Alerji nedir?
Alerjen denen ortamda bağışıklık sisteminin gösterdiği reaksiyona alerji denir.
Alerjisi olan çocuk, bir alerjen ile karşılaşınca – bu solunum, dokunma, yemek, ya da enjekte edilmesi yoluyla olabilir- vücudu bu alerjeni tehlikeli bir işgalci olarak görür ve onunla kavga etmek için kimyasallar üretir.
Bu kimyasallar vücudu rahatsız eder ve bazı semptomlar oluşturur. Burun akması, göz yaşarması, hapşırma, kaşınma, öksürme gibi… Semptomlar çok hafif ya da ağır olabilir. Mevsimsel ya da sürekli de olabilir.
Bazı durumlarda, bir alerjen çok ağır bir reaksiyona yol açar. Buna anafilaktik şok denir. Solunmada zorluk ve şişme görülürse bu hayati ve acil tıbbi müdahale gerektiren bir durumdur.
Alerjenler nelerdir?
Olası alerjenler yiyecek, ilaç, böcek, hayvan tüyü, toz akarları, polen ve küflerdir. Alerjenler, burun yoluyla olan alerji ile solunum semptomlarına, cilt semptomlarına – egzama gibi-, yiyeceklerle de bağırsak semptomlarına neden olabilirler.
Bebekler ve ufak çocuklarda saman nezlesine sebep olmazlar. Polen ve çimen gibi etkenlere bağlı mevsimsel alerjiler genelde 3- 4 yaşına kadar kendilerini göstermezler. Bunun sebebi polen türlerine her sene sadece birkaç hafta maruz kalınmasıdır.
Çocuklarda en genel alerji tipleri nelerdir?
Araştırmalara göre 18 yaşından küçük çocukların %4,5 ‘unda besin alerjisi, %10,7 ‘sinde cilt alerjisi ve %16,6 ‘sında ise saman nezlesi veya solunum alerjisi görünür.
Burun yoluyla olan alerjilere ne sebep olur?
En fazla sebep olan şeyler:
- Toz akarları: İnsanın cildine yapışan mikroskobik organizmalardır. Alerjik bünyesi olan kişilerin yaklaşık %85’i toz akarlarına karşı alerjiktir.
- Kedilerde, köpeklerde ve diğer tüylü hayvanlarda bulunan beyaz, yumak tüyler
- Ağaçlardan yeşil alanlardan ve otlardan gelen polenler.
- Küf: Mantar nemli, rutubetli ortamlarda bulunur. Banyo, merdiven aralıkları, bodrum katları gibi..
- Bazı çocuklar kuş tüyü yastıklara ya da yün battaniyelere karşı alerjiktir. Çoğu uzman aynısını düşünmese de tütün kokusuna da alerjik olabilirler, hatta bu tütün kokusu alerji semptomlarını daha kötüleştirebilir.
Çocuğunuzun nezle değil de alerji olduğunu gösteren 10 işaret
Burun yolunda olan alerjilerin semptomlarının nezle grip gibi hastalık semptomlarıyla benzer olmasından dolayı – burun akıntısı, göz sulanması, burun tıkanması, öksürük- aralarındaki farkı anlamak zordur. Ayrıca alerjilerin bazı yanıltıcı işaretleri de vardır.
Kendinize aşağıdaki soruları sorun:
Çocuğunuzun her daim soğuk algınlığı var gibi mi görünüyor? Soğuk algınlığı, grip genelde 1 hafta 10 gün içinde geçer. Alerjiler ise o sürede geçmezler.
- Çocuğunuzun burnu sürekli akıyor mu?
- Doktorların alerjik akıntı dediği; sürekli burnunu çekme, burnu kaşıntısı ve geniz akıntısı oluyor mu?
- Burnundan gelen akıntı temiz ve su gibi mi? (yeşil sarı ve yoğun bir akıntının tersine)
- Çok fazla hapşuruyor mu?
- Gözleri kızarık, kırmızı ve sulu mu?
- Göz altları, doktorların alerjide tarif ettiği gibi, koyu renk, mor ya da mavi mi?
- Ağzından mı nefes alıyor?
- Kalıcı kuru öksürüğü var mı?
- Cildi kızarmı, tahriş olmuş veya çatlamış mı?
B soruların bir ya da birden çoğuna evet dediyseniz, çocuğunuzun ortamdan kaynaklanan herhangi bir şeye karşı alerjik olma ihtimali fazladır. Nazal alerjili (burun yoluyla) çocuklar ayrıca kulak enfeksiyonlarına, astıma ve sinüzit iltihaplarına daha yatkındır.
Alerjiler kalıtsal mıdır?
Çocuklar alerjik olmaya kalıtsal olarak yatkın olabilirler ama bu belirli bir alerji üzerine kalıtsallık değildir.
Mesela, eğer çocuğun ebeveynlerinden birisinin saman nezleri ya da hayvan alerjisi varsa, çocuğun da bazı şeylere karşı alerjisi olma ihtimali % 40-50 gibi bir orandır. Hem annesinde hem de babasında alerji varsa, bu olasılık %75-80 ‘lere kadar çıkar.
Aile bireylerinin alerjik oldukları şeyler farklılık gösterebilir.
Eğer çocuğum alerjikse, bunu ne zaman anlayacağım?
Bu, çocuğunuzun alerjenlere ne sıklıkla maruz kaldığına bağlıdır. Bir alerjinin ortaya çıkması zaman alabilir. Her alerjik kişide, alerjik reaksiyonların ortaya çıkacağı bir eşik vardır. Bunun ortaya çıkması bazen aylar sürebilir. Bundan dolayı polen alerjisinin ortaya çıkması birkaç yılı alır.
Dolayısıyla çocuğunuzun kalıtsal sebeple kedi tüyüne alerjiye meyilli olması durumunda, doğduktan sonra ilk aylarda çevresinde kediler olması hiçbir problem yaratmaz ya da çok hafif reaksiyon oluşur. Ama bir gün gelir, bu alerjene maruz kalma eşiğini geçer ve vücudu reaksiyon vererek savunmaya geçer.
Çocuğumun nelere alerjisi olduğunu nasıl anlarım?
Bir alerjinin kaynağını tespit etmek, çok detaylı bir gözlem gerektirir. Hatta bazen bunu anlamak için klinik testler yapılması gerekebilir. Alerji atağı oldu zamanlarda ipucu elde edebilirsiniz.
Küf alerjisi genelde yağmurlu ve nemli havalarda gelişir ve gripten, soğuk algınlığından ayırt etmek zor olabilir. Toz ya da hayvan alerjisi sıklıkla yıl boyunca sabah tıkanmalarına sebep olur. Polene bağlı alerjiler bahar aylarında daha geneldir.
Sonuçta, hayvanınızı bir süreliğine göndermek, çocuğunuzun hayvan alerjisini anlamanıza yaramaz. Çünkü hayvan alerjilerinin, maruz kaldıktan itibaren, bir daha hayvanlara yaklaşmasa bile 1 seneden fazla devam edebileceği belirtilmektedir.
Diğer taraftan, çocuğunuzun hayvandan ayrı kalması sonucunda (mesela tatile gitmek gibi) çocuğunuzun alerjisi kaybolursa, belki de evinde başka bir şeye alerjisi olduğunu da anlayabilirsiniz.
Eğer kendi gözlemleriniz ve denemeleriniz yanıt bulmanıza yardımcı olmadıysa, doktora görünmenizin zamanıdır. Doktor çocuğunuzu muayene edecek ve birçok soru soracaktır. Eğer alerji olduğunu düşünüyorsa, bir alerji uzmanına yönlendirecek ya da kan testi ile alerji seviyesini ölçmek isteyecektir.
Kan testlerinin cilt testlerine göre doğruluk payı azdır. Dolayısıyla kan testi bir alerji olduğunu gösterirse ikinci adım bir cilt testi olmalıdır. Bunun için bir alerji uzmanına görünün.
Cilt testi sırasında, küçük miktarda bir alerjen çocuğunuzun derisine yerleştirilir. Eğer çocuğunuzun uygulanan alerjenlerden birine alerjisi varsa cildi ufak, sinek ısırığı gibi bir reaksiyon gösterir. Küçük bebeklerde büyük çocuklara göre daha az reaksiyon olur, ancak bu testler çok faydalı olabilir.
Unutmayın ki testler çocuğunuzun nelere karşı alerjisi olduğunu gösterse de, çocuğunuz büyüdükçe alerjisi değişebilir. Eğer testlerde alerji negatif çıkarsa ama halen semptomlar devam ediyorsa, 6-12 ay içinde testleri tekrar yaptırmalısınız.