Akleden kalp duyguların düşünce ve akılla kontrol altına alınması demektir. Yani Kurʼanʼda geçtiği bir orijinal ibareyle; onların kalpleri var onlarla aklederler, onunla akletmezler. Yani insan duygularının insan düşüncesiyle kontrol altına alınmasıdır. Akıl kontrol altına alan, bağlayan ve tutan şey demektir. Onun için bağ anlamından türetilmiştir. İşte bu anlamda duygu ve güdülerin aklın yönetimine verilmesi işlemini ifade eder kurani ifadeyle. Kurʼan kalbi akıl anlamında kullanır. Eski Mısırʼda aklın yerinin yürek olarak görüldüğü kültürden Hermetiklere, oradan da Müslüman kültürüne geçmiştir. Dolayısıyla Müslüman müellifler, müfessirler de bunu sanki Kurʼanʼın söylediği oymuş gibi ele almış. Oysa İmam Ebu Hanife kalbin yeri neresidir? diye sorulduğunda; kafayı göstermiştir. Bu yeni bir şey değildir. İmam-ı Azam olmak kolay değil, ondan dolayı Büyük İmam. Kalp sorulduğunda kafayı gösteriyor, kan pompasını değil. Akleden kalp ile tamamen aklı, beyni gösteriyor. Oradaki kalp duyguları ifade ediyor, duygular ise aslında limbik sistem dediğimiz alt beynin bir sonucu. Alt beyinde hormonlar cirit atıyor. Oksitosin, serotonin, pinolin, dimetiltriptamin ve diğerleri. Dolayısıyla o alt beynin güdülere hız kazandıran, güdülere ivme kazandıran o alt beynin faaliyetlerini üst beyin/korteks/frontal lob, insanı insan eden, insana üflenen ruhun fiziki bir karşılığı olan o üst beyinle kontrol altına alır, onları yönetir. Korkusunu, sevgisini, öfkesini, kinini, açlığını, hırsını, şehvetini yönetirse işte bu akleden kalp oluyor.
Mustafa İslamoğlu