Tanzimat şiirinde şekil eski, öz yenidir.
o Divan edebiyatının ölçü, kafiye, nazım birimi gibi şekil özellikleri aynen korunarak bu şekiller içinde edebiyatımızda ilk defa sosyal ve felsefi konular işlenmiştir.
o Tanzimat'ın birinci döneminde "Sanat toplum içindir." görüşü benimsenerek "Şiirin konusu sosyal olmalıdır." denirken Tanzimat'ın ikinci döneminde "Sanat sanat içindir." görüşü benimsenmiştir.
o "Kafiye göz için mi, kulak için mi?" tartışması yapılmıştır.
o Bu dönemde ilk defa şiirin kaynağı araştırılmış ve buna bilimsel açıklamalar getirilmeye çalışılmıştır.
o Ziya Paşa "Şiirimizin kaynağı divan şiiridir." derken; Namık Kemal de "Şiirimizin kaynağı halk şiiridir." demiştir.
o Şiirde köklü şekil değişikliklerinden çok şekil değişikliği denemeleri yapılmıştır.
o Özellikle Tanzimat edebiyatının ikinci dönemindeki bu çabalar daha sonraki yıllarda Servet-i Fünun edebiyatını doğurmuştur.