Yılbaşından bu yana bu sütunda ABD'nin durumu AB'den iyi, bu nedenle global risk Avrupa'dan gelebilir, ABD'den değil diyerek elli defa yazdım. Bu tabii bir kısa dönem analizi, uzun vade başka. ABD'nin ratingi 2 Ağustos tarihinden sonra düştü ama Avrupa da liderlerin beceriksizliği sonucu hiçbir karar alamadığından Türkiye için temel kısa vade riskinin Avrupa kökenli yavaşlama olacağını vurgulayıp durdum. Bu tür tezleri verilerle desteklememe rağmen gene de bazı kişiler olayı tamamen siyasi yorumlayıp 'ABD hayranlığı' gibi saçma itham tezleri ortaya atıyorlar. Bu yaklaşım tabii komik. Çünkü sonunda gerçek veriler ortaya çıkıyor ve el mi yaman bey mi yaman belli oluyor.
Avrupa'da şimdi erken düğün var. Halbuki Avrupa çözüm ilkelerini belirledi ama yapılan anlaşmaların uygulanması konusunda daha çok sorun ve soru var. Aylar, hatta yıllar sürecek anlaşmazlıklar ortaya çıkabilir.
Diğer taraftan da ABD isitihdam, konut ve banka sorunuyla boğuşmaya devam etmesine rağmen, açıklanan son veriler ABD'nin bir yıllık perspektif içinde, değerli Roubini hemşerimizin (İran'da doğmuş, Türkiye'de okumuş, İtalya'da eğitime devam etmiş ve New York'ta uzman olmuş yani kökeni çoklukla Şark ve Akdeniz) türü bir dip yapmayacağını artık açık seçik gösteriyor. Bunu nasıl diyebiliyoruz? Aşağıdaki grafiklere bakın.
İlk grafik ABD'nin üçüncü çeyrek 2011 büyümesi için ilk resmi veriyi gösteriyor. Cuma günü ilan edilen verilerde ABD üçüncü çeyrekte yıllıklaştırılmış olarak reel yüzde 2.5 büyüdü. Nominal yani enflasyon ayıklanmamış büyüme ise yüzde 5 olarak gerçekleşti. Reel büyümeye katkının 1.7 puan kadarı tüketimden geldi, zaten perakende satışlarda artış verileri bunu sinyalliyordu. Şirketlerin yatırımları yani özel yatırımlar ise zıpladı ve yıllık olarak yüzde 16.3 artarak büyümeye 1.5 puan katkı yaptı. Stoklar talebe yetişemedi ve stok azalışı büyümeyi aşağıya çekti.
Bu gelişmeyle ABD kriz öncesindeki üretim düzeyini 2011 yılı üçüncü çeyreğinde yakalamış oldu. İkinci grafik ise bunu sergiliyor.
ABD'nin 2011 üçüncü çeyrekteki yıllık GSYİH sayısı nominal 15.159 milyar dolar oldu.
ABD'nin gene aynı üçüncü çeyrekteki reel yani enflasyon ayıklanmış yıllık GSYİH sayısı ise (2005 fiyatları ile ) rekor kırdı ve 13.353 milyar dolar olarak gerçekleşti . Kriz öncesindeki rekor reel GSYİH düzeyi ise 2008 yılında 13.310 milyar dolar olarak gerçekleşmişti (2005 fiyatlarıyla ölçülmüş yıllık veri ).
ABD için kısa vadede durum toparlama durumu. Ama ABD, uzun vadeli bir bakışla, tek hegemonlu dünyanın hakimi pozisyonunu kaybedecek ve uzun vadede Çin tarafından ekonomik güç olarak yakalanacak, dolar da tek global para olma özelliğini kaybedecek. Yeniden birkaç güçlü ve birkaç paralı bir dünyaya geçilecek. Ancak şu anda dünyanın sallanan bölümü Avrupa, daha çabuk toparlanan bölümü ise, konut ve istihdam ve banka sorunlarına rağmen ABD'dir.
Sayılar ve grafikler böyle diyor!