Joseph Stalin Kimdir?
Joseph Stalin Kimdir?
Sovyetler Birliği denince akla gelen ilk isimlerden birisi olan Joseph Stalin kimdir? Kimileri için komünist bir lider, kimileri içinse ölüm ve terör hükümdarı.
Komünist partinin ilk genel sekreteri olarak tarihe geçen Stalin, Bolşeviklerin lideri ve partinin başındaki isim Vladimir Lenin öldükten sonra Sovyet diktatör oldu. İktidara geldikten sonra hızlı bir sanayileşme sürecine ve yarım arazilerinin kolektifleştirilmesi için zorunlu yasalar çıkardı. Bu, milyonlarca Rus’un ölümüyle sonuçlanacak büyük bir kıtlığa sebep oldu. Dönemin en büyük faşist liderlerinden olan Adolf Hitler’le bir saldırmazlık anlaşması imzaladı ve Nazi’ler Rusya’ya saldırana kadar bu anlaşmaya bağlı kaldı. Rusya’nın Kızıl Ordusu II. Dünya Savaşında Almanya’nın yenilmesine yardım etmiş olsa da rakamlar 1 Alman vatandaşına karşı 50 Rus vatandaşının öldüğünü gösteriyor.
Çocukluk Dönemi
Joseph Stalin kimdir? 18 Aralık 1879 yılında Gürcistan’ın Rus köyü olan Gori’de dünyaya geldi. Babası ayakkabıcı Besarion Jughashvili ve annesi çamaşırhane çalışanı Ketevan Geladze’dir. Zayıf bir çocuk olan Stalin, 7 yaşında yakalandığı çiçek hastalığından sonra yüzünü yaraladı. Birkaç yıl sonra küçük bir araba kazası geçirdi ve kolu hafif bir şekilde yaralandı. Bazı kaynaklara göre zan zehirlenmesinden kaynaklanan deformenin sebebi bu yaralanmadır.
Çocukluğu zor geçti ve akranlarının hakaretlerine ve zorbalıklarına maruz kaldı. Bu nedenle saygınlık arayışına girdi. Dindar bir Ortodoks Hristiyan olan annesi, Stalin’in bir rahip olmasını istedi. 1888 yılında Gori’de bir kilise okuluna kayıt olan Stalin, başarılı bir öğrenci oldu ve 1894 yılında Tiflis İlahiyat Okulu’nda burs kazandı. Bir yıl sonra Gürcistan’ın Rusya’dan bağımsızlığını destekleyen Messame Dassy ile temasa geçtikten sonra bu örgütün üyeleri tarafından Karl Marx ve Vladimir Lenin’in yazılarıyla tanıştı.
İlahiyat okulunda başarılı olmasına rağmen 1899’da okulu bıraktı. Bazı kayıtlara göre bunun sebebi maddi sebeplerdir. Diğer bir kaynak ise II. Nicholas’ın çarlık rejimine karşı faaliyet gösteren siyasi ayaklanmalara katılmak istemesi bu ayrılığa sebep oldu. Tiflis’te devrimci hareketlere katıldı ve burada öğretmenlik ve katiplik görevlerinde bulundu. 1901 yılında Sosyal Demokrat İşçi Partisine katıldı ve devrimci hareketlere yardım etti.
Rus devrimi
1902’de bir işçi grevini koordine ettiği için tutuklandı ve Rus Devrimi’nin ilk yıllarındaki birçok tutuklama ve sürgünden ilki olan Sibirya’ya sürüldü. Rusçada “çelik” anlamına gelen Stalin adını bu süre zarfında benimsedi. Hiçbir zaman Vladimir Lenin gibi güçlü bir hatip yeteneğine ya da Leon Troçki gibi bir entelektüel bir kişiliği olmasa da Stalin, toplantılar düzenleyerek, bildiriler yayınlayarak, grevler ve gösteriler organize ederek devrimin sıradan operasyonlarında başarılı oldu.
Sürgünden kaçtıktan sonra Okhranka (çarın gizli polisi) tarafından haydut olarak mimlendi. Kaçak yaşadığı yıllarda hırsızlık ve gasp gibi gayri meşru yollardan para kazandı. 1907’de Tiflis’te banka soygununa adı karışınca ismi kötü bir üne kavuştu. Bu soygunda yaklaşık 250 bin ruble çalındı. Şubat 1917 yılında Rus Devrimi başladı. Başlarda geçici bir hükümet kuruldu ancak isteneni verememesi sebebiyle Lenin Bolşeviklerin lideri olarak kontrolü ele aldı. Ekim ayına gelindiğinde devrim tamamlanmış oldu.
Komünist Parti Lideri
Yeni doğan Sovyet hükümeti, çeşitli bireylerin konum ve kontrol için yarıştığı devrimden sonra şiddetli bir dönemden geçti. 1922’de Stalin, Komünist Parti’nin yeni oluşturulan genel sekreterlik ofisine atandı. O zamanlar önemli bir görev olmasa da Stalin’e tüm parti üye atamaları üzerinde kontrol sağladı ve bu da onun kendi kabinesini oluşturabilmesine imkân tanıdı. Yaptığı ileriye dönük zekice atamalar, gücünü pekiştirmesini sağladı ve nihayetinde merkezi komutanın çoğu üyesi mevcut konumunu ona borçlu oldu. Yapmış oldukları anlaşıldıktan sonra her şey çok geçti. Lenin bile kontrolü elinden alma konusunda çaresiz kalmıştı.
Büyük Tasfiye
Lenin 1924 yılında öldü ve Stalin kontrolü tamamen ele geçirdi. Bürokratik kargaşadan da yararlanarak Lenin’in halefi olduğu düşünülen Leon Trocki dahil birçok rakip Avrupa ve Amerika’ya sürgün edildi. Bunu bir dizi paranoya takip etti ve terör saltanatında insanlar gece tutuklanarak mahkemelerde yargılandı. Joseph Stalin’in potansiyel rakipleri, kapitalist uluslarla ittifak kurmak ve halk düşmanı olmak gibi suçlamalara maruz kaldı. Daha sonra bu hareketler Büyük Tasfiye olarak anılacaktı.
Reform ve Kıtlık
1920’lerin sonlarında ve 1930’ların başında Stalin, köylülere daha önce verilen arazileri ele geçirerek ve kollektif çiftlikler örgütleyerek Bolşevik tarım politikasını tersine çevirdi. Bu, köylüleri, monarşi döneminde olduğu gibi, tekrar köle olmalarına sebep oldu. Stalin, kolektivizmin gıda üretimini hızlandıracağına inanıyordu, ancak köylüler topraklarını kaybetmekten ve devlet için çalışmaktan içerliyorlardı. Milyonlarcası zorunlu çalıştırmada ya da takip eden kıtlık sırasında açlıktan öldü.
Stalin ayrıca başlangıçta büyük başarılar elde eden, ancak zamanla milyonlarca hayata ve çevreye büyük zararlara mal olan hızlı sanayileşmeyi de harekete geçirdi. Her türlü direniş, hızlı ve ölümcül bir tepki ile karşılandı; Milyonlarca insan Gulag çalışma kamplarına sürüldü ya da idam edildi.
II. Dünya Savaşı
1939’da savaş bulutları Avrupa üzerinde toplanırken, Stalin görünüşte parlak bir hamle yaptı ve Almanya’nın Adolf Hitler ve Nazi Partisi ile saldırmazlık anlaşması imzaladı. Stalin, Hitler’in bütünlüğüne ikna olmuş ve askeri komutanlarının Almanya’nın doğu cephesinde orduları seferber ettiğine dair uyarılarını görmezden gelmişti. Nazi ordusunun 1941 yılındaki ani saldırılarıyla hazırlıksız yakalanan Kızıl Ordu büyük kayıplar verdi
Stalin Hitler’in ihanetine karşı o kadar çaresizdi ki birkaç gün boyunca ofisinden çıkmadı. Mücadele etmekten başka şansı kalmayan Stalin büyük bir kararlılıkla toparlanma yoluna gitti. Ancak Leningrad ve Belarus tamamen kuşatılmıştı. Daha da kötüsü, 1930 yıllarında gerçekleşen büyük tasfiye Sovyet Ordusunu güçsüzleştirmişti. Ancak Rusya’da ilan edilen topyekûn seferberlik ve halkın iradesi, 1943 yılında Almanları Stalingrad Savaşında yenilgiye uğrattı.
Joseph Stalin Kaç Kişi Öldürdü?
Joseph Stalin kaç kişiyi öldürdü? Stalin’in kıtlık, zorunlu çalışma kampları, kolektifleştirme ve infazlar yoluyla doğrudan veya dolaylı olarak 20 milyon kadar insanı öldürdüğü tahmin ediliyor. Bazı akademisyenler, Stalin’in cinayet sicilinin soykırım olduğunu ve onu tarihin en acımasız katliamlarından biri yaptığını iddia etmekte.
Ölüm
II.Dünya Savaşı sırasındaki başarılarından dolayı popülaritesi güçlü olsa da Stalin’in sağlığı 1950’lerin başlarında bozulmaya başladı. Bir suikast planı ortaya çıkarıldıktan sonra, gizli polisin başına Komünist Parti’den yeni bir tasfiye başlatmasını emretti. Ancak idam edilmeden önce Stalin 5 Mart 1953’te öldü. Geri kalmış bir Rusya’yı dünya süper gücüne dönüştürürken bile bir ölüm ve korku mirası bıraktı. Stalin sonunda 1956’da halefi Nikita Kruşçev tarafından kınandı. Ancak daha sonra Rusya’daki birçok genç arasında yeniden popülerlik kazandı.
“Adolf Hitler Kimdir?” isimli makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.