ERGENLER
12-15 Yaslar : Bu yas grubundaki
çocuklar her iki ebeveynden de tutarli bir destek beklerler ancak
yasam düzenlemelerinde her iki ebeveynle de esit zaman geçirmeyi
kabul etmeyebilirler. Bosanma suçunu ebeveynlerden biri veya her
ikisine yükleyebilirler ve tek bir yerde kalmayi veya sürekli
yer degistirmeyi talep ederek kontrol sahibi olmaya çalisabilirler.
Depresyon, içe kapanma, ruh durumunda sürekli degismeler, sigara,
alkol veya diger uyusturucularin kullanimi, cinsel aktivite veya devamli
karsi gelme davranislari ergenin sorun yasadigini gösterebilir. Bu
sorunlar bosanmayla iliskili olsun ya da olmasin, ergenin hayatini etkileyen
ciddi sorunlardir ve disaridan yardim alma ihtiyacinin ortaya çiktigina
isaret eder.
15-18 Yaslar : Bu yas grubundaki
ergenler kendi bagimsizliklarini olusturmaya ve sosyal ve okul faaliyetlerine
odaklanirlar ve anne-babalarinin sorunlari konusunda hosgörüsüz
olabilirler. Bu yas grubundaki ergenler halen destege ihtiyaç duymakla
birlikte, sürekli ebeveynler için endiselenmekten artik yorulmus
olabilir. Ergenlerle sik sik duygulari hakkinda konusmak yararli olabilir.
Ergenler anne-babalarini mutlu görmek isteseler de, anne babalarinin
baska insanlarla birlikte olmasi karsisinda karisik duygular beslerler.
Anne ya da babanin baska biriyle çikmasini hos görmenin diger
ebeveyne sadakatsizlik olacagini düsünebilirler. Yardim ihtiyaci
içinde olan gençler davranis sorunlari yasayabilir, depresyon
belirtileri gösterebilir, okul performansi düsebilir, evden kaçabilir
veya yasalarla basi derde girebilir.
Saglikli, bütünlesmis
kimligin gelismesi için aileye bagimliligin yavas yavas azalmasi gereklidir.
Kazanilacak otonomi ergen-ebevyn iliskisinin natürüne baglidir.
Ergenlerde otonomi 3 alanda gelisir: emosyonlar, davranislar ve degerler (values)
(Douvan &Adelson, 1966). Emosyonel otonomi; bireyin yakinlasma ve sevgi
hislerini ev disindaki birileriyle de doyurmaya baslamasiyla baslar. Davranissal
otonomi, kisisel davranisalari hakkinda karar verme sorumlulugunu alir. Degerlerin
otonomisinde; yanlis ve dogruyu algilama ve yasam stilini belirlemeye baslar.
Otonomi için mücadele hem ergen hem aileler için zor anlardir.
Otonominin basarili olarak gerçeklestirilmesi bosanmis aile ergenlerinde
zor olabilir. ABD’de 10-18 yasinda 14 milyon ergen tek ebeveynle yasamaktadir
(1983, Select Commitie on childen). ABD’de her 4 çocuktan biri
tek ebevyn ile yasarken; 16 yasina ulastiklarinda beyazlarin 1/3’ü,
siyahlarin 2/3’ü bosanma nedeniyle yasamalrinin bir döneminde
tek ebevyn ile yasamak zorunda kalmistir (Bumpass &Rindfuss 1979).
Kisa Dönemdeki
Etkiler
Davranissal Tepkiler
Peterson yaptigi çalismada (1982):
babasi yok olan erkeklerin, intakt ailelere oranla daha geleneksel erkeklik
sergilediklerini belirledi. Santrock (1977) bosanmis ailelerdeki 10-12 yasindaki
subjelerde; intakt ailelere oranla anlamli derecede daha maskuline, itiatsiz,
agresif ve riskli davranisalarda bulunduklariydi.
Wallerstein & Kelly (1980b) ve Schwartzberg
(1980) ergenlerde yaptiklari çalismalarda ebeveyn bosanmasina iki farkli
yolla tepki gösteriyorlardi. Birinci grup regresif davranislar gösteriyor,
kendinden daha küçük çocuklarla zaman geçiriyorlardi.
Okul devami ve basarisinda düsmeler, zihinleriyle bu konuyla asiri mesgul
etmeleriyle iliskiliydi. Ikinci grup: Bagimlilik gereksinimlerini transfer
ediyor, hazir olmaslar bile bagimsiz olmaya çalisiyorlardi. Bunun sonucu
erkeklerde anti sosyal davranis ve suça yönelik davranislar gelisiyordu.
Kizlarda ise arkadaslarina bagimlilik ve cinsel ilskiye erken gibi davranislar
sergileniyordu.
Ebeveyn bosanmasinin ergen kizlarin seksüel
davranislarina etki ettigini bildiren baska çalismalarda vardir (Hainline
& Feig 1978, Hetherington ve ark 1979a): Bu kizlarin flörte daha
erken basladiklari, daha fazla cinsel aktivitede bulunduklari, erken yasta
evlendikleri ve büyük olasilikla evlilik öncesi gebe kaldiklariydi.
Emosyonel Tepkiler
Arastirma ve klinik bildiriler: ebeveyn bosanmasina
ergenlerin ciddi emosyonel tepkiler gösterdiklerine isaret etmktedirler.
Wallerstein ve Kelly’nin (1980b): 21 kisilik ergen grubunda, çogunu
karar asamasinda kizginlik ve yas yasadiklarini belirtmektedir. Bunlarin 1/3’ü
kendini ailelerinden duygusal olarak yalitarak tepki göstermislerdir.
Bu ergenler ailelerinden erken ayrilmaya meyilli olmaktadir.
Bazi ergenler stratejik olarak aileden kendisini
çekmekte, böylece daha az kizginlik duymakta ve çabuk uyum
saglamaktadirlar.
Okul Davranislari
ve Basarisi
Bir çok çalismada bosanmis ailelerdeki
ergenlerin daha düsük akademik ve bilissel performans gösterdiklerini
saptamistir (Allison &Furstenberg 1989, rosenthal & Hansen 1980).
Tek ebeveynli evlerde denetim eksikligi nedeniyle, okula gitmeme ve kaçma
davranislari artmaktadir (Brown 1980).
Uzun Dönemdeki
Etkileri
Bosanmanin Kusaklar
Arasi Geçisi
Bir kaç çalismada ebeveynleri
bosanmis ailelerin bireylerin evliliklerinin bosanma ile sonuçlanma
olasiligi daha yüksektir (Ganog, Coleman & Brown 1981).