MAKALELER
OTİZM GEÇİCİ BİR TEŞHİS OLABİLİR
Her ailenin aklına gelen ilk soru “Otizm teşhisini kaç yaşında kaybolur?”
2008 yılında ABD’de yapılan bir araştırmaya göre teşhis kaybetme oranı yüzde 3 ile 25 arasındadır. Ancak çalışmada az çocuk kullanılması ve kısıtlı soruların sorulması tedbirli yaklaşımı gerektiriyor.
Daha geniş bir örneklem ile ülke çapında daha büyük çalışmalara bakarsanız ne olur? İki büyük ABD araştırması, çocukların yüzde 4 ila 13'ünün otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısını kaybettiğini, ancak bu her zaman gelişimsel sorunlarda tam bir "iyileşme" anlamına gelmediğini buldu.
2012 tarihli başka bir araştırmaya göre ise çocukların yüzde 4’ü tanılarını 8 yaşına kadar kaybediyor. (Bu çalışma için araştırmalar, dört eyalette (Arizona, Georgia, Maryland ve Güney Carolina) ABD Otizm ve Gelişimsel Engellileri İzleme (ADDM) Ağının bir parçası olarak yapılmıştır. Ayrıca otizm teşhisi ile ilişkili faktörlerin ilk popülasyona dayalı çalışması olduğu belirtiliyor.
OSB TANISINI BİR BAŞKASIYLA DEĞİŞTİRME
OSB tanısını kaybeden çocukların hemen hemen hepsinde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), gelişimsel gecikme veya dil gecikmesi gibi en az bir başka tanısının olduğu ve yüzde sekseninin özel eğitim yardımı almaya devam ettiğini görüyoruz. Bu durum akademik zorlukların devam ettiğini bize gösteriyor.
Ülkemizde ve dünyada çocuklara daha erken (30 aylık ve öncesi) otizm tanısı konuluyor. Bunun nedeni yanlış teşhis mi yoksa erken tedaviden yararlanılmasının sağlanması mıdır? Bu sorunun nedeni aslında OSB’nun diğer teşhislerden ayırt edilmesinin daha zor olmasından kaynaklanıyor.
ABD Ulusal Sağlık İstatistikleri Merkezi'nden Stephen J. Blumberg PhD tarafından yönetilen başka bir ekip, çocukların otizm teşhisini kaybetme oranını incelemek için farklı yöntemler kullandı. Bu çalışmada, araştırmacılar, OSB tanısı almış 1.500'den fazla kişiyi belirlemek için özel sağlık bakımı ihtiyacı olan çocuklara sahip 40.000'den fazla ebeveynin telefon anketlerini kullandılar. Ülkenin dört bir yanından gelen bu ebeveynler daha sonra ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri tarafından desteklenen ve telefon/email yoluyla yürütülen Teşhis ve Hizmetlere Giden Yollar Anketine katıldı.
Dr. Blumberg'in ekibi, otizm teşhisi konan 1.420 çocuğu ve bir zamanlar otizmli olan 187 çocuğu inceledi. Çocuklar 6 ila 17 yaşları arasındaydı, yani bazıları Dr. Wiggins'in çalışmasındaki 8 yaşındakilerden daha genç veya daha büyüktü.
EBEVEYNLER ÇOCUKLARIN OSB TANISINI NEDEN KAYBETTİĞİNİ SÖYLEDİ
Ebeveynlerine göre, çocukların yaklaşık yüzde 13'ü otizm tanılarını kaybetmişti. Bu çocuklar otizmli olmaya devam edenlerden farklıydı. Birincisi, bir uzman tarafından sevk edilmeleri ve teşhis edilmeleri daha az olasıydı. Ebeveynler çocuklarının konuşmaları, sözsüz iletişimleri, öğrenmeleri ve jestleri hakkında daha az endişeliydi. Başka bir deyişle, zorlukları başlangıçta daha hafif görünüyordu.
Araştırma psikoloğu ve istatistikçi Dr. Blumberg, "Tanıyı kaybeden çocukların, halen otizm teşhisi konan çocuklara göre daha yüksek işlevselliğe sahip olduklarını ve daha az şiddetli semptomlara sahip olduklarını kabul etmeye değer" dedi. Çalışma, ebeveynleri otistik semptomlardan endişe duymasalar bile, gelişimsel ve dikkat sorunları olan bazı çocukların "uzman olmayan kişilerden geçici ama yanlış OSB tanıları" alıyor olabileceği sonucuna vardı.
Ebeveynlerin dörtte üçü, çalışmada belirtilmeyen "yeni bilgiler" nedeniyle tanının kaldırıldığını söyledi. Dr. Blumberg’e göre, bir olasılık, OSB tanılarının, "çocuk olgunlaştıkça ve daha fazla test yapıldıkça" değiştirilen "ön tanılar" olmasıdır. Ebeveynlerin beşte biri, kaybedilen tanılar için başarılı otizm tedavisine veya çocuğun olgunlaşmasına güvendi.
Kaybolan tanı grubundaki ebeveynlerin dörtte biri ilginç bir iddiada bulundu. Çocuklarının hiçbir zaman otizmli olmadığını, ancak yine de hizmet alabilmeleri için teşhis konduklarını söylediler. Dr. Blumberg, "Çalışmamız, OSB'nin aşırı teşhisinin ortaya çıkabileceğini ve beklenenden daha yaygın olabileceğini öne sürüyor. Ancak çalışmamız, bazı çocukların tedavi veya olgunluk nedeniyle teşhisi kaybettiğinin söylendiğini de gösteriyor" dedi.
Otizm-DEHB BAĞLANTISI
Dr. Wiggins'in çalışmasında olduğu gibi, otizm teşhisini kaybeden çocukların büyük bir yüzdesi bir Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) etiketi ile sonuçlanıyor.Blumberg araştırması, bunun otizm semptomlarındaki iyileşmeden veya iki bozukluğun semptomlarının örtüştüğünden kaynaklanabileceğini bize gösteriyor.
DEHB, OSB için en yaygın replasman tanısıdır. Otizm tanısını kaybeden çocukların DEHB'ye sahip olma olasılığının, şu anda OSB tanısı almış çocuklardan daha fazla değildir. Hiperaktivite ve dikkatsizlik belirtileri OSB'li çocuklarda sık görülür. Tanılar zamanla otizmden duyusal işleme bozukluğuna, kaygıya veya öğrenme güçlüğüne dönüşür.
Kısmen, deneklerin nasıl seçildiği, yaşları, teşhislerin nasıl doğrulandığı, bilgilerin nasıl toplandığı ve sonucun nasıl tanımlandığı gibi çalışma yöntemlerindeki farklılıklar nedeniyle, otizm "iyileşmesi" ile ilgili az sayıda çalışma yer almaktadır.
Otizm sonuçlarına ilişkin daha büyük klinik çalışmalardan biri, yüzde 9'unun otizm teşhisini 19 yaşına kadar bıraktığını buldu. New York'taki Weill Cornell Tıp Koleji'nden araştırmacılar, neredeyse yirmi yıl boyunca 85 çocuğu izledi. Yüzde dokuzu "OSB ile ilişkili temel zorlukların büyük ölçüde üstesinden geldi" ve "sosyal dünyanın" tam katılımcıları oldu.
DAHA ERKEN TEŞHİS EDİLEN ÇOCUKLARDA ETİKET KAYBETME OLASILIĞI DAHA FAZLA
Araştırmacılar, her vakada teşhisin kaybolmasına neyin neden olduğunu tam olarak söyleyemeyebilir, ancak çoğu, erken teşhis edilen ve tedavi edilen çocukların en çok iyileşme eğiliminde olduğuna işaret ediyor.
Bu nedenle, her ebeveynin çocuğunun gelişimini izlemesi ve bir endişesi varsa hızlı hareket etmesi önemlidir. Ebeveynlerin, çocuklarının gelişimiyle ilgili endişeleri varsa, bu endişeleri derhal çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı, çocuk psikiyatri uzmanı, pediatrik fizyoterapist gibi deneyimli uzman değerlendirmesine başvurmaları gerekir.
Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) yönergeleri uyarınca, çocuğunuzun doktoru, sağlıklı çocuk ziyaretlerinde 9, 18 ve 30. aylarda taramalar, 18 aylık ve 24 aylık kontrolde otizm taramaları ile düzenli gelişimsel gözetim yapmalıdır.
Kaynak:
Helt, M., Kelley, E., Kinsbourne, M., Pandey, J., Boorstein, H., Herbert, M., & Fein, D. (2008). Otizmli çocuklar iyileşebilir mi? Öyleyse nasıl? Nöropsikoloji İncelemesi, 18 (4), 339-366. doi:10.1007/s11065-008-9075-9
Wiggins, LD, Baio, J., Schieve, L., Lee, LC, Nicholas, J., & Rice, CE (2012). Otizm spektrum tanılarının toplum profesyonelleri tarafından tutulması: Otizm ve gelişimsel engelleri izleme ağından bulgular, 2000 ve 2006. Journal of Developmental and Behavioral Pediatrics, 33 (5), 387-395. doi:10.1097/DBP.0b013e3182560b2f
Blumberg, SJ, Zablotsky, B., Avila, RM, Colpe, LJ, Pringle, BA ve Kogan, MD (2015). Kaybedilen tanı: Otizm spektrum bozukluğu tanısı almış olan ve olan çocuklar arasındaki farklar. Otizm: Che Uluslararası Araştırma ve Uygulama Dergisi, doi:1362361315607724
Anderson, DK, Liang, JW ve Lord, C. (2014). Otizm spektrum bozukluğu olan bilişsel olarak daha az yetenekli bireyler arasında genç yetişkin sonuçlarını tahmin etmek. Çocuk Psikolojisi ve Psikiyatrisi ve Müttefik Disiplinler Dergisi, 55 (5), 485-494. doi:10.1111/jcpp.1217820.04.2022