3 Ohio State Üniversitesi’nde yangın ve patlama (ABD, 2005) 8 nisan Cuma akşamı Ohio State Üniversitesi’nde Prof. Robert S. Coleman’ın laboratuvarında kimya öğrencileri için günlük işlerin bitirildiği sıradan bir gündü.Bazı öğrenciler tezgah başında idi ; diğerleri sipariş edilen hekzan’ı depodaki çözücü dolabına yerleştirmeye çalışıyorlardı.O esnada bir kıvılcım patlamaya neden oldu ve laboratuvardaki öğrenciler ancak hayatlarını kurtarabildiler.Laboratuvardaki her şey tamamiyle yok oldu ; araştırmaları içeren her şey, laboratuvar notları , Coleman ve öğrencilerinin diğer çalışmaları da bu arada yok oldu.
4 Deney tüpü patladı, bir öğrenci gözünü kaybetti (Türkiye, 2008). Öğrenciler sınav için laboratuvara girdi. Sınav başladıktan sadece beş dakika sonra bir deney tüpü patladı.Patlamada oluşan cam parçacıkları bir kız öğrencinin sağ gözüne saplandı.Ameliyat olmasına rağmen kız öğrenci sağ gözündeki görme yeteneğini kaybetti.Tüp patlamasının nedeni laboratuvarda önceki günden kalan deney tüpünün içindeki kalıntının temizlenmemesiydi.
5 Vermont’da laboratuvar çalışanı yalnız çalışırken az daha ölüyordu (ABD, 2007) Vermont üniversitesinde tecrübeli bir araştırmacı laboratuvarda yalnız çalışırken az daha ölüyordu.Araştırmacı, 250 ml ‘den daha az metanol ve biraz eter ile çalışıyordu.Bu çözücüleri daha önce yüzlerce kez kullanmıştı.Fakat distilasyon şişesi patladı.Patlama nedeni, muhtemelen, eter içinde havayla oluşan küçük bir miktar peroksitti.
6 Yanan kimyacı hayatını kaybetti (Türkiye, 2007) Kaza kozmetik fabrikasında meydana geldi.İş makinesinde oluşan küçük bir kıvılcım solventi tutuşturdu.Yanan solvent, kimyacının yüzüne sıçradı.Yüzü tamamen yanan kimyacı, ne yazık ki kurtarılamadı.
7 Asetil klorür şişesi kırıldı , bütün sınıflar boşaltıldı (Türkiye, 2007) Görevliler kimya bölümünde bazıkimyasalları taşıyorlardı.Bazı şişeler karton kutulardaydı.Kimya bölümünün girişinde, kutunun altı açıldı; asetil klorür şişesi yere düştü ve kırıldı.İşçiler hemen suyla kimyasalı kontrol altına almak istedi.Fakat hidroliz reaksiyonu meydana geldi.HCl ve AcCl gazları binanın her tarafına yayıldı.O gün için tüm dersler iptal edildi.
8 Kimya araştırma laboratuvarlarında sağlık ve güvenlik için önemli kurallar Sistematik laboratuvar protokolü ve mevzuatı.Kişisel dikkat.Laboratuvar çalışanları arasında dayanışma.
11 Sistematik laboratuvar protokolü: Kimyasalların güvenli taşınması… Birkaç kimyasalı taşımak için basit bir polipropilen taşıma kabı kullanılabilir.Eğer tek bir şişeyi taşıyorsanız , şişe kabı idealdir.
12 Sistematik laboratuvar protokolü: Elektrik Tüm elektrik sistemitopraklanmış olmalı.Tüm prizler masaların üzerinde olmalı,altında olmamalı
13 Sistematik laboratuvar protokolü: Aydınlatma Aksi halde lambalar kimyasallarla temas ederek patlayabilirLaboratuvardaki tüm lambalar havayla teması kesilmiş sistemlere sahip olmalı
14 Sistematik laboratuvar protokolü: Yerler ve masalar… Masalar birinden diğerine hareket için uygun uzaklıkta olmalı.Koridorda sandalye , kutu , atık bidonları bulunmamalı.Yer temiz ve kuru olmalı. Masanın veya yerin üzerinde her hangi bir döküntü varsa , kaymayı önlemek için hemen temizlenmeli
15 Sistematik laboratuvar protokolü: Distilasyon Laboratuvarların çoğunda solvent (çözücü) saflaştırmak için distilasyon düzeneği kullanılır.Bütün distilasyon balonlarının içine kaynama taşı veya manyetik karıştırıcı koyulmalı.Isıtma için, ısıtma ceketi, sıcak su veya yanmayan yağlar kullanılmalıSolventler asla kuruyana kadar distile edilmemeli (peroksit içerebilirler)
16 Sistematik laboratuvar protokolü: Buzdolapları Laboratuvarda kullanılan buzdolapları patlamaya dayanıklı olmalı.Tüm kimyasallar etiketlenmeli ve tepsi üzerinde plastik şişe veya kaplarda saklanmalı.Yiyecek ve içecekler bu dolaplarda saklanmamalı.
17 Sistematik laboratuvar protokolü: İmha etme yöntemi: Yan ürün, artan kimyasallar, atık kimyasallar, kirlenmiş maddeler gereğince saklanmalı ve/veya imha edilmeli.Hidrokarbonlar , halojenli solventler gibi farklı kimyasallar için farklı bidonlar kullanılmalı.Tüm bidonlar etiketlenmeli.Kimyasallar asla lavabo veya pis su borularına dökülmemeli.Kullanılan süzgeç kağıtları , şırıngalar , kırık camlar , termometreler ayrı kaplar içinde tutulmalı.Kimyasal olmasa bile, kimyasal kap veya şişeler genel çöp bidonlarına atılmamalı (Başka birisi bunları yiyecek/içecek kabı olarak kullanıp zehirlenebilir.)
18 Sistematik laboratuvar protokolü: Acil plan: Tüm acil telefon numaraları görünür bir yerde olmalı.
19 Sistematik laboratuvar protokolü: Acil plan… Bir kimya laboratuvarında kesinlikle olması gerekenlerGüvenlik duşuGöz yıkama ünitesiYangın tüpüGaz maskesiYangın battaniyesi
20 Sistematik laboratuvar protokolü: Acil plan… Laboratuvar kapılarında içeriyi görmek için küçük pencere olmalı ve kapılar dışa doğru açılmalı.
21 Sistematik laboratuvar protokolü: Acil plan… Laboratuvarlarda ilk yardım çantası bulunmalı.Tüm çalışanlar ilk yardım eğitimi almalı.
22 Sistematik laboratuvar protokolü: Kişisel sorumluluklar Laboratuvardaki herkes, gelen ziyaretçiler, her zaman koruyucu gözlük takmalı.Laboratuvarda sıçrama ve dökülmelere karşı laboratuvar önlüğü giyilmeli.Kişisel korunmanın önemli bir unsuru eldivendir.
23 Sistematik laboratuvar protokolü: Laboratuvarlarda izin verilmeyen durumlar!... Yalnız çalışmaTişörtUzun topukKontakt lensUzun saç
24 Kişisel dikkat: Kimyasallarla çalışmadan önce Kimyasal etiketlerin üzerindeki tüm tavsiyeleri dikkate alınız
25 Kişisel dikkat : Deneyde kullanılan kimyasalların MSDS formunu okuyunuz
26 Kişisel dikkat : MSDS formlarına aşağıdaki adresten ulaşılabilir http://www.msds.com/ 1. Ürünün tanımı2. İçerik bilgisi3. Tehlikeleri4.İlk yardım önlemleri5. Yangın önleme tedbirleri6. Kaza tedbirleri7. Kullanma ve depolama8. Maruz kalma Önlemleri/Kişisel korunma9. Fiziksel ve kimyasal özellikler10. Kararlılık ve etkinlik11. Toksik özellikler12. Ekolojik Bilgi13. İmha etmede dikkat edilmesi gereken hususlar15. Mevzuat Bilgisi16. Diğer Bilgiler
28 Kişisel dikkat : Kimyasallarla çalışırken… Yapacağınız deneyle ilgili kimyasallar ve cam malzemeler hariç diğer bütün kimyasalları masanızdan uzaklaştırınızEğer bir kere için standart bir prosüdürle çalışıyorsanızİlkinde , literatürde verilen ile sonuçlar ı görmek ve karşılaştırmak için en küçük miktarlarda çalışınız.Eğer yeni bir deney yapıyorsanızDanışmanınız veya laboratuvarda daha deneyimli bir kişi ile yapacağınız yeni deneyi tartışınız.Tüm riskleri göz önüne alınız…Önceden tüm önlemleri alınız.
29 Kişisel dikkat : Laboratuvardan ayrılmadan önce !... Talimatlara göre atıkları kontrol altında tutun.Tüm masaları , cam malzemeleri , çeker ocakları v.b. temizleyin.Laboratuvarda lab önlüklerini , koruyucu gözlükleri ve eldivenleri kaldırınız.Laboratuvardan ayrılmadan önce ellerinizi sabun ve suyla yıkayın.
30 Ortak duyarlılıkLaboratuvar çalışanları dikkatli , sorumlu ve eğitimli olmalıdır.Herkes diğer çalışanların yaptıklarından haberdar olmalıdır.Aksi halde , dikkatli bir şekilde çalışsanız bile başka birisinin bir mağduru olabilirsiniz.
31 Yasal sorumluluklar Türk iş kanunları ve ilgili alt bölümlerine göre: İşveren/yönetici, sağlık ve güvenlik için gerekli tedbirleri almak zorundadır.Tüm çalışanlar sağlık , güvenlik ve olası riskler için eğitim almak zorundadır.İşveren/yönetici, tedbir uygulamalarının hepsini incelemek , kontrol etmek ve denetlemek zorundadır.Laboratuvar çalışanları da talimatları uygulamak zorundadır.
32 Daha ileri bilgiler… http://www.osha.gov/ http://osha.europa.eu/en
35 Testiyi kırdıktan sonra çocuğu dövmenin bir anlamı yok! Nasrettin Hoca dedi ki:Testiyi kırdıktan sonra çocuğu dövmenin bir anlamı yok!
36 Teşekkür Ve SiZLERE Halil Kırmacı (OHSAS eğitimleri için ) Doç. Dr. Ramazan Altundaş (Tavsiyeleri için)Doç. Dr. Mustafa Sözbilir (Slayt dizaynı için)Bilal Altundaş (Yazı düzeltmeleri için)Meryem Fıstıkçı (Laboratuvar fotoğrafları için)Ve SiZLERE