Başıbozuklar, mâli güçlükler nedeniyle özellikle Balkanlar'daki vilayet garnizon ve jandarmasına gerekli takviyenin düzenli olarak sağlanamaması, isyanlara zamanında müdâhale edilememesi gibi nedenlerle Kırım, Kafkasya gibi Ruslar'a kaptırılan topraklardan getirilip Balkanlar'a yerleştirilen Tatar ve Çerkesler'den oluşan düzensiz, mahalli, gönüllü birliklerdir.
Özellikle Bulgaristan'a yerleştirilmiş olan Tatar ve Çerkes muhâcirlerden, yurtlarını terk etmelerine sebep olarak gördükleri Ruslar'a yönelik kin ve nefretlerini yerleştikleri bölgenin Bulgar unsurlarına (Ruslar'la aynı soydan gelmelerinden dolayı) yöneltmişlerdir.[1] Zamanla uzman askerler tarafından sivilleri tanımlamakta kullanılan bir terime dönüşmüştür. Başıbozuk kelimesi, Kırım Savaşı sırasında İngilizce'ye (bashi-bazouk) ve Fransızca'ya (bachi-bazouk) geçmiştir.