Ses kısılması nedir, neden olur, ses kısıklığı nedenleri ve tedavisi, ses kısıklığına ne iyi gelir
Gırtlakta yer alan, bant biçimindeki dokular, yani ses telleri, akciğerlerden gelen havayı, geçişi sırasında titreştirerek seslerin oluşmasını sağlarlar.
Ses kısıklığı neden ve nasıl oluşur
Bütün sesler titreşme yoluyla oluşur. Gitar sesini oluşturan, tellerin titreşmesidir. İnsan sesinde titreşen ise, banta benzeyen, bir çift hareketli dokudur. Bunlara “ses telleri” denir; ağzın arkası ile akciğerler arasında bulunan bir geçit olan gırtlağa yerleşmişlerdir.
Havanın dışarı solunmasıyla titreşim güçlenir. Herhangi bir nedenle titreşim önlenirse, ses kısıklığı oluşur.
Ses Kısılmasının Nedenleri ve Sonuçları
Ses kısıklığının en sık rastlanan nedeni zorlama, yani yanlış (aşırı derecede şiddetli) solumak, bağırmak ya da gırtlak kaslarının yorulmasıdır.
Sesini aşırı kullanan kişilerde (futbol seyircisinden, öğretmene kadar) ses kısıklığı yakınması fazladır. Sisli, tozlu ya da kuru hava da ses kısıklığını artırabilir. Nezle ya da soğuk algınlığında gırtlak ve ses telleri iltihaplandığından, ses kısıklığı olabilir.
Soru: Oğlum her hafta sonu futbol maçına gider ve eve sesi kısılmış gelir. Bu yinelenen ses kısıklığı kalıcı bir hasara yol açar mı?
Oğlunuzun sesi sürekli kısıksa, ses tellerinde şişme olabilir. Bunlar şarkıcı nodülü olarak bilinir ve kalıcı olursa ameliyat gerektirebilir.Bu arada, sesi sık sık kısılıyor ve bu günlerce devam ediyorsa, onu bir konuşma terapistine götürmeniz iyi olur. Belki de alçak sesle konuşmasını ya da futbol maçlarını izlemeye bir süre ara vermesini önerecektir.
Soru: Sesim kısıkken şarkı söylememin bir zararı var mıdır?
Fazla bir zararı yoktur, ama ses kısıklığının daha da kötüleşmesini istemiyorsanız, iyileşene kadar şarkı söylememeye, bağırmamaya ve olanaklıysa gülmemeye, öksürmemeye dikkat etmelisiniz.
Yaşlı kişilerde ses kısıklığı, kanserin bir belirtisi olabilir mi?
Evet, olabilir. Gırtlak kanserinin belirtisi ses kısıklığı ve onu izleyen boğaz rahatsızlığı ile tahriş öksürüğüdür. Bunu bilmenin ve geçmeyen bir ses kısıklığının farkına varmanın büyük önemi vardır; tanı ilk haftalar içinde konursa, hastalık ameliyata gerek kalmadan radyoterapiyle iyileştirilebilir.
Ses tellerinin aşırı zorlanması üç hafta ya da daha fazla süren kronik ses kısıklığına yol açabilir.
Daha kötüsü, ses tellerinde “nodül” denilen doku oluşumlarının ortaya çıkmasıdır. Bunlar ya ses kısıklığına ya da sesin bütünüyle yitirilmesine neden olabilirler.
Ses kısıklığı gırtlak kanserinin de belirtisi olabileceğinden mutlaka bir doktorun görüşü alınmalıdır.
Ses Kısıklığı Tedavisi
Zorlamadan kaynaklanan ses kısıklığı, ses tellerinin dinlendirilmesi, tahriş edici atmosferden (genellikle sisli) kaçınma ve gerekirse bir hastanede konuşma terapisiyle iyileştirilebilir. Bu tedavi nodüllere uygulanabilir, ama kronik vakalarda ameliyat gerekir.
Ses tellerinin çeşitli nedenlerle etkilenmesi ses kısıklığına yol açabilir.
Soru: Bazen görünürde bir neden olmadan sesim kısılıyor. Bu duruma yol açan sigara olabilir mi?
Genel bir kural olmamakla birlikte, çok sigara içiyorsanız, sesinizi zorladığınızda, sözgelimi bağırdığınızda ya da soğuk algınlığına yakalandığınızda sesinizin kısılması olasılığı daha fazladır. Sigaranın en büyük tehlikesi, gırtlak ya da akciğer kanseridir; bundan başka bronşiti ağırlaştırır ve kişiyi kalp ve damar hastalıklarına daha yatkın kılar.
Ses kısılması, sürekli yüksek sesle konuşma ya da bağırma yüzünden ses tellerinin tahriş olmasına bağlı değilse, önemli bir hastalığın belirtisi olabileceğinden, dikkate alınması gereken bir durumdur.