Hangi evren veya boyut olursa olsun değişmeyecek bazı şeyler var. Elimizde iki tane sayı var. 1 ve 0 ..."O"
Hintlilerin
"yokluk" ifade etmek için geliştirdikleri düşünsel bir kavram (daha
sonra Hindistan’daki Moğol-Türk imparatorluğu sırasında kültürümüze de
girmiş ve Türkistan yoluyla Anadolu’ya gelen dervişlerce tasavvuf
düşüncemizde de yer bulmuştur.) Matematiksel kullanımı çok daha sonra
olmuştur. Arapların bilim dünyasına kazandırdığı matematiksel bir
geçerlilik olmuştur. Hesapları ve işlemleri özellikle 10'lu sayı
sisteminde çok kolaylaştırmıştır. Mesela matematikte o kadar ileri olan
Mısır, Roma, Yunan, Maya, Aztek kültürlerinde var mıydı? Bilmiyorum.
Denk gelmedim. 0 (Sıfır)'ın bir başka anlamı daha vardır. DENGE.
Olumsuzlukla- olumlu, iyi-kötü, doğru-yanlış arasında denge noktasıdır.
Matematiksel anlamda ise negatif sonsuz sayılar ile pozitif sonsuz
sayılar arasında hangi sayı türü olursa olsun DENGE noktasıdır. Üstelik
sonsuz sayıda Sıfır vardır ama hepsi, tektir. Diğer sayımız ise "1"
(bir) ... Bu da olumlu anlamda varlığı ifade eder. Diğer tüm sayılar
bunun üstüne eklenmiştir. Sonsuza kadar gider. İlginç olan bir başka
nokta ise iki sayı arasında istediğiniz kadar, sonsuz sayıda sayı dâhil
edebilmenizdir. Sonsuzların sonsuzluğu...
Tabii bu cevap değil, ön hazırlığı.
Şimdi
elimize bir nokta (.) alalım. Bu boyutsuzdur. Hangi evrende olursa
olsun, hangi boyutta olursa olsun nokta (.) 1’i temsil eder. Bilinçli
hangi canlıya gösterirseniz gösterin, gösterdiğiniz nokta onun için ismi
ne olursa olsun. Bir tanedir. Başka bir evrende veya üst boyutta bizim
noktayı (.) üç, dört adetmiş gibi görme durumu olmaz.
Eğer 2
(İki) noktayı koyarsanız yan yana, her durumda iki noktanız olur.
Boyutuna veya evrenine rağmen, her yerde kendi kavramları, isimleri ne
olursa olsun bu iki (2 ) tane nokta olur.
Aralarına bir doğru çizerseniz, bu tek boyutlu olur ve her evrende ve boyutta tek boyutlu bir nesne olarak ”doğru” olur.
İki tane “doğru” arasında ilişki kurarsanız, 2 boyutlu bir düzlem elde edersiniz. Elinizde 4 temel nokta ve bir düzlem olur.
2
tane düzlemi birbiri ile ilişkilendirirseniz elinizde 8 temel nokta ile
bir hacim olur. 3 boyutludur. Üst boyutlara da gitseniz, başka
evrenlere de gitseniz bunlar değişmez.
Her cisim, bu noktaların
arasındaki ilişkilere göre oluşur. Noktalar miktarıyla ilgili ilişkiler
bize sayıları verirken, noktalar arası ilişkilerde cisimleri, yüzeyleri
gösterir.
Elinizde bir yüzey veya cisim var ise bunun kendi
içindeki çeşitli noktaları arasındaki ilişkileri incelmeye başlarsanız,
ilk trigonometri bilgileri de ortaya çıkmaya başlar.
Peki,
sonuçlar evrene ya da boyuta göre farklı olabilir mi? Eğer varsa çoklu
evrenler, bu evrenlere göre farklı sonuçlar olabilir. Ama boyutların
sayısı çok önemli olmaz. Çünkü, ister tek boyutlu olsun ister 10 boyutlu
aynı evren içindeki tüm boyutlar, aynı koşullara tabii zaten.
Ama
sonuçlar farklı olabilir. Eğer diğer evren bizim evrenimizden daha
bükümlü bir evren ise bazı değerler değişecektir. Mesela bir üçgen ele
alalım. Düz bir kâğıt üzerine çizdiğimiz (2 boyutlu) üçgenin iç açıları
toplamı 180 derece. Şimdi evrenimiz daha eğri olsun. Ya da
üçgenimizdeki kenar oranlarını korumak üzere, aynı üçgeni Türkiye de
Ankara, İstanbul, İzmir noktalarından geçmek üzere çizelim. İç açıları
toplamı aynı olacak mı? İç açıları sabit kılsak, kenar uzunlukları aynı
olacak mı? Dünyanın eğikliği yüzünden elbette olmayacak…
3, 4
veya 5 boyutlu çizdiğimiz bir üçgeni 2 boyutlu ya indirdiğimizde
(türevini aldığımızda) her durumda 180 dereceyi buluruz. Başka bir
evrende ise evrenin eğimi daha fazla ise, iki boyutlu bir düzlem, bize
göre daha eğimli olabilir. Sanki 3 boyutludan alınmış gibi. Hesap
sonuçları buna göre farklı olabilir.
Ama açıkçası, yine
yanılıyormuşum gibi geliyor. Sanki göreceli olarak, “bize göre farklı
bir sonuca ulaşırken”, onlara göre oradaki gözlemci gene 180 derece
ölçermiş gibi geliyor. Yani temel matematik kuralları ve yaklaşımları
değişmezmiş gibi… (19 Mayıs 2015)