Bir gün Decameron, yoğun geçen bir günün ardından evine dönmüştür. Tek isteği kitaplığına yerleşip huzurlu bir uyku çekebilmektir. Zira Decameron yazıldığı zamanlar İtalya'nın veba salgını zamanları olduğu gibi şimdi de koronavirüs salgını zamanlarıdır ve Decameron için artık evde kalma zamanı gelmiştir.
Tam Oğuz'un kitaplığının bulunduğu odaya girecekken kulağına çeşitli sesler gelir. Kapıyı aralayıp bakar ve sayfalarına inanamaz: https://i.ibb.co/0BF33hZ/1.jpg
Bulunduğu yörenin en hafifmeşrep kitaplarından biri olan Elif Şafak'ın Havva'nın 3 kızı, Dante'nin Cehennem-Araf-Cennet kitaplarıyla oynaşıyordur. Yoksa Dante, teslisin gücüne inanıyorum derken Havva'nın 3 Kızı'ndan mı bahsetmiştir? Decameron içinden, "Vay düzenbaz!" der.
Tanrı'nın iktidarını ve esas aşkın Tanrısal bir aşk olması gerektiğini savunan Dante'ye karşılık, insanın cinsel dürtülere sahip olduğunu ve bunların yadsınmaması gerektiğini öne süren Decameron, Dante'yi nasıl oyuna getireceğinin yollarını arar. Neyse ki şanslı bir yerde doğmuştur Decameron, 2 raf solunda Latin Amerikalı Isabel Allende, 2 raf sağında İngiliz Jane Austen ve Virginia Woolf, onun da altında Rus yazar Ayn Rand vardır. Allende ile arası iyi olan Decameron, bunu bir fırsat bilerek onunla konuşmaya gider: https://i.ibb.co/C5QQk9L/2.jpg
Karar alınmıştır. Decameron, Dante'nin bu düzenbazlığının çaresini Allende ile bulacaktır. Allende aracılığıyla Dante'ye bir haber yollatır. Allende, Dante'nin kulağına eğilip şunları der: "Bu akşam kızlarla toplanıp senin rafında olacağız, sakın evinden bir yere ayrılma" der: https://i.ibb.co/DKxBk0G/3.jpg
Bu haberi duyan Dante, heyecanla akşamı beklemeye başlar, çeşitli hazırlıklar yapar. Kapağını siler, sayfalarını temizler, ciltli kutusunu havalandırır. Fakat Allende biraz zilli bir kadındır, erkeklerle arası iyidir. Decameron ile yaptığı görüşmede, dünyanın bütün adamlarını Dante'nin evine toplama kararı alınmıştır. Niteliksiz Adam, Yaman Adam, Aylak Adam, Ruh Adam, Lüzümsuz Adam, Adını Unutan Adam derken dünyanın dört bir yanından adamlarla ortak bir görüşme gerçekleştirir: https://i.ibb.co/hFnMbRG/4.jpg
Artık her şey hazırdır. Allende, bütün adamları Dante'nin evinin önüne sessizce getirir ve oradan ayrılır. Dante tam kapıyı açtığı sırada bütün adamlar içeri doluşur. Pek çok kadının gelmesini bekleyen Dante, içeriye onlarca adamın girdiğini görür. Tabii Dante şok: https://i.ibb.co/KWFxgKF/5.jpg
Peki Decameron bu sırada ne yapıyordur? Dante'nin Havva'nın 3 Kızı ile yaptığı çakma teslis ayininin intikamını Allende, Woolf, Austen ve Rand gibileriyle alıp pek çok sayfalı kaliteli bir kitap zevki tadıyordur: https://i.ibb.co/5RW8JrY/6.jpg
Demek ki bu dünyada din üzerinden insanları korkutmaya ve iktidarını kanıtlamaya çalışanları oyuna getirmenin en iyi yolu, onların yaptığının aynısıyla intikam almakmış. Dante'nin Tanrısal olanın kalıcılığını isteyip O'nun yolundan gitmesine karşılık içindeki Beatrice aşkını bir türlü dizginleyememesi, Boccaccio'nun insanlardaki engellenmemesi gereken cinsel dürtülerinin halk katmanlarındaki yansımalarını konu aldığı 100 adet öykü doğurmasına sebep olmuş, adını da Decameron koymuşlar. Dante'ye de bugünün 1 Nisan olduğunu söyleyip ona küçük bir şaka yaptığını söylemişler, herkes mutlu olup gülüşmüş ve kitaplıklarındaki eski yerlerini almış:
Kitap hakkında birkaç kısa inceleme okuduktan sonra okumaya karar verdim kitabı. Dekameron hikayeleri olarak binbir gece masallari tadında kısa hikayelerden oluşmuş bir eser. Yalnız hikayeler başlangıç ve bitiş hikayeleri hariç sanırım bazı okuyucular icin ilginç, bazıları için"hadi canım, ohhhh ohhhh suyundan da... "nidaları attıracak cinsten değişik tarzda hikayelerden mütevellit. Günümüzde bile modern batı toplumlarında görülmeyen rahatlığı Ortacag avrupasinda yaşanır bilmek ilginç. Insan zamanla değişir diye düşünüyordum eskiden ama insan hep aynı insan diyorum artık :) Bu papazlar, bu rahibeler neymiş öyle :) cevabını merak edenler okuyabilirler elbette.
Boccaccio tarafından 1348-1351 yılları arasında kaleme alınan Decameron, bir çok açıdan önemli bir eserdir. İlkin, o zamana kadar aristokrat kesime hitap eden ve Latince kaleme alınan eserlerle dolu İtalyan yazınında İlahi Komedya ile beraber halk dili olan İtalyanca ile yazılan ilk eserlerdendir. Boccaccio, veba salgını döneminde yazılan eserin amacının "yaşamın unutulan güzelliklerini" hatırlatmak olduğunu söyler. Ayrıca eser dönemsel bir değişimin de işaretidir. Sadece dini konulara, ahlaki değerlere gönderme yapan eserlerin ciddiye alındığı bir dönemde, bireylerin gerçek yaşamlarını ve değerlerini aktarmıştır. Zaten eserde geçen öykülerin bir çoğu İtalyan halk öyküleridir. Bilindiği üzere yıllar sonra gerçekleşecek olan Rönesans'ın sanattaki yansıması da din merkezli evren anlayışından insan merkezli bir anlayışa geçiştir.
Eserde din adamlarının iki yüzlülükleri, kahramanlık hikayelerinin yanı sıra erotik hikayeler de yer alır. Zaten eserin bu kadar eleştirilmesinin sebebi de içerisinde barındırdığı, halkın süzgecinden geçmiş, oldukça gerçekçi ancak yer yer yaralayıcı erotik hikayelerdir. Bu yönde bir gerçekliği kaldıramayan ya da cinsellikten utanan arkadaşların kitaptan uzak durmasını tavsiye ediyorum. Zira edebiyat tarihini kendi ahlaki kıstaslarımızla değerlendirdiğimizde Binbir Gece Masalları'ndan tutun, Tolstoy'un birçok eserine varana değin koca bir külliyatı yok saymamız gerekiyor.
Son olarak eser birçok çevirmen tarafından Türkçe'ye yarım yamalak çevrilmiş, bazıları çevirdikleri eseri aşağılamaktan geri durmamışlar. Neyse ki, Oğlak Yayınları tarafından tam metin, utanılmadan, çevrilmiş. Bu çeviriden okumanızı, okuduktan sonra Pasolini'nin eserdeki 10 öyküyü sinemaya taşıdığı Il Decameron filmine de bakmanızı tavsiye ediyorum.
Ba-yıl-dım! Tek kelimeyle harikaydı. Daha iyi açıklayabilmek adına; Binbir Gece Masalları ile La Fontaine'in Masallar'ını karıştırın, bazı öykülere biraz da müstehcenlik ekleyin. Muhteşem karışımınız 100 güne 100 öykü şeklinde ellerinizde. (Bu arada bir yanlış anlaşılmaya mahal vermemek adına, Boccaccio'nun La Fontaine'den değil La Fontaine'in bu öykülerden etkilendiğini belirtmek isterim.) Birbirinden güzel, didaktik ve eğlenceli öykülerden oluşan bu iki ciltlik kitabı tahminimden çok daha hızlı ve keyifle okudum. Mutlaka okunması gereken kitaplardan biri olduğuna da can-ı yürekten inanıyorum. İyi ki #dünyaedebiyatıokuyoruz etkinliğimize İtalyan Edebiyatı'nı dahil etmişiz. Yıldızlı tavsiyemdir. =)
1347-1351 yılları arasında dönemin veba salgınından kaçan 7 kadın ve 3 erkeğin bir şatoya sığınarak birbirlerine anlattıkları toplam 100 hikayeden oluşur. hikayede dönemin ahlaksızlıkları,cesurlukları, iyilikleri, kötülükleri, çapkınlıkları anlatılır.
Düz yazı olmasıyla, dönemi için devrim niteliğinde olan decameron, içeriğiyle de shakespeare dahil pek çok yazara ilham vermiş olan eserdir. İnsanı olduğu gibi yalın, çırılçıplak, bütün zaaflarıyla göstermesi bakımından ilk örneklerden biridir. Ortaçağ öyküleri, genel olarak dinleri,gelenekleri,dogmaları vs alaya alan olaylar üzerine kurulu..
Decameron-Giovanni Boccaccio 1348-1351 yılları arasında kaleme alınan ve sıklıkla okuma listemde ilk sıralarda olan Decameron’u nihayet okuyup bitirdim. Decameron Yunanca on gün anlamına gelmekteymiş. Daha öncesinde çok fazla övgüye denk gelmiştim. Ben Alfa Yayınları’ndan Nevin Yeni çevirisini tercih ettim. Ve kitabı eş zamanlı okuduğum iki arkadaşım da Oğlak Yayınları’nı okuyarak bazı bölümlerini bana yolladılar. Nevin Yeni çevirisini başarılı bulmama rağmen Rekin Teksoy çevirisinin bir tık daha iyi olduğunu söyleyebilirim. Eserde bilindiği üzere 100 öykü bulunmakta ve salgın döneminde 7’si kadın 3’ü erkek olmak suretiyle 10 gün boyunca her gün 10’ar öykü anlatılmakta... Birçoğu eş aldatma üzerine kurulu... Zeka, hinlik, kurnazlık temalı öyküleri de okuyoruz. 5-10 öyküyü başarılı bulmakla birlikte çoğu öykü bana vasat geldi. Çok hızlı okunabilecek bir eser değil. Hikaye öncüsü olması hasebiyle biraz popülerliğinin olduğunu düşünüyorum. Çok keyif alarak okuduğumu söyleyemem. Kült eserleri okumakta elbette fayda var. @unsal_ylmzz ile youtube “karanlık izler” kanalımda ilerleyen haftalarda Decameron kitabı üzerine kapsamlı bir canlı yayın yapmayı planlıyoruz. #decameron #giovanniboccaccio
Giovanni Boccaccio (1313-1375) İtalyan dilinde düzyazının temelini atan yazardır. Yazı dili olarak Latincenin kullanıldığı on dördüncü yüzyıl İtalya'sında, Boccaccio başyapıtı Decameron'u halk ağzıyla (İtalyanca) yazmış, bu kitabında hem bir çağın günlük yaşama biçiminden gerçekçi gözlemler aktarmış hem de İtalya dilinin daha sonraki gelişme aşamalarına kaynak oluşturulacak bir dizi düz yazı düzeni kurmuştur.
Boccaccio'nun 1348-1351 yılları arasında yazdığı başyapıtı Decameron on gün boyunca anlatılan yüz öyküden oluşur. Günde on öykü anlatılır. Her günü bir kral ya da kraliçe yönetir.
Bu hikaye anlatıcıları aslında Avrupayı kasıp kavuran veba salgınından kaçan yedisi kadın, üçü erkek on kişiden oluşan ve birbirlerine hikâyeler anlatarak ve hikâyelerinde insanoğlunun tutkuları, şehvetleri, sahtekârlıkları ve cinselliği tema alarak, bu zor günleri eğlenceli bir şekilde atlatmaya çalışan bir topluluktur.
Boccaccio'nun 'Binbir Gece Masalları' tadındaki hikayeleri özellikle kadınlar için yazdığını düşünüyorum. Yalnız kadınlara ders mi vermek istiyor, onları yermek mi istiyor, yoksa gönüllerini mi hoş tutmak istiyor çözmek zor. Bence iyi bir nüktedanlık eseri olarak okunmayı hakediyor "DECAMERON".
“Velhasıl, diyeceğim o ki Tanrı’nın oğlunun ete kemiğe bürünmesindeki bereketin üstünden 1348 sene geçtikten sonra, İtalya’nın diğer tüm güzelliklerini gölgesinde bırakan muhteşem Floransa’ya ölümcül veba çıkageldi.”
1348’de Avrupa’da büyük bir veba salgını olur. Salgın boyunca tanık olduğu olaylardan etkilenen Boccaccio 1348’de yazmaya başlayıp 1351’de bitirdiği Decameron’da salgın günlerininin Floransa’nın ele alır. Yaşananları trajikomik dille anlatırken Floransa’nın bu haline bir nevi ağıt yakar.
Bu ağıtın ardından gözler Santa Maria Novella Kilisesi’ne çevrilir. Okura 7 kadın takdim edilir. Bu 7 kadından biri vebadan kaçmak için plan yapar ve diğerlerini de ikna eder. Veba salgınından kaçmak için bir araya gelen 7 kadın güvenip yanlarına aldığı 3 erkek ile on günlük bir yolculuğa çıkar. Birbirlerine her gün için bir öykü anlatmaya karar verirler ve on gün için tam yüz öykü ortaya çıkar.
Boccaccio, Floransa’da başlayan veba salgını döneminde yazılan bu eserin amacının "yaşamın unutulan güzelliklerini hatırlatmak” olduğunu söylüyor. 7 kadın 3 erkeğin ağzından dökülen öykülerle aslında okura dönemin dini, sosyal ve ahlaki yapısını da belli etmiş oluyor. İyiliği, kurnazlığı, sevdayı, kötülüğü, kiliseyi ve en çok papazları ele alıyor. Kitabın yazıldığı dönemi baz alırsak -1348-51- aslında kitapta Boccaccio’nun kilise ve papazlara karşı binlerce tehlikeli sayfası olduğunu anlıyoruz. Başlı başına kilise dünyasına tenkitlerle ve dogmayı yıkmaya yönelik sözleriyle atıfta bulunuyor. İddialı kalemiyle risk almış diyebiliyorsunuz. Kitabı okurken daha çok hümanist bir bakış açısını bize sunuyor. Yaşanan dönemde dini ve ahlaki unsurlar daha ön planda tutulurken bireyselliğin - bireysel özgürlüğün ilk tomurcuklarını Boccaccio bu eserinde atıyor diyebiliriz. Din merkezcilikten insan merkezi anlayışına geçişi eserdeki atıflarda fark ediyorsunuz. İnsanı ele alırken kadın kavramını da ele alan yazar o dönemde hissettiklerine nazaran kadının konumunu da kendi gözünde değiştirme gayretine girmiş. Dönemin papazlarını ise gösteriş meraklısı cebine para dolduran ve insanı istediği gibi kullanan asıl sahtekarlar olarak değerlendiriyor.
“İnsanları hatalarından arındırmak için din adamlarının verdikleri vaazların iğneleyici, alaycı sözcüklerle dolu olduğunu görünce, kadınların can sıkıntılarını gidermek için yazdığım öykülerde de aynı sözcüklere yer verebileceğimi düşündüm.”
Toplumsal konular dışında Boccaccio’nun eserinde ele aldığı diğer konu kahramanların ağzından anlattığı erotik aşk hikayeleridir. Aldatan eşler, kurnazlıklar ve soyluluk’u sayfalarında bize gösterir. Dante’den etkilenen Boccaccio yazdığı bu eserde Dante’de yer alan ortak kişilere de yer vermiştir. Bunun yanı sıra Decameron’da geçen pek çok öykü zaman sonra La Fontaine ve Alfred de Musset gibi önemli yazarlara ilham kaynağı olmuştur. Her şey bir yana Boccaccio iyiliği, yalancılığı, kötülüğü, aşkı, ayrılığı ve gülünç olayları dahi anlatırken açıkça okurun önüne “işte dünya böyle bir yer dostlarım” sahnesini seriyor. Boccaccio tehlikeleri sayfalarının ardından kitabında kendisini eleştiren ve eleştirecek olanlara ise kitabın sonunda yanıt vermiş. Şüphesiz kiliseye ve papazlara olan güven, sosyolojik ve psikolojik gelişmeler, haksız yere günahkar ilan edilip asılan doktorlar veba sonrası İtalya’sına büyük ses getirmiştir. Biliyoruz ki veba sonrası İtalya eski İtalya olmayacaktır.
Boccaccio’nun okuru sıkmayan hikâyeleriyle kitabı okurken çok keyif aldığımı, düşündüğümü, şaşırdığımı ve bazı hadiselerin günümüze ne çok benzediğini kavradım. Kitabı Oğlak Yayınları, Rekin Teksoy’un çevirisiyle okudum.
Boccaccio'nun 14.yy'da halk diliyle yazılan muhteşem kitabı... 1348 başlayıp 1351'de bitirdiği kitapta veba salgın günlerinin Florensa'sını ele alır.On gün boyunca anlatılan 100 öyküden oluşur.Kitap Florensa burjuvazisinin işleri nedeniyle sık sık uzak ülkelere giden kocalarının dönüşünü bekleyen kadınlar için yazılmıştır. Kitap ortaçağda yazılmış ve izlerini fazlasıyla taşıyor olsa da dönemine sıkı sıkı bağlı kalmamış.O dönemde de böyle miymiş sorusunu sordurtuyor insana.Kadın-erkek ilişkileri,çıkarcı din adamları,mutluluk,ihanet,gönül yaralarının bulunduğu sansürsüz öyküleri ile insanoğlunun yıllarca bu konularda aynı kaldığını gözler önüne seriyor.Ben okurken çok zevk aldım ve eğlendim.Keyifle okuyabilirsiniz.
Zaman tek başına insan aklının süzgeçten geçmesine yetmiyormuş.. Bu sözleri yazdım not defterime kitabın ilk sayfalarını okurken, çünkü aradan asırlar geçmiş olmasına rağmen salgın gibi olaylara karşı insan denen canlının boşvermişliği, başıboşluğu ve o hep bana bir şey olmaz yaygarası bundan asırlar önce de varmış.
Zaman denen ilacın yaralara iyi geldiği gibi insan aklının daha da gelişmesine ve toplumsal olaylara daha duyarlı hale gelmesine vesile olmasını dilerdim. Evet teknolojik acıdan eskiye oranla ileride olmuş olabiliriz. Belki de sadece teknolojik acıdan ilerledik şimdiye kadar ama insancıl duyguların olmadığı yerde gerçekten de makineden farkımızın kalmayacağını hepimiz biliyoruz. Ve bu tür konularda maalesef hala gerilerde olduğumuzu yeniden görmüş oluyoruz bu kitapla.
1348' de yaşanan veba salgınının verdiği korkudan kaçıp kurtulmak isteyen 7 kadın ve 3 erkeğin uşaklarıyla beraber salgının ve salgının etkilerinin olmadığı uzak yerlere gidip, her gün kendileri arasında seçmiş oldukları kral ve kraliçeyle günlerini gün ederek, dans edip, şarkılar söyleyerek ve birbirlerine ilk gün karışık konularda ama sonraki günlerde kral ve kraliçenin belirlemiş olduğu konu sınırı içinde (yalnızca Dioneo karakterini sistemin dışında bırakırlar. Çünkü sistemden ayrı istediği herhangi bir konuyu anlatma ayrıcalığını ister) değişik ve ibretlik öyküler ele alınmış. Her gün 10 öykü, 10 gün boyunca toplam 100 öykünün bulunduğu bu eşsiz kitap, gerçekten ilk öykü kitabı olmayı hak etmiş. Öyküler bizlere ders niteliğinde oldukları gibi günümüzde de yaşamamızı veya karışımıza çıkmaları hiçte olası dışında değil. Özellikle bu salgın zamanlarını öykülerle geçirmek isteyen dostlara bu güzel kitabı sade ve içten anlatımıyla okumalarını tavsiye ediyorum.
Veba salgınının insanları telef ettiği 1348 yılının Floransa'sında; evlerini terk edip gitmek istemeyen ama evlerinde oturup ölümü beklemeye de niyeti olmayan yedi tane kadının kilisede dua ederken bir fikir gelir akıllarına: " Ne zaman öleceğimizi düşünmeyi bırakalım ve hepimiz elimizde ne var ne yok yanımıza alalım, hizmetlilerimiz dahil, ıssız bir yere gidelim ve günümüzü gün edelim." derler. Yanlarına üç tane de erkek alıp bu fikri işleme koyarlar. Bu on kişilik grup bir konak bulup yerleşirler ve ölümü düşünmeden, günlerin keyfini çıkarmaya başlarlar. Kitabın en ilginç kısmı 1348 yılında kadınların önderliğinde bir grubun kurulması ve her gün birinin yönetici pozisyonunda olup ev işlerini, günlük planları yapıp ertesi gün de görevini bir başkasına bırakmasıydı. Peki bu 824 sayfa bunu mu anlatıyor diye soruyorsunuz tabi. Hayır 824 sayfanın içinde 10 kişinin 10 gün boyunca anlattığı 100 hikaye bulunmaktadır. Bu hikayeler ise çoğunlukla Hıristiyan din adamlarının dine aykırı davranışlarını, aile içindeki yalanları, aldatmaları, para uğruna kötülüğe hizmet etmeyi... anlatır ve sonunu ders alacağımız şekillerde bağlar ve kıssadan hisse ile yetişkin masallarını bizlere sunar.
Bilmem hangi güzellik beni böyle tutuşturdu Bu yüzden bulamadım gece gündüz huzuru Duyuşum, hissedişim, görüşüm bile bir başka Her bir duyum yeni bir ateş yakıyor aşka Bu ateşin içinde kavruluyorum yana yana Senden başka kimse teselli veremez bana Kavuşturamaz beni sinmiş gözü karalığıma.
Söyle, seni bir daha görebilecek miyim, Beni öldüren gözleri öpebilecek miyim, Ne zaman olacak bütün bunlar, bileyim. Biriciğim, aşkım, kıymetlim benim Söyle bana seni be zaman göreceğim? "Yakında" deyiver de avunsun yüreğim, Tez olsun gelişin ama uzun kal yanımda Yoksa iyileşmez aşkın açtığı bu yara.