Uyku Apnesi Tedavisi
Uyku apnesi nasıl geçer? Uyku apnesi, tedavi edilmesi gereken ciddi bir uyku bozukluğudur. Alanında deneyimli bir uzman en uygun tedavi planını seçmenize yardımcı olabilir.
Uyku bozukluğu konusunda uzman olan bir doktora başvurmanız durumunda, doktorunuz uyku apnesi için aşağıdaki yöntemleri önerebilir:
- Sürekli pozitif hava yolu basıncı
- Yaşam tarzı değişiklikleri
- Ağız takılarak kullanılan cihazlar
- Pozisyonel terapi
- Uyku apnesi ameliyatı
- Kilo yönetimi (1)
Sürekli Pozitif Hava Yolu Basıncı (CPAP)
Sürekli pozitif hava yolu basıncı (CPAP), uyurken gece boyunca solunum yollarının tıkanmaması ve nefes alınmasını sağlamak için sürekli olarak hava akışı temin eden bir makinadır. Kişi yatak başında saklanan makinede bulunan bir hortumlu maske ile uyumaktadır. Maskeler ve makineler, tedavi ve konfor ihtiyaçlarınıza göre değişiklik gösterebilmektedir. CPAP, obstrüktif uyku apnesinin ön tedavisidir ve tüm vakalar için önerilmektedir. (2)
Yaşam Tarzı Değişiklikleri
Horlamayı azaltmaya ve uyku apnesi belirtilerini iyileştirmeye yardımcı olması için yapabilecek çeşitli yaşam tarzı değişiklikleri bulunmaktadır.
Sigara bırakma ya da alkol almama gibi davranış değişiklikleri uyku apnesi belirtilerini azaltabilmektedir. Alkol boğaz kaslarınızı rahatlatmaktadır, bu da horlamaya veya solunum yolunun çökmesine neden olmaktadır.
Alerjiniz varsa, yatmadan önce bir dekonjestan almak, burnunuzdaki hava akışını iyileştirmeye yardımcı olabilmektedir.
Tedavi planına uyum sağlamakta zorlanıyor ya da tedaviye rağmen uyku apnesinden kurtulamıyorsanız, doktorunuz bilişsel davranışçı terapiyi önerebilir. Davranışsal bir uyku uzmanı, dinlendirici bir uykuya veya tedavinize uymanızı engelleyen düşünce ve davranışları ortadan kaldırmanıza yardımcı olabilmektedir. (3)
Ağıza Takılarak Kullanılan Cihazlar
Uyurken dişlerin üzerine takılarak sabitlenen bir cihaz, bir sporcu ağız koruyucusuna veya ortodontik destekleyiciye benzemektedir. Cihaz, dili belli bir pozisyonda tutarak veya çenenizi öne doğru kaydırarak, uyurken nefes almanızı engellemeye yol açan hava yolunun çökmesini önlemektedir.
Bazı hastalar CPAP makinesi ile uyumayı tercih etmektedir. Bu makine akciğere sürekli olarak pozitif basınçlı hava vermektedir, yani küçük hava yollarını açık tutmaktadır. Böylece de, uyku sırasında kapanan üst hava yolları açık tutulmaktadır. (4)
Pozisyonel Terapi
Pozisyonel terapi, pozisyonel uyku apnesinin tedavisinde davranış stratejisidir. Bazı insanlarda uyku apnesi sırt üstü yattıklarında ortaya çıkmaktadır. Bu kişiler yan yattıklarında solunum normale dönmektedir.
Başka bir seçenek ise titreşimli geri bildirim teknolojisini kullanan küçük bir cihazdır. Boynun arkasına takıldığında, kişi sırt üstü uyumaya başlayınca hafifçe titreşim yollamaktadır. Böylece kişi uyuma pozisyonunu değiştirmektedir. Pozisyonel terapi tek başına veya başka bir uyku apnesi tedavisi ile birlikte kullanılabilir. (5)
Uyku Apnesi Ameliyatı
Cerrahi tedavi yöntemleri, uyku apnesinin tedavisinde CPAP ve ağız içi aletler kadar etkili değildir. CPAP veya oral alet tedavisinin etki etmediği durumlarda, seçebileceğiniz çeşitli cerrahi seçenekler bulunmaktadır. En yaygın seçenek boğazdaki ekstra dokuyu azaltma veya ortadan kaldırmadır. Böylece uyku esnasında hava yolunu tıkayan ve bloke eden engelleyici alınmaktadır.
Daha karmaşık işlemlerde, çene, burun ve yüz kemikleri gibi kemik yapılarına müdehale edilmektedir.
Zayıflama ameliyatı da bir seçenek olabilmektedir. Hangi ameliyatın sizin için en doğrusu ya da en sağlıklısı olacağınızı doktorunuzla konuşarak belirlemelisiniz. (6)
Kilo Yönetimi
Bazı durumlarda kilo kaybı, kilolu veya obezseniz, uyku apnesi belirtilerini iyileştirmeye, hatta ortadan kaldırmaya yardımcı olabilmektedir. Fazla kilolu insanların genellikle boğazlarında hava yolunu tıkayacak ekstra doku bulunmaktadır. Yardımcı olmasına rağmen kilo vermenin uyku apnesini ortadan kaldıracağının garantisi yoktur. Bu yaklaşımın dar burun kanalları veya hava yolları olan hastalarda bir fark yaratma olasılığı düşüktür. (7)
Uyku Apnesi İçin Hangi Doktora Gidilir?
Uyku apnesi tanısı ve tedavisi için bir göğüs hastalıkları uzmanına, kulak burun boğaz uzmanına, sinir sistemi hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Daha spesifik bir tedavi için uyku bozuklukları uzmanına da başvurabilirsiniz. (8)
Uyku Apnesi Nedir?
Uyku apnesi, uyurken solunum yolunun tıkanması sonucu yaşadığınız nefes alma problemi ve aniden uyanmanıza neden olan ciddi bir bozukluktur. Ertesi gün gece böyle bir rahatsızlık yaşadığınızı hatırlamayabilirsiniz, ancak gündüzleri baş ağrısı ile uyanmak veya uyuşukluk hissetmek durumunda kalabilirsiniz.
Uyku apnesi durumunda, dil ve diğer yumuşak dokular periyodik olarak düşmekte ve solunum yolunu bazen kısmen de olsa tamamen kapamaktadır. Sonuç olarak da, solunum durmakta veya çok sığ olmaktadır. Aynı zamanda, kandaki oksijen seviyeleri düşmekte ve karbon dioksit seviyeleri yükselmektedir.
Nefes almak için mücadele ederken, gırtlak kasları daralır. Bunun sonucunda da, kişi nefes nefese kalmakta ya da horultu şeklinde solunmaktadır. Bu durum gece yüzlerce kez tekrar edebilir. Yüksek sesle ve kronolojik olarak horlayan insanlar genellikle uyku apnesine sahiptir. (9)
Uyku Apnesi Belirtileri
Uyku apnesinin başlangıcının en sık yaşanan belirtisi yüksek sesle horlamadır. Bununla birlikte, uyku apnesine sahip olup horlamayan kişiler de bulunmaktadır. Uyku apnesi durumunda, kişi uyurken nefes nefese kalmakta, boğulmakta ya da derin ve sığ solumaktadır. Bu nedenle de, sıklıkla uykudan aniden uyanılmaktadır. Gündüz uykusu da uyku apnesinin bir başka yaygın belirtisidir.
Uyku apnesi nasıl anlaşılır? Uyku apnesinin diğer belirtileri şunlardır:
- Sabahları baş ağrısı
- Kuru bir ağız veya boğaz ağrısı ile uyanma
- Gün boyunca öğrenme veya konsantrasyon güçlüğü
- İdrar yapmak için gece sıkça uyanma
- Merkezi uyku apnesi durumunda ani nefes darlığı ile uyanma (10)
Uyku Apnesi Nedenleri
Uyku apnesi neden olur? Herkes uyku apnesine sahip olabilmektedir, ancak şu durumlarda uyku apnesi riski artmaktadır:
- Aşırı kilolu olma, erkek olma, uyku apnesi öyküsü olan bir aileye sahip olma
- 50 yaşın üstünde olma, yüksek tansiyona sahip olma, sigara içme
- Boyun çevresinin 40 cm’den büyük olması
Solunum yolundaki boğaz kaslarının normalden daha fazla rahatlama eğiliminde olması uyku sırasında solunumu engellemektedir.
Uyku apnesi için risk yaratan diğer fiziksel özellikler, sapmış septum, çekilmiş çene, büyümüş bademcikler veya adenoidleri içermektedir.
Burun tıkanıklığına ve tıkanmaya neden olan alerjiler veya diğer tıbbi durumlar da uyku apnesine katkıda bulunabilmektedir. (11)