Maymun Çiçeği Virüsünden Ne Kadar Korkmalıyız?
Covid-19 hem psikolojik hem de maddi olarak hayatımızı büyük ölçüde değiştirdi, birçok kişi yakınlarını bu hastalıktan kaybetti, koronavirüse yakalanıp atlatanların ise psikolojik korkuları hala devam ederken, bir “virüs” kelimesini duymak hepimizde korku dolu endişelere neden olduğu gibi, ismini bile artık duymak istemiyoruz.Son zamanlarda ortaya çıkan maymun çiçeği virüsü çok kısa bir sürede tüm dünyayı alarma geçirdi. Nadir görülen, az bilinen bir hastalık olan maymun çiçeği vakaları İngiltere, ABD, Kanada ve Avustralya dahil olmak üzere Avrupa ülkelerinde araştırılmaktadır. Cuma günü İngiltere, vaka sayısının iki katından fazla artarak toplamı 20'ye çıkardığını doğruladı. Çoğunlukla orta ve batı Afrika ülkelerinin uzak bölgelerinde, tropikal yağmur ormanlarının yakınında görülen maymun çiçeği virüsünün belirtileri nelerdir? Gelin o zaman detaylara hep birlikte bakalım…
Maymun Çiçeği Virüsü Yeni Bir Hastalık Değil
18 Mayıs 2022'de sağlık yetkilileri yakın zamanda Kanada'ya seyahat eden bir hastada tek bir maymun çiçeği vakasını doğruladı. Örneğin Birleşik Krallıktaki enfekte hastalardan ikisi Nijerya'dan seyahat etti, bu nedenle genellikle hafif olan Batı Afrika suşundan mustarip olmaları muhtemeldir. Başka bir vaka, virüsü hastalardan birinden alan bir sağlık çalışanıydı. Daha yeni vakaların birbirleriyle bilinen herhangi bir bağlantısı veya herhangi bir seyahat geçmişi yoktur. Görünüşe göre İngiltere'de topluluğa yayılmaktan yakalamışlar.
Maymun çiçeği virüsü aslında yeni bir hastalık değil. İlk doğrulanmış insan vakası, virüsün Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde çiçek hastalığı olduğundan şüphelenilen bir çocuktan izole edildiği 1970 yılındaydı. Maymun çiçeği virüsü başka bir pandemiye neden olması pek olası değildir, ancak COVID-19 akılda tutulduğunda, başka bir büyük salgın korkusu anlaşılabilir. Nadir ve genellikle hafif olmasına rağmen, maymun çiçeği potansiyel olarak ciddi hastalıklara neden olabilir. Dolayısıyla yetkililer yaz ayının da gelmesi ve seyahatlerin fazlalaşmasından dolayı salgının daha çok artacağından endişe duyuyor. Otuz yılı aşkın süredir halk sağlığı ve tıp laboratuvarlarında, özellikle hayvan kaynaklı hastalıklar alanında çalışan bir araştırmacılar mevcut salgında tam olarak ne oluyor ve tarih bize maymun çiçeği hakkında ne söylüyor?
Bir Çiçek Hastalığı Kuzeni
Maymun çiçeği virüsü, Monkeypox, Orthopoxvirus adı verilen Poxviridae virüs ailesinin bir alt kümesine ait olan maymun çiçeği virüsü neden olur. Bu alt küme, çiçek hastalığı, aşı ve sığır çiçeği virüslerini içerir. Maymun çiçeği virüsü için bir hayvan rezervuarı bilinmemekle birlikte, Afrika kemirgenlerinin bulaşmada rol oynadığından şüphelenilmektedir. Maymun çiçeği virüsü doğada bir hayvandan sadece iki kez izole edilmiştir. Maymun çiçeği için tanı testleri şu anda yalnızca ABD'deki ve dünya genelindeki Laboratuvar Yanıt Ağı laboratuvarlarında mevcuttur. "Maymun çiçeği" adı, araştırmalar için tutulan maymunlarda iki salgının meydana geldiği 1958'de hayvanlarda hastalıkla ilgili ilk belgelenmiş vakalardan gelmektedir. Bununla birlikte, virüs maymunlardan insanlara geçmedi ve maymunlar hastalığın ana taşıyıcıları değil.
Epidemiyoloji
Afrika dışındaki vakalar, ABD ve başka yerler de dahil olmak üzere uluslararası seyahat veya ithal hayvanlarla ilişkilendirilmiştir. ABD'de bildirilen ilk maymun çiçeği vakaları, Gana'dan hayvan sevkiyatıyla bağlantılı olarak Teksas'taki bir salgından 2003 yılındaydı. Ayrıca Maryland'de Kasım ve Temmuz 2021'de seyahatle ilgili vakalar da vardı. Bununla birlikte, çiçek hastalığı resmi olarak yok edildiğinden, ABD genel popülasyonu için rutin çiçek hastalığı aşıları 1972'de durduruldu. Bu nedenle, maymun çiçeği aşılanmamış insanlarda giderek daha fazla görülüyor.
Maymun Çiçeği Virüsünün Bulaşması
Tipik olarak, virüs vücuda kırık deri, soluma veya göz, burun veya ağızdaki mukoza zarları yoluyla girer. Araştırmacılar, insandan insana bulaşmanın, vücut sıvılarıyla doğrudan temas veya giysiler yoluyla dolaylı temastan ziyade büyük solunum damlacıklarının solunması yoluyla olduğuna inanıyor. Maymun çiçeği için insandan insana bulaşma oranları sınırlıdır. Sağlık yetkilileri, virüsün şu anda muhtemelen yeni bir mekanizma veya yol yoluyla topluluk bulaşması yoluyla tespit edilmeden yayılabileceğinden endişe ediyor. Enfeksiyonların nerede ve nasıl meydana geldiği halen araştırılmaktadır.
Maymun Çiçeği Belirtileri
Virüs vücuda girdikten sonra çoğalmaya ve kan dolaşımı yoluyla vücuda yayılmaya başlar. Semptomlar genellikle enfeksiyondan bir ila iki hafta sonrasına kadar ortaya çıkmaz. Maymun çiçeği virüsü, çiçek hastalığına benzer cilt lezyonları üretir, ancak semptomlar genellikle çiçek hastalığından daha hafiftir. Başlangıçta ateş ve baş ağrısından nefes darlığına kadar değişen grip benzeri semptomlar yaygındır. Bir ila 10 gün sonra, ekstremitelerde, kafada veya gövdede, sonunda irinle dolu kabarcıklara dönüşen bir döküntü ortaya çıkabilir. Genel olarak, semptomlar genellikle iki ila dört hafta sürer, cilt lezyonları ise genellikle 14 ila 21 gün içinde kabuklanır. Maymun çiçeği nadir ve genellikle ölümcül olmasa da, hastalığın bir versiyonu enfekte kişilerin yaklaşık %10'unu öldürür. Şu anda dolaşan virüsün formunun daha hafif olduğu ve ölüm oranının %1'den az olduğu düşünülüyor.
Aşılar ve Tedaviler
Maymun çiçeği tedavisi öncelikle semptomların giderilmesine odaklanır. Uzmanların açıklamasına göre maymun çiçeği virüsünün tedavisi şu an bulunmamaktadır. Imvamune veya Imvanex olarak bilinen bir aşı, ABD'de maymun hastalığı ve çiçek hastalığını önlemek için lisanslanmıştır. Virüse maruz kaldıktan sonra aşılama da ciddi hastalık olasılığını azaltmaya yardımcı olabilir. CDC şu anda yalnızca maymun çiçeğine maruz kalmış veya maruz kalma olasılığı bulunan kişilerde çiçek aşısı önermektedir. Bağışıklığı baskılanmış kişiler yüksek risk altındadır.