9 EYLÜL
9 Eylül tarihi Büyük Türk Milletinin tarihindeki en önemli dönüm noktalarından birisidir. Aziz Türk Milleti, Büyük Önder Mareşal Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün liderliğinde varını yoğunu ortaya koyarak kazandığı İstiklal Harbini 9 Eylül günü zaferle noktaladığını tüm dünyaya ilan etmiştir. Nerede? İzmir'de. 9 Eylül hem İzmir'in hem de Türkiye'nin düşman işgalinden kurtarılmasının tarihidir ve bu tarih İzmir'de mühürlenmiştir. Bir milletin ulusal kurtuluş savaşını hem başlatan hem de bitiren dünyadaki tek şehir İzmir'dir.
İzmir'in işgali düşüncesi 1919'un Şubat ortalarında Yunanistan başbakanı Venizelos'un önerisiyle, İngiltere başbakanı Lloyd George tarafından ortaya atıldı. ABD başkanı Wilson bu öneriye önce kesinlikle karşı çıktı, ancak 25 Mart olayında daha esnek bir tavrı benimsedi. 7 Mayıs'ta İngiltere, ABD ve Fransa, Yunan donanmasının İzmir'e gönderilmesinde hemfikir oldular. Karar 15 Mayıs'ta uygulandı. 15 Mayıs 1919 sabahı saat yedi buçuk sıralarında önce Patris ve Atronitos isimli gemiler Pasaport'a yanaştı ve bir grup Yunan Efzun Alayı saat 08.55 sıralarında askerî gemiden inerek karaya çıktı. Temiastokles gemisi ise 5. Piyade Alayı'nı Punta iskelesine çıkarmıştı. Bunlar da Punta'dan ilerleyerek Kadifekale'yi işgal edeceklerdi. O esnada onbinlerce yerli Rum ellerindeki Yunan bayrakları ve çiçekler ile Kordonboyu'nu kaplamışlardı. İzmirli Rumlar işgal haberini 13 Mayıs Salı günü öğleden sonra Aya Fotini Kilisesi'nde Yunan Albay Mavrudis tarafından okunan Venizelos'un beyannamesiyle öğrenmişlerdi. Kalabalık inen Yunan askerlerine alkış tutuyordu. Gelen her asker taburu, İzmir Metropoliti Hristostomos tarafından takdis ediliyordu. Metropolit Yunan bayrağını öptü ve bu esnada ağladığı görülüyordu. İlk Yunan taburu buradan yaya olarak Hükümet Konağı, Kışla, Kokaryalı istikametinden Karantina'ya doğru yürüyüşe geçmişti.
***
İlk kurşunun kahramanı Gazeteci Hasan Tahsin (gerçek adı Osman Nevres/1888 Selanik-15 Mayıs 1915 İzmir) Konak Meydanı Kordonboyu'nda koyu renkli takım elbisesi ile bekliyordu. Yürüyüş kolunun baş tarafı kışla hizasını geçip yola saptıktan sonra, Hasan Tahsin kalabalığın arasından sıyrılarak öne geçti. Hasan Tahsin, sesli bir şekilde "Olamaz, olamaz, böyle ellerini sallaya sallaya giremezler" diye söylendi sonra yanında bulunan revolver ile düşmana ilk ateşi açtı ve Yunan Efzun Alayı'nın bayraktarını alnının ortasından vurdu. Bir an büyük şaşkınlık geçiren Yunan askerleri sonrasında Hasan Tahsin'i kurşun yağmuruna tutup süngüleriyle de delik deşik ederek şehit ettiler. Kahraman Gazeteci Hasan Tahsin ilk kurşunu atmakla İstiklal Harbimizin çoban ateşini yakmış ve bir milletin hürriyet direnişini başlatmıştı. Nitekim devamında Çerkez Ethem, Yunan işgaline karşı efeleri toparladığı gün Demirci Mehmet Efe ayağa kalkarak; "Bir genç düşmana ilk kurşunu sıkmış, bundan sonrası bize düşer!" demişti. Gerçekten de bundan sonrası Büyük Türk Milletine düştü. Bir millet uyandı, Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğinde 3,5 yıl açlık ve yoksulluk içinde süren inanılmaz bir mücadele sonunda dünyada emsali görülmemiş bir zafere imza attı.
9 Eylül, Kahraman Türk Ordusu tarafından 26 Ağustos 1922'de başlatılan Büyük Taarruz İstiklal Harbimizin son safhası idi. Kesin sonuç beş gün içinde elde edildi ve Gazi Paşa 30 Ağustos 1922'de dünya harp tarihine geçen o eşsiz tarihî emrini verdi "ORDULAR İLK HEDEFİNİZ AKDENİZ'DİR. İLERİ!" 2 Eylülde Uşak'a giren muzaffer Türk Ordusu durmaksızın İzmir'e doğru sel gibi akmaya başladı. 9 Eylül sabahı Ahmet Zeki Bey komutasındaki 2'nci Süvari Fırkası (Tümeni) ardından da Mürsel Paşa komutasındaki 1'inci Süvari Fırkası İzmir'e girdi. Saat 10 sularında da Fahrettin Paşa komutasındaki 5'nci Süvari Kolordusu diğer birlikleri ile İzmir'e girerek Yunan kuvvetlerini Akdeniz'e döktü. 2'nci Tümen Öncü Birliği Komutan Yardımcısı Yüzbaşı Şerafettin Bey yaralı olduğu halde Konak'a ulaşmayı başardı ve göğsünde sakladığı, üzerinde kurtuluşun kanı olan şanlı al bayrağımızı hükümet konağına çekti. Bir milletin yıllar süren İstiklal mücadelesi böylece zaferle sonuçlanmış oldu.
***
Evet, "Geldikleri gibi gitmişlerdi." İzmir bu açıdan Türk tarihinde altın harflerle yazılmış yere sahiptir. Gazi Mustafa Kemal sonrasında şöyle der; "Bütün cihan işitsin ki efendiler artık İzmir hiçbir kirli ayağın üzerine basamayacağı kutsal bir topraktır." Balkan kültürünün ağırlıkta olduğu İzmir, yüreği vatan aşkı ile dolu insanlar kentidir. İzmir naiftir, hassastır, kırılgandır, zariftir, naziktir ama hep sevgi doludur. Victor Hugo ise İzmir için şöyle der; "İzmir bir prensestir, bazen bir sevgili veya eş, bazen kızkardeş bazen de küçük bir kız çocuğudur." İzmir için çok söz söylenmiştir ancak ünlü şair Cahit Külebi'nin İzmir için söylediği bir başkadır; "Savaştepe Köprüsü'nden geçen trenler, sel olur İzmir'e akar. İzmir'in denizi kız, kızı deniz, sokakları hem kız hem deniz kokar."
9 Eylül, Akdeniz'in incisi İzmir'in kurtuluş günü ve bugün kurtuluşun 97'nci yıldönümü. Tüm milletimize kutlu olsun. Bu kutsal vatan için başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere bugüne kadar vatan toprağını al kanları ile sulayan tüm aziz şehitlerimize yüce Allah'tan rahmet diliyoruz. Ruhları şad olsun. Vatan onlara minnettardır.