Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (d. 245–ö. 312) 20 Kasım 284 ile 1 Mayıs 305 tarihleri arasında görev yapmış Roma imparatorudur.
Diocletianus tarihçiler tarafında Üçüncü Yüzyıl Krizi (235-284) olarak bilinen döneme son vermiştir. Otokratik bir hükümet kurmuştur. Roma İmparatorluğu’nun Dominate,Tetrarşi ya da “Roma İmparatorluğu’nun sonraki dönemi” olarak bilinen (Augustus tarafından oluşturulan Principate sistemine karşılık) ikinci dönemi için zemini hazırlamıştır. Diocletianus’un reformları devlet yapısını temelden değiştirmiş ve imparatorluğun ekonomik ve askerî açıdan dengeye oturmasını sağlamış, bu sayede imparatorluk bir yüzyıl daha bütünlüğünü korumuştur.
Hristiyanlara yönelik zulüm
303 yılında Roma İmparatorluğu’nun Hristiyanlara yönelik son ve en büyük zulmü başladı.
Hristiyan kaynaklarına göre Diocletianus’a hükümdarlığının ilk yıllarında Galerius zulmün kışkırtıcısıydı. Ancak Diocletianus da zulüm politikalarını aynı şevkle benimsedi. 299-300 yıllarında verilen bir kurbanın uygun kehaneti çıkarmamasının sorumlusu olarak Hristiyanların varlığı gösterildi. Diokletian tüm Hristiyan devlet memurlarının ve askerlerinin kurbanlarda yeralmalarını aksi takdirde konumları kaybedecklerini söyledi. Bir süre sonra Didim’deki Apollon’dan bir kehanet Hristiyanların sindirilmesi şeklinde yorumlandı.
24 Şubat 303’de Diocletianus’un Hristiyanlara karşı ilk fermanı yayımlandı. Buna göre imparatorluk içindeki Hristiyan kitapları ve ibadet yerleri yokedilecekti. Ayrıca Hristiyanların ibadet için biraraya gelmeleri de yasaklanıyordu. Diocletianus’un Nicomedia’daki sarayındaki yangınlar ve Anadolu’daki ayaklanmalardan sonra imparator Hristiyanlara yönelik daha sert yaptırımlara başvurdu ve tüm piskopos ve rahiplerintutuklanmasını emretti. Bunlar Hristiyanlıktan vazgeçmenin bir işareti olarak görülen kurban vermeyi kabul ettikleri takdirde serbest bırakılıyorlardı. Bu zulüm dalgası en sert biçimde imparatorluğun doğu eyaletlerinde uygulanıyordu ve 313 yılına kadar sürdü. Bu tarihte Konstantin ve Licinius tarafından Milano Fermanı yayımlandı.
Bir tahmine göre bu dönemde 3.000-3.500 kadar Hristiyan öldürülmüştü. Diğer birçokları da işkence görmüş ve hapse atılmışlardı. Zulmün Hristiyanlar üzerindeki etkisi o kadar büyük olmuştur ki İskenderiye Kilisesi Diocletianus’un hükümdarlığının başlangıcını Şehitler Dönemi’nin başlangıcı olarak kullanmışlardır. Zulmün bir başka sonucu da Dalmaçyalı Marinus adında birinin Titano dağına kaçması ve ileride San Marinocumhuriyeti olacak ülkeyi kurmasıdır.
Kaynak: tr.wikipedia.org