Cenaze defnedildikten sonra edilen dua.
Telkin nedir?Edit
Sözlükte "anlatmak-anlamak, öğretmek-öğrenmek, vermek-almak" gibi anlamlara gelen telkin, tasavvufta, tarîkata yeni giren kimseye şeyhin zikir öğretmesi anlamında kullanılmaktadır. Müridin bunu öğrenmesine telekkün denir. (M.C.)
Son nefesine yaklaşmış, ölmek üzere olan kişinin yanında kelime-i tevhid ve kelime-i şehâdet okunmasına; cenaze defnedildikten sonra, kabirde sorulması muhtemel soruları ve cevapları ölüye hatırlatma konuşmasına da telkin denir.
Ölmek üzere olan kişinin, sağ tarafına çevrilerek yüzünü kıbleye gelecek şekilde yatırmak müstehaptır. Bu durumda olan kişinin yanında, hatırlatmak amacıyla kelime-i tevhid ve kelime-i şehâdet okunur. Hz. Peygamber, "Ölülerinize (ölüme yaklaşanlara) lâ ilâhe illallah demeyi telkin ediniz." buyurmuştur (Müslim, Cenâiz 1, 2; Tirmizî, Cenâiz 7). Telkin yapılırken, "lâ ilâhe illallah" de, "kelime-i şehadet, kelime-i tevhîd getir" şeklinde bir yaklaşımda bulunulmamalı, yanında bunları söylemekle yetinilmelidir. Bunun yanında ölmek üzere olan kişinin yanında Kur'ân-ı Kerim, özellikle Yâsîn sûresi okunur.
Cenaze kabre konduktan ve başında Kur'ân okuma tamamlandıktan sonra, kalabalık orayı terkedince, orada kalan bir kimsenin kabrin başında yüksek sesle ve ölüye hitaben îmân esaslarını hatırlatmasına da telkin denir. Hanefîlerden bazı âlimler, defnedildikten sonra telkinin meşrû olmadığını söylemişlerdir. Buna mukabil bazı âlimler ise, tavsiye edilmediği gibi yasaklanmadığını, bu nedenle mükellef olduktan sonra vefat eden kimsenin mezarının başında telkin verilebileceğini söylemişlerdir. (İ.P.)
Kişiye öldükten sonra telkin yapılması noktasında fakihler ihtilaf etmişlerdir. Malikiler, Şafiîlerin bir bölümü ve Hanefilerden İmam Zeylai ölüye telkin yapılabileceğini söylemiştir. Telkinin caiz olduğunu söyleyenler “ölülerinize lailahe illlellah’ı hatırlatınız/telkin ediniz.”[1] hadis-i şerifinde geçen “mevtaküm/ölüleriniz” kelimesinin “hakiki” anlamda olduğunu[2] ifade etmişler, fakat bunun ruhsat olarak kabul edilmesinin daha doğru olacağını da belirtmişlerdir. Şelebi hadisin zahirini alıp, ölüye telkinin yapılacağını söyleyen görüşün ehl-i sünnete, yapılamayacağını savunanın ise mutezileye nispet edildiğini nakletmiştir.[3]
Hadiste geçen “mevtaküm/ölüleriniz” kelimesinin “mecazi” anlamda olduğunu söyleyen çoğunluğa göre ise hadis ölülere değil, ölmek üzere olanlara telkinde bulunmayı ifade etmektedir.[4] Bu grupta yer alanlar ölüye telkin yapılmayacağını[5] belirtmişlerdir.
Allah Resulü’nün sallallahu aleyhi ve sellem, defnedilen kişilerin başında bir müddet durup “Kardeşiniz için Allah’tan istiğfarda bulunun, sözünü teyit etmesini isteyin. Zira şu an o sorgulanmaktadır.”[6] buyurması, Amr b. As’ın, sevenlerinden, defnedildikten sonra bir devenin boğazlanıp etinin dağıtılmasına kadar geçecek bir süre kabri başında beklemelerini istemesi, ulemanın talebelerine kendilerine telkin yapmalarını vasiyet etmeleri[7] ilgili hadisle değerlendirildiğinde ölen kişiye telkin de bulunmanın meşru; telkin yapmanın, yapmamaktan daha uygun olduğunu söylemek de en doğru yaklaşım olacaktır.
Telkin nasıl yapılır?Edit
Telkin şöyle verilir .Telkin yaptıracak kişi kabirin kıble tarafında ölünün göğsü hizasında yüzüne karşı durur.Ölüye annesinin ismiyle hitabederek şöyle der:
Orijinal metin: Edit
Ey havva oğlu/kızı …..; Edit
اُذْكُرْ ماَ كُنْتَ عَلَيْهِ مِنْ شَهاَدَةِ اَنْ لاَاِلَهَ اِلاّ اللهُ وَ اَنّْ مُحَمَّداًرَسوُلُ للهِ وَ اَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَ النّاَرَحَقٌّ وَ اَنَّ الْبَعْثَ حَقٌّ وَ اَنَّ السَّاعَةَ أَتِيَةٌ لاَرَيْبَ فِيهاَوَ اَنَّ اللهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي لْقُبوُرِ وَ اَنَّكَ رَضيِتَ بِا للهِ رَبّاً وَ بِا لاِسْلاَمِ دِيناً وَ بِمُحَمَّدٍ نَبِيّاً و بِلْقُرْآنِ اِماَماً وَ بِلْكَعْبَةِ قِبْلَةً وَ بِلمُؤْمِنِينَ اِحْواَناَ رَبِّيَ اللهُ لآاِلَهَ اِلاَّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَكّلْتُ وَهُوَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظيِمِ
Üç kere;' ياَ عَبْدَ اللهِ قلْ لآاِلَهَ اِلاَّ 'الله
Üç kere; قُلْ رَبِّيَ اللهُ وَ دِينيِ الاِسْلاَمُ وَ نَبِيِّ مُحَمَّدٌ رَبِّ لاَ تَذَرْهُ فَرْداًوَ اَنْتَ خَيْرُلْواَرِثِينَ [1]
Arabinin latine transkripti: Edit
Uzkur ma künte aleyhi min şehadeti en lailahe illallah ve enne Muhammed’en Resulullah ve enne’l cennete hakkun ve’n nara hakkun ve enne’l ba, se hakkun ennes saate atiyetun la raybe fiha ve ennellahe yeb asu men fi’l kubür. Ve enneke radite billahi rabben ve bi’l İslami dinen ve bi Muhammed’in sallallahu aleyhi ve sellem. Nebiyen ve bi’l Kur’ani imamen ve bi’l Ka'beti Kıbleten ve bi’l mu’mimine ihvane. Rabbiyellah lailahe illa hü aleyhi tefekkeltu ve huve rabbu’l arşi’l azim.
- (3 kere) Ya Abdellah kul la ilahe illallah.
- ( 3 kere de) Kul Rabbiyellah ve dini’l İslam ve Nabiyyi Muhammed aleyhi’s salatu ve’s salam. Rabbi la tezerhu ferden ve ente hayru’l varisin. [2]
Türkçe manası:Edit
Ey havva oğlu/kızı …..“(Ey Falan oğlu falan). Dünya hayatından ayrılırken üzerinde bulunduğun ‘lâ İlâhe illâllahu vahdehu la şerîke lehu ve enne Muhammeden abdühu ve Resûlühu' (Allah’tan başka bir ilâh yoktur; yalnız O vardır, ortağı yoktur; Muhammed O’nun kuludur ve O’nun Peygamberidir) Kıyamet gelecektir, onda şüphe yoktur. Allah, kabirlerde olan kimseleri diriltecektir, ahdini hatırla. De ki; Rab olarak Allah’a, din olarak İslâm’a, peygamber olarak Muhammed (s.a.s.)’e, kıble olarak Kâbe’ye, imam olarak Kur’ân’a ve kardeş olarak Müslümanlara rıza gösterdim. Rabbim, kendisinden başka ilâh olmayan Allah’tır. O, büyük Arş’ın Rabbidir.” [1] Ey Allah’ın kulu! De ki: Allah’ tan başka ilâh yoktur. De ki: Rabbim Allah’tır. Dinim İslâm’dır. Peygamberim Muhammed Aleyhisselâm’dır. Ya Rabbi! Bu ölüyü yalnız bırakma. Sen varislerin en hayırlısısın .21/89