Halüsinojenler: LSD, Peyote, Psilosibin ve PCP
Bazı bitkilerde ve mantarlarda (veya özlerinde) bulunan halüsinojenik bileşikler, çoğunlukla dini ritüeller sırasında yüzyıllardır kullanılmıştır. Hemen hemen tüm halüsinojenler azot içerir ve alkaloidler olarak sınıflandırılır. Birçok halüsinojen, doğal nörotransmitterlerinkine benzer kimyasal yapılara sahiptir (örneğin, asetilkolin-, serotonin- veya katekolamin benzeri). Halüsinojenlerin etkilerini tam olarak ortaya koyan mekanizmalar belirsizliğini koruyor olsa da araştırmalar, bu ilaçların, en azından kısmen, geçici olarak nörotransmitter eylemine müdahale ederek veya reseptör bölgelerine bağlanarak çalıştığını gösteriyor. Bu belgede yaygın olarak görülen dört halüsinojen türü ele alınacaktır:
LSD (d-liserjik asit dietilamid), ruh halini değiştiren en güçlü kimyasallardan biridir. 1938’de keşfedildi ve çavdar ve diğer tahıllarda yetişen bir mantar olan ergotta bulunan liserjik asitten üretildi.
Peyote, ana aktif bileşenin meskalin olduğu küçük, omurgasız bir kaktüstür. Bu bitki, kuzey Meksika ve güneybatı Amerika Birleşik Devletleri’ndeki yerliler tarafından dini törenlerin bir parçası olarak kullanılmıştır. Meskalin, kimyasal sentez yoluyla da üretilebilir.
Psilosibin (4-fosforiloksi-N,N-dimetiltriptamin), Güney Amerika, Meksika ve Amerika Birleşik Devletleri’nin tropikal ve subtropikal bölgelerine özgü belirli mantar türlerinden elde edilir. Bu mantarlar tipik olarak yüzde 0,5’ten daha az psilosibin artı eser miktarda psilosin, başka bir halüsinojenik madde içerir.
Halüsinojenler nasıl kötüye kullanılır?
Halüsinojenlerin törensel veya manevi geleneklere dahil edilmesine yol açan özelliklerin aynısı, onların kötüye kullanım ilaçları olarak yayılmasına da yol açmıştır. Önemli olarak ve diğer ilaçların çoğundan farklı olarak, halüsinojenlerin etkileri oldukça değişkendir ve güvenilmezdir, farklı insanlarda farklı zamanlarda farklı etkiler oluşturur. Bunun başlıca nedeni, özellikle bitki ve mantarlardan elde edilen halüsinojenlerdeki aktif bileşiklerin miktarı ve bileşimindeki önemli farklılıklardır. Tahmin edilemez yapıları nedeniyle halüsinojenlerin kullanımı özellikle tehlikeli olabilir.
LSD tabletler, kapsüller ve bazen sıvı halde satılır; bu nedenle, genellikle ağızdan alınır. LSD genellikle emici kağıda eklenir ve daha sonra her biri bir doza eşit olacak şekilde dekore edilmiş parçalara bölünür. Genellikle “geziler” olarak adlandırılan deneyimler uzundur; genellikle yaklaşık 12 saat sonra sona erer.
Peyote. Taç olarak da adlandırılan peyote kaktüsünün tepesi, köklerinden kesilip kurutulan disk şeklindeki düğmelerden oluşur. Bu düğmeler genellikle sarhoş edici bir sıvı üretmek için çiğnenir veya suya batırılır. Halüsinojenik meskalin dozu yaklaşık 0.3 ila 0.5 gramdır ve etkileri yaklaşık 12 saat sürer. Özü çok acı olduğu için bazı kişiler, kaktüsleri birkaç saat kaynatarak çay hazırlamayı tercih eder.
Psilosibin. Psilosibin içeren mantarlar taze veya kurutulmuş olarak mevcuttur ve tipik olarak ağızdan alınır. Psilosibin (4-fosforiloksi-N,N-dimetiltriptamin) ve biyolojik olarak aktif formu olan psilosin (4-hidroksi-N,N-dimetiltriptamin), preparasyonların pişirilmesi veya dondurulması ile inaktive edilemez. Bu nedenle, çay olarak demlenebilirler veya acı tatlarını maskelemek için diğer gıdalara eklenebilirler. Yuttuktan 20 dakika sonra ortaya çıkan psilosibin etkileri yaklaşık 6 saat sürer.
PCP, suda veya alkolde kolayca çözünen beyaz kristal bir tozdur. Kendine özgü acı bir kimyasal tadı vardır. PCP, boyalarla kolayca karıştırılabilir ve genellikle yasadışı uyuşturucu pazarında, normalde burundan çekilen, tütsülenen veya ağızdan alınan çeşitli tablet, kapsül ve renkli toz formlarında satılmaktadır. Sigara içmek için PCP genellikle nane, maydanoz, kekik veya esrar gibi yapraklı bir malzemeye uygulanır. PCP’nin ne kadar ve hangi yolla alındığına bağlı olarak etkileri yaklaşık 4-6 saat sürebilir.
Halüsinojenler beyni nasıl etkiler?
LSD, peyote, psilosibin ve PCP, bir kişinin gerçeklik algısında derin çarpıtmalar olan halüsinasyonlara neden olan ilaçlardır. Halüsinojenlerin etkisi altında, insanlar gerçek gibi görünen ama olmayan görüntüler görür, sesler duyar ve duyumlar hissederler. Bazı halüsinojenler de hızlı, yoğun duygusal dalgalanmalar üretir. LSD, peyote ve psilosibin, başlangıçta sinir hücreleri ile nörotransmitter serotonin arasındaki etkileşimi bozarak etkilerine neden olur.1
Beyin ve omuriliğe dağılmış olan serotonin sistemi, ruh hali, açlık, vücut ısısı, cinsel davranış, kas kontrolü ve duyusal algı dahil olmak üzere davranışsal, algısal ve düzenleyici sistemlerin kontrolünde yer alır.