Hollanda’nın futbol anlayışı modern futbola yaklaşımdaki en önemli devrim olabilir! Aşağıda bu devrimin kahramanlarını ve aralarındaki bağlantıları ansiklopedik bir yaklaşımla aktaracağız. Hollanda stili futbola teknik açıdan “total futbol”, estetik açıdan ise “güzel futbol” gibi isimler takılmış bulunuyor. Ama ilk Hollanda’da oynanan ve sonra dünyaya yayılan bu keyif verici futbol tarzı, ilginçtir ki, aslında bir İngiliz teknik adamın Hollanda’ya gelmesiyle ortaya çıkmış. 1881 yılında İngiltere’de Manchester’de doğmuş olan ve 1962 yılında sonradan yerleştiği Hollanda’da, Amsterdam’da ölen John “Jack” Reynolds, 1902-1911 arasında sıradan, hatta başarısız bir futbolcu olarak İngiliz liglerinde oynamış, sonra 1912-1914 arasında İsviçre’de St.Gallen takımında teknik adam olarak görev yaptıktan sonra, Alman Milli Takımı’nın teknik adamı olarak görev almış, fakat Birinci Dünya Savaşı çıkınca da, Almanya’yı bırakıp Hollanda’ya yerleşmiş. 1915-1925 arası Ajax, sonra 1919 yılında Hollanda Milli Takımı ve sonra gene 1928-1940 ve 1945 – 1947 arasında Ajax Amsterdam’ı çalıştırmış. 1940-1945 arasında ise futbolla pek uğraşamamış çünkü Hollanda’yı işgal eden Naziler tarafından Musevi olduğu için Silezya’ya sürülerek esir kampında uzun zaman geçirmiş. Ama sonuçta bugün “total futbol” adıyla tanınan sistemi o icat etmiş ve Ajax’ın total ve güzel futbol oynanabilmesi için vazgeçilmez görülen “altyapı sistemini” de o kurmuş.
Beş kez milli takımda yer aldı
Jack Reynolds’un en başarılı öğrencisi ve onun tarzını geliştiren ve yayan kişi ise, 1928 Amsterdam doğumlu ama 2005 yılında vefat eden, Ajax altyapısından Rinus Michels. Michels 1946-1958 arasında Ajax’ta oynamış, 1950-1954 arasında da beş defa Hollanda Milli Takımı’nda yer almış olan bir futbolcu idi. Michels daha sonra 1960 -1992 arasındaki uzun teknik adamlık kariyerinde 1965 yılında Ajax ile başlayarak, Barcelona, Köln, Leverkusen, Los Angeles Aztecs ve defalarca da Hollanda Mili Takımı’nı çalıştırmış ve çok büyük başarılar elde etmiştir ve birçok teknik adamı etkilemiş veya yetiştirmiştir. “General” lakabı ile anılan Michels Barselona’ya giderken öğrencileri Johan Cruijff ve Johan Neeskens‘i de götürmüş, ve böylece Hollanda futbolu hem teknik teori, hem de uygulama yoluyla İspanya’yı fethetmişti.
Michels’in Barcelona’ya taşıdığı en iyi “total futbol” elçisi ve uygulamacısı öğrencisi Johan Cruijff oldu. 1947 doğumlu Cruijff da Ajax altyapısından yetişmişti. 1964-1973 arasında Ajax’ta oynayan Cruijff 1973- 1978 arasında Barcelona’da futbolcu olarak yer aldı. 1986-1988 yılları arasında Ajax teknik direktörü olan Cruijff, 1988-1996 arasında da Barcelona teknik direktörü olarak hem İspanya’da, hem de Avrupa futbolunda nerede ise tüm kupaları kazandı, ama daha önemlisi “total futbol” anlayışını Barcelona’nın esas futbolu anlayışı haline getirdi.
Reynolds, Michels ve Cruijff sonrası hem Hollandalı futbolcular hem de Hollandalı teknik adamlar tüm dünyayı sardı. Teknik adamlar arasında bugün iyi bildiğimiz Luois Van Gaal (1951 doğumlu) milli takımımızı ve Fenerbahçe’yi çalıştırmış Guus Hiddink ( 1946 doğumlu), eski Belçika milli takımı ve AZ Alkmaar teknik adamı Dirck Nicolaas “Dick” Advocaat ( 1947 doğumlu ve “Küçük General” lakaplı, Rinus Michels’in 1984 yılında Hollanda Milli Takımın’daki yardımcısı), 1962 doğumlu ve Ajax , Milan, Real Zaragoza ve Hollanda Milli Takımı’nın 73 defa milli savunmada ve orta alanda müthiş oyuncusu, Barcelona ve Hollanda milli takımlarının başarılı teknik direktörü Galatasaray’da da çalışmış Franklin Edmundo Rijkard (Neeskens yardımcısı) ve Hollandalı olmamasına, 1949 doğumlu bir Fransız olmasına rağmen Ajax altyapı felsefesini ve Hollanda futbol anlayışını benimsemiş, 1996 yılından beri Arsenal teknik direktörü olan elektrik mühendisi, ekonomi masterlı, sıradan bir futbolcu ama başarılı bir teknik adam olan Arsene Wenger ve tabii 1971 doğumlu şimdi Bayern teknik adamı Guardiola ve tabii futbolcu olarak sıfır olan, ama İngiliz Robson ve Van Gaal’den çok etkilenmiş, 1963 doğumlu Portekizli Jose Mourinho, Hollanda’nın futbol ekolüne yaslanan teknik adamlardan bazıları.