Sumgayet olayları, Şubat 1988'de
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Sumgayet kentinde Ermenistan'dan
kovulan Azerbaycanlı mültecilerin tarafından Ermeni sakinlerini hedef alan
hareketidir. Çıkan olaylar neticesinde SSCB Genel Savcılığı tarafından
açıklanan resmi ölüm bilançosuna göre Sumgayet eylemlerinde 26 Ermeni ve 6
Azerbaycanlı olmak üzere toplam 32 kişi ölmüştür. Bilindiği üzere 1988'de
Ermenistan'dan 250 binden fazla Azerbaycan Türkünün zorla yerlerinden
edilmesinin yanı sıra Dağlık Karabağ’da Azerbaycanlıların Ermeni milliyetçileri
tarafından katledilmesi derin bir iç çatışmaya yol açmıştı.
Dr. Hatem Cabbarlı’dan aktarmak
gerekirse; Sumgayet olaylarından sonra yapılan araştırmalar ve mahkemede olayı
organize edenlerin ve gerçekleştirenlerin merkezi Hükümet ve Ermenistan
istihbaratı ile işbirliği yapan Ermeniler olduğu ortaya çıkmıştır. Bu olayların
Sovyetler Birliği yetkilileri tarafından düzenlendiğini dönemin İstihbarat
Bakanı Kruçkov da onaylamıştır.
Sumgayet olaylarını organize eden
Ermeni Eduard Grigoryan mahkeme kararı ile 12 yıl cezaya çarptırılmış, suçu tam
olarak ispatlanamayan Azerbaycanlı Ahmed Ahmedov ise idama mahkum edilmiştir.
Sumgayet olaylarında Eduard
Grigoryan’ın Ermenileri öldürdüğü mağdur Ermeniler tarafından da onaylanmıştır.
İlginç olan ise öldürülen Ermenilerin tamamının Ermeni terör teşkilatlarına
para ödemeyen kişiler olmasıdır.
2011 yılında Azerbaycan
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Sumgayıt olayları ile ilgili ceza davası
soruşturmasının yenilenmesi konusunda talimat vermiştir.