1936- ROBERT WOODROW WİLSON; AMERİKALI FİZİKÇİ, ASTRONOM VE NOBEL FİZİK ÖDÜLÜ SAHİBİ
Robert Woodrow Wilson Kimdir?
Robert Woodrow Wilson, ABD’li astrofizik bilginidir. Evre’nin ilk evrelerinden artakaldığı sanılan fon ışımasını saptamıştır.
Robert Woodrow Wilson, (10 Ocak 1936, Houston, Texas, Amerika Birleşik Devletleri ABD), 1964’de Arno Allan Penzias’la Holmdel, New Jersey, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Bell laboratuvarlarında yeni bir anten tipi için çalışırken Kozmik Mikrodalga Artalan Radyasyonu’nu (CMB) keşfeden ve bu keşfiyle Arno Allan Penzias’la birlikte 1978 Nobel Fizik Ödülünü kazanan Amerikalı astronom ve fizikçi.
Robert Woodrow Wilson’un Hayatı-Biyografisi-Siyasi Yaşamı
10 Ocak 1936’da Texas Eyaleti’nin Houston kentinde dünyaya geldi. Robert Woodrow Wilson’un burcu oğlaktır. Robert Woodrow Wilson’un Babası rahiptir. Babası’nın mesleğinden dolayı aile yaşantısı disiplinli geçmiştir. Robert Woodrow Wilson 1974’de New Jersey Collegeda bugünkü adı ise Princeton Üniversitesi’nde hukuk eğitimi aldı. 1880 yılı’nda Virginia Üniversitesi’ndeki doktorasını, rahatsızlanınca yarıda bırakmak zorunda kaldı. 1882 yılı’nda Atalanta’da açtığı hukuk bürosunu yürütemeyince 1883 sonbaharı’nda, Baltimore John Hopkins Üniversitesine doktora çalışmasına döndü.
Congressional Goven-ment (Kongre Hükümeti) 1885, adlı yaptığı teziyle doktorasını tamamladı ve aynı yıl, Georgia da Bayan Ellen Louise Axson ile evlendi. Bu evliliklerinden çiftin 3 kız çocukları dünyaya geldi. 1886 yılı’nda Robert Woodrow Wilson, Bryn Mawr College de yardımcı profosör; Wesleyan Üniversitesinde profosörlüğe yükseldi. 1889’da, en önemli çalışmalarından biri olan, karşılaştırılmalı hükümet modelini inceleyen ‘State’ (Devlet) yayımladı. Bu arada Üniversite Rugby takımı’nın, Wesleyen tarihindeki en başarılı koçlarından biri seçildi. 1890 yılında Princeton Üniversitesi’nin daveti üzerine bu üniversiteye geçiş yaptı. Robert Woodrow Wilson konuşma ve tartışmalarda başarılı olan Üniversite’nin en iyi tartışmacısı seçildi. 12 yıl boyunca hukuk ve iktisat siyaseti okuttu; bilimsel çalışmaları’nın olgunluk dönemi olan bu evre’de iki büyük eser kaleme aldı: 1893 yılında Amerikan İç Savaşı ile ilgili öncü bir çalışma olan Division and Reunion (Bölünme ve Yeniden Birleşme), 1902 yılında da Historya of The American People (Amerikan Halkının Tarihi) konulu kitapları kaleme aldı. Bu süre zarfında avukatlık görevini yaptı. Avukatlık yaptıktan sonra eğitimine devam ederek 1896 yılında doktora derecesini aldı. Wilson Cumhurbaşkanlığı öncesinde Princeton Üniversitesinde rektörlük (bir üniversiteyi yasalar uyarınca yöneten, üniversite’nin tüzel kişiliğini temsil eden, öğretimin düzenli yürütülmesinden vb. sorumlu kimse) yapmıştır. 1902 yılında seçildiği ve 8 yıl sürdüğü rektörlük görevi sırasında, öğretim sistemine getirmek istediği demokratik uygulamalar, öğrenci yandaşı tutumu, tutucu çevrelerin tepkisine yol açtı. 1910’da görevinden ayrılarak Demokrat Parti’den siyasete atıldı. 1910’da katıldığı Demokrat Parti’den New Jersey Valiliğine adaylığını koydu. Ocak 1911’de New Jersey Valisi seçildi. Bir yıl gibi kısa bir süre içerisin de başarılı uygulamaları ile dikkatleri üzerine çekti. Başarısının yanı sıra ileri görüşçül, yapıvı önerileri ve reformansyon (dini reform) planları ile Demokrat Parti’nin başarılı siyasetçisi durumuna geldi. 1912 yılı’nda Hızla yükselişini, Demokrat Partiden başkan adaylığı için yapılan ön seçimi kazanarak sürdürdü. Robert Woodrow Wilson bu seçimi kazanması’nın ardından ABD’nin 28. Cumhurbaşkanı oldu. Robert Woodrow Wilson iki yıl arka arkaya seçilen ikinci demokratlardan biridir. Wilson başkanlık seçimini, Cumhuriyetçi Parti’nin güçlü iki adı, o sırada başkan olan Wiiliam Tafhte bir önceki başkan Theodere Roosevelt yandaşları’nın çekişmelerinden yaralanarak kazanmayı başarmıştır.
1913’de resmen göreve başlamıştır. New Freedom (Yeni Özgürlük) adını verdiği hükümet programında yer alan ekonomik, sosyal, siyasal, reformların büyük bölümünü uygulamaya geçirmiştir, ve bu uygulama ile başarıyı sağlamıştır. Gümrük tarifeleri’nin düşürülmesi; kazancın yüksekliğine bağlı olarak gelir vergisi’nin artırılması; lüks tüketim maddeleri’nin vergileri’nin yükseltilmesi; tekellerin gücünü kırmayı, serbest rekâbeti amaçlayan Federal Ticaret Komisyonu’nun kurulması; işçi haklarında iyileştirme amaçlanmış; girişimcilere kolay kredi sağlanabilmesi için devlet bankaları’nın kurulması; senatörlerin (senato üyesi) tek dereceli genek seçimle seçilmeleri. İçteki bu ilerici uygulamalarına karşın, dış siyasette, ABD’nin ekonomik, siyasal çıkarlarına ters düşen her türlü girişime, katı bir tutumla yaklaştı.
Wilson ikinci Cumhurbaşkanlığı dönemin de, I. Dünya savaşı son bulmuştu ve Wilson,
bu sebepten dolayı on dört maddeden oluşan uluslararası ilişkilerde izlenimi önemli
bulduğu adaletli ve barışçıl ilkeleri olan Wilson İlkeleri’ni yayımladı. Wilson,
Türkiye’yi etkileyen 12. madde’de Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkımını esas alarak ele
alıyor. Wilson, 12. madde’de parçalanmış ülkenin azınlıklarına muhtariyet (özerklik) tanınması ve
bunların Amerikan mandası altına alınmasını öngörüyordu. Bu durum Türkler için sadece
belli bir egemenliğe sahip olabilme hakkı tanıyordu. 12. madde’ye göre bu durum Türk
boğazlarını bütün devletlere açık ve uluslar arası bir komisyo’nun kurulacak ve bu
komisyon Türk boğazını kontrol edecek. Wilson’un bu ilkelerine göre Anadolu da bağımsız
bir Kürt devleti’nin kurulması vardır.
Wilson 1919 yılı’nda Nobel Barış ödülüne layık görüldü. Wilson, 3 Şubat 1924’de hayatını kaybetti.
Woodrow Wilson “The Study of Administration” (İdarenin İncelemesi) adlı makalesi ile kamu yönetimi disiplinin kurucusu olarak kabul edilmektedir. Wilson aynı zamanda bu makalesi’nde Avrupa, Amerika ve İngiltere’nin yönetim biçimini karşılaştırmıştır. Bu makalesi’nde Avrupa’nın yönetim biçimini bir bilim olarak ele alır ve makalesinde Amerika’nın yönetim sisteminde boşlukları’nın olduğunu ve bu boşlukları Avrupa’nın yönetim biçimi ile doldurup düzenlenilebileceğini fakat bu düzenlenme’nin “Amerikanlaştırılması” gerektiğini bunun altını çizerek şöyle belirtir, “Şehir idaresinin zehirli atmosferi, eyalet idarecilerinin hileli suları, Washington bürolarında çeşitli fısıltılarda keşfedilen kargaşalık, çalışmaksızın ödenen maaşlar ve rüşvet olayları bizi birleşik Amerika’da iyi idare’nin ne olduğu hakkındaki bilgilerin yaygın olduğuna inanmaktan alıkoymaktır.” Böylece Wilson siyasetin telaşından ve heyecanından uzak tutulması gerektiğine inanır. Wilson kamu yönetimin siyasetten ayrı bir bilim olarak ele
alınması gerektiğine ve bu bilimin yönetim sorunlarına dair çözümler üreteceğine inanmıştır. Wilson kamu yönetimini; devletin eylemi, yöneticisi, operasyonu, hükümetin görünür tarafı ve hükümetin kendisi kadar eski olarak ele alır. Wilson’a göre kamu yönetimi’nin ayrı bir bilim olarak ele alınması toplumun etkinliğini artırabileceğine inanmıştır.
Wilson kamu yönetimin babası olarak görülür. Kamu yönetimi bilimini ilk olarak “İdare’nin İncelemesi” adlı makalesinde ele almıştır. Wilson’a göre ‘idare çalışmas’nın ilk olarak keşfetmesi gerektiği; hükümetin düzgün ve başarılı bir şekilde yapabilecekleri ve bu yapabilecekleri son derece verimliliğine mümkün oldukça en az maliyetle yapabilmektir. Kamu yönetimi’nin siyasetten ayrılması sonu olmayan bir tartışma olarak ele alınmaktadır. Kamu yönetimi’nin siyasetten ayrı bir bilim olarak ele alan Wilson 1881’de yazdığı makalede kamu yönetimini 4 başlıkta incelemiştir. Bunlar;
➡ Politika ve yönetimi ayırma
➡ Politik ve özel organizasyonların karşılaştırılması
➡ Dış benzeri uygulamalar ve günlük operasyonlara yönelik verimlilik
➡ Yönetim yoluyla kamu hizmetinin ikiliğinin iyileştirilmesi ve hak temelli değerlendirme de memurların eğitimi.
Wilson 1887’de yayımladığı makale de insanların doğuştan “iyi bir yönetici olarak yaratılmadıklarını yönetim sanatı ve iliminin ancak öğrenme yolu ile kazanılacağını öne sürmüştür.” Bu yönde Wilson eğitimin iyi yöneticiler yetiştirmede önemli bir rol üstlendiğini ve insan yetiştirme sisteminin başarılı olması eğitimin en alt kademeden en üs kademeye kadar eğitim yöneticisinin yönetim alanında yetiştirilmesine bağlıdır.
Robert Woodrow Wilson, Amerikalı fizikçi, astronom ve Nobel Fizik Ödülü sahibi:
Robert Woodrow Wilson California Üniversitesine bağlı Bell Laboratuvarları’nın teknik kadrosuna katıldı. 1796’da getirildiği Radyo Fiziği Araştırma Bölümü’nün başkanlığını sürdürmekte olan Wilson, yarısı P.Kapitsa’ya verilen 1978 Nobel Fizik Ödülü’nün diğer yarısını, çalışma arkadaşlarından A.A Penzias ile paylaşmıştır.
1964’de Bell Laboratuvarları’nın büyük bir keçi boynuzuna benzeyen bir antenle duyarlılığını artırdıkları radyoteleskopunu 4,080 MHz’lik bir frekansa ayarlayıp uzayın derinliklerine yönelten Wilson ve Penzias, bilinen kaynakların hiçbiri’nin ulaşamayacağı bir mikrodalga yayını saptadılar. Amaçları Gökada’yı çevreleyen gaz kümesi’nin mikrodalga yayımını ölçmek olan iki araştırmacı’nın şaşkınlığı bir ay sonra radyoteleskopları uzayın başka bir bölgesini gösterdiği halde yine aynı yayımla karşılaştıklarında daha da arttı. Bir ay arayla yinelenen ver yer’in dönüşü yüzünden her biri uzayın başka bir bölgesine yönelen gözlemler hep aynı sonucu veriyordu. Frekansı ve yeniliği uzayın her bölgesinde aynı kalan bir yayımı vardı. Wilson ve Penzais için bir gizden öteye gitmeyen bu buluşun açıklamasını yapan ve evre’nin başlangıcı ile ilgili ‘büyük patlama’ kuramı ile ilişkisini kuran Princeton Üniversitesi’nden Robert Dicke olmuştur.
Aynı yıllarda, evre’nin ilk evrelerin de ortaya çıkmış ve G.Gamow’un öne sürdüğü gibi evre’nin genişlemesi yüzünden giderek soğuyup günümüze ancak birkaç Kelvin derecelik bir sıcaklıkla ulaşabilmiş olması gereken, Planck kara cisim tayfındaki fon ışımasını saptamaya çalışan Dicke ve arkadaşları, Wilson ve Penzias’ın bir raslantı sonucu yakaladıkları ışıma’nın aradıkları ışımayla aynı özellikleri taşıdığını gördüler.
Böylece Wilson ve Penzias’ın gözlemleri ile, Dicke’nin kurumsal çalışmaları birbirini tamamlamış ve evre’nin geçmişte bir büyük patlama yaşadığını öne süren kurumlar değerli bir dayanağa kavuşmuşlardı.