Sisa - Sissa
Sisa, İbranice ‘neşe, sevinç’ anlamına gelen ‘simha, gila, rina, ditsa, tsaala, hedva, tiferet, alitsa’ gibi sözcükten biridir1.
Anca ‘sisa’ İbranice yazılışına göre farklı anlamlara gelebiliyor. ‘Sin’ harfiyle yazıldığında ‘sason’dan üretilerek ‘neşe, sevinç’ anlamına geliyorsa da soyadı olarak kullanılırken genelde ‘sameh’ harfiyle başlar2.
Sözcük iki adet ‘s’ ile Sissa olarak yazılırsa İtalya’da Parma eyaletine bağlı Sissa Trecasali beldesi akla gelir. Parma’da eski zamanlardan beri yerleşik Yahudi toplumu 14. yüzyıl ortalarında yaşanan büyük veba salgını sırasında suçlanmış, zaman zaman huzura kavuşmuş (Saray’ın tüm hekimleri Yahudi idi), ancak Temmuz 1555’te Papa IV. Paul’ün yayımladığı kararlarla nükseden baskı ve kısıtlamalar sonucu bölgeyi terk etmek zorunluğunda kalmıştı. Sanayi Devriminden sonra 19. yüzyılda yöreye dönenler olmuş, sinagog 1867’de hizmete girmişti3.
TaNaH’ın Daniel, Nehamya ve de Ester kitabında bahsedilen ve Purim mucizesine konu olan, Elam ve takip eden krallıkların önemli merkezi Suş, Susha kenti de Sisa soyadı ile yaklaşımlardan biridir. Bu durumda ‘Susi’ soyadıyla da ilintisi düşünülebilir.
Portekiz’deki Soza kentine dayanan ve bazı Yahudiler tarafından da kullanılmış olan Soza, De Sosa ve De Sousa gibi soyadları ile Sisa arasında uzak da olsa bir ilinti ihtimalinden bahsedilir.
Yanni
Yanni soyadının kökeni İspanya’nın kuzeyinde Asturias özerk bölgesinin başkenti Oviedo’ya bağlı ‘Llanes’ (okunuşu Yanes) beldesidir. Bulunan belgelerden, 9. yüzyıldan beri beldede bir Yahudi toplumunun yaşadığı, 12. ve özellikle 13. yüzyılda görkemli bir cemaat olarak bilindiği, Yahudilerin Sarayda ve mali, adli, birçok idari görevde bulunduğu anlaşılmakta. 1412’den itibaren başlayan kısıtlamalar sonucu cemaat tamamen dağılmıştı.
1999 yılında Oviedo Kent Meclisinin Fontan Sokağı 11 No.da ‘La Casina’ diye anılan yapıyı Yahudi cemaatine vermesi üzerine binada yaklaşık 100 kişinin devam edebildiği bir sinagog (Casina Sinagogu) ve Yahudi Kitap Fuarı, Holokost Anmaları dahil değişik kültür etkinliklerinin düzenlendiği bir Yahudi Kültür Merkezi açıldı4.
Yohay
Yohay sözcüğü ‘Yaşayan Tanrı anlamına gelen E’l Hay teriminden üretilmiştir.
Bu adı taşıyan en ünlü kişi şüphesiz Zohar’ın yazarı, 2. ve 3. yüzyıllarda yaşamış ve kısaca Raşbi olarak anılan Şimon ben Yohay’dır.
TaNaH’ın 1.Tarihler kitabında (ayet 8:16) da Beria’nın oğullarından birinin adı Yoha olarak verilir.