Polonya Sineması Filmleri ve Sinema Tarihi Nasıldır?
Polonya sineması, Polonya’daki film yapımcılığını ifade etmektedir. Polonya’daki sinema tarihi, neredeyse sinematografi tarihi kadar uzundur. Polonya sineması batı Avrupa ülkelerine kıyasla daha düşük bir ticari hacme sahip olsa da evrensel olarak tanınan bir çok başarılı esere sahiptir.
2. Dünya savaşından sonra Polonya’da komünist hükümet auteur temelli bir ulusal sinema inşa etmiştir. Yüzlerce yeni yönetmen yetiştirilmiş ve yönetmenler film yapmaları için desteklenmiştir. Roman Polański, Krzysztof Kieslowski, Agnieszka Holland, Andrzej Wajda, Andrzej Żuławski, Andrzej Munk ve Jerzy Skolimowski gibi film yapımcıları Polonya sinemasının gelişiminde büyük rol oynamıştır. Günümüzde, Polonyalı film yapımcılarının bir çoğu Amerikan filmlerinden ilham alma eğilimindedir.
1945 yılının Kasım ayında Polonya hükümeti tarafından film yapım ve dağıtım organizasyonu Film Polski kuruldu. Film Polski’nin başına Polonya sinemasına yön vermesi için Aleksander Ford getirildi. Almanlardan alınan birkaç vagon film ekipmanıyla çalışmalarına başlayan Film Polski, 1952 yılında feshedilmesine kadar olan sürede Polonyalıların 2. Dünya savaşında yaşadıkları acıları anlatan 13 film yayınladı. 1952 yılında Film Polski’nin yerine Centralny Urząd Kinematografii (Merkez Sinematografi Ofisi) kuruldu. Dünyanın en iyi yönetmenlik eğitim kurumlarından biri olan Lodz Film Okulu 8 Mart 1948 tarihinde Aleksander Ford önderliğinde kuruldu. Film ekipmanlarının hükümet tarafından yönetmenlerin kullanımına tahsis edilmesi sayesinde Polonya’da film kültürü hayatın her alanına ulaşma fırsatı yakalamıştır.
Polonya sinemasının itibarını arttırmayı amaçlayan Polonya Film Akademisi 2003 yılında Varşova’da kurulmuştur. Polonya film Akademisi, yerli film yapımcıları için seminerler, tartışma forumları ve sunumlar ile çalışmalarını yürütmektedir.
Ödül Alan Polonya Sinema Filmleri Hangileridir?
Ödül alan Polonya Sinema Filmlerinin listesi aşağıda verilmiştir.
- The Pianist: 2002 yılında gösterime girmiş, Roman Polanski’nin yönetmenliğini, Ronald Harwood’un senaristliğini yaptığı, biyografi-drama-savaş türlerine ait filmdir. Filmin başrolü Polonya asıllı Holywood aktörü Adrien Brody’dir. Film, 1939’da Nazi Almanyası’nın Polonya’yı işgal etmesiyle birlikte, Yahudi olduğu için, ailesi ile birlikte eziyet gören piyanist Wladyslaw Szpilman’ın, kendi hayatını anlattığı kitabından uyarlanmıştır. The Pianist 7 farklı Akademi Ödülüne aday gösterilmiş, En İyi Oyuncu, En İyi Yönetmen, En İyi Uyarlanmış Senaryo ödüllerini kazanmıştır. Film ayrıca Cannes Film Festivali Büyük Ödülü, BAFTA En İyi Film ve En İyi Yönetmen ödüllerinin de sahibidir.
- Ziemia Obiecana / The Promised Land: 1975 yılında yayımlanan dramatik dönem filmidir. Senaryosunu Nobel ödüllü Polonya’lı edebiyatçı Wladyslaw Stanislaw Reymont’un 1898 tarihli aynı adlı romanından Andrzej Wajda’nın uyarlayıp yazdığı filmi yine Andrzej Wajda yönetmiştir. 1927 yapımı aynı adlı sessiz bir Polonya filminin yeniden çevrimidir. 20. yüzyıl’ın başında Polonya’nın sanayi sehri olan Łódź’da bir Polonya’lı, bir Alman ve bir Yahudi, üç genç arkadaşın aralarındaki farklılıklara aldırmadan sermayelerini bir araya getirerek ortak bir tekstil fabrikası kurma çabaları ve sonrasında amansızca servet peşinde koşmaları anlatılmaktadır. Polonya Sinematografi Müzesi tarafından 2015 yılında Łódź’da yapılan ankette, The Promised Land tüm zamanların en iyi Polonya filmleri listesinde ilk sırada yer almıştır. Film aynı zamanda En İyi Uluslararası Film Akademi Ödülüne aday gösterilmiştir.
- Człowiek z żelaza / Man of Iron: 1981 yılında yayımlanan bir dram filmidir. Başrollerinde Jerzy Radziwiłowicz ve Krystyna Janda yer almaktadır. Filmin yönetmeni, Andrzej Wajda’dır. Man of Iron, Polonya’daki Dayanışma işçi hareketini ve ülkenin hükümetinin işçilerin sendikalaşma hakkını tanımasını konu edinmiştir. Film, En İyi Uluslararası Film Akademi Ödülüne aday gösterilmiş, 1981 Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye ve Ekümenik Jüri Ödülü’nü kazanmıştır.
- Zimnaz wojna / Cold War: Paweł Pawlikowski tarafından yönetilen 2018 yapımı tarih-dram filmidir. Filmin başrollerinde Joanna Kulig ve Jeanne Balibar yer almaktadır. Cold War’ın 91. Akademi Ödüllerinde 3 adaylığı vardır. 2018 Cannes Film Festivalinde En İyi Yönetmen Ödülü’nü kazanmıştır. Ida: Yönetmenliğini Pawel Pawlikowski’nin yaptığı, 2013 yapımı bir dram filmidir. Filmde, Almanya’nın Polonya’yı işgali sonrası ülkeyi terk etmek zorunda kalan ailesini arayan bir kadının başından geçenler ele alınmaktadır. Başrollerinde Agata Kulesza, Agata Trzebuchowska ve Dawid Ogrodnik yer alır. 87. Akademi Ödülleri’nde En İyi Uluslararası Film Ödülü’nü kazanmıştır.
- Tess: 979 yapımı, yönetmenliğini Roman Polanski’nin yaptığı bir dram filmidir. Başrollerinde Nastassja Kinski, Peter Firth ve Leigh Lawson yer alır. 53. Akademi Ödülleri’nde En İyi Film, Yönetmen, Prodüksiyon Tasarımı, Sinematografi, Kostüm Dizaynı, Film Müziği dallarında aday gösterilmiştir. En İyi Prodüksiyon Tasarımı, Sinematografi, Film Müziği Ödüllerini kazanmıştır.
Polonya’nın En Ünlü Aktörleri ve Aktrisleri Kimlerdir?
Polonya’nın en ünlü aktör ve aktrisleri aşağıda sıralanmıştır.
- Roman Wilhelmi
- Daniel Olbrychski
- Janusz Gajos
- Andrzej Seweryn
- Tadeusz Lomnicki
- Jerzy Stuhr
- Wojciech Pszoniak
- Zbigniew Cybulski
- Krystyna Janda
- Kalina Jedrusik
- Maja Komorowska
- Irena Kwiatkowska
- Magdalena Cielecka
- Stanislawa Celinska
- Grazyna Szapolowska
- Danuta Szaflarska
- Jadwiga Jankowska-Cieslak
- Lucyna Winnicka
- Ewa Dalkowska
- Elzbieta Czyzewska
- Marek Kondrat
- Gustaw Holoubek
- Boguslaw Linda
Polonya sinemasının önde gelen isimlerinin kendi halkları üzerinde bir şöhreti bulunmakla beraber, sinema sektöründeki Polonyalı ünlüler Dünya çapında da tanınmamaktadır.
Polonya Sineması ve Film Endüstrisi Nasıl Kuruldu?
Polonya’da ilk sinema, sinematografın icadından birkaç yıl sonra, 1899 yılında Lodz şehrinde kurulmuştur. Kurulan ilk sinemanın adı ‘’Yaşayan Resimler Tiyatrosu’’dur. 1899 yılını takip eden on yıl içerisinde Polonya’nın her büyük şehrinde sinemalar açılmıştır. İlk Polonyalı yönetmen Varşova’da kısa belgeseller çeken Kazimierz Prószyński’dir. Aynı zamanda bir mucit olan Prószyński, ilk film kamerası olan Pleograph’ı 1894’te icat etmiştir. Prószyński, buluşunu ilk Polonya anlatı filmi olarak kabul edilen Powrót Birbanta / Neşeli Bir Arkadaşın Dönüşü (1902) filmini çekmek için kullanmıştır.
Günümüze kadar ulaşan en eski Polonya yapımı uzun metrajlı film, Antoni Fertner tarafından 1908 yılında yapılan the Antoś pierwszy raz w Warszawie ( Antoś for the First Time in Warsaw)’dır.
Polonya Sinemasının Ülke Ekonomisinde Payı Nedir?
Polonya sinemasının, uzun yıllardır istikrarlı şekilde ürettiği filmler COVID-19 salgını düşüşe geçse de, ülke ekonomisine katkıda bulunmaktadır.
Polonya sineması 2019 yılında 43 yerli film üreterek ülke ekonomisine $87,659,594 katkı sağlamıştır.
Polonya sineması 2020 yılında 30 yerli film üreterek ülke ekonomisine $44,509,844 katkı sağlamıştır.
Polonya sineması 2021 yılında sadece 9 yerli film üretmiştir ve ülke ekonomisine katkısı $211,406 gibi cüzi bir miktarda kalmıştır. Polonya sinemasının, Polonya ekonomisi üzerindeki etkisindeki bu büyük düşüş, virüs kapsamındaki kapanma kararları ile doğrudan ilgilidir.
Polonya Sineması ve Polonya Kültürü Bağlantısı Nedir?
Polonya sineması, Polonya halkının tecrübelerinin, yaşadıkları olayların, Polonya Kültürü ile Polonya gelenek ve göreneklerinin ekranlarda birleşmesidir. Polonya yapımı filmler gerek halkın kendi halindeki yaşamı ve ilişkileri olsun, 2. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında yaşanan acılar olsun, Polonya halkının başından geçen olayları başarılı bir şekilde beyaz perdeye yansıtmıştır. Polonya kültürü ve kimliği, 20. ve 21. yüzyılda büyük değişiklikler yaşamıştır. Polonya sinemasının 20 ve 21. yüzyıllarda yaşadığı değişiklikler, ulusal sinemanın farklı dönemler ve hareketler dizisi halinde dönemselleştirilmesine sebep olmuştur.Paylaş: