Hanım çamurlu, geç bir kovayı işaretleyerek bir ziyaretçiye içine bakmasını işaret etti. Evi, 2022’de Rusların işgalinden sonrasında yıkılmıştı fakat Doğu Ukrayna’nın bu kısmı kasıp kavuran son savaştan kalma oranlarına işaret ediyordu: İkinci Dünya Savaşı’ndan kalma mermi kovanları.
Toplanan gösterilere bakarak, “Traktör sürüyor, toprak dönüyor ve bunlar da sürülüyor” dedi.
63 yaşındaki Nadiia Huk, yaşamı süresince Kamianka köyünde yaşadı. Geçen yıl topçuların yoğunluğuyla parçalanmadan ilkin evi, mezranın şimal ucunda, Siversky Donets Nehri’nin bir kolunun yanında ve üstünde köknar ağaçları ve çam ormanlarıyla kaplı hafifçe bir tepenin eteğindeydi.
Hanımefendi Huk, 2. Dünya Savaşı’ndan sonrasında dünyaya geldi, sadece cenk ortamında hala varlığını sürdürüyordu. 1940’larda meydana gelen yıkım, reşit olduğu köyün ürettiği; ailesinden aktarılan hikayelerde ve traktörlerin artık çiğnenip tükürdüğü topraktaydı.
“O sırada Almanlar bizim tarafımızda kalıyordu, Sovyetler de oradaydı” dedi. “Ve o içeride bile birbirine en iyi mermisi attılar.” Hanımefendi Huk’un annesinin tavanında bir Sovyet askeri saklandığını ve büyükannesinin şarapnelle yaralandığını ve Nazi doktorlar tarafınca tedavi edildiğini söylemiş oldu.
İkinci Dünya Savaşı ile Rusya’nın Ukrayna’yı geniş bölgeleri arasındaki karşılaştırmalar yerindedir. Bunlar, 24 Şubat 2022’de başlamış olan yıkımın kapsamını ve görüntüyü görmeyi çalışan uzak izlemeler için bir temel görevi görüyor. Sadece Hanımefendi Huk ve Ukrayna’nın burayı geri almasından bu yana Kamianka’ya dönen, çıkarılabilir sakin için bir temel oluşuyorlar. Mevcut cenk, nesiller süresince bölümlere ayrılmış, bir devamıdır ve her iki çağda geride bırakılan işgalci orduların eserleriyle işaretlenmiştir.
Kamianka’nın iki muharebede da aynı şeyleri biriktirdiği görüldü. Minik köy, mühim bir naturel bariyer olan Siversky Donets Nehri’nin kişisel ve kilitli kent Izium’un ortalama beş mil mevcuttu. Eğer işgalci bir ordu Izium’u ele geçirip elinde tutmak isterse Kamianka’nın da düşmesi gerekecekti.
Doğu Cephesi hakkında kapsamlı yazılar yazan İkinci Dünya Savaşı tarihçisi David Glantz, Kamianka’nın “belirli bir zamanda kimin saldırdığına bağlı olarak esasen bir Alman müdafa hattı yada Sovyet müdafa hattı bulunduğunu ve bu 1941’de çalıştığını” söylemiş oldu.
Geçtiğimiz yıl Ruslar için Kamianka, Mart ayı süresince şehri ele geçirditen sonrasında İzium müdafa hattının bir parçası olacaktı. Moskova kuvvetleri güneye ve batıya doğru ilerlemeye çalıştı sadece sonunda durduruldu. Ukrayna Eylül ayında Izium ve Kamianka’yı geri aldı.
Son zamanlarda İkinci Dünya Savaşı’nda olduğu şeklinde Kamianka neredeyse yok oldu. Kurtuluşundan aylar sonrasında bile elektrik, su ve gaz çokluğu yok ve madenler her yerde. Hanımefendi Huk’un evinin üstündeki orman geçilmez ve patlayıcılarla dolu.
Hanımefendi Huk, “Her şey bozuldu” dedi.
Fakat artık onun iki savaşındaki enkazın bir parçası. Ve daha ilkin bu sefer, su ve kir kazınmıştı, Hanımefendi Huk’un kovasındaki kabuklardan ikisi okunabiliyordu.
bunlardan biri, 7,92 x 57 milimetrelik bir merminin kovanıydı; Alman Mauser’lerinden ateşlenen, II. Dünya Savaşı esnasında Alman Ordusu’na standart kanatlı tüfek verildi. Diğeri ise Birinci Dünya Savaşı’nda Rusya İmparatorluğu’na, hemen sonra 1941’de İngiltere’de başlamış olan askeri yardım programı kapsamında Sovyetler Birliği’ne gönderilen, .303’lük İngiliz olarak malum bir tür mermiye aitti.
Boş Alman kartuşu 1937’de Almanya’da Finower Industrie GmbH tarafınca damgalanmıştı. Diğeri ise 1918’de Birmingham, İngiltere’deki bir cephane fabrikası olan George Kynoch Ltd. tarafınca damgalanmıştı.
Onun iki mermisi ateşlenmişti ve başlangıçlarında, okunan ateşleme iğnesinin çarptığı yer işaretleri olan hafifçe bir çentik mevcuttu. İki asi kovanın tam olarak ne süre Hanımefendi Huk’un sahası belirsizdir, sadece erken tahminlerinin 1942’deki İkinci Kharkiv savaşı esnasında gerçekleşeceği kati olarak güçlüdür.
Aynı senenin baharında Alman kuvvetleri Izium ve kuzeybatıdaki Kharkiv şehri çevresine karşı hücum düzenlendi. İkinci Dünya Savaşı’nın genişleyen doğu cephesinin bir tek bir kısmı birbirine karşı sıralanan Sovyet ve Alman kuvvetleri, bugün savaşan Ukrayna ve Rus ordularından yüzbinlerce daha çok adam çalıştırılıyor. Ortalama iki hafta devam eden cenk, iki arkadaşı da ortalama 300.000 kişinin vefat etmesiyle ve Sovyet’in ezici bir yenilgisiyle sonuçlandı.
Bay Glantz, “Eğer bir metal detektörü alıp Donets Nehri’nin cenup kıyısı süresince koşarsanız, Alman künyelerinden ekipman parçalarına kadar her şeyi bulursunuz bu sebeple bunların bir çok olduğu yerde harcanmıştır” dedi.
Sadece İkinci Dünya Savaşı’nın önemi yalnızca Ukrayna’da yerleşik değil, hem de Rusya’nın işgalinin gizli saklı bir akıntısı olarak da hizmet veriyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in yasadışı işgali yürütmek için dışarıda tutulan biri de Ukrayna’yı “nazitsizleştirmek”ti. Yanlışlıkla ülkenin, evrensel Sovyet askerinin II. Dünya Savaşı esnasında ya Rusların Büyük Vatanseverlik Savaşı olarak adlandırdığı muharebede aynı türden düşmanlar tarafınca salgın edilmiş olduğu iddiası ortaya çıktı.
1941’de Nazi Almanyası, Sovyetlerle Almanlar arasındaki anlaşmanın, Almanya’nın sürpriz bir saldırısının başlamasıyla çökmesinin arkasından, Ukrayna’nın da parçası olduğu Sovyetler Birliği’ni işgal etti. Sadece bazı Ukraynalılar da Sovyetlere karşı savaştı ve mevcut cenk ön cephelerinde çoğunlukla semboller ve yamalar şeklinde görülen karmaşık bir ittifaklar ve hatıralar zamanı bıraktılar.
Hanımefendi Huk’un tarlasından ortalama yüz metre uzaklıkta, Kamianka’nın giden toprak yolu içinde başka bir mermi kovanı koleksiyonu vardı. Boş seriler görülebiliyordu fakat gelecek nesil için devam etme süreciydi. Bunlar muhtemelen geçen yıl ortalama altı açıklık Kamianka’yı işgal eden geri çekilen Ruslar tarafınca bırakılmıştı.
Tükenen mermilerin etrafına saçılmasından onaylanan boş bir fişek, 1987 senesinde Rusya’daki Novosibirsk Fişek Fabrikasında damgalanmıştı. Novosibirsk’te uygulanan tüfek cephaneleri son 20 yılda Libya, Suriye ve Afganistan’da ortaya çıktı; bu, Soğuk Harp’tan sonrasında çoğalan Sovyet ufak silahlarının düzeylerine bir gönderilmesiydi.
Sadece Ruslar, Kamianka’da kullanılmış cephaneden oldukça daha fazlasını geride bırakmıştı. Köydeki köpeklerin çoğunu öldürdüler ve cesetlerini Hanımefendi Huk’un evinin sınırsız nehrin yanında yığdılar. Ukrayna’ya götürüp götürmüş olduğu top mermilerini gömdüler. Sadece geride bıraktıkları en bolca yapıt, roketlerden havan toplarına ve üst mermilerine kadar her şeyi içeren boş koyu yeşil cephane gösterileriydi.
O denli oldukça kutu vardı ki, Hanımefendi Huk’un oğlu birkaçını parçaladı ve bu tarz şeyleri annesine, evinin parçalanmış kalıntılarının yanında açık hava duşu yapmak için kullandı.
Natalia Yermak ve Yurii Shyvala haberciliğe katkıda bulunmuş oldu.