Macaristan'da büyük tartışmalara yol açan anayasa değişikliği Cumhurbaşkanı Janos Ader tarafından imzalanmasının ardından resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Avrupa Birliği ve ABD'nin ciddi eleştirilerine rağmen Macaristan Parlamentosu'nda kabul edilen anayasa değişikliği, geçen hafta Meclis Başkanı Laszlo Köver, dün de Cumhurbaşkanı Ader'in onayının ardından bugün uygulamaya sokuldu.
Cumhurbaşkanı Ader, daha önce yaptığı açıklamada, ne siyasal ne de anayasal açıdan imzalamak dışında bir seçeneğinin olmadığını belirterek, "Cumhurbaşkanı partiler üstüdür, ancak anayasaya uymakla mükelleftir. Yeni anayasayı imzalamak anayasal görev ve mecburiyettir" ifadesini kullanmıştı.
Yeni değişiklikle birlikte ülkede anayasa, Başbakan Victor Orban'ın 2010 yılında iktidara gelmesinden bu yana 4. kez değiştirilmiş oldu.
Yüksek Mahkeme'nin daha önce anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle iptal ettiği bazı düzenlemeleri içeren anayasa değişikliği, parlamentoda 265'e karşı 11 oyla kabul edilmiş, oylamada 33 milletvekili çekimser kalmıştı.
Yeni anayasayı, Başbakan Orban'ın liderliğini yaptığı muhafazakar Fidesz Parti'sinin yanı sıra Hristiyan Demokratlar ve 3 bağımsız milletvekili destek verirken, Sosyalistler ise anayasa değişikliğini protesto etmişlerdi.
-Yeni anayasada neler değiştirildi-
Değişiklikle anayasaya eklenen "Temel Yasa", yerel yetkililere kamuya açık yerlerde yaşayan ve sokaklarda uyuyan evsizleri cezaevine gönderme ya da para cezası verme yetkisi tanıyor, radyo ve televizyonlarda yayınlanan siyasi kampanya reklamlarına sınırlama getiriyor ve üniversite öğrencilerine ancak mezun olduktan sonra ülke için çalışmayı kabul etmeleri durumunda burs verilebileceğini belirtiyor.
Aile kavramının yeniden tanımlandığı anayasa değişikliğinde aile, "bir kadın ile bir erkek arasındaki evlilik" olarak niteleniyor ve eşcinsel evliliklerin önü kapatılıyor.
Anayasa değişikliği, aynı zamanda cumhurbaşkanı ve mahkemenin anayasada yapılacak değişikleri yeniden gözden geçirme yetkisini de iptal ediyor. Değişiklik, mahkemelerin Macaristan'da komünist dönemin sona ermesiyle 1989'da yeniden yazılan eski anayasanın yürürlükte olduğu dönemde alınan kararlara atıfta bulunması da yasaklanıyor.
-Tüm kesimlerden eleştiri var-
Macar hukuk uzmanları ve sivil hak savunucuları tarafından hükümete çok fazla yetki verdiği için eleştirilen yeni anayasa, ABD ve Avrupa'nın da tepkisini çekti.
AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso ile Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Thorbjorn Jagland, daha önce yaptıkları açıklamalarda Macaristan'daki anayasa değişikliğinin hukukun üstünlüğü ilkesi, Avrupa Birliği (AB) yasaları ve Avrupa Konsey'i standartlarına uygun olup olmadığı ile ilgili endişelerinin olduğunu belirtmişti.
AB, Macaristan Başbakanı Orban'ı daha önce de basın özgürlüğü, anayasa mahkemesi ile merkez bankası üzerindeki hükümet kontrolü gibi konularda eleştirmişti.
ABD Dışişleri Bakanlığı ise anayasa değişikliği ile ilgili endişelerini dile getirerek değişikliğin gözden geçirilmesi gerektiğine işaret etmişti.
1 Ocak 2012'de iktidara gelen Orban, parlamentoda üçte ikilik bir üstünlüğe sahip.
Orban'ın iktidara geldikten sonra anayasada yaptığı değişiklikler, anayasa mahkemesinin yetkilerini birer birer elinden aldı. Anayasa Mahkemesi, halihazırda yasa değişikliklerini içerik olarak değil sadece biçim yönünden değerlendirebiliyor.