Frontotemporal Demans Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
Frontotemporal demans, beynin ön kısımlarını etkileyen ve nadir görülen bir beyin hastalığıdır.
Genel bakış
Frontotemporal demans, öncelikle beynin ön ve temporal loblarını etkileyen bir grup nadir beyin hastalığı için kullanılan bir terimdir. Beynin bu alanları genellikle kişilik, davranış ve dil ile ilişkilendirilir.
Frontotemporal demansta bu lobların bazı kısımları büzülür (atrofi). Belirti ve bulgular beynin hangi bölümünün etkilendiğine bağlı olarak değişir.
Frontotemporal demansı olan bazı kişiler, kişiliklerinde çarpıcı değişikliklere sahiptir ve sosyal olarak uygunsuz, dürtüsel veya duygusal açıdan kayıtsız kalırken, diğerleri dili doğru kullanma yeteneğini kaybeder.
Bu hastalık sıklıkla psikiyatrik bir problem veya Alzheimer hastalığı olarak yanlış teşhis edilir. Ancak bu demans türü, Alzheimer hastalığından daha genç yaşta ortaya çıkma eğilimindedir. Genellikle 40 ile 65 yaş arasında başlar.
Frontotemporal demans nedenleri
Frontotemporal demansta beynin ön ve temporal lobları küçülür. Ek olarak, beyinde bazı maddeler birikir. Bu değişikliklere neden olan şeyler genellikle bilinmemektedir.
Frontotemporal demansla ilişkilendirilen genetik mutasyonlar vardır. Ancak bu demans türü gelişen insanların yarısından fazlasında ailede demans öyküsü yoktur.
Son zamanlarda, araştırmacılar frontotemporal demans ve amyotrofik lateral skleroz (ALS) arasındaki ortak genetik ve moleküler yolakları doğruladılar. Ancak, bu koşullar arasındaki bağlantıyı anlamak için daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.
Frontotemporal demans belirtileri
Frontotemporal demansın belirti ve semptomları bir kişiden diğerine farklılık gösterebilir. Belirtiler ve semptomlar zamanla, genellikle yıllar geçtikçe artacak şekilde kötüleşir.
Belirtiler kümeler halinde ortaya çıkma eğilimindedir ve insanların birden fazla belirti türü kümesi olabilir. Bazı belirtiler aşağıda sıralanmıştır:
1- Davranış değişiklikleri
Frontotemporal demansın en yaygın belirtileri davranış ve kişiliğin aşırı değişikliklerini içerir. Bunlar şunları içerir:
- Giderek uygunsuz sosyal davranışlar
- Başkalarının duygularına duyarlılık gibi empati ve diğer kişilerarası becerilerin kaybı
- Yargı eksikliği
- İnhibisyon kaybı
- Depresyonla karıştırılabilecek ilgi kaybı
- Dudaklara vurmak, çırpmak veya şapırdamak gibi tekrarlayan zorlayıcı davranışlar
- Kişisel hijyende bir düşüş
- Yemek yeme alışkanlıklarındaki değişiklikler
- Yenmeyen nesneleri yemeye çalışmak
- Zorla ağzına bir şeyler koymak istemek
2- Konuşma ve dil problemleri
Frontotemporal demans hastalığının bazı alt tipleri dil problemlerine ya da konuşmada bozulma veya konuşma kaybına neden olur.
Belirtiler genellikle şunlardır:
- Konuşma ya da nesnelere isim vermek için doğru sözcüğü bulmakta güçlük çekmek
- Bazı şeyleri adlandırmada sorun yaşamak
- Kelime anlamlarını kaybetmek
- Konuşurken tedirginlik hissetmek
- Cümle yapımında hata yapmak
3- Hareket bozuklukları
Frontotemporal demansın nadir görülen alt tipleri, Parkinson hastalığı veya amyotrofik lateral skleroz (ALS) ile ilişkili olanlara benzer hareket sorunları ile karakterizedir.
Hareketle ilgili problemler şunları içerebilir:
- Titreme
- Katılık
- Kas spazmları
- Zayıf Koordinasyon
- Yutma zorluğu
- Kas güçsüzlüğü
- Uygunsuz gülme veya ağlama
Nasıl teşhis edilir?
Frontotemporal demans için tek bir test yoktur. Doktorlar hastalığın belirtilerini ve semptomlarını arar ve diğer olası nedenleri elemeye çalışırlar.
Frontotemporal demansın semptomları sıklıkla bazı diğer durumlarla çakıştığı için, hastalığı erken teşhis için özellikle zor olabilir.
Teşhis etmek için genellikle aşağıdaki testler kullanılır:
- Kan testleri
- Uyku çalışması
- Nöropsikolojik testler
- Beyin taramaları
Frontotemporal demans tedavisi
Şu anda bu demans türü için herhangi bir tedavi veya spesifik belirti tedavisi yoktur.
Alzheimer hastalığını tedavi etmek veya yavaşlatmak için kullanılan ilaçlar frontotemporal demans hastaları için faydalı görünmemektedir ve bazıları semptomları kötüleştirebilir.
Ancak bazı ilaçlar ve konuşma terapisi frontotemporal demans semptomlarının tedavisine yardımcı olabilir. Hekim gerekli duyduğu ilaçları reçete edecektir.