|Haberler/...


Şaşırtıcı Bir Şekilde Büyüyen Karadelik Bilim Adamlarını Şaşırttı!


|SDSS J0100+2802(ortadaki kırmızı nokta)


Güneş'in boyutundan 12 milyar kat daha büyük ve yaklaşık 900 milyon yaşında bir karadelik keşfedildi. Nature dergisi bu karadeliğin yaşıtlarından daha büyük olduğunu açıkladı.
Karadelikler uzayın en yoğun bölgeleridir. Bir şekilde kendi içlerine çökerek ışık dâhil hiçbir şeyin kaçmasına izin vermezler.
SDSS J0100+2802 olarak adlandırılan bu yeni obje, Dünya'dan 12,8 milyar ışık yılı uzaklıkta ve Büyük Patlama'dan 900 milyon yıl sonra oluştu.
Bu sıra dışı obje, yoğun, güçlü galaktik radyasyon kaynağı olan bir kuasarın merkezinde yer alıyor ve Güneş'ten milyarlarca kat daha fazla enerji açığa çıkarıyor.
1963'te keşfedilinceye kadar kuasarların doğası yıllarca bir gizem olarak kalmıştı. Bugün bilim adamları kuasarların uzak devasa galaksilerin merkezindeki süper kütleli karadeliklerin içine sürüklenen maddenin ısınması ile oluştuklarına inanıyorlar.
Astronomlar erken kozmik tarihte ilk yıldızların ve galaksilerin oluşmasından hemen sonra nasıl bu denli devasa bir karadeliğin oluştuğunu açıklayamıyorlar.
Avustralya National Universitesinden uluslararası ekibin üyesi olan Dr. Fuyan Bian, şöyle söylüyor:
"Şu anki teorilerle bu kadar hızlı bir şekilde bu denli büyük bir karadeliğin oluşumunu açıklamak güç. Kuasarın merkezindeki bu karadelik kısa sürede muazzam bir kütle kazanmış."
Bu karadelik mevcut bilinen çağdaşlarından 6 kat daha büyük. Yapılan açıklamalar ise şu yönde:
"Evren henüz 1 milyar yaşından küçük iken bu tarz karadeliklerin oluşması, karadeliklerin oluşumu ve büyümesiyle ilgili teorileri oldukça zora sokuyor."


|Simülasyon olarak karadeliğin yolaçtığı yerçekimsel bükülmenin arka plandaki galaksinin görüntüsünü eğmesi.


PARLAK KUASAR
Arizona Üniversitesinden araştırmacılar, bu karadeliğin evrenin ilk dönemlerindeki en parlak kuasara enerji sağladığını söylediler. NASA, "kuasar"ı şöyle tanımlıyor: Yakalanan madde ile beslenen karadeliklerin enerji sağladığı ışık fenerleridir ve süreçte maddeyi milyonlarca dereceye kadar ısıtabilir.
Avustralya Ulusal Üniversitesinden araştırmacı Fuyun Bian, kuasarlardan gelen ışığın, arkasındaki maddeyi geriye doğru püskürterek karadeliğin büyümesini sınırlandırdığının düşünüldüğünü söyledi. Ancak her nasılsa kuasarın merkezindeki bu karadelik, kısa bir süre içerisinde devasa bir kütle kazanmış.
Araştırmacılardan Chris Willot ise bu durumun muhtemel bir açıklamasının, bazı karadeliklerin tek bir yıldızın çökmesiyle değil, çok büyük bir gaz bulutunun çökmesiyle oluşmuş olabileceğini söyleyerek:
"Evrenin ilk dönemlerinde karadeliklerin oluşumları ve büyümeleriyle ilgili hala belirsizlikler içindeyiz" dedi.
Gökbilimci Bram Venemans keşifle ilgili şu açıklamalarda bulundu:
"Büyük patlamadan 1 milyar yıl sonra 10 milyardan fazla solar kitle arasında böyle bir karadelik bulmak imkansız bir şey değil. Ancak yine de evrenin ilk dönemlerinde böylesine büyük kütleli bir karadeliğin oluşması hala şaşırtıcıdır."
Arizona Üniversitesinden araştırmacı Wu şöyle söyledi:
"Bu kuasar yıldızı diğerlerine hiç benzemiyor. Evrenin uzak köşesindeki en parlak deniz feneri gibi ışık saçıyor. Onun hararetli ışığı evrenin ilk dönemlerine ait daha detaylı araştırmalar yapmamıza yardımcı olacak."


Güncelleme: 03/03/2015
|Derleyen: Ayşegül Kesmez


yaklasansaat.com
Kaynaklar:
1) Susannah Cullinane, "Scientists Discover Black Hole 12 Billion Times Bigger than The Sun", cnn.com, 26/02/2015
2)
"Black Hole 12bn Times more Massive than Sun is Discovered" theguardian.com, 26/02/2015.