15.10.2001 - 01:00 | Son Güncelleme: 15.10.2001 - 01:00
KOCA YUSUF
Nenko güldü, göbeğini gösterdi: -Ölüm gelirse evimde gelsin. Korkarım, ben bu şekilde yemeğe devam edersem, komitacı kurşunundan değil ama, herhalde fazla yemekten evimde ölürüm. Müsaade edersen ben evime gideyim. Şüphelenmesinler...
Nenko güldü, göbeğini gösterdi: -Ölüm gelirse evimde gelsin. Korkarım, ben bu şekilde yemeğe devam edersem, komitacı kurşunundan değil ama, herhalde fazla yemekten evimde ölürüm. Müsaade edersen ben evime gideyim. Şüphelenmesinler... Çorbacı Nenko, hoş adamdı, bunca telaş arasında nükte yapmaktan geri durmuyordu. Hep birlikte güldüler. Kaymakam söze karıştı: -Efendim. Çorbacıyı tekrar evine göndermek daha doğru olur inancındayım. Kaybolması komitanın şüphesini çeker. Yalnız, biz her ihtimale karşı bulunacağı yeri koruyacak tedbirler alırız. Paşa, kaymakamın söylediklerini uygun gördü. Ölümü göze alarak ihtilali Osmanlıya haber veren çorbacı, yanlarından ayrıldı. 1709 yılından bu yana devamlı tahriklere, dökülen yüzbinlerce altınlara rağmen, Bulgarların çok büyük kısmı, hâlâ Nenko çorbacı gibi Osmanlıya sadıktı. Rus Çarı Deli Petronun Balkan Slavlarını ayaklandırmak için neşrettiği beyanname üzerinden geçen 160 yıl, bir avuç komitacı hariç Bulgarları hâlâ Osmanlıya düşman edememişti. İşte bu 1876 yılının Mayıs başında hâlâ Nenko gibi düşünen Bulgarlar çoğunluktaydı. Ama Rusyanın ve Batılı devletlerin, Osmanlıyı Avrupadan atma kararlılığı karşısında bu yeterli miydi? Bakalım, 1876yı takip eden yıllar neler gösterecekti. Çeşitli sebeplerden dolayı, Bulgarların çoğu Osmanlıdan ayrılmak istemiyordu. Fakat, umumi idarede daha fazla söz sahibi olmak istiyorlardı. Son on yıl içinde Tuna bölgesinde yapılan demiryolları ile şoselerden ve bazı diğer tesislerden faydalandıkları için biraz daha rahata kavuşmuşlardı. Bir ihtilalin iki tarafı da keskin kanlı baltası karşısında sahip bulundukları rahatı terketmek istemiyorlardı. Fakat, Bulgar halkına Osmanlıdan ayrılıp ayrılmaz istemediklerini kim soracaktı. Birileri onların yerine karar vermişti. Nenko, gittikten sonra, Paşa, Kaymakam ve Zaptiye Bölükağası Yardımcısı Necip Ağa, birlikte durum değerlendirmesi yaptılar. Yusuf, dinliyordu. Nenkonun verdiği ve Yusufun getirdiği mektubun doğruladığı bilgiye göre, Filibe İhtilal Komitası, Filibe yöresinde başlıca altı köyde isyan hazırlamıştı. Bunlar, Avretalan, Otlukköy, Prastım, Batak, Braçkova ve Prustiçaydı... Aziz Paşa anlattı, Yusuf ve yanındakiler dinledi: 1875 yılında Hersek İhtilali alevlenince, Bulgar Komitacılığı, Moskovadan umumi ihtilal emri almış, hazırlıkların suretlendirilmesi istenmişti. Bulgar komitacılar, bir yıl içinde ihtilale hazır hale geldiklerini bildirmişlerdi. Rum ihtilal komitesi Etniki Eterya gibi ilk Bulgar ihtilal komitası da Rus gizli servisi tarafından düşünülmüş, hazırlanmış ve 1865 yılında kurulmuştu. İlk merkez Odesaydı. Reisleri de, Yorgiyeffti. (*) Yorgiyeff, çok zengindi. ¥ DEVAMI YARIN ....... (*)Yorgiyeff, Okmeydanındaki Bulgar Hastanesini yaptırıp İstanbuldaki Bulgar Kolonisine hediye etmiştir.