Yumurta
Yumurtanın taze olup olmadığını nasıl anlarız?
Yumurtanın tazeliğini anlamak için 3 metot:
1. Suyla test (gerekli malzemeler: ölçülü kap, bir litre su, yüz gram tuz, taze bir yumurta, üç haftalık bir yumurta ve altı haftalık bir yumurta). Yumurtayı, içinde yüz gram tuzu çözdüğümüz bir litrelik suya bırakırız. Taze olan yumurta dipte kalır. Bayat yumurtaların ise artan bayatlığa bağlı olarak sivri olmayan uçları yukarı doğru gelir. Bunun sebebi yumurtada bulunan ve yumurta bayatladıkça artan hava boşluğundan dolayıdır. Yumurta altı haftalık veya daha da bayatsa yüzmeye başlar.
2. El feneriyle test (gerekli malzemeler: el feneri, bir rulo tuvalet kağıdı, yapışkan bant, taze bir yumurta, üç haftalık bir yumurta, altı haftalık bir yumurta). Yumurtanın tazeliği, içeriğine bağlıdır. Tuvalet kağıdı rulosu el fenerinin ucuna, dışarıdan içeriye ışık sızmayacak şekilde yerleştirilir. El feneri yakılır ve yumurta sivri ucu ışığa bakacak şekilde tutulur. Yumurta tazeliğini kaybettikçe içindeki hava boşluğu büyüyecektir. Döllenmiş bir yumurta altı gün kuluçkaya bırakılırsa, cenin siyah iplikçik şeklinde görülebilir.
3. Dinleyerek test. (gerekli malzemeler; taze ve bayat birer yumurta). Taze yumurtayı kulağınızın yakınında hafifçe sallarsanız hiçbir ses duymazsınız. Fakat aynı işlemi bayat yumurta ile gerçekleştirirseniz yumurtanın içerisindekilerin hareket ettiğini duyarsınız.
Yumurta ambalajlarının üzerindeki son kullanma tarihine bakmak da oldukça önemlidir ve yol göstericidir. Son kullanma tarihi, yumurtalar ambalaja yerleştirildikten sonra 28 gündür. Yumurtalar paketlendikten en fazla 21 gün sonraya kadar marketlerde satışa sunulabilir. Yumurtalar serin ortamda, soğandan uzak yerlerde, temizlik malzemesi veya balık olmayan yerlerde saklanmalıdır. Çünkü yumurtanın üzerinde bulunan küçük gözenekler dışarıdaki kokuların yumurtanın içerisine sızmasına olanak tanır. Altı haftalık yumurta artık bayattır ve kalitesi düşüktür.
Çatlağı olan yumurtayı kullanmak güvenli midir?
Bakteriler yumurtaya kabuktaki çatlaklar yolu ile girebilirler. Asla çatlamış yumurtayı satın almayınız. Bununla beraber, eğer yumurtalar eve giderken yolda çatladı ise temiz bir kaba yumurtayı kırın, sıkıca ağzını kapatın, buzdolabında saklayın ve 2 gün içerisinde kullanın. Eğer yumurtalar pişirme esnasında çatladı ise güvenlidir.
YUMURTA KAN KOLESTEROL DÜZEYİNİ YÜKSELTİR Mİ?
Yumurta bazen aklanır, bazen çok zararlı denilir. Yumurta yağının üçte biri doymuş, yüzde 10 kadarı çoklu doymamış, kalanı tekli doymamış yağ asitlerinden oluşur. Yumurta sarısı yüksek kolesterol içermesine karşın doymamış yağları içerdiğinden kolesterol yükseltici etkisi kırmızı etten düşük. Bilimsel araştırmalar, bir insanın diyette tükettiği kolesterol miktarı ile kan kolesterolü ve kalp hastalığı riski arasında o kadar güçlü bir ilişki olmadığını ortaya koyuyor. Yumurtanın sarısında yüksek miktarda kolesterol bulunduğu ve bu yüzden kan kolesterol seviyelerini az da olsa yükselteceği doğru. Buna karşılık içerdiği elzem / esansiyel (yani vücuda dışarıdan alınması gereken) yağ asitleri açısından oldukça dengeli bir örüntüye sahip olan yumurtanın protein içeriği de anne sütündeki proteine eşdeğerdir. %100 oranında vücut proteinlerine dönüşümü söz konusu olduğu için "örnek protein" olarak tanımlanmaktadır. Hatta sarısında bulunan "lesitin" adındaki bir madde sanılanın aksine bizlerin kan kolesterolünü o kadar da yükseltmemektedir. Fakat bunun yanında yumurtada, kalp sağlığı için olumlu etkileri olan proteinler, B12 ve D vitaminleri, riboflavin ve folat gibi mineraller de vardır. Dolayısıyla, ölçülü miktarlarda yendiğinde yumurta sağlıklı bir diyette mutlaka olması gereken bir besin.
Neden Yumurta tüketmeliyiz?
Sağlıklı yaşamak için yeterli ve dengeli beslenme için, bir canlıya hayat verecek kadar yüksek besleyici değere sahip yumurtayı öğünlerimizden eksik etmemeliyiz.Çünkü;
Yumurta, anne sütünden sonra insanın ihtiyacı olan tüm besin öğelerini bulunduran tek besin kaynağıdır. A, D, E ve B grubu vitaminleri önemli oranda içeren yumurta, içinde bulunan KOLİN sayesinde beyin fonksiyonlarının yerine getirilmesinde önemli rol oynar. Yumurta bulunan kolin, özellikle çocukların zihinsel ve beyinsel gelişiminde önemli bir rol oynar. Yaşam boyu başarılı bir fert olmaları için, erkeklerin 550 mg, kadınların 425 mg günlük yumurta ihtiyacı vardır. Hamilelikte bu ihtiyaç 7 kat artar. Hayvansal kaynaklı bir besin olmasına rağmen yumurtanın yağ içeriği düşüktür. Yani yumurtada kalp damar hastalıkları için risk faktörü olan doymuş yağ asitleri ve toplam yağ miktarı azdır. Yapılan araştırmalar kahvaltıda yumurta tüketiminden vücut yağlarının yakılmasında önemli rol oynadığını ortaya koydu. Bu yüzden her sabah 1 yumurta tüketmelidir.
Yumurta sarısı, D vitamini sağlayan birkaç besinden biridir ve güneş ışıklarından da yeterince faydalanıldığı takdirde yumurta özellikle çocuklarda D vitamini eksikliğine bağlı kemik bozukluğu oluşmasını engeller.
Yumurta, demir ve çinko gibi sağlığımız açısından önem taşıyan mineralleri de içerir. Demir, kan yapımı için gereklidir. Ayrıca demirin büyüme, gelişme ve hastalıklardan koruma rolü vardır. Yetersizliği de çocukların öğrenme yeteneğini ve okul başarısını azaltır. Demir yetersiz alındığında anemi (kansızlık) oluşur. 6. Aydan sonra yumurta, küçük çocuklar için değerli bir demir kaynağıdır.
Yumurtadaki kolesterolden korkmayın. Yumurtanın kandaki zararlı kolesterolü düşürücü, faydalı kolesterolü artırıcı etkisi vardır. Kolesterol insanlar ve tüm hayvanlarda vücutta sentezlenen yağ benzeri bir maddedir. Sinir liflerinin yalıtımı hücre duvarlarının bütünlüğünün sağlanması, D vitamini sentezi, çeşitli hormonların ve sindirim salgılarının oluşumu için gerekli bir maddedir.
Yumurtadaki protein tüm besinler içinde en kalitelidir. Yumurtada proteinin biyolojik yararlığı %100 iken bu değer sütte %85, balıkta %76, sığır etinde %74'de kalmaktadır.
Dikkat! Hayvansan proteinden mahrum yaşıyoruz. Dengesiz besleniyoruz. AB ülkelerinde yıllık kişi başına yumurta tüketimi 270 adet, İsrail'de 330, Yunanistan'da 180 adet, Türkiye'de ise 100 adedin altındadır. Bu nedenle ülkemizde hayvansal protein eksikliğinden kaynaklanan sorunlar gittikçe artmaktadır.
Yumurta öyle bir gıda maddesidir ki, dışarıdan hiçbir katkı ve destek almadan bir canlı oluşabilecek güç ve kabiliyettedir. Yumurta, ambalajı hayvan tarafından yapılan tek gıda maddesidir. Bu nedenle ticari hileye tamamen kapalıdır. Öyleyse, her gün bir yumurt yiyelim..
DENGELİ BESLENME İÇİN YUMURTA
Günlük 2000 kalorilik bir diyet baz alınarak yapılan hesaplamada:
Büyük bir yumurta;
4.5 g yağ (günlük ihtiyacın %7.5’i),
1.5 g doymuş yağ (günlük ihtiyacın %8’i) ve
215 mg kolesterol (günlük miktarın %7’si)
içerir.
Yumurta besin kalitesi açısından anne sütünden sonra 2. sıradadır