Haşim Sancar
Yeşiller Partisi Bern Kanton Milletvekili
Pro Infirmis Bern şehri yöneticisi
Sosyal yardım nedir?
Sosyal yardım (Sozialhilfe), sosyal sigortaların son ağıdır. Kişi veya bir aile kendi geliri ile geçinemiyor veya işsiz ise ve diğer tüm sosyal sigortalardan (işsizlik, malulen emeklilik, işyerinin hastalık sigortası vs.) artık yararlanamıyor ise, devreye belediyelerin sosyal yardımı girmektedir. Bu yardım (Sozialhilfe) belediyelerin kurumları (Sozialdienst) tarafından belli bir bütçeye göre yapılır.
Sosyal yardım, diğer sosyal sigortalarla karşılattırıldığında, ihtiyacı olan herkese verilmesi gereken ve prime bağlı olmayan bir yardımdır. Sosyal yardım bütçesi, tüm kantonların sosyal yardım bakanlıklarının da üye olarak yer aldığı SKOS (Schweizerische Konferenz für Sozialhilfe), yani “İsviçre Sosyal Yardım Konferansı” tarafından önerilir ancak bağlayıcı değildir. Bir iki istisna dışında kantonlar bu bütçe önerilerini sosyal yardım için uygularlar.
Bu bütçe, geçici bir yardımı öngördüğü ve kişinin tekrar iş hayatına dönmesini cazip kılması için, yaşam için gerekli en az bir miktarı kapsar ve düşüktür. Sosyal yardım, bilimsel metotlarla hesaplanmış ve İsviçre’de en az geliri olan %10 kesimin kazancına göre düzenlenmiş bir bütçeden oluşur. Sosyal yardım ile geçinmek zorunda kalan kesimin takriben üçte birini çocuklar ve yine diğer üçte birini de çalışıp da yeterli gelire sahip olamayan insanlar oluşturmakta.
Bern Kantonu sosyal yardımı kısmak istiyordu
Daha önceki yazılarımda da belirtmiştim. 2018 yılında sağ çoğunluklu Bern Kanton Hükümeti, sosyal yardımın temel ihtiyaçlar için öngördüğü meblağın (bir kişi için 977 frank) kısıtlamasını istemişti. Bu kısıtlama herkese en az %8, bazı kesimlere ise (örneğin F oturumlu yabancılar) %30’a kadar kısıtlamaları öngörmüştü. Bu karar, yine sağ ağırlıklı kanton parlamentosundan geçmişti.
Bern Kantonu’ndaki sağ partiler, kantonun kırsal konumundan ve sağ ağırlıklı politikasından dolayı, olası bir referandumda, oylamayı kazanacaklarından emin görünüyorlardı.
Kısıtlamaya karşı referandum ve halk önerisi (Volksvorschlag)
Yeşiller, SP, EVP, kilise Kurumları ve üyesi olduğum sosyal danışmanların meslek kurumu Avenir Social, bir halk önerisi (Volksvorschlag) ile on bin imza toplayarak konuyu referanduma götürdük.
Yaptığımız Volkvorschlag’ta sadece kısıtlamalara karşı çıkmıyor, aynı zamanda da 55 yaş üzerindeki sosyal yardıma düşen kişilerin bazı kıstasları yerine getirmesi durumunda, daha yüksek olan tamamlayıcı sigortanın (Ergänzungsleistungen= ELG) öngördüğü meblağlarla ekonomik destek alabilmesini de istedik.
Sağ partiler, Bern Kantonu’nun sağ eğilimli olmasından dolayı, Bern Kantonu’nu bir deney laboratuvarı olarak kullanarak, buradan çıkacak sonucu diğer kantonlarda da uygulamayı planlamaktaydılar. Nitekim sağ partiler bazı kantonlarda benzeri yasa önerileri verilerek, sosyal yardımın %30 oranında azaltılması girişimleri bulunmaktaydı. Yani Bern Kantonu‘ndaki oylamanın büyük bir de ulusal boyutu bulunmaktaydı. Bunun bilincinde olup, çok ciddi bir kampanya yürütmek gerekmekteydi.
Bern Kantonu sosyal yardımının kısıtlamasına “Hayır“ dedi
19 Mayıs’taki halk oylamasında, işin içeresinde olmayan çevreler ve basın için beklenmedik bir şekilde, Bern Kantonu, sosyal yardımın kısıtlamasına %52,6 oranında “Hayır“ dedi. Özellikle, İsviçre’nin en yeşil ve sol şehri Bern, %72 hayır oyuyla ve diğer yerlere göre (ortalama %44) daha yüksek oranda oylamaya katılımı ile (%49) bu sonuca büyük bir katkı sunmakta. Sadece Bern değil, Biel şehri %60 ve Bern çevre belediyeleri de bu oranlara yakın hayır oyları kullandılar.
Anlaşılan, halk sosyal barışın korunmasından yana ve sosyal yardım alan kişilerin daha da mağdur edilmesine ve yalnızlığa itilmesine karşı oy kullanmıştı.
Halk önerisi (Volksvorschlag) da %56 ile reddedildi ancak, aldığı sonuç saygıya değer bir sonuç ve sosyal yardımın kısıtlamasının reddedilmesinde, en azından taktik açıdan da yardımcı oldu.
Bu arada belirtmekte yarar var; SKOS, halk önerisinin içeriğinin tüm İsviçre için uygulanmasının gerektiğini belirtti. Son günlerde, Federal Hükümet, özellikle Avrupa Birliği’nden serbest dolaşımdan yararlanarak gelen genç iş gücüne karşı, yaşı ilerlemiş (58 yaşında işini kaybedenler) ve işsiz kalanlar için, Volksvorschlag’a yakın bir öneriyi tüm İsviçre’de hayata geçirmeyi planladığını açıkladı. Volksvorschlag halk oylamasında gereken rolünü yerine getirmişe benziyor.
Bu arada sosyal danışmanların meslek kurumu Avenir Social’den bu kampanya için bir araya gelen ve kendilerini “Verkehrt“ grubu olarak adlandıran meslektaşlarımın, diğer kantondaki arkadaşların takdirini de kazanan mükemmel bir kampanya yürüttüklerine tanık olduk.
Grubun içeresinde biri olarak, ne denli yoğun bir kampanya yürüttüğümüzü anlatmak gerçekten zor. Saatlerce dar grup ve geniş kesimler ile toplantılar, bölgeler ile ilişkiler, mesleki birim sonucu elde edilmiş ve düşünülmüş sloganlar vs. oldukça hareketli ve canlı bir kampanya yürüttük. Grup olarak, özellikle şehir merkezlerinde ve çevre belediyelerde, genç kesimi harekete geçirip, oylamaya katılım oranını artırmayı hedefledik. Oylama sonucu hedefimize ulaştığımızı yansıtmakta.
Bern Kantonu’ndaki sosyal yardım ile ilgili oylama sonuçları bir başarı ile sonuçlandı. Ancak, sosyal yardıma yönelik saldırılar devam edeceğe benziyor. Bern Kantonu’ndaki halk oylaması sonucu, bu saldırılara karşı direnme ve sosyal sigortaların korunması için bir nevi enerji kaynağı oluşturdu.