Hazırlayan: İlmia Süleyman
Efsane Romen sendikacı anlatıyor:
“DİKTATÖR ÇAVUŞESKU’YU REHİN ALDIM”
Röportaj: Hamdi YILMAZ
Bundan çeyrek yüzyıl öncesinin iki kutuplu dünyasında ‘Sendikacılık’ önemli ve saygınlığı yüksek olan bir işti. Her ne kadar ‘Sarı sendikacılık’ gibi sendikacılığın yüz karası bir tabir varsa da, Kapitalizmin korkulu rüyalarından biri sendikalardı.
Sendikalar, köken itibari ile Marksizmin memesinden süt emerek palazlanmışlar, ülkelerin Sovyet Blokuna düşmelerinde önemli rol oynamışlarsa da, Komunizm karşıtı hareketler de sendikalardan ve sendikacılıktan olabilidiğince yararlanmışlardır.
Komunizm öz itibarı ile ‘işçi sınıfına’ daha doğrusu sendikalara dayanmalıydı. İşçiler sendikalarda bilinçlendirilebilirdi.
Ne varki, Komunizm iç çatışmaları da sendikalar vasıtası ile yaşıyordu. Bu çatışmalarda olay tersine dönüp, işçi sınıfı komunizmden nefret eder hale de gelebiliyordu.
Mesela Sovyetler Birliği’nde Troçki tarafından yönetilen Zektran (Demiryolu ve Denizcilik İşçileri Birleşik Sendikası) uygulamaları bunun tipik örneğini teşkil eder.
“Troçki, Zektran’ı yöneterek ve Zektran aracılığıyla öteki sendikalara etki yaparak, sendikaların canlanmasını ve yenilenmesini, sanayinin yeniden kurulması çalışmasına işçilerin çekilmesini sağlamak istiyordu. Ama gerçekte ne oldu? Sendikalar içindeki komunistlerin çoğunluğuyla çatışma, sendikaların çoğunluğunun Zektran ile çatışması, Zektran’ın fiilen bölünmesi, sendikal olarak örgütlü işçilerin ‘alt kesimleri’nin Komunistlere öfke duyması” vs.
Ki çoğu ülkelerde Komunizmin yıkılışı gelişi gibi sendikalar eliyle olmuştur. Örneğin, Polonya, ‘Demir Perde’yi Dayanışma Sendikası Başkanı Leh Walesa gibi ünlü bir sendika lideri ile parçalamıştır.
Ve Demirperde’nin yıkım yıllarında yani “Mart 1989-1990 arasında ICFTU raporlarına göre 250 sendikalı öldürülmüş, bu dönemde 13.000 sendikacı tutuklanmıştır”
En gözü kara sendikacıların ise maden işçileri arasında çıktığı bilinir. Çünkü, kapitalist veya kominist rejimlerin acımasızlığının en ağır bedelini en çok madenciler ödemiştir. Bugün Türkiye’de dahi madenci sendikacı Şemzi Denizer unutulmamıştır.
İşte bu bölümde Romanya’nın 1990’lı yıllardaki efsane sendikacısı Miron Cosma ile yapılan röportajımıza yer vereceğiz.
MIRON COZMA’NIN İLK TUTUKLANMASI
25 Ağustos 1954 yılında Bihor vilayetine bağlı Derne’de dünyaya gelen Miron Cozma, adını tarihe maden bölgesi Jiu Vadisi’nin efsanevi sendika lideri olarak yazdırdı.
1970’li yıllarda üniversiteyi Maden Mühendisi olarak bitiren Miron Cozma, ilk defa ‘Anti Komunist’ olduğu gerekçesi ile kısa süreli tutuklandı ve kendisine gözdağı verilerek serbest bırakıldı.
Jiu Vadisi’nde madenci olarak çalışma hayatına başladı. Kısa sürede işçiler arasında sevilen ve sözünden çıkılmaz bir lider haline geldi.
KOMİNİZME İLK BAŞKALDIRI
Romanya’da 1977 yılı Mart ayında meydana gelen depremden sonra hayat şartları oldukça ağırlaşmış, çalışma şartları madenciler için dayanılmaz boyutlara ulaşmıştır. Nihayet madenciler dayanamaz ve 1929 grevlerinin de başladığı Jiu Vadisi’nde 1 Ağustos günü greve başlarlar.
Aynı gün yani 1 Ağustos 1977 tarihinde Romanya diktatörü Nikolay Çavuşescu’nun kız kardeşinin kocası da olan Kominist Parti Genel Sekreteri Ilie Verdet maden bölgesi Lupeni – Valea Jiuliu’ya gelmişti. O zaman madenciler sendikasının başkanı Constantin Dobrea’ydı.
Madencilerin çalışma şartları oldukça ağır ve uzun süreliydi. 6 saat çalışmak ve çalışma şartlarının iyileşmesini istiyorlardı.
Taleplerini yerine getirmeyen Komunist Parti Genel Sekreteri yani Çavuşesku’nun eniştesinin grevcileri yatıştıramaması üzerine gergin saatler başlamıştı.
Madenciler aynı bölgede 1929 yılındaki greve dolaylı olarak atıfta bulunan sloganlar atıyor ve daha iyi şartlarda çalışmak istediklerini, Pazar günü çalışmak istemediklerini söylüyorlardı.
YARIN
Çavuşesku Jiu Vadisi’nde