Cheseapeake Bilim Noktası (Cheseapeake Science Point), faaliyete geçmesinin ikinci ya da üçüncü senesi gibi, olağanüstü kısa bir süre içerisinde, Maryland eyaletinin en gözde orta okulu oldu.
Gözde okul olmak için, Amerika genelinde dördüncü, altıncı ve sekizinci sınıf öğrencilerine verilen testlerde başarı göstermek gerekiyordu Okul bunu başardı.
Potomac nehrinin diğer yakasındaki Thomas Jefferson Bilim ve Teknoloji Lisesi, Virginia ‘nın en gözde okuludur, aynı başarıyı gösteremedi. Cheseapeake Bilim Noktası’ndan daha düşük bir puan aldı.
Bu puanlamanın yapıldığı yıl, Thomas Jefferson Bilim ve Teknoloji Lisesi bir konser verdi. Konseri baştan sona izledim. Çünkü konserde Osman Kıvrak ‘ın bu konser için bestelediği bir parça da yer alıyordu, kardeşimin konserini izlemek istedim.
Bir buçuk saatlik konserde, yaş gruplarına göre her biri diğerinden muhteşem üç ayrı orkestra sahne aldı. Ortaokul öğrencilerinden oluşan bir repertuar orkestrası, lise öğrencilerinden oluşan konser orkestrası ve okulun en gözde öğrencilerinden oluşan bir senfoni orkestrası.
Yıllar sonra, müzik ile uğraşan bir başka kardeşime, senfoni orkestrasının müthiş başarısından nasıl etkilendiğimi anlattığımda, bana kızmıştı. Belki biraz ileri gitmiş ve lisenin senfoni orkestrasını bizim Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ile kıyaslamıştım. Ama düşünüyorum da, hala aynı noktadayım: Müthiş bir orkestraydı. O ufak tefek Çin kökenli öğrenciyi hala unutamıyorum. Piyano ile müthiş bir Çaykovski icrası, daha sonra inanılmaz bir keman konçertosu. Tek bir kişide bu yeteneğin nasıl buluşabildiği hala inanmakta zorlandığım bir şey.
Konuyu ilginç kılan şu: Bu öğrencilerin hiç birisi profesyonel müzik kökenli ya da hedefli değil. Koyun önüne en baba diferansiyel denklemi, çözsün. Adı üstünde bilim ve teknoloji öğrencisi.
Nehrin öte yakasındaki okulun öğrencileri ise o yıl, University of Maryland ‘de bir bilim fuarı düzenlediler. Bu üniversite, Maryland eyaletinin devlet üniversitesi ve pek çok branşta Amerika ‘nın ilk 10 ‘a giren üniversitelerinden birisidir, bunu özellikle not etmek istiyorum.
Bu bilim fuarı-proje yarışmasına katılan öğrenciler de son derece başarılıydılar. Ancak dersleri dışındaki faaliyetleri yok denecek kadar azdı. Eyalet düzeyinde başarı göstermelerinin nedeni, hafta sonu öğretmenleri gözetimindeki ek test çalışmaları, ve yine öğretmenlerinin yönlendirmeleri ile ortaya koydukları projelerdi.
Okullarında kırık dökük bir piyano dışında müzik enstrümanı yoktu. Bu ayrıntıları bilmemin sebebi de şudur: O bilim fuarında Jüri üyesi olarak görev aldım. O kırık dökük piyanoyu bizzat akortladım.
Cheseapeake Bilim Noktası, Gülen okullarından birisi. “Charter” denilen bir özel okul. Bu okulların kuruluş ve işleyişleri başka bir yazı konusu. Burada sadece lise yıllarımızda uzun uzadıya tartıştığımız “Fen mi? Sanat mı?” münazara konusunu irdelemek istedim, hepsi bu.
Yıllar sonra, her iki seçeneğin dışında, her iki alternatifin de birarada pekala mümkün olabileceğini yaşayarak öğrendim. Amatör olarak keman konçertosu çalabilen ilkokul öğrencileri gördüm, yetiştirdim. Profesyonel orkestralara taş çıkartan ortaokul, lise öğrencilerinin performanslarına tanık oldum. Profesyonel tiyatroları gölgede bırakan amatör çocuk tiyatroları izledim.
Ancak ne var biliyor musunuz: Bunu başaran ülkelerde de ciddi eğitim sorunları olduğunu biliyorum. Çünkü bu sistemlerde sıkışan, tıkanan öğrenciler, öğretmenler gördüm. Öğretmenlerin hızlı değişen bilime, teknolojiye yenik düştüğüne Yaradan ile beraber şahit oldum.
Çözüm kolay değil, ben biliyorum. Lütfen herkes bilsin. Bilmiyorsanız, teklefonunuzu nasıl daha iyi, etkili kullanabileceğinizi ilkokula giden çocuğunuza sorun. Ya da liseye giden öğrencilere Microsoft Excel ‘de nasıl grafik çizileceğini soruverin.
Başdöndürücü teknolojik ilerlemelere öğretmenlerimizin hemencecik ayak uydurabileceğini beklemek büyük haksızlık. Eleştirilerinizi buna göre yapın, çözümlerinizi buna göre getirin. Benim çok basit, çok somut çaöüm önerilerim var.
TEOG kalkmalıydı kalktı. Özel okullar dahil seçme sınavları yasaklanmalı. Henüz yasaklanmadı.
İmamhatipler, konservatuvarlar, meslek liseleri dahil tüm okullar standartlaşmalı. Müzik, resim, edebiyat vs tüm kültür dersleri bu standart okullarda özendirilerek verilmeli. Merak etmeyin, çocukta yetenek var ise o alana kendiliğinden yönlenecektir.
Özel okullar sınav ile değil, noter huzurunda kura ile öğrenci kabulü yapmalı. Karpuz seçermiş gibi öğrenci seçen okullar tabi ki başarılı olur. Mesele toplum ortalamasını temsil eden öğrenciler ile başarı temin etmek. Takke düşsün, keli görelim.
Çok istenirse bir kaç çok özel uzmanlaşmış okul, (mesela bir iki fen lisesi ya da sanat lisesi) düşünülebilir. Bunlara, toplum refahı, için İlber Hoca nın deyimi ile seçkin, yetenekli öğrenci alınabilir. Ancak seçkin öğrencinin toplumun onbinde üç öğrenciyi geçmeyeceği, bu öğrencileri seçmek için basit testler olduğu, bu testlerin de müfredatla, bilimle, matematikle uzaktan yakından ilgisi olmadığı unutulmamalı.
Bu tür testler için İstatististik biliminin standartlaştırılmış test kavramından yararlanılmalı. Dünyada yaygın örnekleri var. Mesele kimin ne kadar çok bilgili olduğu değil ne kadar çok yetenekli ya da seçkin olduğunu belirlemek olunca fırsat eşitliği, yada daha doğru tanımla fırsat eşitsizliği kendliğinden önlenir. Allah her insanı eşit yaratmıyor. Bir dalda iki elma, bir tatlı biri ekşi, aynı yüzde iki göz biri ela biri şaşı olabiliyor.
Bu temel oturtulunca üniversite meselesi de kendiliğinden çözülüyor. Yine toplum refahı için seçkinler, bir kaç seçkin üniversiteye seçilmek zorunda. Biz sıradan insanlar için ise diğer tüm üniversitelerin kapıları zaten açık. Hele hele bu teknoloji döneminde bilgiye erişim hiç olmadığı kadar kolay.
Ehh, geriye üniversite diplomasının bir kağıt parçasından başka hiç bir manaya gelmediğini, asıl önemli olanın topluma, teknolojiye çağa ayak uydurabilmek olduğunu hem toplum hem de devlet olarak idrak etmek kalıyor, yakın zamanda bunu da idrak ederiz inşallah.
Eğitim Derdimiz… Zeki Kıvrak
Cheseapeake Bilim Noktası (Cheseapeake Science Point), faaliyete geçmesinin ikinci ya da üçüncü senesi gibi, olağanüstü kısa bir süre içerisinde, Maryland eyaletinin en gözde orta okulu oldu.