1347’de Avrupa’da “kara veba” adı verilen korkunç salgın hastalık ortalığı kırıp geçirdi. Hıyarcıklı veba ile zatürreli vebanın bir karışımı olan hastalık, insanlık tarihindeki en büyük salgınlardan biri oldu ve dört yıl içinde Avrupa nüfusunun dörtte birini yok etti.
Veba Nasıl Yayıldı ?
Fare gibi hayvanların pireleri kara vebayı taşıyıp, yaydılar. Hastalık insanlara ya pire ısırmalarından ya hastalığa yakalanan öbür insanlardan bulaşıyordu. Önlem olarak bütün gemiler kırk gün karantinada tutulmaktaydı ama, bu arada fareler yüzerek karaya
çıkabiliyorlardı.
Sıcak Basması
Doktorunun öğüdüyle papa Clemens VI, zaten sıcak
geçen 1348 yazını, sürekli yanan iki ateşin arasında
oturarak geçirdi. O dönemde bilinmemesine karşın, aşırı sıcaklık
büyük bir olasılıkla pirelerin yaklaşmalarını engelledi ve papa
böylece kara vebaya tutulmadı.
Ölüm Yolculuğu
Cenevizli tacirler kara vebayı 1347’de Sicilya’ya da taşıdılar. Hastalık Pisa, Cenova ve Marsilya limanlarına da bulaşıp, daha sonra Fransa ve ispanya’ya sıçradı. Veba salgını görünmeyen ender yerler Milano, Flandre bölgesi ve Polonya’nın bazı bölgeleriydi.
Kara Veba İle İlgili Bilgiler
• “Hıyarcıklı veba” terimi “hıyarcık” adı verilen, hastalığa tutulanların koltuk altlarında ve kasıklarında çıkan koyu renkli kabarıklıklar dan kaynaklanmıştır.
• Kara vebanın en yaygın olduğu dönemde, Fransa’daki Rhone ırmağı, yüzlerce ölünün atılması sonucunda bir mezarlığa
benzemişti. İtalya’da Milano kenti, ilk veba salgınını zarar
görmeden atlatmayı başardı; buna, kent piskoposunun, hastalığın
çıktığı ilk üç evin çevresinin duvarlarla örülmesi buyruğu vermesi
sağlamıştı. Bu evlerdeki ölüler, hastalar ve hasta olmayanlar da, duvarların ardından bırakıldı.
• 1348’de kara veba, büyük İtalyan tarihçi Giovanni Villani’nin (d. 1275) de ölümüne yol açtı.
Köylü Ayaklanmaları
Avrupa’da iş gücünü iyice azaltan veba salgınından sağ kurtulmayı başaranlar, daha yüksek ücret ve daha iyi yaşam koşullan için
seslerini yükseltmeye başladılar. Fransız köylüleri 1358 de, İngiliz köylüleri 1381’de ayaklandılar; ama her iki ayaklanma da bastinkdı ve önderleri öldürüldü.
Ölümün Boyutları
Kara veba yalnızca Avrupa’da 25 milyon kişinin, yani kıtanın
nüfusunun en az dörtte birinin ölümüne yol açtı. Bu sayı Birinci Dünya Savaşında ölenlerin üç katıdır.
Kamçıcılar
Pek çok kişi vebayı Tanrı’nın insanların günahlarına karşılık verdiği bir ceza saymaktaydı. “Kamçıcılar” diye adlandırılan bazı kişiler,
hastalığa yakalanmayacakları umuduyla kendilerini kanlar
içinde kalıncaya kadar kırbaçladılar.
Yaşanmış En Tehlikeli Salgın Hastalıklar
- Chıkungunya
- Kolera
- Kırım kongo kanamalı ateşi
- İspanyol vebası
- Ebola virüs hastalığı
- Hendra virüs enfeksiyonu
- Lassa ateşi
- Tifüs salgını
- Marburg virüsü hastalığı
- Menenjit
- Monkeypox
- Nipah virüsü enfeksiyonu
- Veba
- Rift vadisi ateşi
- Çiçek hastalığı
- Ebola
- Domuz gribi
- HIV AIDS
- Sarı humma
- Sars
- Mers Cov
- Korona virüs covid-19