Mihail Gorbaçov
- Meslek : SSCB'nin son lideri
- Doğum : 1931
- Ölüm : -
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin son lideri olan Mihail Gorbaçov, Rusya’nın güneybatısında dünyaya geldi. II. Dünya Savaşı sırasında Alman istilasının getirdiği acılara tanık oldu. Gençliğinde kolektif çiftliklerde çalışan Gorbaçov 1950 yılında Komünist Parti üyesi oldu. 1980 yılında Polit Büro’ya katılmadan önce çeşitli devlet görevlerinde bulundu. 1985 yılında ise Gorbaçov SSCB’nin başına geçti.
Gorbaçov, ülkenin başına geçtiğinde çok büyük problemlerle karşılaştı. Hem iç hem de dış politikada yolunda gitmeyen bir sürü sorun vardı. Sovyet ordusunun Afganistan Savaşı’ndaki durumu iyiye gitmiyordu. Ekonomi ise kötü durumdaydı. Doğu Bloğu’ndaki bağımsızlık hareketleri Sovyet yönetimini tehdit ediyordu. Tüm bunlara yanıt olarak Gorbaçov iki reform yaptı: Yeniden yapılanma ve şeffaflık. Gorbaçov ekonomiyi liberalleştirip şahsi teşebbüsü yasallaştırarak ve konuşma özgürlüğünün üzerindeki engelleri ortadan kaldırarak Sovyetler Birliği’ni modernize etmenin mümkün olacağını düşünüyordu. Orduyu Afganistan’dan çekti ve Reagan ile silahlandırmayı sınırlandıran antlaşmalar imzaladı. 1989 yılında Doğu Avrupa ülkelerinde devrim başlayınca sürecin önünde durmadı. Ancak reformlar kıtlıklara, ayrılıkçı hareketlere ve geniş ölçekli huzursuzluklara neden oldu. 1991 yılındaki darbede Gorbaçov kısa bir süre görevden alındı. Göreve geri döndüğünde gücü büyük ölçüde kısıtlandı. Kaçınılmaz gidişatın farkında olan Gorbaçov çekiçli bayrağı 25 Aralık 1991 tarihinde gönderden indirdi. Daha sonra Rus siyasetinde aktif rol oynamaya devam etti. 1996 yılında yeniden başkan adayı oldu. Dünya çapında tanınan bir devlet adamı olarak dünyayı gezdi. Pizza Hut’un reklam yüzü olan Gorbaçov politik reformu destekleyen bir vakıf kurdu.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2011
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Hindistan Hicret Hareketi
Bu hareketi ortaya çıkaran şartlar Hindistan Hilâfet Hareketi ile doğrudan alâkalıydı ve aynı şekilde dinî-siyasî muhteva taşımaktaydı. İngiltere Başbakanı Lloyd George’un, Osmanlı Devleti’nin dinî-siyasî statüsünün değişmemesi ve halifenin kutsal topraklardaki haklarının korunması için kendisine başvuran Hindistan Hilâfet Hareketi heyetine verdiği sert cevap Hint Müslümanlarını şaşkınlığa uğrattı. Böylece I. Dünya Savaşı sonrasında İtilâf devletlerinden özellikle İngiltere’nin Osmanlılara karşı takındığı tutum bazı Hintli Müslümanlar arasında, Osmanlı halifesi ve devletine revâ görülen muamelelerden sonra hâlâ Hindistan’da yaşamaya devam edip etmemenin dinen uygunluğu hususunda bir tartışmaya yol açtı. Esasen Hindistan’da İngiliz hâkimiyetinin yerleşmeye başlamasıyla birlikte görülen bu gelişme geleneksel dârülislâm-dârülharp* tartışmasının bir uzantısıydı. Ancak Hicret Hareketi her ne kadar Hilâfet Hareketi’nin bir neticesi ise de liderleri arasında görüş farklılıkları mevcuttu. Bir kısım ulemâ Hindistan’ın dârülharb sayılamayacağını, dolayısıyla hicrete gerek bulunmadığını savunuyordu. Pek çok âlim, hicret gibi hayatî bir karara ancak dinî mükellefiyetlerin serbestçe yerine getirilemediği durumlarda son çare olarak başvurulması gerektiğini söylüyordu.
-
Cenâbî Mustafa Efendi
16. yüzyılın ünlü Osmanlı ulemalarından ve önemli tarihçilerinden olan Cenabî Mustafa Efendi Anadolu seyyidlerindendi. Halep, Mekke, Bursa ve Edirne kadılıklarında bulunan Niksarlı Emîr Hasan Efendi’nin oğluydu. Ünlü bir Osmanlı tarihçisi olan Cenabî Efendi “Fahrü’l-müderrisîn” ve “Emîrzâde” olarak da anılırdı. Daha önce pek çok âlim yetiştirmiş bir aileden gelen Cenâbî Efendi, İstanbul’da birçok medresede eğitim aldı. Devrin ünlü müfessir ve şeyhülislâmı Ebüssuûd Efendi’nin hizmetine girerek bir süre ondan ders gören Cenabî Efendi Dâvud Paşa, Kariye, Sahn, Süleymaniye ve Selimiye medreselerinde müderrislik yaptı. Remzizâde’nin Kudüs’e tayin edilmesi üzerine ondan boşalan Halep kadılığına Cenabi Efendi gönderildi, bu görevde yaklaşık iki yıl kaldı. Azledildikten iki yıl sonra ise vefat etti. Cenâbî Mustafa Efendi ulemâ sınıfından ve tarihçi olmasının yanı sıra bir şairdi. Gerek şiirlerinden gerekse divanından onun ne derece şair ruhlu bir kişiliğe sahip olduğu anlaşılır.
-
İbrahim Kafesoğlu
Kafesoğlu, babasının I. Dünya Savaşı’nda Erzurum cephesinde şehit düşmesi üzerine dedesi Hacı Mehmed Ağa’nın yanında Tefenni ilk mektebini ve İzmir Muallim Mektebi’ni bitirdi. Bir süre Afyon’da memur olarak görev yaptı. 1936’da girdiği Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nin Hungaroloji, Orta Çağ Tarihi ve Türk Dili bölümlerinde yüksek tahsilini tamamladı. Aynı fakültede ilmî yardımcı iken çağrıldığı ikinci askerlik hizmetinden terhisinin ardından Asya Türk tarihi ve kültürü konularında doktora yapmak üzere 1943’te Budapeşte Üniversitesi’ne gönderildi. II. Dünya Savaşı’nın iyice şiddetlenmesi öğrenimi aksattığı için A. Alfoldi, Gyula Nemeth, Louis Ligeti gibi Türkiyatçıların derslerine ancak iki sömestr devam edebildi. Savaşı yaşadıktan ve şehri ele geçiren Rus kuvvetlerinin elinden birkaç defa kaçıp kurtulduktan sonra 1945 Nisanı’nda yurda döndü. Kısa bir müddet Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde çalışan Kafesoğlu, 1945’te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde Orta Çağ tarihi asistanlığına tayin edildi. Erzurum Atatürk Üniversitesi’nin ilk hocalarından olan Kafesoğlu 1962’de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’ne döndü. Aynı yıl profesör oldu ve Umumi Türk Tarihi Kürsüsü’nde Zeki Velidi Togan ile çalışmaya başladı.
-
Müneccimbaşı Ahmed Dede
Tarihçi kimliğiyle öne çıkan Müneccimbaşı Ahmed Dede, 17. yüzyılda yetişen ve başta tarih olmak üzere tefsir, mantık, tıp, sayılar teorisi, geometri ve astronomi alanlarında önemli eserleriyle ün yapmış bir Osmanlı âlimidir. Selânik'te doğan Müneccimbaşı Ahmed Dede yetişkinliğe erişmesiyle bir süre babasının yanında çalıştı. Ancak ilime ve eğitime olan ilgisinden dolayı babasının yanından ayrılma kararı alarak Selanik Mevlevihânesi şeyhi Mehmed Efendi’nin müridi oldu. İstanbul’a geldikten sonra Galata Mevlevihânesi’ne devam etti ve burada tefsir, hadis, fıkıh vb. dini dersler gördü. Hocalarının rıza göstermemesine rağmen felsefe, mantık, matematik, tıp, astronomi ve astroloji gibi önemli alanlarda eğitim alarak kendini geliştirdi.
-
Ahdî (Bağdatlı)
Osmanlı tezkere yazarı ve şair Ahdi Bağdat’ta doğdu. Babası genellikle Farsça şiir yazan Mevlana Şemsi’dir. Ahdi, şair olarak birçok tezkereye geçmiştir. Aşık Çelebi ve Riyazi tezkerelerinde adının Mehdi; Beyani, Ali ise, Ahmed olduğunu yazarlar. Riyazi’nin Bağdat’ta Ahdi ile görüşmüş olması göz önüne alınırsa Mehdi adının doğru olması muhtemeldir. Aşık Çelebi, onun önce Mehdi’yi mahlas edindiğini, fakat Bağdat şairlerinden birinin bu mahlası aldığını görerek Ahdi’ye çevirdiğini yazar. Ahdi tezkeresinde babası gibi şair olan iki kardeşini ve amcasını da almıştır. Bireylerinin çoğu şair olan kültürlü bir aileden geldiği anlaşılmaktadır. Ahdi, tezkeresinde verdiği bilgilere göre, yaşamının en güzel on yılını Anadolu’da özellikle de İstanbul’da geçişmiştir. Başkentte ve Edirne’de pek çok şairle tanışmış, onlardan dostluk ve yakınlık görmüştür.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun