General San Martín “Ulusun Babası ya da Amerika’nın Kurtarıcısı değildi”, elinde elektrikli testereyle, Javier Milei’nin güvendiği ve Merkez Bankası’nı ellerine bırakacak olan ekonomist Emilio Ocampo’yu kovdu. Ancak Milei, “kapatması” konusunda kendisine güvenileceğini açıkladı.
Ocampo ne doğaçlamacıdır ne de tarihsel araştırma alanına davetsiz misafirdir. Her ne kadar saldırgan ve zaman zaman aşağılayıcı bir üsluba sahip olsa da, kitapçık niteliğinde de değil. Milei gibi o da hoşgörüsüz bir liberalin ender görülen bir örneği.
Konu bu iktisatçıyı ve tarihçiyi topluca kınamak ya da diskalifiye etmek değil. Ocampo’nun başarılarından biri, Arjantin’in rahatsızlığını, hatalı şekilde tanımlandığı gibi bir kriz olarak değil, uzun ve sürekli bir gerileme süreci olarak teşhis etmiş olmasıdır.
Teşhis doğru değilse tedavi de doğru olmayacaktır. On yıl önce Ocampo, bu kötülüğü anlamak için iş birliğine, bilgi alışverişine ve farklı disiplinlerden yaklaşımlara ihtiyaç olduğunu söylerken haklıydı.
Düşüşün sıradanlıkla birlikte geldiğini belirtti. “Kendisinden memnun yaşayan” bir vasatlıktır. Küçük, orta ve büyük ölçekteki yolsuzluklarla el ele gittiğini ve yolsuzluklardan beslendiğini de eklemek gerekir. Milei’nin ateşli söyleminde Kirchnerci yolsuzluğun açıkça kınanması eksik.
Milei’nin seçim konuşmalarında ilan ettiği liberalizm, liberalizmi katı ekonomik planlara indirgeyen, liberal fikirlerin etik bileşenini dışlayan bir versiyondur.
Bu yönüyle Benedetto Croce’nin “liberalizm” dediği şeye, yani kısmi, ekonomist, demokratik ve cumhuriyetçi değerlere yabancı aşırı bir versiyona düşüyor.
Genç Adam Smith’in ilk kitabı “Ahlaki Duygular Teorisi” idi. Ekonomist Carlos Rodríguez Braun, Adam Smith’i “vahşi kapitalizmin peygamberi” olarak sunmanın bir hata olduğunu söylüyor.
Rodríguez Braun, “vahşi kapitalizm” derken “yalnızca tahsise dayalı bir ekonomik bağlamı, adaletin veya etik değerlerin olmadığı, yalnızca bencilliğin düzenlediği bir pazarı” anlıyor.
Bu tanım karşısında öfkelenecek kişi, “her şeyden önce bir ahlakçı olan, insan davranışını sınırlayan ve kısıtlayan normlarla her zaman ilgilenen, Stoacı katılığın hayranı olan” Adam Smith’tir.
Ocampo, Arjantin’de popülizmin farklı kesimlerinin uyguladığı fanteziler ve politikalarla, çöküşümüzü popülizme bağlıyor. Ölümcül, yozlaşmış ve feci şekilde başarısız olan en son versiyon Kirchnerizm’dir.
1963’te doğan, 1985’te Buenos Aires Üniversitesi’nden ekonomist olarak mezun olan ve yirmi yıl boyunca Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de yaşayan Ocampo, Fransa, İspanya, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki arşivlerde Arjantin geçmişine ilişkin bir belge koleksiyonuna başvurdu. Brezilya, Şili ve Uruguay.
Ocampo’nun San Martín’e ve onun ilk ve en önemli tarihçisi Bartolomé Mitre’ye yönelik saldırıları -kısmen- onun unutulmaktan kurtulmaya olan ilgisi ve doğrudan atası, San’ın düşmanı General Carlos María de Alvear’ın eleştirilerini çürütme konusundaki ilgisiyle açıklanmaktadır. Ocak 1815’ten o yılın Nisan ayına kadar Río de la Plata Birleşik Eyaletleri Yüksek Direktörü.
Buraya müdahale etmek niyetinde değilim ve onun açıklamalarının tarihçiler arasında yol açtığı tartışmaya da değinmiyorum. Ocampo’nun San Martín hakkında söyledikleri, Milei’nin iyi hesaplanmış ve saldırgan sözlerinin yarattığı etkinin benzeri bir etki yarattı.
Burada yapmaya çalıştığımız şey, Ocampo’nun yalnızca liberal fikirlerle tutarsızlığını göstermek değil, aynı zamanda tarihin “nefreti entelektüel olarak organize etmek için” bir araç olarak kullanılmasına ilişkin eleştirel görüşleri arasındaki çelişkileri vurgulamaktır: Ocampo’nun bu türden bir kullanımı. reddettiği aynı dogmatizm.
Ocampo’nun en önemli bilgi ve ilham kaynaklarından biri Juan Bautista Alberdi’dir. Alberdi’ye duyulan bu hayranlık, Milei’nin Ulusal Anayasanın cumhuriyetçi içeriğini açıkça reddeden görüş ve duyurularıyla nasıl birleşiyor?
Ocampo, “Arjantin Bağımsızlığı. Masaldan Tarihe” (2016) adlı kitabında haklı olarak şu kavramların yazılı tarihteki kullanımını ve istismarını sorguluyor: ulusal ve kişisel kibir, Maniheizm ve bunların beslediği paranoya, “kızgınlık, şovenizm ve yabancı düşmanlığı.”
Bu kınamanın ardından belki de onlardan daha önemli bir kınama geliyor. Bu kitapta Ocampo, ülkelerin refahının “bir veya daha fazla liderin zaman içinde otoriter ve mesihvari müdahalesinin” bir sonucu olduğu inancını yanlış ve zararlı bularak reddediyor.
Mucizeler gerçekleştirenlerin, el koyarak ülkeleri harabeye çevirenlerin ve bunu yaparken de bu mucizenin onları zengin ve müreffeh kılan ilahi insanlar olmadığını ekliyor.
İyileştirmeler “vatandaşlarının özgürlüğünü destekleyen ve koruyan kurumlardan” geliyor. “Bizi sürekli olarak mesihçi liderler aramaya ve bulduğumuzda da utanç verici bir şekilde onların otoriterliğine boyun eğmeye teşvik eden bir caudillo tarihi” bize hizmet etmiyor.
Ocampo’nun San Martín’e saldırısı en az on yıllık. Kendisinin de bir “iddia” olarak kabul ettiği, tarihe olan ilgisinin tetikleyicilerinden biri, atası General Carlos María de Alvear’ın eleştirilerinin zedelediği aile gururu.
Bugün, tarihin tuhaflıkları ve politik karışıklıklar, Emilio Ocampo’yu Javier Milei’nin ekibinin en önemli düşünen ve hareket eden başkanlarından biri haline getiriyor; onun mesihçiliği, “liberal popülizmi”, saldırgan ve nefreti ilahi kişiselciliğin nadir ve açık bir örneğidir.
Sahte olduğu kadar baştan çıkarıcı da olan bu kapıdan geçerek çöküşten kaçamazsınız.
Gregorio Caro Figueroa bir tarihçidir.