Lösemi Belirtileri ve Tedavileri .. Lösemi (lösemi, hemoblastoz), kemik iliği hücrelerinin mutasyona uğradığı, normal olgun beyaz kan hücrelerine dönüşmeyen, ancak kanser hücrelerine dönüşen onkolojik bir hastalıktır. Lösemi, herhangi bir yerde tümör oluşturmadığı için kanser türlerinden farklıdır ve kanser hücreleri kanda ve kemik iliğinde, bazen de lenf bezlerinde, dalakta ve vücuttaki diğer yerlerde bulunur. Lösemi, çocuklarda en sık görülen kanser türüdür. Bu kalıtsal bir hastalık değildir. Fakat, bazen aynı ailenin birkaç neslinin temsilcilerinde de teşhis edilebilir. Bazı kalıtsal veya doğuştan hastalıklarda, genetik materyalin (DNA) restorasyon mekanizması bozulur ve akut lösemi riski önemli ölçüde artış gösterir.
Lösemi Belirtileri ve Tedavileri Nelerdir?
Hastalığın seyri niteliğine göre; lösemi iki ana forma bölünür. Bu formlar; akut ve kronik lösemilerdir. Akut lösemi (akut lösemi), akut miyeloblastik lösemi (akut miyeloid lösemi, akut miyeloid lösemi, akut miyeloblastoz) ve akut lenfoblastik lösemiye bölünmüştür. Bu formlar da ayrı ayrı alt tiplere sahiptir.
Kronik lösemiden bahsetmişken, en yaygın iki formdan bahsetmek gerekir. Bu yaygın formlar; kronik lenfoblastik lösemi (en sık görülen lösemi türü, yılda yaklaşık 120 hastaya tanı konulan vaka) ve kronik miyeloblastik lösemi. Daha nadir görülen lösemilerin kronik formları arasında şunlar bulunur: T-hücreli prolimfositik lösemi, kıllı hücreli lösemi ve büyük granüler lökositlerden lösemi.
Günümüzde lösemiyi tedavi etmek için ileri yöntemler vardır ve bu hastalığın çeşitli biçimlerini tedavi etmek için etkili yöntemler bulunmuştur. Kronik miyeloid lösemi, tedavisi için hedefli bir kompleksin geliştirildiği ilk kan kanseri türüdür. Çünkü, çoğu durumda löseminin seyri kontrol altına alınabiliyor ve remisyona girebiliyor. Bu tip lösemili hastalar için prognoz önemli ölçüde iyileşmiştir. Kemoterapi ve bununla birlikte antikorlarla diğer lösemi türlerinin tedavisinde pozitif sonuçlar elde edilir ve kök hücre nakli sağlıklı insanlardan alındığında (allojenik kök hücre nakli, kemik iliği nakli), giderek daha olumlu sonuçlar vermektedir.
Lösemi Risk Faktörleri
Genel olarak, lösemi nedeni belirlenemez. Bununla birlikte, bir hastaya daha önce farklı bir kanser türü teşhisi konması durumunda, bunun bazı durumlarda lösemiye ( ikincil lösemi ) neden olabileceği bilinmektedir. Löseminin bir başka nedeni de çeşitli genetik bozukluklar olabilir. En erken kan hücresi öncüsündeki kronik miyeloid lösemide ( kronik miyelojen lösemi ), kök hücre, mutant (philadelphia) kromozomu, 9 ve 22 numaralı kromozomun değiştirilmesi nedeniyle oluşur ve kan kanserine neden olur. Diğer lösemi türlerinin nedenleri bugüne kadar anlaşılmamıştır. İyonize radyasyon, solventlerle (özellikle benzen) ve diğer kimyasallarla temas, bazı kemoterapi türleri, bazı virüsler ve nadir kalıtsal ve konjenital hastalıklar gibi bazı faktörler lösemi riskini artırır.
Lösemi Belirtileri
Lösemi belirtileri çok farklıdır ve hastalık olarak akut lösemi şeklinde görülür. Kronik lösemi, uzun yıllar boyunca bile uzun süre asemptomatik olabilir ve sadece rutin kan testi temelinde (özellikle kronik lenfoblastik lösemi için ) teşhis edilebilir. Akut lösemi de, semptomlar en çok kan hücrelerinin eksikliği (anemi, enfeksiyonlar ve kanama ile), lösemi hücrelerinin viskozitesindeki bir artış veya lösemi hücrelerinin neden olduğu organların işlevsizliği nedeniyle ortaya çıkar.
Kronik lösemi formlarına, daha uzun vadeli semptomlar olsa da benzerleri eşlik edebilir.
Ayrıca; enfeksiyon, kilo kaybı ve geceleri şiddetli terleme olmadığında vücut sıcaklığında bir artış olabilir. Bazı durumlarda, semptomlar şişmiş ve lenf bezleri veya dalaktan kaynaklanabilir.
Çoğu zaman, yukarıdaki belirtilerin teşhisi konan anemi hemoglobin seviyesi, normal altına düştüğü (kırmızı kan hücrelerinin azlığı), beyaz kan hücreleri azalmış lösemi akut formlar ve sırasında beyaz kan hücrelerinin artan kronik formları gibi kandaki trombosit azalması da gözlemlenebilir. Anemiyorgunluk, solgunluk, çarpıntı, kulak çınlaması ve genel halsizlik ile kendini gösterir. Düşük trombosit sayısı, örneğin kendiliğinden morluklar, burun kanamaları, kanama sakızları ve uzun kanama yaraları şeklinde kendini gösteren kanama eğilimine neden olur. Beyaz kan hücresi sayısındaki bir azalma, enfeksiyonlara karşı duyarlılığın artmasına neden olur. Her ne kadar kronik lösemi formları kan lökositlerini arttırsa da, kemik iliğinde ve kandaki sağlıklı beyaz kan hücrelerinin seviyesi azalır ve bu da enfeksiyonlara duyarlılığın artmasına neden olabilir.
Lösemi Teşhisi
Hastalık, kandaki değişikliklere dayanan laboratuvar testleri kullanılarak teşhis edilir. Genellikle, kronik lösemi rutin kan testi sırasında tesadüfen tespit edilir. Bir kan testine dayanarak, uzun vadeli dinamiklerde lökosit seviyesindeki bir artış gözlenebilir. Uzman doktorlar tarafından kemik iliği biyopsisi yapılır. Özel bir iğneyle delinir ve analiz için birkaç kemik iliği örneği alınır. Tanı koymak ve vücudun genel durumunu belirlemek için birçok farklı laboratuvar kan testi gereklidir.
Akut lösemi formlarında, olgunlaşmamış, patlama, kan ve kemik iliğinde hücreler bulunur. Löseminin kronik formlarında, lösemi hücreleri sağlıklı olanlara benzer, ancak kanda çok daha büyük miktarlarda bulunurlar. Lösemi hücrelerinin yüzey belirteçlerinin belirlenmesi, mümkün olan en kısa sürede doğru bir tanı konulmasını mümkün kılar. Kromozomal ve genetik çalışmalar tanının doğruluğunu onaylar ve sıklıkla hastalığın seyrini tahmin eder. Olası kromozomal ve genetik değişiklikler de hastanın tedaviye yanıtını izlerken göz önünde bulundurulabilir.
Lösemi Tedavisi
Lösemi tedavisi hematologun rehberliğinde yapılır. Avrupa’da akut lösemili hastalar genellikle bir üniversite hastanesinin hematoloji ünitesine tedavi için yönlendirilir. Kronik formların tedavisi, diğer tıbbi kurumların hematoloji bölümlerinde de yapılabilir. Tedavi, kural olarak ayakta tedavi bazında yapılır, hastanede kalmaya gerek yoktur. Lösemi için standart tedavi, bazı durumlarda kanser hücrelerini tanıyan antikorlarla kombinasyon halinde çeşitli kemoterapötik ilaçlarla tedaviyi içerir. Bununla birlikte, örneğin; kan ürünleri, antibiyotikler, mide bulantısı için ilaçlar, mide-bağırsak sisteminin ve böbreklerin mukoza zarını koruyan ilaçlar, kan ürünleri, antibiyotikler alarak, destekleyici terapi yapılır.
En lösemi akut formlar, hasta ilk olarak yüksek bir doz alır. Bu tedavi aşamasının olumlu bir sonucu olarak, vücudun tedaviye tepkisini geliştirmek için konsolidasyon terapisi adı verilen tıbbi dilde çeşitli terapi türleri uygulanmaktadır. Lösemi bu yöntemlerle tedavi edilemezse veya tekrarlarsa, donör kök hücre nakli ( allojenik nakil) düşünülebilir. Uygun bir donör bulmak, donör ve hastanın aynı dokuya sahip olması gerektiğinden oldukça zor bir iştir. Hastaların kardeşleri genellikle donörlük için uygundur. Fakat, ilgili gönüllü kayıt defterinde de uygun bir bağışçı bulunabilir.
Kök hücre nakli çok karmaşık bir işlemdir ve bazı hastalarda yapılamaz. Bazı durumlarda, bu prosedür ölüme neden olabilir. İşlemin toksisitesi, yabancı hücrelerin olası reddi ve hastalığın nüksetmesi nedeniyle ölüm meydana gelebilir. Yetişkin hastalarda tekrarlayan lösemi yaygındır. Lösemili çocukların çoğu iyileşir. Modern tedavi sayesinde, çocuklarda en sık görülen lösemi şekli olan akut lenfoblastik lösemidir. Vakaların % 80’inden fazlası tedavi edilebilir.