16 Mart 2021’de Boris Johnson, İngiltere’nin 1968’de diğer 191 ülke ile birlikte imzaladığı “Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması”na olan bağlılığını sona erdireceğini duyurdu. Başbakan Johnson’ın Britanya’nın dünya sahnesinde bir kez daha egemen, saldırgan, emperyal bir güç olma planını özetlediği bu açıklama savunma ve güvenlik incelemesinin bir parçası olarak ifade edildi. Duyurunun en dikkat çeken yanı, İngiltere’nin ABD’den satın alacağı yeni nükleer savaş başlıklarıyla bu alandaki gücünü yüzde 40 artırarak, stokunu 180’den 240’a çıkaracak olmasıydı. Hiç kuşkusuz İran ve Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti ironiyi görecek. Emperyalist niyetin bu küstahça gösterisinde İngiltere ayrıca siber alan, denizcilik, kara, deniz ve uzay dahil beş askeri savunma sektörüne daha fazla yatırım yapacağını açıkladı. Bunun içinde, bir Ulusal Siber Kuvvet, ‘korucular’ adı verilen yeni özel kuvvetler birlikleri ve Whitehall’da bir “Terörle Mücadele Operasyonları ve Durum Merkezi”nin oluşturulması da yer alıyor. İncelemede ayrıca NATO’ya yapılacak katkının yüzde iki artırılması da yer alıyor.
Savunma ve güvenlik incelemesi, Britanya’nın artan emperyalist hırslarını daha da hızlandıracak olan üç parlamento tasarısıyla aynı zamanda geldi. Savunma ve güvenlik incelemesine paralel olarak, denizaşırı operasyonlar tasarısı da Lordlar Kamarası’na gönderiliyor. Bu tasarı, İngiliz ordusunu uluslararası hukukun güvence altına aldığı, işkence ve savaş suçlarına kadar uzanan kovuşturmalardan korumayı amaçlamaktadır. Tasarı bunu üç önlem getirerek yapıyor: kovuşturmaya karşı bir karine (iddialar ‘taciz edici’ olamaz), iddialara ilişkin beş yıllık zamanaşımı süresi ve başsavcının onayını gerektirmesi. Böylece tasarı, Britanya ordusunun yurtdışında çok daha büyük bir dokunulmazlık ile faaliyet göstermesine izin veriyor ve onu mahkemelere veya halka karşı daha az hesap verebilir kılıyor. Savunma ve güvenlik incelemesi ile denizaşırı operasyonlara ilişkin tasarı birlikte değerlendirildiğinde, Britanya’nın kendisini daha agresif biçimde gelecekteki çatışmalara hazırladığı görülüyor.
İçerde baskı
Gerçek çatışkı gün gibi açık: Hükümet, militarist genişlemesinin gerekçesi olarak Çin karşıtlığını ve Hint-Pasifik mücadelesi heyulasını harekete geçiriyor. Ancak yurtdışındaki emperyalist hırslar içerideki baskı ile el ele gider ya da Britanya’nın dürüst anti-emperyalistlerinin protestoları kitlelere yayılır. Muhafazakar hükümet, son 12 ayda, savunma ve güvenlik incelemesi ve denizaşırı operasyonlar tasarısına paralel biçimde, hükümete her türlü muhalefeti bastırmak için geniş kapsamlı iç yetkiler veren iki yeni acımasız polis yasası çıkardı. Bunlardan birincisi, Mart 2021’de resmen kraliyet onayı verilen Gizli İnsan İstihbarat Kaynakları Yasası’dır (Covert Human Intelligence Sources Act/CHIS Yasası). Bu yasa, esas itibariyle polise ve gizli servise, soruşturmalarda gerekirse suç işlemeleri için yasal koruma sağlamaktadır. Ayrıca reşit olmayanların gizli bir operasyonda kullanılmasını kabul eder ve ulusal güvenlik adına çocuk yetiştirme ve evlilik de dahil olmak üzere vatandaşlarla gizli ilişkiler sürdürmek için kolluk kuvvetlerine izin verir.
Bu yöntemler, İngiliz gizli servisi tarafından, denizaşırı operasyonlar yasasında olduğu gibi, solcu grupları istikrarsızlaştırmak için on yıllardır yaygın olarak kullanılıyor olsa da, şimdi artık güvenlik servislerinin insan haklarını ihlal etmek için yasal bir cezasızlık içinde hareket etmesine izin veriyor.
Şu anda tasarı aşamasında olan diğer korkutucu yasa – Avam Kamarasında ilk oylamadan çoktan geçirilmiş olsa da – polis, suç, ceza ve mahkemeler yasasıdır (veya kısaca polis ve suç yasası). Bazıları doğru bir şekilde, bu tasarının 2020’deki Black Lives Matters (BLM/Siyah Hayatı Değerlidir) protestolarına ve Extinction Rebellion’un (Yokoluşa İsyan) uzun vadeli eylemlerine doğrudan yanıt olduğunu öne sürdü. O aynı zamanda, İngilizlerin yaşam standardı düşmeye başladığında ve emperyalist savaşlar artarken, hükümeti gelecekteki muhalefetten koruma amacıyla tasarlanmış gibi görünüyor. Tasarıda dikkat çeken noktalardan biri, ‘sıkıntıya’ neden olan protestoların polis tarafından engellenebilmesi ve suçlu tarafa 10 yıl hapis cezası verilebilmesidir. Parlamento dışında megafon kullanılması kovuşturmaya uğrama riski taşırken, heykelleri tahrif edenler için de en fazla on yıl hapis cezası öneriliyor. Sonuç olarak tasarı, iktidardaki hükümete, herhangi bir tehdit oluşturmasa bile, grevler de dahil olmak üzere barışçıl protestoları yasaklama hakkı veriyor.
Sarah Everard cinayetinin (Londra’da Sarah Everard adlı kadının görevli bir polis tarafından kaçırılması ve öldürülmesi olayı-çn) ardından hükümet, cinsel suçluları yakalamak için barlara ve gece kulüplerine sivil polis/gizli polislerin sokulmasını da önerdi. Bu korkunç suçu işlediği iddia edilenin bir polis memuru (PC Wayne Couzens) olduğunu unutmamak gerekir, ayrıca gizli polis artık CHIS Yasası sayesinde cinsel suçlara karşı göreceli bir cezasızlıkla hareket edebiliyor. Sonuç olarak bu tasarı sadece halka yönelik tehdidi artırmakta.
Ayrıca yasa tasarısı, polisin “özel mülke izinsiz girenleri” dışarı atma, araçlarına/evlerine el koyma ve onları söz konusu topraklardan bir yıla kadar men etme yetkilerini güçlendirerek, Çingene, Roman ve Gezgin topluluklarının haklarına karşı da tavır alıyor. Bu, Avrupa’da yüzyıllardır utanmaz bir zulme maruz kalan ve yaşam tarzları tamamen suç haline getirilen bir halkın kültürüne yönelik apaçık bir saldırıdır.
Solun başarısızlığı
Geçen yıl teklif edilen bu hükümet uygulamalarına – savunma ve güvenlik incelemesi, denizaşırı operasyonlar tasarısı, CHIS Yasası ve polis ve suç yasası – birlikte bakıldığında, Birleşik Krallık’ın tam gaz emperyalist, faşist bir kabusa doğru ilerlediği açıktır. Batının giderek otoriterleşen hükümetlerinin creeping fascism (emekleyen/yavaş yavaş ilerleyen faşizm) olarak tanımlandığını sık sık duyuyoruz, ancak bu ifade samimiyetsiz. Faşist eğilimler kapitalizme, özellikle de emperyalist kapitalizme özgüdür – bu eğilimler şimdi giderek daha açık hale geliyor sadece.
Solun direnişi nerede? Parlamento solu en iyi ihtimalle sessiz ve en kötü ihtimalle zımni suç ortağı olmuştur. İşçi Partisi, lider Keir Starmer tarafından denizaşırı operasyonlar tasarısı ve CHIS Yasası üzerinde oy kullanmaktan kaçınarak Muhafazakar Parti’ye tam bir serbest geçiş izni verdi. Parti ayrıca polis ve suç yasasında çekimser kalacaktı, ancak Everard’ın ölümü ve yapılan protestolara yönelik ağır polis baskısı nedeniyle ani bir dönüş yaptılar ve karşı oy kullandılar. Ancak, bu olay olmasaydı, İşçi Partisi de tasarıya zımnen destekleyecekti. Starmer’ın savcı olarak eski rolü veya 2020’deki BLM (Black Lives Matter/Siyah Hayatı Değerlidir) hareketini kınaması göz önüne alındığında, bunların hiçbiri şaşırtıcı olmamalıdır. Savunma incelemesine gelince, birçok İşçi Partisi üyesi desteklerini ifade etti, hatta bazıları hükümetin neden ülkedeki askerlerin ve nükleer savaş başlıklarının sayısını daha fazla artırmadığını sorguladı (gezegenimizin karşılıklı olarak imha edilmesine hizmet etse bile iş sonunda iştir).
Parlamento solunun dışında, taban düzeyinde cesaret verici yeni bir direniş de var. Polis ve suç yasasına yanıt olarak İngiltere genelinde Sisters Uncut ve Extinction Rebellion öncülüğünde bir #KilltheBill hareketi ortaya çıktı ve bazıları okul çağında olan binlerce genç 14 Mart’tan bu yana sokaklara döküldü. 16 Mart’ta, Avam Kamarası tasarıyı oylarken, bu protestocular – İşçi Partisi, Sosyalist İşçi Partisi desteği ya da İngiltere solunun büyük oyuncularından herhangi biri olmadan – Parlamento Meydanı’nda ve ardından New Scotland Yard’a karşı toplandı. 2020’deki BLM protestolarında olduğu gibi, Bristol’daki aktivistler yine direnişi bir aşama sonrasına taşıdı. 21 Mart’ta yüzlerce Bristollü yasa tasarısına karşı yürürken, köpekli ve atlı polislerin ahlaksız polis vahşetine karşı kendilerini savunmak zorunda kaldılar. Bristol aktivistleri karşılık verdi ve misilleme olarak polis araçlarını yaktılar ve bir polis karakolunun da camlarını kırdılar. Bu sahneler o hafta boyunca tekrarlandı ve Avon & Somerset polis teşkilatının ayaklanma kalkanları ile barışçıl protestocuları nasıl dövdüğünün görüntüleri internette yayınlandı.
Siyasi yelpaze içindeki politikacılar, Bristol ayaklanmasını kınamak için hızla harekete geçti. Olay zaten İçişleri Bakanı Priti Patel tarafından bir suçlu “azınlık” tarafından gerçekleştirilen “haydutluk” olarak sınıflandırılmıştı. Ancak Bristol halkı bu hareketin nasıl gelişebileceğini ve gelişmesi gerektiğini bir kez daha gösterdi. Gerçekten olay meselenin azınlık olarak kalmasıdır. Ülke çapında halk desteği ve benzer dayanışma eylemleri olmadan, Bristol ayaklanmaları bir sapma olarak kınanacak ve yalnızca polis ve suç yasasına siyasi desteği artıracaktır. Ülke çapında aktivistler, Bristollülerin yalnız olmadıklarını göstermek için onların arkasında durduğu davanın takipçisi olmalıdır. Dünya, Şili’de öğrencilerin bir ülkenin anayasasını nasıl altüst edebileceklerini ya da Fransız solunun, polisin yetkilerini artırmayı amaçlayan küresel güvenlik yasasına karşı şiddetli direnişini gördü; bu eylem de, hükümetin artan zalim polis devleti uygulamalarına ve askeri emperyalist emellerine karşı herhangi bir ciddi direniş inşa etmek için gerekli olan şeydir.
(*) Bu yazı ilk olarak 2 Nisan 2021 tarihinde Red Pepper’da yayınlanmış ve Yolculuk Çeviri ekibi tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir. Orijinali için tıklayınız.