Stres Hormonu Kortizol Nedir
Stres Hormonu Kortizol Nedir?
Stres zamanında böbrek üstü bezler tarafından salgılanan hormona kortizol denir.
Kortizol salgılanması vücudun fiziksel ve zihinsel strese verdiği cevap olarak adlandırılabilir.
Bundan dolayı kortizol stres hormonu olarak da bilinir.
Kortizol hormonu üretimi stres yönetiminde, stresle baş etmekte yardımcı olmasına rağmen aşırı veya yetersiz kortizol salgısı sağlık üzerinde çeşitli olumsuz etkilere neden olabilir.
Kortizol seviyesi kortizolün yüksek veya düşük olduğu kan, idrar ve tükürük testi yardımıyla tespit edilebilir.
Kortizol Normal Değerleri Nedir?
Kortizol değerleri günün ilk saatlerinde en yüksek değerdeyken gece saatlerinde en düşük seviyeye düşer.
Yetişkinlerde normal kortizol seviyesi şöyle olmalıdır:
Sabah: 0,25-0,60 mikrogram/desilitre
Öğlen: 0,08-0,20 mikrogram/desilitre
Akşam: 0,04-0,13 mikrogram/desilitre
Gece: 0,02-0,07 mikrogram/desilitre
Kortizol testi nasıl yapılır?
Kortizol testi kan veya idrar testi ile kandaki, idrardaki kortizol (COR, CORT) hormonu seviyesini ölçer.
Kortizol testi neden yapılır?
Cushing sendromu teşhisinde,
Hipofiz bezi ile ilgili problemlerin araştırılmasında,
Böbreküsütü bezi ile ilgili problemlerin araştırılmasında,
Addison hastalığı teşhisinde
Kortizol yüksekliği nedenleri
Uykusuzluk, yeterli süre uyumama
Anti-inflamatuar steroid ilaçlar ve doğum kontrol hapı gibi bazı ilaçların yan etkisi
Çok fazla fiziksel aktivite ve seyahat,
Uzun süre boyunca yoğun strese maruz kalma
Yüksek kafein alımı (Çay, kola, kahve en önemli kafein kaynaklarıdır)
Hipertiroidizm (Tiroid bezinden aşırı tiroid hormonu salgılanması)
Kanser
Hamilelik
Kortizol yüksekliği belirtileri nelerdir?
Depresyon, sinirlilik
Mide bulantısı, mide ağrısı, ishal, kabızlık gibi sindirim sistemi sorunları
Kilo alma
Uykuya dalmakta güçlük
Yorgun uyanma
Baş ağrısı
Sürekli yorgun hissetme
Tansiyon yüksekliği
Sırt ağrısı
Ciltte incelme
Libido düşüklüğü, cinsel isteksizlik
Uykusuzluk
Konsantrasyonda zorlanma
Kemik mineral yoğunluğunda azalma
Ciltte kolay morarma
Ciltte kırmızımsı mor çizgiler
Ağız kuruluğu
Kadınlarda adet düzensizlikleri
Bel çevresinde yağlanma, kolay göbek yapma
Kadınlarda yüzde, göğüslerde ve uyluklarda aşırı kıllanma
Kaygı, paranoya, panik atak, sosyal fobi ve öfke patlamaları gibi sinirsel bozukluklar
Kemiklerde, kaslarda ve eklem yerlerinde ağrı
Sık sık soğuk algınlığına yakalanma
Cinsel istekte azalma
Sivilce, cilt iltihabı gibi cilt sorunları
Uyku sorunları (Aşırı uyuma veya uyku ihtiyacı duymama gibi)
Kortizol yüksekliği hangi hastalıklara neden olur?
Depresyon
Kadınlarda regl düzensizlikleri
Kısırlık
Obezite (aşırı kilo)
Kaslarda ve kemiklerde güçsüzlük
Tansiyon yüksekliği
Şeker hastalığı
Erkeklerde iktidarsızlık
Paranoyaklık
Aşırı halsizlik
Kortizol yüksekliği nasıl düşürülür?
Kortizol yüksekliğinden muzdaripseniz Endokrinoloji bölümü doktoruna başvurmalısınız.
Doktorunuz gerek görürse size kortizol düşüren ilaç reçete edecektir.
Uzmanlardan kortizolü düşürmek için öneriler;
Stresten, strese neden kişi ve olaylardan uzak durun.
Masaj yaptırıp gevşeyin, rahatlayın.
Güler yüzlü olun, bol bol gülümseyin.
C vitamini ve magnezyum vitamin ilaçları kortizol seviyelerini düşürmeye yardımcı olabilir.
Araştırmalar, siyah çayın yüksek kortizolü kolay ve çabuk bir şekilde düşürmeye yardımcı olduğunu gösteriyor. Günde 2-3 bardak çay için.
Egzersiz yapın. En azından her gün yarım saat- 1 saat yürüyüş yapın.Kortizol seviyeleriniz kısa sürede düşecektir.
Kortizol düşüklüğü nedenleri
Böbrek üstü kortizol hormonu yetmezliği ve böbrek üstü bezlerde problemler
Aşırı kan kaybı
Adrenel bezlerin ameliyatla alınması
Verem hastalığı
Addison hastalığı
AIDS hastalığı
Hipofiz bezinin hasar görmesi
Konjenital adrenal hiperplazi (bir enzim bozukluğu)
Amiloidoz
Sarkoidoz
Adrenolökodistrofi
Kortizol düşüklüğü belirtileri
İştahsızlık
Depresyon
Sinirlilik
Kas ağrısı ve güçsüzlük
Eklem ağrısı
Bağışıklık sisteminin zayıflaması
Vücutta sık iltihap görülmesi
Ateş basması
Dehidrasyon (Vücudun susuz kalması)
Kilo kaybı
Tuz aşerme, canın tuz çekmesi
Yorgunluk
Kan şekeri düşüklüğü
El, kol ayaklarda titreme
Panik hali
Çabuk stres olma
Açıklanamayan paranoya
Sabırsızlık
Baş ağrısı ve vücutta ağrı
Baş dönmesi
Göz altlarında morluk
Sık idrara çıkma
Konsantre olmakta güçlük
Tansiyon düşüklüğü
İshal ve diğer sindirim sistemi hastalıkları
Tansiyon düşüklüğü
Kortizol düşüklüğü nasıl tedavi edilir?
Kortizol düşüklüğünden muzdaripseniz Endokrinoloji bölümü doktoruna başvurmalısınız.
Doktorunuz gerek görürse size kortizol yükselten Hidrokortizon tablet ilaç reçete edecektir.
Bu ilaç kortizol seviyesini normal değerlerine getirecektir.
Uzmanlardan kortizolü normale döndürmek için öneriler;
Stresten uzak durun. Sizi mutlu eden uygun kişilerle görüşün, uygun işler yapın.
Günde 8 saat uyuyun. Erken yatıp erken kalkma alışkanlığı edinin.
Dengeli ve sağlıklı beslenin. Aşırı şekerli ve unlu gıdaların tüketimi kortizol seviyesinin yükselmesine veya düşmesine neden olabileceğinden bu besinleri dengeli tüketin. Tahıllı gıdalar, bol sebze ve meyve sizin için ideal besinlerdir.
Greyfurt yiyin. Greyfurt ve turunçgil kortizol üretimini sınırlayan enzimleri parçalayabilir.Düzenli olarak beslenmenize greyfurt ilave etmek, adrenal bezlerinizin kortizol üretimini artırmasına yardımcı olabilir.
Meyan kökü de kortizol seviyesini yükseltip normale döndüren bitkilerden olduğundan bu bitkinin ilaç formunu doktorunuza danışıp içebilirsiniz.