Domuz Gribi (H1N1) Nedir? Tarih Boyunca Ne Tür Salgınlara Neden Oldu?
Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.
- Türkçe Adı Domuz Gribi (H1N1)
- İngilizce Adı Swine Flu
- OMIM 614680
- Diğer İsimleri H1N1 Gribi, H1N1 Influenzası
Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma
H1N1, Influenza A cinsi bir virüstür. Bu virüsün farklı suşları, farklı hastalıklara sebep olmaktadır. Örneğin H1N1/09 isimli suş Domuz Gribi’ne neden olmaktadır, Influenza A H1N1 1918’deki suşu İspanyol Gribi’ne, Rusya suşu 1977’de Rus Grip Salgını’na yol açmıştır.
H1N1/09, 2009 yılı Mart ayının sonlarında Meksika’da ortaya çıktı. Kısa bir süre sonra Amerika Birleşik Devletleri’ne sıçradı. Sonra ise dünyanın tüm her yerinde vakalara rastlandı.
Belirti ve Semptomlar
H1N1/09’da semptomlar grip veya grip benzeri hastalıklarla aynıdır: Ateş, öksürük, vücut-baş ağrıları, üşüme hissi ve yorgunluk vb.
Hastalığa yakalananların yaklaşık %80’inde ateş (>38°) görülür. Öksürük, mevsimsel gripteki gibi kurudur; balgam görülmez. Ciddi boyutlara ulaşabilen, acı verici vücut ağrıları yaygındır. Hastaların yarısına yakını ateş basması yaşadığını aktarmaktadır. Ciddi derecede halsizlik görülmektedir. Nefes darlığı ağrı şeklinde görülebilmektedir.
Boğaz ağrısı, hapşırma, baş ağrısı ve burun akıntısı nadiren görülen belirtilerdir.
Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri
Influenza veya halk arasındaki ismiyle grip, Alphainfluenzavirus (Influenza A), Betainfluenzavirus (Influenza B), Gammainfluenzavirus (Influenza C) ve Deltainfluenzavirus (Influenza D) olmak üzere 4 cinsi vardır. Bu dört cins Isavirus, Thogotovirus ve Quaranjavirus cinsleriyle beraber Orthomyxoviridae isimli RNA virüsü ailesini oluşturur. Orthomyxoviridae ailesine mensup virüsler negatif polariteli, tek iplikli RNA’lardan oluşurlar. Büyüklükleri 120 nanometreye ulaşabilir. Mevsimsel Grip olarak bildiğimiz enfeksiyonlara Influenza A ve Influenza B cinsleri sebep olur ve H1N1 de Influenza A cinsine mensuptur. H1N1/09, genetik yapısını oluşturan 4 zincirin 2’sini domuz, 1’ini insan ve 1’ini de kuş grip virüsünden almaktadır.
Risk grubu hastaneye yatma ihtimali veya ölüm ihtimali virüsü almaları halinde daha yüksek olan bireyleri kapsamaktadır. Bu grubu; kronik hastalığı olan kişiler, AIDS gibi bağışıklık sistemini baskılayıcı hastalığı olan kişiler, hamileler ve yeni doğum yapmış kişiler, aşırı kilolu bireyler, sağlık çalışanları, 6 ay-24 yaş arası bireyler oluşturmaktadır.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Teşhis Yöntemleri
Gripten ve soğuk algınlığından pek farklı belirtiler göstermemesi, teşhisi bir miktar zorlaştıran unsurdur. Nazofaringeal sürüntü yöntemiyle alınan örnekler üzerinde rt-PCR testi yapılması, H1N1 virüsü için en bilindik tanı yöntemidir.
Daha kolay ve her laboratuvarda uygulanması daha mümkün olan bir yöntem ise, belirtilerin ortaya çıkmasından 1-2 gün sonra hastadan alınan mukoza tabakasında H1N1/09 virüsünün aranmasıdır.
Tedaviler veya İdare Yöntemleri
Risk altında olmayan gruplar, hafif veya orta derecede atlatan hastalar evde dinlenerek ve semptomatik tedavi ile takibe alınırlar. Kişi risk grubunda ise veya hastalık ağır derecede seyrediyorsa tıbbi destek alınmalıdır. Hekim tarafından değerlendirilen hastalara antiviral tedavi uygulanacaktır. Mevsimsel gripte olduğu gibi H1N1’de de oseltamivir ve zanavimir kullanılması yaygındır. Ayrıca ağrı kesici olarak ise parasetamol türevi ilaçlar kullanılır.
Müddet Tahminleri (Prognoz)
Vücuda virüsün alınmasından sonra belirtiler 3-6 saat gibi sürelerde de kendini gösterebileceği gibi bir haftayı da bulabilir. Hastalık risk grubu dışındaki ve semptomların hafif-orta seyrettiği vakalarda hastalığın iyileşmesi 3-7 gün sürmektedir. Şiddetli semptom gösteren bireylerde hastalık 1 haftadan uzun sürebilmektedir.
Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)
H1N1 tarafından dünyada çıktığı bilinen ilk salgın 1918-20 İspanyol Gribi salgınıydı. O dönemde dünyaya yayılan virüs, Osmanlı’ya kadar ulaştı ve tahminen 17 ila 100 milyon kişiyi öldürdü. 1976 yılında New Jersey’de H1N1 13 askeri personelde solunum hastalıklarına sebep oldu. 1 kişinin öldüğü rapor edildi. Domuzlarla temas öyküsü olmamasına rağmen salgına neyin yol açtığı bilinmemektedir. 1977’de H1N1 (A/USSR/77) suşu salgına neden oldu. Salgın, özellikle 25 yaşın altındaki kişileri ağır etkiledi ve salgın 700.000'den fazla ölümle sonuçlandı.
2009’da ise H1N1/09 Suşu Domuz Gribi Salgını’na yol açtı. Meksika’dan ABD’ye oradan da dünyaya sıçradı. 150.000-575.000 kadar kişinin ölümüne yol açtı, bu salgında suşun vaka öldürücülük oranı %0,01 olarak ölçülmüştü. Hindistan’da 2012’de 300 kişinin hasta olduğu ve 20’den fazla ölümün rapor edildiği küçük ölçekli bir salgın yaşandı. 2015’te yine Hindistan’da 31.000’den fazla vakanın bildirildiği bir salgın yaşandı. Salgın sebebiyle 1895 kişi öldü. 2017’de Maldivler’de 185 kişinin H1N1 vakası olduğu bildirildi. 4 kişi bu virüs yüzünden öldü. Aynı yılın Temmuz ayında Myanmar’da bir salgın yaşandı. 30 kişinin H1N1 hastası olduğu aktarıldı. Salgında 6 kişi öldü. 2017-2018 yıllarında 28 kişinin öldüğü bir salgın Pakistan’da kendini gösterdi. 2019’da üç ülkede salgınlar kendini gösterdi. Malta’da 30 kişi H1N1 tedavisi gördü, Ocak aylarında Fas’ta 9 ölüm kaydedildi, Şubat aylarında ise Fas’ın çeşitli şehirlerinde 11 ölüm rapor edildi. Kasım’da ise İran’da 4000 kişinin hastaneye kaldırıldığı ve 56 kişinin öldüğü bir salgın yaşandı.
Önlem Yöntemleri
Enfeksiyonu kapan kişiler, belirtilerin çıkmasından önceki bir günden itibaren hastalık süresince virüsü yayabilme potansiyeline sahiptir. Hasta domuzlardan H1N1 ve benzeri virüsler bulaşabilmektedir. Bunun önüne geçebilmek için domuzlarla yakın temastan kaçınmak en işlevsel önlem yöntemidir. İnsandan insana bulaşı önlemek için ise mevsimsel grip için alınan önlemleri sürdürmek yeterlidir. Öksürürken ve hapşırırken ağız ve burnu tek kullanımlık mendille kapatmak (işlem sonrası mendil çöpe atılmalı), belirti gösteren kişilerle yakın temastan kaçınmak, elleri ağız ve buruna sürmeyi kesmek, elleri sık sık su ve sabunla yıkamak, alkol bazlı el dezenfektanları kullanmak, sık kullanılan yüzeyleri belirli aralıklarla temizlemek vb.
H1N1 enfeksiyonundan şüphe ediyor ve hastaneye başvurmanız gerekiyorsa ağız ve burunu kapatacak şekilde cerrahi maske takmak da çevrenizdeki insanların sağlığı için önem arz etmektedir.
Ayrıca H1N1 için geliştirilmiş aşıları olmak da enfeksiyonu önlemek için alabileceğiniz en iyi önlemlerdendir.
Etimoloji
H1N1’in genetik yapısını oluşturan zincirlerin yarısını Domuz Influenzası’ndan alması sebebiyle H1N1/09 virüsünün sebep olduğu hastalığa Domuz Gribi denmektedir. "H" ve "N" harfleriyle ve isimlendirmede kullanılan sayılarla ilgili daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 4
- 2
- 1
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Ö. S. Can, et al. (2010). Pandemik İnfluenza A (H1N1) 2009 Virüsü Ve Klinik Tecrübemiz. Yoğun Bakım Dergisi. | Arşiv Bağlantısı
- B. N. Erdin, et al. (2015). İnfluenza A (H1N1) Pdm09 Tanısında Hızlı Antijen Testi Ile Rt-Pcr Testinin Karşılaştırılması. Türk Mikrobiyol Cem Derg. | Arşiv Bağlantısı
- K. Şanlı. (2009). İnfluenza Virüsü Ve Domuz Gribi. JOPP Derg. | Arşiv Bağlantısı
- H. Kelly, et al. (2011). The Age-Specific Cumulative Incidence Of Infection With Pandemic Influenza H1N1 2009 Was Similar In Various Countries Prior To Vaccination. Plos One. doi: 10.1371/journal.pone.0021828. | Arşiv Bağlantısı
- K. K. W. To, et al. (2010). Delayed Clearance Of Viral Load And Marked Cytokine Activation In Severe Cases Of Pandemic H1N1 2009 Influenza Virus Infection. Clinical Infectious Diseases. | Arşiv Bağlantısı
- S. Cauchemez. (2010). Role Of Social Networks In Shaping Disease Transmission During A Community Outbreak Of 2009 H1N1 Pandemic Influenza. PNAS. | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/02/2023 04:54:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11157
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Sağlık Bilimleri> Tıp> Epidemiyoloji
- Bilim Ağacı> Doğa Bilimleri> Biyoloji> Mikrobiyoloji> Temel Mikrobiyoloji> Viroloji
- Hastalık Salgın Virüs Hastalıkların Tedavisi Grip İlaç Domuz Sağlık Tıp Tedavi Virüsler Enfeksiyon Hekim Doktor Viroloji Risk Hastalık Kataloğu Hasta Viral Viral Enfeksiyon Önlem Hastalık Kontrolü Hastalık Dağılımı Hastalık Yayılımı Dağılım Yayılım