Disleksi (Öğrenme Güçlüğü) Nedir?
Disleksi; okuma yazma, dil kullanımı ve matematiksel yetenekleri etkileyen gelişimsel bir öğrenme güçlüğüdür. Dislektik bireyler, genellikle normal ya da normalin üstünde bir zekaya sahiptir, ancak aynı eğitimi almalarına rağmen, geneli değerlendiren testlere göre; akademiksel becerilerde beklenilen düzeyin çok altında kalırlar.
Disleksi şunlara rağmen ortaya çıkar;
- Zeka düzeyinin normal ya da normal üstü olmasına
- Hiçbir duygusal ve fiziksel bozukluğun bulunmamasına
- Yeterli ve normal bir eğitim almasına
- Sosyal çevresinin uygun olmasına
Disleksi Ne Değildir?
- Disleksi, zihinsel bir rahatsızlık değildir.
- Disleksi, hastalık olmadığı gibi, tıbbi bir tedavisi ve ilacı yoktur.
- Disleksi, duyu, davranış ya da duygusal bozukluklar nedeniyle oluşmaz.
- Disleksi, üstün zekalı olmak değildir.
Disleksinin Nedenleri Nelerdir?
Disleksinin Belirtileri Nelerdir?
Disleksi riskini artıran belirtiler, yaşlara göre değişken özellikler gösterir;
Okul Öncesi Dönem ( 3-5 yaş arası )
- Sesleri, harfleri ve kelimeleri hatırlamada güçlük
- Okunuşu benzeyen kelimeleri karıştırma
- Boyama ve kopyalamada belirgin zayıflık
- Hafıza zayıflığı
- Ailede disleksi hikayesi olması
- Kimi aktivitelerdeki tepki yavaşlığı
İlköğretim Dönemi
- Okula karşı isteksizlik
- Sesleri, kelimeleri öğrenmede güçlük
- Talimatları uygulamada güçlük
- Kelimeleri hecelere veya harflere ayırmada güçlük
- Ses ve kelime bilgisinde zayıflık
- Heceleme veya okumada güçlük
- Organize olmakta güçlük
- Davranışsal bozukluklar
Ortaöğretim Dönemi ( 12- 18 yaş )
- Hecelerken veya okurken ses ve harflerin sıralanmasında güçlük
- Ödevlerin ve yazılı çalışmalarının uzun zaman alması
- Zamanı planlayamama
- Organize olmada güçlük
- Devamlı yaşanan sinirlilik hali
- Okuldan kaçmada değişik taktikler geliştirme
Disleksi Tanısı Nasıl Konulur?
Disleksi Tedavi Edilebilir mi?
Disleksinin Türleri Nelerdir?
1. Algısal Disleksi (Perseptüel – P tipi)
Disletiğin, okumada yavaşlık, tekrarlama ve duraklama hataları yaşadığı disleksi tipidir.
2. Dilsel Disleksi (Linguistik – L tipi )
Dislektiğin, normal hızda ancak atlama hatalarının gerçekleştiği okumaları bu disleksi tipine girer.
Dislekinin iki tipi arasındaki farkın, beyin kürelerinin birbirinden farklı olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. P tipi dislekside beynin sol yarım küresinin baskınlığı neden gösterilirken, L tipi dislekside durum tam tersidir.
Dislektik Bireyler Neler Yapmalı?
- Kendinizi tanıyarak zayıf ve güçlü yönlerinizi belirleyin.
- İhtiyaçlarınızı yakınlarınıza çekinmeden belirterek yardım isteyin.
- Yazdıklarınızı okuyarak değerlendirin, hatalı ise düzeltin veya yardım isteyin.
- Zamanınızı iyi kullanmaya özen göstermek için zaman çizelgeleri kullanın.
- Öğrenmenizi kolaylaştıran stili belirleyin ve bu yönde çalışmalarınızı gerçekleştirin.
- Yapılacak işlerinizi önem sırasına göre gerçekleştirmeye dikkat edin.
Dislektik Bireylerin Aileleri Neler Yapmalı?
-
Çocuğunuza ait gelişimleri yakından takip ederek farklılıkları uzmanlara bildirin.
- İstenmeyen hatalara engel olmak için çocuğunuza destekleyici çevreler sağlayın.
- Başarı duygusunu tatması ve donanımı için çocuğunuzu uygun faaliyetlere yönlendirin.
- Çocuklarınıza problemini tanıtın ve mücadelesinde yardımcı olun.
- Sosyal ve diğer bütün konularda açılabilecekleri özel kişi olduğunuzu hissettirin.
- Aşamalı bir şekilde gerektiği ölçüde bağımsızlığını cesaretlendirin.
- Zorlandığı alanlara ait soruları onun için anlaşılır kılın.
- Çocuğunuzun öğretmeni ile iletişim bağlarınızı güçlü tutun.
- Çocuğunuzu sadece kendi ile değerlendirin.
Dislektiklerin En Sık Yaptıkları Okuma Yazma Hataları
Dislektik bir çocuk harfleri tanırken, seslendirirken otomatikleştirmekte ve seri bir şekilde çözümlemede zorluk yaşar. Sesli okumalarda yaşıtlarına ve aldıkları eğitime göre gerekenden yavaş ve yanlış okurlar.
Genel olarak yapılan en yaygın okuma hataları şunlardır:
- Benzer harfleri karıştırırlar.
- Harf yazılış sırasını ters algılarlar.
- Harfleri atlayarak okurlar.
- Alfabeyi öğrenmede güçlük yaşarlar.
- Nadir kullanılan kelimeleri okurken güçlük çekerler.
- Okurken satırlarda sağdan sola geçmede zorlanırlar.
Genel olarak yapılan en yaygın yazım hataları şunlardır:
- Benzer sesteki ve görünüşteki harfleri karıştırırlar.
- Harf atlayarak yazarlar.
- Harf ekleyerek yazarlar.
- Harflerin yerini değiştirerek yazarlar.
- Büyük harfleri nerede kullanacaklarını bilmezler.
- Noktalama işaretlerini pek kullanmazlar.
- Bazıları yazım hatalarını gizlemek için yazılarını bilinçsizce deforme eder.