RECEP BAHAR / İSTANBUL
Ermenistan\'daki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde sandıktan, 2009 yılında Türkiye ile Ermenistan arasında ABD Başkanı Obama\'nın girişimiyle başlatılan \'açılım süreci\'nin aktörlerinden Serj Sarkisyan çıktı. Yaklaşık 2.5 milyon seçmenin sandığa gittiği seçimlerde Sarkisyan oyların yarısından fazlasını almayı başardı. Kayıtlı seçmenlerin üçte biri, başta ülkedeki yüksek işsizlik oranı olmak üzere maddi nedenlerden ötürü ülke dışında olduğu için oy kullanamadı. Bu yüzden katılım yüzde 60 oranında kaldı. Ancak seçim propagandası boyunca tartışmalar da bitmek bilmedi. Öyle ki, 7 adayın katıldığı seçimlerde hemen hemen her gün yeni bir olay yaşandı.
Kampanya sırasında önce iki aday açlık grevine gitti, akabinde bir aday silahlı saldırıya uğradı. Milli İrade Birliği Başkanı Paruyr Hayrikyan, saldırıdan yaralı olarak kurtulmayı başardı. 63 yaşındaki Hayrikyan, sağlık durumunu gerekçe göstererek, seçimlerin ertelenmesi için mahkemeye başvurdu ancak aynı gün dilekçesini geri çekti.
Karabağ\'da çözüm var mı?
Sarkisyan\'ın önümüzdeki dönemle ilgili merak edilen en önemli konu ise işgal altındaki Azerbaycan toprağı olan Yukarı Karabağ bölgesi. Yukarı Karabağ\'ın Ermenistan toprağı olduğunu iddia eden Sarkisyan\'ın yeni dönemde, çözüm yönünde adım atması düşük ihtimal olarak görünüyor. Seçim kampanyasında Ermenistan\'ın Rusya ile ilişkilerini \'stratejik\' olarak nitelendiren Sarkisyan, ABD ve Avrupa ile ilişkilerini ise \'iyi komşuluk\' çerçevesinde değerlendirmişti. Sarkisyan\'ın gelecek dönemde Rusya\'nın başını çektiği Avrasya Birliği ve eski Sovyet bloku ülkelerle kurmayı planladığı ortak füze savunma sistemine Ermenistan\'ı dahil etmesi bekleniyor. Ermenistan\'daki seçimleri değerlendiren Hazar Strateji Enstitüsü (HASEN) uzmanı Ercüment Tezcan, Karabağ\'da çözümün yakın olmadığını söyledi. Tezcan, şu görüşleri dile getirdi: \"Sarkisyan\'ın yeniden seçilmesi Türkiye açısından önümüzdeki 5 yılın oldukça zor geçeceğinin işareti. Zira 1915\'de yaşanan olayların 100. yıldönümünün yaşanacağı 2015 için Ermenistan uluslararası arenada soykırımın kabulü için var gücüyle çalışacak. Zaten bunu Sarkisyan seçimler öncesi bunu sık sık dile getirdi. Ancak Sarkisyan\'ın en yakın takipçisi konumundaki Raffi Hovanisyan da aynı vaatlerde bulunmuştu. Ayrıca diğer ülkelerin ulusal meclislerinde soykırımla ilgili tanıma kararı ya da Fransa\'daki gibi yasa çıkmasını sağlama çalışmaları da soykırımın uluslararası görünürlüğü veya kabulü bağlamında bir diğer enstrüman.\"
ABD yine devreye girebilir
Tezcan, Ankara ile Erivan arasındaki ilişkilerin normalleşmesinin kilit noktasının Karabağ olduğunu belirterek, şunları söyledi: \"Ankara ile Erivan arasındaki ilişkilerin yumuşaması veya normalleşmesi şu aşamada Dağlık Karabağ sorununun çözülmesine kilitlenmiş durumda. Önümüzdeki dönemde bu konuda Ermenistan\'ın adım atması beklenmiyor. Ancak bu noktada Türkiye bir şekilde Azerbaycan\'ı ikna edebilir ve bu konuda bir adım atarsa bu konuda Ermenistan da adım atmak zorunda olabilir. 2015\'in yaklaştığı hesaba katılacak olursa her an için Türkiye\'den böyle bir adım gelebilir. Ancak bunun için belki de ABD ya da AB gibi global bir aktörün 2009\'da olduğu gibi devreye girmesi gerekebilir.\"
Kazanan Rusya oldu
Kafkasya Uzmanı Fatih Özbay ise Ermenistan\'ın bölgede kilit rol oynadığını ifade ederek, kazananın Rusya olduğunun altını çizdi. Özbay, şunları söyledi: \"Bana göre bu seçimlerin galibi hem Sarkisyan, hem Rusya\'dır. Ermenistan Güney Kafkasya\'da Rusya açısından kilit ülke pozisyonunda. Bölgede yalnızlaşan Ermenistan ise Rusya\'nın desteğine her zaman muhtaç. Seçimlere hile katıldığı iddialarına gelince, Sovyet sonrası ülkelerin seçim geçmişlerine bakınca bu tür iddiaların her seçimden sonra ileri sürüldüğü görülür. Doğru olma ihtimalleri olsa bile sonuç değişmez. Seçimlerin sonucuna bakılırsa Türkiye-Ermenistan ilişkileri olduğu yerde saymaya devam edecek diyebiliriz. Sarkisyan geleneksel çizgisini değiştirmeyecektir. Çünkü diasporanın, iç kamuoyunun ve Dağlık Karabağ lobisinin baskısı oldukça fazla. Şu anda Türkiye ve Ermenistan ile sürdürdüğü politikaları yine devam ettirecek. Bu ise statüko politikasıdır. Yani protokoller bekleyecek, Dağlık Karabağ sorunu ve işgal devam edecektir. Bunun tabii sonucu da Ermenistan\'ın bölgede yalnızlaşmasının devam edip gideceğidir. Bu durum ise Rusya-Ermenistan ilişkilerini daha da yakınlaştıracak. Kısacası kısır döngü. Üstelik Dağlık Karabağ sorunu sırf Erivan\'ın inisiyatifine bırakılmış bir konu olmaktan çıkmıştır artık. BM\'nin Ermenistan\'ı işgal topraklarından çıkmaya davet ettiği üç tane kararı var. Hiçbirine uymadı Ermenistan. Sorunu çözmekle vazifeli Minsk Grubu 20 yıldır havanda su dövüyor. Ermenistan hiçbir kriteri kabul etmiyor.\"