Yıl, 1890...
II. Abdülhamit'in hükümdarlık dönemi.İsviçreli Bomonti Kardeşler Feriköy'de ve Vasil isminde bir Yunanda Şişlide bira imalathaneleri kurdu. Üretmekle kalmadılar; bahçelerinde halka satış yaptılar.
İki yıl sonra…
O tarihte Osmanlı egemenliğindeki Selanik'te de “Olimpos Bira ve Şampanya Fabrikası” açıldı. Sahipleri Osmanlı vatandaşı Mizrahi ve Fernandez adlı Allatini Kardeşler idi. Kurucuların “arz tezkiresi”ne olumlu yanıt veren
II. Abdülhamit'ti…
Bira işi kazançlıydı. Osmanlı birayı sevmişti.
Bomonti Kardeşler imalathaneyi fabrikaya dönüştürdü; sermayelerini hep artırdı. Üstelik işletmelerine soğuk hava tesisleri ilave ederek “alt fermantasyon” bira imal etmeye başladılar. Yılda 7 milyon litre bira üretiyorlardı. Ve zamanla üretimi 10 milyon litreye kadar çıkardılar.
Sadece İstanbul değil; Trakya ve Marmara Körfezi kıyılarından Eskişehir'e kadar uzanan bölgede “Bomonti Bira Bahçeleri” kurdular.
Oluk oluk para kazanınca rakiplerin çıkması kaçınılmazdı.
İstanbul Büyükdere'de “Nektar Biracılık” 1909'da kuruldu. Bira imalatında memba suyu kullanarak kısa sürede pazarda iyi pay sahibi oldular. İkram ve Sabah gazetelerine reklam vermelerinin bunda payı vardı kuşkusuz.
İki şirketin birbiriyle giriştiği rekabet, bira fiyatlarını hayli düşürünce, iki firma daha fazla zarar etmemek için birleşme kararı aldı; 1912 yılında “Bomonti-Nektar Birleşik Bira Fabrikaları” kuruldu. İşleri büyüttüler; “Aydın Bira Fabrikası”nı açtılar. Bomonti-Nektar sadece bira ile sınırlı kalmadı ve İzmir'de ilk rakı fabrikalarını kurarak büyüdüler.
Keza Osmanlı'da…
1911'de kurulan “Milli Bira Fabrikası Osmanlı AŞ” ve 1919'da kurulan “Büyük Sulh Bira Fabrikası” gibi işletmeler faaliyete geçti. Mehmet Sabit Bey veya Ata Rauf Bey gibi Müslümanlar yöneticilik yaptılar.
Çamlıca Belediye Bahçesi ve Tepebaşı Belediye Bahçesi gibi resmi kurum olan belediye bahçelerinde bira içiliyordu. Bomonti birası 40 para ve Avrupa birası ise 5 kuruştu!
Kuşkusuz Osmanlı'da Müslümanlara içki yasaktı. Bira fabrikalarında çalışan 367 kişinin kaçı Müslüman bilmiyoruz..
Osmanlı'da bira içenlerin ne kadarı Müslüman bilmiyoruz.
Ama…
Biraya “Fatma ananın helvası” diye şifreli bir isim verildiğini biliyoruz.
Osmanlı'da ortalama 8-9 milyon litrelik birayı tüketecek gayr-i müslim olmadığını biliyoruz!
Osmanlı döneminde/ 1910 yılında 11 milyon litre bira tüketim düzeyine, Cumhuriyet döneminde ancak 1943'te ulaşıldı ...