Beynin Hangi Kısmı Konuşmayı Hakimiyet Eder?
Beyin, bedenin neredeyse tüm işlevlerinden ve çevresindeki tam duyusal bilgileri açıklamaktan mesuldür. Beyin bir hayli kısımdan oluşur ve konuşma Serebrumun tarafından hakimiyet edilir. Beyin korpus kallosum ismi verilen bir grup asap lifi ile birleştirilen yarım küre ismi verilen iki parçaya bölebilir. Konuşmalar tipik olarak serebrumunun sol tarafına idarenir. Ancak solak şahısların takribî üçte birinde, konuşma gerçeğinde […]
Beyin, bedenin neredeyse tüm işlevlerinden ve çevresindeki tam duyusal bilgileri açıklamaktan mesuldür. Beyin bir hayli kısımdan oluşur ve konuşma Serebrumun tarafından hakimiyet edilir. Beyin korpus kallosum ismi verilen bir grup asap lifi ile birleştirilen yarım küre ismi verilen iki parçaya bölebilir. Konuşmalar tipik olarak serebrumunun sol tarafına idarenir. Ancak solak şahısların takribî üçte birinde, konuşma gerçeğinde sağ taraf tarafından hakimiyet edilebilir.
Konuşmaya Katılan Beynin Kısımları Hangileridir?
Son senelerde, beyinde dil operasyona mevzusunda bir araştırma patlaması yaşanmaktadır ve genel olarak konuşmanın hakimiyetinin beyindeki karışık bir ağın parçası olduğu kabul edilmektedir. Konuşmanın yaradılışı, düşüncelerin sözcüklere dökülmesinden, anlaşılabilir bir tümcenin oluşturulmasından ve ardından doğru seslerin çıkarılması için ağzın hareket ettirilmesinden çok değişik süreçler gerektirir. Konuşmada rol oynadığı öğrenilen beynin birkaç alanı vardır. Bu alanlar alttaki gibidir:
Beyin
Serebrumun her yarım küresi, ön, parietal, zamansal ve oksipital lobları kapsayan lob ismi verilen bölgelere de ufalar. Beynin önünde ve yanında yer alan loblar, ön loblar ve geçici loblar, öncelikle konuşma yaradılışında ve kavramada rol oynarlar.
Broca Alanı
Broca bölgesi beynin sol yarım küresinin ön kısmında bulunur. Fikirleri ve düşünceleri asıl konuşulan sözcüklere dönüştürmede ehemmiyetli bir rolü vardır. Broca alanı aynı zamanda bilginin beynin ağzın hareketlerini hakimiyet eden motor korteks ismi verilen başka bir kısmına aktarılmasına dayanakçı olur. Beyin bölgesini 1861 senesinde keşfeden Fransız Dr. Pierre Broca’nın adını almıştır.
Wernicke Bölgesi
Wernicke alanı çoğunlukla konuşma, yazı dilini anlama ve operasyona ile alakalıdır. Wernicke alanı ilk olarak 1876 senesinde Karl Wernicke tarafından keşfedilmiştir. Temporal lobda kulakların hemen artta bulunur, ayrıca Temporal lob sesin işlendiği bölgedir.
Kavisli Fasiküler
Kavisli fasiküler, Wernicke bölgesini ve Broca bölgesini birbirine bağlayan bir grup asaptır. Kelimeler oluşturmaya, net bir biçimde konuşmaya ve dil şeklinde kavramları kavramaya dayanakçı olur.
Beyincik
Beyincik beynin artta bulunur. Beyincik, ağzı açmak ve kapatmak, kolları ve bacakları hareket ettirmek, dik durmak ve balansı gözetmek gibi gönüllü adale hareketlerini koordine etmektir. Aynı zamanda dil işlemeyi de hakimiyet eder. Amerikan Konuşma Dili Patolojisi Mecmuasında yayınlanan bir analizde, beyinciklerin dil operasyona için gerçeğinde daha evvel düşünülenden daha ehemmiyetli olduğunu göstermektedir.
Motor Korteks
Sarihçe konuşmak için, ağzın, dilin ve boğazın adalelerini oynatmak gerekir. Bu vaziyette motor korteksi devreye girer. Ön lobda bulunan motor korteks, Broca bölgesinden bilgi alır ve surata, ağza, dile, dudaklara ve boğaz adalelerine nasıl konuşulacağının yönergesini verir.
Beyin Zararı ve Konuşma
Bu parçalardan biri veya daha aşırısı hasar, zarar görürse veya anormal olursa konuşma veya anlama mevzusunda bir mesele oluşabilir ve buna afazi sınan bir gidişattır. Konuşmak için gereken doğru adale hareketlerini bir araya getirmekte mesele yaşanıyorsa, apraksi denilen bir gidişattır. Hem afazi hem de apraksi, genellikle beynin sol tarafı etkilendiğinde beyine inme veya travma sebebiyle oluşur. Öteki daha az yaygın nedenler beyin urları ve enfeksiyonlarıdır. Afazi veya apraksi bulguları, zararın beyinde nerede reelleştiğine ve zararın ciddiyetine bağlıdır. Bu semptomlar alttaki gibidir:
• Yavaş konuşma veya kelime bulmada zorlanmak: Broca alanı zarar görürse, bir birey konuşma seslerini çıkarmakta zorlanabilir, çok yavaş görüşebilir ve laflarını karıştırabilir. Konuşma genellikle dört sözcükten kısa tümcelerle hudutludur. Buna Broca afazi veya akıcı olmayan afazi denir. Öteki bir neden ise, inme, yaralanma, ağız veya dil adalelerinin hareketlerini hakimiyet eden beynin alanlarına hasar vermesidir.
• Uzun ve absürt tümcelerde konuşmak: Wernicke bölgesinin zarar görmesi, birisinin absürt kelimeler yapmasına veya anlamı olmayan uzun tümcelerle konuşmasına neden olabilir. Birey ayrıca başkalarının onları kavrayamayacağının farkında olmayabilir. Buna Wernicke afazi veya akıcı afazi denir.
• Az evvel dinlenen sözcüklerin yinelenememesi: Kavisli fasiküler, Broca bölgesini ve Wernicke bölgesini birbirine bağlayan asap demeti hasar görürse, bir birey daha evvel dinlenen dili yineleyemeyebilir. Buna mesajım afazi denir.
• Dil konuşma ve anlama mevzusunda genel noksanlık yaşamak: Beynin dil merkezlerine yaygın zarar küresel afazi ile sonuçlanabilir. Küresu baskın afazili bireyler dili ifade etme ve anlama mevzusunda çok güç anlar yaşarlar. Alzheimer hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıkları olan bireyler, zaman içinde yavaş yavaş konuşma kaybı yaşarlar. Buna ilk ilerleyici afazi PPA denir. PPA Alzheimer hastalığı değildir, ancak Alzheimer hastalığının bulgusu olabilir. PPA ayrıca Alzheimer hastalığının öteki semptomları olmadan izole bir hastalık olabilir. PPA’lı bazı şahısların klasik belleği vardır, boş zaman aktifliklerine devam edebilir ve hatta bazen çalışabilirler. İnme veya beyin travmasından kaynaklanan afazinin aksine PPA, beynin konuşma ve dilde kullanılan bir veya daha fazla alanının usulca bozulmasından kaynaklanır.
Konuşma, beraber çalışan beynin birden fazla alanının aktivasyonuna sabreder. Broca alanı ve Wernicke alanı konuşmaya katılan beynin ana bileşenleri olarak kabul edilir, ancak beynin öteki kısımları da laflı kelimeler oluşturmak için ağız adalelerini koordine etmede ehemmiyetli bir rol oynar. Çoğu birey için konuşmayla alakalı beyin etkinliği beynin sol tarafına reelleşir. Bu parçalardan rastgele birinin zarar görmesi veya yaralanması afazi veya apraksi olarak öğrenilen konuşma problemlerine yol açabilirken konuşma dili terapisi, bu şartlara sahip bireyler için genellikle faydalıdır. Beyin zararından sonra konuşma maharetlerini daha önceki haline getirmek her zaman olası olmamakla beraber, iyileşmeler olabilir.
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu