Engellilerin sorunları, işsizlik, yoksulluk gibi pek çok sorunumuzun gölgesinde kalsa da, ikinci plana itilse de bana göre en önemli sorunların başında geliyor.
Çünkü engelli bireyin sorunları sadece kendi sorunu değil.
Engellinin annesi, babası, kardeşleri de aynı sorunları yaşıyor.
Mesela bizde belediyeler, ‘Engelliler için kaldırım yaptık, engelliler için otobüs aldık’ diyorlar. Biz de bunu sadece engelliler için yapılan bir hizmet olarak görüyoruz.
Oysa düz mantıkla bakarsak şöyle bir hesap yapmamız gerekir:
Diyelim ki, bir şehirde 50 bin bedensel ya da görme engelli var. Belediyeler kaldırımları, otobüsleri bu kişilere göre düzenlediklerinde aslında 50 bin kişiye değil, her birinin ailesinin dörder kişi olduğunu düşünürsek 200 bin kişiye hizmet etmiş oluyor.
Eğer belediyeler bu hizmetleri vermezlerse, sadece 50 bin kişi değil, 200 bin kişi etkilenmiş oluyor.
***
Engellilerin sorunlarını bence en önemli sorun yapan bir diğer faktörde, bu sorunların geçici, kısa süreli değil, ömür boyu yaşanması.
Engelli bir birey ve ailesi aynı sorunu senelerce yaşıyor, belki ufak tefek yer değişiklikleri oluyor ama sorun özünde aynı.
***
Engellilerin sorunlarını bence en önemli sorun yapan bir diğer faktör de, engellilik halinin, karşılılık arz etmesi.
Bunu şöyle açabiliriz.
Diyelim ki işitme ve konuşma engeli olan bir vatandaş var.
Bu vatandaş sokağa çıkıyor, otobüse biniyor ve hastaneye gidiyor.
Vatandaş sokakta da, otobüste de, hastanede de engelli.
Vatandaş muayene için doktorun odasına girdiğinde de engelli.
O zamana kadar her hangi bir engeli olmayan doktor da, engelli vatandaş odaya girdiği andan itibaren engelli!
Çünkü hizmet almaya gelmiş bir vatandaşla anlaşamıyor!
Soru soruyor cevap alamıyor.
Daha doğrusu aldığı cevabı anlamıyor.
Engelli vatandaş doktoru anlıyor, ama doktor engelli vatandaşı anlamıyor.
Yani biri anlıyor, biri anlamıyorsa bu durumda kim engelli oluyor?
***
Bu örneği özellikle verdim ki biraz üzerinde düşünelim diye.
Evet, kim engelli?