's-Hertogenbosch,(yerli konusma adi:Den Bosch; Fransizca: Bois-le-Duc; Almanaca: Herzogenbusch; Latínce: Silva Ducis veya Buscum Ducis) Hollanda'nın güneyinde Kuzey Brabant ilinin baskenti olan bir şehir ve belediye. S-Hertogenbosch Amsterdam'in 80 km guneyinde konumlanmistir. [1].
Sehir Hollanda'nin guneyinde Kuzey Brabant ilinde konumlanmistir. Kuruldugu zaman bir bataklik arazi ortasinda bulunan agaclikli ormanlik kum tepeleri uzerinde idi; ama sehirlesme bu cografik niteliklerin kismen kaybolmasina neden olmustur. Savaslarda Hollanda'lilar 40 km uzunlukta bir kanal kazarak sehrin duvarlari onune Dommel ve Aa Nehirlerinden su getirip surlar onundeki hendek engelini yapmislardir. 17. yuzyildaki savaslarda ise bu nehirlerden degirmenlerle su cekilip hendek yerine buyuk bir polder yapmislardir ve boylece bu sehri Ispanyollardan almislardir. Gunumuzde sur hendegi ve polder yine surlar onunde bulunmaktadir ama bir doga koruma alani yapilmistir.
Bu kent ve etrafindaki iklim "Okyanus Iklimi" olarak (Koppen Iklim Siniflandirmasina gore "Cfb" olarak) nitelendirilmektedir. Gozlemlere gore en soguk ay Subat (en dusuk ortalama isi -2 °C ve en yuksek ortalama isi 4 °C) ve en sicak ay Temmuz (en dusuk ortalama isi 13 °C ve en yuksek ortalama isi 22 °C) olmaktadir. Kislar ve yazlar cok fazla isi farklari gostermemekte ve kislar ve yazlar ilimli gecmektedir. Yagislar yilin her ayinda yeterlidir.
Sehir surlari: 's-Hertogenbosch bir savunam mevkii olarak etrafi surlarla cevrili bir sehri olarak ortaya cikmistir. Surlar eski sehri tumuyle hic aralik olmadan sarmaktadirlar. Sehrin guneyinde surala eski "polder"'in kenarinda bulunmaktadir. Eski polder gunumuzde denizi tutmak icin gerekli olmamakla beraber ta Vught'da kadar yayilmis olan eski polder bir doiga korunagi olarak degistirilmeden tutulmaktadir. Sehir II. Dunya Savasi'ndan fazla zarar gormeden cijtigi icin sehrin eski surlari ve savunma yapilari gunumuze kadar gelmis bulunmaktadir. Savastan aonra sehri modernlestirme planlari yapilmis ve bu planla kanallarin doldurulmasi; surlarin ya kismen yikilip ya degistirilkerek tarihi sehir icinde bulunan semtlerinin yenilestirilip gelistirilmesi on gorulmustu. Fakat ortay cikan protesto nedeni ile mnerkezi hukumet isc sehri "korunan sehir" olarak ilan edip bu planlarin gerceklestirilmesine engel olmus ve tarihsel sehirin saklanmasi mumkun olmustur. 2004 yilinda sehre odul olaark "Avrupa Kale Sehri" onursal unvani verilmistir. Bununlka beraber sehir surlarinin tamir edilip renove edilmesine planli ve programli olarak devamli edilmektedir.
Sint Jans Katedrali: Sehrin merkezi olan "Markt Meydani"'ndadir. Yapimina 1380'de baslanmistir ve "Brabant Gotik Mimari Stili"'nde yapimlanmistir. Katedralin disinda her kemer ve kenar tas ustalarinin yaptiklari heykellerle doludur. Fakat yillarca hava kirligi ve toksik yagmurlar dolayisiyla dis duvarlarinin dis yuzu ve buralarad buluna hheykelere cok zarar vermis oldugu icin 1998'de restorasyon calismalarina baslanmistir ve bu 2010'da bitirlmistir.
Moriaan: 13. yuzyilda yapilmistir. Hollanda'da bulunan en eski tugladan yapi;mis binadir. Markt Meydani'ndadir. Gunumuzde VVV Turizm Merkezi'ni ve bodrum katida ise "pleinair" adli bir "rock kafe" bulunmaktadir.
Raadhuis (Belediye Konagi): !7. yuzyil yapilmisdir ve "Hollanda Klassizim mimari stili"'nin iyi orneklerinden biridir. Markt meydaninin guney tarafinda bulunmaktadir.
"Ic Kale" : Sehir merkezinin kuzeyinde ana sehir surlarinin disinda "Citadel (Ic Kale)" adli kale bulunmaktadir. Bu "Citadel" surlara yapildiktan sonra yapildigi icin suraalrdan ayrik durmaktadir, Bu yapi sehri savunmak oldugu gibi eger suralr icindeki sehirde bir isyan veya ayaklanma cikarsa surlarda buluna bu binada buluna garnizondan asker saglayip bu haljk hareketlerini bastirmakti. Gunumuzde bu yapida Hollada ulusal arsivleri bulunmaktadir.
Kruit huis (Baruthane): Ickale karisindan altikoseli bir bina bulunmaktadir. Bu sehir kalesi ni muhafaza etmek icin kullanilabilcek barutu depolayip korumak icin yapilmistir. Bu tip barut deposundan Hollanda kealan tek bir tanedir. Gunumuzse bu nadir bina "Guzel Snatalr Muzesi" olarak kullanilmaktadir.
Ortacaglardan kalan binalar:Sehrin merkezi bolgesinde gayet siki sehir planlama politikasi uygulanmaktadir. Bunun icin eski binalar yikilmamakta ve bu binalara uygulana renovasyon binalarin Karakterini degistirmiyecek sekilde gayet itina ile yapilmaktadir. Bu nedenle sehrin merkezinde orat-cagalrdan kalma bircok eki bina bulunmaktadir.
Binnendieze: Eski sehrin altinda genellikle gorulmeyen, bir zamanlar 22 km uzunlukta olan bir kanal sistem. Baslangicta ortacaglar doneminde surla icindeki sehrin ortasindan gecen" Dommel" adli bir akarsu bulunmakta idi. Bu sehirde yer azligi dolayisiyla sehir halki bu akarsu uzerine evelini yapmaya basladilar. Bir zamanlar bu uzeri kismen kapanmis akarsu sehrin lagim sisteminin bir parcasi oldu ve diger kismi bakimsizliktan tikanmaya yuz tuttu. 20. yuzyil sonlarinda bu kanala sistemi yenilestirilmeye baslandi. Gunumuzde bu kanal sisteminin altida biri renevosyana ugranistir. Bu kisimlarda bu kisme uztu kapali olan kanal sissteminde turistler icin kilavuz rehberler ile turistik bot gezileri organize edilmektedir.