

158- باب الإِسراع بالجنازة
CENAZEYİ SÜRATLİ TAŞIMAK
Hadisler
943-
عن أبي هُرَيْرَةَ رضِيَ اللَّهُ عنه عَن النَّبيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ
وسَلَّم قال :
« أَسْرِعُوا بِالجَنَازَةِ ، فَإنْ تَكُ صَالِحَةً ، فَخَيْرٌ
تُقَدِّمُونها إلَيْهِ ، وَإنْ تَك سِوَى ذلِكَ ، فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ
رِقَابِكُمْ » متفقٌ
عليه .
وفي روايةٍ لمُسْلِمٍ :
« فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا عَلَيْه » .
943.
Ebû Hüreyre radıyallahu anhden rivayet edildiğine göre
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
Cenâzeyi süratli taşıyın.
Eğer o iyi bir kişi ise, bu onun için bir hayırdır; onu bir an evvel
kabirdeki hayır ve sevabına kavuşturmuş olursunuz. Yok eğer iyi bir kişi
değilse, bu da bir şerdir; onu çabucak omuzlarınızdan atmış olursunuz.
Buhârî, Cenâiz 51; Müslim, Cenâiz
50, 51. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Cenâiz 46; Tirmizî, Cenâiz 30; İbni Mâce,
Cenâiz 15
Müslimin rivayetinde (Cenâiz
50), fehayrun tükaddimûnehâ aleyhi (hayrı ona kavuşturmuş
olursunuz) ifadesi bulunmaktadır.
Aşağıdaki hadis ile birlikte
açıklanacaktır.
944-
وعن أبي سعيدٍ الخُدْرِيِّ رضي اللَّه عنه قَالَ . كَانَ النَّبيُّ صَلّى
اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يَقُولُ:
« إذا وُضِعَتِ الجِنَازَةُ ، فَاحْتَملَهَا الرِّجَالُ عَلى أَعنَاقِهِمْ
، فَإنْ كَانتْ صَالحةً ، قالتْ : قَدِّمُوني، وَإنْ كَانَتْ غَيْرَ
صَالِحَةٍ ، قَالَتْ لأهْلِهَا : يَاوَيْلَهَا أَيْنَ تَذْهَبُونَ بِهَا ،
يَسْمَعُ صَوْتَهَا كُلُّ شَيْءٍ إلاَّ الإنسانَ ، وَلَوْ سَمِعَ
الإنْسَانُ ، لَصَعِقَ »
رواه البخاري .
944.
Ebû Saîd el-Hudrî radıyallahu anhden rivayet edildiğine göre
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyururdu:
Ölü tabuta konup da erkekler
onu omuzlarına aldıkları zaman, eğer o iyi bir kişi ise; beni bir an
önce yerime ulaştırınız! der; eğer iyi biri değilse, eyvah, beni bu
tabut ile nereye götürüyorsunuz? diye feryat eder. Ölünün bu
seslenişini insanlardan başka her yaratık işitir. Şayet insan bu sözleri
işitecek olsaydı, düşüp bayılırdı.
Buhârî, Cenâiz 50, 52, 90.
Ayrıca bk. Nesâî, Cenâiz 44
Açıklamalar
Birinci hadiste, ölü tabuta
konulduktan yani defn için hazır hale getirildikten sonra, ağırdan
almayıp, bir an önce onu kabre yerleştirmek için acele davranılması
tavsiye edilmektedir. Bu tavsiye ile aşırı bir hız önerilmemekte, biraz
everek götürülmesi istenmektedir.
Bu tavsiyenin gerekçesi, ölünün
hâlidir. Eğer ölen kişi iyilerden ise, onu hızlıca götürmek bir
hayırdır. Zira o kişi, kabirde kendisini bekleyen hayır ve sevaba bir an
önce ulaştırılmış olur. Şayet iyi bir kişi değilse, onu taşıyıp durmakta
da bir hayır bulunmadığı için bir an önce omuzlardan atılmış olur. Bu da
onu taşıyanlar için önemli bir husustur.
Burada iyi kişi için sulehâdan
ise diye açık ifade kullanıldığı halde, kötü kişi için kötü biri
ise denilmeyip İyilerden değilse şeklinde bir ifade
kullanılması, müslümanın üslûbunun ne derece olumlu ve nâzik olması
gerektiğini göstermektedir.
Aslında ölüm olayının
gerçekleştiğinden iyice emin olunduktan sonra cenazeyi bir an önce
kabrine ulaştırmaya çalışmak gerekir. Kişinin öldüğü, bugün artık ölüm
raporu ile tevsik edilmektedir. Bu noktaya özel bir önem verilmelidir.
Bir zamanlar yapıldığı şekilde, tam anlamıyla ölmemiş kimseleri
defnetmek gibi garip durumlara düşülmemelidir.
Öte yandan yıkanmış, kefenlenmiş
ve tabuta konulmuş olan bir cenazeyi de sebepsiz yere bekletmenin, hele
bando eşliğinde normal yürüyüşten daha ağır bir yürüyüşle taşımanın
hiçbir anlamı yoktur. Günümüzde özellikle büyük şehirlerde cenazeler,
cenaze arabaları ile taşındığı için bu sırada orta derecede bir hız
yapılmalıdır.
Özellikle uzak yerlerdeki
akrabaları gelsin diye, tüm hazırlıkları bitmiş olan cenazenin
bekletilmesi, ailesi yanında uzun süre bırakılması doğru değildir.
Nitekim Sevgili Peygamberimiz Bir müslümanın cenazesini ailesinin
gözü önünde bekletmek uygun değildir (Ebû Dâvûd, Cenâiz 34 ]
buyurmuştur.
İkinci hadiste, cenaze taşıma
görevinin öncelikle erkeklere ait olduğu, erkekler omuzlarına
aldıklarında.. cümlesinden anlaşılmaktadır. Gerçi bu bir haber
cümlesidir. Hüküm ifade etmez denilebilir. Ancak unutulmamalıdır ki
şâriin sözünü, olayı haber vermekten ibaret saymak, onu ihmal etmektir
ve asla doğru değildir. Kanun koyucunun sözünü, şeri bir hüküm
ifade edecek şekilde yorumlamak gerekir. Bu husus, Hz. Peygamberin
haber cümlesi şeklindeki tüm beyanları için geçerlidir.
Yine bu hadiste, ölünün iyi veya
kötü biri olması hallerinde, geride kalanlara verdiği mesaja dikkat
çekilmektedir. Ölünün beni çabucak yerime ulaştırın veya beni bu
tabut ile nereye götürüyorsunuz? demesi hâl diliyle söylenmiş bir söz
müdür, yoksa gerçek bir beyan mıdır? Hadis şârihleri her iki ihtimali de
mümkün görmektedirler. Bu konuşmanın kelimelerine takılıp kalmak yerine
cenazeden alınması gerekli ibreti yakalamak, aynı yolculuğa bir gün
mutlaka çıkacak olan bizler için çok daha hayırlı ve önemlidir.
Hz. Peygamber bu açıklamasıyla,
cenazeden ibret alınması gerektiğine işaret etmiştir. Eğer hemen her gün
şahidi olduğumuz ölüm olayından ibret almasını bilseydik ve tabut
içindekilerin durumlarını yeterince anlasaydık, her halde düşüp
bayılmamız pek normal olurdu.
Hadisten Öğrendiklerimiz
1. Cenazeyi kabre süratlice
götürmek iyi olur.
2. Ölen kimseler ya iyidir ya da
değil. Her iki halde de bizim onlardan alacağımız ibretler vardır.
Onların bize ulaştırmaya çalıştıkları son mesajlarını sevgili
Peygamberimiz haber vermiştir.
3. Cenaze taşıma işi erkeklere
yaraşır.