İstatistiklerdeki değişkenlerin sınıflandırılmasının birçok yolundan biri, açıklayıcı ve yanıt değişkenleri arasındaki farkları dikkate almaktır. Bu değişkenler birbirleriyle ilişkili olsalar da, aralarında önemli farklılıklar vardır. Bu tür değişkenleri tanımladıktan sonra, bu değişkenlerin doğru tanımlanmasının, bir dağılım grafiğinin oluşturulması ve bir regresyon çizgisinin eğimi gibi istatistiklerin diğer yönleri üzerinde doğrudan bir etkiye sahip olduğunu göreceğiz .
Açıklayıcı ve Yanıt Tanımları
Bu tür değişkenlerin tanımlarına bakarak başlayalım. Yanıt değişkeni, çalışmamızda hakkında soru sorduğumuz belirli bir niceliktir. Açıklayıcı bir değişken, yanıt değişkenini etkileyebilecek herhangi bir faktördür. Birçok açıklayıcı değişken olsa da, öncelikle tek bir açıklayıcı değişkenle ilgileneceğiz.
Bir çalışmada yanıt değişkeni bulunmayabilir. Bu tür bir değişkenin isimlendirilmesi, bir araştırmacı tarafından sorulan sorulara bağlıdır. Gözlemsel bir çalışmanın yürütülmesi, bir yanıt değişkeni olmadığı durumlara bir örnek olacaktır. Bir deneyin bir yanıt değişkeni olacaktır. Bir deneyin dikkatli tasarımı, bir yanıt değişkenindeki değişikliklerin doğrudan açıklayıcı değişkenlerdeki değişikliklerden kaynaklandığını belirlemeye çalışır.
Örnek Bir
Bu kavramları keşfetmek için birkaç örneği inceleyeceğiz. İlk örnek için, bir araştırmacının bir grup üniversite birinci sınıf öğrencisinin ruh halini ve tutumlarını çalışmakla ilgilendiğini varsayalım. Tüm birinci sınıf öğrencilerine bir dizi soru verilir. Bu sorular, bir öğrencinin vatan hasretinin derecesini değerlendirmek için tasarlanmıştır. Öğrenciler ayrıca ankette üniversitelerinin evlerinden ne kadar uzakta olduğunu da belirtiyorlar.
Bu verileri inceleyen bir araştırmacı, öğrenci yanıtlarının türleriyle ilgilenebilir. Belki de bunun nedeni, yeni bir birinci sınıf öğrencisinin kompozisyonu hakkında genel bir fikir sahibi olmaktır. Bu durumda bir cevap değişkeni yoktur. Bunun nedeni, hiç kimsenin bir değişkenin değerinin diğerinin değerini etkileyip etkilemediğini görmemesidir.
Başka bir araştırmacı aynı verileri, daha uzaktan gelen öğrencilerin daha fazla vatan hasreti çekip çekmediğini cevaplamak için kullanabilirdi. Bu durumda, vatan hasreti sorularına ilişkin veriler bir yanıt değişkeninin değerleridir ve evden uzaklığı gösteren veriler açıklayıcı değişkeni oluşturur.
Örnek İki
İkinci örnek için, ödev yapmak için harcanan saat sayısının bir öğrencinin sınavda kazandığı not üzerinde bir etkisi olup olmadığını merak ediyor olabiliriz. Bu durumda, bir değişkenin değerinin diğerinin değerini değiştirdiğini gösterdiğimiz için, bir açıklayıcı ve bir yanıt değişkeni vardır. Çalışılan saat sayısı açıklayıcı değişkendir ve testteki puan yanıt değişkenidir.
Dağılım grafikleri ve Değişkenler
Eşleştirilmiş nicel verilerle çalışırken , bir dağılım grafiği kullanmak uygundur. Bu tür bir grafiğin amacı, eşleştirilmiş verilerdeki ilişkileri ve eğilimleri göstermektir. Hem açıklayıcı hem de yanıt değişkenine ihtiyacımız yok. Eğer durum buysa, o zaman değişkenlerden biri her iki eksen boyunca çizilebilir. Ancak, bir yanıt ve açıklayıcı bir değişken olması durumunda, açıklayıcı değişken her zaman bir Kartezyen koordinat sisteminin x veya yatay ekseni boyunca çizilir . Yanıt değişkeni daha sonra y ekseni boyunca çizilir .
Bağımsız ve Bağımlı
Açıklayıcı ve yanıt değişkenleri arasındaki ayrım, başka bir sınıflandırmaya benzer. Bazen değişkenlere bağımsız veya bağımlı olarak atıfta bulunuruz . Bir değeri bağımlı değişken bir o dayanmaktadır bağımsız değişken . Bu nedenle, bir yanıt değişkeni bağımlı bir değişkene karşılık gelirken açıklayıcı bir değişken bağımsız bir değişkene karşılık gelir. Bu terminoloji tipik olarak istatistiklerde kullanılmaz çünkü açıklayıcı değişken gerçekten bağımsız değildir. Bunun yerine değişken yalnızca gözlemlenen değerleri alır. Açıklayıcı bir değişkenin değerleri üzerinde hiçbir kontrolümüz olmayabilir.