İklim Krizi: Atlantik Akıntıları Çöküşte Mi? Bilim Dünyasını Sarsan Keşif
Atlantik Meridyenel Devridaim Dolaşımı’nın (AMOC) devrilme noktasına yaklaştığını gösteren daha fazla kanıt bulunmaktadır.
Bir başka çalışma, tropik bölgelerden Kuzey Atlantik’e sıcak su taşıyan “okyanusun taşıyıcı bandı” Atlantik Meridyonal Devrilen Sirkülasyonun (AMOC) devrilme noktasına yaklaştığı sonucuna varmıştır. Eğer bulgular doğruysa, bu çöküşün dünya iklimi üzerinde derin etkileri olacaktır.
AMOC, derin ve yüzeye yakın okyanus akıntılarından oluşan bir ağ aracılığıyla Atlantik çevresindeki ısı ve tatlı suyun itilmesinde öncü bir rol oynar. Sıcak ve tuzlu yüzey suyunu tropik bölgelerden Kuzey Atlantik’e aktararak çalışır. Kuzey Kutbuna yaklaştığında soğur ve deniz buzunu oluşturur. Kalan su daha sonra batar ve aşağıdaki derinliklerde güneye doğru taşınarak döngüyü tamamlar.
Kuzey Kutbuna doğru daha sıcak su getirerek, Kuzeybatı Avrupa ve Kuzey Atlantik’te daha sıcak hava koşullarının oluşmasına yardımcı olur. AMOC olmasaydı, gezegenin bu bölgeleri çok daha soğuk olurdu.
En büyük korku, iklim değişikliğinin bu döngüyü onarılamayacak şekilde bozabilecek olması. Çok sayıda çalışma, AMOC’nin yavaşladığını ve yüzyıllardır en zayıf hızında aktığını ileri sürmektedir.
Benzer şekilde, çoğu model AMOC’nin iklim krizi derinleştikçe yavaşlamaya devam edeceğini göstermektedir, ancak düşüşün ne kadar güçlü ve hızlı olacağı tartışmalıdır. Yakın zamanda yapılan bir araştırma, AMOC’nin on yıllar, hatta belki de yıllar içinde çökebileceğini öne sürmüştü, ancak bu tartışmalı bir iddia oldu.
Yeni bir çalışmada, Hollanda’daki Utrecht Üniversitesi’nden bilim insanları, AMOC’un çöküşe yaklaştığına dair erken uyarı sinyalini tespit etmenin yeni bir yolunu bulduklarını iddia ediyorlar. Kuzey Atlantik çevresindeki yüzey tatlı su akışını 2.200 yıl boyunca simüle eden dev bir hesaplama modeli çalıştırdılar.
Temel bulgu, Atlantik’in güney sınırı olan 34. paralelin güneyinde Atlantik’teki tatlı su hareketinin AMOC’de yaklaşan bir çöküşü tahmin etmeye yardımcı olabileceğidir. Atlantik’in bu güney kısmından yukarı doğru kayan minimum tatlı su miktarına bakarak, AMOC’nin önümüzdeki 20 yıl içinde çöküp çökmeyeceğini söyleyebildiler.
Modelin bulgularını gerçek dünya verileriyle karşılaştırdıklarında, diğer modellerin çoğunun önerdiği şeyi doğruladı: “Günümüz AMOC’si devrilme yolunda ilerliyor.”
Çalışmanın yazarları, “Buradaki sonuçlar, GCM’lerde [küresel iklim modelleri] AMOC devrilme davranışının varlığına ilişkin iklim araştırma topluluğunda uzun süredir devam eden bir soruna net bir yanıt veriyor” diye yazıyor.
“Evet, bu modellerde gerçekleşiyor. Bu iklim sistemi ve insanlık için kötü bir haber, çünkü şimdiye kadar AMOC’nin çökmesinin sadece teorik bir kavram olduğu ve tüm ek geri bildirimleriyle birlikte iklim sisteminin tamamı göz önünde bulundurulduğunda çökmenin ortadan kalkacağı düşünülebilirdi.”
Araştırmacılar (akıllıca bir şekilde) potansiyel devrilme noktasına belirli bir zaman ve tarih koymamışlardır, ancak AMOC çöküşünün dünya okyanusları ve ötesindeki ısı dağılımını “dramatik bir şekilde” bozacağını belirtmişlerdir.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: İklim Krizi: Atlantik Akıntıları Çöküşte Mi? Bilim Dünyasını Sarsan Keşif