Amerikan Psikoloji Derneği (APA) tarafından yapılan yeni bir araştırmaya göre, yapay zekâ nedeniyle işini kaybetme korkusu çalışanların ruh sağlığını olumsuz etkiliyor.
Geçtiğimiz Nisan ayında 2 bin 515 ABD'li yetişkinle yapılan ankete katılanların üçte birinden fazlası, yapay zekânın görevlerinin bir kısmını veya tamamını ‘tarihe gömmesinden’ korktuğunu ifade etti.
Bu katılımcıların çoğunda stres oranı yüksekti; neredeyse üçte ikisi iş günü boyunca gergin veya stresli hissettiğini belirtti. Yapay zekâ konusunda endişeli grubun yarısı, işlerinin ruh sağlıklarını olumsuz etkilediğini dile getirdi. Bu katılımcılar öfke, içe kapanma, motivasyon eksikliğinin yanı sıra daha az üretken ve etkisiz hissetme gibi tükenmişlik belirtileri gösteriyor.
Daha genç çalışanlar, beyaz olmayan çalışanlar ve lise veya altı eğitim seviyesine sahip olanlar, ankete katılan diğer yetişkinlere kıyasla yapay zekânın işleri üzerindeki etkisi konusunda daha da endişeliydi. Anket ayrıca işyerinde izlenen kişilerin izlenmeyenlere kıyasla zihinsel sağlıklarını daha fazla zayıf veya orta olarak nitelendirdiğini gösteriyor.
APA'da uygulamalı psikoloji kıdemli direktörü olan Dr. Dennis P. Stolle Mashable'a verdiği demeçte, bulguların bir tesadüften daha fazlası olduğunu, çünkü katılımcıların çoğunun YZ hakkında endişelenirken aynı zamanda olumsuz duygular ifade ettiğini ve izlenmeye karşı tepki gösterdiğini söylüyor.
Ancak anket sonuçları, yapay zekâ nedeniyle iş kaybı korkusunun mu yoksa izleme konusundaki rahatsızlığın mı doğrudan çalışanların refahının azalmasına neden olduğunu belirlemiyor. Belki de toksik bir iş yeri nedeniyle mutsuz veya stresli olan çalışanlar, yapay zekâ konusunda daha fazla endişelenmeye veya izlenme konusunda daha öfkeli olmaya yatkın olabilir.
Stolle, büyük olasılıkla her iki senaryonun da doğru olduğunu düşünüyor: YZ'nin yarattığı bilinmezlikler ve izleme baskısı bazı çalışanların ruh sağlığını bozarken, kimileri de işyeri kültüründen zaten rahatsız; bununla bağlantılı olarak yeni zorlayıcı koşullara karşı savunmasız. Stolle, “Her ikisi de olumsuz duyguların kısır döngüsüne neden olabilir” diye ekliyor.
‘İnsanlar korku içinde yaşamamalı’
Stolle, sonuçların çalışanların endişelerini ciddiye almaları ve politikaları hakkında açık ve dürüst iletişim kurmaları için işverenlere önemli bir işaret olduğunu dile getiriyor. Dürüstlük ve şeffaflığın olmadığı durumlarda korkunun hakim olabileceğini kaydeden Stolle, “İnsanlar çalışırken korku içinde yaşamamalı” diyor.
Ankete katılan birçok kişi, çalışanların ruh sağlığını iyileştirme yolları hakkında yorum yapma fırsatı verildiğinde, izlemenin sona ermesini istediklerini özellikle belirtmiş. Katılımcılardan biri ise “Mahremiyetimi ihlal etmeyi bırakın” ifadelerini kullanıyor.
Takip altında olan çalışanlar takip edilmeyenlere kıyasla daha fazla oranda; işvereni için önemli olmadığını, kendisine değer verilmediğini ve yeni teknolojiler nedeniyle işini kaybedeceğini düşünüyor.
Stolle'a göre işverenlerin çalışanlarını görüşlerini paylaşacak kadar güvende hissetmeleri için onları teşvik etmesi ve sonrasında bu görüşleri dinleyip ona göre hareket etmesi gerekiyor.
Peki ‘teknolojik stres’ altındaki bir çalışan ne yapmalı?
Örneğin yapay zekâ konusunda endişe duyan kişiler, bu teknoloji hakkında bilgi daha fazla edinebilir ve kendi kariyer kazanımları için bu teknolojiden yararlanmaya çalışabilirler.
Stolle, karşılaşılan sorunlar hakkında yapıcı bir şekilde konuşmayı benimseyen iş arkadaşlarından destek alınmasını tavsiye ediyor. Hem bu tür diyaloglar çalışanların işverenlerine sunacakları ‘yaratıcı ve makul önerilere’ de yol açabilir.
Çalışanlar ayrıca yapay zekâ, izlenme veya başka bir işyeri meselesi hakkında görüşlerini dile getirmenin daha az riskli bir yolu olarak işveren tarafından sunulan anonim memnuniyet anketlerini doldurabilir.
Son olarak stresli çalışanların sevdikleriyle iş yerinde neler yaşadığını paylaşması da önemli. Yakınlarımız, bilhassa gerginliğe neden olan şeyin ne olduğunu anlarlarsa, önemli bir destek unsuru olabilirler.
Stolle, çalışanlar endişelerini iletme konusunda kendilerini özgür ve güvende hissettiklerinde değişim için bir umut olduğunu söylüyor. “Bu tür konuşmalar gerçekleştiğinde en azından iyi şeyler olma potansiyeli ortaya çıkar” diye ekliyor.
Rebecca Ruiz, Mashable'da muhabir.