Çoğulcu Demokraside Özgürlük Anlayışı Nasıldır? özellikleri ve Tarihi
İnsanın bir insan olarak belirli doğal hak ve özgürlüklere sahip olduğu ve devletin bunlara dokunamayacağı fikrinin sistematik olarak ortaya çıkışı 17. yüzyıla düşer. Bu doktrine “bireysel haklar doktrini” denir. Bu doktrini kısaca özetlersek, insanların sosyal hayata başlamadan önce doğal olarak tam bir özgürlük içinde yaşadıkları söylenebilir.
İnsanlar politik bir topluma taşındıklarında, politik bir toplumda yaşamak için bir gereklilik olarak özgürlüklerinin bir kısmını bıraktılar. İnsanlar doğası gereği sahip oldukları en önemli hak ve özgürlükleri devlete devretmediler. Bu doktrinle açıklanacak yasa, insanların devlet üzerinde ve devletin koyduğu kuralların üzerinde bazı doğal haklara sahip olduğudur. Devlet, kendisinden önce var olan ve kendisine tanınmayan haklara saygı göstermekle yükümlüdür.
Bireysel haklar doktrini 17. ve 18. yüzyıllarda pek çok düşünür, özellikle de Locke tarafından geliştirilmiştir.
İngilizler de kamu özgürlüklerinin gelişmesine büyük katkıda bulundu. 13. yüzyılın başlarında, krala empoze edilen Magna Carta Libertatum (Magna Carta Libertatum), kişilik haklarının gerçekleştirilmesinde ilk adımdı. Diğer müteakip kararnameler ve kanunlar, kralın yetkilerini daraltan ve kişisel hak ve özgürlüklerine saygı duymasına izin veren Birleşik Krallık’a özgü bazı önlemlerdir. Bunlar hiçbir zaman tüm insanlık için tesis edilmiş genel ve soyut hak ve özgürlükler değildir; böyle bir hedef izlenmedi.
Tüm insanlığı ilgilendiren genel ve soyut hak ve özgürlükler, ancak 18. yüzyılda Amerikan ve Fransız devrimlerinin bildirileriyle ortaya çıkabilirdi. Bu beyannamelerin en ünlüsü 1789 Fransız İnsan ve Vatandaş Hakları Bildirgesidir. Bu bildirge, insanların doğal, devredilemez, ebedi, kutsal haklara sahip olduğunu belirtirken, aynı zamanda özgürlük, mülkiyet, kişisel güvenlik, düşünce, konuşma, yazma ve vicdan özgürlüğü gibi klasik hak ve özgürlükleri sıralamaktadır. 19. yüzyılın başından bu yana, bu hak ve özgürlükler çeşitli uluslararası bildiri ve anayasalarda geniş ölçüde yansıtılmıştır.
Fransız Devrimi ile gelen özgürlüğü anlamanın en ilginç yönü hükümeti sınırlamak ve hükümet müdahalesini en aza indirmektir. Bir kişinin özgür olması için devlet müdahalesinin en aza indirilmesi gerekir. Mümkün olduğunca bir kişi özgürleşir. Bu aşırı bireysel bir özgürlük kavramıdır. 19. yüzyıldan itibaren böyle bir anlayışa karşı bir tepki ortaya çıktığı görülmektedir. Bu dönemdeki sosyalist hareketler, bireyci özgürlük anlayışını etkilemiş ve bazı değişikliklere yol açmıştır. Klasik hak ve özgürlüklerin yanı sıra ekonomik ve sosyal hakların ortaya çıkmaya başladığı görülmektedir. Birinci Dünya Savaşı sonrası dönemde ekonomik ve sosyal hakların ciddi bir şekilde anayasaya dahil edildiği görülmektedir; genişlemesi ve hızlanması İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra da gerçekleşti.
İnsan hakları ve özgürlükleri hükümetten korunurken, sosyal hakların sağlanması için devlet müdahalesi gereklidir. Toplumun bir üyesi olarak, bir kişi bir şeyi bir hak olarak yapmak için güç ister. Bu yaklaşım, özgürlük anlayışını önemli ölçüde değiştirdi. Böylelikle bireylere tanınan yeni hak ve özgürlüklerle, liberal devletten sosyal devlete geçişin bir gereği olan devlete yeni sorumluluklar yüklenmiştir.
Çoğulcu demokraside özgürlük kavramının özellikleri.
Çoğulcu demokraside özgürlüğü anlamanın bazı özellikleri şu şekilde sıralanabilir:
a) Çoğulcu demokrasi özgürlüğü anlayışı bireycidir. Bireyci düşünceye göre gerçek değer kişidir. İnsan, toplumu özgür iradesiyle yarattı. Özgürlük, bir kişinin doğuştan gelen bir özelliğidir; Topluluk içinde yaşarken bu mallarını kaybetmezler.
b) Çoğulcu bir demokraside siyasi gücün sınırı insan hakları ve özgürlükleridir. Hükümetin insan haklarına ve özgürlüklerine saygı gösterme görevi vardır. Bu bakımdan insan iktidara karşıdır. En azından başlangıçta, bireysel hak ve özgürlüklerin korunması sosyal hak ve özgürlüklere tercih edildi.
c) Çoğulcu bir demokraside vatandaş, birbiriyle rekabet eden çeşitli siyasi partilerden istediğini kabul etme hakkına sahiptir. Bu aynı zamanda siyasi liberalizmin bir gereğidir.
d) Çoğulcu bir demokraside, ekonomik özgürlükten çok siyasi özgürlüğe vurgu yapılmıştır. Özgürlüklerin gerçek içeriğine bakmak yerine, hukuki ve biçimsel boyutlara özel önem verilmiş ve özgürlüklerin hukukun üstünlüğü haline gelmesine önem verilmiştir.
e) Çoğulcu demokrasilerde temel haklar ve özgürlükler alanındaki gelişme çok yönlü olmuştur; uygulama alanı genişletildi, kişilik hak ve özgürlüklerinin yanı sıra sosyal hak ve özgürlükler de vardı. Sadece bir kişi için değil, aynı zamanda insanların bir toplum olarak mutlu ve özgür olmasının yollarını aramaya başladılar. Bu, refah devletini anlamamıza yol açtı.