Nitel ve nicel anlamlı sözcükler konusu Öss ve Oks’de işlenen konulardandır. Bu konu da soyut ve somut anlam konusu gibi karışması muhtemel konulardandır.
Bu yazımızda nicel anlamın ve nitel anlamın ne olduğu, birbirinden ayırt edilmesi için nelerden yararlanılacağını anlatmaya çalışarak ayrıca örneklerle de konuyu pekiştirmeye çalışacağız. İlk olarak nitelin ve nicelin tanımını yapmakla başlayalım.
Nitel anlam: Ölçülemeyen, sayılamayan, miktarı tespit edilemeyen sözcüklere nitel anlamlı sözcükler denir. Örnek olarak kötü gün, mutlu adam, neşeli çocuk, garip durum gibi örnekler verebiliriz.
Nicel anlam: Ölçülebilen, sayılabilen, miktarı tespit edilebilen, azlığı ya da çokluğu belirlenebilen sözcüklere nicel anlamlı sözcükler adı verilir. Örnek olarak İri taş, büyük masa, taze et, küçük kavanoz, temiz yol gibi örnekler verilebilir.
Büyük bir balık yakalama umudumuz var bugün. (Büyük sözcüğü nicel anlamda kullanılmış bir sözcüktür)
Ayşe hanım çocuğunu oldukça terbiyeli yetiştirmiş. (Terbiye sözcüğü nitel anlamda kullanılmış bir sözcüktür)