Uzmanlar, barajların yıkılması sonrasında Derna’ya 30 milyon metreküp suyun aktığını tahmin ediyor.
Daniel Fırtınası’nın şiddetli su baskınlarına yol açmasının ardından Libya’nın doğusunda yaygın bir yıkım yaşanıyor.
Ancak en kötüsü Derna’da kaldıramadıkları baskı altında çöken iki barajın çökmesi oldu.
Fırtına sırasında arkalarında biriken suyun baskısı altında çöken barajlar, yalnızca liman kentinde binlerce kişinin ölümüne yol açtı.
Peki barajlar neden yıkıldı, Derna’ya ne oldu ve bundan sonra ne olacak?
Barajlar neden yıkıldı?
Kuşatma altındaki şehrin belediye başkan yardımcısı Ahmed Madroud’a göre, Derna’nın yukarısında iki büyük baraj vardı ve bunların bakımı 2002’den beri yapılmamıştı.
Öte yandan El Cezire’ye barajların çok büyük olmadığını, ilk barajın yalnızca 70 metre (230 feet) yüksekliğinde olduğunu söyledi.
Barajlardan biri çöktüğünde ikincisi kaybedilen bir savaşla karşı karşıyaydı. Sadece fırtınada yağmaya devam eden şiddetli yağmurlarla uğraşmak zorunda kalmadı, aynı zamanda diğer barajın arkasından kuvvetle serbest bırakılan şiddetli bir su duvarına da çarptı.
Birinci ve ikinci barajlar arasındaki kot farkından dolayı suyun artan kuvveti güçlenmiş, dere Derna’ya ve sonunda denize giderken ikinci barajı da aşağıya indirmiş.
Nehirden aşağı inen su, denize ulaşmadan önce ilk barajın tepesinden yaklaşık 12 km (yedi mil) yol kat etti.
Uzmanlar, barajlar yıkıldığında 12.000 olimpik yüzme havuzuna eşdeğer 30 milyon metreküp suyun serbest kaldığını tahmin ediyor.
Derna’ya ne oldu?
Yaklaşık 100.000 nüfuslu Derna, barajların yıkılmasıyla tamamen savunmasız kaldı.
Sivil Havacılık Bakanı ve Libya’nın doğu yönetimi acil durum komitesi üyesi Hichem Chkiouat, Derna’nın dörtte birinin tamamen yok olduğunu söyledi.
“Derna’dan döndüm. Bu çok felaket. Cesetler her yerde yatıyor; denizde, vadilerde, binaların altında. Şehrin yüzde 25’inin yok olduğunu söylerken abartmıyorum” dedi.
Kentin belediye başkan yardımcısı Madroud Salı günü yaptığı açıklamada, yalnızca Derna’da en az 3.000 kişinin öldüğünü, cesetlerin hala çok sayıda sudan çıkarıldığını, ölümlerin muhtemelen 5.000’e yaklaştığını söyledi.
Çarşamba günü doğu Libya’da ölü sayısı 6.000 olarak güncellendi.
Cesetlerin bir kısmının, ani sel nedeniyle sular altında kalan evlerle birlikte denize sürüklenmiş olabileceği belirtiliyor. Görgü tanıklarının ifadelerine ve bölgedeki görüntülere göre artık tüm mahalleler ortadan kaybolmuş durumda.
Nehrin hemen yakınında olmayan çok katlı apartmanlar bile barajları yıkan suyun kuvveti nedeniyle önemli ölçüde hasar gördü ve en azından kısmen çöktü.
Sırada ne var?
Binlerce kişi hâlâ kayıp ve ölü sayısının artmaya devam etmesi bekleniyor.
Libyalı yetkililer, şu anda birçok ülkenin sağladığı dış yardım çağrısında bulundu ve daha fazla ülke yardım sözü verdi.
Yetkililer, Derna ve diğer şehirlerdeki kurtarma operasyonlarına yardımcı olmak için buldozerler de dahil olmak üzere ağır makineler konuşlandırdı, ancak yıkımın seviyesi, selden etkilenen bölgeye ulaşmayı zorlaştırdı.
Selde tahrip olan ve büyük ölçüde harap olan altyapının yeniden inşasının zor ve zaman alıcı olması bekleniyor.
Libya’nın biri batıda, diğeri doğuda olmak üzere iki rakip hükümet tarafından yönetilmesi, işleri daha da karmaşık hale getirecek.
Ülkenin altyapısı, Muammer Kaddafi’nin onlarca yıldır süren otoriter yönetimi altında ihmal edilmişti ve 2011’deki NATO destekli ayaklanmada devrilip öldürülmesinden bu yana daha iyi bir performans gösteremedi.
İki hükümet ani sellere acil müdahale konusunda işbirliği yapmak istiyor gibi görünüyor, ancak bölünmeler hâlâ sorunlu olabilir.