Yılan kartalı (Circaetus gallicus)
- Bilimsel Adı Circaetus gallicus
- Halk Arasındaki Türkçe Adı Yılan kartalı
- Halk Arasındaki İngilizce Adı Short-toed eagle
- Üst Alan (Superdomain) Neomura
- Tip (Type) Ökaryotlar (Eukaryota)
- Alem (Kingdom) Hayvanlar (Animalia)
- Alt Alem (Subkingdom) Gerçek Dokulular (Eumetazoa)
- Tip (Type) Parahoxlu Hayvanlar (Parahoxozoa)
- Üst Şube (Superphylum) İkincil Ağızlılar (Deuterostomia)
- Şube (Phylum) Kordalılar (Chordata)
- Alt Şube (Subphylum) Omurgalılar (Vertebrata)
- Sınıf (Class) Kuşlar (Aves)
- Aile (Family) Atmacagiller (Accipitridae)
- Tür (Species) Yılan kartalı (Circaetus gallicus)
- Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
Gözlem Bilgileri
Gözlemlediğimiz yılan kartalı (Circaetus gallicus) türü. Genellikle yılan ve diğer sürüngenlerle beslendiği için kendisine bu isim verilmiştir. Alttaki desenlerine bakılarak yaşları anlaşılabilir. Bu konu için Field Guide to Birds isimli taksonomik ornitoloji kitaplarından yardım almak gerekebilir. Renk varyasyonlarını (don), yaşlarına göre renk tonlamalarını ve her taraftan görünüşünü ayrıntılı olarak işleyen en iyi ornitoloji uygulaması Collins Bird Guide'ı tavsiye ederiz. Uygulamayı anlattığımız yazımıza buradan erişebilirsiniz.
Tanım ve Genel Bilgiler
Boyları 73 cm'ye, kanat açıklıkları 180 cm'ye kadar ulaşabilen uzun kanatlı, üst tarafı grimsi/kahverengi, alt kısmı açık renkli bir kartal türüdür. Alt tarafındaki lekeleri gençken seyrek ve soluk renkte iken; erişkinliğe doğru koyulaşmaya ve yoğunlaşmaya başlar. Boynunun bir kısmı da koyu renkli tüylere sahiptir. Kuyruğu küt uçludur ve eşit aralıklarla dağılmış üç bant bulunur. Uçarken esnek bir şekilde yavaş yavaş kanat çırparlar, dönerken kanatlarını düz ya da hafifçe yukarı kalkık tutar. Bu yüzden kanatları önden köşeli bir görünüm yaratır. Yılan kartalları çok iyi uçucudurlar ve diğer akrabalarına göre havada daha fazla zaman geçirirler. Öyle ki kerkenez (Falco tinnunculus) gibi havada olduğu yerede asılı durabilen nadir yırtıcı kuşlardan biridirler. Hatta havada asılı kalırken yakaladıkları yılan ile beslenebilirler bile!
Evrimsel Tarih ve Taksonomi
Accipitriformes diye bilinen gündüz yırtıcı kuşları isimli takıma üye, orta boylu yırtıcı kuşlardır (raptor). İçerisinde atmacalar, kartallar, çaylaklar, tuygunlar ve Eski Dünya akbabaları bulunur. Yeni Dünya akbabaları ve balık kartalları ayrı ailelerde sınıflandırılır. Bu takım içerisinde bulunan Atmacagiller (Acciptridae) adlı taksonomik ailede sınıflandırılırlar. Söz konusu taksonomik familya, kıvrımlı gagaları ve uçarken kanatlarında parmak benzeri primer tüyleri belirgin yırtıcı kuşları (raptor) içerir. Kıvrımlı gagalarının morfolojisi, diyetlerine göre çeşitlilik gösterir. Hatta bazı türlerin gagalarında "diş" benzeri çentik bulunabilir.
Fosil kayıtları yaklaşık 50 milyon yıl öncesine denk gelen Erken Eosen'e kadar izlenebilir. Fakat bazı örneklerde fosil kaydı yeterince tanımlanabilir olmadığından filogenetik olarak sınıflandırılamıyor. Çeşitli fikirlere göre Atlantik Okyanus'un kıyılarına denk gelen coğrafyalarda evrimleştiler. Yaklaşık 23 milyon yıl öncesine denk gelen Erken Miyosen'e ait Pengana robertboles gibi türlerin Dünya çapında yayılış gösterdiği biliniyor. Yaşadığı dönemde Caracara ve sekreter kuşu Sagittarius türlerinin ortak atası olduğu düşünülüyor. Ayrıca deliceleri içeren Circinae alt familyasını da içerebileceği söyleniyor.
Ekolojik Dağılım ve Habitat
Kuzey Afrika, Avrupa ve Asya'yı kapsayan Eski Dünya'da yayılım gösterir. Yani Açık ve ekili araziler, kıraç, taşlık çalılık alanlar ve kurak bölgeler yaşam alanlarıdır. Yuvalarını ağaçlara yaparlar. Akdeniz'den Rusya içlerine kadar olan Orta Asya, Asya, Pakistan, Hindistan ve bazı Endonezya adalarında da görülmektedirler.
Popülasyon ve Koruma Statüsü
İspanya, Fransa'nın güneyi ve Türkiye, en fazla yılan kartalı popülasyonuna sahip yerlerdir. Temel besin kaynakları olan yılanların, zirai ilaçlar veya başka sebeplerle yok edilmesi yüzünden yılan kartallarının sayısında ciddi bir azalma vardır.
Davranış ve Etoloji
Oldukça sessiz kuşlardır. Bazen müzikal tonda ıslık sesleri çıkarırlar. Nisan ve Ekim aylarına kadar batıda ürerler, göç için Ekim'de ülkemiz üzerinden geçerek güneye giderler. Yuvalarını dal, yosun ve yeşil yapraklardan yaparlar. Her yıl yuvalarını onarırlar. Bazen de diğer kuşların yuvalarını kullanırlar. 45 İle 47 günlük kuluçka süresinden sonra yavrular 60 ile 80 gün içerisinde ilk uçuşlarını gerçekleştirirler.
Diyet ve Metabolizma
Adından da anlaşılacağı gibi genelde yılanlarla beslenirler. Hatta 150 cm ve bazen daha uzun yılanları bile avlayabilirler. Böyle durumlarda genelde mücadele karada devam eder. Yılanlar haricinde kurbağalar, kertenkeleler, küçük kemirgenler ve bazen yiyecek sıkıntısı çektiğinde küçük kuşları avladıkları da gözlemlenmiştir.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Etimoloji
İngilizce "short-toed eagle" veya "short-toed snake eagle" diye bilinirler. Yunanca cins ismindeki kirkos bir çeşit şahin, aetos ise kartal demek. Birleşince Circaetus oluyor. Zira o dönemlerde bu çeşit bir şahin oldukça farklı görünüyordu. Tür ismindeki Circaetus gallicus ise eskiden Batı Avrupa'da bulunan Gaul bölgesi demek oluyor.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Işığın polarizasyonu neden elektrik alan ile tanımlanır?
- Herhangi bir yıldızdan gelen ışığa doğru ışık hızında gidersek yıldıza ulaştığımızda zamanda geri gitmiş olur muyuz?
- Neden insan eşine dokunmak bir yerlerini sıkmak ister?
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/05/2022 09:00:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7376
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.