Anayasa Mahkemesi, RP'yi kapatan ve Erbakan ile 6 arkadaşına yargılama vizesi veren 202 sayfalık gerekçenin okunmasını, önceki akşam saatlerinde tamamladı. Mahkeme, sürpriz bir iptal kararıyla, davayı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne götürmeye hazırlanan Erbakan'a darbe vurdu. Mahkeme, Anayasa'nın ‘laikliğe aykırı eylemlerin odağı haline gelen partilerin kapatılacağını’ öngören 69. maddesiyle ‘çelişen’ SPK'nın aynı konuyu düzenleyen maddesini iptal etti.
RP'nin kapatma davasına önceki gün son noktayı koyan Anayasa Mahkemesi'nden beklenenin aksine bir değil, iki karar çıktı. Yüksek Mahkeme RP'nin koz olarak planladığı bir yasa hükmünü iptal ederken, kapatma kararına ayrıca tam 202 sayfalık bir gerekçe yazdı.
Yüksek Mahkeme verdiği sürpriz iptal kararında, davayı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne götürmeye hazırlanan Necmettin Erbakan'a hukuk darbesi vurdu. Yüksek Mahkeme, RP'nin kapatılmasına temel gerekçe olan Anayasa'nın ‘Laikliğe aykırı eylemlerin odağı haline gelen partilerin kapatılacağını’ öngören 69. maddesi ile ‘çelişen’ Siyasi Partiler Yasası'nın aynı konuyu düzenleyen 103/2 maddesini 2'ye karşı 9 oyla iptal etti.
İptal edilen madde, bir partinin ‘odak olduğu’ gerekçesiyle kapatılabilmesini, ‘subuta erme’ şartını bağlıyordu. Yine bir partinin laikliğe aykırı eylemlerin odağı haline geldiği gerekçesiyle kapatılmasını bazı şartlara bağlıyordu.
Bu maddenin iptaliyle, ‘‘Bu fiillerin o partinin üyeleri tarafından işlenmiş olmasının kesinleşmiş yargı kararları ile sabit olması’’ ve ‘‘Bu eylemlerin o partinin büyük kongre MKYK veya o partinin Meclis Grubu'nda açıkça veya zımmen benimsenmesiyle olacağı’’ şartları da ortadan kaldırıldı. Böylece RP'nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne yapacağı, ‘‘Başsavcı davayı hukuka aykırı şekilde açtı’’ itirazının önü kesildi.
RP'yi kapatan ve Erbakan ile 6 arkadaşına yargılama vizesi veren 202 sayfalık gerekçenin okunması önceki akşam saatlerinde tamamlandı. Karar düzeltmelerle birlikte yeniden yazıldı. Karar, dün Resmi Gazete'de yayımlanmak üzere son kez geçirildi. Gerekçeli kararın birer örneği TBMM Başkanlığı'na ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na da gönderilecek.
Gerekçede başta ‘tüzel kişilik’ olmak üzere tartışmalı tüm konulara ayrıntılı açıklama getirildi. Anayasa değişikliğine paralel olarak SPY'de yapılacak değişikliğin çerçevesi de çizildi. Anayasa'da tanımı olmayan ‘odak’ olma kavramına açıklık getirilirken, ‘Bir partinin nasıl laikliğe aykırı eylemlerin odağı haline geleceğinin’ kriterleri belirlendi.
Vatandaşa yasak yok
Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararında özetle şu konulara yer verildi:
YASAK MİLLETVEKİLİNE
RP'nin yasaklı olmayan 147 milletvekili, 15 bin parti yöneticisi ve 4 milyon parti üyesine ‘siyaset yasağı’ getirilmediği vurgulandı.‘Kapatma kararı ile laikliğe aykırı eylemlerin odağı haline gelen RP tüzel kişiliği ile kapatmaya söz ve eylemleri ile neden olan genel başkan, parti yöneticileri ve milletvekilleri cezalandırıldı. Sade vatandaşlar değil’ mesajı yeraldı.
BAŞKA PARTİYE GEÇİŞE VİZE
Kapatılan partinin mensuplarının bir başka partide çoğunluk oluşturacak şekilde toplanmalarına yasak getiren SPY'nin 95. maddesi yerine, bu konuda daha esnek ifadeler içeren Anayasanın 69. maddesi esas alındı. Siyasi yasak getirilmeyen RP'lilere, ‘‘Refah Partisi’’ adını kullanmamak koşuluyla yeni partilerini kurma veya topluca başka bir partiye geçmelerine yeşil ışık yakıldı.
SON SÖZ YSK'NIN
Anayasa'nın 69. maddesinin Erbakan ve RP'lilerin bağımsız milletvekilliğine açık kapı bırakıp, bırakmadığı da tartışıldı. Ancak, bu konuda yetkinin Yüksek Seçim Kurulu'na ait olması nedeniyle karar verilmemesi sonucuna varıldı.
SİYASET YASAĞI 5 YIL
SPY'nin 95. maddesinde siyaset yasağının 10 yıl olmasının, bunu 5 yıl olarak belirleyen Anayasa ile çeliştiği vurgulandı. Açık Anayasa hükmü karşısında Erbakan ve arkadaşlarına getirilecek siyaset yasağının beş yıl olarak uygulanması benimsendi.
ANAYASA'YA GÖRE KAPATTIK
Sonuç bölümünde, RP'nin ‘Laikliğe aykırı eylemlerin odağı haline geldiği gerekçesiyle’ hem Anayasa'nın 69. maddesine hem de bu madde ile çelişmeyen SPY'nın 101 b ve 103/1 maddelerine göre kapatıldığı vurgulandı.
Refahlılar’ın tutuklanması gündeme gelecek
Gerekçeli karar, Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte yürürlüğe girecek. RP tüzel kişiliğini bitiren süreçteki yayıma ilişkin şekil şartı da tamamlanmış olacak. Erbakan'ın yaklaşık 30 yıllık siyasi yaşamı boyunca kurduğu üçüncü parti tarih olacak.
5 YIL SİYASET YASAĞI
Erbakan, Ahmet Tekdal, Şevket Kazan, Halil İbrahim Çelik, Hasan Hüseyin Ceylan, Şevki Yılmaz ve Şükrü Karatepe'ye beş yıl süreyle siyaset yasağı gelecek. Bu kişiler hiçbir siyasi partiden milletvekili olamayacak. Ancak kamu haklarından yasaklanması konusunda kesinleşmiş cezası bulunan Şükrü Karatepe bundan sonra muhtar bile seçilemeyecek. Diğer RP'liler 5 yıl sonra siyasete geri dönebilecekler. Anayasa Mahkemesi kararında netlik kazanmayan bağımsız milletvekilliği formülünde ise son sözü Yüksek Seçim Kurulu söyleyecek.
ERBAKAN YARGILANACAK
Erbakan'la birlikte milletvekilliği düşen Şevket Kazan, Ahmet Tekdal, Şevki Yılmaz, Hasan Hüseyin Ceylan ve Halil İbrahim Çelik'in DGM'lerde yargılanmaları için düğmeye basılacak.RP'lileri, büyük çoğunluğu ‘‘Halkı kin ve düşmanlığa tahrikten' düzenlenen fezlekelerden DGM'lerde yargılatacak süreç başlayacak.
FEZLEKELER GÖNDERİLECEK
RP'lilerin dokunulmazlıkları düşecek ve yıllardır TBMM'de bekleyen fezlekeleri de işlem yapılmak üzere ilgili savcılıklara ve Ankara DGM'ye gönderilecek.
4.5 YIL İSTENİYOR
Erbakan'la birlikte RP'li Halil İbrahim Çelik ile RP'den şike istifası yapan Hasan Hüseyin Ceylan ve Şevki Yılmaz'ın, ‘Halkı kin ve düşmanlığa tahrikten' 4.5 yıla kadar ağır hapisle yargılanmaları için DGM'ler iddianame düzenleyecek.
TUTUKLANMALARI GÜNDEME GELECEK
Erbakan'ın, sözleri nedeniyle tutuklu mu tutuksuz mu yargılanacağına ise Ankara DGM yedek hâkimlik karar verecek. Savcılığın talep etmesi halinde, Erbakan yedek hâkimlik tarafından tutuklanabilecek.
BAŞKA DAVALAR AÇILACAK
Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararında geçebilecek, Erbakan ve RP'lilerin laikliğe aykırı eylemleri nedeniyle de, DGM savcılıkları harekete geçerek, ayrıca yeni davalar da açabilecekler. Erbakan'ın, tarikat liderlerine Başbakanlık Konutu'nda verdiği yemek nedeniyle Devrim Yasaları'na muhafeletten dava açılabilecek.
MALLARA EL KOYULACAK
RP'nin üzerine kayıtlı tüm malvarlığına el konulacak. RP'nin para ve mallarının envanteri Tasfiye Kurulu tarafından Bakanlar Kurulu gözetiminde çıkarılacak. Malvarlığı Hazine'ye gelir kaydedilecek. Partinin tüm teşkilatları kapanacak.
AYNI ADLA PARTİ YOK
Gerekçede esneklik gösterildiği için RP'liler, ‘Biz RP'nin devamıyız' şeklinde açık deklerasyonda bulunmadıkları ve ‘Siyasi Partiler Yasası'na aykırı davranışlar' sergilemedikleri takdirde yeni bir parti çatısı altında toplanabilecekler. Ancak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı yeni kurulan partinin veya geçtikleri partinin ‘‘RP'nin devamı olduğu ve laikliğe aykırı eylemlerin odağı haline' geldiği gerekçesi ile dava açabilecek. Yani başka bir ad altında bile olsa yeniden RP kurulamayacak.