Maliye, yasa tanımıyor
2 Mart 1998
Maliye Bakanlığı 4077 sayılı Tüketici Yasası'nı hiçe sayarak 150 metrekareden küçük konutlar için kullandırılan kredilere uygulanan vergi muafiyetini yılbaşından itibaren kaldırdı.TALİMAT üzerine harekete geçen bankalar, ödemesi bitmemiş konut kredilerini de uygulama kapsamına aldı. Oysa yasa, borç bitene kadar, sözleşmenin değiştirilmesine, yeni ödeme planı çıkarılmasına izin vermiyor.TÜKETİCİ Yasası'nı ilk delen Maliye Bakanlığı oldu. Bakanlık, 4077 sayılı Tüketici Yasası'nı hiçe sayarak, 150 metrekareden küçük konutlar için kullandırılan kredilere uygulanan vergi muafiyetini yılbaşından itibaren kaldırdı. Bunun sonucunda da bankalar, daha önce kullandırdıkları konut kredilerinin faizlerine yüzde 5 oranında Banka ve Sigorta Muamele Vergisi'ni yansıtmaya başladı. Maliye'nin talimatı üzerine harekete geçen bankalar, yeniden düzenledikleri sözleşme ve ödeme planlarını müşterilerine göndermeye başladı.Oysa, 4077 sayılı Tüketici Yasası'na göre bankaların, tüketici kredisi kullandırdıkları müşterilerine imzalattıkları sözleşmeleri, kredi borcu bitene kadar değiştirmeleri ve yeni ödeme planı çıkarmaları yasak. KANUNU ÇİĞNİYOR2982 sayılı Kanun ve bu kanunla ilgili yayımlanan 1 sayılı Tebliğ, 150 metrekareden küçük konut alımlarında bankaların kullandırdığı konut kredilerini Damga Vergisi, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi ve tapu dairelerindeki ipotek işlemlerinde harç istisnası uygulanmasını içeriyor. Yasa'nın 9'ncu maddesi ise, konut alımlarında kullanılan bu kredilere uygulanan muafiyet ve istisnaların 1997 yılı sonuna kadar uygulanacağı yer alıyordu. Arkadaşımız Zeliha Aslan'ın yaptığı araştırmaya göre, 150 metrekareden küçük konutlar için kredi kullananlar, bu kredi borçlarını bugüne kadar herhangi bir sorunla karşılaşmadan, tüm vergi muafiyet ve istisnalardan yararlanarak geri ödedi.MALİYE VAZ GEÇTİNevar ki, 1 Ocak 1998 tarihine gelindiğinde işin rengi değişti. Maliye Bakanlığı'nın Ocak ayından itibaren bir karar vermesi gerekiyordu. Ya tüm bu muafiyetler devam ettirilecek ya da muafiyet uygulamasından vaz geçilecekti. Maliye uzmanları ilk önce, 150 metrekareye kadar olan konutlara uygulanan vergi muafiyet ve istisnalarının 1998 yılından itibaren de uygulanması için, gerekli işlemleri yaptı. Ancak, bu çalışma ilgi görmedi. Bunun üzerine, bankaların 150 metrekareden küçük konutlara kullandırdığı kredilerden de vergi alınmasına karar verildi. Böylece, 1 Ocak 1998 tarihinden sonra konut alanların metrekare ayrımı yapılmaksızın vergi istisna ve muafiyetlerinden yararlanma imkanı ortadan kaldırıldı. Yılbaşından itibaren 150 metrekareden küçük de olsa yeni bir konut almak için bankadan kredi kullananlar, bundan böyle kullandıkları bu kredinin faizi üzerinden yüzde 5 oranında Banka ve Sigorta Muamele Vergisi ödemek zorunda kalacak.ESKİLERİ DE KAPSIYORMaliye Bakanlığı bu kararı, daha önce kullanılan ve borcu henüz bitmemiş olan konut kredilerine de uygulama yoluna gitti. Ayrıca, Bankalar Birliği'ne bir yazı göndererek, bu kararı tüm bankaların müşterilerine uygulamasını tebliğ etti. Bankalarda, Tüketici Yasası'na rağmen, Maliye'nin bu kararını uygulamak zorunda kaldı.Maliye'nin Bankalar Birliği'ne gönderdiği yazıda, 2982 sayılı Kanun'da yer alan muafiyet ve istisnaların uygulama süresinin 1997 takvim yılı sonunda dolduğuna dikkat çekiliyor ve ‘‘Buna göre, bankaların konut edinmek isteyenlere amaca yönelik olarak, 2982 sayılı Kanun'un yürürlük süresince yani 1 Mart 1984- 31 Aralık 1997 tarihleri arasında kullandırılan kredilerin geri ödenmesinde 31 Aralık 1997 tarihinden sonraki dönemlere rastlayan ve bu dönemden sonra tahakkuk ettirilecek bankalar lehine alınan taksit tutarları içerisinde yer alan faizlere banka ve sigorta muameleleri istisnasının uygulanması mümkün değildir’’ deniliyor.YASAYA AYKIRIBunun üzerine bankalar da, müşterilerinin 1 Ocak 1998 tarihinden sonra ödeyecekleri aylık taksitlerin faiz tutarlarına ayrıca yüzde 5 oranında Banka ve Sigorta Muameleri Vergisi'ni de ekleyerek yeniden ödeme planlanı hazırladı. Müşterilerinden de bundan böyle aylık kredi borçlarını eski sözleşmeye göre değil, yeni belirlenen zamlı tarifeye göre yatırmalarını istediler. 4077 sayılı Tüketici Yasası'nın 10'ncu maddesine göre bankalar, kullandırdıkları tüketici kredilerinde, kredinin geri ödemesi tamamlanana kadar müşterilere imzalatılan sözleşmeler, tüketici aleyhine değiştirilemiyor. Hangi ad altında olursa olsun, bireylere kullandırılan kredilerin tümü de tüketici kredisi sayılıyor. Konut, otomobil, evlilik gibi değişik adlar altında bireylere kullandırılan tüketici kredileri için de yasa, ‘‘Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi şartları, sözleşme süresi içersinde tüketici aleyhine değiştirilemez’’ diyor.