O, sadece İslam'a yeni girmiş olan Türklerin, dini inançlarını, ahlak değerlerini yükseltebilmek için Hikmet (Divan-ı Hikmet) adlı arı-duru Türkçe ile yazılmış dörtlükler bırakmıştı. Bu dörtlükler, Kur'an ve Hadislerin anlam ve ruhuna uygun manzum ve veeize hikmet anlamında Türkçe sözlerdi. Zira İslam safvet ve inancı ile dolu olan ancak çoğu ümmi olan Türk milletine anlayacağı sadelikte Türkçe ile irşadlarını yapmıştı. Yesevi tarikatının dili Türkçe'dir. İlahiler Türkçe söylenir, iletişim Türkçe ile kurulurdu. Kaynak kitapları Türkçe idi. Bu nedenle, Türklerdeki insan sevgisi ve hoşgörü anlayışını çok güzel yansıtan Divan-ı Hikmet, Türk'ün İslam'ı anlama şekli olan tasavvufun yayılmasını sağladı.
Bu manevi irşad sadece dini konulara ait değildi. Türk'ün köklü "devlet düşüncesi" de Ahmet Yesevi ve onun okulunun öğrencileri sayesinde Anadolu'yu yurt tutan Türkmen kitlelerine adeta bir siyasi düstur olarak aşılanıyordu. Bu derin devlet düşüncesinin özünü; Yesevi'den kopup gelen, daha sonra yalnızca Hacı Bektaş Veli'ye nispet edilerek ifade edilen "Eline, beline ve diline sahip ol" düsturunda bulmaktayız. Bu düstur zaman içinde mana bakımından saptırılmış ise de asli manası derin bir devlet düşüncesini yansıtıyordu.
Burada "El" o devir Türkçe'sinde tam olarak "Devlet" karşılığıdır. "Bel" Arapça'dan dilimize giren "Hudut" (Sınır) kelimesinin o devir Türkçe'ndeki karşılığıdır. "Dil" ise "Lisan" yani "Dil" kelimesinin karşılığı olmaktadır.
Bu düsturu bütünüyle açıklamak gerekirse, Devletine, hudutlarına (vatamna) ve diline sahip ol demektir. Bilindiği üzere Türklerde devlet; düzeni, adaleti ve yaşayış da saadeti temsil eder. Devletsizlik ise bunlardan mahrumiyet, hatta esaret demektir. Bel yani hudut ise devlet ve milletin yaşadığı vatanın hudutlarıdır. Türklerde vatan, ailenin namusu olanAna'ya nispetle Ana Vatan olarak düşünülür.
Onun için Ana iffetiyle eş değer de düşünülen vatan ve hudutların muhafazası için düşünmeden ölüme gidilir. Dil ise bilindiği gibi, öğrenmenin ve milli kimliğin temelidir.
Yeni vatanıaşan yerlerde bu bakımdan dilin korunması önemlidir. Zira tarih boyunca fethettiği ülkelerde Türkler dillerini koruyamamanın çok ızdırabını çekmişlerdir. Onun için bu diline sahip olmanın manası açıkça ortaya çıkmaktadır. Sanki yüzyıllar sonrasını gören Hazret-i Pir Ahmet Yesevi inançla dolu olan Türk milletinin çoğunun ümmi olması münasebetiyle milletinin ve kimliğinin yaşamasını böylece temin etmiş oluyordu.
Karamanoğlu Mehmet Bey'in fermanını da; Atatürk'ün dil hassasiyetini de bu çerçevede değerlendirmek gerekir. Vatanıaşan coğrafyalardaki gelecekteki Türk'e, yüzyıllar öncesinden yapılan bu ihtarlar bugün için dahi geçerlidir.