70 yıl önce İdil Biret Paris'e böyle gitti
Dünyaca ünlü piyano virtüozümüz İdil Biret, Paris'te bulunan Gaveau Salonu'nda 16 Nisan 2019 Salı günü bir piyano resitali verdi. Bu resitalin çok sesli müziğimiz için büyük bir anlamı vardı. Biret'in olağanüstü yeteneklerinden haberdar olan Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, yurt dışında eğitim alabilmesi için TBMM'ye bir teklif sundu. Daha sonra 'Harika Çocuklar Yasası' adıyla anılacak olan özel bir yasa sayesinde, konservatuar eğitimi almak üzere 1949 yılında Fransa'ya gönderildi. Dönemin ünlü hocalarıyla çalışarak Paris Konservatuarı'ndaki eğitimini tamamladı. Paris'te verdiği ilk konserleri sayesinde Avrupa sanat çevrelerinde adını duyurdu.
Burada bir örnek vermek istiyorum. Dönemin ünlü Rus piyano virtüozü Emil Gilels, henüz on dört yaşında bir konservatuvar öğrencisi olan İdil Biret'i ilk dinlediğinde, çok beğendiğini ve ertesi yıl Avrupa konserleri kapsamında Paris'e geldiğinde yeniden dinlemek istediğini bildirmiş. Sonraki yıl geldiğinde de sözünü yerine getirerek İdil Biret'i ikinci kez dinlemiş. Konserlerini tamamlayarak ülkesine dönen Gilels, bir süre sonra konser vermesi için İdil Biret'i, Sovyetler Birliği'ne (bugünkü Rusya) davet etti. Bu davet aynı zamanda, 2'nci Dünya Savaşı'ndan sonra, Sovyetler Birliği – Türkiye arasındaki kültürel ilişkilerin ilk başlangıcı oluşturdu. Sekiz konser olarak planlanan konser dizisi o kadar çok beğenildi ki, sayı on altı konsere çıkarıldı. Böyle bir konser planı değişikliğinin ilk kez İdil Biret için uygulandığını daha sonra bana Emil Gilels söyleyecekti. Sovyetler Birliği'nde gerçekleştirilen on altı konserden oluşan konserler dizisi, Biret'in dünya çapında adını duyurmasına yol açtı.
PARİS'E GÖNDERİLMEDEN ÖNCE ÖZEL BİR SINAV
Dünyaca ünlü sanatçımızın, konservatuvar eğitimi için Paris'e gidişinin 70'inci yılında, Biret'i yeniden Paris'te görüyoruz. Paris'e gidişinin 70'inci yılını kutlamak için gittiği Paris'te, Gaveau Salonu'nda 16 Nisan 2019 Salı günü bir piyano resitali verdi. Büyük piyanistimiz, Paris'te ki bu resitalinde şu programı sundu:
J.S. Bach - Kromatik Fantezi ve Füg
J.S. Bach - Prelüd ve Füg No. 3 (Do diyez Majör, İyi Düzenlenmiş Klavye 1. Kitap)
R. Schumann - Fantezi Op. 17
C. Debussy - İki Etüd
G. Ligeti - İki Etüd
S. Prokofyev - Piyano Sonatı No. 2, Re minör Op. 14
Bir anımı sizlerle paylaşmak istiyorum. Biret, Paris'e gönderilmeden önce özel bir sınavdan geçirilir. Ünlü piyanist Mithat Fenmen, küçük İdil'e J.S. Bach'tan iki parça dinletir. Biri 'Füg', diğeri 'Prelüd'. Mithat Hoca önce 'Füg'ü çalar. Biret'in ilk kez dinler bu parçayı. 'Çalar mısın?' diye sorar. Oturması mümkün değil. Ayakta dinlediği 'Füg'ü aynı yorumla piyanoda seslendirir. Mithat Hoca bununla yetinmez ve bir de 'Prelüd'ü çalar. Biret onu da dinler. Hoca bu parçayı da piyanoda seslendirmesini ister. Onu da ayakta aynı şekilde piyanoda yorumlar. İşte İdil'in Paris'e gitmeden önce Ankara Devlet Konservatuvarı hocalarından Prof. Mithat Fenmen'in ilk başarısı budur. Tabi bu özel yetenek sınavı, Mithat Hoca'nın içinde yer aldığı bir kurulun önünde gerçekleştirildi. Bundan sonra artık, üstün yetenekli çocuklar için yurt dışında eğitim almanın yolu açıldı. Bir çok sanatçımız yurt dışında eğitimlerini tamamlayarak ülkemize döndü. 'Harika Çocuklar Yasası' ya da 'İdil Biret Yasası' uzun yıllar yürürlükte kaldı. Daha sonra sağ görüşlü hükümetler tarafından bu güzel yasa ortadan kaldırıldı ve üstün yetenekli gençlerimizin önü kapatıldı.
İdil Biret'in Paris'teki ilk resitalleri Paris Radyosu'nda yayınlanmıştı. 70'nci yıldönümü nedeniyle Paris Radyosu tarafından bir söyleşi gerçekleştirileceğini belirtmek istiyorum. Dünyaca ünlü piyano virtüozümüz İdil Biret'e, sağlıklı ve başarılı, sanat dolu uzun yıllar diliyorum.
Hayati Asılyazıcı
Odatv.com