Bir otomobilin olmazsa olmazlarından, yani havayastığı, emniyet kemeri, ABS, EPS gibi değil... Ama küçük gibi görünse de hem konfor hem de güvenlik açısından çok önemli. Neden mi söz ediyorum? Hani yağmurun şiddetine göre çalışan 'fasılalı silecek'ler var ya... Geçenlerde izlediğim bir filmde, fasılalı sileceğin ABD'li otomotiv devlerine maliyetini görünce şaşırdım. Filme göre fasılalı silecek otomotiv dünyasının en pahalı icatlarından biri olmuş. Tam tamına 40 milyon dolar.
20 yıllık mücadele
Bugün milyonlarca otomobilde kullanılan fasılalı sileceği bulan mucit Robert Kearns'in yaşadıklarının anlatıldığı filmin adı Flash of Genius. Gerçek bir yaşam öyküsünden yola çıkılarak çekilen filmde, üniversitede profesör olan Kearns, sileceklerin dezavantajlarını ortadan kaldırmak için silecekler üzerinde çalışmaya başlar. Çalışmaları sonucunda 1959'da fasılalı sileceği icat eder. Ford, bu icatla yakından ilgilenir. Tam beraber çalışmaya başlayacaklarken, icadın planlarını alan Ford, Kearns'i kapı dışarı eder. Onun buluşunu kullanmaktan da çekinmezler. Bu adaletsizliğe sinirlenen Kearns, hakkını aramak için mücadeleye başlar. Bu mücadele tam 20 yıl sürer. ABD'nin dev firmalarıyla mücadele etmek, onları mahkemeye çıkarmak kolay değildir. Bu süreçte başta ailesi başta olmak üzere herkes tarafından dışlanır.
Patent hakkı
Sonuçta geç de olsa verdiği mücadelenin karşılığını alır. Jüri, fasılalı sileceğin Kearns'in icadı olduğuna karar verir. Ford başta olmak üzere icadını kullanan diğer ABD'li markalar da tazminat ödemeye mahkûm olurlar.
Yani fasılalı silecek Amerikan firmalarına oldukça pahalıya mal olur. Ama bu mücadele ABD'de patent haklarının yeniden gözden geçirilmesini sağlar. Mucitlerin haklarının dev firmalara karşı korunduğunu gösterir.
Bugün dünyada fasılalı silecekli 150 milyondan fazla araç var.