Soner Yalçın yazdı: Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal gece yarısı görevden alınınca, insan beyni şaşırtıcıdır; benim aklıma Defterdar Sarı Mehmet Paşa geldi…
TL faiz ne olacak?
Döviz nerelere yükselecek?
Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal gece yarısı görevden alınınca hafta sonu sohbetlerin konusu bu sorular oldu…
İnsan beyni şaşırtıcıdır; benim aklıma Defterdar Sarı Mehmet Paşa geldi…
Yıl, 1966.
TBMM Cumhuriyet Senatosu'nda İçişleri Bakanlığı bütçesi görüşülürken kürsüye CHP Zonguldak Senatörü Ali Akif Eyidoğan geldi.
Konuşmasını yaparken İçişleri Bakanı Faruk Sükan'a dönerek, “Lütfen Sarı Mehmet Paşa'nın Ne-sâyıhü'l-vüzerâ ve'l-ümerâ eserini okuyunuz” dedi…
O dönem Bakan Sükan çok gündemdeydi; tarihte ilk kez polisi TBMM'ye gizlice sokup milletvekillerinin odasında arama yaptırmıştı! Sadece bu değildi…
Fener Postanesi'nden gönderilen ihbar mektubu üzerine, yazar Orhan Kemal'in veya 15 yaşındaki bir ortaokul öğrencisinin, “Atatürk'ü başka bir dünya lideriyle karşılaştırınız” konulu ödevinde, Atatürk'ü Lenin ile karşılaştırınca tutuklanması gibi “zehir hafiyelik” örnekleri sergiliyordu!
CHP'li Senatör Eyidoğan meclisin saygın isimlerinden biriydi; valilikler, milletvekillik, bakanlık, başbakan yardımcılığı yapmıştı.
Babası Osmanlı devrinde Harbiye Nezareti Müsteşarı ve Erkan-ı Harp Miralayı Behzat Bey idi. Belki babasından biliyordu; Defterdar Sarı Mehmet Paşa'nın eserini…
İDAM EDİLDİ
Kitabın günümüz Türkçesine çevirme öyküsü şuydu:
CHP'li Eyidoğan Kars milletvekilliği döneminde kitabı, Ardahan Kaymakamı –efsane Milli Eğitim Bakanı Mustafa Necati'nin yeğeni- Hüseyin Ragıp Uğural'ın makam masasında gördü. Eser İngilizce idi. Robert Koleji müdürü Walter Livingston Wright, Türkiye'den ayrılıp Princeton Üniversitesi'nde öğretim üyeliği yaparken, kitabı 1935 yılında İngilizce yayınladı. “Ottoman Statecraft” adını verdiği çeviri kitabını Ardahan Kaymakamı Uğural'a gönderdi.
Eyidoğan kitabın Osmanlıca metniyle birlikte günümüz Türkçesine çevrilmesi istedi. Kaymakam Hüseyin Ragıp Uğural çabalasa da eseri tamamlayamadı.
İşte… Meclis'te CHP'li Eyidoğan'ın tavsiyesi üzerine İçişleri Bakanı Faruk Sükan kitabı merak etti. Kitabı istedi…
Paris, Berlin, Budapeşte, Leningrad kütüphanelerinde bulunan eser zar zor bulundu; Süleymaniye Kütüphanesi'ne devredilen Esat Efendi Kitaplığı'nda 1830 numarayla kayıtlıydı.
Kitabı günümüz Türkçesine çevirmesi için -o dönem kızakta olan- İçişleri Bakanlığı Tetkik Kurulu'nda görev yapan Hüseyin Ragıp Uğural tekrar görevlendirildi.
Yani…
Dilimize “Devlet Adamlarına Öğütler” diye çevrilen kitap, 300 yıldır pek kimsenin ilgisini çekmedi. Ki, Defterdar Sarı Mehmet Paşa da başı vurularak idam edildi!
HİÇ UMURSAMIYORLAR
Defterdar, Osmanlı Devleti'nde maliye nazırına verilen isimdi. Defterdar aynı zamanda devletin yüksek karar organı Divan-ı Hümayun üyesiydi…
İstanbullu bir bakkalın oğluydu Sarı Mehmet Paşa.
Tahminen 14-15 yaşında 1671'de defterdarlığın en önemli şubesi Ruzname-i Evvel dairesinde çalışmaya başladı. 1702'de defterdarlığa yükseldi…
Gerileme dönemindeki her devlet görevlisi gibi makamından alındı, tekrar iade edildi. Vs. Hapis de yattı. Sonuçta, “Padişaha kötü söz ettiği” iddiasıyla 1717'de idam edildi. Kellesi İstanbul'a getirildi, bedeni Kavala Ulu Camii avlusuna defnedildi…
Osmanlı'nın yüksek mevkilerinde bulunanlara rehber olması için yazdığı Ne-sâyıhü'l-vüzerâ ve'l-ümerâ eserini, 1714-1717 döneminde kaleme aldığı tahmin ediliyor…
Özellikle Osmanlı mali yönetiminin ayrıntılarına vakıf halk adamı Sarı Mehmet Paşa'nın öğütlerini buraya aktarsam dinleyen olacak mı sizce?
Ne öğütler vermedi ki:
-“Defterdarın sık değiştirilmesinin zarar ve tehlikelerini” yazdı.
-“Madeni paraların satın alma değeri hakkındaki durumu” yazdı.
-“Hazine hümayunu soyanların hile ve hud'alarını” yazdı.
-“Masrafların azaltılmasında padişah ve sadrazamın yardımını” yazdı.
-“Hükümet memuriyetlerinde ulema çocuklarını fazlalığını” yazdı.
-“Padişahın sevgisini kazanmak için rakipler arasında nasıl husumet çıkarıldığını” yazdı.
-“Ulemanın tayin oyunlarını” yazdı.
-“Memuriyetten azil korkusunun nelere yol açtığını” yazdı.
-“Şahsi servetini arayan bir sadrazamın zararlarını” yazdı.
-“Zulümden sakınma ve mazlumu savunmayı” yazdı.
-“Rüşvete çareyi” yazdı.
-“Adil bir hükümetin esaslarını” yazdı.
-“Reform ihtiyacını” yazdı.
-“Evvelki reform teşebbüslerinin boşa gitmesini” yazdı.
-“Danışma ve doğru bilgi almanın lüzumunu” yazdı.
-“Alçak gönüllüğü” yazdı.
-“Aç gözlülük ve kıskançlığı” yazdı.
-“Riyakârlığı” yazdı.
300 yıl önce yazdı Defterdar Sarı Mehmet Paşa bunları…
300 yıl sonra benzerini yazmak inanın gücüme/ ağrıma gidiyor.
Odatv.com
Tags
Bakın kim çıktı...
HES kodu, 182, e- Nabız bunlara gerek yok...