Kayıtlı tarihimiz başlamadan önce de insanlar uzun yaşamanın yollarını arıyorlardı. Biliyoruz ki, Ponce dr Leon’un Gençlik Pınarını aramaya başlamadan iki milenyum önce Çin İmpratoru Qin Shi Huang kendisini ölümsüz yapacak iksiri bulmaları için yüzlerce erkek ve kadını görevlendirmişti. Ölümsüzlük arzusu insanlık tarihi kadar eskidir.
Fakat esas olarak son 30 yılda bilim, yaşlanmanın sebepleri ve bunu tedavi etmek için temelde neler yapılabileceği hakkında gerçekten büyük gelişmeler kaydetti. Bu buluşlar yeteri kadar basına yansımadı ve birçok insan yaşlanma hastalığını tedavi etmeye ne kadar yakın olduğumuzdan henüz haberdar değil.
Yaşlanma Bir Hastalık mıdır?
Yaşlanmanın bir “hastalık” olarak tanımlanması hala bir çok insanı rahatsız eder. Ne de olsa, yaşlanma doğal bir süreçtir, her zaman var olmuştur ve nasıl bir hastalık olabilir ki sorusunu herkes sorar.
Gerçekte ise, yaşlanma hiç var olmamıştır. Yaklaşık 4,5 milyar yıl önce dünyada bugün yaşayan tüm canlıların atası olan ilk hücre var olmuştur. Bu hücrenin sonsuz biçimde bölüme kapasitesi bulunmaktaydı. Hiç yaşlanma belirtileri göstermeden, kendisini teorik olarak sonsuz defa kopyalamış olmalıydı ta ki çevresel bir dış etken onu öldürene dek. Herhangi bir hücrenin tarihi ilk yaşayan hücreye dek incelendiğinde, bu hücrelerin bu bağlantısına “germ line“ denir.
Daha sonra -muhtemelen milyarlarca yıl sonra- bu germ line çok hücreli canlıları oluşturmaya başladı: solucanlar, kaplumbağalar, kerevitler, insanlar. Germ line, hala bir jenerasyondan diğerine aktarılmakta ve ölümsüzlüğünü devam ettirmektedir.
Fakat, bazı çok hücreli canlılarda, örneğin insanlarda, bazı hücreler germ line’dan çıkarak bir hastalık olan yaşlanma belirtileri göstermeye başladılar: kendilerini sonsuz biçimde yeniden yaratma kabiliyetleri kırılmıştı. Bu hastalığın sebebi hala çok tartışmalı fakat birçok bilim adamı bunun için çare bulmak için uğraşıyorlar.
Hayvanların genetik kodunda bu hastalığın çok uzun zamandan beri bulunması bunun hastalık olmadığı anlamına gelmez. Binlerce hastalık, hemofiliden sistik fibrozise kadar birçoğu yazılı tarihimizden çok önce genetik kodumuzda yer almaya başlamıştı. Bu hastalıkların tedavi edilmesi gerektiği ortak kanıdır ve yaşlanma hastalığının da bunlardan farklı bir durumu yoktur.
Onlarca yılımı telomer kısalması ile yaşlanmaya bağlı hastalıklar arasında bir ilişki kurabilmek için geçirdikten sonra şunu söyleyebilirim ki; yaşlanma denen durum düzinelerce birbirinden bağımsız hastalıktan oluşmaz. Biz tam da tüm bu hastalıkların ardındaki temel sebebe odaklanıyoruz. Eğer yaşlanmayı bir hastalık olarak tanımlamak sizi rahatsız ediyor ise bunu “Telomer Kısalması Hastalığı” veya “Kısa Telomer Hastalığı” olarak adlandırabilirsiniz.