RUFUNSA, ZAMBIA – Mary Phiri, mısır tarlasında yiyecek ararken ara sıra kollarındaki sabah çiyini silerek çelimsiz yürüyor. Başkent Lusaka’nın yaklaşık 160 kilometre (100 mil) doğusundaki kırsal bir bölge olan Rufunsa’daki küçük çiftliğinde mısır saplarını incelemek için duruyor.
“Tahıllar bizi hayal kırıklığına uğrattı” diyor.
Mısır saplarından bazıları kuraklık nedeniyle kuruyor ve olmayanlar ordu solucanları tarafından istila edilmedi. Uzun bir aramadan sonra, pek de sağlıklı olmayan balkabağı ve mısır başakları bulur. Onları Zambiyalı kadınların genellikle bellerine taktıkları renkli bir kumaş olan chitenge’sine sarıyor ve yavaş yavaş evine, çimenlerle kaplı çatılı küçük bir kerpiç kulübeye doğru yürüyor. Dinlenmek için kamıştan bir hasıra uzanır ve 16 yaşındaki kızından kulübenin dışında ateş yakmasını ister. Bu, 2014’ten beri HIV ile yaşayan bir dul olan Phiri’nin antiretroviral ilaçlarını alabilmesinden önceki günün tek öğünü olacaktı.
Koronavirüs pandemisinin neden olduğu ekonomik sıkıntı, düzensiz yağışlar ve ordu solucanlarının salgınları nedeniyle yetersiz gıda hasadı ile birleştiğinde, HIV ile yaşayan birçok Zambiya’nın artık yeterli beslenmediği anlamına geliyor. Bu, ilaç almayı daha acı verici hale getirdi ve onları fırsatçı enfeksiyonlara karşı savunmasız bıraktı.
HIV/AIDS ile yaşayan insanları savunan bir sivil toplum kuruluşu olan Tedavi Savunuculuğu ve Okuryazarlık Kampanyası direktörü Felix Mwanza, HIV ile yaşayan Zambiyalıların devlet sağlık merkezlerinden ücretsiz antiretroviral ilaçlar almasına rağmen, uygun gıda alımının büyük bir zorluk olmaya devam ettiğini söylüyor. Mwanza, “Birçok insanın yiyecek eksikliği nedeniyle antiretroviral ilaçları almayı bıraktığını görüyoruz” diyor. “Yemeksiz alındıklarında ilaçların vücutları üzerinde yaratabileceği olumsuz etkilerden korkuyorlar.”
Lusaka merkezli bir eczacı olan Corrine Zulu, antiretroviral ilaçların yemekle birlikte alınmasına gerek olmadığını, ancak ilacın bazı hastaları daha aç bırakabileceğini ve daha sık yemek yemek istemesine neden olabileceğini söylüyor. Çok sayıda araştırma, beslenme diyetinin eksikliğinin antiretroviral ilaç tedavilerine uyumu azaltabileceğini de göstermiştir. Araştırma Health Care Women International dergisinde yayınlandı.
Daha da kötüleşebilir. Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu tarafından 2021 yılında yayınlanan bir ülke raporuna göre, Zambiya’da iklim değişikliği ve tutarsız hava koşulları, mahsul kıtlığına yol açan sel ve kuraklık gibi aşırı olaylara neden olmaya devam ediyor.
Beslenme uzmanı Tsitsi Kapandamake, yeterli gıda eksikliğinin HIV ile yaşayan insanları komplikasyonlara yatkın hale getirdiğini söylüyor. Bunun nedeni, zayıf beslenme üzerine ilaç almanın yan etkileri şiddetlendirebilmesi ve kişiyi diğer enfeksiyonlara karşı daha duyarlı hale getirerek vücuda daha fazla zarar vermesidir. “Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerin çeşitli bir diyete sahip olmaları ve enfeksiyonlarla savaşmalarına yardımcı olmak için sık sık yeterli miktarda yemek yemeleri önerilir” diyor.
Zambiya, virüsle yaşayan yaklaşık 1,5 milyon insanla Afrika’daki en yüksek HIV enfeksiyonu oranlarından birine sahip. Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programına göre, 2020 yılında ülke tahminen 69.000 yeni HIV enfeksiyonu kaydetti. Zambiya, hastalık belirtileri gösterip göstermediğine bakılmaksızın HIV testi pozitif çıkan herkese tedavi öneren Dünya Sağlık Örgütü yönergelerini kabul etti. HIV ile yaşayan Zambiyalıların %80’inden biraz fazlası antiretroviral ilaçlar kullanıyor.
Zambiya, virüsle yaşayan yaklaşık 1,5 milyon insanla Afrika’daki en yüksek HIV enfeksiyonu oranlarından birine sahip.
A ders çalışma Annals of Clinical Microbiology and Antimicrobials dergisinde 2012 yılında yayınlanan kırsal Zambiya’daki antiretroviral tedavi araştırmasında, HIV pozitif insanların en az %13’ünün gıda yetersizliği nedeniyle antiretroviral ilaçlara bağlı kalmadığı bulundu. ve göre Araştırma Afrika AIDS Araştırmaları Dergisi’nde 2017’de yayınlanan araştırmaya göre HIV pozitif kişilerin %74’ü şiddetli açlık yaşadıklarını söyledi.
Lusaka’da ikinci el kıyafet ticareti yapan Chrispin Makungu, iki yıl önce, gıda eksikliği nedeniyle olumsuz yan etkilere neden oldukları için antiretroviral ilaçları bırakan 39 yaşındaki kız kardeşini kaybettiğini söylüyor.
Makungu, “Finansal olarak mücadele ediyordu ve uygun yemekleri karşılayamadı” diyor. “İlaçlar onu gerçekten hasta etti. Onları almayı bıraktı ve iyileşti, ancak daha sonra daha da hastalandı ve öldü.”
Toplum geliştirme ve sosyal hizmetler bakanı Doreen Mwamba, hükümetin yiyecek almaya gücü yetmeyen aileleri belirlemeye çalıştığını ve onlara nakit yardımlarda bulunduğunu söyledi. Mwamba, “Her Zambiyalının düzgün yemek yemesini sağlamak için çok çalışıyoruz” diyor.
Yasadışı Kömür Ticareti Artarken Ormanlar Acı Çekiyor
okumak için tıklayın
2003’ten beri Zambiya, gıdaya parası yetmeyen ailelere yardım etmek için Sosyal Nakit Transferi olarak bilinen bir program yürütüyor. 2022’nin başlarında, program 970.000’den fazla haneye ulaştı ve yıl sonuna kadar 1 milyondan fazla haneye ulaşmayı hedefliyor. analiz bakanlık tarafından. Her iki ayda bir, yararlanıcılar yaklaşık 25 kilogram (55 pound) mısır unu almaya yetecek kadar 400 Zambiya kwacha (yaklaşık 0,02 $) alıyor. Para nakit olarak dağıtılır veya mobil cüzdanlara veya banka hesaplarına gönderilir.
Mwamba, “Yoksulluğu sona erdirmek, tüm sektörleri içeren çok sektörlü bir sorundur” diyor.
Ancak bakan, sınırlı fonların hükümetin yalnızca belirli gereksinimleri karşılayan kişilere yardım edebileceği anlamına geldiğini söylüyor. Phiri, üç çocuğu olan HIV pozitif bir kadın olarak hak kazanıyor. Ama parayı alamıyor. “Bundan haberim yoktu” diyor. “Kayıt için nereye gideceğimi bile bilmiyorum.”
Phiri, çiftçilere ücretsiz gübre ve tohum sağlayan bir Tarım Bakanlığı girişimi olan Çiftçi Girdi Destek Programından yararlandığını, ancak yağış eksikliği ve sonbahar ordusu solucanlarının istilasının kasvetli bir hasata yol açtığını söyledi. Kocasının AIDS’ten öldüğü 2017 yılına kadar ailesinin yaşadığı Lusaka’ya iş bulmaya çalışmak için taşınmayı düşündü. Ama hastalığı onu enerjisiz bıraktı. Phiri, “Acıktığımda ama yiyecek bir şey olmadığında gerçekten zayıflıyorum” diyor.
Çocuklarıyla birlikte yediği balkabağı ve mısır parçaları kaynatılıp suyla tüketiliyor. Ara sıra şekerle karıştırılmış bir bardak sıcak su dışında, vücudunun fena halde can attığı besinleri takviye edecek başka yiyeceği yok. Aldığı ilaçların HIV’i yönetmek için gerekli olduğunu biliyor, ancak birkaç kez açlığın onları durdurmayı düşünmesine neden olduğunu kabul ediyor.
“Bazen,” diyor, “uyuşturucular beni öldürecekmiş gibi hissediyorum.”
Kaynak : https://globalpressjournal.com/africa/zambia/antiretrovirals-help-manage-hiv-hunger-makes-hard-take/