.1. EKOLOJİNİN TANIMI
Ekoloji terimi ilk olarak 1867 yılında Alman biyoloji uzmanı Ernest Heckel tarafından kullanılmıştır. Sözcük anlamı ev ve konut bilimi olarak ifade edilmiştir.
Ekoloji çeşitli türdeki canlıların çevreleri ile uyumlu olarak nasıl yaşamlarını sürdürdüklerini veya bu canlı varlıkların hangi şartlar altında besinlerini ve ihtiyaçlarını karşıladıklarını ve çeşitli fonksiyonların ne tür bir canlı topluluğu içinde yürütüldüğünü inceleyen bir bilim dalıdır. Kısaca Ekoloji; canlıların birbirleri ve çevreleri ile ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır.
Ekolojik ilişkilere örnek vermek gerekirse; bitkilerin büyüyebilmesi için besleyici ortamın yaratılması gerekir. Organizmalar aynı zamanda cansız çevrelerin fiziksel ve kimyasal yapısında değişiklik yapabilirler. Örneğin: Baklagiller toprağın yapısını etkiler, toprak içi azot miktarını artırır; bölgede bitki örtüsünde azalma görülürse yağışlar azalır, toprakta mikroorganizma azalmasından bitkilerin büyümesi yavaşlar veya bitkilerin kuruması ile erozyon oluşur, toprak yapısında değişim olur. Ancak canlılar arasında çevreyi en çok etkileyen insan ve insan faaliyetidir.
1.2. EKOLOJİNİN KRONOLOJİSİ
Ekoloji ile ilgili bulguları tarihin önceki devirlerinde bulmak mümkündür. M.Ö. 389 - 322 yılında Aristotalesin öne sürdüğü fikirler içinde doğa ile ilgili olanlar dikkat çekmektedir.
- 15. Yüzyılda Rönesans çağında dünyanın yuvarlak olduğu, güneşin çevresinde döndüğü kabul edilerek doğa kanunlarının bulunması ile çevrenin canlılar üzerindeki etki ve tepkileri incelenmeye başlanmıştır.
- 1453 te Fatih Sultan Mehmet Haliçi korumak için İstanbula bugünkü deyimiyle bir Belediye Başkanı atamıştır. Haliçin ekolojik dengesini korumak için öneriler getirilmiştir.
- 17. Yüzyılda Antony Van Leenin ilk mikroskobu icadı ile ekolojinin temeli daha sağlıklı parametrelere oturmuştur.
- 1757 de Reamur ekolojik bilgilerle altı ciltlik eserini ortaya çıkarmıştır.
- Louis Aqassıa (1846) kara ve denizler arasındaki ilişkiyi incelemiştir. 1862 de Pasteur üreme yolu ile canlı meydana geleceğini saptamıştır.
- 1866 - 1867 yıllarında Alman Prof. Ernest Heckel, Ekolojinin Biyolojiden ayrılmasını önermiştir. 1900lü yılarda ayrılmış ve kendi başına bir bilim dalı olarak ortaya çıkmıştır.
1.3. EKOLOJİNİN PRENSİPLERİ
1.3.1. Dayanışma :
Ekolojinin önemli kuralı her şeyin bir diğerine ilişkin olmasıdır. Yani bir organizmanın çalışmasını sürdürebilmesi için diğer bir organizma ile bağlı ve onun etkileşim alanı içinde faaliyet göstermelidir. Mesela; ormanlarda ağaçlardan dökülen yapraklar, yine ağaçların kendi kökleri tarafından etrafta bulunan mikroorganizmalar yardımıyla emilir ve bu, besin maddeleri olur.
1.3.2. Sınırlama :
Ekosistem içinde hiçbir organizma ya da tür sonsuz büyümez. Yörenin hayvan ve bitki türleri toplam sayıları Ekosistem kaynaklarına uygun olmalıdır.
1.3.3. Bağlılık :
Canlılar ve cansızlar arasında karmaşık bir ilişki vardır. Canlılar yaşamak için birbirlerine bağımlıdır. Örneğin insanlar oksijen alabilmek için bitkilere bağımlıdırlar.
1.4. EKOLOJİ VE İNSAN İLİŞKİSİ
İnsan çevresine büyük zararlar vermektedir. Temiz akan sular kirlenmiş, çevrenin pisliklerini taşıyan pislik kanalları haline gelmiştir. Toprak ve yaprak süprüntüleri endüstriyel atıklar sualtı yaşamı etkilemiştir. Sağlıklı yaşam kuşağı olan biosferin incelmesi ve kaynakların sınırlı oluşu insanları ekolojik plânın içine itmiştir. Hava, su, toprak vb. canlı yaşamı için önemli kaynakların kullanılmasına dikkat etmek 2000li yıllar için önemlidir.
Teknoloji ve sanayinin gelişmesi ile insanların doğadan gereksinimlerinin artması, doğanın dengesiz kullanımına yol açmıştır. Doğanın dengesiz kullanımı ile toprakta verim azalmış, doğal denge bozulmuş olacaktır.
İnsan Ekolojisi, sosyoloji biliminin bir koludur. İlkel toplumlarda insan çevre ilişkisini inceleyen Antropoloji içinde ağırlık yine insan ekolojisidir. Çevre düzenlemesi ve şehir proje tasarımlarında hijyenik ve ekolojik parametrelere uymak insan sağlığını koruyucu standartlara uymalıyız. Dünya nüfusunun hızla artması, hızlı şehirleşme, endüstriyel atıklar, sanayileşme için doğanın katledilmesi, insan sağlığını etkileyen önemli sebeplerdendir.
2. ÇEVRE İLE EKOLOJİNİN YERİ VE İLİŞKİSİ
2.1. ÇEVRE SORUNLARI VE ETKİLERİ
Günümüzde yaşadığımız iktisadi ve teknolojik gelişmeler özellikle sanayileşmiş toplumları çok ileriye götürmüş gibi görünüyorsa da, yapılaşmanın