Şehir hayatındaki gibi saatlere bağlı insanların olmadığı, zamansız ya da farklı zamana sahip, zamana uyan insanlar değil insana uyan zamanın olduğu filmler denince aklınıza hangi film geliyor?
En İyi Erkek Görüşü
Bir şeye taktın mı takıyorsun ha Bulut :) Yine "köy"e yol yapmışsın.
Henri Bergson (duree) ve Tanpınar üzerinden, Jean Epstein ve Alain Resnais (hayatı boyunca zaman'ın ve hafıza'nın peşinde koştu durdu.) gibi sinemacılara; oradan Deleuze'nin sinamasal zaman kavramına köprü kurulacak bir konu da. Şu an gözüm yemiyor açıkçası.
(Sevgili sevenlersevmeyenler9'un bir sourusunda Doğu ve Batı'yı zaman düzleminde kıyaslamıştık.)
Doğrusal zamanı değil de döngüsel zamanı istemişsin anladığım kadarıyla. Ama sinemanın kendisi başlı başına bir yanılsama değil midir? Üstüne üstlük, seyirci olarak bir de bizim "o esnada" akıp giden zamanımız yok mudur? Döngüseli kullandığını zanneden de o yüzden önünde sonunda doğrusala hizmet edecektir.
Tarkovski, zamanın filozofuydu biliyorsun. (2 kitabında da 'zaman' geçer. Ama başyapıtı Şiirsel Sinema isimli kitaptır, o ayrı.) "Ayna" isimli filmini pekala döngüsel ya da parçalı zamana örnek gösterebiliriz.
Tarkovski'nin veliahtı Sokurov'un "Rus Hazine Sandığı" ise tek plan ve real-time çekilmişti. Filmde, seçilen mekanın müze olması da ayrı bir güzelliktir. Tablolar üzerinden "an"a hapsedilen zamanı görür, onu kafamızda "yayarız". Resim (durgunluk) ve sinema (hareket), zaman düzleminde kesişir.
Yeni Dalga'nın zaman algısı, tıpkı yeni Roman gibi parçalıdır. (bknz. Michel Butor - Değişme). Kimi filmlerde görürüz bunu. Mesela Geçen Yıl Marienbad'da isimli o unutulmaz film. İzledin mi bilmiyorum.
Tabii Yeni Dalgacıların iç içe geçirdiği geçmiş-gelecek ya da gerçek-düş döngüsü, konuya tam cevap olmuyor bence. Öyle olsa Memento'yu, Lynch filmlerini vs. hepsini yazmamız gerekecek. Aslında yine -senin deyiminle- insan zamana uymaktadır.
1928 yapımı sessiz 'Lonesome', ilginç bir filmdir. Adam ve kadının şehirde tüm bir gün boyunca süren gezisi, arka plana saat kadrajı konularak verilir. Sanırım hayatı "saatlere" bölen ve her şeyi kontrole meyyal endüstri dönemine atıftı. Yine senin deyiminle saatlere bağlı kent hayatı.1
- Hepsini GösterDaha Az Göster