Osmanlı Devleti’nde on dokuzuncu yüzyıldaki yenileşme hareketlerinden biri olan Islahat Fermanı Sultan Abdülmecid tarafından 1856 yılında yayınlanmıştır. İçeriği siyasi kurumlar, kişi hakları ve yeni kuruluşlar olarak 3 ana başlık halinde meydana gelen düzenlemeyi Mehmed Emin Âli Paşa hazırlamıştır.
Amacı:
Millet sistemini iptal ederek her dine ait insanlara eşit vatandaşlık hakları sağlamak, böylece müslüman ve gayrimüslim Osmanlı tebâası arasında tam bir eşitlik ortaya çıkarmaktır.
Sebepleri:
Devletin düzenini tekrar sağlamak ve devleti dağılmaktan kurtarmak. Devlet üzerindeki batı baskısını azaltmak, azınlık isyanlarını önlemek ve çağın gereklerine ayak uydurmak. Kaybedilen Kırım Savaşı’ndan sonra yapılacak Paris Konferansı’nda batılı devletlerin, içişlerine karışmasını engellemek.
Maddeleri:
● Karışık mahkemeler kuruldu.
● İnsanları din değiştirmeye zorlamak yasaklandı.
● Yabancıların Osmanlı’da mülk sahibi olma hakkı tanındı.
● İslâm’dan çıkmanın ölüm cezasıyla cezalandırılması usulüne son verildi.
● Gayrimüslimlere askeri okullara gitme hakkı tanındı.
● Vergiler konusunda bir eşitlik sağlandı .
● Gayrimüslimlere askerlik yapma yükümlülüğü doğdu.
● Bedelli askerlik getirildi.
Sonuçları:
Azınlıklara ve yabancılara verilen geniş haklar nedeniyle bu kez de müslümanlar memnuniyetsiz oldu. Milli millik sağlaması hedeflenen ferman müslümanlarla gayrimüslimlerin arasını açtı.