Rusya’nın Ukrayna’yı işgali üçüncü haftaya girerken, oldukça kısa bir sürede geniş bir finansal, seyahat ve ticaret yaptırımları ağı kuruldu. Geçen hafta ABD, Birleşik Krallık ve AB’nin ek önlemleri duyurmasıyla daha fazlası yapıldı.
Önemli Batı demokrasilerinin liderleri için zor kısım daha yeni başlıyor. Politika açısından, görev, yeni mevzuat gerektiren birçok yaptırımın uygulanması ve bazı durumlarda bunları yönetmek ve izlemek için yeni organizasyonel yapıların oluşturulması haline gelir. Kamu diplomasisi açısından, ana hedef, daha geniş bir dizi askeri harekata ve/veya kışkırtıcı silah transferlerine tırmanmadan her ülkedeki halkı rotada kalmaya ikna etmektir. Bu noktada “yaptırım yorgunluğundan” bahsetmek için henüz çok erken, ancak önümüzdeki aylarda bu kritik bir konu haline gelecek.
Rusya’nın 16 Mart gibi erken bir tarihte dış ödeme yükümlülüklerini temerrüde düşürdüğü ne zaman ve ilan edilirse, batılı liderler siyasi baskıyı bir süreliğine hafifletecek somut bir yaptırım başarısına sahip olacaklar. Ama sadece bir süreliğine.
Yeni ABD, İngiltere ve AB önlemleri
Yaptırım kampanyasının bu noktasında iki tür karara tanık oluyoruz. Bunlar, nispeten nadir görülen büyük stratejik değişimler ve AB’nin 9 Mart’ta kabul edilen yeni paketi veya Birleşik Krallık’ın en son oligark yaptırımları gibi belirlenmiş kişiler listesine birkaç ek önlem veya yeni yaptırım uygulanan bireyler/şirketler ekleyen daha küçük kademeli yaptırım paketleri olabilir.
Yaptırım kampanyasının ilk aşamasında Rusya’nın enerji satışını içeren tedbirlerin tamamen masadan kalktığı düşünülüyordu ancak bu hafta ABD, İngiltere ve AB, Rusya’nın enerji alımlarını azaltmak için önemli adımlar attı ve kısmen dondurulan döviz rezervlerini daha da sınırlandırdı. ABD ve İngiltere, Rus petrol ürünü ithalatını tamamen yasaklayarak, halihazırda yolda olan gönderiler ve genel olarak küresel nakliye için komplikasyonlara neden oldu. Kesin olarak söylemek gerekirse, yaptırımlar olmasa da, bu adımlar açıkça daha geniş kampanyanın bir parçasıdır.
AB, yenilenebilir enerji üretimini artırmaya yönelik kendi hızlandırılmış planlarını (REPowerEU) ve Rusya’nın zaman içinde enerji alımlarını azaltmak için bu kaynakları kullanma stratejisini büyük bir tantanayla duyurdu.
Batılı şirketler geri çekiliyor
Batılı firmaların Rusya merkezli ticari operasyonlarından çekilmeleri son günlerde hızlandı. İmza perakendecilerinin ve fast-food sağlayıcılarının kapanmasına ek olarak, Batılı finansal mekanizmalar (kredi kartları, ödeme sistemleri) de Rusya operasyonlarının çoğunun askıya alındığını duyurdu. Bunlar arasında en önemlileri Visa, Mastercard ve American Express idi. Rusya tarafından verilen kart sahipleri, kartları fiilen süresi dolana kadar yurt içinde kullanmaya devam edebilir, ancak uluslararası işlemler bloke edilmiştir. Bu adımların bir sonucu olarak yurtdışındaki bir dizi Rus tatilci kendilerini finansmana erişimleri olmadan kapana kısılmış buldu. Paypal ve Xoom da Rusya’yı içeren operasyonların çoğunu askıya aldı.
Daha fazla oligark yaptırımı
Pek çok enerjik genç muhabir, gayrimenkul ve mega yatlar gibi gizli Rus oligark varlıklarını bulup ifşa etmeye odaklanmış olsa da, Başkan Biden’ın son Birliğin Durumu konuşmasında bahsettiği agresif Batı avı oldukça yavaş ilerliyor. Türkiye ve BAE gibi ülkeler, geçici güvenli limanlar olarak ün kazandılar ve çoğu zaman üst düzey hukuk firmaları tarafından kurulan paravan şirketler, varlık sahipliğini, gerekli el koyma/dondurma emirlerini almak zor bir zorluk haline getirecek kadar yeterli derecede saklıyor.
Birleşik Krallık, kısmen Londra’da oligarkları destekleyen münhasır finansal hizmetlerin on yıllardır sağlanmasına ilişkin kamuoyunun kızgınlığı nedeniyle son haftalarda biraz daha agresif davranıyor. Birleşik Krallık’ın Mart ayı ortasında yürürlüğe giren Ekonomik Suçlar Yasası’nın, Birleşik Krallık Hükümeti’nin, oligarkların avukatları tarafından açılan tazminatlar için pahalı karşı davaları saptırma yeteneği de dahil olmak üzere, yaptırımların uygulanmasında her zamankinden daha ileri ve hızlı hareket etmesine izin verdiği söyleniyor.
İngiltere, yeni daha sert pozisyonunu göstermek istercesine, 10 Mart’ta Roman Abramovich, Oleg Deripaska ve Rosneft CEO’su Igor Sechin’in de aralarında bulunduğu yedi oligarka karşı yeni yaptırımlar duyurdu. İngiltere’deki Chelsea Futbol Kulübü’nün sahibi olan Abramovich, şu anda İngiltere ekonomisine derinden bağlı olan birkaç Rus oligarkının poster çocuğu olarak görülüyor.
Havacılık yaptırımları ve uçak kiralama sorunu
Halen Rusya’ya uçan havayollarını içeren küresel havacılık ping pong oyunu, Batılı taşıyıcıların büyük çoğunluğu tarafından uçuşların askıya alınmasıyla birlikte son haberlere hakim oldu. Aeroflot, bütçe yan kuruluşu Pobeda ile birlikte 8 Mart itibariyle uluslararası uçuşlarının geçici olarak askıya alındığını duyurdu. Belarus’a Aeroflot uçuşları devam ediyor.
Yurtdışında yakalanan Ruslara, Azerbaycan, Ermenistan, Kazakistan, Katar, BAE, Türkiye ve Sırbistan gibi henüz yaptırımlara katılmamış ülkeler üzerinden transit dönüş uçuşları düzenlemeleri tavsiye edildi.
Yaptırımlarla ilgili ortaya çıkan bir diğer sorun, şu anda Rus firmaları tarafından kiralanan Batı’dan yüzlerce (500’den fazla) modern uçakla ilgilidir. Batı yaptırımları altında, kiralamaların çoğu 28 Mart’a kadar sona erecek şekilde ayarlandı ve bu, bazı kiralama şirketlerinin uçaklarını Rusya dışında derhal ele geçirme hareketlerini kışkırttı. Moskova, kiralamaların sona ermesi durumunda şirketlerinin uçağı iade etmelerini yasaklayan bir mevzuat hazırladı. Bu, uçaklar iade edilmezse Batılı sigortacıların olası iflaslarının yanı sıra yıllarca hatta on yıllarca süren yasal manevralar için bir formül üretti.
Kiev’den yeni yaptırımlar hakkında tavsiye
Bu arada, Ukrayna Ulusal Bankası Başkanı Kiril Shevchenko bir BBC röportajında yurtdışında dondurulan Rus fonlarının savaş tazminatı ve çatışma sonrası yeniden yapılanma için kullanılmasını önerdi. Ayrıca, Moskova üzerindeki ekonomik baskıyı artıracağını savunduğu yedi olası yeni yaptırımın bir listesini de attı:
-Rusya merkez bankasının, merkez bankaları grubu olan Uluslararası Ödemeler Bankası’ndan (BIS) çıkarılması;
– Rusya ve Beyaz Rusya’nın IMF toplantılarından askıya alınması ve “bu fonlar ülkemize karşı askeri harekatı finanse etmek için kullanılabileceğinden” IMF tarafından çıkarılan Özel Çekme Hakları adlı varlıklara erişimlerinin engellenmesi;
– ABD ve AB, bankalarına Rus bankalarıyla muhabir ilişkilerini kesmeleri talimatını vermelidir;
–Ticaret ve finansal veri platformları Refinitiv ve Bloomberg, Rus ve Belaruslu müşterilerin erişimini sonlandırmalıdır;
–Uluslararası para transferi operatörü Western Union, Rus ve Belarus bankalarına nakit teslimatını durdurmalı;
–Ermenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkiye ve Vietnam, Rus ödeme sisteminin faaliyetlerini askıya alacak adımlar atmalı, Mir;
–Çin’in UnionPay kart ödeme sistemi (Mastercard ve Visa’ya benzer), Rus bankaları tarafından verilen ödeme kartlarına hizmet vermeyi durdurmalı.
Kremlin’in yanıtı
10 Mart’ta Rusya, tıbbi, telekomünikasyon, araç, tarım ve elektrikli ekipmanların yanı sıra kereste gibi bazı orman ürünlerinin ihracatını yasakladığını duyurdu. İthalat dışında Rusya’nın küresel yüksek teknolojili ürün ticaretine katılımı önemsizdir ve bu yasağın etkisi çok sınırlı olacaktır. Rusya’nın ihracat yasağı evrensel değil. ABD ve AB dahil yaklaşık 48 ülke etkilenecek. Gürcistan’ın ayrılıkçı Güney Osetya ve Abhazya bölgeleri ile Rusya liderliğindeki Avrasya Ekonomik Birliği üyeleri için ihracat muafiyetlerine izin verilebilir.
Sanki Kremlin’e yanıt olarak, ABD ve AB 11 Mart’ta Rusya’yı “En Kayırılan Ülke” (nispeten düşük tarife) ticaret statüsünden çıkarmak için topluca adımlar atacaklarını duyurdular ve küçük ihracatlar için önemli tarife artışlarının önünü açtılar. Rusya yine de batı pazarlarına gitmeye izin verebilir. Ve böylece ekonomik ilmek daralıyor.
Kaynak : https://www.neweurope.eu/article/russia-sanctions-now-comes-the-hard-part/