Roket fırlatma sırasında babanın tek fotoğrafı
Kalbimde sevgiyle iyilik yaptım!
Babamıza adanmış
Babamıza adanmış
1980'lerde düşen çocukluğumda, bahçemizdeki hemen hemen tüm çocuklar roket yaptı. Neredeyse Krasnodar'ın dışında, ZIP çalışma alanının "Kruşçevka" sında yaşıyorduk. O zamanlar pek çok kişi patlayıcıların kimyasına, pratik uygulaması nedeniyle tam olarak düşkündü. İyi yanan veya patlayan her şey kullanıldı. Roketlerin barut gibi yanan filmlerle nasıl doldurulduğunu hatırlıyorum. Bu amaçlar için ve kaynakçıların işten sonra attığı kullanılmış karbür parçalarını kullanmaya çalıştılar. Manganez veya potasyum nitrat ilavesiyle magnezyum veya alüminyuma dayalı çeşitli bileşimler icat edilmiştir. Bilenmiş magnezyum parçaları eğeleyin uçak tekerlekler. Her öğrenci, metale bir bakır para iliştirerek magnezyumu doğru bir şekilde tanımlayabilir ve bağlantı noktasında "galvanik çiftin" asitliğini diliyle tatabilir. Sarı kükürt kullanıldı ve kömür yerine bazen sıradan toz şeker kullanıldı. Birisi barut avlamayı başarırsa, bu tüm avlu için bir "tatil" idi. Bugün korkunç görünebilir, ama benim çocukluğumda tüm Yeni Yıl pirotekniğini kendimiz yaptık ve bugün Çinlilerden daha kötü patlamadı. Yeni yıl için hazırlanmış 100-300 patlayıcı paketli, karton delikli kartlardan yuvarlanan, kafa kafaya kibritli kibritli bu çantaları hatırlıyorum. Sinek, patlayıcı paket yere uçarken 2-3 saniye sonra havada bir patlama meydana gelmesidir. Evet, yanıklar ve yaralanmalar, hatta hafif sarsıntılar vardı, ama çocuksu karakterin yumuşatılmasının tek yolu bu.
Roketlerimizin çoğu fırlatma yerinde yandı. Bazıları küçük parçalar halinde patladı, ancak bazıları yerden kalkmayı ve bir yayı tanımlayan hevesli çığlıklarımızın altında araba garajlarına tehlikeli bir şekilde yaklaştı. Ve sonra sürekli olarak söküp orada bir şeyler toplayan adamlardan kaçmak ya da saklanmak için zamanımız vardı. Bazı "avlu" füze geliştiricileri bazı sonuçlar elde etmeyi başardılar, ancak ben ve ağabeylerim Alexander ve Boris çok daha şanslıydık. Bir babamız vardı ve çocukluk hayallerimiz roket bilim kulübünde gerçekleşti.
On yaşındayken, ailem öncü kamp "Divnomorsk-Energetik" e geçiş için beni yanlarında götürdü. Bu, Karadeniz kıyısında Gelendzhik yakınlarındaki bir ormana yayılmış olan Divnomorsk köyündedir.
Huzursuz ağustos böceklerinin söylediği ağaçların taçlarında olduğu gibi, deniz kokusuyla karıştırılan çevredeki çamlardan güneşin ısındığı reçine kokusunun nasıl olduğunu hatırlıyorum.
Annem kampın sağlık biriminde hemşire olarak çalıştı ve babası Viktor Ivanovich Kantemirov roket bilim kulübüne liderlik etti. Orada, ilk "muharebe" roketimi yapacak kadar şanslıydım, güney masmavi gökyüzüne yükseldi.
Babam, uzun yıllara dayanan deneyime sahip, ev yapımı katı yakıtlı roketler üretme ve başlatma teknolojisine zaten sahipti. Bundan önce birden fazla kez "roket davası" ile sezonun öncü kamplarına gitti ve çocuklara roket biliminin temellerini öğretti.
İlk olarak, kömür vardiyasının açılışında büyük bir öncü kamp ateşi yaktıktan sonra kömürü topladık. Daha sonra porselen havandaki kömürleri dikkatlice toz haline getirdik. Baba tarafından doğrulanan oranlarda, bileşime biraz dumanlı bir toz ekleyerek kömür, kükürt, nitrat karıştırdık. Kompozisyon bugün modern gerçeklikte kullanılmak için düşünülemez! Çocuklar babalarının çevresinde coşkuyla ve tutkuyla çalıştılar. Birisi burnunu ovuşturduğunda veya yanlışlıkla kömürle lekelenmiş elleriyle yüzlerine dokunduğunda birbirlerine güldüler. Çocuklar zaten kömürün roket yükünde yantığını biliyordu, kükürt sadece yanmayı yavaşlatıyor ve ısıtıldığında nitrat çok gerekli oksijeni veriyor. Bu karışım, 12-16 kalibrelik avcılık kartuşlarının karton kovanlarına döküldü ve uygun şekildeki bir çekiç ve harç ile sıkıştırıldı. Ancak, yanıcı karışımı kurcalamak için bir astar yerine, manşon, sadece bir sigorta kablosu yerleştirmek için bir açıklığın değil, aynı zamanda etkili bir itme gücüne sahip gelecekteki bir yanma odasının içinde oluşan konik bir çubuğa monte edilmiştir.
Bickford kordonunu kendimiz yaptık, güherçile bir kenevir ipi batırdık. Kurutulduktan sonra, PVA tutkalı ile siyah bir toz halinde macun karışımı ile kaplandı. Daha sonra atölyedeki tavana asıldı ve uzun süre kurutuldu. Tüm nem buharlaştığında, kordon hazırdı.
Kağıt "teknoloji"
Roket gövdeleri, marangozluk ve stabilizatörleri kağıttan çıkardık, silikat tutkalla yapıştırdık. Daha önce Vazelin ile yağlanmış (iş parçasından çıkarmayı kolaylaştırmak için) cilalı bir metal boş üzerine, tutkalla kaplanmış kağıt birkaç tabakaya sarıldı. Kafa parçaları için - marangozluk konik boşluklar kullandı. Daha sonra karton boşluklar kurutuldu, boşluklardan çıkarıldı ve gereksiz her şey kesildi. Kuyruk yüzgeçleri de eşit açılarda 3 sektöre işaretlenmiş bir şablona göre gövdeye yapıştırılmıştır. Oğlanların stabilizatörlerin kurulumunu yapmayı başardıkları ve daha sonra havalandıklarında roket çok yanlara atıldığı durumlar vardı.
Birleştirilmiş roket, dengeleyicilere sahip bir gövdeden ve "ateş" ten sonra sabitlemek için sert bir iplikle vücuda bağlanmış çıkarılabilir bir koni kaplamasından oluşuyordu.
Fırlatma sırasında roketin başlangıcında ve başlangıç ivmesinin aşamasında dik bir konumda tutulan gövdelere kayan halkalar takıldı. Bitmiş roketleri kırmızı yıldız ve yazıtlarla süslenmiş metal gibi "gümüş" lak ile boyadık.
Donanımlı bir "katı hal" roket motoru gövdenin içine sıkıca sokuldu, üzerine saf barutun yardımcı bir yükü dolduruldu, sonra bir tomar ve haddelenmiş ipek paraşütü gitti. Çok aşamalı roketlerde, ilk aşamayı ateşleyen ve ikincisine ateş veren kullanılan aşamayı ayırmak için küçük bir barut şarjı da kullanıldı.
Roketin "kurtarma sistemi" nin çalışma prensibi oldukça basitti. Roket yakıtı sonuna kadar yandığında, üzerinde bir toz yükü patladı, bir paraşüt itti, kaplamayı düşürdü ve uçtu. Savaş başlığının başarılı bir şekilde ateşlenmesi üzerine, bağlı bir kaplamalı roket bir paraşüt üzerine indi. Ancak bir şeyler ters giderse, kaportaya düştü ve akordeon haline getirdi.
Fırlatma rampasının kendisi, toprağa yapışmış, 8 mm'ye kadar çapı olan uzun bir pimdi. Roketin büyüklüğüne bağlı olarak, uzunluğu 1,0 ila 2,5 metre arasındaydı. Roket fırlatıldığında, fırlatma rampası hızlanma aşamasında dikey uçuş yönünü sağladı ve roket fırlatma rampasından - pimden ayrıldıktan sonra, doğrusal hareket aerodinamik dengeleyiciler tarafından sağlandı.
havai fişek
Kaç tane başlar, çok hevesli, nefes kesici duygular! Hemen hemen tüm ciddi hatlara ve şenlikli olaylara büyük füze lansmanları eşlik etti. Üç füzeden eşzamanlı bir fırlatmada en az bir tanesi "uçuş programını" tam olarak yerine getirdi. Ancak başarısız başlangıçlar herkesin ruhlarını kaldırdı ve şakalar için bir sebepti.
Neptün Günü kutlamalarında çemberimize nasıl roket atma talimatı verildiğini hatırlıyorum. Çakıl taşlı plaj çok dar ve üzerinde çok sayıda insan olacak. Bu yüzden güvenliğe, denize giren beton bir dalgakırandan roket fırlatmaya karar verildi. Bunu yapmak için, kısaltılmış başlangıç çubuklarını bulunan panoların hurdalarına kestik. Fikir kötü değildi, ama ... Lansmanda, kalkış roketleri olan bazı “fırlatma siteleri” devrildi ve roketler farklı yönlere uçtu. Bir roket Neptün tahtının dibine düştü, diğeri çığlık atan ve yanlara çığlık atan izleyicilere uçtu. Ve roket, suçlamasını yükseltti, sonunda ateş etti, kurtarma paraşütünü fırlattı. Babam dışında herkes eğleniyordu ama felaketin tam boyutunun farkındaydı. Neyse ki, o zaman kimse zarar görmedi ve babam, kampın başından, oğlu da bizimle birlikte roket yapan oral bir kınama ile kaçtı.
Bu zamana kadar, Anapa'nın Karadeniz kıyısındaki kamplara öncülük etmek için aileleriyle birlikte giden her iki kardeşim de babamın roket kulübünden geçti. En büyüğümüz Boris, Krasnodar Bölgesi, Dinskaya köyünde yaşadıkları zamanı sevgiyle hatırlıyor, babası okulda çalıştı ve sevdiği çemberleri yönlendirdi.
O yıllarda kupalar gelecekteki binlerce mühendis ve teknisyen katıldı.
Ustalık dersleri
12 Nisan 1961'de Gagarin'in ilk uçuşundan, yapay bir Dünya uydusunun ilk uçuşundan ve gemide köpeklerle uçuştan önceki Belka ve Strelka olaylarını hatırlıyorum. Ve elbette mesele, propaganda ve bilgilendirme kampanyasıyla ilgili değil, bu bizim Zaferimizdi, bizi Batı'dakilere ve hepimize göre DAHA YÜKSEK, BÜYÜK ve DAHA İYİ yaptı. Daha sonra, mevcut nesillerden daha fazla insanın bir parçası olduğumuzu hissettik. Bu olaylar ulusal kimliğimizin takdirini artırdı. Ve o zaman zaten hissettim. Sonra herkes yer hakkında raved.
Toplumun bu durumu, halk eğitimi alanında iz bırakmıştır. Okullarda ve modern eğilimlerin aksine, müthiş bir müfredat dışı çalışma gerçekleştirildi. Çocuklar hevesle spora, müziğe, her türlü teknik çevreye çekildiler.
Babam bu dönemde Dinskaya köyünün merkezine daha yakın olan 3 numaralı okulda fizik, astronomi ve matematik dersleri verdi. Anne, Margarita Andreevna, aynı okulda ders verdi tarih, Rus dili ve edebiyatı. Ve okul öğretmenleri için "daire" çalışması, öğretim ve eğitim işlevlerinin ayrılmaz bir parçasıydı. Her ne kadar daha düşük bir oranda tahsil edildi.
Babam aynı anda birkaç daire yürüttü: roket, uçak modellemesi ve gemi modellemesi. Ben bir öğretmenin oğlu statüsünde, 1. sınıftan sık sık onu sınıfta ziyaret ettim. Katılımcıların himayesini kullandı, bana araçlar verdiler, planlamamı, yapıştırmamı, kesmeyi, genel olarak yaratmamı sağladılar.
Sınıflar okulda değil, Kültür Evi'nin eski binasında tutuldu. Oda sıkışık, bina stanitsa standartlarına göre büyük olmasına rağmen, eski. Sağ tarafta bir sinema vardı ve sol tarafta atölye olarak kullanılan iki veya üç oda vardı. Çevre çevresinde, bazıları camlı ahşap alet dolapları vardı. Gemilerin modellerini sergilediler: yelkenli, askeri, denizaltılar. O zaman bile, üretim, detaylandırma ve güvenilirlik kalitesi çarpıcıydı.
En çok yelkenli gemileri severdim. Daha sonra modellerini yaptım ve ilk vakalar o zaman bile bıçakla oyuldu.
Atölyelerde büyük pencereler vardı, hafif, tutkal, eter kokuyordu ve rüyaları gökyüzünde, denizde veya uzayda olan herhangi bir çocuğun ruhuna dokunan başka bir şeydi.
Benim hatıralarımda, okulun 4. sınıfından 8. sınıfına kadar çevrelere gittiler. 8. sınıftan sonra, çocuklar zaten daha ciddi konularda, örneğin sürücü kursları, traktör sürücüleri ve biçerdöverler için çalışmışlardı. Erken büyüdü. Ayrıca 8 yıllık bir eğitim vardı. Ancak bu deneyim, çocukların genel kültürlerini, tarih, teknoloji, tasarım bilgilerini, azim aşılamak ve en önemlisi onları sokaktan uzaklaştırmak için çocukların kişiliklerine damgasını vurdu.
Odanın ortasında büyük çalışma masaları, kesilmiş ve tutkal ve boya ile lekeli, araçları ile kaplı idi. Birkaç marangozluk tezgahı vardı.
Tavandan çeşitli uçak modelleri askıya alındı: planörler, kauçuk motor, kontrollü, kordon (kablo) kontrolünde, çeşitli motorlarla. Zaten tamamlanmışlardı ve değişen derecelerde hazırlardı.
Ve - roketler! Güzelce boyanmışlardı: bronz, gümüş, renkli boyalar, o sosyalist döneme özgü yazıtlar ve semboller.
Ve tüm bunlar, çocuklara Viktor Ivanovich tarafından öğretildi. Bu becerileri nereden aldı, bilmiyorum, ama çocuklar arasında büyük bir otoriteye sahipti. Genel olarak, örneğin bir ev inşa etmeyi, radyodan mobilyaya kadar her şeyi ve her şeyi tamir etmeyi mümkün kılan geniş bilgi ve becerilere sahipti. Bu nitelikler genellikle o neslin insanları için karakteristikti. Hayatta kalma, esenlik ve hayatta başarı, onların varlığına bağlıydı.
Çizimler ve modelleme rehberleri daha sonra yayınlandı, kullanıma sunuldu ve Union Press aboneliği ile dağıtıldı. Kılavuzlara modellere "desenler" eklendi. Okulların, kültür evlerinin ve yaratıcılıkların sağladığı çevrelerin çalışmaları nasıl ve hangi fonlardan sağlandı? Tabii ki, o zaman bununla ilgilenemedim. Ama her şeye ihtiyaç vardı. Tutkal, boyalar, çözücüler, özel kağıtlar, ahşap, bambu yongaları ve hatta kartuşlar ve barut vardı. Bu babası tarafından yapıldı, köyündeki balıkçılar ve avcılar arasında arkadaşları vardı.
En unutulmaz olaylar planörlerin, uçakların test edildiği ve füzelerin fırlatıldığı günlerdi. Kültür Evi yakınında, birkaç bank ve birkaç ticaret ahşap kanopisi olan bir köy pazarı vardı. Ve arkasında büyük bir çoraklık vardı. Bir çok insan toplandı.
Planörler olabildiğince "elden" fırlatıldı. Ancak itme kuvvetini ölçmek gerekiyordu, böylece fırlatma sırasında kanat uçakları düşmedi. Aerodinamiğin iyi hesaplandığı ve rüzgarın izin verdiği ölçüde uçtular. Kanatlar ve kuyruk birimi çürük, yarı saydam, halkalar ve kaburgalardı - boyuna ve enine setin elemanları - baştan sona görülebiliyordu. Gövde yerine - ince bir ahşap tahta ve kokpit yerine - ağırlık merkezini dengelemek için yuvarlak bir kontrplak plaka.
Kauçuk motor modelleri, tasarımı beyaz renkte bir havacılık kauçuğu demetinden bir tahrik ve bir uçak pervanesi olan bir ahşap pervane ile dairesel bir enine kesit içeren aynı planördü. Pervane, büyük bir özenle çizimlerden elde edilen en karmaşık unsurdur. Cilalı, ağırlığı dengelenmiş ve cilalanmıştı.
Modeli başlatmadan önce, lastik bant el ile, parmaklarla veya pervane şaftına tutturulmuş bir el matkabı ile bükülmüştür. Elektrikli matkaplar büyük bir nadirlik ve değerdi. Sürücüyü "sardıktan" sonra pervane serbest bırakıldı, kauçuk gevşemeye, pervaneyi döndürmeye başladı ve model uçmaya başladı. Kauçuk tahrikin "sıkılığı" ve hızlanma ataletinden planlama sona erene kadar sürdü.
Boylamasına ve enine planör modelleri seti, alkollü bir brülör üzerinde sabitleme dirsekleri ve ısıtma çipleri bulunan bambu çiplerinden yapılmıştır. Daha sonra parçalar dişlere bağlandı, istenen konuma sabitlendi ve kemik yapıştırıcısına batırıldı. Yarım santimetre kalınlığında kahverengi fayanslarda depolanan kemik tutkalı ezildi ve buhar banyosunda sıvı halde yumuşatıldı. Ancak çok kötü kokuyordu. Ancak kuruduktan sonra yapıyı iyi tuttu. Yapı, dairenin yeni toplantısından önce birkaç gün kurudu. Daha sonra kazein tutkalı veya un macununa batırılmış kağıt mendil tabakaları üzerine yapıştırıldı ve tekrar tavan altında bir süspansiyon üzerinde uzun süre kurutuldu. Kuruduktan sonra, kağıt bir tambur gibi çerçeveye gerildi ve yapı bir kanat haline geldi.
Planör ve “lastik bant” aşamasını geçen kıdemli öğrenciler, gerçek havacılık mikromotorları ile hat kontrollü modeller tasarladılar. İlk fırlatma için kullanılan eter hızla kaybolduğunda, özellikle rüzgarda kusurlu, kötü bir şekilde fırlatıldılar. En büyük sorun havacılık gazı almaktı. Ama baba işi organize etti, böylece bütün bunlar erkeklerin emrindeydi. Ama sonunda, bu uçuşlar çok muhteşem oldu. Modelciler mutluluklarının zirvesindeydiler.
SSCB okul masası için uzay yarışını kazandı.
John Kennedy
Roketlerin çalışma modellerinin inşası ve hepsi aktifti ve ayrıca birkaç kez gökyüzüne fırlatıldı, silindirik bir gövdeyle başladı. Roketler hem boyut hem de tasarım açısından farklıydı: tek aşamalı ve çok aşamalı, kalın ve ince, acemi modelciler için daha basit ve deneyimli olanlar için daha zor.
Ana olay - model testleri ve füze fırlatmalar. Çok fazla çocuk var ve olan her şey üzerinde kontrol sağlamak gerekiyordu. Ama o yıllarda güvenlik önlemleri bana kayıtsızdı, bunu fark etmedim. Bununla birlikte, herhangi bir yaralanma veya acil durum duymadım.
Roketler dönüşümlü olarak ve bazen başlangıçta birkaç parça monte edildi, sigorta kablosu kabloları takıldı, hepsi birkaç metre geri çekildi ve kablolar ateşe verildi. Bunlar, ateş ve dumanın tarlada rokete doğru koştuğu, motorun yandığı ve roketin kalktığı heyecan verici anlardı. Küçük modeller hızlı, büyük modeller daha yavaş ve daha etkilidir. Ne kadar yüksek bilmiyorum, ama gökyüzünde neredeyse ayırt edilemezdi. Sadece paraşüt açıldığında fark edilir hale geldi. Ve sonra rüzgarda taşındılar ve herkes onları almak için bir kalabalığa koştu. Bazen oldukça uzaklara taşınıyor, bazen köylülerin avlularına iniyorlardı. Daha sonra avluya girmelerine izin verilmesi ve ağaçtan veya tavuk kümesinden çıkarılması istendi.
Daha sonra, büyük modellerde, özel kaplardaki savaş başlıklarında yolcu - kurbağa yerleştirmeye başladılar. Bu, özellikle ilgi uyandırdı ve muhtemelen genç fantezilere yol açtı. Sonra uzaya kaçış gerçek bir rüya haline geliyordu. Şaşırtıcı bir şekilde, "kozmonotlar" arasında "kurban" yoktu!
Babam bu tür bir öğreti konusunda çok sıcaktı ve çocuklar ona karşılık verdi. Bazen katıldığım çevrelerin dersleri sırasında bunu hissettim. Genel olarak bir şeyler planlamayı, test etmeyi, kesmeyi, çizmeyi, organize etmeyi her zaman çok sevdim. Ve bu yaşam dönemi tam olarak bu anlar için ayrıntılı olarak hatırlandı. En azından okulda ya da müzik okulunda okumaktan daha iyidir. Bu sadece bir maceraydı!