Gönül işleriyle devletin kaderini değiştiren Melike Hatun, 1225 yılında gözlerini Azerbaycan'a dikmiş, Selçuklu Prensesi olarak tarihe geçmiştir. Üçüncü Tuğrul'un kızı olan Melike Hatun, Azerbaycan Atabeyi Özbek ile evlenmiş ve bu evlilik süresince saltanat işlerine aktif olarak katılarak Azerbaycan yönetiminde etkili bir rol oynamıştır.
Ancak kocası Özbek, Celaleddin Harzemşah'ın ordusunun tehdidi karşısında kaçarak Melike Hatun'u Tebriz'de terk etmiştir. Melike Hatun, Celaleddin'e elçi göndererek kendisine, ailesine ve mal varlığına güvence verilmesi ve Hoy şehrini kendisine bırakması karşılığında şehri teslim etme teklifinde bulunmuştur. Celaleddin bu teklifi kabul etmiş ve Tebriz'e girmiştir.
Ancak Melike Hatun, gücünü ve hakimiyetini kaybetmeyi içine sindiremeyen bir kadındır. Celaleddin'in sık sık uzaklarda askeri seferlerde olması fırsat bilen Hatun, veziri Şerefülmülk'ü devreye sokarak Celaleddin'e karşı entrikalar çevirmiştir. Ancak Celaleddin'in şehri kuşatması üzerine, Melike Hatun, Celaleddin'e şehri teslim etme kararı almış ve bu sayede kendi hakimiyetini sağlamıştır.
Celaleddin'in uzaklarda olması, Melike Hatun'un veziri Şerefülmülk ile yaşadığı çatışmaları daha da artırmıştır. Melike Hatun, tela kalesine çekilerek direnmiş, ancak vezirin kuvvetleri karşısında dayanma şansı yoktu. Bu sırada yardım istemek için Eyyubilerin Ahlat valisi Hacib Ali'ye başvurmuş ve kurtarılmıştır.
Hacib Ali'nin yardımıyla Azerbaycan'ın batı kanadı Eyyubiler tarafından işgal edilmiştir. Ancak Melike Hatun ve Hacib Ali'nin ilişkisi daha da derinleşmiş, Ahlat'a götürülen Hatun'un, Hacib Ali ile evlendiği söylenmiştir.
Melike Hatun'un hayat hikayesi, özellikle atabeylik evresinin sona erdiği bir dönemde önemli bir rol oynamıştır. Ayrıca, siyasi nedenlerin yanı sıra, Melike Hatun'un faaliyetlerinin Yassıçemen Savaşı'na zemin hazırladığı düşünülmektedir. Celaleddin Harzemşah'ın Ahlat'taki agresif askeri faaliyetleri, Anadolu Selçuklularının sonunu getiren Yassıçemen Savaşı'na giden sürecin bir parçası olarak değerlendirilebilir.