Bir kapı, dar bir taş sokaktan ve birkaç açık hava odasından geçerek 2000 yıl önce geniş villa Casa Pansa’nın bir parçası olan bir bahçeye açılmaktadır.
Bahçenin taş duvarları içinde otizmli bir grup genç yetişkin portakal ağacının dallarından olgun meyve topluyor.
Portakal ve limon ağaçlarının arasında sıra sıra bezelye ve lavantalar, güller, şifalı bitkiler ve asma filizlerinin bulunduğu küçük kil çömlekler vardır. Tüm bitkiler Pompeii’ye özgüdür ve MS 79’da Vezüv Yanardağı’nın patlamasından önce burada büyümüştür.
İtalyancaya geçmeden önce İngilizce becerilerini sergileyen 30 yaşındaki Alex, “Burası Pompeii” dedi. “İnsanlar uzun zaman önce, patlama her şeyi kaplamadan önce burada yaşıyordu. Daha sonra keşfedildi.”
Cristian nar ve portakal toplamaktan hoşlanıyor, Mattia ise lavantayı nasıl toplayıp kokulu poşetler yapmak için kullandığını anlatıyor.
Genç erkekler, düzenli olarak bahçelerle ilgilenmeye gelen otizmli insanlara yönelik yerel Tulipani sosyal kooperatifinin bir parçası. Pompeii Arkeoloji Parkı tarafından başlatılan birçok katılım programından biridir.
Parkın en yeni sergisi bile bu amaca ulaşıyor; Pompeii’nin en fakir vatandaşlarının, zanaatkarlarının ve Vezüv Yanardağı’nın patlamasıyla kıyamet gibi yok olan köleleştirilmiş insanların hayatlarının çeşitli yönlerini düşünceli bir şekilde anlatıyor.
Yoksulların ve kölelerin hayatları
“Öteki Pompei: ‘Vezüv’ün Gölgesindeki Sıradan Yaşam’ başlıklı serginin küratörlüğünü üstlenen Pompei arkeoloğu Silvia Bertesago, “Amaç aynı zamanda insanları şehri farklı bir şekilde ziyaret etmeye teşvik etmek” dedi.
“İnsanların çoğunluğunun yaşadığı ve çalıştığı iki odalı küçük dairelere ve küçük atölyelere daha fazla ilgi gösterilmesi.”
Son dönemdeki bazı olağanüstü keşifler sergiyi mümkün kıldı.
2021 yılında arkeologlar, Pompeii şehrinin kuzeyindeki Civita Giuliana’daki bir banliyö villasında tamamen sağlam bir oda keşfettiler. Basit karyolalar da dahil olmak üzere oda, villanın köleleştirilmiş insanlarının çalıştığı ve uyuduğu yerdi.
Tuğla duvardaki tek bir çivi ve aşağıdaki zemindeki parçalanmış kil kandil, dar odanın nasıl aydınlatıldığını gösteriyordu. Karyolaların kabaca yontulmuş bacakları ve çerçevesi, kolayca sökülüp takılabilmesi için yarıklara sahipti; ince ipler ise insanların üzerinde uyuduğu hamak benzeri gevşek bir ağ oluşturuyordu.
Bir yatağa yaslanmış bir araba koşum takımı ve altı büyük amfora, Roma dönemindeki popüler yiyecek kapları, uyku alanının bir atölye ve depo odası olarak ikiye katlandığının kanıtıdır. Her yere dağılmış fare ve sıçan kemikleri bulundu.
Kölelerin uyuduğu bir başka küçük oda ise 2022 yılında muhteşem Domus del Larario’nun altında bulundu. 2023’ün sonlarına doğru hala kazılmakta olan ve halkın erişiminin sınırlı olduğu üçüncü inanılmaz keşif, köleleştirilmiş insanların ve katırların tahıl öğütmek için hapsedildiği bir fırın hapishanesidir.
“Diğer Pompeii” sergisinde ayrıca misket, dama ve tavla benzeri oyunlar gibi eşyalar ile eski Romalıların çoğunun beslenmesini oluşturan kömürleşmiş ekmek, incir, mercimek ve tahıl kalıntıları da yer alıyor.
Son odada, öbür dünyada zenginlik vaadi nedeniyle özellikle fakir ve köle insanlar arasında popüler olan tanrılar İsis ve Bacchus’a küçük ikonlar ve adaklıklar bulunuyor.
Pompeii Arkeoloji Parkı müdürü Gabrielzuchtriegel, “Birdenbire daha geniş bir izleyici kitlesi için daha ilgi çekici hale geliyor” dedi.
“Bir aile için tek odalı bir dairenin hemen yanında Yunan heykelleri ve tablolarının bulunduğu özel bir evde güzel bir bahçeleri var. Antik sanatın yanı sıra bu kadar zenginlik içeren vitrinlerin toplumsal önemini de anlıyorlar.”
Antik çağın idealleştirilmiş bir versiyonu
Breedriegel, Pompeii ve diğer antik Roma bölgeleri keşfedildiğinde, antik dünyayı Orta Çağ’ı karakterize eden yoksulluk, zorluk ve batıl inançlardan arınmış bir dünya olarak idealleştirme yönünde güçlü bir toplumsal dürtünün oluştuğunu söyledi.
Bu zihniyetin bugün de devam ettiğini söyledi.
“İnsanlar köleliğin var olduğunu biliyordu -antik dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri köleleştirilmişti- ancak dönemin büyük felsefi, bilimsel ve politik başarılarına odaklanmayı tercih ettiler.”
Bu eğilim, güzelliğe olan doğal bir eğilimle – şaşırtıcı derecede canlı, pastoral tablolar, özenle dekore edilmiş vazolar ve dinlendirici sütunlu avlular – güçlendiriliyor.
Ancak otizmli genç erkeklere yönelik programın kanıtladığı gibi, bir zamanlar seçkinlerin alanı olan alanlar bile herkes için bir şeye dönüştürülebilir.
Pompeii, parkı her yetenekten insan için daha erişilebilir hale getirmek için çalıştı.
İtalya’da tekerlekli sandalye kullananlara dairesel bir rota sunan ilk antik yerdi. Artık her ziyaretçisine tekerlekli sandalye sağlıyor.
Site yakın zamanda bir park uygulaması veya parka kurulan monitörler aracılığıyla işaret dili de dahil olmak üzere erişilebilir multimedya turları sunmaya başladı.
Parkın erişilebilirlik programlarına liderlik eden Ariana Spinosa, “Pompeii antik bir şehir olabilir ancak durağan bir şehir değil” dedi. Zamanla değişiyor ve insanların yeni keşiflerini görmek için dönüşümün bir parçası olduklarını hissetmeleri gerekiyor.”
“Günümüz dünyasının buraya da yansıması gerekiyor.”