Karakter boyutu :
Ukraynanın Eşsiz 1919-20 Haritası Pragda Sergileniyor
10 Eylül 2017 Pazar Saat 12:10
Rostyslav Khotyn, 27 Ağustos 2017
Benzersiz bir Ukrayna haritası Prag’da açılan sergiye kondu. Serginin konusu iki dünya savaşı arasında Çekoslovakya’ya Ukraynalı, Rus ve Belarus göçü. Yaklaşık yüzyıl önce yayınlanmış olan harita Ukrayna kurtuluş hareketini ve Ukrayna Halk Cumhuriyetinin (UHC 10 Haziran 1917’de kuruldu) bağımsızlığı koruma çabasını betimliyor.
Çek uzmanlara göre Ukrayna’nın bağımsızlığının korunamamasının sebebi belli başlı Batılı güçlerin destek vermemesiydi. Ukrayna doğusu üzerine Rusya saldırısı bağlamında bu tarihi dersi unutulmamasını öğütlüyorlar.
Ukrayna’da Dünya Barışı!” adlı Ukrayna haritası. Viyana’da 1919 veya 1920 yılında Christoph Reisser ve Oğulları tarafından basılmış.
“Mülteci Deneyimi: Eski Rusya İmparatorluğu Topraklarından Gelen Mültecilerin İki Dünya Savaşı Arası Çekoslovakya’da Yaşadıkları” adını taşıyan sergi kısa süre önce Hvězda Pavyonunda ziyarete açıldı. Pavyon Prag kentinin dışındaki bir parkta yer alıyor.
Prag yakınlarındaki Hvězda Pavyonu
Sergi iki dünya savaşı arası dönemde Çekoslovakya’ya sığınan Ukraynalı, Rus ve Belarus mültecilerin yaşamlarını işliyor.
1918 sığınma hareketi siyasi karaktere sahipti. Bir dizi olay tarafından tetiklenmişti: 1917-21 yılları arasında Ukrayna kurtuluş hareketinin yükselişi ve çöküşü; Belarus Halk Cumhuriyetinin yıkılması; Beyaz Rus hareketinin Bolşevikler karşısında yenilgiye uğraması.
Çekoslovakya o dönemde demokratik bir devletti. Cumhurbaşkanı Tomáš Masaryk ülkesinin kapılarını siyasi göçmenlere açtı. Diaspora grupları kulüpler, kültürel ve bilimsel enstitüler kurdular. Bolşevik baskısından ve savaştan kaçan iki milyon kişi eski Rusya İmparatorluğu topraklarını terk ederek Avrupa ülkelerine yerleşti.
Sergi küratörü Jakub Hauser şunları söylüyor:
“Yirmili yılların başında genç Çek devleti eski Rusya İmparatorluğundan gelen çok sayıda göçmene kapılarını açtı. Ayrıca her diasporanın eğitsel kurumlar açmasına yardım etti. Çekoslovakya’daki Ukrayna muhacereti çok güçlüydü. Bazı kurumlar Viyana’dan buraya taşındı. Bunlardan biri Ukrayna Özgür Üniversitesiydi.”
Yangın Yeri Ukrayna
Sergide nadir rastlanan bir Ukrayna haritası ziyaretçileri bekliyor. Harita – UHC döneminde – bağımsızlığı koruma çabalarını ve Ukrayna’nın komşularının dinmek bilmeyen iştahlarını betimliyor.
Küratör Hauser sözlerine devam ediyor:
“1920 yılında Ukrayna dışında birçok Avrupa ülkesi barışla tanıştı. Haritanın ironi dolu başlığına bakın: “Ukrayna’da Dünya Barışı!” Ukrayna’nın durumu – genç bir devlet kurmayı başarmış olan – Çekoslovakya’dan farklıydı. Ukrayna yangın yeriydi. Ukrayna devleti çok kısa bir süre için ayakta kalabildi.”
Harita Bolşeviklerin kuzeyden, Beyaz Muhafızların doğudan ilerleyişlerini gösteriyor. Ukrayna alevler içinde kalıyor.
Hauser şöyle diyor: “Haritada Ukrayna’nın hem Bolşeviklerin hem de Beyazların saldırısına uğradığını görüyoruz. Bolşevikler ve Beyaz Muhafızlar birbirleriyle savaşıyorlar ama Ukrayna karşısında güçlerini birleştiriyorlar; bu çok ilginç. Ukrayna çok zor bir durumdaydı.”
Haritaya göre batı ve güneybatı komşuları Romanya ve Polonya da gözlerini Ukrayna topraklarına dikmişlerdi.
Haritanın Tarihi
Haritada Viyana’da 1919 veya 1920 yılında Christoph Reisser ve Oğulları tarafından basılmış. Sanatçının adı “Verte.” Haritanın Viyana’da çizildiği belli oluyor. Zira sağ alt köşede “Wien” yazılı. Konsepti yaratan kişi Y. Hasenko. Harita Prag kentinde bulunan Slav Kütüphanesinde saklanıyor.
Yuri Hasenko
Yuri Hasenko Ukrayna Halk Cumhuriyetinde siyasi ve kültürel bir figürdü. Simon Petlura’nın (1917 Devriminin ardından Ukrayna bağımsızlık savaşımının lideri) askeri işlerden sorumlu genel sekreteri olması dışında Brest’teki barış görüşmelerinde Ukrayna Merkez Konseyi heyetinin üyesiydi.
Hasenko ayrıca UHC Dışişleri Bakanlığı özel temsilcisiydi. Avusturya, Almanya, İtalya ve İsviçre’de bulundu. Bu zor yıllarda Ukrayna’nın içinde bulunduğu çerin koşullar hakkında derin bilgi sahibiydi.
Hasenko Romanya’daki UHC büyükelçiliğinde çalıştı. Çekoslovakya ve Almanya’da yaşadı. Nihayet Fransa’ya yerleşti. Otuzlu yılların başında bu ülkede hayatını kaybetti.
Hauser: “Harita Ukrayna’nın trajik geçmişini resmediyor. Ama bugüne de ışık tutuyor. Ukrayna diğer ülkelerin yayılmacı ülküleri karşısında bağımsızlığını koruyamadı.”
Bugünün Önemi
Harita Ukrayna’nın bugünkü durumunu da yansıtıyor. Ülke toprakları üç yıldır Rus güçlerinin işgali altında bulunuyor.
Kırım ve Kuban Ukrayna’nın ayrılmaz parçaları.
Komşu Batılı ülkelerde faaliyet gösteren bazı partiler ve siyasetçiler Ukrayna topraklarının bir kısmı üzerinde hak iddia ediyorlar veya soydaşları için özerklik istiyorlar.
Hauser: “Yüzyıl önceki durum elbette bugünle kıyaslanamaz. Mesela Ukrayna-Polonya ilişkileri o dönemde çok daha karmaşıktı. Ama Rusya’nın saldırganlığına bakılırsa tarihin tekerrür ettiği söylenebilir.”
Columbia Üniversitesi (ABD) profesörü Jiri Pehe’ye göre Ukrayna’nın yüzyıl önce bağımsızlığını koruyamamasının sebebi önde gelen Batılı güçlerden destek alamamasıydı.
Pehe şöyle diyor: “Batının desteği çok önemlidir. Ukrayna Avusturya-Macaristan İmparatorluğuna ait ülkelerden farklıydı. Özerk olmadığı için bağımsızlığa da hazır değildi.”
Ukrayna kurtuluş hareketinin yüzyıl önceki başarısızlığının arka planında birçok etken vardı. Ukraynalıların bir araya gelememesi, solun toplumsal taleplere aşırı vurgu yapması, bağımsızlığa yeterli ilginin gösterilmemesi, güçlü bir ordunun olmaması bu sebeplerden birkaçıydı.
Profesör Pehe en güçlü etken olarak dış sebeplere dikkat çekiyor:
“Bu tarihi dersler günümüzde de geçerliliğini koruyor. Bağımsız olmak isteyen bir devlet hem komşularıyla hem dünya güçleriyle sağlam ittifaklar geliştirmelidir. O ülkenin güçlü müttefikleri yoksa bağımsızlığı tehdit altındadır.”
1919 Paris Barış Konferansında kullanılan Ukrayna haritası.
Profesör Pehe sözlerine şöyle son veriyor:
“Ukrayna – Rusya’nın baskısına rağmen – yüzyıl öncesinden farklı bir durumdadır. Batı Avrupa ve AB’nin desteğine sahiptir. Ukrayna’nın 1917-19 yıllarındaki akıbete uğramaması için bu desteğin artması gerekir.”
Ukrayna haritası, 1918
Çeviri: Dr. Ömer Aytek Kurmel
Cherkessia.net, 10 Eylül 2017
***
Unique 1919-1920 map of Ukraine exhibited in Prague
Rostyslav Khotyn, 2017/08/27
A unique map of Ukraine has been put on display in Prague as part of the exhibition on the history of Ukrainian, Russian and Belarusian immigration to interwar Czechoslovakia. Published almost 100 years ago, it depicts the Ukrainian liberation movement and Ukraine’s struggle to preserve its statehood during the Ukrainian People’s Republic (the UNR was declared on June 10, 1917). Czech experts assert that Ukraine’s attempts to build an independent state were not successful because of the lack of support from leading Western powers, and they advise Ukrainians not to forget this historic lesson in terms of Russia’s ongoing aggression in Eastern Ukraine.
The exhibition titled “The Refugee Experience: The Fate of Refugees from the Territory of the Former Russian Empire in Interwar Czechoslovakia” recently opened at the Hvězda Pavilion, a picturesque park located on the outskirts of Prague.
The exhibition shows the life of emigrants from Ukraine, Russia and Belarus who fled to Czechoslovakia in the interwar period.
The emigration movement in 1918 was predominantly political and triggered by several political upheavals – the rise and fall of the Ukrainian liberation movement in 1917-1921, the defeat of the Belarusian People’s Republic, and the unsuccessful advances of the Russian White Movement against the Bolsheviks.
Czechoslovakia was then a democratic state, and President Tomáš Masaryk opened the country’s doors to political immigrants. These diaspora groups grew and flourished as various clubs, cultural and scientific institutions were created. A total of two million people, fleeing from Bolshevik persecution and the wars, left the former territories of the Russian Empire and settled in different European countries.
“In the early 1920s, the young Czech state helped many immigrants from the former Russian Empire, and also supported each diaspora’s educational institutions. Ukrainian immigration was very strong in Czechoslovakia, and some institutions moved here from Vienna – for example, the Ukrainian Free University.” says the curator of the exhibition, Jakub Hauser.
UKRAINE ON FIRE
A unique and very rare map of Ukraine is displayed at the exhibition. It shows Ukraine’s struggle to preserve its statehood during the UNR period and the voracious appetites of Ukraine’s neighbours.
“At the turn of 1920, many European countries were finally at peace, but not Ukraine. Look at the ironic title of the map – “World Peace in Ukraine!” – suggesting that although peace reigned in many European countries after the First World War, this was far from true in Ukraine. The situation in Ukraine contrasted greatly with Czechoslovakia’s, which had already managed to rebuild a young state. But, Ukraine was on fire, and the Ukrainian state managed to stay afloat for only a very short period of time.” says Hauser.
The map shows Bolsheviks encroaching on Ukrainian territories from the north, the White Guards advancing from the east as flames devour the country.
“On the map, we can see both the Bolsheviks and the White Guards under the Tsar’s flag fighting against Ukraine. It’s interesting that the Bolsheviks and the White Guards fought against each other, but they united their forces to fight against Ukraine – Ukraine was in a very difficult situation then!” explains Hauser.
The map shows Ukraine’s neighbours in the west and the southwest – Romanian and Polish soldiers – also eyeing Ukrainian territories.
THE HISTORY OF THE MAP
The map was published in Vienna by Christoph Reisser and Sons almost a hundred years ago, either in 1919 or in 1920. The artist is called “Verte”, and the map was obviously created in Vienna, because next to his signature in the lower right corner is the inscription “Wien”. The author of the map – that is, the author of the concept – is Y. Hasenko. The map is stored in the Slavic Library in Prague.
Yuriy Hasenko was a political and cultural figure in the UNR. He was also personal Adjutant General Secretary of Military Affairs to Symon Peytliura (Ukrainian statesman, politician and nationalist leader who led Ukraine’s struggle for independence following the Russian Revolution of 1917 (1918–1921)-Ed) and member of the Ukrainian Central Council delegation at the peace talks in Brest.
Hasenko was also a special envoy of the UNR Ministry of Foreign Affairs, assigned to various diplomatic missions in Austria, Germany, Italy, Switzerland, etc. Therefore, he was well versed in politics and the complicated situation that surrounded Ukraine in those difficult years.
Hasenko worked at the UNR Embassy in Romania, also lived in Czechoslovakia and Germany, and finally moved to France, where he died in the early 1930s.
“The map illustrates the tragic history of Ukraine in those days. But, it speaks to us in another way… referring to the current situation in Ukraine. Because of various imperialist aspirations of other countries, Ukraine was unable to maintain an independent state.” says Hauser.
TODAY’S SIGNIFICANCE
The map also reflects the current situation in Ukraine where Russian forces have occupied Ukrainian territories for well over three years.
There are also certain parties and politicians in neighbouring western countries that have announced their plans to return specific Ukrainian regions under their control, or demanded autonomy for territories inhabited by close ethnic communities.
“Of course, it’s very difficult to compare the situation that existed 100 years ago with the present one. For example, relations between Ukraine and Poland at that time were much more complicated than today. But, if we look at Russia’s current aggression against Ukraine, then in some respects, history is being repeated.” says Hauser.
Professor Jiri Pehe of Columbia University (USA) points out that the key reason for Ukraine’s failure to maintain its statehood 100 years ago was the lack of support from all the leading Western powers.
“Western support is very important. Unlike the countries that were part of the Austro-Hungarian Empire and had some autonomy, Ukraine had nothing under the Russian Empire and therefore, wasn’t prepared to assume statehood at that time.” says Pehe.
Although there were many reasons for the defeat of the Ukrainian liberation movement 100 years ago, such as the lack of unity among Ukrainians or a strong focus on leftist social demands, less attention devoted to statehood itself, the absence of a powerful army during the UNR period, Professor Pehe points to the external factor as the most important catalyst in the ensuing events.
“These are lessons from past history, which are very relevant today! If a country wants to succeed and be independent, it must build strong alliances with leading world powers, as well as with its neighbours. If a country doesn’t have any support from powerful allies, then its independence may be threatened.” says Pehe.
“Ukraine is in a different situation than 100 years ago because, despite Russia’s pressure, Ukraine has the support of Western Europe and the EU. In my opinion, this support and assistance should be stronger so that present-day Ukraine doesn’t suffer the same fate as Ukraine in 1917-1919.” concludes Professor Pehe.
Bu haber toplam 2845 defa okundu.
SEMİH AKGÜN
Kozaklar'ın, işgal, soykırım ve sürgün sırasında gösterdikleri yararlılıkları sebebiyle Çerkesya'nın, Ukrayna toprakları içinde gösterilmelerini normal karşılamak gerek.11 Eylül 2017 Pazartesi Saat 08:55