Deli Kasap'ın Karakteri Bağımsızlıktır! Peki Ya Troma Nedir!?
Motörhead tanrısı Lemmy, kendisine bir radyo programında sorulan "Yeni Troma filminiz neyi anlatıyor" sorusuna "Ben de nereden bileyim, filmi çeken elemanlar bile ne hakkında olduğunu bilmiyor. " diye cevap vermiş. Troma'nın birkaç filminde para almadan rol alan baba müzisyenin verdiği cevap stüdyonun film çekme amacını özetliyor aslında: Sırf eğlencesine, kısıtlamalar olmadan kafası kıyak filmler üretmek!
TROMA: ABSÜRD SİNEMANIN BAĞIMSIZ NEFERLERİ!
"Troma Entertainment" iki kafadar girişimci Lloyd Kaufman ve Michael Hertz tarafından 1974 yılında kurulmuş ve varlığını bu zamana kadar sürdürme başarısı göstermiş en uzun soluklu bağımsız film şirketi. Şirketin beyni ve tüm filmlerinde yönetmen-yapımcı-senarist ve hatta oyuncu olarak yer alan Lloyd Kaufman, bu işe en başta seks komedileri çekerek başladıklarını söylüyor. Daha sonraları asıl hayranı olduğu Universal korku filmleri (özellikle Frankenstein) onu bağımsız bir korku-komedi filmi yapmaya itmiş ve bu bağlamda şirket halen en popüler filmi olan "Toxic Avenger"ı ortaya çıkarmış. Muhafazakar ve aşırı şiddet eğiliminden yoksun olan klasik Amerikan süper kahramanlarına nazaran "Toxic Avenger" ya da takma ismiyle "Toxie" vahşetten çekinmeyen, iğrenç görünümlü, kurbanlarına eziyet etmeye bayılan ve Toxie'ye dönüşümünü sağlayan nükleer atığa maruz kalmadan önce bir spor klubünü paspaslayan tabiri caizse "nerd" bir çocuk. Peter Parker gibi karakterlerin aksine, olabildiğince aptal görünümlü ve saf olan bu karakterin Amerikan toplunumunu aslında çok iyi yansıttığını söylüyor Kaufman. "Olabildiğince ezik bir karakteri resmetmek istedim." diyor. Gerçekten Peter Parker ya da Kick-Ass'la kıyaslamak gerekirse "Melvin Junko" süper kahramana dönüşen gelmiş geçmiş en ezik insan. (Bunu anlamak için oyuncu seçimine bakmak bile yeterli!) Filmde bir çocuğun kafasını araba tekeriyle ezme gibi R-Rated sahneler de var. Tuhaf bir şekilde bunu yapabilen bir filmin daha sonra çocuklara yönelik çizgi serisi çekiliyor!
Toxic Avenger ile kendine has bir hayran kitlesi edinen stüdyo 30 yıldır aynı çizgide filmler üreterek istikrarını korumayı başarmış. Filmlerin tür bazında kategorize etmek gerekirse ortaya "Shock Exploitation" adı verilen bir tür çıkıyor. Exploitation (Türkçe karşılığıyla istismar/sömürü) filmleri aslında sinemanın kendisi kadar eski bir tür ve içeriği rahatsız edici temalardan oluşmakta. (Vahşet, Seks, Kanın gövdeyi götürmesi, Irkçılık vs.) Troma da bağımsızlığını bu tür filmler yaparak ortaya koyuyor. "Asla büyük bütçeli bir prodüksiyonda çalışmak istemem" diyor Kaufman. "Çünkü başımda ne yapmam gerektiğini söyleyen patronlar yok, kendim yazıyorum kendim yönetiyorum ve her istediğimi yapıyorum!" Günümüzün Hollywood standartlarına bakarsak, bizi heyecanlandıran onlarca projenin arkasında bile son sözü söyleyen patronlar ve hissedarlar vardır mutlaka. Internet forumlarında şu ana kadar hiçbir uyarlama filmde hayranların önerdiği aktörler rolü kapabilmiş değil. Hollywood'daki dev çarkın dönmesini sağlayan bu "patronluk" müessesesi sinema dışında basılı yayın ve müzik endüstrilerinde de bilindiği gibi karşımıza çıkmakta. Troma'da ise patronluk diye bir kavramın esamesi bile okunmuyor. İsteyen yazdıkları hikayeleri, müzikleri ve hatta çektikleri filmleri bile Troma'ya gönderip yayınlanmalarını sağlayabiliyor. Bunun için yakın zamanda Tromadance adlı bir festival kurmuşlar. Gelip burada filmlerinizi beleşe yayınlatabiliyorsunuz. Bir troma filminde oynamak ya da Tromette olabilmek için bile istediğiniz an başvuru yapabilirsiniz. (Tromette'lik ise Kaufman'ın Hugh Hefner özentiliğinin yansımasından başka birşey değil.) Ancak Marilyn Manson'a gelin olabilecek ölçüde kızları ayın Tromette'si seçip filmlerinde oynatabiliyor! Troma şu ana kadar uzakdoğudan Avrupa ülkelerine kadar pek çok amatör/b-filmin dağıtımcılığını üstlenmiş. İçlerinden en popüleri ise Almanya yapımı "Katil Kondomlar" (Killer Condom) filmi. Anlaşılacağı üzere yayınlanacak filmlerin seks, vahşet, korku ve komediyi harmanlayan troma çizgisine sahip olması gerekiyor. Aynı zamanda bağımsız sinemanın değişmez bir kuralı olduğu için filmde mutlaka bir "tetikçi" bulundurulmak zorunda. (bu kısmı ben uyduruyor da olabilirim.) Stüdyonun Tarantino ve Eli Roth gibi tahmin etmesi hiç zor olmayan hayranları da var. Zira çektikleri filmlerde şiddet kullanımı açısından büyük bir Troma etkisi görmek mümkün.
Troma filmleri genelde pek mesaj kaygısı taşımasa da ister istemez klasik Hollywood formüllerinin bir antitezi olarak karşımıza çıktığından bir Hollywood eleştirisi olarak da algılanabilir. Sinemada makaslanarak vizyona giren pek çok filmin aksine Troma filmlerinde seks ve vahşet (gore) sahneleri en doyurucu haliyle karşımıza çıkmakta. (Zaten bu sebeple sadece kısıtlı gösterim imkânı bulan Troma filmleri asıl patlamasını video piyasasında gerçekleştiriyor.) Aslında filmlerinde Amerikan toplumuna karşı bariz bir eleştiriden söz edilebilir. Zaten taşı gediğine oturtmayı iyi bilen South Park yaratıcıları da Troma ekolünden gelmeler (bkz Troma filmleri Cannibal!: The Musical). Son Troma filmi Poultrygeist'da fast food kültürüne taşlamalarda bulunuyor. (ayrıntısı aşağıda) Ama sanırım Amerikan eleştirisi kendi toplumlarında artık mesaj kaygısı olmaktan çok mizahi bir muhalefet tandansı yakalıyor. Bakınca neredeyse Amerika'yı ve toplumunu eleştirmeyen bir eser yok gibi!
Film müzikleri için çeşitli amatör/indie grupların yanısıra Motörhead, Tromeo ve Juliette filmi için özel olarak Sacrifice adlı parçayı yapmış. Film için 2 parça besteleyen Jane Jensen ise Amerikan bir industrial rock şarkıcısı ve aynı zamanda filmin Juliette'i canlandıran hanım kızımız. Troma müzikleri daha çok punk/rock/electro/heavy metal türü konsepte uygun eserlerden seçiliyor.
Sonuç olarak 30 yıldır ayakta kalabilen en uzun soluklu bağımsız yapım şirketi olarak Troma'nın yaptıklarını takdir etmekte fayda var. Yaratıcı olan her fikre ve her esere kol kanat gerip tanıtımını ucuza ve hatta bedavaya sağlayarak Hollywood'a kafa tutmayı becerebiliyorlar. Zaten orjinal hikaye bulma konusunda 90'larda düşüşe geçen Hollywood'un standartlaşmış kalıpları "Exploitation" sinemasıyla ti-ye alınıp "istismar edilebilir." ancak. Yer yer rahatsız edici sahneler barındırsa da filmleri aslında hiç bir politik ve siyasi mesaj taşımıyor. Asla ırkçı olduklarını da iddia etmiyorlar çünkü filmlerinde her ırktan insan kahraman olabildiği gibi eziyete de maruz kalıyor. Politik kavramlar en yalın ifadeyle bir "metafor" olarak kullanılıyor. Bunu ise şu sözler daha iyi açıklıyor:
"I like fat people more then I like thin people, things are always a lot more funnier when they happen to fat people". - Lloyd Kaufman.
Troma Remake'leri:
Toxic Avenger başta olmak üzere pek çok Troma filmini PG-13 olarak (13 yaş ve üstü) remake bazında çekmek için büyük stüdyolarla anlaşmaya varılmış. En başta stüdyonun çizgisine aykırı olarak görülen bu uygulamaya Lloyd Kaufman filmlerden elde edilecek yüklü miktarla parayla klasik Troma çizgisinden ödün vermeden filmler yapmaya devam edeceklerini söylemiş. Zaten filmlerin hakkını satarak yapım sürecinde pek rol almayacağı söyleniyor. Alan Moore gibi bir ismin de grafik romanlarının sinema uyarlamalarından hazzetmediği düşünülürse Hollywood'un epey ikna edici bir kurnazlığı olsa gerek!
EN İYİ BEŞ TROMA FİLMİ
1 - The Toxic Avenger (1985)
Kaufman'ın bebeği ve tüm filmleri içersinde en özel yeri olan yapım. Ezik ve silik bir hademe olan Melvin, çalıştığı spor kulübündeki gençlerin alay etmesi sonucu dayanamayp kendini bir nükleer atık varilinin içine atıyor ve karşımıza paspaslı süper kahraman Toxie çıkıyor! Kara mizaha yakın yapısı ve midesi hassas olanlara hitap etmeyen bazı sahneleriyle en absürd süper-kahraman filmlerinden biri. Filmde eski Frankenstein filmlerinden, Thomas Harris'in Kızıl Ejder (Red Dragon) romanına kadar türlü etkileşimler de bulmak mümkün! Serinin şu an 5. Filminin yapım çalışmaları sürmekte.
2 - Poultrygeist: Night of the Chicken Dead (2008)
Kaufman bu film hakkında; "Remake'leri sever misiniz, bu film ise Schlinder's List remake'idir." diyor. "Sadece, yahudiler dışında bu filmde hintli tavuk zombileri; toplama kampı yerine ise daha beter bir mekân var: fast food dükkanı!" Filmin kısa özeti böyle! Film Jackass'ın +18 versiyonu gibi, film boyunca malum yerlere giren alet edevatın haddi hesabı yok. Şimdiden kült favoriler arasında yerini almış durumda!
3 - Class of Nuke 'Em High
Zamanla bir zombi filmi klişesi halini almış olan "Nükleer fabrika yanına kurulmuş olan küçük kasaba ve beraberinde gelen kaos" temalı filmde büyük ölçüde Class of 1999 ve Return of the Living dead tadı almak mümkün. Güya gençler radioaktiviteye maruz kalarak mutasyon geçiriyorlar. Sınıftaki çocuklardan biri mutant bir bebeğe hamile kalıyor ve olaylar sarpa sarıyor. Troma'nın en rock n' roll filmlerin biri. Ayrıca 2 de devam filmi çekildi.
4 - Tromeo and Juliet
İngilizcedeki "Twisted" sıfatının hakkını sonuna kadar veren absürd bir uyarlama. Lezbiyen bir Juliette ve otuzbirci Romeo'nun yaninda, Capulet ve Que ailelerinin birbirinden sapık üyeleri var.. Arada orjinal oyundan serpiştirilmiş Şekspiryen monologlar ve flimin erotik havası da cabası. Lemmy Kilmister'ın filmin başında ufak bir rolü olduğunu da belirtelim. Filmin sonunda ise bizleri Shyamalan'a şapka çıkarttıracak seviyede bir sürpriz bekliyor.
5 - Surf Nazis Must Die (1987)
Troma bu sefer post-apokaliptik mecralara el atıyor! Bir sahil şeridi neo-nazi punk'lar tarafından istila edilerek türlü cinayetlere maruz kalıyor. Tabii ki klasik Troma şiddeti ve vahşeti içeren sahneler var. Naziler yaşlı bir kadının torununu öldürünce olan oluyor ve yaşlı teyzemiz elinde bir 45'lik tüm nazileri öldürmeye ant içiyor! Terör estiren yaşlı teyze figürü ne kadar mizahi bir çizgi taşısa da bu filmle şahane müzikler eşliğinde daha da absürd bir hal alıyor!
Diğer kayda değer Troma filmleri (dağıtım ve yapımcılık): Mother's Day (1980), Graduation Day (1981), The Last Horror Film (1982), Zombie Island Massacre (1984), Troma's War (1984), Redneck Zombies (1987), Rabid Grannies (1988), Sgt. Kabukiman NYPD (1990), Cannibal! The Musical (1993) Killer Condom (1996), Terror Firmer (1999)
DİPNOT : Troma filmlerini ayık kafayla izlemek filmlerden alacağınız zevki yarıya indirebilir! En azından izlerken arkadaşlarınızı toplamanızda yarar var. Şu ana kadar bildiğim hiç bir Troma filmi ülkemizde DVD/Blu-Ray olarak maalesef dağıtıma sürülmedi. (evet filmlerin birer birer blu-ray leri çıkıyor.) VHS-Betamax dönemlerinde bir kaç filminin yayınlandığını izleyenler hatırlayabilir. Buradan yetkililere seslenip bu haksızlığa bir son vermelerini diliyorum. En kıytırık TV filmleri bile 3-5 liraya piyasaya sürülüyor. Sesimizi duyun!!