Soru: Leonarda da vinci icat olarak neleri buldu
leonarda da vinci nin byluşları icat olarak neler bir yazın kısaca ?
Soru: Leonarda da vinci icat olarak neleri buldu
leonarda da vinci nin byluşları icat olarak neler bir yazın kısaca ?
Cevap: LEONARDO DA VINCI[1452 - 1519]
Filozof, heykeltraş, ressam, mühendis, mucit, bilim adamı!..Rönesans'ın simgesi haline gelmiş Leonardo da Vinci...Sanatçılığını, yada ressamlığını "Mona Lisa" ve "Son Yemek" gibi tablolarıyla somutlaştırmıştır. Babası bir hukukçu, annesi bir köylü kadınıdır. Evlilik dışı bir ilişkiden dünyaya gelmiştir. Annesiz büyümüş, babasının destekleriyle okumuştur. Doğayı; yaprak, taş, ağaç vs..resmetmesi ve matematik derslerindeki başarıları dikkat çekici olmuş, 16'sındayken babasının desteğiyle, Andreaa del Verrochio'nun yanına çırak olarak girmiştir. Bu okulda el işlerinde oldukça başarılar elde etmiş, felsefe, matematik, astronomi konularında eğitim almıştır. O dönemlerde bu işlerden mali kazanç pek mümkün değildi ki, yaşamında Dük'ler tarafından korunmuştur.Bu aynı zamanda sanatçılara ve sanatlarında o dönem ileri gelenler tarafından değer verilip korunduğunun da bir göstergesidir. Ortaya koyduğu eşsiz mühendislik çizimlerinden ve çalışmalarında etkilen Dük'lerin aracılığı ile yaşamının büyük bir kısmını sıra ile Floransa, Milano, Roma saraylarında sürdürmüş, ömrünün son yıllarını da Kral I.Francois'in himayesinde geçirmiştir.
Fizik ve matematik, özellikle mekanik dalında çağdaş bilimde temel felsefi fikirler öne sürmüş ve çizmiştir. Bu çizimler onun deneyselciliğini de gösterebilir. "Canlılar dışında algıladığımız hiç bir nesne kendiliğinden devinime geçmez." deyişi ile Newton'un ikinci yasası olan F=m.a'ya da bir temel oluşturabilir. F=m.a, yani Eylemsizlik İlkesi der ki; "Durağan bir cisim, ya da hareketli bir cisim bir dış etki olmaksızın hareketini değiştirmez, ya durağanlığını korur, ya da hareketine devam eder". Çok ilginçtir ki matematiksel formüllere dayandıramasa da "Her nesnenin hareketin yönünde bir ağırlığı vardır ve serbest düşmeye geçen bir cisim, düşme sırasında zamanla orantılı olarak ivme kazanır. "Bu da yine Newton'un h=(1/2)g.t² formülü ile tanımladığı Serbest Düşme Hareketini anlatır.Bu formülde g=9.8 m/s² Yerçekimi ivmesidir, t de birim zamandır.Newton 1642'de doğmuştu, Leonardo da 1452'de, arada tam 210 yıl var.Newton bu fikirleri yaklaşık 250 yıl sonra fiziksel formüllere çevirecektir. Tekrar Leonardo'ya dönelim.
Leonardo, bu kadar çok yönlü olmasına rağmen, oldukça sabırsız, dirençsiz bir kişiliği de vardı. Çalışmalarının çoğunu yarıda bırakmış farklı bir çalışmaya yönelmiştir.Asıl tutkusu resim, heykel işleri idi.Bunların dışındaki projelerin çoğu kağıt dışında kalmıştı ya da sonuçlandırılmadan bir kenara itilmişti.Projelerinin arasında o dönemlerde hayali dahi mümkün olmayan, uçak, helikopter,paraşüt tütünden araçlar, yaylı-kurmalı araba modelleri, farklı köprü tasarımları, can simidi, çeşitli silah modelleri vardı.Anatomi konusunda yaptığı incelemeler o dönemin en değerli bilimsel çalışmaları arasında sayılır. Hayvan ve insan cesetleri üzerinde ayrıntılı çizimler, sayısı 750'yi bulan çizimler vardı.Kalbin kaslarını ve kapakçıklarını ayrıntılı bir şekilde incelemiş, detaylı olarak çizmiştir.
Su ve havada dalgasal hareket, akustik fenomenler, ışığın dalgasal hareket olasılığından bahsetmiştir. Çok yönlü bir bilim adamı, sanatçıdır.
Leonardo'nun bilimsel anlayışı bu günkü bilim anlayışı ile yaklaşık olarak bağdaşır durumdadır. İyi bir gözlemcidir, uygulayıcı, deneycidir. Doğayı tüm saplantılardan arınmış bir kafayla, bir çocuğun her şeyi kucaklayan açık yüreği ile karşılar gibi karşılamamızı salık veren Leonardo da Vinci, yaşam öyküsünü şöyle dile getirmiş: "Nasıl yaşamam gerektiğini anlamaya başladığımda, nasıl ölmekte olduğumu gördüm". Öldüğünde 67 yaşındaydı.
Ressam, mimar, bilgin, mühendis, filozof. Yazmayı tasarladığı kitapların hepsini yazabilseydi bilimin sonraki dönemde uğradığı zorlukların çoğu aşılmış olacaktı. Sanat dışı çalışmaları dağınık, süreksiz, yavaş idi. Ancak çok yönlü çalışmaları ile pek etkileyicidir. (Uçak, paraşüt, helikopterler projeleri arasında idi).
Hayvan ve insan cesetleri üzerindeki teşrih çalışmaları ona anatomi tarihinde büyük bir yer sağlamıştır. Kanın işlev ve hareketleri ile ilgili çalışmaları sonucu, kanın organizmanın diğer bölümlerine besini nasıl taşıdığını çözümlemeye çalışmış, kan dolaşımını suyun doğadaki dolaşımına benzetmiştir.
"Yerküre, güneş etrafında bir gezegendir." çıkışıyla Copernicus'u öncelemiştir.
"Canlılar dışında algıladığımız hiçbir nesne kendiliğinden harekete geçmez. Her nesnenin devindiği yönde bir ağırlığı vardır. Serbest düşen bir cisim ivme kazanır. Kuvvet yalnız hareketin değil, İvme'ninde nedenidir" şeklindeki çıkışıyla da Galileo ile Newton'u da öncelediği söylenebilir.
Su ve havada dalgasal devinim, ses oluşumu ile ilgilenen Vinci, ışığın da dalgasal nitelikte devinme olasılığından bahsetmiştir.
Jeoloji alanında da Vinci'ye öncü gözü ile bakılır. Dağlarda bulunan fosillerin bir bölümü deniz yaratıklarına aittir. Yeryüzü zamanla değişikliğe uğrar. Doğal nedenlerle yeni tepeler-vadiler oluşur.
Bilim yöntemi üzerine Leonardo, teolojik baskıdan uzak, özgür bir arayışla bilimin amacına ulaşabileceğin, ilimsel gözlem ve deneye ağırlık vermek gerektiğini, teori ve pratiğin birlikteliğini ortaya koyar. Matematik üzerine insanoğlunun sürgit kesinlik arayışı içinde olduğunu, matematiğin ideal-soyut düşüncel kavramlarla uğraştığını kesinliğin de ancak matematikte olabileceğini vurgular.
Leonardo da Vinci ile bitirelim: "Nasıl yaşamaya başladığımda nasıl ölmekte olduğumu gördüm."