-
düşünüyorum o halde varım anlamına gelen bir söz.
rene descartes söylemiş.
biraz daha geriden alacak olursak:
'her şeyden kuşku duyabilirim, ama kuşku duyduğumdan kuşku duyamam; ne var ki, kuşku duymak düşünmektir ve öyleyse şu kesindir: düşünüyorum, öyleyse varım'
-
descartes meditasyonlar'ının birincisine "...bilimler alanında sağlam ve kalıcı bir şey ortaya koymak istiyorsam, hayatımda bir kez olsun daha önce inanmış olduğum bütün kanılardan kurtulmaya girişmemin ve her şeye yeniden ve temellerden başlamamın gerekli olduğu yargısına vardım." ile başlar. bunu yapmanın tek yolu olarak da, bildiği her şeye şüphe etmekle başlar, şüpheciliği, kendi tanımıyla "açık ve apaçık bir şeye" ulaşana kadar sürecektir. yaptığı çeşitli meditasyonlarla* emin olduğu şeyin, şüphe eden kendisinin varlığı olduğu gerçeğine varır, çünkü halihazırda şüphe ediyordur, "düşünüyordur". bunun da sonucunda, cogito ergo sum der. türkçeye pek çok kaynakta "düşünüyorum, öyleyse varım." olarak çevrilmişse de, pek çok revize sonucu "düşünüyorum, öyleyse benim, varım." çevirisi bir nebze daha iyi ifade eder bu düşünceyi.
-
her şeyden şüphe ettiğinden şüphe etmemek hali.
(bkz: rene descartes)
(bkz: a priori)
-
(bkz: cogito ergo sum)
-
bir nevi nazireyle albert camus ve andre gide kendi fikirlerini savurmuşlardır.
"düşünüyorum o halde varım" descartes
"hissediyorum o halde varım" andre gide
"başkaldırıyorum o halde varım" albert camus
-
kundera bir denemesinde ifade eder ki, descartes, düşünüyorum, o halde varım derken, akılcılığı ön planda tutarak duyguyu yok saymıştır. ve diş ağrısı örneğini verir. dişim ağrıyor, demek ki varım. seviyorum, demek ki varım. duygu, akılcılıktan daha dikkat çekici ve diri tutar insanı. ve descarteın koyu bir duygu düşmanı olduğunu kendimize hatırlatırsak, biraz önyargılı davranmış olabileceğini de düşünebiliriz. zira descartes köpeğin duygusuz ve hissiz bir hayvan olduğunu savunuyordu. insanın bir köpeği tekmelemesi bir maddeyi tekmelemekten farksızdı.
yani bu iki zıtlık üzerine daha çok düşünmek ve tartışmak gerekiyor.
-
bütün "textbook"larda bulunabilecek "kartezyen felsefenin" sembolü haline gelen söz. avrupa'nın modern entelektüel tarihini bu sözle açıklayan da çok bulunur.