Namibya’nın su arayanları
Dünyanın en kurak ülkelerinden birinde su bulmak için en modern teknoloji kullanılıyor. Ya da su arayanlarda. Yöntemleri sıkı testlere tabi tutulduğunda başarısız olsa da, yine de popülerdirler.
Çiftçi Heiko Freyer artık hayvanlarına nasıl su sağlayacağını bilemez hale geldiğinde bir karar verdi: Üç yeni kuyu – sözde kuyu – inşa edilmesi gerekiyordu. Yıl 2019’du ve 90 yılın en kötü kuraklığı Freyer’in memleketi Namibya’yı kavurmuştu . Aile bahçeyi sulamayı uzun zaman önce bırakmıştı. Freyer, “Bu bir israf olurdu” diyor. Çiftlik evindeki bir sondaj kuyusundan çıkan su ancak aileye, çalışanlara ve birkaç hayvana yetiyordu. Şimdi Freyer, 14.000 hektarlık arazisinde yeni kaynaklar bulmak istiyordu. Ne de olsa yüzlerce sığır ve ata bakılması gerekiyordu. Yalnızca: Namibya gibi bir çöl ülkesinde suyu nerede ve nasıl arıyorsunuz?
Almanya’daki birçok insan ilk kez su kıtlığının ne anlama geldiğini öğreniyor. Namibya’da insanlar onunla büyüyor. Ülke, Sahra altı Afrika’nın en kurak ülkelerinden biridir . Yağmur mevsimi genellikle en azından teoride Kasım ayında başlar ve Nisan ayında sona erer. Uygulamada, Namibya’daki yağış modelleri tahmin edilemez ve değişkendir.
Yılın sonlarına doğru ilk yağmurlar yağdığında tüm yurtta bir rahatlama mırıltısı yayılır. Ve gelmezse, bekleyeceğiniz her gün gerginlik artar. Özellikle de ülkedeki varlığı yağmurlu bir yılın ne kadar iyi geçtiğine bağlı olan binlerce çiftçi varken. Geçtiğimiz on yıl, kayıtlardaki en zorlu yıllardan biri oldu. 2013’ten bu yana her üç yılda bir, Namibya hükümeti aşırı kuraklıklar nedeniyle ulusal acil durum ilan etti . 2019’un sonunda on binlerce çiftlik hayvanı susuzluktan öldü. Namibya’nın temel dayanaklarından biri olan tarım, tüm zamanların en düşük seviyesindeydi. Freyer, “Su olmadan burada hiçbir şey işe yaramaz” diyor.
Her delik pahalıya gelir
Su arayışında Freyer bilime yöneldi. Başkent Windhoek’ten bir hidrojeolog, çiftliğinde yeni bir sondaj kuyusu için uygun bir yer bulmak zorunda kaldı. Su taşıyabilecek jeolojik yapıları aramak için ölçüm aletleri kullandı. Ancak usta delici, biraz sonra devasa makinesiyle belirtilen noktada 160 metre derine indiğinde, sadece nemli toprağı patlattı. Su bile bulamadılar, sıvı çamur bile. Böyle bir durumda uzmanlar kuru delmeden bahseder. Suyun garantisi yok, Freyer bunun önceden farkındaydı. Bir çiftçi önerilen bir yerde sondaj yaptırırsa, mali riski üstlenir. Onun için bu, yüksek maliyetler anlamına geliyordu. Ve hala su yok. »Sondaj makinesinin daha derine kazdığı her metrede, 100 avrodan fazla eşdeğeri gitti” diyor Freyer. “Bu her zaman büyük bir kumardır.”
Bir sonraki denemede, çiftçi kendi yerel bilgisine güvendi. Kuru bir nehir yatağının kenarında şist kayasında çatlaklar keşfetmişti. Su için iyi bir işaret. Derin delik delici, makinesiyle tekrar hareket etti ve Freyer, onunla birlikte tam noktayı başarıyla belirledi. Sonunda çiftçi üçüncü bir girişimde bulunmak istedi. Tanıdıkları, Piet Hauword’ü tutmasını tavsiye etti. 1970’lerden beri Namibya’daki çiftliklerde çubukla dolaşıyor. Başarı oranı? Yüzde 100, diyor Hauword hiç şüphesiz. Şuna inanıyor: »Namibya’da çok fazla yer altı suyumuz var. Sadece onu bulmalıyız.«
Soğuk bir Temmuz sabahı Hauword, Windhoek’te bir kafede oturuyor. Önünde, Freyer’in çiftliğinin havadan bir görüntüsü var. 72 yaşındaki adam elinde küçük bir sopa tutuyor. Hauword, “Hediyeye sahip olmalısın” diyor. Ardından çatallı dalın masadaki akıllı telefonlara nasıl tepki verdiğini gösteriyor. Elinde tahta, ikinci bir el gibi birkaç kez dönerken, Hauword parmağını bile kıpırdatmıyor gibi görünüyor. “Bir çubukla yaptığım şey, jeologların aletleriyle yaptıklarının aynısı: Manyetik alanları gösteriyoruz” diye açıklıyor.
Su bulmak bir kumardır
Çubuğun hangi malzemeden yapıldığı önemli değil. Genellikle dal çatalı kullanır, ancak bazen bir tel de kullanır. Dönüş sayısı, ona çubuğun neye tepki verdiğini gösterdiğini söylüyor – örneğin minerallere veya suya. Tuzlu ve tatlı su arasındaki farkı bile hissedebilir. Tüm bunların tam olarak nasıl çalıştığını Hauword’ün kelimelere dökmesi zor. Başarısı onun için yeterli bir kanıttır. Hauword ayrıca bir site ziyareti sırasında Freyer’in çiftliğinde aradığını çabucak buldu. Çiftlik evinden çok uzak olmayan bir yerde su arama çubuğu patladı. 110 metre derinlikte bir ilk rezervuar ve 25 metre aşağıda gerçek bir su damarı olduğunu tahmin etti.
Orta Çağ’ın sonlarında insanlar su damarlarını veya mineral kaynakları aramak için kehanet çubukları kullandılar . Arnold Bittner, “Dilemek, kurtulamayacağınız bir şeydir ve Namibya’da yaygındır,” diyor. Hidrojeolog aslen Hessen’den geliyor ve Göttingen’de okudu. Bittner yaklaşık 30 yıldır güneybatı Afrika’da yaşıyor ve dünyanın en kurak bölgelerinden bazılarında su arıyor. Uzun süre çiftçilere bu konuda yardım etti. Bu arada, esas olarak devlete ve endüstriye, örneğin madencilik şirketlerine veya bira fabrikalarına danışmanlık yapıyor. Hauword ve diğer “dilekçiler” tarafından kullanılan yönteme eleştirel bir bakış açısı getiriyor. “Dowsers, su damarlarını bulabileceklerini söylüyor. Ama bunlar damar değil, jeofizik yöntemlerle tespit edilebilen anakayadaki çatlaklardır.”
Bittner ve ekibi su ararken önce hidrojeolojik haritaları ve uydu görüntülerini inceler, ulusal yeraltı suyu veri tabanını tarar ve mümkün olduğunca fazla bilgi toplar. “Su arayan genellikle umursamıyor. Yalnızca su damarlarını tespit etme yeteneğine güveniyor” diyor Bittner. “Namibya’daki hidrojeologlar daha metodik.” Tarif ettiği şey, zaman alıcı ve maliyetli bir süreç: siparişten sondaja kadar aylar alabilir. Vuruş oranları “hidrojeolojik koşullara ve bölgeye bağlı olarak yüzde 20 ile 100 arasında”. Hauword gibi su arayanların bulgularını öncelikle yerel bilgilerine bağlıyor. »Birçok dilekçi yerel olarak yollarını biliyor ve suyun nerede olabileceğine dair bir his geliştirdi.
Freyer usta deliciye Hauword’ün tavsiye ettiği noktayı gösterdiğinde başını iki yana salladı. Burada su olmasının kesinlikle imkansız olduğunu söyledi. Freyer yine de bilmek istiyordu. 110 metredeki ilk su deposu gelmedi. Kazmaya devam ettiler. Freyer, 122 metreye kadar, matkabın yalnızca tozu püskürttüğünü hatırlıyor. “Biraz sıvı değil.” Bir an sonra çiftçi rahat bir nefes aldı ve matkap ustası şaşkınlığını gizleyemedi: derine inildikçe daha da sıvılaşan kaya çamuruyla karşılaştılar. 162 metrede nihayet makineyi kapattılar. Sonuç: Yeni kuyu bugüne kadar saatte yaklaşık 700 litre su sağlıyor. “Buluştan sonra, bu ikinci heyecan verici şey: Hızlı bir şekilde pompaladığınız sınırlı bir tedarik mi,
Dilek etkisinin arayışı içinde
Maden arama Güney Afrika’da hala popüler. Jeolog Eberhard Braune, sondaj deliklerinin yarısından fazlasının bir çubukla bulunduğunu tahmin ediyor. Ama aynı zamanda şunu da söylüyor: “Bir bilim adamı olarak, yöntemi asla destekleyemedim.” Braune gençliğini o zamanlar Alman Güney-Batı Afrikası olan bir çiftlikte geçirdi. Daha sonra komşu Güney Afrika’nın su otoritesinde çalıştı ve Western Cape Üniversitesi’nde profesör olarak ders verdi. Bilimsel yöntemlerle, ortalama yüzde 80 ila 90’lık bir başarı oranı umulmaktadır. Çubukla su aramak ise deneme yanılmadan başka bir şey değildir. “Kazanabilirsin” diyor Braune, “ama kaybedebilirsin de.”
Bugüne kadarki en karmaşık su arama çubuğu çalışması 1980’lerde Almanya’da gerçekleşti. Federal hükümet, yöntemin kontrol edilmesi için 400.000 Alman Markı sağladı. Umut: Eğer su arayanlar potansiyel olarak hastalığa neden olabilecek radyasyonu da tespit edebilirlerse, o zaman tüm nüfus bundan faydalanabilir. Münihli fizikçiler Hans-Dieter Betz ve Herbert König görevlendirildi. Kapsamlı test serilerinde, 500 su arama uzmanının becerilerini teste tabi tutuyorlar. Özellikle hassas 43 adayla, sonunda Münih yakınlarında ünlü “ahır deneyi”ni gerçekleştirdiler. Araştırmacılar, bir kulübenin zemin katına rastgele hareket ettirilebilen bir su borusu yerleştirmişlerdi. Su arayanlar birinci kattan “uyaran bölgesini” bulmalıdır. Betz ve König, ahırda toplam 843 çift kör test gerçekleştirdi. Sonuç: Test edilen kişilerin ortalama isabet olasılığı şans beklentisine yakındı.
Bununla birlikte, çalışma taraftarlar arasında coşkuya neden oldu. Çünkü az da olsa bazı denekler su borusunu o kadar sık yerleştirdi ki, Betz ve König yeteneklerinin “kesinliğe yakın bir olasılıkla” kanıtlanmış olduğunu düşündüler. Amerikalı bilim adamı James Thomas Enright, 1990’ların ortalarında coşkuyu söndürdü. Alman »Wünschelruten-Raporu« üzerine yaptığı incelemede , Münihli fizikçilerin yorumlarının »yalnızca hüsnükuruntu sonucu olarak kabul edilebileceği« sonucuna varıyor. Ne de olsa, denekler dikkatlice seçildi ve deneylerin atmosferi “hayırsever” idi.
Dilemeye devam edeceksin
Braune’nin açıkladığı gibi , görünüşte doğaüstü yeteneklere sahip insanlar da Namibya’da test edildi . 1974’te huzursuzluk Angola’yı sarstığında, tanınmış bir su arama uzmanı komşu ülkeye kaçtı. Daha sonra hizmetlerini Windhoek’teki su otoritesine teklif etti. Jeologlar onu Windhoek çevresindeki çeşitli test alanlarında su araması için gönderdiler. Braune, “Angolalı adam tamamen başarısız oldu, onun için neredeyse üzülebilirdiniz” diyor. Jeolog Bittner gibi, Braune da su arayanların altıncı hissine sahip olmadığına inanıyor – sadece bölge hakkında iyi bir bilgiye sahip. Braune, “Windhoek çevresindeki karmaşık ortamın, tüm sert kayalarıyla birlikte, kumlu Angola’daki su arayanların hiç yaşamadığı bir şey olduğu açıktı,” diyor.