Bir Tabu Olarak: Japonya'da Dövme
Japonya'daki dövmelerin, günümüz Japon toplumunda sahip olduğu yasak imajı geride bırakan uzun bir tarihi vardır. Dövme, Japon kültürünün ayrılmaz bir parçasıdır ve benzersiz tarzı kendisini batı dövmelerinden ayırır. Japonca'da pek çok adı olsa da; bunshin (文身, vücudu şekillendirme), shisei (刺青, mavi ile delme) vb., en yaygın olarak irezumi bilinir (入 れ 墨, mürekkep yerleştirme). Geleneksel olarak elle (手 彫 り tebori), keskiler ve oyuklar kullanılarak yapılan dövme sanatı, günümüzde hala küçümsenmektedir, bu nedenle Batı dünyasındaki dövmelerin dışa dönük doğasına kıyasla Japonya'da çok az dövme sanatçısı bulunuyor.
Tarihçe
En eski dövmeler, zamanı tartışmalı olsa da, binlerce yıl öncesine gidiyor gibi görünüyor. Jomon döneminde (yaklaşık MÖ 10.500 - MÖ 300), tarihçiler dövme olduğu düşünülen işaretlerin bulunduğu kil figürler buldu. Daha sonra Çin kayıtlarında Japon erkeklerin yüzlerinde ve vücutlarında keskin dövmeler taşıdıklarına dair ibareler kaydedildiğini gözlemliyoruz. Daha sonra anlam, suçluları ve kast sisteminde daha düşük olanları işaretlemeye evrildi ve bu bireylerin toplum içinde kolayca tanınmasını sağladı. İlginç bir şekilde, zamanın itfaiyecileri, cesaretlerinden ve asi imajlarından bahseden, manevi bir koruma olarak vücutlarını tamamen dövmelerle kaplattılar.
Edo döneminde (M.S. 1600-1868), ukiyo-e (浮世) veya "yüzen dünya" dönemi, sanatsal ve kültürel bir devrimi beraberinde getirdi. Edo döneminde gravür sanatçıları tarafından gündelik yaşamı kapsayan renkli baskılar yapılmıştır. Özellikle Japonlar tarafından Suikoden olarak bilinen bir Çin romanı, kahramanca dövmeli erkeklerle tasvir edilen bir cesaret ve yiğitlik hikayesinden bahsediyor. Bu, tahta blok çizimlerinde görülen dövme türüne karşı ciddi bir talep oluşturdu ve Japonya'da dövme anında popüler oldu.
Aynı ahşap blok ve gravür sanatçıları, tahta bloklarında kullandıkları aletleri insanlar üzerinde de kullanarak dövme sanatçısı olmaya devam ettiler. Cildin karakteristik mavi-yeşil rengini sergileyen, günümüzde hala kullanılan popüler mürekkep olan ünlü Nara mürekkebinin ortaya çıktığı yer burasıdır.
Önemli Semboller
Japon kültüründe dövme söz konusu olduğunda popüler temalar vardır, bunların çoğu Ukiyo-e çizimlerinden ve Japon sanatının yaygın sembollerinden alınmıştır.
Sazan
Koi balığı, muhtemelen Japon kültüründe en çok tanınan ve popüler olan dövme sembollerinden birisidir. Göletlerde, yemek sofralarında ve yapılan çoğu dövme kompozisyonlarında bulunan bu sembol; şans ve iyi şansın kuvvetli bir betimi olarak karşımıza çıkıyor.
Ejderha
Ejderha figürü, Çin folklorundan geliyor. Yardımseverliğin ve bilgeliğin sembolü olan koi ile çok ilişkilidir, çünkü bir Çin efsanesi şelaleye tırmanan ve ödül olarak ejderhaya dönüşen bir koi balığından söz eder. Bu irade ve güç öyküsü, Japon Çocuk Bayramı'nı kutlayan ailelerin evlerinin üzerinde sazan bayrakları kaldırmasının nedenidir.
Şakayık ve Sakura Çiçekleri
Şakayık çiçekleri erkekliği ve cesareti temsil eder. Kiraz çiçekleri ve krizantemler, sıkıntı ve ölüm gibi cesaret gerektiren zamanlarda pes etmemeyi simgeliyor. Bulanık sulardan güzelce çiçek açarak yükselen nilüfer çiçeği ise aydınlanmayı simgeliyor.
Şeytanlar
Şeytanlar (鬼 oni) Japon folklorunda anahtar bir unsurdur. Dişleri, boynuzları ve kırmızı (bazen yeşil veya mavi) teni olan bu doğaüstü varlıklar, tıpkı Batı kültüründeki gargoylelar gibi koruyuculuğu sembolize ediyor. Bu nedenle, etrafta dolaşırken tek yüzlü heykellerin olduğu (鬼 瓦 onigawara) Japon binalarına rastlayabilirsiniz.
Günümüz Japonya'sında Dövme
Meiji Restorasyonu (1868) başladığında, Japon hükümeti dövmelerin toplumda kabul görmediği modern ve zarif bir kültür inşa etme yoluna girdi. İkinci Dünya Savaşı sonrası 1948'deki Amerikan işgali vesilesiyle dövmeler yeniden yasal hale getirilse de, Japonya'da hala dövmenin çağrışımı halkın kaşlarını çatmasına sebep olabiliyor.
Bugün, dövmelerin genel imajı hala suç ve Yakuza (Japon mafyası) ile ilişkilidir. Karakteristik tasarımlara sahip tam vücut dövme kaplamaları, her biri kendine özgü özelliklere sahip Yakuza ailelerine bağlılığı gösterir. Yeterince tuhaf bir şekilde, bugünlerde birçok Yakuza bu nedenle dövmelerden kaçınmayı seçiyor. Bu nedenle; spor salonları, havuzlar, hamamlar ve nice tesisler anlamı ne olursa olsun dövmesi olanların erişimini reddediyor. Yine de günümüzde Japon hükümeti dövmenin aynı şekilde kabul görülmediği kültürlerden gelen yabancıların akını ışığında daha yumuşak bir duruş sergilemeye çalışıyor gibi...