FRANK OLIVIER
Endüstriyel sendikacılık olarak da bilinen devrimci sendikacılık, 1907 ve 1910 yılları arasında İrlanda’da yavaş yavaş ortaya çıktı ve İrlanda emek tarihinde önemli bir an olan 1913 Lokavtı sırasında zirveye ulaştı ve bazen yüksek filigranı olarak kabul edildi. Yükselişi, önemli hareket liderlerinin ortaya çıkmasıyla, aynı zamanda on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısını, özellikle İrlanda’da karakterize eden göçmen hareketlerinin sonuçlarıyla karakterize edildi. Bu yazıda, İrlanda’da endüstriyel sendikacılığın ortaya çıkışının, İngilizce konuşulan sanayileşmiş (veya sanayileşen) dünyanın farklı kesimleri arasında uluslararası bir iletişim dinamiğiyle nasıl beslendiğini ve İrlanda durumunun özelliğinin hareketin bu ülkedeki görünümünü nasıl etkilediğini soracağız.
On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında, İrlanda büyük bir göç yaşadı ve nüfusunun büyük bir kısmının Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve İngiltere’ye taşındığını gördü. Amerika’da vasıfsız işgücünün büyük bir kısmını İrlandalılar oluşuyordu. 1870’lerde İrlanda kökenli gizli bir örgüt olan Molly Maguires’ın bir parçası olarak veya 1905’te kurulan devrimci bir sendika olan Dünyanın Endüstriyel İşçileri’nde (IWW) madencilerin grevlerine katıldılar. [1] Dahası, ABD’deki bu İrlanda toplumu, Eski Hibernians Düzeni ve Fenian Kardeşliği gibi transatlantik örgütler aracılığıyla İrlanda topraklarında güçlü kökler korudu. Bu nedenle, İrlanda ve ABD sendikacı nüfuslarının basın, yazışmalar ve göç yoluyla yoğun bir şekilde etkileşime girmesi doğaldı.
İrlanda’nın diasporası nedeniyle ABD ile özel bir ilişkisi varsa, Birleşik Krallık’ın hem sömürgesi hem de kurucu parçası olarak benzersiz statüsü devrimci sendikacılığın ortaya çıkması için de önemliydi. Yirminci yüzyılın başında, İrlanda sendikası değil, İngiliz sendikalarının İrlanda şubeleri vardı. Böylece sendika liderleri, işçi kitlelerini organize etmek için düzenli olarak İngiltere’den İrlanda’ya gönderildi. [2] Bu bağlamda Jim Larkin 1907’de Belfast’a geldi. Larkin, vasıfsız işçilere yönelik karakteristik yönelimi ve siyasi eyleme müzakereden daha fazla güvenişiyle İngiltere’deki “yeni sendikacılık” akımına uygun bir sendika olan Ulusal Rıhtım İşçileri Sendikası’nın organizatörüydü. İrlanda’da geçirdiği süre boyunca, Larkin yavaş yavaş daha radikal mücadele yöntemlerine yöneldi ve Ulusal Rıhtım İşçileri Sendikası’ndan atılmasını kazandı. Endüstriyel sendikacılık ilkelerini yansıtan İrlanda Ulaştırma ve Genel İşçi Sendikası (ITGWU) adlı yeni bir sendika kurdu. [3]
Buna ek olarak, 1896’dan itibaren Dublin’de İrlanda Sosyalist Cumhuriyetçi Partisi’nin lideri olan İrlandalı göçmen ebeveynlerden doğan bir İskoç olan James Connolly, 1903’te ABD’ye gitti ve birkaç yıldır temas halinde olduğu Daniel De Leon ile görüştü. Amerika Birleşik Devletleri’nde kaldığı süre boyunca Connolly, kuruluşundan hemen sonra IWW’ye dahil olarak endüstriyel sendikalığa yöneldi. [4] 1909’da ABD’de yazdığı Sosyalizm Kolaylaştı başlıklı bir broşürde ABD ve İrlanda bağlamlarında devrimci sendikacılık anlayışını teorileştirdi. Bu broşür dünyayı dolaşmaya mahkumdu ve Kanada, İrlanda, İngiltere ve hatta Avustralya’da binlerce kopya tarafından satıldı. [5] İrlanda ve ABD arasında bu broşürün dağıtımı üzerine gerçekleşen değişimler, connolly ve William O’Brien olmak üzere iki adam arasındaki yazışmalar yoluyla gözlemlenebilir. Connolly’nin İrlanda Sosyalist Partisi’ne (SPI) İrlanda’daki sosyalistlere ve işçilere dağıtı için iki yüz kopya verdiğini öğreniyoruz. [6]
James Connolly’nin ABD’deki edebi çıktısı, 1908’in başlarından itibaren ABD’deki İrlanda Sosyalist Federasyonu adına yayınladığı The Harpgazetesini de içeriyordu. İlk günlerinde, gazetenin birkaç kopyası İrlanda’ya ulaştı, ancak Atlantik’i geçtiğinde çok beğenildi. Temmuz 1909’da, daha sonra İrlanda sanayi sendikacılığının önde gelen kadın figürlerinden biri olan Helena Moloney, Harp’ineditörüne tüm sorunlarına elini koyamadığı için pişman olduğu bir mektup gönderdi. [7] 1910’un başlarında, Larkin’in editörlüğünde dublin’e aktarıldı. Buradaki amaç, İrlanda’nın kendisinde, aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri’nde, eski ülkede yayınlanarak özgünlük kazanan makale için daha büyük bir İrlanda kitlesine ulaşmaktı. Harp, 800 İrlandalı-Amerikalı abonesini korudu[8] ancak iftira davaları ve kötü yönetim nedeniyle kısa sürede yayını durdurmak zorunda kaldı. Yine de görebildiğimiz şey, hem İrlanda’da hem de ABD’de İrlandalıların edebiyat yoluyla fikir paylaşma konusundaki genel kararlılığıdır.
Bu edebiyat alışverişi, SPI ve ITGWU’nun önemli isimlerinden James Connolly ve William O’Brien arasındaki yazışmalar sayesinde mümkün oldu. Burada iki arkadaş ve eski yoldaşların çoğunlukla siyasi konularda mektup alışverişinde olduğunu görüyoruz. Connolly düzenli olarak O’Brien’a parti ve sendika işlerinin ele alınması konusunda tavsiyelerde bulunurdu ve burada da endüstriyel sendikacılık ilkelerinin yansıtıldığını görüyoruz. Bu yazışma sırasında O’Brien, Connolly’yi Dublin’e geri dönmesi için ikna etmeye çalıştı. Başardı: 1910’da Connolly, İrlanda’da kalmaya karar vermeden önce hem adada hem de İngiltere’de halka açık toplantılar yapmak için geldi. ITGWU’nun ve önde gelen düşünürlerinin en etkili isimlerinden biri oldu. Connolly’nin İrlanda’ya gelişiyle başlayan ITGWU, gerçek endüstriyel sendikalığa doğru bir dönüş yaptı.
Dönemin İngiltere’sinde endüstriyel sendikacılık azınlıkta kalsa da, İrlandalı sendikacıların komşuları üzerinde bir miktar etkisi oldu. Larkin 1910’da hapsedilirken, Büyük Britanya’da çeşitli destek komiteleri kuruldu. Larkin’in memleketi Liverpool’daki, ITGWU’yu İngiliz sendikalarının yolunu gösteren bir öncü olarak gördüğünü açıkladı. [9] Aynı zamanda Tom Mann, Avustralya IWW’de karşılaştığı devrimci sendikacı fikirleri de beraberinde getirerek Avustralya’dan döndü. Turnesi sırasında Connolly, Abd’de karşılaştığı fikirlerin aynısını sundu. Böylece sanayileşmiş ve sanayileşen İngilizce konuşulan dünyanın farklı bölgeleri arasında bir ileri bir geri görebiliriz. Bu etkileşimler, ortak bir dilin gelişiminde ve – bazı ideolojik farklılıklara rağmen – ortak siyasi anlayışlarda şekillenen siyasi etkiler yarattı.
Böylece bu farklı alanlar arasında büyük bir siyasi yakınlığa dikkat edebiliriz. Nitekim, Debs ve De Leon (ABD’de), Mann (İngiltere’de) ve Larkin ve Connolly’nin (İrlanda’da) yazılarında, her birinin sosyalizmin ortaya çıkmasında endüstriyel örgütlenmeye merkezi bir rol atfettiklerini ve işçilerin siyasi örgütlenmesinin fabrikalardaki örgütlerinden takip etmeleri gerektiği fikrini buluyoruz. Ancak, devrimci sendikacılığın siyasi partileri reddettiği sık sık söyleniyorsa, aktörlerinin somut deneyimleri böyle bir iddiaya bir miktar nüans eklenmesini talep ediyor. Tüm bu durumlarda, partinin bu şekilde reddedilmediğini ve sanayi sendikacılarının da genellikle sosyalist partilere üye olduğunu görebiliyoruz. Aksine, parti artık sosyalizme giden yolun merkezinde değildi, bunun yerine fabrikalarda yaşanan sınıf birliğinin siyasi alanda ifade edileceğinin aracı haline geliyordu. Parti bedensizleşmemeli, sanayi örgütlü işçilerin siyasi ifadesi olarak hizmet etmelidir. [10] Aslında, devrimci sendikacılığın ortaya çıkmasından önce bile, bu anlayış farklı sendikalar ve siyasi partiler arasında çeşitli biçimlerde bulunabilir ve kendilerini bu yeni iktidara ulaşma anlayışına uyarlayabilirdi. [11]
Bu tür siyasi yakınlıklar, ortak bir dilin ve ortak uygulamaların ortaya çıkmasıyla da ifade edildi. Burada, Tek Büyük Birlik’in tekrarlanan örneklerini, uluslararası sosyalist kooperatifler (veya bir “milletler topluluğu”), dayanışma grevleri uygulaması ve kıta Avrupası birlikçilerinden ödünç alınan doğrudan eylem örneklerini görüyoruz. Bir diğer yaygın uygulama da işçilerin polise ve grev kırıcılara karşı meşru müdafaasıydı; başlangıçta IWW ile bağlantılı olarak, bunu 1913 Lokavt sırasında İrlanda’da İrlanda Yurttaş Ordusu’nun kurulmasıyla tekrar buluyoruz.
Bu farklı etkileşim kategorilerinde çalışan ortak konunun, nüfusların yer değiştirmesi olduğunu ve bunun da edebiyat ve fikirlerin yer değiştirmesine yol açtığını gözlemleyebiliriz. Burada, çoğunlukla beyaz, sanayileşmiş veya sanayileşme sürecinde olan İngilizce konuşulan dünya ile devrimci sendikacılığın ortaya çıkışı ve gelişimi arasında bir bağlantı görebiliriz. İrlanda, ABD’deki hareketin ortaya çıkmasında aktif olarak yer alan ve kendisi de yabancı ithal bir endüstriyel sendikacılık tarafından etkilenen bir ülke olarak bu uluslararası etkileşimlerin tamamen bir parçasıydı. İrlanda işçiliği de bu uluslararası ileri gerinin bir parçasıydı. Bunu bu kadar özel kılan şey, anglofon dünyasının devrimci sendikacılığın çoğunlukta olduğu tek kısmı olmasıydı, muhtemelen işçi aktivistlerinin işçi sorunları dışındaki insanları bir araya toplama araçlarına sahip olmasıydı – yani ulusal soru, 1840’lardan beri İrlanda’da büyük bir siyasi endişe. ITGWU bunu örgütünün kurucu ilkesi olarak belirledi, gerçekten de ilk kural kitabının önsözünde çağrıştırdı: “Büyük örgütlü emek dünyasında ulus olarak kendi kimliğimizi kaybederek kendimizi İngiliz İşçi Sendikaları hareketine aşılama politikasını sürdürecek miyiz? Vurgulu bir şekilde diyoruz, hayır!”
Lise Augot
[1] Zinn, Howard, A People’s History of the United States, New York, Harper, 2017.
[2] Coquelin, Olivier, L’Irlande en révolutions. Entre milliyetçilikleri ve konservatuarları : une histoire politique et sociale (18e-20e siècles), Paris, Syllepse Editions, 2018, s. 398
[3] Yani,s. 400-401.
Collins, Lorcan, James Connolly, Dublin, O’Brien Press Ltd, 2012, s. 143.
[5] İbid., s. 164.
[6] MS 13,908/1/16, Connolly, J., & O’Brien, W., James Connolly’den William O’Brien’a Mektup, İrlanda Ulusal Kütüphanesi, 1909; MS 13,908/1/21, Connolly, J., & O’Brien, W., James Connolly’den William O’Brien’a mektup, İrlanda Ulusal Kütüphanesi, 1910
[7] MS 13,908/1/10, Connolly, J., & O’Brien, W., James Connolly’den William O’Brien ve diğerlerine mektup, İrlanda Ulusal Kütüphanesi, 1909
[8] MS 13,908/1/17, Connolly, J., & O’Brien, W., James Connolly’den William O’Brien ve diğerlerine mektup, İrlanda Ulusal Kütüphanesi, 1909.
[9] MS 15,679/22/3, James Larkin: bir İşçi Lideri ve Dürüst Bir Adam, Liverpool: Northern Publishing Co., İrlanda Ulusal Kütüphanesi, 1910.
[10] Connolly, James, Socialism Made Easy , Workers’ Web ASCII Broşür projesi, 1997, s. 20.
Collins, Lorcan, operasyon.,s178.