... konulu sunumlar: "BÖLÜM 2 PUBERTE, SAĞLIK ve BİYOLOJİK TEMELLER Puberte Evrim, Kalıtım ve Çevre Sağlık Bölüm Başlıkları."— Sunum transkripti:
1
2
BÖLÜM 2 PUBERTE, SAĞLIK ve BİYOLOJİK TEMELLER
3
Puberte Evrim, Kalıtım ve Çevre Sağlık Bölüm Başlıkları
4
Puberte Pubertenin Belirleyicileri Puberte primer olarak erken ergenlikte gerçekleşen hormonal ve bedensel değişiklikleri içeren hızlı bir fiziksel olgunlaşma dönemidir.
5
Hormonlar Endokrin bezlerden salgılanan ve kan dolaşımı ile vücut boyunca taşınan güçlü kimyasallardır. Puberte Pubertenin Belirleyicileri
6
Puberte Pubertenin Belirleyicileri Pubertenin belirleyicileri, kalıtım, hormonlar ve muhtemelen kilo, vücut yağ yüzdesi ve leptini içerir.
7
Puberte Pubertenin Belirleyicileri Pubertal değişimde yer alan ve kadın ve erkeklerde anlamlı şekilde farklı konsantrasyonlarda olan iki hormon sınıfı, androjenler ve östrojenlerdir.
8
Puberte Pubertenin Belirleyicileri Androjenler Erkek cinsiyet hormonlarının ana sınıfıdır. Östrojenler Kadın cinsiyet hormonlarının ana sınıfıdır.
9
Puberte Pubertenin Belirleyicileri Düşük doğum ağırlığı ve bebeklikte hızlı kilo alımı daha erken puberte başlangıcıyla bağlantılıdır.
10
Puberte Pubertenin Belirleyicileri Pubertenin iki fazı, adrenarş ve gonadarştır. Gonadarşın erkeklerdeki zirvesi spermarş, kızlardaki menarştır.
11
Puberte Büyüme Atağı Pubertal büyümenin başlangıcı kızlarda ortalama 9 yaşında, erkek çocuklarda ise 11 yaşında olur.
12
Puberte Cinsel Olgunlaşma Cinsel olgunlaşma pubertenin temel özelliğidir. Pubertede bireysel varyasyonlar yaygındır ve geniş bir yaş aralığında normal olarak kabul edilir.
13
Puberte Pubertede Seküler Eğilimler 20. yüzyılda pubertedeki seküler eğilimler, daha erken gelen puberte iledir. Son zamanlarda, daha erken pubertenin sadece fazla kilolu kızlarda oluştuğuna ilişkin belirtiler bulunmaktadır.
14
Puberte Pubertenin Psikolojik Boyutları Ergenler bedenlerine ve beden imajlarına artmış ilgi gösterirler. Daha genç ergenlerin zihinleri, bu imajlarla, daha ileri yaştaki ergenlerden daha çok meşguldür.
15
Puberte Pubertenin Psikolojik Boyutları Ergenler ve yüksekokul öğrencileri, giderek daha çok dövme ve vücut pirsingi (beden sanatı) yaptırmaktadır.
16
Bazı bilim insanları, beden sanatının bir isyan işareti olduğu ve risk alma ile bağlantılı olduğu sonucuna varırken, diğerleri beden sanatının isyandan çok giderek daha fazla kendini ifade etme ve benzersizliği dışa vurmak için kullanıldığını savundular. Puberte Pubertenin Psikolojik Boyutları
17
Puberte Pubertenin Psikolojik Boyutları Araştırmacılar, puberte sırasındaki hormonal değişim ile davranış arasında bağlantılar olduğunu bulmuş olsalar da çevresel etkilerin de dikkate alınması gerekmektedir.
18
Puberte Pubertenin Psikolojik Boyutları Bazı bilim insanları, gelişim üzerine pubertenin etkilerinin önceleri öngörüldüğü kadar güçlü olduğu konusunda kuşkuludurlar. Çoğu erken ve geç olgunlaşan ergenler pubertenin zorluklarını başarıyla atlatırlar.
19
Puberte Pubertenin Etkileri Abartılıyor mu? Pubertenin gelişim üzerine önemli etkileri vardır fakat bu etkilerin öneminin tüm bir yaşam açısından düşünülmesi gerekmektedir.
20
Ergenlik: Sağlıkta Kritik Öneme Sahip Bir Zaman Beslenme Egzersiz ve SporUyku Sağlık
21
Ergenlik: Sağlıkta Kritik Öneme Sahip Bir Zaman Yetişkinlerdeki kötü sağlık alışkanlıkları ve erken ölümle bağlantılı davranışların çoğu ergenlik sırasında başlar.
22
Sağlık Ergenlik: Sağlıkta Kritik Öneme Sahip Bir Zaman Ergenlikte, düzenli egzersiz gibi sağlıklı davranış örüntülerine bağlanmak, yetişkinlikte hastalıkların gecikmesine yardımcı olur.
23
Sağlık Ergenlik: Sağlıkta Kritik Öneme Sahip Bir Zaman Önemli bir hedef, ergenlerin sağlığı riske atan davranışlarını azaltmak, sağlığı geliştirici davranışlarını artırmaktır.
24
Sağlık Ergenlik: Sağlıkta Kritik Öneme Sahip Bir Zaman Ergenlerin sağlıklarından ödün verme risklerine karşı, yüksek motivasyonu koruma stratejileri arasında onların davranışlarını gözlemek ve zarar görecekleri fırsatları sınırlandırmak yer almaktadır.
25
Sağlık Ergenlik: Sağlıkta Kritik Öneme Sahip Bir Zaman Beliren yetişkinler ergenlerden daha yüksek ölüm oranına sahip olmakla birlikte, kronik sağlık sorunları daha azdır.
26
Sağlık Ergenlik: Sağlıkta Kritik Öneme Sahip Bir Zaman Yine de birçok beliren yetişkin, yaşam tarzlarının ilerideki yaşamlarında sağlıklarını nasıl etkileyeceğini düşünmeyi durdurmazlar.
27
Sağlık Beslenme Ergenler için duyulan özel beslenme kaygıları, öğünler arasında yeme, diyetlerindeki yağ miktarı ve fast-food yiyeceklere olan artmış bağımlılıktır.
28
Sağlık Egzersiz ve Spor Ergenlerin çoğu yeterince egzersiz yapmamaktadır. Düzenli egzersiz yapmaları, yaklaşık 13 yaşlarında düşmeye başlamaktadır.
29
Sağlık Egzersiz ve Spor Düzenli egzersizin, ergenler için fazla kilolu olma riskini azaltma ve daha yüksek öz-saygıyı içeren birçok olumlu sonuçları vardır.
30
Sağlık Uyku Ergenler, çocukluk zamanlarına göre daha geç yatmayı ve daha geç kalkmayı severler. Ergenin uyku örüntüsündeki bu değişikliklerin akademik davranış ve başarıyı ne boyutta etkileyeceği doğrultusunda ayrı bir kaygı vardır.
31
Evrim, Kalıtım ve Çevre Evrimsel Bakış Açısı Doğal seleksiyon – hayatta kalmaya ve üremeye en iyi adapte olan türün bireylerinden yana olan süreç – evrimsel perspektifin temel bir yönüdür.
32
Evrim, Kalıtım ve Çevre Evrimsel Bakış Açısı Evrimsel psikoloji, adaptasyon, üreme ve “en güçlünün hayatta kalması”nın, davranışları açıklamada önemli olduğu görüşüdür.
33
Evrim, Kalıtım ve Çevre Evrimsel Bakış Açısı Adaptif Davranış Bir organizmanın doğal ortamda hayatta kalmasını destekleyen bir davranış modifikasyonu.
34
Evrim, Kalıtım ve Çevre Evrimsel Bakış Açısı Evrimsel gelişim psikolojisi, büyük bir beynin gelişmesi ve insan sosyal topluluklarının karmaşıklığını öğrenmek amacıyla uzamış “çocukluk” döneminin gerekli olduğu görüşlerini içeren birçok fikirden destek alır.
35
Evrim, Kalıtım ve Çevre Evrimsel Bakış Açısı Eleştirmenler, evrimsel perspektifin kültürü yaratan türler olarak insanlara ve deneyime yeterli önemi vermediğini savunurlar.
36
Evrim, Kalıtım ve Çevre Genetik Süreç Her bir insan hücresinin nukleusu, kromozomları, kromozomlar da DNA’ları içerir. Genler, yaşamı sürdüren proteinlerin yapımı ve çoğaltılması için hücreyi yönlendiren, kısa DNA segmentleridir.
37
38
Genotip, genlerin eşsiz konfigürasyonuna işaret ederken, fenotip gözlenen ve ölçülebilir özellikleri kapsar. Evrim, Kalıtım ve Çevre Genetik Süreç
39
Genotip Bir bireyin genetik haritası; gerçek genetik materyal. Fenotip Bireyin genotipinin gözlenen ve ölçülebilir özelliklerinin ifade edilme şekli. Evrim, Kalıtım ve Çevre Genetik Süreç
40
Evrim, Kalıtım ve Çevre Kalıtım-Çevre Etkileşimi Davranış genetiği, davranışların kalıtsal temelinin doğası ve derecesi ile ilgili bir alandır. Davranış genetikçileri tarafından kullanılan yöntemler ikiz çalışmaları ve evlat edinme çalışmalarıdır.
41
İkiz Çalışması Tek yumurta ikizlerinin davranışsal benzerliğini çift yumurta ikizlerinin davranışsal benzerliği ile karşılaştıran çalışma. Evrim, Kalıtım ve Çevre Kalıtım-Çevre Etkileşimi
42
Evrim, Kalıtım ve Çevre Kalıtım-Çevre Etkileşimi Scarr’ın kalıtım-çevre ilişkileri görüşü, kalıtımın, çocukların yaşadıkları çevrelerin tipini yönlendirdiği şeklindedir.
43
Evrim, Kalıtım ve Çevre Kalıtım-Çevre Etkileşimi O, üç genotip-çevre ilişkisi tanımlamıştır: pasif, uyarıcı, aktif.
44
Evrim, Kalıtım ve Çevre Kalıtım-Çevre Etkileşimi Çocukların gelişimi sırasında, bu üç genotip- çevre ilişkisinin görece öneminin değiştiğini savunur.
45
46
Evrim, Kalıtım ve Çevre Kalıtım-Çevre Etkileşimi Paylaşılan çevresel yaşantılar, ebeveynlerinin kişilikleri ve entelektüel yönelimleri, ailenin sosyoekonomik durumu ve yaşadıkları mahalle gibi açılardan kardeşlerin ortak yaşantılarıdır.
47
Evrim, Kalıtım ve Çevre Kalıtım-Çevre Etkileşimi Birçok davranış genetikçisi, kardeşlerin gelişimindeki farklılıkların, paylaşılmış çevresel yaşantılardan çok paylaşılmayan çevresel yaşantılara (ve kalıtıma) bağlı olduğunu savunur.
48
49
Evrim, Kalıtım ve Çevre Kalıtım-Çevre Etkileşimi Epigenetik görüş, gelişmenin kalıtım ve çevre arasında sürmekte olan iki yönlü bir değişimin sonucu olduğunu vurgular.
50
Evrim, Kalıtım ve Çevre Kalıtım-Çevre Etkileşimi Gen X Çevre (G X Ç) Etkileşimi DNA’ da spesifik düzenli bir varyasyonun ve çevrenin spesifik düzenli bir yönünün etkileşimi.