Lenfatik Sistem Anatomisi Hakkında Bilgi
Lenf (lympha=berrak su) çoğunlukla berrak, suya benzer bir sıvıdır, bazen sarımtırak veya hafif opak olabilir. Vücutta lenf taşıyan damarlara lenfatikler denir.
Lenfatik sistem:
- Birçok dokuda hücrelerarası boşluktan başlayan çok küçük lenf damarları
- Lenf damarları boyunca yerleşmiş lenf nodülleri
- Sindirim kanalı duvarları (ağız, pharynx, oesaphagus, mide ve bağırsaklar), dalak ve timusta yerleşmiş lenfoid doku kümeleri
- Dolaşım lenfatikleri(büyük lenf damarları)’nden oluşmuştur.
Lenf kapillerleri birçok dokuda kör uçlarla başlar, aralarında birleşerek daha büyük toplayıcı afferent damarları oluştururlar. Bu damarlar en yakındaki veya bölgesel lenf düğümlerine giderler. Lenf düğümlerine lenf taşıyan damarlara afferent lenf damarı, lenf düğümünden çıkan lenf damarına efferent lenf damarı denir. Lenf sıvısı bir veya birkaç lenf düğümünden geçtikten sonra truncus lymphaticus denilen daha büyük damarlara girer. Bu truncus’lar kendi aralarında birleşerek ductus thoracicus ve ductus lymphaticus dexter adı verilen iki büyük damarı oluştururlar.
Ductus thoracicus: Baş, boyun ve göğüs boşluğunun sağ tarafı, sağ üst ekstremite, sağ akciğer ve karaciğerin diyafragmatik yüzü hariç vücudun geri kalan bölümlerinin lenf damarlarını toplar. L2 omuru hizasından boyun köküne kadar uzanır, 38-45 cm uzunluktadır. L1-2 hizasında cisterna chyli denilen şişlikle başlar. Cisterna chyli’ye truncus lumbaris dexter, truncus lumbaris sinister ve trunci intestinales açılır. Truncus lumbaris’ler alt ekstremitelerden, pelvis organları ve duvarlarından, böbreklerden, böbreküstü bezleri ve karın duvarının büyük bölümünden gelen derin lenf damarlarını taşırlar. Trunci intestinales mide, bağırsaklar, pankreas, dalak ve karaciğerin alt yüzünden gelen lenf damarlarını taşırlar. Ductus thoracicus’un pars abdominalis, pars thoracica ve pars cervicalis bölümleri vardır, clavicula’nın üst kısmında öne doğru bir kavis yapar (arcus ductus thoracici) ve angulus venosus sinistra’ya açılır.
Truncus (ductus) lymphaticus dexter : Boyun kökünde yerleşmiştir, ortalama 1.3 cm uzunluktadır. Sağ angulus venosus’a açılır. Truncus jugularis dexter vasıtasıyla baş-boynun sağ yarısından, truncus subclavius dexter ile sağ üst ekstremiteden, truncus bronchomediastinalis dexter ile toraksın sağ yarısından, sağ akciğerden, kalbin sağ yarısı ve karaciğerin üst yüzünden lenf damarları alır.
Lenfatik sistem kanser hücrelerinin metastazında önemli bir yoldur. Lenfe karışan bir kanser hücresi lenf nodunda kolayca takılıp üreyebilir. Kanser hücreleri lenfatik damarların tıkanmasına ve ödeme neden olabilirler. Radikal mastektomi gibi ameliyatlarda çok sayıda lenf düğümünün çıkarılması sonucu lenf akımı yetersiz kalır ve üst ekstremitede ödeme yol açabilir.