Justinianus Kimdir
JUSTİNİANUS, Doğu Roma imparatorluğunun en ünlü imparatorlarından biridir (öl. 565). Makedonya’da bir köyde doğdu. Ana dili Latince idi. İmparator olan amcası I. Justinus’un çağrısı üzerine genç yaşta İstanbul’a geldi. Romalı ve Hıristiyan eğitimi gördü. Yaşlanmış olan I. Justinus adına devleti yönetti. Onun ölümü üzerine imparator oldu (527). Otuz sekiz yıl hükümdarlık yaptı. Kararsız, ürkek, kıskanç ve kendini beğenmişti. Fakat, zeki, çalışkan, devlet düzenini koruyan, kanuna büyük 6 nem veren bir devlet adamı idi. Roma’ nın büyük imparatorlarının sonuncusudur. Yakınları ona, «Hiç uyumayan imparator» adını verdiler.
Justinianus’un amacı, Roma İmparatorluğunu yeniden güçlü duruma getirmek ve bütün Hıristiyanları Ortodoks mezhebinde birleştirmekti. Eşi Teodora’ nın, devlet işlerinde kendisine büyük yardımı oldu Justinianus ona. «Aliah’m verdiği en aziz eş* diyordu. Başarı kazanmasını sağlayacak Belisnr ve Narses gibi değerli komutanları, Kapadokyalı lan gibi hukuk bilginleri ve kurnaz bakanları vardır.
Justinianus. önce İstanbul’da çıkan «Nika ayaklanması»m bastırdı (532). Bu ayaklanma sırasında 30 bin kişi öldürüldü. İran’daki Sasanı devleti, sık sık saldırıda bulunuyordu. Justinianus, para vermek koşuluyla Sasanîlerle barış yaptı. Bundan sonra batı ülkelerine seferlere başladı Kuzey Afrika’daki Vanaai krallığı, Genserlk’in (Bak.) ölümünden sonra, • ir karışıklıklar yüzünden güçsüz düşmüştü. Buraya Belisar komutasında bir ordu gönderdi Belisar. üç dört ay içinde Vandal krallığını yıktı: ülkelerini imparatorluğa kattı. Vandalların bağlı bulundukları Arius mezhebini yasak etti. İtalya’daki Ostrogot krallığı da karışıklık içinde idi. Arius mezhebinde olan Ostrogotlarla Katolik kilisesinin arası açıktı. Justinianus, İtalya’ya da Belisar komutasında bir ordu gönderdi. Fakat, Ostrogot seferi uzun sürdü. Sonunda Narses, Ostrogotları yenilgiye uğrattı: İtalya’yı imparatorluğun bir ili haline getirdi (555). Justinianus, daha sonra Ispanya’daki Vizigot krallığı üzerine bir sefer düzenledi. Vizigotlar. ülkelerini savundular. Yalnız Akdeniz kıyısında bazı şehir ve limanlar alınabildi. Vizigot krallığı varlığını korudu.
Justinianus zamanında sağlanan bu başarılar çok pahalıya mal oldu İmparatorluğun ekonomik durumu bozuldu. Orduların batı seferlerine gönderilmesi nedeniyle, Sasanîlere ve Tuna boylarından gelen İslav ve Türk akınlarına karşı güç durumlara düşüldü. Alınan ülkeler de kısa bir süre sonra elden çıktı.
Justinianus, imparatorluğun imarıyla, da uğraştı. İstanbul’daki Ayasofya (Bak.) onun zamanında yapıldı. Eski Roma kanunlarını toplattı ve bir düzene koydu.