Yıldızların gezegenlere dönüşmesi mümkündür, ama bu sadece kahverengi cüceler olarak adlandırılan belirli bir yıldız kategorisi için uygundur. Hiç açık bir gecede yıldızlara baktınız mı? Yıldızların gezegen haline gelip gelemeyeceği gibi kafanıza garip bir soru geliyor olabiliyor. Ancak bu soruyu cevaplamadan önce yıldızlar ve gezegenler hakkında bir şeyler bilmeniz gerekecektir.
Yıldızlar Nasıl Ölür?
Güneşimizi örnek olarak ele alalım. Güneş, ana dizi yıldızları adı verilen bir yıldız kategorisinde yer alır. Bu yıldızlar enerjilerini, çekirdeklerinin içinde helyum oluşturmak için hidrojenin nükleer füzyonuyla üretirler. Bu enerji ısı ve ışık şeklinde açığa çıkar. Açığa çıkan enerji aynı zamanda gerekli basıncı da korur, böylece içe doğru çökme işlemi de gerçekleşmez. Genel olarak, yıldızlar yaklaşık on milyar yıl boyunca bu aşamada kalırlar.
Bir yıldızın çekirdeğinde içerdiği hidrojen miktarı sınırlıdır. Çekirdeğindeki tüm hidrojeni tükettiğinde, çekirdekler nükleer füzyon reaksiyonu durur. Çekirdek içe doğru çekmeye başlar ve sıcaklığı artar. Çekirdek ısındıkça, yıldız en dış katmanlarından kurtulmaya başlar. Bu yıldızın genişlemesine ve dış katmanlarının soğumasına neden olarak kırmızımsı bir ışıltı verir. Yıldızların bu haline kırmızı dev olarak isim verilir.
Bu kırmızı dev haline gelmesi yaklaşık olarak 1 miyar yıl sürer. Bu aşamada, yıldız içerdiği helyumu kullanan karmaşık nükleer reaksiyonlarla hayatta kalmak için daha fazla enerji üretmeye çalışır. Bu reaksiyonlar yıldızı sadece geçici olarak destekleyebilir. Yavaş yavaş, bu reaksiyonlar kararsız hale gelir, böylece yılsız dış katmanlarını daha da kaybetmeye başlar. Güneş gibi yıldızlar, tüm katmanlar dökülene ve çekirdek açığa çıkana kadar bu sürece devam eder. Bu aşamada, bu yıldızlara beyaz cüce olarak isim verilir.
Güneşimizin kütlesinin 1.4 katından daha büyük bir kütleye sahip bir yıldız için, çekirdeğinin patlamasıyla oluşan bu enerjiye süpernova patlaması adı verilir. Süpernova o kadar muazzam miktarda enerji salar ki birkaç hafta boyunca tüm galaksiden daha parlak parlayabilir. Böyle bir patlama ya bir nötron yıldızı ya da bir kara delik bırakır.
Gezegenler Nasıl Oluşur?
Bir yıldız oluştuğunda, çevresinde genellikle bir gaz, toz veya bulutumsu bir disk bırakır. Bu diskteki toz parçacıkları gezegenlerin yapı taşlarıdır. Yer-çekimi ve diğer kuvvetler nedeniyle, bu parçacıklar birbirlerine çarpışır. Çarpışma hafifse, bu parçacıklar birbirine yapışır. Bu işlemi biraz daha büyük kütlelere sahip kayalar oluşana kadar devam eder. Şimdi bu kayalar yer-çekimi yardımıyla kendilerine daha fazla parçacık çekebilir. Bu işlemlerden sonra küçük gezegenler oluşur. Daha küçük parçacıklara benzer şekilde, bu gezegenler çarpışır ve gezegenler oluşturmak için kaynaşırlar.
Küçük gezegen ve yıldızı arasındaki mesafe yeterince büyükse, çekirdeği buzludur ve gazlı bir gezegene dönüşür. Bu durum hidrojen ve helyum bileşiklerinin bolluğundan kaynaklanmaktadır. Gezegen büyüdükçe, çekim kuvveti de artar. Sonuç olarak, yakınındaki tüm malzemeleri kendine doğru çeker.
Sonuç olarak; Bir yıldız öldüğünde geride bıraktığı enkaz, yeni yıldızlar ve gezegenler oluşturmak için geri dönüşüme dahil olur. Ama soru şu ki, bir yıldız doğrudan bir gezegene dönüşebilir mi?
Bu sorunun cevabı, evet! Bir yıldız bir gezegene dönüşebilir, ancak bu sadece kahverengi cüceler adı verilen belirli bir yıldız kategorisi için geçerlidir.
Kahverengi Cüceler Nedir?
Kahverengi cüceler genellikle başarısız yıldızlar olarak isimlendirilir. Bunlar yıldız olmayacak kadar küçük ancak gezegen olmayacak kadar büyük nesnelerdir. Hem yıldızların hem de gezegenlerin sahip olduğu özellikleri bünyelerinde barındırırlar. Normal bir yıldız gibi, genellikle güneş sistemlerinin merkezinde bulunurlar ve etrafında dönen gezegenler vardır. Ne yazık ki, hidrojenin nükleer füzyonunu desteklemek için yeterli yer-çekimi kuvveti yoktur.
Kahverengi bir cüce hidrojen füzyonunu destekleyemese de ağır hidrojen nükleer füzyonunu destekleyebilir. Böylece, yaşamının başlarında, bu reaksiyondan enerji alır ve normal bir yıldız gibi ısı ve ışık verir.
Bugüne kadar sadece 3000 kahverengi cüce keşfedildi. Sayı çok küçük çünkü kahverengi cüceler yaşam döngülerinde çok erken bir şekilde ışık yaymayı bırakıyor. Neredeyse tüm ömürleri boyunca serin ve karanlıktır, bu da onları geleneksel teleskoplarla tespit etmeyi zorlaştırır. Evrendeki kahverengi cücelerin sayısının normal yıldızlara yakın olabileceğinden şüpheleniliyor.
Kahverengi cüceler, karanlık maddenin gizemli kimliğine küçük ama önemli bir katkıda bulunabilirler.