BÜYÜLÜ ÖRÜMCEK : DAN OSMAN
Amerikan ve Japon kökenli bir ailenin çocuğu olarak 11 Şubat 1963 tarihinde Nevada’nın Reno kentinde doğdu. Tırmanışa Tahoe Gölü yakınlarındaki Cave Rock’ta başladı. Daha sonra Yosemite Vadisine geçerek, burada doğaseverler ve tırmanışçılar ile birlikte yaşayıp birçok tırmanış gerçekleştirdi.
Çok varlıklı değildi , sadece mevsimlik işler yaptı ve kazandığı parayı tırmanış malzemeleri alımına harcadı. Arkadaşları arasında sessiz, sakin ve samimi bir kişi olarak tanınırdı. 1980’li yıllarda Nevada’ya geri döndü. Bohem tarzı, sade bir yaşam sürdürmekteydi: ağaca asılı bulunan bir evde yaşıyordu.
Özellikle iki tehlikeli spor dalında uzmanlaştı :
* Speed free-soloing : Hızlı serbest solo tırmanış. Güvenlik donanımı olmadan tek başına ve doğal kaya yapısını kullanarak ipsiz serbest tırmanışı içerir.
* Controlled free-falling : Kontrollü serbest atlayış. Uçurum, köprü, viyadük, kule gibi yüksek yerlerden iple sabit bağlanarak serbest atlayış. Rekoru 1200 feet yükseklikten atlamaktı.
Daniel Eugène Osman sıradışı bir tırmanışçı ve serbest atlayışçıydı. Yosemite Vadisinin en büyük uzmanıydı. Yosemite’de denemediği rota hemen hemen yok gibiydi. Ekstrem solo tırmanışları ve 5 dakikada tırmandığı 120 metreleri ile ün kazandı. Son dönemlerinde serbest düşüş için ayrı bir tutku besliyordu. Bu onun ölçüsünde, yani ölçüsüz bir tutkuydu.
Zamanla serbest tırmanışın en büyük isimlerinden biri haline geldi. Onun gözüpekliği ve kendinden emin tarzını kıskanan kimi dağcılar, çıplak vücutlu “spiderman” için “zırdeli” ya da “kaçık” diyordu. Dağcı arkadaşlarının Dan-O diye çağırdığı Dan, Cave Rock’te gerçekleştirdiği tırmanışlar sırasında “free climbing”e ilgi duymaya başladı. Yani ipsiz ve düşme anında önlem olacak hiçbir güvenlik önlemi almadan tırmanıyordu.
Ancak özgürlük arayışında bir uçurumdan serbest düşüşle atlayabilmek için, düşüşünü birkaç yüz metre aşağıda tek bir iple durduracak yeni bir yöntem icat etmişti. Pandül atlayışının bir türevi gibi. 1989 yılında, ilerleyişi sırasında boşluk duygusunun onu psikolojik olarak durdurduğu zor bir rotada birçok deneme ve düşüşten sonra Dan, bu korkuyu tırmanarak değil de düşerek ve düşüşle birlikte ipin yaptığı pandül hareketiyle engeli aşarak yenmeye karar verdi. Böylece kontrollü serbest düşüş serüveni başlamış oldu.
Polis tarafından birkaç ay tutuklu kalıncaya kadar Dan, kontrollü “free falling” tarzında çok sayıda atlayış gerçekleştirdi. Serbest bırakıldıktan az bir süre sonra 23 Kasım 1998'de, sponsörü için elindeki ipleri test ederken, Yosemite Ulusal Parkında yaptığı serbest atlayışlarından birinde düştü ve öldü. Hayır feci şekilde değil, muhtemelen en çok istediği ve hazırlandığı şekilde öldü. 1100 feet’ten yani 330 metre yükseklikten atlarken ipi koptu ve 45 metreden aşağıya düştü.
Kazanın nedenleri hâlâ belirlenebilmiş değildir. Kimine göre Dan, farklı ipleri birbirine bağlayarak hata yapmıştı; kimine göre ise o hapisteyken ipler uygun olmayan koşullarda saklanmış ve oluşan rutubet yüzünden erken yıpranarak kopmuşlardı. Bir başka yorumda ise zaten ıslak olan iplerin birbirine eklenmesi için atılan düğüm düşüş anında ağırlığına dayanamayıp çözüldü.
Dan birçoğumuzun belleğinde tartışılmaz olarak yer etmiş büyük bir tırmanışçıdır. Korkularına hâkim olmayı iyi biliyor ve başarmak için bütün güçlerini (beden ve zeka) seferber etmeyi çok iyi başarıyordu. Onun ölümünü intihar, yaptığı işi delilik olarak nitelemek, basit bir kıskançlıktan öte, tırmanış sporlarını yaşamlarının parçası sayan ve ölüm ile her an burun buruna olan bu insanların düşünce hâllerini, onları bu işi yapmaya iten duyguları anlamamak demek olur. Dan-o’nun ünlü hızlı tırmanış videolarından birini ilk kez izlerken bir çekim hilesi olup olmadığını kestirebilmek için çok çaba harcamıştım. Kaslı, güçlü bir adam, ipsiz, sikkesiz, güvenliksiz, çıplak elle, esneyerek, zıplayarak eğlene eğlene düz duvara tırmanıyordu ! Hem de kazandığı her başarıda öyle sık sık ‘ben’li “ettim, yaptım”lı cümleler kurmadan, bu işi başkaların gözünde nasıl görüneceği için değil sadece ve sadece bundan zevk aldığı için yaparak. Onun önünde dikine uzanan kayayı yatay olarak önüme koysalar, acaba o süratle dört ayak üstünde bu kadar hızlı gidebilir miydim? Sanırım hayır.
İpsiz olarak o kadar kayaları, düz duvarları aş, sonra da güvenerek bel bağlandığın ipin kopmasıyla yere çakıl ! Olacak iş değil ... Güvenlik saplantısının etkinliklerimizin her alanını olduğu gibi dağcılık alanını da kuşattığı günümüzde, yaşamı kadar ölümünü de kıskandığım, dağın cesur ve mütevazı ruhlu asi çocuğunu bir kez daha saygıyla selamlayalım.