Av. Hasan Sözmener
Koruma emri (Aile Yasası altında)
Eskiden yalnızca evli veya boşanmış eşlerden birisi, diğerine karşı, koruma emri verilmesi için mahkemeye müracaat edebilirdi. Yasada yapılan değişiklikten sonra, evli olup olmadıklarına veya ayni evde yaşayıp yaşamadıklarına bakılmaksızın çiftlerden biri diğerine veya diğerinin aile fertlerinden birine karşı, koruma emri verilmesi için mahkemeye müracaat edebilir.
Müracaat aile mahkemesine yapılabilmektedir. Müracaatı kişi kendisi yapabileceği gibi, kendisi adına müracaatta bulunulması için, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Dairesine bağlı çalışan Şiddeti Önleme ve Danışma merkezine müracaat edebilir.
Mahkeme, ne gibi koruma emirleri verebilir? Mahkeme, aşağıdaki emirlerden birisini veya birkaçını verebilir. Bu yazımın maksatları açısından müracaat edene, “davacı”, aleyhine müracaat edilene de “davalı” diyeceğim.
1. Davalının, davacının veya davacının aile fertlerinin konutuna, taşınmaz malına, okuluna veya işyerine girmekten men edilmesine. 2. Davalının, davacının veya davacının aile fertlerinin 200 metre mesafesine yaklaşmaktan men edilmesi. 3. Davalının, davacı veya davacının aile fertleri ve varsa çocuklar ile yazılı, sözlü, telefon, elektronik posta, telefon mesajı, sosyal medya veya sair araçlarını kullanarak iletişimden men edilmesi. 4. Davalının, çocukla kişisel ilişkisinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlandırılması veya kaldırılması. 5. Davalının, ruhsatlı ateşli silahı bulunması veya görevi gereği ateşli silah taşıması halinde, ateşli silah bulundurmaktan ve/veya taşımaktan men edilmesi ve ruhsatlı silahını Polis Genel Müdürlüğüne veya görevi gereği kendisine verilen silahı, görev yaptığı kuruma, teslim etmesi. 6. Polis Genel Müdürlüğü tarafından, 7 gün 24 saat esasına göre, görevlendirilecek polis mensupları ile fiili koruma sağlanması.
Yukarıdaki koruma emirlerinin verilebilmesi için, davalının, neler yapmış olması gerekmektedir? 1. Fiziki zarar verdiği veya buna teşebbüs ettiği hallerde. 2. Cinsel tecavüz, cinsel taciz veya cinsel saldırı suçlarına teşebbüs ettiği veya suçu işlediği hallerde. 3. Fiziki, ekonomik veya manevi şiddet veya baskı yaptığı hallerde. 4. Konutu kullanma hakkı davacıya verildiği durumda, bu konuta izinsiz girdiği veya girmeğe teşebbüs ettiği hallerde. 5. İşyerine, evine, müstahdemine, işverenine, birlikte ikamet ettiği aile fertlerine veya yakınlarına mükerrer (birden fazla) şekilde telefon ederek, mektup göndererek, mail veya sosyal medya yolu ile veya diğer iletişim yollarını kullanarak veya sözlü olarak rahatsızlık verdiği hallerde. 6. İsteği dışında kamuya açık veya kapalı yerlerde, takip ettiği, hallerde. 7. Ceza yasası kuralları uyarınca, suç sayılan bir fiilde bulunması halinde(böyle bir durumda davalının, polis tarafından, itham edilmesi yeterlidir. ) 8. Evinin, işyerinin, okulunun, aracının veya davacının bulunduğu herhangi bir yerin, önünde bulunmak suretiyle gözaltında tuttuğu, ısrarlı takip yürüttüğü veya evinin etrafında dolaşmak suretiyle, gözetlediği hallerde. 9. Çocuğu haksız yollardan yargı yetkisi dışına çıkarmakla tehdit ettiği veya buna teşebbüs ettiği hallerde. 10. Yargıcın takdirine göre, tehdit, taciz ve rahatsızlık sayılabilecek hallerin var olması veya yapılacağı ihtimalleri hallerinde.
Kendisinden koruma emri istenen aile mahkemesinin, müracaatı en kısa zamanda sonuçlandırması ve koruma emri verilmesi halinde, emrin, en kısa bir zamanda davalıya tebliğ edilmesi yani bildirilmesi gerekmektedir.
Koruma emri ile ilgili işlemlerin tümü de harçtan muaftır. Şiddeti Önleme ve Danışma Merkezlerine yapılacak müracaatlara, adli yardım hizmeti sunulur.
Verilmiş olan ve davalıya bildirilen koruma emrine uymayan davalı, diğer suçlarının yanı sıra, bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde aylık asgari ücretin on katına kadar para cezasına veya 18 aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir. Kanaatimce mahkemelerin, koruma emirlerine uymayarak suç işlendiği iddiası ile açılan ceza davalarına öncelik vermeleri ve yargılamayı çok kısa bir süre içerisinde tamamlamaları gerekmektedir.