Neden yapılmıştır?
1) Fosfolipitler
2) Kolesterol
3) Proteinler
Hücre zarı neden sıvıdır?
- Sıcaklık: Sıcaklık, fosfolipitlerin nasıl hareket ettikleri ve birbirlerine ne kadar yakın oldukları üzerinde etkilidir. Soğukta birbirlerine daha yakınken, sıcakta birbirlerinden uzaklaşırlar.
- Kolesterol: Kolesterol molekülleri fosfolipit çift katmanları boyunca eşit şekilde dağılıp, çift katmanın farklı çevre koşullarında akışkan kalmasını sağlarlar. Kolesterol fosfolipitleri bir arada tutar, bir başka deyişle, onların birbirlerinden çok ayrılıp istenmeyen maddeleri geçirmelerini ya da aşırı sıkılaşıp zar hareketini kısıtlamalarını önler. Kolesterol olmazsa, hücrelerinizdeki fosfolipitler soğuğa maruz kaldıklarındaki gibi birbirlerine yaklaşarak gazlar gibi ufak moleküllerin, normalde yapabildikleri gibi, fosfolipitlerin arasından geçebilmelerini zorlaştırırlar. Kolesterol olmazsa, fosfolipitler birbirlerinden ayrılmaya başlayarak aralarda büyük boşluklar oluşmasına sebep olurlar.
- Doymuş ve doymamış yağ asitleri: Fosfolipit kuyrukları oluşturanlar yağ asitleridir. Doymuş yağ asitleri, aralarında tek bağ bulunan karbon zincirleridir. Sonuç olarak, zincirler düzdür ve sıkıca bir araya gelmeleri kolaydır. Doymamış yağlar, bazı karbon atomlarının arasında çift bağlar bulunan karbon zincirleridir. Çift bağlar zincirlerde bükülmelere sebep olarak zincirlerin sıkıca bir araya gelmelerini zorlaştırır.
Hücre zarından neler geçebilir?
- Oksijen ve karbondioksit gibi, küçük, apolar moleküller, lipit çift katmanından; fosfolipit çift katmanlarının arasına sıkışarak geçerler. Taşıma için proteinlere ihtiyaç duymazlar ve zardan hızla geçebilirler.
- Su gibi, küçük, polar moleküller, üstteki molekül tipinden biraz daha zordur. Fosfolipit çift katmanlarının iç kısımlarının hidrofobik kuyruklardan oluştuğunu hatırlayın. Su moleküllerinin geçişi kolay olmaz, ama yine de proteinlerin yardımı olmaksızın geçebilirler. Ancak bu, diğerlerine oranla biraz daha yavaş gerçekleşen bir işlemdir.
- Karbon halkaları gibi büyük, apolar moleküller, bu halkalar da katmanlardan geçebilirler fakat bu da yavaş bir işlemdir.
- Basit şekerlerden biri olan glikoz veya iyonlar gibi büyük, polar moleküller, bir iyonun yükü ve büyük polar moleküllerin boyutlarıyla yükleri, fosfolipit zarın apolar bölgesinden yardım olmaksızın geçmelerini aşırı zor bir hale getirir.