“Şut atabiliyor, hücum setlerini doğru oynuyor, boyu 7ft (2.14cm ) üstünde ve üçlük kullanabiliyor. Bu çok nadir bir durum, üstüne üstlük savunması iyi ve blok da yapıyor. O, adeta bu ligin Unicorn’u.”
Kevin Durant, 2017 yılının sonlarında Kristaps Porzingis‘i Unicorn ilan ettiğinde başta Porzingis olmak üzere herkes şaşırmıştı. Nitekim Porzingis, komedyen Jimmy Fallon’a konuk olduğunda bunu onayladı:
“Başta kafam karıştı. Bu (Unicorn) ne demek? Yani at kuyruğuyla filan bir at mı? Fakat sonrasında bunun özgün, kendi tarzım olduğu anlamına geldiğini gördüm ve bu çok güzel bir şey!”
Durant’in açıklamasından hareketle, NBA’de bu kategoriye aldığım 6 tane oyuncu mevcut:
Anthony Davis
Joel Embiid
Giannis Antetokounmpo
Nikola Jokic
Kristaps Porzingis
Karl Anthony Towns
Listeyi oluşturan oyuncuların güçlü yönlerini ve zayıflıklarını ele alacağımız bu makalemizde hedefim, oyuncuları öznel ve çözümsüz şekilde ele almaktan ziyade onların doğal eğilimlerinin koçları veya biz basketbolseverler tarafından ne kadar anlaşıldığını göz önüne çıkarmak olacak. Bu sebepten ötürü “Towns kendini kafaca oyuna vermiyor.” veya “Porzingis çok yumuşak!” gibi ölçülemeyen ifadeler kullanmaktansa mevcut sonuçların neden oluştuğunu istatistiki veriler yardımıyla inceleyeceğiz.
İncelemeye geçmeden önce bir not da Ringer’ın 8 Ekim 2019 tarihli “The Great Unicorn Rankings” yazısına bırakacağım. Mevcut incelememi yazarken bunun, Ringer’dan esinlenerek oluştuğunu değil, bir Türk sayfasının NBA adına daha özgün ve kapsamlı bir yazıyı, istatistiki açıdan destekli bir şekilde yazabileceğinin kanıtı olarak, başka bir deyişle bir meydan okuma olarak ele almanızı isterim.
Bu 6 oyuncu, en az bir güçlü yönüyle ve bir de gelişime açık yönüyle ele alındı, Bu değerlendirmeler yapılırken de değerlendirildiği alanın ya en iyileriyle, ya da kendilerine en benzeyen profilleri ile kıyaslandılar.
Hazırsak başlayalım…
1. Anthony Davis
“Dünya değişiyor bunu suda hissediyorum, toprakta hissediyorum. Kokusunu alıyorum. Eskilerden pek bir şey kalmadı, zira hatırlayanlardan yaşayan yok artık.”
Zamanının ötesine geçmiş Yüzüklerin Efendisi evreninin Galadriel karakteri tarafından söylenen bu söz, içinde bulunduğumuz yeni tarzda uzunlar çağını tam olarak kapsamasa da efsaneye selam vermek adına güzel bir anekdot, çünkü artık parkede Shaq profilinde uzunlar görmüyoruz.
Davis, lige adım attığı 2012-13 sezonundan bu yana ilgiyi üstünde bulunduran, bu sıradışı altılının yaşça en büyük olanı (1993 doğumlu). Kendisinin geçiş hücumlarında skor bulabilme becerisi, mevkidaşlarının üstünde top hakimiyeti ve savunmaya dair olağandışı sezgileri hepimizin malumu.
Aşağıdaki grafik bizlere, Anthony Davis’in, “Unicorn” türünün yıllar içinde oyununu nasıl çeşitlendirdiğine dair ilk ipucunu sunacak. Gözümüze çarpan unsur, yıllar ilerledikçe Davis’in topu yere vurduktan sonra veya topla daha fazla oynadıktan sonra kullandığı şut sayısındaki belirgin artış. Resmi kayıtlara göre boyu 2.08m, kanat açıklığı 2.27m olan biri için kesinlikle etkileyici.
Grafik 1
Davis’in güçlü yönü olarak göze çarpan savunma istatistiklerini Rudy Gobert ile karşılaştırmalı biçimde incelersek ortaya çıkan görüntü şu oluyor:
Tablo 1 – Davis & Gobert 2019-2020 Normal Sezon Savunma İstatistikleri
|STL||BLK||DREB||DFGM||DFGA||DFG%|
|Davis||1.5||2.6||7.2||2.4||4.7||50%|
|Gobert||0.7||1.8||10.7||4.1||8.2||50.4%|
Aynı şekilde direkt olarak istatistik kağıdında gözükmeyen, oyunun savunma farkındalığı yönünü temsil eden hustle istatistiklerine baktığımızda ise Davis’in farkındalığının yüksek olduğunu görebiliyoruz. Davis’in hareketli yapısı sayesinde üçlük çizgisine kadar genişletebildiği savunma alanı onun, aynı zamanda yanında bir başka uzunla da oynayabilmesine olanak sağlıyor. Kendisinin oldukça yüksek olan topa müdahale (deflection) istatistiği de rakibin hücum setlerini ne kadar rahat bozduğunu göstermekte.
Tablo 2 – Davis vs Gobert 2019-2020 Normal Sezon Hustle İstatistikleri
|Deflection||Loose Ball Recovery||Contested 2PTS||Contested 3PTS|
|Davis||2.8||1.9||8||4.5|
|Gobert||1.7||0.6||11.7||3.5|
Plağın öteki yüzünü çevirdiğimizde ise Davis’in müsait (en yakın savunmacı 4-6 feet uzağında) veya çok müsait(en yakın savunmacı 6+ feet uzağında) pozisyonlardaki isabetli şut oranı olumsuz. Bu sebeple oyunun savunma kısmını oynarken yanında bir uzun bulunmasında bir sorun bulunmayan Davis, hücumda alanı daraltma riskini yer yer taşıyor. Dipnot: Davis %85.6 ile Serbest atış isabeti buluyor, dolayısıyla bu istatistik alanında kendini iyileştirme ihtimali var.
Tablo 3 – Davis Açık & Tamamen Açık Şut İstatistikleri 2019-2020 Normal Sezonu
|2FGM||2FG%||3PM||3P%|
|Davis – Açık Şut||2.4||43.90%||0.3||28.10%|
|Davis – Tamamen Açık Şut||0.7||50%||0.8||34.60%|
Davis bölümünü bitirirken şunu belirtmekte fayda görüyorum: New Orleans Pelicans‘da başarılı olduğu play-off döneminin, Rajon Rondo-Jrue Holiday ortaklığının en verimli yılına gelmesi de tesadüf değil. Önümüzdeki 3 yılı baz alırsak, yanında LeBron James gibi bir top yönlendirici ile birlikte bir yüzük kazanma şansı gayet olası.
2. Joel Embiid
Hikayesi belki de en medyatik, bu altılı içinde en sansasyonel olanı Embiid. Kamerun’lu oyuncu Twitter’ı etkin kullanıyor ve Rihanna ile flörtleşmişliği var. Sakatlıklardan dolayı 2014-2016 yılları arasında NBA’de oynayamadı, 2016-2017 sezonunda da yalnızca 31 maç oynayabildi, takip eden iki sezonda ise sırasıyla 63 ve 64 maça çıktı. 2017-2018 sezonu playofflarında Doğu Konferansı yarı Finallerinde 76ers, Celtics’e karşı 4-1’lik ağır bir yenilgi aldı, 2018-2019 sezonu playofflarında yine Doğu Konferansı yarı finallerinde ise 7. maçın son topunda Kawhi Leonard’ın son saniye basketiyle Raptors’a elendi.
Şunları birkaç saniye hazmedelim…
İşin teknik kısma gelirsek Embiid’in, onu özel kılan yanları Clutch(Maçın son bölümü) Şut performansı ve Post Up (potaya arkası dönük) oyununun istikrarı olduğunu görebiliriz. Maç başına 8 defa Post Up yapan Embiid, bu pozisyonlardan ortalama 9 sayı buluyor ve ortalama 2.25 defa çizgiye gidiyor. 6 oyuncunun arasından, bu yönüyle ele aldığımız takdirde belki de klasik tarzda uzunlara en benzeyeni Embiid.
Clutch dönemi performansıni ise LeBron James ile yanyana koyarsak ortaya çıkan tablo bizlere, Embiid’in maçın sonlarını oynayabilen bir uzun olduğu gerçeğini ortaya koyarken bir yandan da top kullanmaktan kaçmadığını, Usage Rate (Oyuncunun ne kadar top kullandığını gösteren istatistik) biriminde %38.6 ile hayli yüksek orana ulaştığını gösteriyor. Takımının kullandığı şutların %38.1‘ini kendi oluştururken bunlardan da %47.7 gibi makul bir isabet yüzdesi yakalıyor.
Tablo 4 – Embiid & LeBron James 2019-2020 Clutch Dönemde Top Kullanma Karşılaştırması
|MIN||USG%||FGM%||FGA%|
|Embiid||63||38.6%||47.7%||38.1%|
|LeBron James||69||33%||24%||32%|
Joel Embiid’in açık noktasını, bir yara bandını çeker gibi hızlıca ifade etmek gerekirse bu, onun savunmada gösterdiği çaba olarak adlandırılabilir. Bunu bilerek mi yaptığını kestirmek pek kolay değil fakat kendisini korumak adına savunma eforunu aşağı çekmesi olası: 4 yılda maç başına blok ortalaması 2.5’tan 1.4’e geriledi ve top çalma biriminde de 0.8 mertebesinde. Kendisini Davis ile kıyaslayınca durumun vahameti belirginleşiyor. Embiid top rakipteyken potadan uzaklaştırıldığı takdirde savunması geçilebiliyor, bu sebeple hareketli topu da sıklıkla takip etmiyor. 1.6’da kalan Deflection istatistiğinin ve maç başına yalnızca 1.4 defa dış şutu tehdit etmesi bunun en net örneği.
Tablo 5 Davis & Embiid 2019-2020 Normal Sezon Hustle İstatistikleri
|Deflection||Loose Ball Recovery||Contested 2PTS||Contested 3PTS|
|Davis||2.8||1.9||8||4.5|
|Embiid||1.6||1.6||8.7||1.4|
Dosyanın Joel Embiid bölümünü kapatırken söylenmesi gereken bir husus da, Embiid’in, 6 oyuncu içinde teknik özellikleri bakımından etrafına takım kurulmasına en elverişli oyuncu olduğudur.
3. Giannis Antetokounmpo
Komşunun Nijerya asıllı çocuğu, nam-ı diğer “Greek Freak”, elit altılının biyolojik olarak en sıradışı üyesi. Ortalama bir insanın aşil tendonu boyu 18.5cm iken kendisinin aşil tendonu 34.29cm uzunluğunda, elleri 30.48cm açıklığında ve kanat açıklığı ise 2.21m. Antetokounmpo’yu izlerken kendinizi, Michael Jordan’ın Space Jam filminde kolunu bir spaghetti gibi uzatarak smaç bastığı sahneyi hatırlarken bulabilirsiniz.
2018-2019 Normal sezon MVP’si Giannis’in güçlü yanları olarak geçiş hücumlarındaki performansı ve pas becerisi gösterilebilir. 2018-2019 playoffları süresince maç başına 4.9 asist yapan Giannis, 0.9 defa da asiste giden pası sağladı ve daha da önemlisi, bu maçlarda 11.2 potansiyel asist beklentisi ile pas dağıttı. Milwaukee Bucks’ın geçiş hücumlarına öncelik veren akış şeması Giannis’in pas becerisini değerlendirmesine olanak sağlıyor.
Geçiş hücumlarını değerlendirme kısmında dünyanın en iyisi diyebileceğimiz Giannis’i, yine bu alanda fırtına gibi esen Russell Westbrook ile kıyasladığımızda ortadaki üstünlük bariz biçimde ortada.
Tablo 6 Giannis Antetokounmpo & Russell Westbrook 2019-2020 Normal Sezon Geçiş hücumları
|POSS||PTS||FG%||FT FREQ%|
|Giannis||7.5||8.7||61.6%||27.2%|
|Westbrook||7.3||6.9||50.3%||16.5%|
Antetokounmpo’nun oyununun olumsuz yönü, oyununun tahmin edilebilir yapısı. Yalnız yakaladığı uzunun üstüne euro-step veya alçak post pozisyonunda yakaladığı kısaya karşı bir spin ve ardından smaçla bitirmek gibi belirli atletik üstünlüğe dayanan hareketler haricinde geniş bir repertuvarı olduğunu söyleyemeyiz. Bu sebeple, kendisini Kawhi Leonard, Anthony Davis veya James Johnson gibi savunma farkındalığı yüksek oyuncular vasıtasıyla yavaşlatmak hayli olası.
Tablo 7
Giannis Antetokounmpo hakkında kurulabilecek bir sürü ifade mevcut fakat o, 6 Unicorn arasında etrafına şutör dizilmesine en çok ihtiyaç duyanı. Milwaukee Bucks’ın 2018-2019 Doğu Konferansı Finallerinin 2-0’dan 4-2’ye çevrilmesine izin vererek Toronto Raptors’a kaybetti ve bunu sağlayansa, Giannis üstüne çizilen hücum şemalarını Marc Gasol önderliğinde durduran (Tablo 6 savunma farkındalığı yüksek oyuncuların Giannis’i yavaşlatabildiği gerçeği ile) Raptors duvarı oldu.
Video 1 – Giannis Antetokounmpo Nasıl Durdurulur? (Spoiler – Evde denemeyin)
Giannis, takımının en zayıf dış atıcısı kadar güçlü. Bu sebeple, tıpkı Kawhi gibi, kendisine iyi bir orta mesafe oyunu geliştirmesi hayrına olacaktır.
4. Nikola Jokic
Olağandışı top hakimiyeti, adeta insanüstü bir oyun görüşü ile isteksiz savunma performansı ve gönülsüz kullanılan şutları bir araya getirin. Vlade Divac‘ın veliahtı da diyebileceğimiz Jokic, gelmiş geçmiş en iyi pasör uzun olabilir. Sırp Unicorn, adeta Emir Kusturica filmlerinden fırlamış karakterler gibi, yan yana getirdiğinizde “bu ne alaka?” tepkisini verebileceğiniz bir sürü özelliğe sahip. Savunmada isteksiz dememe rağmen 2018-2019 sezonunu maç başına 1.4 top çalma ortalaması ile bitirdi fakat blok biriminde ise 0.7 gibi düşük bir sayıda kaldı. Yine aynı normal sezonu 31.3 dakikada 3.1 top kaybı ortalaması ile bitirirken play-offlarda ise bu sayı 39.8 dakikada 2.6‘ya düştü.
Tarihin gelmiş geçmiş en iyi pasör uzunu dediysek, bunun hakkını gerçekten veriyor. Aşağıdaki tablo bizlere, onun yine harika pasör olan LeBron James ile yanyana geldiğinde durumunu ortaya koymakta. Aynı şekilde bu tablo bizlere, Jokic‘in bir diğer güçlü yanını, playofflarda yükselen oyun konsantrasyonunu da gösteriyor.
Tablo 8 Jokic & LeBron Normal Sezon 2019-2020&Playoff 2018-2019
|AST||Potential AST||PTS from AST|
|Jokic 19-20 Normal Sezon||6.4||9.9||15.5|
|LeBron 19-20 Normal Sezon||11||19.3||27.6|
|Jokic 18-19 Playoff||8.4||14||20.9|
Jokic’in kanayan yarası savunması. Aşağıdaki tablo, bunu bariz biçimde ortaya koyuyor
Tablo 9 Davis & Jokic Normal Sezon 2019-2020 Hustle İstatistikleri
|Deflection||Loose Ball Recovery||Contested 2PTS||Contested 3PTS|
|Davis||2.8||1.9||8||4.5|
|Jokic||2.4||0.6||5.9||2.3|
Jokic, 6 Unicorn içinde kendisine bağlı hücum şemalarında oynayacak takımı en fazla arayan uzun. Kendisine uygun, orta ölçekte bir takımı sırtlamak şu an için Jokic adına olabilecek makul senaryo olarak gözükse de, lideri olduğu bir takımı yüzük yolunda sürüklemek istiyorsa savunmadaki eforunu artırmaktan başka şansı yok. Hem savunmada arkasını toplaması için bir uzuna, hem de hücumda şutları bölüşmek için bir yardımcıya ihtiyaç duyarak kısa vadede şampiyonluğa ulaşması pek kolay değil.
5. Kristaps Porzingis
Unicorn altılısı içinde en “Unicorn” hangisi dersek yanıtı Porzingis olabilir. Bu grubun 2.21m boyuyla en uzunu, en rahat şut atanı ve kanat açıklığı da 2.29m. NBA kariyerinin henüz başında New York’da 3 yıl geçirdi ve Knicks’i tam da zamanında terk etti. Yoluna Dallas’da, Luka Doncic ile birlikte devam eden Porzingis, uzun vadeli olarak bakıldığında kendisini sıradışı Unicorn grubundan farklılaştırmak adına en akılcı hamleyi yaptı. Ne Davis gibi 27 yaşına kadar New Orleans’da bekledi, ne de Jokic gibi oynadığı takımla karşılıklı bağımlı hale geldi.
Porzingis’in oyununun güçlü yönü bulduğu dış atışlarda yatıyor. Hücumda alan açma prensibini uygulamak isteyen herhangi bir takım için bulunmaz bir nimet.
Tablo 10 – Porzingis Açık & Tamamen Açık Şut İstatistikleri 2017-2018 Normal Sezonu
|2FGM||2FG%||3PM||3P%|
|Porzingis- Açık Şut||0.9||43.6%||0.8||37.5%|
|Porzingis- Tamamen Açık Şut||0.3||51.7%||1.0||46.3%|
Gelişime açık noktada ise Porzingis’in, yerden oldukça yukarıda olan merkez bölgesi nedeniyle yeterince gelişmemiş box out (potayla rakibin arasına girerek ribaundu alma) becerisi göze çarpıyor. Steven Adams ile kıyaslandığında Porzingis’in bu yönü bir hayli geride.
Tablo 11 Porzingis & Adams 2019-2020 Normal Sezon Box Out İstatistikleri
|Off Box Out||Def Box Out|
|Porzingins||0.1||2.6|
|Adams||1.2||4.1|
Porzingis’i ele alırken, kendisinin yaptığı doğru tercihin önünü ne kadar açtığını göz önünde bulundurmanızı isterim. 6 Unicorn içinde en kırılgan olanı iken bir anda Rick Carlisle gibi tecrübeli bir koçla çalışma ve kendini pekiştirme fırsatı bulan Porzingis aynı zamanda ligin, bana kalırsa geleceği şekillendirmeye en yakın oyuncusu olan Luka Doncic‘in yanında kısa vadede şampiyonluk beklentisi içine girmeden kendisini geliştirme imkanına sahip.
6. Karl Anthony Towns
NBA GM’leri (kulüp yöneticileri) arasında her yıl düzenlenen anketin en can alıcı sorusu: “şu an sıfırdan bir kulüp kursanız ve herhangi bir oyuncuyu takımınıza katabilseniz bu kim olurdu?” sorusudur.
Karl Anthony Towns, 2016-2017 sezonu başlamadan hemen önce bu soruda %48.3 ile açık ara GM’lerin birinci tercihi oldu. 2017-2018 sezonu için bu soruda %29 ile yine birinciliği göğüsledi.
Listemizin hücum repertuvarı açık ara en gelişmiş uzunu olan Towns, güçlü yanları saymakla bitecek türden değil. Bu sezon Post Up esnasında 4.5 pozisyondan ortalama 4.2 sayı üretiyor, geçen sezon (2018-2019) bu istatistik kaleminde 6.8 pozisyondan ortalama 7 sayı üretiyordu. Arada eksilen 2.3 deneme nereye gitti diye merak ediyorsanız potadan biraz uzaklaşmanızda fayda var: Towns maç başına 8.5 üçlük deniyor ve bunlarda 3.4 isabet buluyor, yani %40.6 ile üçlük buluyor. Halen etkilenmediniz mi? (Truva filminde Boagrius’u öldürdükten sonra “Is there no one else” diyerek düşman orduya bağıran Aşil’i de düşünebilirsiniz).
Towns’un bir diğer güçlü yanı olan Pick and Roll oyununun Roll Man kısmını Hassan Whiteside üzerinden incelediğimizde Towns, saf bir pivot olan Whiteside’a oldukça yakın skor üretebileceğini göstermekte.
Tablo 12 – Towns & Whiteside 2019-2020 Normal Sezon PnR-Roll Man İstatistikleri
|POSS||PTS|
|Towns||4.1||4.2|
|Whiteside||4.0||4.4|
Towns’ın zayıf yanlarına geldiğimizde ise okuyucu bu noktada savunma istatistiklerini vermemi bekliyor olabilir fakat burada sizlere vereceğim zayıflığın adı Minnesota Timberwolves’un ta kendisi. 2003-2004 sezonunun ardından tam 14 yıllık bir süre boyunca playoff göremeyen bu kulüp, 2017-2018 sezonunda playoff’a kalıp ilk turda Houston Rockets’a 4-1 ile elendi ve aradan geçen iki sezonda yine playoff yapamadı. Towns’un kadroya katıldığı 2015-2016 sezonundan beri galibiyet sayıları sırasıyla 29-31-47-36-15*(Sezon devam ediyor). Towns her ne yapmak istiyorsa bu kulüp çatısı altında belli ki bunu gerçekleştiremeyecek. Nasıl ki gönülsüz biçimde gittiğiniz bir işyerinde, alanınızda ne kadar yetenekli olursanız olun bir süre sonra bıkkınlık ve isteksizlik yaşayacaksanız, aynısı Towns için de geçerli.
Mukayeselerle dolu Unicorn Dosyasını Roma’lı düşünür Seneca‘nın şu sözüyle kapatalım:
“Büyüklüğün belli bir ölçüsü yoktur. Yükselten veya alçaltan şey kıyaslamadır. Bir nehirde büyük görünen bir gemi, denizde küçüktür.”
6 Unicorn’un da kendileri için en doğru yolu bulabilmeleri dileğiyle…
Serinin sonraki yazısı: Cedi Osman ve Furkan Korkmaz.