New Mexico Hakkında 10 İlginç Bilgi
Kahvaltılık burritonun Santa Fe, New Mexico’da icat edildiğini biliyor muydunuz? Resmi olarak “Land of Enchantment” lakaplı ama aynı zamanda “Renkli Eyalet” olarak da bilinen New Mexico, 6 Ocak 1912 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri’ne katılan 47. Eyaletti.
New Mexico ülkesinin başkenti, eyaletin kuzey bölgelerinde merkezi bir konumda bulunan Santa Fe‘dir. İşte New Mexico hakkındaki daha ilginç gerçeklerden bazıları;
New Mexico Hakkında 10 İlginç Bilgi
İnsanlar en az 11.000 yıldır New Mexico’da yaşıyor!
Arkeolojik kanıtlar araştırmacılar, şu anda New Mexico evi olarak bilinen bölgeye ilk insanların MÖ 9.200 civarında geldiğini gösteriyor. Kuzeyden geldiler ve şu an günümüz Rusya‘sının uzak doğusundan Bering Boğazı üzerinden günümüz Alaska‘sına seyahat eden ilk cesur kaşiflerin doğrudan torunlarıydılar.
Bu ilk göçebe insanlar, avlayabildiklerini veya toplayabildiklerini yiyerek karada hayatta kaldılar. Binlerce yıl boyunca yaşam buna benzer çok şekilde devam etti. MÖ 300 civarında, insanlar mahsul yetiştirmeye başladılar ve çukur ev adını verdikleri basit kulübelerde yaşadılar.
New Mexico halkı, Avrupalılar Kuzey Amerika’ya gelmeden çok önce karmaşık gelişmiş toplumlarda yaşıyordu.
MS 1000 yılına gelindiğinde, Puebloanlar bölgede yaşayan en önde gelen insan grubuydu. Bu bölgenin insanları sadece sert ve kurak iklimde yaşamayı değil, orada gelişmeyi de öğrenmişlerdi. Çukur evlerden teras tarzı çiftçilik, sulama ve karmaşık sosyal yapılar geliştiren kalıcı planlı köylere taşındılar.
Pueblo’lar (İspanyolların daha sonra kasabalarına verdikleri isim) neredeyse her zaman kayalık tepelerde veya uçurumların kenarlarında yüksek savunma pozisyonlarına dayanıyordu. Bu insanlara genel olarak Pueblo’lular denilse de, her Pueblo’nun kendi kimliği ve genellikle de ortak kültürleri ve soyları olan kendi dilleri de vardı.
New Mexico’ya ulaşan ilk Avrupalılar İspanyollardı.
Aslında genel olarak Amerika‘yı keşfeden ilk Avrupalılar da İspanyollardı. Bu ilk İspanyol kaşiflerden bazıları, New Mexico bölgesindeki oldukça gelişmiş şehirlerin hikayelerini anlattı. Bir İspanyol Misyoner olan Fray Marcos de Niza, bu şehirlerin birkaç efsanevi “altın kayıp şehirler“den bazıları olduğuna kesinlikle inanmıştı.
Bu daha sonra ise 1540 ile 1542 yılları arasında fatih Francisco Vásquez de Coronado liderliğindeki bölgeye bir keşif gezisine gitmesine yol açtı. Francisco Vásquez de Coronado‘nun keşif gezisinin New Mexico bölgesinde karşılaştığı ilk Kızılderililer, birçok Pueblo halkından biri olan Zuni halkıydı. Sefer sonunda altın ile dolu herhangi bir şehir izine rastlamadı ve sonunda pes edip güneye yöneldi.
New Mexico, adını Meksika ülkesinden almıyordu.
“Meksika” ismi aslen Aztekler tarafından konuşulan Nahuatl dilinden gelmektedir. Ve Aztek İmparatorluğu’nun kalbinde yer alan orta Meksika bölgesini ifade etmektedir.
New Mexico bölgesine ilk ayak basan İspanyol Kaşifler, arazinin Azteklerinkine benzediğine karar verdiler ve burayı Nuevo Mexico olarak isimlendirdiler. Aslında çok daha sonra, 1821 yılında, günümüz Meksika’sı İspanya’dan bağımsızlığını kazandı ve Meksika adını almayı seçti.
Santa Fe, 400 yıldan daha uzun bir süre önce kuruldu ve bu da onu ABD’nin en eski başkenti yapıyor.
Şu anda New Mexico eyaletini kapsayan topraklar ilk olarak 1598 yılında İspanya Kralı II. Philip tarafından Yeni İspanya eyaleti ilan edildi. Genellikle Nuevo Mexico olarak kısaltılan eyaletin tam adı ise Santa Fe de Nuevo Mexico idi.
Eyaletin San Juan de Los Caballeros‘taki ilk başkenti kısa süreli oldu. Başkent, 1610 yılında La Villa Real de la Santa Fe de San Francisco de Asís‘e (daha sonra sadece Santa Fe olarak kısaltıldı) taşındı.
Dünyanın ilk atom bombası New Mexico’da patlatıldı.
16 Temmuz 1945 tarihinde ilk atom bombasının patlaması ile dünya sonsuza dek değişti. Trinity lakaplı bomba, o zamanlar bilimdeki en büyük beyinlerden bazılarının yıllarca süren çabalarının doruk noktası oldu.
Bombanın gelişiminin son aşamaları ise Los Alamos‘taki bir araştırma tesisinde gerçekleştirildi. Cihazın patlaması son testti ve Santa Fe’nin yalnızca 193 km güneyinde gerçekleştirildi.
New Mexico, Albuquerque’nin hemen dışına yanlışlıkla bir nükleer bomba düştü.
Mark 17 nükleer bombasının, nükleer reaksiyona neden olan her türlü kazayı önleyen bir arıza emniyeti içeren türünün ilk örneği olması oldukça şans eseriydi. İnanılmaz derecede şanslı olmasının nedeni, bu bombalardan birinin 27 Mayıs 1957 tarihinde B36 bombardıman uçağından, tam New Mexico’da ki Kirtland Hava Kuvvetleri Üssü‘ne yaklaşırken düşmesidir.
Bir nükleer patlama gerçekleşmez iken, bombadaki birincil patlayıcılar patlayarak 7,6 m genişliğinde ve 3,7 m derinliğinde bir krater oluşturdu.
Kahvaltı börek New Mexico’da icat edildi.
1970‘lerden önce ölen ve yaşayan herkesin gerçekten oldukça kasvetli bir hayatı olmuş olmalı. Kahvaltı burritoları (en azından bugün bildiğimiz ve sevdiğimiz şekli ile) 1975 yılına kadar icat edilmemişti.
Elbette, insanlar bundan önce kahvaltıda burrito yemiş olabilirler, fakat günün ilk öğünlerinde yumurta ve patates ile doldurulmuş bir burrito yemiyorlardı. Kahvaltılık börek yaratıcısına göre, onu gerçekten öne çıkaran şey de budur. Santa Fe restoranı Tia Sophia’s, 1975 yılında menüsüne ilk koyduklarında bu lezzetin doğmasından sorumludur.
New Mexico’da ki bir kasaba, Nükleer sığınak olarak ikiye katlanan bir okul inşa etti.
Soğuk Savaş‘ın en korkunç anlarından birinde, ABD daha işlevsel serpinti sığınaklarına ihtiyaçları olduğunu fark etti ve bu farkındalık sayesinde de Abo İlkokulu’nu inşa etti. Okulun benzersiz doğası, tüm binanın yer altında, sadece oyun alanının yer üstünde olması gerçeğini de yansıtmaktadır.
Bu okul gerekirse nükleer serpinti sığınağı olarak da işlev görecek şekilde inşa edildi. Okulun kendisine tek giriş, her biri patlama kapıları ile korunan üç set merdiven ile yapılıyor. Mimarın planlarına göre sığınak 20 megatonluk bir patlamaya dayanabilecek güçtedir.
Çoğu okulun aksine, Abo’nun kendi tıbbi malzeme deposu, içme suyu kuyusu ve hatta bir morgu da mevcuttu. Okul 1995 yılına kadar faaliyetine devam etmiş fakat yüksek bakım maliyetleri nedeni ile kapatılmıştır.
New Mexico, en büyük beyaz kumul alanına ev sahipliği yapmaktadır.
New Mexico’daki White Sands Ulusal Parkı, Dünya‘nın hiçbir yerinde olmayan ikinci lokasyonlarından biridir. Park, eyaletin uzak güneyinde, küçük Las Cruces kasabasından biraz uzak bir noktada yer almaktadır.
Kum tepelerinin kendileri, yaklaşık 712 kilometrekare büyüklüğünde büyük bir arazi parçasını kaplamaktadır. Kumullar beyaz rengini, aslında alçı kumu olan kumun kendisinden almaktadır.
New Mexico, sizi oldukça şaşırtan bir eyalettir. Çoğu insan bu eyaleti sıcak, kuru bir çorak arazi olarak gösterir ve asla da yolculuk yapma zahmetine girmez.
Bu büyük eyalete giden herkes ise derinden karmaşık tarih, eşsiz mutfak zevkleri ve düpedüz tuhaf olaylar karşısında her zaman büyülenir. Ayaklarınızı yerden kesecek bir eyalet arıyorsanız, gidilecek yerlerden biri kesinlikle New Mexico‘dur.