Uzmanlar, duvarında tarih yazan İngiltere’deki kobalt madenini, oksijen eksikliği nedeniyle bir ‘zaman kapsülü’ olarak tanımlıyor.
Napolyon savaşları sırasında madenciler tarafından terk edildiğinden beri bozulmamış 200 yıllık bir maden kuyusu, Cheshire’daki mağaracılar tarafından keşfedildi ve yeraltı yaşamlarının neredeyse benzersiz bir “zaman kapsülünü” ortaya çıkardı.
Alderley Edge’deki kobalt madeni, kuyu terk edildiğinde madenciler tarafından kapatıldı. Kapatılma tarihi, mum isini kullanarak kaya duvarına adının baş harfleri “WS” ve 20 Ağustos 1810 tarihini yazan bir adam sayesinde oldukça doğru bir şekilde tespit edilebildi.
Arazinin sahibi olan National Trust’a göre, iki yüzyıldan bu yana süren oksijen eksikliği, madenin istisnai bir koruma durumunda olduğu anlamına geliyor. Arkeolog Jamie Lund, geride bırakılan eşyalar mütevazı olsa da – kil borular, deri bir ayakkabı, küçük bir kase – bulundukları bağlamın “gerçekten çok sıra dışı” olduğunu söylüyor.
“Bu maden daha sonraki madencilik faaliyetleri nedeniyle bozulmadı, 1960’larda çocuklar tarafından içine girilmedi, şişe veya başka çöplerle doldurulmadı. Kobalt çıkaran bu madencilerin karşılaştığı çevreye bir bakış vermesi açısından kelimenin tam anlamıyla bir zaman kapsülü.”
Adamların mumları tutturmak için duvarlara yapıştırdığı kil macunlar hala parmak izlerini taşıyor, bir duvarda ise bir madencinin dayandığı yerde bir kadife izi var. Ahşap destek payandaları ve hala kenevir ipiyle sarılmış bir halat oldukça iyi korunmuş.
Şaşırtıcı bir şekilde, küçük kase kasıtlı olarak etrafına taş duvar örülmüş bir şekilde zemine yerleştirilmişti. Bu da batıl inançlı madencilerin, madenin zengin bir damarına şükranlarını göstermek için oraya koymuş olabilecekleri bir yoruma yol açıyor.
Ancak Lund, herhangi biri bir nesnenin ritüel veya iyi şans çağrışımları olabileceğini söylediğinde her zaman şüpheci olması gerektiğini söylüyor.
“Bana çekici gelen açıklama biraz daha şakacı. Madenciler tarafından, kahvaltısını her zaman madene getiren içlerinden birini kızdırmak için duvar örmüş olabilirler. Ancak hiç kimse bilmeyecek. Günün sonunda, bu bir kase. Sadece bundan eminiz.”
Benzer şekilde, baş harfleri WS olan kişiyi belirleme çabaları, bir yangında ücret kayıtlarının kaybedilmesi nedeniyle şimdiye kadar sonuçsuz kaldı.
Cheshire manzarasına bakan dramatik bir kayalık olan Alderley Edge, Tunç çağından beri bakır, kurşun ve kobalt için bir kaynak oldu. Yerin 10 metre altına uzanan söz konusu maden, 2021 sonbaharında, arazide bir noktada çukur tespit edildiğinde keşfedildi. Vakıf adına arazideki yeraltı alanlarını yöneten Derbyshire Mağaracılık Kulübü üyeleri, arkeologlar girmeden önce burayı keşfeden ve güvenli hale getiren ilk kişilerdi.
Lund, alışılmadık bir şekilde, bu kadar nadir bulunan bir bulgu için çalışmaların daha uzun sürmeyeceğini söylüyor. “Bu sitenin gerçek öneminin, madencilerin terk ettiği bir ortamın bozulmamış doğasına sahip olması olduğu konusunda çabucak anlaştık.” diyor.
Sonuç olarak, kısa bir süre sonra içindeki eserlerle tekrar kapatılacak, oksijenin bitmesine izin verilecek ve içine girilmeyecek.
Neyse ki, madende interaktif olarak gezinilebilen ayrıntılı bir 3B tarama yapıldı. Lund, “21. yüzyılda yaşamanın ve çalışmanın faydası bu. Bu keşfi gerçekten iyi zamanlamış gibiyiz.” diyor.
The Guardian. 12 Temmuz 2022.