Dünyada binlerce yıldır insanlar kendilerini ısıtmak, çeşitli araçlar yapabilmek için yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynaklarını kullandılar. Binlerce yıldır yaşadığımız bu yeryüzü üzerinde artık yenilenemez enerji kaynaklarında son noktaya hızla gidiyoruz. Son yıllarda insanlar beklenenden daha fazla yeraltı kaynaklarına ihtiyaç duymaya başladılar ve daha fazla bu alanda yenilenemez enerji kaynaklarına talep gösterdiler.
İnsanlar derken, siz, biz ve diğer tüm insanlar bu sınıfta yer alıyor. Bugün evinize aldığınız 8K televizyon sizin daha fazla enerji talep etmeniz anlamına geliyor, bu enerjiyi devlet size sağlamak zorunda kalıyor ve bu da devletin daha fazla enerji alanında yenilenemez kaynaklara ilgi göstermesine ve bu kaynakları daha fazla kullanmasına sebep oluyor.
Doğal olarak hiçbir gelişmiş ve demokratik ülkede ‘ben bu vatandaşa bu kadar enerji veririm, daha da fazlasını veremem’ denilemez. Bu sebeple insanlar yenilenemeyen enerji kaynaklarına daha fazla ilgi göstermek zorunda kaldılar, aslında insanlar değil, devletler yenilenemez enerji kaynaklarına ihtiyaç duydular.
İçindekiler
- Önce yenilenemez enerjinin ne olduğunu inceleyelim
- Yenilenemeyen enerji kaynakları gerçekten bitecek mi?
- Yenilenemez enerji kaynaklarını idareli kullanmak mümkün mü?
- Yenilenemez enerji kaynakları hangileridir?
- 1# Kömür Enerjisi Yenilenemez Enerjidir
- 2# Doğalgaz Yenilenemez Enerji Kaynağıdır
- 3# Petrol Enerjisi Yenilenemez Enerji Kaynağıdır
- 4# Nükleer Enerji Yenilenemez Enerji Kaynaklarındandır
Önce yenilenemez enerjinin ne olduğunu inceleyelim
Yenilenemeyen enerji demek bir daha o enerjinin yenilenemeyecek olduğu anlamına gelir. Bugün çıkardığınız petrolün yerine daha fazla petrol üretebilirsiniz ancak yeraltında mevcut stokları arttıramazsınız. Ancak güneş enerjisi gibi enerji kaynakları süreklidir.
Ufak bir bilgi verelim: Hiçbir enerji-kaynak sınırsız değildir. Güneş’in bir gün sönmesi ve enerji kaynağınımız olmaktan çıkarak eğer insanlar o zamana kadar önlemler almaz ise yeryüzünden tüm ırkın silinmesi beklenmektedir.
Yenilenemeyen enerji kaynakları her geçen gün daha fazla talep alırken, özellikle bu kaynaklara sahip olan devletler sahip oldukları yeraltı kaynaklarını satarak zengin oldular. Yenilenemeyen enerji nedir? Diye size sorulduğu zaman kısaca şu yanıtı verebilirsiniz: Sürdürülebilir olmayan, yenilenemeyen ve yerine konamayan.
Doğalgaz bugün için dünyada en fazla kullanılan yenilenemeyen enerji kaynaklarından bir tanesidir. Ancak buna rağmen tüm evlere doğalgaz borusu döşenmeye devam ediyor ve gelecekte insanların büyük bir bölümünün doğalgaz kullanımının artmaya başlayacağı tahmin edilmektedir.
Bu yenilenemez enerji kaynağına bugünden bu kadar fazla yatırım yapılmasının sebebi ise onlarca yıl yetebilecek kadar doğalgaz olması ve bu sayede devletlerin yenilenemez bu enerji kaynağından daha fazla fayda sağlamak istemesinden ortaya çıkmaktadır. Eskiden insanlar kömürle daha çok ısınıyordu ve doğalgaz vardı ancak evlerde yoktu. Kömür tükendi mi? Elbette tükenmedi. Kömür tükenmedi ancak mevcut stoklar azaldı ve kömür rezervleri eskiye göre çok daha fazla azalmak zorunda kaldı. Buna rağmen insanlar henüz kömürü onlarca yıl kullanabilecekler.
Yenilenemeyen enerji kaynakları gerçekten bitecek mi?
Bu konuda insanların büyük kısmında bazı endişeler var. Bazıların göre dünyada yenilenemez denen enerji kaynakları her zaman kendisini farklı farklı bölgelerde yeniliyor, bazılarına göre ise bu iddia ‘çok saçma’. Ancak kesin olarak bilinen bir şey var ki, yeraltı kaynakları yenilenemeyen enerji kaynakları olarak biliniyor ve yenilenen miktarın mümkün olmadığı tahmin ediliyor.
Yenilenemeyen enerji kaynaklarının yenilenemiyor olmasına rağmen gelecekte yeraltında daha farklı enerji üretilebilecek gazlar veya değerli sıvılar bulunup bulunmayacağı henüz bugün için bilinemiyor. İnsanlar doğalgaz, petrol ve kömür gibi yenilenemez enerji kaynaklarının yüzlerce yıldır aktif olarak kullanılıyor olmasına rağmen bitmediğinden dolayı hiç bitmeyeceklerini düşünebiliyorlar.
Tüm bu düşüncelere rağmen bir gerçek var, o da yenilenemez enerji kaynaklarının bundan 100 yıl önce bugün olduğu kadar bu kadar fazla kullanılmadığı ve bu sayede dünyada yenilenemez enerji kaynaklarının bitmediği yönünde noktayı atladıkları. Bundan 100 yıl önce 1 yılda kullanılan petrol bugün 1 günde kullanılıyor ve bu rakam giderek daha fazla artıyor.
Nasıl ki bugün insanlar sürekli olarak evlerinde elektrik kullanıyorlar ise bundan 100 yıl önce insanlar gaz lambası ile ısınıyordu. Gaz o zamandan beri kullanılıyor ancak elektrik çok uzun zamandır tüm hanelerde kullanılmıyordu.
Yenilenemez enerji kaynaklarını idareli kullanmak mümkün mü?
Mümkün değil. Eğer yenilenemez enerji kaynakları ‘idareli’ olarak kullanılacak olsaydı insanlar bugün arabalarına benzin almamalı, veya gidecekleri 2 dakikalık yere araba çalıştırmamaları gerekirdi. Bu durumda ise devletler için yenilenemez enerji kaynaklarından elde edilecek kazanç azalabilirdi. Devletlerin bu konuda kazanç elde ettiği için yenilenebilir enerji kaynaklarına kısa vadede yatırımlardan uzak durdukları, buna rağmen son 10 yıl içerisinde ABD başta olmak üzere birçok farklı ülke yönetiminin yenilenebilir enerji kaynaklarına daha fazla ilgi gösterdikleri bilinen bir gerçek.
Sadece yenilenemez enerji kaynaklarının idareli olarak kullanılabilmesi için hanelerde kullanılan gereksiz lambaların söndürülmesi, doğalgaz yakarken mümkün olan en düşük ısıda yakılması hem küresel ısınmayı engellemede sizin bireysel katkınız olur, hem de bu kaynakların belki sadece sizin sayenizde gelecekte doğacak olan insanlar için kullanılabilir kalmasında fayda sağlayabilir.
İnsanlık olarak bugün ne kadar fazla önlem alırsak alalım, yenilenemeyen enerji kaynakları bir gün tükenecek. Bugün bu enerji kaynaklarından vazgeçtiğimizi varsayarak sadece yenilenebilir enerjiye geçersek bu durumda ise mevcut yenilenemeyen enerji kaynaklarına asla ihtiyacımız olmayacak ve bunlar yedek rezerv olarak kullanılabilir halde durabilecek. Bu nedenle ne kadar tartışmalara konu olsa bile bu kaynaklar insanlar tarafından kullanılmak zorunda.
Bugün en sert fosil yakıtların kullanılmamasını savunan insanlar bile bu durumun içerisinde kayboluyor. Olası bir hastalık durumunda hastaneye gidecek olduklarında ambulansı aramak zorunda kalıyorlar ve normal yaşamlarında belki arabayı daha az kullanıyor olsalar bile mecbur olarak bu tür kaynaklara ihtiyaç duyduklarını hatırlıyorlar.
Dünyada yaşayan her insan bu kaynaklara muhtaç ve muhtaç kalmaya devam edecek. Zira bugüne kadar insanlar bu kaynaklar olmadan yaşadı, ancak son 100 yıl içerisinde insanlar bu kaynaklara daha fazla ihtiyaç duyar oldular. 100 yıl öncesi insan ihtiyaçları ile bugün insan ihtiyaçları aynı değil, 100 yıl öncesinde üretilmesi gereken yemek ile bugün üretilmesi gereken yemek miktarı nüfus dolayısı ile aynı değil. Tüm bunlar insanların her alanda kullandıkları yenilenemeyen kaynakları sayesinde ilerlemiş ve bugün insanların karnının doymasını sağlamış olan önemli kaynaklar. Eğer yenilenemeyen enerji kaynakları bu dakika kullanılmıyor olsaydı yiyecek yemek, içececek su bulamayabilirdiniz. Evlerde musluklardan akan su bile yenilenemez enerji kaynaklarından elde edilen enerji sayesinde temizleniyor ve barajlardan evlere ulaşıyor.
Bazı bölgelerde barajlardan değil, su tesislerinden evlere ulaşan bu sular elektrik enerjisi sayesinde itme gücü kullanılarak evlere pompalanıyor.
Yenilenemez enerji kaynakları hangileridir?
1# Kömür Enerjisi Yenilenemez Enerjidir
100 ila 300 milyon yıl önce hayvan ve bitki fosillerinin sıcaklık ile etkileşimi sonrasında ortaya çıktığına inanılmakta olan kömür, bugün enerji alanında aktif olarak kullanılır. Isınma, ev yapımı ve daha birçok alanda farklı kullanımı mevcuttur. Gelecek 200 yıl içerisinde kömür olmayacak, kömür üretimi ise giderek daha fazla azalacaktır. Bunun etkin nedenlerinden bir tanesi kömürün üretiminin giderek azalacak olması ve üretiminin zor olması olup, rezervlerin giderek daha fazla azalmasıdır.
Yenilenemez enerji kaynaklarından olan kömür doğaya en fazla zararı veren enerji kaynaklarından bir tanesidir. Bu yönü ile beraber bazı çevreciler kömür üretiminin sadece belirli alanlarda kullanılmak üzere yapılmasını öneriyor. Avrupa ve ABD’de evlerde kömür asla yakılmıyor olsa da Türkiye gibi nispeten daha kötü ekonomiye sahip ve eğitim düzeyi daha düşük ülkelerde kömür yakımı hala devam etmekte, devlet tarafından da sosyal yardım olarak fakir kimselere doğalgaz veya elektrik faturası yardımı yerine kömür yardımı yapılmaktadır. Yapılan bu yardımlar daha çok fakir semtlerde etkili olsa da, kömürün kullanım alanlarından sadece ısınma bile her yıl çevreye inanılmaz zarar vermektedir.
2# Doğalgaz Yenilenemez Enerji Kaynağıdır
Sanılanın aksine doğalgaz milyonlarca yıl öne insanlar tahminen henüz Dünya’da yok iken ortaya çıktı ve bugün daha çok ısınmak için kullanılmaktadır. Bundan milyonlarca yıl önce kömür ve petrol ortaya çıkarken ikisinin karışımı ve sonucu olarak ortaya çıktığına inanılan, aslında zehirli bir gaz olan doğalgazın kullanım alanı sanayii ve evlerde aktif olarak insanların yaşamını kolaylaştırıyor. En büyük doğalgaz üreticisi ülke ABD olup, ABD’yi Rusya takip etmektedir. Türkiye Cumhuriyeti’nin elinde yeterli doğalgaz kaynakları olmayıp, bu tür ürünler ABD ve Rusya gibi ülkelerden ithal edilir.
Doğalgaz yenilenemeyen enerji kaynakları arasında yer aldığı için bundan 100 yıl sonraya kadar yok olması öngörülmektedir. Bugün evlerde kurulu olan peteklerin ise bundan 100 sene sonra olmayacağı, sadece belirli evlerde yerini alacağı ve daha çok doğalgazın yerine elektrik enerjisi ile evlerin ısınacak olduğu tahmin edilmekte.
3# Petrol Enerjisi Yenilenemez Enerji Kaynağıdır
Petrol dünyanın en çok kullanılan yenilenemez kaynağıdır. Her dakika tonlarca petrol kullanılmakta olup yine en büyük petrol üreticileri arasında Suudi Arabistan, ABD ve diğer bazı ülkeler bulunmaktadır. Venezuela dünyanın en büyük petrol yataklarına sahip olsa da ülke ABD yaptırımları dolayısı ile dünyanın hiçbir ülkesine petrol satamamakta ve yeraltı petrollerini çıkarmak konusunda bile son derece yasal yaptırımlar karşısında çaresiz kalmaktadır.
50 veya 80 yıl içerisinde yenilenemez enerji kaynaklarından olan petrolün sonunun geleceği ve petrolün yerini farklı kaynakların alacağı tahmin ediliyor. Petrol yerine kullanılabilecek en iyi enerji kaynağı direkt elektriktir.
4# Nükleer Enerji Yenilenemez Enerji Kaynaklarındandır
Nükleer enerji yenilenemeyen bir enerji kaynağı olarak bilinmektedir. Çoğu insan nükleer enerjinin sonsuz olduğunu düşünse bile nükleer enerji yenilenemeyen enerji kaynakları arasındadır ve gelecekte bir gün bitmesi beklenmektedir.