KEMİK YOĞUNLUĞU TESTİ
Osteoporoz varlığını ortaya çıkaran testtir. Osteoporoz, kemiklerin daha kırılgan hale geldiği bir hastalıktır. Daha önceleri ancak bir kemik kırıldığında osteoporoz tespit edilebilmekteydi. Ancak kemik kırılmadan önce kırılma zamanına kadar oldukça zayıflamaktadır. Kemik yoğunluğu testi ile kemiklerin kırılma riski belirlenmeye çalışılır.
Sponsorlu Bağlantılar
Bir kemik yoğunluğu testinde kemiklerde depolanan kalsiyum ve diğer kemik minerallerinin miktarını ölçmek için X-ışınları kullanılır. Bu teste en sık şekilde tabi tutulan kemikler omurga, kalça ve ön kol kemikleridir.
TEST NİÇİN YAPILIR?
Doktorlar aşağıdaki durumlar için kemik yoğunluğu testi kullanır:
• Kemik kırılmadan önce kemik yoğunluğundaki azalmayı tespit etmek için,
• Eğer kemik kırılması vakası yaşadıysanız, osteoporoz tanısı koymak için,
• Osteoporoz için uygulanan tedaviyi izlemek için,
Kemiklerinizdeki yüksek mineral içeriği, kemik yoğunluğunu verir. Bu yoğunluk kemiklerinizi daha güçlü gale getirerek kırılma olasılığını aşağı çeker. Kemik yoğunluğu testleri kemik taramaları ile aynı değildir. Kemik taramaları enjeksiyon yapılmasını gerektirir ve genellikle kemik kırıkları, kanser, enfeksiyonlar ve diğer anormallikleri tespit etmek için kullanılır.
Osteoporoz yaşlı kadınlarda daha sık olmasına rağmen, erkekler de gelişebilir. Cinsiyet veya yaşınıza bağlı olarak, doktorunuz bir kemik yoğunluğu testini aşağıdaki faktörlere de bakarak önerebilir:
Sponsorlu Bağlantılar
• Boy kaybı. Boyu en az 1,6 inç (4 cm) kısalan insanlarda kompresyon kemik kırıkları yaşanabilir. Osteoporoz, kompresyon kırıklarının başlıca nedenlerinden biridir.
• Kemik kırılması. Kırılgan hale gelen kemikler beklenenden daha kolay bir şekilde kırılır. Hatta bu kırılganlıklara bazen kuvvetli bir öksürük veya hapşırma da neden olabilir.
• Bazı ilaçların alımı. “Prednizon” gibi steroid ilaçların uzun süreli kullanımı, kemiklerin kendini yeniden yapılandırma sürecini kesintiye uğratarak osteoporoza neden olur.
• Organ nakli. Organ veya kemik iliği nakli olmuş insanlarda anti-rejeksiyon ilaçların kullanımı, kemiklerin yenilenme sürecine müdahalede bulunarak osteoporoz riskini arttırırlar.
• Hormon seviyelerinde düşüş. Kadınlarda menopozdan sonra ortaya çıkan hormon düşüklüğü ve buna ek olarak bazı kanser tedavilerinde östrojen seviyelerinde düşme, kemiklerin zayıflamasına ve kırılmasına zemin hazırlamaktadır. Prostat kanseri için uygulanan bazı tedavi seçenekleri erkeklerde testosteron seviyelerini azaltır. Hormon seviyelerinin düşmesi de kemikleri zayıflatmaktadır.
RİSKLERİ NELERDİR?
Kemik yoğunluğu testini sınırlayan unsurlar şunlardır:
• Test yöntemlerindeki farklılıklar. Omurilik ve kalça kemiklerinin yoğunluğunu ölçmede kullanılan merkezi cihazlar daha doğru sonuçlar vermektedir. Ancak, önkol, parmak veya topuk kemiği gibi kemiklerde ölçüm yapan çevresel cihazlara göre daha maliyetli olmaktadırlar.
• Sigorta kapsamında olmayabilir. Sağlık sigortasının karşılamadığı testler bulunmaktadır. Kemik yoğunluğu testlerinin bu kapsamda olup olmadığını sorunuz.
• Nedeninin belirlenememesi. Kemik yoğunluğu testi, düşük kemik yoğunluğuna sahip olduğunuzu ortaya çıkarabilir ama bunun neyden kaynaklandığını söyleyemez. Bu soruyu cevaplamak için, daha eksiksiz bir tıbbi değerlendirme gerekir.
İŞLEME NASIL HAZIRLANMALISINIZ?
Kemik yoğunluğu testleri, kolay, hızlı ve ağrısızdır. Hemen hemen hiçbir hazırlık gerekmez. Aslında, kemik yoğunluğu testlerinin bazı basit sürümleri yerel eczanelerde de yapılabilir.
Eğer son zamanlarda bir sağlık merkezi veya hastanede bir teste tabi tutulmuşsanız ve bu tür testlerde baryum gibi bir boya BT taraması sırasında vücudunuza enjekte edilmişse, bu durumu kemik yoğunluğu ölçüm testinden önce doktorunuza bildirmelisiniz. Çünkü; bu kontrast maddeler kemik yoğunluğu testini engelleyebilir.
İŞLEMDEN NELER BEKLEYEBİLİRSİNİZ?
Kemik yoğunluğu testleri genellikle osteoporoz nedeniyle kırılma olasılığı yüksek olan kemikler üzerinde yapılır:
• Alt omurga kemikleri (lumbar),
• Kalça ekleminin yanındaki uyluk kemiği,
• Önkol kemikleri gibi.
Eğer test bir hastanede yapılacaksa, büyük olasılıkla merkezi bir cihaz kullanılarak yapılır. İşlem sırasında bir yumuşak bir zemin üzerine uzanırsınız ve mekanik bir kol vücudunuzun üzerinde dolaşır. Test sırasında maruz kalacağınız radyasyon miktarı çok azdır. Bir göğüs röntgeni sırasında yayılan miktardan çok daha düşüktür. Testin tamamlanması genellikle yaklaşık 10 dakika sürer.
Çevresel cihazlar küçük, taşınabilir bir makine ile vücudunuzun bilek veya topuk gibi uzak uçlarındaki kemiklerde kemik yoğunluğunu ölçebilir. Bu testler için kullanılan araçlar çevresel aygıtlar olarak adlandırılır ve eczanelerin çoğunda bulunur. Çevresel kemik yoğunluğu ölçüm testlerinde kullanılan cihazlar ile yapılan ölçümler merkezi ölçümlere göre daha ucuzdur.
Kemik yoğunluğu vücudunuzun bir bölgesinden diğerine değişebileceği için, topuklarınızdan alınan bir ölçüm genellikle omurga veya kalça bölgesinden alınan ölçümle aynı kesinliğe sahip değildir. Eğer bir çevresel aygıt ile yapılan test sonucu pozitif ise, doktorunuz tanıyı doğrulamak için omurga veya kalça üzerinde de tarama önerebilir.
SONUÇLAR
Kemik yoğunluğu testleriniz T-skoru ve Z-skoru olmak üzere iki şekilde rapor edilebilir:
T-skoru:
T-skorunda sizin kemik yoğunluğunuz, cinsiyetinizin sağlıklı genç erişkinlerinde beklenen normal kemik yoğunluğu ile karşılaştırılır. Kemik yoğunluğunuz ortalamanın altında veya üstünde olduğunu belirlemek için standart sapmaya bakılır.
|T-Skor||Ne anlama geldiği|
|-1 ve yukarısı||Kemik yoğunluğunuz normal olarak düşünülmekte|
|-1 ile -2,5 arası||Durumunuz osteopeni olarak düşünülür. Yani normalin biraz altında ve osteoporoza doğru gitmektedir.|
|-2,5 ve yukarısı||Bu kemik yoğunluğu sizde osteoporoz olduğunu göstermektedir.|
Z-skoru:
Z-skoru sizinle yaş, cinsiyet, ağırlık, etnik veya ırksal köken olarak aynı olan birisinin altında veya üstünde olduğunuzu gösteren standart sapma sayısıdır. Eğer Z-skoru sonucunuz -2 veya daha düşük ise, bu yaşlanma dışında başka bir şeyin anormal kemik kaybına neden olduğunu gösterir. Doktorunuz altta yatan sorunu tespit ederek, uygulanacak tedavi ile kemik kaybını yavaşlatabilir veya durdurulabilir.
Sponsorlu Bağlantılar