Sanat öğretmeni Alisa Leidich, büyük bir çizim kağıdının üzerine yan yana dizilmiş dört tane dikey çizgi çizerken, 20 anaokulu öğrencisi ellerini kağıdın üzerine koyuyor ve onu taklit etmek için ellerinden gelenin en iyisini yapmaya çalışıyorlar.
Bu, göründüğü kadar kolay olmayabilir.
Öğretmenler ve iş ve uğraşı terapistleri (hastalık, engel ve diğer sağlık nedenlerinden kaynaklanan hareket bozukluklarına yönelik tedavi programı uygulayan kişiler) giderek artan sayıda çocuğun, bir kalemi tutmak, kağıdını hareket ettirmeden sabit tutmak ya da şekiller kesmek ve yapıştırmak için gerekli olan ince motor becerileri olmadan anaokuluna geldiğini söylüyor.
“Biz temelde pek çok şeyi tekrar öğretiyoruz” diyor 23 yıllık ilkokul öğretmeni Denise Young. “Bir dersi başarıyla tamamlamak oldukça zor.”
Young, bir eğitim yılında 20 öğrenci arasından tahminen iki öğrencinin yeterli el gücü ve makas kullanma koordinasyonuyla okula geldiğini söylüyor. Bu öğrencilerin sadece yaklaşık yarısı bir kalemi doğru bir şekilde tutabiliyor. Oysa üç yaşına kadar çoktan bırakmaları gereken yumruk şeklinde kalem tutma yaklaşımı çocuklar arasında çok daha yaygın.
Sürekli yakından düzeltme zorunluluğu, hızlı tempolu akademik programların değerli zamanını çalarken, bu becerileri oluşturmak ya da güçlendirmek için yapılan bireysel seanslar öğrencilerin dersleri kaçırmasına sebep olduğu gibi okullara yüksek bir maliyet de getiriyor. Denver İlköğretim Okulu müdürü, son üç ve dört yıl içinde bu tür bozukluklara yönelik terapilerin maliyetinin iki katına çıktığını söylüyor.
“Bu sorunun neden giderek daha fazla görülmeye başladığını sorguluyoruz” diyor bu okulda haftada dört gününü geçiren iş ve uğraşı terapisti Linda Cunningham.
“Bence sorun bizim meşgul dünyamız. Çocuğunuzun mümkün olduğu kadar erken yaşta organize aktivitelere katılmasını sağlamanız konusunda ciddi bir baskı var. Bu yüzden bahçede oynamak için çok az zaman kalıyor. Oysa uzamsal kavramları anlamaları için çocukların çevreleriyle uğraşmaları gerekiyor.”
Bu sene okulun bulunduğu bölgenin belediye yetkilileri, koordinasyonu ve konsantrasyonu geliştirmeyi hedefleyen bir sanat programı başlattı. Geçmiş yıllarda anaokulu öğrencilerinin sanatla ilişkisi oldukça zayıftı. Şimdi her hafta 25 dakikalık bir zaman ayırabiliyorlar. Kesmek, boyamak ve uzamsal oryantasyon gibi yazma öncesi becerileri üzerinde çalışıyorlar.
Etrafları Monet resimleri, Mona Lisa ve akrilik boya şişeleriyle çevrili olan öğrenciler “Bay Çizgi” ile de tanışıyor. Sanat öğretmeni Leidich, öğrencilerinin sandalyelerinden dışarıya atlayıp bir çizgiyi taklit etmelerini istiyor: Dikey çizgi için dik duruyorlar, yatay çizgi için yerde uyuyor gibi yapıyorlar ve kesik bir çizgi için zıplıyorlar. Buradaki ana fikir, yazma becerilerini fiziksel becerilerle ilişkilendirmek.
Erken okul yıllarında, öğrencileri bir işe odaklanırken hareket ettirmek duyusal entegrasyonu sağlıyor. Ayrıca kas gelişimine de yardımcı oluyor. Terapist Cunningham, küçük öğrencilerin gövdelerinin gücü henüz yeterli olmadığı için sürekli bir şekilde oturmaları gereken zamanlarda oturarak kalamadıklarını söylüyor.
Dersin bir bölümünde öğretmenler, öğrencilerdeki duruş, tutuş ve kol desteğindeki hataları arıyorlar. Bay Çizgi’nin bütün hareketlerini yaptıktan sonra bir boyama çalışması yapılıyor. Çocuklar önlerindeki resme odaklanıp çizgilerin içinde kalmak için yavaş ve kontrollü el hareketleri yapıyorlar.
Öğrenciler zaman zaman, “yardımcı ellerini” kağıdın üzerinde tutmaları konusunda yumuşak uyarılar alıyorlar. Öğretmen, bir öğrencinin parmaklarını elindeki kalemin etrafına doladığını fark ettiğinde kalemin ucunu nasıl tutacağını ve nasıl hareket ettireceğini ona gösteriyor.
Okula fiziksel olarak hazır olma konusundaki sorunlar giderek artıyor. Bazı öğretmenler hatta müdürler, temel kas gelişimi için oldukça önemli olan doğum ile üç yaş arası dönemde ebeveynlere çocuklarıyla kaba ve ince motor becerilerine yönelik ev oyunları oynamalarını öneriyor.
Her ne kadar anaokulu öğretmenleri de bu becerilere yönelik aktiviteler yapmaya devam etse de, ebeveynlerin çocukları ilkokul yaşına geldiklerinde bile onlara ellerini kullanarak “yaparak öğrenme” fırsatları sağlamaya devam etmeleri gerekiyor. Çocuklar anaokulu yıllarında yaptıkları aktiviteleri yapmaya yine devam edebilir. Bu, ekran önünde geçirdikleri zamanı dengelemelerini de sağlayacaktır.
Çocuklar Neden Değişti?
İş ve uğraşı terapisti Cunningham, bebeklerin uyumak için sırt üstü yatırılmalarının kas gelişimini ertelediğini söylüyor. “Ayrıca ebeveynler, bebekleri sevmediği için onları karın üstü yatırmayı bırakınca problem daha da belirginleşti. Bu yüzden küçük çocuklar, bedenlerini yıllar önce akranlarının yapabildiği gibi dik tutamıyor olabilirler artık. Ellerini açmak ve kendilerini yukarı itmek için kollarını kullanmak konusunda da onlar kadar usta olamayabilirler. Oysa bu, yazı yazarken iyi bir oturma duruşunun ve doğru omuz desteğinin temel taşıdır.”
Bir başka etken de günümüz çocuklarının açık havada çok daha az zaman geçirmeleri. Cunningham’a göre çocuklar açık havada, vücutlarının nasıl hareket ettiğini keşfetmek, dengede durmayı öğrenmek ve birbiriyle ilişkili oyuncakları ve nesneleri nasıl kullanacaklarını keşfetmek için çok daha fazla fırsata sahip oluyorlar.
Cunningham bazı ebeveynlerin çocuklarının fiziksel oyunlar oynamasına ya da makasla bir şeyleri kesmesine izin vermekten korktuğunu söylüyor. Hatta ona göre bazı ebeveynler, oyun hamurlarıyla oynamanın etrafı kirletmesi yerine steril bir “eğitici” tableti tercih ediyor.
“Eskiden yaptıkları gibi oturmak ve boyamak yerine çocuklarımız artık teknoloji patlamasının bir parçası oldular” diyor Cunningham. “Bir iPad’e kolaylıkla basabilen bir çocuğun eline bir makas verdiğinizde ne yapacağını bilememesi oldukça şaşırtıcı.”