Kronik stres, tanımlanabilir ve uzun süreli bir stres durumuna sağlıksız bir duygusal ve davranışsal tepki ile karakterize bir tür uyum bozukluğudur. Bu, stresli uyaranın tanımlanamayacağı yönündeki endişesinden farklıdır.
Stres, vücudumuzun çevrenin aşırı talebine veya duygusal yükü yüksek bir duruma uyarlanabileceği bir tepkidir. Stresli durumlar hem olumsuz hem de olumlu olabilir, örneğin aynı stres önemli bir sınava girmemize ve evlenmemize neden olabilir.
Bu yetenek kendimizi stresli uyaranlara cevap vermeye hazırlamamızı sağlar. Bunun için öncelikle durumun farkında olmanız gerekir. Uyarıcıyı stresli olarak tanımlarsak, nöroendokrin sistem aktif hale gelir ve aktivasyon seviyelerinde bir artış ile karakterize edilen bir nörofizyolojik tepki yayılır.
Orta düzeyde stres seviyelerine ulaşıldığında, stresli durumdaki performansımız en uygun olacaktır, ancak stresli durum uzun sürmeye devam ederse, nöroendokrin sistemimiz tükenirse, stres uyarlanabilir hale gelir ve kronik stres ortaya çıkar (bkz. Şekil 1).
Optimal seviyeye ulaşmak ve kronik strese ulaşmak için gereken stres seviyeleri birçok değişkene bağlıdır (bağlam, kişilik, uyaran tipi); bu nedenle kişiden kişiye değişir.
Kronik stresin özellikleri
Kronik stresin duygusal ve davranışsal reaksiyonu, stresli durumun meydana gelmesinden sonraki 3 aydan kısa bir sürede gerçekleşmeli ve çok yoğun olmalıdır.
Bu hastalık aşağıdaki belirtileri içerir (DSM-V'ye göre):
- Stresli uyarana yanıt olarak beklenenden daha büyük bir rahatsızlık.
- Sosyal ve iş gücü (veya akademik) faaliyetlerinde önemli bir bozulma.
Kronik stres hakkında konuşmak için, yukarıdaki semptomların 6 aydan daha uzun bir süre devam etmesi gerekir. Bu semptomların bir keder reaksiyonuna cevap vermemesi gerektiğini açıklığa kavuşturmak önemlidir, çünkü bu durumda, uyumsuz değil normal bir cevap olacaktır.
Kronik stresin semptomatolojisi
Kronik stresden muzdarip insanlar aşağıdaki belirtilerden muzdarip olabilir:
- Depresif ruh hali, üzüntü.
- Nefes alma güçlüğü
- Göğüs ağrısı
- Kaygı ya da endişe
- Sorunlarla baş edememek duygusu.
- Günlük rutinlerinizi gerçekleştirme zorluğu.
- Önceden planlama yapamama duygusu.
Kurs ve tahmin
Belirtilerin çoğu azalır ve çoğu zaman zaman geçtikçe ve stresörler ortadan kalktıkça yok olur ve herhangi bir tedaviye gerek kalmaz.
Bununla birlikte, stres kronik olduğunda bunun gerçekleşmesi daha zordur, çünkü depresyon veya anksiyete gibi diğer bozuklukların ortaya çıkmasını kolaylaştırır, hatta psikoaktif maddelerin tüketimini teşvik eder.
Kronik stresden kim zarar görebilir?
Psikolojik sorunlardan yardım almış olan nüfusun% 5-20'sinin (kronik stresin içinde olduğu) bir uyum bozukluğu yaşadığı tahmin edilmektedir. Çocuk ve ergenlerde bu oran% 25-60 arasındadır.
Kronik stres her yaşta ortaya çıkabilir, ancak özellikle çocuklarda ve ergenlerde yaygındır ve kadın ve erkekleri kayıtsızca etkiler.
Tüm dünyada kronik stres vakaları var, ancak bu vakaların kendilerini gösterme biçimleri ve onları inceleme biçimleri kültüre bağlı olarak büyük ölçüde değişiyor.
Ayrıca, kronik stres vakaları dezavantajlı kültürlerde veya gelişmekte olan ülkelerde daha fazladır. Ayrıca sosyoekonomik düzeyi düşük nüfuslarda daha sık olma eğilimindedirler.
Risk veya koruma faktörleri
Bir uyum bozukluğuna maruz kalma olasılığını artırabilen veya azaltabilen birçok faktör veya değişken vardır, ancak kendi başına bu bozukluğun görünümünü belirleyen bilinen bir değişken yoktur.
Değişkenler olabilir:
bireysel
Bir uyum bozukluğunun görünümünü etkileyebilecek bireysel değişkenler, kişinin stresli durumlarla nasıl ilgilendiğini ve bununla başa çıkma şeklini etkileyen değişkenlerdir. Bu değişkenler arasında vurguluyorlar:
- Genetik belirleyiciler . Bazı genotipler, bireyi stresli durumlara karşı daha yatkın veya savunmasız hale getirebilir.
- Sosyal beceriler Daha iyi sosyal becerilere sahip insanlar, çevrelerinde gerekli desteği arayabilirler.
- Zeka Akıllı insanlar stresli durumla başa çıkmak için daha etkili stratejiler geliştirecekler.
- Bilişsel esneklik Esnek bireyler durumlara daha iyi adapte olacak ve onları stresli olarak algılamayacaklar.
sosyal
Sosyal çevre, bir risk faktörü olarak çok önemlidir, çünkü stresle başa çıkmanın bir aracı olabilir, ancak aynı zamanda bazı stres kaynaklarının (boşanma, kötüye kullanma, zorbalık) ortaya çıkmasına neden olabilir. Ana sosyal değişkenler:
- Aile: iyi bir aile ilişkisi varsa, strese karşı güçlü bir koruyucu engel olabilir, ancak eğer yapılandırılmamış bir aile veya özellikle otoriter eğitim tarzlarına sahipse stresli olabilir. Aile çekirdeğinin yapısını bozabileceği için tüm stresin aile ile paylaşılmasının uygun olmadığını aklımızda tutmalıyız.
- Eşit grup : ergenlikteki arkadaşlar (veya ortaklar) ve yetişkinlikteki çiftler hayatımız boyunca çok etkili faktörlerdir. Ailede olduğu gibi, hem risk faktörü hem de koruyucu olabilirler. Ancak, ailenin başına gelenlerin aksine, çevremizdeki insanları seçebiliriz, bu nedenle ne zaman risk faktörü oluşturduklarını bilmek ve gerektiğinde onları hayatımızdan uzaklaştırmak önemlidir.
tedavi
Tedavinin tasarımı, aşağıdakileri içeren birçok faktöre bağlı olacaktır:
- Kişinin yaşı
- Genel durumunuz ve tıbbi geçmişiniz
- Acı çeken belirli belirtiler.
- Eğer bozukluğun bir alt tipi varsa.
- Kişinin belli ilaçlara veya tedavilere toleransı veya duyarlılığı.
Psikoterapi, aile terapisi, davranış değişikliği, bilişsel yeniden yapılandırma ve grup terapisi gibi hasta yaşamının önemli alanlarını içeren multimodal bütünsel tedavilerin kullanılması önerilmektedir.
Tüm tedaviler aynı hedefleri takip eder:
- Rahatlama tekniklerinin çok faydalı olabileceği, halihazırda meydana gelen semptomları hafifletmek.
- İnsanı öğretin ve mevcut stresli durumu ve olası gelecekteki durumları mümkün olan en iyi şekilde yönetmeye destek verin.
- Sosyal çevrenin güçlendirilmesi ve gerekirse yeniden yapılandırılması. Bunu yapmak için, sağlıklı bir psikolog-hasta ilişkisi kurmaya başlayarak yeni bağlar yaratılmalı ve var olanların güçlendirilmesi gerekir.
- Bozukluğun gelişmesini ve tedaviye uymayı destekleyebilecek veya engelleyebilecek bireysel faktörleri belirleyin.
- Hastanın ilerlemesini değerlendirmek için bir bakım uygulayın.
Tedavinin doğası ile ilgili olarak, psikolojik veya psikofarmakolojik, psikoterapiye başlamak ve sadece gerektiğinde psikotropik ilaçlarla başlamak, ancak her zaman psikoterapiye devam etmek tavsiye edilir.
Psikoterapötik tedavi
Çok çeşitli tedaviler var ancak bilişsel-davranışçı terapi ve sistemik üzerinde yoğunlaşacağız çünkü bunlar en çok kullanılanlar.
Bilişsel-davranışçı terapi
Bu yaklaşım, hastaya problemleri çözmek, iletişimi geliştirmek ve dürtüleri, öfkeyi ve stresi yönetmek için kendi araçlarını geliştirmeyi öğretmeyi amaçlar.
Müdahale, uyum stratejilerini geliştirmek için düşünce ve davranışları değiştirmeye odaklanıyor. Bu yaklaşım, diğerleri arasında biofeedback, problem çözme, bilişsel yeniden yapılandırma, gevşeme teknikleri gibi çeşitli teknikleri içerir.
Sistemik terapi
Sistemik tedavilerin en yaygın olanları:
- Aile terapisi Bu terapi ailede koruyucu bir faktör haline gelmek için gerekli yönleri değiştirmeyi amaçlar. Bunun için hastanın problemi bilgisi, aile üyeleri arasındaki iletişim ve etkileşim ve karşılıklı destek teşvik edilir.
- Grup terapisi Bu terapi türü genellikle hasta düzeldiğinde gerçekleştirilir. Çok yararlı olabilir, ancak özen gösterilmesi gerekir, çünkü hastanın problemdeki sorumluluğunu tanımlamamasına neden olabilir ve bu nedenle iyileşme için çalışamaz çünkü kendine bağlı olmadığına inanır.
Psikofarmakolojik tedavi
Psikotrop ilaçlar sadece psikoterapiye özellikle dirençli durumlarda ve şiddetli vakalarda (anksiyete veya depresyon ile uyum bozukluğu alt tipleri gibi) belirtilir, ancak her zaman psikoterapi eşlik etmelidir.
İlacın sadece doktor tarafından reçete edilmesi durumunda ve bunun belirttiği dozlarda alınması önemlidir, çünkü alınacak psikotropik ilacın seçimi birçok faktöre bağlıdır. Örneğin, tüm antidepresanlar aynı etkilere sahip değildir ve yanlış psikiyatrik ilaçları (veya yanlış dozda) almak çok tehlikeli olabilir ve hatta başka rahatsızlıklara neden olabilir.
Kronik stres durumunda, anksiyolitikler veya antidepresanlar genellikle hastanın semptomlarına bağlı olarak önceden reçete edilir. Yalnızca kaygı çok yoğunsa, antipsikotiklerin düşük dozlarda kullanımı belirtilebilir. Önemli inhibisyon veya izolasyonun olduğu özel durumlarda, psikostimülanlar (örneğin, amfetaminler) de önceden kayıt edilebilir.