Prof. Tuncer Baykara’nın Bodrum adıyla ilgili tezi kısaca şöyle de kurulabilir; “Antik hipodrum, podium tiyatro, mabet vb. kalıntılarından oluşan harabat yerlere Bodrum diyen Türkler, harabe halindeki eski Halikarnas kentine Aziz Petrus Kalesi inşa edilmeden önce de Bodrum diyordu”(Resim arkeolojik illustrasyondur)
Dolayısıyla, bu yaklaşımın diğer anlamı şudur; harabe Halikarnas kentine zaten Bodrum diyen Türkler, Aziz Petrus Kalesi’ne de Bodrumdemiştir. Yani, Yarımada, Bodrum adını Aziz Petrus Kalesi’nden değil; Aziz Petrus Kalesi, Bodrum adını Türklerden almıştır.
Yukardaki Evliya Çelebi satırlarının, Hoca’nın bu tezini doğruladığı belirtilmişti; ancak Seyyah’ın o satırları 17’nci yüzyılda kaleme aldığı da unutulmamalı. Tez, ister istemez akla şu soruyu getiriyor:
Harabe halindeki Halikarnas kentine ilk Türk’ün ne zaman ayak bastığı biliniyor mu?
Kaynaklar, Bizans İmparatoru Johannes Vatatzes’in(1222–1254), Hıristiyanlaştırılmış olmaları muhtemel 10.000 kadar Kuman Türkü’nü kadın ve çocuklarıyla birlikte göçebe hayat sürdükleri Trakya’dan kaldırıp, asker köylüler olarak (sipahi) kısmen Avrupa tarafına, kısmen de Anadolu’da Menderes vadisine ve Firikya hudutlarına yerleştirdiğini yazar.(Resim:Temsili gravür)
Aynı kaynaklarda Karya Bölgesi’nin 1261’den itibaren Türklerin istilasına uğradığı, Menteşe Beyliği’nin Karya’nın tamamı ile Likya’nın bir kısmını yani bugünkü Finike taraflarını Hamidoğulları’nın eline geçinceye kadar idarelerinde tuttuğu yazılıdır.
Ayrıca, denizcilikte ileri düzeyde olup Ege’de varlığını hissettiren Aydınoğulları’nın, antik Halikarnas kentini ve hikayesini duyduğunu da kabul etmek gerek. Belgeler, onların Menteşeoğulları ile bir olup Rodos’u istilaya kalkıştıklarını; ayrıca, deniz ticareti, iskele ve limanları kontrol ettiklerini; Kos, Kaliminos gibi Grek adalarıyla ilgilendiklerini yazmaktadır. Doğu’dan gelen Kayı Boyu Türklerinin, Bizans’ın bu bölgelere yerleştirdiği Kuman Türkleri ile kaynaşmış olması, bu yüzden bölgeyi çok iyi bilmeleri ve mükemmel donanmaları sayesinde etrafa sık sık akınlar yapmalarını sağlamıştı. (Resim: Aspat fotoğraf)
Menteşeoğulları’nın bölgeye geldiği tarihlerde Strobilos’un(Aspat) küçük ama işlek bir liman yerleşim birimi olduğuna daha önce değinilmişti. Çok eski bir Bizans kenti olan Strobilos, muhtemelen Türklerin Anadolu’nun en batısında ilk yerleştikleri ya da hakimiyet kurdukları liman şehriydi. (Resim:Aspat temsili gravür)
Menteşe Beyliği Devleti, kıyı yerleşimleri üzerindeki hükümranlıkları sadece deniz değil, kara yoluyla da sürdürmüştü. Dolayısıyla, Yarımada-Milas-Beçin-Mazon (Menteşe) yolu oldukça hareketliydi. Ancak tüm bu hareketliliğe rağmen terkedilmiş, unutulmuş, ören haldeki eski Halikarnas şehri, Türklerin ilgisini çekmemişti. Harabe Halikarnas, uzun yıllar içinden gelip geçilen bir yer olmuştu; ta ki 1400’lerin başında Zephyria adacığı kalıntılarının üstüne Kale inşa edilene kadar…
Eldeki veriler şunu gösteriyor; 1472 yılına kadar Strobilos (Aspat) ve civar küçük karyelerde hayat normal akmaya devam etmişti. Türk, Rum ve az sayıda Yahudilerden oluşan Yarımada ahalisi, Milas ve Beçin ile temas halindeydi. Yahudiler ise muhtemelen Endülüs’ten kaçıp gelebilen nüfustu.
Yukarda bahsedildiği gibi, Venedikli tarihçi Domenico Maligiero’nun belgelediğine göre, Osmanlılar zamanında(1472) Aspat, Kıbrıs ve Rodos Krallığına ait müttefik ordusu tarafından yağmalanmıştı. Öte yandan, Prof Adnan Diler başkanlığında yapılan arkeolojik kazılarda Bizanslılar döneminde Aspat’ın kıyı boyunca savunma amaçlı sur duvarlarıyla çevrili olduğu ortaya çıktı. Piri Reis’in tepedeki küçük kaleye Usput Kalesi dediği, Evliya Çelebi’nin Kale’yi 700 basamaklı tarif ettiği, değirmen ve hanelerden bahsettiği bilindiğine göre, kazılar bittiğinde Osmanlı dönemine ait yapı kalıntılarına da ulaşılacağı nerdeyse kesin gibidir. (Resim:Şövalye temsili illustrasyon)
Demek ki Kale inşa edildiği sırada Yarımada’da az ya da çok, yerleşik ya da değil Türk nüfus bulunmaktaydı ve bunlar, adını, tarihini bilmedikleri bu harabe Halikarnas şehrinin antik tiyatrosuna, stadyumuna bakarak bodurum diyordu. (Resim: by Choıseul-Gouffıer, Bodrum Mars Mabedi)
Çok ciddi bir araştırma Bodrum Yarımadası’nda 16’ncı yüzyılda, Karaova’da (Mumcular) bulunan yedi hanelik Hıristiyan nüfustan başka Gayrimüslim köy veya cemaatlerinin bulunmadığını yazar. Bunun sebebi yukarda bahsedilen 1472’deki istila, yağma olabilir. (Bodrum Yarımadası’nın Tarihi Coğrafyası-2017 Kitap s-16, Prof Ahmet Özgiray- Prof M.Akif Erdoğru)
Kale’ye Bodrum dendiğine dair bazı 16’ncı yüzyıl belgeleri:
Latince orijinal adı Castellum Sanctum Petrum olan Aziz Petrus Kalesi, 16’ncı yüzyıl sonrasının Osmanlı yazılı belgelerinde (Rodos Ruznamesi, Piri Reis Kitab-ı Bahriye’si, Matrakçı Nasuh Süleymannamesi ve Mühimme Defterleri vb.) Bodrum Kal’ası şeklinde yer almıştır. İşte örnekleri;
-1522’de Rodos Seferi’ne çıkan ordu günlüğünde (ruzname) adanın fethedildiği ve Sultan Süleyman’nın deve güreşi seyrettiği günlerin birinde İstanköy, Tahtalı ve Bodrum kalelerinden itaat-biat haberi geldiğini yazar:
“ …bugün hüdavendigar-ı gerdun iktidar birkaç muhar besirek enirek develeri birbiriyle güreşdirüb durup temaşa eyledi ve bugün güç olsa gerekidi geri te’hir olundu ve cezire-i istanköy ve kal’a-i tahtalu ve kal’a-i bodrum itaat et-etdükleri haberi geldi..”
-5 No’lu Mühimme Defteri’nde Menteşe Beyi’ne gönderilen bir ferman yer almaktadır. Bu ferman, Bodrum Kalesi Darendesi Ali’nin mektubuna istinaden verilen hükümdür: (Resim: Kale Darendesi – temsili illustrasyon)
Menteşe beyine (1565-66 Defter-i Mühimme)
Yazıldı. Mustafa danismende virildi. Dizdârın hısmı isim…
Mentese beyine hüküm ki:
Bodrum nâm kal‘a topçubasısı olan dârende Ali mektûb gönderüp topçu neferleri kendüye mürâca-at itmeyüp kal‘a-i mezbûre dizdârından icâzet alup her kande istelerse gidüp kal‘ada topçuluk hıdmeti hâlî kalup mîrî hıdmet vâkı‘ oldukta topçu neferi bulunmaz deyü i‘lâm itmegin buyurdum ki, Göresin arz eyledügi gibi ise topçu neferlerine tenbîh eyliyesin ki topçubası olanlara itâ‘at eyleyüp min-ba‘d topçılık hıdmetin hâlî ve mu‘attal komıyalar.
-1520-1537 yıllarını anlatan Matrakçı Nasuh Süleymannamesi de Bodrum Kalesi’nden bahsediyor. Haber-i meftûh-şüden-i Kal‘a-ı Tahtalu ve Lendos ve Şeytân Hisâr[ı] ve İstânköy ve Bodrûm ma‘-tevâbi‘ vü levâhık Andan sonra anede-i abede-i iblîs-i pür-teblîse makarr olan Tahtalu ve Lendos ve Şeytân Hisârı nâmla iştihârları varidi…ve Menteşe civârında Akdeniz kenârında bir hisârları dahi varidi ol hısn-ı hasînün diyâr-ı Rûm’da Bodrûm âdile iştihârı varidi ol kal‘a-ı meşhûre dahi Rodos’un tevâbi‘inden idi şi‘âr-ı itâ‘ati izhâr idüp sûret-i ihtiyârda ıztırârla hisârı virdiler. Tav‘an ve rev‘an feth olan kal‘alarun her birine bir mu‘temed dizdâr ve kifâyet mikdârı hisâr erleri ta‘yîn olunup içleri âlât-ı darb u harble doldı.
-Piri Reis Kitab-ı Bahriye’si; Sıravolos, İstanköy(Kos), Gereme (Gökova) Körfezi’ni haritalarla anlatırken Bodrum’dan sık sık bahsetmektedir. (Resim:Kale temsili gravür)
“İstanköy Adası, Bodrum Limanı (sayfa 209) …Narince Hisarı’nı daha evvel anlattık. Bu hisardan Bodrum Kalesi onsekiz mildir…Bodrum Kalesi’ne yakın olan Sığır Adası boğazından gemiler geçemez. Dikkat etmek lazımdır. Vesselam.”
“Gereme Körfezi, (sayfa 212)…Bodrum, bir küçük kaledir. Önünde güzel geniş bir liman vardır. Tabii bir koydur. Koy ağzına kıble tarafından rüzgar girmemesi için kafir zamanında taş koymuşlardır. Limana bu taşların ortasından girilir. Çünkü ağız bırakılmıştır..” http://www.kitapso.com/piri-reis-kitab-i-bahriyye-1-2/
Yukardaki 16’ncı yüzyıl belgeleri Kale’ye Bodrum dendiğinin resmi kanıtıdır; ama harabat halindeki antik Halikarnas kentine yazılı belgelerdeBodrum dendiğine dair herhangi resmi bir belge bulunmamaktadır. Örneğin bu belgelerden biri Sıravolos(Isravolos) Kadısı’na 1528 tarihinde 15 akça, 1530’da ise 10 akça yevmiye verildiğini yazar.
Prof Tuncer Baykara’nın tezinin en zayıf yanı, Piri Reis belgeleri başta 16’ncı yüzyıl kayıtlarında Kale’nin adı Bodrum yazıldığı halde,Yarımada’nın neden Sıravolos(Isravalos) olarak yazıldığıdır. Zira, deprem felaketleri kıyı kenti Myndos’u (Gümüşlük) da harabeye çevirmişti, Yarımada’nın nerdeyse tamamı kalıntıyla doluydu ve 16’ncı yüzyılda Kale içinde az çok nüfus vardı, civardaki karye-köyler de boş sayılmazdı. Yarımdada’da sadece Osmanlı idari hakimiyeti değil Türk-Müslüman hayat tarzı da çoktan başlamıştı. İmarata rağmen harabistan vaziyet yok olmamıştı. Tam da bu yüzden Tuncer Hoca’nın tezine göre ahali yaşadığı yerin adını Bodurum koymuştu; ancak her nedense, Yarımada, idari yerleşim birimi olarak kayıtlara bir türlü Bodrum olarak geçmemişti!
Öte yandan, Hoca’nın, Kale’nin yapıldığı yıl olarak verdiği 1415 yılı, inşaatın bittiği tarih değilse eğer, bu durum günümüz kaynakları ile tam örtüşmemektedir. Malta dahil batı kaynaklarında 1402-1409 yılları inşaat başlangıcı olarak kabul görmektedir. Yukarda kaynağı aktarılan 1420 yılı ise Kale’nin 3 kulesinin bittiği tarih olsa gerektir. Bu tarihlerin, Kale yapımı için kiminle görüşme yapıldığı ve iznin kimden alındığı açısından önemi bulunmaktadır.
(Resim:temsili illustrasyon)
Devam edecek…. Mehmet Çilsal
BODRUM’A GELECEK TURİST SAYISINDA YÜKSELİŞ DEVAM EDİYOR…
AK PARTİ MUĞLA BÜYÜKŞEHİR ADAYI ÖNÜMÜZDEKİ PAZAR AÇIKLANIYOR…
Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti Grup Toplantısı’nda konuştu. Erdoğan, “Aydın Büyükşehir Belediye başkan adayımızı Mustafa Savaş olarak belirledik. Muğla adayımızı da önümüzdeki pazar günü kamuoyuna açıklayacağız” dedi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AK Parti Grup Toplantısı’nda konuştu. Erdoğan, Muğla adayını 20 Ocak Pazar günü açıklayacağını söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasından satır başları şöyle:
“Büyükşehir ve il adaylarımızdan açıklamadığımız 6 yer kalmıştı. Bunlardan 4’ünde Cumhur İttifakı adaylarını destekliyoruz. Aydın Büyükşehir Belediye başkan adayımızı Mustafa Savaş olarak belirledik. Muğla adayımızı da önümüzdeki pazar günü kamuoyuna açıklayacağız.”
31 OCAK’TA RESMİ BAŞLANGICINI BAŞLATACAĞIZ
31 Ocak’ta artık seçim kampanyamızın resmi başlangıcını da büyük aday tanıtımı ve manifesto toplantımızla başlatacağız.
Parti içinde süren yarış bir demokrasi yarışıdır. Tüm arkadaşlarımızın teşkilatımızın etrafında kenetlenmesini istiyorum.
LAYIK OLANI KENARA KOYMADIK
Hizmet yarışında bayrağın kime, ne zaman devdi edileceği nasip işidir. Biz layık olanı kenara koymadık, koymayız da. Görev herkese düşebilir.
Biz Cumhur İttifakı’nı 15 Temmuz’da önce milletin gönlünde kurduk, sonrada seçimlere taşıdık.
MEHMET TOSUN’DAN ORTAK ADAY AÇIKLAMASI GELDİ…
Habertürk Gazetesi köşe yazarı Muharrem Sarıkaya’nın dün yayıyınlanan ve “CHP-İYİ Parti’den Bodrum’a “özel model” başlığıyla yazdığı yazıda İYİ Parti Bodrum Belediye Başkan Adayı Mehmet Tosun’un CHP çatısı altında ortak aday olarak gösterileceği iddiasının, daha sonra çeşitli ulusal basın kuruluşları ve televizyon programlarında dile getirilmesi ilçede büyük yankı buldu.
Konuyla ilgili bir açıklama yapan İYİ Parti Bodrum Belediye Başkan Adayı Mehmet Tosun, geçtiğimiz perşembe gününden beri İYİ Parti’nin Mahalli İdareler Başkanlığı tarafından 2019 yerel seçimleri “İYİ Belediyecilik Vizyonu” çalışmalarını sonlandırmak üzere Ankara’da olduğunu belirterek şunları söyledi;
“Malumunuz hâlihazırda İYİ Parti’nin Bodrum Belediye Başkan adayıyım. Hepimizin bildiği gibi İYİ Parti ve Cumhuriyet Halk Partisi arasında bir süredir devam eden ittifak görüşmelerinde Bodrum özellikle üzerinde çok tartışılan bir yer oldu. Bunun iki parti açısından da haklı sebepleri var. CHP’nin Genel Seçimlerde 1. parti olduğu bir ilçede belediye başkanlığından vazgeçmek istememesi anlayışla karşılanabilir. Öte yandan Sayın Genel Başkanımız Meral Akşener Hanımefendinin şahsımla ilgili teveccüh ve güveni ile yapılan neredeyse tüm anketlerde adımızın ön plana çıkması, iki parti genel başkan yardımcılarını farklı formüller üzerinde çalışmaya itmiş olabilir. Şahsen benim dünden beri basında yer alan haberler ile ilgili net bir bilgim yok. Çalışmaların sona geldiğini duyuyoruz ancak şuan itibariyle şahsıma deklare edilmiş bir sonuç yok. Açık söyleyeyim, bizim derdimiz tasamız Bodrum’un belediyecilik ile ilgili kangren haline gelmiş sorunlarını çözecek imkanı yakalamaktır. Yoksa şahsımızla ilgili bir kariyer mücadelesinde değiliz. Birkaç güne sürecin netleşeceğini tahmin ediyorum. Her şey Güzel olacak” dedi.
Mehmet Tosun bu hafta içerisinde Ankara’daki çalışmalarını tamamlayarak Bodrum’a dönecek.
FIRTINA BODRUM’U HIRPALADI…
BODRUM’A GELECEK TURİST SAYISINDA YÜKSELİŞ DEVAM EDİYOR…
AK PARTİ MUĞLA BÜYÜKŞEHİR ADAYI ÖNÜMÜZDEKİ PAZAR AÇIKLANIYOR…
BODRUM’DA İPİ KOCADON GÖĞÜSLEDİ…
BODRUM’UN SEVİLEN DOKTORU ERGÜN SAÇAR YOĞUN BAKIMDA…
CHP’DE BODRUM DÜĞÜMÜ…
FIRTINA BODRUM’U HIRPALADI…
BODRUM’A GELECEK TURİST SAYISINDA YÜKSELİŞ DEVAM EDİYOR…
AK PARTİ MUĞLA BÜYÜKŞEHİR ADAYI ÖNÜMÜZDEKİ PAZAR AÇIKLANIYOR…
BODRUM’DA İPİ KOCADON GÖĞÜSLEDİ…
BODRUM’UN SEVİLEN DOKTORU ERGÜN SAÇAR YOĞUN BAKIMDA…
CHP’DE BODRUM DÜĞÜMÜ…
Son Haberler
-
BODRUM HABERLERİ5 gün önce
BODRUM’DA İPİ KOCADON GÖĞÜSLEDİ…
-
BODRUM HABERLERİ2 gün önce
BODRUM’UN SEVİLEN DOKTORU ERGÜN SAÇAR YOĞUN BAKIMDA…
-
BODRUM HABERLERİ4 hafta önce
CHP’DE BODRUM DÜĞÜMÜ…
-
BODRUM HABERLERİ7 gün önce
AK PARTİ MEHMET KOCADON’A MUĞLA’YI TEKLİF ETTİ…
-
BODRUM HABERLERİ4 hafta önce
CHP GENEL MERKEZİNDE MEHMET TOSUN KORKUSU…
-
BODRUM HABERLERİ2 ay önce
YAVUZ: KENTİ NASIL YÖNETEMEDİKLERİNİ ANLATARAK ADAY OLUYORLAR…
-
BODRUM HABERLERİ2 hafta önce
AK PARTİ’NİN BODRUM BELEDİYE BAŞKAN ADAYI TAHİR ATEŞ…
-
BODRUM HABERLERİ1 hafta önce
BURASI ULUDAĞ DEĞİL BODRUM!