Eksik borç söz konusu olduğunda borç ya hiç yoktur ya da borç mevcut olsa da alacaklı borçluya borcunu ödemesi için hukuki bir yol takip edememektedir. Başka bir ifadeyle alacaklı borçluyu ifaya zorlayamaz. Aksi halde borçlu ifadan kaçınma imkanına sahiptir. Bunun yanında eksik borç için yapılan ifa alacaklı bakımından sebepsiz zenginleşme anlamı taşımaz. Daha açık bir ifadeyle eksik borcu ifa eden borçlu, iade talebinde bulunamaz. İfa edenin, hataya dayanarak dahi olsa iade talebi geçerli değildir.
Eksik borç olarak kabul edilen bazı durumlar şunlardır;
- Kumar ve bahis borçları; Borçlar kanununa göre kumar ve bahis alacak hakkı vermez. Bu alacaklara dayanarak dava açılamaz, takip yapılamaz. Buna karşılık isteyerek yapılan ödemeler geri alınamaz. Yukarıda da açıkladığımız gibi eksik borcu ifa eden, iade talebinde bulunamaz.
- Evlenme tellallığından doğan ücret borcu; Borçlar kanunumuz evlenme simsarlığından doğan alacaklar için dava ve takip yolunu kapatmıştır. Dolayısıyla evlenme tellallığından bahisle dava veya icra takibi yapılamaz.
- Ahlaki bir durumun yerine getirilmesi hali; Hukuki bir yükümlülük olmamasına karşın ahlaki görev gereği bir kimseye edada bulunmak mümkündür. Örneğin yardım etme yükümlülüğü olmadığı halde bir kimseye ihtiyaçlarını gidermesi için yapılan bağış yardım niteliğinde olup, iadesini istemek mümkün değildir.
- Zamanaşımına uğrayan borçlar; Zamanaşımı kural olarak borcu sona erdirmez. Ancak zaman aşımına uğramış olan bir borcun ifası için borçluya baskı yapılamaz. Örneğin para alacağı zaman aşımına uğramış bir kişi, buna rağmen takip yolunu ya da dava yolunu seçerek borçluyu ifaya zorlarsa, borçlu borcun zamanaşımına uğradığını iddia ederek ödemeden kaçınabilir. Zamanaşımı defi uygulamada kullanılan bir kurumdur. Yargıtay içtihatlarında da hakim görüş bu yöndedir.