9 Eylül tarihinde Moria mülteci kampı Yunanistan’ın Midilli adasında yandı. Avrupa’nın en büyük merkezinde yaklaşık 13.000 kişi yaşıyordu. Sürgündeki Türk profesör Serdar Değirmencioğlu haftalardır bu adada ve bize neler olduğunu anlatıyor. Şöyle iletiyor: “Bu kamp, AB ile Ankara arasında imzalanan göçmenler anlaşmasının bir sonucu“.
“Şu anda adanın kuzeydoğusunda, Skalaskamia adında küçük bir kasabadayım. Yangın gece meydana geldi; etraf kıyamet alanı gibiydi ve tüm tarlanın yandığını söyleyebiliriz. Bildiğim kadarıyla şimdiye kadar kimse ölmedi ”.
Değirmencioğlu’na göre yangının nedeni çok net değil ve resmi bir açıklama da yok. “Bazı kaynaklar, tüm bunların, salgından ölmekten korkan mahkumların ürettiği küçük bir ayaklanmadan kaynaklandığını söylüyor. Aslında, önceki haftalarda ilk vakalar tespit edilmişti. Bu nedenle kampı, mültecilerin kendilerinin ateşe vermiş olması mümkün. Diğer kaynaklar, bunun yerine yangının polisin aynı isyan sırasında attığı göz yaşartıcı gazdan kaynaklandığını söylüyor. Bu sava göre yangını başlatan güvenlik kuvvetleri“.
Değirmencioğlu, bölgenin girilemez olduğunu, bu nedenle yangının tamamen durdurulup durdurulmadığının bilinmediğini, ayrıca ertesi gün ikinci bir yangın çıktığını vurguladı. Ayrıca mültecilerin kamptan kaçtığını ve adaya dağıldığını söylüyor “Sokaklarda, süpermarket otoparklarında, parklarda veya tepelerde uyuyorlar“.
Devlet görevlilerinin tepkisi oldukça insanlık dışı görünüyor: “Polis, mültecilerin adanın merkezine ulaşmasını önlemek için barikatlar kuruyor. Mültecileri ağırlamak için güvenli bir bölge yaratmaya değil, onları durdurmaya çalışıyorlardı. Açıkçası bu, aynı zamanda, adanın sağcı ve faşist kesiminin bölge sakinleri arasında virüsün mültecilerin gelişiyle yayılabileceği korkusunu yaymasından kaynaklanıyor“. Değirmencioğlu, adadaki STK’ların, yardım göndermek yerine polis gönderen merkez hükümet tavrını “kabul edilemez” olarak nitelendirdiğini aktarıyor. Bu arada, Atina Midilli’de 4 ay boyunca olağanüstü hâl ilan etti. Dolayısıyla, Atina’nın ana tercihi mültecileri kurtarmak değil, onlara bir tehdit muamelesi etmek gibi görünüyor.
Adanın gazetelere anılması aslında ilk değil. Ege sularında bulunan bu küçük cennet, devasa mülteci kampı ve son derece istikrarsız koşulları sayesinde son yıllarda ünlendi.
“Yunanistan son yıllarda çöp sepeti muamelesi görüyor. Avrupa Birliği, 2015‘ten sonra, herkesin sınırları geçemeyeceğine ve geçiş yapanların sınıra en yakın kamplarda tutulması gerektiğine karar verdi. AB, Türkiye’deki mevcut hükümetle 2016 anlaşmasını imzaladı ve mültecilerin yönetimini, milyonlarca Euro vermek suretiyle Erdoğan rejimine emanet etti. Pek tabii, son yıllarda insanlar hareket etmeye ve Avrupa sınırlarına ulaşmaya devam etti. Dolayısıyla Midilli, mültecilerin toplandığı bir sepet haline geldi. Başlangıçta küçük Moria kampı yaklaşık 3.000 kişiyi misafir ediyordu, ancak şimdi 4 kat daha büyük“.
Değirmencioğlu, Moria kampı vakasının, Avrupa Birliği göç politikalarının apaçık başarısızlığının bir kanıtı olduğunu belirtiyor. Ona göre, bu dramatik durum kuşkusuz Türk hükümeti ile AB arasında imzalanan anlaşmanın sonucudur.
“Adada yaşayanlar başlangıçta mültecilerle dayanışma gösterdi. Ancak zamanla işler değişti. Öncelikle Atina bu kampı açmaya karar verdiğinde bu insanların fikri alınmadı. Daha sonra da kampın yönetilme şekli ve aşırılık yanlısı adaya unsurların sızması mültecilere yönelik düşmanlığın artmasına neden oldu. Bugün salgın adanın ekonomisini de güçlü bir şekilde etkiliyor ve birçok bölge sakini de hatalı bir şekilde mültecileri suçluyor “.
Değirmencioğlu’na göre, hem adada hem de başkentte pek çok kişi kampın yeniden inşa edilmemesini ve mültecilerin, daha iyi muamele görmeleri için ada dışına nakledilmesini umuyor.
“Moria kampındaki kötü muamelenin, aynı zamanda, mültecileri Avrupa’ya gitme fikrinden vazgeçirmek için bilinçli olarak korkutmaya çalışan bir politikayı da hedeflediğini düşünüyorum. Şimdi, kampın yıkılmasıyla, görünüşe göre bu yıkma politikası da sona erdi. Mevcut sağcı hükümet bu tedirginliğe son verecek çözümler üretemeye kesinlikle yanaşmazdı“.
Yangının erken saatlerinde yaklaşık 400 küçük çocuk Atina’ya nakledildi ve Değirmencioğlu’na göre önümüzdeki birkaç gün için plan tüm mültecileri gemiyle ülkenin geri kalan bölgelerine nakletmek.