Turp Yetiştiriciliği
Turp (Raphanus raphanistrum subsp. sativus veya Raphanus sativus) Roma döneminden önce Asya’da evcilleştirilmiş olan Brassicaceae ailesinin yenilebilir bir kök sebzesidir.
Turplar dünya çapında yetiştirilmekte ve tüketilmektedir, çoğunlukla ısırmalı çıtır bir salata sebzesi olarak çiğ yenilmektedir. Boyut, lezzet, renk ve olgunlaşmaları için geçen sürenin uzunluğuna göre değişen çok sayıda çeşidi vardır. Turplar keskin aromalarını, glukozinolat, mirosinaz ve izotiyosiyanat dahil bitkiler tarafından üretilen çeşitli kimyasal bileşiklere borçludur. Bazen refakatçi bitkiler olarak yetiştirilirler ve az sayıda zararlı ve hastalıktan muzdariptirler. Çabuk filizlenirler ve hızla büyürler, yaygın küçük çeşitler bir ay içinde tüketime hazır olurken, daha büyük çeşitleri birkaç ay sürer. Büyümesi kolay ve hasadı hızlı olan turplar genellikle acemi bahçıvanlar tarafından ekilir. Turpun diğer bir kullanımı ise kışın örtü veya av mahsulü olarak veya yem mahsulü olarak.
Turp çeşitleri artık dünya çapında yaygın bir şekilde ekilmektedir, ancak erken tarihlerini ve evcilleştirilmelerini belirlemeye yardımcı olacak neredeyse hiçbir arkeolojik kayıt bulunmamaktadır. Bununla birlikte, bilim adamları, gerçekten vahşi formların keşfedildiği tek bölge olduğu için, Güneydoğu Asya’daki Raphanus sativus’un kökenini geçici olarak tespit ettiler. Hindistan, orta Çin ve Orta Asya, farklı biçimlerin geliştirildiği ikincil merkezler olarak görünmektedir. Turplar MÖ 3. Yüzyıldan itibaren tarihi kayıtlara girmeye başlamaktadır.
MS 1. yüzyıl Yunan ve Romalı tarımcılar küçük, büyük, yuvarlak, uzun, yumuşak ve keskin turp çeşitlerinin ayrıntılarını verdiler. Turp, Amerika kıtasına getirilen ilk Avrupa ürünlerinden biri gibi görünüyor. Bir Alman botanikçi 1544 yılında 45 kilogram ve kabaca 90 santimetre uzunluğunda turplar bildirmiştir.
Turplar, küresel, sivrilen veya silindirik olabilen, şişmiş musluk kökleri için yetiştirilen tek yıllık veya iki yıllık pirinçli ürünlerdir. Kök, ten rengi beyazdan pembeye, kırmızı, mor, sarı ve yeşilden siyaha kadar değişir, ancak et genellikle beyazdır. Kökler rengini antosiyaninlerden alır. Kırmızı çeşitler, antosiyanin pelargonidin’i pigment olarak kullanır ve mor çeşitler renklerini cyanidin’den alır. Daha küçük türlerde, çapı 2,5 cm’ye kadar yuvarlak köklerle yaklaşık 13 cm uzunluğunda birkaç yaprak veya 7 cm uzunluğa kadar daha ince, uzun kökler bulunur. Bunların her ikisi de normalde salatalarda çiğ olarak yenir. Oryantal turplar, daha uzun bir kök formu, 45 cm yayılma ile yaklaşık 60 cm yüksekliğinde yapraklarla 60 cm uzunluğa kadar büyür. Zamanında hasat edilen turpların eti gevrek ve tatlıdır, ancak sebze çok uzun süre toprakta bırakılırsa acı ve sertleşir. Yapraklar bir rozet şeklinde düzenlenmiştir.
Turp diploid bir türdür ve 18 kromozoma (2n = 18) sahiptir. Turp genomunun 526 ile 574 Mb arasında olduğu tahmin edilmektedir.
İKLİM İSTEKLERİ
Turp bitkisi hızlı büyüyen, yıllık, serin mevsim mahsulüdür. Turp tohumu, toprak sıcaklıkları 18 ila 29 ° C arasında olan nemli koşullarda üç ila dört gün içinde çimlenir. En iyi kalitede kökler, 10 ila 18 ° C aralığında hava sıcaklıkları ile orta gün uzunluklarında elde edilir. Ortalama koşullar altında, mahsul 3-4 haftada olgunlaşır, ancak daha soğuk havalarda 6-7 hafta gerekebilir.
TOPRAK İSTEKLERİ
Turp bitkisi, tam güneşte en iyi şekilde, toprak pH’ı 6,5 ila 7,0 olan hafif, kumlu tınlılarda büyür, ancak sezon sonu mahsuller için killi balçık idealdir. Turp, kuru havalarda kuruyup bir kabuk oluşturan topraklar uygun değildir ve çimlenmeyi bozabilir. Hasat dönemleri, bir veya iki hafta arayla tekrarlanan dikimler yapılarak uzatılabilir.
EKİM
Sıcak iklimlerde turplar normalde sonbaharda ekilir. Tohumların ekildiği derinlik, küçük turplar için önerilen 1 cm derinlikten büyük turplar için 4 cm derinliğe kadar kökün boyutunu etkiler. Büyüme döneminde, mahsulün seyreltilmesi ve yabani otların kontrol edilmesi gerekir ve sulama gerekebilir.
Turp tohumla çoğalmaktadır. Genelde;
Sıra Üzeri Mesafe 3-5 cm Sıra Arası Mesafe 20 – 25 cm olarak ayarlanmaktadır.
Dekara gerekli tohum miktarı 600 – 800 gram olarak belirlense de çeşit iriliğine göre sıra mesafeleri değişebilmektedir. Örneğin küçük boyutlu fındık çeşitler daha sık ekilirken iri kırmızı çeşitler daha iri istendiği için daha seyrek ekilmek zorundadır. Tohumlar 05 – 1 cm derinliğe ekilmesi yeterli olacaktır.
Turp bitkisinde, ekimden 3-7 gün sonra ilk çıkışlar başlamaktadır. Çok sık ekimlerde çıkışlardan sonra kazma işlemi ile seyreltme yoluna gidilebilir.
HASAT
Turp, dikimden yaklaşık 60 gün sonra çeşide göre uygun hasat büyüklüğüne geldiğinde elle veya makineyle hasat edilir. Hasat edilen turp meyveleri büyük havuzlarda veya dere kenarlarında yıkanarak son tüketiciye ulaşmak üzere saydam sert plastik torbalara istiflenir.
Turp, dünyanın birçok yerinde yaygın bir bahçe mahsulüdür ve hızlı hasat döngüsü onları özellikle çocuk bahçeleri için uygun hale getirir. Hasattan sonra turplar kalite kaybı olmadan oda sıcaklığında iki veya üç gün ve % 90-95 bağıl nem ile 0 °C’de yaklaşık iki ay saklanabilir.