El Ayak Ağız Hastalığı Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. El, ayak, ağız hastalığı, çocukların el ve ayaklarında kabarcık benzeri döküntülere ve ağızlarında ağrılı yaralara neden olan çok bulaşıcı bir viral enfeksiyondur. Hastalık en sık bebekleri ve 5 yaşından küçük çocukları etkiler. El, ayak, ağız hastalığı tipik olarak hafif seyreder ve genellikle 7 ila 10 gün içinde kendiliğinden iyileşir.
El, ayak, ağız hastalığı bir virüsün neden olduğu çok bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalık adını, çocukların el ve ayaklarında oluşan kabarcık benzeri döküntülerden ve ağızlarında gelişen ağrılı yaralardan alır. Döküntüler aslında göğüs, sırt, kollar, bacaklar, cinsel organlar ve kalçalar dahil olmak üzere vücudun herhangi bir yerinde görülebilir. Bebekler ve 5 yaşından küçük çocukların el, ayak ve ağız hastalığına yakalanma olasılığı daha yüksektir. Hastalık, kreş ve okullardaki çocuklar arasında hızla yayılma eğilimindedir. Yine de daha büyük çocuklar ve hatta yetişkinler de bu hastalığa yakalanabilir. Birkaç virüs hastalığa neden olabileceğinden, birden fazla kez el, ayak ve ağız hastalığına yakalanmak mümkündür. El, ayak, ağız hastalığı tipik olarak hafif seyreder ve genellikle 7 ila 10 gün içinde kendiliğinden iyileşir.
El, Ayak, Ağız Hastalığının Aşamaları Nelerdir?
El, ayak, ağız hastalığı belirtileri tipik olarak iki aşamada ortaya çıkar.
Hastalık başladığında çocukta grip benzeri semptomlar olabilir. Bunlar aşağıdakiler olabilir:
Birkaç gün sonra bu belirtiler kaybolacak ve aşağıdakiler de dahil olmak üzere yeni belirtiler gelişecektir:
El, ayak, ağız hastalığı belirtileri genellikle 7 ila 10 gün içinde geçer ancak 2 yaşından küçük çocukların vücutlarının virüsü temizlemesi biraz daha uzun sürebilir.
Coxsackievirus ve enterovirus ailelerine ait virüsler el, ayak ve ağız hastalığına neden olur. Bu virüsler çocuğun sindirim sisteminde aşağıdaki yerlerde bulunabilir:
El, ayak, ağız hastalığı bulaşıcıdır. En çok hastalığın ilk birkaç gününde, genellikle döküntüler ortaya çıkmadan önce bulaşıcıdır. Kabarcıklar genellikle yaklaşık 10 gün içinde kurur. Kabarcıklar kuruduktan sonra çocuğun hastalığı başkalarına bulaştırma olasılığı azalır ancak virüs, döküntüler geçtikten sonra haftalarca dışkıda yaşayabilir.
Hastalık oldukça bulaşıcıdır ve şu yollarla yayılır:
Bebekler ve 5 yaşın altındaki çocukların el, ayak ve ağız hastalığına yakalanma olasılığı yüksektir. Kreş ve okullardaki bebek ve çocukların hastalığa yakalanma olasılığı ise daha da yüksektir.
El, ayak ve ağız hastalığından kaynaklanan komplikasyonlar nadirdir. Nadiren bu sorunlar ortaya çıkabilir:
Virüs nadiren hamile insanlar için sorunlara neden olur. Yine de kişi hamileyse ve virüse maruz kaldıysa bir doktor ile iletişime geçmelidir.
Bir doktor çocuğun kabarcıklarına bakarak el, ayak ve ağız hastalığını teşhis edebilir. Bazen boğaz sürüntü örneklerini veya kabarcıklardan veya dışkıdan alınan örnekler bir laboratuvara gönderilerek virüs test edilecektir. Çocuğun virüse maruz kaldığı biliniyorsa, bir muayene planlamadan önce doktor bu konuda uyarılmalıdır. Başkalarının sağlığını korumak için doktor, online bir ziyaret gerçekleştirmek veya telefon/bilgisayar üzerinden tedavi önerilerinde bulunmak isteyebilir.
El, ayak, ağız hastalığı için herhangi bir ilaç yoktur. Antibiyotikler işe yaramaz çünkü virüsleri tedavi edemezler. Neyse ki el ayak ağız hastalığının belirtileri genellikle hafiftir. Çoğu insan evde minimum bakımla bir veya iki hafta içinde iyileşir.
El, ayak, ağız hastalığı tedavisi şunları içerebilir:
Evde tedavi için diğer ipuçları şunlardır:
El, ayak ve ağız hastalığına neden olan virüsler oldukça bulaşıcıdır. Enfeksiyon genellikle kişi hasta olduğunu fark etmeden önce yayılır. Aşağıdaki iyi hijyen adımlarıyla hastalığın yayılması yavaşlatılabilir veya durdurulabilir:
El, ayak, ağız hastalığı rahatsız edici olsa da nadiren uzun vadeli sorunlara neden olur. Çoğu çocuk minimum tedavi ile iki haftadan kısa sürede iyileşir. El, ayak ve ağız hastalığına birden fazla kez yakalanmak mümkündür.
El, ayak, ağız hastalığı olan çocukların çoğu 7 ila 10 gün içinde kendiliğinden iyileşir.
Çocuklar aşağıdaki durumlarda okula veya kreşe dönebilir:
Çocuğunun okula dönüp dönmeyeceğinden emin olmayanlar konuyu bir çocuk doktoruna danışmalıdır.
Neyse ki; el, ayak ve ağız hastalığının belirtileri genellikle hafiftir ve yaklaşık bir hafta içinde kendiliğinden geçer. El, ayak, ağız hastalığı olan bir çocuğa bakan bir ebeveyn olarak ana hedef çocuğu susuz bırakmamak ve rahat tutmaktır. Sıvı almaya devam edilmeli, el yıkamak teşvik edilmeli ve çocuk hastalığı başkalarına bulaştırabileceği durumlardan uzak tutulmalıdır.
Ağrılı ağız yaraları bir şeyler içmeyi rahatsız edici hale getirebilir. Su ya da süt gibi soğuk sıvılar vererek çocuğun susuz kalmadığından emin olunmalıdır. Meyve suyundan kaçınmak gerekir çünkü asitli olmaları çocuğun yaralarını kötüleştirebilir. Çocuğa buzlu içecekler verilebilir. Baharatlı veya asitli yiyeceklerden ve ağız yaralarını daha ağrılı hale getirebilecek sıcak içeceklerden kaçınılmalıdır.
Çocuk aşağıdaki durumlardaysa bir doktorla iletişime geçilmelidir:
Çocuğunda el, ayak, ağız hastalığı olanlar doktoruna aşağıdaki soruları sormak isteyebilir:
El, ayak, ağız hastalığı yetişkinlerde ve daha büyük çocuklarda görülebilir ancak daha az yaygındır. El, ayak ve ağız hastalığına yakalanan yetişkinlerin çoğunda belirti görülmez. Ortaya çıktığında ise belirtiler çocuklarda görülenlerle aynıdır.
Şap hastalığı sadece toynaklı hayvanları etkilediği için toynak-ağız hastalığı olarak da bilinir. İnekler, koyunlar, keçiler ve domuzlar bu hastalığa yakalanabilir ancak insanlar yakalanamaz. İki hastalığa farklı virüsler neden olmaktadır. Birçok insan evcil hayvanlarından el, ayak, ağız hastalığı kapabileceklerinden endişe etse de bu mümkün değildir. Hayvanlar el, ayak ve ağız hastalığına yakalanamaz.
El, ayak, ağız hastalığı ve maymun çiçeği (şimdi mpox olarak adlandırılıyor), grip benzeri semptomlara ve döküntüye neden olan viral enfeksiyonlardır. Aralarındaki fark virüs tipindedir. Ortopoxvirus ailesindeki bir virüs mpox'a neden olurken, coxsackievirus ailesindeki bir virüs el, ayak ve ağız hastalığına neden olur.
Coxsackievirus ailesindeki bir virüs hem el, ayak ve ağız hastalığına hem de herpangina'ya neden olur. İki hastalık arasındaki fark, herpanginanın sadece çocuğun ağzında ve boğazında kabarcıklar veya yaralar oluşmasına neden olmasıdır. Herpangina; el, ayak, ağız hastalığı gibi el ve ayaklarda döküntüye neden olmaz. El, ayak, ağız hastalığı semptomları hafif seyretme eğilimindedir ve iki haftadan kısa bir süre içinde minimal tedavi ile ortadan kalkarlar. Virüs oldukça bulaşıcı olduğundan, iyi hijyen uygulamak ve başkalarına bulaşmasını önlemek için adımlar atmak önemlidir. Çocuğun doktoru semptomların giderilmesi için önerilerde bulunabilir ve diğer insanları sağlıklı ve virüsten uzak tutmak için ipuçları sunabilir.