Bir riskten koruma aracı ve riskten korunan kalem arasında riskten koruma muhasebesi başlığında belirtilen riskten koruma ilişkisi mevcut ise, riskten koruma aracı ile riskten korunan kalemdeki kazanç veya kaybın muhasebeleştirilmesi, gerçeğe uygun değer, nakit akış ve net yatırım riskinden koruma işlemi başlıklı paragraflara göre gerçekleştirilir.
Malî Riskten Koruma Araçları
Araçların Nitelikleri
Bu Standart, bazı yazılı opsiyonlar hariç olmak üzere, riskten koruma muhasebesi kapsamına yönelik şartların yerine getirilmesi kaydıyla, bir türev ürünün riskten koruma aracı olarak sınıflandırılabileceği durumları kısıtlamaz. Ancak, türev niteliği taşımayan malî bir varlık veya yükümlülük, sadece kur riskinden koruma için riskten koruma aracı olarak sınıflandırılabilir.
Riskten koruma muhasebesi çerçevesinde, sadece raporlama birimi dışında (diğer bir ifadeyle, raporlaması yapılan birim dışında) bir tarafı içeren araçlar, malî riskten koruma araçları olarak tanımlanabilir. Konsolide edilmiş birimlerin kendi arasındaki veya birimlerin kendi içindeki bölümlerden her biri, diğer birimlerle veya bölümlerle malî riskten koruma amaçlı işlemlerde bulunabilseler dahi, bu tür işlemler konsolidasyon işlemleri sırasında elimine edilir. Bu nedenle, bu tür riskten koruma işlemleri konsolide malî tablolarda riskten koruma muhasebesi içinde gösterilmez. Ancak, birimler bu tür işlemleri bireysel malî tablolarında gösterebilirler.
Riskten Koruma Araçlarının Sınıflandırılması
Bir riskten koruma aracının bütünü için genelde tek bir gerçeğe uygun değer ölçüsü vardır ve gerçeğe uygun değerde değişime neden olan etkenler birbiriyle bağlantılıdır. Bu nedenle, bir riskten koruma ilişkisi idare tarafından riskten koruma aracının bütünü için tanımlanır. Aşağıdakiler bu durumun istisnasıdır:
Bir opsiyon sözleşmesinin esas değerinin ve zaman değerinin ayrıştırılması ve riskten koruma aracı olarak sadece esas değerindeki değişikliklerin tanımlanması ve,
Vadeli bir sözleşmenin faiz unsurunun ve spot fiyatının ayrıştırılması.
Bu istisnalara izin verilme nedeni opsiyonun esas değeri ve vadeli döviz sözleşmelerindeki (forward) primin genellikle ayrı ayrı ölçülebilmesidir. Bir opsiyon sözleşmesinin hem esas değerini hem de zaman değerini dikkate alan dinamik bir riskten koruma stratejisi, riskten koruma muhasebesi kapsamına girebilir.
Tüm riskten koruma aracının bir kısmı, örneğin türev ürün tutarının yüzde 50’si, bir riskten koruma ilişkisi içinde riskten koruma aracı olarak tanımlanabilir. Ancak riskten koruma ilişkisi, riskten koruma aracının geçerli olduğu sürenin sadece bir bölümü için tanımlanamayabilir.
(a) Korunulan malî risklerin açıkça belirlenmesi, (b) malî riskten koruma işleminin etkinliğinin kanıtlanması ve (c) malî riskten koruma aracı ve farklı risk durumlarının özel olarak gösterilebilmeleri durumunda, tek bir riskten koruma aracı, birden fazla risk türünden koruma amaçlı olarak gösterilebilir.
İki veya daha fazla türev ürün ya da bunların oranları (veya kur riskinden koruma durumunda, iki veya daha fazla türev niteliği taşımayan ürün veya bunların oranları, ya da türev ürünler ile türev olmayan ürünlerin birleşimi veya bunların oranı) bazı türev ürünlerden kaynaklanan riskin (risklerin) diğerlerinden kaynaklanan risklerle dengelendiği durum da dâhil olmak üzere, bir birleşim olarak görülebilir ve müştereken riskten koruma aracı olarak tanımlanabilir. Ancak, faiz oranı koruması veya yazılı bir opsiyon ile satın alınan bir opsiyonu birleştiren diğer bir türev ürün, gerçekte net yazılı bir opsiyon (net prim alınan bir opsiyon) ise, riskten koruma aracı olarak tanımlanmaz. Benzer şekilde, iki veya daha fazla araç (ya da bunların oranları), ancak bunlardan hiçbirinin yazılı bir opsiyon veya net yazılı bir opsiyon olmaması durumunda, riskten koruma aracı olarak tanımlanabilir.
Riskten Korunan Kalemler
Kalemlerin Nitelikleri
Riskten korunan kalem; muhasebeleştirilmiş bir varlık veya yükümlülük, muhasebeleştirilmemiş kesin bir taahhüt, gerçekleşme olasılığı yüksek bir tahmin işlemi veya yabancı ülkedeki bir faaliyetteki net bir yatırım olabilir. Riskten korunan kalem (a) tek bir varlık, yükümlülük, kesin taahhüt, gerçekleşme olasılığı yüksek bir tahmin işlemi veya yabancı ülkedeki bir faaliyetteki net yatırım, (b) varlık, yükümlülük, kesin taahhüt, olasılığı yüksek tahmin işlemleri veya benzer risk özellikleri olan yabancı ülkedeki faaliyetlerdeki net yatırımlardan oluşan bir grup veya (c) sadece faiz oranı riskinden korunan bir portföyde, koruma altına alınan riski paylaşan malî varlık veya yükümlülük portföyün bir kısmı olabilir.
Krediler ve alacaklardan farklı olarak, vadeye kadar elde tutulacak bir yatırım, faiz oranı riski veya peşin ödeme riskine ilişkin riskten korunan kalem olamaz; çünkü bir yatırımın vadeye kadar elde tutulacak bir yatırım sınıfına girmesi için, faiz oranlarındaki değişiklikler nedeniyle bu tür bir yatırımın gerçeğe uygun değerinde ya da nakit akışlarında meydana gelen değişikliklere bakılmaksızın, yatırımın vadeye kadar elde tutulma niyetinin olması gerekir. Ancak, vadeye kadar elde tutulacak bir yatırım, döviz kuru ve kredi riskleri açısından riskten korunan kalem olabilir.
Riskten koruma muhasebesi açısından, sadece idarenin dışında kalan bir tarafı içeren varlıklar, yükümlülükler, kesin taahhütler veya gerçekleşme olasılığı yüksek tahmin işlemleri riskten korunan kalem olarak sınıflandırılabilir. Buradan da anlaşıldığı üzere, riskten koruma muhasebesi sadece aynı idare içindeki birimler arasındaki işlemlere yönelik bu birimlerin bireysel malî tablolarına uygulanır; idarenin konsolide malî tablolarında uygulanmaz. İstisna olarak, eğer dövizle yapılan işlemler ve döviz kurlarındaki değişimlerin etkileri konulu standart uyarınca konsolidasyonda tamamen elimine edilmeyen döviz kuru kazanç veya kayıplarına maruz kalınacaksa, idare içindeki parasal kalemin kur riski (örneğin kontrol edilen iki idare arasındaki borç/alacak) konsolide malî tablolarda riskten korunan kalem olarak tanımlanabilir. Dövizle yapılan işlemler ve döviz kurlarındaki değişimin etkileri konulu standarda göre, farklı geçerli para birimlerine sahip olan idare içinde yer alan iki birim arasında bir parasal işlem gerçekleştirildiğinde, idarenin sahip olduğu parasal kalemler üzerindeki döviz kuru kazanç veya kayıpları konsolidasyon sırasında tamamen elimine edilmez. Buna ek olarak, idarenin söz konusu işleminin geçerli para birimi dışındaki bir para birimiyle ifade edilmesi ve kur riskinin konsolide fazla veya açığı etkileyecek olması koşuluyla, idare içinde gerçekleşme olasılığı yüksek bir tahmin işleminin kur riski konsolide malî tablolarda riskten korunan kalem olarak gösterilebilir.
Malî Kalemlerin Riskten Koruma Konusu Kalemler Olarak Gösterilmeleri (Tanımlanmaları)
Malî riskten korunan bir kalemin malî bir varlık veya yükümlülük olması durumunda, bu kalem, etkinliğin ölçülebilmesi koşuluyla, nakit akışlarının veya gerçeğe uygun değerinin sadece bir kısmıyla ilgili olan risklere ilişkin olarak, riskten korunan bir kalem (örneğin; bir veya birden fazla seçilmiş sözleşmeden doğan nakit akışı veya bunların bir kısmı veya gerçeğe uygun değerin bir yüzdesi) olabilir. Örneğin; faiz içeren bir varlık veya yükümlülüğün tabi olduğu faiz oranının belirlenebilen ve ayrı ölçülebilen bir kısmı, malî riskten korunmuş (örneğin, riskten korunan malî bir aracın maruz kaldığı toplam faiz riskinin risksiz faiz oranı veya gösterge faiz oranı bileşeni) olarak tanımlanabilir.
Bir malî varlık veya yükümlülük portföyünün maruz kaldığı faiz oranının gerçeğe uygun değer esaslı riskten koruma işleminde (ve sadece böyle bir riskten koruma işleminde), riskten korunan kısım, ayrı varlıklar veya yükümlülükler yerine, yabancı para birimi cinsinden tanımlanabilir. Risk yönetimi çerçevesindeki portföy, varlık ve yükümlülükleri içerse bile, tanımlanan tutar ya varlıkların ya da yükümlülüklerin tutarıdır. Varlıkları ve yükümlülükleri içeren net bir tutarın gösterilmesine izin verilmez. İdare, bu tanımlanmış tutarla ilişkili faiz oranı riskinin bir kısmını malî riskten koruyabilir. Örneğin, peşin ödenebilen varlıklar içeren bir portföyün riskten koruması söz konusu olduğunda, idare, sözleşmeden doğan yeniden fiyatlama tarihleri yerine, beklenen tarihlerde, riskten korunan faiz oranı değişikliğine bağlanabilen gerçeğe uygun değer değişikliklerini riskten koruyabilir. Riskten korunan kısım beklenen yeniden fiyatlandırma tarihlerine dayandığında, riskten korunan faiz oranının beklenen yeniden fiyatlandırma tarihleri üzerinde sahip olacağı değişikliklerin etkisi, riskten korunan kalemin gerçeğe uygun değerindeki değişiklik belirlenirken dâhil edilir. Sonuç olarak, peşin ödenebilir kalemler içeren bir portföyün, peşin ödenebilir nitelikte olmayan bir türev ürünle malî riskten korunması durumunda, malî riskten korunan portföyde yer alan kalemlerin önceden ödeneceği beklenen tarihlerinin değiştirilmesi veya gerçek peşin ödeme tarihlerinin beklenenlerden farklı olması durumunda, etkin olmayan bir işlem (etkinsizlik) meydana gelmiş olur.
Malî Olmayan Kalemlerin Malî Riskten Korunan Kalem Olarak Gösterilmesi
Malî riskten korunan kalem, malî olmayan varlık ya da yükümlülük ise, döviz riski dışında belirli risklere karşılık gelen nakit akışlarındaki veya gerçeğe uygun değerdeki değişikliklerin uygun kısımlarının ayrılması ve ölçülmesindeki zorluk nedeniyle, (a) kur riskine veya (b) bütün risklerin tamamına yönelik riskten korunan kalem olarak tanımlanır.
Grup Oluşturan Kalemlerin Malî Riskten Korunan Kalem Olarak Gösterilmesi
Benzer nitelikteki varlık veya yükümlülüklerin bir araya toplanıp grup olarak malî riskten korunabilmesi için bu grupta yer alan varlık veya yükümlülüklerin münferiden korunan riski paylaşmaları gerekir. Bunun yanısıra, gruptaki her bir kalemin korunulan risk ile ilişkilendirilebilen gerçeğe uygun değer değişikliklerinin, ilgili kalem grubunun korunulan risk ile ilişkilendirilebilen gerçeğe uygun değerindeki toplam değişiklikler ile yaklaşık olarak orantılı olması beklenir.
İdare, riskten koruma aracının (benzer riskten koruma konusu araçlar grubunun) gerçeğe uygun değeri veya nakit akışındaki değişiklik ile riskten koruma konusu bir kalem (veya riskten korunan benzer kalemler grubu) arasında karşılaştırma yaparak riskten koruma etkinliğini değerlendirdiği için, bir riskten koruma aracının, belirli bir riskten korunan kalem yerine net pozisyonun bütünüyle (benzer vadeli tüm sabit oranlı varlık ve yükümlülüklerin neti gibi) karşılaştırılması, riskten koruma muhasebesi kapsamına girmez.
Riskten Koruma Muhasebesi
Riskten koruma muhasebesi, riskten koruma aracı ve riskten korunan kalemin gerçeğe uygun değerlerindeki değişikliklerin fazla veya açık üzerindeki netleştirme etkilerini muhasebeleştirir.
Riskten koruma ilişkisi üç çeşittir:
Gerçeğe uygun değer riskinden koruma: Muhasebeleştirilmiş bir varlık veya yükümlülüğün ya da muhasebeleştirilmemiş kesin bir taahhüdün ya da bu tür bir varlık, yükümlülük veya kesin taahhüdün belirlenebilen bir kısmının gerçeğe uygun değerinde meydana gelen ve belirli bir riskle ilişkilendirilebilen ve fazla veya açığı etkileyebilecek değişikliklere maruz kalınan riske karşı koruma.
Nakit akışı riskinden koruma: (i) muhasebeleştirilmiş bir varlık veya yükümlülük (değişken oranlı bir borcun gelecekteki faiz ödemelerinin tamamı veya bir kısmı gibi) ya da gerçekleşme olasılığı yüksek bir tahmin işlemiyle ilgili belirli bir riskle ilişkilendirilebilen ve (ii) fazla veya açığı etkileyebilen nakit akışlarındaki değişkenliğe maruz kalınan riske karşı koruma.
Dövizle yapılan işlemler ve döviz kurlarındaki değişimin etkileri konulu standartta tanımlandığı üzere, yabancı ülkedeki bir faaliyetin net yatırım riskinden koruma.
Kesin bir taahhütü kur riskinden koruma işlemi, gerçeğe uygun değer veya nakit akışı riskinden koruma işlemi gibi muhasebeleştirilebilir.
Bir riskten koruma ilişkisi, aşağıdaki şartların tamamının yerine getirilmesi koşuluyla, gerçeğe uygun değer, nakit akışı ve net yatırım riskinden koruma işlemi başlıklı paragraflar çerçevesinde, riskten koruma muhasebesinin kapsamına girer:
Riskten koruma işleminin başında, riskten koruma ilişkisi, idarenin risk yönetimi amacı ve riskten koruma işleminde uygulayacağı stratejisi resmi olarak tanımlanır ve belgelendirilir. Bu belgelendirme riskten koruma aracının, riskten korunan kalemin veya işlemin, korumaya konu riskin yapısının belirlenmesini ve idarenin koruma konusu riskle ilişkilendirilebilen riskten korunan kalemin gerçeğe uygun değeri veya nakit akışlarındaki değişiklik sonucu maruz kalınan riskin netleştirilmesinde riskten koruma aracının etkinliğini nasıl değerlendireceğini içerir.
Belirli bir riskten koruma ilişkisine yönelik olarak başlangıçta belgelendirilen risk yönetimi stratejisi ile tutarlılık içinde olan, korunulan riske ilişkin gerçeğe uygun değer veya nakit akışlarındaki değişikliklere yönelik netleştirmenin başarılmasında, riskten koruma işleminin etkin olması beklenir.
Nakit akışı riskinden koruma işlemlerinde, riskten koruma işleminin konusu olan bir tahmin işleminin gerçekleşme olasılığı yüksek olmalı ve nihai olarak fazla veya açığı etkileyebilecek nakit akışlarındaki değişimlerin etkisini yansıtmalıdır.
Riskten koruma işleminin etkinliği (korunulan riske ilişkin riskten korunan kalemin gerçeğe uygun değeri veya nakit akışları ve riskten koruma aracının gerçeğe uygun değeri ) güvenilir bir şekilde ölçülebilmelidir.
Riskten koruma işlemi sürekli olarak değerlendirilerek yapılmış olan riskten koruma işleminin malî raporlama dönemleri süresince de etkin olup olmadığı belirlenir.
Gerçeğe Uygun Değer Riskinden Koruma
Gerçeğe uygun değer riskinden koruma işleminin dönem boyunca riskten koruma muhasebesi şartlarını taşımaya devam etmesi durumunda, idare bu işlemle ilgili aşağıdaki şekilde muhasebeleştirme işlemi gerçekleştirir:
Riskten koruma aracının gerçeğe uygun değerinin yeniden ölçülmesinden (türev ürün nitelikli bir riskten koruma aracı için) ya da dövizle yapılan işlemler ve döviz kurlarındaki değişimin etkileri konulu standart uyarınca ölçülmüş olan defter değerinin döviz cinsinden olan kısmından (türev niteliği taşımayan bir riskten koruma aracı için) doğan kazanç veya kayıp, fazla veya açık olarak muhasebeleştirilir ve
Korunulan riske ilişkin korunan kalemden kaynaklanan kazanç veya kayıp, malî riskten korunan kalemin defter değerine yansıtılır ve fazla veya açık olarak muhasebeleştirilir. Söz konusu durum malî riskten korunan kalem, maliyeti üzerinden ölçülmüş olsa dahi geçerlidir. Malî riskten korunan kalemin satılmaya hazır malî varlık olması durumunda, korunulan riske ilişkin kazanç veya kayıp, yine fazla veya açık olarak muhasebeleştirilir.
Malî varlık veya yükümlülük portföyünün bir kısmının maruz kalınan faiz oranının gerçeğe uygun değer riskinden koruma işleminde (ve sadece bu tür bir riskten koruma işleminde), riskten korunan kalemdeki kazanç veya kaybın fazla veya açık olarak muhasebeleştirilmesi gereği, riskten korunan kalemle ilişkilendirilebilen kazanç veya kaybın yeniden fiyatlandırma dönemleri için:
Riskten korunan kalemin varlık olması halinde, varlıkların içinde veya
Riskten korunan kalemin yükümlülük olması halinde yükümlülüklerin içinde
ayrı bir kalem olarak gösterilmesi suretiyle karşılanabilir.
Yukarıdaki alt paragraflarda belirtilen ayrı kalemler ilgili malî varlık veya yükümlülüğün yanında gösterilir. İlgili varlık veya yükümlülük bilanço dışı bırakıldığında, söz konusu kalemlere dâhil edilen tutarlar bilançodan çıkartılır.
Riskten korunan kalemle ilişkilendirilebilen belirli riskler koruma altına alınıyorsa, koruma konusu riskle ilişkisi olmadığı halde riskten korunan kalemin gerçeğe uygun değerindeki muhasebeleştirilmiş değişiklikler, bu Standardın malî riskten koruma ilişkisinin parçası olmayan bir malî varlık veya yükümlülüğün gerçeğe uygun değerinde meydana gelen değişiklik nedeniyle ortaya çıkan kazanç veya kaybın muhasebeleştirilmesine ilişkin paragrafta belirtildiği şekilde muhasebeleştirilir.
İdare, aşağıdaki durumlardan birinin oluşması durumunda, gerçeğe uygun değer riskinden koruma işleminin dönem boyunca riskten koruma muhasebesi şartlarını karşılamaya devam etmesi durumunda, uygulaması gereken riskten koruma muhasebesine devam etmez:
Riskten koruma aracının vadesinin dolması veya satılması, sona erdirilmesi veya uygulanması (bu amaçla, bir riskten koruma aracının bir başka riskten koruma aracı ile değiştirilmesi veya ona çevrilmesi, eğer bu değiştirilme veya çevrilme işlemi idarenin belgelendirilmiş riskten koruma stratejisinin bir parçası olması durumunda, vadenin dolması veya sona erme olarak kabul edilmez),
Riskten koruma işleminin riskten koruma muhasebesinin ölçütlerini daha fazla karşılayamaması,
İdarenin riskten koruma işlemine ilişkin tanımlamayı iptal etmesi.
Etkin faiz yönteminin kullanıldığı riskten korunan malî aracın defter değeri üzerinde yapılan herhangi bir düzeltme (veya faiz oranı riskinden koruma portföyü örneğinde, bilançoda varlıkların veya yükümlülüklerin içinde tek bir ayrı kalem satırında yapılan uyarlamalar) fazla veya açık olarak itfa edilir. İtfa işlemi malî riskten korunan kalemin korunulan malî riskle ilişkili gerçeğe uygun değerindeki değişiklikler nedeniyle yapılacak düzeltme işleminden sonra olmamak kaydıyla düzeltme ihtiyacı doğduğu anda başlatılabilir. Düzeltme esnasında, itfa işleminin başladığı tarihteki yeniden hesaplanan etkin faiz oranı esas alınır. Ancak, malî varlık veya yükümlülük portföyünün maruz kalınan faiz oranı değişikliğine karşı gerçeğe uygun değer riskinden koruma işleminde (ki sadece bu tür bir malî riskten koruma işleminde) yeniden hesaplanan bir etkin faiz oranının kullanılmasının uygulanabilir olmaması durumunda, düzeltmede eşit oran yöntemi kullanmak suretiyle itfa gerçekleştirilir. Düzeltme işlemi, malî aracın vadesinde veya bir portföyün faiz oranı riskine karşı koruma amaçlı işlemlerde, ilgili yeniden fiyatlandırma döneminin sonunda tamamen itfa edilmiş olur.
Muhasebeleştirilmemiş kesin bir taahhüdün malî riskten korunan kalem olarak tanımlanmış olması durumunda, korunulan malî riskle ilişkili olarak kesin taahhüdün gerçeğe uygun değerinde daha sonra meydana gelen birikmiş değişim tutarı, fazla veya açık olarak muhasebeleştirilen kazanç veya kayıp ile birlikte varlık veya yükümlülük olarak muhasebeleştirilir. Malî riskten koruma aracının gerçeğe uygun değerinde meydana gelen değişiklikler ise fazla veya açık olarak muhasebeleştirilir.
İdarenin, bir varlık edinmesi veya bir yükümlülük üstlenmesine ilişkin olarak, gerçeğe uygun değer riskinden koruma işleminde malî riskten korunan kalem olarak kesin bir taahhütte bulunması durumunda, kesin taahhüdü yerine getirmesi sonucunda oluşan varlık veya yükümlülüğün ilk defter değeri, kesin taahhüdün bilançoya yansıtılmış bulunan gerçeğe uygun değerinde malî riskten koruma işlemi nedeniyle meydana gelen toplam değişimi içerecek şekilde düzeltilir.
Nakit Akışı Riskinden Koruma
Nakit akışı riskinden koruma işlemi, dönem boyunca riskten koruma muhasebesi kapsamına yönelik belirtilen koşulları sağlaması durumunda, aşağıdaki şekilde muhasebeleştirilir:
Riskten koruma aracına ilişkin kazanç veya kaybın riskten korumada etkili olduğu belirlenen kısmı, net varlıklar/özkaynaktaki değişikliklerin gösterilmesi amacıyla doğrudan net varlıklar/özkaynakta muhasebeleştirilir ve
Riskten koruma aracına ilişkin kazanç veya kaybın etkili olmayan kısmı fazla veya açık olarak muhasebeleştirilir.
Daha açık olarak, nakit akışı riskinden koruma işlemi aşağıdaki şekilde muhasebeleştirilir:
Malî riskten koruma konusu kalemin özkaynak ile ilgili kısmı aşağıdakilerden düşük olanına göre düzeltilir (mutlak tutarı itibarıyla):
Riskten koruma işleminin başlangıcından itibaren hesaplanmak üzere, riskten koruma aracının birikimli kazanç veya kayıp tutarı ve
Riskten koruma işleminin başlangıcından itibaren riskten korunan kalemin gelecekte beklenen nakit akışlarının gerçeğe uygun değerinde (bugünkü değerinde) meydana gelen toplam değişim.
Riskten koruma aracından veya onun belirlenmiş bileşeninden (etkili olmayan) geriye kalan her türlü kazanç veya kayıp fazla veya açık olarak muhasebeleştirilir ve
İdarenin, belirli bir riskten koruma ilişkisine yönelik uyguladığı belgelendirilmiş risk yönetimi stratejisinin riskten koruma aracına ilişkin kazanç veya kaybın ya da ilgili nakit akışlarının belirli bir bileşenini riskten koruma işleminin etkinliğini ölçmede hariç tutması durumunda, hariç bırakılan kazanç veya kayıp bileşeni bu Standardın kazanç veya kayıplara ilişkin paragrafına göre muhasebeleştirilir.
Tahmini işleme yönelik bir riskten koruma işleminin malî bir varlığın veya yükümlülüğün sonradan muhasebeleştirilmesi ile sonuçlanması durumunda, nakit akış riskinden koruma muhasebesi kapsamına yönelik şartların yerine getirilmesi kaydıyla, doğrudan net varlıklar/özkaynaklarda muhasebeleştirilen ilgili kazanç veya kayıplar, riskten koruma konusu tahmini nakit akışlarının fazla veya açığı etkilediği aynı dönem veya dönemlerde (faiz gelir veya giderlerinin muhasebeleştirildiği dönemlerde olduğu gibi), net varlıklar/özkaynaklardan çıkartılarak fazla veya açık olarak yeniden sınıflandırılır. Ancak, idare doğrudan net varlıklar/özkaynaklarda muhasebeleştirilen bir kaybın tamamının veya bir kısmının gelecekteki bir veya daha fazla dönemde geri kazanılmayacağını öngörüyorsa, bu tutarı fazla veya açık olarak yeniden sınıflandırır.
Tahmini işleme yönelik bir riskten koruma işleminin, malî olmayan bir varlığın veya yükümlülüğün sonradan muhasebeleştirilmesi ile sonuçlanması veya malî olmayan bir varlık veya yükümlülüğe ilişkin tahmini bir işlemin gerçeğe uygun değer riskinden koruma muhasebesinin uygulandığı kesin bir taahhüde dönüşmesi durumunda, idare aşağıdaki seçeneklerden birini uygular:
İdare, nakit akış riskinden koruma muhasebesi kapsamında, doğrudan net varlıklar/özkaynaklarda muhasebeleştirilmiş olan ilgili kazanç veya kayıpları, edinilen varlığın veya üstlenilen yükümlülüğün fazla veya açığı etkilediği aynı dönemde veya dönemlerde (amortisman veya stokların gider olarak muhasebeleştirildiği dönemlerde olduğu gibi) fazla veya açık olarak yeniden sınıflandırır. Ancak, idare doğrudan net varlıklar/özkaynaklarda muhasebeleştirilen bir kaybın tamamının veya bir kısmının gelecekteki bir veya daha fazla dönemde geri kazanılmayacağını düşünüyorsa, bu tutarı net varlıklar/özkaynaklardan çıkartarak fazla veya açık olarak yeniden sınıflandırır.
İdare, nakit akış riskinden koruma muhasebesi kapsamına yönelik şartların yerine getirilmesi kaydıyla, net varlıklar/özkaynaklarda doğrudan muhasebeleştirilmiş olan ilgili kazanç veya kayıpları buradan çıkarır ve bunları varlığın veya yükümlülüğün başlangıç maliyetine veya defter değerine ekler.
İdare, nakit akış riskinden koruma seçeneklerinden birini seçer ve tutarlı bir şekilde tümüne uygular.
Tahmini işleme yönelik malî ve malî olmayan riskten koruma işlemlerinin haricinde, nakit akış riskinden koruma işleminde, doğrudan net varlıklar/özkaynaklarda muhasebeleştirilmiş tutarlar riskten korunan tahmini nakit akışlarının fazla veya açığı etkilediği aynı dönem veya dönemlerde (örneğin, tahmin edilen bir satış gerçekleştiğinde), net varlıklar/özkaynaklardan çıkartılarak fazla veya açık olarak muhasebeleştirilir.
Aşağıdaki şartlardan birinin ortaya çıkması halinde idare, nakit akış riskinden koruma muhasebesini uygulamaya son verir:
Riskten koruma aracının süresinin sona ermesi veya satılması, sona erdirilmesi veya uygulanması (bu amaçla, bir riskten koruma aracının yenilenmesi veya başka bir riskten koruma aracına aktarılması, eğer bu yenilenme/aktarılma işlemi idarenin belgelendirilmiş riskten koruma stratejisinin bir parçası ise, süresi sona ermiş veya sonlandırılmış sayılmaz). Bu durumda, riskten koruma aracı etkili olduğu dönemden itibaren net varlıklar/özkaynaklarda muhasebeleştirilmesine devam edilen riskten koruma aracına ait birikimli kazanç veya kayıp tahmin işlemi gerçekleşene kadar net varlıklar/ özkaynaklarda ayrı bir kalem olarak muhasebeleştirilmiş şekilde kalmaya devam eder. İşlem meydana geldiğinde, bu Standardın tahmini bir işleme yönelik malî ve malî olmayan riskten koruma işlemine veya bu kapsam dışında kalan riskten korunan tahmini nakit akışlarına ilişkin bu Standardın nakit akış riskinden koruma konulu paragraflarından ilgili olanlar uygulanır.
Riskten koruma işleminin gerçeğe uygun değer, nakit akış ve net yatırım riskinden koruma işlemi başlıklı paragrafları çerçevesinde, riskten koruma muhasebesinin ölçütlerini artık karşılamaması. Bu durumda, riskten koruma aracı etkili olduğu dönemden itibaren net varlıklar/ özkaynaklarda muhasebeleştirilmesine devam edilen riskten koruma aracına ait birikimli kazanç veya kayıp tahmin işlemi gerçekleşene kadar net varlıklar/özkaynaklarda ayrı bir kalem olarak muhasebeleştirilmiş şekilde kalmaya devam eder. İşlem meydana geldiğinde, bu Standardın tahmini bir işleme yönelik malî ve malî olmayan riskten koruma işlemine veya bu kapsam dışında kalan riskten korunan tahmini nakit akışlarına ilişkin paragrafları uygulanır.
Tahmin işleminin gerçekleşmesinin artık beklenmemesi durumunda, riskten koruma aracı etkili olduğu dönemden itibaren doğrudan net varlıklar/özkaynaklarda muhasebeleştirilmiş olan riskten koruma aracına ait birikimli kazanç veya kayıp buradan çıkartılarak fazla veya açık olarak muhasebeleştirilir. Artık gerçekleşme olasılığı yüksek olarak değerlendirilmeyen bir tahmin işleminin gerçekleşmesi halen bekleniyor olabilir.
İdarenin tanımlamayı/sınıflamayı iptal etmesi. Tahmin işlemine ilişkin riskten koruma işleminde, riskten koruma aracı etkili olduğu dönemden itibaren doğrudan net varlıklar/özkaynaklarda muhasebeleştirilmesine devam edilen birikimli kazanç veya kayıp, tahmin işlemi gerçekleşene kadar veya bir daha ortaya çıkması beklenmeyene kadar net varlıklar/özkaynaklarda ayrı bir kalem olarak muhasebeleştirilmiş şekilde kalmaya devam eder. İşlem meydana geldiğinde, bu Standardın tahmini bir işleme yönelik malî ve malî olmayan riskten koruma işlemine veya bu kapsam dışında kalan riskten korunan tahmini nakit akışlarına ilişkin paragrafları uygulanır. Artık işlemin gerçeklemesi beklenmiyorsa, doğrudan net varlıklar/özkaynaklarda muhasebeleştirilmiş olan birikimli kazançtan çıkartılarak fazla veya açık olarak muhasebeleştirilir.
Net Yatırım Riskinden Koruma
Yabancı ülkedeki faaliyetten doğan net yatırım riskinden koruma amaçlı işlemler, net yatırımın bir parçası olarak muhasebeleştirilen parasal kalemlere ilişkin malî riskten koruma işlemleri de dâhil olmak üzere nakit akış riskinden koruma işlemlerine benzer şekilde muhasebeleştirilir:
Malî riskten koruma aracından kaynaklanan kazanç veya kaybın etkin olduğu tespit edilen kısmı net varlıklar/özkaynaklarda muhasebeleştirilir ve
Etkin olmadığı belirlenen kısım fazla veya açık olarak muhasebeleştirilir.
Doğrudan net varlıklar/özkaynaklarda muhasebeleştirilen riskten koruma aracının etkin kısmına ilişkin riskten koruma aracının kazanç veya kaybı, dövizle yapılan işlemler ve döviz kurlarındaki değişimin etkileri konulu standardın yabancı ülkedeki faaliyetteki net yatırımın elden çıkarılması ile ilgili paragrafları uyarınca fazla veya açıkta muhasebeleştirilir.
Yürürlük Tarihi Ve Diğer Hususlar
Bu Standart, Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) Kamu Sektörü Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yayınlanan ve 2016 yılının Aralık ayı itibarıyla yürürlükte olan malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme konulu standarttan (IPSAS 29) yararlanılarak hazırlanmıştır.
Bu Standart, Devlet Muhasebesi Standartları Kurulunun izni ve onayı olmadan çoğaltılamaz, çevirisi yapılamaz, dağıtılamaz ve yayımlanamaz. Kaynak gösterilmeksizin alıntı yapılamaz.
Bu Standart, Maliye Bakanlığı ve ilgili kamu idarelerince uygulanmasına ilişkin düzenleme yapılmak üzere yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
DMS 30
MALİ ARAÇLAR: AÇIKLAMALAR
(24.12.2016 tarih ve 29928 sayılı Resmi Gazete)
DEVLET MUHASEBESİ STANDARDI 30 (DMS 30)
MALİ ARAÇLAR: AÇIKLAMALAR
Amaç
Bu Standardın amacı, malî tablo kullanıcılarının aşağıdaki hususları değerlendirebilmeleri için gerekli olan bilgilerin idarenin malî tablolarında açıklanmasını sağlamaktır:
Malî araçların, idarenin malî durumu ve performansı açısından önemi,
İdarenin dönem içerisinde ve raporlama dönemi sonunda malî araçlardan doğan risklerin yapısı ve düzeyi ile idarenin bu riskleri nasıl yönettiği.
Bu Standartta yer alan ilkeler, malî araçların sunumu standardı ile malî araçları muhasebeleştirme ve ölçme konulu standartta yer alan malî varlık ve yükümlülüklerin muhasebeleştirilmesi, ölçülmesi ve sunumuna ilişkin ilkeleri tamamlar.
Kapsam
Bu Standart, kapsama dâhil kamu idarelerince aşağıda sayılanlar hariç tüm malî araç türlerine uygulanır:
Konsolide ve bireysel malî tablolar, iştiraklerdeki yatırımlar veya ortak girişimlerdeki paylar konulu standartlar uyarınca muhasebeleştirilen, kontrol edilen kuruluşlar, iştirakler veya ortak girişimlerdeki paylar. Ancak bu standartların, idarenin kontrol edilen kuruluşlar, iştirakler veya ortak girişimlerdeki paylarını malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme konulu standart uyarınca muhasebeleştirilmesine izin verdiği durumlarda; idare bu Standardı uygular. İdare, malî araçların sunumu konulu standartta yer alan özkaynağa dayalı malî araç tanımını karşılamadığı sürece, kontrol edilen kuruluşlar, iştirakler veya ortak girişimlerdeki paylarına bağlı tüm türev ürünlere de bu Standardı uygular.
Çalışanlara sağlanan faydalar konulu standart hükümlerine göre çalışan fayda planları uyarınca işverenlerin hakları ve sorumlulukları,
Sigorta sözleşmelerinden doğan haklar ve sorumluluklar. Ancak bu Standart aşağıdakilere uygulanır:
Sigorta sözleşmelerindeki gömük türev ürünlerin, malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme konulu standart uyarınca ayrı ayrı muhasebeleştirilmesinin gerekmesi halinde bu Standart uygulanır.
İhraç eden tarafından sözleşmelerin muhasebeleştirilmesinde ve ölçülmesinde muhasebeleştirme ve ölçmeyle ilgili standardın kullanıldığı durumlarda malî garanti sözleşmeleri için bu Standart uygulanır. Ancak ihraç eden, sigorta sözleşmelerinin muhasebeleştirilmesinde ve ölçülmesinde başka bir standardı seçerse seçilen standart hükümlerini uygular.
Yukarıdaki (i) ve (ii) alt paragraflarına ilaveten idare bu Standardı malî riskin devrini içeren sigorta sözleşmelerine de uygulayabilir.
Malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme standardı kapsamındaki malî olmayan bir kalemin alım veya satımına ilişkin sözleşmeler hariç, hisse bazlı ödemelere ilişkin ilgili muhasebe standartlarının uygulandığı hisse bazlı ödeme işlemleri kapsamındaki malî araçlar, sözleşmeler ve sorumluluklar,
Malî araçların sunumu konulu standart uyarınca sadece tasfiye durumunda idareye net varlıklarından oransal bir hisseyi başka tarafa teslim etme sorumluluğu yükleyen malî araçlardan veya bileşenlerinden ya da satım seçeneği bulunan malî araçların ve sadece tasfiye durumunda idareye net varlıklarından başka tarafa oransal bir pay verme sorumluluğu getiren malî araçlardan özkaynağa dayalı malî araç olarak sınıflandırılması gerekenler.
Bu Standart, muhasebeleştirilen ve muhasebeleştirilmeyen malî araçlara uygulanır. Muhasebeleştirilen malî araçlar arasında malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme standardı kapsamındaki malî varlıklar ve yükümlülükler yer alır. Muhasebeleştirilmeyen malî araçlar arasında ise malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme standardı kapsamı dışında kalan fakat bu Standart kapsamındaki bazı malî araçlar (bazı kredi taahhütleri gibi) yer alır.
Bu Standart, malî olmayan bir kalemin alımı veya satımına ilişkin olarak düzenlenen ve malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme konulu standart kapsamına giren sözleşmelere uygulanır.
Bu Standart, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince uygulanır.
Tanımlar
Bu standartta geçen kavramlar aşağıdaki anlamlarda kullanılır:
Diğer Fiyat Riski:
Meydana gelen değişimin ilgili malî aracın kendisinden veya ihraç edenden ya da piyasada işlem gören benzeri malî araçların tamamını etkileyen faktörlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığına bakılmaksızın, piyasa fiyatlarında oluşan değişimler nedeniyle bir malî aracın gerçeğe uygun değerinde veya gelecekteki nakit akışlarında dalgalanma olması (faiz oranı riski veya kur riskinden kaynaklananlar dışında) riski.
Faiz Oranı Riski:
Piyasa faiz oranlarında meydana gelen değişimler nedeniyle bir malî aracın gerçeğe uygun değerinde veya gelecekteki nakit akışlarında dalgalanma olması riski.
Krediler:
Normal kredi koşullarında kısa vadeli ticari borçlar dışındaki malî yükümlülüklerdir.
Kredi Riski:
Malî aracın taraflarından birinin sorumluluğunu yerine getirmemesi nedeniyle diğer tarafın malî kayba uğraması riski.
Kur Riski:
Döviz kurlarında meydana gelen değişimler nedeniyle bir malî aracın gerçeğe uygun değerinde veya gelecekteki nakit akışlarında dalgalanma olması riski.
Likidite Riski:
Nakit olarak ya da diğer bir malî varlığın teslimi suretiyle ödenen malî yükümlülükler ile ilgili sorumlulukların yerine getirilmesinde zorlukla karşılaşması riski.
Piyasa Riski:
Piyasa fiyatlarında meydana gelen değişimler nedeniyle bir malî aracın gerçeğe uygun değerinde veya gelecekteki nakit akışlarında dalgalanma olması riski. Piyasa riski üç türlü riskten oluşur: Kur riski, faiz oranı riski ve diğer fiyat riski.
Vadesi Geçmiş Malî Araç:
Karşı tarafın sözleşmeye göre vadesi gelmiş bir ödemeyi yapmaması durumunda, ilgili malî varlık vadesi geçmiş olarak nitelendirilir.
Malî Araç Sınıfları ve Açıklama Düzeyi
İdare, bu Standart uyarınca malî araç sınıfına göre açıklama yapılması gerektiğinde, açıklanan bilginin niteliğine uygun bir şekilde ve malî araçların özelliklerini de dikkate alarak malî araçları sınıflara göre gruplandırır. Bilançoda sunulan kalemlerle mutabakatı sağlamaya yönelik yeterli bilgi sunulur.
Malî Durum ve Malî Performans Açısından Malî Araçların Önemi
İdare, malî tablo kullanıcılarının idarenin malî durum ve performansı açısından malî araçların önemini değerlendirmelerine imkân veren bilgileri açıklamalıdır.
Malî Durum Tablosu (Bilanço)
Malî Varlık ve Malî Yükümlülük Kategorileri
Malî araçların muhasebeleştirilmesi ve ölçümü konulu standartta tanımlandığı üzere, aşağıdaki her bir kategorinin defter değerleri, bilançoda ya da açıklayıcı notlarda sunulur:
Ayrı ayrı gösterilmek suretiyle, gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılan malî varlıklar; (i) ilk muhasebeleştirme işleminde bu şekilde sınıflandırılanlar ve (ii) malî araçların muhasebeleştirilmesi ve ölçümü konulu standart uyarınca alım satım amacıyla elde tutulan olarak sınıflandırılanlar,
Vadeye kadar elde tutulacak yatırımlar,
Krediler ve alacaklar,
Satılmaya hazır malî varlıklar,
Ayrı ayrı gösterilmek suretiyle, gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılan malî yükümlülükler; (i) ilk muhasebeleştirme işleminde bu şekilde sınıflandırılanlar ve (ii) malî araçların muhasebeleştirilmesi ve ölçümü konulu standart uyarınca alım satım amacıyla elde tutulan olarak sınıflandırılanlar ve
İtfa edilmiş maliyetinden ölçülen malî yükümlülükler.
Gerçeğe Uygun Değer Farkı Fazla veya Açığa Yansıtılan Malî Varlık ya da Yükümlülükler
İdarenin, bir kredi veya alacağı (ya da kredi veya alacak grubunu), gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılan olarak sınıflandırmış olması durumunda, aşağıdaki hususlar açıklanır:
İlgili kredi veya alacağa (ya da kredi veya alacak grubuna) yönelik raporlama dönemi sonunda maruz kalınan azami kredi riski,
Sözü edilen azami kredi riskinin, herhangi bir ilgili kredi türevi veya benzer araçlarla azaltılan tutarı,
Malî varlığın kredi riskindeki değişikliklerle ilişkilendirilebilen kredi veya alacağın (ya da kredi veya alacak grubunun) gerçeğe uygun değerinde meydana gelen değişikliğin dönem içindeki tutarı ve birikimli tutarı:
Piyasa riskine yol açan piyasa koşullarındaki değişikliklerle ilişkilendirilemeyen gerçeğe uygun değerde meydana gelen değişiklik tutarı olarak ya da
İdarenin varlığın kredi riskindeki değişikliklerle ilişkilendirilebilen gerçeğe uygun değerindeki değişiklik tutarını daha güvenilir bir şekilde yansıttığını düşündüğü alternatif bir yöntem kullanılarak
belirlenir. Piyasa riskine yol açan piyasa koşullarındaki değişiklikler; (gösterge) faiz oranı, emtia fiyatı, döviz kuru veya fiyat ya da oran endekslerinde gözlemlenen değişiklikleri içerir.
Kredi veya alacağın sınıflandırıldığı tarihten itibaren ilgili herhangi bir kredi türevi veya benzer araçların gerçeğe uygun değerinde dönem içerisinde ve birikimli olarak meydana gelen değişim tutarı.
İdarenin malî bir yükümlülüğü, malî araçların muhasebeleştirilmesi ve ölçümü konulu standart uyarınca, gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılan olarak sınıflandırması durumunda, aşağıdaki hususlar açıklanır:
Malî yükümlülüğün kredi riskindeki değişikliklerle ilişkilendirilebilen gerçeğe uygun değerinde meydana gelen değişikliğin dönem içindeki tutarı ve birikimli tutarı:
Piyasa riskine yol açan piyasa koşullarındaki değişikliklerle ilişkilendirilemeyen gerçeğe uygun değerde meydana gelen değişiklik tutarı olarak ya da
İdarenin yükümlülüğün kredi riskindeki değişikliklerle ilişkilendirilebilen gerçeğe uygun değerindeki değişiklik tutarını daha güvenilir bir şekilde yansıttığını düşündüğü alternatif bir yöntem kullanılarak
belirlenir. Piyasa riskine yol açan piyasa koşullarındaki değişiklikler; (gösterge) faiz oranı, başka bir idarenin malî aracının fiyatı, emtia fiyatı, döviz kuru veya fiyat ya da oran endekslerinde gözlemlenen değişiklikleri içerir. Birimleri birleştirici özelliği bulunan sözleşmeler açısından, piyasa koşullarındaki değişiklikler, ilgili iç ya da dış yatırım fonunun performansındaki değişiklikleri içerir.
Malî yükümlülüğün defter değeri ile idarenin sözleşmeye bağlı olarak vade tarihinde sorumluluk sahibine ödemesi gereken tutar arasındaki fark.
İdare, aşağıda belirtilen hususları açıklar:
Malî varlıkların kredi riskindeki değişikliklerle ilişkilendirilebilen kredi veya alacakların (ya da kredi veya alacak grubunun) malî yükümlülüklerin gerçeğe uygun değerinde meydana gelen değişikliğin dönem içindeki tutarı ve birikimli tutarını belirlemede kullanılan yöntemleri,
İdarenin, malî varlığın kredi riskindeki değişikliklerle ilişkilendirilebilen kredi veya alacakların (ya da kredi veya alacak grubunun) malî yükümlülüklerin gerçeğe uygun değerinde meydana gelen değişikliğin dönem içindeki tutarı ve birikimli tutarını belirlemede kullandığı yöntemin gerekliliklerine uygun yapılan açıklamanın, ilgili malî varlık veya yükümlülüğün gerçeğe uygun değerinde meydana gelen ve bu kalemlerin kredi riskindeki değişikliklerle ilişkilendirilebilen değişimi güvenilir bir biçimde yansıtmadığına inanması durumunda, bu sonuca ulaşılmasındaki sebepleri ve ilgili olduğunu düşündüğü unsurları açıklar.
Yeniden Sınıflandırma
İdare, bir malî varlığı, malî araçların muhasebeleştirilmesi ve ölçümü konulu standardın vadeye kadar elde tutulacak yatırımların yeniden sınıflandırılmasına ilişkin paragrafları uyarınca;
Gerçeğe uygun değer yerine maliyet veya itfa edilmiş maliyetinden; ya da
Maliyeti veya itfa edilmiş maliyeti yerine gerçeğe uygun değerinden
ölçerek yeniden sınıflandırması durumunda, her bir kategoriye eklenerek ve çıkarılarak yeniden sınıflandırılan tutarı ve sınıflandırma nedenini açıklar.
İdare, bir malî varlığı gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılan kategorisinden veya satılmaya hazır malî varlıklar kategorisinden çıkarmak suretiyle yeniden sınıflandırırsa aşağıdaki hususları açıklar;
Her bir kategoriye eklemek ve çıkarmak suretiyle yeniden sınıflandırılan tutarı,
Bilanço dışı bırakılıncaya kadar her bir raporlama dönemi için mevcut ve önceki raporlama dönemlerinde yeniden sınıflandırılan tüm malî varlıkların defter değerleri ve gerçeğe uygun değerleri,
Yeniden sınıflandırılan bir malî varlık (Krediler ve alacaklar tanımı kapsamında bulunan ve alım-satım amaçlı elde tutulan olarak düşünülmemiş olsa dahi ilk muhasebeleştirme sırasında bu grupta sınıflandırılmış olan malî varlıklar hariç) sadece istisnai durumlarda, gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılan malî varlık grubu dışında bir başka grupta yeniden sınıflandırılmış ise, bu durum ile bu durumun istisnai olduğunu gösteren koşul ve durumları,
Raporlama döneminde malî varlık yeniden sınıflandırıldığında, bu dönemde ve bir önceki raporlama döneminde fazla ya da açıkta veya net varlıklar/özkaynakta muhasebeleştirilen ilgili varlığın, gerçeğe uygun değer kazanç veya kayıpları,
Malî varlık bilanço dışı bırakılıncaya kadar, yeniden sınıflandırma işlemini takip eden her bir raporlama döneminde (malî varlığın yeniden sınıflandırıldığı raporlama dönemi de dâhil), bu malî varlık yeniden sınıflandırılmamış ise fazla veya açıkta ya da net varlıklar/özkaynakta muhasebeleştirilecek gerçeğe uygun değer kazanç veya kayıpları ile fazla veya açıkta muhasebeleştirilmiş kazanç, kayıp, gelir ve gider ve
Malî varlığın yeniden sınıflandırıldığı tarih itibarıyla, idarenin geri kazanmayı beklediği nakit akışlarının tahmini tutarları ve etkin faiz oranı.
Bilanço Dışı Bırakma
İdare, malî varlıklarının bir kısmını veya tamamını bilanço dışı bırakma ölçütlerini karşılamayacak şekilde devredebilir. İdare, bu tür malî varlıkların her bir sınıfı için:
Varlıkların yapısını,
İdarenin maruz kaldığı sahiplikten doğan risk ve kazanımların yapısını,
İdare, varlıkların tamamını muhasebeleştirmeye devam ettiğinde varlıkların ve ilgili yükümlülüklerin defter değerlerini,
İdare, varlıkları devam eden katılımı ölçüsünde muhasebeleştirmeye devam ettiğinde, orijinal varlıkların toplam defter değerini, idarenin muhasebeleştirmeye devam ettiği varlıkların tutarını ve ilişkili yükümlülüklerin defter değerini
açıklar.
Teminat
İdare,
Devralan tarafın sözleşme veya yerleşik uygulamalar gereğince ilgili teminatı satma veya yeniden teminat gösterme imkânına sahip olması durumunda, devreden taraf, teminata verdiği varlığı bilançosunda diğer varlıklardan ayrı olarak yeniden sınıflandırılmış tutarlar da dâhil olmak üzere, idarenin yükümlülükleri veya koşullu yükümlülükleri için teminat olarak verdiği malî varlıkların defter değerini ve
Bu teminata ilişkin kayıt/kural ve koşulları
açıklar.
İdare, elinde tuttuğu bir teminatı (malî veya malî olmayan varlıkların), teminat veren yükümlülüklerini yerine getirse dahi, bu teminatı satma veya yeniden teminat olarak verme hakkına sahip olması durumunda, aşağıdaki hususları açıklar:
Elinde tuttuğu teminatın gerçeğe uygun değerini,
Satılan veya yeniden teminat verilen bu tür herhangi bir teminatın gerçeğe uygun değeri ve idarenin bu teminatı geri verme konusunda herhangi bir sorumluluğunun bulunup bulunmadığını ve
Bu teminatın kullanımına ilişkin şart ve koşulları
açıklar.
Alacak Kayıplarına İlişkin Karşılık Hesabıa loss that a business or financialorganizationrecords, which is caused by customers not payingmoney they owe:
future/potential credit loss The companyholdsreserves for estimatedpotentialcreditlosses.
a loss that a business or financialorganizationrecords, which is caused by customers not payingmoney they owe:
future/potential credit loss The companyholdsreserves for estimatedpotentialcreditlosses.
Malî varlıklar, alacak kayıpları nedeniyle değer düşüklüğüne uğradığında ve idare bu varlığın defter değerini doğrudan düşürmek yerine, değer düşüklüğünü ayrı bir hesaba kaydettiğinde (örneğin değer düşüklüklerini ayrı ayrı kaydetmek için kullanılan bir karşılık hesabı veya varlıklarda topluca meydana gelen değer düşüklüğünü kaydetmekte kullanılan benzer bir hesap gibi), idare bu hesapta dönem içerisinde her bir malî varlık sınıfındaki değişikliklerin mutabakatını açıklar.
Çoklu Gömük Türev Ürünlü Bileşik Malî Araçlar
İdarenin, hem bir yükümlülük hem de bir özkaynak bileşeni içeren bir araç ihraç etmesi ve söz konusu aracın, değerleri birbirine bağlı olan çoklu gömük türev ürünler içermesi durumunda (alım opsiyonlu dönüştürülebilir borçlanma aracı gibi), anılan özelliklerin varlığını açıklar.
Yükümlülüğü Yerine Getirmeme ve İhlaller
İdare, raporlama dönemi sonunda malî tablolarında yer alan krediler için aşağıdaki hususları açıklar:
Anapara, faiz ve kredi itfa fonu ödemelerinde dönem içerisinde meydana gelen yükümlülüğü yerine getirmeme durumuna ilişkin ayrıntılar veya söz konusu kredilerin itfa koşulları,
Raporlama dönemi sonunda, yükümlülüğü yerine getirmeme durumunda, kredilerin defter değeri ve
Malî tabloların yayınlanmak için onaylanmasından önce yükümlülüğü yerine getirmeme durumunun çözülüp çözülmediği ya da bu kredilere yönelik koşulların yeniden görüşülüp görüşülmediği.
İdare, yukarıdakilerin dışında dönem içerisinde kredi anlaşmasının koşullarında ihlaller varsa ve bu ihlaller borç verenin hızlandırılmış geri ödeme talebine imkân verdiyse (raporlama dönemi sonuna kadar bu ihlaller giderilmemiş ya da bu kredi koşulları yeniden görüşülmemişse), raporlama dönemi sonunda krediler için yukarıdaki alt paragraflarda açıklanması gereken bilgilerin aynılarını açıklar.
Malî Performans Tablosu (Faaliyet Sonuçları Tablosu)
Gelir, Gider, Kazanç veya Kayıp Kalemleri
İdare, aşağıda yer alan gelir, gider, kazanç veya kayıp kalemlerini faaliyet sonuçları tablosunda ya da dipnotlarda açıklar:
Aşağıdakilerden doğan net kazanç veya kayıplar:
İlk muhasebeleştirme sırasında, gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılan malî varlık veya yükümlülükler ile malî araçları muhasebeleştirme ve ölçme konulu standart uyarınca alım-satım amaçlı elde tutulan olarak sınıflandırılan malî varlık veya yükümlülükler ayrı ayrı gösterilmek üzere, gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılan malî varlık veya yükümlülükler,
Dönem içerisinde net varlıklar/özkaynakta muhasebeleştirilen kazanç veya kayıp tutarı ile net varlıklar/özkaynaktan çıkarılarak doğrudan fazla veya açıkta muhasebeleştirilerek yeniden sınıflandırılan tutarlar ayrı ayrı gösterilmek üzere, satılmaya hazır malî varlıklar,
Vadeye kadar elde tutulacak yatırımlar,
Krediler ve alacaklar ve
İtfa edilmiş maliyetinden ölçülen malî yükümlülükler.
Gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılmayan malî varlık veya yükümlülüklere ilişkin toplam faiz geliri ve gideri (etkin faiz yöntemi kullanılarak hesaplanan),
Aşağıdakilerden doğan gelir ve gideri (etkin faiz oranının belirlenmesinde kullanılan tutarların dışında olan):
Gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılmayan malî varlık veya yükümlülükler ve
Varlıkların bireyler, vakıflar, emeklilik fayda planları ve diğer kurumlar adına elde tutulması veya yatırım yapılması sonucunu doğuran emanet ve diğer saklama faaliyetleri.
Malî araçları muhasebeleştirme ve ölçme konulu standartta açıklanan değer düşüklüğünün muhasebeleştirmesinden sonraki faiz geliri uyarınca tahakkuk ettirilen faiz geliri ve
Her bir malî varlık sınıfı için değer düşüklüğü kaybının tutarı.
Diğer Açıklamalar
Muhasebe Politikaları
Malî tabloların sunulması konulu standartta belirtilen malî tabloların notlar bölümünde muhasebe politikalarına ilişkin açıklanması gereken hususlar uyarınca idare, önemli muhasebe politikalarının özetinde malî tabloların hazırlanmasında kullanılan ölçüm esasları ile malî tabloların anlaşılmasıyla ilgili kullanılan diğer muhasebe politikalarını açıklar.
Malî Riskten Koruma Muhasebesi
İdare, malî araçları muhasebeleştirme ve ölçme konulu standartta açıklanan her bir riskten koruma işlemi için (diğer bir ifadeyle; gerçeğe uygun değer riskinden, nakit akış riskinden ve yabancı bir ülkedeki faaliyetteki net yatırım riskinden koruma işlemleri için) aşağıdaki hususları ayrı ayrı açıklar:
Her bir riskten koruma işlemi,
Riskten koruma aracı olarak belirlenen malî araçlar ve bu araçların raporlama dönemi sonundaki gerçeğe uygun değerleri ve
Koruma işlemine tabi risklerin yapısı.
İdare, nakit akış risklerine ilişkin olarak aşağıdaki açıklamalarda bulunur:
Nakit akışlarının gerçekleşmesinin beklendiği dönemler ve fazla ya da açığı etkilemesinin beklendiği dönemler,
Daha önce riskten koruma muhasebesi uygulanmış ancak gerçekleşmesi artık beklenmeyen tahmin işlemleri,
Dönem içerisinde net varlıklar/özkaynakta muhasebeleştirilen tutar,
Dönem içerisinde faaliyet sonuçları tablosunda ilgili her bir kaleme dâhil edilen tutar ayrıca gösterilmek üzere, net varlıklar/özkaynaktan çıkarılıp, fazla veya açığa eklenerek yeniden sınıflandırılan tutar ve
Dönem içerisinde net varlıklar/özkaynaktan çıkarılıp, edinimi veya yüklenimi riskten korunan gerçekleşme olasılığı yüksek tahmin işlemi olan malî olmayan varlık veya yükümlülüğün başlangıç maliyetine veya defter değerine eklenen tutar.
İdare, aşağıdakiler hakkında ayrı ayrı açıklamada bulunur:
Gerçeğe uygun değer riskinden koruma işlemleri açısından aşağıda yer alanlardan kaynaklanan kazanç veya kayıplar:
Riskten koruma aracı ve
Korunulan riskle ilişkilendirilebilen riskten koruma konusu kalem.
Nakit akış riskinden koruma işlemlerinden doğup fazla veya açıkta muhasebeleştirilen etkin olmama durumu ve
Yabancı bir ülkedeki faaliyetteki net yatırım riskinden koruma işlemlerinden doğup fazla veya açıkta muhasebeleştirilen etkin olmama durumu.
Gerçeğe Uygun Değer
İdare, gerçeğe uygun değerin açıklanması gerekmeyen durumlar hariç, malî varlık ve yükümlülüklerin her bir sınıfı için, bu varlık ve yükümlülük sınıfının gerçeğe uygun değerini, defter değeriyle karşılaştırılmasını sağlayacak şekilde açıklar.
İdare, gerçeğe uygun değerleri açıklarken malî varlık ve yükümlülükleri sınıflarına göre gruplandırır, ancak bu malî varlık ve yükümlülükleri, sadece defter değerlerinin bilançoda netleştirildiği ölçüde netleştirir.
İdare, malî varlıkların her bir sınıfı için malî varlıkların veya malî yükümlülüklerin her bir sınıfının gerçeğe uygun değerinin belirlenmesinde uygulanan yöntem ve (bir değerleme yöntemi kullanıldığında) varsayımları açıklar. Örneğin; idare, uygulanabilirse, peşin ödeme oranları, beklenen alacak kayıp oranları ve faiz oranları veya indirim oranları ile ilgili varsayımlar hakkındaki bilgiyi açıklar. Değerleme yönteminde bir değişiklik olursa idare bu değişikliği ve bu değişikliğin yapılma nedenlerini açıklar.
İdare, bilançoda muhasebeleştirilen gerçeğe uygun değer ölçümlerine ilişkin her bir malî araç sınıfına ilişkin açıklamaları yapmak amacıyla gerçeğe uygun değer ölçümlerini, bu ölçümleri yaparken kullanılan girdilerin önemini yansıtan bir gerçeğe uygun değer hiyerarşisi kullanarak sınıflandırır. Gerçeğe uygun değer hiyerarşisi aşağıda belirtilen seviyelerden oluşur.
Özdeş varlıklar ya da yükümlülükler için aktif piyasalardaki (düzeltilmemiş) kayıtlı fiyatlar (Seviye 1),
Seviye 1’de yer alan kayıtlı fiyatlar dışında kalan ve varlık ya da yükümlülük açısından ya doğrudan (fiyatlar aracılığıyla) ya da dolaylı olarak (fiyatlardan türetilerek) gözlemlenebilir girdiler (Seviye 2) ve
Gözlemlenebilir piyasa verisine dayalı olmayan varlık veya yükümlülük açısından girdiler (gözlemlenemeyen girdiler) (Seviye 3)
Gerçeğe uygun değer ölçümünün bir bütün olarak sınıflandırıldığı, gerçeğe uygun değer hiyerarşisindeki bu seviye; gerçeğe uygun değer ölçümünün bir bütün olarak önemli olduğu en düşük seviye esas alınarak belirlenir. Bu nedenle bir girdinin önemi, gerçeğe uygun değer ölçümüne karşı bir bütün olarak değerlendirilir. Gerçeğe uygun değer ölçümü, gözlemlenemeyen girdilere dayalı olarak önemli düzeltmeler gerektiren gözlemlenebilir girdiler kullanılırsa, bu ölçüm seviye 3 ölçümüdür. Belirli bir girdinin öneminin gerçeğe uygun değer ölçümüne göre bir bütün olarak değerlendirilmesi, varlık ya da yükümlülüğe özgü unsurların dikkate alınması suretiyle muhakeme yapılmasını gerektirir.
İdare, bilançoda muhasebeleştirilen her bir malî araç sınıfının gerçeğe uygun değer ölçümlerine ilişkin aşağıdakileri açıklar:
Gerçeğe uygun değer hiyerarşisinde tanımlanan seviyeler uyarınca, gerçeğe uygun değer ölçümü ayrıştırılarak bu ölçümlerin bir bütün olarak sınıflandırıldığı gerçeğe uygun değer hiyerarşisindeki seviye.
Gerçeğe uygun değer hiyerarşisindeki seviye 1 ve seviye 2 arasındaki önemli devirler ve bu devirlerin nedenleri. Her bir seviyeye devirler, bu seviyelerden çıkışlardan ayrı olarak açıklanır. Bu nedenle önemlilik, fazla veya açık ile toplam varlık veya toplam yükümlülükler dikkate alınarak muhakeme edilir.
Seviye 3’teki gerçeğe uygun değer ölçümleri için dönem başı bakiye ile dönem sonu bakiye arasındaki ve aşağıdakilere atfedilebilen dönem boyunca görülen değişiklikleri ayrı bir şekilde açıklayan mutabakat:
Dönem içinde fazla veya açıkta muhasebeleştirilen toplam kazançlar veya kayıplar ve faaliyet sonuçları tablosunun neresinde yer aldığına ilişkin açıklama,
Net varlıklar/özkaynakta muhasebeleştirilen toplam kazançlar veya kayıplar,
Alım, satım, ihraç ve ifa (her bir hareket ayrı ayrı açıklanmak suretiyle) ve
Seviye 3’e ya da seviye 3’ten yapılan devirler (örn. piyasa gözlemlenebilirliğindeki değişikliklere atfedilebilen devirler) ve bu devirlerin nedenleri. Önemli devirlerde seviye 3’e yapılan devirler, seviye 3’ten yapılan devirlerden ayrı olarak açıklanır.
Yukarıda yer alan (3) (i) numaralı alt paragrafında, raporlama döneminin sonunda elde tutulan varlık ve yükümlülüklerle ilgili kazanç veya kayıplara atfedilebilen dönem içinde fazla veya açıkta muhasebeleştirilen toplam kazançlar veya kayıplar tutarı ve bilançonun neresinde yer aldıklarına ilişkin açıklama.
Seviye 3’teki gerçeğe uygun değer ölçümleri için girdilerden biri ya da birkaçını makul alternatif varsayımlar ile değiştirmek, gerçeğe uygun değeri önemli ölçüde değiştirebilecek ise idare bunu ifade eder ve bu değişikliklerin etkilerini açıklar. İdare, makul alternatif varsayımla değiştirmenin etkisinin nasıl hesaplandığını da açıklar. Bu nedenle önemlilik; fazla veya açık, toplam varlık veya toplam yükümlülükler ya da (gerçeğe uygun değerdeki değişiklikler net varlıklar/özkaynakta muhasebeleştirildiğinde), toplam özkaynak dikkate alınarak muhakeme edilir.
İdare, bu paragrafın gerektirdiği niceliksel açıklamaları, başka bir biçim daha uygun değil ise tablo biçiminde sunar.
Bir malî araç, piyasası aktif değil ise idare, bu aracın gerçeğe uygun değerini bir değerleme tekniği kullanarak belirler. Bununla birlikte, seviye 2’ye göre değerleme yapılmazsa, ilk muhasebeleştirmede gerçeğe uygun değerin en iyi kanıtı işlemin fiyatıdır (başka bir ifadeyle, alınan veya verilen karşılığın gerçeğe uygun değeridir). Dolayısıyla, ilk muhasebeleştirmedeki gerçeğe uygun değer ile değerleme tekniğinin kullanıldığı tarihte belirlenen tutar arasında bir fark olabilir. Bu tür bir fark varsa idare, malî araç sınıfı ile;
Fiyat belirlenirken piyasa katılımcılarının göz önünde bulunduracağı etkenlerdeki değişiklikleri (zamanı da içeren) yansıtmak amacıyla bu farkın fazla veya açıkta muhasebeleştirilmesi için muhasebe politikasını ve
Dönem başında ve sonunda henüz fazla veya açıkta muhasebeleştirilmemiş toplam fark ve bu farkın bakiyesindeki değişikliklerin mutabakatını açıklar.
Aşağıdaki durumlarda gerçeğe uygun değerin açıklanması gerekmez;
Defter değeri gerçeğe uygun değere yeterince yakın olan kısa vadeli ticari alacaklar ve borçlar gibi malî araçlar,
Gerçeğe uygun değeri güvenilir olarak ölçülemediği için malî araçları muhasebeleştirme ve ölçme konulu standart uyarınca maliyet bedelinden ölçülen aktif bir piyasada kayıtlı bir fiyatı bulunmayan özkaynağa dayalı malî araçlara veya bu tür araçlara bağlı türevlere yapılan yatırımlar ve
İsteğe bağlı katılım özelliğinin gerçeğe uygun değeri güvenilir bir biçimde ölçülemeyen sözleşmeler.
Gerçeğe uygun değeri güvenilir olarak ölçülemediği için maliyet bedeliyle ölçülen aktif bir piyasada kayıtlı fiyatı bulunmayan özkaynağa dayalı malî araçlara veya bu tür araçlara bağlı türevlere yapılan yatırımlar ve isteğe bağlı katılım özelliğinin gerçeğe uygun değeri güvenilir bir biçimde ölçülemeyen sözleşmeler olması durumunda idare; malî tablo kullanıcılarının bu malî varlık veya yükümlülüklerin defter değerleri ile gerçeğe uygun değerleri arasındaki olası farklılıkların düzeyi ile ilgili muhakeme yapabilmelerine yardımcı olacak bilgileri aşağıdakileri de içerecek şekilde açıklar:
Bu araçların gerçeğe uygun değerinin güvenilir olarak ölçülememesi nedeniyle bu araçların gerçeğe uygun değerleri ile ilgili bilginin sunulmamış olması durumunu,
Bu malî araçların tanımını, defter değerlerini ve gerçeğe uygun değerlerinin güvenilir olarak ölçülememesinin nedenini,
Bu araçların piyasasına ilişkin bilgiyi,
İdarenin bu malî araçları elden çıkarma niyetinde olup olmadığı ve nasıl elden çıkaracağına ilişkin bilgiyi ve
Daha önce gerçeğe uygun değerleri güvenilir olarak ölçülemeyen malî araçlar bilanço dışı bırakılmış ise bu durumu, bilanço dışı bırakıldıklarındaki defter değerlerini ve muhasebeleştirilen kazanç veya kayıp tutarını içeren bilgiyi.
İmtiyazlı Krediler
İmtiyazlı krediler idareler tarafından piyasa koşullarının altında verilir. İdareler tarafından verilen imtiyazlı kredilerin örnekleri arasında gelişmekte olan ülkelere verilen krediler, küçük çiftliklere verilen krediler, üniversite eğitimi için nitelikli öğrencilere verilen öğrenci kredileri ve düşük gelirli ailelere verilen ev kredileri yer alır. İdare imtiyazlı kredi verdiğinde;
Aşağıdakileri içerecek şekilde kredinin açılış ve kapanış defter değerleri arasındaki mutabakatı:
Dönem içerisinde verilen yeni kredinin nominal değerini,
İlk muhasebeleştirmede gerçeğe uygun değerin uyarlanmasını,
Dönem içerisinde geri ödenen kredileri,
Muhasebeleştirilen değer düşüklüğü kayıplarını,
İndirimli tutarda zaman geçmesinden kaynaklanan dönem içerisindeki her türlü artışları ve
Diğer değişiklikleri.
Dönem sonundaki kredilerin nominal değerini,
Kredi türlerinin amacını ve koşullarını ve
Değerleme varsayımlarını
açıklar.
Malî Araçlardan Doğan Risklerin Mahiyeti
İdare, raporlama dönemi sonunda, maruz kaldığı malî araçlardan doğan risklerin yapısı, ölçüsü ve düzeyini değerlendirmelerine olanak veren bilgiyi malî tablo kullanıcılarına açıklar.
Niteliksel açıklamalar, niceliksel açıklamalar, kredi riski, vadesi geçmiş veya değeri düşmüş malî varlıklar, elde edilen teminat ve kredi değerini artıran diğer unsurlar, likidite riski, piyasa riskivediğer piyasa riski açıklamaları başlıklı paragrafların gerektirdiği açıklamalar, malî araçlardan doğan riskler ile bunların nasıl yönetildiği üzerinde durmaktadır. Bu riskler genellikle kredi riski, likidite riski ve piyasa riskini içerir, fakat bunlarla sınırlı değildir.
Niteliksel Açıklamalar
İdare, malî araçlardan doğan her bir risk türü için;
Maruz kalınan riskleri ve nasıl ortaya çıktıklarını,
Bu risklerin yönetimi ile ilgili amaçlar, politikalar ve süreçler ile bu risklerin ölçümünde kullanılan yöntemleri,
Bir önceki dönemden itibaren (1) veya (2) numaralı alt paragrafta meydana gelen değişiklikleri
açıklar.
Niceliksel Açıklamalar
İdare, malî araçlardan doğan her bir risk türü için aşağıdakileri açıklar:
Raporlama dönemi sonunda bu risklere maruz kalma ile ilgili özet niceliksel veriler. Bu açıklama, idarenin kilit yöneticilerine içerden sağlanan bilgilere dayanmalıdır.
Risk önemli ise, (1) numaralı alt paragrafta yapılan özet niceliksel verilerin yetersiz kaldığı durumlarda; kredi riski, vadesi geçmiş veya değer düşüklüğüne uğramış malî varlıklar, edinilen teminat ve kredi değerini artıran diğer unsurlar, likidite riski, piyasa riski, diğer piyasa riski açıklamaları başlıklı paragraflarda gerekli görülen açıklamalar.
(1) ve (2) numaralı alt paragraflar uyarınca yapılan açıklamalar belirgin değil ise risk yoğunlaşmalarını.
Raporlama dönemi sonu itibarıyla açıklanan niceliksel veriler dönem içerisinde idarenin maruz kaldığı riski göstermiyorsa idare, bu durumu açıklayan ek bilgiler sunar.
Kredi Riski
İdare, malî araç sınıfı itibarıyla:
Elde tutulan herhangi bir teminat veya kredi güvenilirliğini artıran diğer unsurlar (örneğin malî araçların sunumu hakkındaki standart uyarınca mahsuplaşma niteliği olmayan netleştirme anlaşmaları) dikkate almaksızın, raporlama dönemi sonu itibarıyla maruz kalınan azami kredi riskini en iyi gösteren tutarı,
(1) numaralı alt parafta açıklanan tutar açısından güvence veya kredi güvenilirliğini artıran diğer unsurlar şeklinde elde tutulan teminatı,
Vadesi geçmemiş ya da değer düşüklüğüne uğramamış malî varlıkların kredi kalitesine yönelik bilgiyi ve
Vadesi geçecek ya da değer düşüklüğüne uğrayacak olmasından dolayı koşulları yeniden görüşülen malî varlıkların defter değerini
açıklar.
Vadesi Geçmiş veya Değeri Düşmüş Malî Varlıklar
İdare, malî araç sınıfı itibarıyla;
Raporlama dönemi sonu itibarıyla vadesi geçmiş ancak değer düşüklüğüne uğramamış olan malî varlıkların yaşları ile ilgili bir analizini,
İdarenin, malî varlıkların değer düşüklüğüne uğradığının tespiti sırasında göz önünde bulundurduğu etkenler de dâhil olmak üzere, raporlama dönemi sonu itibarıyla değer düşüklüğüne uğradığı belirlenen her bir malî varlığın analizini ve
(1) ve (2) numaralı alt paragraflar kapsamında açıklanan tutarlara ilişkin olarak idare tarafından güvence olarak tutulan teminat ve kredi güvenilirliğinde artış sağlayan diğer unsurların niteliği ve mümkün ise bunların tahmini gerçeğe uygun değerlerini
açıklar.
Edinilen Teminat ve Kredi Güvenilirliğini Artıran Diğer Unsurlar
İdarenin dönem içerisinde, güvence olarak elinde tuttuğu teminatın sahipliğini üstlenerek veya kredi güvenilirliğini artıran diğer unsurları (garantiler gibi) kullanarak malî veya malî olmayan varlıkları edinmesi ve bu tür varlıkların diğer standartlarda yer alan muhasebeleştirme ölçütlerini karşılaması durumunda idare;
Edinilen varlıkların yapısı ile defter değerini ve
Söz konusu varlıklar kolaylıkla nakde dönüştürülebilir nitelikte olmadığında, bu varlıkları elden çıkarması veya faaliyetlerinde kullanmasına ilişkin politikalarını
açıklar.
Likidite Riski
İdare; ihraç edilen malî garanti sözleşmeleri dâhil türev niteliğinde olan ve olmayan malî yükümlülüklerin sözleşmeye göre kalan vadelerinin ayrı ayrı analizini ve bunların likidite riskinin nasıl yönetileceğini açıklar.
Piyasa Riski
Duyarlılık Analizi
İdarenin, riske maruz değer gibi risk değişkenlerinin (faiz oranları ve döviz kurları gibi) birbirine olan bağımlılığını yansıtan bir duyarlılık analizini malî riskleri yönetmek için kullanmaması durumunda;
Raporlama dönemi sonunda makul ölçüde olası ilgili risk değişkenlerindeki değişiklikler tarafından fazla veya açığın ve net varlıklar/özkaynağın nasıl etkileneceğini gösteren, bu tarihte idarenin maruz kaldığı her bir piyasa risk türü ile ilgili duyarlılık analizini,
Duyarlılık analizinin hazırlanmasında kullanılan yöntemler ile varsayımları ve
Kullanılan yöntem ve varsayımlarda bir önceki döneme göre oluşan değişiklikleri ve bu değişikliklerin nedenini
açıklar.
İdare, riske maruz değer gibi risk değişkenlerinin (faiz oranları ve döviz kurları gibi) birbirine olan bağımlılığını yansıtan bir duyarlılık analizi hazırlar ve bunu malî riskleri yönetmek için kullanırsa bu duyarlılık analizi yukarıdaki duyarlılık analizinin yerine kullanılabilir. İdare ayrıca;
Bu tür bir duyarlılık analizinin hazırlanmasında kullanılan yöntem ile sağlanan verilerin dayandırıldığı ana parametre ile varsayımları,
Kullanılan yöntemin amacı ile bilginin bu varlık ve yükümlülüklerin gerçeğe uygun değerini tam olarak yansıtamamasına neden olabilecek sınırlamaları
açıklar.
Diğer Piyasa Riski Açıklamaları
Duyarlılık analizleri, malî aracın yapısında olan bir riski yansıtmadığında (yıl sonu risk tutarının, yıl içerisinde maruz kalınan risk tutarını yansıtmaması gibi) idare, bu durumu ve nedenini açıklar.
Yürürlük Tarihi ve Diğer Hususlar
Bu Standart, Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) Kamu Sektörü Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yayınlanan ve 2016 yılının Aralık ayı itibarıyla yürürlükte olan malî araçlar açıklamalar konulu standarttan (IPSAS 30) yararlanılarak hazırlanmıştır.
Bu Standart, Devlet Muhasebesi Standartları Kurulunun izni ve onayı olmadan çoğaltılamaz, çevirisi yapılamaz, dağıtılamaz ve yayımlanamaz. Kaynak gösterilmeksizin alıntı yapılamaz.
Bu Standart, Maliye Bakanlığı ve ilgili kamu idarelerince uygulanmasına ilişkin düzenleme yapılmak üzere yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.