Akrofobi veya yükseklik korkusu bir fobi veya yükseklikten irrasyonel bir korkudur. Bundan acı çeken insanlar yüksek yerlerde panik atak geçirir ve güvende olmaya çalışmak için sallanırlar.
Genellikle rekreasyonel faaliyetleri etkiler, ancak bazı durumlarda günlük hayatı etkileyebilir. Örneğin: korkuluklardan, asansörlerden ve merdivenlerden kaçının, yüksek yerlere gitmekten kaçının, köprülerden geçmekten kaçının ...
Nüfusun% 2 ila 5'i bu hastalıktan muzdarip, erkeklerden iki kat fazla kadın etkilenmiş. "Vertigo" kelimesi genellikle bu fobinin eş anlamlısı olarak kullanılır. Bununla birlikte, baş dönmesi baş dönmesi hissini veya kişinin gerçekte dönmediği zaman çevrenin döndüğünü gösterir.
Vertigo neden olabilir:
- Yüksek bir yerden aşağıya bak.
- Yüksek bir yere bak.
- Kalkmak, oturmak, yürümek gibi hareketler ...
- Görsel bakış açısındaki değişiklikler: merdivenlerden inip çıkarak, bir arabanın penceresinden veya hareket eden bir trenden bakarken ...
Baş dönmesi, yüksekliklerden oluştuğunda, "yüksekliklere dikey" olarak sınıflandırılır.
semptomlar
Akrofobik olmak için, yükseklik korkusu aşırı olmalı ve gerçekçi olmamalıdır. Bu nedenle semptomlar, göründükleri duruma göre abartılmalıdır. Diğer fobilerde olduğu gibi, akrofobi üç ana tepki türüyle ilişkilendirilir: kaygı, korku ve panik.
Sık sık birbirlerinin yerine kullanılmasına rağmen, kaygı, panik ve korku farklıdır:
- Anksiyete: Gelecekte olası bir tehlikeye odaklanmış bir duygudur. Olası tehlikeleri endişe etme ve öngörme eğilimi ile ilişkilidir. Fiziksel semptomlar kas gerginliği, taşikardi, baş ağrısı, baş dönmesi ...
- Korku: Bir durum tehdit edici olarak yorumlandığında hissedilen temel bir duygudur. Fiziksel semptomlar titreme, taşikardi, terleme, bulantı, gerçeklikten uzaklaşmadır ...
- Panik: Hızla büyüyen bir korku dalgası. Belirtileri ölüm korkusu, kontrolü kaybetme korkusu, baş dönmesi, nefes darlığı, taşikardi olabilir ...
Duruma bağlı olarak, kişi ortalama bir endişe seviyesinden ya da korkudan tam bir panik atak geçirebilir. Endişe, panik ve korkuya ek olarak, çeşitli fizyolojik tepkiler ortaya çıkabilir:
- Kas gerginliği
- Baş ağrısı.
- Çarpıntı.
- Baş dönmesi.
- Hava eksikliği
- Kontrol kaybı
davranış
Korku hissine genellikle korku hissini azaltan bir tür davranış eşlik eder. Çoğu durumda bu yanıt kaçış veya kaçınma şeklindedir.
Yükseklik korkusu olan insanlar genellikle yüksek binalarda, balkonlarda, yüksek tiyatro koltuklarında veya spor stadyumlarında olmaktan kaçınırlar. Diğer insanlar yüksek yerlerde veya yüksek yerlere bakan insanlara bakmaktan bile kaçınabilir.
Eğer akrofobisi olan biri yüksek bir yerde ise, genellikle aşağıdaki gibi güvenlik davranışları uygulayın: aşağıya bakmama, pencerelere veya balkonlara yaklaşmama, birinin yaklaşmasına engel olma ...
nedenleri
Akrofobisi olan çoğu kişinin korkusu, önceki deneyimlere dayanan bir şartlanma ile ilgili değildir. Evrim teorisi, yükseklik korkusunun düşmenin ölüm veya büyük tehlike ile sonuçlanabileceği bir bağlamda doğal bir adaptasyon olduğunu belirtir.
Bu teoriye göre, tüm insanlar büyük zirvelerde olmaktan korkuyorlar. Korkunun derecesi her insan arasında değişir ve fobi terimi irrasyonel korku için ayrılmıştır.
Öte yandan, Psikolojik Bilimler dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre , akrofobi , hareket ederken sahip olduğumuz çevresel vizyona dayanmaktadır.
Önceki deneyimler
Bazı durumlarda, yükseklik korkusu doğrudan, açık (gözlemleyici) veya bilgilendirici (sayılan) deneyimlerden geçerek geliştirilebilir.
- Direkt: yüksek bir yerde travmatik veya stresli bir deneyime sahip olmak. Örneğin, bir kişi balkonda panik atak geçirirse, bu saldırıyı yüksek bir yerde bulmak için ilişkilendirebilir.
- Belirgin deneyimler (gözlemlemek): Bir başkası yüksek bir irtifadan korktuğunu veya o kişinin kötü bir tecrübesi olduğunu gözlemleyerek birileri akrofobi geliştirebilir. Örneğin, bir çocuk babasının daima yüksekten korktuğunu gözlemlerse, çocuk da onu geliştirebilir.
- Bilgi: Birisi, çok büyük bir korku duyuyor olabilir çünkü okuduğundan ya da çok yükseğe çıkmanın çok tehlikeli olduğu söylendi. Örneğin, korkusu olan anne-babalar, çocuklarına yüksekten bakmalarını söyleyebilir.
Olumsuz düşünceler
Yükseklik korkusu, fobik düşünme ya da yüksek yerlerde olma tehlikeleri hakkındaki olumsuz düşüncelerle ilişkili olma eğilimindedir.
Yüksek bir yerde güvende olduğunuzdan eminseniz, korkmayacaksınız. Ancak, bir yerin güvenli olmadığını ve düşmesinin muhtemel olduğunu düşünüyorsanız, endişe veya korku yaşamak normaldir.
Korkuya eşlik eden düşünceler o kadar hızlı ve otomatik olabilir ki, farkında değilsiniz. Akrofobideki bazı normal örnekler:
- Dengemi kaybedeceğim ve düşeceğim.
- Köprü güvensiz.
- Asansör güvensiz ve düşebilir.
- Balkona çok yaklaşırsam, birisi beni zorlar.
- Eğer yüksek bir yerdeysem, kenara yaklaşıp düşerim.
darbe
Bazı durumlarda, bu fobi yaşamda bir sorun değildir. Örneğin, bir kişi dağlara tırmanmaktan korkuyorsa ve dağcılık yapmıyorsa, hiçbir şey olmuyor.
Bununla birlikte, diğer durumlarda günlük yaşamda olumsuz etkilere neden olabilir. Örneğin, akrofobisi olan biri bir şehirde yaşayabilir ve asansörlerden, yüksek binalardan, köprülerden veya merdivenlerden sürekli kaçınabilir.
İkinci durumda, fobi, aranan iş türünü, yapılan faaliyetleri veya ziyaret edilen yerleri etkileyebilir.
tedaviler
Bilişsel-davranışçı terapi
Bilişsel davranışçı terapi, belirli fobilerin tedavisinde ana tedavi yöntemidir.
Hastayı aşamalı bir şekilde (sistematik duyarsızlaştırma, maruz kalma) veya hızlı bir şekilde (su basması) tehdit durumuna maruz bırakan davranış teknikleri kullanılır.
Sanal Gerçeklik
Sanal Gerçekliğin Klinik Psikoloji alanındaki ilk uygulamalarından biri akrofobi olmuştur.
1995 yılında bilim adamı Rothbaum ve ark. İlk çalışmayı yayınladı; Hasta sanal bir ortamda kendini göstererek yükseklik korkusunu yenmeyi başardı.
poz
Bu bölümde özellikle bilişsel-davranışçı terapide kullanılan maruz kalma tekniğini açıklayacağım. Sergi ile, yükseklik korkusu olan kişi bu duruma aşamalı olarak ve çeşitli aktivitelerle karşı karşıya gelecek. Bunun için bir hiyerarşi kullanılır.
Amaç duyarsızlaştırmadır, yani kişinin yükseklikte daha az ve daha az hissettiği anlamına gelir. Bu terapi şunlardan oluşur:
- Yükseklikler ile korku, endişe veya panik tepkisi arasındaki ilişkiyi unutun.
- Habituarse zirvelere.
- Gevşeme ve sükunet duygularını zirvelerde buluşturun.
Hiyerarşi oluşturma
Hiyerarşi ile en az korkulandan en çok korkulana kadar en alttan en yükseğe kadar bir ölçek oluşturmak amaçlanmaktadır. Bu hiyerarşi, sizi en fazla korkulan duruma daha da yaklaştıracak adımlar anlamına gelecektir, örneğin bir balkonda ya da asansörle inip çıkarken.
Bu şekilde, ilk adım minimal kaygıya yol açacak ve sonuncusu da maksimum kaygıya neden olacaktır. Hiyerarşinin 10 ila 20 adımdan oluşması önerilir. Öte yandan, fobisi olan kişinin aşırı yükseklik korkusu varsa, adımları atması için bir kişi ona eşlik edebilir.
Asansör ile örnek:
- İnsanların asansörlerde nasıl yukarı ve aşağı gittiğini gözlemleyin.
- Birinin yanında duran bir asansör girin.
- Tek başına duran bir asansör girin.
- Birinin yanındaki bir kat yukarı veya aşağı git.
- Tek bir kat yukarı veya aşağı.
- Birinin yanındaki üç kat yukarı veya aşağı gidin.
- Birlikte üç kat yukarı veya aşağı gidin.
- Birinin yanındaki kat sayısını arttırın.
- Yalnız kat sayısını arttırın.
Bu durumda, asansörleri kullanırken yüksekten korkarsanız, korku veya kaygı neredeyse tamamen azalıncaya kadar bu adımları haftada birkaç kez uygulamanız gerekir.
İdeal olarak, haftada 3-5 kez pratik yapın. Uzun oturumlar, kısa oturumlardan daha iyi sonuçlar üretme eğilimindedir.
Hissedeceğiniz endişe vurgulanırsa durumdan çekilmeniz önerilir. Yani, baş dönmesi, kalp atış hızınızın artması, kas gerginliği, kontrol kaybetme korkusu hissedersiniz ...
Bir rahatsızlık hissiniz varsa ancak kontrolün sizde olduğunu hissediyorsanız, kendinizi duruma maruz bırakmaya devam edebilirsiniz.
Hayali duyarsızlaşma
Korkunun üstesinden gelmek için kendinizi gerçek durumlara maruz bırakmanız önemlidir. Ancak, başlamak için kendinizi hayal gücünüzü açığa çıkarabilirsiniz.
Bu, hayal gücüne rağmen, hiyerarşiye yerleştirdiğiniz durumların görselleştirilmesi ile ilgilidir.
Direniş ile başa çıkma için ipuçları
Normalde kaygıya neden olan durumlara maruz kalma direnci vardır. Bu direncin üstesinden gelmek için:
- Pozlama seanslarını geciktirip gecikmediğinizi görün.
- Korkulan durumlara maruz kalma sırasında güçlü duygular yaşamanın normal olduğunu kabul edin.
- "Korkunun üstesinden gelme", "tehlikelidir" gibi olumsuz düşüncelerden kaçının.
- Terapiyi geliştirmek için bir fırsat olarak görmek.
- Korkunun üstesinden gelmenin ödüllerini düşünün.
- Sergide kötü hissetmenin korkunun üstesinden gelmenin yolu olduğunu kabul edin.
- Aşırı doymayın: aşırı endişe hissediyorsanız, anlık olarak geri çekin veya ertesi gün tekrarlayın.
- Çözümler hazırlayın: örneğin, bir asansörün olası durmasının bir önlemi olarak, acil durum telefonu alabilirsiniz.
- Küçük başarılar için ödül.
Ve sen yüksekten mi korkuyorsun? Üstesinden gelmek için ne yapıyorsun?