Frengi hastalığı, bir bakteri olan Treponema Pallidum adlı mikroorganizmanın neden olduğu cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır. Bu hastalık genellikle cinsel temas yoluyla bulaşır ve tedavi edilmezse ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Frenginin ilk belirtileri 3 hafta ila 3 ay arasında ortaya çıkabilir.
Hastalığın belirtileri arasında cinsel organlarda yaralar, ağızda yaralar, cilt döküntüleri, lenf düğümlerinde şişme ve kas ağrıları gibi durumlar yer alır. Ancak bu belirtiler her zaman açıkça görülmeyebilir ve bu nedenle hastalık fark edilemeyebilir. Tedavi edilmediği takdirde, hastalık ilerleyebilir ve sinir sistemi, kalp ve beyin dahil olmak üzere vücudun birçok organına zarar verebilir.
- Frengi hastalığı tanısı doktor tarafından fiziksel muayene ve kan testleri ile konulabilir.
- Hastalığın tedavisi, üç enjeksiyon halinde bir antibiyotik tedavisi gerektirir ve uygulandıktan sonra genellikle tamamen iyileşmeye neden olur.
- Hastalıktan korunmak için en iyi yöntem doğru cinsel davranıştır. Korunmasız cinsel temasın önlenmesi, hastalığın yayılma riskini azaltacaktır.
Belirtiler ve Bulgular
Frengi hastalığı, cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır ve belirtileri çoğunlukla cinsel organlarda ortaya çıkar. Hastalığın belirtileri, enfeksiyonun hangi dönemde olduğuna bağlı olarak değişiklik gösterir. Primer frengide, enfeksiyondan sonraki üç hafta içinde, enfeksiyonun gerçekleştiği bölgede küçük bir yara belirebilir. Sekonder frengi döneminde ise kas ağrısı, ateş, baş ağrısı, yorgunluk, lenf bezlerinde şişlik, ciltte lekeler ve ellerde-saplarda döküntüler ortaya çıkabilir. Latent dönemde, herhangi bir semptom mevcut olmasa da enfeksiyon hala devam edebilir. Bu nedenle, laboratuvar testleri gereklidir.
Semptomlar
Frengi hastalığının semptomları kişiden kişiye değişiklik gösterebilir ve belirtiler genellikle enfeksiyonun hangi döneminde olduğuna bağlıdır. Bazı kişilerde frengi enfeksiyonu belirtiler göstermeden kendiliğinden geçerken, bazı kişilerde enfeksiyon ciddi belirtilerle kendini gösterir.
Frengi enfeksiyonunun semptomları ilk olarak enfekte olunan bölgede kendisini gösterir. Enfeksiyonun ilerlemesi ile birlikte vücudun diğer bölgelerinde de semptomlar ortaya çıkabilir. Frenginin semptomları aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- Genital bölgede ağrılı ülser oluşması
- Boyun, koltuk altı ve kasık bölgesinde şişliklerin ortaya çıkması
- Cilt üzerinde kırmızımsı döküntülerin ve yaraların oluşması
- Kemik ve organlarda hasar meydana gelebilir
- Ateş ve baş ağrısı gibi genel semptomlar meydana gelebilir
Semptomlar genellikle enfeksiyonun hangi döneminde olduğuna bağlıdır. Enfeksiyonun primer döneminde, genital bölgede ağrılı bir ülser meydana gelir. Ülser, enfeksiyonun bulaşmasından sonraki 10-90 gün içinde oluşabilir.
Sekonder frengi döneminde, cilt üzerinde lezyonlar, döküntüler ve yaralar meydana gelebilir. Bu belirtiler çoğunlukla enfeksiyondan sonraki 2-6 hafta içinde ortaya çıkar. Tedavi edilmediği takdirde enfeksiyon gizli veya latent döneme girer.
Primer Frengi Belirtileri
Frengi hastalığının ilk dönemi olan primer frengi, frengi hastalığının ilk 3-30 gününde ortaya çıkan belirtilerle kendini gösterir. Bu belirtiler, çoğu kişide görülmese de, ortaya çıktığında tedavi edilmediği takdirde hastalığın ilerlemesine neden olabilir.
Primer frengi belirtileri arasında, genital bölgede çıkan bir yaradan dolayı oluşan ağrısız bir şanker/ulser yer alır. Bu yara genellikle tek bir yerde çıkar ve kendiliğinden iyileşir. Ayrıca, genital bölgede ağrısız bir şişlik, lenf düğümlerinde büyüme ve ateş gibi semptomlar da oluşabilir.
Primer frengi tanısını koymak için, doktor genital bölgedeki yarayı veya şişliği muayene eder ve kan testleri yapabilir. Ancak, testler sadece yüksek enfeksiyon riski olan kişilerde veya semptomları olan kişilerde yapılır. Bu nedenle, herhangi bir cinsel temas sonrası veya genital bölgede herhangi bir semptomun fark edilmesi durumunda bir doktora danışılması önerilir.
Sekonder Frengi Belirtileri
Sekonder frengi dönemi, frengi hastalığının ilerleyen aşamasıdır. Bu dönemde hastalığın semptomları daha belirgindir ve yaygın hale gelir. Sekonder frengi belirtileri arasında özellikle deri döküntüleri, yaralar, saç dökülmesi, baş ağrısı, kas ağrıları ve ateş gibi belirtiler bulunur. Hastalığın bu aşamasında doktorlar genellikle kan testleri ve fiziksel muayeneler yaparlar. Bunun yanı sıra, sinir sistemi de etkilenebilir ve görme bozuklukları ve baş dönmesi gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
Latent Dönemi
Frengi hastalığının latent dönemi, semptomların belirgin olmadığı ve hastalık etkeninin vücutta belli bir süre sessizce kalabildiği bir aşamadır. Bu dönem, altı aydan birkaç yıla kadar sürebilir. Hastaların çoğunda, bu süreçte herhangi bir semptom görülmez ve hasta kendisinde herhangi bir anormallik fark etmez. Ancak bazı hastalarda, bu dönemde hastalık belirtileri belirsiz bir şekilde ortaya çıkabilir. Bu belirtiler arasında ateş, halsizlik, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları gibi grip benzeri semptomlar yer alabilir. Latent dönemde, tedavi edilmeyen hastalar tekrar semptomatik hale gelme riski taşırlar ve ciddi sağlık komplikasyonlarına yol açabilirler.
Tedavi ve Korunma Yöntemleri
Frengi hastalığının tedavi ve korunma yöntemlerine bakacak olursak, hastalığın tedavi edilebilir olduğunu söyleyebiliriz. Ancak erken teşhis ve tedavi oldukça önemlidir. Hastalık için kullanılan antibiyotik tedavisi, hastalığın evresine göre değişebilir. Primer frengi evresinde, penicillin ve benzeri antibiyotikler etkili olabilir. Sekonder evrede kişiye aşırı miktarda antibiyotik vermek gerekebilir. Latent evrede ise hastalık daha zor teşhis edildiği için tedavisi de zorlaşabilir. Frenginin önlenmesi için, cinsel ilişkide mutlaka korunmak gerekmektedir. Bu doğrultuda, prezervatif kullanımı oldukça önemlidir. Ayrıca, gayri resmi ilişkilerden kaçınmak ve düzenli sağlık kontrolleri yapmak da önleyici tedbirler arasındadır.
Antibiyotik Tedavisi
Frengi hastalığının tedavisi için kullanılan en yaygın yöntem antibiyotik tedavisidir. Hastalığın hangi döneminde olduğuna ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak, bir veya birden fazla antibiyotik ilaç kullanılabilir.
Penisilin, frengi tedavisinde sıklıkla kullanılan bir antibiyotiktir. Ancak, penisilin alerjisi olan hastalar için farklı ilaçlar kullanılabilir. Eğer hastanın primer veya sekonder dönemde olduğu düşünülüyorsa, genellikle iki ila üç hafta boyunca yüksek dozda penisilin enjeksiyonları verilir. Latent frengi hastaları için tedavi süresi daha uzun olabilir ve birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir.
Hastaya doğru dozda antibiyotik vermek için, doktorlar hastanın ağırlığını ve diğer ilaçlarla etkileşimini dikkate alır. Ayrıca, hastaların antibiyotik tedavisi boyunca cinsel teması kesmeleri gerekebilir.
Antibiyotik tedavisi sonrası, doktorlar hastalığı tamamen ortadan kalkıp kalkmadığını kontrol etmek için hastalara kan testleri yaparlar. Bu testlerin normal olması durumunda, hastanın frengiden tamamen kurtulduğu kabul edilir.
Korunma Yöntemleri
Frengi hastalığından korunmak için kişisel hijyenin önemi oldukça büyüktür. Cinsel ilişkide korunmak, kondom kullanmak ve partnerinizi tanımak, hastalığın bulaşmasını önlemeye yardımcı olabilir. Hastalığın kuluçka dönemi ve latent dönemde de bulaşabilir olduğu unutulmamalıdır.
Ancak en etkili korunma yolu hastalığa neden olan bakterinin cinsel yolla bulaşmasını tamamen önleyen bir aşıdır. Bu aşılar hastalığın semptomlarını en aza indirebilir ve bulaş riskini düşürebilir. Aşıların yanı sıra, düzenli olarak cinsel sağlık kontrolü yaptırmak, erken teşhis ve tedaviye de yardımcı olabilir.
Özellikle, cinsel yolla bulaşan diğer hastalıklarda olduğu gibi, cinsel ilişki kurulacak kişinin durumu hakkında bilgi sahibi olmak ve sürekli iletişim halinde olmak, hastalığın önlenebilir olması için oldukça önemlidir.
- Partnerinizi tanıyın
- Düzenli olarak cinsel sağlık kontrolleri yaptırın
- Kondom kullanın
- Aşı olun