Reuters her yıl milyarlarca dolarlık altının Afrika’dan -Avrupa, ABD ve diğer yerlere açılan bir kapı olan- Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) kaçak olarak satıldığını ortaya çıkardı.
Gümrük verileri BAE’nin 2016’da Afrika’dan 15,1 milyar dolar değerinde 446 ton altın ithal ettiğini gösteriyor. 2006’da bu rakamlar sadece 67 ton ve 1,3 milyar dolardı. Artış dikkat çekici.
Altının büyük miktarı Afrika devletlerinin ihracat verilerinde görünmüyor. Reuters’in görüştüğü beş ticaret ekonomisti, bunun Afrika’dan çıkan altının vergilendirilmeden, kaçak olarak çıktığı anlamına geldiğini söyledi.
Birleşmiş Milletler veri tabanına göre BAE, son yıllarda Afrika altınının ana destinasyonlarından biri haline geldi. 2015’te Çin, BAE’den fazla altın ithal etse de 2016’da BAE’nin ithalatı Çin’inkini ikiye katladı. Bu altınların çoğu da BAE’nin altın endüstrisinin merkezi Dubai’de toplanıyor.
Uzmanlar, BAE’nin ithalat verilerini çoğu zaman şişirdiğini, bunun da ülkenin altın ticaretinde yasa dışı faaliyetlere bulaştığının bir göstergesi olduğunu söyledi.
Çevre kirliliği, çatışma ve haydutlar: Altının arkasındaki kirli hikaye
Geçen on yıl boyunca yükselen altın talebi yasa dışı madencilerin üretimi artırmak için kazı ekipmanları ve zehirli kimyasallar kullanmasına sebep oldu. Nehirlere boşaltılan kirli sular, yaşamak için suya ihtiyacı olan insanları yavaş yavaş zehirledi.
Altını cevherinden ayırmak için kullanılan cıva, böbrek, kalp, karaciğer, dalak, akciğer ve sinir sistemi rahatsızlıklarına sebep oluyor. Altın madenciliğinde ayrıca siyanür ve nitrik asit gibi zararlı başka kimyasallar da kullanılıyor.
Aynı zamanda altın madenlerinin ve ticaretinin önemli bir kısmı insan hakları ihlallerine bulaşan silahlı grupların kontrolünde. Burkina Faso El Kaide bağlantılı grupların kontrolü altındaki bazı bölgelerde küçük çaplı madenciliği yasakladı. Nijerya hükümeti de silahlı haydutlarla yasa dışı madenciler arasındaki dikkat çekici bağlantılardan ötürü kuzeybatıdaki Zamfara eyaletinde madenciliğe yasak getirdi. Bu ülkeler ayrıca, altın madenlerindeki kontrolleri artırmaya çalışıyor.
Madenlerde kontrol olmadığı için sık sık iş kazaları yaşanıyor. Geçen şubat ayında bir hafta içinde Zimbabve, Gine ve Liberya’da üç ayrı madendeki kazalarda 100’den fazla kişi hayatını kaybetti.
BAE gibi ülkeler için insan hakları ihlalleri, çevre kirliliği gibi konular öyle pek de sorun değil. Son on yıl içinde Afrika altını BAE için daha da önemli hale geldi. 2006-2016 arasında BAE’nin altın ithalatında Afrika’nın payı yüzde 18’den yüzde 50’ye yükseldi. Çok sayıda büyük altın şirketi altını rafine ettirmek için Dubai’yi seçiyor. Afrika’da faaliyet yürüten bu şirketlerin Güney Afrika gibi seçeneklerin yerine Dubai’yi tercih etmesindeki temel sebep ise BAE’deki yasal düzenlemelerin gevşek olması. Bu sayede şirketler, kaçak altını rahatça BAE’de rafine ettirebiliyor.