Kırmızı kan hücresi (ya da RBC, alyuvar) olarak bilinen eritrosit, vücutta yaygın şekilde bulunan bir kan hücresi bileşenidir. Dolaşımdaki tek bir damla kanda milyonlarca eritrosit ve binlerce lökosit bulunur. Tüm omurgalı hayvanların kanında bulunan eritrosit kana karakteristik rengini verir ve oksijeni akciğerlerden dokulara taşır. Eritrosit nedir görevi nedir düşük ya da yüksek olduğu durumda ne gibi sorunlara yol açar gibi soruların cevabını yazımızın devamında bulabilirsiniz.
İçindekiler
- Eritrosit Nedir?
- Eritrositlerin Yapısı Nasıldır?
- Eritrosit Üretimi Nasıl Gerçekleşir?
- Eritrositler Vücutta Ne Kadar Zaman Yaşar?
- İnsan Vücudundan Ne Kadar Eritrosit Bulunur?
- Eritrosit Bozukluğu Nedir?
- Eritrosit Yüksekliği Hangi Hastalıklara Yol Açar?
- Eritrosit Düşüklüğü Hangi Hastalıklara Yol Açar?
- Eritrosit Sayımı Nedir?
- Eritrosit Sayımı İçin Normal Aralık Nedir?
- Eritrosit Eksikliği ile İlgili Video
Eritrosit Nedir?
Eritrosit ne demek sorusunun cevabı kana kırmızı rengini veren oksijen taşıyan kırmızı kan hücreleridir şeklindedir. Kırmızı kan hücreleri hemoglobin içerirler ve oksijen (ve karbon dioksit) taşınmasına izin veren de bu hemoglobinlerdir.
Eritrositlerin Yapısı Nasıldır?
Kırmızı kan hücreleri benzersiz bir yapıya sahiptir. Esnek disk şekli, bu son derece küçük hücrelerin yüzey alanı / hacim oranını artırmaya yardımcı olur. Bu da, oksijenin ve karbondioksitin, alyuvar hücreleri tarafından plazma membranı boyunca daha kolay difüze olmasını sağlar. Kırmızı kan hücreleri, hemoglobin adı verilen, yapısında yüksek miktarda demir bulunan bir proteini içerirler. Bu demir içeren molekül, oksijen molekülleri akciğerlerdeki kan damarlarına girerken oksijeni bu damarlara bağlar. Hemoglobin aynı zamanda kanın karakteristik kırmızı renginden de sorumludur. Vücudun diğer hücrelerinden farklı olarak, olgun kırmızı kan hücreleri çekirdek, mitokondri veya ribozom içermez. Bu hücre yapılarının bulunmaması, kırmızı kan hücrelerinde bulunan yüz milyonlarca hemoglobin molekülüne yeterli alan sağlar. Hemoglobin genindeki bir mutasyon, orak şeklinde hücrelerin gelişimine ve orak hücre bozukluğuna neden olmaktadır.
Eritrosit Üretimi Nasıl Gerçekleşir?
Kırmızı kan hücreleri kırmızı kemik iliğindeki kök hücrelerden türetilir. Eritropoez denilen yeni kırmızı kan hücresi üretimi, kandaki düşük oksijen seviyeleri ile tetiklenir. Düşük oksijen seviyeleri, kan kaybı, yüksek rakımda olma, egzersiz, kemik iliği hasarı ve düşük hemoglobin seviyeleri gibi çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Böbrekler düşük oksijen seviyeleri tespit ettiğinde eritropoietin adı verilen bir hormon üretir ve salgılarlar. Eritropoietin, kırmızı kemik iliği ile kırmızı kan hücrelerinin üretimini uyarır. Daha fazla kırmızı kan hücresi kan dolaşımına girdikçe kan ve dokulardaki oksijen seviyeleri artar. Böbrekler kandaki oksijen seviyesindeki artışı hissettiklerinde eritropoietinin salınmasını yavaşlatırlar. Sonuç olarak, vücuttaki oranı normale döndükçe kırmızı kan hücresi üretimi azalır.
Eritrositler Vücutta Ne Kadar Zaman Yaşar?
Bir kırmızı kan hücresi vücutta yaklaşık 4 ay boyunca dolaşır.
İnsan Vücudundan Ne Kadar Eritrosit Bulunur?
Araştırmalara göre yetişkinlerin vücudunda herhangi bir zamanda yaklaşık 25 trilyon kadar alyuvarlar dolaşmaktadır.
Eritrosit Bozukluğu Nedir?
Hastalıklı kemik iliği anormal kırmızı kan hücreleri üretebilir. Bu hücreler düzensiz boyutlarda (çok büyük veya çok küçük) veya şekillerde (orak şeklinde) olabilirler. Anemi, yeni veya sağlıklı kırmızı kan hücrelerinin vücut tarafından üretilememesi ile karakterize edilen bir durumdur. Bu, vücut hücrelerine oksijen taşımak için yeterli işleyen kırmızı kan hücresi olmadığı anlamına gelir. Sonuç olarak, anemi olan bireylerde yorgunluk, baş dönmesi, nefes darlığı veya kalp çarpıntısı yaşanabilir. Aneminin nedenleri arasında ani veya kronik kan kaybı, yeterli alyuvar üretimi olmaması ve alyuvarların yok olması sayılabilir.
Eritrosit Yüksekliği Hangi Hastalıklara Yol Açar?
Eritrosit yüksekliği Polisitemi olarak adlandırılır. Polisitemi (PV), vücudun çok fazla kırmızı kan hücresi ürettiği, nadir görülen bir kemik iliği hastalığıdır. Dolaşımdaki kanda çok fazla sayıda eritrosit bulunduğunda kan kalınlaşır ve daha yavaş akmaya başlar. Ayrıca eritrositler kan damarlarında pıhtı oluşturmaya da başlayabilir. Polistemi tedavi edilmediğinde hayatı tehdit eden komplikasyonlara neden olabilir. Akanda kandaki yavaşlık ve oluşan kan pıhtıları oksijenin kalbe, beyne ve diğer hayati organlara ulaşmasını önleyebilir. Polisitemi için bilinen bir tedavi yöntemi bulunmamakla birlikte hastalık, rutin kan dolaşımına ve ciddi kan pıhtılaşmalarını önlemek için ilaç kullanmaya odaklanarak kontrol altına alınmaktadır.
Eritrosit Düşüklüğü Hangi Hastalıklara Yol Açar?
Anemi, kan eritrosit düşüklüğü veya hemoglobin bulunmadığında zaman ortaya çıkan bir durumdur. Anemi türleri şunlardır:
Aplastik Anemi
Kök hücre hasarına bağlı olarak kemik iliği tarafından yeterli miktarda yeni kan hücresi üretilmeyen nadir bir durumdur. Bu durumun gelişimi gebelik, toksik kimyasallara maruz kalma, bazı ilaçların yan etkisi ve bazı viral enfeksiyonlar (HIV, hepatit veya Epstein-Barr virüsü) gibi bir dizi farklı faktörle ilişkilendirilir.
Demir Eksikliği Anemi
Vücuttaki demir eksikliği bulunduğu zaman yeterli miktarda alyuvar hücresi üretilemez. Sebepleri arasında ani kan kaybı, menstrüasyon dönemi ve yetersiz miktarda demir alınması veya gıdanın emilememesi gibi faktörler bulunur.
Orak Hücre Anemisi
Bu kalıtsal bozukluk, hemoglobin geninde, kırmızı kan hücrelerinin orak şekline sahip olmasına yol açan bir mutasyona neden olur. Bu anormal şekilli hücreler kan damarlarını tıkayıp normal kan akışını engeller.
Normositik Anemi
Bu durum, alyuvar üretimi eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte, üretilen hücreler normal boyut ve şekildedir. Bu durum, böbrek hastalığı, kemik iliği disfonksiyonu veya diğer kronik hastalıklardan kaynaklanabilir.
Hemolitik Anemi
Kırmızı kan hücrelerinin genellikle bir enfeksiyon, otoimmün bozukluk veya kan kanseri sonucu erken bir şekilde tahrip olmasıdır.
Eritrosit Sayımı Nedir?
Kırmızı kan hücresi sayımı doktorun kaç tane kırmızı kan hücresinin (RBC) var olduğunu bulmak için kullandığı bir kan testidir. Aynı zamanda bir eritrosit sayımı olarak da bilinir. Eritrositler vücudun dokularına oksijen taşıyan hemoglobin içerdiğinden test sağlık açısından oldukça önemlidir.
Eritrosit Sayımı İçin Normal Aralık Nedir?
- Erkekler için normal eritrosit aralığı, mikrolitrelik (mcL) başına 4.7 ila 6.1 milyon hücre aralığındadır.
- Hamile olmayan kadınlar için normal eritrosit aralığı 4.2-5.4 milyon mcL’dir.
- Çocuklar için normal eritrosit aralığı 4.0 ila 5.5 milyon mcL’dir.
Bu aralıklar laboratuvara veya doktora bağlı olarak değişebilir.
Eritrosit Eksikliği ile İlgili Video