GARVEY, Marcus M. (1887-1940)
Jamaikalı eylem adamı. Afrika milliyetçi hareketinin önderlerindendir.
17 Ağustos 1887’de Jamaika’da St. Ann’s Bay’de doğdu, 10 Haziran 1940’ta Londra’da öldü. 14 yaşına kadar okula devam edebildi. Daha sonra bir basımevinde çırak olarak çalışmaya başladı. 1903’te Kingston’ a giderek Jamaika’daki ilk sendika olan Matbaacılar Sendikası’nın kurulmasına öncülük etti. Daha sonra Watchman adlı bir dergi yayımladı.
1910’da Orta Amerika’yı dolaştı. 1912-1914 arasında kaldığı Londra’da Afrika milliyetçiliğini savunan gruplarla ilişki kurdu. 1914’te Jamaika’ya dönerek Universal Negro Improvement Association’ı (UNIA) (Evrensel Zenci İlerleme Derneği) ve African Communities League’i (Afrika Toplulukları Birliği) kurdu. 1916’da ABD’ye giden Garvey New York’ta UNIA’nın bir şubesini açtı. Daha sonra ABD’nin diğer kentlerinde, Güney Amerika’da ve Karayibler’ de yeni şubeler kurdu. Derneğin resmi yayın organı olan Negro World gazetesini dünyanın her yanındaki zenci topluluklarına ulaştırmaya çalıştı. Afrika Ortodoks Kilisesi’nin kurulmasına öncülük etti.
Afrikalılar’ın kendilerini iktisadi olarak güçlendirmelerini savunan Garvey, Black Star Line ve Negro Factories Corporation adlı ticaret şirketlerini kurdu. 1925’te Black Star Line şirketine ilişkin bir yolsuzluk olayı nedeniyle tutuklandı. Üç yıla yakın hapis yattıktan sonra Jamaika’ya gönderildi. Burada bir süre siyasetle uğraştıktan sonra yeniden İngiltere’ ye giderek Afrika milliyetçiliğini yaygınlaştırmaya çalıştı.
Garvey’in başlattığı hareket çağdaş dünyadaki en büyük milliyetçi zenci hareketlerinden biridir. 1922-1924 arasında hareketin yandaşlarının sayısı 8 milyonu aşmıştı. Zencilerin kendi tarihlerine ve kültürel miraslarına sahip çıkmalarını savunan Garvey, zencilerin kendi kendini yönettiği bir toplum oluşturmalarını amaçlamaktaydı.
Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi