Covid ölümü olarak oran 2020’de pandeminin ilk haftalarından bu yana dünya çapındaki en düşük seviyesine düştü, koronavirüsün geri döndürülemez bir şekilde daha hafif hale geldiği sonucuna varmak cazip gelebilir. Bu fikir, tüm virüslerin kötü başladığı ve kaçınılmaz olarak zamanla daha yumuşak hale gelmek için evrimleştiği yaygın bir inanca uyuyor.
Oxford Üniversitesi’nden evrimsel biyolog Aris Katzourakis, “Doğal güçlerin bu salgını bizim için çözeceğine dair baskın bir anlatı var” dedi.
Ama böyle bir doğa yasası yoktur. Bir virüsün evrimi genellikle beklenmedik dönüşler ve dönüşler alır. Birçok virolog için bu öngörülemezliğin en iyi örneği, Avustralya’da son 72 yıldır tavşanları harap eden bir patojen: miksoma virüsü.
Pennsylvania Eyalet Üniversitesi’nde evrimsel bir biyolog olan Andrew Read, Myxoma’nın yüz milyonlarca tavşanı öldürdüğünü ve onu bilimin bildiği en ölümcül omurgalı virüsü haline getirdiğini söyledi. “Kesinlikle herhangi bir omurgalı hastalığının en büyük katliamı” dedi.
1950’de piyasaya sürülmesinden sonra, miksoma virüsü tavşanlar için daha az öldürücü hale geldi, ancak Dr. Read ve meslektaşları, 1990’larda rotayı tersine çevirdiğini keşfetti. Ve araştırmacıların son ders çalışmabu ay yayımlanan, virüsün tavşandan tavşana daha da hızlı yayılmak için evrimleştiğini buldu.
“Hala yeni numaralar alıyor” dedi.
Bilim adamları, ülkedeki istilacı tavşan popülasyonunu yok etme umuduyla miksoma virüsünü kasıtlı olarak Avustralya’ya tanıttı. 1859’da Thomas Austin adında bir çiftçi, Victoria’daki çiftliğinde onları avlayabilmek için İngiltere’den iki düzine tavşan ithal etti. Doğal yırtıcılar veya onları durduracak patojenler olmadan, kıtadaki yerli vahşi yaşamı ve koyun çiftliklerini tehdit edecek kadar bitki örtüsü yiyerek milyonlarca çoğaldılar.
1900’lerin başında, Brezilya’daki araştırmacılar Avustralya’ya bir çözüm önerdiler. Güney Amerika’ya özgü bir pamuk kuyruklu tavşan türünde miksoma virüsünü keşfettiler. Sivrisinekler ve pireler tarafından yayılan virüs, hayvanlara çok az zarar verdi. Ancak bilim adamları laboratuvarlarında Avrupa tavşanlarını enfekte ettiklerinde, miksoma virüsünün şaşırtıcı derecede öldürücü olduğu kanıtlandı.
Tavşanlar, virüslerle dolu cilt nodülleri geliştirdi. Daha sonra enfeksiyon diğer organlara yayıldı ve genellikle birkaç gün içinde hayvanları öldürdü. Bu korkunç hastalık miksomatozis olarak bilinir hale geldi.
Brezilyalı bilim adamları, miksoma virüsünün örneklerini Avustralya’ya gönderdiler; burada bilim adamları, virüsün diğer türler için değil, yalnızca tavşanlar için bir tehdit oluşturduğundan emin olmak için laboratuvarlarda yıllarca test ettiler. Hatta birkaç bilim insanı miksoma virüslerini kendilerine enjekte etti.
Virüsün güvenli olduğu kanıtlandıktan sonra, araştırmacılar ne olacağını görmek için virüsü birkaç warrense püskürttüler. Tavşanlar hızla öldü, ancak sivrisinekler onları ısırmadan ve virüsü başkalarına yaymadan önce değil. Yakında, yüzlerce kilometre ötedeki tavşanlar da ölüyordu.
Miksomanın tanıtılmasından kısa bir süre sonra Avustralyalı virolog Dr. Frank Fenner, katliamı hakkında dikkatli ve uzun vadeli bir çalışma başlattı. Yalnızca ilk altı ayda virüsün 100 milyon tavşanı öldürdüğünü tahmin etti. Dr. Fenner, laboratuvar deneylerinde, miksoma virüsünün enfekte ettiği tavşanların yüzde 99,8’ini, tipik olarak iki haftadan kısa bir sürede öldürdüğünü belirledi.
Yine de miksoma virüsü Avustralya tavşanlarını yok etmedi. 1950’ler boyunca Dr. Fenner nedenini keşfetti: Miksoma virüsü daha az ölümcül hale geldi. Deneylerinde, virüsün en yaygın türleri tavşanların yüzde 60 kadarını öldürdü. Ve suşların öldürdüğü tavşanların yenik düşmeleri daha uzun sürdü.
Bu evrim, zamanın popüler fikirlerine uyuyor. Birçok biyolog, virüslerin ve diğer parazitlerin kaçınılmaz olarak daha yumuşak hale gelmek için evrimleştiğine inanıyordu – ne oldu? bilinen azalan virülans yasası olarak.
Zoolog Gordon Ball 1943’te şöyle yazmıştı: “Evrim süreciyle uzun süredir devam eden parazitler, ev sahibi üzerinde yakın zamanda edinilmiş olanlardan çok daha az zararlı etkiye sahiptir.”
Teoriye göre, yeni edinilen parazitler henüz ev sahibine uyum sağlayamadıkları için ölümcüldü. Bir konakçıyı daha uzun süre canlı tutmak, parazitlere çoğalmak ve yeni konaklara yayılmak için daha fazla zaman verdi.
Azalan virülans yasası, miksoma virüslerinin Avustralya’da neden daha az ölümcül hale geldiğini ve Brezilya’da neden zararsız olduklarını açıklıyor gibiydi. Virüsler, Güney Amerika pamukkuyruklu tavşanlarında çok daha uzun süredir evrimleşiyordu, öyle ki hiçbir hastalığa neden olmuyorlardı.
Ancak evrimsel biyologlar, son yıllarda yasanın mantığını sorgulamaya başladılar. Daha hafif büyüme bazı patojenler için en iyi strateji olabilir, ancak tek strateji bu değildir. Dr. Katzourakis, “Virülansı diğer yöne itebilecek güçler var” dedi.
Dr. Read, 2008 yılında Penn State’deki laboratuvarına başladığında miksoma virüsü destanını yeniden gözden geçirmeye karar verdi. “Bunu bir ders kitabı vakası olarak biliyordum” dedi. “‘Peki, sonra ne olacak?’ diye düşünmeye başladım.”
Dr. Fenner 1960’larda durduktan sonra kimse miksoma virüsünü sistematik olarak incelememişti. (Yardım etmeye devam ettiği için onu terk etmek için iyi bir nedeni vardı. kökünü kurutmak Çiçek hastalığı.)
Dr. Read, Dr. Fenner’ın numunelerinin Pennsylvania’ya gönderilmesini ayarladı ve o ve meslektaşları ayrıca daha yeni miksoma numunelerinin izini sürdü. Araştırmacılar virüslerin DNA’sını (Dr. Fenner’ın yapamadığı bir şey) sıraladılar ve laboratuvar tavşanları üzerinde enfeksiyon çalışmaları yaptılar.
1950’lerde baskın olan viral soyları test ettiklerinde, ilk virüsten daha az öldürücü olduklarını keşfettiler ve Dr. Fenner’ın bulgularını doğruladılar. Ve ölüm oranı 1990’lar boyunca nispeten düşük kaldı.
Ama sonra işler değişti.
Daha yeni viral soylar, laboratuvar tavşanlarının çoğunu öldürdü. Ve bunu genellikle yeni bir yolla yaptılar: hayvanların bağışıklık sistemlerini kapatarak. Normalde zararsız olan tavşanların bağırsak bakterileri çoğaldı ve ölümcül enfeksiyonlara neden oldu.
Dr. Read, “Bunu ilk gördüğümüzde gerçekten korkutucuydu” dedi.
Garip bir şekilde, Avustralya’daki yabani tavşanlar, Dr. Read’in laboratuvar hayvanlarının korkunç kaderini yaşamadı. O ve meslektaşları, virüslerdeki yeni adaptasyonun tavşanlardaki daha güçlü savunmalara bir yanıt olduğundan şüpheleniyor. Çalışmalar Avustralya tavşanlarının, doğuştan gelen bağışıklık olarak bilinen, hastalık savunmasının ilk satırında yer alan genlerde yeni mutasyonlar kazandığını ortaya çıkardı.
Tavşanlar daha güçlü doğuştan gelen bağışıklık geliştirdikçe, Dr. Read ve meslektaşları doğal seçilimin de bu savunmanın üstesinden gelebilecek virüsleri desteklediğinden şüpheleniyorlar. Bu evrimsel silahlanma yarışı, vahşi tavşanların kısa süreliğine sahip oldukları avantajı sildi. Ancak bu virüsler, Dr. Read’in laboratuvarındakiler gibi, bu direnci geliştirmemiş tavşanlara karşı daha da kötü olduğunu kanıtladı.
Ve silahlanma yarışı hala devam ediyor. Yaklaşık on yıl önce, güneydoğu Avustralya’da yeni bir miksoma virüsü soyu ortaya çıktı. Lineage C olarak adlandırılan bu dal, diğer soylardan çok daha hızlı gelişiyor.
Enfeksiyon deneyleri, Dr. Read ve meslektaşlarının henüz bilimsel bir dergide yayınlanmayan son çalışmasına göre, yeni mutasyonların Lineage C’nin konaktan konakçıya geçme konusunda daha iyi bir iş çıkarmasına izin verdiğini gösteriyor. Enfekte olmuş birçok tavşan, gözlerinde ve kulaklarında büyük şişlikler geliştiren garip bir miksomatozis formu sergiler. Sivrisineklerin kan içmeyi sevdiği ve virüslerin yeni bir konakçıya ulaşma şansının daha yüksek olabileceği yerler tam olarak bu yerlerdir.
Virologlar, dünya Covid pandemisi ile boğuşurken miksoma virüsünün sunabileceği bazı önemli dersler görüyor. Her iki hastalık da yalnızca virüsün genetik yapısından değil, aynı zamanda konakçının savunmasından da etkilenir.
Pandemi üçüncü yılına girerken, aşılar ve enfeksiyonlardan gelişen bağışıklık sayesinde insanlar her zamankinden daha fazla korunuyor.
Ancak koronavirüs, miksoma gibi, ılımlılığa giden kaçınılmaz bir yolda değildir.
Geçen sonbaharda Amerika Birleşik Devletleri’nde yükselen Delta varyantı, virüsün orijinal versiyonundan daha ölümcüldü. Delta, ortalama bir insan için daha az şiddetli hastalığa neden olan Omicron ile değiştirildi. Ancak Tokyo Üniversitesi’ndeki virologlar, deneyler Omicron varyantının daha tehlikeli biçimlere dönüştüğünü öne sürüyor.
Dr. Katzourakis, “Evrimde bir sonraki adımın ne olacağını bilmiyoruz” diye uyardı. “Virülans evriminin yörüngesindeki bu bölüm henüz yazılmadı.”
Kaynak : https://www.nytimes.com/2022/06/20/science/myxoma-virus-rabbits-covid.html