Jean-Chritophe Grange Lontano
Lontano, polisiye sevenler için bir solukta okunacak bir kitap. Ancak bu türü sevmeyenler için fazla ayrıntılı ve sıkıcı gelebilir. Kara büyüler, intikam, Kongo-Fransa-Belçika üçgeninde soluk soluğa bir kovalamaca. Okurken olayların akışı içinde bazen durup nefes alıp tekrar devam edeceksiniz.
Brest yakınlarında Kaerverec adında bir köy. Deniz havacılığı okulu olan bu köyde bir çaylak vakası olması üzerine polis Gregoire Morvan kendisi gibi polis olan oğlu Erwan Morvan' ı, bu cinayetin işlendiği köye gönderir. Bunun üzerine olaylar başlar. Gregoire Morvan, Maggie adında bir kadınla evlenmiş, Erwan, Loic ve Gaelle adında üç çocuğu olmuş, bir zamanlar Afrika' da cinayet bürosunda çalışan bir polistir. Oğlu Erwan'da tıpkı babası gibi cinayet bürosunda çalışmaya başlamıştır. Erwan ilk defa bir çaylak vakasına katılacağı için araştırmalar yapar. Olay şu şekildedir. Deniz havacılığı okuluna başlayan Wissa Sawiris adında bir genç dayanıklılık testlerinden kaçmak için bir adadaki sığınığa gizlenmiştir. Cumayı cumartesiye bağlayan geceyi de orada geçirmiştir. Cumartesi sabahı bulunduğu bölge bir eğitim atışı için hedef olarak seçilmiştir. Her şey havaya uçmuş, toz olmuş, çocuğa da füzelerden biri isabet edip parçalandığı öğrenilmiştir. Erwan ise bu davayı kabul ederek, incelemek üzere Brest' e gider. Ancak havacılık okuluna geldiğinde olayların görünen ve anlatılardan çok farklı olduğunu anlar ve bir karmaşıklığa doğru sürüklenir. İlk işi çaylak eğitimini araştırmak olur. Bir nevi dayanıklılık testi olan bu eğitim okula yeni başlayan her askere uygulanan bir gelenektir.
Derinlere inildikçe kötüleşen bu vaka "no limit" adıyla geçen bir gerçeğe dayanıyor. Çaylak eğitiminde önce, öğrencilere köpek mamaları yediriliyor, şampuan şişesine pisleniyor, işkence edilerek eğleniyorlardır. No limit ise bundan daha kötüdür. İşkenceden çıkan çaylaklar sahillerde gözlere bağlanarak denize doğru koşturuluyor ve saklanmaları isteniliyordur. No limiti daha derin anlamak için, Erwan Wissa' nın ceset kalıntılarından oluşan ayrıntılı bir otopsi ister. Sonuçlar ise hiç açıcı değildir. Wissa' ya işkence edilmiş, vücuduna kesikler atılmıştır. Vücudunda dayak darbeleri, morluklar ve kırmızı lekeler saptanmıştır. Kesikler, bıçak yaraları, bedende delikler... En önemlisi ise Wissa patlamadan önce zaten ölüymüş. Bu da olayın bir kaza değil bir cinayet olduğunu doğrular niteliktedir. Parçalanmış iç organlar ise toksikolojik incelenmeye alınır. Erwan, Wissa'nın adaya bir zodyakla getirildiğini düşünür. Wissa oraya yüzerek değil, ölüsü bir gemi ile getirilmiştir. Ayrıca Wissa ölmeden önce saçları tıraş edilmiştir ve tecavüze uğramıştır. Bu bilgiler no limitin ne kadar ağır bir çaylak eğitimi olduğunu da ortaya koyar. Erwan ilk önce bunu yapanın eğitimi veren tilkiler yani hocaları olduğunu düşünse de durum bundan farklıdır. Bunu da organlardan gelen otopsi sonucundan anlar. Wissa' nın midesinde çivilere rastlanır. Ölmeden önce bunların yutturulmuş olduğunu düşünür. Jilet izleri ve vücuda çakılmış diğer çiviler. Ayrıca midesinde kendine ait olmayan saçlar ve tırnaklar. Bu iş iyice kötüye gidiyordur. Bu olayın soruşturması devam ederken Greogire Morvan oğlu Erwan' ı arar ve yıllar önce koruma altına aldığı Anne Simoni adında bir genç kızın öldürüldüğünü ve bu olayı incelemesi için bir an önce onun Paris' e dönmesi gerektiğini söyler. Erwan, Wissa olayıyla bağlantılı olduğunu düşündüğünden ekibini ve yardımcısı Kripoyu' da alarak Paris' e gelir. Wissa' nın midesinde bulunan saç ve tırnaklar Anne Simoni' ye aittir. Yani katil bir sonraki kurbanın saç ve tırnaklarını cesedin midesine koyar. Aynı şekilde çivi ve jiletler Anne Simoni' nin bedenine de saplanmıştır. Deniz Havacılık Okulu' nun komutanı Di Greco'nun intihar haberi gelir. Di Greco, Morvan' ın en yakın arkadaşıdır ve ölmeden önce bir kağıda ipucu bırakmıştır. Kağıtta yazan tek kelime LONTANO' dur. Erwan babasının arkadaşının intihar etmesi üzerine katilin Di Greco olduğunu düşünür ve Morvan' a bu konuda sorular sorar. Morvan kopuk ve kısa cevaplar verir. Beraber Di Greco ile Lontano adında bir kentte çalıştıklarını, orada zamanında bir seri katil bulunduğunu, lakabının ise Çivi Adam olduğunu öğrenir. Morvan bu adamı yıllar önce yakalamış ancak öldürmemiş tutuklamıştır.
Erwan çivi adamın geri döndüğünü anlamıştır. Bu konuda araştırmalara başlar. Çivi adam gerçek ismi Pharabot yıllar öncesinde Lontano' da dokuz kişi öldürmüştür. Cinayet bürosunda çalışan Morvan onu yakalamış ve insanların güvenliğini sağlamıştır. Ancak Pharabot on yıl önce ölmüştür. Büyük ihtimalle onu örnek alan ve onun yolundan giden diğer katiller aynı onun gibi tekniklerle insanları öldürmeye başlamıştır. İki soruşturma birden devam ederken Kripo ona üçüncü bir cinayetin işlendiği haberini verir. Erwan olay yerine gittiğinde babasının sağ kolu olan Pernaud' u görünce şaşırır. Aynı şekilde Anne Simoni'nin midesinden alınan saç ve tırnaklar Pernaud' a aittir. Çivi adam babası Morvan'dan intikam almak istiyordur. Erwan dördüncü kurbanın kim olduğunu öğrenmek için otopsi ister. Babasının yıllar önce onu öldürmeyip tutuklaması kendi ailesinin canına mal olabilir diye düşünür. Morvan ise bu konuda çaresizdir. Yıllar önce kapattığı bu davanın gün yüzüne çıkacağını ve bir intikama dönüşeceğini nereden bilebilir ki? Pernaud' un otopsi sonucu her şeyi ortaya koyar. Kripo, cesedin midesinden alınan saç ve tırnak örneklerinin Erwan' ın kız kardeşi Gaelle' ye ait olduğunu söyler. Bu arada Gaelle psikolojik rahatsızlıkları yüzünden akıl hastanesinde yatıyordur. Erwan hızla oraya gider ve kız kardeşinin katilin elinden kurtulduğunu öğrenir. Gaelle' yi koruyan polis ise öldürülmüştür. Gaelle ise son anda onun elinden kurtulmayı başarmıştır. Erwan soruşturmaları hızlandırır ve dört tane katil profiline sahip şüpheliyi tespit eder. Bunlardan biri Wissa Sawiris' i öldüren Di Greco'dur ve o zaten intihar etmiştir. Geride üç katil kalmıştır ve onlar hala serbesttir, Morvan ailesinden intikam almaya çalışıyordur. Erwan otopsi sonuçlarından bir ipucu bulur. Pharabot' a ait bir büyü olan cesetlerin üzerine kendi kanının akıtılmasıdır. Bu üç cesetteki kan DNA'ları Pharabot' aittir. Ancak o yıllar önce ölmüştür. Tıp konusunda araştırmalar yapar. Erwan yıllar önce Pharabot' tan kan alınıp dondurulduğunu, bu kan ve iliklerin dört lösemi hastasına naklettirildiğini öğrenir. Bu durumda kanı alan hastaların tüm kan ve ilik yapısının değiştiğini, Pharabot' un DNA yapısına ait kana sahip olduklarını öğrenir. Yani katiller lösemi hastası bu dört kişidir. Erwan onları teker teker bulur ve sorguya alır. Eğer senaryo doğruysa söz konusu dört katil: Di Greco, Ivo Lartıgues, Redlich ve Joseph Irısuanga' dır. Morvan'dan intikam almak ve psikolojik olarak yıpratmak amacıyla kurbanların onun çevresinden seçilmesi de aynı mantığı ortaya koyuyordur. Her şeye rağmen onların vasıtasıyla intikamını alan Pharabot' un kendisidir. Ne olursa olsun "Lontano" kelimesi babasına bir uyarıydı: Pharobot dönüyordu.
Zamanla yapılan takipler Redlich, Irısuanga ve Lartigues' in bir evde yaşadığını ve çalışmalarını, büyülerini bu evden yürüttüğünü öğrenir Erwan. Buraya bir operasyan düzenler ve çatışma başlar. Erwan operasyonun yöneticisidir. Lartigues evin içinden gönderdiği füzelerle Erwan’ ın ekibinden Archambault’ u öldürür. Erwan evin içine doğru koşmaya başlar. Babası Morvan, Erwan’ ın ailesinin başında durması gerektiğini düşünerek onu operasyona devam edememesi için bacağından vurur ve yaralar. Operasyona tek başına devam eder. Eve girer ve füzelerin kaynağı olan Lartigues’ i vurur. Redlich usta bir nişancıdır ancak Morvan ondan önce hamle yaparak onu da alevlerin içine atar. En son Irısuanga’ yı da vurarak evden ayrılır. Olayın katillerini temizlemiştir. Huzur içinde Erwan’ ın yanına gider. Erwan iyileştiğinde davayı kapatmış ve bitirmiş olsa bile aklında soru işaretleri kalır. Kız kardeşi Gaelle birilerinin hala kendini takip ettiğini söyler. Güvende kalması için Erwan kız kardeşini yanına alır ama hala soruşturmasını gizliden yürütür. Araştırdıkça yeni şeyler bulur. Pharabot’ un yani çivi adamın yıllar önce bu cinayetleri işlerken yanında sekiz yaşında bir çocuğun kendisine yardımcı olduğunu öğrenir. Eğer o kişi yaşıyorsa şu an elli yaşında ve Belçika’ da yaşamını sürdürüyordur. Erwan Belçika’ ya gider ve orada bu olanlara şahit Rahibe Macelle’ yi bulur. Rahibe her şeyi anlatır. Lontano’ dan iki km uzakta Pharabot’ un ıssız bir kulübesi varmış. Zaire askerleri cinayetlerden sonra kulübede onun malzemelerini, büyü yapmakta kullandığı objeleri notları bulurlar. Ayrıca kulübede sekiz yaşında bir çocuk vardır. Kulübeyi yakarlar. Çocuğu ise hapse atarlar. Ancak Pharabot’ u içeri tıkan babası Morvan çocuğun masumiyetine inanır ve gerekli evrakları hazırlayarak onu Rahibe Marcelle’ nin yanına gönderir. Çocuğun adı Arno Loyens’ tir ve öksüzdür. Pharabot onu evine alır. Sahip olduğu büyü güçlerini ona aktırır. Ancak Pharabot’ un ölmesi üzerine onun suç ortağı olan bu çocuk Belçika’ nın bir çocuk yurduna yerleştirilir. Bunu yapan ise Morvan’ dır. Ayrıca çocuğun ismini de değişmiştir. Erwan bunları Morvan’ a anlattığında asıl katilin bu çocuk olduğunu, bu zamana kadar bunu neden söylemediğini sorar. Morvan ise Arno’ nun yıllar önce çocuk yurdunda çıkan bir yangında öldüğünü söyler. Erwan buna inanmaz ve babasından ölüm raporlarını ister. Onun ölmüş olduğuna dair kanıt ister. O gece Morvan bu şüpheyi araştırır. Erwan ve Gaelle ise film izledikten sonra uyurlar. Erwan’ ın gece üçte telefonu çalar arayan babasıdır. Ona Arno’ nun ölmediğini ve adını değiştirerek Philippe Kriesler yaptığını söyler. Bu isim ise lakabı Kripo olan Erwan’ ın yardımcısı olan polistir. Erwan şokun etkisinden çıkamaz ve o anda elinde bir tabanca olan siluet görür. Çok geçmeden tanır onu Kripo… Kripo, Pharabot’ un suç ortağıdır. Onun ruhunu ve büyüsünü yaşatan Kripo’ dur. Morvan ve ailesinden intikam almak için polis olmuştur. Erwan’ ı öldürmek için tetiğe basacağı esnada yere düşer. Kız kardeşi Gaelle, Kripo’ nun şah damarına bıçağı saplamıştır. Lontano soruşturmasındaki asıl katilde intikam almadan ölmüştür.
Erwan, Gaelle ve diğer Morvan ailesi tatil için evlerine giderler. Erwan bu davayı tozlu raflara kaldırmış olsa bile soruşturma kağıtlarını tekrar tekrar okumak için yanına alır. Katiller ölmüş, dava bitmiş olsa da bir yerlerde bir isim gözüne çarpar. Catherine Fontana. Pharabot’ un yedinci kadın kurbanı. Morvan’ a bu ismi sorduğunda Morvan bu davayı kapatması gerektiğini söyler. Ancak Erwan Fontano’ yı Pharabot’ un öldürmediğini ve gerçek katilini Morvan’ ın bildiğini ve gizlediğini anlar. Erwan, Fontana olayını açıklığa kavuşturmak için Afrika’ ya doğru yola çıkar.
Such a life, such a death. ( Nasıl yaşarsan öyle ölürsün.)
Yazar: Nisanur Duvarcı
Günümüz edebiyat dünyasında polisiye roman dendiğinde ilk akla gelen isimlerden bir tanesi olan Fransız yazar Jean Christophe Grange’nin orijinal dilinde ilk olarak 2015 yılında yayınlanan romanı olan Lontano okurlara gerilim dolu bir hikaye sunuyor.
Jean Christophe Grange Lontano romanını ilk olarak Fransa’da yayınladı ve Fransız okuyuculardan oldukça fazla beğeni aldı. Türkçeye de çevrilen ve 2016 yılında yayınlanan romanın Türk okurların da beğenisini kazanması bekleniyor.
Lontano kitabında Kongo Fransa ve Belçika arasında geçen bir hikaye anlatılıyor. Kitaplarında gizemli öğeleri kullanmayı seven Grange bu kez romanında ölümsüzlük efsanesini kullanıyor ve kara büyü terimini yeniden edebiyat dünyasına getiriyor. Yine bir seri katilin hikayesinin anlatıldığı roman korku öğelerini de fazlası ile içinde barındırıyor.