“Güzel Müzik, Anın İçinde Kendini Var Eder, Anın İçinde Serpilir”
Almanya’nın hangi şehrinden geliyordunuz?
Stadthagen adında küçük bir kasabadan geliyorum. Hannover’in yakınlarında bir kasaba. Burada büyüdüm ve liseden sonra Berlin’e taşındım, üniversiteyi de Berlin’de okudum. Müzik hakkında burada çok şey öğrendim ve yeni insanlarla tanıştım. Sonra New York’a master programı için gittim. Şu anda da iki şehir arasında gidip geliyorum.
Çok fazla seyahat ediyorsunuz o halde…
Evet, ama hepimiz çok seyahat ediyoruz. İşimizin bir parçası.
1991 yılında çekilmiş videonuzu buldum. Saksofon çalan bir Peter Pan âdeta!
Değil mi? Ben de çocukken kimse benziyordum diye düşünüyordum! O videoda altı yaşındaydım. Bir arkadaşımın babası oyuncak saksofon vermişti. Babam da jazz müzik dinleyicisiydi. Sonra kendimce onun dinlediği şarkıları taklit ediyordum. Ama beni etkilemiş olmalı ki arkadaşım müzik dersleri alınca ben de almak istedim. Ve tabii saksofonu tercih ettim. Hali hazırda oyuncak saksofonum vardı, elbette saksofonu seçecektim!
Şehirlerle olan bağınız nedir?
Aslında baya bağlıyım şehirlere. Çünkü jazz sanatçıları için bir topluluk bulmak çok önemli. Örneğin çoğu dinlediğim sanatçı zaten New York’tandı, o yüzden benim için oraya gitmek önemliydi. Berlin de öyle. Müzisyenlerden ötürü şehirler benim için önemli.
Son albümünüzdeki şarkı isimlerini çok ilgi çekici buldum. Bir yaşantı potpurisi olabilir mi? Bu isimlerin arkasında saklı hikâyeler olduğundan eminim.
Evet, kesinlikle. Tanışıp etkilendiğim, bana ilham kaynağı olan mekânlar ve insanların isimlerini koymak istedim. Schaumburg, benim memleketim, doğduğum semt. Mala’s World, Malezya’da tanıştığım çok güçlü bir kadının dünyasına ithafen, hayatının iplerini kendi elinde tutmak isteyen Mala ve diğer tüm kadınlar için.
Sonra 2010 senesinde Suriye’de konser vermiştik, savaştan önce. Grupla birlikte bir turdaydık ve ben bir şekilde kayboldum. Tabelalar Arapça olduğu için hiçbir şey anlayamıyordum. Çok çaresiz bir andı. Sokağın köşesinde biri oturuyordu, ona sordum (adı Muhammad’di.) Tanıdığım en nazik insanlardan biriydi. Bana çok yardımcı oldu. Savaş çıktıktan sonra onu düşündüm, acaba bu adama ne olmuştur şimdi ne yapıyordur diye.
Suriye’deki konseriniz nasıldı?
İnanılmaz güzeldi. Şam ve Halep’te çaldık. Sonra oradan Lübnan, Ürdün ve Irak’a geçtik.
Bu grupla birlikte mi çalıyordunuz?
Aslında grup değişiyor, yarı aynı yarı farklı. New York’ta yaşayan dört sanatçının uçak masraflarını karşılamak zor olabiliyor. Değişimli çalıyoruz. Biliyorsunuzdur bu işte o kadar büyük rakamlar elde etmiyoruz. Ama böyle olması bir avantaj. Farklı insanlarla çalarken aynı çalmıyorum, kendimi geliştirmiş oluyorum.
İtalya’nın Elba adasında müzisyen rezidans programında bulunmuşsunuz. Nasıl bir deneyimdi?
İki hafta kaldık orada ama inanılmaz güzeldi. Akdeniz denizinin gizli kıyısında küçük bir villadaydık. Sadece bizim için yemek pişiren İtalyan aşçımız vardı! Çalışmak için bol vaktimiz oldu. Adamlar kayalık kıyıya, suyun hemen yanına kocaman bir müzik stüdyosu kurmuşlar, inanabiliyor musunuz! Çok havalıydı. Denizi görerek müzik çalışıyorduk. Aslında burada epeyi müzik yaptık. Sanatçı rezidans programları çok yararlı bana kalırsa. Çünkü kendini her günkü hayatından soyutluyorsun ve tek bir şeye odaklanabiliyorsun. Bu Haziran’da bir aylığına New York’taki Milly Colony rezidans programına katılacağım. Müziğimi parlatmak ve işlerlik kazandırmak adına! Günlük hayatımız bir gün orada bir gün burada gibi. Bir de öğretmek zorundayız. Üniversitede çalışıyorum. Kendiniz için pratik yapacak zamanınız olmuyor bazen.
Burası da gözlerden uzak bir yer mi?
Evet tabii. Ormanlık alanda. Duyduğuma göre ayılar bile varmış.
Geçen albümden Slothchops şarkınızı art arda defalarca dinledim. İçerisinde Rock tınıları da var. Çok özel bir şarkı.
O zaman Panama’ya gitmiştik. Orada ayıya benzeyen tembel bir hayvan var.
Zootopia filmindeki mi?
Evet, o sahne ne güzeldi değil mi? Tam olarak o hayvan. Hızlı ol kültüründen çok sıkılmıştık. Sanki hızlı iyi bir şey, yavaş ise kötü. Bir insanın hareketleri yavaşsa ona aptal gibi muamele ediliyor. Amerika’daki jazz jargonunda, “chop” bu herif ne kadar hızlı anlamında kullanılır. Hızı onun silahıdır, biz sakinliğin ve yavaşlığın özüne inmek istedik. Dinginliği silah olarak kullanmak… Ortaya uydurduğumuz bu kelime çıktı. Rock tınıları olan birkaç şarkımız daha var. Ama en çok bu şarkıda kullandık.
John Malkovic’in sözüne rastlamıştım. “Sıkıcı olmak istemiyorum. Ama bu kolay bir şey değil”.
Ben de sıkıcı olmak istemiyorum. Sıkılmak için zamanımız yok. Hep bir şeyler yapmak zorunda ve hayatı en uygun hale getirmek zorundayız. Hâlbuki sıkıldığında bir şeylerle etkileşime giriyorsun. Bu anlamda sıkılmak güzel bir şey. Toplumda sıkılmamak için şartlandık. Burada nasıl bilmiyorum ama Berlin ve New York’ta yeni deneyimler, yeni heyecanlar her şeyden önemli.
Sanırım küresel bir sorun bu. Kısa film ve videolarda kurgular daha hızlı yapılıyor, kesik kesik tercih ediliyor. İnsanların dikkatini tutabilmek için. Bu, insanların sıkılma hali müziği etkiledi mi?
Radyoda duyuyoruz habire pop şarkılar kendi içinde değişiyor, bir sesten diğerine.
Güzel müzik, anın içinde kendini var eder, anın içinde serpilir. Canlı performanslar, konserler bu yüzden çok önemli. Kapılar kapanır, oturulur, telefonlar sessize alınır ve odaklanabilirsiniz.
Bir şeylere koşuştururken arka fonda çalan müziği dinlediğimizi zannediyoruz ama yalnızca kendimize soundtrack hazırlıyoruz hepsi bu. Bu yüzden konserlere gitmeli. Gerçekten müzik dinleyebilmek için. Kayıt ve konser farklı oluyor. O an sahnede ne oluyorsa yalnızca bir kere oluyor çünkü. Kaydın formatı farklı, daha derli toplu, özet gibi.
Transkripsiyon süreci nasıl gelişiyor?
Yazmaya benziyor aynı, tıpkı röportajda olduğu gibi, nasıl bu konuşulanları yazıya dökecekseniz biz de notaya döküyoruz. Arkadaşımla örneğin bir buçuk saatlik jam session yapıyoruz, bunu ben kayda alıyorum. Sonra nota nota geçiyorum. Bestelemekte birçok yöntem var. Jam session bir şeylere başlamak için iyi bir yöntem.
Peki, öğretmenlerle aranız nasıldı?
Çok iyi öğretmenlerim oldu. New York’ta Mark Turner ile çalıştım. Aynı zamanda arkadaşlarımdan da çok şey öğreniyorum. Nasıl pratik yapacağımızı bilmiyorsak arkadaşlarımıza sorarız, fikir alışverişi çok öğretici. Ben de öğrencilerime bazı yöntemler gösteriyorum.
Müziğiniz deneysel dersek bunu nasıl açıklarsınız?
Her çeşit etkileşime açığım. Mesele insansa, hikâyeleri bunu kelimeler olmadan müzikle anlatmaya çalışıyoruz.
Keşfetmek için mi seyahat ediyorsunuz? Bazı müzisyenler örneğin otelden çıkmıyorlar.
Bilmez miyim. Bir keresinde Bangkok’taydık. Konser yeri ve üniversite yarım saat uzaklıktaydı. Her fırsatta sokağa çıkmaya çalıştık. Fakat orada meslektaşlarımın yalnızca bira içtiğini dışarı çıkmadığını gördüm. Tercih meselesi açıkçası. Ben biraz her şeye açığım. Dört saat mi uyuyacağım hiç problem değil!
Doktoranızı ne üzerine yapıyorsunuz?
ECM’nin kurucusu Manfred Eicher’ın kayıt stüdyosundaki üretim sürecini belgeliyorum.
Ve son olarak, popüler müzik size göre nedir?
Müziğin de McDonald’s ı var. Biz ana akımdan uzak, daha az kitleye hitap eden yoğun müzikler yapıyoruz.