Vücudumuzda dolaşan kanda birçok değişik madde ve hücre bulunur. Kanın her parçasının kendine has bir görevi vardır. Kan, vücuda giren yabancı maddeleri etkisiz hale getirir. Bu durum kanda bulunan akyuvar ve antikorlar ile sağlanır. Yetişkin bir insanda yaklaşık olarak vücut ağırlığının %6’sı oranında kan bulunur.
Kanımız alyuvar, akyuvar ve trombosit adı verilen hücreler ve tüm bu hücreleri bir arada tutan plazma adı verilen sıvıdan oluşur. Kana kırmızı rengini veren madde, kırmızı kan hücreleri olarak da bilinen alyuvarlardır. Bu hücreler oksijenin akciğerlerden tüm vücudumuza taşınmasını sağlar. Bunu da içlerinde bulunan hemoglobin proteini sayesinde yaparlar. Kan, akciğerlerden geçerken burada bulunan oksijen, hemoglobinin yapısında bulunan demire bağlanır. Oksijen ve demir bağlandığında hemoglobin kanımıza kırmızı rengi verir.
Kalbimiz, beynimiz, sinir sistemi, hormonlar, duyu organlarımız, kan dolaşımı… Vücudumuz her gün 24 saat boyunca hiç durmadan çalışır, her şey yolunda gidiyorsa hangi organın ne yaptığının çoğu kez biz hiç farkına varmayız.
Kanın Yapısı Nasıldır?
Kanımızın sıvı kısmına “plazma” adı verilir ve kanın yarısından çoğunu oluşturur. Rengi açık sarıdır ve sudan daha yoğundur; böylece birçok madde, içinde çözülebilir. Bu maddeler, kan hücrelerine ek olarak; protein, hastalıklarla savaşan antikorlar, pıhtılaşmayı önleyen fibrinojenler, karbon hidratlar, yağlar ve tuzlardır. Kan hücreleri ve plazmadan meydana gelen kan doku, vücudu bir ulaşım ağı gibi saran damarlar içinde dolaşır. Kan; vücutta taşıma, düzenleme, savunma ve koruma gibi önemli görevleri olan özel bir sıvıdır.
Kana Rengini Veren Madde Nedir?
Kırmızı hücreler (alyuvar da denir), kana rengini verir. Sayılarının çokluğu nedeniyle, kanın rengi kırmızıdır. Yaklaşık 35 trilyon küçük, yuvarlak ve yassı disk hep birlikte vücudumuzda dolaşır. Yeni kırmızı hücre büyüdükçe ve ilikte yetişkin şekle geldikçe özünü yitirir, giderek daha fazla hemoglobin oluşturur. Hemoglobin, kana kırmızı rengi veren maddedir. Kırmızı kan hücreleri yaklaşık 4 ay yaşar ve çoğunlukla dalakta parçalanırlar. Eskiyen veya yok olan hücreler yeni hücrelerle yenilenir.
Kanımız Kırmızı Olduğu Halde Damarlarımız Neden Mavidir?
Kimi zaman damarlarımızın, özellikle de temiz olmayan, oksijen taşımayan damarlarımızdaki kanın mavi, mor, hatta yeşil gözükmesi insanların kanın orijinal renginin kırmızı değil, mavi olduğunu düşünmeye itmiştir. Kirli kan bile hiçbir zaman mavi renkte değildir; sadece deri üzerinden bu şekilde gözükür. Kan, bazı hastalıklar nedeniyle de mavi renkteymiş gibi gözükebilir ve buna siyanoz adı verilir. Örneğin hemoglobin kalıcı bir şekilde oksidize olduğunda, kahverengi olan “methemoglobin” denen bir moleküle dönüşür ve artık oksijen taşıyamaz. Deri üzerinden ise mavimsi bir renkte gözükür. Bu, kırmızı kan hücrelerinin %2-3’lük bir kısmını oluşturur. Kimi zamansa hemoglobin kısmen oksijen bağlar ve bu duruma “sülfemoglobinemi” denir. Çok nadir olan bu hastalıkta da damarlar mavi renkte gözükür.