15/01/2016
Disiplin Konusunda Bazı Öneriler
Disiplin Konusunda Bazı Öneriler
Çocukları disipline etmeye ilişkin bir çok yöntem vardır. Bu yöntemler seçilirken aileye en uygun olabilecek yöntemler konusunda seçici davranılmalıdır. Bu yöntemlerden bazıları aşağıda belirtilmiştir:
1. Disiplinin duygusal temeli olan anlayış
2. Olumlu disiplin yaklaşımı
3. Olumlu bir ödüllendirme sistemi kurmak
4. İstenmeyen davranışı "farkına varmadan" ödüllendirmekten kaçınmak
5. Açık-net kurallar koymak
6. İstenmeyen davranışlarla basa çıkmak
1. Disiplinin duygusal temeli olan anlayış
Bebeklik çağında disiplin genellikle düşünülmez, mümkün olan tüm vakitler çocukla geçirilir. Çocukla oyunlar oynanır, çocuğa ninniler söylenir. Çocuğun okula gitme zamanı gelince ebeveynin bazı konulardaki dayatmaları başlar. Oysaki, çocuk okula başladıktan sonra da çocukla ortaklaşa yapılan, hem ebeveynin hem de cocuğun zevk aldığı aktiviteler sürdürülmelidir. Çocukla futbol oynandığında, kek pişirildiğinde, yürüyüşe çıkıldığında veya çocuğa kocaman bir dondurma ısmarladığında onun yakın ilişkilerle ilgili olumlu davranışlar geliştirmesine katkıda bulunulur. Çocukla anne-baba arasındaki duygusal temel güçlendirilmiş olur.
2. Olumlu disiplin yaklaşımı
Olumlu disiplin anlayışının temelinde çocuk istenmeyen bir davranış yaptığında ya da ona yeni bir davranış kazandırırken kaşlar çatılmadan, ses yükseltilmeden ve işaret parmağı çocuğa doğru sallanmadan eyleme geçmek söz konusudur.
3. Olumlu bir ödüllendirme sistemi kurmak
Eğer bir davranış ödüllendirilirse bu davranış büyük olasılıkla tekrar edilir. Temelde maddi (dondurma, balon, gece geç yatması, TV izlemesi, oyun oynaması icin verilen izinler, vb...) ve manevi ( övgü, kucaklama, vb...) olmak üzere iki tip ödül vardır. Eğer cocuk, "Anne bak odamı topladım hani dondurma?" derse burada söylenmesi gereken özel ödüllerin özel zamanlarda verileceğidir.
4. İstenmeyen davranışı "farkında olmadan" ödüllendirmekten kaçınmak
İstediği oyuncak alınmadığında ağlamaya başlayan çocuğu susturmak icin o oyuncağın alınması ebeveyninin istenmeyen davranışı ödüllendirmesi anlamına gelmektedir. Çocuktaki bu tutum devam edecektir çünkü oyuncağın alınması ile birlikte bu davranış ödüllendirilmiş olmaktadır.
5. Açık-net kurallar koymak
İyi kural, açık ve net olan kuraldir. Örneğin çocuğa "Anneannene iyi davranmanı istiyorum." demek iyi konulmamış bir kuraldır. İstenenin, anneannenin elini öpmek mi, bir şey ikram edildiğinde teşekkür etmek mi, ikramı yedikten sonra ellerine sağlık demek mi, yoksa hiç konuşmadan oturmak mı olduğu anlaşılmamaktadır. Net kurallar, çocuğun gelişim düzeyi göz önüne alınarak tek tek gerekçeleri ile açıklanmalı, çocuk kuralla ilgili soru sorduğunda cevaplamalı ve kuralın takipçisi olunmalıdır.
6. İstenmeyen davranışlarla başa çıkmak
Çocuk istenmeyen davranışlar gösterdiğinde;
* Önce, istenmeyen davranışın tam olarak ne olduğunu tanımlamak gerekir.
* Bu davranışın görülmeye başlandığı ilk zamanlar düşünülmeli ve o zaman dilimine ait özellikler gözden geçirilmelidir.
* Bir sonraki adımda ise, istenmeyen bu davranışı ortadan kaldırmak icin bugüne kadar yapılanlar gözden geçirilmeli, aynı çözüm yolları tekrarlanmamalıdır.
* Ebeveyn bir araya gelerek hareket planı oluşturmalı ve birlikte hareket etmelidir. Uygun ve etkili disiplin demek, güçlü bir ceza sistemi kullanmak demek değildir.
Devamını Oku