Enkaz altında çürüyen cesetlerin kokusu artık havada asılı kalmıyor. Kara mayın temizleyicileri geldi ve gitti. Elektrik kesintileri nedeniyle derslere ara verilse de okul yeniden açılıyor. Kuaför açıldı.
Ancak 61 yaşında bir emekli olan Raisa Yakovenko, buzdolabı kapısının kapanma sesiyle – yaklaşık 9 aylık bebeğin açılış günlerinde dairesine zarar veren ve bu topluluğu kasıp kavuran Rus bombalarının hafif bir yankısı – hâlâ yerinden fırlıyor. Ukrayna’da savaş.
“Sorunlarım o kadar ciddi değil,” dedi. “Penceresiz yaşayabilirsin.”
Borodyanka kasabası, işgalin ilk kayıpları arasında yer aldı ve güneydoğuya, yaklaşık 55 mil uzaklıktaki başkent Kiev’e doğru ilerleyen Rus konvoyları için bir geçiş noktası haline geldi. 14.000 sakini, direnişleri için ağır bir bedel ödedi: Yakılmış, harap olmuş binalar, sanki bir kasırga kasabayı kasıp kavuruyormuş gibi, el değmemiş yapıların yanında oturuyor.
Kasabanın baş mimarı olarak çalışan 57 yaşındaki Roman Rudnychenko, “Karşılık vermemizi beklemiyorlardı,” dedi.
Şimdi, Rus birliklerinin kısa ama acımasız bir işgali sona erdirmesinden yaklaşık yedi ay sonra, Borodyanka, zaman zaman şiddetle sınansa da, belirli bir meydan okuyan dayanıklılığı sembolize etmeye başladı.
Ziyaret eden yabancı ileri gelenler, karartılmış kule bloklarına bakmak ve önünde fotoğraf çektirmek için düzenli olarak Kiev’den yukarı çıkarlar. Bu hafta, Banksy olarak bilinen İngiliz sokak sanatçısı, ağır hasar görmüş bir apartmanın yan tarafında, bir moloz yığınının üzerinde amuda duran bir jimnastikçiyi tasvir eden, imza niteliğindeki şablon tarzı bir duvar resminin açılışını yaptı.
Sanatçının resminde “Borodyanka, Ukrayna” yazısı yer alıyor. instagram hesabı.
Yine de birçok yerli, cesur imajlarından biraz bıkmış durumda. Kasaba nüfusunun sadece yarısından biraz fazlası geri döndü ve evlerinin çoğu oturulamaz durumda. Kışın sertleşmesiyle birlikte kasaba halkı ve yerel makamlar, soğuk ayları yaşanabilir kılmak için onarımlar yapmak için yarışıyor.
Bir anlamda Borodyanka, Ukrayna’nın küçük harfle yazılmış halidir. Güney ve kuzeydoğuda giderek daha fazla bölge Ukrayna güçleri tarafından yeniden ele geçirilirken, gerileyen işgal dalgası geride hırpalanmış şehirler, kasabalar ve köylerden oluşan bir manzara bırakıyor.
Bunların sonuncusu, Rus birliklerinin geçen hafta terk ettikleri ve giderken hayati altyapıyı yerle bir ettiği stratejik güneydeki Herson şehri. Pazartesi günü Herson’u ziyaret ettiğinde yerel halk tarafından coşkuyla karşılanan Başkan Volodymyr Zelensky, bölge sakinlerini kahramanlar olarak selamladı ve temel hizmetleri mümkün olan en kısa sürede geri getirme sözü verdi.
Ancak ülke genelinde, yeniden inşa, kaygılı, ikilemlerle dolu bir çaba.
Ülke çapındaki yeniden yapılanma maliyetlerinin halihazırda 350 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor ve ülkedeki 44 milyon insanın yaklaşık üçte biri Ukrayna içinde yerinden edilmiş veya yurtdışına kaçmış durumdayken, Ukraynalılar sürekli, sert yeniden değerlendirmelerle boğuşuyor: Kal mı yoksa git mi? Yeniden inşa etmek mi yoksa başka bir yerde yeniden başlamak mı? Anılara sarılmak mı yoksa bir kenara bırakmak mı?
Mimar Rudnychenko, “Tarihi bir sürecin parçasıyız” dedi. “Ama hikayenin nasıl bittiğini henüz bilmiyoruz.”
::
Basit adı Tsentralna – Merkez olan bir sokak, Borodyanka’dan düz bir çizgi keserek, yerini ormanlara ve tarlalara bırakan mütevazı ahşap veya tuğla evlerden oluşan mahalleleri ikiye ayırır. Küçük işletmeler, postane ve polis karakolu ile noktalanan, çoğu Sovyet döneminden kalma büyük apartman binaları ile sıralanmıştır.
Savaş öncesi altın çağında bile sokak, yabancılara itici gelebilirdi. Ancak tüm hayatı boyunca Tsentralna 306’da yaşamış olan 34 yaşındaki Olga Drabei için üçüncü kattaki dairesi “her şeyi – tüm çocukluğumu, evliliğimi, anneliğimi, benim için değerli olan her şeyi” temsil ediyor.
Mart ayı başlarında binayı sarsan bombalamanın üzerinden sekiz aydan fazla bir süre geçtikten sonra, 50 birimlik blok yapısal olarak sağlam kabul edildi, ancak hâlâ elektrik veya su akmıyor. Patlamalar düzinelerce pencereyi patlattı; yangın merdiven boşluklarını kömürleşmiş halde bıraktı. Bazı sakinler kıştan önce geri dönme umutlarından vazgeçtiler ve kapıları devasa köpük yalıtım dalgacıklarıyla kapattılar.
Drabei ve kocası, 7 yaşındaki oğulları ile birlikte yakınlardaki sıkışık geçici odalardan yakında geri dönmeyi umuyorlar. Ancak savaştan önce onlarla birlikte yaşayan ebeveynleri ve 89 yaşındaki büyükannesi onlara tekrar katılamayabilir. Savaşın kargaşası zaten çok fazlaydı.
Geçen hafta nemli bir günde Drabei, ziyaretçilere dairenin soğuk, karmakarışık odalarını gezdirdi. Televizyon ve çoğu cihaz yağmalanmıştı. Oğlu, bir köşede bırakılmış küçük bir çocuk yatağını çoktan büyümüştü. Binanın arkasındaki bir zamanlar özenle bakılan bahçe yabani otlar ve çıplak ağaç dallarından ibaretti.
Drabei, “Şanslıyız – hayattayız ve dönecek bir yerimiz var” dedi. “Hayat kasabamıza geri dönecek. Sadece öncekinden farklı olacak.”
Sokağın hemen aşağısında, Tsentralna 367’de emekli Yakovenko, adını Ukrayna kuvvetlerinin Kiev’i hedef alan Rus saldırısını köreltmesine yardımcı olan tanksavar füzelerinden alan kedi yavrusu Javelinka ile yalnız yaşıyor. Binasındaki hasar, Mart ayı başlarında caddenin karşısındaki bir askere alma bürosuna füzeler çarparak bitişikteki manav ve eczane ile birlikte neredeyse dümdüz ettiğinde meydana geldi.
Beklenmedik seslerin onu hala gerginleştirdiğini, ancak Javelinka’yı okşamanın sakinleşmesine yardımcı olduğunu söyledi.
Penceresi patlayan Yakovenko, devlet yeni cam takmak için ödeme yapana kadar tüm ilkbahar ve yaz boyunca plastik ve karton kaplamalarla yetindi. Hâlâ menteşelerinden fırlayan kapının yerini alacak bir kapıyı bekliyordu.
Kendini şanslı sayıyordu. Tsentralna’daki hemen hemen herkes gibi, bir zamanlar sokakta yaşayan genç bir polis memuru olan Ivan Simoroz’un hikayesini biliyordu.
26 Şubat’ta, Rus işgalinin başlamasından iki gün sonra, 26 yaşındaki ailesinin evi bombalandığında karakolda görev başındaydı. Karısı, annesi, babası, erkek kardeşi ve büyükannesi düpedüz öldürüldü; aylık bebeği Polina, kısa süre sonra kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi.
Yakovenko, “Üzüntü bazen çok büyük,” dedi.
Binanın zemin katında, 73 yaşındaki Halyna adında biri penceresinden ayrılan ziyaretçilere el salladı. Sokağın aşağısındaki kendi dairesinin yıkıldığını açıklamak için kapıyı açtı, bu yüzden burada soğuk ama büyük ölçüde sağlam bir daire kiralıyordu.
“Ben iyiyim,” dedi. “İki battaniyem var!”
::
Acımasız bir tesadüf eseri, askerlik hizmeti için seferber edilen neredeyse tüm Borodyanka erkekleri, doğu cephe hatlarında yüzlerce mil uzakta, Bakhmut kasabası içinde ve yakınında, özellikle acımasız bir süregelen savaş mahallinde konuşlandırılmıştır.
Geçen hafta bir gün, 32 yaşındaki şehit Oleksii Kozlenko’nun cesedi eve geldi. Cenaze alayı Tsentralna’ya doğru ilerlerken, belediyeden yardım paketleri almak için toplanan bir grup kadın tabut geçerken dönüp diz çöktü.
Mimar Rudnychenko, “Her gün birisini gömüyoruz gibi görünüyor” dedi.
Tsentralna’nın biraz aşağısında, yiyeceklerin yanı sıra bitki ve buketler de satan Flower Cafe’de, 33 yaşındaki mülk sahibi Tetiana Lytvynenko panini ve kahve servis ediyordu. İş biraz yavaştı, dedi.
Kafe, cepheleri karartılmış, çok fotoğraflanan dokuz katlı binaların karşısında, bitişikteki bir binadaki Banksy duvar resminin hemen karşısında yer alıyor. Lytvynenko, yabancıların bu şeyleri görmeye gelmesinin anlaşılır olduğunu söyledi; o bile bazen bir zamanlar birçok müşterisinin yaşadığı isli, hantal kabukları görünce şok oluyor.
“İnsanlar görmeye geldiklerinde, keşke daha çok yemek sipariş etseler!” dedi.
Kocasıyla on yıl boyunca işlettikleri küçük, parlak kafe bombalardan ağır hasar almıştı ama modüler bir kiosk olduğu için değiştirmek çok zor olmadı. Yakındaki dairelerinde durum böyle değildi. Küçük oğulları ile Borodyanka’nın dışında sığınan çift, haber görüntülerinde binalarının dumanı tüten kalıntılarını gördü.
O, başını salladı.
İlk başta şok olduk ve ağladık ama o aşamayı geçtik” dedi. “Şimdi sadece gülüyoruz.”
Kaynak : https://www.latimes.com/world-nation/story/2022-11-15/la-fg-ukraine-war-one-streets-struggle