Donald Trump'ın eski avukatı Michael Cohen'in iddialarının ardından, Trump'ın yargılanarak ABD başkanlık görevinden alınabileceği gündeme geldi! Amerikan kamuoyu, uzun bir aradan sonra kendi başkanlarının yargılanıp yargılanmayacağını tartışıyor. Başkan Trump'ın eski avukatı Cohen'in hakkında yürütülen soruşturma kapsamında Federal Soruşturma Bürosuna kısa adıyla FBI'a teslim olması ve mahkemede Trump aleyhine ifade vermesi çıkan tartışmaları alevlendirdi.
Trump'ın eski avukatı Cohen'in iddialarına göre; Başkan daha önce ilişki yaşadığı iki kadına seçim döneminde "sus payı" olarak ödeme yaptı ve bu parayı seçim kampanyası için toplanan bağışlardan verdi!
Bu iddiada Trump'ın seçim kampanya kurallarını ihlal ettiği ve dolayısıyla yargılanabileceği tezini gündeme taşıdı. Peki ABD Anayasası'na göre bir başkan hangi şartlarda nasıl görevden alınabilir?
Hakkında çıkan iddiaların ardından Trump, kendini destekleyen Fox televizyonuna açıklama yaptı. Trump, yaptığı açıklamada hakkında çıkan "yargılanacak" iddialarına cevap verdi ve "Size şunu söyleyeyim, Eğer herhangi bir şekilde hakkımda yargı yolu açılırsa piyasalar çöker ve herkes fakirleşir" dedi. Trump ayrıca kadınlara ödemeleri seçim kampanyası bütçesinden değil kendi cebinden yaptığını belirtti.
Edinilen bilgiye göre, ABD Anayasası, 1787'deki Philadelphia Anlaşması ile başkanın yargılanması ve suçlu bulunursa görevden alınmasına izin verse de bugüne kadar ülke tarihinde hiçbir devlet başkanı bu şekilde görevinden alınmadı. Anayasaya göre, "vatana ihanet, rüşvet ve diğer büyük suç ile kusurlu davranışları sergileyen" başkan ya da federal hükümetin sivil memurları yargılanabiliyor. Bu süreç için ilk adımda Temsilciler Meclisi Adalet Komitesine başvuru yapılıyor, başvuru komitede kabul edilirse Temsilciler Meclisi'nde oylamaya sunuluyor. Dava taslağının, Temsilciler Meclisi üyelerinin çoğunluğunun oyunu alması gerekiyor. Burada salt çoğunluğun kabul oyu vermesi durumunda taslak Senato'ya gidiyor ve söz konusu kişinin yargı süreci başlıyor. Yüksek Mahkeme Başkanı tarafından denetlenen bu süreçte, Temsilciler Meclisindeki bir grup milletvekili savcılık görevini, Senato ise jüri görevini görüyor. Yargılanan Başkan ya da federal memurun ise bir savunma avukatı bulunuyor. Yargılama sürecinin sonucunda Senato'da bir oylama yapılıyor. Bu oylamada senatörlerin üçte ikisinin yani en az 67 kişi yargılanan ABD başkanını suçlu bulması durumunda başkan görevinden azlediliyor ve yerine başkan yardımcısı görevi devralıyor.
NELER OLMUŞTU?
ABD tarihinde görevinden uzaklaştırarak yargılanması gündeme gelen ilk devlet başkan 1865-1869 tarihlerinde bu görevi yürüten Andrew Johnson oldu. Demokrat Johnson, Amerika iç savaşının ardından Cumhuriyetçi Savaş Bakanı Edwin Shanton'ı görevden aldı. Temsilciler Meclisi ise Johnson'ın bu davranışını "federal kanunların ihlali" olarak niteledi ve olayı Senato'ya taşıdı. Johnson'ın görevinden uzaklaştırılması için 36 senatörün devlet başkanının suçlu olduğuna dair oy vermesi gerekiyordu, ancak bu sayı 35'te kaldı ve Johnson görevine devam etti.
ABD tarihindeki ikinci azil olayı ise 1970'lerde gündeme geldi. Watergate skandalının ortaya çıkmasının ardından dönemin Cumhuriyetçi Başkanı Richard Nixon'ın "demokratları sabotaj ettiği" iddiaları ortaya atıldı. Nixon, davanın baş dedektifi Achibold Cox'u görevden almak istedi ama bu talep reddedildi. Nixon yargı süreci devam ederken istifa ettiğini açıkladı ve görevi bıraktı.
ABD'de azil süreciyle karşı karşıya kalan bir diğer başkan da 1998'de dönemin başkanı Demokrat Bill Clinton idi. Clinton hakkında, Beyaz Saray stajyeri Monica Lewinsky ile yaşadığı ilişkiyle ilgili yeminli ifadesinde yalan söylediği iddiasıyla azil süreci başlatıldı. Clinton, Senato'da yapılan oylama sonunda beraat ederek, görevinde kaldı.
TRUMP İÇİN ÖNGÖRÜLEN SONUÇ NE?
Kongre'nin her iki kanadında da çoğunluğu Cumhuriyetçiler elinde bulunduruyor. Temsilciler Meclisi'nde Cumhuriyetçilerin 238 sandalyesine karşılık, Demokratların 193 üyesi bulunuyor. 100 sandalyeli Senato'da ise Cumhuriyetçiler 52; Demokratlar ise 46 sandalyeye sahip. İki bağımsız üye de Demokrat Parti grubuna destek veriyor. Bu durumda, olası bir azil sürecine karşılık Trump'ın güçlü pozisyonda olduğu yorumları yapılıyor.
6 Kasım 2018’de yapılacak Kongre ara seçimleri, hem ABD Kongresi hem de Donald Trump yönetimi açısından hayati önem taşıyor. Ara seçimlerde 435 sandalyeli Temsilciler Meclisinin tamamı, 100 sandalyeli Senatonun ise üçte biri yani 33 kişi yenilenecek.