Tarih boyunca, mülkiyetin korunmasında, kentin ve sarayın güvenliğinin sağlanmasında, ticari hayat ve mektuplaşmalarda kullanılan mühürler; arkeolojide en önemli veri kalıntıları olarak değerlendirilmektedir.
Yazının bulunmasından öncede kullanılan mühürler ve bullalar (mühür baskısı), bulunduğu dönem hakkında bizlere birçok alanda bilgi verme açısından önemli kaynaklardır.
Mezopotamya başta olmak üzere Anadolu’da ele geçen mühür ve bullalar sayesinde kullanılan dönemin sosyo-ekonomik hayatı hakkında bilgiler elde edilmektedir.
7.000 Yıllık Mühür Baskısı (Bulla) Levant Bölgesini Aydınlatacak
İbrani Üniversitesi arkeologları, İsrail’in kuzeyindeki Beit She’an Vadisi’nde bulunan tarih öncesi bir köy olan Tel Tsaf’ta ticaret ve mülkiyetin korunması için kullanılan 7.000 yıllık mühür baskılarını ortaya çıkardılar.
Mühür baskıları, 2004 ve 2007 yılları arasında HÜ’den Profesör Yosef Garfinkel’in ve her ikisi de şu anda Ariel Üniversitesi’nde o dönem öğrencisi olan Profesör David Ben Shlomo ve Dr. Michael Freikman tarafından yürütülen bir kazıda bulundu. Kazılarda ilk olarak bölgede yüz elli kil mühür bulundu, bunlardan biri özellikle nadir ve belirgin, tarihi öneme sahiptir. Bu buluntu ile ilgili çalışma Levant dergisinde yayınlandı .
Bulla olarak da bilinen mühürler, tarihsel zamanlarda mektupları mühürlemek ve imzalamak ve başkalarının içeriğini okumasını engellemek için küçük bir kil parçasından yapılmıştır. Tel Tsaf’ta bulunan mühür özellikle önemlidir, çünkü mühürlerin sevkiyatları işaretlemek veya siloları veya ahırları kapatmak için kullanıldığının ilk kanıtıdır. Bir ahır kapısı açıldığında, mühür kırılırdı. Bu durumda birinin orada olduğuna ve içindekilere dokunulduğuna veya alındığına dair açık bir işaret olarak kabul edilirdi.
Garfinkel, “Bugün bile, kurcalamayı ve hırsızlığı önlemek için benzer türde mühürler kullanılıyor. Bunun 7.000 yıl önce arazi sahipleri ve yerel yöneticiler tarafından mülklerini korumak için kullanıldığı ortaya çıktı” dedi.
Genişliği bir santimetreden az olan parça, Beit She’an vadisinin kuru iklimi nedeniyle harika durumda bulundu. Sızdırmazlık simetrik çizgilerle işaretlenmiştir. Birinci Tapınak Kudüs’te (yaklaşık 2.600 yıl önce) bulunan birçok mühürde kişisel bir isim ve bazen İncil’den figürler olsa da, Tel Tsaf mühürü, yazının henüz kullanılmadığı tarih öncesi bir döneme aittir. Bu mühürler harf yerine geometrik şekillerle süslenmiştir. Mühür baskısında iki farklı damganın bulunması, iki farklı kişinin işlemde yer aldığı bir ticari faaliyet biçimine işaret edebilir.
Mühürler, Levant ile Mezopotamya Anadolu ticari yolları hakkında bilgi verebilir
Bulunan parça, araştırmacıların bunun gerçekten bir mühür izi olduğunu belirlemeden önce kapsamlı bir analize tabi tutuldu. Garfinkel’e göre bu, İsrail’de yaklaşık 7.000 yıl önce teslimatları imzalamak ve depo odalarını kapalı tutmak için mühürlerin kullanıldığına dair en eski kanıt. O bölgede 8500 yıl öncesine ait mühürler bulunurken, o döneme ait mühür izleri bulunamadı.
Mühür kilinin dikkatli bir bilimsel analizine dayanarak, araştırmacılar bunun yerel kaynaklı olmadığını, en az on kilometre uzaktaki bir yerden geldiğini buldular. Alandaki diğer arkeolojik buluntular, Tel Tsaf sakinlerinin eski İsrail’in çok ötesindeki popülasyonlarla temas halinde olduğuna dair kanıtlar ortaya koyuyor.
Garfinkel, “Bu bölgede Mezopotamya, Türkiye, Mısır ve Kafkasya halklarıyla temasa geçtiğimize dair kanıtlarımız var” diye ekledi. “Orta Doğu’da hiçbir yerde, bu belirli sitede bulduğumuz gibi egzotik ürünlerin uzun mesafeli ticaretine dair kanıtları ortaya koyan tarih öncesi bir site yok.”
Site aynı zamanda bölgenin önemli miktarda malzeme ve malzeme depoları inşa eden hatırı sayılır derecede zengin insanlara ev sahipliği yaptığına dair ipuçları verdi ve bu da kayda değer bir sosyal gelişmeye işaret etti. Bu kanıt, Tel Tsaf’ın bölgede hem yerel topluluklara hem de oradan geçen insanlara hizmet eden kilit bir konum olduğuna işaret ediyor.
Garfinkel, “Tel Tsaf’ta ve aynı zaman diliminde diğer yerlerde devam eden kazıların, güney Levant’taki bölgesel bir otoritenin etkisini anlamamıza yardımcı olacak ek kanıtlar sağlayacağını umuyoruz” dedi.
Makalenin orijinalini israelnationalnews.com da okuyabilirsiniz.