Helyum nedir? Helyum kelimesinin kelime kökeni nedir?
Helyum (Yunanca "güneş" anlamına gelen helios'tan türetilmiştir), sembolü He ve atom numarası 2 olan kimyasal elementtir. Periyodik cetvelin birinci periyot 8A grubunda yer alan bir gazdır.
Yeni Latince helium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1868 J. N. Lockyer ve E. Frankland, İng. kimyacılar.) Latince sözcük Eski Yunanca ʰélios ἑλιος "güneş" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *saəwel- biçiminden evrilmiştir.
Helyum, periyodik tablonun 2. grubunda yer alan bir elementtir ve sembolü "He" dir. Helyum, en hafif ikinci elementtir (hidrojen hariç) ve renksiz, kokusuz, tatsız bir gazdır. Helyum, yüksek sıcaklık ve basınç altında sıvı ve katı hale gelebilir.
Tarihi: Helyumun keşfi, 1868 yılında Fransız astronom Jules Janssen ve İngiliz kimyager Norman Lockyer tarafından gerçekleştirildi. İkisi de güneş tutulması sırasında güneşin spektrumunu incelediler ve özellikle sarı spektral çizgilerin kaynağını araştırdılar. Çizgilerin kaynağını belirlemek için, Dünya'nın atmosferindeki gazları kullanarak güneş spektrumunu karşılaştırdılar. Ancak, sarı spektral çizgiler hiçbir atmosferik gaz ile eşleşmiyordu. Sonunda, bu çizgilerin kaynağı olarak, bir gaz keşfettiler ve ona “helium” adını verdiler.
Kökeni: Helyum, evrende en çok bulunan ikinci elementtir. Evrenin oluşumu sırasında, Big Bang'den hemen sonra helyum ve hidrojen gazları oluştu. Helyum, genellikle doğal gaz kaynaklarında ve diğer gaz kaynaklarında bulunur. Helyum, yeryüzünde hidrojen gazından sonra en hafif elementtir ve diğer elementlerle reaksiyona girmez. Bu nedenle, helyum genellikle diğer gazlarla birleşerek bileşikler oluşturmaz.
Kullanım Alanları: Helyum, birçok endüstriyel ve tıbbi uygulama için kullanılır. Bazı uygulamalar arasında:
- Sıvı helyum, manyetik rezonans görüntüleme (MRI) makinelerinin soğutulmasında kullanılır.
- Helyum, havai fişek gösterilerinde ve balonların şişirilmesinde kullanılır.
- Helyum, gaz kromatografisi ve kütle spektrometrisi gibi analitik tekniklerde taşıyıcı gaz olarak kullanılır.
- Helyum, dalış kurtarma takımları için solunabilir bir gazdır.
- Helyum, yüksek hızlı uçakların itici güçlerinde kullanılan roket yakıtlarının üretiminde kullanılır.
Sonuç olarak, helyum, evrende en bol elementlerden biridir ve birçok endüstriyel ve tıbbi uygulamada kullanılır. Keşfi, güneşin atmosferinin incelenmesi ile gerçekleşti ve doğal gaz kaynaklarından elde edilebilir.