Dünya'nın İçi Boş Olsaydı Nasıl Olurdu?
Dünyanın İçi Boş Olsaydı Nasıl Olurdu?
Bir Boeing 747 ile dünyanın bir tarafından tam karşı tarafına uçmanız yaklaşık 22 saatinizi alır... Yolun biraz sarsıntılı geçeceğini bilsem de uzun yol bu dairesel olandır.
Peki dünyanın ortasından bir tünel açsak ve içine atlasak nasıl olurdu? Aslında, Coriolis etkisi yüzünden muhtemelen çok da uzağa gidemezdik. (Coriolis etkisi, hareket eden bir atlı karıncaya bir top fırlattığınızda topun garip bir şekilde kavis almasının ve kuzey yarım küredeki fırtınaların daima saat yönünün tersine esmesinin nedenidir.) Ekvatordayken dünya doğuya doğru 1670 km/sa hızla hareket eder, siz de tabii. Ve derinlere gittikçe, etrafınızda bulunan dünyaya ait parçaların her biri bir günde bir tam tur atarlar, ama merkeze doğru gittikçe parçaların çizgisel hızları düşer.
Düşey bir tünelin içine zıplarsanız bir süre sonra doğuya doğru hareket hızınız kayanın hareket hızını geçer. Yani bir kaç kilometre aşağıya ilerledikten sonra doğu duvarına çarparsınız. Bu bir felaket olmaz.
Hatta bazı madenciler bunu, Lake Superior yakınlarında bir millik bir tünele bir gülle atarak denemişler ve gülle asla tabana ulaşmamış. Ya tünelimiz kutuptan kutba olsaydı, yani Coriolis Etkisi devre dışı kalsaydı ne olurdu? Bir de hava direncini ve sürtünmeyi de yok sayalım. Dünyanın kütlesi merkeze doğru daha konsantre olduğundan, ilk 3000 km'de kütle çekimi sizi hemen hemen aynı kuvvetle çeker. Yani başka bir deyişle dünyanın merkezine olan yolu yarılayıncaya kadar.
Bu bilinen sabit kuvvet saniyede 8km'lik bir hıza ulaşıncaya dek sizi ivmelendirir. Dünyanın merkezine olan yolculuğun yarısı sadece 13 dakika sürer. Ve işte yolculuğunuzdaki bu noktada üzerinize uygulanan çekim kuvveti maksimumdur. Ama bu kuvvet, yüzeyde üzerinize uygulanmakta olan kuvvetten sadece biraz daha fazladır.
Siz merkeze daha da yaklaşmaya başladıkça ve dünyanın kütlesinin daha fazla kısmı üzerinizde kaldıkça altınızda kalan kısmın kütle çekiminden daha fazla kurtulmaya başlayacaksınız. Ve bu çekim siz merkeze gidene kadar azalacak. Ve burada üzerinizde hiçbir kütle çekimi hissetmezsiniz, ya da dünya sizi her yönden aynı büyüklükte çekiyor da denebilir, böylece "yukarı" ya da "aşağı" algısı olmadan serbestçe süzülebilirsiniz. 22,000 mil/sa ya da 6 mil/sn'ye dek hızlanacağını unutmaman kaydıyla tabii.
Merkezi geçer geçmez tüm süreç tersine döner ve gitgide yavaşlarsınız. İlk başta zayıfça ve sonra daha güçlü bir şekilde aşağı çekilirsiniz, yoksa yukarıya mı demeliydim?
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Diğer tarafa geçince durup yüzeye adımınızı atarsınız. Sadece 37 dakika (ya da bir kurutma makinesinin süresi) kadar geçmiştir. Kazabildiğimiz en derin çukur Rusya'daki Kola Superdeep sondaj kuyusu. Ama o da sadece 12 km kadar aşağıya gidiyor, yani Manhattan'ın uzunluğunun 2/3'ü kadar. Durmak zorunda kaldılar çünkü çok sıcaktı, tam 180°C. Dünyada bir taraftan bir tarafa delik açmanın bir zorluğu da bu. Dünya sıcak, merkezde ise eriyik halde. Öyle küreklerle bir delik açamazsınız.
Ama soru şu ki: Dünya’nın merkezi tamamen eriyik olmasaydı, tamamen boş olsaydı ve Dünya yine aynı ağırlıkta olsaydı?
Dünya’nın tüm kütlesini ayağımızın altındaki ince bir kabukta toplanmış olarak düşündüğümüzde dünyanın artık bir manyetik alanı olmazdı. Çünkü bu manyetik alan eriyik demir çekirdekten gelmektedir. O zaman güneşten gelen rüzgar ve fırtınalara karşı tamamen korunmasız olurduk. Bu da HER YERDE aurora (şafak) göreceğimiz anlamına gelirdi.
Bakın! Kuzey-güney-doğu Işıkları!
Peki, güneş fırtınasından kaçmak amacıyla içi boş dünyanın içine atladığınızda ne olurdu?
Küresel dünya kabuğunun farklı kısımlarından gelen kütle çekimleri birbirini mükemmel bir şekilde dengeler ve dünya hiç yokmuş gibi orada serbestçe süzülürdünüz. Yanınızda bir astronot kıyafeti getirseniz iyi olurdu çünkü dünya ÜZERİNDE dünyanın İÇİNİ doldurmaya yetecek kadar hava olmazdı. Ama ya bu içi boş dünya aynalarla dolu olsaydı ne olurdu?
Henry, bu komik olurdu... şimdilik.
Dünya yüzeyine dönersek çok da bir farklılık görmezdik, en azından kütleçekimsel açıdan. Düşen cisimler yine 9.8 m/s^2 ivmeyle hızlanırdı, bir beyzbol topu hala aynı yörüngeyi izlerdi ve Ay’ın Dünya etrafındaki yörüngesi de aynı olurdu. Hey Henry, hadi dış uzaya gidelim, hemen şimdi. Silahını da yanına al - ne demek istediğimi sonra anlayacaksın.
Hadisene. Oh, tabii siz de geliyorsunuz.
Destek Olun
Bu video, Minute Physics tarafından hazırlanmış, Evrim Ağacı tarafından altyazılandırılmıştır. Eğer içeriği beğendiyseniz, orijinal kaynağa destek olmak için, lütfen YouTube kanalına gidip videolarını beğenmeyi unutmayın.
Minute Physics kanalının bu videosunu orijinal dilinde ve İngilizce alt yazılı olarak buradan seyredebilirsiniz:
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 1
- 1
- 1
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Çeviri Kaynağı: Minute Physics | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/05/2023 07:14:16 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7317
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in Minute Physics. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.