Böbrek Hastalığı Nedir?
Vücutta iki adet böbrek bulunmaktadır. Aşağı yukarı her biri bir yumruk boyutunda olan bu organların vücuttaki temel işlevi kanı filtrelemektir. Vücuttaki atıkları ve fazla sıvıyı idrar haline getirerek vücuttan atılmasını sağlamaktadır. Bununla birlikte, diğer fonksiyonları arasında kimyasalları dengeleme, kan basıncını kontrol altına alma ve hormon üretimini destekleme bulunmaktadır. (1)
Böbrek hastalığı ise böbreklerin hasar gördüğü ve gerektiği gibi çalışmadığı durumlar için kullanılan genel bir terimdir. Bu durumda, böbrekler herhangi bir sağlık problemi ya da kaza nedeniyle hasar görmekte ve işlevlerini yerine getirememektedir.
Böbrekler işlevlerini yitirdiğinde, vücuttan atılması gereken atıklar ve sıvılar vücutta kalmaktadır. Bu da hastayı fiziksel olarak oldukça yıpratabilmektedir. Çoğu zaman, hastalık ilerlemeden herhangi bir belirtiye neden olmadığı için, teşhis edildiğinde hastalık tedavi için ilerlemiş olmaktadır. Bu nedenle, mümkün olan en kısa sürede teşhis edilmesi tedavinin de istenilen sonuçları vermesini sağlayabilmektedir. (2)
Birkaç çeşit böbrek hastalığı bulunmaktadır ve şunları içermektedir:
- Böbrek taşları: Böbreklerin içinde oluşan sert kristal birikintileridir.
- Polikistik böbrek hastalığı: Böbreklerdeki kistlerin ortaya çıkmasına neden olan kalıtsal bir durumdur.
- Diyabetik böbrek hastalığı: Diyabet hastalığı nedeniyle ortaya çıkan böbrek hasarıdır.
- Glomerülonefrit: Böbrek filtrelerinin iltihaplanmasıdır.
- Böbrek enfeksiyonu: Böbrekleri de etkileyen idrar yolu enfeksiyonudur.
- Böbrek kanseri: Nadir olarak görülmektedir.
Böbrek hasarı devam ettiği takdirde, kronik böbrek hastalığı olarak tanımlanmaktadır. Böbrek hastalığı bir kaza veya enfeksiyondan kaynaklanıyorsa ve çok hızlı bir şekilde gelişmişse, bu durum da akut böbrek yetmezliği denmektedir. Genellikle kısa ömürlü olmasına rağmen, uzun süreli böbrek hasarına da neden olabilmektedir. (3)
Böbrek Hastalığı Belirtileri
Böbrek hastalığı başlangıcında herhangi bir belirti ortaya çıkmayabilmektedir. Böbrek hastalıkları yavaş yavaş ilerlediği için belirtiler belirli bir süre sonra gelişmektedir. Böbrek hastalığı nasıl anlaşılır? Ortak böbrek hastalığı belirtileri ise şunlardır:
- Mide bulantısı
- Kusma
- İştah kaybı
- Yorgunluk ve zayıflık
- Uyku sorunları
- İdrara çıkmada değişiklikler
- Zihinsel keskinliğin azalması
- Kas seğirmeleri ve krampları
- Ayakların ve ayak bileklerinin şişmesi
- Kaşıntı
- Göğüs ağrısı
- Nefes darlığı
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon) (4)
Böbrek Hastalığı Nedenleri
Böbrek hastalığı neden olur? Böbrek hasarına yol açabilecek pek çok faktör bulunmaktadır. Bunlardan bazıları fiziksel yaralanma, enfeksiyon, böbreklerdeki kistler, mesaneden idrarın geri akışı veya kalıtsal nedenlerdir. Bazı ilaçlar ve yasa dışı uyuşturucuların kullanımı da böbreklere hasar verebilmektedir. (5)
Bazı faktörler böbrek hastalıkları riskini artırabilmektedir:
- Diyabet
- Yüksek tansiyon
- Kalp yetmezliği
- Kalp krizi veya felç geçirmiş olmak
- Ailede böbrek hastalığı geçmişi
- Obezite
- Sigara içmek
- 60 yaşında veya daha büyük olmak (6)
Böbrek Hastalığı Tedavisi
Böbrek hastalığı nasıl geçer? Böbrek hastalıklarının tedavisinde en önemli kıstas, hastalığın mümkün olan en erken zamanda teşhis edilmesidir. Bu durumda, böbrek hasarı yavaşlatılabilmektedir. Bazı durumlarda, böbrek hasarını durdurmak da mümkün olabilmektedir.
Henüz erken aşamadayken, bazı diyet ve yaşam tarzı değişikleriyle böbreklerin sağlığı kontrol altına alınabilmektedir. Bununla birlikte, eğer böbrekler fonksiyonlarını %90 kadarı kaybedilirse, böbrek fonksiyonlarını telafi etmesi için hasta diyaliz makinesine bağlanmaktadır. Son çare ise böbrek naklidir. (7)
Böbrek Hastalığı İçin Hangi Doktora Gidilir?
Böbrek hastalıkları tanısı ve tedavisi için iç hastalıkları ve nefroloji bölümüne başvurulabilmektedir. (8)
Böbrek Hastalığına Ne İyi Gelir?
Böbrek Hastalığı Bitkisel Tedavisi
Karahindiba: Karahindiba A vitamini açısından iyi bir kaynağıdır. Böbrek hastalıkları da dâhil olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarının tedavisinde kullanılmaktadır. Diüretik özellik taşıdığını için böbrek hastalıklarının tedavisine yardımcı olabileceği düşünülmektedir. (9)
Papatya: Papatya çayı, güçlü bağışıklık sistemini artırmaya yardımcı olabilecek güçlü bir antibakteriyel ve antioksidandır. Güçlü bir bağışıklık sistemi, vücudunuzu enfeksiyon, soğuk algınlığı ve böbrek hastalığı gibi rahatsızlıklardan korumada önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca, böbreklerin toksinleri ve fazla sıvıyı vücuttan atabilmesini de desteklemektedir. (10)
Diğer Bitki çayları: Böbrek hastalıkları durumunda bitki çayları genellikle tavsiye edilmektedir. En yaygın önerilen karışımlar arasında yeşil çay, çiçeği çayı, yaban mersini çayı ve karahindiba çayı bulunmaktadır. Bu çaylar içerdikleri güçlü antioksidanlar sayesinde böbreklerin işlevlerini yerine getirmesini engelleyen zararlı maddelerle savaşmaktadır. (11)
Maydanoz: Maydanozun böbrekler için etkili bir temizleyici olduğu söylenmektedir. Ayrıca, A, B ve C vitamininin yanı sıra tiamin, riboflavin, potasyum ve bakırdan açısından oldukça zengin bir kaynaktır. Maydanoz aynı zamanda toksinleri atmaya yardımcı olan diüretik bir bitkidir. (12)
Kızılcık: Kızılcık suyu, her türlü böbrek sorununu tedavi etmek için kullanılmaktadır. Kızılcıkta bulunan organik bileşikler böbreklerde meydana gelen enfeksiyonun şiddetini azaltabilmektedir. Diğer yandan, çok fazla kızılcık suyu içilmesi de önerilmemektedir, çünkü bu durumda toksik bir hal alabilmektedir. (13)
Aloe vera: Aloe vera, çeşitli koşullar için pek çok farklı sağlık tedavisinde kullanılmaktadır. Böbrek enfeksiyonlarının tedavisinde de faydalı olabileceği düşünülmektedir. İyileştirici ve antioksidan özellikleri nedeniyle böbrek fonksiyonlarını destekleyebilmektedir. (14)
Kiraz: Kiraz vücuttaki şişlik ve kızarıklıkları azaltmaya yardımcı olmaktadır. Aynı zamanda, C vitamini, K vitamini, folat, vitamin B6, magnezyum ve sitrat içermektedir. Sitrat içeren kiraz, bu sayede ürik asit miktarını da azaltmaktadır. Genel böbrek sağlığını desteklemesiyle bilinmektedir. (15)
Tarçın: Şeker hastalığından kaynaklanan fazla glikoz böbreklere zarar verebilmektedir. Tarçın ise glikoz seviyelerini düzenlemeye yardımcı olmaktadır. Bu, vücudun glikozu daha iyi yönetmesine ve kan şekeri rahatsızlıklarına karşı korunmasını sağlamaktadır. (16)
Böbrek Hastalığı Evde Tedavi Yöntemleri
Su: Böbrek sorunlarını çözmenin en etkili ve en basit yolu bol su içmektir. Su vücuttaki toksinlerin ve atıklarını idrar yoluyla temizlenmesini sağlamaktadır. İdrar ise yağ, protein, su ve aşırı tuzlardan oluşmaktadır. Bu nedenle, günlük su tüketimi son derece önemlidir.
Zeytinyağı: Sızma zeytinyağı birçok farklı tarif ve gıdada kullanılabilmektedir. Kullanılan pek çok yağın yerini alabilecek bir yağ da olabilmektedir. Sızma zeytinyağı iltihabı yatıştırabildiği gibi vücut için bir detoks etkilisi de sunabilmektedir. Bu nedenle böbrek hastalığının ilerlemesini yavaşlatmak için idealdir. (17)
C vitamini: C vitamini, böbrek yetmezliğine ve böbrek enfeksiyonlarına karşı savaşımda önemli rol oynamaktadır. C vitamini, böbreklerdeki asidik seviyelerin arttırmasını sağlamakta ve bakterilerin çoğalmasını engellemektedir. Zararlı bakteriler asitli ortamda canlı kalamamaktadır.
C vitamini, sağlık problemlerine karşı mücadelede ve iyileşme sürecinin sabitlenmesinde faydalı olan bağışıklık sisteminin işlevini de artırmaktadır. Bu nedenle, böbrek yetmezliği ve belirtilerini iyileştirmek için günlük C vitamini alımını artırılmalıdır. (18)
D ve B6 vitamini: Yapılan araştırmalara göre, vücuttaki D vitamini eksikliği böbreklerin fonksiyonlarını da etkileyebilmektedir. Ayrıca, B6 vitamininin böbrek fonksiyonlarının düzgün bir şekilde sürdürülmesinde anahtar rol oynadığı da bilinmektedir. Böbreklerin etkin bir şekilde çalışmasını sağlamak için, diyete bazı vitamin kaynaklarının özellikle eklenmesi doğru olacaktır. (19)
Tuzun sınırlandırılması: Böbrek hastalığı durumunda tuz alımı minimumda tutulmalıdır. Tuzlu aperatifler, fast food, konserve sebzeler ve işlenmiş etlerden uzak durmak faydalı olabilmektedir. Gerekmedikçe yemeklere ekstra tuz eklememeye de özen gösterilmelidir.
Potasyumun sınırlandırılması: Muz, portakal, patates, ıspanak ve domates gibi gıdalar potasyum açısından oldukça zengindir ve durumunuzu kötüleştirme riski taşımaktadır. Bunlar yerine, elma, lahana, fasulye, üzüm, çilek ve daha düşük potasyum içerikli diğer yiyecekleri yemeyi tercih edebilirsiniz. (20)