Özet: Kazakistan ve Rusya için ikili ilişkiler her zaman büyük öneme sahip olacak. Çok taraflı entegrasyondan daha önemlidir, çünkü Gümrük Birliği'nin kurulmasından önce vardılar ve ikincisi olmasa bile korunacaklar.
2013'in sonunda, ana katılımcıların birleşme sürecindeki Gümrük Birliği çerçevesi içindeki konumları genel olarak açıklığa kavuşturuldu. Moskova'da Yüksek Ekonomik Konsey’in Aralık ayında toplanması çok önemliydi; bu sırada olası entegrasyonun sınırlarını belirledi. Özellikle, Ermenistan ve Kırgızistan için yol haritaları benimseme fikri ile bağlantılılar. Böyle bir yaklaşımı onaylama gerçeği, hızlı genişleme planının resmi bir yolda olması anlamına geliyordu ve bu, potansiyel katılımcıların katılım prosedürlerinden geçecek zamanı olmasını gerektiriyordu. Böylece, CU Avrupa Birliği'ne daha benzer hale gelir ve oluşturulması, üye devletlerin parametrelerinin eşitlenmesi için sağlanır. Buna göre, yalnızca politik olarak motive edilen hızlı genişleme mümkün değildir.
POLİTİKA VEYA EKONOMİ
Aslında bu, yakın zamanda sadece derneğin ekonomik yapısına odaklanan Kazakistan'ın pozisyonuydu. Rusya, CU'yu Sovyet sonrası alanda ve hatta ötesinde çok sayıda ülkeyi birleştirmek için “şemsiye” bir marka olarak kullanmaya çalışıyor. .
Böyle bir yaklaşım tamamen Rusların hayati çıkarları ile açıklanabilir. Açıkça görülüyor ki, entegrasyon süreçlerini hızlandırma arzusu ve Rus tesisinin bir kısmının görünürde memnuniyetsizliği, Astana ve Minsk ile uzlaşmaya çalışmak zorunda kaldı. Bu kısmen, dolaylı olarak küresel Rus çıkarlarının gerçekleşmesini engelleyen açıkça zayıf ortaklara istenmeyen bir bağımlılık olarak algılanıyor. Ancak ekonomik açıdan, Rusya organizasyonda şüphesiz egemendir ve teorik olarak diğer iki ülkenin görüşüne dikkat edememiştir.
Ancak, Rusya'nın tam olarak Gümrük Birliği'ne, yani ortak ülkelere ihtiyacı var. Ancak onları ilgilendirmek için çekici koşullar gereklidir. Sonuncusu göreceli olarak eşit ilişkilerin varlığını ima eder; bu, Kremlin'in CU potansiyelini yalnızca kendi takdirine bağlı olarak kullanamayacağı anlamına gelir. Moskova'nın çıkarları nelerdir? Eğer ekonomiyle ilgili olursa, o zaman zayıf katılımcıların topluma kabul edilmesine karşı çıkan, tüm adayların uygun hazırlık prosedürlerinden geçtiğini savunan ilk Rusya olmalıdır. Aksi takdirde, projenin ekonomik açıdan güçlü katılımcılar, özellikle de Rusya'dan, doğrudan ödemeler dahil, önemli maliyetler gerektirecektir.
Yine de, Rus tarafı sürekli aday listesini genişletiyor. Başta Tacikistan ve Kırgızistan oldu, sonra Ermenistan ortaya çıktı, sonra Ukrayna konusu tartışılmaya başladı. Tüm bu durumlarda, politik faktörler, şüphesiz, ekonomik olanlardan daha önemli bir rol oynamaktadır.
Örneğin, Rusya’nın Orta Asya’da jeopolitik varlığını sağlama ihtiyacı açısından Tacikistan ve Kırgızistan’ın ilgi alanına girdiği ortada. 1990'ten başlayarak. bu iki ülke burada istisnai bir rol oynadı. Özellikle Özbekistan ve Türkmenistan, aslında, jeopolitik yönelim karşıtı vektörünü seçtiklerinden beri. Örneğin, 1998 yılındaydı. O zamanlar, sadece Tacikistan’daki Rus askeri varlığı, Rusya’nın yalnızca bölgede değil, aynı zamanda stratejik açıdan önemli Afganistan’da da etkisini gösterdi. Bu nedenle, Duşanbe ile Bişkek arasındaki Moskova ile özellikle bir entegrasyon birliği çerçevesinde olan yakın ilişki şüphesiz ki, Rusya'nın bölgedeki çıkarlarının daha etkin bir şekilde sağlanmasına katkıda bulunacaktır. Buna göre, bu iki ülkeyi CU'ya dahil etme arzusunun belirgin bir politik anlamı vardır.
Durum Ermenistan ile benzer. Bu ülke zaten Transkafkasya'da Moskova'nın geleneksel bir müttefikidir, Rus etkisinin fazla tahmin edilememesi. Doğru, Erivan Avrupa Birliği ile işbirliği yapmaya çalıştı, ancak bu Ermenistan'ın çevresel konumu nedeniyle özellikle önemli değildi. Ancak, 2013’te, Ermeni liderliği Moskova’nın tamamen desteklediği CU’ya katılmak için beklenmeyen bir karar alıyor. Ve yine ekonomik değil, politik çıkarlara dayanan bir adım var. Gerçekten de, ekonomik açıdan Ermenistan'ın girişi pek bir anlam ifade etmiyor: ortak bir sınır yok, ekonominin hacmi önemsiz. Ancak Moskova’nın jeopolitik nedeni açıktır, ancak Erivan, Karabağ’ın yanı sıra İran’ın nükleer programı konusundaki durumun belirsizliğinden kaynaklanan riskler nedeniyle kendi güvenliğinden endişe duyuyor.
Net bir diğer siyasi motivasyon, 2013'in son aylarında aktif olarak gelişen Ukrayna'nın muhtemel girişi hakkındaki tartışmaların arkasında. CU’daki değişken, Ukrayna’nın Avrupa’ya yönelmesine siyasi bir alternatif olarak kabul edildi. Genel olarak, geçen yılın tamamlanması, Rusya’nın kuruma yeni üyeler çekme politikası için ödediği bedelin bir göstergesidir. Kiev ve Minsk’e büyük borçlar verildi, Belarus’tan 2014’e tercihli petrol tedarik sözleşmeleri imzalandı, Kırgızistan ve Tacikistan’daki hidroelektrik santrallerinin inşaatı için ödeme yapılması gerekiyor. Moskova’nın, ne olursa olsun, masrafları ne olursa olsun, AB’de belli sayıda ülke toplama arzusu var. Entegrasyon süreci çok aceleci. Kalitesi hakkında konuşamıyor. Tüm yeni adayların sorunları ile ortaya çıkması, dernek içindeki durumu sadece karmaşık hale getirse de, birçoğu derin sistemik çelişkiler olarak adlandırılabilen, iki buçuk yıllık bir çalışma içinde çok fazla sorun birikmiş olsa da.
İLİŞKİLERİN ASİMETRİSİ
Dikkat etmeniz gereken ilk şey, yalnızca CU'nun temelini oluşturan üç ülkenin ekonomisinin çok farklı ölçekleri değil aynı zamanda örgütlerinin farklı ilkeleridir. Kazakistan ve Rusya ekonomileri birbirine çok benziyor. Ayrıca, farklı derecelerde de olsalar, ancak yine de dünya ekonomik sistemine entegre olmuşlar ve Belarus ekonomisi hakkında söylenemeyen kurallarıyla yaşıyorlar.
En genel anlamda, Minsk, komünist ideolojiden yoksun Sovyet yönetişim modelini korumaya çalışıyor. Doğal olarak, ülke yalnızca önceki üretim tabanını değil aynı zamanda SSCB ekonomisinin çöküşe yol açan tüm büyük yardımcısı devraldı. Önemli olan - genel verimsizlik ve rekabetçilik eksikliği. Açıkçası, Belarus ulusal ekonomisi, rafine edilmiş Rus petrolünün ürünlerini satma yeteneği de dahil olmak üzere Rusya ile özel ilişkiler olmadan hayatta kalamazdı.
İki pazar ülkesinin (Rusya ve Kazakistan) pazar dışı bir Beyaz Rusya ile birleşmesi, herhangi bir entegrasyonun temel kuralına - başlangıçta yakınlaşma, katılımcıların parametrelerinin uyumlaştırılmasıyla çelişmektedir. Ne de olsa, gümrük sınırlarının basit açılması sadece yeni pazarları mümkün kılmakla kalmıyor, aynı zamanda rekabet düzeyini de artırıyor. Bu nedenle, ürünlerinin Kazakistan ve Rusya pazarlarındaki satışlarında bir miktar büyüme olasılığı olan Belarus ekonomisi karşılıklı rekabetle karşı karşıya kaldı.
Ayrıca, Rusya ve Kazakistan, Gümrük Birliği’nin kurulmasının arifesinde DTÖ’ye katılma niyetlerini gizlemediler, hatta ortak bir uygulama konusu bile tartışıldı. Rusya, 2012’te DTÖ’ye üye oldu, Kazakistan 2014’teki örneğini takip edecek. Buna göre, dış ticaretin daha da serbestleşmesi kaçınılmazdır. Belarus ekonomisine ne olacağı belli değil, durumu daha da belirsizleşecek ve durum daha da kötüleşecek. Bugün Belarus, entegrasyon arabasındaki beşinci tekerleğe benziyor.
Moskova ve Astana - CU’nun iki açık liderinin ekonomik ilişkilerinde hiçbir şey yolunda gitmiyor. Entegrasyon savunucularının argümanları arasında, Kazakistan'ın düşük vergileriyle (Rusya'da% 12% 18,% 10'e% 13% 47, Rusya'da% 112, daha düşük bir sosyal vergi), daha uygun ekonomik iklim (170-yer XNUMX'a göre İş Yapma tarafından derecelendirilen Rusya), Gümrük Birliği'ne entegrasyondan kesinlikle faydalanacaktır. Teorik olarak Kazakistan, daha sonra XNUMX milyon nüfusuyla pazara erişebilecek olan malların üretimi için bir platform haline gelebilir.
Ancak beklentiler gerçekleşmedi. Ayrıca, Avrasya Ekonomik Komisyonu'na göre, Rusya'dan Kazakistan'a 2010'tan 12 milyardan 17 milyara yükselmeler gerçekleşti. 2009 ile karşılaştırırsak, o zaman TS operasyonunun başlamasından önceki geçen yıl, Rus ithalatı 9 milyar doları buldu. Bu neredeyse 90 yüzde bir artış. (Ancak, 2008’te, krizden önce, Rusya’dan yapılan ithalatın 13,5 milyar’a ulaştığı, ardından 9’te 2009’e düştüğü söylenmelidir.) Aynı zamanda 2012’te Kazakistan’dan Rusya’ya ihracat (6,1 milyar dolar) pratikte 2010 seviyesinde kaldı (5,7 milyar dolar). Dahası, neredeyse 2008 (6,2 milyar dolar) ile çakıştı. Kısacası, Kazakistan'dan Rusya'ya yapılan ihracat istikrarlı ve hiçbir şekilde bir aracın varlığı onu etkilememiştir. Astana-Minsk ilişkilerinde ihracat-ithalat dengesindeki durum daha da belirleyicidir. Belarus’tan 2010’tan yapılan ithalat, 700’e dayalı olarak 2012 milyona iki katına çıkarken, Kazakistan’dan Belarus’a yapılan ihracat 100 milyondan 90 milyona düştü. 10 ay 2013 sonuçlarına göre durum biraz değişti.
Genellikle, ülkelerimizin uzman topluluğunda, diplomatik olarak, ihracat-ithalat dengesinin durumunu belirtmeden, CU sırasındaki emtia cirosundaki genel bir artıştan söz eder. Aksi takdirde, dernek çerçevesinde dış ticaretin serbestleştirilmesinin Astana'ya somut sonuçlar getirmediğine karar vermek gerekli olacaktır. Aynı zamanda, Gümrük Birliği'nin var olduğu yıllar boyunca Kazakistan, Rusya ekonomisi için giderek daha önemli bir satış pazarı haline geldi. Bu sadece kuru rakamlarla değil aynı zamanda kalite göstergeleriyle de kanıtlanmaktadır. Örneğin, Rusya'dan Kazakistan'a yapılan tüm ithalatın% 26'i makine ve teçhizattır. Parasal anlamda, 2012 sonuçlarına göre, 4,5 milyar dolar. Aynı zamanda, Rusya ihracatının yapısında, 2012'in sonuçlarına göre makine yapımı ürünleri parasal olarak% 5, 26 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu cildin bir kısmı askeri ürünler. Böylece, Rusya'dan 2012'taki en büyük ihracat kalemi uçak oldu (3,1 milyar dolar). Bunlar askeri savaşçılar. Mühendislik ürünlerinin sivil ihracatı bu hacmin yaklaşık yarısı kadardır. Kazakistan'ın Rusya'dan gelen askeri olmayan mühendislik ihracatının yaklaşık üçte birine pazar sağladığı ve bunun da elbette araçta önemli bir rol oynadığı ortaya çıktı.
Astana'nın entegrasyon başlamadan önce sahip olduğu ilk avantajların kullanımı hakkında konuşmaya gerek yoktur. Aksine, Kazakistan Rusya ve Belarus için giderek daha önemli bir satış pazarı haline geliyor. Ek olarak, Kazak ekonomisi bir takım başka sorunlarla da karşılaştı. Bunlar arasında, iş dünyasının Rusya ile olan rekabet gücü düşüktür. İki ülkenin ekonomik politikalarının niteliği, 15 yıllarındaki farkından etkilenir. Kazakistan geleneksel olarak, 1990'lerin piyasa reformlarının bir sonucu olan daha hafif iş koşullarına sahiptir. Buna göre, daha az sayıda büyük şirket var, ancak hizmetler sektöründe, üretimde ve tarımda daha küçük şirketler var. Bir yandan bu, ülkenin bir avantajı çünkü küçük mülk kitleleri küçük-burjuva ortamı yaratıyor ve devlete bağlı değil. Öte yandan, komşu Rusya'dan büyük şirketlerle rekabet etmek zorunda olduğunuzda bir sakınca var.
İkincisi için, Kazakistan pazarı faaliyetlerinin küçük bir kısmını oluşturmaktadır. Paradoks, eğer Rus üretiminin% 10'ini ülkeye gönderebiliyorsanız, Kazakistan'da üretime başlamanın hiçbir anlamı yoktur. Bu durum hem Kazakistan hem de Rusya’da fabrikaları bulunan bazı uluslararası şirketler için geçerlidir. Astana için bu, iş ve vergi kaybı anlamına gelir.
Genel olarak, bu ülkelerden CU yıllarında Kazakistan'a ithalat yapan Rusya ve Belarus'tan 6 milyar, bu miktar sadece tüketim malları sektörünü kapsadığından, Kazakistan işindeki işlerde gözle görülür bir düşüşe yol açtı.
Rusya ve Kazakistan’ın, Sovyet geçmişinden miras kalan ürünlerin karşılıklı teslimatlarının istikrarlı bir şekilde olduğu akılda tutulmalıdır. Örneğin, Kazakistan geleneksel olarak Ekibastuz'dan Rusya'ya 20 - 30 milyon ton kömür gönderiyor. Bu neredeyse tüm Rusya’ya yapılan ihracatın% 15’u. Demir cevheri peletleri ayrıca Sokolovo-Sarbaysky yatağından Magnitogorsk Metalurji Fabrikası'na tedarik edilir. Başlıca makaleler arasında Kazatomprom'dan uranyum, Karachaganak'tan Orenburg Gaz İşleme Tesisi'ne doğal gaz ve buğday sayılabilir.
Ve sorunsuz da yok. Bu nedenle, Rusya'da, 2013'in sonuçlarını izleyen kömür şirketlerinin depolarında, 30 milyon tona kadar satılmamış kömür kaldı ve örneğin, Kemerovo bölgesi valisi Aman Tuleyev, Kazakistan'ın hammadde ithalatını uygun görmüyor. Buna karşılık Kazakistan, topraklarında gaz işleme niyetini sürekli olarak dile getirdi, çünkü Orenburg'a verilen arzlar iç anlaşmalara ve dolayısıyla düşük fiyatlara göre gidiyor. Eğer aniden yarın kömür veya gaz Kazakistan’ın Rusya’ya yaptığı ihracattan düşerse, ihracat-ithalat dengesindeki durum uygun olmayacaktır.
Kazakistan’daki düşük vergilere ek olarak, daha liberal bir idare olan devlet, ekonomide Rusya’dan daha az var. Bu orantısızlığın sebeplerinden biri, Rus bürokrasisi nesnel olarak Kazak olandan daha verimli. Özellikle, CU şartlarında bile, Kazak ürünlerinin Rusya topraklarına ihracatıyla ilgili bir yasak sistemi oluşturdu. Aynı zamanda, ürünlerin Rusya’dan Kazakistan’a teslimatı için herhangi bir engel bulunmamaktadır.
Bir diğer önemli faktör ise, Gümrük Birliği’nin başlamasından sonra Kazakistan’da tüketici pazarındaki fiyat artışının kayda değer olmasıdır. Kuşkusuz, yerel fiyat artışının bir kısmı devlet politikası ile bağlantılıdır. Örneğin, enerji şirketlerinin tüketici yatırımları pahasına teminat. Bununla birlikte, büyük bir sürpriz oldu. Geleneksel olarak, Kazakistan’da fiyatlar Rusya’ya göre daha düşük. Ayrıca, Rus ithalatı genellikle Kazakistan ürünlerinden daha ucuzdur. Belarus'tan ithalat ile aynı durum. Teorik olarak, fiyatlar düşmüş olmalı, her zaman ucuz ithalat geldiğinde olur. Ama bizim durumumuzda onlar büyüdü. Bu muhtemelen Rusya ve Kazakistan ekonomilerinin yakınlaşmasından kaynaklanıyor: Fiyatlar daha yüksek bir Rus seviyesine ulaşıyor.
Son olarak, önemli bir konu, ulusal para birimleri arasındaki politika farkıyla ilgilidir. Rusya'da, ruble dalgalanmalarının seviyesi genellikle çok önemlidir. Böylece Rusya Merkez Bankası piyasa koşullarındaki değişime tepki gösteriyor ve zayıf bir ruble ihracatçıları desteklemeye yardımcı oluyor. Kazakistan'da, tenge kararlıdır, birçoğu, Merkez Bankası her zaman inkar etmesine rağmen, aslında ABD dolarına sabitlendiğini söylemektedir. CU'da bu durum Astana için son derece karsızdır, çünkü ruble zayıflaması Rusya'dan yapılan ithalatı otomatik olarak arttırır.
Kazakistan'da, son yıllarda, yerel işletmelerin, kömür ve gaz ihraç eden büyük işletmelerin yanı sıra Rusya üzerinden transit ile ilgilenen ihracatçıların dışında, CU'ya aktif şekilde karşı olması şaşırtıcı değildir. Ancak nüfus arasında ve özellikle entelektüel ortamda, ruh hali tamamen farklıdır.
İDEOLOJİK SAVAŞLAR
TS çalışmalarının sonuçlarından biri ateşli tartışmaların başlamasıydı. Neredeyse genel kamuoyunu etkilemedi - etkilenen bilgi alanındaki devlet politikası, ancak entelektüeller arasında tartışmalar sert bir karaktere büründü.
Geleneksel olarak Kazakistan'da hem devlet hem de toplum Rusya ile dostça ilişkileri sürdürmeye odaklanıyor. Bu, Rus toplumu ve devlet için geçerlidir. Ülkelerimizde, yalnızca milliyetçi bir yönelim politikacıları kritikti. Birleştirme fikri verimli topraklara dayanıyordu. Burada ve SSCB zamanında eski neslin nostaljisi ve CU'da hala güçlü devlet için bir çeşit ikame görme arzusu. Kazakistan'ın ulusal azınlıklarının ümidinin bir parçası - Ruslar, Ukraynalılar, Belaruslar ve diğerleri - eski zamanlara dönmek. Ve sınai üretimin ortak geri kazanımı kavramı, emtia bağımlılığından kaçınılması ve çok daha fazlası.
Hem Rusya hem de Kazakistan'da samimi entegrasyon destekçileri sert bir şekilde yoğunlaştı. Sonuç olarak, kamuoyu görüşlerini kapsayan güçlü bir propaganda dalgası oluştu.
Ancak sorun, emperyal devletlerin restorasyonundaki Rus destekçilerinin Gümrük Birliği'nde yeni bir imparatorluğun prototipini ve Rusya'nın eski gücünü yeniden canlandırmanın bir yolunu görmesiydi. Bunlar arasında koşullu olarak "Avrasya" ve "İmparatorluklar" tanımlanabilir. Avrasyalılar geleneksel olarak Kazakistan'a karşı hoşgörülü davranıyorlar. Onlar, göçmenlere değer veren ve onları Avrasya emperyalizminin ciddi bir kaynağı olarak gören Lev Gumilyov'un mantığını izleyerek ortak çıkar ve kaderlerden ilerliyorlar. Aynı zamanda, “İmparatorluklar” Kazakistan'ın bağımsızlığı açısından oldukça hoşgörüsüzdür. Gönüllü olarak veya değil, egemenliğini sorguluyorlar. Mantıklarına göre, Kazakistan kazara başarısız bir devlettir ve büyük Rusya'ya geri dönme şansı budur.
Böyle bir bilgi dalgası, hem “Imperial” hem de “Avrasyalılar” ın baskısı bir tepki yarattı. Kazakistan’da Rusya’ya entegrasyon muhaliflerinin sayısı çarpıcı biçimde arttı. Ve sadece milliyetçiler değil, aynı zamanda oldukça ılımlı vatandaşlar da onların arasındaydı. Kilit mesele, toplumun Kazak kısmının çok hassas olduğu devlet egemenliği sorunuydu, özellikle entelektüel çevresi. Bu nedenle, çeşitli Rus uzmanlar periyodik olarak Kazakistan'ın egemenliğini ve gelişiminin sonuçlarını sorgulamaya başladığında, bu endişe yarattı.
Endişelere ve Rus devletinin canlanmasına katkıda bulundu. 2012 sırasında, CU'da uluslarüstü yapılar yaratmaya yönelik bazı girişimler başlatılmıştır. Bunların arasında Avrasya Parlamentosu olarak adlandırılan fikre dikkat çekildi. Bu organın milletvekillerinin nüfusa uygun olarak seçileceği ve kararlarının Avrasya Ekonomik Birliği'nin bir tür ortak hükümeti olarak Avrasya Ekonomik Komisyonu kararlarına meşruiyet katacağı varsayılmıştır. Ancak, Kazakistan bu parlamentodaki sandalyelerin yalnızca% 12'ini alacaktır. AET'in sonuçlanacağı otoriteye bağlı olarak, yapı bir federasyona benzemeye başladı. Rusya'nın sendikadaki mutlak baskınlığı göz önüne alındığında, bu durumda, basitçe Rusya Federasyonu'nun “genişletilmiş ve genişletilmiş” bir basımı olacaktı.
Ayrıca, Rusya tek bir para birimi teklif etti. 2000-lerde Belarus'la bu konudaki uzun görüşmelerin deneyiminden. Moskova'nın şunları düşündüğü biliniyor: böyle bir para biriminin tek bir ihraç merkezine sahip olması gerekir. Sonuç olarak, yeni derneğin para birimi olacak Rus Rublesi hakkında konuşuyoruz.
Kazakistan farklı bir pozisyon aldı. Yeni bir para birimi oluşturuyorsanız, Avrupa Birliği'nin yolunu izlemeli ve önce bir hesap birimi - ECU gibi bir şey yapmalı ve ardından euro gibi ortak para oluşturmaya çalışmalısınız. Ancak böyle bir para birimi ruble olamaz. Tenge'den reddetmek Astana için devlet egemenliğinin bir parçası kaybı anlamına gelir. Mesela, Rusya'nın buna asla katılmayacağı açıktır.
Zamanla, çelişkiler giderek daha fazla. Periyodik olarak, Hazar Denizi'nin Kazak kısmındaki gözaltı sırasında öldürülen Baikonur kozmodromu veya Dağıstan kaçak avcısı çevresinde açık çatışmalar şeklinde ortaya çıkıyorlar. Ancak Kazakistan ve Rusya'da güçlü bir güç dikey sistemine sahip sistemler birbirine benzer. Sonuç olarak, ortaya çıkan tüm çelişkiler devlet başkanları düzeyinde çözüldü. 2013'in sonunda, Yekaterinburg, Minsk ve Moskova'daki toplantılarda çoğu sorun çözüldü. Taraflar pozisyonu açıkça tanımladılar. Özellikle, 2013'in sonbaharında Yekaterinburg'da imzalanan iyi komşuluk ve işbirliği anlaşmasının 10. maddesine dikkat çekerdim. Avrasya entegrasyonu, CU ve Ortak Ekonomik Alan burada belirtiliyor, ancak Avrasya Ekonomik Birliği hakkında hiçbir şey söylenmiyor.
Bir dereceye kadar, ikili ilişkiler her zaman Kazakistan ve Rusya için büyük önem taşıdığı ve olacağı için bu adil bir karar. Bir anlamda, çok taraflı entegrasyondan bile daha önemlidir. İlişkilerimiz Gümrük Birliği'nin kurulmasından önce vardı ve ikincisi aniden olmasa bile devam edecek.