Doğum Sırasında Dölütün Az Oksijen Alması
DOĞUM SIRASINDA DÖLÜTÜN YETERİNCE OKSİJENLENMEMESİ
Dölyatağı boynunun açılma dönemi süresince uygulanan denetim yöntemlerinin amacı, çocuğun doğum kasılmalarına iyi katlandığını saptamaktır. Dölütün oksijenlenme yetersizliği çektiğini düşündürecek belirtiler görülürse, gerek kasılmaların, gerekse doğumun çok özenle izlenmesi gerekir. Oksijenlenme yetersizliğinin nedeni, annede bir hastalık (şeker; havale), dölütte, özellikle de kordonda bir anormallik (sarkma; düğümlenme) ya da kasılmalarda düzensizlik olabilir.
BELİRTİLER, TEDAVİ VE TEHLİKELER
Dölyatağının açılma dönemi sırasında çocuğun oksijenlenme yetersizliği çektiği, bazen su kesesi içine bakma yöntemi sayesinde belirlenebilir; bazen de, boynun açılma döneminin herhangi bir evresinde ortaya çıkar.
Tehlike işaretleri
Hekim ya da ebe, doğum sırasında özellikle iki belirti arayacaktır. Kalp atışlarında değişiklik; su kesesi sıvısında anormallik.
Kalp atışlarında değişiklik
Çocuğun normal durumda düzenli olan kalp atışlarının ritminde, anormallik belirir. Ritim hızlanmış ya da yavaşlamış, kalp sesi boğuklaşmıştır. Sözkonusu anormallikler, kasılmalar dışında da (özellikle kasılmaların hafiflediği dönemde) görülebilir.
Daha sağlam bir değerlendirme için, dölütün kalp atışları bir kayıt aygıtıyla kaydedilir. Aygıt, kadının karnına ya da (zarlar yırtılmışsa) dölütün başına konan bir elektroda bağlanır.
Su kesesi sıvısı anormallikleri
Normal durumda berrak olan kese sıvısı renklenebilir (yeşilimsi bir renk alabilir ya da bezelye püresi gibi koyulaşabilir). Bunun nedeni dölütün dışkı bırakması, dışkı bırakmasının nedeni de oksijenlenme yetersizliğidir. Sözkonusu özel renklenme, dölyatağı boynunun açılma dönemi sırasında yavaş yavaş olabileceği gibi, su kesesi yırtıldığı sırada apansızın da olabilir. Su kesesi içine bakma muayenesi yapıldığı zaman da ortaya çıkarılabilir. Bu durumda doğumun başlatılması gerekir. Yukarda anlatılan gözetim yöntemleri, kalp atışları ritminde anormallik olmasa bile uygulanmalıdır.
Günümüzde dölyatağı boynunun açılış dönemi sırasında, su kesesi yırtıldıktan sonra, dölütün baş derisinden biraz kan alarak, «kan asitliği»nde anormallik olup olmadığının incelenmesi, dölüt sıkıntısının derecesini tam olarak anlamayı sağlamaktadır.
Doğumun yönlendirilmesi
Doğum biçimi, dölütün dölyatağı içinde oksijenlenme yetersizliği, yukarda belirtilen gözetim unsurlarına bağlı olarak değerlendirilmelidir. Tedavide oksijenlenme yetersizliğiyle ve (varsa) doğum zorluğuyla savaşılır.
Oksijenlenme yetersizliğiyle savaşma
Dölütün oksijenlenme yetersizliğine karşı, anneye maske yoluyla oksijen verilerek savaşılır.
Doğum zorluğuyla savaşma
Dölyatağı boynunun açılış dönemi sırasında, alt yoldan doğumu tehlikeye sokmayacak çapta herhangi bir anormallik varsa, sorunu çözümlemek için ilaca başvurulur.
Özetlersek, dölütün oksijenlenme yetersizliğinin şiddetine, tedavinin durumu iyiye ya da kötüye götürdüğüne ve oksijenlenme yetersizliği nedeninin giderilip giderilememesine göre hekim, çocuk ve anne açısından tehlike olmaksızın alt yoldan doğurtma girişimine devam ya da cerrahi girişime başvurma kararı verecektir.
Doğum alt yoldan olursa, çıkış evresine özel bir özen gösterilmeli ve elden geldiğince kısa olması (gerektiğinde çıkışa aygıtlarla yardım edilerek) sağlanmalıdır.
Doğum
Doğum sancıları sırasında çocuk yeterince oksijen alamamışsa, gerektiğinde özel yeniden canlandırma olanaklarından yararlanabilmelidir. Bazen, oksijenlenme yetersizliği nedeni, baş çıkar çıkmaz anlaşılabilir (kordonun boyun ya da göğüs kafesi çevresine dolanmış olması).
Çocuğun üst solunum yollarını temizlemek, havalandırmak ve ısıtmak özellikle önemlidir. Yeni doğmuş çocukta belirgin oksijenlenme yetersizliği belirtileri görülürse, sondayla kordondan kan asitligi (pH) ölçülüp, gerekiyorsa asitliğin önünü alıcı eriyikler verilebilir; soluk alma sıkıntısı varsa, soluk borusundan boru konarak akciğerlerin havalanması sağlanır. İlk dakikalardaki solunum bozuklukları sürüyorsa, bebeği özel bir ortamda denetime almak gerekir.