Diplomatlıktan tercüman olarak yeni görevinize geçmek nasıl bir duygu?
İki kimlik bir süredir eş zamanlı hareket ediyor. İlk çevirimi 2001-2002’de Londra’da diplomatken yaptım. Bu, büyükbabam Nanak Singh’in klasik Punjabi romanıydı. Pavitra Paapi, olarak tercüme ettim saatçi. Ondan sonra başka bir Punjabi romanını tercüme ettim – Adh Khidiya Phul – olarak İngilizce olarak yayınlandı Eksik Bir Hayat. Diplomasinin koşuşturmacasında, çeviri yapmak için her gün birkaç saatimi bir tür disipline sokmak için bir kenara ayırma fikrine alıştım. Şimdi, Hindistan Dışişleri Bakanlığı’ndan emekli olduktan sonra daha esnekim ve çeviriye çok daha fazla zaman ayırabiliyorum. Umarım onun gerçekten önemli romanlarından bazılarını daha geniş bir kitleye ulaştırabilirim.
Bu zamanı diğer çevirmenlerle etkileşim kurmak için mi kullanıyorsunuz?
Evet kesinlikle! Bu yılın başlarında Jaipur Edebiyat Festivali’ndeydim ve Daisy Rockwell’in oturumlarına katılmaya özen gösterdim çünkü Daisy Rockwell’in çevirisiyle Uluslararası Booker Ödülü’nü aldı. Ret Samadhi – Geetanjali Shree’nin anıtsal romanı. Bazı ilginç nüanslar ve fikirler edindim ve her şeyi çevirmeye gerek olmadığını öğrendim. Bağlam hakkında bir fikir verilebiliyorsa, bazı kelimeler orijinal dilde bırakılabilir.
Kendi çalışmalarınızdan bunu yaptığınız bazı örnekleri hatırlayabilir misiniz?
Bunu biraz yapmaya çalıştım kandaki ilahiler, bu dedemin kitabının çevirisi Khoon de Sohileve devamı Ateş Oyunu – bir çevirisi Agg di Khed. Sana bir örnek vereyim. Pencap’ta insanlar inek sağmaya gittiklerinde, adı verilen bir kap kullanırlar. kadvi Pencap’ta. Yuvarlak bir şekle sahip küçük metal bir şey. İnekleri olan insanlar arasındaysanız, bu yaygın bir manzaradır. Soru şu: Nasıl çeviri yapılır? kadvi? Okuyucularıma bağlamı vermeye çalışabilirdim ama İngilizce’de eşdeğer bir terim bulamadım.
Yüz yıl önce yazılmış bir şeyi alıp tercüme etmek çok tatmin edici. Daisy Rockwell ve hayatta olan yazarların kitaplarıyla çalışan diğer çevirmenlerin aksine, benim yazarı arayıp “Kitabınızda bunu söylerken ne demek istediniz?” diye sorma lüksüm yok. Bunu çözmeliyim ve yazarın belki de aktarmaya çalıştığı anlama olabildiğince sadık kalmaya çalışmalıyım. Aynı zamanda, çevrilmiş haliyle metnin orijinali kadar okunabilir olduğundan emin olmalıyım. Bu meydan okumadan zevk alıyorum.
Yazarın ailesi veya mirasıyla uğraşmak zorunda olan diğer çevirmenlerin aksine, büyükbabanızın eserini çevirirsiniz, belki de onların yaptığı baskılarla karşılaşmazsınız.
Sanırım her iki şekilde de çalışıyor. Hayatımda sağlıklı bir kuzen kabilesi var. Nerede hata yapmış olabileceğimi veya orijinalden nerede ayrılmış olabileceğimi kontrol etmek için çevirilerimi ince bir tarakla gözden geçiriyorlar. Günün sonunda insan kendine karşı dürüst olmalı.
İzleyici için, bir diplomat ve bir tercüman olarak çalışmalarınız birbirinden farklı dünyalar gibi görünebilir. Bunu nasıl deneyimliyorsunuz? Her iki çalışma alanında da kullandığınız beceriler var mı?
Bunu söylemen ilginç. Diplomaside kelimeler gerçekten önemlidir. Kişi ister bir konuşma yapıyor ister yazılı bir açıklama yapıyor olsun, her ifade ve nüans önemlidir. Gönderilen mesaj son derece önemli hale gelir, bu nedenle kelime seçimine çok dikkat edilmelidir. Bir diplomat olarak yabancı kültürlere ve dillere de alışılır. Arapça ve Fransızca öğrendim ve yeni diller öğrenmenin zihni, bağlama göre aynı şeyin nasıl farklı şekilde iletildiğini dikkatlice düşünmeye sevk ettiğini biliyorum. Bir yerlerde, bilinçaltımda, sanırım bir diplomat olarak aldığım eğitim devreye giriyor.
Bir diplomat olarak, hizmet ettiğin hükümetler için bir kanaldın. Bir çevirmen olarak, eseri okuyucular için çevrilen yazar için bir kanalsınız. Kabul eder misin?
Bu çok iyi bir nokta ve doğru. Bir diplomat ve tercüman olarak insan gerçekten de başkasının sesini kanalize ediyor. Her iki durumda da, dil aracılığıyla yapılır.
Büyükbabanızın eserini tercüme etmeye başlamadan önce, herhangi bir korku ya da kendinizden şüphe duydunuz mu? Çeviriye başlamak için gerekli güveni oluşturmanız uzun zaman aldı mı?
Evet. Edebiyat öğrencisi olmadım. Resmi olarak çeviri eğitimi de almadım. Yani, çevirmeye başladığımda Pavitra Paapi, Ben bir amatördüm. Öncelikle Amritsar’daki bir kolejde Pencap dili ve edebiyatı öğreten annem sayesinde bu işe girdim. Müfredatı büyükbabamın romanlarını içeriyordu. Bana, “Büyükbaban dahi bir hikaye anlatıcısıydı. Keşke kitapları daha geniş bir kitleye ulaşabilseydi! Ailede İngilizcesi orta derecede iyi olan tek kişi sizsiniz; ona bir şans vermelisin.”
Çeviri yaparken çok çekingendim Pavitra Paapi. Her satıra ve her kelimeye takıntılıydım. Belki de bu çeviri, kitabı bugün çevirecek olsam olacağından daha gerçekçiydi. Çeviride, diğer tüm becerilerde olduğu gibi, kişi zaman ve pratik yaptıkça daha iyi hale gelir. Bir de güven geliştirir. Şimdi, beşinci çevirim üzerinde çalışırken – Ateş Oyunu – Söylemek istediklerim konusunda kendimi çok daha rahat ve emin hissediyorum.
Eğitim eksikliğinden bahsetmişken, tıpkı resmi olarak çeviri eğitimi almadığınız gibi, büyükbabanız 59 kitap yazmadan önce yaratıcı yazarlık alanında MFA’ya kaydolmamıştı. Yaratıcı çalışma söz konusu olduğunda, akademik eğitim belki biraz fazla değerlendirilmiyor mu? Bize biraz dedenizin hikâyesinden ve nasıl yazar olduğundan bahseder misiniz?
İnsanlara yaratıcı yazarlığın farklı yönlerini öğreten derslere her zaman hayret etmişimdir ve sonra dördüncü sınıftan sonra çok az örgün eğitim almış büyükbabamı düşünürüm. Şimdi Pakistan’da olan Jhelum semtinde doğdu. Ayetlere karşı bir tutkusu olduğu için yazmaya başladı. İlk yıllarını Peşaver’de geçirdi ve babasının küçük bir bakkalı vardı. Babası öldüğünde sadece dokuz ya da 10 yaşındaydı, bu yüzden dükkânı yönetmek zorunda kaldı.
Eğitimini tamamlama lüksü yoktu. Kötü bir arkadaşlığa girdi ve bir kişinin etkisi altına girene kadar sürükleniyordu. hibe Peşaver’de bir gurudwara’da. Müzik ve şiir yeteneği orada gelişti. O söyledi şabadlar Orası. 16 yaşında din değiştirdi. Hansraj adında bir Hindu’dan Nanak Singh adında bir Sih oldu.
Yeni mühtedinin şevkiyle, kendisini gerçekten kutsal yazıları incelemeye ve anlamaya adadı. 20 yaşlarındayken Sih gurularını öven şarkılar yazdı. Kaçak bir en çok satan haline geldi. Peşaver’den Amritsar’a geldiğinde şair olarak büyük bir üne sahipti. Ancak hayatının ilerleyen dönemlerinde, Lahor’da hapsedildiğinde Premchand’ın romanlarıyla tanıştı. Başka bir mahkûmun bir sandığı bunlarla doluydu. Onları okurken dedem hayatının geri kalanını kitap yazarak geçirmek istediğine karar verdi.
Arkasında böylesine şaşırtıcı ve kapsamlı bir eser bıraktı. Neyse ki, Amritsar’daki Guru Nanak Dev Üniversitesi, insanların onun el yazmalarına, kitaplarının ilk baskılarına ve kişisel eşyalarına bakabileceği Nanak Singh Merkezini kurmamız için bize bir yer verdi.
Biraz konuyu dağıttım. Akademik çalışma konusuna geri dönelim. Yaratıcılık öğretilebilir mi? Gerçekten bilmiyorum. Bence içten geliyor. Belki cilalanabilir ve insanlara yazılarını çağdaş okuyucular için nasıl daha uygun hale getirecekleri öğretilebilir.
Bu genel arşivin dışında, diğer formatları da deniyorsunuz. -de Kutsal Amritsar festivalinde şarkıcı-besteci Harpreet ile işbirliği yaptınız. Dedenizin şiirinden parçalar söyledi. Khooni Vaisakhi Punjabi’de ve aynı şiirin İngilizce çevirinizden alıntılar okuyorsunuz. Bu deneyim nasıldı?
Khooni Vaisakhi 1919’daki Jallianwala Bagh Katliamı etrafında dönüyor. Büyükbabam oradaydı, bu yüzden onun bu kitabı, aynı zamanda çok travmatik olan derin bir kişisel deneyimden kaynaklanıyor. Kitap 1920’de Punjabi’de yayınlandı ve benim İngilizce çevirim 2019’da o katliamın yüzüncü yılı kutlanırken yayınlandı. Müzikal bir yorum yapmak için ilham Teamwork Arts’ta Sanjoy K Roy’dan geldi.
Bunun için Harpreet’e yaklaştığımızda, ilk besteleri beni çok şaşırttı. O zamanlar Abu Dabi’de büyükelçiydim ve o besteleri bana WhatsApp’tan gönderdi. İşten eve geldiğimi, kulaklığımı taktığımı ve dinlemeye başladığımı hala hatırlıyorum. Harpreet çok yetenekli bir müzisyen ve şarkılardan alıntılara dayalı sekiz şarkılık bir albüm üzerinde çalışıyoruz. Khooni Vaisakhi. Bu şarkılardan altısını besteledi.
Nanak Singh’in başka hangi kitaplarını çevirmeyi düşünüyorsunuz?
çevirmek istiyorum Ik Myan Do Talwarandedemin Sahitya Akademi Ödülü’nü kazandığı kitap. Kartar Singh Sarabha ve Ghadar Partisi etrafında dönüyor. Hindistan’daki İngiliz egemenliğini devirmeyi planlayan genç milliyetçiler hakkında kapsamlı araştırmalara dayanıyor.
Chintan Girish Modi serbest yazar, gazeteci ve kitap eleştirmenidir.
HT Premium ile sınırsız dijital erişimin keyfini çıkarın
Okumaya devam etmek için Şimdi Abone Olun