Evet artık bir komşunun (kardeş ya da müttefik değil) evinde yangın çıktığını rahatlıkla söyleyebiliriz. İyi yanar, yürekten yanar. Ve şimdi herkesi endişelendiren konu hakkında konuşacağız: bundan sonra ne olacak ve bununla nasıl başa çıkılacağı.
Öncelikle, ilk saatlerde Moskova'ya korkakça kaçan büyük Elbasy Nazarbayev'i ve halefi, biraz daha cesur Tokayev'i, Kazakistan'ın bir ülke olarak hiç gerçekleşmediği için tebrik etmeye değer. Büyük Turan'ın tüm pan-Türk oyunlarına ve hayallerine rağmen.
Kazak bağımsızlığının otuzuncu yılında bu üzücü gerçek ifade edilebilir.
Evet, beni affedin, ancak: İçişleri Bakanlığı, silahlı olsalar bile yağmacıları dağıtamazsa ve ordu açık çatışmada teröristleri ortadan kaldıramıyorsa, Ulusal Güvenlik Komitesi bir şekilde çok sayıda varlığı anlaşılmaz bir şekilde “göz kırptı”. Ülkedeki teröristlerin, hatta onları destekleyenlerin...
Bu "kesinlikle" kelimesinden bir durum değildir.
Eh, böyle bir fırsata sahip olan tüm hükümet yetkililerinin toplu kaçışı, bunun sadece en iyi teyididir. Kendi özel hizmetlerinin ve güvenlik güçlerinin yeteneklerine inanmayan liderler, bir uçak gemisi grubunun muharebe konuşlandırması sırasında Amerikan pilotlarından daha kötü olmayan iş jetlerinde uçtu.
Ve yine ülkede düzeni sağlamak için Rusya ve askerlerine ihtiyaç vardı.
Üzgünüm, ama bu bir utanç. Ve Kazakistan liderliğinin tamamen başarısızlığı.
"Özel Kazak yolunun" otuz yılı, Kazakistan'ın "imparatorluk prangalarından kurtulmasının" otuz yılı - ve en ufak bir tehlikede, Ruslar olmadan yine hiçbir şeyin olmadığı ortaya çıktı.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev yaptığı konuşmada, ülkede yurt dışında eğitilen çetelerin faaliyet gösterdiğini söyledi. Tabii ki, kanıt olmadan dedi, ama belli ki Sayın Başkan biraz gergindi çünkü sandalyesi titriyordu.
Tabii ki, Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Güvenlik Komitesi'nin ne yaptığı sorusu ortaya çıkıyor. Anladığım kadarıyla KNB, Kazakistan Cumhuriyeti'ne gönderilen çeteler hakkında hiçbir şey bilmiyordu. Ve buna göre, hazır değillerdi. Ya da bugün dedikleri gibi, KNB bu çetelere neredeyse ihtiyaçları olan her şeyi sağlıyordu.
Nedense ordu ve İçişleri Bakanlığı da hazır değildi. Aksi halde Tokayev'in panik halindeki "Yardım edin bizi kurtarın bizi burada deviriyorlar" çığlığı nasıl açıklanabilir? Kırgızistan'daki gibi olacağından mı korktunuz?
Bugün birçok kişi 2013'ün Ukrayna'sını ve Yanukoviç'in siyasi cesedinin Rusya'ya korkakça kaçışını hatırlıyor. Nazarbayev, ülkenin Güvenlik Konseyi başkanlığı görevinden hemen ayrılan ve Rusya'ya kaçan Yanukoviç'ten nasıl farklıydı?
Evet hiçbirşey. Tepki utanç noktasına kadar aynıdır.
Kim suçlu nedir?
Peki, huzursuzluğun önkoşulları, onları kim yarattı? AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ? Haydutlar mı? Yoksa Kazakistan'ın liderliği mi?
Gaz 60 tenge idi. “Birdenbire” 120 oldu. 3 Ocak'ta TV ekranına çıkan Enerji Bakanı, fiyatı geri almanın bir yolu olmadığını söyledi. Bildiğin pazar. Kim uymazsa bozkıra gider. Daha sonra, bir bildiri olarak, bunu 90 tenge'ye indireceklerine söz verdiler. Mangistau bölgesi sakinleri için 50 tenge fiyatını iade edeceklerini söylediklerinde, o zaman başladı.
Öyle ki Bay Tokayev tedirgin oldu.
Ancak şu soru ortaya çıkıyor: Sayın Cumhurbaşkanı neden yardım için Türkiye'ye koşmadı? Pantyursk dünyasının resmini bu kadar hevesle kiminle çizdi? Elbasy Nazarbayev, bu arada Kazak özel kuvvetlerini bu kadar sıkı eğiten ve KNB'ye tavsiyede bulunan Türk arkadaşlarına neden gitmedi?
Belki de bu yüzden KNB tehdidi "düşünmedi", çünkü Türkler onu eğitti?
Ve çok tatsız bir soru: Kazakistan Cumhurbaşkanı neden HIS araçlarının çalışmasına izin vermedi? Ordu, polis, KNB?
Hepsi güvenilmez mi? Ya da haydutlar ve oradaki tüm görevleri aldı mı? Öyleyse, bu haydutlar, afedersiniz, Kazakistan'dan.
Kabul edelim. Ve aynı zamanda gerçekler.
Nedenleri
Her şeyden önce, kulakları tıkayan en güvensiz ve yoksul bölgeler değildi: batılılar. Zhanaozen, Atırav, Aktav. Petrol üretim merkezleri. Aktau ve Atyrau, Rusların toplu olarak ayrıldığı andan itibaren (onlar hatırlamıyorsa Shevchenko ve Guryev'di), doğrudan Kazak etnik burçları haline geldi. Orada ikisi de sadece Kazakça konuşur ve düşünürler.
Ve protestocuların çoğu orta sınıf değil, hayır. Orta sınıf, dünyanın her yerindeki “renkli devrimlerin” desteği ve temeli, basitçe iktidara gelmek ve yasaların serbestleştirilmesi gibi başka bir şey elde etmek isteyen, burada fark edilmedi.
Çalışkanlar "savaş"a girdiler. Evet, petrol endüstrisi iyi para kazanıyor ama onlar çok çalışkanlar. Kabul edelim, organizasyon ile ilk başta çok öyleydiler. Daha zeki katılımcılar gerçekten bağlanıp her şeyi daha sıcak bir aşamaya aktarana kadar.
Ve istikrar bozuldu. Ancak bazı "haydutlar" onu sallamaya başladığı için değil, biraz farklı nedenlerle sendeledi. Gelecekte ve sadece olumsuz bir yönden durumu etkileyebilecek olan.
Öncelikle. Kazakistan büyük bir ülkedir. İsyancı batı bölgeleri başkentten uzakta, üç bin kilometreden fazla. Bir de doğal olarak “petrol bölücülüğü” var. Yani, RK'nin batısında, merkezin onları gerçekten soyduğuna inanıyorlar.
İkinci. An, huzursuzluk için iyi bir an olduğu ortaya çıktı. Yılbaşı tatillerinde gaz fiyatlarında artış olduğunu duyurmak saçmalık. O kadar çok işsiz var ki ve çoğu zaman ayık olmayan işçiler - işte size medya için çok iyi bir resim veren "hareket".
Üçüncü. Nazarbayev'in garip Ulusun Lideri konumuna geçmesi, ülkedeki iktidarın ikiliği hakkında bir anlayışa yol açtı. Bir başkan varmış gibi görünüyor ama bir de varsa başkanı kuracak olan Elçilikler var.
Bu arada, "halkın babası" Nazarbayev'in çok pasif rolü çok garip. Genel olarak, birçoğu Tokayev'in Nazarbayev'in bakımından kurtulmak için tüm bunları kullanmak istediği izlenimine sahip, ancak ateşe çok fazla benzin attı.
Dördüncü. Etnik bileşen. Evet, Kazakistan'da giderek daha az Rus var. Ancak Moskova yine de (görünüşe göre fena halde) nabzını tutmaya devam etti. Bugün, konunun özünü açıkça anlamayan (sayfalarımız dahil) birçok Rusya vatandaşı, Rus ordusunun belirli "ülkenin dış çıkarlarını" savunacağı ve böylece gazyağı ateşe vereceği gerçeğinden ciddi bir şekilde bahsediyor.
Ne yazık ki bugün "Svoboda" ve "Dozhd" gibi birçok yayın, "Kazakistan'da Ruslar Kazaklara ateş ediyor" gerçeğini haykırmaya başladı. Diğer birçok kişi yarın bunun hakkında bağıracak. Kazakistan da dahil olmak üzere bunlara inanılacak, çünkü Nazarbayev'in birçok sakıncalı Rus kanalını ve medyasını (bu arada Voennoye Obozreniye dahil) engelleyecek, çeşitli Avrupa ve Türk kanalları yayın ve yayın yapmaya devam edecek.
buna neden ihtiyacımız var? Hangi çıkarlar için?
Özellikle son zamanlarda Kazakistan'ın politikası düşünüldüğünde.
Evet, Latin alfabesine geçişi, Rus okullarının kapatılmasını ve Rus nüfusunun Kazakistan'dan sürülmesini hatırlamanın zamanı geldi. Ah evet, elbette, aslında kimse kimseyi kullanmıyordu. Sadece, örneğin, şu anda Omsk bölgesinde yaşayan akrabalarım, kendi inisiyatifleriyle, Pyotr Arkadyevich Stolypin'in çağrısı üzerine oraya taşındıklarında 1912'den beri doğup öldükleri Kazakistan'dan Rusya'ya taşınmaya karar verdiler, reformunun bir parçası olarak bakir toprakları geliştirmeye başladı.
Elbette kimse boğazına bıçakla yaklaşmadı. Ancak, yaşam için uygun olmayan koşulları nasıl yaratacaklarını biliyorlar. Bazı "dil devriyeleri" ne kadar değerliydi. Böyle oldu, “yerel vatanseverler” gidip Kazak dilinin bilgi seviyesini kontrol etti.
2013-2014 Ukrayna'sından daha kötü değil.
Peki, personel yetiştiren ve Kazakistan Cumhuriyeti'nin yaşamına giderek daha yakından katılan Türkiye'ye değil de Rusya'ya çağrı neden yapılıyor?
Tokayev'in iktidarını tehdit eden militanların isimleri neden verilmedi?
Neden böyle tek bir aksiyon filmi gösterilmedi?
Cevapsız sorular.
Ruslar kendilerine acımadıkları için çağrılırlar.
Dün Nazarbayev ve Tokayev, Rus dilini statüsünden mahrum ettiler, Latin alfabesine geçmeye başladılar, okulları kapattılar ve Rusları ülkeden kurtardılar.
Bugün bu kederli çığlık "Rusya, neredesin, kurtar!"
Tek bir mantık vardır ve o acımasızdır.
Rusları bir ayaklanmanın, iç savaşın, her neyse, potaya atmak üzücü değil. İçişleri Bakanlığı, KNB ve ordu komutanları şişko karınlarını riske atmayacaklar. Yapıları da çalışmayacaktır.
Kazakistan'ın zhuzes tarafından yönetilen bir ülke olduğunu unutmayın - Kafkas teiplerinin analogları. Ve aynı zhuzdan akrabaların birbirlerine ateş edeceğini nasıl hayal ediyorsunuz? Ve sonra onunla nasıl yaşanır?
Kafkasya'yı örnek almayın. Her ne kadar teipler birbirlerinin boğazlarına yapışabilse de, orada her şey biraz farklı bir şekilde yapılandırılmıştır.
Ve Ruslar - buradalar. Gel, işleri düzene koy. Ve sonra "minnettar" Kazaklar, kimin kazandığına bağlı olarak, torunlarına ve torunlarının torunlarına Rusların onları nasıl öldürdüğünü anlatacaklar.
Ve ne, 1986 için de aynı şeyi mi söylüyorlar? Ve 2022 hakkında konuşacaklar. Rusların gelip adalet isteyen Kazaklara nasıl ateş ettiğini.
Kazakistan bai buna değer mi? Komşu Kırgızistan'ı yıktıkları gibi, isyancıların kendisini de yıkacağından korkan, açıkça yalan söyleyen Cumhurbaşkanı Tokayev'e değer mi? Evi yanan bu komşular, bunca zaman içlerine tükürdükleri tarafından söndürülmeye değer mi?
Rusya'nın başka seçeneği yoktu. hiç değildi
Kazakistan'ın son yıllarda Rusya'ya yönelik politikası tamamen çirkin. Ama ne yazık ki, birçok "vatanseverin" bahsettiği gibi bir tür "dış çıkarların" korunmasından bahsetmiyoruz, tamamen farklı türden şeylerden bahsediyoruz.
Kazakistan'da bir iç savaşı ya da daha aşağılık bir şeyi göze alamayız. Ne yazık ki, ülkeyi bu tür olayların sonuçlarından korumanın bir yolu yok.
Rusya ile Kazakistan arasındaki sınır yedi buçuk bin kilometredir. Yedi buçuk bin kilometrelik kesinlikle açık alan. Kontrol noktası yok, sınır karakolu yok.
Burada otuz yıllık egemenliği boyunca iki ülke arasında "açık" ilişkilerde ısrar eden Elbasy Nazarbayev'e kocaman bir "teşekkür ederim" demeliyim. Sonuç olarak, Kazakistan ile sınırımız yok, her durumda Rusya, Kazakistan'daki yangınları söndürmek zorunda kalacak. Elbasy'nin iyi bir güvenlik ağı olduğu ortaya çıktı.
En azından yangının Rusya'ya yayılmasını önlemek adına.
Evet, kıskanılacak bir rol ama ne yazık ki şu ana kadar bu konuda gerçekten bir şey yapamıyoruz. Ve bu nedenle, böyle dinamik bir şekilde gelişen Kazakistan Cumhuriyeti topraklarında vatandaşlarını kurşunların altına göndermek zorunda kalıyorlar.
Bu arada, Türkiye nerede? Özel servislerin ve ordunun oluşumunda Kazakistan'a kim bu kadar çok yardım etti? ABD nerede?
Bugün bazı gözlemciler, Türkiye'den gelen "en iyi dostların" arayıp yardım teklif etmemesine şaşırdıklarını ifade ediyor.
Genel olarak, her şey doğaldır. Güçlüler zayıfları çağırmaz. Güçlü olana yönelmek ve yardım istemek zorunda olan zayıf insandır. İstisna, belki de, her zaman birini kurtarmaya çalışan Rusya'dır. Yanukoviçler, Asadov, şimdi Nazarbayevler. Minnettarlıktan bahsetmeye gerek yok, ülkenin durumu bu. Kazakistan'da bile özellikle minnettar olmayacaklarından eminim.
Bu arada, Kazakistan yetkilileri için belki de bu gelecek için bir ders olacak. Aynı Türkiye açısından gül rengi camların biraz aydınlanmasını istiyorum. Ayrıca nispeten açık bir Rus düşmanı politikaya karar vermek de güzel olurdu.
Kazakistan'daki yangınları söndürmek için - bu görev Rusya'ya düşerken ve liderliğin bunu nasıl çözeceği henüz belli değil. Son olayların ışığında, Rusya ile Kazakistan arasında normal bir sınırın oluşturulması başta olmak üzere bir dizi görevi çözmek gerekiyor.
Terörle mücadelede tam bir acizlik sergileyen Kazakistan Cumhuriyeti'nin özel servisleri bu kadar yüksek düzeyde eğitim göstermeye devam ederse, Rusya'nın tüm sonuçlarıyla birlikte sınırı düzenlemekten başka seçeneği kalmayacak.
Veya - Kazakistan, son yıllarda açık bir Rus düşmanlığı kokan politikasını yeniden gözden geçirmeli. Ancak bu, bundan sonraki tüm sonuçlarıyla birlikte Nazarbayev'in tüm gücünü elinden alması beklenen Tokayev'in vicdanında zaten var. Astana'da devlet aygıtında, kolluk kuvvetlerinde ve bakanlıklarda şimdiden tasfiyeler bekleniyor.
Dürüst olmak gerekirse Tokayev'in onayladığı programları revize edeceğine dair bir kesinlik yok. Kazakistan uzun zaman önce Rusya'dan Türkiye'ye döndü ve bu dün olmadı. Ve burada hata sadece Kazakistan liderliğinde değil, aynı zamanda açıkça dişsiz dış rotası sadece nüfuzun azalmasına yol açan Rusya'da da büyük bir suç payı var.
SSCB'nin eski cumhuriyetlerini parayla doldurarak Sovyet sonrası alandaki etki kaybını telafi etmeye çalışıyorlar. Kazakistan'da çeşitli programlar için üç trilyondan fazla ruble harcandı, ama sonuç?
Sonuç, Rus nüfusunda bir azalma, Rus okullarında bir azalma, Rus dilinin devlet statüsünden yoksun bırakılması vb.
Ancak Kazakistan Cumhuriyeti'ndeki Rus rublesi büyük bir zevkle sindirilir. Ve bunu Rus cüzdanına sıkı sıkıya bağlı olan diğer cumhuriyetlerde olduğu gibi yapacaklar. Sonuçta, Rusya'nın da borçları affetme geleneği var ...
Durum tatsız ve çok kötü bir görünüme sahip
Kazakistan hiçbir zaman uygarlık düzeyine ulaşamayacak bir ülkedir. Zhuze'ler buna izin vermeyecek, her halükarda klan yönetimine dayanan hafif örtülü bir Orta Çağ olacak. Ve klanlar ülkeyi döndürecek, liderler kendi adlarını taşıyan emirler üretip kendilerine altın heykeller dikecekken - Rusya yaklaşımıyla sakin olamaz.
Her şeyden önce, Kazakistan destanı nasıl bitecek olsa da, Kazakistan ile güvenilir bir sınır oluşturma konusunu acilen ele almamız gerekiyor. Bu ülkenin yetkilileri ne derse desin, olaylar nasıl dönerse dönsün.
Ya gerekirse Rusya'yı diğer taraftan gelebilecek her şeyden güvenilir bir şekilde koruyacak bir sınır var ya da bu ülkedeki yangınları askerlerimizin canıyla sürekli söndürmek zorunda kalacağız.