KKTC
Bush Yönetimi, bir yandan da Kıbrıs konusunun canlanması için özel bir çaba gösteriyordu. KKTC'de seçimler yaklaşmıştı. Amerikalılar, resmi bir yorum yapmıyor ama BM Genel Sekreterinin çözüm çabalarını desteklediklerini söyleyerek hem açıkça tavır koyuyor hem de Kıbrıs'ta söz hakları olduğunu ima etmekten de kaçınmıyordu. Kıbrıs Koordinatörü Tom Weston bir süredir Washington-Ankara-Lefkoşa arasında mekik dokuyordu. Weston, seçimlerden sonra Amerikan Yönetimi'nin harekete geçeceğini gösteren sinyaller verdi. Bush Yönetimi KKTC'deki seçim sonucundan büyük memnunluk duydu. Washington sonucu "Umudun korkuya üstün gelmesi" şeklinde değerlendirdi.
Bush yönetimi, KKTC'deki parlamento seçimini yorumlarken, Kıbrıslı Türklerin 1 Mayıs'ta Avrupa Birliği'ne üye olmalarını sağlayacak kapsamlı bir çözümden yana olduğunu bildirdi. Amerikan Yönetimi, hemen harekete geçti. Ankara da kendisine destek verince, Başkan Bush, tarafların hemen masaya oturmasını istedi. Bush, bu arada Yunanistan Başbakanı Simitis'e de bir mektup gönderdi. Bush, Yunan Başbakanından Rum Yönetimi Lideri Papadopulos'u 'Annan Planı' çerçevesinde görüşmelerin yapılmasına teşvik etmesini istedi. Başkan, "Sizleri Güvenlik Konseyi'nin oybirliğiyle kabul ettiği bu yaklaşımı doğrudan izlemeye teşvik ediyor ve Papadopulos'u da aynı şeyi yapması için cesaretlendirmenizi istiyorum" dedi.
Bush'a göre, 2004 Kıbrıs'ın Avrupa Birliği'ne üye olma hayallerinin gerçekleşeceği tarihi bir yıldı ve bu nedenle işbirliği yapılması gerekliydi. Başkan Bush, öteki Amerikan başkanları gibi Kıbrıs sorununu Atina ve Ankara üzerinden çözmeye çalışıyordu. Erdoğan ve Simitis'i doğrudan aramasının nedeni buydu. Bush, Denktaş ve Papadopulos'u by-pass ediyordu. Yunanistan Başbakanı Simitis, Başkan Bush'a bir mektupla cevap verdi. Simitis, Atina'nın üzerine düşen görevi yapmaya hazır olduğunu bildirdi. Bush mektubun bir benzerini de Başbakan Erdoğan'a yolladı. Bush, Erdoğan'a da bir an önce masaya oturmaları çağrısında bulundu. Simitis ve Papadopulos mektubu yanıtlarken, Erdoğan, Bush'un mektubunu Türk kamuoyundan gizledi.
Başkan Bush, mektubunda, Kıbrıs'ta anlaşmaya varılmasıyla adanın bir bütün olarak AB'ye girmesi için bir fırsat penceresi bulunduğunu bildirdi. Bush, "Bu pencerenin kapanmasına izin vermemeliyiz. Taraflar, iyi niyetle ve BM Genel Sekreteri Kofi Annan planı temelinde hemen müzakeru masasına dönmelidir" dedi. Başkan, Annan'ın tarafların çözüm planını benimseyerek, belirli bir tarihte referandumu sunma konusunda niyetlerini açıklamaları koşuluyla Kıbrıs konusunda yeniden inisiyatif üstlenmeyi kabul ettiğini hatırlattı.
Reuters Haber Ajansı mektubu açıklayarak Erdoğan'ı zor durumda bıraktı. Mektubu Washington'un da gizli tutması dikkat çekiciydi. Türkiye'nin Washington Büyükelçisi Faruk Loğoğlu, hukümetin müzakerelerin bir an önce başlaması için Annan Planı konusunda sınırlı fakat önemli değişiklikler üzerinde anlaştığını söyledi. Başkan Bush, ay sonunda Washington'a gelecek olan Başbakan Recep Erdoğan'la da Kıbrıs'ı ayrıntılı görüşmeyi planlıyordu. Beyaz Saray KKTC'deki seçimden hemen sonra harekte geçti ve Kıbrıs Özel koordinatörü Weston bir haftalık bir ziyaret için bölgeye gitti.
BÜYÜKELÇİ KLASSON
Bush Yönetimi müthiş bir Kıbrıs diplomasisi başlattı. Amerika'nın Lefkoşe Büyükelçisi Michael Klasson, bilgi vermek için Washington'a çağrıldı. Büyükelçi Michael Klasson, Washington'da da lobi başlattı. Basın topantıları ve düşünce kuruluşlarında açıklamalar yaptı. Lefkoşa Büyükelçisi konuşmalarında "Artık geriye dönüş yok" diyerek, aba altından sopa göstermeyi ihmal etmedi. Amerikalılar, Kıbrıs'la ilgili konu açıldığında her fırsatta Amerika'nın taraf olmadığını söylüyordu ama bu tanımlama çok komikti.
Amerika'nın baskısı olmasa tarafları bir masanın etrafına toplamanın mümkün olmadığını herkes biliyordu. Tabii Annan'a planı kimin hazırlattığı da başka bir önemli soruydu. Kıbrıs konusu her dönemde Washington'da canlı tutuldu. Zaman zaman gündemden çekildi ama hiç bir plan rafa kaldırılmadı. 1974'den beri hazırlanan her BM kararının ya da planının arkasında Amerika oldu. Dolayısıyla "bu plan öldü" diye bir şey söz konusu olmadı. Her plan zamanı geldiğinde masaya kondu.
Lefkoşe Büyükelçisi Klasson, Washington'da Yabancı Basın Merkezi'ndeki basın toplantısında şu mesajı verdi:
"Annan Planının gereklerini yerine getirin ki, müzakereler başlasın."
Amerikan Büyükelçisine göre, Kıbrıs Türk tarafında halkın önemli bir bölümü çözüm istiyordu. Milletvekilliği seçimlerinde de bu kararlılığını göstermişti. Büyükelçi Michael Klasson, Haziran ayında İstanbul'da yapılacak NATO zirvesine Kıbrıs sorununu çözmüş olarak gitmek istediklerini, Amerika'nın bu zirvede NATO'nun geleceği için parlak fikirler getirmeyi planladığını söyledi. Büyükelçinin sözleri, Amerika'nın Kıbrıs'ta bazı planları mı olduğu, sorusunu da beraberinde getirdi.
Kaynakça
Kitap: Washington'da Akrobasi
Yazar: Yılmaz Polat