İSTANBUL - Bir yıl daha dayanabilse, seneye kaymakam çıkacaktı. Ancak 'ince hastalığa' tutuldu. Yanına ders kitaplarını da aldı, sanatoryuma yattı. Burası düşündüğünden çok daha iyiydi. Özel hemşireler, zengin kahvaltı, balkondaki yatağından izlediği deniz manzarası, çam havası... İyileşme göstermeye başladığında kitaplarını aldı eline. Tek sorun, ağır hastalardan etkilenmesiydi. Ameliyata gidenlerden bazıları dönmemişti. Bir gün kitaplarını yırttı ve kendini sanatoryumun denize bakan dik kayalarından aşağı bıraktı. Yaşamı da yarım kaldı, kaymakam olma hayali de...'İnce hastalığın' ölümcül olduğu dönemlerde genç bir öğrencinin trajik sonu, Heybeliada Sanatoryumu'nun en acı hikâyelerinden biri olarak anlatılıyor. Şu an dilden dile dolaşan ise sanatoryumun, kapanmasıyla son bulan 81 yıllık uzun hikâyesi...1924'te Atatürk'ün emriyle Rumlara ait bina, 16 yataklı sanatoryuma dönüştürüldü. Dik yamaçlardan denize bakan, çam ağaçlarının çevrelediği sanatoryumun temiz havası, o dönemlerde, tüberküloz hastaları için en iyi tedaviydi. Ayrıca hastanedeki bakım, dillere destandı. Hastalara dört öğün yemek veriliyor, et, süt, bal mönüden çıkarılmıyordu. Her hafta bir etkinlikHastalar için bir yatak da balkonda vardı. Sanatoryumdaki en güzel anlar, haftada bir düzenlenen moral günleriydi. Haftada bir kez sinema gösterisi ya da konser düzenleniyordu. Hatta bir kez Zeki Müren bile gelmişti. Konser günlerini acı kılan tek şey, 'Aman hasta düştüm gurbet ellerde' adlı şarkıydı. Dönemin tanıkları, bu şarkı söylendiğinde hastaların hüzünlenerek sanatoryumun yamacına geldiğini, ağladığını anlatıyor. Hatta bir dönem hastane yönetimi, 'dertli' şarkıların söylenmesini engellemiş.Sanatoryumun yokuşundan inince ulaşılan Çam Limanı'nda sandal kiralayarak yaşamını sürdüren 84 yaşındaki Duran Sağlık, sanatoryumun altın çağının tanıklarından biri:"Başhekim Tevfik İsmail Gökçe'ydi. Hastayı gözünden tanırdı. Yolda giderken, 'Sen hastasın, hastaneye gel' derdi. Alman başhemşire Katerine Thetter vardı. Çok disiplinliydi. Moral olsun diye sanatkârlar gelirdi. Çok hasta gelirdi ama çok iyi bakım vardı. Benim oğlum da verem olmuştu. Hastanede iki ay kalıp sağlığına kavuştu."Adaya yüksek bir noktadan bakan Tepe Mahallesi'nde oturan 83 yaşındaki Esat Yıldız da o günleri özlemle anlatıyor: "Erkekler bölümünde onbaşıydım. Her şey benden sorulurdu. Hastaların çift yatağı vardı, biri odada, diğeri balkonda. Kar yağsa da, çam havası almak için balkonda olurlardı. Bu halini görünce çok üzülüyorum."Hastalara mesleki eğitimSanatoryumun en önemli uygulamalarından biri, rehabilitasyon merkeziydi. İşinin ehli ustalar hastaları meslek sahibi yapıyordu. Ayakkabıcılık, çorapçılık, fotoğrafçılık, heykeltıraşlık, saatçilik, daktilo dersler arasındaydı. Sanatoryumun 50. yılında hazırlanan bir rapora göre, kurslara yaklaşık bin kişi katılmış, yarısı iş sahibi olmuştu. Ayakkabı ustası 72 yaşındaki Musa Yücek, "Öğrencilerimin hepsi meslek sahibi oldu, hatta bazılarının çok zengin olduğunu duydum" diyor.İsmet İnönü, Rıfat Ilgaz, Ece Ayhan gibi ünlülerin de bir dönem kaldığı sanatoryum, Siyami Ersek başta olmak üzere çok sayıda yerli ve yabancı uzman yetiştirmişti. Ancak sanatoryumun kaderi son on yılda değişmeye başladı. Özellikle son üç yılda büyük çöküş yaşandı. Çalışanlarına göre, bakım yapılmadı, ödenek ayrılmadı. Göğüs cerrahisi konusunda adını duyurmasına karşın hastanede MR ve tomografi cihazı yoktu. Ve sonunda koca bir tarih, 30 Eylül'de kapılarını kapattı. Sağlık müdürlüğü, 'denizyoluyla ulaşımın zor olmasını, konaklama masrafının artışını, bütçe dengesinin bozulmasını' gerekçe gösterdi. Personel Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları Hastanesi'ne sevk edilirken, hastaların bir kısmı taburcu, bir kısmı sevk edildi. Geriye, çam ağaçlarının içinde tüm heybetiyle yükselen iki büyük bina ve bu binaların ne olacağına ilişkin çok sayıda soru işareti kaldı. Ada halkı öfkeliAda halkı adanın tek hastanesi ve sembolü olan sanatoryumun kapanmasına tepkili. Tepkinin en büyük nedeni ise sözleşmeli çalışan çok sayıda adalının işsiz kalması. Neriman Dinç, "10 yıl sözleşmeli çalıştım. Üç çocuğum okuyor. 350 milyon lira maaş alıyordum. Son maaşı bile vermediler, mağduruz" diyor. Adada en büyük merak, binanın ne olacağı. Kimine göre imam-hatip lisesi yapılacak, kimine göre Büyükada'daki gibi haremlik-selamlık tesis haline getirilecek. 'Duyumum sağlam' diyen esnafa göre ise otel olacak. Ada halkının gönlünde yatan ise üniversite. Tüm bunlar yaşanırken, sanatoryumun yaşlı binası, sessizlik içinde olanları izliyor...'Rant kuşkusu'İstanbul Tabib Odası Başkanı Prof. Dr. Gençay Gürsoy'un hastanenin kapatılmasıyla ilgili yorumu şöyle: "Hastane arsasının büyük, yeşil alan ve rant bakımından cazip olması kuşkular uyandırıyor. Türkiye'deki hastanelerde tüberküloz hastalarının yeterli kadar yatağı yok. Çünkü çok para getiren hastalık grubu değil. Üzerinden para kazanılmıyor. Bu hastane uzun süredir bakımsızdı. Çünkü işletme haline getirilmek isteniyordu. Otel projesi dilden dile dolaşıyor. Ama kimse resmi açıklama yapmıyor. Spekülasyonlar var. Biz de binaya talibiz. Sağlık çalışanları için sosyal tesis olabilir."