|Tweet|
Anadolu kaplanı, Orta Doğu ve Batı Asya'da yaygın olan İran parsının Anadolu'da yaşayan bir ırkıdır. (Haberdeki fotoğraf 1989 yılında Berlin Hayvanat bahçesinde çekilen ve orjinal bir Anadolu Kaplanı'na aittir)
Anadolu kaplanı, Orta Doğu ve Batı Asya'da yaygın olan İran parsının (Panthera pardus saxicolor) Anadolu'da yaşayan bir ırkıdır. Esasında bir pars türü olarak adlandırsa da Kaplanımsı çizgileri ve kaplan popülasyonuna daha yakın bir görüntü çizmesi sebbeiyle Anadolu kaplanı olarak adlandırılmıştır. Uzun süre ayrı bir pars alt türü olarak kabul edilmiş ve Panthera pardus tulliana adı verilmiş, ancak modern genetik araştırmaların bu türün diğer batı ve orta Asya pars türlerinden genetik olarak çok az farklılık gösterdiğini kanıtlaması üzerine İran parsı alt türlerine eklenmesi görüşü hakim olmuştur.
Hindistan Doğal Hayat Enstitüsü genetik araştırmalar bölümünden WWF yetkilisi Carlos Driscoll, Sibirya’da yaşayan Amur kaplanının DNA yapısının Anadolu kaplanıyla neredeyse aynı olduğunu söyledi.
Anadolu parsı Anadolu'da hâlâ yaşamaktadır. 2013 Kasım ayından önce en son bireyinin 1974'te Beypazarı'nda vurulduğu kabul edilmekteydi ancak resmi kayıtlara göre Türkiye’de en son olarak Şubat 1970’te Şırnak’ın Uludere ilçesinde 122 santimetre gövde uzunluğunda bir erkek kaplan vurularak öldürülmüştü.
Özellikleri
Anadolu Kaplanının tespiti yapılabilenlerin boyu 200–250 cm, ağırlığı dişilerde 35–50 kg, erkeklerde 45–70 kg civarında olduğu anlaşılmıştır. Yaklaşık olarak 20 yaşına kadar yaşayabilen Anadolu Kaplanları çok çevik bir tür olduğu bilinmektedir.
Anadolu kaplanı, Doğu Akdeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde, daha çok ormanlık ve dağlık alanlarda yaşadığı bilinmektedir. Doğal yaşam alanları ve av kaynaklarının azalması Anadolu kaplanlarını insanların yaşadığı yerlere yönlendirmiş ve bu da genellikle vurularak ya da zehirlenerek öldürülmelerine yol açmış ve neslini yok etme aşamasına kadar götürmüştür.
Anadolu Kaplanının Anadolu'da varlığı hakkında tartışmalar halen devam etmektedir.
1942 yılında Urla/İzmir'de bir çoban tarafından yakalanan bir pars yavrusu önce İzmir'li bir avcı tarafından satın alınarak 9 ay boyunca bakılmış, ardından da İzmir Hayvanat Bahçesi'ne hediye edilmiştir.
Anadolu Kaplanı (Anadolu parsı) varlığı ile ilgili son resmî kayıt 17 Ocak 1974 tarihinde Beypazarı ilçesinin 5 km batısında bulunan Bağözü köyünden bir kadına saldırması sonrasında vurularak öldürülmesiyle gerçekleşmişti. 2001 yılına geldiğimizde Doğu Akdeniz'de Dandi mevkiinde ve Doğu Karadeniz'de Müsikli Deresi'nde ve yine 2004 yılında geldiğimizde Doğu Karadeniz - Pokut Yaylası'nda görüldüğü iddiaları varsa da ancak bu alt türün doğal yaşam alanları bilindiğinden, özellikle bu son kayıtların bilimsel değeri yoktur ve muhtemelen vaşak ile ilgili olan bu gözlemleri, Anadolu parsı olarak lanse etmek muhtemelen sadece "iyi niyetli" bir spekülasyondan ibaret olduğu söylenebilir.
2006 yılına gelindiğinde Mersin'deki Kayacı Vadisi ormanlık alanında kameralar tarafından bir Anadolu parsı tespit edildiği söylense de bu görüntüler ulusal ve uluslararası kamuoyu ile paylaşılmamıştır.
20. yüzyılın sonlarını görebilmiş son birkaç bireyin, soylarını devam ettirebilecek gen havuzuna sahip olmadıkları ve 21. yüzyıla ulaşamadıkları kesinleşmiş belirtilmekte ise de Doğu Toroslar'da kalmış olabileceği varsayılan son 10-11 bireyin de izine günümüze kadar rastlanamamıştır.
Anadolu kaplanının varlığını kanıtlamak için doğa gönüllülerinin tespit, koruma ve neslini çoğaltma çabaları aralıksız sürmekteyse de henüz herhangi bir Anadolu Kaplanı ırkına rastlanamıştır. Resmi olmayan veriler baz alındığında Torosların Mersin'e bakan yamaçları Anadolu Kaplanının en son görüldüğü yerler olarak bilinmektedir. Ayrıca Dilek Yarımadası, Millî Parkı Anadolu kaplanını milli park içinde korunan hayvanlar arasında göstermektedir. Bazı bilim adamları Anadolu kaplanının hala varlığını sürdürdüğünü ama gelecek için yeterli popülasyonunun bulunmadığını iddia etmektedirler.
Türün, büyük olasılıkla 1960-2000 yılları arasında aşırı avlanma sonucu yok olduğu tahmin edilmektedir. Mantolu Hasan adındaki yerel avcının tek başına en az 15 tane Anadolu kaplanı vurduğu bilinmektedir.
Ayrıca 2009 yılında Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü tarafından Toros Dağları'nda yaşadığı iddia edilen Anadolu kaplanını görüntüleyebilmek için 50 adet fotokapan yerleştirilmiştir. Gözlemler Türkiye'nin önemli noktalarında devam etmektedir.
26 Mayıs 2015 tarihinde Çevre ve Orman Bakanlığı ile Merkez Av Komisyonu tarafından çıkarılan yasaya göre, Anadolu kaplanının Türkiye sınırları içerisinde herhangi bir biçimde avlanması, 500 ila 750.000 TL arasında bir para cezası yaptırımı uygulanmaktadır.