Genel Anestezi Nedir?
Anestezi, duyumsama yokluğudur. Genel Anestezi, geçici bilinç kaybı ile birlikte duyu fonksiyonlarının ortadan kalkmasıdır. Alman tıbbında ve Türkiye’de bazı insanlar arasında Genel Anestezi deyimi yerine “Narkoz” da denilmektedir. Narkoz, anestezi ile eş anlamlı gibi görülüyor olsa da, tam bilinç kaybı olmadan, duyarlılığın ileri derecede ortadan kalkmasıyla oluşan belirgin uyuşma halidir.
Genel Anestezinin alternatif formları da mevcuttur. Bunlar Bölgesel Anestezi, Lokal Anestezi ve Sedasyon şeklinde gruplandırılabilirler.
Anestezi Öncesi Değerlendirme
Anestezi öncesi değerlendirme, bir hastanın ameliyat veya prosedür öncesinde anestezi ekibi tarafından yapılan bir süreçtir. Bu değerlendirme, hastanın sağlık durumunu ve anesteziye uygunluğunu değerlendirmek, hastaya uygun anestezi yöntemini seçmek ve olası komplikasyonları önlemek amacıyla yapılır.
İşte anestezi öncesi değerlendirmenin bazı önemli unsurları:
- Hastanın sağlık geçmişi: Hastanın mevcut ve önceki sağlık sorunları, kronik hastalıklar, alerjiler, operasyonlar ve ilaç kullanımı hakkında detaylı bilgi alınır. Bu bilgiler, anestezi ekibinin hastanın anesteziye uygunluğunu değerlendirmesine ve anestezi planını belirlemesine yardımcı olur.
- Fiziksel muayene: Hastanın genel sağlık durumu, solunum sistemi, dolaşım sistemi, sinir sistemi ve diğer sistemler üzerinde bir fiziksel muayene yapılır. Bu muayene, hastanın anesteziye uygunluğunu değerlendirmek ve ameliyat sırasında ortaya çıkabilecek olası riskleri belirlemek için önemlidir.
- Laboratuvar testleri: Hastanın kan testleri, idrar testleri, elektrolit düzeyleri, pıhtılaşma fonksiyonları gibi laboratuvar testleri istenebilir. Bu testler, hastanın kan değerlerini, böbrek ve karaciğer fonksiyonlarını, pıhtılaşma yeteneğini değerlendirmek ve ameliyat sırasında ortaya çıkabilecek komplikasyonları önlemek için yapılır.
- Ek testler: Bazı durumlarda, hastanın sağlık durumunu daha iyi değerlendirmek için ek testler gerekebilir. Bunlar, EKG (elektrokardiyografi), akciğer fonksiyon testleri, göğüs röntgeni, ultrason, MR gibi görüntüleme testleri olabilir.
- Anestezi seçimi: Hastanın sağlık durumu ve ameliyatın türüne göre, uygun anestezi yöntemi seçilir. Genel anestezi, lokal anestezi veya epidural anestezi gibi farklı anestezi teknikleri kullanılabilir. Anestezi ekibi, hastanın konforunu ve güvenliğini sağlamak için en uygun seçeneği belirler.
- Komplikasyon riski: Hastanın ameliyat sırasında ortaya çıkabilecek komplikasyon riski değerlendirilir. Bu riskler arasında anesteziye bağlı alerjik reaksiyonlar, kanama, enfeksiyon, akciğer problemleri ve dolaşım sorunları yer alabilir. Bu risklerin azaltılması için gerekli önlemler alınır.
Anestezi Sırasında Oluşabilecek Komplikasyonlar Nelerdir?
Anestezi sırasında nadir de olsa çeşitli komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Bu komplikasyonlar genellikle anestezi ekibi tarafından öngörülebilir ve müdahale edilebilir durumlar olsa da, bazen ciddi sonuçlara yol açabilir.
İşte anestezi sırasında oluşabilecek bazı komplikasyonlar:
- Alerjik reaksiyonlar: Anestezi ilaçlarına karşı alerjik reaksiyonlar gelişebilir. Bu reaksiyonlar, hafif kaşıntı veya kızarıklıktan, ciddi anafilaktik şoka kadar değişebilir. Bu nedenle, hastanın ilaç alerjileri dikkatlice değerlendirilir ve uygun önlemler alınır.
- Solunum sorunları: Anestezi sırasında solunum problemleri ortaya çıkabilir. Bu sorunlar, nefes alma güçlüğü, bronkospazm (solunum yollarının daralması), solunum arresti gibi durumları içerebilir. Solunum fonksiyonunu izlemek ve gerektiğinde desteklemek için uygun ekipman ve ilaçlar kullanılır.
- Kan basıncı problemleri: Anestezi, kan basıncını etkileyebilir. Kan basıncında düşme veya yükselme gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Hipotansiyon (düşük kan basıncı) hipertansiyon (yüksek kan basıncı) gibi durumlar anestezi ekibi tarafından izlenir ve gerekli müdahaleler yapılır.
- Kalp problemleri: Anestezi sırasında nadiren kalp problemleri ortaya çıkabilir. Kalp ritim bozuklukları, kalp krizi gibi durumlar oluşabilir. Hastanın kalp fonksiyonu ve elektrokardiyografi (EKG) izlemi ile kalp problemleri takip edilir ve gerektiğinde tedavi edilir.
- Üreme sistemi komplikasyonları: Bazı anestezi ilaçları, erkeklerde geçici olarak sperm üretimini etkileyebilir. Ayrıca, kadınlarda menstrüel döngüyü etkileyebilir. Bu nedenle, üreme sistemine yönelik komplikasyonlar dikkate alınır.
- İdrar retansiyonu: Genel anestezi veya epidural anestezi sonrasında idrar retansiyonu (idrarın tam olarak boşaltılamaması) ortaya çıkabilir. Bu durumda, kateterizasyon gibi müdahaleler yapılabilir.
- Uyandıktan sonraki etkiler: Anestezi sonrası bazı hastalar uyandıktan sonra bulantı, kusma, baş ağrısı, kas ağrıları gibi geçici yan etkiler yaşayabilir. Bu etkiler genellikle kısa süreli ve tedavi edilebilir.
Genel Anestezi Süreci ve Sonrası Yapılan İşlemler Nelerdir?
Genel anestezi, bir ameliyat veya cerrahi işlem sırasında hastanın bilincini kaybetmesini ve ağrı hissetmemesini sağlayan bir anestezi yöntemidir.
Genel anestezi süreci aşağıdaki adımlardan oluşur:
- Hazırlık: Hastanın ameliyat öncesi değerlendirme ve gerekli testler tamamlanmış olmalıdır. Hastanın aç olması gerekmektedir (genellikle son yemekten 6-8 saat öncesinde). Anestezi ekibi, hastaya anestezi süreci hakkında bilgi verir ve herhangi bir sorusu varsa cevaplar.
- İlaç verme: Hastanın genel anesteziye geçiş yapabilmesi için anestezi ekibi tarafından ilaçlar verilir. Bu genellikle bir intravenöz (IV) hat aracılığıyla veya solunum yoluyla yapılan bir induksiyon ilacıdır. Bu ilaçlar, hastayı hızla uyutur ve bilincini kaybetmesini sağlar.
- Solunum desteği: Hastanın solunumu, anestezi süresince devam etmesi için kontrol altında tutulur. Genellikle bir solunum tüpü (endotrakeal tüp) veya maske aracılığıyla oksijen ve anestezi gazları sağlanır. Solunum, anestezi ekibi tarafından izlenir ve gerektiğinde ayarlamalar yapılır.
- Anestezi sürdürme: Ameliyat süresince anestezi ekibi, hastanın anestezi düzeyini ve vital işaretlerini (kan basıncı, nabız, solunum) yakından takip eder. Gerekirse, anestezi düzeyi ayarlanır ve hastanın vücut sıcaklığı kontrol edilir.
- Ameliyatın tamamlanması: Ameliyat tamamlandığında, anestezi ekibi anestezinin kesilmesini sağlar. Anestezinin etkisini azaltan ilaçlar verilir ve solunum tüpü çıkarılır. Hastanın solunumu ve diğer vital işaretleri izlenmeye devam edilir.
Genel anestezi sonrasında ise aşağıdaki işlemler gerçekleştirilir:
- Uyanma ve izleme: Hastanın bilinci açılmaya başlar ve uyanır. Hastanın solunumu, kan basıncı, nabız ve oksijen seviyeleri izlenmeye devam edilir. Genellikle bir uyanma odasında veya yoğun bakım ünitesinde yakından takip edilir.
- Ağrı kontrolü: Ameliyat sonrası ağrı kontrolü önemlidir. Hastaya ağrı kesici ilaçlar verilebilir ve farklı yöntemler kullanılarak ağrı yönetimi sağlanır (örneğin, intravenöz veya epidural ağrı pompası).
- Hastanın durumuna göre taburcu veya yatış: Hastanın durumuna ve ameliyatın türüne bağlı olarak, taburcu edilmesi veya hastanede bir süre yatması gerekebilir. Hastanın vital işaretleri stabil hale geldiğinde ve ağrı kontrolü sağlandığında taburcu işlemi gerçekleştirilir.