Labour Rights
Türkçe
Hollanda’da işçi hakları
Açıklama tarihi: 2014 kisi
Eğer çalışanlar olarak haklarımızı bilmezsek eziliriz. Özellikle yabancı (başka ülkelerden gelmiş) çalışanlar daha sık suistimal edilir. Bunun nedenlerinden biri ana dillerinde işçi haklariyla ilgili bilgiye kolayca ulaşamamalarıdır. Bu vasıtayla bunu değiştirmeyi ve çalışanlar arasında dayanışmayı artırmayı ve böylece biz işçileri sömürmeye çalışan işverenlere karşı kendimizi daha iyi korumayı amaçlıyor ve umuyoruz. Bu açıklamayı diğer meslektaşlarınla da paylaş.
Sitemizde bu açıklama birçok dile çevrilmiş olarak vardır. Eğer bu açıklamanın sitemizde bu dillerden başka bir dilde de yer almasını istersen bunu bize gönderebilirsin.
Aşağıda sıralanmış olan haklar bizim temel haklarımızdır daha fazlasi için de mücadele etmeliyiz.
Çalışma saatleri ve paydoslar:
- Yasal çalışma saatleri 1 günde 12 saat ve 1 haftada en fazla 60 saattir. Eğer 1 haftada 60 saat çalışıyorsan bu kompanse edilmelidir. 4 haftalık bir dilime bakıldığında haftalık çalışma süreleri 55 saati geçmemelidir, 16 haftalık bir dilimde ise çalışma saatleri haftada 48 saati geçmemelidir.
- 5,5 saat kesintisiz çalıştıktan sonra kanunen yarım saat paydos hakkın vardır ve bunu kullanmalısın. Eğer çalışma günün 10 saat ise paydos 45 dakikadır. Bunu 10 saatlik iş günü içinde 3 kere 15 dakika olarak da kullanabilirsin. İş veren bu paydosu ödemek zorunda değildir.
Sağlık ve Güvenlik
- işveren çalışanlarının sağlığı ve güvenliğini korumak için gerekli önlemleri almak zorundadır. İş veren güvenli bir çalışma ortamı sağlamak, kullanılacak alet ve makinelerin güvenli olmasını sağlamak, makinelerin çalışmasıyla ilgili gerekli bilgi ve talimatı temin etmek işçileri bu konuda eğitmek ve tehlikeli maddelerle çalışılıyorsa gereken önlemleri almak zorundadır.
- Eğer sağlık problemlerinden dolayı çalışamıyorsan hasta kalma hakkın vardır. Kontratına göre hastalıkta olduğun müddetçe alacağın maaşın da değişir. Pek çok kontratta hastalığın ilk günü ödenmez diye karara bağlanmıştır. Buna wachtdagen denir.
- Hasta olduğunda iş verenin sana “neyin var” diye sorma hakkı yoktur. Tabiki sen istersen anlatmakta serbestsin ama işverenin seni bu konuda zorlamaya hakkı yoktur.
Maaş
- 23-67 yaş arası çalışanlar için asgari ücret kanunen 8 saatlik iş günü ve 40 saatlik çalışma haftası baz alınırsa saat başı brüto 8,63 euro, günlük 69,01 euro, haftalık 345,05 euro ve aylık 1495,20 eurodur. Eğer maaşlı çalışmıyorsan en azından bu hesaba göre paranı almalısın.
Kontrat
-
Normal şartlar altında sözlü yapılmış bir kontrat da kanunen yazılı kontratla aynı bağlayıcılığı taşır ama sözle yapılmış bir anlaşmanın ispati zordur. Bundan dolayı her zaman yazılı bir metin elinde olmasını sağlamalısın. Bu kağıt üzerinde olabileceğı gibi mail ya da SMS de olabilir. Ayrıca işverenin sana ne zaman işe başlaman gerektiğini, ne kadar saat, hangi koşullarda, ne zamana kadar, ne kadar maasla çalışman gerektiğini ve hangi işi yapman gerektigini kağıt üzerinde bildirmek zorundadır.
-
İşten çıkarılma durumunda işvereninin sana yazılı olarak işten çıkarılma sebebini bildirmesi gerekir. Eğer bunu yapmamişsa kontratın hala geçerlidir ve işveren senin maaşını ödemeye devam etmek zorundadır. Ani işten çıkarılma sadece deneme periyodu içinde ya da eğer cok önemli ve geçerli bir neden varsa yapılabilir.
-
Oturumu olmayan insanların da kanunen emeğinin karşılığını almaya ve sağlıklı ve güvenli koşullarda çalışmaya hakkı vardır. ( Ama iş verenler oturumu olmayan insanları çalıştıramaz)
Nul-uren kontrat
- Hollanda’da Nul-uren kontrat diye bir kavram/uygulama vardır. Bunun anlamı eğer iş veren isterse (en az 3 saat olmak koşuluyla) çalışmak zorundasin. İşten ayrılmak istediğinde bunu en az 1 ay önceden bildirmek zorundasın. Tabiki istersen hemen işten ayrılmayı deneyebilirsin ama önceden haklarını iyi araştır ki seni nelerin beklediğini bilerek kararını ver.
- Ama çok daha önemli bir uygulama vardır. Eğer bir işçi 3 ay boyunca sürekli kontratında belirlenen saatten daha fazal saat çalışıyorsa kontratı otomatikmen bu sürede çalıştığı saat nekadarsa o kadarlık bir kontrata dönüşür.
Hollanda’da yaşayan ( başka ülkelerden gelmiş) çalışanlar için birkaç öneri:
- Kağıt evrak işlerini iyi düzenle. Maaş kağıtlarını (bir dosyada) muhafaza et, çalıştığın saatleri düzenli yaz ve huhafaza etç İşverenden gelen mektup ya da mail gibi bütün yazılı belgelari sakla. Çalışmış olduğun bütün iş yerlerinin adreslerini ve kimin için çalıştığını not et ve bunları iyi sakla.
- Pasaport, çalşma izni vb gibi önemli evrakları asla başkalarına verme. Bunlar senin adına onemli belgelerdir ve üçüncü şahıslar bunları kullanarak sana baskı, şantaj vb yapabilir.
- Tam olarak anlamadığın hiçbir kağıdın altına imzanı atma. Senin anlayacağın bir dilde açıklama iste ve avukat yardımına ihtiyacın olup olmadığını iyi düşün.
- Yeni bir işe başladığında en kısa zamanda çalışma arkadaşlarınla kontağa geç. Örneğin birbirinizin telefon numaralarınızı alın.İşteki gelişmeler hakkında konuşmaya çalışın. Çünkü birlikte zorluklara karşı direnmek daha kolaydır.
- Kontratın bitiminden sonra eğer varsa ödenmemiş ücretlerin örneğin tatil paran ( ki bu bruto maaşının % 8 idir) ve/ veya kullanmadığın tatil günlerinin telafi edilmesine , sana ödenmesine dikkat et.
- Büyük bir ihtimalle çalıştığın işin CAO (collectieve arbeidsovereenkomst=toplu iş sözleşmesi) kurallarına bağlıdır. Eğer işçi bulma kurumları vasıtasıyla çalışıyorsan bu işçi bulma kurumu toplu iş sözleşmesi kurallarına (CAO voor Uitzendkrachten) bağlıdır.En yeni/düzeltilmiş halini İngilizce, Hollandaca ve Polonyaca olarak http://www.abu.nl/publicaties/ web sitesinde bulabilirsiniz.
- Çoğu çalışanların bakım ödeneği (zorgtoeslag) alma hakkı vardır. Aylık alacağın bu ödenek neredeyse sağlık sigortanın yarısı kadardır. Bunun için http://www.toeslagen.nl sitesinden başvuru yapabilirsiniz.
- Çaliştığın her işverenden yıllık maaş beyanı (jaaropgave) almaya dikkat et, bununla vergi formülünü doldurup vergiden fazla ödenmiş para varsa geri alma imkanın olabilir. Vergi formüllerini şu site vasıtasıyla bulabilirsin: http://www.belastingdienst.nl İngilizce http://www.bealstingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontenten/belastingdiesnt/individuals/
Almanca http://www.belastingdienst.deutsch/
Bu açıklama 2014 ün eylül ayında yazılmıştır. Sen bunu okuduğunda bazı şeyler değişmiş olabilir. Bundan dolayı her zaman yeni gelişmeleri takip et.
Daha fazla açıklamayı sitemizde bulabilirsin: https://labourrights.vrijebond.org
Eğer diğer çalışanlarla karşılıklı destek ve dayanışma amaçlı konuşmak istersen bizimle kontak kurabilirsin.
Adresimiz:
Anarchistische Groep Amsterdam – Vrije Bond
Postbus 16521
1001 RA Amsterdam
Ya da her Cumartesi saat 14.00 ile 18.00 arası kütüphanemize gelebilirsin. Adresi Eerste Schinkelstraat 14-16, Amsterdam
Vrije Bond