Berenike olarak adlandırılan ve antik bir limanı koruyan 2.300 yıllık kale, arkeologlar tarafından Mısır’da Kızıl Deniz’in kıyısında keşfedildi.
Soyları Büyük İskender’in komutanlarından birine dayanan Ptolemaios Hanedanlığı, Mısır’ı hakimiyeti altına aldığında çok büyük sur duvarları inşa etmişti.
Arkeolog Marek Woźniakand Joanna Rądkowska, “İkili oluşturulmuş duvarlar, kalenin batı kısmını koruyorken, tek bir duvar doğu ve kuzey yakası için yeterliydi. Kare şeklindeki kuleler, duvarların kesiştiği stratejik bölgelere ve köşelere inşa edilmişti.”
Polonya Araştırma Birimi’nin Akdeniz Arkeoloji Bölümü’nden Woźniak, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Çift duvardan meydana gelen ve ülkenin iç kısımlarını denetleyebilen kalenin batı yakası, özellikle bu doğrultudan gelebilecek herhangi bir saldırıyı önleyebilmek adına oluşturulmuştu.” diyor.
Woźniak ve Rądkowska, Berenike Kalesi’nin en sağlam ve en büyük bölümünün çok karmaşık olduğunu belirtiyor. 160 metre uzunluğunda, 80 metre genişliğindeki bu yapının; üç geniş avluyu, birbirine açılan karmaşık yapılardaki birçok atölyeyi ve depoyu barındırdırdığını da söylüyorlar. Kumlar tarafından korunan ve kaplanan bu muazzam yapıyı şaşırtıcı bulduğunu açıklayan Woźniak’a göre, kalenin mimarisi onu eşsiz kılıyor.
Arkeologlar, yeraltı ve yağmur sularını hem toplayan, depolayan, hem de dağıtan, taştan oyularak yapılmış bir dizi su borusunu kalenin muhafız kulübesinde buldu. Woźniak ve Rądkowska, en büyük iki havuzun toplam kapasitesinin 17.000 litrenin üzerinde olabileceğini söylüyor. Yağmur sularının toplanıp tahliye edildiğinden yola çıkarak, Berenike’nin günümüz iklim koşullarına göre çok daha nemli bir havaya sahip olduğunu da belirtiyorlar.
Arkeologlar, kuzey savunma duvarının güney yakasında, antik çöp yığınları arasında bir filin kafatası parçalarını, sikkeleri ve kiremit rengi heykelcikler buldu.
Woźniak, Berenike’yi yönetenlerin, yapıları gereksiz bulduğunu; bazılarının inşa edildikten çok kısa bir süre içerisinde yok edildiğini, Berenike’de herhangi bir saldırının gerçekleştiğine dair kanıtın bulunmadığını belirtiyor. Dahası, Ptolemaios Hanedanlığı’nın, krallığın sınır bölgelerine tahkim edilmiş kale ve şehirleri inşa ettiğini söyleyen Woźniak, sınırda yaşayan yerel halkın bahsedilen yapılara karşı tepkilerini hanedanlığın tahmin edemediğini de ekliyor.
Antik Ticaret Yolu
Tarihi kayıtlar, Ptolemaios Hanedanlığı’nın ordusuna savaş filleri tedarik edebilmek için Kızıl Deniz boyunca yapılandırdığı bir dizi limanın belli bir bölümünü Berenike’nin oluşturduğunu işaret ediyor.
2014 yılında gerçekleştirilen genetik çalışmalar, Ptolemaios Hanedanlığı’nın, fillerini Doğu Afrika’da yer alan Eritrea’dan temin ettiğini ortaya çıkardı.
Roma, Mısır’ı MÖ 30 yılında fethettiğinde Berenike’deki ticaret hayatı canlandı ve liman, büyük bir ticaret merkezi haline geldi.
Woźniak ve Rądkowska, MS 1. yüzyıldan başlayıp 6. yüzyıla kadar devam eden ticari ilişkilerin, Yunanistan ve İtalya’dan Güney Arabistan’a, Hindistan’a, Malakka Yarımadası’na, Etiyopya ve Doğu Afrika’ya kadar genişlediğini gösteren kanıtların varlığından söz ediyor.
Live Science. 3 Ocak 2019.
Makale: Woźniak, M., & Rądkowska, J. (2018). Berenike Trogodytika: a Hellenistic fortress on the Red Sea coast, Egypt. Antiquity, 92(366).