Meksika vadisindeki Teotihuacan şehri 200 yılından önce nüfusunun 80.000'e erişmesiyle 1. ve 2. yüzyıllarda büyük bir gelişme kaydetti. Şehir, bir ızgara planıyla ana caddesinin her bir başına ay ve güneşi temsil eden iki muazzam piramit yapılarak tasarlandı. II. Teotihuacan dönemi (0-350) devasa Quetzalcoatl Tapınağının inşasına ve Teotihuacan'ın Meksika'nın geniş alanlarına hakim olduğu ve Guatemala kadar güneydeki krallıkları kendisine tabi kıldığı bir imparatorluğun oluşturulmasına tanıklık etti.
Hadrian, Antoninus Pius'u (86-161) Antoninus'un akrabası Marcus Aurelius (121-80) hükümdarlık için uygun yaşa gelene kadar geçici bir çözüm olarak evlat ve halefi olarak kabul etti. Ancak Antoninus Hadrian'dan 23 yıl daha yaşadı ve 138'de Roma imparatoru oldu. Antoninus tevazusuyla tanındı ve Roma'dan nadiren ayrıldı. Daçya'dan (günümüzde Romanya) 140 yılı civarında baş gösteren huzursuzluklar ve 145'te Kuzey Afrika'daki ayaklanma imparatorluğun sükunetini gereğinden fazla bozmadı.
Antoninus İskoçya ve Yukarı Almanya'daki sınırları genişletti ve Britanya'da Hadrian Duvarı'nın (bkz. MÖ 188-135) kuzeyinde yeni bir set inşa edilmesini emretti. Antonine Duvarı 63 kilometre uzunluğundaydı. Hadrian Duvarı garnizonu kuzeye yeni bir dizi hisarlara kaydırıldı. Ancak bu bölgelerde uzun süre kalmadı. Antoninus Pius'un halefi Marcus Aurelius 161 yılı civarında garnizonların Hadrian Duvarına çekilmesini emretti ve Roma sınırı 5. yüzyıla kadar burada kaldı.
Hristiyanlık büyüdükçe tek bir doktrin tanımlanması sorunu da baş gösterdi. 2. yüzyılda ortaya çıkan alternatif doktrinler arasında Hristiyanların Tanrısının Eski Ahit'teki Yahudi Tanrısından farklı olduğunu ve İsa'nın insan doğasına sahip olmadığını öğreten Marcionism de vardı. Justin Martyr (y. 103-165) Hristiyanlığın Yahudi kehanetinin gerçekleşmesi ve Hristiyanlığın yeni seçilmiş halk olduğunu öne sürdü. Justin ayrıca Marcus Aurelius'a Hristiyan doktrinini açıklamak amacıyla yazı yazdı.
Lucius Ermenistan'ı yeniden alıyor, Markoman Savaşları, Roma'da Veba
Marcus Aurelius Lucius Verus'la birlikte 161'de tahta geçti. Marcus ikisi arasında daha yetenekli olan olmasına rağmen, 162 yılında Ermenistan'ın talihsiz bir işgalinin ardından Kapadokya valisinin Persler tarafından mağlup edilerek öldürülmesiyle durumu kurtarmak üzere doğuya gönderilen Lucius oldu. Lucius 163-164'te Ermenistan'ı tekrar Roma hakimiyeti altına aldı ve başkentine Kaine Polis (Yeni Şehir) adını verdi. Roma yanlısı yeni bir kral tayin edilmesinden sonra lejyonlar Pers topraklarına girerek Mezopotamya'daki Edessa'yı (Urfa) aldı ve Part başkenti Ktesifon'a 165'te erişti.
Bir şey doğru değilse yapma: Gerçek değilse söyleme.İmparator Marcus Aurelius, Düşünceler'den, 161-180
Romalı General Avidius Cassius (y. 130-175) Part sarayını yaktı ve daha sonra batıya döndü. Fırat Nehrine kadar, doğuda Dura Europos'a (kuzeydoğu Suriye) uzanan bir kısım toprak ilhak edildi. Bununla beraber zafer kutlamaları birliklerin veba hastalığını Roma'ya 167'de getirmeleri ve hastalığın buradan da bütün Akdeniz'e yayılması nedeniyle uzun süreli olamadı.
Part savaşları henüz sona ermişken Marcomanni Savaşları başladı. Langobardi ve Obii kabileleri 167 yılı başlarında Roma eyaleti Pannonia'ya saldırmak için Tuna Nehrini geçti. Kolaylıkla püskürtülmelerine rağmen Marcus Aurelius 168'de durumu değerlendirmek üzere bölgeyi ziyaret etmeye karar verdi. İki Alman kabilesi daha, Marcomanni ve Quadi, imparatorlukta yerleşmelerine izin verilmediği taktirde sınırı zorla geçme tehdidinde bulunuyordu. Ancak Marcus'un mevcudiyeti caydırıcı rol oynadı. Sefer, Lucius Verus'un 169 başlarında vebadan ölümü nedeniyle kısa tutuldu.
Marcus İtalya'ya döndü, fakat ertesi yıl Tuna üzerinden büyük bir saldırı gerçekleştirmek için Pannonia'ya döndü. Saldırı 20.000 kişi kaybeden ve Marcomanni ve Quadi'nin İtalya'ya geçerek Aquileia'yı kuşatmasına yol açan Romalılar için bir felaketti. Marcus'a kolay bir zafer sağlamak yerine, savaş 10 yıl daha sürüncemede kaldı.
Çin'de saraydaki hadım fraksiyonu gücünü artırmış ve imparator Shaodi'nin 125'te öldürülmesini düzenlemişti. İmparator Huandi (146-68) yönetimi döneminde bir dizi doğal felaket merkezi otoriteyi zayıflattı ve imparator hükumetin fiili kontrolünü hadımlara bıraktı. 12 yaşındaki imparator Lingdi'nin (168-89) naibi Dou Miao'nun hadımları katletme girişimi başarısız kaldı. Ele verilen komplo neticesinde, Dou Miao intihar etmeye zorlandı. Dou Miao'nın yüzlerce yandaşının öldürülmesiyle düşmanları ortadan kalkan hadımlar karşılarında bir muhalif olmadan iktidara hakim oldu.
Kuzey Peru'da Moche kültürü, Suriye'de Avidius Cassius isyanı
Moche kültürü 100 ve 200 arasında Kuzey Peru kıyılarında ortaya çıktı. Bu halklar Peru vadileri Moche, Chicama ve Viru'daki üslerinden hareket ederek neredeyse tüm kuzey sahil hattına hakim oldular. Savaşçı bir halk olarak tutsaklarını Al Apaec (kelle alan) dahil Tanrılarına kurban ettiler. Altın işlemeciliğinde ustaydılar ve seramikleri olağanüstü gerçekçi bir niteliğe sahipti.
Roma İmparatorluğu 170'te krize girdi. Marcomanni ve Quadi Kuzey İtalya'yı işgal etti. Lazyge ve Costobocci kabileleri Balkanların geniş bölgelerini istila etti. Romalılar Tuna'dan dönen Marcomannileri tuzağa düşürdü ve birçoğunu öldürdü. Quadi 171'de barış istemesine karşın, Marcomanni'nin boyun eğmemesi 172'de yeni bir saldırıyı zorunlu kıldı. Marcus Aurelius'un kuvvetleri öldürücü darbeyi hiçbir zaman indiremedi ve savaş 175'te çıkmaza girdi.
Aynı yıl mayıs ayında Marcus Aurelius'un sefer sırasında öldüğü söylentilerinin çıkması Suriye valisi Avidius Cassius'un isyan başlatmasına yol açtı. Avidius Mısır'da imparator ilan edildi ve kendi vilayeti Suriye dışında Arabistan'dan destek aldı. Ancak Part Savaşlarında birlikte savaştıkları Kapadokya valisi Martius Verus'un desteğini almakta başarısız olması durumunu hassas bir hale getirdi.
Martius'un ordusu yaklaştığında tahtı gasp etmek isteyen Cassius'un birliklerinin sadakati sarsıldı ve haziran ayında Avidius Cassius'un hoşnutsuz bir bölüm komutanı tarafından öldürülmesi kısa, ancak tehlikeli macerasına son verdi. Marcus'un eşi Faustina'nın kocasının sağlığından endişe duyması ve oğlu Commodus'un yönetim yeteneğine güven duymaması nedeniyle Avidius'u teşvik ettiği yolunda fikirler öne sürüldü.
Avidius'un isyanından kurtulan Marcus Aurelius 177'de Tuna'ya döndü. Roma ordusu 179-180 kışında Tuna derinliklerinde mevkiler tuttu ve Marcus Marcomannia ve Samartia adlı iki yeni Roma eyaleti kurma hazırlıklarına başladı. Fakat yaşlı ve yorgun Marcus Mart 180'de öldü. Oğlu Commodus savaşı hızla sonuçlandırarak Roma'ya döndü.
Kronolojik özet
- 136-137 / Güneydoğu Rusya'dan gelen Alanların Kapadokya'yı istila saldırısı başarısız olur
- 138 / Hadrian'ın yerine evlat edindiği oğlu Antoninus Pius geçer
- 143 / Britanya'daki Roma sınırı kuzeyde Antonine Duvarı'na kaydırılır
- 147 / Roma şehrinin kuruluşunun 900. yıldönümünde kutlamalar düzenlenir
- y. 150 / Kuşanlar Partların vasalı olur
- y. 150 / Orta Asya'da Han hakimiyeti yeniden kurulur
- y. 150 / Hristiyanlık Kuzey Afrika'ya yayılır
- y. 150 / Nijerya'da Nok kültürünün zirve noktası
- 154-155 / Kuzey Britanya'da Brigantelerin Roma hükümranlığına karşı isyanı
- 155 / Part Krallığının Ermenistan'ı ele geçirme girişiminin ardından Roma-Part barışı
- 159 / Han Çin'inde hadım hiziplerinin iktidar sahibi olmaları
- 160 / Roma'nın Ren sınırı Neckar Vadisi (günümüzde Almanya'da) ötesine uzanır
- 161 / Marcus Aurelius imparator; Lucius Verus eş imparator olur
- 161 / Britanya'da Antonine Duvar hattı terk edilir ve Roma sınırı Hadrian Duvarı'na çekilir
- 162 / Partlar Ermeni tahtına adaylarını oturtur ve Perslere saldırır
- 162 / Alman Chatti halkının ayaklanması
- 163 / Partlar Ermenistan'dan çıkartılır
- 165 / Suriye valisi Avidius Cassius Part Krallığının işgal edip Selecuia ve Ktesifon'u yağmalar
- 166 / Marcus Aurelius'un eş imparatoru Lucius Verus Part Krallığıyla barış yapar
- 167 / Alman kabileleri Kuzey İtalya'yı istila eder
- 167 / Marcomanni Savaşının başlangıcı
- 168 / İmparator Haundi'nin ölümü; Han İmparatorluğu ciddi gerileme içinde
- 173 / Mısır'da muhtemelen ekonomik sıkıntılar nedeniyle çıkar – Buokoloi (çobanlar) ayaklanması
- 173 / Çin'de ciddi veba salgınları
- 175 / Kendisini imparator ilan eden Avidius Cassius'un ayaklanması. Kendi askerlerinden biri tarafından öldürülür
- 177 / Marcomanni ve Quadi Tuna sınırı konusunda tekrar savaşa girer
- 177 / Lyon'daki Roma arenasında 47 Hristiyan'ın şehit edilmesi
- 179-180 / Marcus Aurelius Vindobana (Viyana) yakınlarında Marcomannileri kesin bir yenilgiye uğratır
- 180 / Gotların ilk olarak Karadeniz yakınlarına yerleşmesi
- 180 / Marcus Aurelius'un ölümü. Yerine geçen oğlu Commodus Marcomanniyle barış yapar