... konulu sunumlar: "Veteriner Hekim Tahir Selçuk Yavuz İneklerde Doğumdan Sonra Görülebilecek Önemli Problemler."— Sunum transkripti:
1
Veteriner Hekim Tahir Selçuk Yavuz İneklerde Doğumdan Sonra Görülebilecek Önemli Problemler
2
İneklerde Doğumdan Sonra Görülebilecek Önemli Problemlerin Ana Sebepleri: Beslemede dengesizlikler - Eksiklikler Düzensiz sevk ve idare
3
Fat Cow Sendrom (Yağlı İnek Sendromu) (Kuru dönemde enerji fazlalığı - konsantre yem, mısır silajı)
4
Ketosis: Laktasyonun ilk dönemlerinde ortaya çıkar. Başka problemlerle ilişkisi olabilir. (Fat Cow Sendrom)
5
İneklerde Doğum Sonrası Görülebilecek Diğer Problemler: Sonun atılamaması Döl tutmama Selüloz azlığı / Asidosis / Karın şişmesi Laminitis Abomasumun yer değiştirmesi Süt humması = hipokalsemi
6
Ketosis: Doğumu takip eden birkaç gün veya birkaç hafta içinde ortaya çıkar. İştahsızlık Ağırlık kaybı Sütün azalması Kabızlık Sümüksü dışkı Durgunluk Hafif karın ağrısı ve buna bağlı sinirli haller Kambur duruş Boş çiğneme hareketi
7
Tedavi: Günde 2 kez 150 ml Prolipen glikol veya sodyum propionat (en az 4 gün devam) Hipertonik glikoz solüsyonu (damar içi) Glukokortikoidler
8
Ketosis Kontrol ve önlemler: - İnekler çok zayıf ve çok şişman olmamalıdır. - Kuru dönemin son iki haftasında yavaş yavaş arttırmak suretiyle konsantre yeme adaptasyon sağlanmalıdır. - Doğuma iki hafta kala yeme NİACİN ilavesi yararlı olur.
9
Hipokalsemi: Doğumdan hemen sonra, 1-2 gün içinde veya doğuma 1-2 gün kala oluşabilir. Vücut ısısının düşmesi Soğuk kulaklar, kuru meme Yürüyüş bozukluğu Tamamen yatma ve başı omuza dayama Donuk bakışlar, pupillada genişleme Koma hali ve ölüm
10
Tedavi: Damar içi yavaş calcium enjeksiyonu
11
Süt hummasını önleme metotları: Kuru dönemde yüksek kalsiyum içeren rasyonla besleme Hipokalsemi'yi arttırır. Kuru dönemde 550 kg. canlı ağırlığındaki bir ineğin kalsiyum ihtiyacı yaklaşık günde 40 gr'dır. Doğuma 3-7 gün kala özellikle VİTAMİN D enjeksiyonunun doğum felcini (süt hummasını) önleyeceği araştırmacılar tarafından bildirilmiştir.
12
Düşük kalsiyum içeren rasyonlar doğum felcini önleyeceğinden yüksek oranda kalsiyum içeren kuru yoncanın KURUDAKİ İNEKLERE verilmemesi, yerine düşük kalsiyum içeren kaba yemlerin, örneğin ÇAYIR OTUNUN verilmesi yararlı olur.
13
Sürüde doğum felci olayları anyonik tuzların yeme katılmasıyla kontrol altına alınabilir.
14
Hipokalsemi'nin sebep olabileceği diğer problemler: 1. Kas zayıflığına bağlı olarak güç doğum 2. Uterus prolapsusu olaylarında artış 3. Sonun atılamaması problemlerinde artış 4. Uterus enfeksiyonlarına yatkınlık 5. Tekrar gebe kalma oranında düşüş 6. Rumen atonisi dolayısıyla karın şişkinliği 7. Abomasumun yer değiştirmesi olaylarında artış 8. Ketosis riski 9. Mastitis riski 10. Enfeksiyon riski 11. Süt üretiminde düşüş 12. Sürüdeki verimli yaşam süresinde düşüş
15
Yağlı İnek Sendromu (Fat Cow Sendrom) Gebelikte çok beslenen ineklerde görülür. Doğumdan sonra iştah kaybı ve hızlı zayıflama ile ortaya çıkar. Nabız hızlanır. Solunum hızlanır. Hayvan yatar, kalkamaz. İlk belirtilerden bir hafta içinde koma hali ve ölüm gözlenir.
16
Tedavi: Tedavi genellikle başarılı olmaz. Destek tedavisi için Prolipen glikol, sıvı-elektrolit tedavisi uygulanabilir.
17
Önlemler: Kuru dönemde ineklerin yağlandırılmaması gerekir. Kuru dönemde mısır silajından uzak durmak yararlı olur.
18
Abomasumun yer değiştirmesi: Dördüncü midenin normal yerinden sağa veya sola doğru bükülmesiyle oluşur. Genellikle doğumu takip eden üç hafta içerisinde meydana gelir. Kesif yem - kaba yem dengesizliği, kaliteli kaba yem eksikliği abomasumun yer değiştirmesine zemin hazırlar.
19
Abomasum çoğunlukla SOLA doğru yer değiştirir.
20
Abomasum SOLA yer değiştirmesi: DALAK RUMEN DUVARI ABOMASUM
21
Önlemler: İneğe vücut ağırlığının en az %1 i kadar kaliteli kuru ot verilmelidir. Kuru dönemde silaj tüketimi kısıtlanmalıdır. Mastitis, yağlı inek sendromu, süt humması, sonun atılamaması gibi problemler Abomasumun yer değiştirmesine dispozisyon yaratacağından bu problemlere karşı önlemler alınmalıdır. Kuru dönemde, özellikle doğuma 2 hafta kala kesif yem hayvanın her 100 kg. canlı ağırlığı için 750 gramı geçmemelidir. (örneğin 500 kg. C.A. bir inek için gr. kesif yem)
22
Sonun Atılamaması Doğumdan sonra yaygın görülen bir problemdir.
23
Yavru zarlarının atılamaması: Süt azalmasına Tekrar gebe kalmanın gecikmesine dolayısıyla çok büyük ekonomik kayıplara sebep olur.
24
Sonun atılamaması: Uterus envolusyonunun gecikmesine, Metritis ve kısırlığa sebep olabilir.
25
METRİTİS VE PİYOMETRA OLAYLARINDA VULVA’DAN GELEN KİRLİ AKINTI
26
Sonun atılamamasının sebepleri: 1. Plasenta bağlantılarının olgunlaşamaması (erken doğum gibi) 2. Enfeksiyöz hastalıklar (Brusellosis, BVD, Leptospirosis, IBR gibi) 3. Vitamin - Mineral eksiklikleri (A vit, selenyum, iyot eksiklikleri, Ca/P dengesizlikleri) 4. Doğuma yakın dönemde aşırı canlı ağırlık artışı ve mısır silajı tüketimi
27
Önlemler: Kuru dönemin en az 45 gün olması Kötü havalandırma, kalabalık barınaklar, aşırı nem ve aşırı sıcak ortamlardan kaçınmak Günlük hareket imkanı Temiz, kuru, rahat bir buzağılama bölümü Vit A,D,E ve selenyum enjeksiyonları veya yem katkıları Enfeksiyöz hastalıklara karşı önlemler (aşılama gibi)
28
Döl Tutmama: Çok yağlandırılmış inekler doğum sonrası Kistik ovarium, sonunu atamama, metritis gibi problemlere daha yatkın olurlar. Bunlar döl tutmama sebepleri olarak karşımıza çıkarlar.
29
Selüloz azlığı, Asidosis, karın şişmesi: Kaba yem - konsantre yem oranı Kaba yemde taze baklagillerin çok olması
30
Laminitis: Kaba yem - konsantre yem oranı Histaminin açığa çıkması sonucu; - Topallık, - Ayakta durmakta rahatsızlık - Verim düşüklüğü şeklinde kendisini gösterir.
31
Karaciğer apseleri: Kaba - kesif yem oranı Aşırı asitin işkembede oluşturduğu ülser ve erozyonlar bakterilerin kan dolaşımına girmesine sebep olur. Bakteriler karaciğere ulaşarak karaciğer apselerine ve ilerlemiş vakalarda karaciğer fonksiyonlarının bozulmasına sebep olurlar.
32
Süt Yağı oranının düşmesinin sebepleri: Kaba yem - kesif yem oranı Çok ince kıyılmış kaba yemler Asidosis İştahsızlık Ayak problemleri
33
Düşük Süt Yağı Problemlerinde; Sodyum bikarbonat yararlı olabilir. Rasyonun kuru maddesinin binde 5 'i kadar sodyum bikarbonat ilavesi önerilir.
34
Pratik yönetim teknikleri: Kuru dönem iç ve dış parazit mücadelesi için en uygun dönemdir.
35
A,D,E vitaminleri kuru dönemde enjeksiyon tarzında veya yeme katılmak suretiyle hayvanlara verilmelidir.
36
Doğumdan 3 hafta önce uygulanan Selenyum + E vitamini enjeksiyonları veya bunların yemlere katılması sonun atılamaması olaylarını önler. Kuru dönemdeki inekler temiz bir ortamda barındırılmalı ve hareket imkanına sahip olmalıdır. Aşırı sıcaklıkla ilgili tedbirler mutlaka düşünülmelidir.