Manisa'da Sancakbeyi Olan Şehzadeler Hakkında Notlar
Nicolas Vatın
Anahtar Kelimeler: Osmanlı İmparatorluğu (XVI yy.), Osmanlı şehzadeleri, Manisa, Sultan Alemşah bin Sultan Bayezid II, Sultan Korkud b. Sultan Bayezid II, Sultan Mustafa b. Süleyman Kanuni, Sultan Murad b. Selim II, Osmanlı şehzadelerinin fermanları, Patmos manastırının arşivleri
Özet
Altısı Manisa'da sancakbeyi olan sekiz şehzadenin tuğralı fermanlarının Patmos'daki Ayos Teologos Manastırında bulunması, Osmanlı şehzadelerinin statüsü hakkında düşünmek için bir fırsattır. Sayın Feridun Emecen'in yazmış olduğu gibi, bir şehzadenin kudretinin, Sultanın kontrolünden dolayı çok sınırlı olduğu anlaşılır. Eğer şehzade çocuksa, bu hal daha da açıktır. Lakin sancağında bulunan bir şehzade, öbür sancakbeyleri gibi bir sancakbey miydi? Herşeyden önce, pâyitahttaki dergah-ı âliyeye benzeyen küçük dergahı ve küçük bir sultan gibi teşrifâtları vardı ; tuğralı olan fermanları « emr-i şerif » diye sadrolunurdu. Yani şehzadelerin özel bir durumu vardı. Kudretleri sembolik ise de, sembollerin unutulmayacak bir kuvveti vardır. Hem de bu şehzadelerin buyurdukları emirler incelenirken, nüfüzlarının kendi sancaklarının dışarısında da hissedildiğini görüyoruz. Reayalar, şehzadelere başvurmayı tercih ederlerdi. Onlara göre bir şehzadenin fermanı, Sultanın tuğralı bir hükm-i şerifi gibi değerli değil ise de, başka bir sancakbeyinin emirinden daha çok nüfüzlu idi. Makalenin Ek kısmında Manisa'da sancakbeyi iken Şehzade Murad bin Selim'in buyurduğu Ağustos ve Temmuz 1567 tarihli iki fermanına yer verilmiştir.