Çocuklar, Kurguyu ve Gerçeği Ayırt Etmeyi Nasıl Öğrenir?
Gerçeği kurgudan ayırt etmek çocuklar için kolay bir iş değildir. Aslında bu yetişkinler için de kolay bir iş değildir. Nitekim, Stanford Üniversitesi’ndeki araştırmacılar tarafından yapılan son araştırma ortaokul, lise ve hatta üniversite çağındaki öğrencilerin bile gerçek olmayan bilgilerin belirlenmesinde başarısız olduklarını göstermektedir. O halde çocuklar kurguyu ve gerçeği ayırt etmeyi nasıl öğrenir?
Bu ayrımı yapmadaki zorluğun bir kısmı, çocukların hem gerçek hem de kurgusal bilgiyi kitaplardan ve ekranlardan ya da medya aracılığıyla almalarıdır. Örneğin; kitaplar genellikle kurgu gibi görülebilen gerçek bilgileri tasvir edebilirler. Buna uzay araştırmaları hakkındaki bilgiler örnek gösterilebilir. Ayrıca, filmlerde veya kitaplarda gerçek bilgileri kurguya dönüştürebilirler. Kurgulanan karakterlerin sıradan insanlar gibi davranması buna örnek gösterilebilir.
Çocukların kitaplarda ve ekranlarda gördüklerini yorumlaması, semboller veya kendinden başka bir şeyi temsil eden bir şey hakkında akıl yürütmeyi içerir. Örneğin; bebekler daha önce görmüş oldukları resimlerin neyi temsil ettiğini anlamıyor. Çeşitli araştırmalar, 9 aylık bebeklerin kitaplarda ve televizyonda gösterilen görüntülere gerçek nesnelermiş gibi erişip kavrayamadıklarını göstermiştir. Yapılan bir araştırmada, çocuklar küçük ölçekli bir modelde gösterilen bir oyuncağın daha büyük bir versiyonunu odada bulmakta ve o oyuncakla ilgili bilgileri kullanmakta zorlandıkları gözlenmiştir.
Benzer şekilde, başka bir grup araştırmacı, 3-4 yaşlarındaki çocuklara bir grup balon gösteren bir televizyon ekranını gösterdi ve araştırmacı kapağı kaldırırsa, balonların TV’nin üstünden uçup uçmayacaklarını sordular. 4 yaşındaki çocuklar, balonların televizyonun üstünden uçabileceğine güvenilir şekilde hayır dediler. 3 yaşındaki çocuklar ise balonların uçacaklarını düşünüyorlardı.
Medyada, çocukların gerçekte neyin gerçek olduğu ve neyin kurgusal olduğuna dair inançlarını yönlendirmek için bağlam kullandığına dair kanıtlar vardır. Örneğin, 3-7 yaş arasındaki çocukların Abraham Lincoln gibi tarihi figürler ile Harry Potter gibi kurgusal karakterler arasında ayrım yapıp yapamayacağını inceleyen bir çalışmada, her yaştan çocuk kimin gerçek olup olmadığına karar verebilmiştir.
Bağlamın yanı sıra, çocuklar başkalarının onlara söylediklerine de güvenir. Araştırmacılar buna tanıklık diyor. Ebeveynlerin ifadeleri, dünyanın nasıl işlediğini öğrenmek için genellikle oldukça güvenilir bir yoldur ve çocuklar genellikle yetişkinlerin onlara söylediklerine güvenirler. Bu şekilde, ebeveyn veya öğretmen gibi güvenilir bir yetişkinden gerçekte neyin gerçek olduğunu öğrenmek oldukça etkili bir yoldur. Ancak, yetişkin ifadesinin çocukların fevkalade inançlarını teşvik ettiği bazı durumlar vardır.
Aslında, çocuklar kurgusal olana inanan tek insanlar değiller. Yetişkinler genellikle hayaletlere ya da dini mucizelere olan inanç gibi doğaüstü inançlara sahiplerdir. Ayrıca ebeveynler, çocukları büyülü karakterlere inanmaya teşvik edebiliyor. Noel Baba veya Paskalya Tavşanı inancı bunlara örnek gösterilebilir.
KAYNAK
Bu yazılar da ilginizi çekebilir: