Erwin Schrödinger Kimdir ?
Erwin Schrödinger Kimdir ?
Fizikçi
Doğum tarihi: 12 Ağustos 1887, Erdberg, Viyana, Avusturya
Ölüm tarihi ve yeri: 4 Ocak 1961, Viyana, Avusturya
Erwin Schrödinger Kimdir ?
Avusturyalı fizikçi Erwin Schrödinger (1887-1961) dalga mekaniğinin kurucusuydu ve elektronların kuantum davranışını tanımladı.
20. yüzyılın en yaratıcı teorik fizikçilerinden biri olan Erwin Schrödinger, yaklaşık 50 yıl boyunca bilimsel literatüre makaleleriyle katkıda bulundu. Yine de, en başından beri, onun entelektüel hayatı geniş tabanlıydı. 1918’de Czernowitz, Avusturya’da almayı umduğu bir profesörlüğün görevlerini yerine getirmeyi nasıl amaçladığını açıkladığında ilgi alanlarının genişliğini gösterdi: “Teorik fizik üzerine ders vererek iyi bir iş çıkarmaya hazırdım… O zamanlar Spinoza, Schopenhauer, Mach, Richard Semon ve Richard Avenarius’un yazılarıyla derinden iç içe olduğum için kendimi felsefeye adamak. Bu profesörlük gerçekleşmedi. Bununla birlikte, yaşamı boyunca felsefi kaygıları su yüzüne çıktı, çünkü esas olarak fiziğin tek başına Plotinus’un sorusuna bir yanıt sağlayamayacağını kabul etti. kadim soru, “Ve biz, biz kimiz zaten?” Schrödinger’in hayatı, bu basit ama derin soruya bir cevap arayışıyla birleşti.
Schrödinger başarılı ve kültürlü bir iş adamının oğlu olarak 12 Ağustos 1887’de Viyana’da doğdu. 1906’da deneysel fizikçi Franz Exner ve teorik fizikçi Fritz Hasenöhrl tarafından en çok teşvik edildiği Viyana Üniversitesi’ne girdi. Schrödinger, 1910’da doktora derecesini tamamladıktan sonra Exner’ın asistanı olarak kaldı. Bu kapasitede, çoğu katı hal fiziğinde olmak üzere çeşitli sorunları araştırdı.
1914’te Schrödinger, Viyana’da privatdozent oldu, ancak hemen kendisini İtalya’da bir topçu subayı olarak görev yaparken buldu. 1920’de Annamaria Bertel ile evlendikten kısa bir süre sonra Max Wien’in asistanı olarak Jena Üniversitesi’ne gitti. Sonraki yıl içinde, önce Stuttgart’taki Technische Hochschule’ye doçent, ardından Breslau Üniversitesi’ne profesör ve son olarak da Zürih Üniversitesi’ne profesör olarak atandı. Zürih’te geçirdiği yıllar (1921-1927), bilimsel olarak kariyerinin en üretken yıllarıydı.
Birinci Dünya Savaşı’ndan hemen sonraki yıllarda Schrödinger, fiziğin farklı alanlarında çeşitli problemler üzerinde çalıştı: genel görelilik, istatistiksel mekanik, radyasyon teorisi, renkler teorisi, katı hal fiziği ve atomik spektroskopi. Sonuçlarından bazıları büyük tarihsel ilgi uyandırıyor, ancak bunların yerini yeni anlayışlar aldı; diğerleri kalıcı ilgi alanı olarak kaldı. Bütün bu çalışmalar, 1925/1926’da bir deha patlamasıyla dalga mekaniğini keşfettiği o ünlü 2 ayın sadece bir başlangıcıydı.
Schrödinger, Louis de Broglie’nin “madde dalgası” hipotezini öğrendiğinde, hidrojen atomunun yaydığı parlak çizgi spektrumunu açıklamak için hemen bunu kullanmaya çalıştı; yani, bunu bir protona elektriksel olarak “bağlı” tek bir elektron durumuna uygulamaya çalıştı. Araştırmalarının sonuçları -varsadığı ve uygun “sınır koşullarını” uyguladığı dalga denklemi- deneyle uyum içinde değildi. Cesareti kırılarak çalışmayı birkaç ay bir kenara bıraktı – 1925’in sonlarında bir gün, belki de içgüdülerine karşı çıkıp elektronun göreli kütle artışını hesaba katmaması gerektiği düşüncesi aklına geldi. Sonuçlar, deneyle çarpıcı bir uyum içindeydi! İlginç bir şekilde, artık Schrödinger’in bile ilkinin.
Schrödinger’in hidrojen atomundaki elektronun davranışını yönettiğini varsaydığı göreli olmayan dalga denklemi, elbette artık evrensel olarak dalga mekaniğinin temel denklemi olan Schrödinger dalga denklemi olarak bilinen denklemdi. 2 aydan kısa bir süre içinde denklemini keşfetti ve zarif ve güzel teorisini, doğruluğuna tam olarak inandırmak için yeterli fiziksel duruma uygulamaya başladı. Başarılarının mihenk taşı, dalga mekaniği ile 1926’da Werner Heisenberg tarafından neredeyse aynı anda keşfedilen “matris mekaniği”nin mantıksal denkliğinin kanıtıydı.
1927’de Schrödinger, Max Planck’ın Berlin Üniversitesi’ndeki halefi oldu ve burada 1933’teki siyasi olaylara ve birçok meslektaşına yönelik beraberindeki anti-Semitik saldırılara kadar orada kaldı, onu vicdanen görevinden istifa etmeye zorladı. O yıl Nobel Fizik Ödülü’nü Paul Dirac ile paylaşarak aldı.
Schrödinger, Graz Üniversitesi’nde profesörlüğü kabul ettiği 1933’ten 1936’ya kadar Oxford Üniversitesi’nde burslu olarak çalıştı. Hitler’in 1938’de Avusturya’yı ilhak etmesinden sonra, Schrödinger’in açık sözlü Nazizm karşıtlığı onu İtalya’ya kaçmaya zorladı. Roma’daki Papalık Akademisi’nin bir üyesi olarak, makul ölçüde güvendeydi ve o sırada aynı zamanda İrlanda Cumhuriyeti’nin başkanı olan bir matematikçi olan Eamon De Valera tarafından Dublin’de bir araştırma enstitüsü kurmak için kendisine iletilen bir fikri keşfetmeye başladı. Princeton’daki Institute for Advanced Study’den sonra modellenmiştir. Schrödinger, 1939’da enstitünün Teorik Fizik Okulu’nun müdürü olarak Dublin’e gitti. 1956’da Viyana’ya gitmek üzere Dublin’den ayrıldığında (burada kendisi için özel bir teorik fizik kürsüsü yaratılmıştı), sağlığı ciddi şekilde zarar görmüştü ve fizikteki üretken hayatı sona ermişti.
Bununla birlikte, önceki 30 yıl boyunca Schrödinger, kuantum teorisinin gelişimine katkıda bulunmaya devam etti. Compton etkisi teorisini ve potansiyel bariyer nüfuz etme problemlerini araştırdı ve bazı özel problemler için Schrödinger denklemine çözümler üretmek için zarif çarpanlara ayırma (“merdiven operatörü”) tekniğini geliştirdi. 1930’da, boş uzayda hareket eden bir Dirac elektronunun, hareketine çok küçük bir salınım hareketi veya Zitterbewegung eklediğini gösterdi.daha sonra belirli çalışmalar için hatırı sayılır derecede teorik öneme sahip olan bir içgörü. Schrödinger görelilik, kozmoloji, birleşik alan teorisi, mezon fiziği, sayaç (dedektör) istatistikleri ve istatistiksel mekanik üzerine çalışmalar yaptı. Nadiren bir meslektaş veya öğrenci ile çalıştı. Albert Einstein gibi, etkisi sadık bir takipçiler grubu tarafından değil, kapsamlı yazıları tarafından yayılan ve sürdürülen bir “tek koşum için at” idi.
Schrödinger her zaman felsefi sorularla derinden ilgilendi – yalnızca bilimsel meselelerle ilgili olanlarla değil, aynı zamanda özünde hümanist meselelerle ilgili olanlarla da. Bu konularla ilgilenmesinin temel nedeni, bilimin sınırlarını tam olarak kabul etmesiydi. Örneğin, Heisenberg’in belirsizlik ilkesinin çok eski insan özgür iradesi sorunuyla hiçbir ilgisi olmadığına ikna olmuştu. Bu tür soruları aydınlatmak için -tam bir dünya resmi elde etmek için- kişinin tüm bilgilerin, tüm disiplinlerde elde edilen içgörülerin birliğini gerektirdiğine inanıyordu.
Schrödinger’in bilimin ve benliğin doğasını anlama arayışı, onu tarih, özellikle antik tarih çalışmalarına yöneltti. Thales’in doğanın anlaşılabilir veya kavranabilir olduğu ve batıl inançların ve kontrol edilemeyen güçlerin kaprisli bir etkileşimi ile karakterize edilmediği konusundaki derin içgörüsü nedeniyle ilk bilim adamı olarak Miletli Thales’i kabul etti. Bir asır sonra Herakleitos, bu kavranabilirliğin ancak dünyanın tüm aklı başında, uyanık insanlara aynı görünecek şekilde inşa edilmesiyle yalnızca “ortak bir dünya” varsa mümkün olduğu sonucuna vardı.
Schrödinger’e göre, bu ortak dünya, gözlemlerin yorumlanmasına rehberlik eden metafizik nitelikteki içgörülerle (önseziler, spontane yaratıcı düşünce vb.) birlikte gözlem yoluyla keşfedilir. Bu ortak dünyanın anlaşılır olması için büyük ölçüde deterministik, nedensel bir dünya olması gerektiğine inanıyordu. Şans unsurları ancak “nedensel zincirlerin kesişmesinden” geçebilir; bu şans unsurları tam da bilim adamlarının bahsetmemeyi tercih ettikleri, ancak teologların ve filozofların derinden ilgilendikleri türden olaylardır. Böylece, Schrödinger bir kez daha eksiksiz bir dünya resmi elde etmenin tek yolunun fotoğraf çekmek olduğu sonucuna vardı. Bilimsel bilgi kadar bilimsel olmayan bilgiyi de hesaba katar.
Schrödinger, 4 Ocak 1961’de Viyana’da öldü.