AC Motor nasıl bulundu
* Elektrik motoru, elektrik enerjisini mekanik enerjiye
dönüştüren bir makinedir.
*Elektrik motoruyla ilgili ilk çalışmalar, Danimarkalı
bilim adamı Hans Christian Orsted tarafından yapılmıştır.
*Orsted, 1820 yılında bir iletkenden geçen akımın bir
manyetik alan oluşturduğunu buldu.
Bu durumun tersinin de geçerli olduğunu kanıtlamaya
çalışan Micheal Faraday, 1821 yılında elektrik akımını
dönme hareketine dönüştüren bir aygıt yaptı.
*Böylece elektrik motorunun ilk basit örneği
gerçekleştirilmiş oldu.
*1888 yılında Sırp asıllı ABD’li elektrik mühendisi
Nicola Tesla, alternatif akım motorları için temel bir
çalışma ilkesi olan döner manyetik alanı bularak ilk
asenkron motoru gerçekleştirdi.
Gövde: Soğutmanın iyi olabilmesi için asenkron(AC) motorların gövdesi çıkıntılı olarak üretilir.Gücü küçük olan
motorların yüzeyi düzdür.Orta güçlükteki motorların ise havayı aktarabilmesi için yüzeyleri çıkıntılı yapılır.
*Rulmanlar ve Yataklar: Asenkron motorlarda rotorun rahat dönebilmesi için kapaklar üzerine yerleştirilen
rulmanlar ya da metal yataklar bulunur.Motor verimini bozulan rulmanlar düşürür.
*Kapaklar:Asenkron motorun statoru,iki kapak yardımıyla dış ortamdan ayrılır.Rotoru tutan kapakların
üzerinde rulmanlar yataklara yerleştirilmiştir.
*Soğutucu Pervane:Asenkron motorlarda sargılar çalışmadan dolayı ısınır.Bunu önlemek için rotor mili
üzerine yerleştirilen alüminyum veya plastik soğutucu pervane kullanılır.Diğer adı ‘fan’dır.
AC motorların diğer motorlara olan üstünlükleri
* Basit yapıdadırlar,
* Sürekli bakım istemezler,
* Devir sayıları hemen hemen sabittir, yükle çok değişmez,
* Devir sayıları, frekans konverterleri yardımı ile geniş aralıkta
kolayca ayarlanabilir,
* Fiyatı diğer motor türlerine oranla ucuzdur,
* Doğru akım motorlarında görülen ark (kıvılcım) bu motorların
çalışmasında oluşmaz.
AC Endüksiyon Motorunun Çalışması
* Stator sargılarına uygulanan üç fazlı alternatif akım bu sargılarda döner bir manyetik alan meydana getirir.
Bu döner alan rotorda endüksiyon akımları meydana getirir.Rotorda oluşan endüksiyon akımları rotorda
N-S kutuplarını oluşturur.Rotorun kutupları döner alan kutuplarından etkilenerek dönmeye
başlar. Statorda oluşan döner alan rotor sargılarını keserek bu sargılarda bir EMK indükler.
* AC motorlar kullanım isteğine göre şebekeye değişik bağlanabilir. Değişik kalkınma akımı ve çalışma
gücü için motorlar yıldız veya üçgen çalıştırılır.
AC Motor Çeşitleri
1-Bir Fazlı AC Motor
2-İki Fazlı AC Motor
3-Üç Fazlı AC Motor
Tek Fazlı Asenkron Motorlar
Bir fazlı asenkron motorlar, üç fazlı asenkron motorlar gibi stator
ve rotor olmak üzere iki ana kısımdan oluşur. Bir fazlı asenkron
motorlar kendi aralarında yardımcı sargılı ve gölge kutuplu motorlar
olmak üzere iki gruba ayrılır.
Yardımcı Sargılı Bir Fazlı Motorlar
Bir fazlı yardımcı sargılı motorlarda, stator sargıları bir ana sargı
(çalışma sargısı) ile yardımcı (yol verme) sargıdan oluşur.
Ana sargı; omik direncinin küçük olması için kalın kesitli iletkenlerden yapılır.
* Ayrıca reaktansının büyük değerde olması için de hem alt kata yerleştirilir, hem de sarım sayısı yardımcı sargıdan daha fazladır.
* Yardımcı sargının ise; kesiti, ince olup omik direnci ana sargıya göre daha fazladır. Yardımcı sargı, üst kata yerleştirilir.
Yardımcı sargılı motor çalışma prensibi (1 faz motorlar için)
* Ana ve yardımcı sargı, stator oluklarına 90’ar derece faz farklı olarak yerleştirilmiştir.
* Stator sargılarına uygulanan gerilim bu iki sargının birincisinden normal geçerken ikinci sargıdan 90 faz farklı geçer. Oluşan bu faz farkından
dolayı iki fazlı bir döner alan meydana gelir. Döner alan içerisindeki sincap kafesli rotor çubuklarında EMK meydana gelir.
Merkezkaç Anahtarı
*Ana sargı ve yardımcı sargı ile kalkınan motor normal devrine ulaştığı zaman yardımcı sargının devreden çıkarılması gerekir.
*Merkezkaç anahtarının görevi, yardımcı sargıyı devreden çıkarmaktır.
*Motor miline yerleştirilmiş olan yardımcı sargıyı devrede tutan merkezkaç anahtarı motor belli bir devire ulaştığı zaman,
merkez kaç kuvvetinin etkisiyle açılarak yardımcı sargıyı devreden çıkarır.
AC (alternatif akımmotoru ) motorun çalışması
* AC elektrik motorları rotor ve stator olmak üzere iki ana bölümden oluşur.
* Stator, motorun hareket etmeyen bölümüdür. Gövdesindeki oyuklar içerisine yerleştirilmiş iletkenlerden akım geçirildiğinde bir manyetik alan
oluşturur. * Rotorda iletkenlerden geçen akımın oluşturduğu manyetik alanla stator manyetik alanı etkileşime geçer ve bunun sonunda da rotor,
dönme hareketi yapar.
Bir Fazlı Motorlarda Devir Ayarlamak ve dönüş yönü değiştirmek
Üç fazlı asenkron motorlarda olduğu gibi yardımcı sargılı motorların devir sayıları,kutup sayılarına ve şebeke frekansına bağlıdır.
Ayrıca gerilimi değiştirerek devir ayarı yapılabilir. Ancak Md = KxU2 formülünden de görüleceği gibi motorun momenti gerilimin karesi
ile doğru orantılıdır. Gerilim azaltılırsa moment de azalır. Momentin düşmesinde sakınca olmayan uygulamalarda bu yöntem kullanılabilir.
Yardımcı sargılı motorların boştaki devir sayıları ile tam yük altındaki devir sayıları %2, 5 ile %5 arasında değişir. Bunun için
üç fazlı asenkron motorlarda olduğu gibi, bu motorların da devirleri sabittir.
Kutup Sayısının Değiştirilmesi (monofaz motorlar için)
İki devirli yardımcı sargılı motor elde edebilmek için iki ayrı ana sargıya ve iki ayrı yardımcı sargıya ihtiyaç vardır. Örneğin,
statora 4 kutuplu ana ve yardımcı sargılar yerleştirildikten sonra, 2 kutuplu ana ve yardımcı sargılar yerleştirilir.
Böylece İki değişik devir elde edilir.
Frekans konvertörü (hız kontrol cihazları) ile Bir Fazlı Motorun Devir Ayarı yapılabilirmi ?
Bir fazlı motorlar 0 ile 650 Hz arasındaki frekanslarda çalıştırılarak geniş aralıklı bir devir ayarı imkânı vardır. Bir fazlı motorlar,
küçük güçlü olarak yapıldıklarından devir ayarı problemi üç fazlı olan motorlara göre daha az ve frekans değiştirici ile bir fazlı motor devir
ayarı masraflıdır. Bu nedenle bir fazlı motorlarda frekans değiştirici ile devir ayarı kullanılmamaktadır.
Bu konuda boşuna zahmet etmeyin 1 fazlı motorlar için hız kontrol cihazları ÜRETİLMEMEKTEDİR.
Monofaze (1 fazlı motor ) motorlar
Asenkron motorlar ve motor kontrol teknikleri
Eğer yıldız üçgen yolvermek istiyorsanız burayı tıklayın.
Asenkron motorların 1 fazlı olanları için burayı tıklayınız .
Bu sayfada 2 ve 3 fazlı motorlar hakkında bilgiler vardır.