Demans başka bir deyişle Türkçe ismiyle Bunama neden olur? Demans hastalığı beyindeki bir hayli bölgede görülebilen asap hücrelerinin zararını kapsamaktadır. Demans, etkilenen beyin alanına bağlı olarak insanları farklı biçimde etkilemektedir.
Demans hastalığı sıklıkla iştirak ettikleri şeylerle, sözgelişi, beynin etkilenen kısmı veya giderek makûsa gitmeleri ilerleyici demans ile gruplandırılır. İlaçlara veya vitamin yetersizliklerine verilen tepkinler gibi bir ekip durumlar demans hastalığını geliştirebilir. 1
Mertebeli Demans Bunama Hastalığı Nedenleri
İlerleyen ve tersine çevrilebilen demans tipleri şunları içermektedir:
Alzheimer hastalığı: 65 yaş ve üzerindekilerde, Alzheimer hastalığı demansın en yaygın nedeni olarak görülmektedir.
Alzheimer hastalığının nedeni bilinmemekle beraber, plaklar ve sıkıntılar çoklukla Alzheimer hastalığını tetiklemektedir. Bazı genetik etmenler de insanların Alzheimer hastalığına yakalanma rizikonunu arttırabilir.
Vasküler bunama: Demans hastalığının ikinci en yaygın tipidir ve beyninize kan sağlayan damarların hasar görmesi neticesi ortaya çıkmaktadır. Kan damarı meseleleri, felç veya diğer kan damarı şartlarından da kaynaklanabilir.
Lewy cisimcikli demans: Lewy cisimcikli demans, Alzheimer hastalığı ve Parkinson hastalığı bulunan kişilerin beyinlerinde bulunan anormal protein kümeleridir. Bu, ilerleyici demans hastalığının daha yaygın olan tiplerinden biridir. 2
Frontotemporal demans: Beynin frontal ve temporal loblarındaki sinir hücrelerinin parçalanması dejenerasyonu, genellikle kişilik, davranış ve dil ile ilişkili alanlarla karakterize olan bu demans tipini ortaya çıkarır. Diğer demans hastalıklarında olduğu gibi, nedeni bilinmemektedir.
Karışık demans: 80 yaş ve üzerindeki demanslı fertlerin beyinlerine yapılan otopsi çalışmaları, birçoğunun Alzheimer hastalığı, vasküler demans ve Lewy cisimcikli bunama kombinasyonuna sahip olduğunu göstermiştir. Karışık demansın belirtileri ve rehabilitasyonları nasıl etkilediğini belirlemek için çalışmalar devam etmektedir. 3
Demans Bunama Hastalığı ile İrtibatlı Diğer Bozukluklar
- Huntington hastalığı
- Travmatik beyin hasarı
- Creutzfeldt-Jakob hastalığı
- Parkinson hastalığı 4
Demans Bunama Hastalığı Belirtilerinin Yaşandığı Diğer Sıhhat Şartları
Demans veya demans hastalığı benzeri belirtilerin bazı nedenleri rehabilitasyon ile tersine çevrilebilir.
Enfeksiyonlar ve bağışıklık sistemi bozuklukları: Demans benzeri belirtiler, vücudunuzun bir enfeksiyonla mücadele teşebbüsü olan ateş veya diğer yan tesirlerden kaynaklanabilir. Vücudun bağışıklık sisteminin sinir hücrelerine saldırması neticeninde ortaya çıkan multipl skleroz gibi vaziyetler demans hastalığına kapı aralayabilir. 5
Metabolik problemler ve endokrin anormallikler: Tiroid problemleri, düşük kan şekeri hipoglisemi, çok az veya fazla sodyum, kalsiyum veya B-12 vitamini emme kabiliyeti yetersiz kişiler demans benzeri belirtiler geliştirebilir.
Beslenme yetersizlikleri: Yeterli sıvı almama dehidrasyon; kronik alkolizm hastalarında yaygın olan yeterli miktarda tiamin vitamin B-1 almama; perhizinize B-6 ve B-12 vitaminleri tedarik etmemek demans benzeri belirtilere kapı aralayabilir. 6
İlaçlara reaksiyon: Bir ilaca reaksiyon veya çeşitli ilaçların etkileşimi demans benzeri belirtilere kapı aralayabilir.
Subdural hematom: Düşme sonrasında yaşlılarda yaygın olarak görülen beynin örtüsü arasındaki kanama demans benzeri belirtilere kapı aralayabilir.
Zehirlenme: Pestisit ve mermi gibi diğer ağır zehirli maddelere, içki bağımlılığı veya rekreasyonel ilaç kullanımı gibi ağır metallere maruz kalma demans belirtilerine sebep olabilir. Belirtiler rehabilitasyon ile beraber çözülebilir. 7
Beyin urları: Seyrek de olsa demans, bir beyin urunun kapı araladığı hasardan da kaynaklanabilir.
Anoksi: Hipoksi isimi verilen bu vaziyet, uzuv dokularının yeterli oksijen almadığında ortaya çıkmaktadır. Anoksi şiddetli astım, kalp krizi, karbon monoksit zehirlenmesi veya başka nedenlerle ortaya çıkabilir.
Normal basınçlı hidrosefali: Beyindeki genişlemiş ventriküllerin kapı araladığı bu vaziyet, yürüme problemlerine, idrar zorluğuna ve bellek kaybına kapı aralayabilir.
Bir hayli etken demans hastalığına sebep olabilir. Yaş gibi bir takım etkenlerde ise riziko çok daha büyüktür. Diğerleri, rizikonuzu azaltmak için üzerinde dikkat edilebilir vaziyetlerdir. 8
Değiştirilemeyen Risk Faktörleri
- Yaş: Risk, yaş ilerledikçe, bilhassa 65 yaşından sonra artar. Ancak, demans yaşlanmanın normal bir parçası değildir ve demans, genç insanlarda da oluşabilir.
- Aile öyküsü: Demans öyküsü olma durumu sizi daha fazla risk altına sokar. Belirtilerin genetik değişinim sebebiyle olup olmadığını belirlemek için testler yapılmaktadır.
- Down Belirtisi: Orta yaşa gelince, Down belirtili birçok insan erken başlangıçlı Alzheimer hastalığını geliştirir.
- Hafif bilişsel bozukluk: Bu durum günlük işlev kaybı olmaksızın yaşanan hafıza zorluklarını içermektedir. Kişileri demans riskine sokabilir. 9
Değiştirilebilen Risk Faktörleri
- Alkol tüketimi: Çok miktarda alkol tüketiyorsanız demans riski daha yüksek olabilir.
- Kardiyovasküler risk faktörleri: Bunlara yüksek tansiyon hipertansiyon, yüksek kolesterol, arter duvarlarındaki yağ birikimi ateroskleroz ve obezite dâhildir.
- Çöküntü: Daha iyi anlaşılmamış olmasına karşın, geç yaştaki çöküntü demans gelişimine kapı aralayabilir.
- Diyabet: Şeker hastalığınız varsa ve kontrol altına alınmazsa demans riskinde artış olabilir.
- Sigara içmek: Sigara, demans ve kan damarı vasküler hastalıkları geliştirme riskinizi artırabilir. 10
Demans Bunama Hastalığı Nedir?
Demans hastalığı, hafıza kaybı, kişilik farklığı ve beynin hastalık veya travmasına kapı aralayan zayıf entelektüel işlevler de dâhil olmak üzere bazı belirtilerin oluşturduğu bir hastalıktır. Bu farklıklar normal yaşlanmanın bir parçası değildir ve günlük hayatı, bağımsızlığı ve ilişkileri etkilemek için oldukça ağır olabilmektedir. Demans hastalığının en yaygın tipi Alzheimer hastalığı olmakla birlikte, vasküler ve karışık demansı da içeren birçok başka formu da bulunmaktadır.
Demans ile birlikte iletişim, öğrenme, anımsama ve problem çözme ile ilgili bariz bir düşüş yaşanmaktadır. Bu farklıklar zamanla hızlı veya çok yavaş bir hale gelebilir.
Demansın ilerlemesi ve neticesi değişmektedir, ancak büyük ölçüde demans tipi ve beynin hangi bölgesini etkilendiğine göre belirlenmektedir. Tanı ne olursa olsun demans belirtilerini yavaşlatmaya veya belirtileri önlemeye yardımcı olmak için bol miktarda yapabileceğiniz şeyler bulabilir ve hayattan hoşlanmaya devam edebilirsiniz. 11
Demans Bunama Belirtileri
Demans nasıl anlaşılır? Olası demans bunama başlangıcı ve sonrası belirtileri şunları içermektedir:
- Son bellek kaybı: sözgelişi, aynı suali tekrar tekrar sorma
- Bilinen görevleri bitirme zorluğu: sözgelişi, bir içeceği hazırlama veya yemek pişirme
- İletişim meseleleri: dil konusunda zorluklar, kolay sözcükleri unutmak veya yanlış kelimeleri kullanmak
- İstikamet bulmada mesele hayata: sözgelişi, önceden tanıdık bir sokakta kaybolma
- Soyut düşünce ile alakalı sorunlar: örneğin para ile hesap yapmak
- Eşyaları bulamama: örneğin, anahtar veya cüzdan gibi günlük öğelerin yerini unutmak
- Ruh hali farklıkları: ani ve izah edemeyen bakış açısı veya eğilim farklıkları
- Kişilik farklıkları: kişinin asabi, kuşkulu veya korkulu hale gelmesi
- İnisiyatif kaybı: bir şeyler başlatmak veya bir yere gitmekten için alakasız olmak 12
Demans Bunama Tedavisi
Demans nasıl geçer? Bazı demans olayları, tedavi edilebilen tıbbi şartlardan kaynaklanır ve tedavi zihni işlevlerin bir bölümünü veya tamamını geri getirebilir. Ancak çoğu kez demans tersine çevrilemez. Rehabilitasyon edilebilen tıbbi koşullar şunlardır:
- B12 vitamini eksikliği için vitamin alma
- Hipotiroidizm için tiroid hormonlarını alma
- Bir beyin urunun operasyon ile alınması
- Bellek kaybına veyahut kafa karışıklığına kapı aralayan ilaçları almama veya değiştirme
- Enfeksiyonu rehabilitasyon etmek için ilaçlar alma
- Çöküntü rehabilitasyonu için ilaç alma
[affiliate_news id=”3283″]
Diğer rehabilitasyon metotları arasında palyatif bakım kişinin yalnızca fiziksel değil zihni ve tinsel olarak da hayat kalitesini artırmayı amaçlayan bakım, gelecekle alakalı tasarılar yapma ve hanede tedavi yolları bulunmaktadır. 13
Demans için hangi doktora gidilir: Nörologlar, gerontologlar, nöropsikologlar ve bazı psikiyatrlar hastanın birinci basamak doktoruna ek olarak demans hastalığını teşhis ve tedavi edebilir. Hastanın enfeksiyon veya ur gibi tedavi edilebilir bir nedeni varsa, çeşitli uzmanlara müracaat edilebilir. 14