Zerdeçalın besin değeri
Vitamin ve mineral zengini zerdeçal, antioksidan ve anti inflamatuar özelliğindedir. Yüz gramında bulunan yaklaşık besin değerleri: 354 kalori, 65 gr. karbonhidrat, 8 gr. protein, 3 gr. şeker, 183 mg. kalsiyum, 41 mg. demir, 13 mg. magnezyum, 18 mg. fosfor, 2,5 gr. potasyum, 38 mg. sodyum, 10 gr. yağ, 25 mg. C vitamini. Kolesterol bulunmaz. Ayrıca yapısının 21 gr. kadarı liflerden oluşur.
Zerdeçal nerede yetişir? Zerdeçal nasıl yetiştirilir?
Zerdeçal, büyük yapraklı ve sarı çiçekli bir bitkidir. Güney Asya ile orta ve güney Amerika’da yetişir. Hint safranı adıyla da anılır. Hindistan’ın en meşhur baharatlarındandır. Toz veya taze satılan zerdeçal, bitkinin köküdür. Pilav gibi yemeklere sarı renk ve aroma vermesi için kullanılan köri baharatının bileşenlerinden biri de toz zerdeçaldır. Turuncu renkli kısmı, zerdeçal bitkisinin kökleridir.
Zerdeçalı evde yetiştirmeyi deneyebilirsiniz. Bunun için tomurcukları olan zerdeçalın kökünü birkaç parçaya bölün. Her parçada en az bir tomurcuk olmasına dikkat edin. Saksı içerisine nemli toprak koyun. Zerdeçalın parçalarını, tomurcukları yukarıya doğru gelecek şekilde birkaç santim derine gömün, saksıyı gün aşırı sulayın. Ilık ve nemli ortamda verim alınabilir. Ne kuru toprakta ne de su birikintisinde durmamalıdır. Bir yılı bulmadan (örneğin 10. ayda) olgunlaşması beklenir. Yeterli büyüklüğe eriştiğini kontrol edin ve aynı anda ektiğiniz zerdeçalların tamamını hasat edin.
Verimsiz ve meşakkatli olan saksıda yetiştirmek yerine marketlerden, aktarlardan veya eczanelerden toz ve taze olarak satın alabilirsiniz.
Zerdeçal nasıl tüketilir? Zerdeçal çayı nasıl hazırlanır?
Zerdeçalı toz halinde veya taze hâlde alıp gerek baharat olarak gerekse çay yapılarak tüketilebilir. Çay yapmak için taze zerdeçalın parçalarını veya toz zerdeçalı kaynamış suda 5 dk demlendirin ve süzerek için. Dilerseniz karabiber, bal veya limon da ekleyebilirsiniz. Ayrıca hastalıklardan korunmak için veya tedavi amacıyla ballı zerdeçalın macununu oral yolla veya cilde sürerek, çayını gargara yaparak ve lavman şeklinde de tüketilmektedir.
Zerdeçal neye iyi gelir ? Zerdeçalın faydaları nelerdir ?
Şifalı baharatların başında gelir toz zerdeçal. Zerdeçalın antioksidan ve anti inflamatuar olduğundan bahsetmiştik. Bu özellikleri sayesinde vücudumuza dışarıdan giren zararlı moleküllerin zararlarını önlemeye veya yavaşlatmaya yarar.
Kanserli hücrelere karşı öldürücü etkisi vardır (Kemoterapide de amaçlanan kanserli hücreleri öldürmektir). Ödemin (şişme), hassasiyetin, ağrıya ve ateşe neden olan iltihaplı hastalıkların önlenmesinde yararlıdır. Kısaca iltihap gidericidir diyebiliriz.
Sinirlerin uyarılmasına, midenin kuvvetlendirilmesine, hazmın kolaylaştırılmasına, gaz ve idrarın söktürülmesine, kolesterolün azaltılmasına yarar. Diğer faydaları ise şunlardır: karaciğer hastalıklarına, safra kesesi hastalıklarına, soğuk algınlığına, astıma, vereme, tümöre, solunum yolu enfeksiyonlarına ve unutkanlığa da iyi gelir.
Zerdeçalın bileşimindeki kurkumin (curcumin) vücutta az miktarda emilebildiğinden, emilimini artırmak için mutlaka karabiber ile birlikte tüketmek gerekir. Karabiberin bileşimindeki piperin, kukurmin ile etkileşime girerek vücutta daha fazla emilim yapılmasını sağlamakta ve zerdeçalın faydalarını arttırmaktadır.
Zerdeçal zayıflatır mı?
Metabolizmayı hızlandırdığı ve bu sayede yağ yakmayı kolaylaştırdığı bilinmektedir. Düzenli tüketilirse sindirim sistemi de sağlıklı olur. Sindirim sisteminin sağlıksız çalışması nedeniyle kilo alanlar uygun oranlarda tüketerek aldıkları fazla kiloları verebilir.
Zerdeçalın zararı var mı?
Fazla tüketilmesi ishal ve baş dönmesi yapabilir, kalp atışını tehlikeli oranda artırabilir, kan basıncında yoğun düşme yaşanabilir. (Günde 750 mg’dan fazla tüketilmesi zararlıdır.) Hamilelerin, emziren annelerin ve safra kesesi rahatsızlığı (safra taşı veya safra kanalı tıkanıklığı) olanların, kan pıhtılaşmasını yavaşlatabileceğinden, pıhtılaşma sorunu olanların ve ameliyata gireceklerin, kan sulandırıcı (inceltici) ilaç kullananların, demir eksikliği olanların, kan şekerini düşürme özelliğinden ötürü şeker hastalarının (diyabet), mide asidi ilaçları kullananların ve mide rahatsızlığı olanların tüketmemesi gerekir. Mide rahatsızlıklarını ilerletebilir.
Uzun süre kullanımı erkeklerde kısırlığa (infertilite) neden olabilir. Bu nedenle tüm gıdalarda olduğu gibi tavsiye edilen miktarda ve sürede tüketilmelidir.