Düzenek, uyumsuz olanları uyumluların içinden çıkarıp atar, ayıklar.
Şarkıcı Whitney Houston 2012 yılında üzücü bir biçimde öldüğünde, hafif müzik eleştirmeni Naim Dilmener şöyle demişti: “Sistem, kendisine para kazandırmayan bireyi dışarıya atar.”
İnsan nasıl insan olmuştur? Balta ormana girince, ağaç kalmak kolay değil. Demek ki, insan kalmanın zorlaştığı zamanlar da olabiliyor. Hiç ummadığınız bir anda, bir de bakmışsınız ki, bir dönemeçte, bir yol ağzındasınızdır.
Dünya Ekonomik Forumu, 2019’da insanlığı bekleyen üç büyük tehlikeyi şöyle sıralıyor: Yalnızlık, iklim değişikliği, ekonomik sorunlar.
Iris Murdoc’ın üç sözünü çok beğendim: “İnsanlar, özgün şeyleri ilk gördükleri anda asla beğenmezler.” İkincisi; “Tanınmış birinin süprüntülerini satması, tanınmamış birinin deha eserini satmasından daha kolaydır.” Ve üçüncüsü; “Hem uygarlığa hem gerçeğe aynı anda sahip olamazsınız.”
Genç, yakışıklı ve zengin olmak, bir insan için aranan, üstün niteliklerdir. Ama kendi komşunuz bu özellikleri benliğinde toplamış ve aynı zamanda genç hanımları peşinden koşturuyorsa ve siz buna karşılık sürekli nal topluyorsanız, kafatasınızın içindeki beyniniz en yüksek verimlilikte işlemeye başlar. Genç, yakışıklı ve zengin komşunuzun ne ahlaksızlığı kalır, ne salaklığı kalır, ne ikiyüzlülüğü, ne de yalancılığı. Eklersiniz de eklersiniz. Duvarlara karşılıklı yerleştirilmiş aynalardaki gibi çoğalttıkça çoğaltırsınız ondaki olumsuzlukları. Onu bitirinceye dek vurdukça vurursunuz. Ta ki dizlerinin üzerine çöküp size yalvarıncaya kadar.
İnsan yaşamında ve insanlık tarihinde, çok büyük ve çok önemli dönüm noktaları vardır.
Charles C. Mann, küreselleşmenin, Kristof Kolomb’un 1492 yılında Amerika’ya attığı ilk adımla birlikte başladığını belirtiyor. Bu tarihten sonra neler olmuş? Ekolojik dönüşüm başlamış, ekosistemler birleşmiş, yeni hayvan türleri ve yeni tarım ürünleri dünyaya yayılmış, salgın hastalıklar ve toplu yok oluşlar ortaya çıkmış, değerli madenler yağmalanmış, köle ticareti başlamış. Liste daha da uzuyor aslında.
Jason Silva’ya göre; “İnsanlık tarihindeki en belirleyici etkenlerden birkaçı; ateş, para, yazının bulunması ve savaşlardır.” Bu listeye tekerleği de eklemek gerekir. Başka bir sözü de şöyle: “Yalan haberler ve cehaletin bu denli prim yaptığı bir dünyada, bilimi yeniden gündeme taşımaya çalışmak, önemli bir girişimdir.”
“Önceleri insanlığın değişime uğrayabileceği tek yol genetik mutasyondu. Kültür ve dille birlikte, genetiğimizden fazlasını paylaşmaya başladık. Sosyal medya, coğrafi engelleri ortadan kaldırdı. Arap Baharı sürecinde, bir kırılma ve özgürleşme aracı olarak sosyal medyanın nasıl da önemli bir rol oynadığını hepimiz gördük. Artık üst düzey yöneticiler de sosyal medyayı etkin bir biçimde kullanıyorlar.”
***
Konuya ilişkin olarak Fernando Pessoa’nın üç sözü olduğunu öğrendim: “Her düşün kırılıp döküldüğü bir dönemeç vardır.” Bir diğeri de şöyle. “Hayatta herkes gibi davranmak, kusurların en siyahıdır.” Ve sonuncusu. “İstemeden varım ve istemeden öleceğim.”
***