HABER MERKEZİ
Ifrah Ahmed, Somali’deki endişeli annelerin aramalarıyla telefonu çalmaya başladığında, onun bir etki yarattığını anladı. Kadınlar, kadın sünneti geçirdikten sonra kızlarının saatlerce kanaması olduğunu ve ne yapacaklarını sordu. Ifrah onlara tıbbi yardım almalarını söyledi ve muhtemelen bunu yaparak hayat kurtardı.
Anneler, Temmuz 2018’de Galmudug kentinde sünnet olduktan sonra kan kaybından ölen 10 yaşındaki kız çocuğunun hikayesini duydukları için aradılar. Bu olay, ülkede kadın sünnetinden kaynaklı komplikasyon sonucu doğrulanmış ilk ölüm olarak dünya çapında ilgi gördü. Zira bu tür suçlamalar genellikle reddedilirdi.
Kendisi de sünnet edildi
Ifrah’ın kendisi de çocukken sünnet edilmişti ve 10 yaşındaki kız çocuğunun ölümünden üç yıl sonra kendisi ve diğer birçok aktivist, bu taban yaklaşımının çok büyük duygusal ve fiziksel zarara neden olan ve çoğu zaman öldüren bu uygulamayı sona erdirmede hayati önem taşıdığına inanıyor.
Somali başbakanına toplumsal cinsiyet konularında danışmanlık yapan Ifrah, “Yerelden aktivistler, hükümet lobisinde, çocuklar adına konuşmada ve toplumda kadın sünnetinin riskleri konusunda farkındalık yaratmada büyük rol oynuyor” diyor. “Eğittiğimiz, bölgede yaşayan yerel aktivist olmasaydı, kızın ölümünün gerçekliğini bilemezdik… Başka hiçbir kızın kanamadan ölmesini istemiyorum.”
Covid’de geri dönüş
Aileler Covid’den dolayı sokağa çıkma yasağı sırasında sünnet uygulamaya geri dönmesi, milyonlarca kız çocuğunu daha kadın sünneti riskiyle karşı karşıya bıraktı. Büyük ölçüde sınırlanmış olan Kamerun dahil birçok ülkede yeniden ortaya çıktı.
Kadın sünneti prosedürü birçok nedenden dolayı gerçekleştiriliyor. Bazı topluluklarda evlilik için bir ön koşuldur, kültür ve din de bunu haklı çıkarmak için kullanılır.
Küresel ve yerel yaklaşım gerekiyor
Birleşmiş Milletler (BM), uygulamaya son vermek için 2030 yılını bir hedef tarih belirledi. Kendisini kadın sünnetini ortadan kaldırmaya adamış BM programının başkanı Mireille Tushiminina’nın önünde büyük bir görev duruyor ve tabandaki kampanyacıların oynaması gereken rolün farkında. ‘Kadın sünnetini ele almamız için bütünsel bir yaklaşıma sahip olmamız ve farklı düzeylerde -küresel, bölgesel ve ulusal- müdahalelerde bulunmamız gerekiyor. “Kadın sünneti sosyal bir normdur ve herhangi bir müdahalenin bağlama özel olması gerekiyor” diyerek, aktivistlerin yerel dilleri konuşma becerisini örnek olarak veriyor.
Somali’de oran yüzde 98
Ifrah, İrlanda’ya yerleşmek üzere Somali’den ayrıldıktan sonra Afrika Boynuzu’nda kadın sünnetini sona erdirmeyi amaçlayan Ifrah Vakfı’nı kurdu. Salgının, kadınların tahmini yüzde 98’inin bu uygulamaya maruz kaldığı Somali’deki kadın sünneti üzerindeki etkisini kesinlikle gördü. Bu rakam, dünyanın herhangi bir yerindeki en yüksek seviyeye tekabül ediyor.
Ifrah Vakfı
Salgın sırasında okullar kapatıldığında, anneleri kızlarını sünnete ikna etmek üzere sünnetçileri eve çağırıyordu. Buna karşılık, Ifrah Vakfı, 80 kadını ülke içinde yerinden edilmiş insanlar için yerleşim yerlerinde eğitti ve kadın sünneti karşıtı mesajlaşma yayınlarını almak için radyolar dağıttı. Vakfı, son beş yılda 5 binden fazla üniversite öğrencisine, milletvekilline, topluluk gruplarına ve dini liderlere uygulamaya karşı konuşmaları için eğitim verdi ve kadın sünnetinin İslam hukuku uyarınca bir gereklilik olduğu fikri etrafındaki mitleri çürüttü.
Medya eğitiliyor
Sierra Leone’de, Sierra Leone Broadcasting Corporation’ın yönetim ve insan kaynakları müdürü Lucy-Ann Ganda, gazetecileri kadın sünneti hakkında nasıl haber yapacakları konusunda eğitiyor ve çalışmalarını Kadın Sünnetini Sonlandırmak İçin Küresel Medya Kampanyası aracılığıyla finanse ediyor. Şu anda ülke çapında yaklaşık 60 gazeteciden oluşan bir ağı var.
Artık değişiyor
Ganda 2006’da muhabir olarak çalıştığı sırada, kadın sünneti tabu bir konuydu ve Sierra Leone’de kamuoyu önünde konuşulmazdı. Artık medya ortamı değişiyor. “Sessizliği zayıflattık” diyor. “Artık insanlar konuşuyor. Medya güçlü – dinlemeye mecbursunuz ve kadın sünnetinin iyi olmadığını anlamaya ve görmeye başlıyorsunuz.”
“Sierra Leone’a bu uygulamanın gidilecek en iyi yol olmadığını çünkü sağlıkla ilgili sonuçları, sosyal sonuçları ve ekonomik sonuçları olduğunu bilmesini sağlamayı büyük ölçüde başardık. Gerçeği ortaya çıkarıyoruz,” diyor Ganda.
2007 ila 2019 yılları arasında, Sierra Leone’de kadın sünnetinin yaygınlık oranının yüzde 98’den yüzde 86’ya düştüğünü belirterek, daha bilgili gelecek neslin, sünneti savunan ebeveynlere isyan etmeye başladığını söylüyor.
Daha gidilecek çok yol var
Sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle oldukça büyük ve geniş bir görevle karşı karşıya karşıya olduklarını, ancak yetersiz finanse edildiklerini söyleyen Tushiminina, “Şu anda kadın sünneti geçirmiş 200 milyondan fazla kız çocuğu ve kadın var. 68 milyon kişinin daha uygulamadan geçmesini engellemeye çalışıyoruz” derken, “Covid, bazı faillere geri dönüp tekrar pratik yapma fırsatı verdi” diye de uyarıyor ve ekliyor: “Ne yazık ki, birçok ülkede toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin arttığı gerçeği bu.”
* Kaynak: The Guardian