Köken olarak yokluk anlamındaki adem kelimesinden gelen idam, yok etme ve vücudu ortadan kaldırma anlamında kullanılıyor.
Tarih boyunca hemen her toplumda çok sık başvurulan bir ceza olmuş idam. Devletlere göre çok farklı suçlar için başvurulan idam genellikle, adam öldürmek, zina, hırsızlık, kutsal hayvanları öldürmek, büyü yapmak, haydutluk, devlete ve krala karşı gelmek gibi pek çok fiil için uygulanmış. İlk zamanlar bu cezanın hangi suçlar için verileceği ve ne şekilde infaz edileceği önceden belli olmadığından; bazen kralın bir arzusu bazen de halk kitlelerinin bir feveranı insanları idam sehpasına götürmüş.
Eski Yunanda ünlü filozof Sokrates site tanrılarına ibadet etmediği, tek tanrı inancını savunduğu için gençlerin ahlakını bozmakla suçlanarak ölüm cezasına çarptırılmış. Romada İmparator Tiber, evini satarken kendi heykelini de satan adamı idam cezasına çarptırırken, Domilin ise, evinin duvarında dünya haritası bulunduran kişiyi astırmış. Mezopotamyada ölüm cezasının infazı için uygulanan yöntemler arasında, suda boğma, ateşe atma, kazığa oturtma gibi 34 ayrı ceza biçimi bulunuyordu. Romada baltayla baş kesme, kırbaçlayarak adam öldürme, çuvallı ölüm cezası dinsel mesaj veren ceza şeklinde uygulanıyordu.
Karşı Çıkanlar, Savunanlar
Tarih boyunca ölüm cezasının lehinde ve aleyhinde ciddi görüşler ortaya konulmuş ancak bu cezaya karşı en önemli karşı çıkışı 1764 yılında Suçlar ve Cezalar adlı eseriyle Beccaria adlı düşünür yapmış. Voltaire de 1777de Adaletin ve İnsanlığın Ödülü adlı yapıtıyla Beccariaya katılmış. İdam cezalarının ülkeler tarafından kaldırılmaya başlanması sürecinin Beccarianın fikirlerinin yayılmasıyla başgösterdiği savunuluyor.
Hümanist öğretinin temsilcisi olan Beccaria, her çeşit cezanın insani olmayan şekline karşı çıkarak Kimsenin öldürmeye hakkı yoktur. Ölümü çabuklaştırmaya hakkı yoktur diyor. Fransız Yazar Viktor Hugo, bu cezaya karşı şunları söylüyor: Suç vicdan azabı ile ödenir, yoksa balta yahut yağlı kementle değil. Kan kan ile temizlenmez, gözyaşı ile temizlenir.
Ölüm cezasına karşı çıkanlar buna dayanak olarak iki önemli gerekçe ortaya koyuyor. Bunlardan birincisi yaşama hakkının dokunulmazlığı ve diğeri ise ölüm cezasının telafisinin olmaması. Tarihte bir çok insanın mahkemeler tarafından verilen yanlış kararlar ve siyasi gerekçelerle idam edilmesi buna örnek olarak gösteriliyor. Ayrıca idama karşı çıkanlar bu cezanın caydırıcı olduğu görüşüne de katılmıyor.
İdamın gerekli olduğunu düşünenler ise ağır suçların önlenebilmesi ve caydırıcılık açısından ölüm cezasının kaçınılmaz olduğunu savunuyor. Bu konuda en çok dile getirilen görüşe göre ağır suçları önleyebilmek için büyük korkuya yani ölüm korkusuna ihtiyaç var. Ceza hukukunda genel önleme teorisi olarak bilinen görüşü savunan yazar Garraud Ölüm cezasında ibreti müessire vardır diyor. Katillerin birini öldürmeden önce kendilerinin de öldürüleceğinin bilincinde olurlarsa öldürmekten vazgeçecekleri vurgulanıyor. Tabiat kanunu fikrini savunan Carnavele ise ölüm cezasının ıslahı imkansız bir suçlunun toplumdan atılması için gerekli olduğunu, tabiat kanunu gereği bünyenin kendine uygun olmayanı atacağını ileri sürüyor. Yine ölüm cezasının bir nevi keffaret olduğu belirtilerek bir kişinin hayatını yok edenin kendisinin de aynı şekilde cezalandırılması gerektiği görüşü savunuluyor. İnsan sevgisiyle tanınan ünlü mutasavvıf Mevlânâ da, Fihi Mâfih adlı eserinde İdam suçluyu cezalandırmak için değil suçsuzu korumak için yapılır diyor.
Semavi dinlerde varmı?
Ölüm cezası üç semavi dinde yer aldığı için tarihte dinin gereği olarak uygulanmış. İslamda ölüm cezası adam öldürenler için kısas olarak öngörülüyor. Kuranda Bakara suresinin 178inci ayetinde Ey akıl sahipleri! Kısasta sizin için hayat vardır deniyor. Öldürülenin yakınlarına, diyet karşılığında katili affetme hakkı tanınıyor. Bunun dışında İslam hukukunda tazir cezası olarak devlete bazı suçlar için ölüm cezası düzenleme hakkı verilmiş. Ayrıca evli olduğu halde zina edenler için recm (taşlanarak öldürme) cezası öngörülüyor. Ancak bu cezanın uygulanması çok zor şartlara bağlandığı için İslam tarihinde recm cezasına çarptırılanların sayısı parmakla sayılacak kadar az.
600 yıllık Osmanlı döneminde sadece bir kişi recm cezasına çarptırılmış. Musevilikte de Tevrat kaynaklı olarak çeşitli suçlar için ölüm cezası bulunuyor. Recm ve kısas gibi hükümler bunlar arasında yer alıyor. Hıristiyanlık tarihinde ise kiliseler ölüm cezasını sıklıkla uygulamış. Orta Çağda mezhep kavgalarında kilise yargılamayı üzerine alarak Engizisyon mahkemelerini kurmuş.
Yaklaşık 200 yıldan bu yana dünyada ölüm cezasının kaldırılması yönünde bir gidiş olmasına rağmen hâlâ ülkelerin yarısından çoğunun yasalarında idam cezası var ve uygulanıyor. Uluslararası Af Örgütünün yaptığı araştırmaya göre Haziran 2001 itibariyle 75 ülkede tüm suçlar için ölüm cezası kaldırıldı. 14 ülkede savaş zamanı işlenen suçlar için korunuyor. Türkiyenin de aralarında olduğu 20 ülkede yasalarda var ancak uygulanmıyor. 86 ülkede ise ölüm cezası yasalarda var ve uygulanıyor. Uluslararası Af Örgütü tarafından ulaşılabilen rakamlara göre 2000 yılında 65 ülkede toplam 3 bin 58 kişi idama mahkum edildi. Sadece 27 ülkede ise bin 427 kişinin cezası infaz edildi. Bilinen tüm infazların yaklaşık yüzde 80inin Çin başta olmak üzere, Suudi Arabistan, İran, ve ABDde gerçekleştiği belirtiliyor.
Ölüm cezasının dünyada en yaygın uygulandığı ülke olan Çinde her yıl binden fazla insan idam ediliyor. İdam cezasına çarptırılanlar arasında siyasi suçlu olarak ölüme mahkum edilen çok sayıda Doğu Türkistanlı Uygur Türkü de bulunuyor. Çin'de idam cezaları enseye tek kurşunla gerçekleştiriliyor. Genellikle sanıkların cezalarını mahkeme başkanı ilan eder etmez idam da aynı gün gerçekleştiriliyor. İdam cezası infaz edilenlerin aileleri atılan kurşunun parasını ödedikten sonra cesedi alabiliyor. Çinde uyuşturucu ticareti, siyasi suçlar, kaçakçılık, sahte kimlik ticareti, kamu malına zarar vermek gibi 68 kadar suç idamla cezalandırılıyor.
ABD Ölüm Cezasından Vazgeçemiyor
Dünyada idam cezasının uygulandığı tek Demokratik ülke olarak gösterilen Amerikada 50 eyaletin 38inde ölüm cezalaları infaz ediliyor. 2001 yılında 66 kişinin cezasının değişik yöntemlerle infaz edildiği ABDde 1977 yılından bu yana 749 kişinin cezası infaz edildi.
2001 yılına kadar toplam 3 bin 700 kişi idam cezasına çarptırıldı. ABDde, her eyaletin kendi yasası var. Örneğin Lowa eyaletinde idam cezası yok. Buna karşı Teksasta idam var ve çok sık uygulanıyor. İnfazların büyük bölümü, zehirli iğne kullanılarak gerçekleştiriliyor. Diğerleri ise, sırayla zehirli gaz, elektrikli sandalye, tüfek ve iple asma yöntemiyle yapılıyor. 1972 yılında Yüksek Mahkeme eyaletlerin bu cezayı uygulamasını yasakladı. 76 yılında ölüm cezasına tekrar izin verildi. Yapılan anketlerde halkın yüzde 70e yakınının idam cezasına destek vermesi dikkat çekiyor. New Jersey eyaletinde idam cezası 1963 yılında kaldırılmış ancak 1982 yılında tekrar getirilmiş. Amerikada da idam kararlarının mahkemeler tarafından ne derece doğru verilip verilmediği tartışılıyor. Amerikan Barolar Birliği 1997 yılında yaptığı kongerede bütün idam cezalarının durdurulmasını istemişti. Gerekçe olarak savunmanın çok pahalı olduğu gösterilmiş; mahkeme kararının, sanığın yararlandığı savunmanın kalitesine göre değişebileceği vurgulanmıştı. ABDde 1973 yılından bu yana ölüm cezasına mahkum edilen 90dan fazla insan masum olduklarını gösterir kanıtlar bulunduğu için serbest bırakıldı.
Avrupa İnsan Haklari Sözleşmesı 6 Nolu Protokol
28 Nisan 1983te Strasbourgda imzalanan bu protokol, 1 Mart 1985te yürürlüğe girdi. Türkiyenin katılmadığı bu protokol ile ölüm cezası kaldırıldı.
Madde 1
Ölüm cezasının kaldırılması
Ölüm cezası kaldırılmıştır. Hiç kimse bu cezaya çarptırılamaz ve idam edilemez.
Madde 2
Savaş Zamanında Ölüm Cezası
Bir devlet, yasalarında, savaş veya yakın savaş tehlikesi zamanında işlenmiş olan fiiller için ölüm cezasını öngörebilir; bu ceza, ancak yasanın belirlediği hallerde ve onun hükümlerine uygun olarak uygulanabilir. İlgili devlet, söz konusu yasanın bu duruma ilişkin hükümlerini Avrupa Konseyi Genel Sekreterine bildirir.
13 NOLU PROTOKOL
3 Mayıs 2002de imzaya açıldı:
Aşağıda imzası bulunan Avrupa Konseyine üye devletler...
Ölüm cezasının tüm koşullarda ortadan kaldırılmaya yönelik son adımların atılmasını kararlaştırarak aşağıdaki konularda anlaşmışlardır:
Madde 1
Ölüm cezasının kaldırılması
Ölüm cezası kaldırılmalıdır. Hiç kimse böyle bir cezaya çarptırılmamalı ya da bu ceza infaz edilmemelidir.
Madde 2
Askıya alma yasağı
Bu protokolün düzenlemelerinden hiç biri sözleşmenin 15. maddesi uyarınca askıya alınamaz.
Madde3
Çekince koyma yasağı
Bu protokolün düzenlemeleriyle ilgili olarak sözleşmenin 57nci maddesi uyarınca çekince konulamaz.
İnfaz Yöntemleri:
Elektrıklı sandalye
Hükümlü özel olarak yapılan sandalyeye bağlanır. Kafası ve bedeni bakır elektrotlarla daha iyi temas etsin diye traş edilir. Asıl infazcının hangisi olduğunun bilinememesi için genellikle üç ya da 4 infaz görevlisi düğmelere basar. Fakat sadece birinin bastığı düğme gerçek elektrik kaynağıyla bağlantılıdır. İlk elektrikli sandalye 20nci yüzyılın başlarında George Westinghouse tarafından yapılmıştır. İnfaz yöntemi olarak uygulanan asmanın insanlık dışı olarak görülmesi nedeniyle Westinghouse bir elektrikli sandalye yapmak üzere New York şehir cezaevinde işe alınmıştır. Westinghouse sandalyeye bağlanan kişinin ilk 5 saniyede ölmesi için uygulanacak elektriğin 1000 volt olması gerektiğini söyler. Ancak ilk uygulamada infaz edilen kişi ilk 5 saniyede ölmez. Mahkuma 4 dakika sonra ölene kadar sürekli elektrik verilmek zorunda kalınmıştır. Bu süre içinde hükümlünün kollarındaki kıllar ve saçları tutuşmuş, yüzündeki her bir delikten kan akmaya başlamıştır.
Zehirli İğne:
Amerikada kullanılan en yaygın infaz yöntemidir. İğne ile ölüm birbirini takip eden üç değişik ve ölümcül ilaç ile sağlanır. Hükümlünün elleri ve ayakları bağlanarak zapt edilir. Kalbi izleyen bir monitör ve bir steteskop hazırdır. Her biri ayrı kollara olmak üzere iki tuzlu sıvı damar içine verilmeye başlanır ve sonra kişi bir çarşafla örtülür. Sonraki aşamada tuzlu sıvılar kesilir ve sodyum thiopental enjekte edilir. Bu kişinin uyuması içindir. İkinci olarak bir kas gevşetici olan Pancuronium Bromide sıvısı verilir. Bu kişinin diyaframının ve ciğerlerinin felce uğrayarak solunumunun durmasına neden olur. Son olarak kalbi durdurmak için potasyum klorid verilir.
Asilarak İdam
En eski infaz yöntemlerinden biridir. Elektrikli sandalye çok acı veren bir yöntem olan asmaya alternatif olarak önerilmiştir. İnfazcıların kişinin yapısına göre ipin uzunluğunu ayarlayamadıkları durumda sorunlar çıkabileceği için idamın fiziksel ve biyolojik ilkelerini planlamak zorundaydılar. Asılacak olan kişinin ağırlığı ile ilgili hesaplar yapılarak hazırlanan ilmek mahkumun boynuna geçirilir. Düğüm kişinin boynunun kırılmasını sağlamak için sol kulağın arkasına getirilir. Sonra bedenin aşağı düşmesini sağlayacak olan düzenek açılır. Üçüncü ve dördüncü sevikal omurların kırılması ya da boğulma sonucunda ölüme neden olur.
Gaz Odası
1920lerde kullanılan bu yöntemde mahkum hava geçirmez bir odadaki bir yatağa sabitlenir. Sinyal verildiğinde sübap açılır, odanın içine hidroklorik asit verilir. Diğer bir sinyal üzerine potasyum siyanür ya da sodyum siyanür kristalleri mekanik olarak asidin içine düşer ve hidro siyanür asidini oluşturur. Hükümlünün derin nefes alması durumunda hidro siyanür asit bir iki saniye içinde bedenin hemoglobin üretme yeteneğini yok eder ve bilinç kaybına neden olur. Ancak kişi nefesini tutarsa ölüm çok geç meydana gelir. Ölüm genellikle 6 ile 18 dakika arasında gerçekleşir.
Kurşuna Dızme
Bu yöntemin ne zaman kullanılmaya başlandığı kesin olarak bilinmemektedir. Pek çok örnekte suçlunun bedenini 5 kişilik bir ekip hedef alır ve bunlardan bazıları boşa hedef alır. Bu yöntemle infaz eden kişinin kim olduğu bilinmez. Kurşuna dizme yöntemi en yaygın olarak Çinde kullanılıyor. Mahkum ailelerinin kurşuna dizilen cesetleri alabilmek için kullanılan kurşunun parasını ödemeleri gerekiyor.
Giyotin
Fransız devriminin icadı olan giyotin bir kafa kesme makinası olarak tasarlandı. Giyotinle Fransada halka açık en son infaz 1939 yılında yapıldı.
Dünyada İdam
75 ülkede tüm suçlar için idam cezaları tamamen kaldırıldı.
14 ülkede savaş zamanı işlenen suçlar için idam cezası korunuyor.
20 ülkede yasalarda var ancak uygulanmıyor
86 ülkede idam cezası yasalarda var ve uygulanıyor.
2000 yılında 27 ülkede bin 457 hükümünün cezası infaz edildi.
65 ülkede 3 bin 58 kişi idama mahkum edildi.
Çinde her yıl 1000den fazla mahkumun cezası tek kurşunla infaz ediliyor.
2000 yılında ABDde 85, Suudi Arabistanda 123, İranda 75, Japonyada 3 kişi idam edildi.
__________________
HAYAT BU,BİR BAKARSIN HERŞEY BİR ANDA SON BULUR.
HAYAT BU,SON DEDİĞİN AN HERŞEY YENİDEN CAN BULUR...