Taşeron İşçisi Olarak Gizli Görevde – Bölüm 3
İlk Gün
Fiera’nın kalabalık mola odasında, diğer yeni taşeron işçilerle bir sıranın üstüne sıkıştım. Saat 14.00 ve 22.30’a kadar orada olacağız. Odanın önünde bir saat, kırmızı harflerle kadranı genişliğince “GÜVENLİĞİNİ DÜŞÜN” diyor.
Şirket sözcüsü Ziggy Romick’in başlarken gönderdiği bir e-postaya göre, işçi güvenliği fırının “en büyük endişesi”. Bu, işçiler için deneyimli bir eğitim, şefle sağlık ve güvenlik ile ilgili haftalık toplantılar, yıllık yangın tatbikatları, fabrikanın ortak sağlık ve güvenlik komitesi ve güvenlik politikaları hakkında bilgiler veren ilan tahtalarını içeriyor.
Upper Crust’ın müdürlüğüne ek olarak bir de Fiera’nın genel danışmanı ve HR idarecisi olan David Gelbloom, Star’dan gelen peş peşe bir dizi soruyu cevaplayıp, şefimin bir sağlık ve güvenlik oryantasyonu sağladığını ve yangın çıkışlarının yerini anlattığını söyledi.
“Özellikle seni hatırlıyor”, dedi Gelbloom. “Bize, senin söylenenleri anlamadığını ilk anda hissettiğini söyledi. Ayrıca ona talimatları anlamakta güçlük çektiğini ya da oryantasyon memnun olmadığını da belirtmemişsin.”
Gerçekte ise ben bir kadın tarafından eğitilmiştim.
Bana bir laboratuvar önlüğü ve tesisteki bütün zamanım boyunca titizce izlenen bir saç filesi verir. Bana bir güvenlik ayakkabımın olup olmadığını sorar ve oje, takma tırnak ve takma kirpik kullanmamamı söyleyen bir dizi talimat sıralar.
Güvenliksiz çalışmayı reddetme hakkım olduğunu söyler. Eğer güvenli bulmadığım bir şey mevcutsa eve gidebileceğimi ve personel ajansının yeniden aramasını bekleyebileceğimi söyler. (Emniyetsiz işi reddeden işçilerin olay çözülene veya bir müfettiş gelene kadar iş alanına yakın kalmaları beklenir. Bir kişiyi işi reddinden dolayı işten kovmak veya askıya almak doğru değildir.)
Kimse bana yangın söndürücülerin veya çıkışın nerede olduğunu anlatmıyor. Başka bir personel bir günlük ücretle eşdeğer olan güvenlik ayakkabısını almadığını söylüyor.
Hiçbir deneyimli eğitim yok, bana bir makinenin şeması gösteriliyor ve hareket eden kısımlara elimi koymamam söyleniyor. Başlangıçtan bitişe kadar, bu süreç sadece 5 dakika alıyor. Üretimdeki hız mahvedici. Erkekler bize doğru gelen, kısmen şekillenmiş hamurlar çıkaran makineye hamur veriyorlar. Hattaki kadınların yarısı daire şekli vermek için hamurların sonunu birleştiriyor. Kalanımız, parmaklarımızın arasıyla, toplayabildiğimiz kadar hamur yığını toplayıp onları mümkün olduğunca hızlı bir şekilde plastik tepsilere istifliyoruz. Doğru bir şekilde konulduklarından emin olmamız gerek, yoksa fırında şekli bozuluyor ve atılıyorlar.
Çok yavaş iş yaygara çıkarıyor, yarım yamalak iş daha çok yaygaraya meydan veriyor, şefimiz tempoyu arttırmak için bizi cırtlak emirler bombardımanına tutuyor.
Yoğurma 7 saat 15 dakika devam ediyor. Yasalar gereği 1.5 saatlik öğle molası veriyoruz. Bu süre aldığımız ücrete dahil değil. Ayrıca ödenen bir 15 dakikalık ara daha alıyoruz. Öğle yemeği için sıra sonunda bana geldiğinde müthiş rahat hissediyorum. Omuzlarım alev almış. Ayaklarımı sürüyerek mola odasına gidiyorum ve hevesle “Güvenliğini Düşün” saatine bakıyorum. Sadece 3 saat geçmiş. Bir arkadaşım sıraya çöküşümü izliyor.
“Daha da zorlaşıyor” diyor.
Dayanıksız plastik tepsiler, ellerimizin derisini soyuyor. Tuvaletin arkasının siyah tortu ile kaplanmış olduğu banyoyu kullanmak için izin almamız gerekiyor. Fiera’nın zorunlu olmadığını söylediği eldiven ve yüz maskelerini takmıyoruz.
Gelbloom, işçiler üretim alanına geçmeden önce ellerini yıkar ve “yüksek standartlarımızı sürdürmede bize yardımcı olmaları konusunda” onlara güveniriz, diyor.
Ayrıca “Fiera Yemekleri’nde yemek güvenliği en önemlidir ve Fiera, sıkı yemek güvenlik politikalarına bağlı kalır”, dedi.
Hattaki bir kadın sakarca hatalarımı ustaca düzeltiyor; hamur islerini yanlış tarafa doğru paketlemeyi sürdürüyorum. O aylardır bu fabrikada, o da taşeron ajansından.
“Burada olmayı seviyor musun” diye soruyorum ona.
Tereddütlü bir İngilizceyle “kimse bu işi sevmez “ diyor. “Ama para işte.”
Fabrikadaki 1 aylık sürecimde. 1.552 $ kazandım, ki bu bekar bir yetişkin için Ontario’nun fakirlik sınırının altında kalır. ( Star, kazancını North York Harvest Food Bank’a bağışladı.)
Taşeron endüstrisine bir bütün olarak bakıldığında Amerika, Almanya, Hollanda ve diğer ülkelerden araştırmalara göre ajans işçileri, daimi işçilerden çok daha büyük risk altında ve tehlikeli çalışma koşullarına maruz kalmaları daha muhtemel.
Kanada İstatistik Bilimi taşeron ajans işleri hakkında veri toplamayı durdurdu, ki bu da buradaki iş gücünün bir resmini yapmayı zorlaştırır. Bu boşluğu doldurmak için Star, İş Güvenliği ve Sigorta Heyeti ile birçok Bilgi Özgürlüğü isteği kayda geçirdi ve Kanada’nın İşçilerin Tazmin Kurulu Birliği’nden sipariş üzerine bilgi elde etti.
Taşeron ajansları normalde gündelik ofis işleriyle ilgiliyken İş Güvenliği ve Sigorta Heyeti‘nden istatistikler, taşeron işçilerin çoğunun şimdilerde büro içi olmayan inşaat, lokanta ve şoförlüğü içeren başka sektörlere yerleştirildiklerini gösteriyor.
Star, WSIB’ye ayrıca üretim depoları ve vücut bakımı gibi sektörlerde de çalıştıran büro dışı taşeron ajanslarının ve benzeri iş yerlerinin kaydettiği yaralanma verilerini de sordu. İstatistikler, 2016’da büro dışı çalışan taşeron işçilerin iş yerinde kadrolu meslektaşlarının 2 katından daha fazla yaralanma ihtimalleri olduğunu gösterdi.
Aslında, büro dışı iş yerlerindeki yaralanma oranı son 10 yıldır kıyaslanabilir diğer sektörlerdekinin sürekli 2 katına yakın. Ama maaş barosunun rakamlarına göre 2010’dan beri taşeron işçiler yaralanmalarının sonucu olarak daha az tatil günü harcamışlar.
AWCBC verileri, işçilerini inşaat sektörü ve büro dışı sektörlerde çalıştıran taşeron ajanslarının iş gücünün %2’sinden azını oluşturduğunu ve son 10 yıldaki bildirilmiş en yüksek sayıdaki yaralanmalarda ilk 10’da sıraladığını göstermiştir. Bu, il genelinde 1 milyondan fazla endüstriye kıyaslanmıştır. AWCBC, genel olarak büro dışı ve inşaat sektörlerindeki taşeron işçilerin bir araç tarafından “yakalanma veya sıkıştırılma” gibi keskin olmayan nesnelere dayalı fiziksel travmalar yaşadığını bildiriyor. Bu şekilde yaralananların %40’ı 30 yaş altıydı.
Kanada İstatistik verilerinin eksikliğinden dolayı Ontario’daki gerçek taşeron işçi sayısını hesaplamak zor. WSIB sadece çalışma saati “tam güne denk gelen” çalışanları sayıyor, bu da 2008’den beri düzenli bir artış göstererek günümüzde 120,000 civarına ulaştı.
Ama bu rakam, taşeron ajansları tarafından çalıştırılan insanların gerçek sayısını yansıtmıyor. Kanada İstatistiğine göre Ontario’nun tümünde 2008 ekonomik krizinden beri, taşeron ajans işlerini içeren -ama onunla sınırlı olmayan- geçici işler daimi iş oranının 4 katından daha çok büyüdü. Toronto’da yemek üretimi işinde taşeron işçi işleri son 10 yılda %110 arttı. Daimi olanlar %3’ten daha az arttı.
Taşeron ajans işçileri genelde eğitilmemiş. Taşeron işi üzerine daha çok araştırma yapılan ABD’de, İş Sağlık ve Güvenlik Bakanlar Kurulu’nun eski yöneticisi David Michaels 2014’te “çoğu işveren taşeron işçilere kadrolu çalışanlara davrandıkları gibi davranmıyor, onlara verilmesi gereken eğitimi sağlamıyor” demişti. Birçok taşeron işçi yaralandıklarında bile tazminat talebinde bulunmuyorlar, çünkü işlerini kaybetmekten korkuyorlar. Bir Waterloo Üniversitesi profesörü ve Toronto tabanlı İş ve Sağlık Enstitüsü ortağı Ellen MacEachen “(Taşeron işçilere) bir yaralanmayı takiben kolayca ‘işçi tazminatı kapsamında değilsiniz’ ya da ‘sizin için daha fazla işimiz yok’ denebilir”, diyor.
WSIB için, 2013’teki bir çalışmada, talepleri örtbas etme tüm sektörler arasında bir sorun olarak tanımlandı. Analiz edilen 100 yaptırım dosyasından 48’inde işverenlerin çalışanları yaralanma iddiasından caydırmaya veya direkt engellemeye çalışmasının belirtileri bulundu.
MacEachen problemin sebepsiz yere gönderilebilecek taşeron işçiler için bilhassa keskin olduğunu söylüyor.
“Haklarının farkındalarsa bile, konuşarak işlerini riske atmayacaklardır.”
Yazar: Sara Mojtehedzadeh ve Brendan Kennedy
Çevirmen: Buket Kaplan