Herpes Simpleks (Uçuk)
Herpes simpleks virüsleri (HSV-1, HSV-2) insanda en sık görülen enfeksiyon etkenlerden biridir. Belirtisiz de geçirilebilen birincil enfeksiyonun ardından, dolaşımda antikor varlığına rağmen, virus latent olarak kalıp, ileri dönemlerde ikincil enfeksiyonlar ortaya çıkarabilmektedir. İnsanlar HSV tip 1 ve HSV tip 2’yi taşırlar. Virüs içeren salgılar ile doğrudan değinme sonucu hastalık bulaşabilir. HSV tip 1’in genellikle dudakta, tip 2’nin ise genital bölgede hastalık oluşturur ancak iki tip de her bölgede deri döküntüsü yapabilir.
Birincil enfeksiyon daha çok çocuklarda görülür, kliniği daha ağır ve uzun sürelidir. Birincil enfeksiyondan sonra virüs sinirlere uyur halde yerleşir. Darbeler, enfeksiyon, adet dönemi, stres, yorgunluk ile hastalık tetiklenebilir.
Herpes enfeksiyonu, körlüğe neden olan başlıca enfeksiyöz hastalıklardan biridir. Hastalık bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde (kanser hastaları gibi) daha şiddetli ve yaygın seyreder. İkinci atak geçiren hastaalrın çoğunda yaklaşık 6 saat önce yanma, batma, kaşıntı gibi belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtileri kızarıklık ve şişlik zemininde su dolu kabarcıkların (vezikül) oluşumu izler.
Tanı için taze bir vezikül tabanından bistüri ile örnek mikroskopta incelenir. Herpes simpleks virüse karşı serum antikorları klinik tanıda yardımcı değilidir çünkü sadece kişinin virus ile daha once karşılaşmış olduğunu gösterir.
Lezyonlar tipik olarak eritemli ve öedemli zemin üzerinde grup halinde veziküller şeklinde deri ve mukozanın her yerinde ama en çok ağız, dudaklar, konjonktiva, kornea ve genital bölgeye lokalizedirler. Sonraki ataklarda, ortalama 6 saatten az süren, yanma, batma, kaşıntı gibi belirtilerin ardından veziküller görülür ve özellikle burun, kulaklar veya parmaklara yerleşen lezyonlarda ağrı yakınması baskındır. Tam iyileşme başlangıçtan 8-12 gün sonra görülür. Genelde iz bırakmadan iyileşir.
- Genital herpes: Çok sık görülen ve cinsel yolla bulaşan bir deri hastalığıdır. Ağrılıdır ve tedavi edilmezse 2-3 hafta devam eder. Karakteristik olarak genç erişkinlerde vulva, vagina veya penise yerleşim gösterir. Deri lezyonları ile birlikte, ateş, halsizlik, ağrılı lenf bezi büyümesi saptanır.
- Herpetik dolama: Derideki bir çatlaktan veya zedelenmeden HSV’nin girmesi ile ortaya çıkan, ağrı, ödem, eritem ile karakretize bir klinik tablodur. Genellikle sağlık personelinde görülür.
HSV-2 enfeksiyonu yeni doğanda ciddi yaygın hastalığa neden olabilir. HSV ender olarak ensefalite yol açabilir.
- Ekzema herpetikum: HSV enfeksiyonunun bir komplikasyonu olup, şiddetli ekzema ile birlikte seyreder. Atopik dermatit, pemfigus foliaseus, Darier hastalığı olan kişilerde gelişen yaygın HSV enfeksiyonudur. Sistemik bulgular (ateş, halsizlik, baş ağrısı gibi ) ile yüz ve gövdede yaygın veziküller ve püstüller ortaya çıkar, ölümcül olabilir.
HSV enfeksiyonunda tanı viral kültür ve biyopsi bulguları ile konabilir. Tzanck testi tanıya yardımcıdır. Ayırıcı tanıda herpes zoster, varicella, başka nedenlerle ortaya çıkan genital ülserler düşünülmelidir.
HSV ile ikincil enfeksiyonların kliniği daha hafif seyreder, veziküller daha küçüktür, daha çok gruplaşma eğilimindedir, prodromal belirti yoktur. 7-10 gün içinde iz bırakmadan iyileşir.