Alzheimer’i ve Alzheimerli hastaları anlamak 51. Bölüm
Cinsellik insan varlığının temel bir parçasıdır ve seks yakınlığı paylaşmanın ve sevgiyi ifade etmenin önemli bir yoludur. Bununla birlikte, birçok insan, yaşlıların, Alzheimer hastalığı yaşayanların hatta ciddi hastalıkları olanların cinsel ihtiyaçlarının olduğunu ve bunları ifade etme haklarının olduğunu kabul etmekte zorlanmaktadır.
Alzheimer’lı hastaların çoğunda, cinsel dürtüler devam etmektedir. Ancak beyinlerindeki değişiklikler, onlar için yeni veya farklı şekillerde hareket etmelerini sağlayabilir. Örneğin, cinsiyete öncekinden daha fazla ilgi gösterebilirler. Başkalarına, hatta yabancılara dokunabilir, sarılabilir veya öpmeye çalışabilirler. Özel alanlarına dokunabilir, başkalarının önünde mastürbasyon yapabilirler. Kaba bir dil kullanabilir veya cinsellikle ilgili konuşabilirler. Kıyafetlerini başkalarının yanında çıkarabilir, çıplak olarak veya iç çamaşırlarıyla ortaya çıkabilir.
Bu davranışları sizi şaşırtabilir, ancak onların suçu olmadığını unutmayın. Hastalığın beyinleri üzerindeki etkilerinden kaynaklandığını bilmenize rağmen sizin kendinizi incinmiş veya utanmış hissetmemenize yol açar.
Genellikle acil bir durum değildir. Evde tek başınıza bu sorunun altından kalkabilirsiniz.
Aile bireylerin başlıca kaygıları özellikle bakım evlerinde cinsel sömürünün olması, kişilerin suistimal edilmemesi ve bireyin rıza gösterme yeteneğinin olmamasından faydalanılmasıdır. Bakıcılar Alzheimer'ın farkındalık ve rasyonel düşünme üzerindeki etkisi onay verme kabiliyetini ortadan kaldırdığını bildiklerinden böyle düşünmekte haklıdırlar.
Öte yandan, bakıcılarda arzu kaybı yaşayabilirler. Demans hastalarına gündelik, gündüz bakımını verirken seksüel arzu hissetmek zor, hatta imkansızdır. Bireyin hemde bakılması sırasında oluşan yorgunluk ve bıkkınlık nedeniyle veya sevdiğin kişiyi bir huzurevine yerleştirme konusunda hissetiğin suçluluk nedeniyle bakıcıların cinsel isteği azaltabilir.
Nedenleri
Bu davranışlar genellikle size söyleyemeyecekleri bir ihtiyaç işaretidir. Cinsiyetle ilgili değil, rahatsızlık, acı veya kafa karışıklığı belirtisi olabilir. Aynı zamanda yalnızlığın bir işareti veya onların sevgi, şefkat ve fiziksel dokunuşa duydukları ihtiyaç olabilir.
Bazı ilaçlar ayrıca birinin cinsel dürtüsünü artırabilir veya saldırgan davranışa neden olabilir.
Böyle bir durumlarla karşılaşılsa nasıl davranmalı ?
Sevdiğin kişi kıyafetlerini çıkarırsa, kendilerine dokunur veya başkalarının önünde mastürbasyon yaparsa bu onların seks yapmak istediği anlamına gelmeyebilir. Genellikle rahatsız olduklarının veya tuvaleti kullanmaları gerektiğinin bir işaretidir. Ayrıca, yalnız yaşadıklarında çıplak dolaşırlar veya mastürbasyon yaparlardı, şu an sadece başkalarının yanında olmaları bir sorun.
Sakin ol.
Kıyafetlerini çıkardılarsa, tekrar giymelerine yardımcı olun.
Dikkatlerini dağıtmak, elleriyle yapacakları bir şeyler vermek, onlara bir şeyler atıştırmak ya da sevdikleri bir faaliyete katılmalarını sağlayın. Bu işe yaramazsa, onları özel bir yere götürün. Etrafındaki diğer insanlardan davranışlarını affetmelerini isteyin.
Onlarla kavga etmeyin veya onları azarlamayın . Bu onları kızdırabilir ve benzer şekilde hareket etmelerine neden olabilir.
Bu bir kereden fazla olursa, nedenini anlamaya çalışın. Çok sıcak mı, soğuk mu? Tuvaleti kullanmaları gerekiyor mu? Cilt tahrişi var mı? Giysilerinden rahatsızlar mı? Acı çekiyorlar mı? Nerede oldukları konusunda kafası karışık mı?
Fermuarsız ya da az düğmeli kıyafetler seçin.
Onlara her gün mastürbasyon yapabilecekleri veya çıplak olabilecekleri özel zaman ayırmak faydalı olabilir.
İyileşmeyen ağrı, rahatsızlık veya cilt tahrişi belirtileri fark ederseniz doktorunuzu arayın.
Başkalarına istenmeyen şekillerde dokunurlarsa,ilk olarak bunun durumun doğru olmadığını hatırlatın. Bunun kabul edilemez olduğunu onlara sakin bir ses tonuyla anlatın. Dikkatlerini dağıtmak için onları o anda oyalayabilecek bir şeyler vermeye çalışın. Her gün şefkat ve dokunuş gereksinimlerinin karşılandığından emin olun. Ellerini tutun, sırtlarını ovun veya uygun bir kıyafetle örneğin bornozuyla sarıp hiç anlamamış gibi ‘’Banyoya mı gidiyordun?’’ diye sorun.
Cinsel şakalar yaparlar veya başkalarına yorumlar yaparlarsa : Sakin kalın ve onları azarlamayın. Bu onları üzebilir. Yavaşça onlara bunun iyi olmadığını hatırlatır. Konuyu değiştirmeye çalışın . Başkalarından davranışlarını hoş karşılamalarını isteyin. Hastanızın durumunu bir kart üzerine yazın. Bu kartları gerektiği durumlarda neler olup bittiğini öğrenmeleri için başkalarına verin.
Alzheimer hastalığı olan kişiler genellikle daha önce olduğundan daha az cinsel dürtü duyarlar. Ancak daha fazlasına sahip olmaları da mümkündür. Eşiniz cinsel taleplerde bulunursa ve siz istemiyorsanız, eşinizin cinsel isteklerini yerine getirmeyin. İstenmediğinizi onu üzmeyecek bir şekilde kesin ancak saygılı bir şekilde anlatın.
Bazen, ruh hali geçene kadar onlara zaman tanımak en iyisidir. Diğer zamanlarda dokunma ve sevgiye ihtiyaçları olabilir. Ellerini tutabilir, sırtlarını ovalayabilir ve yatakta birlikte dinlenebilirsiniz. Bazı durumlarda, bu şeyleri cinsel ilerleme için yanlış yönlendirebilirler, bu nedenle tüm çiftler için bu kural iyi çalışmayabilir.
Kızdıkları zaman, sakinleşene kadar bekleyin ve o anda başka bir şey söylemeyin. Davranışları iyileşmezse ve sizin veya onlar için hayatı zorlaştırıyorsa , güvenliğiniz için korkuyorsanız veya fiziksel veya sözlü olarak istismar edildiğinizi hissediyorsanız, derhal doktorlarını arayın.
Onlara değer verirken yanınızda başka birinin bulunması daha iyi olur.
Silahlar, bıçaklar, camlar ve keskin veya ağır nesneler gibi tehlikeli şeyleri evden uzak tutun veya kilitleyin.
Zorunda olmadıkça sevdiğin kişiyi önemsiz bir kişi gibi davranma . Bu size veya onlara zarar verebilir. Hastanızın sinirlenmesine yol açar.
Bu davranışlar onların suçu olmasa da, evde güvende hissetmeniz ve haklarınızın ihlal edilmediğinden emin olmanız gerekir. Eğer kırılırlarsa, sakinleşene kadar onlardan uzak durmaya çalışın.
Güvendiğiniz biriyle konuşmak isteyebilirsiniz. Aynı zamanda, duygularınızı ifade etmek ve aynı problemi çözen diğerlerinden tavsiye almak için bir destek grubuna katılabilirsiniz.
Bazen yardımlı bir yaşamda veya bir huzurevinde yaşayan demans hastaları diğer sakinlerle yeni yeni ilişkiler kurar. Bu genellikle eşleri veya aile üyeleri için zordur. Herkesin sevgiye ve sevgiye ihtiyacı olduğunu anlamaya çalışın. Bu ihtiyaç çoğu zaman bakım evinde karşılanmamaktadır.
Tabii ki, yeni ilişkinin her iki insan içinde iyi olması gerekiyor. Birisi diğerinden faydalanmamalı. Karşılıklıysa, ilişkiyi kabul etmek en iyisidir, çünkü onların şefkat ve fiziksel dokunma gereksinimlerini karşılamalarına yardımcı olabilir.
Onlarla ilişkinize hakaret olarak bakmamaya çalışın. Sevdiğine mutlu olanı yaparsa, onlar için mutlu olmaya çalış. Bunu önlemek için yapabileceğiniz bir şey olabileceğini düşünmeyin. Herhangi bir endişeniz varsa, hemşire ve personel ile konuşun.
Demans hastalarının bakıcılarını başkası olarak tanıması yaygındır. Mesela kızlarını evya bakıcılarını karıları sanabilirler. Bu durumda, rahatsız edilmemeye veya onları azarlamamaya çalışın. Bu onları utandırabilir. Nazikçe onlara kim olduğunuzu özel olarak hatırlatın.
Sevdiğin kişi istediğini elde edemezse veya davranışlarını durdurmaya çalışırsan, kızabilir ve çarpabilir, itebilir, küfredebilir veya çığlık atabilir. Alzheimer hastalığı olan kişilerin kendilerine bakanları kötüye kullanması nadirdir. Ancak sizi kötüye kullanırlarsa ve onları durduramazsanız, bir doktor veya danışmanla konuşun.
Kıyafetlerini çıkarıp sık sık ovalayan insanlar cilt tahrişine veya enfeksiyonlarına yakalanabilir. Sevdiğiniz birinin bunlardan biri varsa ve evde birkaç gün içinde iyileşmezse, sağlık yardımı alın.
Bu davranışın gerçekleşmesini engellemek neler yapılabilir?
Sevdiğiniz birinin hayatındaki değişiklikleri sınırlayın. Bunlar kafalarını karıştırabilir, kilitleyebilir ve yeni veya farklı cinsel davranışlara yol açabilir.
Fiziksel dokunuş sağlayın. Herkesin dokunma ve fiziksel temastan hoşlanmaya ihtiyacı vardır. Günlük rutininizin bir parçası olarak onlara dokunmanın bir yolunu bulun. Ellerini tutun veya onlara sarılın veya sırt ovun.
Onlarla zaman geçir. Onların hoşlanacağı aktiviteler yapıp onu eğlendirin. Mesela fotoğraf albümlerine bakın, masa oyunları oynayın ya da yürüyüşe çıkın. Bu faaliyetler cinsel davranışlara yol açabilecek sıkıntıları önleyebilir.
Belirli davranışlara izin verin, mesela mastürbasyon Alzheimer hastalığı olan birisinin zevk alması veya cinsel arzuları hafifletmesi için gerekli olabilir. Özel olarak yaparlar ve kendilerini incitmezlerse, bunu görmezden gelmek en iyisidir.
Yazı dizimiz devam edecek
www.haberhurriyeti.com / CEM AYDEMİR