Obezite, Fazla Kilo ve Kanser Riski
Günümüzde özellikle Amerika’da obezite çok yaygındır ve ABD’li yetişkinlerin neredeyse üçte ikisinden fazlası aşırı kilolu veya obez bulunmaktadır. Bu da, kas gibi yağsız vücut dokusuna oranla vücutta daha fazla yağ olduğunu gösterir. Birçok faktör, insanların aşırı kilolu veya obez olmasına neden olabilir. Bunlara genetik, hormonal, çevresel, duygusal ve kültürel faktörleri örnek verebiliriz. Aşırı kilolu veya obez kişilerde çok ciddi sağlık sorunları riski daha yüksektir. Bu sağlık sorunları; tip 2 diyabet, yüksek tansiyon ve kalp hastalığıdır. Fazla kilolu veya obez olmak da kanser riski ile ilişkilidir.
Obezite ve kanser arasındaki ilişkiyi anlamak
Çeşitli çalışmalar gösteriyor ki, aşırı kilolu veya obez olmak, kanserin büyümesini ve kanser riskini arttırabilir. Obezitenin kanser ile bağlantılı olduğunu gösteren olası nedenler şunlardır:
- İnsülin ve insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1) seviyelerinin artması, bazı kanser türlerinin gelişmesine katkı sağlayabilir.
- Kronik, düşük seviyeli enflamasyon, obez kişilerde daha sık görülür ve artan kanser riski ile bağlantılıdır.
- Yağ dokusu tarafından üretilen yüksek miktarda östrojen, meme ve endometrial kanser gibi bazı kanser türlerinin gelişme riskini arttırabilir.
- Yağ hücreleri de kanser hücresi büyümesini düzenleyen süreçleri etkileyebilir.
Hayatınız boyunca kilo değişiklikleri kanseri riskini etkileyebilir. Çalışmalar, aşağıdaki faktörlerin kanser riskini etkileyebileceğini göstermiştir:
- Yüksek doğum ağırlığı
- Yetişkinken kilo almak
- Defalarca kilo alıp vermek
Araştırmalar, sağlıklı kilonuzu korumanızı öneriyor. Bu durum, kanser riskinin azalması ve kanseri yendikten sonra yeniden nüksetme olasılığının düşmesi ile bağlantılıdır.
Fazla kilo veya obezite ile bağlantılı kanser türleri
Aşırı kilolu veya obez olmak bazı kanser türleri ile bağlantılı bulunmuştur:
- Göğüs
- Kolorektal
- Rahim
- Böbrek
- Baş ve boyun
- Özofagus (yemek borusu)
- Pankreas
- Rahim içi (Endometrium)
- Prostat
- Safra kesesi
- Tiroid
Kilo artışı ölçümü
Obezite, genellikle beden kitle indeksi (BKİ) ile ölçülür: bir kişinin ağırlığı ve boy ve bel ölçümleri oranı. Normal beden kitle inseksi 18.5 ve 24.9 aralığındadır. Beden kitle inseksi 25 ve 29.5 aralığında ise; kişi kilolu olarak kabul edilir ve 30’dan yüksekse obezdir. Buna ek olarak, daha geniş bel ölçümü olan insanların kalp hastalığı gibi çeşitli hastalıklara yakalanma riski daha yüksektir. Normal bel ölçüsü erkekler için 100 cm altı ve kadınlar için de 90 cm altında olmalıdır.
Kilo kontrolü hakkında ipuçları:
Kilo alımını kontrol etmek için ne kadar yemek yediğinizin ve ne kadar egzersiz yaptığınızın farkında olmanız önemlidir. Ayrıca yeme ve içme hususunda sağlıklı seçimler yapmanız gerekir. İşte size yardımcı olacak bazı ipuçları şunlardır:
- Daha fazla sebze, meyve, yağsız protein ve kepekli tahıllar yiyin. Et sulu çorbalar gibi bazı gıda türleri aynı zamanda kişinin daha tok hissetmesine yardımcı olabilir.
- Meyve suyu ve soda gibi şekeri oranı yüksek olan gıdalardan ve içeceklerden uzak durun.
- Sağlıklı kilonuzu korumaya ve fiziksel aktivite düzeyinizi desteklemeye ihtiyacınız kadar kalori alın.
- Çoğu günlerde orta dereceden yoğun fiziksel aktiviteye günde 30 ila 60 dakika boyunca zaman ayırın. Fiziksel aktivitede küçük bir artışın bile faydası vardır.
Fazla kilolu veya obez insanlar için öneriler
Şu anda fazla kilolu veya obez iseniz, beslenme ve egzersiz yoluyla kilo vermek için adımlar atmaya başlamak en iyisidir. İlk olarak, vücut ağırlığının %5 ila %10’unu kaybetmeyi hedefleyin. Bu miktar küçük gibi görünse de, araştırmalar bile ağırlığının %5 ila %10’unu kaybetmenin yararlı olduğunu göstermektedir. Çoğu hastane ve sağlık kuruluşlarındaki profesyoneller, kilo yönetimi danışmanlığı ve tedavi sağlamaktadır.
Bazen beslenme değişiklikleri ve fiziksel aktivitenin artırılması yeterli değildir. Ancak başka adımlar da vardır. Obezite tedavisi için Ulusal Sağlık Enstitüleri‘nin yaklaşımı şunları içerir:
- Yaşam biçimi davranışlarında değişiklik: İlk olarak, yenilen gıdaların miktarını azaltmak ve diğer zayıflama tedavilerini düşünmeden önce fiziksel aktiviteyi artırmak önemlidir.Kilo verme konusunda uzman bir doktor, diyetisyen, psikologdan yardım alabilirsiniz.
- Davranış değişiklik desteği: Birçokları için, fazla kilolu ya da obez olmak sadece çok fazla yemek ve çok az egzersizden daha karmaşıktır. Kilo vermeye çalışırken destek almak önemlidir. Çoğu kilo verme programı, sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri yapma ve uzun süreli bunlara adapte olmayı içerir.
- İlaçlar: Kilo verdiren ilaçlar; genelde sadece diyet, egzersiz ve davranış değişikliği desteği bir arada çalışmadığı zaman tavsiye edilir. Ya da, eğer obez olmaktan başka ciddi sağlık sorunları varsa önerilir.
- Obezite cerrahisi: Bir kişinin midesini küçültmek için uygulanılan çeşitli prosedürler için verilen bir terimdir. Beden kitle indeksi 40 ve üzeri olan insanlar için bir seçenek olabilir. Ya da, beden kitle indeksi 35 veya daha yüksek olan, aynı zamanda obezite ile ilişkili başka ciddi sağlık durumu bulunan kişilerce tercih edilebilir.