66 milyon yıl önce bir gün, dağ büyüklüğünde bir asteroit, 100 trilyon ton TNT’ye eşdeğer bir patlayıcı kuvvetle Yucatán Yarımadası yakınlarına çarptı. O felaket anında, dinozorların 165 milyon yıllık saltanatı sona erdi.
Dinozorların yok oluşuna ilişkin asteroit teorisi ilk kez 1980’de öne sürüldü. On yıldan uzun bir süre sonra, Meksika Körfezi’ndeki Chicxulub Krateri’nin nerede ve ne zaman belirlendiği saptandı.
Çarpma Anında Neler Yaşandı?
Araştırmacılar, Purdue Üniversitesi ve Imperial College London’dan jeofizikçiler tarafından geliştirilen bir etki hesaplayıcıyı kullanarak, çarpma anında ve hemen sonrasında neler olduğu hakkında oldukça iyi bir fikir edindiler. Asteroit Dünya’ya saatte 40.000 mil (64.000 kilometre) hızla çarparak 115 milden daha geniş bir krater oluşturdu ve anında binlerce kübik mil kayayı buharlaştırdı. Saldırıya tanık olacak kadar yakın olan herhangi bir canlı, tüm ağaçlar ve çalılarla birlikte hemen yakıldı. Etki, kıyı bölgelerinde 305 metreye kadar yükselen tsunamileri ve modern insanın yaşadığı her şeyden daha şiddetli depremleri tetikledi.
Çarpmanın Etkileri ve Sonuçları
Ancak yıkım daha yeni başlıyordu. İlk çarpışmadan dakikalar sonra, kırmızı-sıcak enkaz yağmaya başladı ve zemini ölümcül kül ve kirle kapladı. Çarpışma bölgesinin çevresinde, zemin muhtemelen yüzlerce fit kayalık molozla kaplıydı. Çarpışmadan bir saatten az bir süre sonra, bölgede ayakta duran her şeyi deviren korkunç bir rüzgar hızla yayıldı.
Daha sonra atmosferdeki kül, duman ve moloz gezegenin etrafına yayıldı ve gün ışığını aylarca ve muhtemelen yıllarca süren sürekli bir alacakaranlığa dönüştürdü. Sıcaklıklar düştü ve yiyecek giderek kıt hale geldi. Tüm ekosistemler çöktü. Her şey bittiğinde, dünyadaki yaşamın yüzde 75 ila 80’i yok olmuştu.
Çarpma Sonrası Hayatta Kalanlar
Pek çok kişi, dinozorların asteroit çarpmasının ardından çok hızlı bir şekilde soyunun tükendiğini varsayıyor. Ancak, çarpma anında ve hemen sonraki haftalarda çok sayıda hayvan ölürken – özellikle sıfır noktasının yakınında – küresel kitlesel yok oluş biraz zaman aldı ve bazı türleri diğerlerinden daha dramatik bir şekilde etkiledi. Örneğin dinozorlar arasında yaşayan küçük memelilerin çoğu, yuvalarda yaşadıkları ve hemen hemen her şeyi yiyebildikleri için hayatta kalabildiler. Ek olarak, tatlı suda yaşayan türler genellikle karada yaşayanlardan daha iyi durumdaydı.
Artık pek çok araştırmacı, dinozor neslinin tükenmesi olayının, dünyanın çevresel bir değişim içinde olduğu ve yaşamın zaten mücadele ettiği bir zamanda geldiğine inanıyor. Dinozorlar için yaşamı sürdürmek oldukça zordu. Dünyaları soğumaya başlıyordu ve azalan yiyecek kaynakları için önemli bir rekabetle karşı karşıya kaldılar. Ekolojik çeşitlilik, türler nihayet yenildikten sonra küçülmeye başladı.
Paleontologlar, dinozor neslinin tükenmesi olayı ve bunun tarih öncesi dünya üzerindeki etkisi hakkında hala birçok sorularının olduğunu kabul ediyorlar. Neden bazı türlerin hızla öldüğünü, diğerlerinin ise dayanmayı başardığını veya olayın dünyadaki bireysel ekosistemleri, özellikle de asteroidin etkisinden uzaktakileri tam olarak nasıl etkilediğini bilmiyorlar. Açıkta kalan kayaların bu korkunç olayın benzersiz kanıtlarını sunduğu Amerika’nın Batısı gibi bölgelerde yapılan araştırmalar, bir gün tüm bu soruları yanıtlayabilir.