1. Aşağıdaki cümlelerin hangisi emredici anlatımın örneği olamaz?
A) Allah korusun. B) Üç al, iki öde.
C) Yüreğinin götürdüğü yere git. D) İkinci ışıktan sola dönün.
E) Salatayı ben yapayım.
2. Emredici anlatım aşağıdakilerin hangisinde pek de kullanılmaz?
A) Sınav yönergeleri B) Kanunlar
C) ilaç kullanma kılavuzları D) Sözlükler
E) Reklam metinleri
3. Aşağıdaki dizelerin hangisi emredici anlatımın örneği olabilir?
A) Radyoda bir hüzzam şarkı var
Dışarıda sümbül havası
B) Zincirlerini şakırdatarak geçti esaret
Alev raylar üzerinden demir arabalarla
C) Her gün daha başka açıyor çiçek
Gökyüzü daha da mavi gittikçe
D) Söyle sevda içinde türkümüzü
Aç bembeyaz bir yelken
E) Barış ve özgürlük dediğin
Ağız dolusu söylenir
4. Aşağıdaki atasözlerinin hangisinde emredici anlatım görülmektedir?
A) Dünya malı dünyada kalır.
B) Düğün olur iki kişiye, kaygısı düşer deli komşuya.
C) Dut yaprağı açtı, soyun; döktü giyin.
D) Doğru söyleneni dokuz köyden kovarlar.
E) Dolu küpün sesi çıkmaz.
5. Aşağıdakilerin hangisi öğretici metinlerin özellikleri arasında ver almaz?
A) Açık ve anlaşılır bir dil kullanmak
B) Çok anlamlılıktan uzak, yoruma kapalı bir anlatım gerçekleştirmek
C) Öznel anlatımlardan kaçınmak
D) Süslü bir anlatımdan yararlanmak
E) Çelişkili ifadelerden uzak durmak
6. Noktalama işaretlerinden nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, soru, ünlem, tırnak işaretleri, ayraç ve kesme ait oldukları sözcüklere bitişik olarak yazılır ve kesme dışındaki işaretlerden sonra bir harf boşluğu ara verilir.
Bu parça için yapılan aşağıdaki belirlemelerin hangisi yanlıştır?
A) Nesneldir. B) Öğretici metindir.
C) Tanımlamaya yer verilmiştir.
D) Anlaşılır ve açık bir dil kullanılmıştır.
E) İfadeler çelişkiden uzaktır.
7. Bir öğretici metinde aşağıdakilerin hangisinden yararlanılmaz?
A) Araştırma ve anket sonuçlarından
B) Tanıkların ifadelerinden
C) Bilimsel kavramlardan
D) Söz sanatlarından
E) Fotoğraf, resim ve çizelgelerden
8. Öğretici metinler -----
Bu cümle aşağıdakilerin hangisiyle tamamlanamaz?
A) olması gerekeni değil, olanı anlatır.
B) duygu, düşünce, hayal ve tasarıları dile getirir.
C) farklı yorumlamalara izin vermez.
D) somut gerçekleri yorumlamayıp olduğu gibi anlatır.
E) açık ve durudur; üslup kaygısı gütmez.
9. Akciğerlerden gelen havanın ses yolunda oluşturduğu titreşime ses denir. Ses, dili oluşturan en küçük birimdir. Harf ise sesin yazıdaki karşılığıdır. Bir dildeki harflerin belirli bir sıraya dizilmiş bütününe alfabe denir. Latin harfleri esas alınarak hazırlanan Türk abecesi 1 Kasım 1928 tarihinde kabul edilmiştir. Bu kanuna göre Türk alfabesinde 29 harf bulunmaktadır.
Bu parça için yapılan aşağıdaki belirlemelerin hangisi yanlıştır?
A) Öğretici metin örneğidir. B) Tanımlamadan yararlanılmıştır.
C) Kurmaca metindir. D) Nesneldir. E) İnandırıcıdır.
10. Aşağıdakilerin hangisi öğretici metinlere örnek gösterilemez?
A) Günlük hava durumu raporu
B) Bir maç sonrasında yapılan yorumlar
C) Grip aşısı olma gerekliliğini anlatan bir gazete yazısı
D) 1990'lı yıllarda gençlerin apolitik duruş sergilediklerini gösteren bir araştırmanın sonuçları
E) Çocuğu doğduğu gün, günlük tutmaya başlayan annenin yazdıkları
11. Aşağıdakilerin hangisi öğretici metinlerin özelliklerinden değildir?
A) Okuyucu, dinleyici ya da izleyicinin duygularıyla baş başa kalmasını ve onları sorgulamasını amaçlar.
B) Anlatılanlar gerçeklikten beslenir; onları, olduğu gibi değiştirmeden, yorumlamadan anlatır.
C) Sözcüklerin mecaz anlamlarına, imge ve çağrışımlara başvurmaz.
D) Anlatılmak istenenler açık, anlaşılır cümlelerle dile getirilir, çelişkili anlatımdan uzak durulur.
E) Okuru düşündürmek, yönlendirmek ve bilgilendirmek temel amaçlarındandır.
12. Divan ve Tanzimat edebiyatlarında ayağın (uyağın) göz için olduğu kabul edilirdi. Yani iki sözcüğün ayaklı sayılabilmeleri için, onların seslerinin birbirine benzemesi değil eski alfabeyle (Arap alfabesiyle) yazılışlarının birbirine benzemesi gerekli görülürdü. Söz gelimi, sesleri birbirine benzemediği halde Arap abecesiyle yazılışları birbirine benzeyen "kadar" ile "kader", "kefen" ile "vatan" sözcükleri tam ayaklı sayılırdı.
Bu parçanın anlatımı için yapılan aşağıdaki belirlemelerin hangisi yanlıştır?
A) Kişisel yorumlara açık olmayan bilgiler içermektedir.
B) Örneklere başvuran öğretici bir metindir.
C) Üzerinde anlaşılmayacak bir bilgi aktarmamaktadır.
D) Açık ve anlaşılır bir metindir.
E) Tanımlamaya yer vermiştir.
13. Aşağıdaki öğretici yazı türlerinin hangisi diğerlerine göre daha özneldir?
A) Deneme B) Haber yazısı C) Makale
D) Tarihsel metinler E) Felsefi metinler
14. Aşağıdakilerin hangisi öğretici metinlere örnek gösterilemez?
A) Felsefi metinler B) Mizahi fıkralar C) Haber yazıları
D) Bilimsel içerikli sunumların metinleri E) Denemeler
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisi öğretici metinde yer almaya uygun değildir?
A) Şamanizm, trans durumuna geçebilme yeteneğindeki kimselerin (şamanların), doğaüstü varlıklarla ilişki kurarak onların güçlerine sahip olmalanndan; bunu toplum adına kullanmalarından ibarettir.
B) Köye göre kent, kasabaya göre büyük şehir merkezleri doğaya daha yakındır kuşkusuz; biraz bunun etkisiyle, biraz edebi beğeni yüzünden Divan edebiyatında doğa görüntülerine, toplumsal olaylara pek rastlanmaz.
C) Genç gelinin iniltisi göğü tuttu; sesine dayanamayan kapısını çaldı, kimi yaralarına biberli hamur sürmesini kimi lokum ezip bağlamasını öğütledi.
D) Roman ve öykü türlerinin bulunmadığı Divan edebiyatında anlatı ihtiyacı mesnevilerle karşılanmış; böylece ilk çağ edebiyatının destan türü, dinin egemen olduğu toplumda mesnevi biçimine dönüşmüştür.
E) Italyan edebiyatından Fransız edebiyatına geçen sonra birçok yerde uygulanan sone (sonnet), iki dörtlük ardından gelen iki üçlükten oluşur.
16. Öğretici metinler aşağıdakilerin hangisiyle ilişkilendirilemez?
A) Açıklama B) Tanımlama C) Yorumlama
D) örneklendirme E) Tanık gösterme
17. Çiçero, felsefe yapmanın ölüme hazırlanmaktan başka bir şey olmadığını söyler. Aslında, çalışmak ve derin düşünceye dalmak, bir bakıma ruhumuzu bizden uzaklaştırıyor ve böylece ruhumuz bağımsız olarak bedenimizle ilgileniyor, bu durum ise ölüme benzerliği ile bizi ölüme hazırlamaya yarıyor. Dünyanın bütün bilgeleri ve akıllıları aynı düşünce üzerinde yoğunlaşıyor: Ölümden korkmamayı öğrenmek.
Bu parçada aşağıdakilerin hangisi yoktur?
A) Tartışmacı anlatım B) Örnekleme C) Tanık gösterme D) Öznellik E) Göndergesel işlev
18. Bırakın oynasın çocuklar. Onlar oynamıyorsa biz utanalım.
Bombalı uçaklarla, toplu tüfekli tanklarla birbirimizin üstüne
çullanıyoruz sık sık; bir azınlık zıkkımlanacak diye yüz milyonlarca insanı açlıktan inletiyoruz. Çocukları düşünen yok bu gürültü patırtı arasında. Onların oynayamaması umurunda değil kimsenin. Çok geçmez ama, çocuk olmadan büyüyenler hınçla, kinle, oyunsuz yetişmenin baskılı tepkisiyle el atacaklar pek çok şeye. Gelecekteki korkunçluklar, bugün oyun olanaklarından yoksun kıldığımız çocukların eylemi olacaktır.
Bu parçada tartışmacı anlatımın hangi özelliğine örnek bulunamaz?
A) Anlaşılır bir dil B) Savunulan ve karşı çıkılan düşünceler
C) Tanımlama D) Kişisel değerlendirme
E) Neden - sonuç ilişkisi
19. Aşağıdakilerin hangisi tartışmacı anlatımın özellikleri arasında yer almaz?
A) Düşünceyi gelişme yollarından yararlanmak
B) Bir görüşe karşı çıkarken sağlam gerekçelere dayanmak
C) Açık ve net ifadeler kullanmak
D) Okuru ikna etme çabasından uzak durmak
E) Sözcükleri gerçek anlamlarıyla kullanmak
20. Tartışmacı anlatım aşağıdakilerin hangisinde pek de kullanılmaz?
A) Denemede B) Söyleşide C) Makalede D) Fıkrada
E) öyküde
CEVAPLAR:
1-E, 2-D,3-D,4-C,5-D,6-C,7-D,8-B,9-C,10-E,11-A,12-E,13-A,14-B,15-C,16-C,17-B,18-C,19-D,20-E