KILCAL DAMARLARDA MADDE ALIŞVERİŞİ
Kapillerler: Ortalama çapları 5-10 mikrometre olan, duvarları çok ince kılcal damarlardır.
Anteriyoller: Çapları arterlere oranla küçüktür. Periferik direnci değiştirerek kapiller yatağa kan akımını düzenlerler.
Metarteriyoller: En uç arteriyel damarlardır. Arteriyel kanın kapiller ağa geçişini prekapiller sfinkterlerle belirleyen ince damarlardır.
Venüller: Kanı kapillerden alan ince damarlardır. Alerjik olaylarda plazmanın doku aralığına sızdığı ve lökositlerin dokuya geçtiği damarlardır. Çeperleri ince, çapları kalın, iç basınçları düşük toplayıcı damarlardır. Çeper düz kas yapısında zayıf olmasına rağmen kasılma yetenekleri vardır.
- Kapiller duvarlardan O2 ve besin maddeleri doku sıvısına CO2 ve atık maddeler ise kan dolaşımına geçerler.
- Mirkosirkülasyonun temel fonksiyonları;
- Kan yolu ile dokulara taşınan besin maddelerinin ihtiyacı olan hücrelere ulaştırılması
- Hücreler tarafından üretilen atıkların dokuda uzaklaştırılması için kana geçmesi
- Kapiller damar ağı; geçirgenliği yüksek, tek sıra endotel tabaka ile kaplıdır.
- Anteriyoller-kapiller damar yolu;
- Anteriyoller güçlü kas tabakasına sahiptir.
- Metarteriyollerin kas tabakası vardır devamlılığı yoktur.
- Gerçek kapillerlerin metarteriyollerden ayrıldıkları noktada prekapiller sfinkterler
- Kapiller duvar yapısı;
- Duvarın kalınlığı 0.5 mikrometredir.
- Endotel hücreleri arasında veziküler kanallar bulunur.
- Hücreler arası yarıklar; son derece dar, yan hücrelerden uzanan protein ipliklerle bölünmüş ve sıvı geçişine izin veren bir yapıdır.
- İntrosellüler yarıklar; plazmalemmal veziküllerden oluşan, az miktarda plazma veya ekstrasellüler sıvı içeren paketçiklerdir.
Özel Kapiller Yapılar;
Beyin: Endotel hücreler arasındaki sıkı bağlantılar sadece küçük moleküllerin beyne geçişine izin verir.
Böbrek: Oval pencere sistemi bulunur.
Karaciğer Sistemi: Kapiller endotel hücreleri arasındaki yarıklar geniş olduğu için plazma proteinleri dahil tüm moleküller geçebilir.
Bağırsak: Karaciğer’den daha dar yapıdadır.
- Kanın kapillerden akımı sürekli değildir. Bu kesintiler prekapiller sfinkterlerin kasılıp gevşemesi ile gerçekleşir. Buna da vazomosyon
- Katı ve sıvı maddeler kapiller endotel duvarından; difüzyon, filtrasyon ve pinositoz ile geçerler.
- Difüzyon ile geçiş filtrasyon ve absorbsiyon ile hareketten 500 kat daha fazladır.
- Gazların, maddelerin, artık ürünlerin kapiller ile doku arasındaki değişiminde difüzyon rol oynar.
- Kapiller endotelyumu geçişte sıvının net transferinde filtrasyon ve absorbsiyon rol oynamaktadır.
- Kapiller Sistem;
- Ortalama kan akım hızı
- Ortalama kapiller basıncı
- Ortalama kapillerleri geçiş hızı’ndan meydana gelir.
- Madde transferi; kapiller à intersitisyel alan à doku hücresi şeklindedir.
- Yağda eriyen maddeler à endotel hücre membranından
Suda eriyen maddeler ise à hücreler arası porlarda geçerler.
- İntersitisyel sıvı; kollojen lenf demetleri ve proteoglikan filamentler içerir.
- İnterstisyum sıvı; serbest sıvı sıvı derecikleri ve sıvı vezikülleri içerir.
- Kapiller yatağın toplam kesit alanı büyük olduğundan kan yavaş hareket eder.
- Maddeler; endotel hücreleri arasındaki birleşme noktalarından, pencerelerden, veziküler taşınma, lipitte eriyen maddeler membrandan sitoplazmaya geçer.
- Veziküler taşınma dışında kapiller taşınmadan sorumlu etmenleri difüzyon ve filtrasyondur.
Süzülme Hızı: Kapillerler boyunca süzülme hızı Starling Kuvvetleri olarak tanımlanan güçler arasındaki dengeye bağlıdır.
- Kas kapilleri;kapillerlerdeki süzme basıncı onkotik basıncı aştığı arteriyoller ucunda doku aralığına doğrudur. Onkotik basıncın süzme basıncını aştığı venüler uçta ise kapillere doğrudur.
- Her gün kapillerlerden yaklaşık 24 L sıvı süzülür.
- Dinlenim halindeki kapillerlerin çoğu kapalıdır.
- Etkin dokularda metarteriyoller ve prekapiller sfinkterler gevşer, kapiller içi basınç yükselir.
- Hidrostatik Basınç:
- Kapillerlerdeki hidrostatik basınç
- Doku sıvısındaki hidrostatik basınç
- Doku sıvısı basıncı organdan organa değişiklik gösterir.
- Onkotik Basınç:
|K= kapiller süzme katsayısı


Pc= kapiller hidrostatik basıncı
Pi= doku sıvısı hidrostatik basıncı
pc= kapiller kolloid ozmotik basıncı
pi= doku sıvısı kolloid ozmotik basıncı
- Plazma kolloid ozmotik basınç – doku sıvısı kolloid ozmotik basınç
Sıvı Hareketi:
- Ozmotik farklanma genellikle onkotik basınca eşittir.
- Kapiller süzme katsayısı kapiller geçirgenlik ve süzme alanı ile orantılıdır.
Starling Kuvvetleri
- Hidrostatik basınçlar
- Kapiller hidrostatik basıncı
- İnterstisyel sıvı hidrostatik basıncı
- Onkotik basınçlar
- Kapiller onkotik basınç
- İnterstisyel sıvı onkotik basıncı