Bazı kaynaklara göre ilk İran İmparatorluğu olan Pers İmparatorluğu, Babil İmparatorluğunun yıkılmasından sonra Orta Doğu’yu kontrol altına aldı. Buna Ahameniş (Akaemenid) İmparatorluğu da denir.
İmparatorluk Cyrus the Great (Büyük Kiros) tarafından kuruldu. Cyrus ilk önce M.Ö. 550’de Med İmparatorluğunu fethedip Lidyalıları ve Babillileri fethetmeye devam etti. Daha sonraki zamanlarda, Mezopotamya, Mısır, İsrail ve Anadolu’yu yönettiği yere kadar büyüyecekti. Sınırları batıdan doğuya doğru 3.000 milin üzerinde uzanacak ve o sırada dünyanın en büyük imparatorluğu haline gelecektir.
Büyük Kiros döneminde Persler, fethedilen bölgelerde yaşayan halkların yaşamlarını ve kültürlerini sürdürmelerine izin verdi. Vergilerini ödeyip Pers yöneticilerine itaat ettikçe, gelenek ve göreneklerini koruyabiliyorlardı. Bu, Asuriler gibi daha önce fethedilenlerin karar vermesinden farklıydı. Büyük Kiros bu anlamda tarihteki ilk İmparatorlardan biri olarak sayılmaktadır.
Pers İmparatorluğu fethettiği bölgelerde kontrolü elinde tutmak için her bölgede bir Satrap adı verilen bir yöneticiye yetki veriyordu. Satrap, bölgenin valisi gibiydi. Kralın yasalarını ve vergilerini uygulardı. İmparatorlukta yaklaşık 20 ile 30 satrap olduğu düşünülmektedir.
İmparatorluk birçok yol ve posta sistemi ile birbirine bağlıydı. En ünlü yol, Kral Darius tarafından yaptırılan Kraliyet Yolu’ydı. Kral Yolu veya tam ismi ile Pers Kral Yolu Pers İmparatorluğu kralı I. Darius zamanında MÖ 5. yüzyılda onarılmış ve yeniden düzenlenmiş bir antik anayoldur. Yol, Efes’ten başlayıp Tunus’a kadar gitmektedir.
Her kültür kendi dinini koruma iznine sahip olsa da, Persler peygamber Zerdüşt öğretisini izledi. Bu dine Zerdüştlük deniyordu ve Ahura Mazda adında bir ana tanrıya inanırdı. Zerdüştlük Hakkında Bilgi başlıklı makalede bu dine ait daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz.
Kral Darius, Yunan İmparatorluğu’nun ayaklanmalarına karşı MÖ 490 yılında Yunanistan’a saldırdı. Bazı Yunan şehir devletlerini ele geçirdi, ancak Atina şehrine geldiğinde yenilgi ile yüzleştirler. MÖ 480 yılında ise Darius’un oğlu Xerxes babasının başlattığı işi bitirmeye çalıştı. Yüz binlerce savaşçının bulunduğu büyük bir ordu topladı. Bu antik zamanlarda toplanan en büyük orduların biriydi. Ancak denizlerde hakimiyeti kaybeden Kral Xerxes ve Pers İmparatorluğu ordusu geri çekilmek zorunda kaldı.
Pers İmparatorluğu, Büyük İskender komutasındaki orduyla karşılaştıktan sonra dağılmaya başladı. Makedon kralı Büyük İskender MÖ 334 yılında Pers İmparatorluğu’na ait olan bir çok bölgeyi ele geçirdi.
“Pers” adı, halkın asıl kabile adı Parsua’dan geliyor. Bu, aynı zamanda, önce Dicle nehri ile batı sınırı ve Pers Körfezi güneyi ile sınırlandırılmış olan yerleştikleri topraklara verdikleri addır.
Pers İmparatorluğu’nda en uzun süren tahtta kalan kral M.Ö. 404-358 yılları arasında 45 yıl hüküm sürmüş olan II Artaxerxes idi. Onun saltanatı, imparatorluk için bir barış ve refah zamanıydı.
Pers İmparatorluğu’nda “Gerçeklere” büyük saygı gösterilirdi. Aynı zamanda yalan söylemek bir insanın yapabileceği en utanç verici şeylerden biri olarak bilinirdi.
Pers İmparatorluğu’nun başkenti Persepolis adı verilen şehird. Bu isim Yunanca’da “Pers Şehri” anlamına gelmektedir.
Büyük Kiros, Büyük Babylon’u fethedince, Yahudi halkı İsrail’e dönüp Yeruşalim’deki tapınağını yeniden inşa etmelerine izin verdi.