

Arabistan Çöllerinde Antik Bir Nehir ve Göl Ağı Keşfedildi
Uydu görüntüleri, Arabistan çölünün kıyı kesimi boyunca uzanan antik bir nehir ağının varlığını ortaya çıkardı. Bu veriler, geçmişte bu bölgenin daha sulak olduğu anlamına geliyor.
Oxford Üniversitesinin önderlik ettiği projede elde edilen görüntüler, insanlığın mirasıyla ilgili önemli bir araştırmanın başlangıç noktasını oluşturuyor. Araştırma ekibi, uzun dönemli iklim değişiminin bölgeye yerleşen ya da bölgeden göç eden ilk insan ve hayvanlara nasıl etki ettiğini inceleyecek. Ayrıca bu ilk nesillerin hayatta kalmalarına ya da yok olmalarına etki eden faktörlerde incelenecek.
Dünya'nın bu bölgesi, Afrika ile Avrupa arasında köprü oluşturma gibi kritik bir role sahip olmasına rağmen, uzmanlar tarafından şimdiye kadar göz ardı ediliyordu. ERC(Avrupa Araştırma Konseyi) tarafından 2,34 milyon euro ile finanse edilen proje birden çok akademik disiplini bünyesinde barındıran bir ekipten oluşuyor. Araştırmacılar, Arabistan yarımadasındaki son iki milyon yıldan uzun süredeki çevresel değişikliklerin etkilerini inceleyecek. Pleistosen(Buzul dönemi)den Holosen(son bin yılı kapsayan dönem)e geçişi sistematik bir şekilde inceleyecek olan çalışma, süresi ve detayları inceleme açısından alanında önemli bir yere sahip. 5 yıllık çalışma boyunca araştırmacılar, suyun akış yönünden bir harita gibi yararlanarak arazi özelliklerini ve arkeolojik öneme sahip kazı alanlarını inceleyecek. Hayvan ve bitki fosillerini tarihlendirmede en son teknikler kullanılacak ve rastlanılan taş aletlerin bölgedeki kaya sanatıyla benzerlik ve farklılıklarının kıyaslanmasında da en yeni teknolojiler kullanılacak.
Ekip, temel olarak Arabistan çölüne odaklansa da yarımada geniş bir şekilde incelenecek. Ayrıca ilk modern insanların çorak ve ekstrem şartlarda nasıl hayatta kaldığı ya da yok olduğuna dair deliller araştırılacak. Oxford Üniversitesinin Arkeoloji Okulunun Asya Arkeoloji Merkezi ortak yöneticisi ve projenin önderi Profesör Michael Petraglia'nın açıklamaları şu yönde:
"NASA'nın Arabistan yarımadasıyla ilgili çektiği görüntülerde uzaydan görülebilecek şekilde arazinin fiziksel özellikleri anlaşılıyor: Eski nehir vadisine ait bütün bir ağ ve göl havzaları. Bu hatlar ve çukurlar, araştırmamızda bize bir harita gibi yarar sağlayacak. Suyun varlığı ilk insanların nerelerde yerleştiği ya da nerelere göç ettiğine dair kesin bir göstergedir. Arabistan yarımadası, arkeolojik bölge zenginliğine ve dikkate değer şekilde eski nehir ve göl birikimine sahip. İki kıta arasında köprü olarak önemli bir yere sahip olmasına rağmen şaşırtıcı şekilde tarih öncesi devirleri pek bilinmiyor. Bu projede birçok bilim disiplininden yararlanılıyor: iklim değişiminin ilk insanlığa etkileri hakkında şimdiye kadar söylenmeyen tüm önemli hikayelerin toplamı ortaya çıkarılacak."
Araştırmacılar, şimdiye kadar çalışma yapılan taş aletlerin ve vahşi kedi gibi hayvan fosillerinin bulunduğu yerler gibi önemli kazı alanlarını saptayacak. Ayrıca bir metreye ulaşan uzunlukta bulunan balık fosilinin olduğu yerler gibi eski nehir havzalarında da çalışma yürütülecek.
Araştırma ekibi, fosillerin ve taş aletlerin yaşını belirlemede birçok tarihlendirme tekniği kullanarak arkeolojik alanların kronolojilerini belirleyecek. Hayvan ve faunaların fosillerin tarihlendirilmesiyle ilk insanlığın besin kaynakları ve çevresel değişikliğin zamanı ile ilgili bilgiler elde edileceği düşünülüyor.
Ekip, deniz çekirdeklerini, mağaraları, mevcut su kuyularını ve tarihsel jeoloji açısından maden çukurlarını araştıracak. Ayrıca çevresel değişikliğin etkilerini ölçmek için 30-60 metre derinliğindeki tortu kalıntıları ve iklimin daha nemli mi, kuru mu olduğunu gözlemlemek için bitki fosilleri, kayalıklar ve tabakalar da incelenecek.
Bilim adamları Arabistan yarımadasında bulunan hayvanlardan DNA örnekleri toplayacak. DNA, hayvanların ne zaman yarımadaya geldikleri hakkında moleküler saat gibi davranacak. Araştırmacılar müze koleksiyonundan deve kuşu, Afrika antilobu, dağ keçisi, sırtlan ve bal porsuğu gibi türlerin DNA örneklerini alarak inceleyecek. Bu bilgilerin hayvanların demografik(nüfus istatistik) tarihleri ve muhtemel yayılım yönleri hakkında bilgi sağlayacağı düşünülüyor.
Güncelleme: 27/06/2012
Kaynak: "Scientists Explore an Ancient Network of Rivers and Lakes in the Arabian Desert", ox.ac.uk, çev. Ayşegül Kesmez, yaklasansaat.com, 26/04/2012.