

Arkhe Nedir?
Arkhe, ülkemizin batı kıyılarında yaşamış olan Sokrates öncesi
antik Yunan filozofların temel, ana madde anlamında
kullandıkları sözcüktür.


Antik Çağda Anadolu Yunanları düşünsel çabaya bir ilk nedeni araştırmakla başladılar. Şöyle düşünülmüştür: Varlık, varoluşunu öylece sürdürüyor ise, bunun tanrıların keyiflerinin üstünde bir ilk ve değişmez nedeni olmalıdır. Dünya nasıl var olmuştur? Bitkiler, hayvanlar, insanlar nasıl oluşmuşlardır? Bütün bu varlıkların başı, kökü, kaynağı nedir? İşte bu gibi sorular, arkhe arama çabalarının sorularıdır.
Bilinen tarih içinde bu sözcüğü felsefi anlamda kullanan ilk filozof, Thalestir. Thales her şeyin arkhesini su olarak kabul etmiştir. Thales sözcüğü her şeyin ana maddesi, dayandığı ilk, çıktığı kaynak gibi anlamlarda kullanıp doğaya ve doğadaki gelişmeler kendi içlerinde bulunan doğa ötesi açıklamalar gerektirmeyen bir kaynağa geri götürme çabasından söz eder. Böylece bilimsel düşüncenin öncüsü de Thales sayılır. Daha sonra Thalesin ardıllarından Anaksimandros bu ilk nedenin belirsiz bir cevher (Apeiron) olduğunu, Anaksimenes ise bunun hava olduğunu iddia etmişlerdir. Metafizik idealist felsefe de bu ilk (arkhe) düşüncesine dayanır. Metafiziğin en belli ve açık biçimi olan dinsel düşünceye göre bu ilk, Tanrıdır.
Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM Kaynak: Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf "Felsefeye Giriş" ve "Sosyolojiye Giriş" Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Diğer Ders Notları (Ömer YILDIRIM)