Rus dilinin ünlü ve ünsüz harfleri
Merhaba arkadaşlar. Biz Rusça kursumuza devam ediyoruz. Bu derste ses bilgisi hakkında bilgi edineceğiz. Rusça'da ses bilgisine фонетика denir. Konuşma sesleri, dilbilimin ana dallarından biri olan fonetikte incelenir. Konuşurken telaffuz ettiğimiz seslere konuşma sesleri denir. Dudaklar, dil ve ses telleri konuşma seslerinin üretiminde rol oynar. Konuşma seslerini telaffuz ediyor ve duyuyoruz. Sesler yazıda harflerle belirtilmiştir. Harfleri görüyor ve yazıyoruz. Sesleri harflerden ayırmak için ders kitaplarında ve transkripsiyonlarda köşeli parantez içine alınmışlardır.
Sesler farklı özelliklerine göre iki türe ayrılır: ünlüler ve ünsüzler. Rusça'da ünlülere гласные звуки denir. Ünsüz seslere согласные звуки denir. Önceki derste de söylediğimiz gibi Rus alfabesinde 33 harf var. Bunlardan 10 tanesi ünlü, 21 tanesi ünsüz ve 2 harfi ъ ve ь telaffuz edilmiyor, ve bu sebepden de ne ünlülere ve ünsüzlere ait edilmezler. Ünlüler, ağız boşluğunda serbestçe telaffuz edilir ve ağız boşluğunda hiç bir engellikle karşılaşmazlar. Bu nedenle, net ve aydın ses çıkarırlar. Ünlülerin bir diğer özelliği de heceleri oluşturmasıdır. Rus dili 33 harften oluşmasına rağmen 6'sı sesli, 36'sı ünsüz olmak üzere 42 ses vardır. Ünlü ve ünsüzlerin ses ve harf sayısı uyuşmadığından yazıda sadece 6 ünlü harf varken, 10 ünlü ses vardır. Aynı farkı ünsüzlerde de gore bileriz - 21 ünsüz harf var, ancak toplam 36 ünsüz ses var. Bu niceliksel fark, Rus yazısının bir sıra özelliği ile açıklanmaktadır. Bu özellikleri inceleyelim.
Önce ünlü seslere bakıcaz. Ünlüler yalnızca seslerden oluşur. Ünsüzler ise sese ek olarak gürültüden ve ya sadece gürültüden oluşlar. Yani, seste hiç gürültü yoksa, bu bir ünsüz harftir.
Ünsüz sesler, ses tellerinin varlığına göre 2 kısma ayrılır - sağır ünsüzler ve çınlayan ünsüzler. Yani, ses telleri kullanımı mevcutsa, bunlar çınlayan ünsüzlerdir ve eğer mevcut değillerse, sağır ünsüzlerdir. Sağır ünsüzlere Rusça'da глухие согласные denir ve çınlayan ünsüzlere звонкие согласные denir. Aynı zamanda, ünsüz sesler sağırlığa ve çınlamaya göre eşleştirilir ve bu sebepden de iki kısma ayrılır: çift oluşturan yani парные ve çift oluşturmayanlar - непарные.
Aynı zamanda ünsüz harfler, dilin ağız boşluğunda telaffuz edildiğinde aldıkları forma göre yumuşak ve sert ünsüzlere ayrılır. Yani, belirli özelliklerden dolayı ünsüzler sağır ve çınlayan olmaları ile yanı sıra, sert ve yumuşak da ola bilirler. Telaffuz sırasında dilin orta kısmı yukarı doğru yükselirse, bu ünsüz ses yumuşak bir sestir. Sert ünsüzlere Rusça'da твердые согласные denir. Yumuşak ünsüzlere мягкие согласные denir.