Dişi Faize Sistemi
Dişi gonatları olan ovaryumlar, karın boşluğunun altında yer alırlar ve burada geniş ligamentlerle tutunmuşlardır. Testislerin olduğu gibi ovaryumların da gamet üretmek bu kez yumurta hücreleri ve eşey hormonu salgılamak gibi iki temel işlevi vardır. Doğum zamanında bir kız çocuğunun ovaryumlarında zati çok büyük rakamda primer yumurta hücresi ya da oosit yumurta hücresi bulunmaktadır. Bunların hipotezi […]
Dişi gonatları olan ovaryumlar, karın boşluğunun altında yer alırlar ve burada geniş ligamentlerle tutunmuşlardır. Testislerin olduğu gibi ovaryumların da gamet üretmek bu kez yumurta hücreleri ve eşey hormonu salgılamak gibi iki temel işlevi vardır. Doğum zamanında bir kız çocuğunun ovaryumlarında zati çok büyük rakamda primer yumurta hücresi ya da oosit yumurta hücresi bulunmaktadır. Bunların hipotezi rakamı 100.000 ile 1,000,000 arasındadır. Takribî 30 senelik faize yarıyılında bir kadın, senede vasati 13 kere her keresinde bir olgun ovum üretmek üzere yumurtlar. Böylece yalnızca 400’den az oosit olgunlaşabilir ve ovaryumları terk eder. Geri kalanı dejenere olur ve 50 yaşını geçmiş bir kadının ovaryumlarında hiç oosit bulunmaz.
Her bir oosit, follikül denilen bir hücresel kutu içinde bulunur. Olgunlaşmamış minik follikülün büyük kısmını oosit doldurur. Olgunlaşma operasyonu sırasında ise follikül oositten daha fazla gelişir ve akışkan dolu geniş bir boşluk alana getirir. Oosit, bu boşluğa doğru uzanmış olan bir epitel hücre kütlesi içine gömülmüş vaziyettedir. Olgun bir follikül, ovaryumun yüzeyinde çıkıntı yapar; ovulasyon alana geldiği zaman dış duvarı yırtılır ve hem akışkan hem de oosit dışarı atılır. İnsanda olağanda her ovulasyonda yalnızca bir oosit bırakılır. Bir periyotta hangi ovaryumun ovulasyon yapacağını tanımlayan bir kumpas yoktur.
Ovulasyonda oosit, ovaryumdan karın boşluğuna vazgeçilir. Buradan genellikle ve süratle oviduktlardan fallop tüpleri birinin geniş, huni eşi ucundan içeri alınır. Oviduktlar, ovaryumları kısmen sarmakla beraber onların bir devamı değildir. Oviduktun hunisi içindeki siller, oositin ovidukt içine girmesine dayanakçı olan akımlar yaratırlar. Şayet oosit, oviduktun yukarıya üçte birlik kısmındayken spermlerle karşılaşırsa bir spermin oositin çeperinden geçip girmesi, onun asıl bir yumurta hücresine ovum olgunlaşmasını uyarır ve bunun hemen ardından, spermin ve ovumun çekirdekleri, fertilizasyon döllenme operasyonu için kaynaşırlar. Bazen, kadınları kalıcı olarak kısırlaştırmak üzere kullanılan bir doğum hakimiyet usulü, tüp bağlamaktır ligasyon. Bu işlemde, oviduktlar kesilip bağlanır. Böylece spermler oosite erişemezler ve ovumun ovidukt süresince ilerleyip uterusa erişmesi yasaklanır. Erkeklerdeki vazektomi gibi, tüp bağlama da, hormon imalinde hiç bir farklılığa yol açmaz.
Her bir ovidukt doğrudan uterusun rahim üst ucuna açılır. Takribî olarak bir yumruk büyüklüğündeki bu uzuv, karın boşluğunun alt kısmında, idrar kesisinin hemen artta yer alır. Çok kalın adalesel duvarları ve çok rakamda kan damarı kapsayan bir mukus iç yüzeyi vardır. Şayet bir yumurta, ovidukt süresince ilerlerken döllenirse uterusun duvarına gömülür ve cenin doğuma kadar büyümesini burada sürdürür. Bir başka doğum hakimiyet usulü, uterusa plastik bir ulusa ya da spiral yerleştirmektir. Bu tip rahim içi makineler, hamileliğin önlenmesinde çok tesirlidirler ve muhtemelen uterusa tutunmayı önlerler. Buna karşın bu makineler bazen uterusta irritasyona ve/ya da kanamaya neden olurlar. Bu surattan bazı kadınlar bunları tolere edemezler. Ayrıca bunların uzun süreli kullanımlarda eminliği de şüphelidir. Alt ucunda, uterus adalesel bir tüp olan vajinayla birleşir ve bu da dışarı açılır. Vajina, kopulasyon sırasında erkek penisini kabul eden uzuvdur. Duvarlarının çok elastik olması, doğum sırasında bebeğin geçmesine imkân sağlar. Uterus ve vajina doğru bir çizgi üzerinde yerleşmemişlerdir. Bunun yerine uterus neredeyse vajinaya dik bir açıyla öne doğru çıkmıştır. Uterusun ağzında adalesel bir doku halkası olan serviks, vajinanın içine uzanır. Serviksi kaplayarak uterusun ağzını tıkayan makineler, doğum hakimiyetinde yaygın olarak kullanılırlar. Bunlardan biri olan diyafram, fazla derin olmayan lastik bir kese olup kenarında elastik bir yay vardır. Vajina içine yerleştirilip, tüm serviks bölgesini kaplayacak biçimde ayarlanır. Özellikle sperm öldürücü jel va da kremle beraber kullanılırsa, spermlerin uterusa girişini yasaklamada çok tesirlidir. Öteki bir yaygın kontraseptiv doğum önleyici makine olan prezervatif kondom spermleri vajinadan uzak tutarak işlev görür.
Genç kızlarda vajinanın girişi hymen bekaret çeperi ismi verilen ince bir çeperle kısmen kapatılmıştır. Ananesel olarak hymen bir bekaret simgeyi olarak kabul edilir ve ilk eşeysel birleşmede yırtılması beklenir. Buna rağmen bu çeperin, çocukluk yarıyılında, hastalıklar, bir düşme ya da fazla fiziksel egzersiz neticesinde yırtılmasına sıkça tesadüfülür.
Dişide dış eşeysel uzuvlara topluca vulva ismi verilir. Vulva bölgesi, iki ten kıvrımıyla çevrilmiştir. Labia minor ve labia major ismi verilen bu yapılar vestibul denilen bir boşluğu etraflar. Vajina, yestibulun arka kısmına, üretra ise orta kısmına açılır. Burada dikkat edilecek nokta, yetişkin dişi memelilerde boşaltım ve faize sistemleri arasında iletişim bulunmaması ve üretranın yalnızca boşaltım maddelerini taşmasıdır. Embriyonik büyüme sırasında vajina ve üretra ortak bir sarihliği paylaşırlar; fakat büyüme ilerledikçe bu sarihlik ayrılınır ve böylece vajina ve üretranın dışa ayrı ayrı sarihlikleri olur.
Vestibulün ön kısmında, üretranın açıldığı yerin önünde, erekte olabilir minik bir uzuv olan klitoris yer alır. Bu uzuv, erkekte penisin köken aldığı aynı embriyonik dokudan oluşur. Penis gibi bu da eşeysel uyarım sırasında kanla dolup genişler ve kopulasyon sırasında en fazla uyarılan bölgedir.