Panik Atak
Sizin panik atağınız neye benziyor? “Benim yaşadığım deneyim oldukça sertti. Ayağa kalkamam, asla konuşamam gibi hissediyordum. Vücudumun her yerinde tarif edilemez bir acı vardı. Sanki bir şey beni sıkıyordu. Nefes almakta zorlanıyordum ve havayı içime çekmeye çalışıyordum. Ama böyle yapınca, kusmak kaçınılmaz oluyordu.”
“Sanki etrafımdaki tüm duvarlar üzerime geliyordu ve görüşüm zayıflıyordu. Bence bu hali en güzel tanımlayan şey ‘tünel görüşü.’ Bir tünelde ilerlediğinizi ve tünelin gitgide daraldığını hayal edin.”
Bunlar gibi atak deneyimlerini yaşayanlarınız aslında ifade edilenden çok daha zor anlar olduğunu çok iyi bilirler. Yaşanan şiddetli gerginlik, panik, çaresiz kalma, ne yapacağını bilememe, dehşete kapılma ve ‘ölüyorum’ korkusu akabinde nefes alamama ve titreme ile kendisini gösterebilir. Epidemiyolojik olarak ise, toplumda her 10 kişiden biri yaşamının en az bir döneminde bahsedilen ataklara benzer bir panik atağı deneyimlemektedir.
Panik Atak Belirtileri
Panik atak, aniden ve belirgin bir neden olmaksızın ortaya çıkan endişe ve korku ataklarıyla kendisini gösterir. Atak sırasında endişe hissine ek olarak kişi aşağıdaki semptomlardan bir ya da daha fazlasını yaşayabilir;
- Çarpıntı, kalp atımlarını duyumsama, kalp atış hızında artış
- Terleme
- Titreme ya da sarsılma
- Nefes darlığı ya da boğuluyor gibi olma duyumları
- Soluğun kesilmesi
- Göğüs ağrısı ya da göğüste sıkıntı hissi
- Bulantı ya da karın ağrısı
- Baş dönmesi, sersemlik hissi, düşecekmiş ya da bayılacakmış gibi olma
- Kontrolünü yitireceği ya da çıldıracağı korkusu
- Ölüm korkusu
- Uyuşma ya da karıncalanma duyumları
- Üşüme, ürperme ya da ateş basmaları
Ataklar sırasında kişinin yaşadığı endişe, panik ve tehlike algısı kendisini korumaya alma konusunda onu, bir dizi kaçınmaya iter. Bu kaçınmalar (panik geçirmesi olası yerlerden uzak kalma) veya güvenlik arama eğilimleri (bir yakını olmadan herhangi bir aktivitede bulunmama) ne yazık ki sorun çözücü olmayan davranışlardandır.
Panik Atak Sırasında Ne yapmalı?
Panik atak ile ortaya çıkan fiziksel belirtiler kalp, göğüs, vb ile ilgili fiziksel bir sorununuz olduğu anlamına gelmemektedir. Yukarıda bahsi geçen semptomları yaşamanızın nedeni tehlike anında vücudunuzun adrenalin (epinefrin) salgılamasıyla açıklanabilir. Tehlike altındaki metabolizmanın bu durumla savaşması veya kaçıp kurtulması için fiziksel işleyişinin hızlanması gerekmektedir. Bu hızlanma ve vücudun verdiği reaksiyon oldukça normaldir ancak, birden bire gelişen sempatik sinir sistemi aktivasyonu bireyde, bir şeylerin yolunda gitmediğine dair bir korku yaratır ve atak yaşanır.
- Atak Sırasında- Atağı hafifletmek veya daha kötüye gitmesini önlemek için;
- Hızlı ve kısa nefes alıp verişleriniz boğuluyormuş hissine neden olup, kalp atışlarınızı hızlandırabilir, gözlerinizin kararmasına ve baş dönmesine neden olabilir. Yavaşça ve alabildiğiniz kadar derin nefes alıp verin. Nefesinizi düzenlediğinizde rahatlamaya başladığınızı fark edeceksiniz. Diyafram nefesi öğrenebilirsiniz.
- Dikkatinizi bedensel belirtilerden uzaklaştırmaya gayret edin. Bedeninize ne kadar çok odaklanırsanız, o kadar çok fiziksel belirti keşfedersiniz ve bu daha çok paniklemenize yol açabilir.
- Daha önce benzer bir atak yaşadıysanız, bunun geçici bir semptom bütünü olduğunu kendinize hatırlatabilirsiniz.
- Gevşeme egzersizleri (Progresif gevşeme, tüm gevşeme ve denetimli gevşeme) öğrenebilir, gerginliğe neden olan kas grubunu rahatlatmayı deneyebilirsiniz.
Kendinize şunları sorabilirsiniz;
- Ne zaman ortaya çıktı?
- Ataklarımı tetikleyen bir stresör var mı?
- Bedenimde ilk ne oldu?
- Aklımdan ne geçiyordu?
- Nasıl devam etti?
- Ben nasıl baş ettim?
Kaynak: Taylor, C.B. (2006). Panic disorder. BMJ. Retrieved on September 21, 2015 from : patient.info/health/panic-attack-and-panic-disorder
Tükel, R. Ve Alkın, T. (2006) Anksiyete Bozuklukları. Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları