Sezaryen doğum, batın alt kısmına ve rahime yapılan cerrahi kesilerle bir bebeği doğurtmak anlamında kullanılan bir terimdir.
Gebelikte bazı durumlarda sezaryen için planlama doğum başlamadan önce yapılabilir . Bununla birlikte sezaryene ihtiyaç olup olmayacağı genellikle sancılar başladıktan sonra belli olur. Bu sebeple ilk sezaryene duyulan ihtiyaç, doğum eylemi başlayana kadar genellikle öngörülemez.
Neden Sezaryen Doğum Yapılır?
- Doğum normal ilerlemiyorsa;
İlerlemeyen doğum (doğum distosisi), sezaryenin en yaygın nedenlerden biridir. Doğum eyleminin ilerlemesiyle ilgili problemler arasında uzamış birinci aşama (rahim ağzının düzenli ve yeterli açılmaması) veya uzamış ikinci aşama (rahim ağzı açılmasına rağmen bebeğin inişinin yeterli olmaması) yer alır.
- Bebeğin sıkıntıya girmişse;
Bebeğin kalp atışlarında güven aralığının dışına çıkan değişimler sezaryeni en güvenli seçenek haline getirebilir.
- Bebeğin anormal bir pozisyonda gelmeye çalışması;
Normalde doğum kanalına önce baş girmeliyken doğum kanalına önce ayakları veya kalçası giren (makat) veya kolu veya omuzu önce gelen (yan geliş) bebekleri doğurtmanın en güvenli yolu sezaryen doğumdur.
- Birden fazla bebek taşıyorsanız;
İkiz, üçüz veya daha fazlasını taşıyan kadınlar için sezaryen gerekebilir. Bu, özellikle doğum çok erken haftalarda başlarsa veya bebekler baş aşağı konumda değilse daha da gereklidir.
- Bebeğin eşi ile ilgili bir sorun varsa;
Plasenta (bebeğin eşi) ile ilgili bir sorun varsa, plasenta rahim ağzını kapatıyorsa (plasenta previa) veya plasenta yerinden ayrılırsa doğum için sezaryen önerilir.
- Göbek kordonunu vajinal kanala sarkması varsa;
Bebeğin önünde rahim ağzından bir göbek kordonu halkası kanala girerse, sezaryen önerilebilir.
- Kronik hastalıkları olan kadınlarda;
Kalp veya beyin rahatsızlığı gibi belirli sağlık sorunları olan kadınlar için sezaryen önerilebilir.
- Doğum yolunu kapatan bir durum varsa;
Doğum kanalını tıkayan büyük bir miyom, pelvik kırık veya bebeğin başının çok büyük olmasına neden olabilecek bir durum varsa (şiddetli hidrosefali) sezaryen çok daha güvenli olacaktır .
- Rahiminiz daha önce kesildi yani daha önce sezaryen veya başka bir ameliyat geçirdiyseniz;
Sezaryen doğum sonrasında vajinal doğum yapmak genellikle mümkün olsa da, genelde önerilen tekrar sezaryen olmanızdır. Çünkü eyleme girdiğinizde sancılarla beraber eski dikiş yerinizde yırtık ve kanama oluşabilir
Bazı kadınlar ilk bebekleri için direkt sezaryen isterler. Doğumdan veya vajinal doğumun olası komplikasyonlarından kaçınmak isteyebilirler. Ya da doğum zamanını planlamak isteyebilirler fakat bu 3 den fazla çocuk sahibi olmayı planlayan kadınlar için iyi bir seçenek olmayabilir.
Sezaryen Doğumda Bulunan Riskler
Bebekler İçin Riskler Şunları İçerir
- Solunum Problemleri
Planlanmış sezaryen ile doğan bebeklerin, doğumdan sonraki birkaç gün çok hızlı nefes almalarına neden olan bir solunum şekli geliştirme olasılığı daha yüksektir. Durum çoğu zaman geçicidir.
- Cerrahi Yaralanma
Çok nadir de olsa, ameliyat esnasında bebeğin cildinde kazara küçük sıyrıklar oluşabilir.
Sezaryen Doğumda Anneler İçin Riskler Şunları İçerir:
- Enfeksiyon
İdrar yolunda veya insizyon bölgesinde rahimde enfeksiyon gelişme riski olabilir.
- Kan Kaybı
Sezaryen, doğum sırasında ve sonrasında ağır kanamaya neden olabilir.
- Anestezi Komplikasyonları
Her türlü anesteziye reaksiyon mümkündür.
- Kan Pıhtıları
Sezaryen, özellikle bacaklarda veya karında derin bir damar içinde kan pıhtılaşması riskini artırabilir. Bir kan pıhtısı akciğerlere gider ve kan akışını engellerse hasar yaşamı tehdit edici olabilir.
- Cerrahi Yaralanma
Oldukça nadir de olsa, sezaryen esnasında bağırsak veya mesanede cerrahi yaralanmalar meydana gelebilir.
- Gelecekteki Gebeliklerde Artan Riskler
Sezaryen olması sonraki bir hamilelikte ve diğer ameliyatlarda komplikasyon riskini artırır. Ne kadar çok sezaryen olursa, plasenta previa ve plasentanın rahim duvarına yapıştığı bir bir hastalık olan plasenta previa riski o kadar yüksek olur.
Sezaryen, daha sonraki bir gebelikte vajinal doğum girişiminde bulunan kadınlarda uterusun skar hattı boyunca yırtılma (uterus rüptürü) riskini de artırır.
Sezaryene Nasıl Hazırlanırsınız?
Planlı bir sezaryen için, anestezi komplikasyonları riskini artırabilecek tıbbi durumlar açısından öncesinde bir anestezi uzmanı sizi değerlendirir.
Kan testleri önerebilir. Bu testler kan grubu ve kırmızı kan hücrelerinin (hemoglobin) ana bileşeninin seviyesi hakkında bilgi sağlar. Sezaryen sırasında kan transfüzyonuna ihtiyacınız olma riski konusunda test sonuçları yardımcı olur.
Planlı bir vajinal doğum için bile beklenmedik durumlara hazırlanmak önemlidir. Doğum tarihinizden çok önce kadın doğum uzmanınızla sezaryen olasılığı hakkında konuşabilirsiniz.
Daha fazla çocuk sahibi olmayı planlamıyorsanız, doktorunuzla uzun etkili geri dönüşümlü doğum kontrol yöntemleri veya kalıcı doğum kontrol yöntemleri hakkında konuşabilirsiniz. Sezaryen sırasında kalıcı bir doğum kontrol yöntemi olan tüp ligasyonu uygulanabilir.
Sezaryende Ne Bekleyebilirsiniz?
- Ameliyat öncesi
Sezaryen sırasında kullanılan rahim kesileri çeşitli şekillerde yapılabilir. Ancak çoğu insizyon şu adımları içerir:
Doktorunuz, sezaryeninizden önceki gece ve sabah evde antiseptik bir sabunla duş almanızı isteyebilir. Sezaryeninizden önceki 24 saat içinde kasık kıllarınızı tıraş etmeyin bu cerrahi alan enfeksiyonu riskini artırabilir.
Kasık bölgesindeki tüylerin alınması gerekiyorsa, cerrahi personel tarafından ameliyattan hemen önce kesilecektir.
Hastanede, Karnınız temizlenecek. İdrar kesenizin operasyon sahasını görüntü kalitesinin düşürmesin engellemek amacıyla muhtemelen mesanenize ince bir tüp (kateter) yerleştirilecektir.
Enfeksiyonu önlemek için antibiyotikler de dahil olmak üzere sıvı ve ilaçlar sağlamak için elinizdeki veya kolunuzdaki bir damara intravenöz bir yol yerleştirilecektir.
Sezaryen Doğum Esnasında Narkoz Nasıl Verilir ?
Anestezi, Çoğu sezaryen, vücudunuzun yalnızca alt kısmını uyuşturan bölgesel anestezi altında yapılır. Bu, işlem sırasında uyanık olmanızı sağlar. Yaygın seçenekler arasında bir spinal anestezi ve bir epidural anestezi bulunur.
Bazı sezaryenlerde genel anestezi gerektirebilir. Genel anestezi ile doğum sırasında uyanık olmazsınız.
Sezaryen Ameliyatı Nasıl Yapılır ?
Bir doktor bebeği doğurmak için karın katlarında ve rahimde cerrahi kesiler yapar.
- Karın insizyonu: Doktor karın duvarında bir kesi yapar. Genellikle kasık tüy çizgisinin yakınında yatay olarak yapılır. Bu aşamadan sonra karın alt tabakaları ve karın zarı kesilerek batına girilir.
- Rahim insizyonu: Batında içindeki bebekle birlikte oldukça büyümüş halde bulunan rahime kesi daha yapılır – genellikle rahmin alt kısmı boyunca yatay olarak (alt transvers kesi) kesi yapılır . Bebeğin rahim içindeki konumuna ve plasenta previa veya erken doğum gibi komplikasyonların olup olmadığına bağlı olarak başka rahim kesileri kullanılabilir.
- Doğum. Bebek kesilen alandan doğurtulur. Doktor bebeğin ağzını ve burnunu sıvılardan arındırır, ardından göbek kordonunu klempler ve keser. Plasenta daha sonra rahimden çıkarılır ve tüm kesiler kat kat dikişlerle kapatılır.
- İşlem toplam 15 dakika ile 1 saat arasında sürebilir . Ameliyatın ilk sezaryen olup olmaması ve kanama miktarı süreyi en çok etkileyen faktörlerdir.
- Bölgesel anesteziniz varsa, muhtemelen doğumdan kısa bir süre sonra bebeği kucağınıza alabilirsiniz.
Sezaryenden Sonra Neler Olabilir?
Hastanedeyken:
- Birkaç saat içinde anestezinin etkisi geçince ağrılar ortaya çıkabilir, ağrınızı azaltmak için size ağrı kesiciler verilecektir. İlk gün genelde enjeksiyon formunda kullanılan ağrı kesiciler 2. Günden sonra ağızdan verilmeye başlanacaktır.
- Bebeğinizle düzenli olarak yakın temasınız olacak ve emzirmeye başlayabileceksiniz
- Mümkün olan en kısa sürede yataktan kalkıp etrafta dolaşmaya teşvik edileceksiniz.bu genelde ameliyattan 4-6 saat sonrasına denk gelecektir
- Operasyondan 4-6 saat sonrasından itibaren aç veya susuz hissettiğiniz anda yiyip içebilirsiniz,bazı durumlarda doktorunuz gaz çıkışı olduktan sonrasına beslenme konusunda izin verebilir
- Sonda adı verilen ince, esnek bir tüp mesanenizde en az 12 saat kalacaktır. Bu şekilde idrar çıkışınız takip edilebilecektir
- Yaranız en az 24 saat pansumanla kapatılacaktır.
Sezaryen Doğum İle İlgili Kadın Doğum Uzmanımız Op. Dr. İrem Yengel’e Sıkça Sorulan Sorular
Sezaryen Doğum Sonrası İyileşme Ne Kadar Sürer ?
Sezaryen sonrası iyileşme genellikle vajinal doğum sonrası iyileşmeden birkaç gün daha uzun sürer.
Sezaryenden Sonra Hastanede Ne Kadar Süre Bekleriz ?
Sezaryen sonrası ortalama hastanede kalış süresi yaklaşık 1,5 veya 2 gün iken vajinal doğum için ortalama 1 gündür.
Ağrı Sızı Hissedecek Miyim ?
İlk birkaç gün karnınızda biraz rahatsızlık hissedebilirsiniz. Buna yardımcı olmak için size ağrı kesiciler verilecektir.
Daha Sonra Doktoruma Kontrole Gidecek Miyim ?
Doğum sonrası bakımın devam etmesini önermektedir. Doğumdan sonraki ilk bir hafta içinde doktorunuz sizi kontrole alacaktır. Doğumdan sonraki 1.ayda doğum sonrası değerlendirme için tekrar bir kontrol gerekecektir.
Sezaryen Doğum Sonrası Araba Kullanabilir Miyim ?
Eve gittiğinizde, ilk başta işleri kolaylaştırmanız gerekecek. 6. haftada doktorunuzla doğum sonrası kontrolünüzü yapılana kadar araba kullanmak gibi bazı aktivitelerden kaçınmanız gerekebilir.
Karnımdaki Yara İzi Ne Zaman Geçer ?
Karnınızdaki yara sonunda bir yara izi oluşturacaktır. Bu ilk başta belirgin olabilir, ancak zamanla azalacaktır. Bu yaranın tamamen iyileşmesi 6 ayı bulabilir.
Eve gidecek kadar iyi olduğunuzda, ilk birkaç gün eşiniz veya bir yakınınızın size destek olması önemlidir.
Sezaryen Doğumdan Sonra Birçok Annede Görebildiğimiz Etkiler,
- Ruh hali dalgalanmalar,
- İştah kaybı,
- Aşırı yorgunluk
- Keyif alamama gibi şikayetleriniz varsa,
- Doğum sonrası depresyonunuz olabilir.
Depresyonda olabileceğinizi düşünüyorsanız, özellikle belirtileriniz geçmiyorsa, bebeğinize bakmakta veya günlük işlerinizi tamamlamakta zorlanıyorsanız doktorunuz ile iletişime geçmelisiniz.
Doktorunuz zamanı gelmişse pap smear alacaktır. İyileştiğinizden emin olmak için karnınızın, vajinanızın, rahim ağzı ve rahminizin kontrolünü içerebilir
Sezaryen Doğum Sonrası Yara Bakımı Nasıl Olmalıdır ?
Ebeniz ayrıca yaranıza nasıl bakacağınız konusunda size tavsiyede bulunmalıdır.
Size genellikle şu tavsiyelerde bulunulur:
- Yarayı her gün nazikçe temizleyin ve kurulayın,
- Bol, rahat giysiler ve pamuklu iç çamaşırı giyin,
- Yara ağrıyorsa bir ağrı kesici alın,
- Enfeksiyon belirtilerine dikkat edin.
Bazı durumlarda üzerine su geçirmeyen bantlar yapıştırılarak duş almanıza izin verilir.
Erimeyen dikişler veya zımbalar genellikle 5 ila 7 gün sonra alınacaktır.
Sezaryen Doğum Sonrası Yara İzi
- Karnınızdaki yara sonunda bir yara izi oluşturacaktır.
- Bu genellikle bikini çizginizin hemen altında, yaklaşık 10 ila 20 cm uzunluğunda yatay bir iz olacaktır.
- Nadir durumlarda, göbek deliğinizin hemen altında dikey bir yara iziniz olabilir.
- Yara izi muhtemelen ilk başta kırmızı ve belirgin olacaktır, ancak zamanla solması gerekir ve genellikle kasık bölgesi tüyleriniz tarafından gizlenir.
- Daha koyu ciltte, yara dokusu solarak kahverengi veya beyaz bir iz bırakabilir.
Sezaryen Sonrası Ağrı Ve Kanama Kontrolü Nasıl Olur
- Çoğu kadın sezaryenden sonraki ilk birkaç gün biraz rahatsızlık ve ağrı hisseder ve bazı kadınlar için ağrı birkaç hafta sürebilir.
- ihtiyacınız olduğu sürece evde almanız için düzenli ağrı kesiciler verilmelidir .
- Doktorunuz, almanız için en uygun ağrı kesici konusunda size tavsiyede bulunabilecektir.
- Ayrıca biraz vajinal kanamanız olabilir.
- Enfeksiyonun vajinaya yayılma riskini azaltmak için tampon yerine hijyenik ped kullanın ve kanama fazlaysa doktorunuz ile iletişime geçin.
Sezaryen Sonrası Normal Hayata Dönüş
Kan pıhtılaşması riskini azaltmak için iyileşirken hareketli kalmaya çalışın ve günlük yürüyüşe çıkmak gibi hafif aktiviteler yapın. Kendinizi aşırı zorlamamaya dikkat edin.
Eve geldiğinizde bebeğinizi kucağınıza alıp taşıyabilmelisiniz.
Ancak bazı etkinlikleri hemen yapamayabilirsiniz, örneğin:
- Araba sürmek
- Ağır egzersiz yapmak
- Çok fazla ağırlık kaldırmak
- Cinsel ilişkiye girmek
Sezaryen sonrası ilk 45-60 gün boyunca bunlar önerilmez
Normal faaliyetlerinize ne zaman dönmenin güvenli olduğundan emin değilseniz doktorunuzdan tavsiye alabilirsiniz.
Ne Zaman Tıbbi Tavsiye Alınmalı
Sezaryenden sonra aşağıdaki belirtilerden herhangi birine sahipseniz hemen kadın doğum hekiminiz ile iletişime geçmelisiniz
- Şiddetli ağrı,
- İdrar kaçırma,
- İdrar yaparken şiddetli ağrı,
- Aşırı miktarda vajinal kanama,
- Dikiş hattınıza kırmızı, ağrılı ve şiş olması durumunda,
- Yaranızdan irin veya kötü kokulu sıvı akıntısı,
- Öksürük veya nefes darlığı,
- Alt bacağınızda şişme veya ağrı,
- Bu semptomlar, mümkün olan en kısa sürede tedavi edilmesi gereken bir enfeksiyon veya kan pıhtısı belirtisi olabilir.
Sezaryen Doğum Sonrası Gelecekteki Gebelikler
Sezaryen ile doğum öykünüz varsa bu, gelecekteki doğumların da bu şekilde doğurtulacağı anlamına kesin olarak gelmez.
Sezaryen geçiren kadınların çoğu, bir sonraki bebekleri için sezaryen sonrası vajinal doğum (ssvd) olarak bilinen vajinal doğum yapabilir.
Ancak her şeyin yolunda gittiğinden emin olmak için doğum sırasında biraz daha yakın takibe ihtiyacınız olabilir.
Birden fazla sezaryen olmanız durumunda yada riskli doğumlarda tekrar sezaryen olmanız da önerilebilir. Bu, sezaryenin kendileri ve bebekleri için hala en güvenli seçenek olup olmadığına bağlıdır.
Kadın Doğum Uzmanı Op. Dr. İrem Yengel‘den Bilgi Almak İçin Randevu Alabilirsiniz.