... konulu sunumlar: "Bölgesel Ekonomik Bütünleşmeler"— Sunum transkripti:
1Bölgesel Ekonomik Bütünleşmeler Doç. Dr. Atilla SANDIKLI
2AMAÇLARBu üniteyi tamamladıktan sonra;Latin Amerika Entegrasyon Birliği ve Güney Ortak Pazarı’nı tanımlayabilecek, (ALADİ)Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması’nı anlayabilecek, (NAFTA)Avrupa Serbest Ticaret Birliği’ni tanımlayarak faaliyetlerini açıklayabilecek, (EFTA)
3AMAÇLARBu üniteyi tamamladıktan sonra;Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Örgütü ve Avrasya Ekonomik Topluluğu’nu tanımlayacak, (APEC)Körfez İşbirliği Konseyi’ni öğrenecek,Afrika Birliği Örgütü’nü tanımlayarak faaliyetlerini açıklayabilecek bilgi ve becerilere sahip olabileceksiniz.
4ANAHTAR KAVRAMLAR Afrika Birliği And Ülkeleri Asuncion Anlaşması Bogor HedefleriEkonomik EntegrasyonGümrük BirliğiMontevideo AnlaşmasıOrtak ÜyelikOsaka Eylem AjandasıParasal BirlikSerbest Ticaret Alanı
5Latin Amerika Entegrasyon Birliği (ALANDİ) Arjantin, Bolivya, Brezilya, Şili, Kolombiya, Ekvator, Meksika, Paraguay, Peru, Uruguay ve Venezuela’dan oluşan on bir üyeli Latin Amerika Entegrasyon Birliği (Latin American Integration Association: ALADİ/ LAIA),1980’de imzalanıp, 1981 yılında yürürlüğe giren Montevideo Anlaşması ile üye ülkeler arasında ekonomik işbirliğinin sağlanması amacıyla kuruldu.
6Latin Amerika Entegrasyon Birliği (ALANDI) Bu yönde daha önce atılmış ancak başarısız bir adım olan LAFTA’nın yerini aldı. (LAFTA: Latin Amerika Serbest Ticaret Alanı)ALADI, çok taraflılığı destekleyen bir anlayışla üye ülkelere katı kurallar koymadan serbest ticaret süreçlerine katılma olanağı tanıdı.Bu çerçevede ortak Pazar oluşturulması ise uzun vadede gerçekleştirilebilecek bir amaç olarak korunmaktadır.
7Latin Amerika Entegrasyon Birliği (ALANDI) Kurumsal YapısıDışişleri Bakanları KonseyiDeğerlendirme ve Uyum KonferansıTemsilciler KomitesiGenel Sekreterlik
8LAFTA üyelerinin ALADI’yi kurma nedenleri nelerdir? ALADI, Latin Amerika’da bir ortak pazar oluşturulmasını amaçlayan ve 1960 yılında kurulan Latin Amerika Serbest Ticaret Birliği’nin (LAFTA) yerini alan bir örgüttür.LAFTA çerçevesi, fazla ilerleme sağlanmasına olanak tanımamıştır.ALADI ise bu deneyimin ardından daha esnek bir yapı olarak düşünüldü.
9LAFTA üyelerinin ALADI’yi kurma nedenleri nelerdir? Buna göre, örgüt serbest ticareti destekleyecek sınırlı bir role sahip olacak, ortak pazar için ise bir zaman çizelgesi düşünülmeyecekti.Bu doğrultuda üyeler, 1984’te, Bölgesel Gümrük Tercihi çerçevesini benimsediler ve bunu 1987 ve 1990’da genişlettiler.
10ALADI, hangi açılardan öncülü LAFTA’dan daha esnek bir yapıdır? ALADI ile Latin Amerika’daki bütünleşme çabalarına, üye ülkelere ticaret, tarifeler ve teknolojik işbirliği alanlarında hareket serbestisi tanıyan bir perspektif getirildi.ALADI’ye üye ülkelerin, kendi aralarında kısmi anlaşmalar imzalayabilmelerine olanak sağlandı.
11ALADI, hangi açılardan öncülü LAFTA’dan daha esnek bir yapıdır? Ayrıca üye ülkelerle üye olmayan ülkeler arasında, örgütün diğer ülkelerine imtiyazlar verilmeksizin antlaşmalar yapılabilmesi de mümkün kılındı.ALADI’nin LAFTA’dan farklı bir diğer özelliği, üye ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre, aşamalı olarak bu bütünleşmeye katılmalarına olanak tanımasıdır.
12ALADI, hangi açılardan öncülü LAFTA’dan daha esnek bir yapıdır? ALADI’yi kuran antlaşma, oldukça esnek bir biçimde, katılmak isteyen ülkelere katı kurallar koymadan örgüte üyelik olanağı sağlamıştır.
13Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR) Güney ortak pazarı, MERCOSUR ise ALADI’nin bazı üye ülkelerin kendi aralarında daha ileri ekonomik işbirliği kurabilmeleri ilkesi doğrultusunda,öncelikle Brezilya ve Arjantin’in 1986 imzaladıkları ticaret protokolünün ardından, 26 Mart 1991’de Uruguay ve Paraguay’ın da katılımıyla imzalan bir anlaşmayla kuruldu.
14Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR) Örgütün ortak üyeleri; Bolivya, Şili, Kolombiya, Ekvator ve Peru1994’te Ouro Preto Antlaşması’yla örgüt daha geniş bir uluslararası kimliğe kavuşturuldu ve bir gümrük birliği olarak resmîleştirildi.Bugün MERCOSUR, AB ve NAFTA’dan sonra dünyanın üçüncü büyük ortak pazarıdır ve önemli hedeflere sahiptir.
15Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR) Kurumsal YapısıOrtak Pazar Konseyi (Dışişleri ve ekonomi bakanları)Ortak Pazar Grubu (Uygulama ve üye ülkelerin politikalara uyup uymadığını izler)Genel Sekreterlik (Montevideo Uruguay)
16MERCOSUR’un Avrupa bütünleşmesine benzeyen hedefleri nelerdir? Bir ortak pazar olarak MERCOSUR’un da amacı başta bölge içi gümrük tarifelerinin kaldırılması ve mal, hizmet ve sermayenin serbestçe dolaşımının sağlanmasıdır.Ticaretin giderek serbestleşmesi ile üyeler arasında diğer ekonomi politikalarının da uyumlulaştırılması hedeflenmiştir.
17MERCOSUR’un Avrupa bütünleşmesine benzeyen hedefleri nelerdir? İçeride ticaret serbestisi dışarıda da ortak gümrük tarifesi amaçlarının yanı sıra MERCOSUR’un AB’den etkilenilerek tasarlandığını gösteren birçok başka hedef telaffuz edilmiştir.Bunların içinde bütünleşme içinde ortak bir kimlik kartı kullanılması, vize ayrıcalıkları, çatışma çözümü mekanizmaları ve son aşamada da örgüt içinde mal, sermaye ve insan hareketliliğinin tam bir serbestiye ulaştırılması gibi siyasal ve kültürel hedefler vardır.
18NAFTA’nın ortaya çıkmasını sağlayan temel nedenler nelerdir? 1980’lerde başlayan ve tüm dünyaya yayılan neo-liberal dalga ile bu bağlamda gelişen ekonomik işbirliği ve entegrasyon fikri ABD’yi de etkilemişti.Bu çerçevede, ABD Kuzey Amerika bölgesinde bir ekonomik işbirliği alanı yaratmak için harekete geçti.
19NAFTA’nın ortaya çıkmasını sağlayan temel nedenler nelerdir? ABD Kanada’yla böylesine önemli bir ekonomik işbirliği anlaşması imzaladıysa da Kanada pazarı yeteri kadar büyük olmadığından, ABD kamuoyunda serbest ticaret alanının genişletilmesi yönünde görüşler dile getirildi.
20NAFTA’nın ortaya çıkmasını sağlayan temel nedenler nelerdir? Özellikle AET ve APEC gibi büyük ekonomik işbirliği örgütlerine karşı rekabet gücünün kaybedilmemesi için bu şarttı.Bu çerçevede, işbirliğinin çerçevesi genişletildi ve Meksika da entegrasyona dahil edildi.
21Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) Taraf devletlerarasında görüşme süreci, 1992’de bir anlaşma metninde mutabık kalınması ve söz konusu metnin 1992 yılı Ağustos ayında imzalanmasıyla sonuçlandı.Ülkelerin yetkili organlarınca onaylanan anlaşma, 1 Ocak ’te yürürlüğe girdi ve dünyanın en büyük ekonomik işbirliği alanlarından biri hayatiyet kazandı.
22Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) NAFTA, taraf üç ülke ABD, Kanada ve Meksika arasında belirli malların ve hizmetlerin serbest dolaşımının sağlanması amacıyla tarife ve tarife dışı düzenlemelerin 15 yıl içerisinde ortadan kaldırılmasına dayanan bir anlaşmadır.NAFTA belirli mal ve hizmet alanlarında bir serbest ticaret alanı yaratan kısıtlı bir ekonomik entegrasyondur.
23Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) Üstelik, NAFTA bir gümrük birliği düzenlemesi de getirmemektedir.Taraf ülkeler üçüncü ülkelere karşı kendi belirledikleri gümrük tarifelerini uygulamakta serbesttir.
24Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) Anlaşma çok gevşek bir ekonomik entegrasyon modeline dayandığından, doğal olarak uluslar üstü hiçbir kurum ya da mekanizma da oluşturulmamıştır.Bunun da ötesinde, anlaşma çerçevesinde önemli bir bürokratik yapı da kurulmamıştır.
25Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) Bu organlardan birincisi, anlaşmanın maddesi çerçevesinde oluşturulan “Serbest Ticaret Komisyonu” dur.Komisyonda taraf devletler bakan seviyesinde temsil edilmektedirler.
26Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) Kararlar - komisyon aksi yönde bir karar almadıysa oy birliğiyle alınmaktadır.Yılda düzenli olarak en az bir kere toplanan komisyonda, taraf devletlerin temsilcileri dönüşümlü olarak başkanlık yapmaktadırlar.
27Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) Komisyonun temel görevleriantlaşmanın uygulanmasını denetlemek,taraf devletlerarasında çıkabilecek anlaşmazlıkları çözmek,kurulabilecek komiteleri ve çalışma gruplarını idare etmek veanlaşmanın uygulanmasıyla ilgili etkide bulunabilecek diğer hususları gözden geçirmektir.
28Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) İkinci organ ise anlaşmanın maddesi doğrultusunda oluşturulan sekretaryadır.Sekretarya, anlaşmaya taraf üç ülkede oluşturulan ulusal sekretaryaların birleşiminden oluşmaktadır.Çalışanlar hükûmetler tarafından atanmakta ve masrafları gene sekretaryanın bulunduğu hükûmetler tarafından karşılanmaktadır.Sekretaryanın temel görevi ise ulusal endüstriler ya da hükûmetler arasındaki ticari anlaşmazlıkları zamanında ve yansız bir biçimde çözmektir.
29Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) EFTA, AET’yi kuran 1957 tarihli Roma Antlaşması’na katılmayan başta İngiltere olmak üzere, diğer Avrupa ülkelerinin, uluslararası ekonomik işbirliği çabalarının başarılı sonuçlar verdiğini görerek,farklı ilkelere de dayansa Avrupa’da yeni bir uluslararası işbirliği platformu kurulması girişimlerinin bir sonucudur.
30Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) Bu düşünce çerçevesinde hareket eden ülkeler, 1960’ta Avrupa Serbest Ticaret Birliği (European Free Trade Association: EFTA)’ni oluşturdular.Örgütün kurucu üyeleri, İngiltere, Avusturya, Danimarka, İsveç, İsviçre, Norveç ve Portekiz’di. Örgüte daha sonra ’te İzlanda, 1986’da Finlandiya ve 1991’de Lihtenştayn üye oldu.
31Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) EFTA’nın temel fonksiyonu, üye ülkeler arasındaki ticareti serbestleştirerek rekabeti sağlamaktır.AET’den farklı olarak serbestleştirme hizmet ve sermaye alanlarını içermediği gibi tarımsal mallar da kapsamda yer almamaktadır.
32EFTA’nın AET’den farkları nelerdir? EFTA’nın temel fonksiyonu, üye ülkeler arasındaki ticareti serbestleştirerek rekabeti sağlamaktır.AET’den farklı olarak serbestleştirme hizmet ve sermaye alanlarını içermediği gibi tarımsal mallar da bu kapsamda yer almamaktadır.
33EFTA’nın AET’den farkları nelerdir? Bu çerçevede, EFTA’nın bir gümrük birliği olarak üçüncü taraflara karşı ortak ticaret politikası izlemek, ekonomi politikalarının eşgüdümünün sağlanması gibi bir hedefi bulunmamaktadır.
34Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) İngiltere’nin üstelik EFTA üyesi olan Danimarka’yla birlikte AET’ye üye olarak 1973’te örgütten ayrılması sonucunda, EFTA’nın AET karşısında erime süreci başlamıştır.1986’da kurucu üyelerden Portekiz de EFTA’dan ayrılarak AET’ye katıldı.1995’te Finlandiya, İsveç ve Avusturya’nın da EFTA’dan ayrılarak AB’ye katılmasıyla örgüt önemini çok büyük oranda kaybetti.
35Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) Bütün bu gelişmelere rağmen, 1980’lerde EFTA ile AET arasında başlayan ortak bir Avrupa ekonomik alanı yaratma yönündeki görüşmelerin,1 Temmuz 1994’te imzalanan Avrupa Ekonomik Alanı Antlaşması’yla sonuçlandırılması, söz konusu antlaşmaya taraf olmayan İsviçre dışındaki EFTA ülkelerinin AB’ye farklı bir biçimde de olsa bağlanmasına sebebiyet verdi.
36Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) Kurumsal YapısıKonsey (Dışişleri Bakanları)KomitelerDanışma KomitesiSekreteryaGözetim OtoritesiMahkeme
371980’lerde Asya-Pasifik bölgesinde ekonomik bir bütünleşme fikrinin güçlenmesini sağlayan gelişmeler nelerdir?1970’lerin sonlarından itibaren Asya-Pasifik bölgesinde, bölgesel işbirliğini daha da genişletmek,sadece Uzak Doğu’yu değil tüm Pasifik bölgesini içine alan daha geniş bir örgütlenmenin sağlanması fikirleri dile getirilmeye başlanmış, 1980’lerde bu yöndeki girişimler daha da artmıştır.
381980’lerde Asya-Pasifik bölgesinde ekonomik bir bütünleşme fikrinin güçlenmesini sağlayan gelişmeler nelerdir?Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Örgütü (Asia-Pasific Economic Cooperation: APEC)’nün kurulması işte böyle bir düşünsel hazırlığın sonucunda gerçekleşti.1980’lerde dünya ekonomisinde yaşanan büyük sıçrama bölge ülkelerinin ekonomik alanda işbirliğini geliştirme yönündeki isteklerini arttırdı.
39Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Örgütü (APEC) APEC, 1980’lerde, Uzak Doğu’yla beraber, tüm Pasifik bölgesini içine alan daha geniş bir örgütlenmenin sağlanması yönündeki girişimlerin bir sonucu olarak, 12 Asya-Pasifik ülkesi tarafından 1989’da kuruldu.ABD, Avusturya, Brunei, kanada, Endonezya, Japonya, Güney Kore, Malezya, Yeni Zellanda, Filipinler, Singapur, Tayland, 1991 Çin, Honkong, Tayvan, 1993 Meksika, Papua Yeni Gine, 1998 Peru, Rusya, Vietnem.
40Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Örgütü (APEC) Dünya üzerinde neo-liberal politikaların güç kazanması, bölge ülkelerinin neo-liberal dışa açık ekonomi modelini benimsemeleri ve kalkınmalarını ihracata dayandıran bir ekonomik anlayışa sahip olmaları,Avrupa Birliği gibi bir uluslararası entegrasyon modelinin başarısı ve giderek uluslar üstü bir yapıya dönüşmesi, bölge ülkelerini bu konuda cesaretlendiren olgulardır.
41Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Örgütü (APEC) APEC, kendisini dışarıya kapatan bir ticari blok olarak değil,Dünya Ticaret Örgütü gibi platformları destekleyen, uluslararası ticaretin serbestleşmesine katkıda bulunan bir düşünce çerçevesinde faaliyetlerini sürdürmektedir.
42Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Örgütü (APEC) Bogor HedefleriTicaretin ve yatırımın serbestleştirilmesiİktisadi ve ticari faaliyetlerin kolaylaştırılmasıEkonomik ve teknik işbirliği2020 yılında Serbest Ticaret ve Yatırım Alanı haline gelmeyi hedeflemektedir.
43Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Örgütü (APEC) Kurumsal YapısıLiderler ZirvesiBakanlar ToplantılarıTicaret ve Yatırım KomitesiÜst Düzey Yetkililer Ekonomik ve Teknik İşbirliği İcra KomitesiBütçe ve Yönetim Komitesiİş Dünyası Tavsiye Konsülü
441980’lerde Asya-Pasifik bölgesinde ekonomik bir bütünleşme fikrinin güçlenmesini sağlayan gelişmeler nelerdir?Dünya üzerinde neo-liberal politikaların güç kazanması, bölge ülkelerinin neo-liberal dışa açık ekonomi modelini benimsemeleri ve kalkınmalarını ihracata dayandıran bir ekonomik anlayışa sahip olmaları,Avrupa Birliği gibi bir uluslararası entegrasyon modelinin başarısı ve giderek ulus üstü bir yapıya dönüşmesi, bölge ülkelerini bu konuda cesaretlendiren olgular olarak önemlidir.
45Avrasya Ekonomik Topluluğu’nu kuran ülkelerin temel amaçları nelerdir? Sovyetler Birliği’nin yıkılmasından sonra, eski Sovyet ülkeleri Bağımsız Devletler Topluluğu çatısı altında işbirliğini sürdürme kararı aldıysalar da bu yöndeki girişim istenilen sonuçları vermedi.Eski Sovyet ülkelerinin bazıları Rusya Federasyonu’yla siyasi ve ekonomik ilişkilerini geliştirmeye sıcak bakmazken bazı ülkeler ise Rusya Federasyonu ile çok daha yakın bağlar kurmak istemekteydiler.
46Avrasya Ekonomik Topluluğu’nu kuran ülkelerin temel amaçları nelerdir? Bu çerçevede, Rusya Federasyonu ile Sovyetler Birliği’ni oluşturan diğer ülkeler arasında yeni işbirliği olanakları sağlayacak bir örgütlenme fikri, 1990’ların ortalarından itibaren ortaya çıkmaya başladı.Avrasya Ekonomik Topluluğu (Euroasian Economic Community: EuroAsEc) bu fikir çerçevesinde ortaya çıkan örgütlerden biri oldu.
47Avrasya Ekonomik Topluluğu’nu kuran ülkelerin temel amaçları nelerdir? Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Belarus; Rusya Federasyonu ile siyasi ve ekonomik ilişkilerini güçlendirmek amacıyla yeni örgütlenme içinde yer almak isteyen ülkeler olarak bu hareketin içinde yer aldılar.
48Avrasya Ekonomik Topluluğu’nu kuran ülkelerin temel amaçları nelerdir? Bu ülkelerin amacı Sovyetler Birliği’nin yıkılmasından sonra karşı karşıya kaldıkları büyük ekonomik sorunları aşabilmek veRusya ile yakın işbirliğinin kendilerine sağlayacağını düşündükleri siyasal ve askerî avantajları da kullanabilmekti.
49Avrasya Ekonomik Topluluğu’nu kuran ülkelerin temel amaçları nelerdir? Avrasya Ekonomik Topluluğu, her ne kadar ekonomik bir örgüt olarak ortaya çıktıysa da üyelerine kolektif bir güvenlik sağlayan siyasal ve askerî bir bağlama da oturmaktaydı.
50Avrasya Ekonomik Topluluğu Avrasya Ekonomik Topluluğu ise Soğuk Savaş’ın sona erişinin ardından,Rusya Federasyonu ile Sovyetler Birliği’ni oluşturan diğer ülkeler arasında yeni işbirliği olanakları sağlayacak bir örgütlenme fikrinin,1990’ların ortalarından itibaren gelişmesi ile ortaya çıktı.
51Avrasya Ekonomik Topluluğu Rusya Federasyonu, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan siyasi ve ekonomik ilişkilerini güçlendirmek amacıyla, bu hareketin içinde yer aldılar. ( 2006’da Özbekistan üye olmuştur)Bu ülkelerin amacı Sovyetler Birliği’nin yıkılmasından sonra karşı karşıya kaldıkları büyük ekonomik sorunları aşabilmek ve Rusya ile yakın işbirliğinin kendilerine sağlayacağını düşündükleri siyasal ve askerî avantajları da kullanabilmekti.
52Avrasya Ekonomik Topluluğu Avrasya Ekonomik Topluluğu’nun kurulma süreci, 6 Ocak ’te Rusya ile Belarus arasında imzalanan Gümrük Birliği Anlaşması’yla başlamaktadır.
53Avrasya Ekonomik Topluluğu Anlaşma, “tüm engellerin ortadan kaldırılmasıyla katılımcı ülkelerin arasında malların serbestçe dolaşımının sağlanması”,“üçüncü ülkelere karşı ortak gümrük politikası izlenmesi” ve“serbest piyasa ekonomisi ilkeleri ile ortak mevzuat çerçevesinde aynı tip düzenleme mekanizmalarının oluşturulması”na dayanmaktaydı.
54Avrasya Ekonomik Topluluğu Avrasya Ekonomik Topluluğu, her ne kadar ekonomik bir örgüt olarak ortaya çıktıysa da üyelerine kolektif bir güvenlik sağlayan siyasal ve askerî bir bağlama da oturmaktaydı.
55Avrasya Ekonomik Topluluğu Kurumsal YapısıDevletlerarası Konsül (Devlet ve Hükümet Başkanları)Entegrasyon Komitesi ve Sürekli Temsilciler KomisyonuSekretaryaParlamentolar arası AsambleTopluluk Mahkemesi
56Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Üyeleri; Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Suudi Arabistan Krallığı, Umman Sultanlığı, Katar ve Kuveyt’tir.Körfez İşbirliği Konseyi kurucu antlaşmasının 4. maddesi, örgütün amacını, altı üye devletin arasında tüm alanlarda koordinasyon ve bütünleşmenin sağlanması olarak tanımlamıştır.
57Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Yine aynı maddeye göre, üye devletlerin vatandaşları arasında işbirliği, ilişki ve bağların güçlendirilmesi;ekonomi, finans, ticaret, gümrük uygulamaları, turizm, yönetim gibi alanlarda benzer ve uyumlu düzenlemeler oluşturulması;
58Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) endüstri, madencilik, tarım, su ve hayvan kaynakları gibi alanlarda bilimsel ve teknolojik ilerlemenin desteklenmesi;bilimsel araştırma merkezlerinin, ortak girişimlerin kurulması veözel sektörde de işbirliğinin sağlanması temel amaçlardandır.
59Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Ekonomik işbirliği, Yüksek Konsey’in Aralık tarihli yıllık toplantısında, 1 Ocak 2003’ten itibaren yürürlüğe girmek üzere bir gümrük birliği kurulması aşamasına taşınmıştır.Birlik içinde tüm tarife ve tarife dışı engellerin kaldırılması ve üçüncü ülkelere karşı ortak bir gümrük tarifesinin uygulanmasının yanı sıra, üye ülkeler arasında bir ortak pazarın kurulması da anlaşmada yer almıştır.
60Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) KİK’in en önemli ticaret ortakları sırasıyla AB, Japonya ve ABD’dir.En çok ihracat yaptıkları ülkeler Japonya, Kore, Çin, Singapur ve Tayland ikenithalat ortaklarının başında AB ve ABD gelmektedir.
61Körfez İşbirliği Örgütü kurucu antlaşmasında İslami ilkelere ne tür göndermeler yapılmaktadır? KİK kurucu antlaşması, üye devletlerin dinî ve kültürel yakınlığına da atıfta bulunan bir anlaşmadır.Buna göre üye ülkeler, İslam kurallarına dayanan benzer sistemlere, ortak özelliklere ve özel ilişkilere sahiptirler.
62Körfez İşbirliği Örgütü kurucu antlaşmasında İslami ilkelere ne tür göndermeler yapılmaktadır? Vatandaşları arasında güçlü kardeşlik bağı olan bu devletler, aslında tek bir ortak amaca sahiptirler; o da Arap ulusunun bir şekilde gerçekleştirilmesi gereken bölgesel birliğidir.Bu nedenle anlaşmaya göre, bu örgüt zaten var olan ve gelişen bir birlik gerçeğinin kurumsallaşmasını yansıtmaktadır.
63Körfez İşbirliği Örgütü kurucu antlaşmasında İslami ilkelere ne tür göndermeler yapılmaktadır? Aynı zamanda da modern dünyadaki ekonomik gelişme baskıları ve güvenlik ihtiyacının bir gereği olarak ortaya çıkmıştır.
65Afrika Birliği ÖrgütüAfrika Birliği Örgütü ilk olarak 25 Mayıs 1963’te, otuz iki bağımsız Afrika devletinin devlet ve hükûmet başkanları tarafından Addis Ababa’da kurulmuştur.Bu yapının Afrika Birliği’ne dönüşme süreci ise örgüt üyesi devlet ve hükûmet başkanlarının 9 Eylül 1999’da Sirte’de yayımladıkları bir deklarasyonla başlamıştır.
66Afrika Birliği Örgütü2002 Durban Zirvesi’nde, Afrika Birliği’nin 1. Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi toplanarak resmen Afrika Birliği kurulmuş oldu.Sonuç olarak Afrika Birliği, 1963’te kurulan Afrika Birliği Örgütü ve 1994’te kurulmuş olan Afrika Ekonomik Topluluğu’nu da içine alan uluslararası bir örgüt olarak ortaya çıktı.
67Afrika Birliği ÖrgütüKurucu Antlaşmaya göre Birliğin vizyonu, Afrika’yı, bütünleşmiş, zenginleşmiş ve barış içinde yaşayan, kendi toplumları tarafından yönetilen ve küresel alanda dinamik bir güç olarak kendi kendini temsil eden bir seviyeye çıkarmaktır.Afrika Birliği, AB benzeri bir yapılanmayı amaçlamıştır. Ekonomik bütünleşmenin ardından siyasal bütünleşme hedeflenmektedir.
68Afrika Birliği ÖrgütüBirlik, güvenlik alanında da işbirliği mekanizmaları oluşturmuştur.Gerektiğinde üye ülkelerdeki iç çatışmaların durdurulmasında Birliğin müdahale hakkı vardır.İç savaşlar, Afrika’daki siyasal sorunların başında gelmektedir ve kıtadaki ekonomik bütünleşme çabalarının önünde önemli bir engel oluşturmaktadır.
69Afrika Birliği ÖrgütüSerbest ticaret, gümrük birliği, ortak pazar, ortak bir merkez bankası ve ortak para birimi ekonomik ve parasal birliğin aşamaları olarak benimsenmiştir.Sonuç olarak Afrika Birliği’nin nihai amacının tek para, tek ordu ve tek devlet olduğu söylenebilir.
70Afrika Birliği’nin Avrupa Birliği benzeri bir yapıya doğru geliştirilmek istendiğinin göstergeleri nelerdir?Birliğin kurucu anlaşması sürekli olarak siyasal birliğin son hedef olduğu vurgularına yer vermektedir.Antlaşmaya göre, Afrika’nın küresel bir aktör olabilmesi için siyasal ve sosyo-ekonomik bütünleşmesinin hızlanması şarttır.
71Afrika Birliği’nin Avrupa Birliği benzeri bir yapıya doğru geliştirilmek istendiğinin göstergeleri nelerdir?Kıtanın çıkarlarını ilgilendiren temel konularda ortak pozisyon alınması dış ilişkiler açısından vurgulanırken; kıtanın içinde de demokratik ilkelerin ve kurumların, kitlesel katılımın ve iyi yönetişimin yerleştirilmesi bu küresel konumun bir gereği olarak sunulmaktadır.
72Afrika Birliği’nin Avrupa Birliği benzeri bir yapıya doğru geliştirilmek istendiğinin göstergeleri nelerdir?Ekonomik bütünleşmenin ardından siyasal bütünleşme hedeflenmektedir.Birlik, güvenlik alanında da işbirliği mekanizmaları oluşturmuştur.Gerektiğinde üye ülkelerdeki iç çatışmaların durdurulmasında Birliğin müdahale hakkı vardır.
73Afrika Birliği’nin Avrupa Birliği benzeri bir yapıya doğru geliştirilmek istendiğinin göstergeleri nelerdir?Serbest ticaret, gümrük birliği, ortak pazar, ortak bir merkez bankası ve ortak para birimi ekonomik ve parasal birliğin aşamaları olarak benimsenmiştir.Örgütün kurumsal yapısına bakıldığında da önemli benzerlikler vardır.Afrika Birliği’nin organları AB organlarının adeta tamamen uyarlanması ile oluşturulmuştur.
74Afrika Birliği’nin Avrupa Birliği benzeri bir yapıya doğru geliştirilmek istendiğinin göstergeleri nelerdir?En önemli organlar, Genel Kurul, Bakanlar Konseyi, Komisyon, Sürekli Temsilciler Komitesi, Barış ve Güvenlik Konseyi, Pan-Afrika Parlamentosu, Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Konsey, Adalet Divanı ve Özel Teknik Komitelerdir.
75Afrika Birliği’nin Avrupa Birliği benzeri bir yapıya doğru geliştirilmek istendiğinin göstergeleri nelerdir?Finansal yapılar ise Afrika Merkez Bankası, Afrika Parasal Fonu ve Afrika Yatırım Bankası’dır.Sonuç olarak Afrika Birliği’nin nihai amacının AB’de olduğu gibi tek para, tek ordu ve tek devlet olduğu söylenebilir.
76KISA BİLGİLERALADI içinde ekonomik düzeylerine göre üye ülkeler üçe ayrılmıştır. Brezilya, Arjantin ve Meksika çok gelişmiş ülkeler; Şili, Kolombiya, Peru, Uruguay ve Venezüella orta gelişmişlikte ülkeler; Bolivya, Ekvator ve Paraguay ise az gelişmiş ülkeler olarak sınıflandırılmıştır.
77KISA BİLGİLERAnd Ülkeleri; Venezuela, Kolombiya, Ekvator, Peru, Bolivya, Arjantin ve Şili ülkelerinden oluşur.Örgütün kurucu üyeleri, İngiltere, Avusturya, Danimarka, İsveç, İsviçre, Norveç ve Portekiz’dir.Örgüte daha sonra 1970’de İzlanda, 1986’da Finlandiya ve ’de Lihtenştayn üye olmuştur.
78KISA BİLGİLERAvrupa Ekonomik Alanı, EFTA üyelerinin AB üyesi olmadan AB Tek Pazarı’ndan yararlanmalarını sağlamaktadır.Avrasya Ekonomik Topluluğu’na Belarus, Kazakistan, Kırgızistan, Rusya, Tacikistan ve Özbekistan üyedir.
79ULUSLARARASI ÖRGÜTLER 6. ÜNİTE Doç. Dr. Atilla SANDIKLI