Bir arının yaşamı ile ilgili araştırma
Arı, bir böcek türüdür. Zar kanatlılar takımının üyeleridirler. Zar kanatlıların özelliği; içinde enine ve boyuna damarcıklar bulunan ve iki çift saydam zar şeklinde kanatlarının olmasıdır. Vücutları yumuşak yapıdaki yoğun bir kıl örtüsüyle kaplıdır. Arıların vücudu baş, göğüs ve karın olmak üzere üç kısımdan meydana gelir.
Başın ön kısmında koklama ve dokunma organı olarak kullanılan bir çift anten yer alır. Başın iki yanında birer petek gözü ve tepesinde üç nokta gözü vardır. Göğüs halkalarına bağlı üç çift bacaktan öndekilerde duyargaları temizleyen arka bacağın ayaklarında çiçek tozu toplamağa yarayan tertibat vardır. Ağız organları, yalayıp emici, bazılarında kemiricidir. İkinci ve üçüncü göğüs halkalarından birer çift kanat çıkar. Ön kanatlar, arka kanatlardan daha büyüktür. Arka kanatların ön kenarlarında bir sıra kıl çengel bulunur. Uçuş esnasında çengeller ön kanatlara bağlanarak kanat çiftleri birlikte hareket ederler. Ana arı ile işçi arıların son karın halkalarında birer zehir iğnesi vardır.
Dişilerde, karın kısmının arka ucunda içeri çekilebilen yumurtlama borusu bulunur. Bununla yumurtalar istenilen yerlere (petek, bitki veya hayvanların içlerine) bırakılır. Testereli arılarda yumurta koyma boruları isminden de anlaşılacağı gibi testere şeklinde dişlidir. Bazı arılarda bu borunun yumurtlamayla ilgisi yoktur. Zehirli iğne şeklini almıştır. Sokmaya ve bağlı olduğu zehir bezinin salgılarını akıtmaya yarar.
Vücudu meydan getiren halkaların yan taraflarında on çift nefes deliği vardır. Gövdenin içindeki hava boruları ve hava kesecikleri bu deliklere bağlıdır. Yemek borusunun genişlemesi ile bir bal midesi meydana gelmiştir. Emilen bal ve çiçek öz suları, kovana döndükten sonra boşaltılır ve peteklerde bal toplanır.
Bir kovan içinde yaşayan bal arıları üç tipe ayrılır: 1) 3000-4000 kadar işçi arı, 2) 100-150 kadar erkek arı, 3) Bir tane ana arı.
Yaşadığı yerler: Dünyanın çiçekli alanları. Özellikleri: 15-25 mm boyunda. Vücut genellikle çok tüylü. Çoğu soliter(yalnız), az bir kısmı cemiyet hayatı yaşar. Ömrü: Bal arısının faal işçileri 6 hafta, erkekler 5-6 ay, bey arı 4-5 yıl yaşar. Çeşitleri: Bal, çömlekçi, mazı, kağıt, tarla, kazıcı, testereli, sondajcı arı çeşitleri meşhurdur.
Yaban arılarının çoğu yalnız yaşarlar. Bal arıları, cemiyet hayatı yaşayan, polen ve balla beslenen çok faydalı böceklerdir.
Bal arısı (Apis mellifica): Cemiyet hayatı en düzenli hayvan bal arısıdır. Dünyanın her tarafına yayılmış olmakla birlikte anavatanı Batı Asya veya Anadolu olarak bilinir. Yabani şekilde yaşayan iki türü daha bulunmakla birlikte, evcilleştirilen sadece “Apis mellifica” olarak bilinen türdür.
Arılar Nasıl Bal Yaparlar
Arılar çiçek balı üretmek için çiçek nektarı kullanırlar. Nektar % 80′i sudan meydana gelmiş özel bir besindir. Eğer bir hanımeli çiçeğini gövdesinden çektiyseniz çiçeğin ucundan damlayan akıcı sıvıyı görmüşsünüzdür işte bu nektardır.
Arılar, çiçeklerdeki nektarı toplamak için çubuk boru şeklindeki uzun dillerini kullanır ve bu nektarı karınlarında tutarlar. Arıların aslında iki adet karınları vardır. Bunlardan biri nektarı toplamak için kullandıkları diğeri ise normal olanıdır. Arıların nektarı tuttukları karınları 70 mg nektar barındabilir ve tamamıyla dolduğunda ise arının kendisi kadar ağırlık yapar. Arıların nektarı depoladıkları karınlarını doldurmaları için 100 ile 1500 arasında çiçeğe konmaları gerekmektedir.
Bal arıları kovana dönerler ve topladıkları nektarı diğer işçi arılara aktarırlar. İşçi arılar bal arılarının karınlarındaki nektarı ağızlarıyla emerler. Bu arılar nektarı yarım saat boyunca çiğnerler. Bu süre içinde enzimler nektarın içindeki şekeri basit şekere dönüştürürler böylece hem arılar için sindirilebilir hale gelir hem de kovan içinde bakterilere karşı korunmuş olur. Bu aşamadan sonra arılar nektarı suyun buharlaştığı ve koyu şurubun oluştuğu peteklere dağıtırlar. Arılar kanatlarını yelpaze gibi kullanarak nektarın daha çabuk kurumasını sağlarlar. Bal yeteri kıvama geldiğinde arılar petekte bulunan altıgen hücrelerin üstünü balmumu ile kapatırlar.
Arılar yapı olarak kanatlı hayvan olup kuyruğunda zehirli iğne taşırlar.6 ayağı ve başucunda 2 anteni bulunur. Tüm iletişimini bu antenler ile yaparlar. Bu antenlerinden belli dalgalar yayarak gönderir. Cisme çarpan dalgalar geri geldiğinde arı bu dalgalar sayesinde besinlerin yerlerini ve yönünü bulur.
Arıların dünyada birçok çeşidi vardır. Kanatlı hayvanlar gurubundan olan arılar, yapı itibarı ile farklılıklar göstermektedirler. Arıların türlerine göre farklı görevleri vardır. Bal arısı dediğimiz arı türü özellikle çok eski çağlardan beri insanlar tarafından evcilleştirilerek bal üretiminde kullanılmaktadır. Bu türüninsana zararından çok faydası vardır. Bal arılarının bir faydası da bitkilerin döllenmesinde aktif rol oynarlar. Bir çiçeğe konan arı diğer bir çiçeğe poleni taşıyıp o çiçeğin döllenmesine sebep olurlar. Ekolojik dengede arının rolü çok büyüktür.
Arılar beslenmesinde bitki polenlerini kullandığı gibi yaban arıları bazı ufak böcek türlerini de yerler. Dışarıda bulunan yemek ve şekerleri de yerler.
Arılarda en çok tehlikeli olan tür, yaban arısı dediğimiz türüdür. Yaban arısının insanlara zararları çoktur yani yaban arıları hem çiftçilere hem arı yetiştiricilerine ve hem de ortamdaki diğer insanlara zarar verir. Yaban arıları ve bal arıları çiftçilerde ekinlerin çiçeklerinin öz suyunu emdiği için çiçeğin kurumasına ve hasattın düşmesine neden olur. Yaban arıları arı yetiştiricileri içinde tehlikelidir çünkü yaban arıları bal arısını öldürüp yerler.
Yaban arıları genellikle yuvasını toprağa kazıyarak yapar. Yaban arılarının bazı türleri ev çatılarında ve binanın bazı kısımlarında yüzeye yapışık olarak yuva yaparlar.
Yaban arıları yuvalarını altıgen şeklinde petekler örerek bir ucundan tavana tuttururlar. Yaban arıları bu petek içine yumurtasını bırakarak çoğalırlar. Petek içinde bulunan yumurtalar belli sıcaklığa ulaştığında larvalaşırlar. Yavru olup uçana kadar beslenmelerini diğer arılar üstlenir. Yaban arıları zehirli olmaları sebebi ile tehlikelidirler.İnsanlara toplu halde hücum ederler. Buda insanın sonu demektir.
Arılar kendi arasında belli iş bölümleri yaparlar. Her arının kendine göre ayrı bir görevi vardır. Bazı arılar işçi, bazıları dışarıcı, bazısı da savaşçıdır. Her arı grrubu bir kraliçe arı etrafında toplanıp koloni oluştururlar. Arılar insana saldırdığında toplu olarak saldırdığı için arı saldırısına maruz kalan kişi mutlaka en kısa zamanda en yakın sağlık kurumuna başvurmalıdır.
Arılar ile mücadelede mutlaka yasal firma ile çalışın sakın kendi başınıza ilaçlama yapmayın veya korsan firmalar ile çalışmayın. Arı ile mücadele ve ilaçlama yöntemi çok önemlidir. Arı ilaçlamada genellikle sıvı ilaçlar ile boyama yöntemi kullanılır.
Arı Hakkında Bilgiler
- Bal arılarının, 450 gr bal üretebilmek için 2 milyon çiçeğe konmaları gerekiyor
- Bir kovan arı yarım kiloluk bal için 88 km kadar uçar
- Bir işçi arı hayatı boyunca 1/12 çay kaşığı bal yapabiliyor
- Bir bal arısı yaklaşık olarak saatte 24 km hızla uçabilir
- Bir arının dünyanın etrafında dolaşabilmesi için 2 yemek kaşığı bala ihtiyacı vardır
- Her bir bal peteğinin 6 yüzü vardır
- Bir bal arısının 4 kanatı vardır
- Bir bal arısı bir seferlik polen toplama gezisinde 50-100 çiçeği ziyaret eder
- Arılar birbirleriyle dans ederek iletişim kuruyorlar Bir bal arası dans ederek diğer bir bal arısına nektarın ve polenin nerde olduğunu işaret ediyor Dans yönü ve uzaklığı anlatmaya yardımcı oluyor
- Arının yarım kilo bal yapabilmesi için 3 milyon 750 bin defa çiçeğe konması gerekir
- 1 kilo bal yapabilmek için 40 bin adet arının 6 milyon adet çiçeği dolaşması gerekir
- Arılar mavi rengi ayırt edebilirken, kırmızı rengi, koyu gri ve siyah olarak algılarlar
- Bal arıları bir peteği doldurabilmek için 100 milyon çiçeğin nektarını emiyor ve 100 bin km kanat çırpıyorlar
- Araştırmalara göre bir koloninin 1 kilo bal üretmesi ve yaşamını sürdürebilmesi için 8 kilo bal tüketmesi gerekmektedir Bunu yapabilmesi için kat ettiği yol yaklaşık olarak 6 kez dünya çevresinin dönülmesine eşittir
- Bal arıları dakikada 11400 kez kanat çırpar bu da vızıltı sesinin nedenidir.
Önemli bir miktarı arka ayaklara yapışık olarak kovana gelir. Polenin ticari amaçla toplanması için kovan girişine eklenen fırça benzeri bir cihaz kullanılır.
Arı poleni bilinen en eski besin takviyelerindendir. Eski Mısır ve Çin’e uzanan bir kullanımı vardır. Tıbbın babası olarak adlandırılan Yunanlı hekim Hipokrat poleni “Ölümsüzlük yemeği” olarak adlandırmıştır. Polen B vitamini açısından çok zengin olmakla birlikte değişik mineraller, aminoasitler ve enzimler içerir.
Polenin;
%55 karbonhidrat,
% 35 protein,
% 3 mineral ve vitaminler,
% 2 yağ asitleri içerdiği bilinmektedir.
Küçük miktarlarda betakarotene, selenyum, C ve E vitaminleri, likopen ve flavonoid içerir.
Arıların yaşarmı
Tabiatta çalışkanlıklarıyla ün yapan arılar, 42 günlük ömürlerinde, ”mucizevi besin” balı üretirken kat ettikleri mesafeler, iletişim becerileri, savunma mekanizmaları ve örnek yardımlaşmaları insanlar için örneklerle dolu.
AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, bal arılarının, ”bal”, ”bal mumu”, ”arı sütü”, ”arı zehiri”, ”polen” ve ”propolis” gibi insan sağlığı ve beslenmesi yönünden son derece değerli ürünleri üretmesi ve toplaması yanında doğal ve tarımı yapılan bitkilerde sağladığı tozlaşma hizmetleriyle de doğal denge ve tarımsal üretimde hayati önemi bulunuyor.
Bal arıları, herhangi bir yuvada koloni oluşturarak yaşamlarını sürdürür. Aile yaşamında iş bölümü, yardımlaşma ve çalışkanlık temel kurallarıdır. Bir bal arısı ailesi, ”ana arı”, ”işçi arı” ve ”erkek arı” olmak üzere, birinin görevini diğerinin yapamadığı üç farklı bireyi içerir.
”Bey” ya da ”kraliçe” olarak bilinen ana arı, ana arı hücresine bırakılan döllü bir yumurtanın larva döneminde, işçi arı olacak larvaya göre daha sık ve daha zengin gıda (arı sütü) ile özel beslenmesi sonucu yumurtadan yetişkine toplam 16 günde oluşur. Ana arı kolonideki en önemli birey olup, koloni verimliliği ve arıcının gelir düzeyi üzerinde doğrudan etkide bulunur. Tek görevi olan yumurtlaması sayesinde koloninin sürekliliğini devam ettirir.
Yumurtadan yetişkine toplam 21 günde oluşan işçi arılar, koloni için gerekli olan tüm işlerin yerine getirilmesinden sorumludur. İlkbahar ile sonbahar arısındaki aktif dönemde ömürleri 42 gün olan işçi arılar, ilk 21 günde kovan içinde iç hizmet arısı olarak temizlik, yavrunun ve ana arının beslenmesi, arı sütü salgılama, balın olgunlaştırılması, mum salgılayarak petek örme ve kovan girişinde bekçilik gibi görevleri üstlenir. Çıkıştan sonraki ikinci 21 günde ise dış hizmet arısı olarak nektar (bal özü), salgı, polen, su ve propolis toplarlar.
Yeni yetiştirilen ana arılarla çiftleşmeleri dışında herhangi bir görevi olmayan erkek arılar ise hazır tüketici konumundadır. Bu yüzden görevleri gereği ilkbaharda, özellikle oğul döneminde ana arı ve işçi arıların aksine, ana arının dölsüz yumurtlaması sonucu yumurtadan yetişkine 24 günde oluşur. Oğul mevsiminin bitmesine müteakip görevleri de bitmiş olacağından, yazın ve erken sonbaharda işçi arılar tarafından kovan dışına atılarak ölüme terk edilir. Erkek arılar, zehir bezi ve iğne gibi organlara sahip olmadığından kendilerini savunamaz.
-SAATTEKİ HIZLARI 50 KİLOMETREYE YAKLAŞIYOR-
Arıların başlarında gözleri, duyargaları ve beslenme organları bulunur. Baş, vücudun ikinci kısmı olan göğüse ince oynak bir boyunla bağlıdır. Göğüs ve karın, segment denilen halkalardan oluşur.
Arının petek şeklinde bir çift bileşik ve üç adet basit gözü vardır. Basit gözlerin her biri binlerce küçük üniteden oluşur. Bileşik göz, ana arıda 3 bin, işçi arıda 4 bin, erkek arıda 8 binden fazla basit gözün birleşmesinden meydana gelir.
Başta bir çift duyarga bulunur. Bunlar koku, tat ve dokunma hissetme duyularını sağlar. Duyargalar içerisindeki sinir uçları sayesinde duyularına ek olarak rüzgar hızını ve hava sıcaklığını da algılayabilirler. Arıların duyargaları o kadar hassastır ki, iki kilometre mesafeden balın kokusunu alırlar.
Göğüs, arının hareket merkezidir. Orta bacakları üzerinde polen fırçası denilen sert tüyler bulunur. Bunlar çiçeklerde bulunan polenin göğüsten ve ön bacaklardan arka bacaklara aktarılmasını ve arka bacaklarda bulunan polen sepetine toplanmasını sağlar. Bu polen sepetçikleri, polenin kovana taşınması görevini görür.
Kanatlar çok ince zar şeklinde olup iki çifttir. Uçuşta arka kanatlardaki kanca sayesinde ikisi birlikte çalışır, uçuşu ve uçuşu yönlendirmeyi de sağlar. Arının uçuş sırasındaki hızı saatte 50 kilometreye yaklaşır.
Arılar kendi hayatını tehlikede görmediği sürece insanı sokmaz. Arıların sokması, savunmalarının en son aşamasıdır. Önce sesle uyarırlar, daha sonra toplu halde gürültü yaparlar, hala tehlike hissederlerse hızla tehlike gelen yere doğru uçup çarparak korkutmaya çalışırlar, bu da olmazsa en son sokarlar. Arının iğnesi böceklere karşı savunma olduğundan sert kabuktan çıkabilir, insan ve hayvan etinden çıkmaz. İğnesi bağırsaklara bağlı olduğundan iç organları parçalanır ve telef olurlar.