Ahmet Cevdet Paşa başkanlığında bir heyet tarafından hazırlanan ve Osmanlı Hukuku olarak kullanılan Mecelle’den birkaç madde şöyledir:
1192-Herkes mülkünü dilediği gibi kullanır. Fekat, başkasının hakkına dokunursa, bu kullanması sınırlanır.
1194-Bir arsaya sâhib olan, üstündeki boşluğa ve toprağın içine de mâlik olur.
1196-Bir kimsenin bahçesindeki ağacın dalları komşusunun evi veyâ bahçesi üzerine uzanmış olsa, o dalları bağlayarak geri çektirmeye veya kestirmeğe komşusunun hakkı vardır.
1200-Bir evin kanalizasyonundan, komşunun evine sızarak zarâr verirse, ta’mîr etmesi lâzım olur.
1212-Komşunun su kuyusuna yakın lağım yaparak, kuyu kirlenirse, tamiri mümkün olmazsa, lağım oradan kaldırılır.
1216-Hükûmetin emri ile birinin evi satın alınıp yol yapılabilir. Fekat parası verilmedikce evi alınamaz.
1248-Sâhibi olmıyan, herkese mubâh olan birşey, ele geçirmekle mülk olur.
1254-Mubâh olan otları, ağaçları, suları herkes kullanabilir. Kimse yasak edemez.
1288-Bir kimsenin dükkânı yanına, başkası dükkân açarak, birincinin işi bozulsa, ikinci dükkân kapattırılamaz.
1297-Av, tutanındır. Bir kimse, bir avı vurup düşürdükden sonra, av kalkıp kaçarken, başkası yakalarsa, av yakalayanın olur.
1308-Ortak mülkün tamiri, hisselere göre ortaklaşa yapılır.
1312-Bölünebilen bir mülkün tamiri için, ortak zorlanamaz.
1321-Nehirlerin, göllerin, barajların tamirini devlet yapar. Devletin parası yetişmezse, istifâde edenlerden toplanır.
Güncelleme Tarihi: 25 Mayıs 2019, 14:09
Mecelle Nedir?
Osmanlı İmparatorluğu'nda Gülhane Hattı Hümayunu ile açılan devrin en önemli kanunu... Asıl adı “Mecelle-i Ahkâm-i Adliye”dir. Ahmet Cevdet Paşa'nın başkanlığında bir heyet tarafından yedi yıllık bir çalışma sonucu hazırlanan Mecelle'nin bugünkü anlamı “Medenî Kanun”dur.
Mecelle, icar, kefalet, büyuğ, havale, rehin, emanet, hibe, gasp ve itlaf, hacir ikrah-şuf'a, enva-ı şüvket, vekâlet sulh ve ibra, ikrar, dâva, beyyinat ve kahlif-kaza kitaplarım teşkül eden 1851 maddede toplanmıştı. Esaslarının çoğu İslâm dinine ve Hanefi mezhebine uygundur.
Mecelle’nin üslûbu bir kânun kitabı olarak şâheserdir. Fesâhet ve belâgatla yazılmıştır. Bilhassa başındaki 99 fıkıh kâidesinin çoğu, dilimize ezberlenmesi kolay cümleler hâlinde girmiştir. Bunlarda Ahmed Cevdet Paşa'nın akıcı ve düzgün ifâdesi hissedilmektedir. Fakat o devrin Türkçesi hakkında ve o konularda bilgisi olmayanlar Mecelle’yi kolayca anlayamazlar.
Mecelle’nin başındaki küllî (genel) kâidelerin çoğu, İslâm fakihlerinden İbn-i Nüceym’in Esbah ve’n-Nezâir adlı eseriyle Mecâmi Şerhi’nden alınmıştır.
Mecelle, 1926 yılında Medenî Kanunun kabul edilmesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.