Ancak operasyon ancak müttefik kuvvetlerin eylemlerinin yetkin liderliğinin yanı sıra tam bir stratejik ve operasyonel sürpriz olsaydı gerçekleştirilebilirdi. Ancak Çanakkale Boğazı'nı filo (başlangıçta planlandığı gibi) imkansız olduğu ortaya çıktı ve daha sonra başarısı sadece filo ve iniş gücü arasındaki dikkatli etkileşim, artan karmaşıklık ortamında bir komuta becerisi ile mümkün oldu.
Çanakkale Boğazı-Gelibolu Operasyonu 19 Şubat 1915 - 9 Ocak 1916 Bulgaristan-Yunanistan meselesi ile yakından bağlantılıydı ve Birinci Dünya Savaşı'nın bu en önemli stratejik operasyonunun nihai başarısı, Bulgaristan ve Yunanistan'ın pozisyonu mücadelesinin sonucuna bağlıydı.
Bu nedenle, operasyona hazırlanmakta olan Büyük Britanya Yüksek Askeri Konseyi, Fransızlarla birlikte askerlerin görevden alınmasına ve Yunan adaları üzerinde İmbros, Tenedos ve Lemnos üsleri kurulmasına karar verdi. Türkiye-Bulgaristan sınırındaki en güçlü Balkan devletinin konumuna da aynı derecede önem verildi. Kesin olarak, bölgesel Balkan güçlerinin etkisi, Avrasya’nın ana jeo-stratejik noktası olan Boğaz ve Çanakkale Boğazı’nın uyruğunu çözmek için belirleyici bir öneme sahipti.
Yunanistan ve Çanakkale operasyonunun diplomatik eğitimindeki rolü.
Yunanistan'ın konumu, İngilizleri Çanakkale Boğazı operasyonu örgütlemesi için büyük ölçüde bastırdı. Yunanistan operasyon sırasında müttefik kuvvetlere ada altyapısı sağlamıştır. Aynı zamanda, Bulgaristan'ın konumu operasyonun uygulanmasının zamanlamasını ve parametrelerini önemli ölçüde etkiledi.
İdeal olarak, müttefikler her iki Balkan ülkesini kendi taraflarına kazanmaya çalıştı.
Ancak Balkan savaşlarının sonucundan doğan Sırp - Bulgar - Yunan ihtilafının çözümü olmadan, bu mümkün değildi. İtilafçı'nın son diplomatlarının üstesinden gelme girişimleri hem eşikte hem de Çanakkale operasyonunda yapıldı.
Operasyon hazırlığı sırasında, İngiltere Dışişleri Bakanı E. Gray 23. 01. 1915, Yunanistan'a (Küçük Müttefik İtilaf Sahibi olan Sırbistan’a aktif yardım karşılığında), Küçük Asya’da bölgesel satın alımlar teklif etti. Aynı zamanda, Bulgaristan, Sırbistan ve Yunanistan'ın iddialarının yerine getirilmesi durumunda Bulgarların tazminat alacağına dair güvence verdi - Makedonya'da.
Yunanistan Başbakanı E. Venizelos önerileri "gülünç" olarak nitelendirdi ve Ocak ayında 24 ve 30’in mutabakatlarında 1915’in Kral Konstantin’e yaptığı açıklamada, Yunanistan’ın dünya savaşına hemen girişinde ısrar etti: ideal amaç bir neo-Bizans imparatorluğu oluşturmaktı. İmparatorluğun başkenti - Konstantinopolis - İngiltere, Fransa, Rusya ve Yunanistan için tökezleyen bir blok oldu.
İngiliz diplomasisi D. Lloyd George ve Winston Churchill, savaş sırasında bile, müttefikleri - Fransa (dolaylı) ve Rusya'ya (doğrudan) karşı yöneldi. Ancak, akut birleşik çatışma, Alman bloğunun zaferiyle dolu olduğu için bundan kaçınmaya çalıştılar - İngilizler, Balkan ülkelerinin çıkarlarını bir “pazarlık çipi” olarak kullanmaya çalıştı.
Birinci Lord Amiralliği Winston Churchill ve İlk Deniz Lordu D. Fisher.
Aslında, bu Birinci Dünya Savaşı sırasında ortaya çıkan ilk karşılıklı çatışmadı - ve Osmanlı İmparatorluğu'nun kaderi sorununun çözümüyle ilgileniyordu. Özü, Boğazların ve Konstantinopolis'in “uluslararasılaştırılması” mı yoksa Rusya'nın gücüyle mi (Fransa ve İngiltere'nin çıkarlarıyla birlikte) gidecekleriydi.
D.Lloyd George
Fransa ile İngiltere arasında Rusya ile olan çatışmaya ek olarak, Fransa ile İngiltere arasında da bir çatışma vardı - "Alman militarizmi" karşısındaki zaferden sonra parlak bir şekilde vurgulandı ve önceki tarihsel Avrupa ve dünyada bu güçler arasındaki rekabet.
Konstantinopolis'teki (daha az bir ölçüde) ve Balkanlardaki Fransız diplomatların (daha büyük ölçüde), çok uzun zaman önce Rus politikasına odaklanmak için kullanıldıkları söylenirse, o zaman Rus-İngilizce yakınlaşmasının gerçeğinin korunmasının doğal olduğu İngiliz diplomatlar için Kural olarak, Rus karşıtı Balkan ülkeleriyle temasta bulunuyor.
Evet, ve farklı Balkan ülkelerinde İtilafçıların gücü aynı değildi. 3'in Yunanistan - Fransa, İngiltere ve Rusya'nın tarihsel koruyucu güçleri - 2, Yunanistan'ın bağımsızlık kazanması için nesnel olarak Rusya'dan daha az oynadıkları gerçeğine rağmen, ilk sırada yer aldı, ancak çeşitli nedenlerden dolayı Yunanistan'da baskın bir konuma sahiplerdi. Fransa sadece krediler ve silah siparişleri ile ilgili olarak Sırbistan’a ilgi duyurken, İngiltere Sırbistan’la daha az ilgilendi. 80-90'den Bulgaristan XIX yüzyıl. Avrupalı politikacılara göre, bu ülkeye yarımadada başrol rolü atanan hem Avusturya hem de Rus’un yanı sıra İngiliz ve Rus etkisinin olduğu bir mücadele alanı haline geldi.
Ve, Rus ve İngiliz siyasetinin düşmanlığı olmasa da, heterojenlik, kaderî Çanakkale operasyonunun arifesinde çok eski olan Yunanistan ve Bulgaristan'da (Sırbistan savaşa çoktan katılmıştı) kendini gösterdi. Hem Rusya hem de İngiltere, Balkan birliğinin arzu edilen restorasyonu göz önüne alındığında, Balkan tiyatrosunun önemini anladı. Ancak sonuncusu (her şeyden önce) Avusturya'ya (Rusya'nın bakış açısı) ve Avusturya, Almanya ve Türkiye'ye (uzun vadede ve Rusya'ya karşı) (İngiltere'nin bakış açısı) yönlendirilmiş olmalıydı. Kendi aralarında rekabet eden İtilaf güçleri, (esas olarak Bulgaristan'da), Almanya ve Avusturya'nın pozisyonlarına bağlı olarak, etkisinin önemli bir kısmını kaybetti.
İngiltere ve Rusya’nın (Fransa’nın yanında bulunan) donuk mücadelesini önceden belirleyen bir diğer husus ise Osmanlı İmparatorluğu ve Konstantinopolis’in kaderidir.
Konstantinopolis Fransa, Boğazlar'dan daha fazla ilgilendi. Boğazlar sorununa, kelimenin tam anlamıyla (yani, Rusya’nın Engelsiz Boğazlar’da, engelsiz bir biçimde yargılanma), hem İngiliz hem de Rus hâkimiyetinden, Konstantinopolis’in savunulması sorusunda olduğu gibi çok fazla ilgisi yoktu.
Tam tersine İngiltere, Konstantinopolis’e Boğazlar’dan daha kayıtsız olabilir - Boğazların sorunu, çıkarlarını etkileyen “birincil” sayılarla ilgili olmamasına rağmen, bu, o zamanın denizlerin metresi ve sömürge egemenliğinin, o zamanki katılımın üstesinden gelmeye hazır olduğu anlamına gelmiyordu. Rusya'nın Boğazlarında, filosunun Karadeniz'den serbest olarak çıkma ihtimalini aldı.
İngilizlere göre, çürüyen bir Türkiye yerine Rusya’ya "Karadeniz’in bekçisi" olan bir düşmanlığın rolü, Balkan Yarımadası’nın en güçlü, en enerjik ve yaşayabilir ülkesi olan Bulgarlar tarafından en iyi şekilde karşılandı.
Ancak Bulgaristan’ın Çar Ferdinand hükümeti sınırsız politikası, Bulgaristan’ın İkinci Balkanlar Savaşı’nın sorumluluğunu üstlendi ve Bulgaristan’ın Yunanistan ile Bulgaristan arasındaki siyasetçilerin dikkatini çekti - özellikle Yunanistan, özellikle de Çanakkale’nin operasyonları sırasında özellikle Doğu Akdeniz’in deniz gücü olduğu için.
Bu nedenle, bir filosu olan ve Gelibolu yarımadasını yakalamayı hayal eden Yunanistan ve Balkanlar'da en güçlü ordusu olan Bulgaristan, Avrupalıların arzulanan müttefikleriydi.
Rus diplomasisi, savaşın sonucundan bağımsız olarak, Bulgaristan’ın yardımının, Makedon topraklarının İshtib ve Koçhan’a (Varadar’a) devredilmesiyle sağlanabileceğine inanıyordu ve muzaffer bir savaş durumunda Bulgaristan, Sırp gizli başvurusu tarafından öngörülen tartışmalı bölgeyi aldı. - Şubat 2 29 Bulgaristan Antlaşması - Kavisli Palanca'nın kuzeyindeki Golem'in tepesinden Ohri Gölü'ne (Struga'nın dahil edilmesiyle).
Sırbistan bu hükümleri güvence altına almak zorunda kaldı.
Ancak Yunanlılar ve Sırplar, Bulgaristan'a toprak imtiyazlarına karşı çıktılar.
Eylül 1’in başlarında, Sırbistan Başbakanı N. Pasiç, İtilaf Devleti’nin, savaşın bu safhasındaki Hem cephelerde mevcut durum temelinde hem de Fiume ve Dalmaçya’ya Sırbistan’ı sağlayarak İtalya’yı Entente’den dışlama tehlikesi nedeniyle açıkça imkansız.
Nikola Pasic
İngiltere Dışişleri Bakanlığı, İtilaf yetkilerinin kendilerini yalnızca Bulgaristan lehine tazminatın istendiğine dair bir gösterge ile sınırlandırması gerektiğine ve Balkan devletlerinin kendilerini terk etmelerine, karşılıklı müzakerelerin boyutlarını belirlemeleri gerektiğine inanıyordu. Sırbistan'dan gönüllü imtiyazlara güvenmenin mümkün olmadığı açık. Yunanistan ile ilgili olarak, E. Gray, Bulgaristan'ın, bu tür güvencelerle güvence altına alınan, Bulgaristan'a taviz vermek istemediğini farketmediği saldırılarına karşı güvence verdiğini belirtti.
Bu nedenle, S.D. Sazonov'a göre, İngiltere, müzakerelerin sonuçlarından büyük ölçüde sorumluydu - Almanya ve Avusturya'ya karşı bir savaş olması, Yunanistan'ın dikkatsizliği nedeniyle, İngiltere’nin yakınlığına güvenerek, Türkiye ve Bulgaristan’la çatışmayı önlemek için çaba sarf etmek mümkün değil. .
Boğazların fırtınası arifesinde böyle bir durum ortaya çıktı - Müttefikler bu operasyonu diplomatik olarak hazırlayamadılar bile.
Çanakkale fırtınasının başlangıcında siyasi durumun nasıl görüldüğü hakkında, operasyonu hazırlarken göz önünde bulundurduğu W. Churchill'in dört görüşüyle gösterildi:
1) Konstantinopolis'ten önce İngiliz filosunun ortaya çıkması, Türkiye'nin Yunan ve Ermeni nüfusunun isyanına ve Müslümanların kendileri arasında Genç Türk hükümetine karşı bir harekete neden olması gerekirdi;
2) Bulgarların Adrianople'ye “kaçınılmaz” hareketini başlattı;
3) Rusya, Avusturya-Alman cephesindeki durumun ne kadar zor olursa olsun, St tapınağı üzerinde bir haç yerleştirmek için yer almaya zorlanacaktı. Sophia - yani İngiltere'nin Boğazları ve Konstantinopolis'i ele geçirme görevini tamamlamasına yardımcı olacak (aynı zamanda burada baskın pozisyon almaya yetecek güce sahip değil);
4) Çanakkale Boğazı'ndaki Türk kalelerinin düşmesi durumunda, Yunanistan silahlı kuvvetlerini İngilizlere devrederek İtilaf'a katılır.
Elbette, bu büyük ölçüde politik bir hesaplama değil, İngiliz siyasetinin durumun ideal gelişimi ile ilgili hayalleriydi.
Son öncül, Çanakkale operasyonunun özünü ilk aşamada anlamanın anahtarını içeriyor. Bir iniş gücü olarak kullanılan İngiliz birlikleri, Yunanistan üzerinde “ahlaki bir etkiye” sahip olacak ve onu operasyona dahil edeceklerdi.
Yunanistan, Çanakkale Boğazı'ndaki İngilizlerin operasyonunun en önemli hedefi olduğu için böylesine karlı bir jeopolitik müttefikin satın alınmasıydı.
Böylece, ilk olarak Çanakkale operasyonunun özü Yunanistan'ın (İngiltere'nin desteğiyle) Boğazlar ve Konstantinopolis'in (ikincisinin uluslararasılaşması ile) yakalanması sırasında, İngiltere ise Boğazlardaki Yunanlıları gösterip destekleyerek Ortadoğu'nun petrol bölgeleri üzerinde kontrol kazanmıştır.
Aslında, Çanakkale Boğazı operasyonu Rusya'ya karşı - daha doğrusu Boğazlarda hâkimiyetine karşı - gerçekleştirildi.
Bu, 24 Ocak 1915’in halihazırda Yunanistan’ın savaşa hemen katılması gerektiğini ve sadece Bulgaristan’ın Sırp imtiyazlarına itiraz etmemesi için Bulgaristan’ın davasına katılması uğruna değil, savaşa hemen katılması gerektiğini savunarak, E. Venizelos’un ruh halindeki ani değişimi açıklıyor ve çoğu gönüllü olarak Kavala'dan vazgeçer. Ocak 30 Kralı'na sunulan memorandumu, Küçük Asya'daki bölgesel satın almalara ve Yunanistan topraklarının gelecekte iki katına çıkacağı umuduna ayrılmıştı.
Yunanistan Başbakanı E. Venizelos
Aynı zamanda, S.D. Sazonov, İngilizlere Rusya'nın Gelibolu'nun Yunanistan tarafından işgalini engellemeyeceği bilgisini verdi; ancak Fransız ve İngiliz hükümetlerinin Yunanistan'ın Rus politikalarına ve Rusların Boğazlar üzerindeki çıkarlarına karşı çıkmalarını önlemeye yönelik önlemler almaları şartıyla. Fransa tarafından desteklenen Rus rezervasyonu, Yunan hükümetini büyük ölçüde hayal kırıklığına uğrattı.
Rusya İmparatorluğu'nun Dışişleri Bakanı S. D. Sazonov.
14’in Şubat ayında Atina’da İngiltere, Fransa ve Rusya’nın müzakereleri, Yunanistan’ı Sırbistan’ın yardımına gelmeye teşvik etmek için yürüttü (sözde iki müttefik bölünmenin gönderilmesiyle ilgili olarak, Bulgaristan’ın saldırısına karşı güvence altına alınmıştır), 2-çoklu teorisinin, Bölgelerin kazanımların pratik bir şekilde uygulanmasından önce artması çok büyük bir mesafedir ve Rumların Konstantinopolis'e izin vermesini istemeyen, ancak silahlı kuvvetlerini Avusturya ile mücadeleye çekmeye hazır olan Rusya'nın rızası olmadan sorunu çözmek mümkün olmayacaktır. Sonuç olarak, E. Venizelos Yunanistan’ın savaşa girmesini reddetti - ve bu reddetme, İtiraz edildiği gibi Romanya’yı kazanmayı başarıncaya kadar geçerli olacak. Yunanistan Başbakanı, Yunanistan'ın müttefikleri tarafından "delilik eylemi" olarak belirtilen koşullar üzerine savaşa girmesini istedi.
İngiliz Askeri Konseyi 26, Şubat 1915 toplantısında, İtilaf davasında Balkan Yarımadası'nın önemi üzerine yapılan görüşmede, şu ana kadar geliştirilen askeri harekatların ana tiyatrolarının rolünü ele alalım:
1. Rusya. Önümüzdeki aylarda Rusya'nın Almanya'yı başarıyla istila etmesini beklememeliyiz. Bununla birlikte, cephesinde çok önemli Alman kuvvetlerini birbirine bağlaması ve elinde tutacağı beklenebilir. Almanya'nın bir süre sonra, Rusya'ya karşı ihtiyaç duyduğu milyonlarca savaşçısını 1 hakkında batıya transfer edebileceğini varsaymak için hiçbir neden yoktur.
2. Fransız cephesindeki İngiliz-Fransız pozisyonları çok güçlüdür ve bypass trafiğine maruz bırakılamaz. Fransa'daki müttefik pozisyonları ve güçleri, savaşın başlangıcından çok daha önemli. Bu nedenle, Müttefikler en büyük ölçekte Alman saldırısını memnuniyetle karşılamalıdır. Onu kovma şansı elverişli olacak - ama başka pozisyonlara çekilmek için gerekli olsa bile, Almanlar için müttefiklerinkilerden daha büyük kayıplar iyi tazminat anlamına gelecektir. Ayrıca, dört ya da beş İngiliz bölümü bu sonucu kesin olarak etkileyemedi.
3. Balkan Yarımadası belirleyici nokta ve inisiyatifi ele geçirmenin ve kurtarmanın mümkün olduğu tek nokta. Kara ve deniz kuvvetleri ile mevcut kuvvetler arasında karşılıklı bir etkileşim olması koşuluyla, 1915 Mart ayının sonunda Konstantinopolis'i yakalayabilecekleri ve Avrupa'daki Türk kuvvetlerini (Adrianople'de bulunanlar hariç) yok edebileceklerine dair güven vardır. Bu darbe Sırbistan'ın kaderi kararlaştırılmadan önce sağlanabilir. Başarısının Balkanlar'daki durum üzerinde belirleyici bir etkisi olabilir. Türkiye'yi askeri bir güç olarak tahrip edebilir.
Müttefikler ayrıca operasyon için gerekli askerlerin Mart 21 1915'a kadar Bulair Isthmus'ta (Gelibolu Yarımadası'nda) yoğunlaşabileceğini belirtti. Denizcilik operasyonu başarıya ulaşmazsa, Gelibolu Yarımadası'nda kullanılabilir ve filonun ilerlemesini sağlamak için. Çanakkale Boğazı açıldığında, bu birlikler şunları yapabilecek: a) Konstantinopolis'te faaliyet göstermek; veya b) Bulgaristan İtilaf tarafını ele geçirir ve bölgeyi Enos-Midia hattına kadar işgal etmeye karar verirse, Bulgaristan'dan Sırbistan'ın yardımına geçebileceklerdir; veya c) Bulgaristan dost tarafsızlığını koruyorsa, ancak Yunanistan savaşa girerse, Selanik üzerinden Sırbistan'ın yardımına geçebilecekler.
Dahası, bu aşamada, İngiltere'nin Bulgaristan'daki Çanakkale Boğazı operasyonu için gerekli alanı bulacağından korkan E. Venizelos, Mart ayında 1, Çanakkale Boğazı'na üç Yunan bölümü göndermesini önerdi.
Bir sonraki Anglo-Yunan müzakerelerinin ardından, Yunanlıların (Rusya’nın operasyonundan duyduğu ilgiyi kaybetmesinin ardından) filosunun desteklenmesiyle ilgilenen İngilizler, Konstantinopolis’in gelecekteki kaderini belirlemek için onlara olası bir seçenek olarak “uluslararasılaşma ilkesini” sundu.
Aslında, muzaffer güçler tarafından kontrol edilen bütün bir devletin “uluslararasılaşması” ile ilgiliydi. Yunanlılara, "uluslararasılaştırılmış" Konstantinopolis'teki Yüksek Komiserlik rolündeki Yunan Prensi'nin ortaya çıkma ihtimalinde şeffaf bir ipucu verildi.
Ancak 2 March, Yunanlıların başlarına soğuk su havuzu olan ve sadece Yunanlılar olmayan 1915, S.D. Sazonov'un ifadesi haline geldi; "Hiçbir koşulda Müttefik kuvvetlerin Konstantinopolis'e girmesine hiçbir şekilde izin veremeyiz."
E. Gray, Rus meslektaşının Çanakkale Boğazı'nı tüm Balkan devletlerini etkilemeye zorlama önemine dikkat çekti ve Admiral'in teknik nedenlerden dolayı Yunanistan'ın filosuna büyük önem verdiğini ve “Yunanistan'ın olayları büyük ölçüde yavaşlatmak anlamına geleceğini” belirtti.
Mart 5’te, Yunanistan’ın hava yoluyla çıkarılmasının büyüklüğünün üçe birinden düştüğü düzenli bir toplantı yapıldı. Yunanistan'ın Konstantinopolis için bir planı olmadığı ve Osmanlı başkentine giren Yunan birliklerinin, kendilerini Ayasofya kilisesini ziyaret etmekle sınırlı bırakmayacakları da belirtildi.
Sonuç olarak, S.D.Sazonov, Mart 6’te, İngiliz Rusya’ya büyükelçi olan D. Buchanan’a, imparatorun konumu - Yunanistan’ın Boğazlar’daki herhangi bir deniz veya kara operasyonuna hiçbir koşulda izin vermeyeceğini açıkladı.
İngiltere'nin Rusya Büyükelçisi D. Buchanan
Rusya, Yunanlıların Smyrna bölgesinde askeri operasyonlar yürütmesine izin vermeyi kabul etti, ancak bu anlaşmaya Yunanistan için oldukça zor olan dört koşul da eşlik etti: 1), böylece Yunanistan'ın Çanakkale operasyonunda yardım teklifinde bulundu ve İtilafçı tarafından davet edilmedi; 2) Boğazlar'daki operasyonun sonuçları ne olursa olsun, Yunanistan Güney Trakya'da veya Boğazların yakınında herhangi bir bölgesel tazminat almayacak; 3) Yunan ordusunun askeri operasyonları Müttefik Komutanlığı tarafından kurulacak bölgelerle sınırlı tutulmalı; 4) Hiçbir şekilde Yunan ordusunun Konstantinopolis'e katılmaması gerekiyor.
Sonuç olarak, Yunanistan kralı E. Venizelos'un girişimini onaylamayı reddetti ve onu istifaya gönderdi.
Devam edecek