Sepetiniz boşSatın al
Adet:
0
Toplam:
0,00
Kısa ömürlü ama son derece güçlü hortumlar çok büyük hasara neden olabilirler.
Coğrafya
Etiketler
tornado, hortum, girdap, süper hücre, bulut, huni, hava girdabı, rüzgar, fırtına, siklon, hava, havanın yükselmesi, imha, yağmur, dolu, tuba, cephe, fiziki coğrafya, coğrafya, doğa, _javasolt
İlgili ekstralar
Hortum ya da tornado bir kümülonimbus bulutunun alt kısmından yere doğru uzanan ve hızlı dönen hava sütunudur. Çapı birkaç metre ile birkaç kilometre arasında değişir. Genellikle kısa süren hortumlar çok güçlü ve büyük hasarlara neden olabilirler.
Hortumlar Antarktika hariç her kıtada oluşabilir. Fakat hortumlar en çok bölgenin coğrafi özellikleri nedeniyle ABD'nin Büyük Ovalar'ında oluşur. Bu bölgede farklı özelliklere sahip hava kütleleri çarpışıyor: Batıdan gelen soğuk ve kuru hava, güneyden, Meksika Körfezi'nden gelen sıcak, nemli hava ile çarpışıyor.
Hortumların çoğu havanın güçlü yükselmesi yani konveksiyon sırasında süper hücreler adı verilen dönen fırtınalardan oluşur.
Değişik yükseklikteki rüzgarlar değişik yönden değişik hızla eser. Bu rüzgar makası olarak adlandırılan olay yere paralel olarak dönen bir hava sütunu oluşturur. Kümülonimbus bulutu dönen sütunu yukarı doğru çeker. Yukarı çekiş ters yönde dönen bir girdap çifti oluşturur.
Genellikle siklonik olarak Kuzey Yarımküre'de saat yönünün tersine, Güney Yarımküre'de ise saat yönünde - dönen girdap daha güçlü hale gelir, diğeri ise ölür. Böylece dikey eksenli bir girdap, yani dönerek yükselen hava kütlesi (mezosiklon) oluşur.
Mezosiklon yeryüzünden sıcak ve nemli hava aldığında hortum oluşabilir. Süper hücrede yukarıya doğru hareket eden hava kütlesinin yerine hortumun merkezinde aşağıya doğru hareket eden hava kütlesi geçer. Süper hücrede dikey eksenli dönen hava kütlesinin çapı azalırken dönmenin hızı artar. Yeterince hızlı hareket ederse süper hücreden bir huni ortaya çıkar. Huni toprağa ulaşırsa, buna hortum denir.
Hortum yerden fazla toz ve döküntüyü içine çekerek huninin alt kısmını koyu hale getirir.
Genellikle hortumun gücü ve çapı hızla azalır ve sonunda kasırga tamamen yok olur.
Çoğu hortum sadece birkaç dakika sürer. Fakat bu birkaç dakikada büyük hasarlara neden olabilirler. Hortumların dörtte üçü 180 km/saat hıza ulaşamaz ve bu hızda sadece orta derece hasarlara neden olur. Bununla birlikte birkaç yüz km/saat hıza ulaşan hortumlar binaları yıkmak gibi devasa yıkımlara neden olabilir.
Japonya doğumlu bir meteoroloji uzmanı tarafından oluşturulan Fujita Ölçeği'nin bir geliştirilmiş versiyonu hortumları sınıflandırmak için kullanılır. Geliştirilmiş ölçek hortumların gücü ve neden oldukları zararlara göre altı kategoriden oluşur.
Kutuplar ve Ekvator bölgesi arasındaki sıcaklık farkından dolayı oluşan hava dolaşımını başka etkenlerin yanı sıra Dünya´nın dönmesi de etkiler.
Buharlaşan sudan çeşitli şeklindeki bulutlar oluşuyor ve sonra su, yağış olarak yeryüzüne geri dönüyor.
Siklonlar, içinde bulut ve yağışın oluştuğu binlerce kilometre çapına sahip hava girdaplarıdır.
Siklonlar, kilometrelerce çapında hızla dönen, bulutlar ve yağış taşıyan tropik rüzgarlardır.
Atmosferde ışık çakması ve ses efekti eşliğinde gerçekleşen elektrik boşalması.
Dünya küresel katmanlardan oluşur.
Sıcak ve soğuk hava kütleleri karşılaştığında sıcak ya da soğuk cephe oluşur.
Yerel rüzgarlar arasında meltemler (kara ve deniz meltemleri, dağ ve vadi meltemleri), sıcak ve soğuk yerel rüzgarlar bulunur.
Deprem, Dünya'da meydana gelen en yıkıcı doğa olaylarından biridir.
Tsunami, yıkıcı güce sahip dev dalgaların oluşturduğu doğal afettir.
Volkanizma sırasında magma yerkabuğunun zayıf kısımlarından yeryüzüne çıkar.