Arg-e Bam
Arg-e Bam, yaklaşık 2200 yaşında olan, dünyadaki ham tuğlalardan yapılmış en büyük şehirdir. Bu site bugünkü Bam şehrinin kuzeydoğusunda bulunan Azarin tepesinin üzerinde yer almaktadır. Arg-e Bam antik kentinin yüzeyinde 20 hektar bulunur. Kalenin etrafında yüzyıllar boyunca bu kentsel kompleksi dış saldırılara karşı koruyan derin bir hendek vardı.
Arg-e Bam şehrinde tespit edilen yapılar arasında geçmişte bir ana galeri bulunmaktadır. bazarSasanyalı bir ateş tapınağının kalıntıları, tarihi 'zur khane' spor salonu, hamamlar, ahırlar, kışlalar, hapishaneler ve 'dört mevsim sarayı'. Ortak konutlar inşa edildi ve birbirine bağlandı. Bazı özel evlerde, özel banyo kalıntıları görülebilir. Ahırlar evlerden ayrı alanlara yerleştirildi.
Bazı evlerin iki katı vardı ve bu da geçmişin çağlarından birinde nüfusun artmış olduğunu gösteriyor. İslami dönemde onlar, iki cami inşa Cuma Camii ve Hazreti Muhammed Camii ve bir 'Hoseiniye' (Emam Hosein şehadetinin anma törenleri için bina) çağrıldı. 'Dört Mevsim Sarayı' üç katlıdır ve hükümetin yeriydi, tüm ikametgahlar ve hükümet kararları bu ikametgah tarafından çıkarılmıştı.
İran platosunun güneydoğusundaki bir çöl bölgesinde, yaklaşık 1.000 metre yükseklikte, büyük Lut çölünden çok uzak olmayan Kerman ilinde bulunan Bam Kalesi (Arg-e Bam), en büyük yapıdır. tamamen ham topraktan inşa edilmiş dünyada. Bu olağanüstü tahkimatın kökenleri, bir dizi yeraltı kanalına dayalı yeraltı suyu toplama tekniğinin (i. qanats) Vahanın yaratılmasına ve İpek Yolu kervanları için bir geçiş yeri olarak büyük gelişimine izin verdi.
Kent, en büyük ihtişamını, yıkım ve depremlerden kaynaklanan hasara rağmen günümüze ulaşan büyük yapıların inşa edildiği yedinci ve on birinci yüzyıllar arasında yaşadı. Kale, günümüzde artık kullanılmayan bir dizi kale ve kale ile karakterize edilen ve Bam'ın en temsili örneği olan geniş bir kültürel peyzajın merkezidir. Arg-e bam, tamamen kil katmanlarının kullanımına dayanan geleneksel tekniklerle inşa edilmiş müstahkem bir ortaçağ şehridir (Çin) ve güneşte kurutulmuş kil tuğlalar (kheşt), hem duvarların hem de tonozların ve kubbelerin yapıldığı.
Kalenin merkezi alanı çevresinde Qal'eh Dokhtar (Kız Kalesi, XNUMX. yüzyıl), Emamzadeh Zeyd'in türbesi (XNUMX.-XNUMX. yüzyıl) ve Emamzadeh Asiri'nin türbesi (XNUMX. yüzyıl) dahil olmak üzere diğer tarihi yapılar vardır. Ek olarak, eski sistemlerin çoğu hayatta kalır. önceki kanat ve Büyük İskender'in fetihlerinden sonra bölgenin Seleukos İmparatorluğu'na (MÖ 323-64) dahil edildiği Helenistik döneme tarihlenen ekili alanların kalıntıları.
Arkeolojik alanın ana bileşenleri şunlardır: 430 gözetleme kulesine sahip, düzensiz dikdörtgen planlı ve 540 × 38 metrelik kenarlara sahip çevre duvarları; 45 metre yüksekliğindeki kayalık bir tepe üzerinde, içinde valinin ikametgahı, Chahar-fasl, Safevi döneminden (XNUMX. yüzyıl) bir köşk ve garnizonu barındıran yapıların bulunduğu bir çift sur duvarı ile çevrili büyük Vali Mahallesi; son olarak, geniş bir çarşının bulunduğu dama tahtası kentsel yerleşim planı ile inşa edilmiş büyük yerleşim bölgesi, muhtemelen İran'ın en eskilerinden biri olan büyük cami (XNUMX-XNUMX. yüzyıl, XNUMX. yüzyılda yeniden inşa edilmiştir) ve evler.
Müstahkem alanın dışında büyük bir buz kutusu var (Yakhchal), sıcak mevsimde yakındaki bir yüzme havuzunda kışın üretilen buzu tutan kil tuğla bir kubbe ile kaplıdır. Arkeolojik araştırmalar, bölgenin Ahameniş döneminde yerleşim gördüğünü gösterse de, şehrin kuruluşu, Sasani İmparatorluğu'nun (MS 224-651) kurucusu Ardashir zamanında yaşamış, belki de efsanevi bir karakter olan Haftvad'a atfedilir. İpekböceğini Bam'a getirecek ve böylece şehrin servetini başlatacak olan Babakan.
Bam, ilk kez 1213. yüzyılda İslami kaynaklar tarafından ipek ve pamuklu giysi üretimi ile ünlü bir yer olarak anılmaktadır. Sasani İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra Aşağı Hilafet'in (VIII-XIII yüzyıl) ve ardından Selçuklu Türk İmparatorluğu'nun (XI-XIII yüzyıl) egemenliğine geçmiş, 1314'te yerel bir hükümdarın egemenliğine girmiştir. , savunma duvarlarını yıktıran Zuzan'ın ve daha sonra Muzafferid hanedanının kurucusu Mübariz el-Din Muhammed'in (1393-XNUMX) hükümdarlığı.
1408-09 civarında, surları yeniden inşa ettiren ve şehri yeniden dolduran bir Timurlu general tarafından işgal edildi. Ardından gelen uzun barış dönemi, ancak 100. yüzyılın ilk yarısındaki Afgan istilaları ile kesintiye uğradı ve ardından şehir, İran'ın yönetici hanedanı Kaçarların kontrolüne geri döndü. On dokuzuncu yüzyılda şehir, kalenin dışına genişledi ve çağdaş zamanlarda 30 bin nüfusa ulaştı. Aslında, kale terk edilmiş ve alanın ulusal çıkar ilan edildiği ve konsolidasyon ve restorasyon çalışmalarının başladığı XNUMX'lara kadar ordunun kontrolünde kalmıştır.
70'li yıllardan itibaren kale, eksik kısımlarının ve birçok yapının yeniden inşası ile önemli çalışmalara konu olmuştur. 26 Aralık 2003'te, Bam şehri, evlerin %75'inden fazlasını yok eden ve 26 binden fazla kişinin ölümüne neden olan çok güçlü bir depremle sarsıldı. Kale ciddi hasar gördü, restore edilen veya yeniden inşa edilen yapıların neredeyse tamamı yıkıldı ve surlar büyük hasar gördü. Yaşanan hasarın ciddiyeti, daha önce görünmeyen katmanlara erişime sahip olan ve Part hakimiyetine (M.Ö. Helenistik döneme ait yapılar.
Şimdi çok ileri bir aşamada kalenin restorasyonunun da başlatıldığı yeniden yapılanma çalışmasına birçok ülke katıldı. İtalya, Unesco aracılığıyla mali katkılar teklif etti ve Merkez Restorasyon Enstitüsü'nün uzmanlığını harekete geçirdi. Bam kalesinin cazibesi ve tarihi manzarası yüzyıllar boyunca sanatçılara ve yazarlara ilham kaynağı olmuştur. Pier Paolo Pasolini, "Binbir Gece Masalları" filminden bazı sahneler için Bam'ı arka plan olarak seçmiş ve kale, Dino Buzzati'nin romanından uyarlanan "Tatarların Çölü" filminin senaryosuna esin kaynağı olmuştur. hala ziyaret edilebilir orijinaline yakın benzer bir set.