Alexander Valterovich Litvinenko, İngiliz vatandaşlığına geçmiş Rus sığınmacı ve organize suçla mücadelede uzmanlaşmış eski Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) subayı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in önde gelen eleştirmenlerinden biri, İngiliz istihbaratına tavsiyede bulundu ve “mafya devleti” terimini kullandı.
Alexander Litvinenko 30 Ağustos 1962 tarihinde doğdu.
Kasım 1998’de Litvinenko ve diğer bazı FSB memurları, üstlerini Rus oligark Boris Berezovsky’ye suikast emri vermekle suçladılar. Litvinenko, görevinin yetkisini aştığı suçlamasıyla ertesi Mart ayında tutuklandı. Kasım 1999’da beraat etti, ancak suçlamalar 2000’de tekrar reddedilmeden önce yeniden tutuklandı. Ailesiyle birlikte Londra’ya kaçtı ve İngiliz istihbarat servislerinde gazeteci, yazar ve danışman olarak çalıştığı Birleşik Krallık’a sığınma hakkı verildi.
Lincolnshire’daki Boston’dayken Litvinenko, Rusya’yı oldukça kızdıran iki kitap yazdı:
İçeriden Terör ve Lubyanka Suç Grubu, burada Rus gizli servislerini 1999’teki Rus apartman bombalamalarını ve Vladimir Putin’i iktidara getirme çabasıyla diğer terör eylemlerini düzenlemekle suçladı. Ayrıca Putin’i 2006 yılında Rus gazeteci Anna Politkovskaya’ya suikast emri vermekle suçladı.
Organize suçlar alanında uzmanlaşan FSB ajanı Litvinenko Putin yönetimini “yasadışı faaliyetlerde” bulunmakla suçlamıştı. “Görevi kötüye kullanmak” suçlamasıyla iki kez tutuklanıp serbest bırakılan Litvinenko, 2000 yılında İngiltere’ye iltica etti. Litvinenko, polonyum 210 radyoaktif maddesi zehirlenmesi sonucu 23 Kasım 2006’da hayatını kaybetti.
Polonyum 210 Radyoaktif Maddesini Tanıyalım
Polonyum-210 (210Po, Po-210, tarihsel olarak radyum F), polonyumun bir izotopudur. Doğal olarak oluşan tüm polonyum izotoplarının en uzun yarı ömrü olan 138.376 gün (yaklaşık 4+1⁄2 ay) yarı ömrü ile kararlı 206Pb’ye kadar alfa bozunmasına uğrar.
İlk olarak 1898’de tanımlanan ve aynı zamanda polonyum elementinin keşfine işaret eden 210Po, uranyum-238 ve radyum-226’nın bozunma zincirinde üretilir. 210Po, çoğunlukla deniz ürünlerini ve tütünü etkileyen, çevrede belirgin bir kirleticidir. Aşırı toksisitesi, insanlara ciddi şekilde zarar verebilen yoğun radyoaktiviteye atfedilir.
Yazımıza tekrardan dönersek;
Litvinenko’nun ölümüyle ilgili soruşturmayı yürüten Bağımsız Komisyonun Başkanı Sir Robert Owen, konuyla ilgili raporu açıkladı. Raporda, “Litvinenko’yu öldüren FSB operasyonu, muhtemelen FSB Başkanı Nikolay Patrushev ve Başkan Putin tarafından onaylandı” ifadesi yer aldı.
1 Kasım 2006’da Litvinenko aniden hastalandı ve polonyum-210 zehirlenmesinden sonra hastaneye kaldırıldı; 23 Kasım’da zehirlenmeden öldü. Buna yol açan olaylar, zehirlenmesi ve ölümüyle ilgili çok sayıda teori ortaya çıkaran bir tartışma konusudur. Bir ingiliz cinayet soruşturması, baş şüpheli olarak Rusya Federal Koruma Servisi’nin (FSO) eski bir üyesi olan Andrey Lugovoy’a işaret etti. Dmitry Kovtun daha sonra ikinci şüpheli olarak seçildi.
Birleşik Krallık, Lugovoy’un iade edilmesini talep etti, ancak Rusya anayasası Rus vatandaşlarının iadesini yasakladığı için Rusya iadeyi reddetti ve Rusya ile Birleşik Krallık arasındaki ilişkilerin gerilmesine yol açtı.[8]
Litvinenko’nun ölümünden sonra, biyolog Alexander Goldfarb’ın yardım ettiği karısı Marina, Litvinenko Adalet Vakfı aracılığıyla güçlü bir kampanya yürüttü.
Ekim 2011’de Londra’da bir adli tabip tarafından kocasının ölümüyle ilgili soruşturma açma hakkını kazandı; soruşturma, incelenebilir kanıtlarla ilgili konularla defalarca geri alındı.
27 Ocak 2015’te halka açık bir soruşturma başladı ve Ocak 2016’da Litvinenko’nun öldürülmesinin iki şüpheli tarafından gerçekleştirildiği ve fsb’nin başkanlığında ve başkan Vladimir Putin’in ve ardından FSB direktörü Nikolai Patrushev’in onayıyla “muhtemelen” hareket ettikleri sonucuna varıldı.
2021 Carter – Rusya davasında, Avrupa insan Hakları Mahkemesi Rusya’nın ölümünden sorumlu olduğuna karar verdi ve ülkeye 100.000 Avro tazminat ödemesini emretti.
Kaynak : Wikipedia