AHafız Muhammed, 18 yıl önce Bangladeş’ten ayrılma kararı aldığında, Güney Afrika’ya gideceği hemen anlaşıldı. Muhalefet partisi olduğu için memleketinde kalamadı. Güney Afrika’da arkadaşları çalışabildiği bir bakkal işletiyordu. Ve o zamanki Başkan Thabo Mbeki döneminde ülke mültecilere dost olarak görülüyordu.Muhammed hızla sığınma hakkı ve çalışma hakkı elde etti. Muhammed, “Hayat huzurlu ve güzeldi” diyor.
Şimdi 36 yaşında, Cape Town’da doğaçlama bir mülteci kampında yaşıyor. Yedi yıl önce, Güney Afrika’nın merkezindeki Free State Eyaletindeki dükkanı, mültecilere ve göçmenlere karşı art arda gelen şiddet dalgalarından biri sırasında arandı.
Nispeten az yabancı düşmanlığı istismarının olduğu Cape Town’a taşındı. Ama Muhammed emin: “Sadece buradan uzaklaşmak istiyorum. Siyasiler seçim kampanyalarında bize karşı çıkıyorlar, su ve elektrik altyapısında sorunlar olsa bile her şey için bizi suçluyorlar.”
Avrupa şu anda göç için ortak kurallar bulmak için yeni bir girişimde bulunuyor. Almanya ve çok sayıda başka ülke artık daha hızlı iltica prosedürlerinden ve tutarlı sınır dışı edilmelerden yana.
Birçok Avrupa ülkesinde arka plan benzer: Büyük bir kısmı Afrika’dan gelen artan sayıda göçmen, sağcı popülist partilerin yükselişine yol açtı ve bu da ılımlı partileri daha az göç ve daha fazla talepleriyle baskı altına aldı. sınır koruma.
Afrika’daki en ağır sanayileşmiş ülkede paralellikler var. Geleneksel olarak, Güney Afrika yasaları mültecilerin haklarını dünyada çok az sayıda kişi kadar geniş ölçüde korumaktadır. Ancak son yıllarda Güney Afrika’daki ruh hali değişti ve ülke mülteciler ve göçmenler için fırsatları kısıtlıyor. Yasalar önemli ölçüde sıkılaştırıldı.
Muhammed, kendisinin ve çoğunluğu Afrikalı 500 mültecinin yaşadığı kampta devlet desteği olmadığını bildiriyor. Çadırlar bile şirketler tarafından bağışlandı. Yıllardır BM mülteci dairesinden onları başka bir ülkeye yerleştirmesini istiyor – boşuna.
Asyalı bir mülteci olarak Güney Afrika’da küçük bir azınlığa mensup. Devam eden ekonomik krize ve feci elektrik arzına rağmen ülke, tüm göçün yüzde 85’inin kıta içinde gerçekleştiği Afrika’dan gelen göçmenler ve mülteciler için hala en önemli varış noktası. Kıtanın güneyindeki az gelişmiş ülkelerden gelen iş arayanlar geleneksel olarak Güney Afrika’ya çekilmektedir.
Doğu Afrika’dan da artan bir akın var. Özellikle Suudi Arabistan’ın son yıllarda 500.000 Etiyopyalı göçmeni sınır dışı etmesinden bu yana, Etiyopya’nın güneyinde faaliyet gösteren kaçakçılık şebekelerine dair artan sayıda rapor var.
Birkaç trajik olay bunu gösteriyor. Yetkililere göre 2020’de Mozambik’te bir kamyonda yaklaşık 60 kişi ölü bulundu, Etiyopya’dan Güney Afrika’ya giden göçmenler. Geçen Aralık ayında Zambiya’da 27 ölü ile benzer bir vaka vardı, Ekim ayında Malavi’de bir ormanda bulunan 30 Etiyopyalı ölü bulundu.
Güney Afrika’da kaç tane belgesiz göçmen olduğu belli değil. 2018’de Dünya Bankası, Güney Afrika’da 15,3 milyon kişinin kimlik belgelerinin olmadığını tespit eden bir çalışma yayınladı. Africa Check adlı düşünce kuruluşunun belirttiği gibi, bu sayı yalnızca yabancılara atıfta bulunmuyor, ancak üst düzey politikacıların yaptığı ve genellikle sabit bir 15 milyon yasadışı göçmen oranından söz edilen çok sayıda açıklama ve tweet’te kullanılıyor.
Dünya Bankası anketinin temeli de tartışmalıdır. Çünkü Güney Afrika istatistik kurumu, dört milyonun biraz altında yabancı uyruklu vatandaşı bildiriyor. 60 milyonluk bir nüfusla, nüfusun yüzde onundan azı oldukça küçük bir oran olacaktır. Ajansa göre 2015 yılında 1,2 milyon ila 1,5 milyon arasında belgesiz göçmen vardı.
Bu arada, Güney Afrika’daki yabancı düşmanlığının her zaman şiddete dönüşebileceği açıktır. En kötü iki aşama, her biri düzinelerce ölümle 2008 ve 2015’ti. Son zamanlarda saldırılar yeniden arttı. Geçen yıl, radikal grup Dudula Operasyonu (Zulu: geri itme) kasabalarda yabancılara karşı seferber oldu ve işsizliğin rekor seviyelere çıkmasından onları sorumlu tuttu (tanıma bağlı olarak yüzde 34 ila 43 arasında) – sadece dört Güney Afrikalıdan biri 24 yaşında kayıtlı bir istihdama sahiptir.
Başkan Cyril Ramaphosa şok içinde, “İnsanların sokakta durdurulduğunu ve göçmenlik statülerini doğrulamak için kimlik göstermeye zorlandıklarını gördük” dedi. “Apartheid zalimlerinin yaptığı buydu.” Aralarında Güney Afrikalıların da bulunduğu bazı aktivistler, Soweto’daki bir otobüs durağından sokak satıcılarını kovaladı.
Konu, dünyanın en yüksek gelir eşitsizliğine sahip ülkesinde uzun süredir siyasete yön veriyor. En büyük ikinci muhalefet partisi olan sol popülist Ekonomik Özgürlük Savaşçıları (EFF), kısa süre önce ikiyüzlülüğünü ortaya koydu: Resmi olarak pan-Afrikalı olduğunu iddia ediyor ve kıtada sınırların açılması çağrısında bulunuyor, ancak son zamanlarda lideri Julius Malema’nın eşlik ettiği fotoğrafçılar, restoranlarda boy gösterdiğini söyleyen yabancı çalışanların oranı kontrol altında.
Afrika’da, 2021’in başından bu yana büyük ölçüde gümrüksüz mal trafiğine olanak sağlaması beklenen kıtasal serbest ticaret bölgesi AfCFTA’nın oluşturulması ivme kazanmıyor – şimdiye kadar pek gerçekleşmeyen iç ticaretin genişlemesi vadesi geçmiş ve Avrupa’dan da dahil olmak üzere yatırımlar için önemli bir faktör.
Aslında, neredeyse tüm Afrika ülkeleri imzalamış olsa da, AfCFTA yalnızca birkaç ülkede ve yalnızca birkaç ürün için geçerlidir. Onlarca yıldır savunulan bir önerme olan kıtadaki insanların serbest dolaşımına ilişkin anlaşmaya ek protokol hâlâ çok uzakta.
Daha katı mülteci yasaları
Bu, iktidardaki Afrika Ulusal Kongresi (ANC) partisinin de tepki gösterdiği Güney Afrika’daki gelişmelerle ortaya çıkıyor. 2020’de mülteci yasaları önemli ölçüde sıkılaştırıldı. Şu anda 178.000 Zimbabveli için 2010’dan beri yürürlükte olan özel çalışma izinleri Haziran’dan itibaren yenilenmeyecek.
İnsan hakları örgütleri, ülkeyi sığınmacılara ve göçmenlere yönelik muamelesi nedeniyle giderek daha fazla eleştiriyor ve mahkemeler bu konuyla düzenli olarak ilgileniyor. Lindela sınır dışı etme merkezindeki koşullar da felaket olarak kabul ediliyor.
Ve bir anda çalışma izinleri üzerindeki kontroller artıyor. Popüler bir Cape Town restoranının Mart ayında geçici olarak kapatılmasını şu şekilde gerekçelendirdiği gibi raporlar birikiyor: “İş müfettişleri bizi ziyaret etti ve tüm kimlik kartlarının ve çalışma izinlerinin denetlenmesini talep etti. Ne yazık ki yaklaşık sekiz yabancı çalışanımız gerekli belgelere sahip değildi.”