Oh, fakir patates - tembelliğin (kanepe patates) ve sağlıksız yeme (peynir kızartması) sembolü. Ama çok daha iyisini hak ediyor. Düşük patatesin insanlık tarihini nasıl değiştirdiği şu şekilde.
INCAS'IN SPUDLARI
En az 4,000 yıldır, Peru Andes'te patatesler yetiştiriliyor. İnkalar onlara papas denir ve çiçekler zehirli olmasına rağmen (onlar ölümcül itüzümü ailesinin üyeleridir), yeraltında yetişen kısım - yumru - insanların ürettikleri en sağlıklı besinlerdendir. Bunu düşünün: Ortalama patates sadece 100 kalori içerir, ancak ABD'nin C vitamini Tavsiye Edilen Günlük Ödeneğinin% 45'ini sağlar; B6 vitamininin% 15'i; İyotun% 15'i; ve niasin, demir ve bakırın% 10'u. Patatesler potasyum ve lifte de yüksektir, yağsız ve neredeyse hiç sodyum içermez.
Ama İnkaların yetiştirdiği papalar bugünkü patateslerden daha fazla mor golf topu gibi görünüyordu. Andes'te 5.000'den fazla farklı çeşitlilik ortaya çıktı ve bunları tanımlamak için 1.000'den fazla İnka sözcüğü vardı. Patates İnka kültürüne o kadar ayrılmazdı ki, ölülerini patateslerle (sonraki yaşamda yiyecek için) gömdüler ve bir patatesin pişirmek için ne kadar sürdüğüne dayalı olarak ölçüldü.
EDIBLE TAŞI
İspanyol fetihleri 1500'lerde Yeni Dünya'yı istila ettiğinde, ilk başta bu garip yeni yiyeceklere karşı koydular, kendilerini “ilkel” bir şey yemeye indirgemek istemediler. Fakat kendi yiyecek dükkanları azaldığında İspanyollar patates yemeye zorlandılar. . Onları çok sevdiler, 1565'te Avrupa'ya bazı yumrular getirdiler. Avrupalılar, “yenilebilir taş” dedikleri şeyden vazgeçtiler. Kirliydi, zehirli yaprakları vardı ve çiğ yendiğinde (ki bu da hazımsızlığa neden oluyordu) korkunçtu. Katolik Kilisesi, patatesleri “kutsal olmayan” olarak kınadı çünkü Kutsal Kitap'ta söz edilmemiştir. Çiftçiler onları yetiştirmeye başladı, ancak sadece hayvan beslemek için. Patateslerin yakaladığı inanılmaz bir şeydi, ama birkaç önemli olay sayesinde, tam olarak ne oldu.
KING'S EDICT: SADECE YEMEK
Patatesin Avrupa'daki ilk büyük desteği, Prusya'nın yöneticisi olan Büyük Frederick'ten geldi. 1740'larda Prusya, Avusturya'ya karşı bir savaşta kuruldu. İstilacı ordular tarafından çiğnendiği ulusun ürünleri (ve yiyecek tedariki) ihtimaliyle karşı karşıya kalan Frederick, çiftçilerini patates yetiştirmeye çağırdı. Niye ya? Çünkü patatesler yeraltında yetişir. Bir patates tarlası üzerinde yürüyebilir hatta yakılabilir ve buğday ve arpa tarlalarının tahrip edildiği yerlerde hayatta kalabilir.
Fakat Prusya halkı, kralın onları neden yem yemeyi istediğini anlamadı ve çoğu da reddetti. Frederick, kişisel şeflerini kırsal bölgeyi gezmek ve patates tariflerini konularına dağıtmak için gönderdi. Bu işe yaramadığında, patates yemeyi reddedenlerin kulaklarının kesileceği bir ferman çıkardı. Patatesler, Prusya'da nispeten hızlı bir şekilde yakalandı.
PRISON GIDA
Ama Fransa’da yoktu. Diğer birçok Fransız insanla birlikte Kral Louis XVI, patatesleri geri çevirdi. 18. yüzyıla tarihlenen Fransız tarihçi, “Pastırmalanmış bir tadı vardır. “Bu gıdaların sağlıksız kalitesi, doğal ve insafsızlık, sindirilemeyen, rafine hane halklarından reddedilmesine neden oldu.”
Yedi Yıl Savaşında (1756–1763), Antoine Parmentier adında bir Fransız eczacı Almanya'da tutuldu ve domuzlarla aynı yiyecekle beslendi: patates. Fakat serbest bırakıldığında, hapis cezasından önce daha güçlü ve sağlıklı hissediyordu. Sağlığını patatesle ödüllendirdi ve en büyük savunucusu oldu. Kralla bir görüşme yapan Parmentier, hapishane öyküsünü anlattı ve aç karnını doyurmak için bir dizi patates çiftliğine yardım etmesini istedi. Louis merak uyandı, ama Parmentier’in büyük planını yapmak için yeterli değildi. Bunun yerine, Paris yakınlarındaki olası en kötü araziye birkaç dönümlük bağışta bulundu. Tarihsel olarak hiçbir şey orada yetişemezdi - hiçbir şey, yani Parmentier patatesleri alana kadar. Onlar büyüdü.
Ama Parmentier vatandaşlarını onları yemeye ikna eder miydi? İnsanların genellikle sahip olamadıklarını istediklerini bilerek Parmentier bir plan geliştirdi. İlk olarak, değerli ürünü hırsızlıktan “korumak” için kendi sahasının etrafında askerler yerleştirdi. İkincisi, askerlere rüşvet almaları ve köylülerin gece kalarak tokmakları çalmalarını sağlamaları için talimat verdi. Plan çalıştı ve birkaç on yıl içinde, patates çiftlikleri Fransa'da şarap imalathaneleri kadar yaygın hale geldi.
1767'de Benjamin Franklin Paris'e gitti ve burada Parmentier'in ev sahipliği yaptığı ve patates yemeklerinden başka hiçbir şeyden oluşan bir ziyafete katıldı. Franklin tadı ve çok yönlülüğü tarafından anında kazanıldı ve arkadaşlarına Thomas Jefferson'a verdikleri Koloniler'e bazı fidanları götürdü. Jefferson da sebze konusunda hevesliydi ve yetiştirmeyi bildiği her çiftçiyi çağırdı. Yine de, devlet adamının onaylamasıyla bile, patates kolonilerde hızlı bir şekilde yakalanmadı. Eski Dünya'ya karşı kültürel ve dini damgalar hala çok güçlüydü.
Keskin
İrlanda'da farklı bir hikaye vardı. İlk olarak 1590 civarında getirilen patates, ülkenin ana bitkilerinden biri haline geldi. İrlanda iklimi ve toprağı - tahıl yetiştirmek için çok zayıf olan birçok alanda - patates yetiştirmek için mükemmeldi.Ek olarak, patates, bir değirmende rafine edilmeksizin, yeryüzünden mutfağa doğru gidebilir ve bu da mahsulün fakirlere çok cazip gelmesini sağladı. Patates aslında İrlanda'yı kıtlıkla kurtarmaya borçludur… ama hiç kimse, İrlanda’nın bu konudaki yıkıcılığının ne kadar tahrip olacağını bilemezdi.
Tüm özellikleri için, patates önemli bir dezavantaja sahiptir: patates yanıklığına yatkındır. Havadaki sporlarda dolaşan Phytophthora infestans adlı mantar benzeri bir organizmanın neden olduğu bir salgın, her patates bitkisini yüzlerce kilometre boyunca yok edebilir. Bugün bile bilim adamları bir tedavi bulamadılar.
1845'te İrlanda sert bir şekilde çarptı ve ülkenin bütün patates mahsulü başarısız oldu. Gıda dükkânları azaldıkça, İrlanda onlara zamanında yardım eden komşu İngiltere'ye yalvardı. Ama İngiliz hiçbir şey yapmadı. Bir sonraki yıl yaşanan ıstırap tekrar vurulduğunda, İngilizler askere ve çiftçilere yardım etmelerini istedi, ancak o zamana kadar herkesin yapabileceği çok az şey vardı - on binlerce dönümlük patates tarlası öldü ya da ölüyordu. Bitkiler 1847'de tekrar başarısız olduğunda, patates mahsullerini kira ödemek için kullanan aileler topraklarından tahliye edilerek İrlanda'dan kitlesel bir göçe neden oldular. Sonuç: Yaklaşık bir milyon insan öldü ve milyonlarca kişi Avrupa ve Amerika'ya kaçtı (John F. Kennedy ve Henry Ford'un aileleri dahil).
Patates Kıtlığı'ndan önce, İrlanda Batı'da büyük bir politik güç olma yolunda ilerliyordu: Yüksek verimli patates mahsulleri ülke ekonomisini hızlandırıyordu ve sekiz milyon vatandaş İngiltere'den bağımsızlık kazanmaya yakındı. Ancak üç yıl içinde nüfus neredeyse yarıya indirildi ve tekrarlanan saldırılardan arındırılmıştı. Birçok İrlandalı, İngiliz yöneticilerini, yardım etmeden önce çok beklediklerini iddia ederek sorumlu tuttular. İrlanda Patates Kıtlığı, bu güne kadar devam eden iki ülke arasındaki kötü kanı sadece yoğunlaştırdı.
MODERN PATATES'İN DOĞUMU
Patates yanıklığı Kuzey Amerika'yı da etkiledi, ama Amerika Birleşik Devletleri mısır, yulaf, buğday ve arpa yetiştirdiği için Amerikalılar bunu telafi edebildiler. Ayrıca, Franklin’in ve Jefferson’un 50 yıl önceki onaylarıyla bile, patates hala hayvan yemleri olarak kullanılıyordu.
Patates, Amerika'da avukatlarına sahipti; ancak, bahçıvan Luther Burbank'dan daha önemli değil. Burbank, 55 yılı aşkın süredir 800'den fazla yeni meyve, sebze, fındık ve tahıl çeşidi geliştirdi. Amacı sadece dünyayı beslemek oldu. Burbank’ın en büyük başarısı 1871’de melez bir patates (Burbank) ürettikten sonra, ürün başına iki kez yumru kök üreten ve daha önce var olan tüm patateslerden çok daha büyük olan Burbank’ı geliştirdi. En önemlisi, bu yeni patates, önceki çeşitlerden daha fazla yanmaya karşı daha fazla direnç gösterdi. Burbank, patates bitkisini yeniden inşa etmek için İrlanda'ya bazı yumrular gönderdi, ki bu 20 yıl sonra bile, kıtlığın etkilerini hala çekiyordu.
Burbank’ın ilerleyişi sayesinde, patates Kuzey Amerika’da yetişmeye başladı. Bir kez olsun, aşçıların sebzenin ne kadar esnek olduğunu öğrenmesi uzun sürmedi. Patatesler kaynatılabilir, fırınlanabilir veya kızartılabilir; püre haline getirilebilir, dilimlenebilir veya toz haline getirilebilirler; Sosları kalınlaştırmak ve buz kristallerinin oluşmasını engellemek için kullanılabilirler; ve makarna ve fırınlanmış ürünler yapmak için kullanılabilirler. Yüzlerce yıldır süren güvensizlik ve şüphenin ardından, 20. yüzyılın başlarında, patates Amerika'nın temel bitkilerinden biri haline gelmişti.
BU SİZİN İÇİN SORUN
1920'lerde Idaho “Patates Devleti” olarak ortaya çıktı. Neden Idaho? Yüksekliğinden dolayı, günler ılık ve geceler serin, mükemmel büyüyen iklim yaratıyor. Gözenekli volkanik toprağa batırılmış yumruların ıslatılması için bol miktarda sulama suyu da bulunmaktadır. Ve o zamanlar Idaho'da çok az insan yaşadığı için, patates tarlaları için milyonlarca dönümlük arazi mevcuttu.
Çiftçilerin en başarılısı J. R. Simplot idi. Sadece 14 yaşındayken Declo, Idaho'da bir patates çiftliğinde çalışmaya başladı. İş ve dağıtım anlayışı için keskin bir akılla, Simplot, Idaho'nun patates baronu ve batı Amerika Birleşik Devletleri'nde patateslerin ana tedarikçisi oldu. 1930'larda ve '40'larda ABD Silahlı Kuvvetleri'ne gelince. (Simplot, 2008 yılına kadar yaşadı ve 99 yaşında öldü. Şirketinin şu anda 3 milyar doları aşan yıllık gelirleri var - bunlar McDonald’nın # 1 patates tedarikçisi.)
Büyük Buhran ve II. Dünya Savaşı ile, patatinler, kitleleri ve birlikleri kolayca besleyebilecek, ucuz ve büyümesi kolay bir ürün olarak büyümüştür. Bu savaş zamanında çok önemliydi. Çoğu ürün sadece belirli iklim koşullarında veya arazilerde yetişir, bu da tek bir yerde yetiştirilmeleri ve diğerine teslim edilmeleri gerektiği anlamına gelir. Denizaşırı taze ürünler taşıyan gemiler her zaman düşman tarafından batırılma tehlikesi altındaydı. Diğer taraftan patatesler neredeyse her yerde yetiştirilebilir. Avrupa'da ve Amerika'da binlerce çiftçi o yıllarda başka hiçbir şey yapmadı. II. Dünya Savaşı'nın bitiminde tüm Amerikan yemeği “et ve patates” idi.
Önce İnkalar tarafından saygı gören, daha sonra Batı dünyasında domuz yem olarak kullanılan sebze, şimdi 100 milyar dolarlık bir iştir.
PATATES GERÇEKLERİ
- Patates, acre başına buğdaydan% 75 daha fazla besin enerjisi ve pirinçten% 58 daha fazla üretir.
- Patates de etil alkol (etanol) yapmak için kullanılabilir. Henry Ford, “tarlada yüzlerce yıl yetiştirmek için gerekli makineleri sürmek için.” Dedi. Patates, ilaç, kağıt, bez, yapıştırıcı ve şeker yapımında kullanılıyor .
- Bu, çöl bölgelerinde ve 14.000 feet'in üzerindeki dağlarda yetiştirilebilecek tek sebzedir.
- Ortalama Amerikan yılda yaklaşık 80 kilo patatesi yiyor, ancak sağlık savunucuları endişeli. Niye ya? Çünkü genellikle derin yağda kızartılır veya tereyağı ve peynir altında gömülürler. Patatesin derisi - lifinin yarısını içeren - genellikle atılır.
- 1995'te patates, uzayda yetiştirilen ilk sebzeler oldu. Gelecekte, NASA uzun yolculuklarda uzay yolcuları beslemek için ana ürün olarak spud'ları kullanmayı planlıyor.