Aşağıdaki yazıyı Bahçeşehir Üniversitesi'ndeki meslektaşım Dr. Seyfettin Gürsel, şubat istihdam sayıları açıklandıktan sonra yazdı. Kendisi istihdam konusunun uzmanıdır. Yazısını okudum, çok ilginç buldum ve aynen sütuna taşıyorum. Ne diyor Seyfettin?
'On yılı aşkın süredir Türkiye işgücü piyasasını yakından takip ediyorum. Bu alanda kitaplar, makaleler raporlar yazdım. Çoğu zaman kanıksanmış yanlışlarla mücadele etmeye çalıştım. Bunlardan bir tanesi kadınların işgücüne katılımının düştüğü inancıydı. Bu düşüşün tarımdan emek göçünün bir sonucu olduğunu, kadınların eğitimiyle katılımın yavaş da olsa arttığını yıllarca anlatmaya çalıştım. Bir diğer yerleşik yanlış da büyümenin istihdam yaratmadığı şeklindeydi. Oysa bal gibi yaratıyordu, tabii yaratması gereken yerde, yani tarım dışında yaratıyordu.
2007'den sonra bu ezber de bozuldu. Yüksek büyüme dönemi olan 2003-2006'da tarımda istihdam düzenli ve hızlı bir şekilde azalırken, tarım fiyatlarının tırmanmaya başlamasıyla işler tersine döndü. Tarım istihdamı artmaya başladı. Bu artışa kuşkusuz ekonomik krizin de katkısı oldu. Ama krizden çıkış başlayalı iki yıl oldu, oysa tarım istihdamı artmaya devam ediyor. 'Artık artış durur' diyorum ama bir türlü durmuyor.
Son bir yılda toplam istihdam yaklaşık 1,5 milyon arttı. Bunun 500 bini tarımda gerçekleşti. Şaşkınlıkla ve merakla izliyorum. Betam tarım araştırmasını yayınladığında tarım istihdamı bilmecesine esastan gireceğim. Ama bu arada tarım dışı istihdamın da beklenenin ya da normalin üzerinde artışını biraz şaşkınlıkla, biraz merakla izliyorum. Tabloya mevcut gidişatı daha iyi yakalayabilmek için 2010 4. çeyrekten 2011 1. çeyreğe mevsim etkisinden arındırılmış işgücü ve istihdam rakamlarını aldım. Ama önce yılık değişimi kısaca hatırlatayım. Şubat döneminde bir yıl öncesine kıyasla tarım dışı istihdam yaklaşık 1 milyon kişi arttı. Artış oranı yüzde 6,2. Büyümenin istihdam yaratmadığının iddia edildiği dönmede her 2 puanlık tarım dışı büyüme yaklaşık 1 puanlık istihdam yaratıyordu.
Büyümenin istihdam esnekliğini bire iki alsak, yüzde 6,2 istihdam artışı tarım dışı GSYH'da yüzde 12,4'lük artışa karşılık gelir. Betam'da birinci çeyrek büyümeyi yüzde 10'un biraz üzerinde tahmin ediyoruz. Tarım dışı büyüme 1 puan kadar daha fazla olabilir. Nereden baksak son bir yılda büyüme beklenenin üzerinde istihdam yaratmış gibi duruyor. İlerde büyüme rakamları netleşince tekrar kontrol ederiz.
Bu rakamlar bize son bir yılda ne olduğunu söylüyor. Peki bugün neler oluyor?
Bu sorunun kısmi yanıtı için dün neler olduğuna bakabiliriz. 2010 4. çeyrekten 2011 1. çeyreğe mevsim etkisinden arındırılmış tarım dışı istihdam artışını Betam yüzde 2 buluyor (tablo). Buna karşılık aynı dönemde GSYH büyümesini Betam yüzde 1,5 tahmin ediyor. Tarım dışı büyüme bundan biraz daha yüksek olur. Betam büyümeyi olduğundan daha az tahmin ediyor bile olsa, yine de istihdam artışı normalin çok üzerinde görünüyor.
Ülkemizde büyüme nasıl oldu da istihdam dostu oldu? Ortada dişe dokunur işgücü piyasası reformları da yapılmadı. En iyisi birkaç çeyrek daha gelişmeleri izleyip büyüme-istihdam ilişkisine yakından bakmak olacak. Bu arada işsizlik düzenli düşüyor. Bana kalırsa düşüş bir kaç ay içinde duracak ama bu arada seçimler de yapılmış olacak. İktidar şanslı!'
Uzmanı böyle diyor! Yarın Betam'ın tarım dışı istihdam araştırmasını yayınlayacağız.
Not: Şubat istihdamı Ocak-Şubat-Mart 2011 ortalaması olarak verilir!
Mevsim etkilerinden arındırılmış rakamlar (Milyon kişi)
Kasım Şubat Değ. 2010 2011 % (4.Ç.) (1.Ç.)
İşgücü (TUİK) 25.871 26.496 2,4
İstihdam (TÜİK 23.011 23.830 3,5
İşsizlik oranı (%) (TÜİK) 11,1 10,1 -1,0
T.D. İşgücü (Betam) kişi 19.945 20.142 1,0
T.D. İstihdam (Betam)kişi 17.213 17.568 2,1
T.D. İşsizlik oranı (%) (Betam) 13,7 12,8 -0,9