Sigmund Freud insan davranışları altında yatan dürtüler konusunda bir uzmandı. Haydi gelin, bazı Freudyen ilkeleri iş dünyasına uygulayalım.
Psikanalizde insanlar tarafsız bir tutum sergileyen analistle konuşarak olumsuz davranışlarını açıklayan gizli sebepleri keşfederler. Danışma türlerinin hemen hemen hepsi Sigmund Freud’un “konuşma terapisi” kavramına dayanmaktadır.
Kanepede uzanarak yapacağınız birkaç seans başarıyı engelleyebilecek etmenlerin yanı sıra motivasyonlarınızı ve stratejilerinizi değerlendirme konusunda işinize yardımcı olabilir mi? Sonuçta, Freud oldukça zeki bir iş adamıydı ve psikanaliz uygulaması yaygın olarak bilinmeden önce de insanlara hitap etmenin bir yolunu bulmuştu.
Performans değerlendirmelerinde Freud’un tavsiyelerine başvurmak
New York City Üniversitesi profesörü Bonnie Oglenski, iş yeri etkileşim dinamiklerini belirlemek için Freudyen teoriyi kullanıyor. Oglenski, yöneticilerini bir ebeveyn figürü olarak gören astların örneklerini sunuyor.
Yöneticinin kendisinin bir figür olarak algılandığını anlayıp anlamamasına bağlı olarak bu durum iyi de olabilir, kötü de. Oglenski, müdürü idealleştiren astların eleştirilere aşırı derecede duyarlı olabileceklerini ve bu kişilerin dolayısıyla yapıcı eleştiri ile ilgili bir sorunu olmayan bir asttan daha farklı bir performans değerlendirmesinde ele alınması gerektiğini belirtti.
Şirketler insanlardan oluştuğuna göre, onların da terapiye ihtiyacı var mı?
Forbes Dergisi yazarı Coeli Carr, bir bütün olarak ele alındığında bir organizasyonun Freudyen özelliklere sahip olabileceğini ileri sürüyor. Bu özellikler aşağıdaki hususlar üzerine odaklanmaktadır:
- Geçmiş olaylar ve başarılar. Yeni ürünler ve hizmetler geliştirmek yerine mevcut ürünleri veya hizmetleri geliştirmeye kararlı şirketler haline gelme.
- Erkek hiyerarşileri ve eril stereotiplerin baskın olduğu “fallik odaklı” bir kültür.
- Üstten-asta yönetim ve güç ilişkileri
Freud sadece güçlü yöneticilerin rolüyle ve itibar kazanmak adına yapılan çekişmelerle (en ünlüsü, Oedipus Kompleksi) ilgilenmedi ayrıca kendi kişisel ve mesleki ilişkilerini katı Ortodoksluk alanında örnek olay olarak kullandı.
Freud kendi otoritesine meydan okuyan bağımsız görüşleri dikkate almayı reddettiği için psikanaliz öğrencileri onunla ilişkilerini kesmeye başladılar.
Kurumda yapılan detaylı bir analizde bu tür Freudyen özellikler saptanırsa, şirketin küçük bir terapiye ihtiyacı olabilir. Eğer yaptığınız iş geçmişteki başarılarınıza dayanıyorsa, enerjinizin bir kısmını kendi markanızı yaratıcı bir şekilde yok etmeye adamak isteyebilirsiniz. Şirketinize kendilerini adamış çalışanlar yaptıkları katkıları görmezden geldiğinizi düşündükleri için işten ayrılıyorsa yönetim tarzınızı ve tanıtım politikalarınızı tekrar gözden geçirmenin zamanı gelmiş olabilir.
Freud ve Pazarlama Psikolojisi
Tabii ki, Freudyen analiz gerçekten uygulamaya konduğunda müşterilerinizin ürünleriniz hakkında nasıl hissettiği, kendileri hakkında aslında ne hissettikleri anlamına gelir. Sıradan insanların yeteneklerinin ötesinde ilgi uyandırıcı şeyler yapan çekici, cüretkâr insanların oynadığı reklamlarla pazarlama her zaman bilinçaltındaki arzular üzerine oynar.
Harvard Business Review Dergisi blog yazarı Paul Michelman, Coca-Cola adına kendi psikanalizini anlattı. Deneyimi, bir ürünü oracıkta beğenivermemizin ötesinde bir ürünü sevmemizin sebepleri olduğunu düşündürmektedir. Bu sebepleri anlamak sadece o ürünü daha iyi satmaya değil, insanlarda o ürünü alma isteği uyandıracak özellikler geliştirmeye de yardımcı olur.
Tek yönlü işletmeler alıcı karakterler yaratarak Freudyen ilkeleri pazarlama departmanında kullanırlar. Alıcı karakter, tipik müşterinin veya hedef müşterinizin psikolojik bir profilidir. Bazı şirketler alıcı karakterlerine “Ayşe” gibi isimler koyarlar ve ardından her pazarlama kararında onu özne yapıp “Ayşe ne ister?” sorusunu sorarlar.
Hareketsizlik noktasına takılı kalmayın
Dr. Freud’dan alınacak öz değerlendirme ve analiz kadar önemli, belki de en büyük derslerden biri, bazen üzerine çok düşündüğünüz için uygun adımı atamayacağınız noktaya gelebileceğinizi bilmenizdir. Freud’un iddia ettiği gibi, “Bir nevroz derecesi tahmin edilemez değerdedir”.
Çevirmen: Meltem Alkur
Kaynak: Business