Biz Türkler 'söz verip, kendini verdiğin söze bağlama' kültürüne pek sahip değiliz. Asıl olan kurallar, kanunlardır. O kanunların çevresinden dolanmayı da çoğumuz marifet sayarız. 'Bağlayıcı söz'e örnek arıyorum, aklıma AK Parti'nin üç dönem kuralı geliyor. Malum çoğu insan da diyor ki, "Kendi kendilerini bağladıklarına göre değiştirsinler." Başbakan Erdoğan'ın bu taleplere kulak tıkamasını ise siyasi hesap olarak yorumluyorlar. Oysa bu kültüre alışmak gerekiyor.
Dünyanın daha yaşanılabilir bir yer olması için birileri de 'kendi kendine' söz veriyor.
"Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi'ne uyacağım" diyor.
Sözleşmeden öte 'söz' var. Sözünde durmazsan Birleşmiş Milletler'in hiçbir yaptırımı yok, verdiği ceza yok. Sadece söz verenler listesinden adını çıkarıyor, o kadar.
Dünya 'söz' zincirinin, Global Compact'in ulusal ağlar başkanlığına bir Türk, Dr. Yılmaz Argüden seçildi. Yılmaz Bey, BM Genel Sekreteri Ban ki Moon'un başkanlığını yaptığı yönetim kuruluna da giren Güler Sabancı'dan sonra ikinci Türk oldu
'Ahlaklı kapitalizme ihtiyaç var'
Yılmaz Argüden ile bir araya geldik, 'globalsöz'ü konuşuyoruz. Söz verenler diyor ki, "Ben dünyanın daha güzel, daha yaşanabilir bir yer olması için insan hakları, çalışma standartları, çevre ve yolsuzlukla mücadelede her yıl, bir önceki yıldan daha iyi bir şeyler yapacağım."
'O şeylerin' ne olduğunu söz veren şirket, sivil toplum kuruluşu, kamu kuruluşu belirleyecek.
Yılmaz Argüden bunu "Dünyanın sürdürülebilir olması için ahlaklı kapitalizme ihtiyacı var. Bireylerin çıkarlarıyla toplumların çıkarlarını örtüştürmek gerekiyor" diye yorumluyor.
Dünyada söz verenlerin sayısı 12 bin civarında.
Türkiye'de ise 200.
Türkiye niye ön plana çıktı?
İş âleminde eskiden 'söz senettir' geleneği vardı ama bu gelenek 'yaygınlığını' kaybedeli çok oldu. Nasıl oldu da Türkiye gibi yeri geldiğinde kanunların çevresinden dolanmayı maharet sayanların olduğu bir toplum, 'globalsöz'ün başkanlığına seçildi?
Bunda Yılmaz Argüden'in şahsi çabaları etkili.
"Türkiye'nin en fazla vergi veren 15 şirketinden 6'sı, Türkiye'nin en büyük 20 holdinginden 12'si imza attı. Hadi gelin siz de imza atın" diyerek sayı yükselmiyor.
Yılmaz Argüden "Biz sektörleri tek tek merceğimize aldık. İlaç sektöründe başladık, tüm dünyada 80 ilaç şirketi imza atmışken, Türkiye'de 33 şirkete ulaştık" diyor.
İmza öncesi sektörün ileri gelenleri toplanıyor, bulundukları sektörde verilecek sözün muhasebesi yapılıyor. Yılmaz Argüden'in geliştirdiği bu sektörel yayılım modeli, dünyada en iyi örnek seçiliyor.
'Sarı nokta rezil bir şey'
Söz verenlerden biri de Bersay İletişim'in sahibi Ali Saydam, "Sarı nokta rezil bir şey" diyor. Her sene daha iyi şunu yaptım demeyenlere ceza yok ama daha iyi bir şey yapmayanlara da listede sarı nokta konuluyor. Ali Saydam "Daha ne yapsınlar, rezil ediyorlar" diyor da, bu ilanın toplumda yaygın bir karşılığı yok. Söz verenin duyarlılığı o kadar. Sarı nokta alıp da listeden çıkarılanlar var mı?
Yılmaz Argüden, "Büyük şirketlerde yok ama küçük şirketlerde örneğini yaşıyoruz. Mesela 'söz'ün sorumlusu personel işten ayrılıyor, şirket verdiği sözü ihmal ediyor" diye anlatıyor.