Toplumsal bağlar, bizler ve öbür primatlar üzere toplumsal hayvanlarda sıhhat ve refah açısından elzemdir. ‘Bağırsak-beyin ekseni’ diye de isimlendirilen bağırsak mikrobiyomunun fizikî ve zihinsel sıhhatimiz kelam konusu olduğunda hayati bir rol üstlendiğine ve bakterilerin -mesela dokunma yoluyla- toplumsal yollarla bulaşabileceğine ait delillerde bir artış kelam konusu.
Peki, toplumsal bağlara sahip olmak, bağırsak mikrobiyomunun bileşimine ve çeşitliliğine nasıl tesir eder? Rhesus makakları (Macaca mulatta) hakkındaki ‘Mikrobiyolojide Sınırlar’ isimli yeni bir araştırmanın konusu da işte bu.
Oxford Üniversitesi Deneysel Psikoloji Kısmı ve Psikiyatri Bölümü’nde araştırma vazifelisi olan makale başyazarı Dr. Katerina Johnson, “Daha fazla sosyalleşen maymunların faydalı bağırsak bakterilerinden daha çok ve potansiyel olarak hastalığa yol açan bakterilerden daha az barındırdığını ortaya koyuyoruz” diyor.
MAYMUN ADASI
Bilim insanları, Porto Riko’nun doğu kıyısında yer alan Cayo Santiago adasındaki (6 ilâ 20 yaşları arasında 22 erkek ve 16 dişiden oluşan) tek bir toplumsal kümeye dahil Rhesus makakları üzerine odaklandılar. Makaklar başlangıçta sadece Kuzey Afrika ve Asya’da yaşıyordu. Öte yandan, 1938 yılında, 409 Rhesus makakından oluşan kurucu bir topluluk Hindistan’dan Cayo Santiago’ya taşındı. Günümüzde, 15,2 hektar büyüklüğündeki adada birkaç toplumsal kümeye ayrılan bini aşkın makak yaşıyor. Beslenmelerinin günlük olarak maymun yemiyle desteklenmesine rağmen, etrafta serbestçe dolaşıp beslenebiliyorlar. Araştırmacılar her sene bu maymunlar üzerinde davranışsal müşahedeler gerçekleştiriyorlar.
Araştırma muharrirleri, 2012-2013 yılları ortasında bu toplumsal kümeden toplam 50 kirlenmemiş dışkı örneği topladı. Bilim insanları, toplumsal bağlılığın bir ölçüsü olarak, 2012 ve 2013 yıllarında her maymunun tımar etmek ya da edilmek için sarf ettiği vakti ve tımar ortaklarının sayısını kullandı.
SOSYAL BAKIM
Colorado Boulder Üniversitesi Bilişsel Bilimler Enstitüsü’nden araştırma ortak müellifi Dr. Karli Watson, “Makaklar fazlasıyla sosyal hayvanlar ve tımar, farklı ilişkiler kurmanın ve devam ettirmenin temel yolu; dolayısıyla, tımar, sosyal etkileşimlerin iyi bir göstergesi niteliğinde” diyor.
Johnson, Watson ve takımı, bağırsak mikrobiyal topluluğunun bileşimini ve çeşitliliğini ortaya çıkarmak gayesiyle dışkı örneklerinden alınan DNA dizi bilgilerini incelediler ve toplumsal münasebetlerle olan kontağa göz attılar. Bunun yanı sıra, kümenin hiyerarşisi içerisindeki cinsiyet, yaş, periyot ve sıralamayı da dikkate aldılar. Çoğunlukla toplumsal kopukluğun eşlik ettiği otizm gibisi semptomlar sergileyen ya da toplumsal bağlamda mahrum bırakılan insanlarda yahut kemirgenlerde az-çok daha fazla bulunduğu pek çok kere kanıtlanan mikroplar üzerine odaklandılar.
GİRİŞKEN MAYMUNLAR DAHA FAZLA GÜZEL MİKROBA SAHİP
Oxford Üniversitesi Psikiyatri Bölümü’nde profesör olan araştırma ortak muharriri Dr. Philip Burnet, “Sosyal etkileşime girme davranışı, yararlı immünolojik (bağışıklıkla ilişkili) işlevlere sahip belirli bağırsak mikroplarının bolluğu ile pozitif; mikrobiyotanın potansiyel olarak patojenik (hastalık yapıcı) unsurlarının bolluğu ile negatif yönde ilişkiliydi” diyor.
Örnek olarak, en toplumsal maymunlarda daha çok bulunan cinsler ortasında Faecalibacterium ve Prevotella mevcuttu. Buna karşılık, insanlarda boğaz ağrısı ve zatürree üzere hastalıklara yol açabilen Streptokok cinsi, daha az toplumsal bağlantıya sahip olan maymunlarda en fazla görülen ögeydi.
Johnson, “Özellikle dikkat çekici olan husus, bir bağırsak mikrobu olan Faecalibacterium’un bol miktarda görülmesi ile hayvanların sosyalleşme düzeyleri arasında sıkı bir pozitif bağlantı bulmamız. Faecalibacterium, güçlü antienflamatuar özellikleri nedeniyle iyi bilinir ve sağlıkla bağlantılıdır” diyor.
SEBEP-SONUÇ BAĞI Mİ?
Öte yandan, toplumsal bağlılık ile bağırsak mikrobiyom bileşimi ortasındaki bağa taraf veren şey ne olabilir? Sebep ile sonuç ortasında ayrım yapmak pek de kolay değil.
“Sosyal davranış ile mikrobiyal bolluk arasındaki ilişki, mesela tımar aracılığıyla mikropların sosyal yoldan aktarılmasının doğrudan bir sonucu olabilir. Daha az arkadaşa sahip olan maymunlar daha gergin olabileceği için, dolaylı bir etki de söz konusu olabilir ve bu durum bu mikropların miktarını etkiler. Mikrobiyomu etkileyen davranışlarla birlikte, mikrobiyomun beyni ve davranışı etkileyebileceği karşılıklı bir ilişkinin var olduğunu da biliyoruz” diyor.
Oxford Üniversitesi Deneysel Psikoloji Bölümü’nde profesör olan araştırma ortak muharriri Dr. Robin Dunbar, “Toplumumuz git gide artan bir biçimde çevrimiçi etkileşimleri gerçek hayattaki etkileşime tercih etmekteyken, bu mühim araştırma bulguları, primatlar olarak yalnızca sosyal bir dünyada değil, aynı zamanda mikrobiyal bir dünyada da evrim geçirdiğimizi vurguluyor” diyor.
Yazının yepyenisi phys.org sitesinden alınmıştır. (Çeviren: Tarkan Tufan)
karabük escort
ığdır escort
izmir escort
kilis escort
kırıkkale escort
kırklareli escort
kırşehir escort
maraş escort
mardin escort
muş escort
nevşehir escort
niğde escort
osmaniye escort
kilyos escort
rize escort
siirt escort
sivas escort
şırnak escort
tunceli escort