Hiç soğan doğradınız mı? ya da soğan doğranan bir yerde bulundunuz mu? Bu soruların cevabı evet ise siz de soğanın göz yakmasının nedeni ni merak etmişsinizdir.
Sorunun yanıtı şöyle özetlenebilir: Soğan doğranırken, soğan hücrelerinin içindeki allinaz İsimli enzim ve sülfürlü bazı bileşikler serbest kalıp tepkimeye girer. Bu tepkime propenilsülfirik asit denilen bir madde ortaya çıkarır. Bu asit de başka bir enzim yüzünden dönüşerek buharlaşır. Sonra havaya yayılır ve gözümüze kadar ulaşır. Ancak gözü yakan, bu asidin buharı değildir. Soğanın göz yakmasının nedeni bu buharın içindeki bazı maddelerin gözyaşıyla birleşerek sülfürik aside dönüşmesidir. Sülfürik asit gözde kuvvetli bir yanma hissine yol açar.
Gözümüz de kendini korumak için gözyaşı kanallarını harekete geçirir ve içerideki asidi gözyaşı salgılayarak uzaklaştırmaya çalışır. Gözlerimizden yaş gelmesinin nedeni budur.
Soğan doğrarken gözlerin yanmaması için alınabilecek bazı basit önlemler şunlardır;
- Soğan doğrarken sakız çiğnemek.
- Soğanı doğramadan önce bir süre tuzlu suda bekletmek.
- Doğranacak soğanı bir süre derin dondurucuda bekletmek.
- Soğan doğranan tahtaya öncesinde biraz sirke dökmek.
- Soğan doğrarken yakınlarımızda bir mum yakmak.
- Soğana karşı gözleriniz çok hassas ise soğanı derin bir kapta, suyun içinde kesme yöntemi kullanılabilir.
- Bunların hiçbiri işe yaramıyorsa soğan doğrarken gözlerin yanmaması için yüzücü gözlüğü, dalış maskesi ya da gaz maskesi kullanılabilir. Göz yine de yandıysa acının çabucak geçmesi için gözler bol suyla yıkanabilir.
- Soğanı doğrarken açık havada ya da açık pencereni önünde ve karşısında doğranırsa göz yanması olmaz.