Giriş ve Hastalığın Tanımı
Giriş
İnsanların büyük bir yüzdesi iletişim kurmak için sözlü dili kullanır. Konuşma, doğru kelimeleri bulma, anlama, okuma, yazma ve jest yapma becerimiz o kadar otomatik ve sabittir ki çoğu zaman farkına varmayız. Ancak, serebral korteks düzeyinde hasar veya değişikliğin ortaya çıktığı anda, dilin doğru kullanımının bileşenlerinden biri veya birkaçı bozulur ve Afazi olarak bilinen dil bozukluğuna yol açar.
Bu bozukluktan etkilenen insanların çoğu, aşağıdakilerle ilgili parezi ve değişiklikler gibi semptomlar da gösterir:
- Bilinçli motor eylemler
- Çevre gözlemi
- Konsantrasyon
- Hafıza
- İletişimsel niyet
Bu muhtemelen okuyucunun “Afazi” terimiyle ilk karşılaşmasıdır. Afazi nedir? gibi şüpheleriniz ve sorularınız olabilir. Nasıl görünür ve hangi ek sorunlara neden olur?
Bu yazıda bu bozukluğu derinlemesine öğreneceğiz ve bundan muzdarip insanlara nasıl yardım edilebileceğini göreceğiz.
Peki Afazi Nedir?
Afazi, genellikle ilgili kortikal alanın işlev bozukluğu ile ilişkili edinilmiş bir dil bozukluğudur. Dizartri (konuşma sırasında zayıf motor performansı ile karakterize edilen) gibi diğer dil bozukluklarının aksine, afazi bir konuşma oluşturmayı ve onu almayı ve/veya anlamayı imkansız hale getirir. Normalde afazi, dolaşım bozukluklarından travmatik bir beyin hasarının sonuçlarına kadar değişen bir beyin hastalığının spesifik olmayan bir belirtisidir.
Nedenleri
Afazi nedenleri nelerdir?
Bozukluğun başlangıcına katkıda bulunan faktörler, frontal, temporal veya parietal korteksin beyin merkezlerini ve ayrıca beynin bu alanlarını birbirine bağlayan sinir yollarını etkileyen herhangi bir patolojik süreç olabilir. Bu, yukarıda bahsedilen alanlardaki konuşma merkezlerini etkiler ve dolayısıyla konuşma dilinin oluşumunu ve doğru telaffuzunu ve/veya artikülasyonunu etkiler.
Afazinin kesin nedeni ancak hastanın ve altta yatan hastalığın kapsamlı bir muayenesinden sonra belirlenebilir. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Beyindeki bir tümör süreci;
- Akut veya kronik dolaşım bozuklukları, miyokard enfarktüsü;
- Travmatik beyin hasarı;
- Beyin apsesi ve bulaşıcı süreçler (bakteriyel ve/veya viral);
- Epileptik odağın beynin normal işleyişini bozduğu epilepsinin sonuçları;
- Ağır metaller veya zehirlerle zehirlenme;
- Sinir uyarılarının lifler boyunca iletilmesini sağlayan protein olan miyelinin parçalanmasıyla ilişkili hastalıklar;
- Beynin dejeneratif hastalıkları, yapısının tahribatı, bunama gelişimi ve diğer nörolojik semptomlarla ilişkilidir.
Semptomlar ve Türleri
Bozukluğun semptomatolojisi ve şiddeti, her bir kişiye ayrı ayrı bağlıdır. Hiçbir iki insan afaziyi aynı şekilde belirti göstermez.
Semptomlar
Diğer şeylerin yanı sıra, beyindeki hasarın yeri ve kapsamı, önceden var olan dil yeteneği bozukluğu ve bireysel özellikler. Örneğin, afazili bazı kişiler muhatabı anlayabilir, ancak doğru kelimeleri bulamaz veya akıcı bir konuşma oluşturamaz. Diğerleri ise çok konuşur, ancak konuşmaları imkansızdır veya anlaşılması zordur; Bu insanlar için dili anlamak genellikle büyük bir zorluktur.
Afazili çoğu insanın dil yeteneği bu iki uç arasında yer alır. Daha da önemlisi, afazili kişilerde, kural olarak akıl yürütme tamamen bozulmadan kalır.
Daha önce belirtildiği gibi, semptomlar büyük ölçüde lezyonun beyin seviyesindeki konumuna bağlıdır. Bu nedenle, bozukluğun sınıflandırılması da buna bağlı olacaktır.
Türleri
Aşağıda afazi türlerini, özelliklerini ve kortikal düzeyde etkilenen alanları özetleyen bir tablo bulunmaktadır:
|Afazi tipi||Yaralı bölge||Semptomatoloji|
|Broca afazisi (motor ifade)||Sol yarım kürenin alt ön girusu. Orbitofrontal/prerolandik arter||-Akıcı olmayan dil -Anomi -Agrammatizm -Tekrarda zorluk -Adlandırmada zorluk -Hafif anlama sorunları|
|Wernicke afazisi (duyusal-algısal)||Üstün temporal, medial, açısal ve supramarjinal girus. geçici arter||-Çok etkilenmiş anlama (mesajın yanlış bilgilendirilmesi) -Konuşmada ani değişiklikler -Fonolojik parafaziler (kötü üretilen kelimeler) -Semantik parafaziler (kötü seçilmiş kelimeler) -Neolojizmler (icat edilen kelimeler) -Jergafazi (abartılı konuşma akıcılığı ve anlamadan) -Zayıflık tekrar – Mezhep etkilendi – Sürekli kendini düzeltme niyeti|
|Sürüş afazisi||Perisilvian parieto-temporal ve frontal alanlar (arkuat fasikül, alt parietal lob) arasındaki bağlantının kesilmesi Anterior parietal arter||-Anlam yoksa tekrar edememe – Fonemik ve fonolojik parafaziler (yetersiz üretilen kelimeler) -Karmaşık kelimeleri anlamada zorluk -Sözlü bilgileri hafızada tutmada güçlük|
|Duyusal transkortikal afazi||Wernicke alanını etkilemeden perisilvian devreler (inferotemporal) ve kavramların semantik temsili (parietal) arasındaki bağlantının kesilmesi. arka serebral arter||-Anlamaya erişim değişti. -Anlama sorunları -Semantik parafaziler, kelime seçiminde hatalar. -Tekrar oynatma sorunu yok|
|Transkortikal Motor Afazi||Perisilvian devrelerle ön bölgelerin bağlantısının kesilmesi||-Spontane dil eksikliği -Sessizlik (bazı durumlarda) – Anomie – Akıcı olmayan dil, yetersiz detaylandırılmış cümleler – Semantik parafaziler (yanlış seçilmiş kelime= -Perseverations)|
|Karışık transkortikal afazi||Serebral dolaşımın sınır bölgelerinde (vasküler devrenin sınırı) lezyon. Sol yarım kürenin ön ve parietal lobları||-Anlamada güçlük -Mesaj üretmede güçlük -İstemsiz tekrarlar -Spontanelik eksikliği|
|Saf kelime sağırlığı veya saf sözlü agnozi||Üstün temporal girus (birincil işitsel korteks çevresinde) Birincil işitsel korteksi yedekleyin.||-Verilen bilgilerden konuşma seslerini tanıyamama -Bozulmuş sözlü anlama -Korunmuş görsel anlama – Dilin sırası takip edilir, ancak otomatik bir şekilde|
|Genel afazi||Orta serebral arterin gövdesi||-Ağır anlama güçlükleri -Ağır üretim güçlükleri|
Teşhis
Nasıl ve kim tarafından teşhis edilir?
İlk olarak, bir rehabilitasyon doktoru hastanın tıbbi geçmişini inceler ve sağlık durumuyla ilgili şikayetlerini toplar, örneğin: anomalinin süresi, belirli duyumlar, önceki olaylar vb. Hasta sorunlarını anlatamıyorsa, tanı sürecine aile üyeleri de katılır.
Ardından, konuşma değişikliğinin incelenmesi, dudak köşesinin sarkması, göz kapaklarının tam kapanmaması, dil eğriliği gibi durumların kalıcılığını belirleyebilecek anatomik-fonksiyonel değerlendirmeden oluşan detaylı bir nörolojik muayene yapılır. , uzuvlarda zayıflık ve reflekslerin doğasında değişiklikler.
Lezyonun yerini belirlemek için beyin görüntüleme testleri de yapılır. Bunun için aşağıdaki gibi teknikler:
- Beynin farklı bölümlerinin aktivitesini ve çeşitli hastalıklara bağlı değişikliklerini değerlendirmek için elektroensefalografi;
- Beyin tabakasının yapısını katman katman netleştiren, olası anomalileri ve kanama, iltihap, tümör vb. izlerini ortaya çıkaran MR;
- Damarların bütünlüğünü netleştirmek ve anevrizmaları, darlığı, tıkanıklıkları ve diğer damar bozukluklarını saptamak için manyetik rezonans anjiyografi.
Daha sonra konuşma terapisti konuşma bozukluğunun doğasını netleştirmek için değerlendirmesini yapar. Bunu yapmak için bir dizi standart test ve anket kullanır. Görevleri ayrıca ses, yutma, çiğneme ve/veya nefes alma ile ilgili herhangi bir değişiklik olup olmadığını belirlemek için sözel olmayan orofasiyal işlevleri değerlendirmektir.
Rehabilitasyon doktoru, fizyoterapist, nörolog, konuşma terapisti, psikolog, ergoterapistten oluşan multidisipliner bir ekipte tüm veriler toplandıktan sonra; Kaybedilen işlevlerin geri kazanılması veya korunanların telafisi için uyarılması için bireyselleştirilmiş bir müdahale planı oluşturulur.
Tedavisi
Afazi tedavisi nedir?
Beyin hasarından sonra afazili birçok kişi bir süre hastaneye kaldırılır. Bulunduğunuz merkez bu kaynağı sunduğu sürece, tedaviyi oradan gerçekleştirmek zaten mümkündür. Hastaneden taburcu olduktan sonra, etkilenenlerin çoğu bir süre konuşma terapisti tarafından yapılması gereken tedaviye ihtiyaç duymaya devam ediyor.
Bazen hem etkilenen kişi hem de aile, yardım için kime başvurabilecekleri konusunda net değildir. Mevcut seçenekler hakkında doktorunuzla konuşun ve sizi konuşma terapisi rehabilitasyonuna yönlendirecek olan nörolog tarafından bir değerlendirme talep edin.
Prensip olarak, afazili herkes konuşma terapisi alabilir. Tedavi süresi, diğer şeylerin yanı sıra, hastanın iyileşme hızına, ayrıca tedavi seçeneklerine ve finansal ve sosyal kaynaklara bağlıdır.
Afaziden etkilenen insanlar hangi prognoza sahiptir?
Erken değerlendirme ve tedavinin iyileşmede önemli bir ağırlığı olduğu unutulmamalıdır. Yerleşik bir kişiselleştirilmiş müdahale planı varsa, bu genellikle yaralanmadan sonraki ilk aylarda kendiliğinden olur, ancak bazı sekellerin kalması yaygındır. Bu nedenle profesyonel terapistlerin yardımı önemlidir. Hızlı tedavi ve özel takip olmaksızın afazi, konuşulan kelimeleri anlayamama ve kendi konuşmasını oluşturamama gibi kalıcı bozulmalara neden olabilir;
Başkalarıyla iletişim kuramama ve iletişim kuramama nedeniyle sosyal uyum sorunları.
Müdahale planına dahil olan tüm terapistlerin temel amacı, ya yaralanmayı düzelterek ya da korunan işlevleri tazminat olarak uyararak yaşam kalitesini iyileştirmektir.
Ailemde afazi var, onunla nasıl iletişim kurabilirim?
Afazi ortaya çıktığında, etkilenen kişinin diğer insanların konuşmalarını anlama veya kendi düşüncelerini ifade etme yeteneği bozulur. Bununla birlikte, bozukluktan etkilenmeyen iletişim becerilerinden en iyi şekilde yararlanarak iletişim kurmamız mümkündür. Şiddetli afazili bir kişi genellikle sadece bir cümledeki anahtar kelimeleri anlayabilir. Bu genellikle, kişinin diğer kelimelerin anlamını anlamadığı için söyleneni anlamadığı veya yanlış anlamadığı anlamına gelir. Genellikle afazik ve aslında anlamadığımız halde birbirimizi anladığımızı düşünüyoruz.
Afazili bir kişiye söyleyeceğiniz bir şey varsa, okuyucuya birkaç öneri:
- Acele etmeyin, rahatınıza bakın ve afazinin dikkatini çekmeye çalışın.
- Basit yayınlarla başlayın, kendinizden bahsedin veya cevabını bildiğiniz bir soruyu sorun.
- Kısa cümleler kullanarak ve sesinizdeki en önemli kelimeleri vurgulayarak yavaş konuşun.
- Afazili kişi okumayı koruduysa, anahtar kelimeleri bir kağıda yazın. Muhatapınız bunları ipucu olarak veya bir konuşmayı yapılandırmanın bir yolu olarak kullanabilecektir.
- Afazili kişinin komutlar, jestler, çizimler veya yazılarla iletişim engelini aşmasına yardımcı olun.
- Kişiyi bir şeyleri işaret etmeye, imzalamaya, çizmeye veya yazmaya teşvik edin.
- Bir sözlük veya iletişim kitabı kullanarak afazili kişiye yardım edin.
- Sabırlı ol. Bilgileri iyi işleyebilmesi için muhatap tarafından yanıt için bir zaman çerçevesi vermek önemlidir. Bazen biraz daha uzun sürer ve diğer zamanlarda çok çaba gerektirir.