1 - Çanakkale ve Gelibolu Savaşları
Çanakkale / Gelibolu Zaferleri'nin Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarına sağladığı meşruiyet halesi ve öz güven iklimi, onlara, yıkılan Osmanlı İmparatorluğu'nun enkazından bakiye kalan unsurlarla birlikte İstiklâl Harbi'ni örgütlemek ve bunu zaferle sonuçlandırmak hususunda, hiç kuşku yok ki, muazzam bir moral motivasyon kaynağı ve hareket serbestisi imkânı sunmuştur. Bir diğer deyişle, Çanakkale / Gelibolu zaferleri, bir taraftan Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere, başarılı Osmanlı zabitlerinin askeri dehasının tezahür ettiği ve bunun kamusal bilinirliğinin (görünürlüğü) gerçekleştiği bir zemin olmaklığı; öte yandan da, İstiklâl Harbi'ne ilham kaynağı teşkil etmesi bakımından hayati ehemmiyete haizdir.
Çanakkale ve Gelibolu Savaşları'ndaki insan kayıplarımıza dair bir hüküm serdetmeden önce, konuyla olan doğrudan irtibatı yüzünden, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ekrem Buğra Ekinci'nın
Yetmiş yaşını geçen veya sakat birinin başka kimsesi yoksa askerlik çağına gelmiş ve işe yarar tek oğlu askere alınmayıp tecil edilirdi. Evinde veya köyünde kendisine bakacak 15 ile 70 yaş arası, iki gözü görür, sağlam oğul, torun, peder, kardeş, damat gibi kimsesi olmayan erkek veya dul kadının tek oğlunun askerliği ertesi seneye tecil edilirdi. Başka yakını bulunsa bile, iki oğlu olup, biri askerde bulunan kimsenin ikinci oğlu, ağabeyi terhis olmadan askere alınmazdı. Müstakil evi olup, köyü içinde evinin işini görecek baba, kayınpeder, 25'ini geçmiş kayınbirader gibi yakını bulunmayan veya yakını olsa bile evinde bakmakla mükellef olduğu küçük çocuk ve yetimler bulunan gence "muinsiz" denirdi ve askerliği tecil olunurdu' (ii).
dipnotlar:
(i): Bu duruşun 1960 sonrasındaki en önemli temsilcisi Çetin Altan'dır.
(ii): http://www.nsearth.com/index.php/tarih/item/2271-osmanli-da-istanbullular-askerlik-yapmazdi.html
(iii): Çanakkale Zaferi ile ilgili bir metnin olmazsa olmazı, mütemmim cüzü Çanakkale Türküsü olsa gerektir. Ruhi Su'nun olağanüstü yorumu için bknz. https://www.youtube.com/watch?v=g0Vf0pVPC_s