eğer iyimser olsaydık liberal olurduk dediğim sanrı.
bir şey eğer tarihsel boyutta ve anlamdaysa zaten formal olarak yok olmaya mahkumdur. birkaç şey yazayım yani yapboz parçası vereyim belki durumu izah edebilirim. geleceğe dair düşünceler direkt son paragrafta yer alacaktır. dileyen direkt orayı okur.
sermaye çağı öncesinde zincir işlemler -para biçiminde birikmiş stok, iş gücü, pazarlama ağı, tüketici gibi- tamamlanmadığı için modern zamana dahil edemiyoruz. bunun yanı sıra siyasal ve töresellik tarafından akıl dışı sayılıyordu.
şimdi basitçe siyasal durumu özetlersek: "siyasal kar, siyasal karar konusu kısıtlama sonucunda kolay erişilebilen kardır" diyebiliriz. bu cebimizde dursun.
kapitalizmin tarihsel sürecindeki kısıtlar zamana-mekan kısıtlarıydı. zaman-mekan kısıtı iki kuşku oluşturur.
1)ampirik kuşkular
osmanlı'nın sistem dışı olması, rusya'nın sistem dışı olması vs vs gibi sorgulamalar.
2) tümevarımcı sınıf kuşkusu
(kuramsal kuşkular)
piyasa daraldığında işçi sabit kalır, piyasa genişlediğinde sabit işçi ile fırsattan yararlanılamaz.
devlet eğer otarşik devlet
ise ülkenin iktisat veya siyasal formları aracılığı ile elde ettiğimiz şeyler, malın birden fazla üreticisi bulunan piyasalarda tanım gereği çoğunluk, azınlıktan daha az etkili olacağından sınırlarda serbest hareketliliğe merkantalist
kısıtlamalar konacaktır vs vs. bu da cebimizde dursun.
birbiri ardına konmuş iki çelişik yargı, aynı anda yanlış olamaz. birinin doğru olması gerekir. çünkü üçüncü bir şey yoktur. düşünme yasalarından ilk ikisi olan "özdeşlik ilkesi
" ve "çelişmezlik ilkesi
" burada anlam kazanıyor.
üçüncünün olmazlığı paradoksu schrödinger'in kedisi
incelemek isteyen olur diye buraya bırakıyorum. (ciddi anlamda kuvantum inceleyen, çalışan varsa mesaj atabilirse mutlu olurum.)
zayıf ülkelerdeki sermaye biriktiriciler ile güçlü ülkelerdeki işçi ögeler ulusal-sınıfsal kategoride değil yalnızca ulusal kategoride tanımlanmakta fayda görmüştür. anti emperyalist hareketlerde mücadelenin sınıfsal içeriği yoksa ve hiç değilse örtük ideolojik izlek olarak da kullanılmıyorsa, büyük seferberlikler yaratan yükselişler hiçbir zaman olanaklı olmamıştır.
1)devletler arası bir sistem içinde birbirine bağlı çok sayıda devlet.
2)devletlere rahatsız ve belirsiz ilişkiler içinde "ulus" olarak tanımlanmış ya da kamusal olarak böyle tanınmak için mücadele eden çok sayıda ulus
3)uğraş profili evrimleşen ve bilinç dereceleri yalpalanma gösteren sınıflar
4)çeşitli biçimlerde emekçi olarak çalışan birden çok kişinin bir araya geldiği, birden çok kaynaktan gelir elde eden ve sınıflarla ilişkileri pürüzlü haklarını oluşturan birkaç gelirli birikimler.
işte bunlar piyasa
yı oluşturur.
piyasa da rasyonel anlamda zaten yıkılacaktır. eğer ne zaman nasıl yıkılacağını merak eden olursa da belki bu kısmı ileride editleyip derin derin kondratiev
dalgalarından bahsederim.toyota paradigması
, paradigma kaymalarının hepsi komünist devrimi işaret eder. gelecek
karları maksimum olan birikim sonuçta tekelleşmek isteyecek. bu tekelleşme sonucunda kentli marjinaller nüfus artışı ile türeyecekler. birikim ikilemi olacak. yani sürekli sermaye birikimi yapan iki denk firmadan birisi yok olacak. coca cola ve pepsi mesela.
siyasal meşrulaştırma anlamında da kazanan yaratma ve devletler arası hiyerarşi oluşturma anlamındaki yıkılış. bilimcilik ve bürokrasileşme, sistemli nüfus hareketleri güncel praksis
oluşturacak.
jeokültürel anlamda da herkes umut edecek ve herkes herkese karşı olacak. bu kırılmaların tamamı da son dönem kondratiev dalgasına tekabül edecek. öyle işte.