TBMM'nin kuruluşunun 100. Yılında tarihten kesitleri aktarmaya devam ediyoruz.
İşte 24 Mart'ta olanlar:
-Mustafa Kemal, 3, 13 ve 20. Kolordu komutanlıklarına, milli harekete devam edildiği takdirde Adana halkının silahlanabileceğini, bunun, Fransızların Adana'yı boşaltmalarını çabuklaştırabileceğini bildirerek, 11 Şubat tarihli Adana milli hareket planının çabuklaştırılmasını istedi. Durum, 26 Mart'ta Silifke Mutasarrıflığı aracılığı ile Kuvayı Milliye Komutanı Emin Aslan Bey'e de bildirilecek.
-Mustafa Kemal, Anadolu'ya kaçan ve şimdi İzmit Yaylası'nda tehlike içinde olanları kolordulara bildirdi. Bunlar, Celalettin Arif Bey, İsmail Fazıl Paşa, İsmet Bey, Miralay Kazım, Binbaşı Saffet, Cami Bey, Adnan Bey, Halide Edip Hanım, Trabzon Mebusu H üsrev Bey, Süreyya Bey, Reşit Bey ve Rıza Bey.
-Samsun'daki İngiliz temsilcisi Kaptan Perring, 15. Tümen Kumandanlığı'ndan, 1 7 Mart'ta Amasya'da tutuklanan Yüzbaşı Forbes'in serbest bırakılmasını istedi. Tümen Komutanı İsmail Bey, bu isteği 3. Kolordu'ya bildirerek şu görüşleri ekledi: İngilizler işgal ettikleri yerleri boşaltmışlar. Hükümet işbaşında. Savaş olursa milli kuvvetler bir günde dağılır. Forbes serbest bırakılmalıdır. Kolordu, Mustafa Kemal'in görüşünü sordu. Cevap: "Serbest bırakmayınız." Forbes, muhafaza altında ve halkın aleyhte gösterileri arasında Samsun'a gönderilecektir.
-Damat Ferit Paşa, saraya çağrılarak yeni Hükümeti kurmakla görevlendirildi.
-Harbiye Bakanı Fevzi Paşa, 12. ve 20. Kolordulara gönderdiği emirde, bakanlığındaki İngiliz temsilcisi generalin, savaş durumu yaratılması halinde, bunun Türkiye için ağır sonuçlar doğuracağını tekrar tekrar ifade ettiğini bildirdi. Tehlikeleri artıracak en küçük hareketlerden kaçınılmasını, İtilaf Devletleri mensuplarına gayet nazikçe ve konukseverce davranılmasını emretti; kendi emirlerinin dışına çıkılmamasını istedi.
-Fevzi Paşa, 20 Kolordu Kumandanlığı'ndan, Eskişehir'de İngilizler tarafından mahalli hükümete teslim edilmiş olan teçhizat, erzak ve benzerlerinin İstanbul'a nakillerinin sağlanmasını istedi.
-Üçüncü Tümen Komutanı Rüştü Bey, Trabzon'dan Karabekir'e bildiriyor: Kafkas Bolşevik ordusunu teftiş için sınıra gelen iki kişiden alınan bilgiye göre, biz silah ve cephane yardımı yaparsak Batum'da Bolşeviklik ilan edilebilir. Gürcistan ordu ve halkının çoğunluğu Bolşeviktir. Yeşilordu, Bolşevik ordu enkazından, on ay önce kurulan Karadeniz ordusudur. Kızılordu ile işbirliği yapmaktadır. Enver Paşa Türkistan'da ordu kumandanıdır.
-Karabekir, Rawlinson'un 19 ve 22 tarihli başvurularını Ankara'ya bildirerek cevap istedi. Rawlinson, ya Ankara'ya gönderilmesini ya da Londra'ya gitmek üzere serbest bırakılmasını isteyerek İngiltere'de Türkiye için çalışacağını vaat etmişti. Mustafa Kemal, 26'da, bu isteğin reddedilmesi cevabını verecektir. Rawlinson'u ziyaret eden Yarbay Emin Bey, onun Rauf Bey'e karşılık serbest bırakılacağını söyledi. 28 Mart'ta Erzurum'dan Trabzon'a gönderilen Rawlinson, Ankara'nın emri ile 1 7 Nisan'da yeniden Erzurum'a götürülecektir.
-Kürt Teali Cemiyeti Başkan Yardımcısı Emin Ali Bedirhan, Kürt Demokrat Partisi Genel Sekreteri Selim Bekir, Kürt Öğrenciler Birliği Başkanı Sabri, Neşri Maarif Birliği Başkanı Baki ve Kürt basını adına Kemal Fevzi, L. George'a hitaben yazdıkları mektupta, ona 25 Şubat tarihli konuşmasından ötürü teşekkür ettiler, İngiliz Hükümeti'nin cömert yardımlarını rica ettiler.
-Peyamı Sabah'ta Ali Kemal: Sulh şartlarını lehimize çevirmek istiyorsak, Anadolu ve Rumeli'deki yangını söndürmeliyiz.
-İzmir'e Doğru'da Mustafa Necati: Sevgili payitahtımızın işgali karşısında.
-Yenigün: Mukadderatımızın müzakeresi devam ediyor.
Hazırlayan: Kurtuluş Özgür Yıldız