Lütfi Kırdar
- Doğum : 15 Mart 1889-Kerkük
- Ölüm : 17 Şubat 1961 (71 yaşında) Yassıada
- Meslek : Siyaset Adamı, Hekim
- Partisi : Cumhuriyet Halk Partisi (1935-1951), Demokrat Parti (1951-1960)
Lütfi Kırdar, Türk siyaset adamı ve hekimdir. Harbiye’deki Spor ve Sergi Sarayı, Açıkhava Tiyatrosu, İnönü Stadyumu, Taksim Alanı düzenlemesi onun zamanında yapılmıştır 27 Mayıs İhtilali'nden sonra tutuklanarak yargılanmıştır. Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı'na ismi verilmiştir.
Hayatı
1888 yılında Kerkük’te doğmuştur. İlk ve orta tahsilini tamamladıktan sonra Tıbbiyeye devam etmiştir. 1913 yılında Tıbbiye'yi bitiren Kırdar, Necef ve Musul’da hekim olarak çalışmıştır. İstiklal Harbi sırasında Kızılay Başkanlığı, Cumhuriyetin ilanından sonra İzmir Devlet Hastanesinde tabiplik yapmıştır. 1936 yılında Manisa Valiliğine, 1938 yılında ise İstanbul Vali ve Belediye Başkanlığı'na getirilmiştir. Lütfi Kırdar, İstanbul Valiliği sırasında şehrin bayındırlık işlerine önem vermiştir. Harbiye’deki Spor ve Sergi Sarayı, Açıkhava Tiyatrosu, İnönü Stadyumu, Taksim Alanı düzenlemesi onun zamanında yapılmıştır. 1949 yılında İstanbul Valiliği'nden istifa ederek, yapılan ara seçimlerde Manisa Milletvekili olarak meclise girmiştir. 1954 yılındaki seçimlerde Demokrat Parti listesinden bağımsız olarak milletvekili olmuştur. Daha sonra resmen Demokrat Parti’ye girmiştir. 1957 yılında bir defa daha İstanbul milletvekili seçilmiştir. Son Menderes hükümetinde Sağlık ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yapmıştır. Yassıada’da hayatını kaybetmiştir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Yeni Rehber Ansiklopedisi İstanbul: Türkiye Gazetesi
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Zeamet
Osmanlı kanunnamelerinde şöyle tarif edilir: “Zeamet şuna derler ki kamil yirmi bin akçelik üzere veyahut daha ziyade ile bir kimseye berat olmuş ola. Yirmi binden bir akçe eksik olsa ona zeamet denilmez, timar denilir. Zira zeamet ekseri haddi yüz bin ve ekalli kamil yirmi bindir’’. Ayrıca Divan-ı Hümayun’da görev yapan bürokratlara ve savaşlarda büyük yararlılık gösterenlere tahsis edildiği eklenir. Fatih Sultan Mehmed döneminden itibaren tahrir defterlerinde zeamet terimi sıkça geçmekte; II. Bayezid dönemine ait ilk tımar ruznamçe defterinde de zeamet rütbesi görülmektedir. Fatih döneminde zeametlerin çok olmadığı ve belirli bölgelerin genellikle bir zeameti bulunduğu dikkati çeker. Zaimlerin en önemli görevi askeri harekatlara iştirak etmektir; zira resmi kayıtlarda zaimlerin mutlaka sefere gitmeleri gerektiğine özellikle vurgu yapılmaktadır. Sefere katılmayanların zeametleri geri alınıp başkalarına verilir. 15.yüzyılın sonlarından itibaren vezirlerin kendi yakın adamlarına zeamet dağıtması giderek arttı ve bu noktada belirli yasaklar getirildi. Zeamet sahipleri hizmetlerini aksatmamak şartıyla dirliklerini muhafaza edebilirlerdi ve sebepsiz yere zeametleri alınıp başkasına verilmezdi. Bir zaim vefat ettiğinde zeametinin bir kısmı oğluna intikal ederdi.
-
Mengü Timur
Berke Han’ın varis bırakmadan ölmesi üzerine Altın Orda tahtına geçti. Memlük kaynakları, Berke Han’ın ölümü ve Mengü Timur’un tahta çıktığına dair haberler Mısır’a ulaşınca Sultan I. Baybars’ın hem taziye hem kendisini tebrik etmek için saray şehrine elçi yolladığını yazar. Mengü Timur ve Baybars, Memlük Devleti ile Altın Orda Hanlığı arasında daha önce kurulan dostluk ve iş birliğini sürdürmüşler, bu maksatla hemen her yıl birbirlerine karşılıklı elçiler ve kıymetli hediyeler göndermişlerdir. Mengü Timur’un iç ve dış politikada Berke Han’dan farklı bir tutum izlediği söylenemez. Berke Han zamanında başlayan Altın Orda-İlhanlı mücadelesi onun döneminde de kısa aralıklarla devam etti ve bundan her iki taraf da zarar gördü. 1269 yılında yapılan barış antlaşmasından sonra Abaka Han bir daha Altın Orda Hanlığı’nın topraklarına saldırmamıştır. Onun dış siyasetinde daima İlhanlı, Bizans ve papalık ilk sırayı almıştır. Ayrıca Ceneviz ve Venedikliler’le ticari ilişkiler başlatılmış ve Cenevizliler, Kefe’de daha sonra Karadeniz ticaretinde önemli rol oynayacak olan bir koloni kurmuşlardır.
-
Paleografi
İlk defa Fransız Benedikten rahibi Bernard de Montfaucon tarafından 1682’de kullanılan bu tabir Yunanca “eski yazı” anlamına gelen palaios grapheden gelir. Paleografya tarih boyunca kullanılan çeşitli yazı tiplerini okumaya ve incelemeye dayanan bir ilim koludur. Özellikle 18-19. yüzyıllarda Eskiçağ medeniyetlerinden ulaşan yazıları çözmek amacıyla bu ilimden faydalanıldı. İlk olarak Montfaucion 1708’de yayımladığı kitapla Yunan paleografisini kurdu. Onu Latin paleografisi izledi. Asırlar boyunca Sümerler çivi yazısı, eski Mısırlılar hiyeroglif, Latin ve Grekler kendi adlarıyla anılan yazılar kullandı. Orta Asya’da Türkler Uygur alfabesi, Çin ve Japonlar resim yazıları, Slavlar Kiril, Araplar ve Arap hâkimiyetine giren doğuda Çin, batıda Endülüs (İspanya), Balkanlar ve Avrupa’nın ortalarına kadar çok geniş bir coğrafyada İslâmiyet’i kabul eden milletler Arap alfabesini kullandı. Türkler de İslâmiyet’i kabul edince bu yazıyı benimsedi ve geliştirdi. Bilhassa Osmanlı döneminde bütün resmî kayıtlar Arap yazısıyla tutuldu ve Cumhuriyet’in ilânının ardından 1928’de Latin alfabesine geçildi. Aslı Nabat yazısına dayanan Arap yazısı zamanla gelişerek değişik yazı tipleri ortaya çıktı. Bu yazılar tevkī‘, rikā‘, sülüs, nesih, muhakkak ve reyhânî adını taşır. Bunların şekil özellikleri yanında kullanıldıkları yerler de farklıdır.
-
Bartolomé de las Casas
Kolonyal dönemde İspanyol devlet görevlisi olan Bartoleme de Las Casas, coğrafi keşiflerden sonra Yeni Dünya’da yerlilere yapılan baskılara karşı çıkan önemli bir isimdi. Bir Dominikan keşişi ve piskopostu. Amerika kıtasında yerlilere yapılan işkence ve soykırım hareketlerini ortaya çıkartarak kariyerini gözünü bile kırpmadan riske attı. Las Casas, Seville’de dünyaya geldi. İspanyol kaşif Christopher Columbus’un Yeni Dünya’yı keşfinin ardından başlayan göçmen akınına o da dahil oldu. 1502’de Hispaniola’ya geldi. 1512 yılında Yeni Dünya’ya atanan ilk Katolik rahip oldu. 1550-1551 yılında İspanyol kralının önünde yapılan tartışmada Las Casas, Amerika’nın yerlilerinin hakkını savundu. Las Casas’ın getirdiği eleştiriler yüzlerce yıl boyunca unutulmuş olsa da günümüzde tarihin ilk anti-emperyalist çıkışı olarak kabul edilmektedir.
-
II.Ahmed
II.Ahmed, Osmanlı 21. padişahıdır. Sultan İbrahim'in ve Muazzez Sultan'ın oğludur. Kafeste geçen gençlik yıllarından sonra 1691'de tahta çıkmıştır. Osmanlı onun saltanatında Kutsal İttifak'la mücadeleye girmiştir. Başarılı Sadrazam Köprülüzade Fazıl Mustafa Paşa Slankamen Muhaberesi'nde ölmesi üzerine Osmanlı ordusu Belgrad'a çekilmiştir. Hassas ve hiddetli bir mizaca sahip olan ll. Ahmed şiir ve musikiye meraklı ,aynı zamanda hattat bir padişahtır. Saltanatı sırasında birtakım idari düzenlemeler gerçekleştirilmiş, özellikle Divan-ı Hümayun'un işlerinin artması üzerine, eskiden olduğu gibi divan toplantıları Sultan Süleyman kanunnamesine uygun olarak haftada iki günden dört güne çıkarılmıştır. Kendisi de divan müzakerelerinde bizzat bulunmayı adet haline getirmiş ve hastalığı sırasında bile bu adeti terketmemiştir. Çok merak ettiği Sakız Adası başarısını göremeden 1695'te Edirne'de vefat etti. Kanuni Sultan Süleyman türbesine defnedilmiştir.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun