Sosyal güvence kapsamında emekli olabilmek için temel şartları karşılamak gerekiyor. Bu bağlamda çalışan her yurttaşın emeklilik için belirlenen yaşı, çalışma yılını ve prim gününü tamamlaması bekleniyor. Değişik koşullara göre, örneğin kadın ve erkek için farklı yaş koşulları, belirlenen çeşitli kriterler, bazı mesleklere göre de değişebiliyor. Yıpranma payı ile bazı iş kollarında çalışanlar emeklilik yaşını öne çekebiliyor. Erkekler için askerlik, kadınlar için doğum borçlanması gibi yöntemler de emeklilik yaşını öne çekebilir.
ASKERLİK BORÇLANMASI NEDİR?
Askerliğini bir işe girmeden önce tamamlayan erkekler, emeklilik süresi konusunda az da olsa bir avantaj sahibi oluyor. Askerlik süresi sayesinde emeklilik yaşını geriye çekmek ve prim günü kazanmak mümkün olabiliyor. Askerlik borçlanması sayesinde hem prim şartını azaltıyor hem de çalışma yılından 1-2 yıl kazanç elde edebiliyorsunuz. Örneğin, 1998 girişli bir personel, bir yıllık askerlik borçlanması için başvurursa 1997 girişli sayılabiliyor ve emeklilik koşulları bu duruma göre yeniden şekilleniyor.
DOĞUM BORÇLANMASI NEDİR?
Doğum borçlanması sayesinde, çocuklarına bakmak için işe ara veren ve sosyal güvence kapsamının dışında kalan annelerin kaybı telafi ediliyor. Bu borçlanmadan üç çocuğa kadar yararlanabilir ve toplamda 2160 gün kazanabilirsiniz. Temel şart, çocuğun sigorta başlangıç tarihinden sonra doğmasıdır. Ayrıca doğumdan sonraki iki yıl içinde adınıza bir prim yatırılmaması ve çocuğun sağ olması gerekir.
İki yaşından küçük bir çocuğu evlat edinen anneler de haktan yararlanabilir. Engelli ve bakıma muhtaç çocuğu olan anneler de durumu belgeleyerek erken emekli olabilir. Engelli çocukları olan annelerin çalışma günleri 1.25 gün olarak hesaplanır ve prim gün sayılarının 1/4'i iner.
YIPRANMA PAYI NEDİR?
Yıpranma payı ya da "fiili hizmet süresi zammı", bazı iş kollarına erken yaşta emeklilik tanıyor. Şu anda 45 iş kolu yıpranma payı sayesinde emeklilik yaşını erkene çekebiliyor. Bu haktan yararlananlar, çalıştıkları her yıl için çoğunlukla 60 ila 90 gün arası, en zor meslekler için de 180 gün fazladan prim alıyor. Unutmayın ki, prim günü sayısının toplamda 3 yılı geçmemesi gerekiyor.