Yuri Petrov, “Sessizce ve endişeyle, Sovyet askerleri gittikten, geri çekildikten ve annelerimiz zorlanmadan sonra birkaç gün geçti” diye hatırlıyor. - Tahıl çiftliğinin ikinci şubesinden tanıdık bir kadınla, bir süre çocuklarıyla yaşayacağımız konusunda anlaştılar. Kadın kabul etti. Ertesi gün, sabahın erken saatlerinde, belgeleri bir paket halinde, iki litrelik bir kova irmik, bir şişe su, ekmek ve yola çıktık.
İkinci şubeye yaklaşık on kilometre kaldı. Altı çocuk ve bir anne yolculuğa çıktı. Elimizde iki tane taşıdık. Annem bizi yönlendirdi ve Ksenia Teyze daireyi korumak için evde kaldı. Aceleyle toplandık, korku altında yürüdük.
Etrafta bir ruh yoktu, sadece küçük bir at sürüsü bize yaklaşmıştı. Açıkçası, atlar arkaya sürülen bir at çiftliği sürüsünden kurtuldu.
Pelin, bozkırlarda büyüdü, bazı yerlerde uçakların kükremesini duyduğumuzda sakladığımız bir tırtıl ve hala kurumamış tumbleweed çalıları. Köyün yanına giderken aniden bir mırıltı ve kaza duyduk. Gökyüzünde üç uçaktan oluşan bir grup uçtu. Biri daha büyük, diğeri daha küçüktü. Gökyüzünde bir hava savaşı vardı. İki savaşçı bir bombacıya saldırdı. Celina kasabasının hemen yukarısında uçtular. Crack makineli tüfek patlamaları yayınladı. Hangi uçağın imkansız olduğunu anlayın. Yakında görüş alanı dışında kaldılar.
Bozkırda güneşin altında yürüdük. Ağaç yok, çalı yok. Burada ve orada mısır ve ayçiçeği tarlaları geldi. Çok yavaş yürüdük, sık sık dinlendik. Özellikle kötü çok küçüktü. Sonuçta, korku duygusu geçmedi. Bu yolun anısına, bu tür resimler ortaya çıkıyor: makineli tüfek ateşi mısırın bir yerinde, tüfek tabancalarında duyuluyor ve işte burası tamamen etkileyici bir resim: üç motorlu bir Alman uçağı düz bir alanda bizden uzağa oturur, askerler onun dışına atlayıp zincir halinde tepelerin üzerinden koşarlar. Bize buradan geliyor gibi görünüyorlar. Gerçekten miydi yoksa bir filmin görüntüsü mü - anlayamadım, çünkü çok yorgun ve açtık.
Bu resimler sürekli gözlerimin önünde. Gece yarısından sonra birdenbire evin beyaz duvarına yaslandık. Biz yürüdük, artık saklanmıyor ya da saklanmıyoruz, çünkü ortak ağlamamız çok uzaktaydı. Ve açlıktan, yorgunluktan ve korkudan ağladık. Gece geçilmezdi, ışık yoktu ve ses duyulmuyordu. Hem kova hem de uzun zamandır kaybettiğimiz belgeler bir yerlerde. Kayıp her şey elimizdeydi.
Korkmuş bir kadın ağlamaya geldi ve sorunun ne olduğunu anladıktan sonra, bizi hemen eve götürdü, ellerinden geleni besledi ve yatağa gittik. Ertesi sabah, tahıl çiftliğinin üçüncü şubesinde olduğumuz ortaya çıktı. İkinci şubeden önce ters yönde yaklaşık 5 kilometre yürümek zorunda kaldık.
Burada dinlenmek ve belgeleri bulmaya çalışmak için başka bir gün kaldı. Elbette ki araştırma hiçbir şey vermedi, çünkü geceleri köye hangi taraftan girdiğimizi bilmiyorduk ve etrafta çıplak bir bozkır vardı.
* * *
Ertesi gün, ayrılmaya hazır olursak, motorlar kükredidikçe, iki büyük kamyon kuzeyden köye sürdü. Alıştığımız türden değildiler - bizimkinden daha büyük, ön tekerleklerin kanatlarındaki metal çubuklara beyaz toplar takılmıştı.
Bu tekniğe hayret ederek, biz kadınlar ve çocuklar biz evin duvarının yakınında durduk ve gelenlere baktık. Bizden uzak değillerdi.
Birdenbire tuhaf bir çığlık oldu ve insanlar tuhaf bir biçimde arabalardan atlamaya başladılar. Başları kapaklı, palto ve gri-mavi pantolon, zil ve bizden daha kısa botlar giyiyorlardı. Bazıları şapkasızdı. Aralarında memur, üniforması ve şapkasıyla öne çıktı. Sadece şimdi bizimle birlikte duran kadınlar, Alman askerleri olduklarını fark etti.
Almanlar az önce bize baktılar ve ısınmaya başladılar. Daha sonra köyün çok küçük olduğunu ve burada kadın ve çocukların yanında kimsenin bulunmadığını görünce evlerine gitmediler, domuzların huysuz ve tavukların parçalandığını duyabilecekleri çobanlara gittiler.
Hem kadınlar hem de çocuklar, biz saklanmadık, ama yaptıklarını izledik. Orada değiliz gibi, artık bize hiç ilgi göstermediler. Birisi gariplik gösterdiyse, domuzları ve tavukları yakalamak, kahkahalarla ve askerlerin şakalarıyla eşlik ediyordu. Bu şekilde eğlenerek ve arabada yakalanan hayvanları terk ederek sürdüler. Burada, tahıl çiftliğinin üçüncü bölümünde, önce Nazileri gördük.
Almanların yakaladıkları köydeki görünümlerini kendi gözlerimle görmeseydim ve bunu yaparken davranışlarını görseydim, filmden bir parça savaş hakkında anlattığımı düşünürdüm.
Davranışları kendilerini ustaları ve kazananları hissettikleri gerçeğiyle açıklayabilir. Almanların ayrılmasından sonra hızla bir araya geldik ve ikinci bölüme geçtik. İkinci bölümde, tahıl devletindeki çiftliğe çıkmadan önce Alman askerleri gördük.
Yerleştiğimiz ev, gölete inen bir tepe üzerinde duruyordu. Birkaç gün burada yaşadık ve Xenia Teyze'yi bekledik. Evin yanında bir yol vardı. Yol, göletin barajına gitti ve bozkırda bir yere gitti. Barajda, üzerinde kamyonların geçtiği küçük bir tahta köprü vardı.
* * *
Bir gün motorlar gürledi. Evi terk ettik ve barajın karşı tarafında bir araba sütunu ve iki tane gördük. tanka, biri sütunun önünde, ikincisi kapattı. Almanlar tanktan çıktı ve köprüyü incelemeye başladı. Köprünün yeterince güçlü olduğundan emin olduktan sonra ön tank ileri gitti.
Köprü hemen çöktü ve tank başı suya girdi. Tankerlerden biri kuleden çıktı, elleri ile hareket etmeye ve ayaklarını damgalamaya başladı. Bu sırada Misha birdenbire aynı jestleri tekrarlamaya başladı ve açıkça onu taklit etti. Annem bizi silahlardan yakaladı ve çabucak eve sürdü.
Bu sütun köyden geçmedi. Büyük olasılıkla başka bir yoldan gitti. Durum o zaman zordu.
Ağustos 2’te, Almanlar zaten Stavropol’da ve Ağustos 12’te Krasnodar’da. Böylece, Ağustos ayında, Celina köyü çantada zaten derindi. Kızıl Ordu hızla geri adım attığından, birliklerin, grupların ve hatta asker birliklerinin bile geride kalması şaşırtıcı değildir. Beklendiği gibi, Almanlarla olan ayrı çatışmaları şaşırtıcı değil, mısırda ve Alman birliklerinde uçakta ateş ediyor. Çocukluğumda deliryumumda bana gelmeyi düşündüğüm şeyin gerçek olması çok olası. Küçük Alman gruplarının küçük köylerdeki ani görünümleri ve hızlı kaybolmaları, muhtemelen bu tür köylerde uzun süre beklemeden geri çekilmeye müdahale etme isteğidir.
İkinci bölümde, kulübedeki hostes, Misha ve ben iyi paketlenmiş ve bağlı bir spor çantası ve bir tüfek bulduk. Yaka çantasında duffel sahibinin adı yazılmıştır. Çantayı açmadık. Kadınlar bize tüfeği gizlememizi emretti. Az önce havuza attık.
İki ya da üç gün sonra, Xenia Teyze bizi almak için arabaya koşan bir ata geldi. Yalnız gelmedi, bagaj bagajında. Komşular da aileleri için geldi. İkinci bölmede, bizden başka, tahıl çiftliğinden diğer birkaç aile tahliye edildi. Arabaları ve atları ahıra götürdüler, bu zamana kadar sahipsizdi. Atları sulamak ve onlara yiyecek vermek için sadece bir süvari tarafından ziyaret edildi.
Yanına yiyecek getirdi. Ürünler arasında pişmiş tereyağı ve ayçiçeği, bal, jambon ve ekmek vardı. Bütün bunları birkaç gün yaşadığımız kadına bıraktık. Teyze Ksenia eyalet çiftlik deposundan ürün aldı. Ürünlerin işgalcilere ulaşabileceği anlaşıldığında köyde insanların depoya gidip ürünleri sökecekleri açıklandı. Her şey sökülmüş ya da başka bir şey kalmıştı, bilmiyorum.
Yakında depo ateşe verildi ve içinde olabilecek her şey yandı. Depodan sadece birkaç yıl boyunca bu formda durdu duvarlar vardı. Deponun durumu, hem Celina köyünde hem de devlet çiftliğinde, Kuzey Kafkasya istikametinin cephesindeki işlerin kesin durumunu bilmedikleri ve bu nedenle devlet mülkiyetini son ana kadar korudukları gerçeğiyle açıklanabilir. Geçen askeri birliklerin komutanlarının yalnızca Almanların arkalarında oldukları ve köylerin yakında işgalcilerin ellerinde olacağı konusunda uyardıkları ve muhtemelen askerleri beslemek için onlara yiyecek vermeleri istendiğinden eminim. Tahıl çiftliğinde bu tür söylentiler gitti. Ürünlerin son günlerde kelimenin tam anlamıyla halka verilmesi gerekiyordu.
Tahıl noktasındaki depo, muhtemelen buğdayla birlikte ateşe verildi. Buğday, faşistlerin kaçışından sonra bile bence yanıyor ve yanıyordu.
Eve araba sürdük zaten arabaları. Masleev'ler ve diğer tanıdık aileler de dahil olmak üzere komşularımızla birleştik. Eve giderken yine bir at sürüsü gördük. Belki daha önce tanıştığımız sürüle aynıydı. Yetişkinler ve yaşlılar bu sürüyü eve getirmeyi ve atı bizimle süren herkese dağıtmayı kabul ettiler. Sürüde on altı at vardı. Bunu kesinlikle hatırlıyorum. Öyle yaptı.
Evlerin hepsi at tarafından tasnif edildi ve hangarlarına sürüldü. Bir atımız da var. Topallandığını ve çiftlikte iyi olmadığını hatırlıyorum. Neden aldık, bilmiyorum. Fakat sabah kulübeye geldiğimizde, kalenin düşürüldüğü ve atın gittiği ortaya çıktı. Atlar herkesten uzaklaştırıldı ve kapı kilitleri de düşürüldü.
* * *
Atlar ve ulaştığımız ulaşım nerelerde, bilmiyorum. Faşist birlikler tahıl devlet çiftliğinde göründüğünde, söyleyemem, ama gelmeden önce, sözde "tahliye" den zaten buradalardı. Bunu derhal atların çıkarılması gibi hissettik. Birkaç gün köyün sakinlerini soydular.
Soygun dalgalar halinde gidiyordu. Bazı parçalar ayrıldı, sonra diğerleri geldi ve hepsi tekrar başladı. Her şeyden önce, kuş ve domuzları, ardından sığırları götürdüler.
Eylül-Ekim ayında, nüfustan neredeyse her şey alındı. İnsanların umduğu hiçbir şey yoktu. Bir gün sokağa çıkıp Kovalenko Galya'nın yaşadığı binanın poposuna geçerken, Mikhail ve ben bence Chernushkin'e göre ineği nasıl temizlediğimizi gördük. İnek, arka bacaklarına sundurmalarının hemen önünde büyüyen bir ağaca asıldı. İki Alman bir ineğe nişanlandı ve Çernuşkin'in annesi verandada duruyordu. İnek için üzgün olduğu açıktı. İnek hemşireydi ve hiç kimse ailenin gelecekte ne beklediğini bilmiyordu.
Her şeyin ait olduğu mal sahipleri olarak çeyreklik yaptılar. Daireye gittiler ve ev sahiplerine bakmadan, bu daireye kimin yerleşeceğini hemen belirlediler. İlk kez Batman'lı bir subay bize yerleşti. Düzenli açıkça kibirli davrandı. Bize işgal ettikleri odada görünmesine izin vermedi. Memuru rahatsız etmeden sadece sessizce geçebildik. Eylül aydı, hala sıcaktı ve kadınlar dışarıdaki ocakta akşam yemeği pişiriyorlardı.
Ama sonra görevli memur için akşam yemeği pişirmek için dışarı çıktı - ve kadınlar saklarını alarak hemen eve gitmeye çalıştı. Sobada belirsiz davrandı. Ocaktan çıkan her şey çıkarılmalı. Etrafındaki insanları fark etmiyor gibiydi.
Yakında bu birimler ve misafirlerimiz ayrıldı ve diğerleri onların yerini aldı.
Ekim ayıydı ve devam etmekte olan askeri birlikler uzun süredir ertelenmedi.
Ayrıca devlet çiftliği santralinin çalışmadığını da hatırlıyorum. Beceriksizdi. Devlet çiftliğine elektrik gücü sağlamak için, elbette, işgalcilerin çıkarlarına göre, 9 no'lu konutun arkasına, beyaz akasya korusunun yakınında bulunan Almanlar, bir buhar motoru olarak bir lokomotif kurdu ve bir kayış tahrikinden elektrik jeneratörüne güç verdi.
Tahıl çiftliğinde birkaç lokomotif vardı. İşgalden önce, hareketli tarım makinelerine başladılar. Lokomotif tarlalarda bol olan samanla beslendi. 9 gövde numarası nedeniyle, bazen bu santralin çalışmasını gözlemledik. Bizim dışımızda kadınlar da buraya geldi. Kızıl Ordu'nun savaş esirleri güç istasyonuna hizmet etti ve kadınlar aralarında bir koca ya da akraba bulmayı umuyorlardı, üstelik kadınlar mahpuslara bir miktar yiyecek aktarmaya çalıştı.
Mahkumların nerede yaşadığını ve Almanların geri çekilmesi sırasında onlara ne olduğunu bilmiyorum. Büyük olasılıkla, onların kaderi trajikti. Almanlar geri çekilerek mahkumları yanlarına almayacaklar.
Mesleğin ilk günlerinin olaylarına bakarak, Eylül 1942'in ayına dönmek istiyorum. Misha ve ben olayın kendisine değil sonuçlarına şahit olduk. Celina kasabasında kızları olan iki teyzemiz olduğunu söylemedim. Biri üçüncü veya dördüncü çizgide, ikincisi birinci çizginin ve Sovetskaya caddesinin kesiştiği köşesinde bir kulübede yaşıyordu.
* * *
Ailelerimiz birbirlerini ziyaret ederek konuştular. Bir gün, teyzemin kızı 1 hattında yaşayan Hope, beni ve Misha'yı bana yönlendirdi. Tren istasyonunun önündeki Celina köyüne yürüdük. Oraya ulaştığımızda, ikinci rayda bir trenin çarpıştığını gördük. İkinci yol geçti. Çarpışma tren istasyonunun önünde gerçekleşti. Salsk'tan gelen kompozisyon bir metaydı ve CO markasının (Sergo Ordzhonikidze) motoru çarpma etkisinden korkuluk bıraktı ve traversler, ikinci motor ve ilk yük vagonu arasındaki moloza sıkışıp kaldı.
İkinci lokomotif Salsk şehrine doğru gitti. İlkinden çok daha küçüktü, büyük olasılıkla bir şant lokomotifi idi. Birbirlerine doğru yürüdüklerinden veya onlardan birinin durup durmadığını bilmiyorum.
İstasyonun ana girişindeki platformda durduk ve sahneyi izledik. Her şey gözlerimin önündeydi. Demiryolundan inen lokomotif kimsede yoktu ve yanlarında yan yana duran bir çok Alman askeri vardı.
Biri bir otojenle metal keserdi, biri parçalar aldı, bazıları da anahtarlarla çalıştı. Kazanın giderilmesiyle ilgili tüm çalışmalar genç bir Alman subayı yönetti. Saçlarının ve kaşlarının açık sarı renkte beyazımsı ve burun üzerinde olduğunu - dikdörtgen gözlük ve yaldızlı ağızlı olduğunu hatırladı.
Şimdi yoldan geçmediğimizi fark ettik, durduk ve işimize baktık. Birdenbire memuru gören Misha, Nadia'yı elinden çekti ve yüksek sesle ve neşeyle ilan etmeye başladı:
“Önümüzde ne var:
kulakların arkasındaki iki mil,
tekerleğin önünde,
ve burnundaki küçük kız? "
Memur neredeyse yanımızdaydı. Nadya korkmuş, bizi silahlardan yakaladı ve eve koşarak koştuk.
Ne gördüğümü ve merak ettiğimi hatırladım: çarpışmanın nedeni neydi? Bir sabotaj mı, Almanların ihmali mi yoksa nitelikli demiryolu personelinin olmaması mı? Belki de bu çarpışma, geri çekilme sırasındaki askerlerimiz tarafından yolları karıştırmak için önceden planlanmış ve yürütülmüştür ... Kendime sorular sordum ve bir cevap bulamadım.
* * *
Kasım geldi, ardından Aralık, Ocak 1943 geldi. Geçen günler neşesiz, soğuk ve açtı. Misak ve ben “ev sahipleri” olmadığında evden ayrıldık ve odun kırdı - akasya bahçesinin içindeydi. Brushwood nemliydi ve alev alması için sandalyeleri, kitapları ve gazyağı kalıntılarını rahatsız ettik. Daireyi bununla ısıtmak imkansızdı, bu yüzden bütün aile aynı odada yaşadık. Yerde bulunan minderlerin üzerinde, bazen dış giyimde, olabildiğince gizlenerek uyuduk.
Yılın 1941 ürününün mısır kalıntıları tüketildi: taneler harçlara itildi. Biraz un toplamayı başardıysanız, kek pişirin ya da pişmiş hominy. Günlerce yarı açlık yaşadık. Sürekli olarak yetersiz beslendiler.
Annelerin bazen umutsuzluğa düştüğünü ve onlara ellerinden geldiğince yardım ettiğini gördük; en azından hastaya karşı durum tutumu. Ocak ayının bu günlerinde, Alman askerlerinin ve memurlarının davranışlarında bir değişiklik olduğunu fark ettik. Şimdi onların parçaları, temel olarak, doğuya değil batıya doğru ilerledi. Bunlar zaten dövülmüş ve dövülmüş oluşumlardı. Sadece geri çekilmediler, kaçtılar. Sadece dinlenmeyi bıraktılar, hemen çekildi ve ayrıldılar.
Bazen 10-12 insanlar dairemize yerleştirildi. Artık ustalar gibi davranmıyorlardı ...
Bir tahıl çiftliğinden ve bazı Romen ya da İtalyan bölümlerinden geçti. Açlardı, sıskalardı. Komutanları yok gibiydiler ve kalabalığa gideceklerdi.
* * *
İtalyanlar, daha sonra makarna denir ve Romen - maryamizhnikami. Köyün içinden geçenler ve diğerleri sadaka istediler. Kendi gözlerimle gördüm. Şimdi Almanlardan nefret ediyorlardı. İtalyanlardan sık sık duyduk: "Hitler Kaput."
Geri çekilmeden önce bir Alman subayı yerleştik. Hepimiz ikinci odada yaşadık. Bir keresinde, memur evdeyken, Misha küçük kız kardeşine bir şeyle kızmıştı. Ağlamaya başladı ve aniden bir Alman subayı odaya koştu, Mikhail'e yüzüne güçlü bir tokat attı ve çocuğa şekerleme güzel bir kağıt ambalajı içinde verdi. Ondan sonra hemen odadan çıktı.
Misha ve ben gövdenin arkasına gittik ve burnundan akan kanı karla yıkadık. Ocak ayının ortasında, doğuda uzak bir gök gürültüsü gibi, uzak bir gürültü duyduk. Her gün hum büyüdü. Almanların bu vızıltıyı hangi endişeyle duyduğunu gördük. Sakinlerin yüzlerinde erken tahliye için neşe ve umut göründü.
Ayrı patlamalar duyulabilir hale geldiğinde, Almanlar birdenbire telaşlanmaya başladı, arabalara daldı ve uzaklaştı. Dövüşler zaten eyalet "Gigant" ve Sower köyüne gidiyordu.
Köyde kalan Alman birlikleri savaşa hazırlanıyor. Vücudumuzun doğu ucunda uçaksavar silahı kalibreli 88 kuruldu. Kalibre silahları daha sonra öğrendim. Silah lastik tekerleklerin üzerindeydi.
Şimdi geri çekilebilir çelik direkler üzerinde durdu. Kurulduğu yerdeki yaklaşımlardan köye iyi bakıldı. Silahın hemen önünde çıplak bozkır uzanıyordu.
Biz ve bazı komşularımız, savaş süresince bir sığınak olarak mahzenimize tırmandık. Orada ne kadar zaman geçirdiğimizi hatırlamıyorum. Oturup korku ve soğuktan titriyorduk. Öğleden sonra, kiler kapısı aniden açıldı ve üzerimize bir Alman askeri asıldı. Bir süre durup baktıktan sonra kemerinden bir el bombası aldı ve elden ele aktarmaya başladı. Belli ki, kadınların yüzlerine duyulan korkuyu takdir ettikten sonra, yine kemerine bir el bombası asmış ve "Gut, rahim" kelimeleri ile kiler kapısını ayağıyla çarpmıştır.
Savaşın yüksekliği Ocak 22'teki 23 gecesiydi. Yoğun makineli tüfek ateşi duyuldu, mermiler patladı, uçaksavar silahından çıkan bir atış çaldı ve dünyanın sallandığı bir patlama sesi duyuldu. Mahzen kapısı açıldığında gökteki ateşten bir parlama çıktı ve yanan bir ağacın çatırtı sesi duyuldu.
* * *
Aynı gece Galya Kovalenko aniden mahzenden fırladı ve bir yerlere kaçtı. Birkaç dakika sonra elinde bir bardak inek kolostrumu ile döndü ve herkesi tedavi etmeye başladı. Bir ineği tutmayı ve onu altı ay boyunca beslemeyi nasıl başardığı bir sırdır.
Kolostrum, hepimiz aç olduğumuz için çok yardımcı oldu. Merminin yakın bir patlamasından sonra, daha zayıf bir patlama duyuldu ve savaş sesleri bir şekilde azaldı. Yanan bir ağacın çatırtı hâlâ duyuldu. Tamamen sessizlik olduğunda mahzenden çıktık, ve kesinlikle aydınlandı.
Gördüğümüz ilk şey, binanın karşısındaki yolda bir atın kullandığı bir arabaydı ve içinde iki Kızıl Ordu adamı oturuyordu. Kadınlar onlara neşeli bağırışlarla bağırdı. Anlaşıldığı üzere, Almanların köydeki varlığını netleştiren istihbarat oldu.
Misha ve ben asansöre koşan adamları görünce takip ettik. Hareket halindeyken, patlama ile tahrip olan 8 gövde numarasının köşesini ve Medvedev dairesinin odalarından birinin içini gördüler. Mermi çarptığında, bütün aileleri bir mahzende saklandı ve bu yüzden acı çekmedi.
Sırada uçaksavar silahı ve kutularda mermi yığını vardı. Silahlar Almanlar harekete geçti, bir bagajın ucunu havaya uçurdu. Şimdi çiçek açan bir lale tomurcuğu gibi görünüyordu. Tüm aletler araçları yerinde idi. Misha ve çocuklar silahta kaldı ve aletleri inceledi, kolları döndürdü, silah kendi ekseni etrafında döndü ve gövde yükseldi ve düştü. Çocuklar için eğlenceliydi.
Sahaya çıktım ve asansörde demiryolunda ilerlemeye döndüm. Yetişkinler ve çocuklar da vardı. Sahaya girdiğimde, hemen karların üstünde gri paltolar içinde yatan üç ya da dört cesedi gördüm. İki asker ve tıbbi bir adam onlara yaklaştı. Kelimenin tam anlamıyla onlardan yüz elli metre uzaktaydım. Askerlerden birinin nasıl durduğunu ve vücuda yaslandığını açıkça hatırlıyorum. Açıkçası, bir hemşireydi.
Hatırladığım kadarıyla, Ocak ayının ortasından itibaren bir çözülme vardı ve kar arasında, ince bir buz kabuğuyla kaplı olan çözülmüş su parçaları vardı. Bu yüzden yılın bu alanını 23 Ocak 1943 gördüm. Bu gözlerimin önünde duruyor - askerlerin cesetleri üzerinde yatıyordu.
Demiryolunun kazı çalışmalarında, bir grup insan gördüm. Bunlar kadın ve çocuklardı. Başlarının üstünde iki tankın kuleleri yükseldi: T-34, demiryolu dolgusunda, kadınlar ve çocuklar tarafından çevrelenmiş bir girintide durdu. Tanklar arasında ip çekildi. Kurum, yorgun tankerler tanka oturdu ve kadınlar ellerini kaldırdı: kim bir süt kabıydı, kim bir parça ekmek, kim kek ve kim bir su kaynar su idi.
Herkes kurtarıcılarımıza bir şeyle bakmak istedi. Kadınlar neşe için ağladı, sarhoş tankçıları. Savaşçılardan uzaklaşırken, ben de dahil olmak üzere bir grup adam, ikinci tanka yaklaştı. Gördükleri bizi dehşete düşürdü. Tank kulesinin yan tarafında büyük bir delik açıldı ve bunun boyunca kule dikey bir çatlakla ayrıldı. Merminin içeride - insanların olduğu yerde patladığını tahmin etmek zor değildi.
Muhtemelen burada bulunan tankerlerin kalıntılarını demiryolunun yakınındaki bir çentikte gömdüler. Bir yerlerde onları aktarmak imkansızdı. Daha sonra, ne zaman geçitten geçsek, mütevazı bir boyalı metal piramidi olan bu mezar ve tepesinde bir yıldız her zaman gözümüzün önündeydi.
* * *
Yılın Ocak 23 1943'ini hatırladığımda, ölü askerlerin ve tankerlerin akrabalar gibi benim için değerli olduğu hissine kapılıyorum. Bu duygu hemen ortaya çıkmadı, ama çok genç askerlerin tam anlamıyla kapımın önünde öldüğünü, hem beni hem de ailemi ve faşistlerden sığınağımı ve faşizmden kurtarılanların hepsinin büyük ölçüde borçlu olduğunu anladım.
Bu yüzden benim için yılın Ocak 23 1943'indeki unutulmaz bir gün başladı.
Sonra zor çalışma günleri, aylar, yıllar geçti. Aynı gün yaptığımız ilk şey daireyi ısıtmaktı. Merminin yakın mesafesinden, hem biz hem de komşularımız camlardan camları uçurduk ve odalarda "rüzgar" yürüdü.
Önce pencereleri yastıkla susturduk. Sonra ebeveynler bizi beslemek için bir şeyler yapmaya başladı. Aynı mısır kurtarıldı. Misha ile fýrça ağacı için gittik. Aynı gün, kitap çantalarını kazdılar ve fırını onlarla eritmeye başladılar. Mobilya aynı amaç için kullanıldı. Umurunda ve bu gün ben ve ailem için geçti - Ocak 23 1943.
Ertesi gün, Misha ve ben buğdayı yakmayı denemek için tahıl noktasına gittik. Tabii ki, yemek imkansızdı, çünkü normal görünse bile, hepsi yanan tozlara doydu. Burada yanmış bir deponun duvarlarını gördük. Burası işgalden önce ateşe verilen depo.
Bodrum katına inerken, samanın altındaki buzun hala korunmuş olduğunu gördük. Sonraki tahıl için yanmış bir ahır ve benim görüşüme göre bir garaj oldu. Ahır boştu, tahıl henüz içine dökülmemişti. Bu binalar ve sonra yandı, Ocak ayında 22 gecesi 23.
Sonra en keyifli günlere gitti. Mısır bitti. Kesinlikle hiçbir şey yoktu. Ksenia Teyze dairelerin etrafında dolaşmaya ve insanların kendilerinin hiçbir şeylerinin olmadığını fark ederek yemek yemeye başladı. Annem zaten tahıl çiftliğinde çalışıyordu ve yardım için idare başvurusunda bulundu ancak devlet çiftliği o zaman bize önemli bir destek veremedi, çünkü hiçbir şeyi yoktu.
Ksenia Teyze, engelliliği nedeniyle işe yaramadı, bu yüzden gün boyunca dairelere gitti ve sadaka istedi. Nasıl biz açtık, onu bekledik! Bir şey getirebilir: bir bardak un, bir şişe ayçiçek yağı veya birkaç patates.
Soğuk bir odada, battaniyelere sarılmış, ışıksız oturduk, çünkü gazyağı yoktu, oda bir kagan tarafından aydınlatıldı - bir fitil, ayçiçek yağı ile bir tabağa yerleştirilmiş bir fitil. Daireyi ısıtmak için ocağı boğacak hiçbir şey yoktu ve Xenia Teyze bir kepçe ile çöplüklere gitti - küller arasında yanmamış kömürler arıyordu.
Kömürü yıkadık ve gece fırına koyduk. Bu kış sonuna kadar devam etti. O kadar yorgunduk ki bazen mide krampları ve kusma yaşadım. Hatırladığım gibi, kurtuluştan sonra, ilk tamir edildi ve fırlatıldı: bir fırın, çamaşır odası, elektrik santrali, bir değirmen ve bir yağ değirmeni. Tabii ki, hemen değil. Santral, Almanlar altında çalışanlarla aynı şeyi başlattı. Tek fark, şimdi ele geçirilen Alman askerleri tarafından sunulmasıydı.
* * *
Bir süre sonra fırın çalışmaya ve ekmek pişirmeye başladı. Benim düşünceme göre, Mart ayının sonundan itibaren - mağazanın yakınındaki geçilmez kirleri çok iyi hatırlıyorum ve zaman içinde işaretliyoruz. İlk başta, ticaret avucunuza bir sayı kaydedilen canlı bir kuyruğa girdi.
Sayılar akşamdan bu yana kaydedildi ve geceleri bir rulo çağrısı birkaç kez yapıldı. Her aile üyesi için bir sayı olmak üzere sekiz sayı kaydetmek zorunda kaldık. Aramaya devam ederken aynı numaraları bağırdık. Birisi zamanında gelmediyse, sırası ne olursa olsun başka birine devredildi.
Böyle katı kurallar aç insanlar tarafından belirlendi. Birkaç aile daha sonra kendi durumlarında bizden farklıydı. Bir süredir insanlar Almanlardan korunan ürünleri desteklediler. Fakat bunlardan birkaçı vardı, çabucak sona erdiler ve hepsi eşit düzeyde idi.
Bu yüzden fırının fırlatılması çok hoştu. Bu geceleri asla unutmayacağım. Dışarısı soğuk, karanlık ve kirliydi. Geceleri kuyruğu kaybetme korkusu bir Alman saldırısından endişe etmekten çok daha kötüydü havacılık. Bir gece iki veya üç kez, rulo çağrı için sıraya girdik: ya anne, sonra Misha ve ben. Sabahları, ekmek teslim edilmeden önce, plaka sahibi olan tüm aile üyeleri sıraya girmelidir. İki anne kollarında tutuldu.
Bu oldukça uzun bir süre devam etti. Ve fırından çıkarılan bir el arabasıyla taşınan ekmekli sandığı bekledik! Bir çift boğa öylesine yavaş yürüdü ki, herkes ona bakıyordu ve aşırı gergindi.
Gerginlik neden oldu ve ani bir ekmeğin yetmediğinden korkuyor. İnsanlar sayıları oldu, ezilme başladı, hat sürekli bir çamurda ilerliyordu ve bir lanet başladı. Araba, eksen üzerindeki kirdeydi, boğalar bazen düştü.
Ekmek, arpa unu, dökme olarak yapıldı. Buğday tanesi tahrip edildi ve arpa, daha az koşarken, dokunamıyordu. Ve şimdi faydalıdır. Yarım kişiye ekmek verildi. Durgun ılık ekmekten payınızı aldığınızda ne sevinç oldu.
Daha sonra her aile üyesine kart vermeye başladılar ve ihtiyaç duyulan her şey sadece kartlarla satın alınabiliyordu. Kayıp kart kurtarılmadı.
Bu noktadan itibaren ekmek hattınızın numarasını kaydetmeniz gerekli değildi.
Elde edilen ekmek anında tarafımızdan yenildi. Daha sık sık, gerçekte gerçek turi olmaktan uzak olmasına rağmen, sözde tury denilen büyük bir bardağa yaptık. Kaseye ekmek parçalarını ayırdık, soğuk tuzladım, sonra suyla döktük, karıştırarak ve sonra bir yerlere koyabilirsek ayçiçek yağıyla hafifçe döktük. Kaşıkla turus yedik.
Nisan ayında, biraz kuruduğunda, at üzerinde namlu bulunan bir gazyağı topçu belirdi, sonra iğneler için eski şeyleri değiştiren bir paçavra: dikiş, primus için; dikilmiş, iplik ve daha fazlası.
Neredeyse tüm nüfus gibi, bizde de çok kötü kıyafetler ve ayakkabılar vardı. Her şey yıpranmış ve yıpranmış; yıl boyunca çocuklar büyüdü: kıyafetler ve ayakkabılar artık uygun değildi. Satın almak mümkün değildi. Böylece kadınlar uzun geceler boyunca oturdular - eski, örme çorapları, çorapları, kuzu yünü eldivenlerini değiştirdiler ve yaladılar ve erkekler eski araba odalarından lastik çizmeleri ve kalın keçe veya eski araba lastiklerinin eteklerini eski keçe çizmelerine yapıştırmayı öğrendiler.
Böyle renkli kıyafet ve ayakkabılarda evin etrafında bir şeyler yapmak, çalışmak, okula gitmek, sadece yürümek gerekiyordu. Tabii ki, ilk günlerde genç kızlar böyle kıyafetler içinde dışarı çıkmak için utangaçtı. Annelerimiz birinden çıkrıktan istediler ve hepimiz yün eğirdik. Büyükbaba Masleyev bize başka bir mil yaptı ve çıkrık bizden alındığında, bir mil ile döndük. Böylece yaşadılar.
* * *
Her nasılsa kendimize kıyafetler ve ayakkabılar sağladık ve ürünler çok kötüydü. Ekmeğe ek olarak başka ürün de yoktu. Hiç tatlı yoktu. Ancak bir süre sonra sakarin vermeye başladık. Bunlar çok şekerli tadı olan küçük beyaz tabletlerdi.
Daha sonra özel kişiler ev yapımı şekerleme satmaya başladı. Buradan ve yüksek sesle bağırmak: "Tyanuchka, Rublesi küçük şey!".
Hiç sabun yoktu. Kadınlar normal kil ve sonra ayçiçeği külü ile çamaşır yıkamak istediler. Daha sonra ev yapımı sıvı sabun geldi. Avluların çevresinde özel şahıslar tarafından bir kovaya taşındı ve bardaklara satıldı. Kokusu ve görüntüsü iğrençti, ancak satın alındı ve yıkandılar.
* * *
Böyle bir yaşam koşulundan önce, savaş ve faşist işgal bizi koydu. Gözlerin ve işgalin korkunç sonuçlarının önünde ayağa kalkın.
Trajedileriyle kayıtsız kimseyi bırakamazlar. Yudin ailesi Tselina köyünde yaşıyordu: bir baba, anne, oğlu ve 9 kızı. Ailelerini bilmiyorduk. Daha sonra anneyi sık sık görmek zorunda kaldım ve oğlu Slava bazen bizimle oynamak için tahıl çiftliğine geldi.
Bir gün, baba kızını aldı, Almanlar aniden bir baskın düzenlediğinde sokağa çıktılar ve Yahudileri ve şüpheli kişileri tutuklamaya başladılar. Sonra sokağa kondular, nüfusu korkutmaya zorladılar ve seçilenleri vurmaya başladılar.
Bu sırada, kalabalıktan Zina, kocasının ve kızının vurulduğunu gördü. Korkunç bir sesle çığlık attı, Almanlar onların korumasındaydı, ama sonra kadınlar onu yakaladı, eve itti ve serbest bırakılıncaya kadar kaldığı bodrumda sakladı. Bodrumdan tamamen gri saçlı ve sessiz bir delilikle çıktı.
Birkaç yıl Tselina boyunca yürüdü ve elinde bir torba olan bir tahıl çiftliği ve mırıldandı, birini arıyordu. Oğlunu ve tanıdıklarını tanımıyordu. 1949 veya 1950'te Zina köyde değildi. Oğlu Slava bir yerlerde kayboldu.
tarih Tanıdıklarını ona söyledi ve bazen annelerimiz onu eve davet etti ve onu besledi.
1943'in baharında, ağaçlar ve çimenler yeşile döndüğünde, tahıl çiftliğinin kuzey eteklerinde dolandım, ya da daha doğrusu, yenilebilir yeşillikler bulmak için geçen yılın özel bahçeleri boyunca dolaştım. Yaklaşık olarak okulla özel çocukların evi arasında, orman kuşağına yakın bir konumda bulundum.
Orada, bu orman kuşağının, tahıl çiftliğinden ilk şubeye giden yolla kesildiği yerde, yirmi metre kenarı ve bir metre yüksekliğe sahip iki ya da üç köşeli kesilmiş piramitler, toprakla düzgün bir şekilde örtülmüştür. Daha önce, hiçbiri yoktu.
Daha sonra sadece bu piramitleri geçemedik. Ancak bir süre geçti ve piramitler aniden çöktü. Şimdi bu yerde çimlerle büyümüş çukurlar vardı. Nedense, bunun kitlesel bir insanlık cenazesi olduğunu düşündüm. Şimdi hala bana öyle geliyor.
Yerel tarihçi Semyon Deboly kitabından faşistlerin bu bölgede sivillerin kitlesel infazlarını gerçekleştirdiklerini öğrendim.