Neden DNA’mız spiral biçimde?
Soru: kalıtsal özelliklerimizi barındıran ve yeni canlılara aktarılmasında anahtar rol oynayan DND mızın yapısı neden ikili sarmal veya spiral biçiminde?
Yanıt: Bu konuda çeşitli görüşler vardı ama en son bir çalışma, DNA ‘nın neden ikili veya çifte sarmal bir yapıda olduğunun gizini çözdü: Yerden tasarruf!
Çift şerit halinde kıvrılan kalıtımımız spiral biçiminin nedenini açıklamak için. bilim adamları neden DNA dışında başka oluşumların da aynı biçime sahip oldukları sorusunu sordular ve bunu bilgisayar tasarımlarıyla açıkladılar.
DNA dar bir yapıdaki döner merdivene benzer. Spiral biçiminde kıvrılarak içinde bulunduğu yeri en iyi şekilde değerlendirir. Bu tür çift sarmaldaki spiral düzen, aynı zamanda içinin her yönden görünmesine izin verir ki bu mesela kalıtımın okunması veya çoğaltılması için kaçınılmazdır.
Pennsylvania Üniversitesi’nden Yehuda Snir ve Randall Kamien, bu biçimin avantajını ağzına kadar dolu bir hücrenin içini bilgisayarda tasarlayarak gösterdiler.
Science dergisinde yayımlanan makaleye göre sadece DNA değil RNA ve çok sayıda protein parçası da spiral şeklinde kıvrılmış.
Doğanın bu biçimi neden bu kadar çok kullandığını öğrenmek isteyen Snir ve Kamien, bilgisayarda bir hücrenin kabaca basitleştirilmiş bir modelini tasarladıktan sonra içini sert, küre biçiminde cisimlerle doldurup esnek bir boru ilave etmişler.
Bu bilgilerle beslenen bilgisayar, borunun hangi biçimde küreciklerle daha az çarpışacağını hesaplayınca, boru, geometrisi doğal spiral biçimine benzeyen bir sarmal şeklinde kıvrılmış.
Doğa, yer tasarrufu sağlayan bu ilkeyi zamanla iyileştirmiş. Örneğin DNA moleküllerinin iki şeridi birbirine ters yönde kıvrılmakta.
Kalıtım molekülü işlenmesi veya kopyalanması gerektiğinde iki sarmal şeridi birbirinden ayrılarak açılıyor, işlem bittikten sonra ise yeniden kapanıyorlar.