çarpıcı biçimde zenginleştiği, geliştiği sırada kullanılmıştır. Ama modern ulaşımın kitlesel tıir göçü körükleyen ilerlemesi. yaşlı bir Savvoylunun şu yakınmasına yansımıştır: Toujours m:ı ehem monte et ımı lemıne deseetıd, "Keçim hep yukarı çıkıyor, karım hep aşağı gidiyor." Biıçok yerleşim merkezinde bu durum. 19-15'ten sonra hidroelektriğin ve kitle turizminin, özellikle kış sporlarının gelişmesine kadar kriz boyutlarına ulaşıyordu. 2 Dağ yaşamının eskiliği ve özellikleri, zengin uzmanlık müzeleri kurulmasının ilham kaynağıdır. Bu müzelerin en eskisi olan \Liseo della Vlontagna (Dag Müzesi). 1874'ıe 'lörüıo'da kurulmuştur. Daha küçük birçok benzeri gibi Cenevre Ftnografya Müzesi de, dağlı topluluklarının aletleri, itinaları, seramik sobalar ve halk sanalı üzerine bir uzmanlık müzesidir.