

● Makale
Mu'tezilî Anlayışta Zühd ve Takva Boyutu
Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi, Cilt:1, Sayı: 10,
2003
Mu’tezile, çoğu kez akılcı, ferdiyetçi, özgürlükçü ve genel kabul görmüş anlayışa aykırı düşünürler olarak tanımlanmıştır. Bu niteliklerin yanı sıra, züht ve takva da, bu mezhepte önemli bir role sahiptir. Züht ve takva, öncelikle, Basra şehrinde ders veren Vasıl b. Ata ve Amr b. Ubeyd isimleriyle ilişkilendirilmiştir. Esasen, zahidâne fikirler Bağdat Mu'tezilesi tarafından ifade edilmiştir. Mu'tezilî gelenekte, en tanınmış zahitler Ebu Musa Murdar ve takipçileri Ca'fer b. Harb, Ca'fer b. Mübeşşir ve İsa b. Heysem'dir. Bu şahıslarla ilgili nakledilen anekdotların çoğu, Mu'tezililerin zühde dair uygulamalarını ve yaklaşım tarzını yansıtır. Gerçekte, ilk dönem İslam geleneğinde, zahidane eğilim tüm mezheplerde ve düşünce ekollerinde temsil edilmiştir.Allah sevgisine yaptıkları vurgudan dolayı onlar, Allah ve insan arasındaki ilişkinin merkezinde yer alan zühd ve takva öğretisini geliştirmişlerdir. Bu sebeple, İslam mezheplerinin çoğu ve Mu'tezile, bazı asketik formları ve zahidane yaşam şeklini bünyesinde barındırır. Bu bağlamda, bu makale Mu'tezilî anlayışın züht ve takva boyutları ile ilgili bazı soruları cevaplamayı amaçlamıştır.
The Ascetic Dimension in Mu'tazili Concept
Mu’tazila are usually characterized as rationalits, individualists, liberalistics, and heterodox thinkers. Besides, zuhd and takwa also have an important role in this sect. Zuhd and takwa were first connected with the names of Wasil ibn Ata and Amr ibn Ubayd, who taught in the city of Basra. Essentially, the ascetic ideas were expressed by the Mu'tazilities of Baghdad. In Mu'tazili tradition, the most famous zaahids are Abu Musa Murdar and followers Ja'far b. Harb and Ja'far b. Mubashshir and Isa b. Haysam. Many of the anecdotes reflect the zuhd practices and approach ways of the Mu'tazilites. Actually, in early Islam, the ascetic tendency is represented in all schools of thought and sects. Because of their emphasis on the love of God, they have developed the doctrine of zuhd and takwa which is central to the relationship between man and God. For this reason, the majority of the Islamic sects and Mu'tazila, include some forms of asceticism and the ascetic lifestyle.
On this context, this article intends to reply to some of the questions concerned with the zuhd and takwa dimensions of Mu'tazili concept.
ANAHTAR KELİMELER
Mu’tezile, züht, takva, tasavvuf, zahit, sufi, Ebu Musa Murdar, Cafer b. Harb, Cafer b. Mübeşşir., İsa b. Heysem.
KEYWORDS
Mu'tazila, zuhd, takwa, ascetism, ascetic ideas, Islamic mysticism, The Sufis, Abu Musa Murdar, Ja'far b. Harb, Ja'far b. Mubashshir.

