Zincirleme iş sözleşmesi
Kavram yabancı gelse de, uygulamada sık rastlanılan bir durumu ifade etmektedir. En basit tanımıyla, belirli süreli iş sözleşmesinin belirsiz süreli iş sözleşmesine dönüşmesi anlamına gelmektedir. Zincirleme iş sözleşmesi nedir? Sonuçları nelerdir?
Belirli süreli iş sözleşmesi
Öncelikle belirli süreli iş sözleşmesinden bahsetmemiz gerekir. Belirli bir süre devam edecek işlerde ya da belli bir işin tamamlanmasına bağlı olan işlerde belirli süreli iş sözleşmesi düzenlenebilmektedir. Belirli iş sözleşmesinin işçi açısından en önemli sonuçlarından birisi ise, ihbar tazminatı alınamamasıdır. Belirli süreli iş sözleşmelerinde kıdem tazminatı alınması is mümkündür.
Belirli süreli iş sözleşmesinin ardı ardına yapılması
İş Kanunu bu hususu yasaklamıştır. Esaslı bir neden olmadıkça, belirli süreli iş sözleşmesinin arka arkaya yapılması mümkün değildir. Buradaki esaslı neden nedir? Her somut olayda tek tek irdelenmesi gereken esaslı neden, sözleşmenin gerçekten de ve objektif olarak yenilenmesini haklı kılan bir nedeni ifade eder. Ayrıca yasal zorunluluklar da esaslı nedendir. Örneğin özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerle belirli süreli sözleşme yapılması kanuni bir zorunluluktur. O halde, bu öğretmenlerle arka arkaya belirli süreli iş sözleşmesi yapılması pekala mümkündür.
Zincirleme iş sözleşmeleri
İşte tam bu noktada; esaslı bir neden yokken belirli süreli iş sözleşmesinin ardı ardına yinelenmesi zincirleme iş sözleşmesi olarak adlandırılmaktadır. Bunun sonucu ise, belirli süreli iş sözleşmelerinin en başından beri belirsiz süreli olarak kabul edilmesi olacaktır. Dolayısıyla mesela ihbar tazminatı hakkı artık taraflar için mevcut görülecektir.
Zincirleme iş sözleşmesi nasıl anlaşılır?
Bu sorunun kesin bir cevabı yoktur. Her bir sözleşmenin kendi içinde değerlendirilmesi gerekir. Ama sizin için kısaca şunu söyleyebilirim:
- Belirli süreli iş sözleşmesi düzenlenmişse
- Bu sözleşme süre bitiminde yine belirli süreli olarak yenilenmişse
- Sözleşmenin tekrar belirli süreli yapılması esaslı bir nedene ya da kanuni bir zorunluluğa dayanmıyorsa
Artık bu belirli süreli iş sözleşmesi, başından beri belirsiz süreli olarak kabul edilmelidir. Dava açarak hakkını arayacak olan işçi de, belirsiz süreli iş sözleşmesinin sunduğu haklarını işverenden talep etmelidir.
SONUÇ
İşçi ve işveren elbette belirli süreli iş sözleşmesi imzalayabilir; bundan doğal bir şey yoktur. Ancak bazı kanuni yükümlülüklerden kaçmak için belirli süreli iş sözleşmesi yapılması ya da tekrarlanması yasal değildir.
Esaslı bir neden yokken belirli süreli iş sözleşmesinin yenilenmesi durumunda; bu, zincirleme iş sözleşmesi olarak görülecek ve sözleşme en başından beri belirsiz süreli olarak kabul edilecektir.