Edinburgh Üniversitesi'nde yapılan bir araştırmaya göre sigara içmek, yüksek tansiyon, diyabet ve obezite beyin sağlığını tehdit ediyor; bu risk faktörleri beynin korteks bölümünde ciddi değişikliklere yol açıyor.
Edinburgh Üniversitesi Bilişsel Yaşlanma Merkezi araştırmacısı Dr. Simon Cox liderliğindeki araştırmacılar 44 ve 79 yaşları arasındaki 9.772 kişinin beyin manyetik rezonans görüntülerini incelediler. Bu veriler İngiliz Biobank çalışması için kaydedilmişti; hem genel sağlık ve ilaç hem de beyin görüntüleme alanında toplanmış en geniş popülasyona ait veri kaydıydı. Katılımcıların çoğu İngiltere'nin kuzey batısındandı. Tüm görüntülemeler Manchester'da bulunan tek bir tarayıcıdan alınmıştı. Bu çalışma, dünyanın tek tarayıcıdan yapılmış en büyük vasküler (damarsal) risk kaktörleri ve beynin yapısal görüntüleme araştırması oldu.
Araştırmacılar beynin yapısı ile sigara, yüksek kan basıncı, yüksek nabız basıncı, diyabet, yüksek kolestrol ve obezite gibi risk faktörlerinden biri veya birkaçı arasındaki bağlantıyı araştırdılar. Bunların hepsi beynin kan dolaşımının azalması ve Alzheimer hastalığı gibi durumlarda ortaya çıkan bozukluklarla ilişkilendirilen vasküler risk faktörleriydi.
Bulgulara göre, yüksek kolesterol seviyesi haricindeki tüm vasküler risk faktörlerinin beynin aşırı büzülmesi, gri maddenin (daha çok beynin yüzey kısmında bulunan doku) ve sağlıklı beyaz maddenin (beynin iç kısımlarında bulunan doku) azalması ile ilişkisi mevcuttu.
Kişinin vasküler risk faktörleri ne kadar fazlaysa, beyin sağlığı da o kadar zayıflıyordu.
Sigara, yüksek kan basıncı ve diyabetin, her tip beyin dokusunu etkilediği görüldü. En az düzeyde risk taşıyanlara kıyasla, en çok risk taşıyanlarda ortalama olarak gri madde hacmi neredeyse %3 azalmıştı, beyaz madde ise bir buçuk kez daha fazla yıpranmıştı.
Bulgulara göre, yaşam tarzını değiştirerek beyni ve bilişsel yaşlanmayı iyileştirmek mümkün.
Genetik kod ve yaşam tarzı bilişsel yaşalanmada etkin. Dr. Cox, açıklamasında "genetik kod değiştirilemez ama yaşam tarzı değiştirilebilir. Ne kadar erken yaşta harekete geçilirse, gelecekteki negatif etkilerden o kadar korunur. Bu bulgular kişilerin vasküler sağlıklarına dikkat etmeleri konusunda motivasyon olacak" diyor.
Araştırmaya katılanlar 79 yaşın altında ve yoksul sayılmayacak bölgelerde yaşadıklarından elde edilen bulgular genellemeye izin vermiyor. Çalışmada sadece risk faktörlerinin beynin yapısına etkileri inceledi, düşünme fonksiyonlarıyla ilişkisi incelenmedi. Bir sonraki çalışmada bu etkileşim incelenirken, hem Biobank katılımcıları ile hem de başka guruplar ile araştırma yapılması planlanıyor. Araştırmacılar bu çalışmalar sayesinde vasküler risk faktörlerine bağlı olarak düşünme yetilerinde ortaya çıkabilecek azalmayı ve beynin hangi bölgelerinin etkilendiğini anlamayı umut ediyorlar.
Kaynak: European Soclety of Cardiology