"İşte insan dahi, suret-i cismaniyesi dairesinden nüzul ede ede; manevi, ruhi ve berzahi olan dairelerin tabakatında dolaşarak,.." İzah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"İşte insan dahi, suret-i cismaniyesi dairesinden nüzûl ede ede; manevi, ruhi ve berzahi olan dairelerin tabakatında dolaşarak, ta mülk cihetiyle dairelerin en darı ve melekût cihetiyle en genişi olan kalp kuyusunun en derin dibine kadar inebilir. Şu halde insan, sureten geniş olan daire-i cismaniyede iken, eşyayı tefekkür ederse, dürbünün ters yüzüyle bakan adam gibi, eşyayı makuse görecektir. Fakat eğer zahiren küçük, manen büyük olan daire-i kalbiye cihetinden bakarsa, eşyayı nefs-ül emirde olduğu gibi görecektir."(1)
Cismani âlem görünüşte geniş hakikatte dar, kalp dairesi ise görünüşte dar hakikatte geniş bir âlemdir. Bu iki âlem insanın bakış açısına ve durduğu yere göre şekilleniyor.
İnsan görünüşte geniş, hakikatte dar olan cismani âlemden eşyayı tefekkür ederse eşyanın melekût âlemini dar ve küçük olarak görecek. Oysa eşyanın içyüzü yani melekût âlemi eşyanın zahirinden daha geniş, daha parlak ve daha kuvvetlidir. Cismani taraftan cismani bir gözlük ile bakıldığında melekût âleminin azameti idrak edilemiyor. Dürbünün ters yüzü ile bakmak da bu anlamda kullanılıyor.
Fakat görünüşte küçük, manen büyük olan daire-i kalbiye cihetinden bakarsa, eşyayı nefs-ül emirde olduğu gibi görecektir. Yani eşyayı olduğu gibi görebilmek için cismani taraftan değil, kalbi ve melekûti taraftan bakmak gerekiyor.
Yüksek bir binanın bir odasından binaya bakan bir adamın bina hakkındaki görüşü, odanın dar ve kısıtlı bakışı kadardır. Ama binaya hâkim bir yükseklikten bakıldığında, binanın her yönünü bütün haşmeti ile görebilir. Odadaki adamın bina hakkındaki yorumu dar ve kısıtlı olurken, binaya hakim noktadan bakan adamın bina hakkındaki yorumu gerçeğe daha uygun ve objektif olur.
İnsan da eşya binasına kısıtlı ve dar olan cismani taraftan bakarsa eşya hakkındaki görüş ve yorumu dar kalacaktır. Kalbi cihetle bakarsa eşyayı olduğu gibi yani objektif olarak görecektir.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü