Neredeyse 40 yıl önceydi
Bunu tam olarak hatırlıyorum tarih geçen yüzyılın 80'li yılların sonlarında meydana geldi. Bir mucize eseri, 9. Kızıl Bayrak Brest sınır müfrezesinin 17. karakolunun hayatta kalan makineli tüfekçisi Grigory Terentyevich Eremeev'in Kırgızistan'ın güneyinde yaşadığı gerçeğini, Sergei Smirnov'un efsanevi kitabı "Brest Kalesi" nden öğrendim.
Titiz Sergei Sergeevich, Eremeev'in artık maden kasabası Kyzyl-Kiya'da (resimde) yaşadığını yazdı. Önce savaşı kabul edenlerden biriydi ve Kyzyl-Kiya'da önce öğretmen, sonra bir akşam okulunun müdürü olarak çalıştı.
Zor, yorucu on yıllık bir çalışmanın ardından, Smirnov, bildiğiniz gibi, çığır açan ve cesur romanını altmışlı yılların ortalarında yayınladı. Lenin Ödülü'ne layık görüldü. Ama kıskanç kötü niyetli insanlar boş yere oturamazdı.
İftira, zaptedilemez kalenin bireysel karakterlerinin kurgusal olduğu ortaya çıktı ve Smirnov hem bulduğu yaşayan kahramanlarını hem de bir bütün olarak edebi yaratımın başyapıtını savunmak zorunda kaldı. Ama sonra herhangi bir yazar için en kötü şey oldu.
Yayınevlerinden birinde Brest Kalesi'nin binlerce kopyası tamamen yok edildi. Romanı çalışmaya döndürmek için yazar, kitabın önemli ölçüde değiştirilmesi ve tek tek bölümlerin kaldırılması için öneriler alır. Ve ön cephe yazarının gücü zaten sınırdaydı: tedavisi olmayan bir hastalık gelişiyordu.
Hep birlikte, yakın ölümü için bir tür tetikleyici görevi gördü. Ve bir gün oldu. Ve Sergei Sergeevich'in ölümüyle, yapışkan bir opal örtü neredeyse yirmi yıldır unutulmaya ve ölümsüz kitabına daldı. Sadece kütüphanelerde kaldılar - kaldırılmadılar ve yasaklanmadılar. Zaferin bir sonraki yıldönümünde "Brest Kalesi" nin cildini aldım.
"Vatan'ın nöbetçileri" uyumaz
Daha sonra Alma-Ata'daki Kızıl Bayrak Doğu Sınır Bölgesi'nin "Hourly Rodina" gazetesinin yazı işleri bürosunda görev yaptım. Bizim yayınımız kendi tarzında benzersizdi, savaştı ve hatta yazarlara iyi ücretler ödendi. Pek çok saygıdeğer Moskova sınır yazarı, sık sık, sayıdan sayıya basılan eserlerini gönderiyordu.
S. S. Smirnov'un (resimde) kitabındaki "Sınır Muhafızları" bölümünü okuduktan sonra, Brest kalesi Grigory Eremeev'in savunucusu hakkındaki aynı satırları hemen istemeden yakaladım. Sonuçta, Kyzyl-Kiya, Almatı'dan beş yüz kilometreden biraz fazla bir mesafede bulunuyor. Önce uçakla Oş'a ve biraz daha otobüsle ve zaten bir maden kasabasındasınız.
Zafer Bayramı için Brest Kalesi'nin efsanevi ve mucizevi bir şekilde hayatta kalan sınır muhafızları hakkında materyal yapma düşüncesiyle, baş editör Pyotr Mashkovts'a gittim. Baş editöre haraç vermekten başka kimse olamaz: Batı sınırlarında düşmanla ilk karşılaşanlar arasında olan Brest sınır savaşçıları için endişeliydi.
O zamana kadar, Andrei Kizhevatov'un ileri karakolundaki askerlerin bu savaşlarda ne kadar cesur ve özverili davrandıkları hakkında çok şey kesin olarak biliniyordu. Ancak Nazilerle yapılan ölümcül savaşların bazı bireysel ayrıntılarını ilk elden duymak çok cazip geldi. Şef kabul etti ve ben de bir iş gezisine gittim.
Kyzyl-Kiya'da Grigory Terentyevich'i bulmanın oldukça basit olduğu ortaya çıktı. Adresini bilmiyordum ama askeri komiser tarafından kabul edildiğim bir şehir askeri sicil ve askere alma ofisi vardı. Dinledim ve çok geçmeden şehrin sokaklarından birinde Brest'in gazisine doğru yürüyordum. Bu onun evi ve girişi.
İkinci kata çıkıyorum, daire sağda. Çağrı düğmesine bastım ve eşikte güzel bir kadın, Eremeev'in karısı ve kendisi o zamanlar evde değildi. Kendimi tanıtıyorum - ve küçük bir odada uzun süre oturduk, çay içtik, sonra Grigory Terentyevich geldi. Onunla birkaç saat konuştuk.
Brest Kalesi sınırındaki ilk savaşları ve Terespol Kapısı'nın savunmasını bu şekilde öğrendim. Grigory'nin 9. karakol başkanı Teğmen Kizhevatov'un ailesini nasıl kurtardığı ve arkalarına giderek büyük bir işgalci grubunu makineli tüfeğinden nasıl yok ettiği kesin olarak biliniyordu.
Sınır muhafızları hala birkaç gün direndi ve 26 Haziran'da Grigory, makineli tüfekçi Danilov ile birlikte, kendi başlarına gelmek ve trajediyi bildirmek için karakol komutanının emirlerini bıraktı. Onlar olmadan gittiler оружия ve yırtık yeşil ilikler ile.
Hem esaret hem de savaşta - omuz omuza
Naziler, sınırın cesur savunucularının kahramanlık ve cesaretiyle karşı karşıya kaldıktan sonra korkuya katlandılar ve bu nedenle küskün, yakalandıklarında hemen onları vurdular. Kısa süre sonra sınır muhafızları pusuya düşürüldü ve yakalandı. Kızıl Ordu'nun diğer askerleriyle birlikte, oturmalarına veya uzanmalarına izin verilmeden sığır arabalarında götürüldüler.
Hepsi sessizce omuz omuza durdu. Yüzlerce, binlerce kişi vardı ... Eremeev kendini Varşova'nın yaklaşık yüz kilometre güneydoğusundaki Deblin toplama kampında buldu. Faşist Stalag 307, 1941'den 1944'e kadar Demblin Kalesi ve birkaç komşu kalede bulunuyordu. Eremeev ile birlikte, yaklaşık 150 bin Sovyet savaş esiri kamp kapılarından geçti.
Tutukluluk koşulları çok kötüydü: çoğu mahkumların çıplak taş zeminde uyudukları açık havada veya kışlalarda barındırılıyordu. Neredeyse tek gıda ürünleri odun unu, öğütülmüş saman ve otlardan yapılan ekmekti.
1941 sonbaharında ve ertesi yılın kışında, neredeyse her gün kampta 500'den fazla kişi öldürüldü. Naziler, zayıf ve bitkin olanların işini bitirmek için eğlenmeyi tercih ettiler ve aynı zamanda en ufak bir iddia edilen suç için toplu infazlar düzenlediler.
1942 baharının başlamasıyla mahkumlar, yeni çıkan yeşil otları yemeye zorlandı. Hasta ve yaralı mahkumlara Naziler tarafından ölümcül iğneler verildi ve ardından toplu mezarlara atıldı.
Bütün bunlar Eremeev'den çok sıkıldı. Bir grup savaş esiri ile kaçma girişiminde bulunur. Başarısız olduğu ortaya çıktı, faşist uşakların fazladan ekmek ve daha iyi tutukluluk koşulları vaat ettiği kendi zavallı Kızıl Ordu askerleri tarafından teslim edildiler.
Grigory Terentyevich uzun süre dövüldü, bir ceza hücresinde tutuldu, birden fazla kez vurularak götürüldü. Genellikle gardiyanlar mahkumların başlarının üzerinden bir tur atarlar ve tekrar kışlalara götürülürler veya kampın ortasına atılırlardı. Ama aynı zamanda mahkumlardan bir veya ikisini seçtiler ve onları yakın mesafeden bir atışla bitirdiler. Bu sefer tam olarak kimin vurulması gerekecekti - kimse bilmiyordu. Faşistlerin gözdağı ve eğlencesi böyleydi.
Bu Eremeev'i bozmadı. Bir süre sonra yoldaşlarıyla tekrar koşar. Ancak bir avuç tutuklu uzun süre özgür kalmayı başaramadı. SS görevlileri onları teker teker yakaladı, sonra köpeklerle kovaladılar. Ağır şekilde ısırılan mahkumlar, uzun süre yırtık yaraları iyileştirmek zorunda kaldı.
Onlar iltihaplandı, sürüklenmediler, kimsenin kimseye bandaj veya ilaç vermeyeceği açık. Kampta birkaç toplu kaçış daha oldu. Ve her grupta kesinlikle Brest kalesinden bir sınır muhafızı Eremeev vardı.
1943'te mahkumlar İtalyan toplama kamplarına nakledilmeye başlandı ve böylece Eremeev İtalya'ya gitti. Görünüşe göre kamptaki gözaltı koşulları daha iyi, ancak ilk fırsatta sınır muhafızı kaçmak için ayrıldı. Bu sefer başarılı olduğu ortaya çıktı.
Yugoslavya'da bir partizan müfrezesinde. Eremeev - ilk sırada soldan üçüncü
Böylece Grigory Terentyevich, Sovyet askerleri tarafından ele geçirilen kendisi gibi Rus partizan tugayında savaştığı dokuzuncu Yugoslav kolorduunda sona erdi.
«Ben bir makineli tüfekçiyim", - dedi Eremeev. Önce İngiliz el kitabı Bren Mk1 ve ardından düşmanlarının silahları verildi. Halk arasında "fırça kesici" lakaplı bu kusursuz yakalanmış MG-42 ile Nazileri ve dağlardaki suç ortaklarını ustaca ve korkusuzca parçaladı. Savaşlar ve partizan arkadaşlarıyla zaten bir takım komutanı olan Eremeev Trieste'ye ulaştı. Orada onun için savaş sona erdi.
Uzun yol ev
Sovyetler Birliği'ne dönmek kolay olmadı. Eski bir savaş esiri olarak, sorgulama, aşağılama ve zorbalık yoluyla kendisi için bu zor yoldan geçmek zorunda kaldı. Eremeev muhtemelen zaten Sovyet kampındaydı. Böylece, en az bir kez Nazi esaretinde kalmış birçok kişiyle yaptılar.
Eremeev, ölüm kamplarından defalarca kaçmasına ve partizan Yugoslav birliklerinde savaşı bitirmesine rağmen, Buguruslan'a geri dönmedi. Kontrol noktalarında, trenleri değiştirerek ve istasyonlarda kısa süreli kalışının izlerini dikkatle örterek Kırgız'ın Kırgız kasabası Kyzyl-Kiya'ya çekilme kararı aldı.
O dönemde etrafındaki insanların tüm hayatının kömür madenciliği ile ilişkilendirildiği bu sessiz ve huzurlu yerde, Eremeev öğretmeye başladı. Yakında gelecekteki eşi Maria Timofeevna ile tanıştı. Evlendiler ama hiç çocuk bulamadılar. Tüm erkek Eremeev, kamplarda Naziler tarafından yeniden ele geçirildi. Ama bir şekilde başka bir şekilde yürümedi.
Şehrin eteklerinde küçük bir evleri vardı. Ancak Grigory Terentyevich'in sağlığı ölüm kamplarında ciddi şekilde baltalandı, sık sık hastaydı ve doktorlar ona denize yaklaşmasını tavsiye etti. Anapa'ya gittiler, bir veya iki yıl yaşadılar, ancak gazi iyileşmedi ve tekrar geri dönmeye karar verdi.
- Yeni bir ev buldun mu? Diye sordum.
- Hayır, - dedi bana, aşağı baktığında, Eremeev çoktan yemekteydi. Hepimiz yemek yedik, mutfakta değil, aynı odada. İlk başta buna hiç önem vermedim ve şimdi aklıma gelmeye başladı ama gerçek yaşam alanı kimin?
Maria Timofeevna sesinde bir hüzünle, Arkadaşlarımızın dairesi, dedi. - Ve onlardan bir oda kiraladık. Birkaç yıldır burada yaşıyoruz. Doğru, yan yana duruyoruz, bazen bize ayrı bir ev vereceklerine söz veriyorlar.
- Hayır, - dedi bana, aşağı baktığında, Eremeev çoktan yemekteydi. Hepimiz yemek yedik, mutfakta değil, aynı odada. İlk başta buna hiç önem vermedim ve şimdi aklıma gelmeye başladı ama gerçek yaşam alanı kimin?
Maria Timofeevna sesinde bir hüzünle, Arkadaşlarımızın dairesi, dedi. - Ve onlardan bir oda kiraladık. Birkaç yıldır burada yaşıyoruz. Doğru, yan yana duruyoruz, bazen bize ayrı bir ev vereceklerine söz veriyorlar.
Bir gazi için daire
Öğle yemeğinden sonra uzun bir süre konuştuk ve bir anda Grigory Terentyevich hayatı ve deneyimleri hakkında bir kitap yazmaya karar verdiğini söyledi. Sergei Sergeevich Smirnov olarak - bunu özellikle o zamanlar vurguladı.
Şimdiye kadar hiçbir şey mümkün olmadı - sadece birkaç düzine sarı gazete kağıdını metinle doldurmak. Onları bana gösterdi. Yazılı satırları okuyarak sayfaları aldım. Birkaç sayfadan sonra, el yazması farklı bir görünüme büründü - bir dolma kalemle yazdılar. Ancak el yazısı zarif, neredeyse kaligrafi ve en önemlisi zevkle okunabilirdi.
"Bunu sınır gazetemizde yayınlayalım," dedim bir anda okuyarak başımı kaldırarak. Grigory Terentyevich sorarak bana baktı, sonra gülümsedi ve şöyle dedi:
- Tamam, şimdiye kadarki ilk bölüm, sakıncası yoksa, ikinci bir kopyam var. Geri kalanı daha sonra posta ile gönderilecektir.
- Tamam, şimdiye kadarki ilk bölüm, sakıncası yoksa, ikinci bir kopyam var. Geri kalanı daha sonra posta ile gönderilecektir.
Bana birkaç karbon kopya sayfası verdi. Adresleri değiş tokuş ettik ve vedalaşarak oradan ayrıldım, hava kararmadan otobüs durağına gidip Oş'a gitmek için acele ettim.
Şehir yürütme komitesi binasının önünden geçerken, bir gazi için bir apartman dairesi kuyruğunun ilerleyişini öğrenmek ve öğrenmek fikri birdenbire aklıma geldi. Her nasılsa Brest'in kahraman-sınır muhafızının tanıdıklarından bir köşeyi kesmesi aklıma hiç uymuyordu.
Yüksek bir patron tarafından karşılandım. Bir iş gezisinin beni, sınır muhafızlarından bir memurun şehirlerine atmasına çok şaşırmıştı. Ona baktım ve her yerde bölge gazetesi muhabiri olarak onun yetki seviyesi için hiçbir şey hayal edemediğimi hissettim. Bana bir iyilik yapıyor.
Eremeev hakkında konuşmaya başladığımda, bu konunun farkında olduğunu ve Grigory Terentyevich'in kesinlikle bir daire alacağını söyledi. Ne zaman - söylemedi, ama sonra nedense bunu çok yakında duydum.
Zaten vedalaşıp uzanmış elini sıkarken, gazi bir ev bulduktan sonra, bunu sadece bölge gazetesinin sayfalarında değil, bölgesel ve cumhuriyetçi Kırgız gazetelerinde de ayrıntılı olarak anlatmaya çalışacağımı söyledim. İzvestia'da olduğu gibi.
Gözlerindeki ışıltıyı gördüm
Tam o anda, görevlinin gözleri sevinçle parladı. Bana öyle geliyordu ki, bir All-Union gazetesindeki birkaç satır ona, sıradan bir şehir patronu, kariyer basamaklarının daha da ilerlemesinde önemli bir uçuş bulmasına yardım edeceği noktayı bulmuştum.
Ayrıldım. Kısa süre sonra gazinin kitabının ilk bölümü "Homeland Watch" da yayınlandı. Birkaç gün sonra yazı işleri bürosuna bir mektup geldi. Eremeev, neredeyse ertesi gün, her kademeden yetkililerin beklenmedik bir şekilde kendisine geldiğini ve yardımsever bir şekilde konuşmaya ve daireler için farklı seçenekler sunmaya başladığını bildirdi.
Sadece hepsi, daha sonra ortaya çıktığı gibi, normal yaşam için tamamen uygun değildi. Ya orantısız bir kışlada ve neredeyse bir kilometre uzakta bir tuvaleti olan bir oda ya da hiçbir onarımın düzene sokamayacağı bir daire.
Ayaklarını bana böyle sildiler. Bir an kendimi kampın geçit töreninde hissettim ve onlar çoktan beni vurulmaya yönlendiriyorlardı. "
Grigory Terentyevich endişeyle yazdı, ara sıra neden şehrine geldiğimi anlattı ve ayrıca şehir yürütme komitesini ziyaret etti.
Mektubu hemen baş editöre gösterdim. Durumu inceledik ve Brest Kalesi savunucusunu nasıl küçük düşürmenin mümkün olduğunu tam olarak yerinde öğrenmek için tekrar bir iş gezisine çıkmaya karar verildi. Ve ayrıca Eremeev'e ilk yayınıyla birlikte bölge gazetesinin birkaç nüshasını verin.
Otobüs durağından doğruca şehir yönetim komitesine gittim. Ve hemen şefe zaten tanıdık olan ofise. Beni görünce şaşkına döndü. Daha fazla uzatmadan bekleme odasına gitti ve kısa süre sonra bir kağıt parçasıyla ortaya çıktı. Anlaşıldığı üzere, bu, İkinci Dünya Savaşı'na katılan, şehirde yaşayan ve barınmaya ihtiyaç duyan tüm katılımcıların bir listesiydi. Şimdi hatırladığım gibi Eremeev'in soyadı listede vardı - 48.
Yeni eve taşınma için bekliyoruz
Sonra tarafsız bir konuşma başladı. Hayır, yemin etmedik, ama her biri kendine ait olduğunu kanıtladı: o - onun için tüm gazilerin aynı olduğunu, ben - hatırlarsa, savaşın Brest Kalesi ile başladığını kanıtladı.
Birbirimize sesimizi yükseltmeye devam ettik. Daha sonra ona sınır muhafızı Eremeev hakkında çok şey anlattım: toplama kamplarının zindanlarında katlanmak zorunda olduğu şeylerden, cesur kaçışlarından ve düşman kampına girdiği cesurca saldırılardan.
Tartışmalarım, ortaya çıktığı gibi, gerekli temettüleri getiremedi. Sonra kozumu atmak zorunda kaldım - tüm ülkenin Brest'in kahramanına karşı böylesine kaba bir tavrı bilmesini sağlayın. Ve Pravda ve Izvestia gazetelerinde mutlaka yayınlar olacak.
Ve bu yeterliydi. Şaşılacak bir şey yok - o zaman yetkililer, bugün inanması zor olan tütsü şeytanı gibi basılı kelimeden korkuyorlardı. Şimdi: yazın, yazmayın - çok az insanı şaşırtacaksınız.
Ayrılırken, daktilo edilmiş birkaç resmi sayfayı gelecekteki bir makalenin metniyle birlikte teslim ettim. Bir kopya olduğu açık. Ve orijinal, bir veya iki gün içinde yazı işleri ofisine gidecek. Ben de ona söz verdim.
Kesinlikle ofisinde sıradan bir şantaja geçtiğini, kıdemli bir sınır muhafızının apartmanlardan birinde bir oda kiraladığı eve ulaştığını ve bölge gazetesinin birkaç kopyasını posta kutusunun dar yuvasına zorlukla ittiğini kesinlikle kabul etmedi. . Sonra gitti.
Eremeev ile görüşmedi. O zaman çaresiz bir jest yapmak için çaresiz olmam dışında ona ne söyleyebilirdim. Sadece bir hafta geçti ve Eremeev'lerden evli bir çiftin telgrafı beklenmedik bir şekilde yazı işleri bürosuna ulaştı.
“Yeni eve taşınma partisi için cumartesi günü sizleri bekliyoruz. Çok teşekkür ederim. Üzgünüm, sorun ne. "
Baş editöre gittim. Pyotr Dmitrievich bu sefer sadece gülümsedi ve şöyle dedi:
Sen asıl şeyi yaptın. Eremeev'lerin bir dairesi var. Öyleyse git ve çalış. "
Grigory Terentyevich, bir süreliğine editöre gelecekteki kitaptan ayrı bölümler gönderdi. Basıldılar ve yayınlanmış tüm gazete sayıları Brest gazisine gönderildi. Bazen, özellikle önemli günlerde, tebrik kartları da takas etmeye başladık. O zamanlar öyleydi.
Sadece bir yıl sonra
Bir yıldan biraz fazla bir süre sonra, Oş sınır müfrezesinde bir iş gezisinde çalıştım. Siyasi departman başkanı Binbaşı Sergei Merkotun ile birlikte karakollara gittik ve bir gün UAZ'ımız yol ayrımındaydı ve bunlardan biri Kyzyl-Kiya şehrine gitti.
Siyasi bölüm başkanına “Brest Kalesi gazisine gidelim, nasıl yaşadığını görelim” diye önerdim.
Sergei Andreevich itiraz etmedi. Hızla şehre ulaştık, bir sokak, bir ev bulduk ve ikinci kata çıktık. İşte kahraman sınır muhafızının dairesi.
İlk ziyaretim olan Maria Timofeevna'da olduğu gibi kapı bizim için açıldı. Şaşkınlığı ve zevki sınır tanımıyordu. Grigory Terentyevich hastanedeydi, eski yaralar ve deneyimleri kendini hissettiriyordu. Gerçeği söylemek gerekirse, yepyeni iki odalı daire, hoş atmosferden hepimiz mutluyduk, ancak uzun süre kalmadık - hizmet. Yolda çay içip konuşmazsak.
Yıllar sonra, Eremeev'lerin Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Buguruslan şehrine taşındığını öğrendim. Muhtemelen o daireyi iyi satabilmişlerdi.
Efsanevi sınır muhafızı Eremeev, 1998'de bizi terk etti ve Orenburg bölgesi, Buguruslan ilçesi, Alpaevo köyüne gömüldü. Ölümsüzlük için ayrılmadan önceki son günlerde, genellikle bahçede yayılan bir elma ağacının altında görüldü.
Aynı zamanda, edebi yaşam eseri olan "Anavatanı Savundular" kitabını her zaman elinde tuttu. Şimdi bulmak pek mümkün değil, belki akrabalar dışında - Buguruslanlılar.
Sınırda ilk savaşlardan geçen, faşist ölüm kamplarının dehşetinden ve iğrençliklerinden kurtulan, savaşan, unutulan ve Brest'in bir kahramanı olarak tüm dünyayı yeniden keşfeden büyük bir adam olan Grigory Terentyevich Eremeev'in sıradışı kaderi işte böyle. yazar Sergei Sergeevich Smirnov.
Bir keresinde ona yardım ettim. Sıradan bir yazılı kelime sayesinde bir daireyi yıktı. Ve bununla gurur duyuyorum! Boorish yetkililer hakkındaki bu makale yayınlanmamasına rağmen.