Ukrayna'nın kaderi her ne olursa olsun savaş halihazırda Çin, Amerika ve Rusya'nın bir tür küresel güç üçgeni oluşturduğu üç kutuplu bir dünyada yaşadığımızı doğruladı. Kuşkusuz bu düzen geçmişte hakim olmuş çeşitli güç dengelerinin çoğundan daha istikrarlı değil ve gerçekten de işlerin ters gitmeye çok daha meyilli olduğu hissiyatı yaratıyor zira daha fazla "hareketli parça" ve birbirinin niyetini yanlış okuyacak daha fazla oyuncu var.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Ancak dünyanın geleceği, tıpkı Ukrayna'da olduğu gibi, bu daha büyük üç süper gücün (ekonomik bir süper güç olarak AB'yle birlikte) kendilerini nasıl hizaladığına bağlı. Pratikte bu, kim, Amerika mı yoksa Rusya mı, Çinlileri kendi davasının yanında saf tutmaya ve kendi çıkarını korumaya ikna edebilecek anlamına geliyor.
Eğer Çin, Rusya'yı seçer ve otoriter-milliyetçi bir ittifak kurarak Hindistan'daki Modi, Türkiye'deki Erdoğan, Suudi Arabistan'daki Muhammed bin Selman ve Brezilya'daki Bolsonaro gibilerini dahil olmaya ikna ederse Ukrayna ve dünya barışı için başarı olasılıkları hakikaten iç karartıcı olacak. Eğer ABD Başkanı Biden bir şekilde Çin'in ABD ve Avrupa'yla önceki üretken işbirliğini yeniden canlandırabilirse dünyanın izlediği yol kesinlikle daha mutlu, daha az saldırgan ve daha müreffeh olacak ve Çin, Putin'in savaş makinesini finanse etmeyecek veya ona insansız hava aracı satmayacak. Durum muallakta ve böyleyken daha fazla savaş yaşanacak.
Klişe bir ifadeyi kullanmak gerekirse bizimkinin kelimenin tam anlamıyla Orwellvari bir dünyaya dönüştüğü söylenebilir. Orwell, Bin Dokuz Yüz Seksen Dört'te üç süper güçten oluşan bir dünya tasavvur etti. Bunlar tanıdık bir his veren Okyanusya, Doğu Asya ve Avrasya'ydı. Orwell'in 1949'da yazdığı gibi:
Dünyanın üç büyük süper devlete bölünmesi, 20. yüzyılın ortalarından önce öngörülebilecek ve gerçekten de öngörülen bir olaydı.
Endişe verici bir şekilde sürekli değişen ittifaklarla savaş halindeydiler ve elbette kimse haberlere güvenemezdi...
Daha geniş tarihi göz önüne alın. Büyük Savaş'tan (I. Dünya Savaşı -çn.) önce Avrupa kıtasında ortaya çıkan iki blok dünyaya hükmetti. Britanya, Fransa ve Rusya'nın itilaf güçlerine karşı Almanya, Avusturya ve Türkiye'nin üçlü ittifakı. Barışı korumakta başarısız olsa da iki kutuplu bir güç dengesiydi. İki savaş arasında Amerika izolasyoncu yaklaşıma döndü ve Rusya tek ülkede sosyalizmi inşa etmeyi seçti; ve Avrupa yine mihver ve müttefik devletlerinin oluşturduğu iki bloka bölündü. II. Dünya Savaşı'nın ardından, özellikle de Britanya İmparatorluğu'nun Roosevelt, Stalin ve Churchill'in olağanüstü ve bazen rahatsız edici liderliği altında savaşı kazanmış "Üç Büyük"teki üyelik statüsüne artık hakim olamadığı Süveyş Krizi'nden sonra açıkça iki kutuplu bir dünyada yaşadık.
Söz konusu iki nükleer süper güç, nükleer caydırıcılık ve karşılıklı kesin yıkım doktrinleri yoluyla zaman zaman tehlikeli hale gelen bir güç dengesini korudu. Vietnam yağmur ormanlarından Angola'nın çalılıklarına ve Afganistan dağlarına kadar ideoloji ve güç mücadeleleri taşeronlarca yürütüldü. 1962 Küba Füze Krizi, Rusların ve Amerikalıların doğrudan karşı karşıya gelme riski doğduğunda dünyadaki yaşamın karşılıklı termonükleer yıkımı korkusuyla savaşın önleneceğini kanıtladı. (NATO'nun Ukrayna semalarındaki Rus pilotlara karşı doğrudan harekete geçmeye dair isteksizliği de aynı zihniyetin bir yansıması.)
SSCB'nin 1991'de nüfusunun maddi özlemlerini yerine getirememesinin ağırlığı altında çökmesiyle (Vladimir Putin bunu aklında tut) Amerika, Soğuk Savaş'ı kazandı ve dünya tek kutuplu hale geldi. Çin kalabalıktı ve büyük bir ordusu vardı ama hepsi bu kadardı. Mao ancak 1972'de dünyayla yeniden diplomatik ilişkiler kurmaya karar vermişti. Richard Nixon'ın yarım yüzyıl önceki ünlü ziyareti bugünün dışadönük Çin'inin henüz başlangıcıydı.
Diplomasiden sonra ekonomi geldi. Deng Şiaoping yönetiminde 1978'de dünya ekonomisine tereddütlü biçimde yeniden katılan Çin, ağırlığını koymaya hazır değildi ve dış politika hedeflerine dayanak oluşturmak için sanayi üssü kurmakla (makul olarak) daha çok ilgileniyordu.
Amerika 1990'larda ve 2000'lerde dünyayı epey kendisinin kıldı. Jacques Chirac gibi kıskanç Avrupalı liderler, George W. Bush kendisinin yeni dünya düzenini tek taraflı olarak uygulayıp, savaşlar açıp ve dilediği gibi rejim değişikliği peşinde koşarken sadece ateş püskürebildi. "Özel ilişkiyi" yönetmekte becerikli Tony Blair bile 2003'te Britanyalılar veya BM istese de istemese de Amerika'nın Irak'ı işgal edeceğine dair bilgilendirildi.
Şimdiyse güç dengesi yine değişti. Üç kutuplu bir sistemimiz var ancak üçgenin kenarları tabiri caizse eşkenardan ziyade çeşitkenar. Her anlamda çarpık bir üçgen. Rusya devasa bir nükleer mühimmata sahip ve bu, iyi örgütlenmemiş, kötü yönetilen, yetersiz donanıma sahip zorunlu askerlik esasına dayalı ordusundan (bu tarihinde sabit bir unsur) muhtemelen daha verimli çalışıyor.
Ancak İtalya'nınki büyüklüğünde bir ekonomiye sahip ve savunma bütçesi Birleşik Krallık'ınkinden pek fazla değil. Rusya casuslukta, uzayda, kalitesiz malların seri üretiminde iyi ve imrenilecek doğal kaynaklara sahip ancak hepsi bu kadar. Teknolojik inovasyon açısından Amerika'nın kuvvetli yönleri ve silahlı kuvvetlerinin salt büyüklüğüyle kapasitesine dair söze ne hacet; ancak Donald Trump'ın belirttiği gibi, Amerika'nın eski sanayi üssü, bir zamanlar coşkuyla kucakladığı küreselleşmeden, bilhassa da Çin'le dengesiz ekonomik ilişkiden, ağır zarar gördü.
Çin'in zengin, devasa bir pazar olarak Amerika'ya ihtiyacı var; Amerika'nınsa daha fazla Çin malı satın almak için ona borç vermesi gerekiyor. Sokakta sendeleyerek ilerlerken birbirlerine yaslanan, bazen birbirlerinin finansal veya jeopolitik çıkarlarına takılan iki sarhoş devle karşılaştırıldılar. Çin'in Avrupa'yla ilişkisi buna benziyor ancak daha dengeli. Çin, Sri Lanka'dan Yunanistan'a ve Jamaika'ya kadar her yerde nüfuz ve güç satın alan son dönem küresel ekonomik imparatorluğun bir biçimi olarak devletin yönettiği kuşak ve yol girişimine sahip. Amerika'nın Wall Street, Apple ve Disney'i var. Rusya'nın petrol, kömür ve doğalgazı var.
Yani elimizdeki üç süper gücün her birinin kuvvetli ve zayıf yönleri var, hiçbirinin gücü diğerlerini itip kakmaya yetmiyor. Bu arada Avrupa, ekonomik ve ticari alanlardakinden ayrı olarak, bu tabloda çok fazla anlam ifade etmiyor çünkü iyisiyle kötüsüyle hâlâ ayırt edilebilir bir dış politika ve güvenlik "kimliği" geliştirmedi. Birleşik Krallık'ın girişimlerinin arkasındaki AB'nin ekonomik ağırlığı olmadan profilinin ve nüfuzunun azalması gibi Brexit de AB'yi bu açıdan zayıflattı. Avrupa/Britanya'nın 4. küresel güç olma fırsatını es geçmesi nihai sonuç oldu.
Alman politikasındaki pasifizmden yeniden silahlanmaya doğru çarpıcı eğilim bir şeyleri değiştirebilir ancak şimdilik Avrupa'nın güvenlik çıkarları süregelen Amerikan liderliği altındaki NATO'ya devredildi. İyi tarafından bakarsak NATO her bakımdan şu anda olduğu gibi nadiren daha hayati hale geldi ve eski ABD Başkanı Trump'ın çekilme tehdidinin kabusu ortadan kalktı. Bu nedenle şimdilik Emmanuel Macron'un tuhaf girişimi hariç Avrupa, Biden'ın peşine takılmaya razı.
Bu tuhaf troykada Amerika ve Rusya zaten ekonomik savaşa ve Doğu Avrupa'da sürtüşmelere bulaşmışken Çin neredeyse bir "salıncak devlet" gibi. O halde şu anda kısmen zayıflamış ve Rusya'nın başarısızlığa mahkum savaşındaki şoke edici performansıyla kesintiye uğramış olsa da en endişe verici jeopolitik gelişme Rusya'yla Çin arasındaki yakınlaşma.
Şi Cinping ve Putin arasında şubatta Pekin'de yapılan zirvedeki tebliğde ilişkilerinin "sınırsız" olduğu ilan edilmişti. Bu, Batı'daki herkesin kanını dondurması gereken bir ifadeydi. Sonrasında "bölgesel güvenliğe yönelik dış müdahale ve tehditlere etkili bir şekilde karşı koyma ve uluslararası stratejik istikrarı koruma" sözü verdiler. Bu, Amerika'ya kendi etki alanlarından uzak durmasını söylemenin şifreli ifadesiydi.
Hatta haberlere göre Putin, Ukrayna istilasını Çin'deki Kış Olimpiyatları bitene kadar ertelemeyi kabul etti. Bu arada bu zamanlama Rusya'nın silahlı kuvvetleri için pek de ideal olmayabilir; çok soğuk havayı hızla bataklıklı, çamurlu bir Ukrayna baharı takip etti. Putin'in varsaydığı yıldırım zaferinde bunun bir önemi olmayacaktı; ancak Rusya Devlet Başkanı'nın duraksayan seferi, kuvvetlerinin çıkmaza girmesi ve Ukraynalılara avantaj sağlaması anlamına geliyordu.
Şi ve Putin'in çok fazla ortak noktası var, en azından yüzeysel olarak. Her ikisi de (az çok kibar ve açık bir şekilde) 21. yüzyılın hızla değişen zorluklarıyla başa çıkmanın zayıf ve pratik olmayan bir yolu olarak demokrasiyi reddediyor. (Faşistler ve Naziler hemen hemen aynı argümanı bir asırdan daha önce, çürümüş demokrasilerin modasının geçtiğini ve 20. yüzyılın modern sertliklerinden kurtulamayacaklarını düşündüklerinde kullandı.)
Putin ve Şi'nin ikisi de rövanşist tipte milliyetçi. Tıpkı Putin'in SSCB ve Çarlık Rusya'sının coğrafi kapsamını yeniden inşa etmek istemesi gibi, Çin de Makao, Hong Kong, Müslüman Sincan, Tibet ve Tayvan'ı Pekin suretinde sağlamlaştırarak kalıba dökmek istiyor.
Her ikisi de insan haklarını ve Batı'daki ilerici "aşırı duyarcı (woke)" değerleri küçümsüyor (Putin, "cinsiyet akışkanlığına" karşı özel bir korku besliyor). Özellikle Nazi Almanyası ve Japon İmparatorluğu'nun insanlık dışı işgalleri ve ABD'nin Soğuk Savaş'taki düşmanlığı gibi geçmişteki Batı müdahaleleri hakkında belirli bir (anlaşılabilir) paranoya ve aşağılık hissi duyan uluslara liderlik ediyorlar. Ancak ABD'ye uzun vadeli ve dostça yaklaşan Çin, Amerika'nın kendisine sırtını döndüğünü ve hoşgörülü, uzlaşmacı politikasını tersine çevirdiğini fark ettiğinde daha çok yakınlaştılar.
Trump epey tutarsız bir şekilde (Rusların kendisinin seçilmesini sağlamak için yaptıkları her şeye rağmen) her ikisinden de düşman yarattı ve birbirini izleyen Amerikalı ve Çinli liderlerin inşa ettiği onlarca yıllık iyi niyeti mahvetti. Çin'i ve liderlerini aşağıladı, "Çin virüsü " ifadesiyle onları koronavirüsten sorumlu tuttu, ticaret savaşı başlattı, Hong Kong'da ve Müslüman Uygur halkına karşı yapılan gerçek insan hakları ihlallerinden alaycı bir şekilde faydalandı ve tıpkı Japonların daha önce yaptığı gibi Çinlilerin bazı şeylerde Amerika'dan daha iyi olduğu basit gerçeğini kabul etmeyi reddetti.
Kim Jong-un veya Robert Mugabe gibi halklarına kötü yabancılar yüzünden yiyecek olmadığını söyleyen diktatörlere benzer biçimde Trump da Çin'i ve küreselleşmeyi Amerika'nın kendi başarısızlıkları için günah keçisi olarak kullandı. Çin'i kapitalizmi ve küreselleşmeyi benimsemeye, Dünya Ticaret Örgütü'ne katılmaya ve yuanı dönüştürülebilir ve takas edilebilir hale getirmeye teşvik eden Amerikalılar, onları çok başarılı oldukları için azarlamaya başladı. Amerika'nın geri çevirdiği Çin, arkadaş bulmak için gözünü dışarı çevirdi ve Rusya buna açık bir şekilde istekliydi.
Bu asla gerçekleşmemeliydi. Çin ve Rusya düşman olmalıydı ve son 60 yılın çoğunda öyleydiler. Soğuk Savaş'ın en büyük ve hayırlı muammalarından biri, komünist Çin ve komünist SSCB'nin ideolojik yakınlıklarına rağmen temelde neden anlaşamadıklarıydı. Amerikan teknolojik ve endüstriyel hegemonyasının olduğu bir çağda bile birlikte çok daha büyük bir etkiyle uyum içinde hareket edebilirlerdi. Ne de olsa komünist devletlerdi. Yapmadılar çünkü eskiden beri güç için çekişen rakiplerdi ve bir dereceye kadar hâlâ öyleler. Bu nedenle bölünmelerine epey sahte bir ideolojik kılıf uydurdular: Çin-Sovyet Ayrılığı. Görünürde ayrışma dünya komünist devrimini ilerletmeye kimin layık olduğu, Marx, Engels ve Lenin'in geleneğini en iyi kimin temsil ettiğiyle ilgiliydi... Mao mu, Kremlin mi?
Sovyetler Birliği destekli 1949 Çin Devrimi'nden sonra, iki devlet ruh eşiydi ve Çin'in iç savaştan ve Japon yönetiminin dehşetinden kurtulduğu göz önüne alındığında Mao, Stalin'i büyük ortak olarak kabul etmişti. Sovyetler Birliği, Marksizm-Leninizm'in bekçisi nükleer bir güçtü ve bizzat Koba (Stalin'in lakabı, -çn.) V.I. Lenin'in mirasının varisi olarak (veya propagandanın iddia ettiği üzere) seçildi. İki nedenden dolayı bu durum uzun sürmedi. Rus tarafında, Stalin'in nihai halefi Nikita Kruşçev (şaşırtıcı biçimde Ukraynalıydı) ilk başta tereddütle ve gizlice bir Stalinsizleştirme süreci başlattı ve Stalin'in gulaglarını, tasfiyelerini ve "kişi kültünü" kınadı.
1961'e gelindiğinde geçmişle bağın koparılması kamuya açıldı ve Çinliler aynı fikirde değildi. Resmi olarak Stalin'e sadık kaldılar ve böylece kendilerini meşru komünistler saydılar ve Kruşçevcileri revizyonist ve sapkın olarak gördüler. Çin'le ittifak için başlangıçta sadece Arnavutluk gönüllü olsa da (Romanya da bir miktar sempati duyuyordu) komünist partilere ve gerilla hareketlerine rehberlik için dünya çapında rekabet ettiler.
Gerçekte büyük Çin-Sovyet komünist ittifakının çöküşü Mao'nun egosu, Rusların patronluk taslayan tutumu ve bir kırılma noktası olarak Rusya'nın Çin'e nükleer teknoloji ve sırlarına dair tam olarak güvenmeyi reddetmesiyle ilgiliydi. Bu, 1961'deki Çin-Sovyet ayrışmasıydı ve Batı için geniş kapsamlı ve avantajlı sonuçları vardı.
Ayrışmadan sonra Çinliler tıpkı Amerikalıların yaptığı gibi Rusya'yla kendi paralel Soğuk Savaşlarına girişti. Çin-Sovyet ilişkileri o kadar kötüleşti ki 1969'da ikili belirsiz bir sınır anlaşmazlığı yüzünden birbirlerine Amerika'yı alarma geçirecek kadar ateş ediyor ve neredeyse savaşa giriyordu. Bunun dolaylı sonucu Henry Kissinger ve Richard Nixon'ın gölge diplomasisi ve Nixon'ın 1972'de Çin'e yaptığı tarihi geziydi (Amerika'nın hâlâ "Kızıl Çin"i tanımayı reddettiği ve Tayvan açıklarındaki milliyetçi ayrılıkçı rejimi tüm ulusun meşru hükümeti olarak resmen onurlandırdığı bir dönemde).
Nixon, Çinlilere kur yapmanın ve Rusya'ya düşmanlıklarından faydalanmanın çok zor olmayacağını fark etti ve bu yüzden tüm enerjisini buraya verdi. 1972 ziyaretine ilişkin resmi bir not ve Çin Başbakanı Çu Enlay'la yapılan görüşme aşağıdaki gibiydi:
Çu'yla yapılan görüşmelerde Nixon, Çin için genel bir güvenlik garantisi anlamına gelen şeyi de yaptı. Güney Asya krizi sırasında 'Sovyetler Birliği'ni Çin'e saldırmaya karşı uyarmaya' hazır olduğunu kaydetti. Nixon daha da ileri giderek, 'Sovyetler Birliği'nin Çin'e yönelik herhangi bir saldırgan eyleme kalkışmasına ABD'nin karşı çıkacağını' ilan etti.
Nixon'dan Obama'ya kadar her ABD başkanı, Çin'le daha yakın bir ortaklık kurmayı ve onu Rusya'yla birbirine düşürmeyi kendisine görev edindi. Çin'in yükselen süper gücü kesin olarak Amerikan kampındaydı.
Ancak daha yakın yıllarda Trump'ın tırmandırdığı ve Joe Biden'ın çok az hafiflettiği Amerikan düşmanlığı, onarılamaz bir şekilde olmasa da Çin-Amerikan ilişkisine zarar verdi.
Çin resmi olarak ABD için bir ortak olmaktan çıkıp bir tehdit haline geldi. Çin'in 5G ve nükleer enerji gibi önemli altyapıları kontrol etmesine karşı temkinli davranmakta olduğu gibi bu duruş kendisini Birleşik Krallık ve başka yerlerde de gösterdi. Haklı ya da değil bu, filizlenen bir Çin-Rus ittifakı şeklinde daha tehlikeli bir tehdit yarattı. Çok uzak olmayan bir geçmişte rubleyi desteklemek şöyle dursun, Rusya'ya insansız hava araçları gibi yüksek teknolojili araçlar tedarik etmek Pekin için düşünülemezdi. Dünya barışını baltalayan ve Putin'i cesaretlendiren şey tam olarak bu olabilir.
2000'lerde ilişkilerini normalleştirmeye başlayan Çin ve Rusya, 1950'lerden bu yana herhangi bir noktada olduğundan daha yakın. Rusya'yla Çin arasındaki 2001 tarihli İyi Komşuluk ve Dostça İşbirliği Antlaşması hem sıradan hem de son derece önemliydi. Bu, iki devlet arasındaki tarihin ilk eşitlik antlaşmasıydı. Batı boynuzlanıyordu...
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/3017 Mayıs 2022 - Rusya'nın Ukrayna'yı istilasının 83'üncü gününde, ülkenin kuzeyindeki Harkov kentine bağlı Saltivka bölgesinde bir kadın gıda ve su taşıyor. Ukrayna Savunma Bakanlığı 15 Mayıs'ta, Ukrayna güçlerinin Harkov'un yakınlarındaki Rusya sınırında kontrolü ele geçirip Rus askerleri kendi ülkelerine püskürttüğünü duyurmuştu. İstiladan önce yaklaşık 1,5 milyon nüfusa sahip şehir, savaş başladığından beri sürekli ateş altındaydı. Öte yandan Rusya Savunma Bakanlığı, Mariupol'daki Azovstal çelik fabrikasına geri çekilen Ukrayna güçlerinden 50'si ağır yaralı 265 askerin teslim olduğunu açıkladı (Dimitar Dilkoff / AFP)
-
2/3016 Mayıs 2022 - Hindistan'ın Rançi şehri kırsalında Tanrı Şiva tapınağının önüne yatan kabile mensubu çiftçiler, Manda Puja festivali kapsamında tanrılarına yağmur, refah ve iyi sağlık için dua ediyor (AFP)
-
3/3015 Mayıs 2022 - Filistinli gazeteci Şirin Ebu Akile'nin öldürülmesi ve ardından da İsrail polisinin cenazesine saldırması Pakistan'ın başkenti Karaçi'de de protesto edildi. İsrail'in Filistin'i işgalinin başlangıcını temsil eden Nekbe Günü için düzenlenen yürüyüşte eylemciler İsrail ve ABD bayrakları yaktı. Taşınan pankartta ise "İsrail gayri meşru bir devlettir" yazıyordu. Akile'nin tabutunu cenaze törenine taşımak isteyen gruba polisin coplarla saldırması geniş çapta tepki çekerken başka ülkelerde de protestolar devam ediyor (Rizwan Tabasum / AFP)
-
4/3014 Mayıs 2022 - Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta devriye gezen ordu personeli yarın gerçekleşecek genel seçimlerdeki milletvekili adaylarının yer aldığı pankartın altından geçiyor. Lübnanlı yetkililer seçim öncesinde ülke genelindeki oy kullanma yerlerine oy sandıklarını dağıtmaya başladı. Son dönemde tarihinin en büyük ekonomik ve toplumsal krizlerinden birini yaşayan Ortadoğu ülkesinde, meclisteki 128 sandalye için 15 bölgede oluşturulan 103 listeden toplamda 718 aday yarışacak (Bilal Hüseyin / AP)
-
5/3013 Mayıs 2022 - Rusya'nın Ukrayna'yı istilasının 79. gününde Ukraynalı bir polis görevlisi ülkenin doğusundaki Harkov kentinin yakınlarında yer alan ve Rus askerlerinden geri alınan Vilkhivka köyünde, bir okulun spor salonunda. Rus ordusunun Ukrayna'nın doğusundaki Donbas bölgesindeki saldırıları devam ederken, ABD Savunma Bakanı Lloyd Auistin, Rus mevkidaşıyla gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde Ukrayna'da derhal ateşkes ilan edilmesi çağrısı yaptı (Dimitar Dilkoff / AFP)
-
6/3012 Mayıs 2022 - Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, İsviçre'nin Cenevre kentinde Ukrayna'da süregelen savaşı konuşmak için özel olarak toplandığında, Ukraynalılar uluslararası örgütün binasının çevresinde protesto düzenledi. Ukrayna, Rus güçlerinin ülkede yaptıklarını "tamamen dehşet verici" ve "safi kötülük" olarak tanımladı. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet, Rusya birliklerinin kuşatmasının sürdüğü Ukrayna'nın Mariupol kenti için "harabeye dönmüş durumda" ifadelerini kullandı. Bachelet, manzara netleştiğinde Mariupol'deki sivil ölümlerinin binlerle sayılacağını tahmin ettiklerini de sözlerine ekledi (Fabrice Coffrini / AFP)
-
7/3011 Mayıs 2022 - Güney Kore'nin yeni seçilen Devlet Başkanı Yoon Suk-yeol, seçim vaatlerinden birini yerine getirdi ve 1948'den beri ülkeyi yönetenlerin ikamet ettiği Mavi Saray'ı kamusal alana dönüştürdü. 250 bin metrekarelik alana sahip yapının açılışına yurttaşlar akın ederken, çeşitli gösteriler de düzenlendi. Yoon, Mavi Saray yerine Savunma Bakanlığı'nın binasında çalışıyor. Başkan'ın muhalifleri bunun para ve zaman kaybı olduğunu, nükleer silahlara sahip Kuzey Kore'yle gerilimin tırmandığı bir dönemde ülkenin güvenliğini tehlikeye atabileceğini söylüyor. Güney Koreli yetkililerin açıklamalarına göre daha önceden rezervasyon yaptıran 25 bin kişi, açılış gününde sarayı gezdi (Anthony Wallace / AFP)
-
8/3010 Mayıs 2022 - İngiltere Parlamentosu'nun yeni yasama yılının açılış töreni 96 yaşındaki Kraliçe II. Elizabeth'in yokluğunda gerçekleştirildi. Böylelikle tahtın varisi Prens Charles, ilk kez İngiliz Parlamentosu'nun yasama yılının açılışını yaptı. Prens Charles'ın eşi Cornwall Düşesi Camilla ve oğlu Cambridge Dükü Prens William da parlamentonun açılışında yer aldı. Buckingham Sarayı, Kraliçe'nin "epizodik hareketlilik sorunları" nedeniyle törene katılamayacağını açıklamıştı (Ben Stansall/AP)
-
9/309 Mayıs 2022 - Rusya'nın Saint Petersburg kentinde II. Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası'na karşı kazanılan zaferin 77. yıldönümünde halk, Kızıl Ordu'da görev alan akrabalarının portrelerini taşıyor. Zafer Günü'nde ülkenin dört bir yanında düzenlenen Ölümsüz Alay yürüyüşlerine on binlerce kişi katıldı. Ukrayna'daki savaş devam ederken bu yılın anma töreni merakla bekleniyordu. Birçok uzman Rusya Devlet Başkanı Putin'in bugün zafer ya da daha şiddetli bir istila planı ilan etmesini bekliyordu. Putin ise konuşmasında "Egemen bir devletin alabileceği tek doğru kararı aldık" dedi (Anton Vaganov / Reuters)
-
10/308 Mayıs 2022 - Rus güçlerinin Ukrayna'nın başkenti Kiev ve çevresinden çekilmesiyle halk savaşın bıraktığı enkazla karşı karşıya kalıyor. Ülkenin batısındaysa istila devam ediyor. Zaporijya kentinde sığınak olarak kullanılan bir okulun bombalanması üzerine Ukraynalı kurtarma ekipleri 30 kişinin cesedine ulaştığını duyururken, yetkililer bugünkü açıklamada onlarca kişinin daha enkaz altında can vermiş olabileceğinden korktuklarını söyledi (Emilio Morenatti / AP)
-
11/307 Mayıs 2022 - Afganistan'ın güneyindeki Kandehar kentinde burka giymiş bir kadın ailesiyle seyahat ediyor. Taliban, geçen yaz iktidarı ele geçirdiğinden beri kadınlar üzerindeki en katı kısıtlamalarından birini uygulamaya koydu ve kadınların halka açık alanlarda tercihen burkayla tamamen kapanmasını zorunlu kıldı. Kadınların kamusal alanlarda yüzlerini örtmemesi halinde, babalarının ya da en yakın erkek akrabalarının hapse atılacağı veya hükümetteki işlerinden kovulacağı açıklandı (Javed Tanveer / AFP)
-
12/306 Mayıs 2022 - Belçika'nın Namur kentinde heykeltıraş Jan Fabre'yi bir kaplumbağanın üzerinde gösteren "Ütopya Arayışı" heykelindeki figürün gözleri bağlandı. Belçikalı ressam, heykeltıraş, oyun yazarı ve koreograf, 5 kadına şiddet uygulamaktan 18 ay hapis cezasına çarptırılmıştı. Namur Belediyesi söz konusu cezanın açıklanması üzerine sanatçının kentteki heykeline üç yaptırım uygulama kararı aldı: Heykelin yanına yaşananların yazılacağı bir tabela yerleştirmek, kaplumbağa üzerindeki figürün gözlerini bağlamak ve akşamları heykeli aydınlatan ışıkları açmamak (John Thys / AFP)
-
13/305 Mayıs 2022 - Irak'ın güneyindeki Nasıriye kenti de ülkeyi etkisi altına alan kum fırtınasından etkilendi. Ortadoğu ülkesi giderek daha sık görülen kum fırtınalarının sonuncusunda yine turuncuya büründü. Kum fırtınaları Irak'ı nisanda da vurmuş, uçuşların ertelenmesine ve onlarca kişinin solunum problemleri yüzünden hastaneye kaldırılmasına sebep olmuştu (Asaad Niyazi / AFP)
-
14/304 Mayıs 2022 - Çin'in başkenti Pekin'deki merkezi bir ticaret bölgesinde metro istasyonunun girişi kilitleniyor. 21 milyon nüfusa sahip Pekin'de koronavirüs kısıtlamaları giderek daha katı hale gelirken bugün onlarca metro istasyonu ve 158 otobüs durağı ulaşıma kapatıldı. Şehir genelinde çoğu sinema, alışveriş merkezi ve spor salonunun yanı sıra restoranların iç mekanları da kısıtlamalar kapsamına alındı. Kentteki önlemlerin alınma sebebi, milyonlarca kişinin yaklaşık bir aydır son derece katı tecrit altında olduğu Şanghay'daki durumun başkentte de yaşanmamasını sağlamak (Jade Gao / AFP)
-
15/303 Mayıs 2022 - Manş Denizi'ni geçmeye çalıştıkları teknelerden alınan sığınmacılar, İngiltere'nin güneydoğu kıyısındaki Dover limanında karaya çıkarıldı. Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı dün yüzlerce kişinin küçük teknelerle Manş Denizi üzerinden Fransa'dan Britanya'ya geçtiğini, bu yoğunluğun 11 günlük bir aradan sonra gerçekleştiğini açıkladı. Hava şartlarının iyileşmesinden kaynaklandığı düşünülen bu artış, Britanya ülkeye yasadışı yollarla gelmeye çalışanları binlerce kilometre ötedeki Afrika ülkesi Ruanda'ya gönderme planlarını duyurduktan haftalar sonra gerçekleşti. Britanya'nın Press Association haber ajansına göre 2022'de bugüne kadar 7 binden fazla kişi söz konusu yollarla Britanya'ya geldi ve bu geçen senenin aynı dönemindeki sayının üç katından fazla (Daniel Leal / AFP)
-
16/302 Mayıs 2022 - Hindistan'ı etkileyen aşırı sıcaklar devam ederken bazı kişiler Yamuna Nehri'ndeki köprünün altında dinlenmeye çalıştı. Mevsim normallerinin epey üstünde seyreden sıcaklıklar milyonlarca kişinin hayatı için risk oluşturuyor. Ülke son 122 yılın en sıcak nisan ayını yaşadı. Sıcak hava dalgasının bu hafta etkisini kaybetmesi beklense de Hindistan Meteoroloji İdaresi, iklim krizi sebebiyle giderek daha çok sayıda ve daha uzun süren sıcak hava dalgalarının görüleceğini söylüyor (Adnan Abidi / Reuters)
-
17/301 Mayıs 2022 - İşçi sınıfının birlik, mücadele ve dayanışma günü her yıl olduğu gibi bu yıl da tüm dünyada sendikalar, kitle örgütleri ve siyasal partilerin katılımıyla coşkuyla kutlandı. Dünya genelindeki kutlamaların çoğu renkli görüntülere sahne olurken Paris sokaklarında polisle çatışmalar ve barikat savaşları vardı. Fransız işçiler, Macron hükümetinin “emek düşmanı” politikalarını bu 1 Mayıs’ta da protesto etti (Alain Jocard / AFP)
-
18/3030 Nisan 2022 - Ukrayna'nın Kiev Oblastı'nda başkent Kiev'in hemen yanındaki İrpin kentinde yıkılan evler kameraya böyle yansıdı. Savaşın 66. gününde Rusya Savunma Bakanlığı Sözcüsü İgor Konaşenkov, bugüne kadar Ukrayna ordusuna ait 142 uçak, 112 helikopter ve 2 bin 656 tank ve zırhlı aracı yok ettiklerini bildirdi. Pentagon Sözcüsü John Kirby ise Rusya'nın Ukrayna'da yürüttüğü faaliyetleri "en acımasız ve ahlaksız türden gaddarlık" olarak niteledi. Ukrayna Başbakanlık Ofisi, Donetsk cephesinde Ukraynalıların toparlamasını engellemek için Rusların füzeler, toplar, havan topları ve uçaklarla saldırdığını açıkladı. Öte yandan ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi, Biden'ın Ukrayna'ya 33 milyar dolarlık yardım paketini meclisten "mümkün olduğunca çabuk" geçmesini umduğunu söyledi (Emilio Morenatti / AP)
-
19/3029 Nisan 2022 - Güneydoğu Asya ülkesi Vietnam'ım Son La ilinde turistik bir cam köprü inşa edildi. Bugün açılışı yapılan köprü, cangılla kaplı vadinin 150 metre üzerinde. Yıllık turizm geliri pandemi öncesinde yaklaşık 33 milyar dolara ulaşan Vietnam, 15 Mart'ta kapılarını turistlere tekrar açmıştı (Nhac Nguyen / AFP)
-
20/3028 Nisan 2022 – Polonya Cumhurbaşkanı Andrzej Duda, II. Dünya Savaşı'nda Almanya'nın Auschwitz toplama kampından sağ çıkan 96 yaşındaki Edward Mosberg'le yan yana, Polonya'nın Oswiecim kentinde düzenlenen Yaşam Yürüyüşü'nde yürüdü. Yahudi Soykırımı'nda hayatını kaybedenleri anmak için her yıl yapılan yürüyüş, Kovid-19 pandemisi nedeniyle iki senedir düzenlenemiyordu. Etkinliğin kapsamı, komşu ülke Ukrayna'daki Rus istilasının sürmesi sebebiyle bu yıl düşük tutuldu (Czarek Sokolowski / AP)
-
21/3027 Nisan 2022 - Afganistan'ın güneyindeki Kandehar kentinde halk, bir insani yardım vakfının dağıttı yemek yardımı için sırada bekliyor. Taliban geçen yaz Afganistan'da yönetimi ele geçirdiğinden beri ülkedeki açlık krizi giderek büyüyor. Dünya Gıda Programı'nın (WFP) yayımladığı rakamlara göre, Afganistan'da Taliban hakimiyeti öncesi açlık sınırı ülke nüfusunun yüzde 81'ini oluştururken, bu rakam Taliban döneminde yüzde 98'e ulaştı. 2022 sonuna kadar, akut yetersiz beslenme sebebiyle 5 yaş altındaki 3,2 milyon çocuğun hayati tehlikeyle karşı karşıya kalacağı tahmin ediliyor (Javed Tanveer / AFP)
-
22/3026 Nisan 2022 - Ukrayna'nın batısındaki Ujgorod kentinde bir kadın, Rusya'nın 24 Şubat'ta başlattığı istilaya karşı savaşmak üzere cepheye gidecek kocasıyla vedalaşıyor. Savaşın 62. gününe girilirken, Britanya Savunma Bakanlığı, Rusya'nın Ukrayna'nın doğusunda yüksek sayıda asker ve teçhizat konuşlandırılan yerleri kuşatmaya çalışacağını açıkladı. Ukrayna'nın kuzeydoğusundaki Harkov kenti valisi Oleg Sinegubov, devlet medyasına yaptığı açıklamada Rus ordusunun gerçekleştirdiği bombardıman sonucu bölgede 4 kişinin hayatını kaybettiğini, 9 kişinin yaralandığını söyledi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, resmi temaslar kurup savaşla ilgili son durum hakkında bilgi almak üzere Rusya'ya gitti. Öte yandan 40'tan fazla ülkeden yetkililer, Ukrayna'ya yapılacak askeri desteği konuşmak için Almanya'daki zirvede bir araya geldi (Serhii Hudak / Reuters)
-
23/3025 Nisan 2022 - Greenpeace aktivistleri bugün Rus petrolünü Norveç'e götüren tankerin 95 bin tonluk yükünü teslim etmesini engellemeye çalıştı. Grup, Ukrayna'daki savaşı protesto etmek için kendilerini geminin zincirine bağlarken, "savaşa hayır" yazan pankartlar taşıyordu. Greenpeace Norveç'in başı, "Petrol sadece iklim krizinin değil, aynı zamanda savaşların ve çatışmaların da kökeninde yer alıyor" dedi. Ust Luga tankeri şu an Norveç'in başkenti Oslo'nun 70 kilometre güneyinde, Exxon Mobil'e ait limanda duruyor ve henüz yükünü boşaltamadı (Ole Berg-Rusten / AP)
-
24/3024 Nisan 2022 - Nijerya'da yasadışı ham petrol depolama sahasında meydana gelen patlamada 100'den fazla kişi hayatını kaybetti. Nijerya Devlet Başkanı Muhammed Buhari açıklamasında olayı "felaket" olarak nitelerken, yönetiminin yasadışı tesislere yönelik baskını artıracağını söyledi. Ülkede işsizlik ve yoksulluk sebebiyle yaygın olan bu tesislerde daha önce ekimde de patlama olmuş, en az 25 kişi ölmüştü (Tife Owolabi / Reuters)
-
25/3023 Nisan 2022 - Ortodoks Hıristiyanlar, Kutsal Ateş ayinini gerçekleştirmek için Kudüs'te, İsa'nın kabri ve yeniden dirileceği yer olduğuna inanılan Kutsal Kabir Kilisesi'nde bir araya geldi. İsrail polisi, Kudüs'ün Eski Şehir bölgesinde kiliseye çıkan yolları kapatarak yurtdışından gelen Hristiyanların geçişine izin vermedi. İsrail ve Filistin arasında gerçekleşen ve 11 gün süren çatışmaların üzerinden neredeyse bir yıl geçmişken, bölgedeki gerilim bu ay yine tırmanmış durumda. Geçen hafta çoğu Filistinli 200 kişi Mescid-i Aksa ve çevresindeki çatışmalarda yaralandı (Ahmad Gharabli / AFP)
-
26/3022 Nisan 2022 - Tayland'ın başkenti Bangkok'taki bir Budist tapınağında bir rahip, Dünya Günü kutlamaları kapsamında yerleştirilen ışıkları düzenliyor. İklim değişikliği ve çevre kirliliğine dikkat çekmeyi amaçlayan gün, ilk olarak 22 Nisan 1970'te ABD'de kutlandı. 1990'da ise Dünya Günü uluslararası çapta bir organizasyona dönüştü ve artık 200'e yakın ülkede bu güne ithafen çeşitli etkinlikler düzenleniyor (Manan Vatsyayana / AFP)
-
27/3021 Nisan 2022 - Koronavirüs tecridi uygulanırken Başbakanlık Konutu'nda parti verdiği için eleştiri yağmuruna tutulan Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson, Hindistan ziyareti kapsamında Gandhinagar'daki Gujarat Biyoteknoloji Üniversitesi'ne gitti ve başına geleneksel bir türban bağladı. Güney Asya ülkesinin başkenti Yeni Delhi'de Başbakan Narendra Modi'yle görüşen Johnson, Hindistan'la milyarlarca sterlinlik ticareti artırmakla birlikte Hindistan vatandaşlarına daha çok vize sunmayı teklif etti (Ben Stansall / AFP)
-
28/3020 Nisan 2022 - Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'nin Jahangirpuri semtinde telaşlı biri, Müslümanlara ait dükkanların yıkılması sırasında gerçekleri çarpıttığını iddia ettiği bir medya mensubunun bölgeden ayrılmasını istiyor. Hindu gruplarla Müslümanlar arasında çıkan gerilimin ardından yetkililer, şiddete teşvik etmekle suçladıkları Müslümanlara ait 50 mülkü buldozerle yıkmıştı. Hindistan Yüksek Mahkemesi bugün yıkımların durdurulmasına karar verdi. Polis, yıkılan mülklerin yasadışı yollarla inşa edildiğini savunmuş, hukuk uzmanlarıysa yıkımların yasal olmadığını belirtmişti. Uluslararası Af Örgütü ise yapılanların azınlıkların cezalandırılması anlamına geldiğini ve olayın soruşturulması gerektiğini açıkladı (Altaf Qadri / AP)
-
29/3019 Nisan 2022 - Japonya'nın başkenti Tokyo'daki Ulusal Gelişen Bilim ve Yenilik Müzesi'nde dünyanın organik elektrolüminesans panelleri kullanılarak yapılan ilk küre ekranı sergileniyor. Geo-Cosmos, Dünya'nın meteoroloji uydularınca çekilen görüntülerini 10 milyon pikselden yüksek çözünürlüğe sahip ekranda bir araya getirerek ziyaretçilere gezegenimizin değişen yüzünü sunuyor (Philip Fong / AFP)
-
30/3018 Nisan 2022 - ABD Başkanı Joe Biden ve First Lady Jill Biden, Paskalya kutlamalarında iki Paskalya tavşanıyla birlikte poz verdi. Beyaz Saray'ın bahçesinde 1878'den beri her yıl düzenlenen Paskalya haftasını kutlama etkinliği, başkanlık konutunun bahçesinin ev sahipliği yaptığı en büyük etkinlikler arasında. Pandemi sebebiyle iki yıldır ara verilen kutlamalar bugün kaldığı yerden devam etti. Etkinliğe 30 bin kadar kişinin katıldığı bildirildi (Mandel Ngan / AFP)
Trump yönetimindeki Amerika, Çin'le dostluğunu kaybetti ancak bu kaybı Rusya'yla yakınlaşma yoluyla dengeleyemedi. Rusya'nın Amerikan seçimlerine müdahalesine ve Trump'ın zaferine ve eski ABD Başkanı'nın Putin'e açıktan duyduğu hayranlığa ve bir zamanlar Rus otokratının gözüne girmek için ABD istihbaratını alenen ezip geçmesine rağmen Trump, Rusya'yla ortaklık kurmayı asla başaramadı.
Trump'ın, Biden'ın oğlu Hunter'a dair kamuoyu soruşturması talep ederken Ukrayna'ya askeri yardım paketini geciktirdiği de unutulmasın. Zelenski'ye şantaj yapması da Demokratları sindirmek için Trump'ın Ukrayna'yı kendi çıkarları için feda etmeye (ve Rusya'ya yardıma koşmaya) ne kadar istekli olduğunu gösterdi. Joe Biden her zaman Rusya'ya karşı daha temkinli davranacaktı ve Ukrayna istilası sonunda Rus-Amerikan ilişkilerini buzluğa attı.
Durumu en açık şekilde belirtmek gerekirse Amerika; Avrupa, Japonya ve diğer müttefiklerle bile aynı anda iki süper gücü birden dizginleyemez. ABD artık diğerlerine kıyasla tabiri caizse iki cephede savaşacak kadar güçlü değil. Bu, özgür dünyayı korunmasız bırakıyor. Belki bir gün Almanya'yla birleşmiş bir Avrupa, Amerika'nın dünyayı yeniden dörtgen olarak dengeleyebileceği kadar orantılı biçimde savunmaya harcama yapar, ancak bu biraz zaman alacak. Amerika şimdilik ağır bir yük taşıyor ve ABD seçmenleri, Putin'e öfkelenseler de ülke dışındaki karışıklıklardan bıktılar. Afganistan ve Irak'tan sonra, Romanya'nın veya Estonya'nın kaderi için Rusya'yla savaşırlar mı? İnsan merak ediyor.
Yine de ilan ettikleri şeylere rağmen yeni Çin-Rusya ittifakının sınırları var ve iyimserlik için nedenler mevcut. Putin, herhangi bir gururlu Rus milliyetçisinden daha fazla olmamak kaydıyla ekonomik, teknolojik ve askeri açıdan Çin'e bağımlı olmak istemiyor. İki ulusun 1950'lerde oynadığı öğretmen-öğrenci rollerinin tam tersi. Rusya belirtildiği gibi Çin'e hidrokarbon ve az bulunur hammaddeler tedarik edebilir ancak Amerika veya Avrupa'dan çok daha az önemli bir pazar. Çin, Putin'in Ukrayna'daki savaşını hoş karşılamadı ve BM'de mesafeli davrandı ve çekimser kaldı: Savaş ticaret için kötüydü. Her nasılsa şimdi Nixon ve Kissinger'ı taklit etme ve Amerika ve Rusya'yı birbirine düşürme sırası Çin'de.
Geçen gün Şi ve Biden arasında yapılan ve Biden'ın tekrar Tayvan'ın bağımsızlığına karşı olduğunu söylediği uzun telefon görüşmesinden sonra Çinlilerin "okuması" çarpıcı bir şekilde kendinden emin ve iddialıydı:
Ukrayna krizinin düğüm noktasını ele almak ve hem Rusya'nın hem de Ukrayna'nın güvenlik endişelerini hafifletmek için ABD ve NATO, Rusya'yla da diyaloğa girmeli.
Tıpkı Çin'in sanayi gücünü ve teknolojik becerisini Putin'e ne yapması gerektiğini söylemek için kullanabilmesi gibi Amerika'ya da ne yapması gerektiğini söyleyebilir. Elbette üç kutuplu bir dünyamız var ancak bu, uluslararası meselelerde itici güç olarak bir süper gücün ortaya çıktığı bir dünya.
Independent Türkçe için çeviren: Esra Güngör
Bu makale kaynağından aslına sadık kalınarak çevrilmiştir. İfade edilen görüşler Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independent