Polikistik over sendromu (PKOS) üreme çağındaki bayanlar ortasında sık görülen hormonal bir hastalıktır. PKOS’lu bayanlar az yahut uzun müddetli adet devirleri yahut çok erkeklik hormonu (androjen) düzeylerine sahip olabilir. Yumurtalıklar, çok sayıda küçük sıvı toplaması (foliküller) geliştirebilir ve tertipli olarak yumurta salmaz.
PKOS’un kesin nedeni bilinmemektedir. Kilo kaybı ile birlikte erken teşhis ve tedavi, tip2 diyabet ve kalp hastalığı üzere uzun vadeli komplikasyon riskini azaltabilir.
Belirtileri
PKOS’un belirti ve bulguları ekseriyetle ergenlik devrinde birinci adet periyodu sırasında ortaya çıkar. Bazen PKOS daha sonra, örneğin kıymetli tartı artışına karşılık olarak gelişir.
PKOS’un belirti ve semptomları değişkendir. Bu belirtilerden en az ikisini yaşadığınızda PKOS tanısı konulur:
Sistemsiz devirler. Seyrek, sistemsiz yahut uzun müddetli adet döngüleri PKOS’un en yaygın belirtisidir. Örneğin, yılda dokuzdan daha az periyot, periyotlar ortasında 35 günden fazla ve olağandışı derecede ağır periyotlar olabilir.
Çok androjen. Yüksek düzeydeki erkeklik hormonu, çok yüz ve beden kılları (hirsutizm) ve bazen şiddetli akne ve erkek tipi kellik üzere fizikî belirtilere neden olabilir.
Polikistik yumurtalıklar. Yumurtalıklarınız genişleyebilir ve yumurtaları saran foliküller içerebilir. Sonuç olarak, yumurtalıklar sistemli olarak çalışmayabilir.
PKOS belirti ve semptomları obezseniz ekseriyetle daha şiddetlidir.
Ne vakit doktora görünmeli?
Adet döneminizle ilgili tasalarınız varsa, kısırlık yaşıyorsanız yahut hirsutizm, sivilce ve erkek tipi kellik üzere berbat androjen belirtileri varsa hekiminize görünün.
Nedenler
PKOS’un kesin nedeni bilinmemektedir. Bir rol oynayabilecek faktörler şunlardır:
Çok insülin. İnsülin, pankreasta üretilen ve hücrelerin bedeninizin birincil güç kaynağı olan şeker kullanmasını sağlayan hormondur. Hücreleriniz insülinin tesirine direnç kazanırsa, kan şekeri seviyeleriniz yükselebilir ve bedeniniz daha fazla insülin üretebilir. Çok insülin androjen üretimini artırabilir ve yumurtlamada zorluğa neden olabilir.
Düşük dereceli inflamasyon. Bu terim, beyaz kan hücrelerinin enfeksiyonla savaşmak için unsur üretimini tanımlamak için kullanılır. Araştırmalar PKOS’lu bayanların, kalp ve kan damarı sorunlarına yol açabilen androjen üretmeye yönelik polikistik yumurtalıkları uyaran bir çeşit düşük dereceli iltihaplanma olduğunu göstermiştir.
Kalıtım. Araştırma, birtakım genlerin PKOS ile irtibatlı olabileceğini göstermektedir.
Çok androjen. Yumurtalıklar olağandışı derecede yüksek seviyede androjen üreterek hirsutizm ve akneye neden olur.
Komplikasyonlar
PKOS komplikasyonları şunları içerebilir:
Kısırlık
Gebelik diyabeti yahut gebeliğe bağlı yüksek tansiyon
Düşük yahut erken doğum
Alkolsüz steatohepatit – Karaciğerde yağ birikmesinden kaynaklanan önemli bir karaciğer iltihabı
Metabolik sendrom – Yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri ve olağandışı kolesterol yahut trigliserit seviyeleri üzere kardiyovasküler hastalık riskinizi değerli ölçüde artıran bir dizi durum
Tip 2 diyabet yahut prediyabet
Uyku apnesi
Depresyon, anksiyete ve yeme bozuklukları
Olağandışı uterin kanama
Rahim zarı kanseri (endometriyal kanser)
Obezite PKOS ile bağlıdır ve hastalığın komplikasyonlarını kötüleştirebilir.