© Prometheus72 / Shutterstock.com
Dünya, fırtınalar, hızlı hareket eden nehir ve okyanus akıntıları, yanardağlar ve depremlerle dolu aktif bir yerdir. Kıtalar yavaş ama sürekli hareket ediyor ve kayalarda itme, çekme ve bükülme kuvvetlerinden kaynaklanan gerilmeler, sonunda kayaların ani şiddetli kırılmasına neden oluyor. Depremler – yani ani yer sallanmaları – sismik dalgalardan kaynaklanır (bir grup kayanın diğerine kırılması ve kaymasıyla açığa çıkan enerjiden kaynaklanır). Artçı sarsıntı , bir depremi takip eden sarsıntıyı tanımlamak için kullanılan terimdir. Peki artçı sarsıntı tam olarak nedir ve depremden farklı kılan artçı sarsıntı nedir?
Artçı sarsıntıların kendileri de depremlerdir, ancak daha doğru bir şekilde, ana depremi veya ana şoku (yani bir deprem dizisindeki en büyük deprem) izleyen daha düşük büyüklükte (veya daha düşük yoğunluklu) sarsıntılar olarak tanımlanırlar. Bir deprem meydana geldiğinde, kayanın ani kırılmasından açığa çıkan enerjinin bir kısmı yakındaki kayalara aktarılır, bu da üzerlerine zaten yerleştirilmiş olan itme, çekme ve bükülme streslerine eklenir. Bu gerilmeler kayaların taşıyamayacağı kadar fazla olduğunda, aynı zamanda kırılırlar, yeni bir hapsedilmiş enerji döngüsü ve kayada yeni faylar yaratırlar. Bu şekilde depremler artçı sarsıntılara yol açar ve artçı sarsıntılar gittikçe küçülen artçı sarsıntılara yol açar. Artçı sarsıntılar en şiddetli olma eğilimindedir ve bir depremi takip eden saatler ve günlerde daha sık meydana gelir. Ancak, büyüklükleri ve sıklıkları zamanla azalır. Çoğu artçı sarsıntıyla ilişkili sarsıntı yoğunluğu, ana depreminkine kıyasla nispeten küçük olsa da, binaları ve diğer yapıları daha fazla istikrarsızlaştırarak kurtarma çabalarını engelleyecek kadar büyük olabilir. Ek olarak, artçı sarsıntılar, ana depremin neden olduğu hasar ve can kaybıyla başa çıkan yerel sakinler için stresli olabilir.