Kalp, göğüsün orta hattından hafifçe solda yer alır.
Kalp, ön tarafta sternum denilen göğüs kemiği,arkada omurga, ve bunlara ek olarak yanlarda akciğerler ve kaburgalar tarafından çevrelenerek korunur.
Kalp ameliyatlarının çoğunluğunda, kalbe ulaşmak için sternum orta hattan yukarıdan aşağıya doğru kesilerek iki yana ayrılır.
Kalbin şekli , sanıldığı gibi “©“ biçiminde değil, tepesi aşağıda, tabanı yukarıda ters çevrilmiş bir koniyi andırır. Bu koninin sivri kısmına apeks denilir. Kalbin apeksi göğsün sol tarafına ve aşağıya doğru yönlenmiştir.
Ortalama bir yetişkinin kalbi yaklaşık olarak sıkılmış yumruğu büyüklüğündedir
ve yaklaşık 350 gram ağırlığındadır.
Kalbin gizli yaşamına kısa bir bakış
Kalp ve toplam uzunluğu 100.000 km’yi bulan kan damarı ağı, kalp-damar sistemini oluşturur.
Kalp, kalp-damar sisteminin temel işlevinden sorumludur: kanı bu devasa damar ağı vasıtasıyla vücudun bütün organ ve dokularına pompalar. Bu sürece “kan dolaşımı” denir.
Kan dolaşımını “8″ şeklinde düşünebiliriz. “8″in bir kolunda kan kalp ile akciğerler arasında dolaşır (akciğer dolaşımı). Diğer kolunda ise, kan kalp ile diğer vücut bölgeleri arasında dolaşır (sistemik dolaşım). Bu iki kol, kanı devamlı bir dolaşım halinde tutacak şekilde birbiriyle ilişki içindedir: kalpten vücuda, vücuttan kalbe, kalpten akciğere, akciğerden tekrar kalbe ve kalpten tekrar vücuda…
Atardamarlar (arterler) kanı kalpten uzağa taşırlar. Toplardamarlar (venler) kanı tekrar kalbe taşırlar. Kılcal damarlar ise (kapillerler) geşiş bölgesidir ve kan atardamardan toplardamara geçerken besinler dokuya ve dokudaki atık maddeler de kana geçer.
Şimdi bu 13 sayfalık elektronik broşürde kalbin kan ve besinleri vücuda nasıl pompaladığına bir göz atalım.
Kalbin katmanları
Kalbin kas duvarı üç katmandan oluşur:
◊ Endokard. Kalbin kas duvarlı odacıklarının ve kapakların iç yüzeyini kaplayan ince bir katmandır.
◊ Miyokard. Kalp kasının kalın orta tabakasıdır. Kalbin pompa işlevinden başlıca bu tabaka sorumludur.
◊ Epikard. Kalbin dış yüzeyini kaplayan parlak bir tabakadır.
◊ Ayrıca, bunların en dışında kalbi çevreleyen koruyucu bir kese daha vardır ki buna da perikard denilir.
Dört odacık
Kan dolaşımı devamlı bir süreçtir ve kalp, akciğerler ve vücudun diğer kısımlarının sürekli gelen ve giden bir kan desteği vardır. Kalpteki çeşitli yapılar bu geliş ve gidişleri düzenler.
Kalp iki tarafa bölünmüştür: sağ ve sol. Her bir tarafta 2 odacık bulunur ve bir kalpte toplam 4 odacık vardır. Bu dört odacık sağ ventrikül (sağ karıncık), sol ventrikül (sol karıncık), sağ atrium (sağ kulakçık) ve sol atrium (sol kulakçık)’tır.
Bu odacıklar birbirinden ne ile ve nasıl ayrılmaktadır? Hem sağ tarafta hem de sol tarafta, atriumla ventrikül arasında, kanın tek yönlü olarak sadece atriumdan ventriküle geçmesine izin veren birer kapak vardır. Sağ ve sol atrium birbirinden atriumlar arası septum (ayırıcı tabaka, zar) ile ayrılır. Doğmadan önce bu septumda kanın bir atriumdan diğerine geçmesine izin veren bir delik vardır. Bu delik doğumdan hemen sonra kapanır. Sağ ventrikülle sol ventrikülü birbirinden ayıran yapıya ise ventriküller arası septum denir.
Kalbin sağ tarafı akciğer dolaşımını, sol tarafı ise vücudun diğer kısmındaki sistemik dolaşımı sağlar.
Elektrik sistemi
Elektrik önemlidir! Bir miktar elektrik olmadan bütün bu kalp atışları mümkün olmazdı. Evler gibi, kalbin de bir elektrik ve ileti sistemi vardır. İleti sistemi elektriksel uyarıları bütün kalbe yayarak kasılmasını sağlar.
Elektrik uyarıları, sağ atriumun yukarı kısmında yer alan sinüs düğümünden başlar ve atriumlardaki ileti yollarından geçerek atrio-ventriküler düğüme ulaşır. Burada, elektrik sinyali kısa bir süre yavaşlayarak His-Purkinje sistemi denilen ventriküllerdeki elektriksel ağa yayılır.
İleti sistemi, elektriksel uyarıların kalbin bütün bölümlerine doğru zamanda ulaşmasını sağlar ve böylelikle kalp atımı koordineli bir şekilde ve normal bir hızda gerçekleşir.
Heyecanlanma veya spor yapma sırasında olduğu gibi kalp atış hızını düzenleyen faktörler bu elektriksel sistem üzerinden etkili olurlar.
Kalbin elektriksel aktiviteleri elektrokardiografi (EKG) ile kaydedilebilir.