Ay’da yürüyen 4. insan olan ABD’li astronot Alan Bean, 26 Mayıs 2018’de 88 yaşındayken hayatını kaybetmişti. SkyLab görevinde de yer alan Bean’in, 3 Ekim 1992’de gazeteci Jim Plaxco ile yaptığı röportajın çevirisi sizlerle. Apollo görevleri, sanat tutkusu… 26 yıl öncesi ile günümüzün arasındaki farkları göz önüne seren bir röportaj. Keyifli okumalar. 3 Ekim 1992, öğleden sonra güzel bir gün. Apollo ve SkyLab görevlerinde yer almış Alan Bean ile bu güzel günde tanışıp, konuşma şansı buldum. Ayrıca kendisi büyük bir uzay sanatçısıdır…
- JP: Şu ana dek kaç adet resim yaptın?
- Alan Bean: Yaklaşık 70.
- JP: Ne zamandan beri resimle uğraşıyorsunuz?
- Alan Bean: Son dokuz yıldır bu hobiyi yapıyorum. Emekli olmadan önce ressamlığı hayal ediyordum, emekli olunca da başladım.
- JP: Şu ana kadar yaptığın bütün resimler Apollo görevi hakkında. SkyLab ile ilgili bir şeyler yapacak mısınız ?
- Alan Bean: Evet. SkyLab görevleri hakkında bir çalışmam olacak. Aslında 1981’de emekliye ayrıldığım zaman bu iki misyonla ilgili birçok resim yapmaya karar vermiştim. Ancak sanatçı olmanın ne kadar zor olduğunu anladım. Farklı mekanlar, farklı donanımlar. Bu yüzden ilk olarak Apollo misyonuna çaba harcamak istedim.
- JP: Astronot eğitiminizin sanatsal becerilere bir katkısı olduğunu söylenebilir mi ?
- Alan Bean: Aslında bu iyi bir soru, ancak hayır. Nedenine gelecek olursak; uzay gemilerini uçurmak onları çizmekten oldukça farklıdır. Örneğin radar antenini ele alalım. Araçta olduğunuz zaman antenin nasıl göründüğü veya ne renkte olduğu ile ilgilenmezsiniz. Antenin düzgün çalışması tek arzunuzdur. Ancak sanatçının bakış açısı bambaşka. Antenin bulunduğu yeri ve açısını doğru çizmelisiniz. Renkler, ışıklar, parlaklıklar… Birçok detay sizin için önem kazanır ancak görev sırasında bunlar umrunuzda bile olmaz. Eğitimimin gerektirdiği el hassasiyeti, resim çizerken işe yarıyor bunu inkar edemem…
- JP: Resimlerinizin birçok kitapta kullanıldığını gördüm. Bu resimlerinizin yer aldığı bir kitap çıkarmayı hiç düşündünüz mü ?
- Alan Bean: Öncelikle resimlerimin kullanılması çok olumlu bir gelişme. Bildiğiniz üzere 1994 yılında Ay’a ayak basmamızın üzerinden 25 yıl geçmiş olacak. Çoğu yazar bu konuda özel kitaplar çıkarıyor. Resimlerimi kullanmak isteyen bazı insanlara tabi ki izin verdim. İkinci konuya gelecek olursak… Kitap çıkarmayı şu an için düşünmüyorum. Yapmam gereken daha çok resim var. Şu an 62 yaşındayım, hayatımın ne kadar devam edeceğimi bilmiyorum. Belki 20 yıl, belki daha az ya da çok. Kitap çıkarmak uğraştırıcı bir iş. Onun yerine resimlerime ve aileme vakit ayıracağım.
- JP: Apollo 12 görevinden döndükten sonra, tekrardan Ay’a gitme gibi bir isteğin veya gitme ihtimalin var mıydı ?
- Alan Bean: Kaç defa olursa olsun, Ay’a her zaman gitmek isterim. Döndükten sonra tabi ki böyle bir ihtimal vardı. Apollo görevleri ilk başta 20’ye kadar devam edecekti. Sonra bu sayı 19 ve 17’ye düşürüldü. Kendi kendime ‘Ben 12. görevde gittim belki bir şansım daha olur’ diyordum. Ancak olaylar farklı gelişti. SkyLab misyonu ortaya çıktı ve ben bu misyonda uzay aracı komutanı olarak görev aldım. Apollo görevleri beklenenden daha olumlu bir sonuç ile bitmişti. Bu görevler için çok fazla para harcandı ve çok fazla insan hayatını kaybetti… İnsanlar artık ‘Ay’a gidelim kaya getirelim. Ee ne var bunda ?’ sorularını soruyordu. NASA’da bu doğrultuda yeni bir hedef belirledi; Mars. Bu yüzden yen görevlere odaklandık. Uzay İstasyonu, çeşitli testler ve görevler. İnsanların yeni hedefleri, vizyonumuzu genişletti. Alan Bean, APOLLO 12 Tablosu
- JP: Günümüzün politikası ve kültürü göz önüne alındığında; Başkan Bush’un Uzay İstasyonu hayali yakın gelecekte gerçekleşebilir mi ? Bu projenin şansı ne ?
- Alan Bean: Bence çok yakın bir zamanda olumlu haberler olacaktır. Her şey paraya bağlı. Araştırma, kadro, teknik ve teknolojik gelişmeler… Her şey maddi güç ile orantılı. 15. yüzyılda buraya insanlar gelmeye başladı. Ardından koloniler, savaşlar, devrimler ve daha birçok şey. Bugün gelinen nokta da ‘Uzayda daha ne yapabiliriz ?’ soruları soruluyor. Ancak bunların hepsi para ile alakalı. Uzay İstasyonu yakın gelecekte inşa edilebilinir ama Mars görevleri hakkında bu kadar olumlu değilim. Eskiden, 21. yüzyıla girmeden Mars’a gidebileceğimizi düşünürdüm. Artık bu işin çok uzak olduğunu anladım. Ben göremesem de kim bilir belki çocuklarım Mars’tan görüntüler izleyebilir.
- JP: Son olarak eklemek istediğiniz bir şeyler var mı ?
- Alan Bean: İnsanoğlu git gide kendi gezegeninden uzaklaşıyor. Önce yörünge, ardından Ay ve şimdi de Mars. Sonrasında kim bilir belki de bilinmeyen gezegenlere gideceğiz. Yeni şeyler yaşanıyor ve bunu durduramayız. Bu gelişmelerin hızını bilemiyoruz; hangi zaman diliminde nereye gidebiliriz hiçbir fikrim yok… Uzay İstasyonu kurulacak ve araştırmalar devam edecek. Gelecek yıllarda nüfus hızla artacak ve daha genç beyinler ortaya çıkacak. Uzay İstasyonu’na tepkiler oluyor ama bence çok gereksiz. Onun sayesinde başka yerlere gidebiliriz. İnsanlar yeniliğe aç olmalı. Uzayda da durum değişmiyor. Kim ne derse desin dışarıda bir yerlerde şehirler kuracağız ve Mars… Eninde sonunda oraya gidilecek. Ben göremesem de çocuklarım veya torunlarım görecektir. Benim için sorun yok; bu iş sonunda olacak…
NOT: Alan Bean;1998, 2009 ve 2010 yıllarında resimlerinin de yer aldığı kitaplar yazmıştır. Öldüğü güne kadar Mars görevlerine aşık bir şekilde yaşamıştır…
Editör / Yazar: Kuzey Kılıç (@KuzeyGencc), Bu röportaj http://www.astrodigital.org/space/interviews.html sitesinden çevrilmiştir.
Geçmişte olan ve gelecekte planlanan bütün “Mars görevleri”
Başka bir gezegende yaşam arayışlarında başı çeken Mars. SpaceX’in kurucusu Elon Musk, Mars’ta, 100 yıl içinde bir milyon insanın yaşaması için hiçbir engelin bulunmadığını söylüyor. SpaceX, Mars’a ulaşmaya çalışmak konusunda yalnız değil. Dünyanın dört bir yanındaki uzay şirketlerinin yaptığı ve gelecek için planladığı çok sayıda Mars görevi var. Mars’a insan gitmesi şu an için zor gözüküyor. 1960 yılında insansız görevler başladı ve bugüne kadar gerçekleştirilen toplam 56 Mars görevinden sadece 26’sı başarılı oldu.
MARS ODYSSEY – 2001 Mars Odyssey, Mars’ın yüzeyinin yaklaşık 3 bin 800 kilometre uzağındaki bir NASA yörüngesel uydusudur. 7 Nisan 2001 tarihinde fırlatılan uydunun asıl amacı, Mars’ın yüzeyinde su kanıtları aramak.
MARS EXPRESS – 2003 Mars Express, 2 Haziran 2003 tarihinde Avrupa Uzay Ajansı tarafından fırlatıldı. Mars Express, yüksek çözünürlüklü kamera, radar ve spektrometreler kullanarak Mars yüzeyini incelemek amacıyla tasarlandı. Araç, Mars yüzeyinin ve atmosferinin elementel ve kimyasal yapısını inceleyerek birçok veri topladı.
MARS RECONNAISSANCE ORBITER – 2005 12 Ağustos 2005’te NASA tarafından fırlatılan MRO aracı, 10 Mart 2006’da Mars yörüngesine giriş yaptı. Gzegenin yüzeyinde birçok yüksek profilli keşif yapan MRO, Phoenix Lander adına bir iniş bölgesi bulmak için de kullanılıyordu.
CURIOSITY ROVER – 2011 Mars’ın peyzaj ve iklimini incelemek için tasarlanan bu araç, Mars koşullarının potansiyel kanıtlarını araştırıyor ve gezegenin yaşanabilirliği hakkında bilgiler topluyor. 2012 yılından bu yana aktif olan çalışan aracın yaptığı en önemli keşif, 2018’de gezegenin yüzeyindeki organik moleküllerin keşfidir.
MANGALYAAN (Mars Yörünge Misyonu) – 2013 Hint Uzay Araştırmaları Örgütü (ISRO), 5 Kasım 2013 tarihinde ilk gezegenlerarası görevini bu araçla başlattı. Mangalyaan, atmosferik verileri yakalamak için tasarlanmış küçük bir araştırma araçları paketi ile donatılmıştır. Ayrıca bu görev, 73 milyon dolarlık maliyetle bugüne kadar yapılmış en ucuz Mars görevidir.
MAVEN – 2013 2014 yılında Mars yörüngesine giren Maven görevi, Mars’ın su ve atmosferinin yavaş yavaş nasıl bozulduğu hakkında veriler topluyor.
EXOMARS TRACE GAS ORBITER – 2016 2016 yılında fırlatılan ExoMars, Avrupa Uzay Ajansı ve Roscosmos’un ortaklaşa üstlendiği bir Mars görevidir. Araştırmacılar, Mars atmosferinde mevcut olan metan ve diğer gazları daha iyi anlamak ve biyolojik aktiviteye dair kanıtlar elde etmek için bu aracı kullanıyor.
INSIGHT LANDER – 2018 Mayıs 2018’de fırlatılan ve geçtiğimiz kasım ayında başarılı bir şekilde Mars yüzeyine inen Insıght, sismik Araştırmalar yapmak ve Mars yüzeyinin altını incelemek için tasarlandı. İniş sonrasında 2 aylık bir hazırlık aşaması geçirecek olan araç, daha sonra 2 yıl boyunca çalışmalarına devam edecek.
HOPE MARS GÖREVİ – 2020 Birleşik Arap Emirlikleri Başkanı Şeyh Halife bin Zayed Al Nahyan tarafından açıklanan Hope, Mars atmosferini incelemeyi ve gezegenin atmosferini neden kaybettiğini keşfetmeyi amaçlamaktadır.
MARS 2020 ROVER – 2020 Temmuz 2020’de NASA tarafından başlatılmaıs beklenen bu görev, Mars’taki çevre koşullarını ve astrobiyolojiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Hedef, aracın Mars’taki kayaları, mineralleri ve diğer materyalleri toplamasını ve daha sonraki bir görevde onları Dünya’ya geri göndermesini sağlamaktır.
EXOMARS ROVER – 2020 Mars’ta geçmiş ya da şimdiki yaşamın kanıtlarını araştırmayı amaçlayan bu görev, üretim gecikmeleri nedeniyle 2018’den Temmuz 2020’ye ertelendi.
MARS GLOBAL REMOTE SENSING ORBITER – 2020 Çin Ulusal Uzay Bilim Merkezi tarafından başlatılması beklenen bu görevin, 2020’nin yaz aylarında fırlatılması planlanıyor.
MARS TERAHERTZ MICROSATELLITE – 2020 Japonya Ulusal Bilgi ve İletişim Teknolojileri Enstitüsü (NICT) ve Tokyo Akıllı Uzay Üniversitesi’nin ortak girişimi olan bu proje, Mars atmosferini incelemek ve oksijen izotop oranlarını ölçmek üzere Mars yüzeyine gönderilecektir.
MANGALYAAN 2 (Mars Yörünge Misyonu 2) – 2022 Hint Uzay Araştırmaları Örgütü’nün, Mars projesinin devamı niteliğinde olan Mangalyaan 2, 2022 yılında Mars yörüngesine fırlatılacak.
MARS MOONS EXPLORATİON (MMX) – 2024 Japonya tarafından hazırlanacak olan proje, Mars’ın iki uydusundan biri olan Phobos’a bir araç göndermeyi içeriyor. Mars’ın uydusunun atmosferini inceleyecek olan araç, daha sonra bu verileri Dünya’ya gönderecek. Keyifli okumalar.
Editör / Yazar: Ali Ekber ÖZGEN
Kaynak: https://www.digitaltrends.com/cool-tech/future-mars-missions/2/
2018’in en etkileyici uzay kareleri
2018 yılı, uzay teleskopları tarafından çekilen gök cisimlerinin görüntüleri açısından zengin bir yıl oldu. NASA’nın Hubble Uzay Teleskop’unun çektiği nebulaların göz alıcı görüntüleri, Spitzer uzay aracıyla elde edilen büyüleyici Kedi Pençesi Bulutsusu’nun kareleri, Japon uzay aracı Akatsuki’nin çektiği Venüs görüntüleri, Juno Uzay Aracı’nın elde ettiği Jüpiter fotoğrafları sayesinde uzay severler insanoğlunun yüzyıllardır merak ettiği uzay ortamını daha yakından görme fırsatını yakaladı. 2018 yılında uzay araçları vasıtasıyla yapılan en etkileyici uzay fotoğrafları ve Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan çekilen kareleri bir galeride topladık.
© FOTOĞRAF: ESA/XMM-NEWTON; J. TOALÁ; D.GOLDMAN
NGC 3199 yıldız kümesi görüntüsü.
© FOTOĞRAF: ESA/HUBBLE/NASA
NASA’nın Hubble Teleskobu tarafından görüntülenen galaksilerin birleşme süreci.
© FOTOĞRAF: NASA/JPL-CALTECH/SWRI/MSSS/GERALD EİCHSTÄDT/SEÁN DORAN
NASA’nın Juno Uzay Aracı tarafından çekilen Jüpiter yüzeyinin görüntüsü.
© FOTOĞRAF: FACEBOOK / ALEXANDER GERST
Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan (UUİ) çekilen Hawaii Adası’nı vuran Florence fırtınası görüntüsü.
© FOTOĞRAF: ESO
ESO’nun VISTA tarama teleskopu ile elde edilen Tekboynuzlu (Unicorn) Takımyıldızı içinde bulunan Rozet Nebulası’nın görüntüsü.
© FOTOĞRAF: NASA/JPL-CALTECH/UNİV. OF ARİZON
NASA tarafından çekilen Mars’ın yüzeyindeki kum fırtınası görüntüsü.
© FOTOĞRAF: TWİTTER/SCOTT D. TİNGLE
Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan çekilen fotoğrafta Soyuz isimli Rus uzay aracı görüntülendi.
© FOTOĞRAF: NASA, JOEL KOWSKY
Güneş’in etrafında tur atan Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (UUİ) güzergahı.
© FOTOĞRAF: NASA
Spitzer uzay teleskobunun çektiği Kedi Pençesi Bulutsusu’nun (Cat Paw Nebula) görüntüsü. Yıldız oluşturan Kedi Pençesi bölgesi 80-90 ışık yılı uzaklıkta bulunuyor.
CC BY-SA 4.0 / ESA/HUBBLE & NASA / DİFFERENT GENERATİONS (CROPPED A PHOTO)
Hubble Teleskobu’nun görüntülediği Kılıçbalığı (Dorado) Takımyıldızı içerisinde yaklaşık 160.000 ışıkyılı uzaklıkta bulunan Büyük Macellan Bulutu’ndaki NGC 1866 açık yıldız kümesi.
© FOTOĞRAF: NASA/JPL-CALTECH/SWRI/MSSS/GERALD EİCHSTÄD/SEÁN DORAN
NASA’nın Juno Uzay Aracı tarafından çekilen Jüpiter görüntüsü.
© FOTOĞRAF : ESA/HUBBLE & NASA/D. MİLİSAVLJEVİC (PURDUE UNİVERSİTY)
Hubble Teleskobu’nun görüntülediği Pegasus Takımyıldızı’nda bulunan NGC 7331 spiral galaksisi.
© FOTOĞRAF: NASA, JPL-CALTECH
Mars’ta incelemeler yapan Curiosity keşif aracının fırtına sırasında çektiği selfie.
© FOTOĞRAF : JAXA/ISAS/DARTS/DAMİA BOUİC
Japonya Uzay Araştırma Ajansı’nın (JAXA) uzay aracı Akatsuki’nin çektiği Venüs gezegeninin görüntüsü.
© FOTOĞRAF: ROSKOSMOS/OLEG ARTEMİEV
Açık uzayda çalışan Rus kozmonot.
CC BY 4.0 / NASA, ESA,STSCI / HUBBLE’S 28TH BİRTHDAY PİCTURE: THE LAGOON NEBULA
NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu tarafından çekilen Dünyamızdan yaklaşık 4000 ışık yılı uzaklıkta bulunan Lagün Bulutsusu görüntüsü.
© FOTOĞRAF : NASA, JPL-CALTECH
Kraliçe Takımyıldızı bölgesinde bulunan Cas A süpernova kalıntısı.
Meteor Yağmuru geliyor! Saatte 50 yıldız kayacak
Geminid Meteor Yağmuru, bu yıl özel bir olayla gündeme geldi. Peki, 50’ye yakın yıldız kaymasının gözlemlenebileceği Geminid Meteor Yağmuru nedir? İşte, günün ilk saatleri itibariyle merakla araştırılan o konu hakkında bazı bilgiler:
Geminid ( ikizler ) Meteor Yağmuru Nedir?
“Meteor yağmurlarının kralı” olarak bilinen Geminid, 3200 Phaethon adlı sönük bir kuyruklu yıldızın, Güneş etrafındaki yörüngesinde dönerken arkasında bıraktığı kaya parçaları sonucunda oluşuyor.
Gemidler her yıl en iyi meteor yağmurlarından biri olarak kabul edilir, çünkü bireysel meteorlar parlaktır ve zirve gökyüzünde meteor akışını saatte 120 meteor gibi yüksek oranlarda görebilir. Bilinen kayıtlara göre, Geminid meteor duşu neredeyse 200 yaşında. Her yıl aralık ayında gerçekleşen 3200 Phaethon adı Geminid Meteor Yağmuru, 13 Aralık gecesi, 14 Aralık’ın ilk saatlerinde izlenebilecek. Saatte ortalama 50’ye yakın “yıldız kayması” görülebilecek. Gökyüzü açık olması durumunda herhangi bir uzay ekipmanına ihtiyaç duyulmadan çıplak gözle, gözlemlenme durumuna sahip. Geminid “ateş eden yıldızlar” olarak bilinse de, görünen göktaşlarının sayısı zamana ve ne kadar karanlık olduğuna bağlıdır. Steroit 3200 Phaethon, bu meteor yağmuruyla ilgili olağandışı bir durumdur, çünkü kuyruklu yıldızlar genellikle buzlu molozlu meteor yağmurları yaratırlar. Bilim adamları, Phaethon’un ne olduğunun doğasını tartıştılar. Yakın takip edilen Dünya-asteroidi kuyruklu yıldızlara benzetilmiştir, bu yüzden “kaya kuyruklu yıldızı” olarak adlandırılmıştır. Phaethon, güneşi başka bir asteroidden daha yakın yörüngeye çevirir ve yörüngeye 1.4 yıl sürer. Asteroid, güneşe en yakın yaklaşımıyla yaklaşık 1.300 Fahrenhayt’a kadar ısınıyor ve bu da tozlu kalıntıların dökülmesine neden oluyor.
Editör / Yazar: Uğur ÖRDEM
Kaynak: https://www.space.com/34921-geminid-meteor-shower-guide.html