Antarktika
Antarktika
Antartika kıtası, Güney Yarımküre'nin en güney kısmında bulunmaktadır. Aynı zamanda kıta Güney Kutbu'nu içerir. Avustralya'nın 2 katı ve Avrupa'dan daha büyük olan bu kıta büyüklük sıralaması bakımından 5.sıradadır. Antarktika kıtasında ülke bulunmayan ve siyasi bir yere ait olmayan tek kıtadır.
Antarktika Hakkında Genel Bilgiler
Antarktika'da bir vadi olan McMurdo Kuru vadileri McMurdo Boğazı'nın batısındaki Victoria topraklarında bulunan ardı sıra gelen vadidir. Bu alanda Antarktika'nın en uzun nehri olarak bilinen Onyx Nehri ve Vilda Gölü gibi birden fazla merak uyandıran coğrafi oluşumlar bulunmaktadır. Kuzeyden güneye; Victoria Vadisi, Wright Vadisi ve Taylor Vadisi üç temel vadilerdendir. 2 milyon yıl boyunca yağmur yağmamış McMurdo Kuru Vadileri dünyanın en kuru bölgesidir. Bu vadilerde kar bile görülmemektedir. Sebebi ise Antarktika'da görülen Katabatik rüzgarlarıdır. Bu rüzgarlar atmosferde görülen soğuk hava 10.000 metre yüksekliği ile birlikte, vertikal şekilde alçalmasıyla ortaya çıkmaktadır. Katabatik rüzgarı kuru vadide saatteki hızı 300 km'ye varan bir hızda eser ve bölgedeki tüm nemi alıp götürür. Katabatik rüzgarı oluştuğunda dünyanın birden fazla yerinde etkisi hissedilmektedir.
Antarktika Tarihi
Norveçli kutup kaşifi ve ilk denizci Roald E. G. Amundsen 14 Aralık 1911'de Whales Körfezi'nden başlayarak rotasını Axel Heiberg Buzulu üzerinden devam ettirerek coğrafi Güney Kutbu'na ilk ulaşan insan olmuştur. 1928-1947 yılları arası Byrd'ün önderliğinde Antarktika'ya düzenlenen dört seferinde birden fazla ilk gerçekleştirilmiştir. Bu yıllarda biyolojik ve jeolojik araştırmalar yapılmıştır.
Kolonileşme çağında Antarktika’ya giden ülkeler gittikleri yerin kendisine ait olduğunu söylemekteydiler. 1900 başlarında İngilizler kolonileşme çağında sonra da keşif yaptıklarında buraya sahip çıkmaya çalışmıştır. Bunun ardından Norveç, Fransa, Avustralya, Yeni Zelanda, Şili, Arjantin ve diğer ülkeler de keşif yapıyoruz diye Antarktika üzerinde hak iddiasında bulunmuşlardır. Bu çekişmeler 1956'ya kadar devam etmiştir. Bunun üzerine Yeni Zelanda ülkesi Antartika kıtasının herkesin ortak alanı olması gerektiğini söylemiştir. 1 Aralık 1959'da içinde Türkiye'nin de olduğu 53 ülke ile Antarktika antlaşması imzalanmıştır. Antlaşmaya göre bu kıtada askeri faaliyet, nükleer çalışma ve madencilik yapılmaması şartı ile sadece bilimsel araştırmalara yer verilmesi koşulu istenmiştir. Antarktika’da doğanın kirletilmemesi için tuvalet kuralları bile konmuştur.
1967 yılında kıtaya gitmiş ilk bilim insanımız Prof.Dr.Atok Karali'dir. Atok Karaali -80 derece gibi zorlu hava şartlarında bilimsel araştırma yaptığından dolayı bu yere Karaali Kayalıkları adı verilmiştir.
Antarktika'da Türk bilim ismini taşıyan başka yer İnan Tepesidir. Prof.Dr.Umran Savaş İnan 1980 yıllarında Stanford Üniversitesi'nde profesör olduğu zamanlarda Antarktika kıtasının üzerine yaptığı bilimsel çalışmalarından dolayı 2,451 metre yüksekliğindeki tepeye İnan tepesi ( Inan Peak ) ismi verilmiştir.
İklimi
Dünya'nın en soğuk kıtası Antarktika'dır. Antarktika'nın doğu kısmı yüksekliğinden kaynaklı batısından daha soğuktur. Bu kıta dünyanın kurak, soğuk, rüzgarlı ve kuru yeri olarak bilinmektedir. Burası bir bakımdan çöldür.
Nüfus
Antarktika kıtasında araştırma yapma amaçlı gelen bilim insanları bulunmaktadır. Nüfus kışın 1.000 yaz ayında ise bu sayı 5.000'e kadar çıkmaktadır.
Bitki Örtüsü
Kıta soğuklar, toprak kalitesindeki verimsizlik, güneş ışığı eksikliği ve nem yetersizliğinden dolayı bitki büyümesine engel olmaktadır. Florası çoğunlukla biryofitlerden oluşmaktadır. Bunun yanı sıra Kuzey Kutbu'nda ise 400 civarı tohumlu bitki türü sayılabilmektedir.
Hayvan Çeşitliliği
Antarktika kıtasının kıyı kesimleri ve açık denizlerinde çok sayıda hayvan türü bulunur. Bunlar: penguenler, foklar, kuşlar, kalamarlar, balina ve martılardır. Besin kaynakları açısından Güney Kutbu'nda ki balık ve planktonları yerler. Antarktika'da kutup ayıları yaşamamaktadır.
Penguen türleri: Gentoo, Adelie, İmparator, Kral, Makaroni, Tepeli ve Sakallıdır.
Antarktika kıtasındaki yavru penguenler anne ve babasının peşinden beslenmek için koşarlar ve genelde doymak bilmezler. Kıtaya ayak bastığınızda penguenlerin kırmızı görüntüdeki dışkı kokuları hissedebilirsiniz. Kurallara göre insanların penguenlere 5 metreden fazla yaklaşması yasaktır. Tabi eğer penguen size doğru gelirse sorun yoktur. Fakat hayvanlara dokunmak yasaktır.
Balina türleri: Kambur, Antarktika minke balinası, Oluklu balina, Kuzey, Gök ve Bayağı minke balinasıdır.
Fok türleri: Leopar veya Pars foku ve Güney deniz filidir.
Kuş çeşitleri: Albatros, Antarktik fırtına kuşu, Güney Georgiya İncirkuşu ve Antarktika Martısı'dır.
Balıklar: Patgonya dişbalığı, Antarktika krili ve Antarktika buzbalığıdır.
Kalamar çeşitlerinden ise dev kalamarlar kıtada bulunmaktadır.
Ulaşım
Antarktika kıtasına birden fazla ulaşım imkanı olan gemi seferleri ve uçakla vize almadan gidilebilmektedir. Kişi hangi milletten olursa olsun gitmekte özgürdür. Hatta orası Güney Kutbu olsa bile. Gidip gitmemek sizin kararınız.