

BAŞ AĞRISI
Baş Ağrısı Çeşitleri
Baş ağrısı, en sık bildirilen tıbbi şikayettir. Ciddi tıbbi bir problemi işaret edebilir, ama bu durum nadirdir.
Tüm baş ağrılarının yaklaşık %90’mda altta yatan bir hastalık bulunmaz. Pri-mer baş ağrısı denen bu durum, büyük oranda farklılıklar gösterir. Araştırmacılar baş ağrısı sırasında fiziksel olarak ne olduğunu giderek daha fazla öğrenmektedirler.
Kombine olarak görülse de, primer baş ağrıları üç kategoriye ayrılır:
Gerilim tipi
• Erkekleri ve kadınları eşit olarak etkiler..
• Kademeli olarak boyunda, alında ya da başın üzerinde künt, noktasal ya da basınç hissi yaratır.
Migren
• Ağrı ciddi ve günlük aktiviteleri kısıtlayıcı olabilir.
• Kadınları erkeklerden üç kat fazla etkiler.
• Ergenlik çağında başlayabilir. Kırk yaşından sonra sıklığı azdır.
• Görmede değişiklik, yüzün ya da vücudun bir kısmında karıncalanma ya da özel bir yiyeceği istemeyi takiben oluşabilir.
• Sıklıkla bulantı olur, ışık ve gürüşltüye hassasiyet vardır.
Küme
• Bir göz içinde veya etrafında aynı şiddette sıkıcı bir ağrı yaratır. Sıklıkla gün
ya da gecenin aynı saatinde epizodlar halinde olur.
Yüzün aynı yarısında bir gözde sulanma ve kızarıklığa ve nazal dolgunluğa yol açar.
• Saat düzeneği gibi olabilir ve ışık ya da mevsimsel değişikliklere bağlı olabilir.
• Sıklıkla sigarayı ve içkiyi fazla içenler başta olmak üzere erkekleri etkiler.
• Sinüs infeksiyonu ya da diş problemi olarak yanlış teşhis edilebilir.
• Genellikle altmış dakika kadar sürer.
Baş Ağrısı Teorisi
Araştırmalar, baş ağrısına yol aça-bilen beynin çeşitli merkezlerine odaklanmıştır. Bu merkezlerdeki aktivite, kafatasının içine genişleme ve muhtemelen yangıya yol açan damarlanmalara sebep olur. Bu da trigeminal sinir boyunca beynin içine yol alan ağrılı uyaranlara yol açar. Sonuç: Baş ağrısı.
Kendi Kendine Bakım
Ara sıra olan gerilim tipi baş ağrıları için
Öncelikle masaj, sıcak ya ada soğuk uygulama, ılık bir duş, istirahat ya da rahatlama teknikleri denenir. Bunlar işe yaramazsa düşük doz aspirin(sadece yetişkinler), asetaminofen ya da ibuprofen denenir. Orta düzeyde egzersiz gerilim tipi baş ağrısına yardımcı olabilir. Te kr arlayan baş ağrıları için
• Baş ağrısı günlüğü tutulur. Günlük şu özellikleri içerir:
- Şiddeti. Günlük aktiviteleri kısıtlayıcı bir ağrı ya da yalnızca rahatsız edici mi?
- Sıklık ve süresi. Baş ağrısı ne zaman başlar? Kademeli olarak mı, hızlı bir şekilde mi başlar? Günün belli bir zamanında mı olur? Aylık ya da mevsimsel sıklıkta mıdır? Ne kadar sürer? Ağrıyı ne durdurur?
- İlişkili belirtiler. Onun geldiğini söyleyebilir misin? Mide bulantısı ya da baş dönmesi olur mu? Renk çakmaları ya da siyah noktalanmalar görür müsün? Öncesinde açlık hisseder misin?
- Yerleşim. Ağrı sıklıkla başın bir yarısında mıdır? Boyun kaslarında mıdır? Gözün etrafında mıdır?
- Aile hikayesi. Diğer aile üyelerinde aynı baş ağrısı var mı?
- Tetikleyiciler. Baş ağrısını tetikleyen özel bir yiyecek, aktivite, hava durumu, zaman ya da çevresel faktörlerle ilişki kurabiliyor musun?
Tetikleyicilerden mümkün olduğunca kaçınılmalı. Bunun için yaşam tarzı değişiklikleri gerekebilir.
• Yeterli uyku ve egzersiz yapılmalı.
Özel migren bakımı
Migrenin yaklaştığını hissettiğinde tedaviye başla. Bu yaklaşım, erken sonlan-dırma için en iyi şanstır. Ağrıyı azaltmak için önerilen dozda asetaminofen, ibuprofen ya da aspirin(sadece yetişkinler) kullan. Karanlık bir odada uyumak ya da kafein tüketmek de (kahve ya da kola) atakları engelleyebilir.
Tıbbi Yardım
Kendi kendine bakım faydalı olmazsa bir ya da iki gün sonra doktorunuza görünün. Doktorunuz baş ağrınızın çeşidi ya da sebebini saptamaya çalışacaktır ve ağrının olası kaynaklarını elemeye çalışacaktır ve bunun için testler yapabilir. Doktorunuz birçok ağrı tedavilerinden birini seçebilir.
Farklı baş ağrısı çeşitleri için farklı ilaçlar kullanılır. Ciddi migrenler için doktorunuz vücuttaki bir sinir kimyasalı olan serotonini taklit eden bir ilacı verebilir. Sık migren atakları için ise, günlük kullanılan önleyici bir ilaç verebilir.
Dikkat
Açıklanamayan baş ağrılarını ihmal etmeyin. Baş ağrınız:
• Ani ve ciddi ise,
• Ateş, ense sertliği, döküntü, mental konfüzyon, havale, çift görme, halsizlik, konuşma güçlüklerine yol açıyorsa,
• Yaralanma, düşme ya da çarpma sonrası başlıyor ya da kötüleşiyorsa,
• Yeni önemli problem oluşturuyor ya da kötüleşiyorsa derhal tıbbi yardım alın.
Çocuk Bakım
Tekrarlayan baş ağrıları geç çocukluk ve ergenlik döneminde sıktır. Nadiren ciddi probleme yol açarlar.
Baş ağrısı bir çok virüsle ilgili hastalıkla ilişkilidir. Fakat çocuğunuz diğer bakımlardan iyi olduğu zamanlar da dahil sıklıkla baş ağrısı çekiyorsa, çocuk doktoruna başvurun.
Migren baş ağrıları çocuklarda olabilir ve migren aile öyküsü varsa şüphele-nilebilir. Çocuklarda bu tip baş ağrısı sıklıkla kusma, ışığa duyarlılık ve uyku ile geçer. İyileşme birkaç saat alabilir.
Baş ağrısı, okul, arkadaşlar ya da aile stresini gösterebilir. Özellikle dekonjes-tan olmak üzere bir ilaca reaksiyon olabilir.
Gerilim tipi baş ağrısı olduğu düşünülüyorsa sayfa 83’te listelenen ilaç dışı yöntemler denenir. Sık oluyorsa, bir baş ağrısı günlüğü için çocuğunuza yardım edin. Asetaminofen ya da ibuprofen kullanımı ciddi problemlerden kaçınmak açısından sıkça yapılmamalıdır.
Çocuğunuzun baş ağrısı, açıklanamayan sebeple aniden gelir ya da kötü şekilde devam ederse doktorunuzu arayın. Ayrıca yakın zamandaki kulak infek-siyonları, diş ağrıları, boğaz ya da diğer infeksiyonlardan sonra da baş ağrılarından söz edilebilir.
Migren aile öyküsünün varlığı doktora söylenmeli. Bu bilgi teşhise yardımcıdır.
Kafein ve Baş Ağrısı Arasındaki İlişki
Sabah kafein baş ağrısı gerçekçi olabilir. Özellikle de gün boyunca dört ya da daha fazla fincan kafeinli içki tüketiminde olur. Kafeinsiz bir geceden sonra çekilme baş ağrısı olabilir.
Fakat bazı baş ağrıları için kafein, iyileştirici olabilir. Bazı baş ağrısı çeşitleri damarların genişlemesine sebep olur. Kafein geçici olarak damarlarda daralmaya yol açar. Böylece yetişkinler için aspirin ya da asetaminofen yardımcı olamazsa, kafein içeren ilaçlar kullanılır. Fakat aşırıya kaçmayın. Çok fazla kafein sinirlilik, hızlı kalp atışı, terleme ve çekilme baş ağrılarına sebep olabilir.