Beynimiz, sesler veya görüntüler çarpıtıldığında ya da belirsiz olduğunda boşlukları doldurmaya yardımcı olan duyusal beklentiler üretmek için önceki deneyimleri kullanır. Şizofrenili bireylerde bu süreç değişir ve bu bireylerde orada bulunmayan sesleri duymak gibi aşırı algısal çarpıklıklar oluşur. Buna duyusal halüsinasyonlar denir. Bu tarz halüsinasyonlar sebebi bilinmeyen bir şekilde dopamini bloke eden antipsikotik ilaçlarla tedavi edilebilmekteyse de aslında ne dopamin ne de etkili olduğu beyin bölgesi olan striatum, tipik olarak duyusal işleme ile ilgili değildir.
ABD’de yapılan yeni bir çalışmadaki araştırmacılar, işitsel halüsinasyonları olan şizofreni hastalarının, aslında diğer insanlar arasında yaygın olan algısal bir bozulmanın abartılı bir versiyonunu yaşadığını, beklediklerini duymaya eğilimli olduklarını gösterdiler. Araştırmacılar ayrıca, yüksek dopamin düzeyinin bazı hastaları beklentilere daha fazla bağımlı hale getirebileceğini ve bunun da halüsinasyona neden olabileceğini buldu. Yakın zaman önce Current Biology'de yayınlanan bulgular, dopaminin üretimini hedef alan tedavilerin bu durumun hafifletilmesine neden yardımcı olabileceğini açıklıyor.
Araştırmacılar, bu çalışma dahilinde, hem sağlıklı katılımcılarda hem de şizofrenili katılımcılarda işitsel bir illüzyon yaratan bir deney tasarladılar. Duyusal beklentilerin oluşturulması ya da ortadan kaldırılmasının bu yanılsamanın gücünü nasıl değiştirebileceğini incelediler. Ayrıca, dopaminin salınmasını uyaran bir ilacın verilmesinden önce ve sonra dopamin salınımını ölçtüler.
Dopamin Arttıkça Bulgular Şiddetlendi
Halüsinasyonu olan hastalar, duyusal beklentilerin daha az güvenilir olduğu ve sağlıklı katılımcılarda yanılsamaların zayıflamış olduğu durumlarda bile, sesleri beklemek istediklerine benzer şekilde algılama eğilimindeydiler. Bu eğilimleri, dopamin salıcı bir ilaç verdikten sonra daha da kötüleşti. Yüksek dopamin salınımı ve daha küçük dorsal anterior singulatı olan katılımcılarda da bu bulgular daha belirgindi.
Herkes bazı algısal çarpıtmalara sahiptir, ancak elde edilen bu sonuçlar, aşırı dopaminin çarpık algılarımızı daha da şiddetlendireceğini göstermektedir. Araştırmacılara göre yeni terapiler, dorsal ön singulat korteksini de içerecek şekilde, algısal işlemenin modülasyonuyla ilişkili dopamin sistemi veya aşağı akış yollarını hedefleyerek bağlamsal bilginin işlenmesini iyileştirmeyi amaçlamalı.
Cassidy CM et al. A Perceptual Inference Mechanism for Hallucinations Linked to Striatal Dopamine. Current Biology, 2018; DOI: 10.1016/j.cub.2017.12.059+ Tüm Referansları Göster