KARDEŞ KISKANÇLIĞI
Kardeş kıskançlığı birden fazla çocuğun bulunduğu her ailede görülmesi muhtemel doğal bir süreçtir. Annenin hamilelik sürecinde hissettiği yorgunluk ve doğum hazırlıklarından ötürü çocuğa gösterilen ilginin azalması ile başlar, küçük kardeş dünyaya geldikten sonra ise fizyolojik ihtiyaçlarının karşılanması sürecinde, çocuğun ihmal edildiğini hissetmesi doğrultusunda devam eder. Kardeş kıskançlığı, çocuğun yaşı, anne ve babanın çocuğa ve bebeğe olan tutumuyla doğrudan ilişkilidir ve buna bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Kardeş Kıskançlığının Belirtileri
Kardeş kıskançlığı kendisini, huzursuzluk, hırçınlaşma, bebeksi davranışlar, yürüyebiliyorken emeklemeye başlama, altını ıslatma, kekemelik, biberon ve emziğe geri dönme, tırnak yeme gibi davranışlarla gösteren bir durumdur. Çocuk ebeveynlerinden uzaklaşabilir, kardeşine vurma, elinden oyuncaklarını alma, onu huzursuz etmeye çalışma gibi hareketlerde bulunabilir. Geceleri korktuğunu söyleyerek anne ve babasıyla uyumak isteyebilir. Uyku problemleri, okul başarısının düşmesi, özgüven problemi yaşamak gibi durumlar dışında, mide bulantısı, baş ağrısı gibi fizyolojik problemlerle de karşılaşılabilir.
Doğumdan Önce Alınabilecek Önlemler
Kardeş kıskançlığını önlemek adına yapılması gereken en önemli adımlardan biri, bebek henüz dünyaya gelmeden önce, çocuğu kardeşin doğumuna hazırlamaktır. Bebek doğduktan sonra yapılması gereken değişiklikler varsa, bebek doğmadan önce yapılmalıdır. Örneğin; çocuk anne ve babayla birlikte uyuyorsa, kardeşi dünyaya gelmeden önce odasına alışması sağlanmalıdır. Bebek için gerekli olan eşyalar, mobilyalar, kıyafetler birlikte seçilebilir, bebek odasının rengi için çocuğun fikri alınarak, bu sürece dahil edilebilir. Çocuğa bebeklik fotoğrafları gösterilerek, onunla nasıl ilgilenildiği, nelere ihtiyaç duyduğu anlatılabilir, kardeşinin de bu gibi ihtiyaçları olacağıyla ilgili öncesinden fikir edinmesi sağlanabilir.
Doğumdan Sonra Alınabilecek Önlemler
- Doğumdan sonra anne küçük kardeşle ilgilenirken, baba büyük kardeşle ilgilenmelidir. Büyük kardeşin rutinleri devam ettirilmelidir. Geceleri kitap okunuyorsa, beraber oyun oynanıyorsa, bu gibi aktiviteler birden ortadan kaldırılmamalıdır.
- Aile bireylerinin ve eve gelen misafirlerin söylemlerinde dikkatli olmaları gerektiği unutulmamalı ve ‘‘Pabucun dama atıldı’’ gibi ifadelerin kullanılmaması için uyarıda bulunulmalıdır.
- Kardeşler asla kıyaslanmamalıdır. Çocuklar arasında tartışma yaşanırken taraf tutulmamalıdır. ‘‘Sen küçüksün, ablanı dinle’’ veya ‘‘Sen artık ablasın, kardeşin hangi oyuncağı istiyorsa ver’’ gibi söylemlerde bulunulmamalıdır. Büyük kardeşin eşya ve oyuncakları bebeğe verilmek istendiğinde öncelikle izin alınmalıdır.
- Bebek bakımıyla ilgili konularda yardım istenebilir. ‘‘Kardeşin uyanmış mı?’’, ‘‘Emziğini getirebilir misin?’’ gibi isteklerle, çocuk bu sürece dahil edilebilir.
- Tartışma durumunda birbirlerine şiddet göstermiyorlarsa, onların halletmesi için zaman tanınmalı, problemlerini çözmeleri için fırsat verilmelidir.
- İki kardeşe de tam anlamıyla eşit davranmak gibi bir durum söz konusu olmayabilir. Bunun sebebi yaş farkından kaynaklanabilir. Örneğin; çocuklar aynı oyuncakla oynamaktan keyif almayabilir. İki çocuğa da ihtiyaçlarına göre davranılmalı ve ihtiyaçları giderilmelidir.
- Kıskançlığı önlemek için abartılı hediyeler alınıp, abartılı davranışlarda bulunulmamalıdır fakat çocuğa ne kadar çok sevildiği ve daima sevileceği hissettirilmelidir. Sık sık sarılıp gülümsenmelidir. Sevginin ifade edilmesi çocuktaki kaygıyı azaltacaktır.
Tüm çabalara rağmen, kıskançlık belirtilerinde artış görülüyorsa bir uzmandan yardım alınmalıdır.