Beyin ve omurilik arasında dijital bir köprü oluşturan bir çift implant, felçli bir hastanın daha iyi ayakta durmasını ve tekrar yürümesini sağlayarak felçli bireyler için umut vadediyor.
İsviçre Federal Lozan Teknoloji Enstitüsünden (EPFL) araştırmacılar tarafından yürütülen araştırmada, on yıldan uzun bir süre önce geçirdiği bisiklet kazası nedeniyle felç olan 40 yaşındaki Gert-Jan yer aldı. Gert-Jan, daha önce bir ön tekerlekli yürüteç yardımıyla yürüme yeteneğini yeniden kazanmıştı. Ancak son teste katılmadan önceki üç yıl boyunca iyileşme süreci bir çıkmaza girmiş, ne gerilemiş ne de ilerlemişti.
Gert-Jan üzerinde test edilen implantlardan biri beyninin üzerinde oturuyor ve hareketi başlatan elektrik sinyallerini çözüyordu. Bu implant, omuriliğin bacaklarındaki hareketi tetiklemekten sorumlu kısmına bağlı başka bir implantla iletişim kuruyordu. İmplantlar birlikte, servikal omurganın yaralı bölümünü atlayarak beyin ve vücut arasındaki bağlantıyı kablosuz olarak yeniden kurabildiler.
İmplantlar, kullanıldıkça Gert-Jan’ın merkezi sinir sistemindeki hasarlı bağlantının bir kısmını onarmakla kalmadı; ayrıca implantlarla bir yıl çalıştıktan ve fizik tedavi gördükten sonra Gert-Jan’ın yürüme yeteneği, cihazlar kapalıyken bile koltuk değnekleriyle yürüyebileceği noktaya kadar gelişti. Araştırmacılara göre bu, nöronlarının en azından bir kısmının iletişimi yeniden sağlamak üzere yeniden organize olduğuna dair iyi bir işaret.
EPFL’de nörobilimci Grégoire Courtine, “Beyin-bilgisayar arayüzü (BCI) teknolojisini kullanarak beyin ve omurilik arasında düşünceyi eyleme dönüştüren kablosuz bir arayüz oluşturduk.” dedi.
Sistemin anahtarı, kullanıcının yönlendirmesiyle uyum sağlayabilen ve öğrenebilen bir dizi yapay zekâ algoritması. Hangi beyin düşüncelerinin hangi hareketlere karşılık geldiğini çözebilmesi için hastanın modeli eğitmesi gerekiyor ki bu da şaşırtıcı derecede kısa süren bir süreç.
EPFL’den beyin cerrahı Jocelyne Bloch, “Hastanın önce beyin sinyalleriyle nasıl çalışacağını öğrenmesi gerekiyor ve bizim de bu beyin sinyallerini omurilik uyarımıyla nasıl ilişkilendireceğimizi öğrenmemiz gerekiyor. Bu oldukça kısa sürüyor ve birkaç seansta her şey birbirine bağlanıyor.” açıklamalarında bulundu.
Gert-Jan için ilerleme zaman zaman yavaş oldu, ancak evde kullandığı implantlar sayesinde yaşam kalitesi önemli ölçüde arttı. Örneğin, artık arkadaşlarıyla bira içmek için bir barda durabiliyor. Bu çoğumuzun hafife aldığı küçük bir şey gibi görünse de Gert-Jan ve iyileşmesi için çok şey ifade ediyor.
Bu tür bir sistem, her tür omurilik yaralanmasında işe yaramayacak olsa da ve sadece bir kişi üzerinde test edilmiş olsa da, yaralanmanın neden olduğu sinir sistemindeki boşlukları doldurmak için teknoloji ve yapay zekâyı kullanmak için burada büyük bir potansiyel var.
Derleyen: Görkem Süner