Akne( Sivilce) Deri Hastalığıdır
Akne, her yaşta insanı etkilemekle beraber 11-30 yaş aralığındaki kişilerin %80'ini, daha ileri yaşlardakilerin %5'ini etkileyen bir tablodur. Aknenin görülme sıklığı daha küçük yaşlardan itibaren yükselmeye başlar ve 14-18 yaşlarında en yüksek değerine ulaşır. Erkeklerde, kadınlara oranla daha şiddetli olabilir. Kişinin sosyal hayatını ve psikolojisini etkiler. Akne tedavisinde öncelikle aknenin tedavi edilmesi ve skar oluşumunun önlenmesi gerekir.
Akne Nasıl Oluşur?
Deride folikül içinde kıl kökünün de bulunduğu bir kanala , yağ bezleri açılır ve gözeneklerden(pore) deri yüzeyine ulaşır. Bu kanalın çevresini döşeyen hücrelere keratinositler denir. Akneyi oluşturan faktörler folikül içindeki anormal değişikliklerden kaynaklanır. Sivilceler çok farklı tiplerde oluşabilir. Bu oluşumu etkileyen diğer faktörler:
- Kullanılan bazı ilaçlar, aknejenik mineral yağlar
- Stres
- Kozmetikler
- Güneş
Akne(sivilce) tedavisinde ilk aşama Dermatoloji Uzmanı tarafından kontrol edilerek; akne tipinin belirlenmesidir. Akne (sivilce) etkili bir şekilde tedavi edilebilir ancak sabırlı olmak gerekir. Tedavilerin getirdiği iyileşmeler 2. ayda başlar ve 4-8 ay arasında tamamen bir düzelme sağlar. Hastalar, ilk 1. ayda aknenin artması gibi durumlarla karşılaşabilir. Eğer akneler 6-8 haftada iyileşmeye başlamadıysa tedavinin değiştirilmesi gerekir.
Tedavi sırasında kullanabileceğiniz temizleme ürünleri ve nemlendiriciler, kurutucular hakkında dermatoloğunuz doğru yönlendirmeyi yapar.
Daha hafif şiddetli aknelerin tedavisinde, krem formunda antibiyotikler ve medikal ürünler kullanılabilir. Dermatoloğunuz siyah noktacık beyaz yağ butonlarını ve iltihaplı kesecikleri özel aletlerle temizleyebilir. Ancak kendiniz bunlarla oynamamalısınız. Akneyi (sivilce) derinleştirerek daha fazla büyümesine ve iz bırakmasına neden olabilirsiniz.
Ağız yoluyla antibiyotikler orta ve şiddetli aknede kullanılırlar. Antibiyotikler kıl folikülündeki bakterileri azaltırlar. Bu da kızarıklıklar ve iltihaplanmaları azaltır. Aknelerin şiddetlerine göre tedavi yöntemi Dermatologlar tarafından seçilir ve hasta düzenli takiple bu probleminden kurtulur.
Akne Tedavisinde Meyve Asitleri
Alfa-hidroksi asitler (glikolik asit dahil), salisilik asit ve triklorasetik asit en yaygın soyucu (peeling) ajanlardır. Medikal Peelingler ile ortaya çıkabilecek olumlu ya da olumsuz sonuçlar; kullanılan soyucu ajanın konsantrasyonuna, deride kalma sürecine, cilt tipine, daha önce uygulanmış olan medikal ve cerrahi tedavilere, aknelerin lokalize olduğu bölgeye, güneş maruziyetine ve eşlik eden tedavi şekline göre değişiklik gösterir. Meyve asitleri cildi soyarak yeniler , gözeneklerin temiz kalmasını sağlar; böylece akneye engel olur. Meyve asitlerinin yüksek konsantrasyondaki türleri de dermatologlar tarafından kliniklerde uygulanır. Doktor kontrolündeki bu uygulamada asit solüsyonu deriye sürülür birkaç dakika beklenir ve daha sonra yıkanarak ciltten uzaklaştırılır. Bu uygulamalar 1-4 hafta aralıklarla yapılır. Hafif Aknelerin tedavisinde ya da yağlı ciltlerde; yağ kontrolünü sağlamak için oldukça iyi sonuçlar verir.
Akne Tedavisinde Lazerler ve Fototerapi
Yakın zamana kadar değişen başarı derecesi ile sistemik ve topikal antibiotik, isotretinoin ve hormonal ilaçlar ile tedavi edilen aknenin tedavisinde lazer teknolojisi büyük bir atak yapmıştır. Son yıllarda oldukça artan sayıda uzman tarafından lazerler ve ışık bazlı tedaviler ve radyofrekans cihazları akne tedavisinde ve akne skar tedavisinde kullanılmaya başlanmıştır. Bu eğilimin nedeni uzun süre topikal ve sistemik ilaç kullanmaktan bıkmış olmak, daha az zaman harcayarak daha kalıcı ve etkili tedavi yöntemlerini ortaya koymaktır.
Akne tedavisinde lazer, P.acnes ’i veya sebase bezi hedef alarak etkili olmaktadır. Absorbe edilen belli dalga boylarındaki ışık, fotodinamik bir reaksiyonu başlatır ve endojen porfirinlerin oldukça reaktif serbest radikalleri açığa çıkarmasına neden olur. Bu serbest radikaller ve oksijen de P.acnes ’in yıkımını sağlar. Porfirinin en yüksek absorbsiyon noktası 415 nm veya mavi ışıktır. Absorbsiyon ve fotodinamik uyarılma 400 ve 430 nm arasındaki dalga boylarında en etkili düzeyde olsa da, porfirinler yeterli ışık olduğunda bir çok dalga boyunu absorbe edebilir ve reaksiyon başlayabilir. Akne tedavisinde bu dalga boylarına sahip ışıklar etkili olabilmektedir.*
Sonuç Olarak; İltihaplı sivilce oluşmasında başlıca nedenlerden biri normalde deride yaşayan ve yağ kanallarında bulunan P. acnes bakterisidir. P.acnes porfirin adı verilen bir madde üretir. P.acnes bakterisindeki porfirin maddesi lazerlerin ışık enerjisini emerek tahrip olur. Işık ve lazer sistemleri bakteri sayısını azaltarak sivilce oluşumunu engelleyebilir
Bu Şekilde Etkili Lazer ve Işık Sistemleri:
• UVA/UVB
• Mavi ışık tedavisi (Blue-Light)
• Kırmızı Işık ve Mavi Işık Kombinasyonu
• Pulsed Light and Heat Energy (LHE)
• KTP Lazer
• PDL Lazer
Diğer Yöntemde; lazer ve ışık sistemleri deriye zarar vermeden deri altındaki yağ bezleri ısıtarak tahrip eder. Yağ kanallarının küçülmesi ve azalması sonucu sivilcelerde iyileşme meydana gelir.
Bu Şekilde Etkili Lazer ve Işık Sistemleri:
• Fotodinamik Tedavi
• 1450 nm Diode Lazer
• 1540 nm Er: Glass Lazer
• Radyofrekans Tedavisi
• Fraksiyonel Lazer
*Turkiye Klinikleri J Dermatol-Special Topics 2009;2(3):46-52
Akne Tedavisinde Dermatokozmetikler
Sivilce/Akne; şiddeti ne olursa olsun medikal tedavi gerektiren bir hastalıktır. Hastalara deri hijyeni ve deri bakımında kullanılan kozmetik ürünlerin özenle seçilmesi konusunda önerilerde bulunulması ve hasta eğitimi de zorunludur. Dermatokozmetik bakım, akne lezyonlarının gelişimini önlemeye yönelik bakım yanında; tedaviye bağlı iritasyon etkilerinin giderilmesini ve tedavi sonrasında gelişen deri değişikliklerini önleme ve düzeltmeyi hedefler. Akneli hastaların, akne lezyonlarını artırmadan ve tedaviye yardımcı olacak şekilde günlük deri bakımı konusunda bilgilendirilmesi ve kozmetik ürünlerin seçilmesi sürecinde dikkat edilmesi önemlidir.
İçeriği belirsiz, uygun olmayan dermakozmetikler tedaviyi olumsuz etkiler.
Akneli kişilerin cilt bakımı konusunda yapılacak danışmanlık; cilde uygun temizlemeyi ; akne tedavilerinde sıklıkla gelişen irritasyonun giderilmesini; gerektiğinde makyaj malzemelerini ve güneşten korunma ayrıntılarını içermelidir.
Akne Skarları ( Sivilce İzleri)
Bütün akne izleri aynı değildir. Farklı türdeki izler deride oluşan bozulmanın miktarına ve derinin bu bozulmayı kendi kendine nasıl onardığına bağlıdır.
- Atrofik izler, cilt dokusunun körelmesi sonucu meydana gelen izlerdir. Bu tip izler deride oyuk ya da çiçek bozuğu görünüm bırakır. (Yüzeysel sivilce izleri ve Derin sivilce izleri)
- Hipertrofik izler, yara iyileştikçe derinin çok fazla kolajen (doku hücrelerinin aralarındaki boşlukları dolduran esnek yapılı protein) üretmesi ve aşırı şekilde doku büyümesi sonucu ortaya çıkar. (Keloid)
Akne(Sivilce) çatlaklarının sebep olduğu en yaygın izler ise şunlardır:
- Keskin izler (buz kıracağı ile delinmiş gibi gözüken, dar, keskin hatlı izler)
- Köşeli izleri (yuvarlak veya oval şekilli, keskin dik kenarlı, deriden çökük izler)
- Dalgalı izler (deri dalgalı görünür)
- Hipertrofik izler ya da koloidler (şişmiş, beze görünümlü izler)