Bu eser 20. yüzyılın en büyük operaları arasında yer alır. Korngold bir kez daha geç romantik müziğin sarhoşluğunu, zenginliği ve melankolisi içinde narkotik bir şekilde çağrıştırıyor.
İçerik
♪ Yorum
♪ Act I
Öne Çıkanlar
♪ Glück, das mir verblieb Lute Şarkısı
♪ Mein Sehnen, mein Wähnen Pierrot’nun şarkısı
♪ Finale
Kayıt önerisi
Premiere
Hamburg und Cologne, 1920
Libretto
Paul Schott nam-ı diğer Julius Korngold, Georges Rodenbach'ın 1892 tarihli romanı Bruges-la-morte ve onun tiyatro versiyonu Le mirage (The Mirage)'dan uyarlanmıştır.
The main roles
Paul, dul (tenor) - Marietta, transit dansçı (soprano) - Marie, Paul'ün ölen karısının hayaleti (soprano) - Paul'ün arkadaşı Frank (bariton) - Tiyatronun Pierrot'su Fritz (bariton).
Recording recommendation
ARTHAUS DVD, Heinrich Hollreiser ve Deutsche Oper Berlin Orkestrası yönetiminde James King, Karan Armstrong, William Murray, Margit Neubauer, Donald Grobe.
Yorum
Korngold harika çocuk
1897’de Avusturya İmparatorluğu’nun Brno kentinde doğan Korngold, Mozart’tan bile daha büyük, tüm zamanların en büyük müzik dehası olarak anılır. Çocukken bile besteleri olgun bir bestecinin kalitesine sahipti. Saygın (ve sivri dilli) Viyanalı müzik eleştirmeni babası Julius Korngold tarafından hem desteklendi hem de korundu. Erich daha 19 yaşındayken ilk tek perdelik operası olan “The Ring of the Polycrat “ı yazdı ve seyirciyi heyecanlandırdı. “Ölü Şehir “i 19 yaşında bestelemeye başladı, ancak I. Dünya Savaşı planlarını engelledi. Müzisyen olarak askere alındı ve 1919’da opera üzerinde çalışmaya devam etti.
Bu yıllarda Marietta rolü için kendisine ilham veren Luise von Sonnenthal (daha sonra eşi Luzi) ile tanıştı. Tarihin ironisi: dansçı Marietta’nın Paul (ve burjuva toplumu) tarafından sosyal olarak aşağı görülmesi gibi, Luzi (bir aktris ve şarkıcı) de aynı nedenle Erich’in babasının direnciyle karşılaştı.
Libretto
Eserin modeli Rodenbach’ın 1892 tarihli “Bruges-la-morte” ve Rodenbach’ın sekiz yıl sonra yazdığı tiyatro versiyonu “Le mirage” idi.
Ailenin bir tanıdığı Erich’in dikkatini Rodenbach’ın eserine çekti ve Erich konu hakkında hemen heveslendi. Bir mektubunda şöyle yazmıştır
“Bruges’e özgü atmosfer, melankolik ton, büyüleyici zihinsel çatışmalarıyla iki ana karakter: yaşayan kadının erotik gücünün ölünün zihinsel gücünün artçı etkisine karşı mücadelesi, genel olarak yaşam ve ölüm arasındaki mücadelenin daha derin temel fikri, özellikle de sevgili ölüler için yas tutmanın yaşam hakları tarafından zorunlu olarak sınırlandırılmasına dair güzel düşünce ve aynı zamanda bunu şekillendirmek için zengin müzikal olanaklar, tüm bunlar beni cezbetti.
Bir şarkıcıya olan saplantısına yenik düşen kederli bir dulun malzemesi, operanın prömiyerinde zamanın sinir uçlarıyla buluştu. Savaş sonrası yılların insanları kayıp duygularını çok iyi biliyorlardı ve Viyanalı Siegmund Freud’un (Julius Korngold’un şahsen tanıdığı) psikanaliz üzerine çalışmaları oldukça günceldi; “Rüyaların Yorumu” adlı kitabı 1900 yılında yayınlandı. Paul’ün Marietta ile karşılaşması, Maria’nın ölümünün yarattığı felaketten kaynaklanan iç çatışmasını çözmek için bilinçsizce giriştiği bir terapi girişiminden başka bir şey değildir. Bu opera zaman zaman Hitchcock’un 25 yıl sonra gösterime giren psiko-gerilim filmi Vertigo ile karşılaştırılır.
Korngold’lar, Korngold’un ikinci tek perdelik operasının librettisti Hans Müller’i görevlendirdiler, ancak ilk taslakları gözden geçirdiklerinde tatmin olmadılar ve Korngold senior librettistin işini bizzat üstlendi. Julius Korngold, Rodenbach’ın edebi modelini büyük ölçüde takip etti, ancak tarihi burada ve orada değiştirdi. Yaptığı en önemli değişiklik, muhtemelen operanın konusundaki şiddetin bir kısmını ortadan kaldırmak ve uzlaştırıcı, atmosferik bir son yaratmak için cinayeti gerçek olarak değil, bir rüya sahnesi olarak tasvir etmesiydi.
Bruges – ölü şehir
Rodenbach, Paul’ün darlığını sembolize etmek için Bruges’ü “ölü şehir” modeli olarak kullanmıştır. Bu Belçika şehri 15. yüzyıla kadar gelişen bir ticari metropol ve ikamet şehriydi. Daha sonra nehir Kuzey Denizi’ne döküldü ve Brugge’ün asla toparlanamayacağı denizin yaşam çizgisinden kopan şehrin düşüşü başladı.
Geç romantizmin müziği
Korngold’un müziğini tanımlamanın en iyi yolu nedir? Uzun bir süre boyunca müziği, daha ünlü orijinallerin bir kopyası olarak kötülendi. Örneğin, etkili Amerikalı opera eleştirmeni Harold Schonberg 1975’te şöyle yazmıştı: “Kendi yaratıcı hayal gücü tekniği kadar güçlü olmadığından, yapabildiği tek şey önceki bestecilerin yaptıklarını tekrarlamaktı.” Bu eleştiri daha da ağırdı çünkü Korngold, daha sonra Hollywood’da yaptığı çalışmalarla bu klişeyi manyetik olarak kendine çekmişti.
Gerçekten de Korngold’un müziğinde, Mahler’i anımsatan yüksek ses uyumsuzlukları ve çan sesleriyle, dışavurumcu bir kisveye bürünmüş muazzam bir ses gücüyle karşılaşırız. Müziğin Richard Strauss’un Salome’sini hatırlatan bir sıcaklık ve ifadeyle parıldadığını duyuyoruz. Ve son olarak, duygusallığı ve tatlılığıyla Puccini’ye taş çıkartacak melodiler duyarız.
Julius Korngold, Gustav Mahler’i eserleri aracılığıyla şahsen tanıyordu ve o zamanki Viyana saray opera müdürü, o zamanlar dokuz yaşında olan Erich’i, evinde ustaya bir kantat çalmasına izin verildiğinde tanıdı. Mahler’in heyecanla “Bir dahi! Bir dahi!” diye bağırdığı söylenir. Dört yıl sonra Mahler, o zamanlar 13 yaşında olan Erich’i 8. Senfoni’nin prömiyeri için provalara katılmaya davet etti. Bu deneyim genç Erich üzerinde derin bir etki bırakmış olmalı, çünkü Ölü Şehir’in orkestrasyonu Mahler’in sekizincisiyle neredeyse aynıdır. Mahler gibi Korngold da geç romantizmin orkestrasını celesta, harmonium, kilise çanı, mandolin ve piyano gibi renkli enstrümanlarla tamamlamıştır. Ayrıca Mahler gibi o da bir rüzgâr makinesi ve bir erkek korosu kullandı.
1970’lerden sonra ölü şehir yavaş yavaş opera evlerinin repertuarına girdi ve Korngold’un dehası ve bağımsızlığı kanıtlandı. Korngold’un büyük öncülerinden ve çağdaşlarından etkilendiğini kimse inkar edemez. Korngold ve Richard Strauss birbirlerini tanıyor ve takdir ediyorlardı, ancak günümüzde Korngold’un ikinci bir Strauss değil, ilk Korngold olduğu genel kabul görmektedir.
Leitmotifler
Korngold opera için çeşitli leitmotifler kullanmıştır. En baskın olanı, tekrar tekrar karşımıza çıkan “Das Glück, das mir blieb” aryasının güzel temasıdır. Bruges motifi de duyulabilir, özellikle güzel bir örneği ikinci resmin başındaki sahnenin açıklamasında daha aşağıda bulunabilir. Buna ek olarak, başka leitmotifler de vardır, ancak partisyonun zenginliği, orkestrasyonun bolluğu ve motiflerin karmaşıklığı nedeniyle, bazılarını duymak zordur (saç motifi, diriliş akorları, geçicilik motifi, vb.).
Dünya prömiyeri ve eserin kaderi
Korngold “Ölü Şehir “in tamamlandığını duyurduğunda, opera evleri eserin prömiyerini yapma hakkı için mücadele ediyordu. Sonunda, Hamburg (Pollack tarafından yönetildi), Köln (Klemperer tarafından yönetildi) ve Viyana olmak üzere üç opera evi, eseri aynı akşam ilk kez sahneleme hakkını elde etti. Viyana daha sonra oyuncu kadrosu nedeniyle iptal etmek zorunda kaldı.
Eser başından itibaren alkışlandı ve Hamburg’daki prömiyerde hazır bulunan Korngold kutlandı. Seyirciler bilet bulabilmek için birbirleriyle yarıştı, eser Hamburg’da sadece ilk sezonda 26 kez sahnelendi. Kısa bir süre sonra Viyana, New York, Prag ve Zürih’te de sahnelenen eser on yıl boyunca başarıdan başarıya koştu. Bu dönem, Nazilerin iktidarı ele geçirmesi ve Yahudi bestecilerin eserlerinin icra edilmesinin yasaklanmasıyla aniden durdu.
Korngold 1930’larda Amerika’ya göç etti ve Hollywood’da “Bir Yaz Gecesi Rüyası “nın film uyarlaması üzerinde çalışan Max Reinhard’ın davetiyle ilk kez film endüstrisinde aktif hale geldi. Sonraki 10 yıl boyunca en tanınmış film bestecisi haline geldi ve çığır açan çalışmalar yaptı ve hatta “Robin Hood” film müziğiyle Oscar’a layık görüldü.
“Ölü Şehir” Korngold’un yaşamı boyunca asla toparlanamadı ve repertuardan kayboldu. İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinden sonra, zaten kalp hastalığından muzdarip olan Korngold, 1954 yılında Münih’te operanın yeniden canlandırılmasına katıldı. Korngold, eserin “tozlu sembolizminin” artık talep görmediğini acı bir şekilde fark etmek zorunda kaldı.
Ancak 1970’lerde Leinsdorf’un kaydıyla rönesansı başlayan eser, 21. yüzyılın başından bu yana uluslararası repertuvarda kendini yeniden kurmayı başardı.
ÖLÜ ŞEHIR ACT I
Synopsis: Paul’un Bruges’deki kasvetli dairesinde. Hizmetçi Brigitta, Paul’ün aceleyle gelen eski arkadaşı Frank’i kabul eder. Paul’ün merhum eşi Marie’nin, önünde Maries’in saç örgüsünün bir kalıntı gibi sergilendiği süslü resmine bakarlar. Brigitta Paul’ün garip durumundan bahseder.
Baştan itibaren orkestra tüm renkleriyle ışıldıyor. Brigitta geç romantizmin coşkulu müziğini, şehvetli pasajları söylüyor ve büyük orkestra Paul’ün gelişinden önce geniş melodiler seslendiriyor.
Behutsam! Hier ist alles alt und gespenstig
“Geri dönme hayali”
Synopsis: Paul dairesine geri döner ve arkadaşı Frank’i gördüğüne memnun olur. Paul ona hiç de Brigitta’nın tarif ettiği gibi görünmemektedir. Neredeyse kendinden geçmiş bir halde, yalnız yürüyüşlerinden birinde kollarında hayali karısıyla yaşadığı bir karşılaşmayı anlatır. Marie’sine benzeyen bir kadın görmüş. Ertesi gün onunla konuştu, sesi Marie’ninkiydi, Tanrı onu ona geri vermişti! Frank ona “geri dönme rüyası” sanrısına kapıldığını açıklamaya çalışır. Ama Frank bu konuda hiçbir şey bilmek istemez…
Frank’in selamlamasından sonra Paul, Marie’nin dünyasına dalar. Flüt ve arp ile tanıtılan Paul, ölçülü bir orkestra eşliğinde uzun dizeler söylüyor.
Frank! Freund!
“Glück, das mir verblieb” – Korngold’un büyük Lied’i
Synopsis: Zil çalar, Paul çoktan Marietta’yı beklemektedir. Karısının resmine bakar ve Tanrı onu ona geri verdiği için mutludur! Marietta içeri girer ve Paul, aldatıcı bir şekilde Marie’sine benzeyen Marietta’dan çok etkilenir. Ona bir eşarp verdiğinde ve o da eşarbı üzerine attığında, kendinden geçmiş bir şekilde “Marie!” diye seslenir. Marietta, Brugge’deki bir nişan sırasında oradan geçmekte olan bir dansçıdır. Dairede bir ud görünce, Paul’e mutlulukla bir şarkı söyler. Paul çok etkilenir, Marie’nin söylediği şarkının aynısıdır bu.
Bu parça Korngold’un en ünlü eseridir. Bir psikodramanın ortasında yer alan nostaljik bir solo parçadır (düete dönüşür). Paul ve Marietta arasındaki ilişkiyi dinleyici için duygusal hale getirme işlevine sahiptir, böylece Paul’ün Marietta’yı öldürmesine kadar giden dramla maksimum kontrast yaratır. Bu parçanın karakteri şarkı gibi, hatta operet gibi. Daha başlangıçta glockenspiel, celesta ve arp ile tipik bir geç romantik renge sahip olan orkestra parıldar. Celesta’nın çanları romantik, neredeyse çocuksu naif bir havayı çağrıştırır.
Düeti ilk olarak Jonas Kaufmann ve Julia Leiter’in soprano ve tenor için orijinal enstrümantasyonunda dinliyoruz. Kaufmann, Paul rolüyle 2019’da ilk kez sahneye çıktı.
Glück, das mir verblieb – Kaufmann / Leiter
Aşağıdaki kayıt, Elisabeth Schwarzkopf’un yavaş tempo ile karakterize edilen versiyonu için cennet gibi bir solo versiyonudur. Heyecandan boğuklaşan sesinin özlemi en iyi şekilde dile geliyor.
Glück, das mir verblieb – Schwarzkopf
Görünümler ve bacchanale
Synopsis: Coquette Marie gürültücüdür ve Paul’ü ciddiye almaz. Marie’nin resmini gördüğünde ona olan benzerliği karşısında hayrete düşer ve Paul’ün garip davranışları karşısında şaşırır. Sokaktan Gaston’un seslendiğini duyar, Gaston onu acele etmeye çağırmaktadır, çünkü akşam gösterisi başlamak üzeredir. Paul’ü kendisini tiyatroda ziyaret etmesi için cesaretlendirir ve evden ayrılır. Paul yalnızdır, Marie ona görünür ve sadık olması için onu uyarır, Paul ona Marietta’da sadece onu gördüğünü açıklar. Hayalet kaybolur ve Paul, Marietta’nın hayalini, muhteşem bir şekilde dekore edilmiş, baştan çıkarıcı bir şekilde baştan çıkarıcı, akan bir fantezi dans kostümü içinde dans ederken görür. Orgiastic dans ritimleri buna eşlik eder.
İki ses nispeten yüksek bir perdede ölçülü bir tempoda şarkı söyler, Marie sanki uzaktan duyulabilir, illüzyon daha kromatik ve hayaletimsi hale gelir ve Marietta’nın ortaya çıkışıyla bir bakchanal dans çılgınlığına dönüşene kadar başlangıçtaki sakinliğe geri döner.
Da bist du ja, Marie, ich wusste es – Vogt / Pavlovskaya
ÖLÜ ŞEHIR ACT II
Çanlar ve Bruges teması
Synopsis: Issız, terk edilmiş bir rıhtımın ana hatları görünür hale gelir. Gece vakti. Bir çan kulesi ve yanında gaz lambalarıyla loş bir şekilde aydınlatılmış konutlar görürüz.
İkinci perde etkileyici bir prelüd ile başlar. Titreşen yaylıların üzerinde kilise çanları duyulur ve rüzgarlarda Bruges motifi tekrar tekrar duyulur:
Prélude
Synopsis: Paul ortaya çıkar ve Marietta’nın yaşadığı eve doğru yürür. Düşünceleri karanlıktır, Marietta ile tiyatroda tanışmamıştır ve onun dairesine gitmek istemektedir. Penceresine bakar ve perdenin arkasında bir gölge görür. Bir grup rahibe ona yaklaşır. Gruptan kendisini terk eden Brigitta’yı tanır. Brigitta onu görür ve Marie’ye sadakatsizlik etmekle suçlar.
Tehditkâr çanlar Paul’e Marie’nin gömüldüğü günü hatırlatıyor. Arada, terk edilmiş rıhtımın üzerinden esen rüzgârın (rüzgâr makinesinin) sesini duyabilirsiniz. In Jetzt trage ich die Unruhe des Begehrens… ” (“Şimdi arzunun huzursuzluğunu taşıyorum…”) bölümünde rüzgar güçlenir ve orkestra ağır bir fff ile ses çıkarır, ta ki rüzgar kesilip Brigitta görünene kadar.
Was ward aus mir?
Paul Frank’i görüyor
Synopsis: Paul eve yaklaşırken kapıyı açan bir adam görür. Bu, arkadaşı Frank’tir. Paul dehşet içinde Frank’in de onun sevgilisi olduğunu öğrenir. Frank, Paul’den Martta’yı rahat bırakmasını isteyince ikili tartışmaya başlar ve Paul, Martta’nın dairesinin anahtarını ondan alır. Frank arkadaşlıklarını bitirir ve oradan ayrılır.
Wohin? – King / Armstrong
Mein Sehnen, mein Wähnen
Synopsis: Birden yaklaşan bir topluluğun sesini duyar. Marietta tiyatro grubuyla birlikte bir gemiyle eve dönmektedir ve onların şarkı söyleyip güldüklerini duyar. Aralarında zengin mecenas Kont Albert ve Pierrot kostümü giyen aktör Fritz de vardır. Yanlarında şampanya ve yiyecek vardır ve gece iskelede rahatlarına bakarlar. Marietta Fritz’den kendisine bir şarkı söylemesini ister, Fritz’in kendisine aşık olduğunu bilmektedir.
Pierrot yavaş, vals benzeri bir eşlikle melankoli dolu bir şarkı söyler. Zengin renkleri ve cömert melodileriyle Korngold şarkılarından biridir. Bu şarkıyı, ister istemez Puccini’nin Madama Butterfly’ını düşündüren güzel bir mırıldanma korosu tamamlıyor.
Mein Sehnen, mein Wähnen – Hampson
Synopsis: Heyecanlanan Marie, patronu Kont Albert için bir oyundan bir sahneyi yeniden canlandırmak ister. Meyerbeer’in “Robert le diable” oyunundaki Helene’in ölü olarak dirildiği bir sahneyi oynamak istemektedir. Arka planda kilise çanlarının sesi duyulmaktadır ve rahibeler dönüş yolunda tiyatro grubunun önünden geçmektedir. Paul diriliş sahnesini tanımadan izlemiştir. Sahneye dalar ve Marietta’yı yakalar. Kısa bir itiş kakıştan sonra Marietta tiyatrocuları gönderir ve Paul’le yalnız kalır. Paul acı içinde Marietta’yı kendisini en iyi arkadaşıyla aldatmakla suçlar. İntikam duygusuyla Marietta’ya onu sadece ölen karısına benzediği için arzuladığını ve şimdi onu terk edeceğini söyler.
Bu sahneden önce Pavlus’un şarkıcısı kısa bir mola verebilir. Şimdi en dramatik ve yorucu pasajlardan biri olan bir sahne geliyor. Paul’ün patlaması bir volkanın patlamasına karşılık gelir, pasajlar yüksek tessitura ile notaya alınır, hatta bazı pasajlar partisyonda “çığlık” olarak notaya alınır.
Amerikalı tenor James King bir keresinde bu rolü bir Puccini operası perdesine sahip, Wagner orkestrası eşliğinde, Othello kadar zor ve kendisini korkutan tek rol olarak tanımlamıştı.
Bravo, guter Pierrot – Halt ein! Du eine auferstandene Tote? – King / Armstrong
Eylemin coşkulu sonu
Synopsis: Marietta ona birlikte geçirdikleri coşkulu aşk saatlerini hatırlatır ve Paul onu bırakamayacağını hisseder. İkili parktaki bankta tutkuyla öpüşür. Marietta şimdi onunla birlikte evine gitmek ve ona sahip olan ölü karısının hayaletine karşı savaşmak istemektedir.
Bu pasaj operanın en önemli bölümlerinden biridir. Marietta, Paul’ün zihinsel ıstırabının farkındadır. Paul’ün vicdan azabını ve erotik arzusunu inandırıcı kılmak için bu sahnede dramatik ve baştan çıkarıcı görünmek zorundadır. İkinci perde Tristan benzeri bir coşkuyla kapanır.
Paul du leidest? (Marietta, Paul) – King / Armstrong
ÖLÜ ŞEHIR ACT III
Marietta Marie ile hesaplaşmak istiyor
Synopsis: Sabah olur ve Marietta beyaz sabah elbisesiyle Marie’nin kiliseye benzeyen odasında belirir. Kısa bir süre hareketsiz kaldıktan sonra Marie’nin resminin önüne doğru çılgınca koşar. Marietta, Marie’nin ruhunu yaşayanları geride bırakmaya çağırır. Dışarıdan, sokaktan geçen bir alaydan gelen çocuk şarkılarını duyabilir. Paul görünür, alay onu dışarıya sürüklemiştir. Şimdi Marietta’nın odadan çıkmasını istemektedir. Marie kalmak ister. Onunla flört eder ve odada kendisini öpmesini ister. Paul onu acımasızca sandalyeye geri iter.
Üçüncü resmin başlangıcı Mariettas’ın tedirginliğini gösterir. İçindeki fırtınayı kelimenin tam anlamıyla duyabilirsiniz, müzik gittikçe daha acil ve hızlı hale gelir. Korngold prelüdü, Marietta’nın ortaya çıkışını hazırlamak için birçok dramatik rubati yazarak kullanır.
Sahne ilerledikçe Marie pencereden çocukların geçit törenini izler, onların şarkıları odada yaşanan dramın müziğiyle örtüşür.
Prélude …Dich such ich, Bild – King / Armstrong
Synopsis: Dini tören Paul’de sanrılar uyandırır. Marietta, dindarlığı yüzünden Paul’le alay eder ve ondan kendisini öpmesini ister. Ama Paul sanrılarına hapsolmuştur…
Aşağıdaki kayıtta Paul’un kendinden geçmiş sanrısı 3 dakika sonra başlıyor. Dini tören ve duygusal durumu onu dizlerinin üzerine çöktürüyor. Tören alayı odaya girmiş ve Paul’ü yakalamış gibidir. Müzik kelimenin tam anlamıyla patlar, artık duygularını ifade etmek için hiçbir kelime mümkün değildir, sadece müzik Paul’un içindeki şeytanları tarif edebilir. Kendine geldiğinde, koronun ostinato ritminde söylediği Latince sözler duyulur. Marietta ona küçümseyerek “Sen dindarsın!” diye seslendiğinde ve onu öpmek istediğinde, deliliğe geri döner, yüksek sesle kelimeler söyler ve yere yığılır.
Sei klug, sei gut – King / Armstrong
Büyük final
Synopsis: Zor bir çocukluktan kendini kurtarmak zorunda kalmıştır ve Paul’e sahip olma hakkına sahip olmak istemektedir. Sadece bu gece ona şehvetle sahip olmak ister ve gündüzleri dindarları oynar. Marie’nin tablosuna gider ve bir kutsal emanet gibi sergilenen saç örgüsünü alır. Paul onu saç örgüsüne saygısızlık etmemesi konusunda uyarır. Marie onunla daha da flört eder. Marie saç örgüsüyle çılgınca dans edince Paul kendini kaybeder, saç örgüsünü Marie’nin elinden alır ve Marietta’yı saç örgüsüyle boğar, ölü Marietta’nın Marie’ye ne kadar benzediğini kekeleyerek anlatır.
Synopsis: Işık söner. Tekrar yandığında Paul uyanır ve oda başlangıçtaki gibidir. Brigitta ve biraz sonra da şemsiyesini unutmuş olan Marie belirir. Son olarak da Paul’ün yüzünde bir mucize gerçekleştiğini gören Frank belirir. Aslında Paul bu olayın sadece bir rüya olduğunu ve Marie ile Marietta’dan kurtulmayı başardığını fark eder. Kapıya gider ve veda ederek odadan çıkar.
Paul yavaş yavaş rüyasından uyanır, orkestra ona şefkatle eşlik eder. Brigitta’nın ortaya çıkmasıyla orkestra sakinleşir ve flütler eşliğinde Marietta belirir. Frank göründüğünde, müzik ışıltılı bir Si bemol majöre dönüşür ve parça melankolik bir güvenle geniş bir adagio ile sona erer.
Die Tote, wo, lag sie nicht hier … Glück, das mir verblieb – King / Armstrong
Kayıt Önerisi
ARTHAUS DVD, Heinrich Hollreiser ve Orchester der Deutschen Oper Berlin yönetiminde James King, Karan Armstrong, William Murray, Margit Neubauer, Donald Grobe
Peter Lutz, opera-inside, Erich Korngold’un “ÖLÜ ŞEHIR” adlı eseri üzerine online opera rehberi.