Bir önceki yazıda anlattığım Prof. Kılıç'ın "Tasavvufa Giriş" adlı kitabında ilgimi çeken yerleri (kitabın tamamı olabilir :p) anlatmaya devam :
Kitaptaki giriş ve önsöz kısmlarında tasavvufun genel olarak - yine sufilerce yapılmış (sofularca değil, çünkü sofuyu başka bir "*mertebe" olarak tarif ediyor sufiler) -tanımı var. Tasavvufun başlangıcından bu yana insanda ne gibi bir arayışa-boşluğa karşılık geldiğinden bahsediliyor ki bu konularda birtakım önermeleri kapsıyor bu bölümlerde yazılanlar. Bu önermeleri yurtdışındaki gelişmelerle de destekliyor Prof. Kılıç. Örneğin ezoterik bilimler kürsülerinin Avrupa ne Amerika'da pekçok üniversitede (Sorbonne da buna dahil) kurulması, astrolojinin (evet yanlış yazmadım astroloji!) kendisini ispatlayarak yine pekçok üniversitede astroloji kürsülerinin kurulması bunlardan bazıları. Enneagram ve orgon terapileri (bkz: yazımın sonu) gibi hayatımda duymadığım kavramlarla beni tanıştırdı bu kitap.
Yine bir çerçeve çizmek amacıyla postmodern insanın, nasıl değil neden sorusu sorduğundan, bunun cevabının metafizik ekollerle araştırıldığından bahsediyor Kılıç. Bu noktada Aristocu ve kartezyen modern dünyaya yapılan eleştirilerin bir özetini veriyor. Aristo mantığına karşı fuzzy logic, kartezyen anlayışa karşı mistisizmdeki gelişmelerden bahsediliyor ki Bertrand Russel'dan yapılan alıntıyı (aşağıda) alıntıyı okuyunca pozitif bilim anlayışıyla,sadece 5 duyu ile çözümlemeye ve kabul etmeye göre yetiştirildiğimiz bir dönemden nerelere diyorum…
Birkaç alıntıyla bitirelim:
* Modern insan için nasıl sorusu önemli iken postmodern insan için neden sorusu öncelikli olmaya başlamıştır.
* Siyah siyahtır,beyaz da beyazdır gibi kategorik ifadelerle modern dünyanın zihin kalıplarını oluşturan Aristotelesçi mantık artık, bazı yazarlarca, çağdaş ayrımcı ve parçalayıcı düşünceleri doğuran birinci etken olarak görülmektedir. Aksine kırçıl mantık (fuzzy logic)'in daha açıklayıcı olduğu öne sürülmektedir. Yani siyah ve beyazın yanında hem siyah hem de beyaz olan gri gerçeklik alanları da vardır. Bu bize, bir hukukçu olarak mahkemedeki herkesi dinleyen Nasreddin hocanın o meşhur " Sen haklısın,sen de haklısın,ama ben de haklıyım" sözlerini hatırlatmaktadır.
* Çağımızın önemli İngiliz mantıkçı filozofu Bertrand Russel Mistisizm ve Mantık adlı kitabında şüphenin ötesinde yakin ifade eden bir içsezgisel biliş tarzının da mümkün olabileceğini kabul etmiş gözüktü. Ona göre mistisizm şahsidir, bilim ise gayrişahsidir. Şahsi olmayan şey soyuttur ve kişinin tecrübesi ile bir alâkası yoktur. Şahsi olan ise tamamıyla bireye özgüdür ve o kişinin kendi yaşantısı olmadan bir anlam taşımaz. Bilim demek sistematizasyon ve kategorizasyon demektir. Mistik bilgi için ise bu ameliye kayıtlama getirir ve onun yapısını bozar. Zira mantık ötesi bilgiler düzensizdir ve belki de orijinallikleri buradadır.
* Modern düşüncenin, özellikle dil ve edebiyat felsefesinin vardığı noktalarla tasavvufun söylemi arasında büyük paralellikler bulunmaktadır. Bu sebeptendir ki son yıllarda gerek yerli gerek yabancı mütefekkirlerin,şair,yazar ve sanatkârların eserleri hakkında yapılan yorumlarda sıkça tasavvufi konulara da girilmektedir. Benzer şekilde biyoenerji, reiki, transpersonal psikoloji, orgon terapi, enegram terapisi, oto-telkin vb. tedavi yöntemleri de günümüzde hayli revaç bulan ve doktrin olarak da tasavvufi ilimlerle yer yer kesişmeler içine giren uygulamalardır.
* Hayatın mânâsını düşünmeden yaşamaya kodlanan modern insanın anlamsızlığı,gayesizliği bazı çıkar çevrelerinin istediği bir müşteri tipini oluşturdu.
Maneviyatı merkeze alan insan, modern-kapitalist tüketim çarkına adeta çivi sokar.
Hayatın anlamını nesnelerde değil kendilerinde arayan insanlardır bunlar.
* Modern insana sahip olduğu şeyle anlam veriliyor; " Neye sahipsen osun" deniliyor. Oysa geleneksel anlamda kişiyi insan yapan, sahip olduğu bilgilerle ne kadar tekâmül ettiğidir. Mevlana, "Ne arıyorsan osun sen" der.
********************
Meraklısına: Enneagram terapi için önbilgiler :
a.Yunanca dokuz anlamına gelen ‘enne’ ve kişilik kelimesinin karşığlığı olan ‘agram’ kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşturulan Enneagram, ‘dokuz kişilik tipi’ anlamında kullanılır
(http://www.aktuelpsikoloji.com/haber.php?haber_id=12139)
b.
c. İnternetten ararken,burada da Nur Cemaatinin "üstadı" olan Said Nursi'nin yazdıkları ile enneagram felsefesinin kesinlikle bağdaştırılamayacağını açıklayan bir makale buldum. Henüz okumadım ama başlık aradaki ayrımı yeterince açıklıyor bence: Enneagram, materyalist bir mistik akım. Haliyle İslam dini içinde de bir geçerliliği kabul edilmiyor.
Orgon terapi, Wilhelm Reich:
Wilhelm Reich (d. 24 Mart 1897 - ö. 3 Kasım 1957) Avusturyalı-ABD'li psikiyatrist ve psikanalist, psikiyatri tarihinin en radikal isimlerden biri [1], Faşizmin Kitle Psikolojisi (The Mass Psychology of Fascism) ve Kişilik Çözümlemesi (Character Analysis) gibi çok bilinen ve dikkate değer kitapların yazarı (her iki kitap da 1933 yılında yayımlanmıştır), Sigmund Freud'un öğrencilerinden biri, Carl Gustav Jung ve Alfred Adler'in tersine Sigmund Freud'un cinsellikle ilgili tezlerini daha ilerilere götürmeye çalışmıştır. (Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_Reich)
Bir de bu: Wilhelm Reich'in, evrenin her yerinde bulunduğuna ve biyon denilen enerji kesecikleriyle yayıldığına inandığı kozmik 'yaşam enerjisi.' Reich bu enerjinin kozmik radyasyonla ilişkili olduğunu ve dünyadaki yaşamın başlamasından olduğu kadar galaksilerin, tornadoların, vb. oluşumundan da sorumlu olduğunu savunuyordu. Bu enerjiyle birçok ruhsal hastalığı iyileştirebileceğini iddia eden Reich, ruh sağlığı için 'tam orgazm yeteneğinin' belirleyici olduğu varsayımından yola çıkarak, orgon biriktirici adını verdiği bir tür kutuyla yaşam enerjisi biriktirip, özellikle hastalarının cinsel organlarına uygulayarak orgazm bozukluğu gibi rahatsızlıkları ortadan kaldırmaya çalışıyordu. Ancak bu güne kadar her yerde bulunan böyle bir 'yaşam enerjisinin' varlığı kanıtlanabilmiş değildir. Kaynak: http://www.termbank.net/psychology/5126.html