Hevsel’in Akderdanlı Ötleğenleri
Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki en popüler Kuş Cenneti olan Diyarbakır’daki Hevsel Bahçeleri’ninde bulunduğu Dicle Vadisinde yaşayan kuş türlerinden Akgerdanlı ötleğen (Sylvia communis)’ler üremek için yeniden bu bölgeye geldi.
İlkbahar’ın ilk dönemlerinden Sonbahar’ın ortalarına dek Dicle Vadisinde bulunan ve bu bölgede üreyen Akgerdanlı Ötğelen kuşları, çetin kış şartlarında ise nispeten daha sıcak bölgelere göçüyor ve havaların ısınmasıyla beraber yeniden Dicle Yadisinin yolunu tutuyor.
Tanımı
Ak Gerdanlı Ötleğen, Oldukça büyük, güçlü ve uzun kuyrukludur; hareketleri bir miktar ağır ve yavaştır. Gagası güçlüdür ve kökü belirgin bir biçimde açıktır. Bacakları oldukça güçlü ve sarı-kahverengidir. Bütün giysilerinde kın telekleri ve büyük kol örtülerinin geniş, gri-kahverengi sırtı ile kontrast yapan kızıl-kahverengi kenarları (bu özellik başka yalnızca Bozkır Ötleğeninde görülür) sayesinde ayrılır. Kuyruk uçları beyazdır. Erkek bireyin başı gridir, göz halkası ve boğazı beyazdır. Göğsü pembemsidir. İrisi kırmızımsı-koyu sarıdır. Diğer giysilerinin başları gri-kahverengidir, göz halkaları belirsizdir, boğazları kirli beyazdır, göğüsleri ten-beyaz renklidir ve irisleri gri-kahverengi ve sarı-kahverengidir.
Habitatı
Çalılık alanlarda, çalı çiti olan çiftliklerde ve ormanlık alanların kenarlarında ürer.
Yayılışı
Kuzey İskandinavya dışında tüm Avrupa'da, batı ile orta Asya'da yaz ziyaretçisidir, ürer. Kışı Sahra Çölü'nün güneyinde geçirir. Türkiye'de göç sırasında her yerde görülür, yazın bütün bölgelerde ürer fakat Güneydoğu Anadolu'nun kuzey kısımlarında nadir ve Akdeniz'de lokaldir.
Beslenme
Böcekçil bir hayvan olmakla beraber yemiş ve yumuşak meyvelerle de beslenir.
Biyolojisi
Üreme dönemi Mayıs ayında başlar. Yuva genellikle yarım metreden aşağıda, kısa çalılıklar ve dikenli bitkiler içinde yapılır. Yuva kuru otlardan yapılmış olan derin bir kasedir ve ince otlar, tüyler ve kökler ile çevrelenir. Her iki eş de ortaklaşa kuluçkaya yatar. Yumurtalar parlak, pürüzsüz, beyazımsıdır ve üzerlerinde kahverengi-yeşil lekeler vardır.
Kuluçka 12-12 gün sürer, yavru kuşlar 12-14 güne tüylenir.
Göçü
Göçmen bir kuştur. Kuzey İskandinavya dışında tüm Avrupa'da, batı ile orta Asya'da yaz ziyaretçisidir, ürer. Kışı Sahra Çölü'nün güneyinde geçirir. Türkiye'de ilkbahar göçü Mart ortası (12) veya daha atipik olarak Şubat sonunda (27) başlar, Mayıs sonuna (27) kadar devam eder, çoğunluk Nisanın ilk yarısında geçer. Sonbaharda Ağustos başından (3) Ekimin 3. haftasına kadar (19) geçer; fakat büyük çoğunluk Eylül sonuna kadar ülkeyi terk etmiş olur.
Popülasyonu
Avrupa'daki üreyen popülasyonun 14-25 milyon çift, yani 42-75 milyon birey olduğu tahmin edilmektedir. Avrupa popülasyonunun dünya popülasyonun %50-74'ü olduğunu düşünürsek dünyada 56.8- 150 milyon birey olduğunu söyleyebiliriz.
Davranışları
Hareketleri ağır ve yavaştır. Genellikle bir çalının tepesinden,lektrik telinden veya kısa, yükselen şarkı-uçuşlarında şarkı söyler,
Ses-Ötüşü
Sesi boğuk ve genizden gelen bir "vaihd vaihd vaihd". Alarmı bitkin, boğuk bir "çaihr". Tüneyen bir kuşuun söylediği şarkı son derece karakteristiktir; kısa, hızlı ve cızırtılı, boğuk, hırçın sesli bir dizedir; sarsak ve sarsıntılı bir ritim ile söylenir. Şarkı-uçuşunda dizeler bitkin bir biçimde söylenir ve sesi başka Sylvia ötleğenlerine, bazen Çizgili Ötleğene bile benzer. Sık sık şarkı söyler.
(Bilimsel Bilgiler TRAKUS)
(Selim Kaya)