Lösemi nedir ?
Lösemi Yunanca bir kelime olup, Leukos (Beyaz) ve Haima (Kan) kelimelerinden türemiştir. Lösemi hastalığı kısaca kan kanseri anlamına gelir ve halk arasında da bu şekilde anılır. Kan yapımından sorumlu olan kemik iliği hücrelerinden birinde mutasyonun gelişmesi, bu bozulmuş hücrenin kontrolsüzce bölünerek çoğalması ve lenf yolu ile tüm vücuda yayılıp doku ve organlarda tahribat oluşturması esasına dayanan ciddi bir hastalıktır. Genellikle çocukluk çağında teşhis edilen bu hastalığın tedavi başarısı, ne kadar erken teşhis edildiği ile alakalıdır.
Kemik iliğinde eritrosit, lökosit ve trombosit olmak üzere 3 kan hücresi üretilir. Kan kanserinde bu kan hücrelerinden en çok lökosit (beyaz kan hücresi) aktif rol oynar. Bu yüzden bu hastalık Leukos (Beyaz) isminden köken alır.
Kan Hücreleri
Eritrosit
Vücuttaki bütün doku ve organlara besin taşıyan ve buralardaki atıkları alıp uzaklaştıran, aynı zamanda da besin ve oksijen alışverişini sağlayan kırmızı kan hücreleridir.
Lökosit
Vücudun bağışıklık mekanizmasının en önemli parçasını oluştan beyaz kan hücreleridir. Enfeksiyon oluşumlarının önüne geçer ve enfeksiyona sebep olan mikroorganizmalar ile savaşır.
Trombosit
Yaraları durduran ve damar yapısını koruyan kan hücreleridir. Bu hücreler bütünlüğü bozulmuş olan damar, organ ya da cilt dokusunun bulunduğu yere giderek orada kanı pıhtılaştırır ve kanamayı durdurur. Yani bir nevi bariyer görevi üstlenir. Bu hücreler platelet ya da kan pulcukları olarak da anılır.
Lösemide en büyük rolü üstlenen lökositler ise 3 ana gruba ayrılır:
Lökositler
Nötrofiller
Vücuda giren mikroorganizmalarla savaşmakla görevli olan nötrofiller, enfeksiyon alanına girerek bakterilere ya da virüslere karşı bazı kimyasallar salarak enfeksiyonu gideren beyaz kan hücresi elemanıdır.
Monositler
Kanser hücrelerine ve iltihap sebebi mikroorganizmalara savaş açan monositler, beyaz kan hücrelerinin yaklaşık %10’unu oluşturur.
Lenfositler
Beyaz kan hücrelerinin yaklaşık %50’si lenfositlerden oluşmuştur. Lenfositler lenf bezleri, kemik iliği ve dalakta üretilirler. Hastalıklarla ve hastalığa sebep olan mikroorganizmalarla etkin bir şekilde mücadele ederler.
Lökositlerin savaşçı parçaları nötrofiller ve monositlerdir. Lenfositler ise bağışıklığı sağlamada görevlidir. Lenfosit üretiminden sorumlu olan kemik iliği hücrelerinde çeşitli sebeplerle bir mutasyon geliştiğinde ya da genetik yapısı değişime uğradığında lösemi hastalığı dediğimiz durum meydana gelir. Lenfositlerdeki bozunmalar sebebi ile gelişen lösemi hastalığına lenfositik ya da lenfoblastik isimleri verilmiştir. Tabi ki bu lösemi hastalığı oluşturan durumlardan sadece bir tanesidir. Eritrosit, lökosit ya da trombositlerin üretiminden sorumlu olan kemik iliği hücrelerinde bozulmalar meydana geldiğinde de myeloid lösemi olarak adlandırılan durum ortaya çıkar.
Lösemi genel olarak iki ana grupta incelenmektedir:
- Kronik Lösemi (Uzun bir süreçte hissettirmeden ve sinsice ilerleyen lösemi çeşididir. Tesadüf eseri erken evrede yakalanırsa akut lösemiye göre tedavi şansı çok daha yüksek olur.)
- Akut Lösemi (Agresif ve çok hızlı bir şekilde bünyeyi ele geçiren lösemi çeşididir. Bir anda başlayan ağır şikayetler ile kişiler hastaneye taşınır ve lösemi olduğunu öğrendiğinde genellikle kanser çoktan yayılmış ve kritik evreye geçmiş olur. Tedavi şansı çok düşüktür.)
- Bir sonraki yazımızda lösemi belirtilerinden bahsettik. Okumak için lösemi belirtileri yazısına bakabilirsiniz.