Atatürk'ü Samsun'a Padişah mı gönderdi? İngilizlerden izin alındı mı? 19 Mayıs hakkında tüm merak edilenler
Milli Mücadele'nin ilk adımı olarak adlandırılan Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a çıkışı nasıl oldu? Atatürk'ü Samsun'a Padişah Sultan Vahdettin mi gönderdi? Atatürk'ün gizli adı neydi? Bandırma vapurunda kaç kişi vardı? Atatürk ve Sultan Vahdettin arasındaki bağ neydi? 19 Mayıs 1919 önemi ne? Gibi soruların cevaplarını Prof. Dr. Osman Köse cevapladı.
19 Mayıs Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı yaklaşırken Atatürk'ün Samsun'a çıkışı ve sürecin nasıl olduğuna dair konular merak ediliyor. Prof. Dr. Osman Köse merak edilen bu soruları cevapladı. Köse Mustafa Kemal Atatürk'ün takma adını da açıkladığı yazısında Mustafa Kemal'in Milli Mücadele için Samsun' bizzat padişahın kendi talimatıyla gönderildiğini vurguladı.
Mustafa Kemal Atatürk'ün Sultan Vahdettin'in Almanya ziyareti esnasında yaverliğini yaptığı bilgisini aktaran Prof. Dr Osman Köse'nin açıklamasının tam metni ise şöyle:
19 MAYIS 1919'A GİDEN SÜREÇTE MUSTAFA KEMAL PAŞAİki gün sonra Milli Mücadelenin başlangıç tarihi ve Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Paşa'nın bu gayeye matuf olarak Samsun'a çıkışının yıl dönümüdür. Paşa'nın Samsun'a çıktığı bugün, ilk defa 1926'da Samsun'da "Gazi Günü' olarak kutlanmış, 1935'te "Atatürk Günü' olarak resmiyet kazanmış ve 20 Haziran 1938 tarihli kanunla da "Gençlik ve Spor Bayramı" olarak kutlamaya devam etmiştir.
Balkanlarda ikamet eden sıradan bir ailenin çocuğu olarak, liyakat ve vasıflarıyla yıldızı parlayan Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 191Ya kadar olan hayatından bazı kesitler sunacağım.
MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'ÜN TAKMA ADIİtalyan işgali sırasında Trablusgarp'ta "Gazeteci Mustafa Şerif' takma adı ile "gönüllü mücahit" olarak Binbaşı rütbesi ile görev aldı. Osmanlı kamuoyunda adı ilk defa bu vesile ile duyuldu. Birinci Dünya Savaşı başlayınca Yarbay rütbesi ile katıldığı Çanakkale Savaşında "Anafartalar kahramanı" olarak tanındı ve 1 Nisan 1916da da "Mirliva /Tümgeneral" oldu. 1917 yılı sonunda Veliahd Vahdettin Efendi'nin Almanya seyahatine "Almanca" bilen asker olarak katıldı ve 20 günlük seyahatte onunla yakından tanışmak imkanı buldu.
3 Temmuz 1918de Padişah Sultan Reşat'ın ölümü ile Veliaht Vahdettin Efendi Padişah olunca, Mustafa Kemal Paşa için farklı bir yol açıldı. Yeni padişahla, tebrik ve ülkenin durumunu istişare için Ağustos ayı içinde birkaç defa uzun görüşmeler yaptı.
Bu görüşmelerden sonra 7. Ordu Komutanlığına atandı ve 23 Eylül 1918'de "Fahri Yaver-i Hazret-i Padişahi" unvanını aldı. Osmanlı kamuoyunda artık "Anafartalar Kahramanı ve Fahri Yaver-i Hazret-i Padişhı" unvanı ile biliniyordu. Mütarekeden sonra 7. Ordu ve bu sırada atandığı Yıldırım orduları lağvedilince 13 Kasım 1918'de İstanbul'a döndü.
MUSTAFA KEMAL ATATÜRK SAMSUN'A GÖNDERİLDİ Mİ?İstanbul'da kaldığı 6 ay içinde Padişah, Osmanlı Erkan-ı harbiyesi, etkili kişiler ve kurumlar ile sürekli görüşmeler yaptı. Bu sırada güvenilir bir askerin Anadolu'ya gönderilmesi çalışması yapılmaktaydı. İngilizlerin Samsun'daki asayiş olaylarını durdurmaya yönelik ikazları da eklenince, Padişahın yakından tanıdığı asker olarak onun adı ön plana çıktı. Nisan 1919'dan itibaren Paşa'nın Samsun'a çıktıktan soma yapacağı çalışmalar, planlar ve hazırlıklar hummalı bir şekilde yapıldı. 6 Mayıs 1919'da Meclis-i Vükela'da, yetkileri onaylanarak resmiyet kazandı. En son 15 Mayıs'ta Erkan-ı Harp Dairesi'nde Cevat Paşa ile yapılan çalışma ile bu talimatnamenin içi dolduruldu ve sınırları belirlendi.
SAMSUN'A ÇIKARKEN İNGİLİZLERDEN İZİN ALINDI MI?Buna göre Mirliva Mustafa Kemal Paşa, Trabzon, Erzurum, Sivas, Van vilayetleri ile Erzincan ve Canik müstakil Livalarını kapsayan 9. Ordu Müfettişi olarak tayin edilmekteydi. Harbiye Nazırı Şakir Paşa'nın ifadesi ile, bu zamana kadar hiç kimseye verilmeyen "geniş bir nüfuz alanına" sahip oluyordu. 15 gün gibi kısa zamanda hazırlıklar tamamlandı ve boğazdan çıkış izni de İngilizlerden alındı.
BANDIRMA VAPURUNDA KAÇ KİŞİ VARDI?1878'de inşa edilen "Bandırma" isimli bir vapur ile 16 Mayıs 1919'da Samsun'a gitmek üzere İstanbul'dan ayrıldı. Gemide mürettebat dahil toplam 79 kişi, 6 at ve bir de otomobil bulunmaktaydı. Bir "devlet operasyonu" olarak görülen bu hazırlıklar sonunda Mustafa Kemal Paşa 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ulaştı.
Samsun'a vardıktan sonra, çalışmalara başladığını bildirmek üzere "Dokuzuncu Ordu Müfettişi ve Yaver-i Hazret-i Padişahı" unvanı ile Padişah'a telgraf gönderdi. İstanbul ile yolların ayrılması Milli Mücadelenin askeri başarılarından sonra olacaktır. 19 Mayıs Bayramınızı kutluyorum.