Summary
ELİZABETH GASKELL’İN CRANFORD ROMANINDAKİ PROTO-FEMİNİZMİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Bu çalışmanın amacı Elizabeth Gaskell’in Cranford (1853) romanını inceleyerek, söz konusu eserin kadın karakterlerin yaşamlarıyla ne derece bir ön feminist ses geliştirdiğini ortaya çıkarmaktır. Roman, Viktorya döneminin katı kültürel normlarıyla kendini kısıtlayan bir grup kadının yaşadığı Cranford’da geçmektedir. Roman, kadınların Amazon-vari kasaba yaşamının zıddına, ataerkil bir yaşam biçimi sunmaktadır. Cranfordlu kadınlar, ataerkillikten kurtulmuş bir kadın topluluğu olmaktan uzak olup; aksine, en sonunda erkeklere ve kapitalizmle çatışsalar da, kendilerini kısıtlayarak ve kapitalist etkilerden uzaklaşarak geleneksel yaşamlarındaki ataerkil öğretileriyle kendi aralarında bir bütünlük sürdüren sadece bir kadın topluluğu oluşturmaktadır. Bu kadınlar evlilikleri ya da babaları yüzünden yaşamlarını ataerkil normlara uygun şekilde sürdürürler. Bu yüzden çalışma, birbirlerine baskı kuran ve katı sosyal kurallarıyla kendi hayatlarını zorlaştıranların kadınların kendisi olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Böylece, çalışma; romandaki kadın karakterlerin bir ön feminist ses uyandırmadığını, fakat romanın Viktorya dönemi kadınlarının altına girdikleri ataerkil baskıyı ironik biçimde resmederek kadın okuyucuyu feminist hakerete geçirdiğini göstermektedir.
Keywords
Elizabeth Gaskell, İlk Feminist, Baskı, Ataerkillik, Viktorya Dönemi