Bu makaledeki ortak yazarlar Luba Lee, FNP-BC, MS. Luba Lee, Tenesse’de yer alan ve Amerika’da uzmanlıkta daha kalifiye olunduğunu gösteren Board Sertifikası’na sahip bir Aile Hemşiresi’dir. Hemşirelikte Yüksek Lisans derecesini 2006 yılında Tennessee Üniversitesi’nden almıştır.
Bu makalede atıfta bulunulan 18 referans vardır ve bu referanslara sayfanın sonunda ulaşılabilir.
Bu makale 189.146 defa görüntülenmiştir.
Kreatinin herkesin kanında ve idrarında bulunan bir atık üründür. Kreatinin ve kreatinin klirens testleri böbreklerin ne kadar iyi çalıştığını gösterir. Böbreklerin normal şartlarda bu maddeyi süzebilmeli ve vücudundan dışarı atabilmelidir. Bazı sağlık sorunları bu işlevin gerçekleşmesini engelleyebilir ve zararlı miktarlarda kreatininin oluşmasına sebep olabilir. Kreatinin seviyesini azaltabileceğin bazı yöntemler vardır. Bunlara beslenme biçimini değiştirmek, yaşam biçiminde bazı değişiklikler yapmak, ilaç kullanmak ve tıbbi tedavi almak dâhildir.
Adımlar
Yöntem 1
Yöntem 1 / 6:Kreatininin Ne Olduğunu Anlamak
-
1Kreatininin ne olduğunu öğren. Kreatinin, yiyeceği enerjiye dönüştüren bir metabolizma maddesi olan kreatin parçalandığında vücut tarafından üretilen bir atık üründür.[1] X Kaynağı araştır
- Böbreklerin kandaki kreatininin süzülmesini sağlar. Daha sonra atık ürün, idrar yoluyla vücuttan atılır.
- Yüksek kreatinin seviyesi böbreklerinde sorun olduğunun bir belirtisi olabilir.
- Yüksek kreatinin seviyesi düzenli olarak tüketilen yüksek miktarda proteinin ya da çok yorucu bir egzersize katılmanın sonucu olabilir.
- Kreatinin takviyeleri de kandaki ve idrardaki kreatinin seviyesini artırır.
-
2Testin nasıl işlediğini anla. Bir kreatinin testinde kandaki kreatinin miktarı ölçülür.
- Doktor, bir kreatinin klirens testi de uygulayabilir. Bu testte ise idrardaki kreatinin miktarı ölçülür. Kandaki kreatinin miktarı düşük ve idrardaki kreatinin miktarı yüksek olmalıdır.
- Bu testlerde yalnızca böbreğin "anlık" durumu gösterilir. Testlerde yalnızca 24 saat içinde alınan tek seferlik örnekler kullanılarak kandaki ve idrardaki kreatinin miktarı ölçülür.
-
3Test sonuçlarını yorumla. Kreatinin seviyesinin normal aralığı yetişkin erkeklerde, yetişkin kadınlarda, gençlerde ve çocuklarda farklıdır. Senin için uygun olan değer, yaşına ve vücut ölçüne göre değişebilir ama dikkate alabileceğin genel aralıklar vardır.
- Kandaki normal kreatinin seviyesi şu şekildedir:[2]
X
Kaynağı araştır
- Erkekler: 0,6 ila 1,2 mg/dL; 53 ila 106 mikromol/L
- Kadınlar: 0,5 ila 1,1 mg/dL; 44 ila 97 mikromol/L
- Gençler: 0,5 ila 1,0 mg/dL
- Çocuklar: 0,3 ila 0,7 mg/dL
- İdrardaki normal kreatinin seviyesi şu şekildedir:
- Erkekler: 107 ila 139 mL/dak.; 1,8 ila 2,3 mL/sn.
- Kadınlar: 87 ila 107 mL/dak.; 1,5 ila 1,8 mL/sn.
- 40 yaşın üstündekiler: Her 10 yılda bir bu seviye 6,5 mL/dak. düşmelidir.
- Kandaki normal kreatinin seviyesi şu şekildedir:[2] X Kaynağı araştır
-
4Kreatinin seviyesinin neden arttığını anla. Kreatinin seviyesinin yüksek çıkmasının birçok farklı sebebi vardır. Bu sebeplerden bazıları diğerlerine kıyasla daha ciddidir ama sebep ne olursa olsun hepsinde kreatinin seviyesini normale çekmek için gerekli adımları atman gerekir.
Reklam
- Böbrek yetmezliği: Böbreklerin hasar görmüşse böbrekler glomerüler filtrasyonla kreatinini yapması gerektiği şekilde vücuttan süzüp, atamaz. Glomerüler filtrasyon, böbreklerden geçerek süzülen sıvının dışarı akışıdır.
- Kas yıkımı: Kas yıkımına sebep olan bir rahatsızlığın varsa yıkılan kas dokusu kan dolaşımına girerek böbreklere zarar verebilir.
- Yüksek miktarda et tüketimi: Pişmiş et açısından zengin bir beslenme biçimi vücuttaki kreatinin miktarını artırabilir.
- Tiroit yetmezliği: Tiroit bezinin işlevini yerine getirememesi böbreklerin işlevini etkileyebilir. Tiroit yetmezliği, böbreklerin vücuttaki atığı yeterince iyi süzme becerisini azaltabilir.
Yöntem 2
Yöntem 2 / 6:Doğrulanmamış Bitkisel Tedavilerden Faydalanmak
-
1Bitki çayı ya da yeşil çay iç. Bazı bitki çayı çeşitlerinin kandaki kreatinin miktarını azalttığına inanılmaktadır. Bu görüşü destekleyen çalışma sayısı sınırlıdır ama henüz bu teorinin aksi de kanıtlanmamıştır.
- Günde iki su bardağı (bir bardak yaklaşık 250 ml) bitki çayı iç.
- Göz atman gereken bitki çaylarına papatya, ısırgan yaprağı ve hindiba kökü dâhildir.
- Şöyle ki bu çaylar böbrekleri uyararak idrar üretimini artırır. Böylelikle vücuttan daha fazla kreatinin atılabilir.
-
2Isırgan yaprağı takviyesi kullanmayı düşün. Isırgan yaprağı, renal boşaltımı artırmada ve aşırı miktardaki kreatinini atmada yardımcı olabilir.[3] X Kaynağı araştır Isırganda histamin ve flavonoid vardır. Bunlar böbreğe giden kan akışını artırarak idrar filtrasyonunu artırır.
- Isırgan yaprakları takviye şeklinde kullanılabileceği gibi çay olarak da içilebilir.
-
3Adaçayı kullanımı için doktora danış. Adaçayı, glomerüler filtrasyon hızını artıran bir ottur. Glomerüler filtrasyon hızı arttığında kreatininin vücuttan atılması da kolaylaşır. [4] X Kaynağı araştır Adaçayında böbreklerin işlevini artıran litospermat B vardır.[5] X Kaynağı araştır
Reklam
- Adaçayını nasıl kullanacağını belirlemek için doktora danış. Adaçayını doktora danışmadan kullanma.
Yöntem 3
Yöntem 3 / 6:Yaşam Biçiminde Değişiklikler Yapmak
-
1Sıvı alımını takip et. Genel bir kural olarak günde altı ila sekiz bardak (bir bardak yaklaşık 250 ml) su içmelisin. Vücut susuz kaldığında kreatinin seviyesi artabilir, dolayısıyla vücudun susuz kalmaması önemlidir.
- Vücudunda yeterince su olmadığında daha az idrar üretilir. Kreatinin, vücuttan idrar yoluyla atılır. Az idrar üretimi bu toksinin atılmasını daha da zorlaştırır.
- Diğer bir taraftan çok fazla sıvı alımının da böbreklerin işlevleri üzerinde olumsuz etkisi vardır. Çok sıvı alımı kan basıncını artırabilir ve yüksek kan basıncı böbrekleri strese sokabilir.
- Doktor tarafından aksi belirtilmediği müddetçe vücudunu susuz bırakmamak en iyisidir ama bunu yaparken anormal miktarlarda sıvı alımı yapmamalısın.
-
2Egzersiz düzeyini kısıtla. Vücut, hareketli egzersizler yapınca gıdayı daha hızlı bir şekilde enerjiye dönüştürür. Sonuç olarak daha fazla kreatinin oluşur ve kanda oluşan kreatinin miktarı artar.
- Egzersizin sağlığa büyük faydaları vardır bu nedenle egzersizi hayatından tamamen çıkarmak istemeyebilirsin. Yüksek yoğunluklu egzersizler yerine düşük yoğunluklu olanları seçmelisin. Koşma, ağırlık kaldırma veya basketbol yerine yürümeyi ya da yoga yapmayı dene.
-
3Uykunu iyi al. Uyuduğunda bedensel işlevlerin çoğu azalır. Buna metabolizma da dâhildir. Yani kreatin daha yavaş bir şekilde kreatinine dönüştürülür. Bu sırada kanda bulunan birçok kreatinin başka toksinler oluşmadan önce süzülebilir.
Reklam
- Her gece altı ila dokuz saat uyumaya çalış, yedi veya sekiz saat idealdir.
- Ayrıca uyku eksikliği, tüm vücuduna fiziksel stres yükleyerek organlarının normal işleri gerçekleştirebilmek için kendilerini zorlayıp daha fazla çalışmasına sebep olabilir. Sonuçta böbreklerinde stres oluşabilir ve bu da böbreklerin kreatinini süzme kabiliyetini düşürebilir.
Yöntem 4
Yöntem 4 / 6:İlaç Kullanmak
-
1Bazı ilaçları bırakmak konusunda doktora danış. Yüksek kreatinin seviyesiyle ilişkilendirilen bazı ilaçlar vardır. Böbreklerde hasara sebep olan ilaçlar risk teşkil eder. Ama böbrek hastalığı tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar da sorunlara sebep olabilir.
- Böbrek rahatsızlığın varsa ibuprofen gibi ilaçlar konusunda dikkatli ol. Bu ilaçlar düzenli olarak kullanıldıklarında böbreklere hasar verebilir.
- ACE inhibitörleri ve siklosporin böbrek hastalığı tedavisinde kullanılır ama kreatinin seviyesinin yükselmesine sebep olabilir.[6] X Kaynağı araştır
- Vanadyum gibi bazı besin takviyeleri de kreatinin seviyesinin yükselmesine sebep olabilir dolayısıyla kullanılmamalıdır.
- Herhangi bir ilacı kullanmayı bırakmadan önce daima doktora danış. Bu ilaçlardan bazıları kreatinin seviyesinin yükselmesine neden olsa da bunların neden reçete edildiği göz önüne alınarak iyi tarafları kötü taraflarından daha önemli olabilir.
-
2Yardımcı olabilecek ilaçları ve takviyeleri araştır. Yüksek kreatinin seviyesine sebep olan altta yatan nedene ve genel vücut sağlığına bağlı olarak doktor, bu seviyeyi indirmek için bazı ilaçlar veya takviyeler kullanmanı tavsiye edebilir.
- Kreatinin seviyesini indirmede kullanılan birçok ilaç, kreatininin yükselmesine sebep olan altta yatan rahatsızlığı da tedavi eder. Dolayısıyla doktor, hangi ilacın senin için daha iyi olduğuna karar vermeden önce altta yatan rahatsızlığı teşhis edecektir.
-
3Kan şekerini kontrol altına almak için diyabet ilacı kullan. Diyabet, böbrek hasarının ve dolayısıyla da yüksek kreatinin seviyesinin yaygın olarak bilinen bir nedenidir. Diyabet hastalığın varsa ileride oluşabilecek böbrek hasarını önlemek için insülin seviyenin normal düzeyde kalması önemlidir. İnsülin seviyesini kontrol altında tutmak için kullanabileceğin bazı ilaçlar vardır.
- Repaglinid, diyabet hastalığında yaygın olarak reçete edilen bir ilaçtır. Başlangıç dozu normalde 0,5 miligramdır ve her öğünden önce alınır. Maksimum doz ise 4 miligramdır ve bir öğünden önce alınır. Bir öğünü atlamış olsan bile ilaçları almak önemlidir.[7] X Kaynağı araştır
-
4İlaç kullanarak tansiyonunu düşür. Diyabet hastalığının dışında yüksek tansiyon da böbrek hasarına sebep olan bir faktördür. Tansiyonunu kontrol altında tutmak ileride böbreklerde hasar oluşma riskini önlemede yardımcı olacaktır. Dolayısıyla da kreatinin seviyesinin düşmesini sağlayacaktır.
-
5Bazı antibiyotikler, yanlış kullanıldığında tehlikeli olabilir. Böbrek hastalığı olan insanların sağlıklı böbrekleri olan insanlara kıyasla daha az miktarda antibiyotik kullanması gerekir.
-
6Yüksek kreatinin seviyesini düşüren ilaçları kullan. Ketosteril genelde kan dolaşımında bulunan kreatininin seviyesini düşürmek için reçete edilir. Bu ilacın sana uygun olup olmadığını doktora sor. Bu ilaç için normal doz, genelde günde üç kere öğünlerle birlikte alınmak üzere 4 ila 8 tablettir.[10] X Kaynağı araştır Kreatinin seviyesini düşürmede kullanılabilecek diğer ilaçlara şunlar dâhildir:
Reklam
- Alfa lipoik asit (antioksidan) takviyeleri böbrekleri harekete geçirmek ve kreatinin de dâhil toksinleri etkisizleştirmek için kullanılabilir. Günde yaklaşık 300 mg kullanabilirsin.[11] X Kaynağı araştır
- Kitosan kilo yönetiminde kullanılan bir takviyedir, ayrıca kandaki kreatinin miktarını azaltabilir. Faydaları, günde 1000 ila 4000 mg alındığında ortaya çıkar.
Yöntem 5
Yöntem 5 / 6:Tıbbi Tedavi Almayı Düşünmek
-
1Altta yatan sorunu belirle ve tedavi et. Yüksek kreatinin seviyesi, nadiren başka bir şeyden bağımsız olarak oluşur. Çoğu zaman bu sorun çok daha ciddi bir rahatsızlığın belirtisidir. Kreatinin seviyesini kalıcı olarak düşürmek ve genel sağlığını iyileştirmek için doktorun önce altta yatan sorunu teşhis etmesi ardından tedavinin uygulanması gerekir.
- Böbrek hasarı ve kronik böbrek hastalığı en yaygın sebeplerdir. Bu hasar hastalık, potansiyel olarak ölümcül enfeksiyonlar, şok, kanser veya düşük kan akışından kaynaklanabilir.
- Tip 2 diyabet de yüksek kreatinin seviyesiyle ilişkilendirilmektedir.
- Diğer muhtemel sebepler arasında kalp yetmezliği, vücudun susuz kalması, şoka neden olan aşırı kan kaybı, gut, fiziksel olarak çok yorucu egzersizler, kas yaralanmaları, kas hastalıkları ve yanıklar sayılabilir.
-
2Soğuk lazer tedavisini araştır. Bazı kanıtlara göre soğuk lazer ya da düşük seviyeli lazer tedavisi böbrekleri yeniden canlandırabilir ve genel olarak işlevlerini iyileştirebilir. Sonuçta böbreklerin, kreatinini daha etkili bir şekilde süzebilir.[12] X Kaynağı araştır
- Soğuk lazer, böbreklerin üzerinde bulunan böbrek üstü bezlerinde kullanıldığında stresi azaltabilir ve uykuyu iyileştirebilir.
- Soğuk lazer, boyunda bulunan vagus sinirinde (onuncu kafa siniri) kullanıldığında böbrekler de dâhil birçok organa daha fazla kan gitmesini sağlayabilir.
-
3Masajla tedaviden faydalan. Masajla tedavi kan dolaşımını artırıp stresi azaltarak güzel bir uyku çekmeni ve rahatlamanı sağlayacaktır.
-
4Kan saflaştırma tedavisinin ne olduğunu öğren. Kısmen nadir olsa da ciddi böbrek hastalığı ve devamlı olarak yüksek kreatinin seviyesi olan kişiler hemodiyaliz ya da diyaliz olarak bilinen kan saflaştırma tedavisini düşünmek isteyebilir. Bu tedavi biraz yoğun olsa da çok etkili olabilir.
- Tedavi sırasında vücuttaki kan alınır ve bir makine aracılığıyla süzülür. Bu makine kandaki kreatinini ve başka toksinleri temizler. Kan, temizlendiğinde tekrar vücuda aktarılır.[13] X Kaynağı araştır
-
5Alternatif tıbba başvurmayı düşün. Özellikle Mikro-Çin Tıbbi Ozmoterapisini öğren. Bu tedavi geleneksel Çin tıbbına dayanmaktadır ve küçük çaplı böbrek hasarına iyi gelebilir. İlaçlı küvetler de iyi gelebilir ve bunların kökeni de geleneksel Çin tıbbına dayanmaktadır.
- Mikro-Çin Tıbbi Ozmoterapisinde, hastanın rahatsızlığına göre geleneksel Çin ilaçları reçete edilir. Bu ilaçlardan bazıları harici olarak uygulanırken bazıları “osmoscope” adında bir cihaz ile dâhili olarak uygulanır.[14] X Kaynağı araştır
- İlaçlı küvetler kan dolaşımını artırabilir. Bu, vücudun ısınmasına ve terlemesine sebep olur. Kreatinin ve diğer toksinler terleme yoluyla vücuttan atılabilir.
-
6Son seçenek olarak diyalizi düşün. Beslenme biçimindeki değişiklikler ve ilaçlar kreatinin seviyesini düşürmezse diyaliz için doktora danış. İki tür diyaliz vardır ama kreatinin seviyesini düşürmek için kullanılan diyalize hemodiyaliz denir.[15] X Kaynağı araştır Mahendra Agraharkar, Vasudevan Nair, et al. Recovery of renal function in dialysis patients, BMC Nephrol. 2003; 4: 9.
Reklam
- Hemodiyalizde bir makine kullanılarak kandaki atık, sıvı ve tuz süzülür böylece hasar görmüş böbreklerinin bunu yapmasına gerek kalmaz.
Yöntem 6
Yöntem 6 / 6:Beslenme Biçiminde Değişiklikler Yapmak
-
1Sodyum alımını sınırla. Aşırı sodyum, sağlıksız miktarda sıvı tutulumuna ve yüksek tansiyona sebep olabilir. Bu iki durum da yüksek kreatinin seviyesiyle sonuçlanabilir.
- Düşük sodyumlu beslenme biçimi uygula. Tuzlu yiyeceklerden ve içeceklerden uzak dur ve sık tüketilen gıda ürünlerinin (konserve çorba, şişelenmiş soslar vb.) mümkünse düşük sodyumlu olanlarını tüket.
- Sodyum alımın düşük değilse günlük ortalama sodyum alımını 2 ila 3 gram olacak şekilde ayarla.[16] X Kaynağı araştır
-
2Protein alımına dikkat et.[17] X Kaynağı araştır Protein açısından zengin gıdaları mümkün olduğunca tüketme. Kırmızı et ve süt ürünleri senin için zararlı olabilir.
- Kreatin, beslenme yoluyla alındığında en çok hayvansal ürünlerden alınır. Bu miktarlar genelde zararlı olmasa da anormal derecede yüksek kreatinin seviyesi olan insanlarda sorun teşkil edebilir.
- Yeterli miktarda enerji alabilmek ve bedensel işlevlerin düzgün çalışabilmesi için beslenmende protein bulunması gerektiğini unutma. Dolayısıyla proteini beslenme biçiminden tamamen çıkarmamalısın.
- Protein alırken bunu sert kabuklu yemişler ve baklagiller gibi bitkisel kaynaklardan aldığından emin ol.
-
3Bitkisel yiyeceklerin tüketimini artır. Vejetaryen beslenme biçimi yüksek kreatinin seviyesini düşürmede ve yüksek tansiyon ya da diyabet nedeniyle böbrek hastalığı riskini azaltmada sıklıkla tavsiye edilmektedir. Kırmızı orman meyveleri, limon suyu, maydanoz ve karnabahar gibi C vitamini açısından zengin yiyecekler ye.
-
4Fosfor açısından zengin yiyecekler tüketme. Özellikle de kreatinin seviyen yüksekse böbreklerin fosfor açısından zengin yiyecekleri işlerken zorlanabilir.[18] X Kaynağı araştır Bu nedenle şu yiyecekleri tüketmemeye çalışmalısın:
- Balkabağı, kabak, peynir, balık, kabuklu deniz ürünleri, sert kabuklu yemişler, domuz eti, az yağlı süt ürünleri ve soya fasulyesi.
-
5Potasyum alımını sınırla. Böbrek sorunlarıyla uğraşırken yüksek potasyum içeriğine sahip yiyecekleri tüketmemeye çalış çünkü potasyum, böbreklerin tarafından düzgün bir şekilde işlenmezse vücutta birikebilir.[19] X Kaynağı araştır muz, kuru meyve, bezelye, fasulye, ıspanak ve cips gibi patates ürünleri. Potasyum açısından zengin yiyecekler arasında şunlar sayılabilir:
- Kuru meyveler, muz, ıspanak, patates, fasulye ve bezelye.
-
6Kreatin takviyelerinden uzak dur. Kreatinin, kreatin parçalandığında ortaya çıkan bir atık ürün olduğundan kreatin takviyeleri kullanmak kandaki kreatinin oluşumunu artıracaktır.
Reklam
- Ortalama bir insan için bu pek sorun olmayabilir. Performansını artırmak için besin takviyeleri alan bir atletsen ya da vücut geliştiricisiysen bile bu takviyelerde kreatinin olabilir ve dolayısıyla bu takviyeleri bırakmalısın.
Uyarılar
- Bir tedavi uygulamadan önce her zaman doktora danış. Sağlık açısından herkesin farklı ihtiyaçları vardır dolayısıyla buradaki tavsiyeler herkes için uygun olmayabilir. Hatta bazıları, sana özgü durumlara bağlı olarak sağlığında sorunlar yaşamana sebep olabilir.
Referanslar
- ↑ http://www.webmd.com/hw-popup/creatinine
- ↑ http://www.webmd.com/a-to-z-guides/creatinine-and-creatinine-clearance?page=3
- ↑ http://www.kidney-cares.org/food/3359.html
- ↑ http://www.academia.edu/1542646/Volume_6_Number_4_2012_-_HealthMED_Journal
- ↑ http://circ.ahajournals.org/content/113/11/1393.full
- ↑ http://www.kidneyfailureweb.com/creatinine/1334.html
- ↑ https://www.medicinenet.com/repaglinide/article.htm
- ↑ http://www.rxlist.com/lotensin-hct-drug/indications-dosage.htm
- ↑ http://www.rxlist.com/lotensin-hct-drug/indications-dosage.htm
- ↑ http://www.mims.com/hongkong/drug/info/Ketosteril/?type=full
- ↑ http://www.drweil.com/drw/u/ART03051/AlphaLipoic-Acid-ALA.html
- ↑ http://discoverlasers.com/blog/kidneys-lowering-creatinine-and-maintaining-health
- ↑ http://www.webmd.com/a-to-z-guides/kidney-dialysis
- ↑ http://www.kidneyfailureweb.com/treatment/242.html
- ↑ Mahendra Agraharkar, Vasudevan Nair, et al. Recovery of renal function in dialysis patients, BMC Nephrol. 2003; 4: 9.
- ↑ http://www.pkdclinic.org/how-to-reduce-high-creatinine-level.html
- ↑ http://www.medicinenet.com/creatinine_blood_test/page2.htm
- ↑ http://www.renaldiseases.org/high-creatinine-level/337.html
- ↑ muz, kuru meyve, bezelye, fasulye, ıspanak ve cips gibi patates ürünleri.