1 tarihte mutlu ölünür* Ece Ayhan ın tarihle ilgisi gibi bir başlık üzerine konuşarak, aslında galiba, daha başından Ece Ayhan ı sınırlamış mı olacağız? Çok emin değilim. En azından böyle bir kuşkum var, bunu paylaşarak başlayayım. Tarihe her yerinden bakabilmeyi becermiş, poetikasını bu bakışla kurmuş bir şairden söz ediyoruz. Bu bakışın özgünlüğü üzerine söyleyeceğim sözler olacak, tabii ki. Ece Ayhan üzerine konuşmak, bu yanıyla bakarsanız, Ece Ayhan şiirinin tarihle ilişkisini konuşmaktır. Bunda yadırganacak bir şey yok. Sınırlamak endişesine gelince, en az bunun kadar önemli bir başka karkası atlamamak gerekiyor. Aslında kimsenin atlayacağını, doğrusu atladığını da pek sanmıyorum ama değinmeden geçmek istemedim. Ece Ayhan şiiri, şiir maceramız içinde tarihle ilişkisinin özgünlüğü kadar, bu ilişkiyi dille kırmaktaki (dile dökmekteki, değil) özgünlüğüyle öne fırlamıştır. Kınar Hanımın Denizleri, 1959 da yayımlanmıştır. Ece Ayhan ın, dergilerde yayımlanan şiirlerinin bir kısmını elediği, seçtiği, kurduğu bir ilk kitaptır, Kınar Hanımın Denizleri. Daha önce benzer bir çalışmayı, Behçet Necatigil ve Gülten Akın için yaptığımda da bunu söylemiştim: Bir şairin ilk dizeleri, (ilk kitabının ilk dizeleri) o şairin kaderidir. sarı evler, hundertwasser Ece Ayhan ın ilk dizelerini okuyayım: O sahibinin sesi gramofonlarda çalınan şey incecik melankolisiymiş yalnızlığının intihar karası bir faytona binmiş geçerken ablam caddelerinde ölümler aşkı pera nın Aynı şiirin son iki dizesini aktarayım: intihar karası bir faytonun ağışı göğe atlarıyla birlikte cezayir menekşelerini satın alışından olabilir mi ablamın. * Akif Kurtuluş un, Ece Ayhan Sivil Girişimi tarafından 28 Mayıs 2011 günü, Çanakkale de düzenlenen, Ece Ayhan: Şiir ve Tarih Buluşmasında yaptığı konuşma metnidir beyazmanto.
2 Ece Ayhan ın daha ilk şiiriyle müktesebatına aldığı, Fikriye Hanımdır. Bu seçim, daha başından tarihi ters yüz eden, Ece Ayhan ın yöntemini ele veren çok net bir seçimdir. Bütün ideolojik kurgusunun, algı biçimlerinin açık kanıtı olan bu seçim, ilerleyen yıllarda, Ece Ayhan ın adeta refleksi olacaktır. Bunlardan birkaçı, Necatigil mesela ama asıl Turgut Uyar, ilerleyen şiir çizgisinde bunu tekzip edecektir belki ama Ece Ayhan ın âleme girişi, Atatürk Şiirleri Antolojisini dolduran şairlerin dünyasına karşı kurulmuş çok sağlam ve çok yüksek bir barajdır. Aslında çok agresif bir markaj da diyebilirim buna. Bu markaj Ece Ayhan ın dünyasına, azınlıkları, orospu çocuklarını, pezevenkleri, eşcinselleri, 1971 yazındaki Gazalları, Struma gemisinde batırılanları, denize çırıl çıplak girenleri, yılsonu müsamerelerine alınmayanları sokmuştur. Dar kalabalık ların baktığı yere değil, tam tersi yöne bakmış ama gözünü de o dar kalabalıklara bakmaktan kaçınmamıştır. Kaçınmak iyi bir sözcük değil, burada. Gözünü onların üstüne dikmiştir. Kendi sözleriyle aktarayım: Neden gözlerimi ben kırpmıyorum, hiç kırpmam. Bunun üstüne düşünülsün istiyorum mesela tarihli Devlet ve Tabiat (ama Yort Savul u ilk kez 1977 de Yort Savul adıyla yayımlanan ilk dört kitabına aldı), Zambaklı Padişah (1981) Çok Eski Adıyladır (1982), Çanakkaleli Melahat a Đki El Mektup (1991) ve Son Şiirler (1993) bu bakışın giderek kalınlaştığı ürünlerdir. Hatta son dönem şiir ve metinlerinde sesi çok daha yüksek perdeden çıkar: Beyoğlu nda. Sakızağacı Caddesi nde, devletin hem dışında, hem de karşısında olarak, bir pezevengin ve bir orospunun oğlu olarak, biz de diyoruz ki: Şiir, şiirde kalmaz efendiler! Kalmamıştır da! Evet, bir şiirde dizgi yanlışı olabilir Ama baba düşüncede? Asla! Aynı şiirin ikincisi şu dizelerle sona erer: Ee. Bir sivil kocayınca Kemalistler ürürmüş! Derler. Biraz daha geri gidelim. Zambaklı Padişah ta Kör Bir Çeşme. Keza, Padişah ile Aslan. Sadece bundan ibaret mi? Aslında kimi metinleri, araya giren yıllara rağmen, bir tekrar gibi görünebilir. Ama çok yüzeysel bir bakışla tekrar olarak algılanacak kimi dizeler, bize çok belirgin olarak onun yöntemini de ele verir: Ece Ayhan, bildiği doğruları bir kere söyleyip geçmek yanlısı değildir. Bildiklerini defalarca hatırlatmakta ayrıca bir şeyi daha yapmaktadır. Bir düğüm daha atmak! Sözünü ettiğim yöntemi en iyi anlatan yine Ece Ayhan ın kendi sözleridir: Ben hiçbir şeyi unutmam ya, işte bunu hiç unutmuyorum Birkaç örnek vermem gerekecek: Orta Đkiden Ayrılan Çocuklar, askerler tabiatta hala tramvaydan Sirkeci de mi inerler?/süsüne kaçılmamış bir cenaze törenine gitmek için. diye biter. 12 yıl sonra Çok Eski Adıyladır da bir şiirin adı, Süsüne Kaçılmamış tır. Şiir, aslında kendi içinde, Ece Ayhan terminolojisinin referans sözcüklerinden birisi olan ve özellikle izleyen yıllarda sık başvurulacak kalabalıklar ile açılır: 1. Soğuk Haziran lar kalabalıklar ölmüştü. Bir arkadaş arkalarından yürüyor. 2. Çelenkler ters çevrilir ve çiçekler, biraz çürük ama, lavanta lavanta kokmaya başlıyor. 3. Eski Mecidiyeköy den gelenler şunu düşünmüş olabilirler. Bu kez süsüne kaçılmamış! Şişli Camii, bizim Ankara nın Kocatepe Camii gibidir. Yoksulların cenazesi kalkmaz oradan. Ece Ayhan Mecidiyeköy dediğine göre, burası Şişli Camiidir, mutlaka. Eski Mecidiyeköy, yani yoksulların tarafından gelenler için buradaki cenaze törenleri büyük büyük çelenklerin doldurduğu bir mekandır, cenazelerde. Mühim insanların cenazeleri kalkar buradan. Ece Ayhan, çelenklerin önünü görmeyen yoksulu konuşturur: Bu kez süsüne kaçılmamış. Yine aynı on iki yıl arayla Devlet ve Tabiat taki Açık Atlas şiiriyle, Zambaklı Padişah taki Dökülecekler şiirini hatırlayın. Bu arada Melahat ı, parmak çocukları, Karagümrük ü (kapkaragümrük ü), üskadır ı, Sirkeci yi saymıyorum. Peki, Ece Ayhan ın unutmadığı, hiç unutamadığı nedir: Birgün, Cankurtaran Đlkokulu, Tabiat mı, Yurttaşlık Bilgisi mi, artık çıkaramayacağım, bir öğretmen i Cumhuriyet çocukları olan Kubi leri,
3 Yavrukurtlar ı kaplı defter, kalem ve silgileriyle bir idam uygulamasına götürmüştü! Hatta cetvel ve kalemtraş da olabilir! Ben bir şeyi hiç unutmam ya, işte bunu hiç unutmuyorum! Çok Eski Adıyladır daki Cankurtaran şiirinde anlatır bunu: 1. Düzlüğü Azize Sofya. Üç ayaklı bir ağaçta boynu kırık bir adam; entari giyindirilmiştir. 2. Cankurtaranlı yavrular da geçiyorlar kepleri ve trampetleriyle ayazda. Ahmet Orhan, çok isabetli biçimde, cetvel ve kalemtraş sözcükleri boşuna seçilmiş değildir: der. Biri hizaya getirmeyi, diğeri yontmayı, yontulmayı simgelemektedir. Sivil lik, poetikasının temel sözcüklerindendir, yine. Bütün özel tarihi, kendi büyük harfli tarihinden alır. Buna yönelik ağır bir anekdot da aktarır. Dönemin Cumhurbaşkanı Đsmet Đnönü nün ve Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel in çocukları önlerinden geçerek sahilde bekleyen cumhurbaşkanlığı forslu yata binerken, oradaki tüm sivil çocukların onları alkışa tuttuğunu da biliyoruz. Ece Ayhan, şiirlerindeki kimi kodları, -şüphesiz bu amaçla değil- ama şiirlerinin dışındaki metinlerde, özellikle mektuplarında ve günlüklerinde açmıştır. buraları daha önce görmediğim bir hastane televizyonu Hastanede televizyon kaç yüzyıl daha izlenir bir buzdolabının üstünde sessiz bakar durur ve hemşirenin güzelliği göz kamaştırmazken kısık sesle bir soru tekrarlanır pencerenin önünden hastanede televizyon kaç yüzyıl daha izlenir? davut yücel Bu amaçla yapmadığını söylerken vurgulamak istediğim, şöyle bir şey. Ece Ayhan o metinlerde kendi şiiri üzerine konuşmuyor. Dert edindiği ne varsa onu tartışmak, o meselenin üstüne konuşmak istiyor. Bunun, çok sık görüştüğümüz bir dönemde bizzat tanığıyım ama bu tanıklığıma güvenmiyorum, güvenilmesini de istemiyorum. Ahmet Mumcu nun Osmanlı da Siyaseten Katl kitabını göndermemi benden rica ettiğinde, -hep rica ederdi- daha sonra okuduğumuz Kapaklı Saat i nerdeyse yazılmış gibi biliyordum. Benzer bir örnekle yine günlüklerinde karşılaştım. Gerçi günlüğün tarihi şiirden sonradır ama keza Başıbozuk Günceler de, Görmedik şiirinin arka planını da bizimle paylaşır. Hatta Đlhan Berk le bir diyalogunu da aktarır. Osmanlı da hamam olmadığı üzerine Kast ettiği, düşünce hamamı dır. Bir Hamam Aranıyor da düşünce hamamının olmadığı Osmanlı dan, aslında onun bir devamı olduğunu iddia ettiği Cumhuriyet Türkiyesine çağırır bizi. Şiirdeki Nurbanu Sultan, Osmanlı da ilk tımarhanenin açılmasına ön ayak olmuştur. Civan tellaklarca keseletilmesinin nedeni budur. Ece Ayhan ın karaşınıdır, o da. Zamanımızın güllabicisi Hıyar Selim, somut bir kişi olmasının yanı sıra, genel geçer psikiyatri yaklaşımının da cisimleştiği birisidir. Osmanlı ve cumhuriyetin devamlılığı, tabii ki Ece Ayhan a özgü bir yaklaşım değildir. Köprülü nün temel tezi, Ece Ayhan ın tarih bakışı için önemli bir kaynak oluşturduğunu söyleyebiliriz. Tarihçi değildir (dahası, kendi sözüne rağmen mesela etikçi de değildir).
4 Ece Ayhan ın tarih bakışının (aslında toplumu algılayışı da buna dahil) öncüllerinin kimler olduğunu, esasen, kendi metinlerinde olabildiğince açıklığıyla görürüz. Đdris Küçükömer, Ömer Lüftü Barkan, Şerif Mardin ve içeriğinden çok sözünün açıklığıyla da Đsmail Beşikçi. Hatta Beşikçi yi bu anlamda kıskandığını bile söyler. Bu anlamda bakıldığında Ece Ayhan, tarihle ilgilenenler arasında saymaz kendisini. Gerçekten de tarihle ilişkisi, konuşmanın başında da söyledim; poetikasını biçimlendirecek ölçüde önem kazanır. Bunu önemli kılan ne midir? Bizzat yöntemi. Zaten Ece Ayhan ın kaynaklarının en temel özelliği, hâkim paradigmaya eleştirel yaklaşımları, bu paradigmanın dışında bir yapı kurmaktan öte, hâkim yapıya çullanmalarıdır. Özellikle Đdris Küçükömer i 60 lı yıllarla sınırlı kalmaksızın ama tabii ki 60 lı yılların içinden, Cumhuriyette tarihin ve düşüncenin yatağını değiştirmekle över. Küçükömer in klasiği sayılabilecek (kabalaştırarak söylersem) Türkiye de solun sağ sağın da sol olduğu tezi Ece Ayhan için de önemli bir referanstır. Aslında küçük bir parantez açmam gerekirse, Küçükömer in temel vurgusu, sağın sol olduğundan çok daha fazla, solun sağ olduğuna vurgusudur. Ece Ayhan, bu tezi, toplumdaki farklı iktidar kategorilerini deşifre eden bir anahtar olarak ele alır. Sol, ona göre, özellikle 60 lı ve 70 li yılların politik ikliminde, farklı iktidar ilişkilerini gizleyebilmektedir. O nun için ciddi bir endişedir bu. Nitekim Bürokratların hep iktidarda olduğu bir cumhuriyet tahlili de, keza aynı farklı bakış açısının ürünüdür. Bu bakış açısı onu klasik Marksist tarih ve toplum tahlilinden doğal olarak uzak tutmuştur. Bunu, Ece Ayhan defosu hanesine yazmadığım, böyle bir niyetimin de olmadığını herhalde söylemeliyim. Zaten günlükleri ve kişisel notlarında, bildiğimiz saxony-anhalt, almanya, magdeburg da yer alan hundertwasserhaus, hundertwasser sınıf reflekslerinden değil, katmanlardan söz eder. Burjuva sözcüğü mesela, tek bir şiirinde, ironik bir edayla ve bozuşturulmuş bir sesle yer bulur: Bir gülüşün var ayakta kötü elbet / burcuvalıklarında bir dudak gül gibi//bütün ellerinin sokakları aşktır senin a. petro. A. Petro şiirinin adı bile, Ece Ayhan ın niyetini çok açık anlatmaktadır. Ciddiye alınacak bir sınıf değildir burjuva. A. Petro argosuna değer bulduğu bir şeydir. O, asıl Đki Alayın karşılaşmasını kayda değer bulur; şiirin buradan başlayacağını düşünür. Đlhan Berk e mektuplarında bu şiire kaynaklık eden tarih i paylaşır. Bir sadrazamın cenazesi Eyüp Sultan a gömülmek üzere Sirkeci ye taşınmaktadır. O anda yeni sadrazam da avenesiyle birlikte iskeleye yanaşan bir istimbottan iner. Karşılaşan iki alay birbirlerine sert sert bakarlar. Đktidardan inenler ve binenlerdir bunlar ve bunların meselesi Ece Ayhan ı çok ilgilendirir Demokrat Şairler kavramı üzerine düştüğü şu çok kısa not bile, Ece Ayhan daki tarih ve toplum algısını çok iyi özetler: Bizim tarihimizde, yaklaşık olarak dahi böyle bir olmamıştır de bile bence demokrasi ve demokrat yoktur, yok. Demokrasi nasıl oluyormuş, bu toplulukta öğrenmek istiyorum. Benzer bir tespiti, entelektüeller için yapar: Entelektüel denen şey herhalde bu topraklar üzerinde ne dün olmuştur ne de bugün olur! Sözlerimi bitiriyorum. Tarihi kendisine tezgâh bilmiş ilk şair olmadığını söyleyebiliriz. Ece Ayhan Tarihte mutlu ölünür demişti ya; Mutlu ölenlerin tarihini ters yüz etmiş ilk şair midir? Evet! akif kurtuluş
5 normal kıtlık düzeni aç bacağını otur domatesleri nöbetliyoruz parantezler çöktü noktalar virgüllerden korksun yan odadan gelirler pencereden bakarız bu caddede devrim olmaz isyan çıksa başhekimin gözleri çakar hayat azgın bir ırmak aaa demek için onca yıl hı doktor sizi bu şiire aldım hı var işte susmak ve kasıklardan olmayı! banliyö treni gibi somurtacaksınız biz hafif yapraklar olun siz dediniz liflerime baktım yerli yerinde sizi düzenbazlar ellerimi bitiştirince eyvah kalp damar ne varsa hayat azgın bir ırmak ben ama masayım başıma dokunmayın tüm hemşireler bezgindir başıma dokunmayın kemik yapıcılar ilik yapıcılar halk isyanında nildeki o köy ve kaptan felukanın berisinde kral mezarlarında başsız satılıyor çikolatasız çocuklar şimdi yalınayak ağlıyor n.ç adli tıp raporunda gerginlik ağrıları kuş yuvaları bilmem nereden ödipal hiçlik yumru yumru kardeşler ve ortasında incir ağacı her şey altından çatlar artık çocuklar tavşanlı başıma dokunmayın radyasyonlu ayaklarıyla aygaz tüp kafasıyla başkan düşünsün doktor düşünsün başhekim olmuşsa düşünecek sütünü içcek ağzını kuşlara açcak yemlenecek krak çatladı kral sıçtı limanlar açılınca yüzülecek gemilerle yan yana n.ç pippa ya el sallayacak el sallayacak başına dokunmayın sustuksusuyoruzsustuksusuyoruz sustuksusuyoruz sustuksusuyoruz sustuksusuyoruzsustuksusuyoruz asıl siz ince işlerinizi birbirinize öldürün arka bahçede oturuyorum diyorlar onlar oturabilir biz oturamayız onlar birtakım adamlarla oturur biz o birtakım adamların kravatlarını bağlamayız o birtakım adamlar belki de yoklar bu bir kurgu ön bahçede başı ağrır onların aspirin içmez onlar otobüse binmez onlar yürümez onlar omurgasız suda sustuksusuyoruzsustuksusuyoruz sustuksusuyoruz sustuksusuyoruz sustuksusuyoruzsustuksusuyoruz bir avusturya bahçesindeki japon sularına damlayan kan yağmuru, hundertwasser keşke sussaydım, oturup bal çalsaydım. kursağımı açıp göstereydim, her şeyin bu kadar gerçek olması ne zormuş ben şimdi geldim deseydim bu çilekler zehirli oraya girilmez bazı yerlere girilmez sen elini oradan çek bazı yerlere girilmez yaka paça gün olur. sakın.. ödülkondu. kondu. konmayacakkondu. artık akar damlar. sustuksusmuyoruzsustuksusmuyoruz sustuksusmuyoruz sustuksusmuyoruz sustuksusmuyoruzsustuksusmuyoruz anita sezgener
6 friedensreich hundertwasser 30 gün faks boyama, hundertwasser Avusturyalı. Ressam ve mimar Annesi Yahudi. Anne tarafı toplama kamplarında katlediliyor. Gizlenmek için Nazi gençliğine katılıyor. Hayatta kalıyor. Çocuk resimlerinden çıkıp gelen bir mimariyi somutlaştırıyor. Resim gibi binalar çiziyor, bina gibi resimler inşa ediyor. Koyu renklerin ve şekillerin bir cümbüşü. Evlerin hiçbir penceresi aynı değil, tavanlar, çatılar, hiçbirşey düz değil, hiçbir şey aynı renk değil. Üzerinde ağaç yetişen halk tuvaletleri, oyuncak gibi çöp öğütme fabrikaları tasarlıyor te ilk spiralini çizmiş. Düz çizgiye ve düz duvarlara karşı birisi. Cetvel ona göre şeytani bir alet. Totatilerizme en iyi yanıt olarak bir insanın hayatı.
7 lümpen kavramının tarihsel etkileri açısından ece ayhan* Ece Ayhan ın1 şiirleri zaman zaman lümpen sıfatıyla birlikte anıldı. Gönderme bazen şiirlerin arka çıktığı şiir kişilerinin toplumsal konumuna, bazen diline, bazen de şairin kendisineydi. Bu lümpen meselesinin hatırı sayılır uzantıları olduğunu yıllardır sezip dururum, Ece yle ilgili 1997 tarihli bir yazımda bir ucundan değinmişliğim de vardır2. Meseleyi kurcalama vesilesi mayıs ayında Çanakkale de Ece Ayhan Sivil Girişimi tarafından düzenlenen Ece Ayhan Buluşması 2011 e çağrılınca ortaya çıkmış oldu. Yapacağım konuşmanın başlığını şu an okumakta olduğunuz yazının başlığı olarak saptayıp bildirdim, ardından aşağıdaki notları hazırladım. Her ne kadar sonuçta Çanakkale ye gidemediysem de, başlangıç sorularımı biraz geliştirebilmiş oldum. Başlangıç sorularım, çoğu zaman olduğu gibi hayli sezgiseldi. Ece nin şiiriyle ilgili ilk yazımda şu lümpen damgasına itiraz etmiştim ama, itirazımı daha çok şiirin neliği (bu tür nitelemelere sığmazlığı) meselesine bağlamıştım. Ece nin şiirlerinde arka çıktığı kişilerin toplumsal konumunu ise lümpen den çok, tortulaştırılan sıfatıyla anlatmayı seçiyordum. Zihnimde lümpen lerden daha geniş bir ezilenler kadrosu vardı. Ece şiirinin ana gövdesi yazıldığı sırada (1950 ler ve sonrası) Türkiye de ve dünyada egemen muhalif akım reel Marksizmdi3. Bu akımın anlayışında ve söyleminde taraf olunan sınıf ve tabakalar küçük yol, hundertwasser arasında lümpen ler yoktur. Tam tersine, lümpen sıfatını Marx tan alıp salt olumsuz yönüyle mutlaklaştırmıştır bu akım. Lümpenlik sosyalizmin düşmanları arasında sayılmıştır. Bazen de sosyalizme düşman ilan edilmek istenenler lümpenlikle suçlanmıştır. Ece nin her zaman akıntıya karşı işleyen zihni buradaki sorunu sezmiş olmalı: Onun şiirlerinde taraf tutulan kişilerden önemli bir bölümünün toplumsal konumu, Marx ın kavramlaştırmasında lümpenproletarya adı verilen kesimlere denk düşer. Marx ın betimlemesini hatırlayalım: [D]ilenciler, paçavra toplayıcılar, genelev işletenler, yankesiciler, salıverilmiş hapishane kuşları, terhis edilmiş askerler, haydutlar, burjuvazinin perişan olmuş maceracı dallarından oluşan, tüm sınıfların reddettiği dağınık bir kitle. 4 Ece nin kadrosu, yukarıda dediğim ve aşağıda açıklamaya çalışacağım üzere, lümpen kesimlere mensup kişiler içermekle birlikte bundan daha geniştir. Ancak, şiirlerinde Marx la ya da reel Marksizmle bu açıdan girişilmiş dolaysız bir polemik sezilmez. Gadre uğramış, toplumdan ve tarihten dışlanmış olanlardır bu şiirlerin odağında belirginleşen. Bildiğim kadarıyla bu tavrın reel Marksizmle olan çelişkisini fark eden ilk yazar, Ece nin şiirleri ile ilgili en önemli yazılardan birini yazmış olan Oğuz Demiralp tir.5 Ece yle ilgili ilk yazımı yazarken Demiralp in yazısına başka bir aktaranda rastlamıştım ve bütününü okuyamamıştım. Okuyabilseymişim, burada bir ucundan açmaya çalışacağım ufku daha erken fark edebilirdim. Đlk yazıda takıldığım konu, Demiralp in teknik diyebileceğim bir hatasıydı: Ece nin şiirleri için, Dil, toplumsal üretime katılmayanların, kenara itilmişlerin, lumpenlerin dilidir diye yazmıştı Demiralp. Ben de bu önermeyi eleştirmiştim: Ece şiiri lümpen dilinden öğeler içerir, ama bir bütün olarak lümpenlerin dili başka bir şeydir, diye. Şimdi de böyle düşünüyorum. Ancak, Demiralp in yazısını okuyunca gördüm ki yazarın işaret etmek istediği nokta, söylemin söyledikleri değil, arka çıktıklarıydı. Đstanbul lumpeni, Ece şiirinin özündedir diyor sözgelimi yazar. Buradaki lumpen sözcüğünün içeriği nedir peki tam olarak? Demiralp, bu sözcükle nitelediği kesim için aynı yazıda ayrıca şu nitelemeleri kullanıyor: kenara sürülmüşler, kovulmuşlar, Đstanbul atılmışları,... toplumsal üretime katılmayanlar, kenara itilmişler,... atölye çırakları, işportacılar, ayak işçileri,... döküntüler,... sürgünler, serseriler, topluma katkı işlevini yitirmiş, köşede kalmış sanatçılar, karakoncoloslar. Bu sayılanların, Marx ın yukarıda alıntıladığım betimlemesine denk düştüğü söylenebilir. Ancak, Ece yer yer halk da demekte ve böylelikle lümpen kavramının sınırlarını aşmaktadır. Demiralp bu duruma da * Necmiye Alpay ın bu yazısı, Kızılcık dergisinin Temmuz-Ağustos 2011 tarihli sayısında yayımlandı, ancak aktarma sırasında dipnotlar kaybolmuştu. Burada yazıyı bütün olarak yayımlıyoruz beyazmanto.
8 işaret ediyor ve bunu saptadığı soruna dahil ediyor. Saptadığı sorun (yazarın deyişiyle Ece şiirindeki temel çelişki ) ise, şiirin benimsediği felsefeyle olan çelişkisi, diğer bir deyişle kuramla uyuşmazlığı dır. Söz konusu felsefe ve kuram, yine Demiralp e göre, Marksizmdir. Demiralp, Ece şiirinin Marksizm açısından bir sorun yarattığını fark etmiş, bunu epey kurcalamış, ama öyle görünüyor ki işin Marksizm yönünü pek kurcalamamış. Marx çı bir aydın dediği Ece yi tartmak için ölçüt olarak aldığı Marksizmi herhangi bir biçimde belirginleştirmiyor, Marksizm içi bir ayrıma gitmiyor. Benim çıkarsamama göre, Marksizmin biraz ütopik ( aydının tarihsel görevinin güncelliği ), daha çok da reel çeşitlemesini esas alıyor. Yine de, bu konudaki bir sorgulamaya daha önce kimsenin girişmemiş olduğunu düşünürsek, onun attığı adımın önemi de ortaya çıkar. Demiralp in işaret ettiği problemi, biraz şemalaştırmak pahasına şöyle özetleyebilirim: Ece Marksisttir, oysa lümpenlere sahip çıkan bir şiir yazmıştır, burada bir çelişki yatmaktadır. Yinelemekte yarar var: Demiralp bu saptamayı herhangi bir suçlama tonunda değil, bir çözümleme, sorunsallaştırma tonunda sunmaktadır. Demiralp in yazısının üzerinde uzun uzadıya duruyorsam bunun nedeni onun böylelikle çok temel ve aynı zamanda çok güncel bir problemi ortaya koymuş olmasıdır. Yalnızca Ece şiiriyle ya da genel olarak şiir sanatıyla ilgili değil, çok daha geniş uzanımları olan bir problem bu. Gelip sınıf meselesini nasıl anladığımızla birleşiyor. Yazısının sonlarına doğru şöyle diyor Demiralp: Dil olarak lumpenin kaynak alınması, döküntülerle yoğun bir özdeşleşme durumu, toplumsal dinamiğin dışında bir başkaldırmayı var kılar. Başkaldırı, ama toplumsal dinamiğin dışında. Demek ki Demiralp e ya da onun varsaydığı Marksizme göre döküntüler toplumsal dinamiğin dışındadır. Buradaki toplumsal dinamik kavramı tarihin motoru kavramını, başka bir deyişle sınıf mücadelesi ni çağrıştırıyor. Daha doğrusu, reel Marksizmin sınıfçı bakış açısını. Bu bakış açısı, sınıf dışı sayılan kesimleri toplumsal iddialarından dışlamış, adeta cezalandırılmıştır. Ece nin şiirlerine dönmeden önce, bu şiirlerdeki kişiler için söylenmesi gereken ilk şeyi söylemeliyim: Bütünüyle tarihsel, yani gerçekten yaşamış, somut kişilerdir bunlar. Ece de kurmaca kişi olarak yalnızca mitolojiye ait kişilere rastlanır. Diyebilirim ki kişilerinin bu özelliği Ece nin tarihle ilişkisinin başlıca göstergelerinden biridir. Ece ile ilgili ilk yazımda da söylemeye çalıştığım üzere bu şiirlerde anılan kişiler de, olgular da tarihseldir. Yerleşik tarih yazımından dışlanmış ya da başka açılardan gösterilmiş tarihsellerdir hepsi. Bu şiirleri eşsiz kılan iki ana özellikten biri bu özgün tarihsellikleri, diğeri ise anlatımın biçimidir. Şiirlerdeki kişilere dönelim. Adları verilerek ya da verilmeksizin tek başlarına anılan bazı şiir kişileri, çok çeşitli açılardan mağdur kimseler olmalarının yanında, farklı sınıflara ve kesimlere mensup olabilmektedir: Mustafa Kemal in Latife den önceki kadını olan Fikriye örneğindeki gibi. Fikriye, Ece nin ilk kitabındaki ilk şiir6 olan Fayton un kahramanıdır; adı verilmemiştir ama, bilgi kesindir. Devlet başkanının himayesinde ikincilleştirilmiş, metres adı verilen konuma itilmiş bir kadındır o. Atatürk ün Latife yle evlenmesi üzerine, Köşk e gittiği bir faytonun içinde intihar etmiştir. Şiirde konuşan kişi, Fikriye nin tarafını tutar, yineleyerek ablam diye söz eder ondan: Esrikmiş herhal bahçe bahçe çiçekleri olan ablam. Bu ablam sözcüğü, çok sonra Ece nin en popüler dizesine dönüşecek olan Şiirimiz karadır abiler deki abiler seslenişini çağrıştırsa da, Fayton şiirindeki ablam sözcüğü abiler den farklı olarak kimseye seslenmemekte, ancak, konuşan kişi hakkında fikir vermektedir. Sözcüğün bu kullanımı yalnızca lümpenlerde görülebilen türdendir: Sevgi ve saygı içerikli duyguları anlatır. Sözcüğün günümüz argosunda daha farklı anlamları olmakla birlikte, buradaki bağlam, sevgi ve saygı içeriği konusunda kuşku uyandırmıyor. Dizedeki herhal sözcüğünü her tür halk tabakasının söyleminde bulabiliriz ama, ablam sözcüğünü, kişisel olarak tanımadığı, tanışmadığı, ama çok saygı duyduğu birinden, özellikle de onun dramından söz ederken kullanmak, tüm halk kesimlerine değil, yalnızca lümpen kesimlere özgü bir dil olgusudur; diğer halk kesimleri, tanımadığı birinden ablam diye söz etmez, ne kadar saygı ya da sempati duyarsa duysun. Böylelikle Fayton şiirinde lümpen öğesi, Fikriye den çok, ablam sözcüğünü kullanan kişide ortaya çıkmış oluyor. Tıpkı Ece nin kendisindeki gibi: Dışlanmış, en dibe itilmiş olanın, yani tortunun içinden konuşmak. Fayton da mağduru anlatan şiir kişisi, onunla eşduyum kuran bir başka mağdurdur. Bunu ileri sürebilmemizi ablam sözcüğü sağlıyor. Şiirin bütünü ise, herhangi bir lümpenin söylemine uymayacak kadar kendine özgü. Başka bir deyişle, lümpen söylemini kapsıyor ve aşıyor. Şiirin bütünü,
9 hiçbir lümpenin söylemine uymadığı gibi, diğer sınıf ya da tabakalardan herhangi birinin, ve o zamana değin yazılmış hiçbir şiirin söylemine uymamaktadır. Tıpkı diğer Ece şiirleri gibi öncesizdir. Ece nin şiirlerinde arka çıktığı kişiler yalnızca şiirin konuşan kişisi değil elbette. Sözgelimi, odaklanılan kadınlar arasında, adını bir kitabına bile verdiği Çanakkaleli Melahat da vardır. Marx ın betimlemesine uygun bir lümpendir bu kadın. Fikriye ise, lümpen olmadığı halde, yalnızca kadın olduğu ve ikincilleştirildiği için Ece nin kadrosuna katılmıştır. Reel Marksizm, kadın ve cinsiyetçilik konusunu da tıpkı diğer ayrım çizgileri gibi birer üstyapı kurumu sayıp önce devrim sonrasına, daha sonra da altyapı meselelerinin hallolacağı zamanlara erteleyegeldi. Bırakınız Fikriye ya da Çanakkaleli Melahat gibi kadınları, Kolontay gibi politik kadınlar bile dışlanmıştır orada. Kolontay ı salt reel politika uğruna dışlayan Lenin, lümpenproleterlerin bazen keskin çatışmalarıyla, bazen de mücadeledeki şaşırtıcı istikrarsızlıkları ve yetisizlikleriyle ayırt edildiklerini söylüyordu ( Bolşevizmin Karikatürü başlıklı yazısı, 1909). Fidel Castro nun 1980 yılı 1 Mayıs konuşma metninde lümpen sözcüğü 28 kez geçiyor ve her seferinde olumsuzlama ya da suçlama işlevi görüyor. Daha doğrusu, olumsuzlamak istediği toplumsal kesimler (rejim karşıtları) için lümpen sözcüğünü kullanıyor Fidel. Lümpenler ve lümpen zihniyetinde olanlar, diyor. Ona göre, emperyalizmin Küba da bulabildiği işbirlikçi kesimdir lümpenler: Ve bu lümpenler onların [emperyalistlerin] sığınmacı ve rejim karşıtı bulmak için başvurdukları kesimdir. Herhangi bir lümpenin Fidel e sempati duymasının yolları kesik. Lümpen sözcüğü Almanca kökenli. Güncel Almanca sözlüklerde de yer alan anlamı, intizamsız bir hayat sürmek ve bez parçası; paçavra, palaspare vb. dir.7 Marx, lümpenproletarya türetimini ilk kez 1845 tarihli Alman Đdeolojisi adlı (Engels le ortak) yapıtında, Saint Max e yönelik eleştirel bölümde kullanıyor. O bölümdeki kullanımın konumuz açısından önemi şu: Marx ın (ve Engels in) Saint Max budala sında buldukları tutarsızlıklardan biri, onun bir yerde lümpenproletarya dediği şeyi (gerçekte Saint Max lümpen değil, lümpe demiştir) başka bir yerde işçiler e, yani olağan proleterlere dönüştürmesidir. Yanılmıyorsam bu eleştiri aynı zamanda Marx ın lümpen tabakaları proletaryanın bütününden ayırmak gereğini duyduğu ilk uğraktır. Marx konuyu asıl daha sonra, Louis Bonaparte yönetimiyle ilgili çözümlemesinde geliştiriyor ve lümpenproletaryayı ünlü bonapartist rejimin dayanaklarından biri sayıyor, tıpkı daha sonra da Troçki tarafından faşizmin dayanakları arasında sayılacağı gibi. Marx ve Engels daha çok bir baştan çıkma potansiyelinden söz ediyorlar; olumsuzlamaları ağırlıklı, ama mutlak değil. Bir potansiyel söz konusu. Mutlaklaşması daha sonra, Marksizmin reel çeşitlemesiyle birlikte oluşuyor. Marx ın çağdaşı olan Bakunin ( ) ise farklı düşüncededir: Ona göre devrimci arketipi, proletaryadan çok lümpenproletarya arasından çıkabilmektedir: Marx ve Engels in, lümpenproletarya, ayaktakımı gibi hem canlı hem de yukarıdan bakan sözcüklerle [andığı] o güruh, henüz burjuva medeniyeti tarafından hemen hiç kirletilmemiş olduğundan, geleceğin sosyalizminin tüm tohumlarını içinde taşımaktadır ve bugün toplumsal devrimi başlatıp zafere ulaştırabilecek güç yalnızca onda vardır, Bakunin e kalırsa.8 Görüldüğü üzere Bakunin, herhalde siyasi hasımlarına duyduğu tepki sonucu, lümpenproletaryayı yüceltiyor ve reel Marksizmin tersine bu kez lümpenlerin olumlu potansiyelini mutlaklaştırıyor. Ancak Bakunin in proletarya için en azından şimdilik yer yer haklı çıkmış görünen bir kehanette de bulunduğunu kaydetmeden geçmeyeyim: Herhangi bir proletarya diktatörlüğü, proletarya üzerinde diktatörlüğe dönüşecek ve yeni, daha güçlü ve kötü bir sınıf yönetimi sistemine varacaktır. Reel sosyalizm sınıfçıdır: Diğer mağdurların sorunlarını sınıf meselesine tabi sayar. Eşzamanlılık fikrinden hoşlanmaz. Ancak, ayrımcılık çizgilerinin mağdur tarafında kalanlar, kadınlar, dilleri, dinleri, kültürleri, inançları, kökenleri, yönelimleri, fiziksel yapıları vb. farklı olanlar, XX. yy boyunca sosyalizmin altyapı meseleleri çözülüp sıra bize gelsin diye beklemediler. Kendi çaplarında çeşitli mücadeleler verip mesafe aldılar. Bu süreçte reel Marsizmin saygınlığı azaldı. Proletarya sahnenin gerilerinde kayboldu. Sonuçta reel Marksist hareketler vitrinlerine ayrımcılık çizgilerine karşı mücadeleyi eklemek zorunda kaldılar. Ancak, özgürlük isteyenler, yani ayrımcılık mağdurları, reel hareketlerin özgürlük vaatlerini inandırıcı bulmuyor. Çünkü işçi sınıfına sahip çıkanlar da bir tür sınıfçılık yapagelmiştir. Bu anlamda bir ayrımcılığa yataklık etmiştir. Ben bu sınıfçılık kavramına, reel Marksizmin toplumlara yalnızca sınıf mücadelesi boyutuyla bakagelmiş olması üzerine düşünürken ulaştım. Zihnimde bu tekboyutluluk durumunu anlatacak bir kavram ararken sözcük çıkageldi. Kuşkulandım elbette, bunu benden önce kimsenin düşünmemiş ve yazmamış olması beklenemezdi. Türkçe, Đngilizce ve Fransızca olarak google ladım, evet, birkaç farklı kullanımı var sınıfçılık (classism) sözcüğünün. Türkçedeki yaygın bir kullanımına, konumuzla dolaysız
10 bir ilgisi olmayan, sınıf öğretmenliği mesleği üzerine konuşanların söyleminde rastlanıyor. Bunu geçiyorum. Diğer iki dilde sınıfçılık sözcüğü, yeni önerilen bir insan hakları terimi mevkiinde, diyebilirim. Toplumsal statü olarak aşağı sayılan sınıf ve tabakaların mensuplarına uygulanan ayrımcılık kastediliyor. Başlıbaşına önemli bir kavram. Ayrımcılık gibi üstyapı olgularıyla uğraşılmasını Marksizme aykırı bulan reeller ya da ekonomistler bu yeni düşünsel çabayı emperyalizmin yeni bir oyunu olarak görebilir. Kaldı ki emperyal güçlerin de bu yeni çabayı kendi çıkarlarına göre çekip çevirmek isteyecekleri açıktır, tıpkı diğer insan hakları kavramları gibi. Bana göre, eşitlikçi ve özgürlükçü çabalar için birinci sınıf bir ipucudur, tıpkı diğer ayrımcılık karşıtı terimler gibi. Sınıfçılık kavramında, sınıfların varlığına itiraz etmeyip yalnızca bazı sonuçlarına karşı çıkmayı mümkün kılan bir yan da var. Ancak, sınıfçılık karşıtlığının uzun erimde sınıflı toplumun yapısını bütün çıplaklığıyla görmekten kaçınamayacağı düşünülebilir. Benim bu terimi kullanmak istediğim bağlam ise daha çok, az önce de dediğim gibi, toplumsal yaşamın diğer boyutlarını yok sayıp ya da erteleyip yalnızca sınıf boyutunun esas alınmasını eleştirdiğim bağlam oldu. Sınıf boyutu içinde de yalnızca üretim sürecinde etkin olan sınıf ve tabakaların hesaba katılmasını (=üretimcilik eğilimini) eleştirdiğim bağlam. Sınıf kavramı mutlaklaştırıldığı ölçüde insan imgesi karton figüranlara dönüştü. Diğer mensubiyetlerimizin getirdiği problemler sınıf mensubiyetimize tabi sayılarak ertelendi. Louis Althusser in ünlü son çözümlemede formülü işin fazla basitleştirilmesine karşı bir önlem gibi devreye girdi ama, reel hareketler bu tür onarımları bile içselleştiremeyecek kadar hantallaşmıştı artık. Pratikte ise, Stalinizmi de doğuran bütün felaketlere rağmen makine uzun süre ayakta duruyor gibi göründü lardaki mutlak iflasa kadar. Benim kastettiğim anlamıyla sınıfçılık bu tekboyutluluktur. Gerçekte, özgürlüklerden rahatlıkla vazgeçilen bir ortamda, tıpkı diğer boyutlar gibi sınıf boyutu da kolayca laftan ibaret kalmaktadır. Tek Boyutlu Đnsan ın yazarı Herbert Marcuse gibi eleştirel Marksistlerin anaakım denilen reel Marksizmden rahatlıkla dışlanabilmiş olması ile Ece ye lümpen damgasının vurulması arasında bir koşutluk var. Yukarıda da dediğim gibi Ece, şiirlerinde mağdurların yanında yer alırken onların dolaysız siyasal tavırlarıyla ilgilenmiyor. Bir katman olarak lümpenlerin sözcülüğüne ya da savunuculuğuna soyunmuş filan da değil. Mağdurlar cenahında hiçbir yazılı tarihin ışık düşürmediği bireylere odaklanıyor Ece. Diyebilirim ki ikincillerin trajik ve çelişkili tarihini şiir olarak ortaya koyuyor. Kendisini şairden çok etikçi sayması bu seçişinden ötürüdür. necmiye alpay Ayhan, Ece nin soyadı değil, ikinci adıdır. Bazı yazarlar yazılarının içinde onu Ayhan diye anıyorlar, sanıyorum soyadının Ayhan olduğunu sandıkları için. Ece nin soyadı Çağlar dır. Necmiye Alpay, Bildirgesi Yort Savul, Ludingirra dergisi, No. 1, Bahar 1997; Yaklaşma Çabası adlı kitabım, s Reel Marksizmden kasıt, Paris Komünü dışında komünizm ve sosyalizm adı altında gerçekleşmiş olan Marksist rejimler ve bunların çevresinde oluşan merkezî hareket ve örgütlenmelerdir. Karl Marx, Napolyon un 18 Brumaire i, 1852, V. Bölüm. Çeviri, Marxist Düşünce Sözlüğü nden, Đletişim Yay., Oğuz Demiralp, Yaklaşık Olarak Ece Ayhan Şiiri, Okuma Defteri içinde, YKY, Kitaptaki yazının altında tarih yok, ancak başka kaynaklar yazının ilk yayımlanma tarihi olarak 1975 i veriyor. Sonradan lumpen kavramına bir saptama olarak başvuran başka yazarlar da oldu elbette. Bu yazarlardan Ahmet Orhan ın Bilkent Üniversitesi Türk Edebiyatı Bölümü nde hazırladığı Ece Ayhan ve Tarih Yaklaşımı başlıklı 2002 tarihli master tezinin tam metnine internetten ulaşılabiliyor Kınar Hanımın Denizleri, (Şiirin kendisi 1958 tarihini taşır.) Sözcük için Türkçe sözlüklerin bugün yürürlükte olan baskılarında verilen tanımlar şöyle: Lümpen: Yoksul, sefil; lümpen proletarya: emekçi sınıfının, işsiz kalmış, çok yoksul, sınıf bilinci olmayan en alt bölümü. (Türkçe Sözlük, Dil Derneği Yay., 2005) Đçinde yaşadığı toplumun kültürüne uygun olmayan davranışlarda bulunan (kimse), itici. (Đlhan Ayverdi, Kubbealtı Lugatı, 2010) Sınıf bilinci taşımayan işçi sınıfına Marx ın verdiği ad. (Yaşar Çağbayır, Ötüken Türkçe Sözlük, 2007) Mikhail Bakunin, Marksizm, Özgürlük ve Devlet, adlı internet sitesinden.
11 rüzgara karşı işemek Çok iyi şiir lounge dinliyorum birçok dinliyorum. Görsel ile, uykusuzum ve uykulu, arasındayım uyanıklığın. Zamanla geçecek problemlerim var. Toprağım, ben insanının ringlere serildiği memleketlerde Susuz kalmasın diye seçilmiş, okula gönderilen Üç kardeşin en küçüğüyüm; babam jazzcıdır da benim Babam boksördür de çünkü ring dedim, çok iyi şiir Nedir insanı yerlerde süründüren, sığdırmayan Dilini ağzına; bazen dili ağzına sığmayanlar görüşürüz Bunlar, yani bunlardan asla unutulmuş anları taşıyanlar Ses de önemli: Cevap verir: Bugün: Dünden: Kötüdür Över boş vermeyi; duvardan şişeler parçalandıkça gülünç Gülünç anca uzağında yaşarsa herhangi bir ülkenin, Topuklarında mesela uyarılan ilk bölgelerdendir seni yine de seviyorumdan daha saçma şey bilmedim Kadere Đmanın Korkunç Đpleri Koptukça Đsterdim Sarılsın düşmanların etrafı telefonlarla, bunu isterdim Gerçeğin sessizlikle mavide yoğrulduğu ta hundertwasserhaus tan bir detay Yoğrulmak eylemi. Adaletsiz nefs. Çini vazo. Sırf etraf tam olarak kaç metreyi kapsıyor? için Yok etmesel bahsetmeli çok iyi şiir bunlardan, acıyı merhaba Nüfusların kemikleri çarpsın ki lounge dinliyorum Kalabalık köpeklerin ağzından düşmeyen cızırtılar düşünerek Üzgünüm ama ya hesabını kesmezsem üşenip mükemmelin? Ya sen var olan mısın? Ben var olmayanım. Tekim. Sabahtan akşama taşıyorum alınamayan bir urun boşluğunu Sanki bulutlar da buna benzerdi duysalar: Alo, öncelik kaç lira? Uzay yollardan toplamlardan açıkçasıdan örneğinden örneğin Bebek yüzü etkisiyle ısrarla sabırla nakavt demeyenlerin Nakavt yok, nakavt yok kim çıkarıyor bunları Allah Bana bir anne mesajı indir adı yazılamayan, sussam Hakkında o üstten ve alttan hafif basık gezegenin Demeyim birçok lounge, şiir çok dinlediğim iyi baba özgür göreçki
12 diseksiyon Duşu şu tarafa tut, iyice ıslat Taneleri şöyle koy, büyüğü küçüğünden ayır Hava uzun biliyorum, sen biraz kısalt Müziği yükselt hafif, klasikten uzaklaş Tavaya yağ bırakmıştım, yumurta çırpsa birimiz Sabah olacak kesin, kurbağalar susmuşsa Sıcak ve aydınlık girecek sehpaları kirletecek Gece düzensiz örtüsü eşyadaki tozların Buralarda kauçuklar çok parlak ve biraz kibar Her şey zeytin kokuyor, gözü aralık Esintiye tapınıyor, suya öykünüyorlar Deniz abartısız bir selam damar duvarlarına Đşte göğüs kemiğimi ayırdım şimdi Lades için değil hayır, öykü çetrefiline Bu yürektir dört odalı, salonsuz Mutfağında kırmızı bir salıncak Biraz da şu tarafa tut duşun haykırma huyunu Kirli kanı temizleyen bu atom mu? Olamaz! Notaların dalga boyu ah ne koyu fırtına Kaslarından kurtuldukça ruhumda bahar Açıklandıkça loşlaşan bir rüyayız ikimiz Hayallerin diseksiyonu olmaz, haklısın Dolmaz düş bahçeleri formaldehitle Tilki kürkü, su perisi, yelpazesiz madrabaz Akıp giden zaman değil anlamını bocalayan Sevdiğim sözcüklere de tut duşu biraz Renklere tut güneşi; mavi ve turunçtan yap Gölgesinde kımıldayan doğurganlık aşkıyla kaplıca, bad blumau (avusturya), hundertwasser Kabuğumu ayırıyor parmak ucumdaki can Yalnızlığın dişiliği erilliğime mi sarılmış? ogün kaymak
13 sırtlan* Sıradışı bir gündü. Babam için olmasa da benim için en azından. Âdemoğlunun ömrünce bir kere yedi yaşına girmesi yeterince sıradışı, tamam. Benim için sıradışı olan doğumgünü sürprizimdi. En azından. Elmalı tart yiyip elma suyu içerek kahvaltı etmek. Benim gibi sıradışı bir çocuk için yedi yaşıma yaraşır sıradan bir başlangıç. Âdem le Havva yı demişti babam sıkıcı dinsel söylevlerinden birinde Eden bahçesinden kovduran elmaya düşkünlükleriydi. Ben de babam gibi âdemoğluydum, Âdem in büyükbüyükbüyük sonsuz çarpı büyüktorunu. Aile ağacımızın dallarında sürüyen, elmaya duyulan düşkünlük olmalı. Kahvaltımı bitirince, babam kemerimi taktı ve önkoltuğa oturup kontağı çevirdi. Babam, içimde hiç de varolmayan heyecanı körüklemek için susadururken, ben kır manzarasına kaptırdım kendimi. Betonun açık grisi, ebonitin bulanık grisi, metâlik gri. Griden ayrık bir renkle tanışmak iç açıyor hakikâten. Ne denli çok boyarlarsa unutmabeni mavisine, turkuvaza, kankırmızıya dönerkapı pervazlarını, reklâm tabelalarını, hatta arnavutkaldırımlarını kentgrisi o denli kolay sırıtıyor. Bu bile üzünç nedeni. Çürük çıkması elma şekerinin. Al işte başka bir neden üzünmeye. BOM! Bir top atılıyor çam korusunun ardından ve bir mermi göğe yükseliyor. Bu bir adam. Güneşin önüne geçince parende atıyor ve hızına bakışımlı yere düşüyor. Otomobilin dört yanına dönenip merminin patlayacağı anı ah, ne çok istiyorum patlamasını! gözden kaçırmamaya çalışırken, el freninin çekilme sesi: Đşte geldik! Girişe gerili telde dengede durmaya çabalayan cambazlardan ve hemen altlarında yüzündeki şahsiyetsiz ama davetkâr sırıtmayla geceki büyük gösteriyi ünleyen emprezaryodan anlıyorum: Doğumgünü sürprizim sirke bir gezi!? viyana da yer alan hundertwasserhaus, hundertwasser Tanrı vergisi gırtlaklarına topsuz eskrim kılıçlarını sokanlar, askılı pantolonların altına gizledikleri tahta bacaklarının üstünde yürüyen sırık palyaçolar, helyumla şişirdikleri balon ağırlıkları yine helyumla şişirdikleri balon pazularının marifetleriyle bir kerede kaldıran dünyanınengüçlüadam ları Hepsi birer şaklaban! * Öyküde baba figürünün söylediği elma odaklı eğretlemeler Franz Kafka nın sayıca çok Aforizmalar ından ikisidir.
14 Hele o kadın Sarkık iki göğsünün arasından bir keçiyolunu izler gibi ilerleyen ve göbeğinde yolun sonuna gelmiş gibi yorgun duran sakalı karşısında yaşıtım diğer veletlerin ağzı bir karış açık kalsa da, ikimiz de onun, yalnızca aşırı testesteron salgılayan bir ucube olduğunu biliyoruz. Hiç de eğlenmiyorum, anlamışsınızdır sanırım. Orta Avrupa ve Amerika nın handiyse modası geçmiş halk eğlentisi hiç ama hiç ilgilemiyor beni. Daha tuhaf şeyler var yaşamımda. Sözgelimi, elma kutsal kitaplarda yasaklı bir meyve olmasına karşın neden her yerde satılıyor? Neden göz göre göre sınıfımdaki en salak kızlara kapılıp duruyorum? Oyuncak bebekler niye hep kız, niye naylon bedenlerine dantel işlemeli elbiseler giyiyorlar? Baba, bak! Şu karşıda elma şekeri satıyorlar. Tanrı, biz âdemoğlullarına elmayı yasakladı oğlum. Havva, yılanın aklına uyup elmayı tattırınca ikisi de birbirinin çıplaklığından yüz çevirdi. Bebekler çıplaklığından utanacağı için mi giyinik satılıyorlar? Saçmalık. Babam, binbir dereden su getirerek tezgahına götürdüğüm satıcıya şekerdeki elmanın çürük çıkması durumunda neler yapacağını anlatıyor. Kazığını bir kulağından sokar, ötekinden çıkarırmış, pöf Şekerci, elmalarının halisliği ve sertliğini kanıtlamak için umarsızlığın çökerttiği avurtlarıyla ölmüşlerin üstüne and içerken bakıcı kızı ayrımsadım. Boyunun iki katı büyüklükteki demir kafesi çekeleyerek geçiyordu önümüzden tüm çelimsizliğiyle ve kafesin içindeki sırtlan bu kıygıya kahkahalarla gülüyordu. Sırtlan çoktan biliyor olmalı, bu hızla devam ederlerse, geceki gösterinin bitişine anca yetişirler. Başına taktığı püsküllü silindir şapkanın kenarlarındaki yemek artıklarına bakıyorum da şapka, esrimenin ertesi mide bulantısında sıklıkla can havliyle sarıldığı bir lâzımlık olmalı. Bakıcı kız, bir ara sol elindeki kırbacı kafesin parmaklıklarına şaklatarak terbiye etmek istiyor sırtlanı. Sırtlanınsa gülerken beli bükülüyor daha da. Babam, cüzdanından parayı çıkarıp şekeri alana dek güneş saatinin kadranında gezinen gölge benzeri uzaklaşıyorlar. Samanların içine yitmeye yüz tutan, kemikleri çıkık açlık cambazına götürüyor babam sonra beni, havada çevirdikleri lobutların, hokkabazların aralarından da geçiyoruz. Elma şekerim tarçınlı. Acaba oyuncakçılar bebeklerin bedenlerini beğenmedikleri için mi giysiyle kaplıyorlar, elma şekerine yaptıkları gibi? Yoksa, şekerle kaplı olunca içinden çıkacak elma değil de avokado mu? Avokadonun tatsızlığı dilimi büzüştürürken, bakıcıya tekrar rastlıyoruz. Geceleri yatıp, gündüzleri evde kalma korkusuyla yaşayan kız kurularının umutlarını sömüren çingene falcının at arabasının dışına, bir tomruğa oturmuş fal baktırıyor. Sırtlan kafesi hemen bitişiğinde, kartlardan biri kendiyle ilgili bir biliş diyecek mi meraklanıyor. Kırmızı kadife ceketinin omzundaki apoletler, sirklerin parlak çağında -ki fransız ansiklopedilerine bakılırsa ondokuzuncu yüzyılın son yirmi yılına denk gelir- ordudan terk bir bandocu tarafından giyilmiş olma olasılığını düşündürüyor bana, bakıcı kızın üzerinde eğreti duruyor çünkü. Sırtlan kahkahalara boğularak çingenenin baktığı faldan medet uman bakıcı kıza gülünce, kızın, kara rugan pabuçlarına iki damla yaş akıyor ve yerden kırbacını kaptığı gibi parmaklıklara vurmaya başlıyor. Elini her geri atışında daha da hırslı sallıyor kırbacı, ama sırtlan arsız arsız gülmeyi sürdürüyor. Hırsı, bitkin hâlde son kırbaç darbesi sırtlanın çenesini parçalayınca kahkaha sesi kesiliyor. Ağzına dolan dişleri, salyayla karışık akan kana donup kalan bakıcısının boşluğundan faydalanarak sırtlan, bir hışımda kırbacı alıyor ve kendi sırtına vurmaya başlıyor. Daha hızlı, daha sert, hepsinden çok daha öfkeli. Çingene falcı, bakıcı kız, babam, şekerci, sakallı kadın, tekmil sirk sırtlanın kendini öldürmesini kıpırdamadan izliyoruz. Ben, arada bacaklarını kopardığım oyuncak bebekleri düşünüyorum. Babamın ayağı gaz pedalını itiyor ve çam koruluğunu ardımızda bırakıyoruz. Yolda merminin patladığı yerin izine bakınıyorum, düştüğü yerdeki ekinleri yaktığından çıplak, kara bir iz olacaktı ama tek bulabildiğim gitgide ufkumuzu işgal eden kentin belgisi gökdelenler ve iğretisi grilik. Sırtlanın, kızın elinden kaptığı kırbacı kendi sırtına vurması hâlâ gözlerimin önünden silinmiyor, dökük kırık dişleri. Babam susmamdan belli tedirgin, sanırım beni avutmak için Bir elmanın birbirinden ayrık iki görünüşü olabilir: Masadaki elmayı bir an görebilmek için kafasını uzatan çocuğun gördüğü ve bir de, elmayı alıp arkadaşına ikram eden ev sahibinin görüşü, diyor. Đnsan aldığı her yeni yaşta değişeceğini düşünüyor, ama yaşlanmak değişmek anlamına gelmiyor ne yazık! Koltukta yanımda duran hediye paketini açıyorum, içinden kirpikleri rimelle kıvrıltılmış sarışın bir bebek çıkıyor. Şekeri bitince ısırdığım elma da ekşi, şansımı sikeyim! mert erçetin
15 kont Şimdi burada derimi yüzeceğim Çözülsün bana düğümlü sözleri gölgelerin Gülerek geçeceğim Geri gelip yeniden güleceğim Dişlerinin sivriliğini dene bende Delice deleceksen, kanlı ve hınzır bir ağız edineceksen Çok güleceğim bozuk sinirlerin uzantısıyım bir an için Đçimde bir saksağan gizli benim Hadi kont, kan dişlerinde oynasın Ağzın yok olup yerinde büzgülü bir karanlık başlasın Göğsünü çevir bana Göğsünde üçlü bir yaylı ve ev ve verev parçalı müzik parçaları Paramparçalarsınız dişlerinizle kont Durunuz boğazımda huysuzluğunuzla uzunluğunuzla Ben geçeceğim dişlerinizin kont aklarından Bir dolgu düşebilir en sivri ucunuzdan Huy bozulur Bozgun kurulur Ama ölmek kont rolsüzdür Üremesini terleyerek terk eden Boşlukta bekleyerek inleyerek inceleyerek kontrolsüzdür Biz böyle olmuştuk Hır çıkaran biri olmuştuk Çıkrıklarımız vardı hatırlayın Trans kızlar vanilyalarını koklatırdı orada Orasına Transilvanya değmiş bir harita Oklardan yaylardan uçan hedeflerine Đşgal hem tırmalardı hem tarumar kahkahalar bırakırdı schiele'nin anısına, hundertwasser Gülerek geçeceğim işte geri gelip yeniden Tıka kulaklarını kont makinelerin dişlerine. elif sofya
16 dumanıma el salla düşmez kalkmaz bi karanlık tarihin şehirleri şiirleri geçtik de alyuvardan akyuvardan daha bir. hiç uçmayan kuşların kanadıydık hani biz. dumanıma gizli gizli el sallayan ahali çığırt kan naralarıyla sayfalardan fırlayan flamalar bayraklar. sakın ha sakın ha çocuklar saçlarınızı okşayıp vergiden düşüyorlar! sabahattin umutlu plochingen de yer alan hundertwasserhaus, hundertwasser beyazmanto18, eylül2011. beyazmanto ücretsiz ve periyodsuzdur. elektronik olarak ve posta yoluyla ulaştırılır. iletişim: pk 10 kuzguncuk, istanbul veya (kağıt kopya olarak gönderilmesini istiyorsanız bizi adresinizle bildirebilirsiniz) bilgisayarlarını yeni açan izleyicilerimiz için zeki sayılar:
Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de
3 YAŞ AYIN TEMASI Cinsiyetim, adım, özelliklerim, görünümümdeki değişiklikler nelerdir? Vücudumuzun bölümleri ve iç organlarımız nelerdir? Ne işe yarar? İskelet sistemi nedir? Ne işe yarar? Aile ve aileyi
Kaybolan Çocuk Çocuklar için öyküler yazmak istiyordum. Yazmayý çok çok sevdiðim için sevinçle oturdum masanýn baþýna. Yazdým, yazdým... Sonra da okudum yazdýklarýmý. Bana göre güzel öykülerdi doðrusu.
RENKLER Ben bir küçük ressamım Pembe sarı boyarım Yeşil yeşil ormanlar Mavi mavi denizler Turuncudur portakal Gökte sarı güneş var Fırça kalem ve kağıt Olmazsa resim olmaz Reklerle oynamaktan Hiç bir çocuk
Anneye En Güzel Hediye Olarak Ne Alınması Gerekir? Hayatımızın en değerli varlığıdır anneler. O halde onlara verdiğimiz hediyelerinde manevi bir değeri olmalıdır. Anneler için hediyenin maddi değeri değil
BARIŞ BIÇAKÇI Aramızdaki En Kısa Mesafe BARIŞ BIÇAKÇI 1966 da Adana da doğdu. Hüseyin Kıyar ve Yavuz Sarıalioğlu ile birlikte Ocak 1994 ve Ekim 1997 de iki şiir kitabı yayımladı. İletişim Yayınları nca
SÖZCÜKTE ANLAM 1 Gerçek Anlam Yan Anlam Mecaz Anlam Terim Anlam Sözcükler Arasý Anlam Ýliþkileri Anlam Olaylarý Söz Öbeklerinde Anlam BADEM AÐACI Ýlkbahar gelmiþti. Hava bazen çok güzel oluyordu. Güneþ
Irmak Tank Tank 1 Vedat Yazıcı TURK 101-40 21302283 AŞKI, YALNIZLIĞI VE ÖLÜMÜYLE CEMAL SÜREYA Yalnız, huzurlu bir akşamda; şiire susadığınızda huzurunuzu zorlayacak bir derleme Üstü Kalsın. Mutsuz etmeye
Eşeğe Dönüşen Kabadayı Makedonya Masalı (Herşeyin bir bedeli var) Yazan: Yücel Feyzioğlu Resimleyen: Mert Tugen Ne varmış, ne çokmuş, gece karanlık, güneş yokmuş. Her kasabada kabadayı insanlar varmış.
--KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. Örnek: Mustafa okula erkenden geldi. ( Kurallı cümle ) --KURALSIZ (DEVRİK) CÜMLE: Eylemi cümle sonunda yer almayan
C A NAVA R I N Ç AGR ISI Canavar, canavarların hep yaptığı gibi, gece yarısından hemen sonra çıktı ortaya. Geldiğinde Conor uyanıktı. Kısa süre önce bir kâbus görmüştü. Herhangi bir kâbus değil- di bu;
Kaybolmasınlar Diye Mesleğini sorduklarında ne diyeceğini bilemezdi, gülümserdi mahçup; utanırdı ben şairim, yazarım, demeye. Bir şeyler mırıldanırdı, yalan söylememeye çalışarak, bu kez de yüzü kızarırdı,
İgi ve ben Benim adım Flo ve benim küçük bir kız kardeşim var. Küçük kız kardeşim daha da küçükken ismini değiştirdi. Bir sabah kalktı ve artık kendi ismini kullanmıyordu. Bu çok kafa karıştırıcıydı. Yatağımda
ANKARA ÜNİVERSİTESİ GELİŞTİRME VAKFI OKULLARI ÖZEL LİSESİ 2011-2012 ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM 11-A SINIFI MF GRUBU DİL VE ANLATIM DERSİ I. YAZILI SINAVI SORULARI Öğrencinin Adı ve Soyadı : Sınıfı: Numarası:
Dersler, ödevler, sýnavlar, kurslar... Dinlence günlerinde bile boþ durmak yoktu. Hafta sonu gelmiþti; ama ona sormalýydý. Üstüne, günlerin yorgunluðu çökmüþtü. Bunu ancak oyunla atabilirdi. Caný oyundan
5 YAŞ AYIN TEMASI Cinsiyetim, adım, fiziksel özelliklerim nelerdir? Vücudumuzun bölümleri ve iç organlarımız nelerdir? Ne işe yarar? İskelet sistemi nedir? Ne işe yarar? Aile nedir? Aileyi oluşturan bireylerin
03.11.2014 PAZARTESİ Ö. Ç. BİLFEN ANAOKULU 6 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ: Çocuklarla selamlaşıldı. Müzik eşliğinde öğretmenin yönergelerine uygun ısınma hareketleri yapıldı.
5 YAŞ VE HAZIRLIK SINIFI EKİM BÜLTENİ HAZIRLIK SINIFI EKİM AYI ŞARKILARIMIZ OKULUMA BAŞLADIM BİR DÜNYA BIRAKIN SONBAHARIN SESLERİ SEVİMLİDİR HAYVANLAR HOŞ GELİŞLER OLA Her gün erken kalkarım Önce yüzümü
Aşağıdaki şiiri okuyunuz. Soruları cevaplayınız. OKULUMUZ Her yerden daha güzel, Bizim için burası. Okul, sevgili okul, Neşe, bilgi yuvası. Güzel kitaplar burda, Birçok arkadaş burda, İnsan nasıl sevinmez,
ANNEM ANNEM Annem annem canım annem, Gönlüm senle kalbim senle Canım annem gülüm annem Dünyam sensin benim bir tanem.. Biliyorum elbet bir gün gelecek Bir başka bebekte bana annem diyecek Bende hep iyi
12.06.2008 16:48 FİLİZ ESEN-İROL AŞARAN : Efendim : İyiyim sağol sen nasılsın : Çalışıyorum işte yaramaz birşey yok : Kim yazmış bunu : Kim yazmış bunu Milliyet te : Yani sen sen birşey yollamış mıydın
O sabah minik kuşların sesleriyle uyandı Melek. Yatağından kalktı ve pencereden dışarıya baktı. Hava çok güzeldi. Güneşin ışıkları Melek e sevinç katıyordu. Bulutlar gülümsüyor ve günaydın diyordu. Melek
A1 DÜZEYİ ADI SOYADI: OKUL NO: NOT OKUMA 1. Aşağıdaki metni -(y/n)a, -(n)da, -(n)dan, -(y/n)i ve -(I)yor ekleriyle tamamlayınız. (10 puan) Sevgili Ayşe, Nasılsın? Sana bu mektubu İstanbul dan yazıyorum.
UFUK GÜRBÜZDAL 21302411 TURK 102-3 (Ayhan Türker/ Çiçekçi / turkerart.com) BÜTÜN YEMİŞLER DALLARINIZDADIR Çiçekçi bir abi var kireci dökülen binamızın önünde, yaşı binanın kapısından bakınca kırk, kırk
TEŞEKKÜR Kısa Film Senaryosu Yazan Bülent GÖZYUMAN Sahne:1 Akşam üstü/dış Issız bir sokak (4 sokak çocuğu olan Ali, Bülent, Ömer ve Muhammed kaldıkları boş inşaata doğru şakalaşarak gitmektedirler.. Aniden
Resimleyen: Uğur Altun Betül Tarıman GÖKYÜZÜ PRENSİ PO İLE KÜÇÜK KIZ ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI Öykü 2. basım Betül Tarıman GÖKYÜZÜ PRENSİ PO İLE KÜÇÜK KIZ Resimleyen: Uğur Altun Yayın Koordinatörü: İpek Şoran
Eskiden Amcam Başkötü ye ait olan Bizim Eski Yer, DEŞŞET ORMANI, YARATIKKÖY Anneciğim ve Babacığım, Mektubunuzda sevgili bebeğinizin nasıl olduğunu sormuşsunuz, hımm? Ben gayet iyiyim, sormadığınız için
Minti Monti Çocuklar için eğlenceli poster dergi Ücretsizdir Sonbahar 2012 Sayı:7 ISNN: 2146-281X Tilki Tilki Baksana Bana bak! Hayır, bana bak! Yavru Tilki Neyin Peşindesin? Okula Hazırlık İçin 5 Öneri
YOL AYRIMI SENARYO ALĐ CEYLAN 2011 PAZARTESĐ SAAT- 07:42 Sahne - 1 OTOBÜS DURAĞI Otobüs durağında bekleyen birkaç kişi ve elinde defter, kitap olan genç bir üniversite öğrencisi göze çarpar. Otobüs gelir
Ad :... Değerlendirme 1 Harf Bilgisi 1. 5. Selin Süt içmeyi seviyorum. Selin in cümlesindeki hangi sözcüğün harf sayısı en azdır? Seviyorum Süt Anne Dede Baba Yukarıda verilen sözcüklerin hangisi sözlükte
Hafta Sonu Ev Çalışması YIL DEDE'NİN DÖRT KIZI Zaman adlı ölümsüz bir dev vardı. Bir gün Zaman, Yıl Dede'yi dört kızıyla birlikte yeryüzüne indirdi. Kızlar, yeryüzünü çok sevdiler. Hepsi bir yana dağılıp
Çağrışım: Senden Kim Çıkacak? AMAÇ Amacımız dört temel dil becerisinin bir ayağını oluşturan yazma becerisine farklı bir bakış açısı kazandırmak; duyan, düşünen, eleştiren, sorgulayan insanlar yetiştirme
15 ARALIK PAZARTESİ Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI 15 ARALIK -19 ARALIK 2014 SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ: Çocuklarla selamlaşıldı. İstedikleri ilgi köşelerinde(evcilik, kitap, puzzle,
Fatma Atasever firstname.lastname@example.org Karar almak ne güç bir iştir. Çok zorlar insanı. Yorar. Takatsiz bırakır. Belki de yaşam içindeki en karmaşık zaman dilimidir karar alma süreci. Büyüklere danışırız,
Gizli Duvarlar Ali Nesin En az enerji harcama yasası doğanın en çok bilinen yasalarından biridir. Örneğin, A noktasından yayılan ışık B noktasına gitmek için sonsuz tane yol arasından en çabuk gidebileceği
ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU ÇİÇEKLER SINIFI Nİsan AYI BÜLTENİ Sevgİ Kİlİmlerİmİz BELİRLİ GÜNLER VE HAFTALAR Dünya Kitap Günü (23 Nisan gününü içine alan hafta) Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı (23 Nisan)
Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir
Yayın no: 168 SAYGI VE HÜRMET ÖYKÜLERİ Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür İç düzen: Durmuş Yalman Kapak: Zafer Yayınları İsbn: 978 605 4965 18 2 Sertifika no: 14452 Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu
Technical Assistance for Promoting Registered Employment Kayıtlı İstihdamın Teşviki için Teknik Destek Projesi Bu proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir. This project
ENGİN VE İKİZLER ALIŞ VERİŞTE Hastane... Dr. Gamze Hanım'ın odası, biraz önce bir ameliyattan çıkmıştır. Elini lavaboda yıkayarak koltuğuna oturur... bu arada telefon çalar... Gamze Hanım telefon açar.
ÖZEL ASÇAY ANAOKULU SİHİRLİ ELLER SINIFI HAFTALIK BÜLTENİ Hazırlayan: Zeynep TEKİN ÖĞRETMENİN MESAJI: MERHABA:14.10.2016-18.11.2016 tarihleri arasında uygulanan etkinliklerin özetini sizlere sunmaktayım.
Yayın no: 169 VEFA VE CÖMERTLİK ÖYKÜLERİ Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür İç düzen: Durmuş Yalman Kapak: Zafer Yayınları İsbn: 978 605 5523 15 2 Sertifika no: 14452 Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu
Bu kitabın sahibi:... Dinle bir tanem, şimdi sana, bir çocuğun öyküsünü anlatmak istiyorum... Uzun çoooooooook uzun adı olan bir çocuğun öyküsü bu! Aslında her şey onun dünyaya gelmesiyle başladı. Kucakladılar
CHP Yalıkavak Temsilciliğinin düzenlediği Kahvaltıda Birlik ve Beraberlik Mesajı Cumhuriyet Halk Partisi Bodrum İlçe Örgütü Yalıkavak Mahalle Temsilciliği tarafından geniş katılımlı birlik ve dayanışma
Bir şairin seyir defteri Prof. Dr. Göksel Altınışık Gelinciğin Yalnızlığı Bir ömrü damıtsak ne kalır geriye? Benimkinden, en azından şu ana dek yaşanan kadarından, sözcükler kalıyor. Bir mucize bu benim
Yeni evli bir çift vardı. Evliliklerinin daha ilk aylarında, bu işin hiç de hayal ettikleri gibi olmadığını anlayıvermişlerdi. Aslında birbirlerini sevmiyor değillerdi. Son zamanlarda o kadar sık olmasa
6. Sınıf sıfatlar testi testi 1 1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamını sağlayan kelime sıfat değildir? A) Kaç liralık fatura kesilecek? B) Oraya gidip de ne iş yapacaksın? C) Ne kadar güzel konuşuyor
Site İsmi : Zaman 53 Tarih: 10.05.2012 Site Adresi : www.zaman53.com Haber Linki : http://www.zaman53.com/haber/14544/camilerin-ayaga-kalkmasi-lazim.html ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ilk yar'larımızın sevgili dostları, ilkyar desteklerinizle giderek büyüyen bir aile olarak varlığını sürdürüyor. Yeni yeni ilk yar'larımızla tanışırken bir taraftan fedakar gönüllülerimizi, ve bir zamanlar
- şiirler - Yayın Tarihi: 11.10.2007 Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat Yayın Hakkı Notu: Bu e-kitapta yer alan şiirlerin tüm yayın hakları şairin kendisine ve / veya yasal temsilcilerine aittir.
. Sınıfı Hatırlıyorum Türkçe Noktalama İşaretleri 1. Hafta Aşağıdaki şiiri iki defa okuyunuz. Verilen soruları cevaplandırınız. TEMİZ ÇOCUK Temiz çocuk hasta olmaz. Gönlü acı ile dolmaz. Hiçbir vakit benzi
1- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bilgi yanlışlığı vardır? A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. B) İyi bir aşçıydı. Cümlesinde özel isim kullanılmıştır. C) Tavuklar
Yüksek Topuk Gölgesinde Hayatlar Kadın ve erkek yaratılıştan bu yana birbirinin yarısı olarak kabul edilir. Bu elmanın birbirine hiç de benzemeyen iki yarısı, her anlamda birbirlerinden oldukça farklıdır.
ZAMİR (ADIL) Kitapları dolabın diğer rafına koyalım. Bunları dolabın diğer rafına koyalım. Yukarıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri inceleyelim: ilk cümlede "kitap" sözcüğü bir varlığı kar şıladığından
ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθηµα : ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ II ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΟ (70005Γ) ÖZEL GÜNLER Aşağıdaki önemli günlerden
BÝRÝNCÝ BÖLÜM 1 Dünya döndü Son ders zili çalýnca tüm öðrenciler sevinç çýðlýklarý atarak okulu terk etti. Ýkili öðretim yapýlýyordu. Sabahçýlar okulu boþaltýrken, öðleci grup okula girmeye hazýrlanýrdý.
Ilgaz (14 Şubat 2010) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı (huseyinsari.net.tr) 14 Şubat 2010 Pazar günü, Fotoğraf Sanatı Kurumu (FSK) organizasyonluğunda 26 kişilik bir grupla günübirliğine Ilgaz a gidiyoruz.
Başbakan Yıldırım, Piri Reis Ortaokulu nda karne dağıtım törenine katıldı Haziran 17, 2016-1:22:00 Başbakan Yıldırım, "Terör örgütünün telkinlerine gençlerimiz asla ve asla itibar etmesinler. Onlar bizim
YARATICI OKUMA DOSYASI En sevdiğiniz tatil kitabını anlatan bir resim çiziniz. MAVİŞ Mavişe göre Dünya nın ¾ nün suyla kaplı olmasının nedeni nedir?...... Maviş in gözünün maviden başka renk görmemesinin
Bir bahar günü. Doğa en canlı renklerine büründü bürünecek. Coşku görülmeye değer. Baharda okul bahçesi daha bir görülmeye değer. Kıpır kıpır hareketlilik sanki çocukların ruhundan dağılıyor çevreye. Biz
DOSTLAR beni tanıdınız değil mi? Ben HACĐVAT. Seninle bu hafta yani 1 Ağustos 7 Ağustos arasında beraberiz. Sana hangi günler hangi dersleri yapacağını ben söyleyeceğim. Benim söylediğim tarihlerde ödevini
KILIÇDAROĞLU K.MARAŞ'TA Chp Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Kahramanmaraş ın Elbistan İlçesi nde siyaseti sadece insan için yaptıklarını, iktidara gelmeleri halinde terörü sonlandırıp ülkeye huzuru getireceklerini
2012-2013 Türkçe Ortak Sınavı Lise Hazırlık Sınıfı AÇIKLAMALAR 1. Soruların cevaplarını kitapçıkla birlikte verilecek optik forma işaretleyiniz. 2. Cevaplarınızı koyu siyah ve yumuşak bir kurşun kalemle
İntikam Bilir misin sen her gece Kendinle oturup konuşmayı Geceden uyanmamaya ant içip Gün ışığıyla yeniden doğmayı Bilir misin sen her güne hayata küskün başlamayı Anti sosyal kişilik olup da Şişelerin
Refik Durbaş BEZ BEBEKLE KUKLASI ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI Şiir Resimleyen: Burcu Yılmaz 2. basım Refik Durbaş BEZ BEBEKLE KUKLASI Resimleyen: Burcu Yılmaz Yayın Koordinatörü: İpek Şoran Editör: Ebru Akkaş
Technical Assistance for Promoting Registered Employment Kayıtlı İstihdamın Teşviki için Teknik Destek Projesi Bu proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir. This project
PEPE NİN HİKAYESİ Pepe, herkesin olmak isteyeceği türden bir insandı. Her zaman neşeli olup, her zaman, söyleyeceği pozitif bir şey vardı. Birisi istediğinde hemen gidiyor, daima : Daha iyisi olamaz! diye
ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU ÇİÇEKLER SINIFI ARALIK AYI BÜLTENİ BELİRLİ GÜNLER VE HAFTALAR İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası Yerli Malı Haftası Yeni yıl (31 Aralık-1 Ocak) GÜNE BAŞLAMA ETKİNLİKLERİ Oyun
KONULAR VE FAALİYETLER ATATÜRK VE ATATÜRKÇÜLÜK Bu ünitede ulu önder Mustafa Kemal Atatürk ün hangi şehirde doğduğunu, evini, annesinin ve babasının adlarını, soyadının neden olmadığını, ilk adının Mustafa
DENİZ YILDIZLARI ANAOKULU NİSAN AYI 1. ve 2. HAFTASINDA NELER SERBEST ZAMAN YAPTIK? Çocuklara sporun önemi anlatıldı ve her sabah spor yaptırıldı. Çocuklar ilgi köşelerinde öğretmen rehberliğinde serbest
Ad :... TÜRKÇE Soyad :... Değerlendirme 1 Harf Bilgisi Sınıf/Nu. :... /... 1. 5. Selin Süt içmeyi seviyorum. Selin in cümlesindeki hangi sözcüğün harf sayısı en azdır? Seviyorum Süt Anne Dede Baba Yukarıda
ANLATIM BOZUKLUKLARI 1. Dün beklenmedik bir sürprizle karşılaştık. Gereksiz Sözcük Kullanımı 2. Yoğun sis sayesinde kaza yapmışlar. Sözcüğü Yanlış Anlamda Kullanma 3. Trafik kazasında yaralananlara başınız
ÖZEL ASÇAY ANAOKULU SİHİRLİ ELLER SINIFI HAFTALIK BÜLTENİ Hazırlayan: Zeynep TEKİN ÖĞRETMENİN MESAJI: MERHABA:24.10.2016-28.10.2016 tarihleri arasında uygulanan etkinliklerin özetini sizlere sunmaktayım.
1. SINIF OKULA YARDIMCI VE SINAVLARA HAZIRLIK A TEMASI: OKUL HEYECANIM TEST-1 1. Gözümüzün rengi Saçımızın rengi Okula gitmemiz Yukarıdakilerden hangisi fiziksel özelliğimiz değildir? A) Okula gitmemiz
Üç nesil Anneler Günü Mayıs 10, 2015-11:45:00 AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hotar, siyasete başladığında 1,5 yaşında olan ve adeta "parti içinde büyüyen" 15 yaşındaki kızı Ayşe ve her zaman kendisine
ALTIN BALIK Bir zamanlar iki balıkçı varmış. Biri yaşlı, diğeriyse gençmiş. İki balıkçı avladıkları balıkları satarak geçinirlermiş. Bir gün yine denize açılmışlar. Ağı denize atıp beklemeye başlamışlar.
Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz PROF. DR. 133 Prof. Dr. Alaattin AKÖZ SÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Hiç unutmadım ki! Akademik olarak hem yüksek lisans, hem de doktora
...ZEDE Bir adam... Bel Plan (Görüntü adama doğru yaklaşıyor) Bir şehir... Geniş Açı Şehirde hayat akıyor... Ve insanlar... Geniş Açı Düşme görüntüsü Yüksek bir yerden düşme hissi, aşağıya doğru tilt...
Havada bulut Sen bunu unut 8 TEK TEK TEKERLEME Öğrendiğim ilk tekerlemeyi hatırlamıyorum ama; çocukluğuma dönüp, baktığımda onlarca tekerleme arasından ikisinin öne çıktığını çok net görüyorum. Bir tanesi,
ÖZEL VEGA ANAOKULU 2015 2016 Öğretim Yılı 3 YAŞ KELEBEKLER SINIFI Kendini İfade Etme Biçimimiz KONU BAŞLIĞI: Oyun ve Ben ANA FİKİR : Oyunlarla hem eğlenirim hem de duygularımı paylaşırım TARİH: 15.02-15.04.
1 Kızla İlk Buluşmada Nasıl Sohbet Edilir? Hızlı Bağ Kurma Teknikleri Bugün kızla tanışma anında değil de, flört süreci içinde olduğumuz bir kızla nasıl konuşmamız gerektiğini dilim döndüğünce anlatmaya