

LOZAN ANTLAŞMASI
Sevr antlaşmasını bütünüyle geçersiz kılan
TBMM Ordusu’nun kesin zaferi ve Lozan Antlaşmasıdır.
Amerika Lozan'ı Neden Tanımaz:
Yıl 1923 Lozan Konferansı görüşmeleri, İngiltere'nin çıkardığı zorluklar
yüzünden tıkanmak üzere iken ABD aniden Türkiye'ye destek verme kararı
alır ve İngiliz Hükümeti anlaşmanın altına imzasını koyar.
Amerika'nın aniden Türkiye'yi desteklemesinin altından, dönemin
bakanlarından Rafet Bey'in ABD yetkilileri ile gizlice imzaladığı CHESTER
Antlaşması çıkar.
Antlaşma TBMM tarafından da onaylanır. Ancak TBMM'nde aceleyle
onaylanan bu anlaşmadan şüphelenen Mustafa Kemal Atatürk, yaptığı
incelemede Chester imtiyaz haklarının Türkiye'nin Aleyhine olduğunu
görüp, anlaşmayı yırtıp çöpe atar ve tanımadığını açıklar. Bu olayın
ardından ABD de LOZAN ANTLAŞMASI'NI tanımadığını dünyaya ilan eder ve 18 Ocak 1927 günü,
Senato'da yapılan oylamada LOZAN'IN onaylanması reddedilir.
ABD halen Lozan Antlaşmasını tanımamaktadır.
18 Ocak 1927 ABD Senatosu'nda Yapılan Konuşma Metni
“Antlaşmaya karşı Amerika'nın tepkisi o kadar büyüktü ki, antlaşma metni
Amerikan senatosuna bir yıl sonra getirilmiştir. (18 Ocak 1927)
Amerikalı senatör Upshow şöyle diyordu:
'Antlaşma, Timurlenk kadar
hunhar, Müthiş İvan kadar sefih ve kafatasları piramidi üzerinde oturan
Cengiz Han kadar kepaze olan bir diktatörün zekice yürüDüğü politikasının
bir toplamıdır. Bu canavar, savaştan bıkmış bir dünyaya, bütün uygar
uluslara onursuzluk getiren bir diplomatik antlaşma kabul eDirmiştir. Buna
her yerde bir Türk Zaferi dediler. Ve eski dünya parlamentolarını bunu
kabule ikna eDikten sonra büyük sermaye grupları, soğukkanlı ticaret erbabı
ve giderek güya bazı din temsilcileri bile Türkiye'yi uygar uluslar
masasında, Uluslar arası bir konuk durumuna yücelterek Amerika'yı yüksek
ülkülerinden uzaklaştırmada birleştiler'
Mustafa Kemal Atatürk'ün Yırttığı Chester İmtiyazı:
Amiral Chester'in adını taşıyan imtiyaza göre, Amerikalılar, Türkiye
sınırları içinde döşenmiş ve döşenecek tüm demiryolları boyunca, rayların
20 km sağında ve 20 km solunda yer alan arazi şeridinde, bütün yer altı ve
yer üstü zenginliklerin tüm haklarını kendilerine verilmesini istemişler,
kurulan şirketin ismini de Osmanlı- Amerikan Şirketi vermişler.
Bu şirketin faaliyet sahasında da başta petrol, altın, kömür, krom, bakır, gümüş, cıva,
çinko, demir, manganez, gibi maddeler eklemişler.
İşte Mustafa Kemal
Atatürk, Türkiye'nin bağımsızlığına ters düşen, hatta Sevr'deki gibi
Türkiye'nin parçalanmasına yol açabilecek bu imtiyazı yırtıp çöpe atmıştır.
Chester Projesi:
Amerikalı emekli Amiral Colby Chester'in aracılığı ile bir ABD-Kanada
ortaklık grubu şrketi tarafından hazırlanan, inşa bölgesinin çevresindeki
madenleri işletme imtiyazı karşılığında bazı bölgelerde demiryolu ve liman
yapımını içeren projeye göre şirket Adana-Yumurtalık, Musul Kerkük ve
Samsun bölgelerinde yaklaşık 4400i Km'lik bir demiryolu; Yumurtalık ve
Trabzon'a birer Liman inşa edecek buna karşılık olarak da bu bölgelerin
çevresindeki 40 km'lik bir kuşak çevresinde bilinen ve sonradan
bulunabilecek petrol ve diğer bütün madenlerin 99 yıllığına işletecekti.
Şirket gerek demiryolları ve limanlardan gerekse madenlerin işletiminden
elde ettiği kârdan Türk Hükümetine belirli bir pay verecekti..
Chester Projesi ile verilen imtiyaz, Cumhuriyet döneminin ilk yabancı
sermaye yatırım girişimi olması bakımından önemlidir. Nisan 1923'te
Meclis tarafından onaylandıysa da Musul ve Kerkük'ün Lozan Antlaşması
ile alınamaması nedeniyle proje uygulamaya konamadı ve Meclis Aralık
1923'te sözleşmeleri feshetti.
Lozan Barış Antlaşmasının Özel Önemini, Mustafa Kemal
Belirtmiştir.
“ Bu Muahedename, Türk Milleti aleyhine, asırlardan beri hazırlanmış ve Sver
Muahedesiyle ikmal edildiği zannedilmiş büyük bir suikastın inhidamını ifade
bir vesikadır. Osmanlı devrine ait tarihte emsali namesbuk bir siyasi zafer
eseridir.
.’’Sözleriyle belirtmiştir.
Sevr Antlaşmasını Geçersiz Kılan.
Sevr Antlaşması, Osmanlı Ayan ve Mebusan Meclisleri toplanamadıkları
için onaylanmamış, bu yüzden de kesinleşmeyerek Proje halinde kalmıştır.
İşin tuhafı Sevr Antlaşması, imza koyan öteki devletlerde onaylanmamış
ama yok saymamışlardır. Sevr antlaşmasını bütünüyle geçersiz kılan
TBMM Ordusu’nun kesin zaferi ve Lozan Antlaşmasıdır.