2
Ergojenik Yardımcılar Yunanca, ergon = iş, genon = üretmek anlamına gelen kelimeden türetilmiştir. Kişinin egzersiz performansını artırmak amacıyla dışarıdan aldığı her türlü destek ergojenik yardımcı olarak adlandırılır. Ergojenik yardımcıların amacı: 1. Egzersiz süresince performansı arttırmak 2. Toparlanmayı hızlandırmak
3
Ergojenik Yardımcılar Psikolojik: Müzik, Hipnoz, Motivasyon Konuşması Mekanik: Ekipman, çevre koşulları, biyomekanik Farmakolojik: Amfetamin, steroidler, alkol Fizyolojik: Kan dopingi, masaj, oksijen, EPO (eritropoetin) Beslenme Desteği (suplementler): Protein tozları, amino asitler, karnitin, kreatin, vitamin, mineral ve bitkisel ürünler
4
Suplementler Etki mekanizmalarına göre suplementler Merkezi veya periferal sinir sistemini uyaranlar. (Ör. Kafein) Sınırlayıcı bir substratın depolanmasını veya uygunluğunu artıranlar. (Ör. Kreatin) Ek bir yakıt kaynağı gibi davrananlar. (Ör. Enerji Barları, Enerji İçecekleri) Performans engelleyici metabolik yan ürünleri azaltan yada nötralize edenler. (Ör. Fosfat) Egzersiz sonrası toparlanmayı kolaylaştıranlar. (Ör. Amino Asitler)
5
Suplementler Neden Suplement Kullanılır? Stresten kaçınmak, Kendine güveni artırmak, Kazanma isteği, Çevre baskısı, Kısa zamanda hızlı sonuç alma isteği.
6
Suplementler Suplementlerin gruplandırılması A grubu suplementler: Etkinliği onaylanmış, kullanımı yasal suplementlerdir. Özel durumlarda sporcular için kullanılması önerilmektedir. Spor içecekleri Sıvı besin desteği Vitamin ve Mineraller Whey protein Probiyotikler Kafein Kreatin Bi-karbonat
7
Suplementler Suplementlerin gruplandırılması B grubu suplementler: Etkinliği araştırılan suplementlerdir. Beta alanin Karnitin HMB E ve C vitamini Balık yağı
8
Suplementler Suplementlerin gruplandırılması C grubu suplementler: Olumlu bir etkisi olduğuna dair bir kanıt bulunmayan suplementlerdir. Kullanım durumunda herhangi bir fayda sağlamazlar veya zarar vermezler. Ginseng Glukozamin ZMA Koenzim Q10 Riboz Krom pikolinat
9
Suplementler Suplementlerin gruplandırılması D grubu suplementler: Yasaklı veya kontaminasyon riski yüksek suplementlerdir. Efedrin Sibutramin DHEA Androstenedion ve diğer testesteron öncü maddeleri
10
Suplementler - Protein Tozları Whey Protein Whey protein sütte bulunan 2 protein tipinden biri olup, bir diğeri ise kazein olarak adlandırılmaktadır. Whey protein, peynir yapım işleminin faydasız yan ürünü olarak kabul edilmekteydi, fakat daha sonradan whey proteinin gerçekten yüksek kalitede protein içerdiği saptandı. Sonrasında whey proteininin, laktoz ve yağ içermeyen tozların içerisine distile edilme yöntemleri geliştirilmiştir. Böylece whey proteini tozu o zamandan beri protein suplementleri arasında yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır.
11
Suplementler - Protein Tozları Whey Protein Whey proteinin 3 tipi bulunmaktadır: Whey protein hidrozalate Whey protein izolate Whey protein konsantre
12
Suplementler - Protein Tozları Kazein Peynir üretiminden distile edilen diğer bir protein de kazeindir. Whey proteinden skorlamada anlamlı derecede farklı olmasına rağmen yine de vücut geliştiren sporcular tarafından glutamin kaynağı olarak kullanılmaktadır. Ancak kazeinin 2 tane dezavantajı bulunmaktadır; Bunlardan birincisi whey proteine kıyasla içeriğindeki DZAA konsantrasyonunu daha az olması, ikinci olarak da laktoz intoleransı olan kişilerde gastrointestinal sistem problemlerine yol açabilmesidir.
13
Suplementler - Protein Tozları Kazein Kazeinin sindirimi whey proteine kıyasla daha yavaştır. Bu durum hem enerji hem de anabolik faz için dezavantaj gibi görünse de, uzun bir periyot zarfı olan büyüme fazında kas protein sentezini devam ettirebilme avantajı sağlamaktadır. Çoğu vücut geliştiren sporcu kazein suplementini, gece boyunca uykuda protein kaybını minimize etmek için uyumadan önce almaktadır.
14
Suplementler - Protein Tozları Soya Proteini Marketlerde yer alan ilk protein soya proteinidir. Gerçekte 1904 yılında George Washington Carver tarafından keşfedilmiştir. Soya proteinin DZAA içeriği zengindir, ancak esansiyel bir amino asit olan metiyonin miktarı çok azdır. Bu yüzden genellikle whey ve kazeine göre düşük kalitede değerlendirilmektedir. Ancak artık soya proteinlerine metiyonin takviye edilmiş, whey ve kazeinin kalitesi ile karşılaştırılabilir hale gelmiştir. Ayrıca soya proteininin bir diğer avantajı da laktoz içermemesi bu sayede laktozu sindiremeyen (laktoz intoleransı olan) kişilerde kullanımının rahat oluşudur.
15
Suplementler - Protein Tozları Soya Proteini Tüm avantajlarına rağmen çoğu vücut geliştiren sporcu, soya proteininden, östrojenik etki gösteren isoflavon (bitki hormonu) içerdiği için sakınmaktadır. Bir başka deyişle soya proteini vücudun temel dokularında kadın cinsiyet hormonu olan östrojene benzer şekilde haraket etmektedir. Ancak bu durum isoflavonların vücutta testesteron seviyesini azalttığı, kas hipertrofisini engellediği anlamını taşımamaktadır.
16
Suplementler - Protein Tozları Yumurta Proteini Whey protein 1990’ların başında piyasaya çıkınca yumurta proteini popülaritesini yitirdi. Ancak halen piyasada bulunduğunda alınabilecek en iyi ve ekonomik protein tozlarındandır. Bugün piyasadaki protein tozlarında yumurta proteini 3 ‟ lü veya 6 ‟ lı kombinasyonlarda bulunabilmektedir. Bu kombineler genelde whey, yumurta ve kazein üçlüsünün karışımından meydana gelmektedir.
17
Suplementler - Protein Tozları Dallı-Zincirli Amino Asitler Lösin (leucine), izolösin (isoleucine) ve valin (valine) özel bir amino asit grubu oluşturmakta ve dallı-zincirli amino asitler (DZAA/BCAA-Branched Chained Amino Acids) olarak adlandırılmaktadırlar. %100 serbest formda bulunan, vücut tarafından üretilemeyen ve antrenmanlarda kas dokularının yıkımına karşı kas sistemini koruyan özel bir grubu oluşturmaktadırlar.
18
Suplementler - Protein Tozları HMB Beta-Hidroksi-Metilbütirat, besin suplementleri pazarına en son katılan maddelerden biri olup çeşitli besinlerde doğal olarak bulunan ve vücutta proteinlerden üretilen bir bileşimdir. Çoğu vücut geliştirici ise HMB egzersiz sonrası onarım zamanını ve kas yıkımını azalttığı, büyük oranda da kas gücü sağladığı düşüncesi ile kullanmaktadır.