MECLİSİ MEBUSAN
MECLİSİ MEBUSAN
Türkçe bilmeyenler, otuz yaşından küçük olanlar aday olamazlardı. Mebusların her biri tüm Osmanlıların mebusu sayılırdı.
Türlü nedenlerle görevlerinden ayrılan ya da görev yapamayan mebusların yerine yenileri seçilirdi. Meclis başkanı, gösterilen üç aday arasından padişah tarafından seçilirdi.
Mebuslar kanunla gösterilen durumlar dışında, meclis çoğunluğunun kararı olmadıkça yargılanamazlardı. Meclisi Mebusan, kendisine gönderilen kanun tasarılarını görüşür; red ya da kabul eder ya da değişiklikler yapardı.
Bütçe kanunu, bakanların katılmasıyla görüşüldükten sonra son şeklini alırdı. 1876 Anayasası’yla öngörülen bu sistem, uygulamada gerçekleştirilemedi.
Acele toplanması gereken Meclis “Talimatı Muvakkate” adı verilen geçici bir düzenlemeye göre 80 Müslüman ve 50 Hristiyan üyeden oluştu. 1877 Şubatı’nda da çeşitli iç ve dış siyasî olaylar neden gösterilerek II. Abdülhamit tarafından dağıtıldı.
İkinci kez ancak 30 yıl sonra, 1908’de toplandı. 1909’da da 1876 Anayasası’nın Meclisi Mebusan ile ilgili kimi hükümleri değiştirilerek bu kurumun durumu sağlamlaştırılmaya çalışıldı.
Bu kez de iktidardaki İttihat ve Terakki Partisi’nin tutumu yüzünden, anayasanın öngördüğü biçimde çalışamayan Meclisi Mebusan, 1914’te yapılan yeni anayasa değişikliklerine karşın hiçbir zaman milletin egemenliğine dayanan bir yasama organı olamadı.
ARADIĞINIZI BULAMADIYSANIZ BURADAN ARAYIN