Fermente Gıdalar, Duygusal Dengesizlik ve Sosyal Kaygı?
Günümüzün topluluğu stresli insanlarla doludur. Diğer insanlar tarafından yargılanma ve eleştirilme korkusu ile birlikte yoğun terleme, sarsıntı, kas gerginliği, karışıklık ve yükselen bir kalp hızı ile karakterize panik ve sosyal anksiyete neden olabilir. Sosyal endişe, toplumsal durumları çok zor hale getirebilir ve sık sık ortaya çıkarsa, sosyal olarak endişeli kişilerin hep birlikte sosyal etkileşimlerden kaçınacağı noktaya kadar günlük aktivitelerle ciddi şekilde müdahale edebilir.
Sosyal kaygı, Zihinsel Bozuklukların Teşhis ve İstatistiksel El Kitabı (DSM-5) tarafından tanımlanan sosyal fobi olarak da bilinir. Türkiye’de insanların %10.7’si, en yaygın üçüncü ömür boyu anksiyete ve duygudurum bozukluğunu hayatlarının bir noktasında yaşarlar.
Toplumsal kaygılar, sosyal durumları aşırı derecede sıkıntılı, zorlaştıran ve zayıflatan bir bozukluk, Türkiye’de üçüncü en sık karşılaşılan yaşam boyu kaygı ve duygudurum bozukluğudur.
Bazı araştırmalar, fobilerin en azından kısmen kalıtsal olduğunu ileri sürmektedir. Aslında, son zamanlarda yapılan bir ikiz çalışmada, sosyal fobi geliştirme olasılığı daha yüksek olan kardeşlerin, onları duygusal dengesizliğe yatkın kalıplaşmış genlerle, stres faktörlerine kötü cevap verme eğilimi ile nitelendirilen ve çoğunlukla olumsuz duyguların deneyimine yol açan kişilik özelliklerinden biri olduğunu belirlemiştir; öfke, kıskançlık, sinirlilik, suçluluk, kaygı ve depresyon gibi.
Sosyal Bunaltı Tedavisi
Neyse ki, bu bozukluk için çeşitli potansiyel tedaviler vardır. Geleneksel olarak, bilişsel davranışçı terapi ve seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’ler) kullanılır. Son zamanlarda, (probiyotikler tanımlanan “yeterli miktarlarda uygulandığında, sağlık için fayda sağlayan canlı mikroorganizmalar” gibi) supplementi sosyal anksiyete için geleneksel tedaviler olarak boy göstermiştir. Araştırma, henüz başlangıç döneminde olmasına rağmen, probiyotiklerin mükemmel güvenlik profillerine ve geleneksel tedavilere sahip olması, çoğunlukla kısmi semptomları hafifletip, onları cazip tedavi hedeflerine dönüştürür.
Araştırmalar, sosyal kaygıların kalıtsal bir bileşenine sahip olabileceğini öne sürüyor. Birkaç genel tedavi vardır, ancak semptomların kısmen rahatlamasını sağlarlar. Neyse ki, probiyotikler, geleneksel tedavilere potansiyel güvenli bir destek olarak çok erken bir vaat gösterir.
Yakın tarihli bir çalışmada, aktif probiyotik kültürler içeren, muhtemel fermente gıdalar tüketen anti-anksiyete etkinliği için kanıt sağlamak gibi medyada lanse edilmiştir. Manşetlerde dikkat çeken, “Sauerkraut, Sosyal Kaygıyı Korumanın Sırrı Olabilir” denmiştir. Bununla birlikte, birçok medya organının aldığı kadar çok derin sınırları garanti eden çeşitli sınırlamalar vardır.
Çalışma
Araştırmacılar, 710 üniversite öğrencisine toplumsal kaygı, duygusal dengesizlik ve alan korkusu düzeylerini belirlemek için anketler verir. Anket ayrıca öğrencilerin ne sıklıkta egzersiz yaptıklarını ve ne sıklıkta fermente yiyecekler yediğini sormaktadır. Hipotez olarak, daha fermente gıdalar yiyen öğrenciler daha az sosyal kaygı yaşamaktadırlar. Üstelik aşağıda görüldüğü gibi, sosyal kaygı ve duygusal dengesizliği pozitif yönde ilişkilendirilir ve yüksek fermantasyonlu gıda alımının öngörülen sosyal kaygı düzeylerini azaltma şansı o kadar da artar.
Bununla birlikte, sonuçlara geçmeden önce, dikkate alınması gereken son derece önemli bazı sınırlamalar vardır. Bu, kesitsel bir çalışmadır, yalnızca doğrudan nedensellik değil, ilişki göstermektedir. Yazarlar, düşük düzeyde sosyal kaygıya neden olan yüksek fermente gıda alımı olup olmadığından emin olamazlar ve düşük sosyal kaygı düzeyleri fermente edilmiş gıda tüketiminin artmasına yol açabilir. Bilinmeyen bir değişkenin fermente gıdaların tüketiminin artmasına ve sosyal kaygıların azalmasına neden olması da mümkündür.
Ayrıca, gıdaların probiyotik içeriği dışındaki bazı özelliklerinin toplumsal kaygıyı etkilemesi de mümkündür. Dahası, bir anketin niteliği, kendi kendini raporlama önyargılarına tabidir ve örnek kolej öğrencilerinden oluştuğundan, bulgular genel halk için geçerli olmayabilir. Sonunda en önemlisi, daha fazla meyve ve sebze yiyen katılımcılar ile sıklıkla egzersiz yapanlarda düşük sosyal kaygı seviyeleri de gözlemlendi.
Egzersiz ile meyve ve sebze tüketiminin karıştırıcı değişkenler olup olmadığını belirlemek mümkün değildir. İki aylık aerobik egzersiz sonrasında sosyal kaygı belirtilerinin azaltıldığı son randomize kontrol denemesidir.
710 üniversite öğrencisinden elde edilen anket verilerine dayanarak yapılan yeni bir araştırmada, aktif probiyotik kültürleri ihtiva edecek fermente gıdaların tüketiminin, tahmin edilen sosyal kaygı seviyeleri ile ters orantılı olduğu sonucuna varıldı. Bununla birlikte, birçok sınırlama ve karıştırıcı değişkenler nedeniyle, herhangi bir iddiada bulunulmadan önce daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Bununla birlikte, bu çalışma, pre ve probiyotiklerin insanlarda endişe giderici etkileri olduğunu gösteren diğer klinik çalışmalarla da uyumludur. Ne yazık ki, bunun arkasındaki biyolojik mekanizma hala net değildir. Bununla birlikte, klinik öncesi hayvan denemelerine göre, bazı bağırsak mikrobiyotlarının, muhtemelen vagus siniri vasıtasıyla bağırsak-beyin yolları yoluyla endişe giderici etkilere sahip olduğuna dair sağlam kanıtlar vardır.
Bu bulguları destekleyerek, bağırsak ve beynin, bağırsak-beyin ekseni olarak da bilinen sinir, endokrin ve bağışık yolaklar yoluyla çift yönlü iletişim yeteneği uzun zamandır bilinmektedir ve yakın tarihli araştırmalarda,Bağırsak mikrobiyolojisi ile olan etkileşimler, bu iletişimin önemli bir parçasıdır.
Dahası, probiyotiklerin endişe giderici etkilerini nasıl sağladığına dair birkaç spesifik potansiyel mekanizma önerilmiştir. Örneğin, araştırmanın, bağırsak iltihabı ve kaygı benzeri davranışlar arasında pozitif bir ilişki bulduğu göz önüne alındığında, bazıları probiyotiklerin potansiyel olarak bağırsak kolonize edebileceğini, sağlığa zararlı olan türlerin yerini alabileceğini ve dolayısıyla bağırsak iltihaplanmasını ve ilişkili anksiyete benzeri davranışlardır.
Bazıları, kaygı nörobiyolojisinde serotonerjik sistemin katılımını, özellikle de bazı bağırsak mikrobiyotiklerinin kandaki triptofan düzeylerini artırabileceğini düşündüğü ve dolayısıyla beyindeki serotoninin ciroyu kolaylaştıracağını düşündüğü araştırmadan yana önermişlerdir.
Genel olarak, probiyotik ve anksiyete üzerine araştırma hala erken aşamalarında. Yazarlara göre bu, probiyotik desteğin, özellikle sosyal anksiyete ile mücadele etmenin etkinliği için son derece sınırlı gözlemsel kanıt sağlamak için yapılan ilk çalışmadır ve dolayısıyla nedenselliğin ortaya çıkarıldığı anlamına gelmez.
Bununla birlikte, çalışma dizaynının getirdiği çeşitli kısıtlamalar ve muhtemel karıştırıcı değişkenlerin sayısının çokluğu nedeniyle, bu çalışma, özellikle birkaç kağıdın endişe giderici etkilerini sergilediği gibi, karışık değişken bir egzersizin ne kadar güçlü olduğu göz önüne alındığında, ön kanıt olarak kullanılmalıdır. Bununla birlikte, daha iyi yürütülen randomize kontrollü çalışmalar, egzersiz ve diğer muhtemel karıştırıcı değişkenlerden bağımsız olarak nedensel bir rol önerebilir.
Çalışma sonuçları, sosyal kaygı tedavisine yardımcı olmak için probiyotikleri destekliyor gibi görünse de, çeşitli sınırlamaların ve karıştırıcı değişkenlerin ortasında kolayca yanlış yorumlanabilirler. Kesin olarak belirtilen tek şey, probiyotikler ve olası düşük riskli sağlık yararları hakkında herhangi bir sonuç çıkarmadan önce, daha iyi yürütülen randomize kontrollü çalışmaların gerekli olmasıdır.
Referanslar
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S092493380000211X
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/mpr.1359
- https://ajp.psychiatryonline.org/doi/abs/10.1176/appi.ajp.158.10.1568
- https://ajp.psychiatryonline.org/doi/abs/10.1176/appi.ajp.2007.06101667
- https://www.cambridge.org/core/journals/advances-in-psychiatric-treatment/article/treatment-of-social-phobia/C14381FCAF92BA6E5BD08A820AB33484
- https://academic.oup.com/cid/issue/46/suppl_2
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0306987704004967
- https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10408699991279187
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0165178115002140
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0165178115002140
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/agoraphobia/symptoms-causes/syc-20355987
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20974015
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25710826
- http://www.jneurosci.org/content/34/46/15490
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0889159115000884
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0166223613000088
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0166223613000088
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25862297