Sosyal Bilimleri Açın
Sosyal Bilimlerin Yeniden Yapılanması Üzerine Rapor
Özgün adı: Open the Social Sciences
Çeviri: Şirin Tekeli
Kapak Tasarımı: Semih Sökmen
Bilimsel Sekreter: Richard Lee
Başkan: Immanuel Wallerstein
|Kitabın Baskıları:|
|1. Basım: Ekim 1996|
|9. Basım: Kasım 2012|
Farklı dallardan on bilimciyi bir araya getiren komisyon, merkezi Lizbon'da bulunan Fundação Calouste Gulbenkian tarafından kurulmuştur. Komisyonun iki yıla yayılan çalışmalarının ürünü olan bu rapor, son biçimini Haziran 1995'te almıştır. Bir manifesto niteliğinde olan kitap, konu üzerine dünya çapında bir tartışma açmayı amaçlıyor. 1996 yılından itibaren Portekizce'den Lehçe'ye on beşin üzerinde dile çevrildi.
Kitabın Türkçe'de yayımlanması, 1998'de Toplum ve Bilim ile Defter dergilerinin ortaklaşa düzenlediği Sosyal Bilimleri Yeniden Düşünmek başlıklı sempozyumun ve bildirilerinin yer aldığı aynı adlı kitabın yolunu açmıştır.
“Bilginin sosyal olarak kurulmuş olması gerçeği, daha geçerli bilgiye ulaşmanın da ancak sosyal olarak mümkün olması anlamına gelir. Bilginin sosyal temelleri olduğunu kabul etmek, nesnellik kavramıyla çelişkili değildir. Tam tersine, biz, geçmişteki uygulamalara yönelik eleştirileri değerlendirerek ve hakikaten daha çoğulcu ve evrenselci yapılar kurarak yapılacak bir yeniden yapılandırmanın, sosyal bilimlerin nesnelliğini artırabileceğine inanıyoruz.
“Bu raporda üç şeyi göstermeye çalıştık. Birincisi, bir bilgi biçimi olarak sosyal bilimin nasıl tarihsel olarak oluştuğu ve neden, on sekizinci yüzyıl sonundan 1945'e uzanan süreçte, görece standart bir dizi disipline ayrıştığıdır. İkincisi, 1945'ten bu yana dünya genelinde meydana gelen gelişmelerin bu entelektüel işbölümüyle ilgili ne gibi sorular sorulmasına yol açtığı ve böylece bir önceki dönemde yerli yerine oturtulan örgütlenme yapısını yeniden tartışma gündemine getirdiğidir. Üçüncüsü de, son yıllarda çok tartışılan bir dizi temel entelektüel soruyu açımlayarak, 'şimdi nasıl bir sosyal bilim?' sorusuna cevap oluşturmakta daha ileri gidebilmek için bize optimal görünen bir tavır belirlemektir. Sonuçta, sosyal bilimlerin bu tarihin ve yakın dönem tartışmalarının ışığında yeniden yapılandırılmasını tartışmak istiyoruz. Önerebileceğimiz basit, açık seçik formüllerimiz yok; sadece bize doğru yönde ilerlememize yardımcı olacakmış gibi görünen birkaç tartışmaya açık önerimiz var.
“Kuşkusuz doğru yönde adım atmayı sağlayacak başka çözümler de vardır ve başkalarını böyle öneriler geliştirmeye çağırıyoruz. Bizce her şeyden önemlisi, bir kez daha tekrarlayalım, sorunun temelinde yatan meseleleri acilen ve açık seçik ortaya koyarak, akıl sınırları içinde tartışabilmektir.” – Gulbenkian Komisyonu
İÇİNDEKİLER
Önsöz, Calouste Gulbenkian Vakfı
I. Onsekizinci Yüzyıldan 1945'e Kadar Sosyal Bilimlerin Tarihsel Kuruluşu
II.1945'ten Günümüze Sosyal Bilimler İçinde Yapılagelen Tartışmalar
1. Sosyal Bilimler Arasındakş Ayrımların Geçerliliği
2. Mirasın Ne Kadar Yerel Görüşlü Olduğu
3. "İki Kültür" Arasındaki Ayrımın Gerçekliği ve Geçerliliği
III.Şimdi Nasıl Bir Sosyal Bilim Kurmalıyız?
1. İnsanlar ve Doğa
2. Analitik Bir Yapı Taşı Olarak Devlet
3. Evrensel ve Tekil
4. Nesnellik
IV. Sonuç: Sosyal Bilimleri Yeniden Kurmak
OKUMA PARÇASI Devamını görmek için bkz.
Immanuel WALLERSTEIN, Komisyon başkanı, sosyoloji, ABD. Fernand Braudel İktisat, Tarihsel Sistemler ve Uygarlıklar Merkezi Başkanı ve Binghamton Üniversitesi'nde Emeritus Sosyoloji Profesörü; Uluslararası Sosyoloji Derneği Başkanı; The Modern World-System (Modern Dünya Sistemi, 3 cilt), Unthinking Social Science (Düşünmeyen Sosyal Bilim) adlı kitapların yazarı. Yazarın Metis'teki kitapları: Tarihsel Kapitalizm (1991), Irk Ulus Sınıf (1993, E. Balibar ile birlikte) ve Sistem Karşıtı Hareketler (1995, G. Arrighi ve T. Hopkins ile birlikte).
Calestous JUMA, bilim ve teknoloji araştırmaları, Kenya. Afrika Teknoloji Araştırmaları Merkezi Müdürü; 1991 Pew Bilimcileri Çevre ve Koruma Ödülü sahibi; Long-Run Economics An Evolutionary Approach to Economic Growth (Uzun Vadeli İktisat: İktisadi Büyümeye Evrimsel Bir Yaklaşım) kitabının eş-yazarı.
Evelyn Fox KELLER, fizik, ABD. MIT'de (Massachusetts Institute of Technology) Bilim Tarihi ve Felsefesi Profesörü; MacArthur Bursu 1992-1997 sahibi; Reflections on Gender and Science (Cins ve Bilim Üzerine Düşünceler) kitabının yazarı.
Jürgen KOCKA, tarih, Almanya. Berlin Freie Universität'da Endüstriyel Dünya Tarihi Profesörü; Wissenschafttskolleg zu Berlin'de bursu sahibi; Potsdam Çağdaş Tarih Merkezi Başkanı, Arbeitverhältnisse und Arbeiterexistenzen kitabının yazarı, Bourgeois Society in Nineteenth-Century Europe (Ondokuzuncu Yüzyıl Avrupası'nda Burjuva Toplumu) kitabının editörü.
Dominique LECOURT, felsefe, Fransa. Paris 7-Denis Diderot Üniversitesi'nde Felsefe ve Bilim Tarihi Profesörü; A quoi donc sert la philosophie? Des sciences de la nature aux sciences politiques (Felsefe Ne İşe Yarar? Doğa Bilimlerinden Siyasal Bilimlere); Prométhée, Faust, Frankenstein: Fondements imaginaires de l'éthique (Prometheus, Faust, Frankenstein: Ahlakın Hayali Temelleri) kitaplarının yazarı.
Valentin Y. MUDIMBE, Latin Dilleri, Zaire. Stanford Üniversitesi William R. Kenan, Jr. Fransızca ve İtalyanca Karşılaştırmalı Edebiyat Profesörü; Kuzey Amerika'da Afrika Felsefesi Derneği Genel Sekreteri; The Invention of Africa (Afrika'nın İcadı) kitabının yazarı, Africa and the Disciplines (Afrika ve Disiplinler) kitabının eş-yazarı.
Kinhide MUSHAKOJI, siyasal bilim, Japonya. Meiji Gakuin Üniversitesi Uluslarararası İlişkiler Fakültesi Profesörü; Uluslararası Siyasal Bilimler Derneği eski Başkanı; Birleşmiş Milletler Üniversitesi programlardan sorumlu eski Rektör Yardımcısı; Japonya Uluslararası Sorunlar Konseyi Başkanı; Global Issues and Interparadigmatic Dialogue - Essays on Multipolar Politics (Küresel Sorunlar ve Paradigmalararası Diyalog - Çokkutuplu Siyaset Üzerine Denemeler) kitabının yazarı.
Ilya PRIGOGINE, Vikont, kimya, Belçika. 1977 Nobel Kimya Ödülü sahibi; E. Solvay tarafından kurulmuş Uluslararası Fizik ve Kimya Enstitüsü Başkanı; Austen Texas Üniversitesi İstatistiki Mekanik ve Karmaşık Sistemler Araştırmaları Ilya Prigogine Merkezi Başkanı; La nouvelle alliance; Exploring Complexity; Entre le temps et l'éternité (Yeni İttifak; Karmaşıklığı Anlamak; ve Zaman ve Sonsuzluk Arasında) kitaplarının eş-yazarı.
Peter J. TAYLOR, coğrafya, Birleşik Krallık. Newcastle upon Tyne Üniversitesi Siyasal Coğrafya Profesörü; Political Geography dergisinin editörü, Review of International Political Economy dergisinin editörlerinden; Political Geography: World-Economy, Nation-State and Locality (Siyasal Coğrafya: Dünya Ekonomisi, Ulus-Devlet ve Yerellik) kitabının yazarı.
Michel-Rolph TROUILLOT, antropoloji, Haiti. John Hopkins Üniversitesi Krieger-Eisenhower Antropoloji Emeritus Profesörü ve Küresel Kültür, İktidar ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Başkanı; Wenner-Gren Antropoloji Araştırmaları Vakfı Danışma Kurulu eski Başkanı; Silencing the Past: Power and the Production of History (Geçmişi Susturmak: İktidar ve Tarihin Üretilmesi) ve Peasants and Capital: Dominica in the World Economy (Köylüler ve Sermaye: Dünya Ekonomisinde Dominik Cumhuriyeti) kitaplarının yazarı.