Dinozorları yeri titreten kükremelerle ilişkilendirme eğilimindeyiz ancak son araştırmalar bunun yanlış olabileceğini gösteriyor. 66 milyon yıl önce yeryüzünden silinen dinozorların nasıl sesler çıkardığı hakkında çok az ipucumuz var. Paleontologlar tarafından gün yüzüne çıkarılan olağanüstü kalıntılar, bu canlıların fiziksel becerilerine dair kanıtlar sunuyor sunmasına ama nasıl iletişim kurdukları hakkında pek fazla bir şey söylemiyor.
Bununla birlikte, davranışları hakkında şimdiye dek edinilen (neredeyse kesin) bilgilere göre, dinozorlar sessiz hayvanlar değildi. Şimdi bilim insanları ender bulunan fosillerin ve gelişmiş tekniklerin yardımıyla dinozorların nasıl ses çıkarıyor olabileceğine dair bazı ipuçlarını bir araya getirmeye çalışıyor.
'Dinozorlar kükremiyor muhtemelen ötüyorlardı'
Dinozorların memeliler ve kuşlar gibi ses üreten organlara sahip olup olmadığını bilmiyoruz; (yumuşak doku olduğu için) buna dair fosilleşmiş bir kanıtımız yok. Ancak Austin Texas Üniversitesi’nden paleontolog Julia Clarke bu yapbozun bir parçası olabilecek bilgilere sahip.
2000’lerin ortalarında onun da dahil olduğu bir araştırma ekibi, Antarktika’daki Vega Adası’nda Arjantinli araştırmacılar tarafından on yıldan uzun bir süre önce bulunan erken bir kuş türünün iskeletini ayrıntılı bir şekilde inceledi. Kısmen bir kaya parçasına gömülmüş durumda olan bu fosilin görünmeyen parçaları, gelişmiş tarama teknikleri kullanılarak tespit edildi. Bilim insanları tarama sonuçları dijital ortamda yeniden oluşturulduğunda fosilleşmiş kemik parçalarının arasında şaşırtıcı bir şey gördü: Kuşlarda bulunan ve ses üreten bir organ olan bir sirenks kalıntıları…
Clarke’a göre bu keşif varlığıyla ses üreten organların fosilleşebileceğini ortaya koyuyor ancak çoğu dinozor fosilinde bulunmaması çok şey ifade ediyor. Bu durum Clarke’ı modern kuşların nasıl ses ürettiklerini daha derinlemesine araştırmaya itti ve çalışmaları onu, dünyanın dört bir yanındaki beş yaşındaki çocukların ve sinemaseverlerin ayaklarının altındaki yeri sarsacak bir keşfe götürdü. Dinozorlar neredeyse kesinlikle kükremiyor, muhtemelen ötüyorlardı.
Yavru dinozorlar ebeveynin ilgisini çekmek için 'cıvıldamış' olabilir
Bu görüş, fosil kayıtlarında hakkında daha iyi kanıtlar bulunan dinozor kulakları üzerine yapılan araştırmalarla da destekleniyor. Çünkü hangi ses aralıklarını işittikleri, nasıl ses çıkardıkları hakkında da ipucu verebilir.
Peabody Doğa Tarihi Müzesi'nde omurgalı paleontolojisi küratör yardımcısı olan Bhart-Anjan Bhullar, “İşitmede tiz seslere duyarlılığı ifade eden koklear uzama, kuşları ve timsahları içeren 'yönetici sürüngenlerin' kökenine yakın bir zamanda meydana geldi" diyor ve ekliyor: “Bu dönüşümün her türlü olası itici gücünü değerlendirdik ve tüm kanıtlarla tutarlı olan tek etkenin yüksek düzeyde ebeveyn ihtiyacının ortaya çıkması, daha spesifik olarak, bebekler tarafından 'cıvıltılı konum çağrılarının' kullanılması olduğunu fark ettik.”
Peki, genç dinozorlar yuvalarında anne ve babalarının dikkatini çekmek için bugün modern kuş ve timsah yavrularınınki gibi ses çıkarıyor olabilirler miydi? Bhullar öyle olabileceğini düşünüyor. "Yavru kuşların ve yavru timsahların cıvıldadığı göz önüne alındığında, evebeynin ilgisini çekmek için onların da cıvıldadığı sonucuna varmak mantıklıdır. Tiz seslere karşı duyarlılığın, yetişkin dinozorların çıkardığı sesler hakkında ne anlama geldiğine gelince, bu ucu açık bir soru. Çoğu dinozorun, özellikle de kuşlarla yakın akraba olanların çok çeşitli sesler çıkarması beni hiç şaşırtmazdı.”
'Jurassic Park filmleri yanlış anlamış'
Dinozorlar güvercin veya deve kuşuna benzer şekilde ses çıkarmış olabilir. Birçok modern kuş, sirenks kullanmak yerine boğazını şişirerek ve ağız kapalı ses üretebilir. Dinozorların bir başka uzak akrabası olan timsahlar da etraflarındaki suyun 'fokurdamasına' neden olabilecek denli derin gürlemeler oluşturabilir ve ağız kapalı bir şekilde ses çıkarabilir.
Paleontolog Julia Clarke, ”Jurassic Park filmleri yanlış anlamış" diye gülüyor ve dinozorların ‘yeniden yaratıldığı’ örneklerin çoğunun, günümüzde aslan gibi büyük memeli yırtıcılardan çıkan korkunç seslerle ilişkilendirildiğini, Jurassic Park filmlerinde büyük dinozorların ‘dublajında’ ise timsah seslerinin kullanıldığını söylüyor. Filmlerde avlarına saldırmadan hemen önce ağzı açık bir şekilde kükreyen dinozorlar ona göre gerçeği yansıtmıyor: “Yırtıcılar bunu yapmazlar çünkü bu çevredeki diğer hayvanlara bir yemeğiniz olduğunu ilan eder ve ayrıca avlarını uyarır.
O zaman: Ross Geller > Jurassic Park
Evet, görünen o ki bu bulmacanın tek bir yanıtı yok. Fakat Friends'in ana karakterinden biri olan paleontolog Ross Geller'ın doğru yanıta Jurassic Park'tan daha çok yaklaştığı kesin. Bu sebeple finali eğlenceli bir Friends kesiti ile yapalım istedik.