Yeni şövalye (Günümüzde Fransız hükûmetinin verdiği şeref belgesi ve nişanı) kanser bilimcisi Mel Greaves, nasıl bir ilaç kokteylinin hastalıklara karşı koruma sağlayabileceğini açıklıyor.
Mel Greaves’in hayatında basit bir hedefi var. Çocukların lösemi geliştirmesini engelleyen yoğurt benzeri bir içecek üretmeye çalışıyor.
Bu fikir eksantrik görünebilir; kanser hastalığı genellikle basit bir şekilde atlatılamaz. Bununla birlikte, Profesör Greaves kendinden emin ve bu alandaki tecrübesi göz önüne alındığında, fikirleri diğer kanser araştırmacıları tarafından ciddiye alınmaktadır.
Londra’daki Kanser Araştırma Enstitüsü temelli Greaves, otuz yıldır çocukluk çağı lösemisini araştırıyor. Cuma günü, alanında yaptığı araştırmalar için Yeni Yıl onur listesinde şövalyelik aldığı açıklandı.
“30 yıl boyunca çocukların neden lösemi olduğu konusunda saplantılıydım” diyor. “Şimdi, ilk defa, bu soruya bir cevabımız var – bu da artık semptomlarını durdurmanın yollarını düşünmeye başlayabileceğimiz anlamına geliyor. Bu nedenle benim fikrim içmek. ”
1950’lerde, Birleşik Krallık’ta 2.000 çocuktan birini etkileyen yaygın akut lenfoblastik lösemi ölümcül oldu. Bugün tedavilerin toksik olmasına rağmen vakaların %90’ı iyileşmektedir ve uzun vadeli yan etkileri olabilir. Ek olarak, son birkaç on yıl boyunca, bilim adamları Birleşik Krallık ve Avrupa’da yılda yaklaşık %1 oranında düzenli bir şekilde artan sayıda vaka olduğunu fark etmişlerdir.
Greaves, “Gelişmiş toplumların bir özelliğidir, ancak gelişmekte olanların değil” dedi. “Hastalık refah ve rahatlıkla izleniyor.”
Akut lenfoblastik lösemi, bir dizi biyolojik olaydan kaynaklanır. İlk tetikleyici, yaklaşık 20 çocuktan birinde meydana gelen genetik bir mutasyondur.
“Bu mutasyona rahimdeki bir tür kaza neden oldu. İrsi değildir, fakat daha sonraki zamanlarda çocuğu lösemi riski altında bırakır ”diye ekliyor Greaves.
Tam lösemi oluşması için başka bir biyolojik olay gerçekleşmeli ve bu bağışıklık sistemini de kapsar. Greaves, “Bağışıklık sisteminin düzgün çalışması için yaşamın ilk yılında bir enfeksiyonla karşı karşıya kalması gerekiyor” diyor. Enfeksiyonla bu çelişkiyi yaşamadan, bağışıklık sistemi hiç kullanılmadan bırakılır ve düzgün çalışmayaz. ”
Ve bu konu giderek daha endişe verici bir sorun haline geliyor. Ebeveynler, makul nedenlerle, antiseptik mendillerin, antibakteriyel sabunların ve dezenfekte edilmiş yer yıkama makinelerinin norm olduğu evlerde çocukları büyütmektedir. Kir, hane halkının iyiliği için sınır dışı edilmiş durumda.
Buna ek olarak, bebeklerin daha az emzirilme ve diğer çocuklarla daha az sosyal temas kurma eğilimi vardır. Her iki eğilim de bebeklerin mikroplarla temasını azaltır. Bunun faydaları var – ama aynı zamanda yan etkileri de var. Küçük çocuklar bir zamanlar olduğu gibi böcek ve enfeksiyonlara maruz kalmadığından, bağışıklık sistemleri uygun şekilde gelişmez.
Greaves, “Böyle bir bebek en sonunda yaygın enfeksiyonlara maruz kaldığında, birinci sınıf bağışıklık sistemi aşırı derecede anormal bir şekilde tepki verir” diyor. “Kronik iltihaplanmaya aşırı tepki veriyor ve onu tetikliyor.”
Bu inflamasyon ilerledikçe, sitokinler adı verilen kimyasallar kana salınır ve bunlar, ilk mutasyonu taşıyan çocuklarda lösemiye neden olan ikinci bir mutasyonu tetikleyebilir.
Greaves, “Hastalığın devam etmesi için iki vuruşa ihtiyacı var” diye açıklıyor. “İkincisi, katışık olmayan bir bağışıklık sistemi tarafından başlatılan kronik enflamasyondan geliyor.”
Başka bir deyişle, duyarlı bir çocuk, modern süper temiz evlerle bağlantılı olan kronik enflamasyondan muzdariptir ve bu iltihap, lösemiye olan duyarlılığını sonuna kadar açık duruma dönüştürecek şekilde değiştirir.
Bu açıdan bakıldığında, hastalık geçmişte önerildiği gibi elektrik hatları veya nükleer yakıt yeniden işleme istasyonları ile hiçbir ilgisi yoktur, ancak daha önce Nature Reviews Cancer dergisinde bahsedilen Greaves’in doğum öncesi çifte dezavantajı ve çevresel faktörlerle etkileşime girmesinden kaynaklanmaktadır.
En önemlisi, bu yeni anlayış, bilim insanlarına müdahale etme ve lösemiyi ilk etapta gelişmelerini engelleme şansı sunuyor. “Rahimde doğum öncesi mutasyon oluşumunu nasıl önleyeceğimizi henüz bilmiyoruz, ancak daha sonra gerçekleşen kronik iltihabı engellemenin yollarını düşünebiliriz.”
Bunu yapmak için, Greaves ve ekibi insan bağırsağında yaşayan bakteri, virüs ve diğer mikroplar üzerinde çalışmaya başladı. Bunlar yemeğimizi sindirmemize yardımcı oluyor, ancak yaşamda maruz kaldığımız sıkıntıların da bir göstergesi. Örneğin, gelişmiş ülkelerdeki insanlar bağırsaklarında çok daha az bakteri türüne sahip olma eğilimindedir, bu bulunmuştur – ve bunun nedeni, yaşamlarının ilk evrelerinde, daha az mikrop türüne maruz kalmalarıdır.
“Bu mikrop topluluklarını adlandırdığımız gibi mikrobiyomlarını yeniden oluşturmanın yollarını bulmamız gerekiyor. Ayrıca çocuğun bağışıklık sistemini hazırlamak için hangisinin en önemli bakteri türü olduğunu bulmamız gerekiyor. ”
Bunu yapmak için, Greaves şimdi hangi böceklerin kemirgen bağışıklık sistemlerini uyarmada en iyi olduğunu bulmak için fareler üzerinde deneyler yapıyor. Amaç, iki veya üç yılda insanlar üzerindeki denemeleri takip etmektir.
“Amaç, bir çocuğun mikrobiyomunu sağlıklı bir seviyeye en iyi şekilde geri getirebilecek altı veya 10 mikrop türü bulmak. Bu mikrop kokteyli hap olarak değil, çok küçük çocuklara da yoğurt benzeri bir içecek olarak verilecek.
“Ve sadece çocukluk lösemi olmalarını önlemeye yardımcı olmaz. Tip 1 diyabet ve alerji gibi durumların vakaları da batıda artmakta ve ayrıca bebeklerin bakteriye maruz kalmaması, çocukluk öncesi dönem bağışıklık sistemiyle de bağlantılıdır. Dolayısıyla böyle bir içecek, bu koşulların vakalarının sayısının azaltılmasına da yardımcı olacaktır.
“Beklentinin inanılmaz derecede heyecan verici olduğunu düşünüyorum. Sanırım bunu sadece lösemi riskini azaltmak için değil, diğer birçok zayıflatıcı koşulda da kullanabiliriz. ”
Lösemi: Gerçekler
Kan hücreleri kemik iliğinde üretilir. Vücudumuzun etrafında oksijen taşıyan kırmızı kan hücreleri, enfeksiyonla savaşan beyaz kan hücreleri ve kanamayı durduran trombositler vücudunuzun ihtiyaç duyduğu anlarda oluşur. Fakat bir insan lösemi geliştirdiğinde, kemik iliğindeki normal hücrelerin büyümesini durduran çok fazla beyaz kan hücresi salınır. Sonuç olarak, kanınızdaki normal kırmızı hücrelerin, beyaz hücrelerin ve trombositlerin miktarı azalır – ve bu sağlığınız için zararlıdır.
Birçok lösemi türünden, gençlerde en sık görülen akut lenfoblastik lösemi ve akut miyeloid lösemidir.
Kaynak: The Guardian, ‘For 30 years I’ve been obsessed by why children get leukaemia. Now we have an answer’, 2018.