Migren Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?
Migren Çeşitleri
Migrenin birden fazla çeşidi bulunur.
Auralı migren: Migren başlamadan kısa bir süre önce ışık çakması gibi bir takım ön belirtiler görülür.
Aurasız migren: Migren hiçbir ön belirti vermeden başlar.
Sessiz migren: Aura denilen migren belirtileri görülür ancak baş ağrısı oluşmaz.
Migren Belirtileri
Migrenin en belirgin belirtisi, kafanın sadece bir tarafında görülen yoğun şiddette baş ağrısıdır. Bu ağrı zonklama şeklinde hissedilir ve kişiyi günlük rutin aktivitelerinden alıkoyacak kadar şiddetli olabilir. Ağrı hareketle artar ve ışığa ve sese aşırı duyarlılık gelişir. Migrenin bir diğer sık görülen belirtisi de mide bulantısı ve/veya kusmadır. Bu genel belirtilerin yanında ishal, terleme, üşüme, karın ağrısı gibi belirtiler de görülebilir.
Aura
Aura, migren ağrısı yaşayanların bir kısmında görülen ve migrenin başlamasından kısa bir süre önce ortaya çıkan bir takım belirtilerin genel adıdır. Ancak bazı insanlar bu aura belirtilerini yaşamalarına rağmen, devamında baş ağrısı geliştirmezler. Aura belirtileri şunlardır:
- Gözde ışık çakması, kör noktaların oluşması gibi görsel sorunlar
- Genellikle bir elde başlayıp daha sonra kol ve yüze yayılan uyuşma, karıncalanma hissi ve uyuşma
- Sersemlik hissi, baş dönmesi
- Konuşmada güçlük
Migrenin Nedenleri
Migrenin tam olarak neden ortaya çıktığı bilinmiyor. Ancak uzmanlar, sinir uçlarını ve beyindeki damarları etkileyen anormal beyin aktivitesinin bir etken olduğunu düşünüyor. Bu anormal beyin aktivitesinin neden ortaya çıktığı bilinmemekle beraber, belli tetikleyicilerin genetik faktörler ile birleşiminin bu beyin aktivitesine neden olabileceği sanılıyor.
Migren Tetikleyicileri
Migren bir çok insanda bir şeyin tetiklemesi sonucu oluşuyor. Bu tetikleyiciler herkeste farklı olabilse de, genel olarak hormonal, duygusal, fiziksel, beslenmeye dair, çevresel ve ilaç kullanımı başlıkları altında toplanıyor.
Hormonal Değişiklikler
Bu durum, özellikle kadınlarda ve regl dönemleri sırasında oluşan hormonal değişiklikler nedeniyle ortaya çıkıyor. Bu nedenle oluşan migrenler, genellikle regl döneminin 2 gün öncesi ila 3 gün sonrasını kapsayan zaman aralığında etkili oluyor.
Duygusal Nedenler
Duygusal dengedeki iniş çıkışlar da migrene sebep olabiliyor. Bu nedenler arasında stres, anksiyete, gerginlik, depresyon, ani bir olay karşısında oluşan şok ve heyecan bulunur.
Fiziksel Nedenler
Migrenin fiziksel tetikleyicileri arasında yorgunluk, kalitesiz veya az uyku, kötü postür, boyun ve omuz kaslarında gerginlik, kan şekeri düşüklüğü (hipoglisemi), jet lag bulunur.
Beslenme Tetikleyicileri
Beslenme rutininiz ve yedikleriniz de migrene sebep olabilir. Bunlar arasında, öğün atlamak, yetersiz sıvı alımı, alkol, çay ve kahve gibi kafein içeren içecekler, tiramin katkı maddesi, çikolata, peynir gibi belirli yiyecekleri tüketmek sayılabilir.
Çevresel Tetikleyiciler
Parlak ışıklar, gürültülü ortamlar, televizyon veya bilgisayar ekranına uzun süre bakmak, kuvvetli kokular, çok soğuk hava, sigara içilen ortamlar migrenin çevresel tetikleyicileri arasındadır.
İlaç Kullanımı
Kullanılan bir takım ilaçlar da yan etki olarak migrene sebep olabilirler. Bazı uyku ilaçları, kombine doğum kontrol hapları ve menapoz döneminde semptomları rahatlatmak için kullanılan hormon replasman tedavisi ilaçları migreni tetikleyebilir.
Migrenin Teşhisi
Migreni teşhis edebilecek bir medikal test bulunmamaktadır. Migren teşhisi büyük oranda hastanın öyküsü dinlenerek konulur. Doktorunuz ayrıca size aşağıdaki soruları sorabilir:
- Baş ağrısı kafanın sadece bir tarafında mı?
- Baş ağrısının hissi zonklama veya ona benzer mi?
- Günlük rutin aktivitelerinizi yapmanızı engelliyor mu?
- Hareket ile daha da kötüleşiyor mu?
- Baş ağrısı ile beraber mide bulantısı veya kusma oluyor mu?
- Işığa ve/veya sese duyarlılık oluyor mu?
Bu sorulara verdiğiniz cevaplara dayanarak doktorunuz migren teşhisini koyabilir.
Migren Tedavisi
Migreni tamamiyle iyileştirecek bir tedavi bulunmamaktadır ancak bir takım tedavi yöntemleri ile semptomlarınızı kontrol altına alabilirsiniz. Ancak migrende işe yarayan tedavinin bulunması zaman alabilir.
Atak Sırasında
Bir migren atağı sırasında yapacağınız en iyi şey karanlık ve sessiz bir odada yatmaktır. Reçetesiz olarak satılan ağrı kesicilerden de alabilirsiniz ancak migren için ağrı kesiciler atak başlamadan önce alınırsa daha etkili olur. Bazı kişiler için atak sırasında yemek yemenin de iyi geldiği biliniyor.
Ağrı Kesiciler
Reçetesiz olarak satılan ibuprofen, parasetamol gibi ağrı kesiciler migren ataklarını kesebilir veya hafifletebilir. Ancak bu ilaçların işe yaraması için migren belirtilerinin ilk çıktığı anda alınması gerekir, ağrı kötüleştikten sonra alınması etkilerini çok azaltır. Suda çözüldükten sonra içilen ağrı kesiciler de migren için iyi bir alternatif olur zira bu ilaçlar vücut tarafından hızlı emilir. Ancak, ağrı kesicilerin sık kullanımı uzun vadede mide problemlerine yol açabilir ve migreni daha da kötüleştirebilir.
Triptanlar
Triptanlar, migren için kullanılan bir ağrı kesici türüdür. Beyinde migren oluşumuna neden olan etkenleri tersine çevirme ve migren ile doğrudan ilişkisi olduğu düşünülen genişlemiş beyin damarlarını daraltma özellikleri bulunur.
Antiemetikler
Antiemetikler mide bulantısı ilaçlarıdır ve migren sırasında mide bulantısı ve kusma belirtilerini yaşamıyorsanız bile migreni tedavi edebilirler. Ağrı kesici ve triptanlar ile beraber kullanılabilirler.
Akapunktur
Akapunktur migren tedavisinde uzun zamandır kullanılan ve etkili bir yoldur. Eğer aldığınız ilaçlar etkili olmuyorsa veya ilaç kullanmak istemiyorsanız 5-8 haftalık bir sürede 10 seans akapunktur migren tedavisi için kullanabileceğiniz bir yöntemdir.