Selçuklu İmparatorluğu’nun Kuruluşu
Oğuzlar X. asırda Hazar denizinin doğusundan itibaren Sirderya (Seyhun)nın orta mecralarına kadar uzanan sahalarda yaşıyorlardı. Meselâ Hazar denizinin Güney-Doğu sahilinde bulunan Curcân Oğuzların elinde bulunduğu gibi, Sirderya havzasında bulunan Fârâb ve Ispîcâb da Oğuzların hâkimiyeti altında idi.
Oğuzların Batısında Türk Hazarler ve Bulgarlar, Doğusunda Karluklar, Kuzeyinde Kimekler vardı; Güneyinde ise İslâm dünyası bulunuyordu. Şu halde Oğuzları, her üç taraftan aynı soydan olan Türkler çeviriyorlardı. Buna mukabil onlar, sadece Güneyde, din, ırk ve medeniyet bakımından kendilerinden farklı başka bir kavim, İran kavmi ile komşu idiler.
Bu Oğuzların başında Yabgu- unvanını taşıyan bir hükümdarın bulunduğunu bildiğimiz halde, devletin mahiyeti hakkında fazla malûmatımız yoktur.
Meselâ yapılan bazı denemelere rağmen [1] bu Oğuzlar devletinin başka bir siyasî teşekküle tâbi olup olmadığı, henüz kat’i olarak tesbit edilemediği gibi, müstakil bir hüviyete sahip bulunup bulunmadığı da münakaşalıdır[2]. Büyük Gök-Türk İmparatorluğunun ve Batıda onun yerine geçen Türgeşler devletinin yıkılmasından sonra, bu Oğuzlar devleti hükümdarlarının kendilerini Büyük Türk İmparatorluğunun tabii telakki etmekte devam ettikleri ileri sürülebileceği gibi, Kırgızların yıkılışına kadar Yabgu unvaniyle onlara tâbi olan ve yıkılışlarından sonra ise, Büyük Hakan unvanını alan hükümdarlara sahip bulunduklarını bildiğimiz Karkluklar[3] devletine tâbi oldukları da söylenebilir.