=Altı=
William Faulkner'ın "Doktor Martino" adında bir kitabı var, ama bu o değil.
Yaşar Nabi'nin girişimiyle Talât Sait Halman çevirisiyle yayımlanan "Duman", Türkçedeki ilk Faulkner kitabı olmuş. Ardından bir adım da "Gece", "Kılavuz", "Göçmüş Kediler Bahçesi" gibi eserlerin yazarı Bilge Karasu'dan gelmiş: "Doktor Martino", yazarın resmi bibliyografyasında adı geçmeyen bir toplama öykü kitabı. Sitemizde de bu kitabın resmi kullanılmış, ancak Karasu'nun çevirisinde sadece 4 öykü var. Yaşar Nabi'nin cep kitapları dizisi tercihinin bir devamı gibi görünüyor bu durum. Kitap 1956 yılında basılmış.
Öykülerin tamamı neden çevrilmemiş olabilir? Nabi'nin Halman'a söylediği gerekçe burada da geçerli; nasıl önemli eserleri yerine dah arahat okunabilir kitap ve öyküleriyle Türkiyeli okurların yazara alışması ve onu kanıksaması istendiyse, bu ikinci adımla da aynı hedefe doğru yürünmeye devam edilmiş. Amaç; aşina olmak, yazarın kalemine ve üslûbuna alışmak, benimsemek.
Bilge Karasu'nun dört öykülük kitabında öncelikle "İn Musa İn "adlı öyküyü okuyoruz: Aslında "Kurtar Halkımı Musa" adıyla bir kaç sene önce burada da yayımlanan kitaba ait bir kısım ya da öykü bu. Faulkner'ın öykü havası veren ama aslında roman olduğu kabul edilen ya da edilebilen eserleri var, bunlardan birisi tek bir öykünün Nabi'nin talebiyle çevrilmeden bastırıldığı Duman adlı eseri, bir diğeri ise "Kurtar Halkımı Musa" adlı kitabı. "İn Musa İn" yani şu andaki çevirisiyle "Kurtar Halkımı Musa", "Duman" kitabının ana karakteri Gavin Stevens'ı karşımızda bulduğumuz polisiye atmosferi taşıyan bir öykü. Faulkner'ın öykülerinde diğer kitaplarında gördüğümüz karakterleri bulmamız sonra derece olağan: Örneğin, "O Akşam Güneşi" adlı toplama öykü kitabının bir öyküsünde "Ses ve Öfke"deki karakterler bulunur. "Duman"daki baş karakterimiz "Kurtar Halkımı Musa" kitabında yer alır. "Ayı" adlı kısa romandaki karakterlerin bazıları Snope Üçlemesi'nin ilk ayağı olan "Köy" kitabında yer alır. "Döşeğimde Ölürken"deki on beş anlatıcıdan birisi olan Vernon Tull da yine "Köy" kitabında var. Neredeyse bütün Faulkner eserleri yazarın memleketi olan Lafayatte bölgesinin ikizi kurgu Yoknapatawpha'da geçer ve bütün karakterler öyle ya da böyle bir çok eserde yaşar, nefes alır.
Karasu çevirisi Doktor Martino, yazarın gerçek dünyasına girmeden önce aperatif olarak okunabilecek eserlerden oluşuyor, ancak orijinalindeki bir çok öykü yanında bizde sadece dört öykü olması işleri biraz bozuyor. Kitabın zirve noktası O Akşam Güneşi adlı toplama kitapta da yer alan Elly adlı öykü. Kitapta en çok bu öyküde Faulkner çok etkileyici, öykülerinde karşımıza pek çıkmayan, bilinç akışı daha doğrusu zihin akışı tekniğini kenara bırakıldığı, karakterlerin pırıltılı, net, belirgin bir şekilde canlandığı bir başarıya imza atıyor hakikaten. Kitabın ilk öyküsü İn Musa İn, ne anlattığını kimsenin pek anlayamadığı ama yaratıcılık üzerine bir metin olduğu söylenen ve yazılan Carcassone ve son öykü olarak Doktor Martino, Elly'nin yanında biraz daha geriden, arka plânda kalarak geliyor. Buradaki öykülerde de ahlâki çürüme, siyahların ezilmişliği ve sömürüsü, ırkçılığın çok gündelik, çok doğal yaşanan ve kanıksanmış halleri asla ırkçılıktan söz etmeden, buna işaret etmeden anlatılıyor.
Zihin akışı tekniğinin kullanılmadığı öykülerde dahi Faulkner'ın çok iyi bir anlatıcı, karakterleri sunmada gücü dikkat çekici bir yazar olduğunu söylemek gerek. Bütünlük hissi taşıyan ve yazarın niyet ve iradesini taşıyan eserlerinin dışında toplama eserler bu anlamda doğru seçimlerden oluşmamış olabiliyor. Bu yüzden sadece öykülerini okuyarak Faulkner'ı tanımak isteyen bir okur, Hamdi Koç çevirisiyle mutlaka ama mutlaka "O Akşam Güneşi" adlı kitabı tercih etmeli.