Finlandiya’da Sosyal Yaşam ve Kültür
Blog 14: Finlandiya’daki Azınlıklar
Finlandiya nüfusu 1990 yılında 5 milyonmuş ve nüfusun %93.5’i Finli, %5.9’u İsveçli’ymiş.
2017 yılı verilerine göre Finlandiya nüfusu 5,5 milyondur. Nüfusun %89’u Finli, %5.3’ü İsveçli’dir.
Nüfusun yıllık artış oranı %0,4’tür. Bu artış oranının %0,1’i ülke içi artıştan, %0,3’ü ise göç nedeniyle gerçekleşir. Özellikle Avrupa Birliği’ne geçtikten sonra yoğun göç alan ülkede önemli sayıda Rus, Eston, Somalili, İngiliz, Arap, Kürt ve Çinli azınlıklar oluşmuştur.
Finlandiya’ya yoğun göç başlamadan önce ülkede bulunan en önemli azınlıklar: İsveçliler, Laponlar (Samiler) ve Romanlar’dır.
Finlandiya’daki azınlıklar (Kaynak: en.wikipedia.org/wiki/Demographics_of_Finland)
Finliler bu azınlıkları korumak için gerekli tedbirleri almıştır:
İsveçliler
Finlandiya, yüzyıllarca İsveçliler tarafından yönetilmişlerdir. Bu nedenle İsveçliler eskiden ülkenin “elit” tabakası olmuştur. Günümüzde bu elit tabakası kırıntılarını sürdürmektedir çünkü Finlandiya’daki İsveçliler, günümüzde bile ülkedeki tüm halkların içinde gelir ve eğitim seviyesi en yüksek halktır. Fin milliyetçiliğinin gelişmesinden ve Fin ulusu kavramının oluşmasından önce Finliler ve İsveçliler arasındaki gelir ve eğitim seviyesi arasındaki fark uçurum şeklindeyken, günümüzde elbette ki bu fark büyük oranda kapanmıştır.
XVII. yüzyılda Finlandiya’daki İsveçli nüfusu %20’lere yakınken, günümüzde bu oran %5’lere kadar inmiştir ama İsveçliler hâlâ en büyük azınlık olarak varlığını korumaktadır (Kaynak: en.wikipedia.org/wiki/Swedish-speaking_population_of_Finland).
Bu nedenle Finlandiya’nın ikinci resmi dili İsveççe’dir. Özellikle İsveçli nüfusun bulunduğu bölgelerde tabelalarda hem Fince hem de İsveççe’yi bir arada görürsünüz. Finlandiya okullarında da İngilizce’den önce herkese İsveççe öğretilir. Her na kadar çoğu Finli, sonradan İsveççe’yi büyük oranda unutsa da çoğu kişi bu dili biraz da olsa anlar.
Eğer bir Finliye “Neden ülkenizdeki sadece %5’lik azınlık için ikinci resmi dil oluşturuyorsunuz ve tabelalara çift dil yazıyorsunuz” diye sorarsanız, “İsveçliler ülkemizdeki en büyük azınlık, onları görmezden gelemeyiz, onların da özgürce yaşama hakkı var ve onlarla bir arada yaşamalıyız” cevabını alırsınız. Uzun bir süre kabullenemediğim bu düşünceyi Finlandiya’da yaşadıkça kabullendim çünkü Finliler, bu insancıl yaklaşımları sayesinde de ülkeyi barış içinde tutuyorlardı. Bağnazca dayatılan katı milliyetçilik ve asimilasyon politikalarıyla ülkede oluşturulan huzursuzluk, bir ülkenin gelişmesini de büyük oranda engeller.
Örneğin, Turku şehrinin İsveççe ismi Åbo’dur. Şehirde hem Turku Üniversitesi hem de Åbo Üniversitesi ayrı ayrı bulunur ve Åbo Üniversitesi’ndeki öğretim üyelerinin çoğu İsveçlidir. Hem Finliler hem de İsveçliler, Turku ile ilgili bir etkinlikte Turku ve Åbo kelimelerini mutlaka birlikte kullanırlar. Şehre girişte de Turku yazısının altında Åbo’yu mutlaka görürsünüz.
Åbo, Turku’nun İsveççesidir ve tabelalarda bu iki ismi birlikte görürsünüz.
İsveçlilerin Finlilere göre daha sarışın, uzun boylu ve ince kemikli olduğunu gözlemlesem de bu kesin bir yargı değildir. Çünkü yüzyıllarca birlikte yaşamanın getirdiği genetik karışım bu ayrımı zorlaştırmaktadır. Benimki sadece bireysel bir gözlem. Finlilerin Orta Asya kökenli ve Türklerle uzaktan akraba olduğu düşünülür, bu düşünce temelde doğrudur ama kullanılan diller haricinde benzerliğimiz neredeyse hiç kalmamıştır.
Laponlar (Samiler)
İskandinavya’nın kuzeyinde yaşayan Laponlar (Samiler), özellikle kutup dairesinin kuzeyinde daha yoğun bulunurlar ve bu bölgenin en eski halkı olma özelliğini korurlar. Günümüzde Norveç, İsveç, Finlandiya ve Rusya sınırlarında yaşayan Laponların kullandığı bayrak ve dağıldıkları alan aşağıdaki gibidir:
Laponlar’ın yaşadığı coğrafya ve bayrakları (Kaynak: en.wikipedia.org/wiki/Sami_people)
Finlandiya’daki Laponların sayısı ise 10 bin civarındadır ve diğer İskandinavlar gibi, Finliler de Laponların kültürlerini korumasını destekler. Tabii günümüzdeki teknolojik gelişmeler nedeniyle dünyadaki bütün halklar gibi Laponlar da nasibini almış ve kültürlerini kısmen kaybetmişlerdir. Globalleşme bazen güzel olsa da aslında bütün halkları birbirine benzeten bir uygulamadır ve bütün dünya halkları rengini kaybedip tek bir halk gibi göründüğünde eminim gezegenimiz çok sıkıcı olacaktır.
Geleneksel kıyafetleriyle Laponlar (Kaynak: yle.fi/aihe/artikkeli/2013/02/04/saamelaisten-kansallispaiva-62)
Laponlar, Laponca konuşur. Laponca, Fince gibi Ural-Altay Dil Ailesi’nin Ural Kolu’na ait bir dildir (Türkçe, Altay Kolu’na ait bir dil). Bu nedenle Laponca Fince’nin yakın akrabası, Türkçe’nin ise uzak akrabasıdır.
Romanlar
Finlandiya’da Romanlar’ın sayısı 10 bin civarındadır. Özellikle Roman kadınlar giydikleri geniş etekli elbiselerle dikkat çekerler. Romanlar duyduğum kadarıyla kültürlerini korumak konusunda çok katılarmış ve dışarıdan kimseyle evlenmiyorlarmış.
Roman kadınların giydiği elbise çok pahalı olduğu için, Finlandiya hükümetinin her Roman kadınına bir elbiseyi ücretsiz hibe ettiğini de duydum.
Finlandiya’daki Romanlar (Kaynak: romani.fi/ajankohtaista)
1521total visits,13visits today