Sultan Süleyman Camii veya günümüzdeki ismiyle Hz. Davud Türbesi ve Son Akşam Yemeği Odası, Kudüs’ün Zion Kapısı’nın çıkışında ve Zion Dağı’nın üzerinde bulunan kolektif bir yapıdır. Buranın ilk katında Hz. Davud’un mezarı, ikinci katında ise Hz. İsa’nın havarileri ile son akşam yemeğini yediği oda bulunmaktadır. Bu yapı Müslümanlar, Fransiskenler ve Yahudiler için önemli mekanlardan biridir.
Hristiyanlar için Son Akşam Yemeği Odası (Cenacle)
‘’Fısıh kurbanının kesilmesi gereken Mayasız Ekmek Günü geldi. İsa, Petrus’la Yuhanna’yı, ‘Gidin, Fısıh yemeğini yiyebilmemiz için hazırlık yapın’ diyerek önden gönderdi. O’na, ‘Nerede hazırlık yapmamızı istersin?’ diye sordular. İsa onlara, ‘Bakın’ dedi, ‘Kente girdiğinizde karşınıza su testisi taşıyan bir adam çıkacak. Adamı, gideceği eve kadar izleyin ve evin sahibine şöyle deyin: ‘Öğretmen, öğrencilerimle birlikte Fısıh yemeğini yiyeceğim konuk odası nerede? diye soruyor.’ Ev sahibi size üst katta, döşenmiş büyük bir oda gösterecek. Orada hazırlık yapın.’”
(Lu.22:7-11; Mat.26:1-5,14-15; Mar.14:1-2,10-11; Yu.11:45-53)
Kudüs’ün altıncı yüzyıldaki mozaik haritası(Madaba’daki St. George Kilisesi’nden), Zion Dağı’ndaki büyük Bizans bazilikasını göstermektedir. İsa’nın Son Akşam Yemeği ve Hz. Davut Türbesi’nin Üst Odası.
Kitab-ı Mukaddes’e göre bir Kral olan Davud’un kabrinin bulunduğu mekânın üst katında yer alan Cenacle (Latince yemek odası anlamına gelen coenaculum’dan türemiştir.) yukarıdaki İncil pasajındageçen Hz. İsa’nın Seder yemeği için hazırlıkların yapılmasını istediği o büyük odadır. Hristiyanların kutsal kitabı İncil’de (Mat.26:17-29, Mar.14:12-25, Lu. 22:7-23, Yu.13:21-20) anlatıldığı üzere Hz. İsa Yemek esnasında havarilerden birinin ona ihanet edeceğini söyler. Talebelerine mayasız ekmek (Matzo)ile şarap dağıtır ve’ ’Bunu yiyin. Bu benim etimdir. Bunu için. Bu benim kanımdır’’ der. Bu sözleri insanlık uğruna bedenini feda edebileceğini sembolize etmişti.
Hz. Davud’un mezarının hemen üzerinde bulunan bu mekân daha sonraları Haçlılar tarafından sahiplenilmiş ve bir kilise inşa edilmiştir. Bugünkü bina da Haçlılardan kalmadır. Bu kilise Kanuni Sultan Süleyman döneminde camiye dönüştürülmüş ve Hristiyanlığa ait sembollerden arındırılmıştır. Sadece ince bir sütun üzerine yapılmış pelikanlar bırakılmıştır. Bu pelikanlar ise Hz. İsa’nın Son Akşam Yemeği’ndeki konuşmasını ve kendini insanlık için feda edişini temsil etmektedir. Resimde de görüldüğü üzere iki küçük pelikan yavru ve ortadaki büyük pelikan da anneleri olmaktadır. Aç kalan yavrularına kendi göğsünü yedirerek hayatta kalmalarını sağlayan bir anne figürü betimlenmiştir.
Verdiğimiz bilgilerin aksine modern dönem bilim adamları genellikle İncil’de geçen Zion’un günümüzdeki Zion Dağı olmadığı ve eski Davut Şehri’nin bulunduğu bölgede bulunduğunu, Zion Dağı’nın yalnızca dönemin etrafında batı tepesiyle özdeşleştiği konusunda hemfikirdirler. Bu nedenle, modern bilim adamları için Cenacle’nin Hz. Davud’un gerçek mezarı ile bir ilgisi olması pek olası değildir.
Yahudiler için Hz. Davud’un Makamı
Mezmurların birçoğunu bestelemekle tanınan İsrail’in kralı Davud’un makamı olarak bilinen yapı, geleneksel inançta oldukça önemli bir yere sahiptir. Hz. Davud’un makamı özellikle 1948-1967 yılları arasında daha fazla Yahudi hacı ağırlamaya başlamıştır. Ürdün’ün kontrolünde olan Burak Duvarı (Ağlama Duvarı) yalnızca Müslümanların ziyaretine açıktı ve Tapınak Tepesinden buraya giriş yoktu. Ancak Zion Dağı İsrail’in kontrolünde olduğu için Yahudiler dua etmek amacıyla Hz. Davud’un Türbesi’ne gelirdi.
Hz. Davud Türbesini, büyük taş mahzeniyle inşa eden aslında Haçlılardı. Bununla birlikte, anıt mezarın bulunduğu odanın duvarlarından üçü çok daha eskidir, görünüşe göre bu üç duvar Havariler Kilisesi olarak bilinen ve birinci yüzyılda yaşayan Yahudilerve Hıristiyanlar tarafından kullanılan bir sinagog-kilisesinden kalmadır. Bu anıt zamanla Hz. Davud‘un mezarı olarak önce Yahudiler sonra Müslümanlar tarafından kabul edilmiştir.
Hz. Davud’un varsayımsal Mezarı,arkasında görünen niş, bazıları tarafından antik dönemde sinagog olan alanın kanıtı olarak düşünülüyor.
Hz. Davud’un türbesine giriş, eski bir Fransisken (Hristiyan Tarikatı) manastırına ait olan avludan geçmektedir. Komplekste, ahşap banklar hariç mobilyasız üç basit oda bulunmaktadır. Büyük anıt mezar, hacıların mumlarıyla kararmış bir nişin önünde yer almaktadır. Buranın üzerine Davut yıldızı işlemelerinin de bulunduğu kadife bir örtü konmaktadır.
Sultan Süleyman Camii Namazgahı ( Son Akşam Yemeği Odası)
Müslümanlar için Kanuni Sultan Süleyman Camii
Hz. Davud‘un mezarının ve Son Akşam Yemeği Odasının bulunduğu külliye, Kanuni Sultan Süleyman’ın döneminde cami olarak kullanıma açılmıştır. Bu caminin ismi tam olarak zikredilmese de kilise, Kanuni Sultan Süleyman’ın emri ile camiye çevrildiğine göre buranın adının Sultan Süleyman Camii olması kuvvetle muhtemeldir. Başka bir rivayetegöre burada sadece Hazreti Davud’undeğil Hazreti Süleyman’ında kabri bulunmaktadır. Böylece Kanuni pek sevdiği Hazreti Süleyman ve babası Hazreti Davut’un mezarlarını camiye çevirerek onlara sahip çıkmıştır.
Sultan Süleyman Camii Minaresi
İlk zamanlardaMüslüman halkın bu mekana değer atfedip atfetmediği bilinmemektedir. Osmanlı fethinden önce ise burası Fransisken misyonerlerin elinde bulunmaktaydı. Bunu kıskanan Yahudiler, Müslümanlara buranın Hz. Davud’un mezarının olması sebebiyle onlar için de kutsal olduğunu ve Müslümanların Hristiyanlardan daha çok hakları olduğu tezini işleyerek Fransisken rahipleri buradan kovdururlar ve burası cami olarak kullanıma açılır.
Camiye çevrilmesine Şeyh Şemseddin Muhammed Acemi öncülük etmiş ve bu işlemden sonra Kudüs’teki ilk Osmanlı kitabesi caminin iç duvarına yerleştirilmiştir. Bu kitabe üzerinde mekanın Sultan Süleyman’ın emriyle camiye dönüştürüldüğü de yazılıdır. Bu kitabe Sultan Süleyman’ın Kudüs’e yerleştirdiği otuz beş kitabeden yalnızca biridir.
Sultan Süleyman Camii’ne yerleştirilen kitabe
Camiye dönüştürülmesi sırasında, Haçlılardan kalma kilise yapısının kolonları ve duvarları korunmuş, Osmanlı klasik üslubunda yapılmış mermerden bir mihrap ve süslemeler eklenmiştir. Ne yazık ki 2013 yılında altı yıllık restorasyon çalışmasının bitiminde bir gece yarısı gizlice geleniki Yahudidört yüz yıllık bu süslemeleri (çinileri)profesyonelmakinalarla kırmıştır. Bu yıkımı nasıl olmuşsa kimsenin ruhu dahi duymamıştır. Bu olaydan sorumlu kişilerle konuşulduğunda ise verdikleri cevap daha manidardır. İddialarına göre burada bulunan Müslümanlık ibareleri, onların dualarına engel olmakta ve bu sebeple bir türlü evlenememektedirler. Yetkililer ise restorasyon çalışması bittiği için yeni bir tamir kararı vermemiştir. Ve aynı zamanda önceki restorasyonlar nedeniyle görevlilerin elinde bu süslemelerin bir nüshası bulunduğu halde tadilat yapılmamış, çinilerin yerine ise kopyaları konmamıştır.
Mekanda Yahudiler, Fransiskenler ve Müslümanlarınsöz hakkına sahip olması gerekirken maalesef Yahudiler için Hazreti Davut Türbesi’nde bir sinagog açılmış, Kanuni Sultan Süleyman Camii kullanılmaz hale getirilmiş ve şu anda Hristiyan hacıların uğradıkları bir müze haline dönüştürülmüştür. Hazreti Davut Türbesi’ndeki mihrap, dolapların arkasına gizlenmiş ve duvarları kaplayan Osmanlı çinilerinin büyük bir kısmı kaldırılarak Osmanlı izleri silinmiştir. Katolikler ise gerek 2002 yılında Papa II. John Paul’üngerekse 2009 yılında Papa XIV. Benedict’in binayı ziyaret etmesiyle buradaki hak iddialarını tekrarlamışlardır. MaalesefKanuni Sultan Süleyman Camii ile ilgili hiçbir Müslüman ülke herhangi bir girişimde bulunmamıştır..
Kaynakça
[1]King David’s Tomb, Jewish Virtual Library
[2]The Cenacle, Room of the Last Supper, itraveljerusalem.comhttps://www.itraveljerusalem.com/ent/the-last-supper-room/(06.05.19)
[3]<https://www.wondermondo.com/cenacle/(06.05.19)
[4] Did Jesus’ Last Supper Take Place Above the Tomb of David?
[5]Cenacle: The Site of The Last Supper, wondermondo.comhttps://www.seetheholyland.net/tomb-of-king-david/>(06.05.19)
[6]Who is Judaizing King David’s Tomb, Haaretz.comhttps://www.haaretz.com/.premium-who-is-judaizing-king-david-s-tomb-1.5316406>(06.05.19)
[7] Tutuncu, Mehmet, ”Kudüs’te İlk Osmanlı Eseri Sultan Süleyman Camisi ya da Hazreti Davud Makamı ve Son Yemek Kilisesi”
2000 yılında İstanbul/Kadıköy’de doğdu.İlk ve ortaokul eğitimini İstanbul/Ümraniye’de tamamladı. Ortaokulun ardından 2018 yılında Özden Cengiz Anadolu Lisesinden mezun oldu ve Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni kazandı. Halen bu okulda eğitimine devam etmekte ve Marmara Üniversitesi Kudüs Araştırmaları Kulübü yönetim kurulunda aktif olarak görev yapmaktadır.