"Sevgili generalim Cevdet Bey,
pardon Cevat Bey ve kadirşinas yalakaları; şunu iyi bilin ki, gösteriş budalası
insanlardan, gösterişli laflardan, gösterişin kendisinden hiç hoşlanmam, bu
bir! Kibirden, kendini beğenmişlikten, bütün bu dağları ben yarattım
havalarından, süslü kişiliklerden nefret ederim, bu iki! Yalakalardan,
yalakalıktan, yalakaca edilmiş laflardan ve davranışlardan da nefret ederim bu
üç! Dördüncüsü; gerçeği, içtenliği, samimiyeti çok severim.Ve Dostoyevski'nin
dediği gibi: gerçeğin, her şeyin üstünde, zavallı egoların bile üstünde
tutulmasını isterim.Arkadaşlığın karşılıklı, açık sözlü ve yalansız olanı için
canımı veririm.Evet buna bayılırım sayın generalim!Arkadaşlık, hassaslık ve
incelik isteyen bir iştir. Öyle kabalığa, özensizliğe, alaycılığa gelmez!…Daha
ne söyleyecektim?Neyse, niye uzatıyorum ki…Yine de şerefinize sayın generalim! Güle
güle gidin İstanbul’a.O kahpe Bizans’ı bizim içi fethedin.Ordan da sürün atınızı
Batı’ya, Viyana’ya! Nobel’di, Oscar’dı, ne bulursanız getirin Ankara’ya! Şerefinize
sayın generalim, şerefinize!
Geçen hafta bir öğleden sonra halk tiyatrosuna gittim.İçeri
girdiğimde herkese selam verdim...ben onları tanırım, onlar beni
bilirler, her zaman arkadaşça davranmışlardır.Yedi veya sekiz kişi ne
kadar iyi göründüğümü söylediler?Ama birisi, kast bölümünü yöneten kadın
"Berbat görünüyorsun. Bir problem mi var?" dedi...Ama diğer insanlar,
onlar, bronz teni veya tişörtü veya tişörtün bronz tenle uyumunu
görüyorlar.Bu yüzden "İyi görünüyorsun" diyorlar.Çıldırmış bir rüya âleminde yaşıyorlar.
---
Böylesine akşamlar hastalıklı rüyalara benziyor...çünkü insanlar
sembollerle anlaşıyorlar.Herkes bu sis ve bilinçsiz hislerin içerisinde
yüzüyor gibi.Hiç kimse gerçekte ne düşündüğünü söylemiyor.Sonra insanlar
şakalaşmaya başlıyorlar ve bunlar da gizli şifreler gibi oluyor...Bir
şeyleri ifade etmenin tek yolu böylesine manyakça şakalaşmalardan
geçiyor.Sanırım bu yüzden partilerde ne olup bittiğini bir türlü
anlamıyorum. Sürekli kafam karışıyor.
---
Son bir kaç yılda çok fazla ölüm gördüm Wally...ve ölümle ilgili kesin olan bir şey var...tek başına yapıyorsun. Bu oldukça kesin, anlıyor musun? Bunu gördüm. İnsanların yatağının yanına toplanması önemli değil. Her ne ise, tek başına yapıyorsun.
---
Sanki bir sisin içerisinde yürüyor gibiyiz.Sanki hepimiz transa geçmişiz.Etrafta zombiler gibi geziniyoruz. Olaylara karşı olan tepkimizin veya kendimizin bile farkında olduğumuzu sanıyorum.Bütün gün bilinçsiz makineler gibi dolanıyoruz...ve bu arada da bütün bu öfke, tasa ve huzursuzluk...
içimizde büyüdükçe büyüyor.ve uygunsuz bir biçimde patlak veriyor.
---
Belki de Wally, neler olup bittiğini bilememe sebeplerimizden birisi de, partideyken...rol yapmaya o kadar dalmamızdır.Grotowski'nin tiyatroyu bırakma nedenlerinden birisi buydu.İnsanların yaşamlarında o kadar mükemmel rol yaptıklarını düşünmüş ki....tiyatroda rolyapmayı gereksiz ve iğrenç bulmuş.Sence de bir doktorun beklentimize uygun görünmeye çalışması şaşırtıcı değil mi?
---
hayatında bir nevi cehennemi yaşadığını farz et.Arkadaşlarının da başından benzer şeyler geçmiş mi bilmek istiyorsun.Ama birbirimize sormaya cesaret edemiyoruz...Hayır. Bu arkadaşından rol yapmayı bırakmasını istemek olur.
--- Hayat alışkanlıklara dönüşüyor.Ve bugün. Marlon Brando'nun, Oscar ödülünü kabule, Kızılderili bir kadını gönderip, olayların kontrolden çıkması gibi durumlara çok rastlanmıyor.Olaylar artık çok nadir deliriyor. ---
Her gün, günde bir kaç defa evimin bulunduğu apartmana giriyorum.Kapıcı bana Bay Gregory diyor, ben de ona Jimmy diyorum.Şimdi bununla, köle sahibi güneyli çiftçinin arasında ne fark var,
söyleyebilir misin? Bence, ben o binaya girdiğim zaman..tam da o esnada bir suç işlenmiş oluyor. Çünkü orada benim yaşlarımda, ağırbaşlı, zeki bir adam var...ben ona Jimmy diye seslendiğimde o artık çocuk oluyor, bense yetişkinim...çünkü ben o binadan yer satın alabilirim.
---
Dışarıda kocaman bir dünya var ve ben bunun hakkında asla düşünmüyorum.Bu dünyada nasıl yaşadığım konusunda kesinlikle sorumluluk almıyorum.Yani eğer, Afrika'nın herhangi bir yerinde açlık çeken bir insanla bir nevi aynı sahneyi paylaştığımın gerçekliği ile yüzleşmiş olsaydım, kendim hakkımda bu kadar da iyi hissetmezdim.
--- 'Şeyler' artık insanları eskisi gibi etkilemiyorlar.Bundan 10 sene sonra, insanlar bir şeylerden etkilenmemek için ceplerinden 10,000 dolar ödeyip kısırlaştırılsalar çok güzel olurdu.Peki sence neden böyle? Niçin böyle oluyor?Günümüzde artık insanlar tembel oldukları için mi, sıkıldıklarından mı? Yani tıpkı bütün gün küvette yatarak plastik ördeğiyle oynayıp "Şimdi ne yapsam" diye düşünen sıkılmış şımarık çocuklar gibiyiz.Peki. Tamam, sıkıldık.Artık hepimiz sıkıldık.Peki Wally, dünyada şu an gördüğümüz bu can sıkıntısının paraya dayalı, baskıcı bir dünya hükümeti tarafından uygulanan, şahsen sürdürülen şuursuz bir beyin yıkama işlemi tarafından yaratılmış olabileceği, bütün bunların bir kişinin düşünmesine göre daha korkunç olduğunu ve bunun ferdi bir hayatta kalma mücadelesinden ziyade canı sıkılan birisinin uyuduğunu ve uyuyan birisinin "Hayır" diyemeyeceğini hiç düşündün mü?
---
Findhorn'dayken, hayatını ağaçları kurtarmaya adamış, olağanüstü bir İngiliz ağaç uzmanı ile tanıştım. Findhorn'da tanıştığımızaman bana nereli olduğumu sordu."New York" dedim, "New York.Ne kadar ilginç bir yer..."...Sürekli olarak gitmek istediğini söyleyip hiç gitmeyen çok New Yorklu tanır mısın?" dedi. "Evet" dedim, "Neden gitmediklerini biliyor musun?" dedi. Bir sürü sıradan fikir söyledim."Bunların hiç birisi olduğunu sanmıyorum." dedi."Bence New York yeni model bir toplama kampıdır...üstelik bu kamp bizzat mahkûmları tarafından inşa edilmiştir...mahkûmlar aynı zamanda gardiyandır ve inşa ettikleri bu şeyle gurur duyarlar..Kendi hapishanelerini inşa ettiler.Ve hem mahkûm, hem gardiyan oldukları şizofrenik bir hal aldılar.Ve bunun, lobotominin sonucunda, ne inşa ettikleri bu hapishaneyi terk etmeye ne de görebilmeye muktedir oldular."
Ardından elini cebine soktu ve bir ağaç tohumu çıkarttı ve "Bu bir çam ağacı" dedi.Avcumun içerisine bıraktı ve "Geç olmadan kaç" dedi.
--- Gün geçtikçe büyüyen bir tür kendinden memnun, seçici bir paranoya var..."Onlar" ve "Biz" hissi, bu çok tedirgin edici.Ama şu var ki Wally, bilime bu şekilde abartılı bir biçimde tapılmasının bizi bu hale getirdiğine inanıyorum.Bilim, tarafımızdan, bir şekilde her problemi çözebilecek sihirli bir güçmüş gibi tutuldu.Oldukça tersi oldu.Tamamen tersi oldu.Her şeyi mahvetti.Bence bu şu anda gördüğümüz bilime karşı güçlü ve derin bir tepki duyulmasına ön ayak oldu tıpkı 1930'ların Almanya'sında ortaya çıkan Nazi iblislerinin belirli bir baskıcı bilgi, kültür ve rasyonel düşünceye karşı ön ayak olduğu gibi...Potansiyel olarak çok tehlikeli bir şeyden bahsettiğimiz konusunda hemfikirim.Ama modern bilim özellikle daha az tehlikeli olmadı.
---
Batı Tibet, Ladakh'a gitmiştim ve orada bir çiftlikte bir ay kadar kalmıştım..akşam saatlerinde insanlar çay içmeye gelirlerdi ve kimse konuşmazdı.Tabii söyleyecekleri bir şey yoksa ama neredeyse hiç olmazdı. Orada öylece oturur, çaylarını içerlerdi ve bu onları hiç rahatsız etmezdi.Problem şu Wally, sürekli hareketli olup bir şeyler yapılabilir.....ama bence bu tarz şeyleri yaparken bile kişinin aslında içi ölmüş olabilir. ---
Bir süre önce İsrail'deydim...Yanımda Chiquita'nın bir fotoğrafı vardı, her zaman...beraberimde taşırdım. Fotoğraf çekildiğinde 26 yaşlarında filandı.Yaz mevsimiydi, üzerinde yukarıya toplanmış eski moda uzun bir etekle terasta uzanmıştı.Zayıf, hisli ve güzeldi.Hep bu fotoğrafa bakar ve ne kadar çekici göründüğünü düşünürdüm.Ama geçen sene İsrail'de bu fotoğrafa baktığımda fotoğraftaki yüzün, dünyadaki en mutsuz yüz olduğunu fark ettim.O zamanlardaki kız yitik yalnız ve üzgündü.Bu fotoğrafı yıllarca yanımda taşımıştım ve
ne olduğunu hiç fark etmemiştim bile. ---
Eğer ortalık çok sessizleşirse, kendimi otururken buluyorum...hani önceden bahsettiğimiz gibi...Yani ister kendi başıma olayım ister yanımda birisi olsun..benim içimi bu his kaplıyor..."Aman Tanrım.İfşa oldum."
---
Cinsel birleşme sırasında her şeyi unuttuğun bir an olur..ki bu muhteşemdir.Ve ondan sonraki dakikalarda düşünmeye başlarsın...oyundaki görevini, ertesi gün yapman gerekenleri..Şimdi, unutulacağımız bu yerde bulunmaktan korkmamızın nedeni, bunun ölüme yakın olması yüzünden olabilir.Uyumaktan korkan insanlar gibi.Başka bir deyişle, bir ilişki kurarsın ve ertesi sabahın sana ne getireceğini bilmezsin.Ve sabahın sana ne getireceğini bilmediğin için bu seni ölüm sezgisine daha da yaklaştırır.Bence bu yüzden insanlar ilişki yaşıyorlar.Tiyatroda, eğer güzel bir eleştiri almışsan bir anlığına ellerini bir şeyin üstündeymiş gibi hissedersin.Demek istediğimi anlıyor musun?Güzel bir histir.Ama bu his çok çabuk kaybolur.Ve bir kez daha sırada ne yapacağını tam bilmiyorsun.Ne olabilir?Bir ilişki yaşarsın ve bir noktada gerçekten sağlam bir zemin üzerinde olduğunu hissedebilirsin.Yapılması gereken cinsel fetihler var.Farklı sorular var.Kulaklarının dişlenmesinden hoşlanır mı?İnsanlar bu baba, anne, koca, karı imajlarına hep aynı sebepten dolayı sarılıyorlar çünkü...Sağlam bir yer sağlayacakmış gibi duruyorlar.Ama orada bir karın yok, bir koca, bir oğlan...
Bir Monomotapa Kralı hani iyi ya da kötü özelliğe sahip olursa olsun, adamları ve uşakları onu taklit edebilmek için ellerinden geleni yaparlardı; kral topalsa adamları da topallardı.Etiyopya'nın eski krallarından biri bedeninin herhangi bir yerinden sakatlanmışsa, bütün saray mensuplarının aynı sakatlığı çekmek zorunda olduğunu, Strabo ve Diodorus'tan öğreniyoruz.Geçen yüzyılın başında Darfur sarayını ziyaret eden bir Arap seyyah, saray mensuplarının görevlerinin şunlar olduğunu bildirir: Sultan, sanki konuşmaya başlayacakmış gibi öksürünce, herkes, dadıların çocukları susturmak için yaptıkları gibi "şşşt, şşşt" sesini çıkarır,; hapşırınca orada toplananların hepsi, atını süren bir adamın çıkardığı sesi andıran, kertenkele çığlığını taklit eder.Sultan ata binerken düşecek olursa, ardından gelenlerin hepsinin de aynı şekilde düşmesi gerekir.Eyerinde kalan biri, rütbesi ne kadar yüksek olursa olsun, yere yatırılıp dövülür.Uganda sarayında, kral gülünce, herkes gülerdi; kral hapşırınca herkes hapşırırdı; üşütmüşse herkes üşüttüğünü söylerdi; kral saçını kestirirse herkes saçını kestirirdi.Kralın taklit edilmesi Afrika'yla sınırlı değildir.Celebes'teki Boni sarayında, kral ne yaparsa, saray mensupları daonu yapmak zorundadır; kral ayağa kalkarsa onlar da kalkmalıdır; oturursa onlar da oturur; kral atından düşerse, onlar da benzer şekilde düşmelidir; yıkanıyorsa onlar da yıkanırlar ve oradan geçmekte olanlar da üstlerinde iyi, kötü hangi giysi olursa olsun, onlar da suya girmelidir.Bir Fransız misyonerinin bildirdiğine göre, Çin'de imparator güldüğü zaman, hazır bulunan yüksek rütbeli subaylar da gülerler,; kral gülmeyi kesince, onlar da keser.Kral mutsuz olunca, onların da yüzü asılır.İnsan bunların yüzlerinin yaylı olduğunu ve imparatorun istediği zaman dokunup keyfine göre harekete geçirebileceğini düşünürdü.
Kralın böyle model alınması evrenseldir.Bazen bu yalnızca takdir ve saygı ile sonuçlanır: Yaptığı hiçbir şey önemsiz ya da anlamsız değildir.Ama bazen durum bundan ileriye gider ve insanlar onun her hareketini ve sözcüğünü emir kabul ederler: Böyleleri için hapşırmak "hapşır!" demektir,; attan düşmek "atından düş!" anlamını taşır.Bu insan, emrin gücüyle öylesine doludur ki yaptığı her şey bunun ifadesi olmak zorundadır.Sözcükleri bir kenara bırakınca, emirler yine eyleme dönüşür; bu defa eylemler taklide zorlar.Üstelik kralın bütün varlık nedeni artış olduğundan, kendi hareketleri ve fiziksel gariplikleri de aynı çoğalma sürecini geçirecektir.Saray mensuplarının, kralı taklit ettikleri zaman bir tür artış sürüsü oluşturduğu söylenebilir.Kendilerini artış sürüsü olarak hissetmeseler bile, kesinlikle öyleymiş gibi davranırlar.Herkes aynı şeyi, yani ilk olarak kralın yaptığı şeyi yapar.Kitle kristali haline gelmiş olan saray, kökenine, artış sürüsüne geri döner...
Yöneticiler ve Paranoyaklar Kitle ve İktidar Elias Canetti
Spike Jonze'un John Malkovich Olmak adlı filmi bu fraktal ve giderek çoğalan kimliklere özgü güzel bir metafordur.Özellikle de Malkovich'in sanal bir düzenek aracılığıyla kendi kimliğine büründüğü sahne..O ana kadar hep başkaları Malkovich olmak istemiştir.Bu kez Malkovich kendi kimliğine bürünmek istemekte ve bizzat ikinci dereceden, bir tür meta-Malkovich'e dönüşmektedir.O andan itibaren metastaza uğrayarak binlerce parçaya bölünmekte ve çevresindeki herkes imgesel düzeyde Malkovich görünümüne bürünmektedir.Bu, mizahi şekilde ele alınmış akla gelebilecek en abartılı, çılgın kimlik biçimidir.
Şeytana Satılan Ruh ya da Kötülüğün Egemenliği
Jean Baudrillard
Hak,hukuk adı altında mutsuzluk bir geçim kaynağı haline
getirilmiştir.Kaza tazminatı, depresyon tazminatı, her türlü olumsuzluğa
biçilen ticari değer, her türlü engel, cinsel taciz ve tecavüz, hatta
genetik bozuklukların neden olduğu doğum sonrası çekilen büyük acılar,
şu kör, sağır, zihinsel engelli olan çocuk, doğduğu için yaşam boyu
bakılma tazminatı kazanmıştır.
---
İyilik saydamdır.Bir tarafından bakınca öteki tarafı görürsünüz.Kötülükse daha çok bir ekrandan yansır gibidir.
Ekrandan yansıyansa kötülüğün kendisidir.
---
Gündelik haberler tarihin yok olmasına hizmet eden etkili bir tezgahtır.
---
Her şeyin her şeyle değiş tokuş edilebildiği bir dünyada değerin hiçbir anlam ifade etmediği söylenebilir.
---
Aids, uyuşturucu, acı ve yabancılaşma, bilinçli kölelik, meydan okuma, insanın kendi kendisiyle suç ortaklığı yapması, bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde kötülüğü teşvik etmek, kendisinden kaçmanın mümkün olmadığı böyle bir dünya sanki görmezden gelinir gibidir.---
Başkalarına uyguladığınız şiddet kendinize uyguladığınız şiddetin bir ölçüsüdür.Başkalarına uygulanan şiddete bakarak kendinize ne kadar şiddet uygulanacağını görebilirsiniz.
---
İyiliğin doğasında kendini dışa vıurma, kötülüğün doğasında gizlenmek vardır.
---
"Nükleer enerji ve nükleer bombayla birlikte güneşi, teslim olmasına bile fırsat vermeden dünyaya getirip, bu enerjinin bir parçasına dönüştürdük.Nükleer enerjiye özgü ışık askında ölü ışıktır.."Elias Canetti
---
Hiçbir şeyin karşılığı olmayan para, evrensel tutkunun nesnesi haline gelmektedir.Ticari mal adı verilen hiyeroglif para denilen bütünsel fetişizme dönüşmüştür.
---
Bu evrende hakikat ve görünümün yerini bütünsel gerçeklik almaktadır.
---
Yazgı henüz son sözünü söylemedi.
---
Tanrısal bir güce benzeyen şu teknik dünya adlı günahlar bütününden nasıl kurtulacağımızı düşünme zamanı geldi.
---
Suçlu olmak sorumlu olmaktan daha kolaydır.Zira suçu karanlık güçlerin üstüne atabilirsiniz, oysa sorumluluktan kaçış yoktur.
---
"Ahlaki çöküş kapasitemiz sınır tanımıyor.İşlemek istediğin bütün suçları işlemeden rahata ermeyeceğiz..."Guida Ceronetti
"Kapasitesini sonuna kadar zorlamak durumunda bırakılacak bir insan, işi kendi kendini yok etmeye kadar götürmek zorunda kalacaktır.Zira bu olasılık da en az diğerleri kadar önemli ve şereflidir."Saul Bellow
---
Politika kötülüğün yaşama geçirildiği yer olup,; gerek bireysel gerekse ayrıcalık, ahlaksızlık, yolsuzluk gibi kolektif kötülük biçimlerinin yönetimini üstlenmiş bir alandır.İktidarın bu lanetlenmiş payın ve iktidardaki -bu görevin kendilerine sunduğu tüm ikincil ayrıcalıklardan yararlanmayı uman- politikacılara da kurban edilmenin düşmesi kaçınılmaz bir sonuca benzmektedir.
---
İkili yaşamın sonunda iki kere ölünür.
Şeytana Satılan Ruh ya da Kötülüğün Egemenliği Jean Baudrillard
Kufelilerden biri rivayet ediyor: Harun Reşid haccetti.Kufe'ye girdiğinde, Behlül'ü hatırlayıp getirilmesini emretti ve; "Ona siyah bir elbise giydirin.başına uzun bir sarık takın ve falan yerde onu bekletin!" dedi.Reşid'in dediklerini aynen yaptılar ve ona; "Mü'minlerin emiri geldiği zaman onun için dua et!" dediler.Reşid, onun yanında durduğunda, kafasını kaldırdı ve; "Ey mü'minlerin emiri! Allah 'tan sana rızık vermesini ve seni zengin etmesini diliyorum!" dedi.Reşid güldü ve "Amin" dedi.Reşid yanından ayrılınca Kufe'nin güvenlik amiri, ensesinden itti ve ona ; "Mü'minlerin emirine böyle mi dua ediyorsun, ya mecnun?" dedi.Behlül; "Sus ya mecnun, dünyada mü'minlerin emirine dirhemlerden daha sevimli bir şey yoktur" dedi...
Akıllı Deliler Kitabı Ukalau'l-Mecanin Ebu'l Kasım En-Neysaburi
...Yalnız kestaneciden değil, sanki o güne kadar kötü kaderini belirlemiş ölü ya da diri herkesten, bir besleme olan ninesini gebe bırakan Keçecizade Haşim Bey'den, ona Zebercet adını koyup hayat boyu aşağılanmasına yol açan ebeden, onu askerlik yıllarında cinsel şakalarıyla küçük düşüren Fatihli'den, "küçük askerim" diye aşağılayan orospudan, onu "sabahtan öğlene kadar bir ortalıkçı kadın gibi" kullanan yüzbaşıdan, hamama giderken bohçalarını taşıtan subay karılarından, horoz döğüşü sırasında kan içindeki horozlara bakıp "Ya yener ya geberir" diye bağıran erkeklerden, yenilen hayvanı yere vurup öldürdükten sonra fırlatıp atan horoz sahibinden, "yukarı"yla bağlantı kurmak için aksatmadan doldurduğu otel fişlerini hiç bakmadan bir kenara atan polislerden, nihayet bir türlü bağlantı kuramadığı şu "yukarı"sından, hem gölgesinde kaldığı güçlü Keçeci beylerinden hem de onu görmezden gelen Ankara'dan, kısacası onu adam yerine koymamış tüm dünyadan intikam almak istiyordur Zebercet...
"Basit
sesler, doğal olarak gırtlaktan çıkar, ağız doğal olarak az çok
açıktır; ama sesleri eklemlemeyi sağlayan dilin ve damağın
değişiklikleri dikkat ve alıştırma ister; bunlar istemeden yapılamaz,
bütün çocukların bunları öğrenmeleri gerekir, birçoğu da kolayca
öğrenemez bunu. Çığlıklar ise basit seslerden oluşur."
J. J. Rousseau
Dillerin kökenini incelediği o
şahane yapıtında J. J. Rouseau dillerin gereksinimlerden değil, güçlü
duygulanımlardan doğduğunu söyler. İlk sesleri insanlardan çekip alan
açlık ya da susuzluk değil, aşk, nefret, acıma ve öfkedir der.
Sesler yok olmuyor. Geniş ovalarda yankılanıyor. Rüzgârın taşıdığı.
Kılıç şakırtıları, nal sesleri, gövdesi yarılan bir adam. Mızrak
saplanmış bir atın acıyla kişnemesi. Atın yıkılışıyla bize doğru
yükselen toz bulutu. Terimizle karışan tozun gövdemizi çamura bulayışı.
Aynı nehir akıyor, aynı tomruklar takılıyor kayalara. Kızıl ve eflatun
karışımı ufuk, birbirine sarılan iki siluet o zaman da vardılar.
Tepenin üzerinde bir deve kervanı. Göç var. Derken bir silah sesi,
bir daha. Öndeki deve silueti devriliyor. Düşmüyor ama, diz çöküyor,
secde ediyor adeta. Ardından peş peşe silah sesleri!..
Sesler yok olmuyor . Olaylar, insanlar gelip geçiyor ama onların
sesleri baki kalıyor. Baki kalan bu kubbede bir hoş sadadır bunun için
mi denmiştir? Öyleyse, birtakım Japon bilim adamları kubbedeki sesleri
duymamızı sağlayacak o makineyi icat ettikleri gün duyacağımız sesler
acı içindeki inlemeler, ulumalar, çığlıklar ve avazlardır elbette, hoş
sadalar değil. Eşinden ayrılan yaralı ördeklerin, oğlunu yitirmiş
babaların, Aslı'sından ayrılıp yanan Keremlerin dertli iniltileri
bulacak kulaklarımızı.
O acıyla inlemeleri biz en çok türkülerde duyarız. Hele de bağlamanın
teline vurulduğu ilk andan, aşığın tiz bir ahla başlayıp nefes
alamayacakmış gibi bitirdiği bozlaklarda. Bir ayrılık, bir yoksuzluk,
biri de ölümdür anlattıkları. Seher yelinden haber sorar "O ne dedi sen
ne dedin varınca?" diye. Diyar diyar gezerken çan sesleri arasından
sitem eder ecele: Var git ölüm bir zaman da gene gel..1
Bozlak , bozulamak'tan gelir. Hem de Türkçenin bütün lehçelerinde.
Bozulamak ise devenin acı acı bağırması, daha doğrusu bozulamasıdır.
Deve başka türlü bir ses bilmez. Yalnızca acı acı bozular. Birbirinden
çok uzakta yaşayan göçebeler dertli dertli feryat eden aşığın bu söyleme
şekli ile devenin bozulaması arasında bir benzerlik görmüşlerdir.
Bozlak demişlerdir. Deliboran bozular, Karacaoğlan, Abdallar 2, Muharrem
ustayla oğlu hep bozularlar.
Bilmem duymayan var mıdır, herhangi bir hayvanın, insan da dâhil acı
ile inlemesini. İster Ulysses Gaze'deki 3 ulumayı duyun, ister
Gabbeh'teki 4 yaşlı adamın üzüntülü feryadlarını, ister bir belgeselde
yavrusu ölmüş bir kurdun, aslanın, ayının, devenin belki içli içli,
belki böğüre böğüre ağlamasını. Tarifsizdir.
Geçtiğimiz günlerde yine acıyla bozuladı develer. Anadolu'da
göçerliği devam ettiren son Yörük topluluğu olan Sarıkeçililer’in
develerine silahlı saldırı düzenlendi. 6-7 yaşlarındaki bir deve ölürken
biri ağır olmak üzere 5 deve yaralandı.