Bir Grev Filmi Denemesi ve Emekçi Grevleri
Meslekle ilgili ilk sinemasal sendika 1963 yıllarında Metin Erksan tarafından kuruldu. Adı Sine-iş (Sinema İşçileri Sendikası) olan sendikanın Genel Başkanlığı’nı da Erksan üstlendi.
Ve ilk kez emekçiler, haklarının korunmadığı ve giderek de sömürüldüğü bir dönemde bir araya gelerek “sinemaya el koydular”. İşte ilk kez bilinçli bir örgütlenmenin getirdiği dayanışmayla Ar Film Stüdyosu’ndaki grev eylemi gerçekleştirildi. Sine-İş Sendikası’na bağlı işçi ve teknisyenler toplu olarak belli bir süre işi bıraktılar.
Bir yıl sonra çekilen “Karanlıkta Uyananlar” Türk sinemasının “ilk grev filmi” denemesiydi. Yeşilçam’daki örgütlenme çabalarının etkisiyle “grev olgusu” beyaz perdeye de böylece yansıtılmış oluyordu. Ertem Göreç’in, senaryosunu yazdığı Vedat Türkali ile gerçekleştirdiği “Karanlıkta Uyananlar”ın konusu bir boya fabrikasında geçiyordu. Fikret Hakan, Beklan Algan ve Ayla Algan’ın oynadığı film sansürle çatışmaya girerken, Çetin Altan ve İlhan Selçuk gibi toplumcu köşe yazarlarıyla dönemin sinema eleştirmenlerinden destek alacaktı.
Grev olgusu Türk sineması için yeni bir olaydı. Sine İş’in 1963’lerde kurulup, 1964’lerde de bu olguyu beyaz perdeye getiren “Karanlıkta Uyananlar” dan 12 yıl sonra, MC koalisyonunun iktidarda olduğu dönemlerde ikinci, ama en uzun süreli ilk büyük “grev olayı” yaşanıyordu Türk sinemasında. Bu, 1976’daki “Acar Film Stüdyosu grevi”ydi.
Sinema emekçileri ikinci kez stüdyolara el koyuyorlardı. Ve bu dayanışmanın asıl önemi, birincisinde başarılamayan “toplu sözleşme eylemi”nin bu kez amacına ulaşmasıydı. Ve stüdyo işçilerinin bu grevi, yaklaşık 4 ay sürdü.
Agah Özgüç
Başlangıcından Bugüne Türk Sinemasında İlkler
Yılmaz Yayınları A. Ş.
Birinci Baskı: Aralık 1990