Beyin Hiyerarşisi: Çocuğunuzun Alt Beyin Düzeyi Zayıf Olduğunda Öğrenemez
Bebeğin beyninin, öğrenmek için ömür boyu ihtiyaç duyacaklarının tüm beyin hücrelerini içerdiğini biliyor muydunuz?
Buna, yeni doğan bir bebeğin beyninin erişkin bir beynin yaklaşık üçte biri kadar olduğu bilgisini ekleyin; ancak konuşma, dil, denge, koordinasyon, yürütme işlevi ve duyusal girdi geliştirmesi için gereken tüm mekanik özelliklere sahip olması gerekir.
Beynin gelişimi ve işlevleri büyüleyicidir. Bir bebek doğduğunda, kol ve bacak hareketleri olgun bir insandan daha fazla bir denizanası hareketlerine benzemektedir. Ancak gerçek şu ki, beyin olağanüstü bir hızda, özellikle okul dönemindeki daha yüksek öğrenme işlevleri için gelişir.
Yaşamın ilk altı ayında beynin gelişimi, beş duyumuzun (işitme, tat alma, görme, koku ve dokunma) iyileştirilmesi için motor beceriler ve duyusal işleme üzerine odaklanmaktadır. Bütün bu çalışmalar akademik öğrenme için beyini hazırlamaktadır.
Beyin Katman Katman Gelişir
Çocuğunuzun beyninin nasıl çalıştığını ve öğrenimden hangi bölümlerin sorumlu olduğunu bilmek neden önemlidir?
Beyin karmaşık olmasına rağmen, çocuğunuzun beyninin işleyişi hakkında daha fazla şey bilmeniz durumunda, onun öğrenme gelişimini iyileştirmek için bu belirli alanları etkinliklerle ve egzersizlerle besleyebilirsiniz.
Beyin, vücuda oturup, bir kitap seçip bir günde okumaya başlayacağını otomatik olarak bildirmemektedir. Bu süreç, duyusal deneyimler, motor planlama ve bilişsel gelişim ile gün geçtikçe birbirlerine eklenen katmanlar halinde öğrenilir. Beyin, sinaptik yollarda olduğu gibi nöronlar, kan damarları ve sinapslarla sürekli büyüyen, gelişen veya kapanan çok karmaşık bir yapıdadır.
Beynin kalp atışını sağlamaktan sorumlu olduğu alan ile aktif öğrenme ve bellek becerilerinin gerçekleştiği alan aynı değildir.
Beynin, zaman yönetiminin temel yaşam ihtiyaçlarını kontrol etmek için işbirliği yapan dört çalışma seviyesinden oluşan bir hiyerarşisi vardır.
Beyin Hiyerarşisinin 4 Katmanı
Öğrenme, duyu entegrasyonu ve çocuğunuzun duygusal durumu için kullanılan beyin hiyerarşisinin dört katmanı aşağıdaki ögeleri içerir:
Cerebral Cortex (Beyin zarı)
Cerebrum olarak da bilinir, en büyük beyin yapısıdır ve çocuğunuzun kişiliği, düşünmesi, motor becerileri, akıl yürütme ve duyusal girdiden sorumludur.
Her biri farklı öğrenme parçaları için sorumlu olan dört loba bölünür:
Daha Düşük Çalışma Seviyeleri
Oksipital Lob: Görsel sistem, görsel bilgi, görüş (harfler, şekiller, boyutlar, sayılar)
Temporal Lob: Konuşma, işitsel işlem, işitme, davranış, duygular, kısa ve uzun süreli hafıza (öğretmenin söylediklerini anlamak, korkmak, sevmek veya kaçınmak, gerçekleri ve detayları hatırlamak)
Parietal Lob: Duyular, duyu entegrasyonu, duyu girdisi (tat, sıcaklık, koku, dokunma)
Daha Yüksek Çalışma Seviyeleri
Frontal Lob (prefrontal cortex): Üst seviyede öğrenme ve problem çözme, yürütme işlevi, akıl yürütme, motor beceriler, organizasyon, soyut düşünme, analiz etme, ifade dili (öyküler anlatma, kağıt üzerinde düşüncelerini düzenleme, görevleri başlatma ve tamamlama, bilgiyi saklama, doğru ile yanlış arasındaki tercihler, sosyal beceriler)
Cerebellum (Beyincik)
Beyincik, beyin sapının tepesine tutturulmuş iki katlanmış dokuya benzer. Beyincik, çocuğunuzun öğrenmesine ve gelişmesine yardımcı olmak için beynin en önemli bölümlerinden biridir.
Propriyoseptif sistemin çoğundan sorumludur (hareket, uzaydaki vücudun konumu) denge, koordinasyon, dikkat ve ritim. Bu beyin yapısı vasıflı hareketlerde gereklidir ve beynin öğrenme yollarını oluşturmak için yardımcı olur.
Limbik Sistem
Bu sistem amigdala, hipokampus, talamus, hipotalamus, bazal gangliyonlar ve singulat gyrus da dahil olmak üzere birçok beyin yapısını içerir. Bu yapıların her biri duyguları, tepkileri yönetmek ve hatta bellek yolları oluşturmakta önemli bir rol oynamaktadır.
Limbik sistem, duyguların merkez istasyonudur ve temporal lobda bulunur ve bu yüzden çocuğunuzun karşılaşabileceği korku ya da sevme/kaçınma tepkisini kontrol eder.
Özellikle amigdala, korku gibi temel hayatta kalma güdüsü için ihtiyaç duyulan duyguların farkındadır.
Burada bellek yolları oluşturulur ve aynı zamanda agresif davranışların regüle edilmesi sağlanır.
Bazal gangliyonun işi, motor davranışı (motor planlama) düzenlemek ve kural tabanlı öğrenme yollarını koordine etmektir.
Brain Stem (Beyin Sapı)
Beynin bu kısmı omuriliğe bağlanır ve omurilikten bilgi alır.
Beyin sapı, kalp ritmi, nefes alma, uyuma, besin sindirimi ve bilinçliliğin korunması gibi temel yaşamsal işlevleri kontrol eder. Beynin en ilkel kısmı kabul edilir.
Beynin alt düzeylerini geliştirmek neden önemlidir?
Artık beyin işlevinin dört seviyesini anladık peki bunların her biri nasıl gelişti?
Bir bebek doğduğunda beynin aktif kısmı beyin sapıdır. İlk altı ayda, beyincik de dahil olmak üzere beyindeki yüksek bölgeler hareketi kontrol altına almaya ve motor becerilerini genişletmeye başlarlar (sürünmek, yürümek, başını kaldırmak).
Örneğin, çocuğunuz gelişimsel kilometre taşlarını atlaması veya gecikmesi, öğrenmede boşluklar yaşamasından dolayı olabilir.
Yüksek ve alt bölgeler arasındaki bağlantılar önemlidir, ancak beynin sağ ve sol hemisferleri arasındaki bağlantılar (yaratıcı ve organizasyonel) daha da kritiktir.
Orta hattı çaprazlama egzersizlerinin çocuğunuzun öğrenme gelişiminde bu kadar önemli olmasının nedeni budur.
Çocuğunuzun otomatik hareket, duygu ve hayatta kalma uyarılarını kontrol eden daha düşük sistemler düzgün çalışmadığı takdirde, prefrontal korteks veya frontal lobda yüksek işlevli becerilerin (akıl yürütme, okuma, dil, problem çözme, eleştirel düşünme) gelişmesi mümkün olmaz.
Duyusal uyarı, motor beceriler, görsel, vestibüler ve proprioseptif (denge ve hareket) ve olumlu duygusal deneyimler için alt sistemlerin tutarlı kullanımı, çocuğunuzun dikkatini, odağını, kıpır kıpır halini, davranışlarını, toplumsal becerilerini ve okulda eleştirel düşünmesini doğrudan etkiler. Bu gelişme, çocuğunuzun hayatının altı aydan üç buçuk yılına kadar sürer.
Piaget teorisini geliştiren klinik psikolog Jean Piaget, bu kritik terimi sensorimotor dönem olarak tanımlamıştır. Bu süre zarfında, beyincik beynin yıldızıdır ve çocuğunuzun hareketini, dengesini ve koordinasyonunu düzenler.
Beyincik, kendi bilişsel hafızasına sahip olmamasına rağmen kas hafızası dediğimiz hafızayı başlatır. Bu beceriler, top atma, bir nesneyi tutma ve atma, bir enstrüman çalma ve bloklarla yapılar inşa etme gibi motor hareketlerin uygulanmasıyla geliştirilir. Bu kas hafızaları geliştikçe, yüksek öğrenim için sinirsel bağlantılar oluştururlar.
Düşük Öğrenme Merkezleri Yüksek Öğrenim İçin Çok Önemlidir
Yapılan araştırmalara göre çocuğunuzun gelişimi, uyarıcı bir çevreye sahip doğal bir düzen içinde gerçekleştiğinde; beynin alt merkezleri duyusal motor becerilerini ve dengesini rafine eder, böylece gelecekteki fiziksel hareketler otomatikleşebilir.
Örneğin çocuğunuz zayıf duyusal, vestibüler, görsel ve proprioseptif sisteme sahip olmasından dolayı sınıfta sürekli kıpır kıpırsa, masasından kalkıyor, kalemini çiğniyor ya da gürültü yaparak diğer öğrencilerin de dikkatini dağıtıyorsa; okuma, yazma, heceleme, hatırlama ya da problem çözmede zorlanabilir. Bu nedenle, beynin daha üst düzeylerine odaklanmadan önce beyindeki bu düşük seviyeleri iyileştirip onları otomatik hale getirmeliyiz.
Bu nedenle çoğu eğitimci çocuğun işitsel ve görsel sistemlerini güçlendirene kadar çocuğun okuma ve anlama konusunda başarı sağlamasının güç olduğunu savunur. Gelişme merdiveninin her bir basamağında çocuğa nörolojik açıdan hazır olma durumu da eklenmelidir. Bu hazırlık her çocuğa göre farklı gelişir ve normaldir.
Bunları özetlemek gerekirse, kendi kendini sakinleştirme mücadelesi veren, yani okulda sırasına oturamayan, odaklanmakta güçlük çeken ve sınırlı motor becerilere sahip olan çocuklar bilgiyi öğrenmek ve yorumlamak için konsantre olmaya çalıştıklarında zihinsel açıdan yorulabilirler.
Motor becerilerinin düzenlenmesindeki zorluklar, propriosepsiyon, denge ve duyusal filtreleme, beynin alt merkezlerindeki problemlerdir.
Araştırmacılar, serebellum (beyincik) gibi insan beyninin daha düşük ilkel kısımlarının, prefrontal korteks ve frontal lobların gelişimi kadar çocuğunuzun zekası için aynı derecede önemli olduğunu keşfetmişlerdir.
Beynin alt seviyeleri eşit değilse, eleştirel düşünme, dil, konuşma ve yüksek öğrenim zarar görecektir.
Alt Beyin Düzeylerine Yardımcı Egzersizler
Çocuğunuzun gelişimini izlerken, çocuğunuzun duyusal, işitsel, vestibüler veya görsel sistemleriyle ilgili sorunları olduğunu ve bu durumun tam olarak gelişmesini engellediğini fark ederseniz; çocuğunuzun öğrenme davranışlarına, dikkat ve odaklanmalarına yardımcı olması için egzersizler yapması gerekir.
Bu egzersizler olmadan çocuğunuzun öğrenmesinde gecikmelerin devam ettiğini ya da parmak ucu yürümeye, W-oturuşuna, yatağını ıslatmaya neden olacak yan etkileri, zayıf denge ve koordinasyonunu, az gelişmiş vestibüler ve propriyoseptif sistemleri ve motor planlama ile ilgili sorunların devam ettiğini gözlemleyebilirsiniz.
Çocuğunuz bu sorunlardan herhangi biriyle mücadele ediyorsa, bu durum sinir sisteminin az gelişmiş olduğunun bir göstergesi olabilir. Böyle bir durumda bir uzmana danışmak çocuğunuz için vereceğiniz en doğru karar olacaktır.
Kaynak : ilslearningcorner