Petrol fiyatlarının ve talebin artması, bazı uzmanları, petrole olan erişimin yakın bir gelecekte azalmaya başlayacağı konusunda kaygılandırıyor. Bazı uzmanlarsa petrol kaynaklarının tüketiminin son derece yavaş olduğunu, petrolün, daha yüzyıllar boyunca ana enerji kaynağı olmaya devam edeceğini savunuyor. Petrol kaynaklarının azalması ve bunun küresel çaptaki etkileri ne olur?
Petrol üretiminin önümüzdeki yıllarda yüzde enaz 4 oranında azalacağı tahmin ediliyor. Londra’daki, kar amacı gütmeyen ve petrol kaynaklarının tükenmesi konusunda kamuoyunu bilinçlendirmeyi amaçlayan Petrol Kaynakları Analiz Merkezi üyesi gazeteci David Strahan da bu görüşte:
"Petrol üretiminde zirveye erişmek demek, gezegendeki son varil petrolü de tüketmek olarak algılanmamalı. Küresel petrol üretimi, bir grafikte, simetrik bir dağa benzer. Bu nedenle zirve de tam ortada yer alır. Şu anda petrol üretiminin her yıl artacağına alışmış durumdayız. Ancak petrol üretimi, zirveye ulaşacak, sonra da azalmaya başlayacak. Önümüzdeki yıllarda petrol kaynaklarının hızla tükenmeye başladığını göreceğiz."
Bazı uzmanlar, petrol üreten ülkeleri, çok kar yapmak için artan talebe rağmen arzı kısıtlı tutmakla suçluyor. Diğerleriyse Amerikan dolarının başka para birimleri karşısında değer kaybetmesinin petrol fiyatlarının özellikle Amerika’da yükselmesine yolmaçtığını söylüyor. Texas’taki Rice Üniversitesi enerji uzmanı Kenneth Medlock, günümüz petrol piyasasına arz ve talep dengelerinin şekil verdiğini vurguluyor:
"Petrol üretim ve tüketimi, eskiye oranla aynı, çünkü piyasanın dengede kalması gerekiyor. Ancak küresel ham petrol üretimi, günde 84 buçuk milyon varil civarında. Geçtiğimiz on yıl içinde talep, 30-40 yıl öncesine göre çok daha hızla arttı. Talep artışına göre petrol üretimi de artış gösteriyordu. Ancak son 3 yıl içinde fiyatların hızla arttığını gördük. Üretimse yeterince artmadı. Bu yüzden de petrol fiyatları yükseliyor."
Bazı uzmanlar, daha az petrol olan yataklara ulaşmak için daha derinde sondaj yapmak gerektiğini, bunun da çok zor ve pahalı olduğunu ileri sürüyor. Ancak Houston Üniversitesi kimya ve biyomoleküler mühendisi Michael Economides’e göre, petrol kaynaklarının kısa süre içinde tükenmesi beklenmiyor.
"Petrol kaynaklarının tükenmekte olduğu ilk kez 1866 yılında, ilk petrol kuyusu, Pennsylvania eyaletinde açıldıktan 4 yıl sonra söylenmeye başlamıştı. Petrolün bittiği, son 150 yıl içinde en az 6 büyük ve kritik olay sonrasında dile getirildi. Petrol üretimi, bir gün doruğa ulaşacak. Ancak benim hesaplarıma göre bu, 2040, hatta 2050’de olacak. Bundan sonra da petrol üretimi, belki de 200-300 yıl daha devam edecek."
Economides, yüksek teknoloji ve yeni sondaj tekniklerinin dünyadaki bilinen petrol kaynaklarını genişlettiğini söylüyor. Bu nedenle de birçok uzman, petrol kaynaklarının miktarının, tahmin edilenden fazla olduğunu öne sürüyor. Bu yılki tahmin, bir buçuk trilyon varilden fazla.
Economides, büyük petrol kaynaklarıın ömrünün uzamayacağı bir noktaya gelinse bile enerji ihtiyacı nedeniyle yeni alternatifler geliştirileceğini söylüyor. Seattle kentindeki Washington Üniversitesi’nden jeolog Eric Cheney, bu görüşe katılıyor. Cheney, küresel ekonominin, petrol kaynakları tükenmeden önce bazı kısıtlamalarla başa çıkmayı öğrenebileceğini söylüyor:
"Bilim, teknoloji ve ekonomi daha fazla petrol üretilmesini sağlayacak. Ayrıca farklı kaynaklardan petrol üretmeye başlayacağız. Örneğin Canada’nın Alberta eyaletinde bulunan katran kumlarından petrol üreteceğiz ya da Amerika’nın batısındaki kayalarda petrol arayacağız. Daha fazla parayla, daha önce yer altından çıkaramadığımız petrolü çıkarmaya başlayacağız."
Bir çok uzman, petrolün bitmeye başlamasının, dünya ekonomisi ve siyasi istikrar üzerindeki etkisinin son derece büyük olacağını düşünüyor.
Eğer petrol hızla tükenmeye başlarsa büyük küresel ekonomik durgunluk ve gerileme yaşanmaya başlayacak. Petrol fiyatlarının artması ve arzın azalması, kömür ve doğal gaz gibi daha ucuz enerji kaynaklarına geçilmesine neden olacak. Uzmanlar, petrol fiyatlarının artık hiçbir zaman eskisi gibi varil başına 10 dolar olmayacağını, ancak parası olanın her zaman petrol bulacağını belirtiyor.