İçindekiler
- 1 Aydınlatma tarihi; Çam talaşı, meşaleler ve “sokaklardaki ışıklar”
- 1.1 Aydınlatma Tarihi’ndeki Mumlar ve Argand lambası
Aydınlatma tarihi ; Uzun bir süre güneş, insanın tek ışık kaynağıydı. Ta ki insan ateşi ısı ve ışık kaynağı olarak keşfedene kadar. Kamp ateşinden gelen ışık, çam talaşı, yağ ve donyağı lambaları büyük bir başarıydı.
Başlangıçta ateş vardı: Şimşekler, güneşin parıldayan ışınları ve volkanik patlamalar başından beri ormanları ve doğal alanları ateşe verdi. Ateş, ilkel insanlar tarafından yaklaşık iki milyon yıldır kullanılmaktadır; Kil veya taşlarla çerçevelenmiş gerçek şömineler Orta Taş Devri’nde, yani 300.000 ila 200.000 yıl önce zaten kullanılıyordu.
Aydınlatma tarihi; Çam talaşı, meşaleler ve “sokaklardaki ışıklar”
Yaklaşık 200 yıl öncesine kadar, bilinen tek aydınlatma aracı meşaleydi. Genelde Orta Avrupa’da kullanılan en eski ışık kaynaklarından biri Kienspan’dı. Bunlar reçine bakımından zengin, yassı bölünmüş ağaç parçalarıdır. Çam talaşı genellikle doğal olarak çok reçineli olan çam ağacından (eski ad = çam) yapılır. Köknar, ladin, karaçam, kiraz ve böğürtlen de kullanılmıştır. Meşale daha sonra reçine veya zift gibi kolayca yanabilen malzemelere sarılan ve karanlık mağaralarda bile parlaklık sağlayan bir tahta çubuk olan çam yongasından geliştirildi.
Kase lambaları MÖ 8.000 civarında zaten kullanılıyordu. MÖ 700’den beri bilinen kil kandillerin öncüleridir. Bu, doğal ateşi bir şekilde “yatıştırdı”. Kandillerde ilk kez yanma noktası olarak bir fitil kullanıldı; Bitkisel ve hayvansal katı yağlar ve mumlar yakıt görevi gördü.
Işık, yalnızca mağaralarda ve odalarda değil, aynı zamanda açık havada erken bir aşamada yakıldı: İskenderiye’nin önündeki deniz feneri MÖ 260 civarında inşa edildi ve MS 378 yılından itibaren “sokaklardaki ışıklar”, yani içerideki sokak aydınlatması anlamına geliyor. antik Antakya.
İnsan, değerli ışık veren alevin taşıyıcı kaplarını sanatsal ve işlevsel hale getirmeye çok erken başladı. Çoğunlukla kil veya seramik kullanılmış, daha lüks bir ortamda ayrıca sanatsal olarak işlenmiş bronz kaplar da vardı.
Aydınlatma Tarihi’ndeki Mumlar ve Argand lambası
MS 2. yüzyıldan beri bilinen mumlar, Kienspan ve meşaleden önemli ölçüde daha ayrıntılıydı. Etrüskler onları şamdanlara koydular, Romalılar onları kış gündönümünün en büyük çiftçi festivali olan Satürnalia’ya verdiler. Bu mumlar balmumundan yapılmış veya dana sütü ile karıştırılmıştır. Balmumu mumları, 19. yüzyıla kadar soylular ve büyük burjuvazi için tercih edilen ışık kaynağıydı. Yoksul insanlar, yağ, sebum veya çeşitli yağları yakan ve genellikle hoş olmayan bir koku veren kandilleri kullandılar.
Binlerce yıldır kullanılan sıvı yakıt lambaları, Aimé Argand tarafından 1783 yılına kadar dairesel brülörün icadıyla kesin bir şekilde geliştirilmedi: dairesel fitil, daha yüksek bir yanma sıcaklığı ve iyileştirilmiş bir oksijen kaynağıyla daha temiz, kurumsuz yanma sağladı. Ek olarak fitilin yüksekliği – ve dolayısıyla ışık miktarı – dönen bir mekanizma kullanılarak düzenlenebilir. Alevin üzerindeki cam silindir yanma sürecini daha sessiz hale getirdi ve kokuyu en aza indirdi. Alevin üzerine bir cam silindir yerleştirildi.
Neredeyse aynı zamanda, 1783’te, Hollandalı Jan Pieter Minckelaer tarafından bir işlem kullanılarak, gaz fenerleri için “ışıklı gaz” kömürden çıkarıldı. Amerikan petrol yatakları yaklaşık bir asır sonra keşfedildikten sonra, petrol esas olarak yakıt olarak kullanıldı.
Mumlar ve gaz lambaları artık işlevsel aydınlatma için önemli olmasa da, günümüzde hala hoş bir atmosfer yaratmak için kullanılmaktadır.
Aydınlatma Tarihi’ ndeki Ark lambası, gaz lambası ve Edison’un akkor lambası: elektrik çağı başlıyor
İyileştirilmiş ışık kaynaklarının geliştirilmesi, bilimsel ilişkilerin anlaşılmasıyla yakından bağlantılıdır. 1800’lerin başlarında İngiliz Humphry Davy metal radyatörler ve ark deşarjları ile deneyler yaptı. Ancak, telgraflar, elektrik motorları ve 1866’da Werner Siemens’in dinamo makineleri gibi sayısız icat sayesinde elektriğin daha ekonomik bir şekilde üretilebildiği 19. yüzyılın ortalarına kadar pratik bir önem kazanmamışlardı. Çok parlak bir ışığa sahip ilk elektrik ark lambası, 1876’da Pawel Jablotschkow tarafından icat edildi. İki kömür iğneli bu “Yablotschkow mumu” yaklaşık 1,5 saat ışık sağladı. Paris, Londra ve Berlin sokaklarında kullanıldı.
Ancak 1879’a kadar elektrikle aydınlatmanın gerçek çağı başlamadı. O yıl Thomas Alvar Edison ampulü “yeniden icat etti”. 1854 yılında bambu elyaflı ilk ampulü geliştiren Alman saatçi Johann Heinrich Goebel’in buluşunu teknik olgunluğa getirdi. Filamanlı ve lamba tabanlı akkor lamba yaklaşık 40 saat boyunca yandı. Edison ayrıca eksiksiz bir güç üretimi, anahtarlar ve sigortalar sistemi geliştirdi. Bu, elektrik ışığını prensipte herkes için kullanılabilir hale getirdi.
Yine de: 1900’lerde elektrik ışığı bir lükstü. El sanatlarında ve gelişmekte olan endüstride ve sokaklarda özellikle gaz ışığı yapay bir parlaklık sağladı. Kimyager Carl Auer von Welsbach ark lambasının akkor prensibini gaz aydınlatmasına aktardı ve 1885’te mantoyu icat etti. Artık ışık üretmek için sadece bir bunsen alevi gerekiyordu. Akkor manto, daha düşük gaz tüketimiyle önemli ölçüde daha iyi ışık çıkışı sağladı – ve başlangıçta karbon filaman lambalardan veya diğer gaz lambalarından önemli ölçüde daha ucuzdu.
Carl Auer von Welsbach ayrıca elektrik ışığını da geliştirdi: Edison’un karbon filamentinden yaklaşık on yıl sonra, 1898’de patentini aldığı metal filamanlı akkor lambayı geliştirdi. Bu, aydınlatmada yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Bilmek ilginç: Federal Cumhuriyet’in elektrifikasyonu 1950’lerin sonlarına kadar sürdü, çünkü ancak bu noktada neredeyse her yerde güç kaynağı garanti altına alınmıştı.
Aydınlatma tarihi ‘ndeki Optimize edilmiş akkor lambalar, yeni halojen ve floresan lambalar
Önümüzdeki birkaç yıl boyunca amaç, her zaman lambaların hizmet ömrünü ve ışık çıkışını artırmaktı. 1959’da General Electric, ilk ticari halojen lambanın patentini aldı. Halojen döngüsü sayesinde, geleneksel bir akkor lambadan neredeyse iki kat daha uzun (yaklaşık 2.000 saat) hizmet ömrü ile puanlar elde etti ve ayrıca yaklaşık 20 lümen / watt ile iki kat daha yüksek bir verimlilik elde etti. Parlak ışıkları sayesinde, halojen lambalar – ister alçak voltajlı ister yüksek voltajlı versiyonda olsun – çoğunlukla yaşam alanlarında ve mağazalarda kullanılıyordu . Araba farlarında da bulunabilirler ve son yıllarda giderek daha verimli xenon ve LED lambalarla değiştirilmiştir .
İlk deşarj lambaları 1930’larda ortaya çıktı . Kırmızı neon deşarjlı alçak basınçlı deşarj lambaları (= neon lambalar) başlangıçta reklam, sokak ve endüstriyel aydınlatmada yüksek basınçlı deşarj lambaları (= cıva buharlı lambalar) için kullanıldı. 1936’da yenilikçi floresan lambalar Paris’teki dünya sergisinde sunuldu ; General Electrics endüstriyel üretime 1938’de başladı. Fosfor karışımını uyarlayarak, bu verimli ışık kaynaklarını gün ışığına benzer yapay ışık oluşturmak için kullanmak mümkün oldu.
Bunu 1970’lerde kompakt floresan lambalar izledi . “Sargılı” ışık kaynakları, floresan lamba teknolojisini yaşam alanlarına taşıdı. Yerleşik balastlı enerji tasarruflu bir lamba olarak, bu tür bir lamba, özellikle 2009’da AB çapında “akkor lamba yasağının” yürürlüğe girmesinden sonra bir sansasyon yarattı.
20. yüzyılın ilk yarısında geliştirilen yüksek basınçlı lambalar arasında, örneğin sinema projeksiyonunda kullanılan xenon lamba ve sarı ışığı ağırlıklı olarak sokak aydınlatmasında bilinen sodyum buharlı lamba da yer alıyor . 1970’lerin ortalarında, yüksek basınçlı lambalar metal halide lamba ile tamamlandı . Çok iyi bir renksel geriverim ve yüksek ışık verimliliği ile ikna eder .
Aydınlatma Tarihi ‘nin zirvesi LED’ler Aydınlatma dünyasını değiştiriyor
LED ile tamamen yeni bir ışık kaynağı piyasaya çıktı. Yarı iletken teknolojisi, aydınlatma dünyasını hızlı bir şekilde değiştirdi. Işık kaynakları daha önce hiç bu kadar verimli, çeşitli ve dayanıklı olmamıştı.
1962’de Nick Holonyak, General Electric için ilk kullanılabilir kırmızı LED’i geliştirdi. Yaklaşık 30 yıl sonra Shuji Nakamura, galyum nitrür bazlı verimli mavi LED’ler üretmenin bir yolunu buldu. Uygun flüoresan boyalarla birlikte, artık ilk kez beyaz LED ışık da elde edilebiliyordu – yarı iletken teknolojisi önce sokak aydınlatmasını ve ardından iç aydınlatmayı fethetti. 2008 yılında ilk LED filaman lamba tanıtıldı. Vidalı veya prizli bir “güçlendirme lambası” olarak, geleneksel ışık kaynaklarının yerini alır.
LED’ler iyi bir şekilde ağa bağlanabilir ve hassas bir şekilde kontrol edilebilir. Bugün yeni ışıkların yüzde 85’i LED ışık kaynaklarıyla donatılmıştır. O zamandan beri, aydınlatma gittikçe daha dinamik hale geldi ve insanların yararına ışığın görsel olmayan etkileri üzerine yeni bulgular uygulayabilir .
LED aydınlatmaya geçiş ve akıllı aydınlatma kontrol sistemlerinin geliştirilmesi bu nedenle yalnızca son derece verimli aydınlatma çözümlerinin anahtarı değildir. Ayrıca, aydınlatmayı insanların işlevsel, duygusal ve biyolojik ihtiyaçlarına her zamankinden daha iyi uyarlamak için zengin seçenekler sunarlar.