Uzun Soluklu Bir Çalışmaya Göre İnsanın Karakteri Sabit Kalmıyor
Birçok çalışma, kişiliğimizin yıllar geçse de oldukça durağan kaldığını ileri sürüyor. Küçük ama uzun süren bir araştırma ise, güvenilirlikle ilgili kişilik özelliklerinin ergenlik ve ilerleyen yaşlarda büyük ölçüde farklılaştığını öne sürdü. Çalışmanın bulguları, yeni soruları gündeme getiriyor ve uzun yıllar boyunca kişiyi tanımlayan özellikleri anlamaya çalışırken doğan zorlukları vurguluyor.
‘Psychology and Aging’ dergisinde Aralık 2016’da yayınlanmış bu araştırma, 14 yaşındayken çalışmaya katılmış ve şu anda 77 yaşında olan 635 kişilik grup ile yapıldı. O tarihlerde öğretmenleri, katılımcıların güvenilirlikle ilgili 6 kişilik özelliğini değerlendirmişti. Bunlar; özgüven, sebat, ruh halindeki kararlılık, sorumluluk duygusu, orjinallik ve başarma arzusuydu. Yaklaşık 60 yıl sonra, orjinal gruptan 174 katılımcı, hem kendilerini aynı 6 kişilik özelliğiyle değerlendirdi; hem de yakın bir arkadaşlarından ya da akrabalarından kendilerini aynı şekilde değerlendirmelerini istedi.
Edinburgh Üniversitesi’nde psikoloji çalışmaları yapan Ian Deary, önceki bulgulara dayanarak, katılımcıların güvenilirlik puanlarının zamanla sabit kalacağını düşünüyordu. Aslında Deary ve meslektaşları, 63 yıl süren çalışmada güvenilirlikle ilgili kişilik özelliklerinin ilk ve sonraki değerlendirmeleri arasında hiçbir korelasyon olmadığını gördü. (Deary, bulguların yalnızca bu 6 kişilik özelliğiyle sınırlı tutulabileceğini; tüm kişiliğe dair yorum yapamayacağımızı vurguladı.)
Bu çalışmanın güçlü yönlerinden biri, bu kadar uzun bir süreyi kapsamasıydı; fakat bu özellik aynı zamanda araştırmayı zorlaştıran bir şey de oldu. Michigan State Üniversitesi’nde sosyal psikoloji çalışmaları yapan ve bu araştırmada bulunmayan Nate Hudson, kişilik istikrarının; katılımcıları farklı insanlar değerlendirdiği için görülmediğini belirtti. (İdeal durumda, bir katılımcının özelliklerine ait her iki değerlendirmeyi de aynı kişinin yapması gerekir. )
Bu tarz uzun süren çalışmalarda; pek çok katılımcı kaybolur, vefat eder ya da ilerleyen dönemlerde araştırmaya katılmak istemez. Deary ve meslektaşları orjinal gruptan yalnızca 174 kişiyi çalışmaya alabildi. Bu da, veri setindeki incelikli fakat gerçek korelasyonları bulmayı zorlaştırdı. Hudson, “Sadece bu çalışmadan yola çıkarak, 14 yaşından 77 yaşına kadar kişilik gerçekten tamamen sabit mi kalıyor; yoksa az da olsa bir değişim var mı anlamak zor.” diyor. Deary’nin araştırması bu alandaki ilerlemeleri hızlandırıyor; ama bir ömür boyunca kişiliğin nasıl bir değişim gösterdiğini görmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç var.