'Tarih Öğretimi Sorularımız Sorunlarımız' forumunda m_meltem_m tarafından 19 Ekim 2014 tarihinde açılan konu
Sancağa çıkan son padişah III. Mehmet
Sancağa çıkmadan tahta geçen ilk padişah da I. Ahmet 'tir
Bu durumda III. Mehmet kaldırmış olsaydı sancaktan yetişmezdi diye düşünüyorum. I. Ahmet ile birlikte Ekber ve erşed sistemi uygulandığına göre ve kendisi de sancaktan gelmediğine göre
Lise 2 ders kitabında sancağa çıkma usulünü 3.Mehmet kaldırdı diye yazılmış ama 1987 Öss'de çıkan bir soruda 1.Ahmet kaldırmıştır diyor.Hangisini doğru olarak kabul edeceğiz MEB'in kitabında yazan 3.Mehmet'i mi yoksa ÖSYM 'nin 1.Ahmet'inimi?
Cevap I. Ahmet
Hocam, Ders kitabında bir açıklama varsa o doğru kabul edilir. 1987 yılındaki soru ile 2014 yılında yayınlanan ders kitabı karşılaştırıldığı zaman, son bilgiyi kabul etmek durumundayız. ÖSYM'nin sorusunda öncül olarak verilen bilgide yasalaştırma ve ekber-erşed konusuna da dikkat çekilmiş.
---
Ders kitabı değil de ilmi olarak hangisi o konuda bilimsel makalelere bakmakta fayda var. Arkadaşlar paylaşırlarsa istifade ederiz.
---
Aşağıda bir makaleden alıntı yaptım. Altında link vardır.
III. Mehmed, hiç şehzade vali atamadı ve hemen ondan sonra I. Ahmed döneminde şehzadelerin durumu, kafese girme ve kardeş katli uygulamasına başvurulmaksızın, tamamen değişti(1). Bu tarihten sonra, şehzadelerin eyaletlerde valilik etmeleri usulü kaldırılarak içlerinden en yaşlı olanının hükümdarlığa aday olarak sancağa çıkarılması, kanun haline getirildi. Bu suretle Sultan I. Ahmed Osmanlı tarihinde bir ilki gerçekleştirerek kardeşi Mustafayı hayatta bıraktı ve saltanatı babadan oğula değil, ekberiyet kaidesine göre, hanedanın en yaşlısına ait bir hak olarak kabul etti. Buna göre artık eyaletlere gönderilmeyen şehzadelerin sarayda ayrı bir dairede ikâmet etmeleri, sakal bırakmamaları, çocuk sahibi olmamaları gibi kurallar getirildi.
1- O tarihe kadar tarihçilerin amûd-ı nesebî dedikleri usul üzere devam ede gelen saltanatın babadan oğula intikâli sona erdi, bkz: Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, s. 47.
Bu alandaki linki görmek için foruma kayıt olmalı yada giriş yapmalısınız.
Yukarıda paylaştığım makalede "III. Mehmed, hiç şehzade vali atamadı" diyor. Buna göre; uygulama soruluyorsa III. Mehmed esas alınabilir; yok kanunlaştırma esas alınırsa I. Ahmed esas alınır. Veraset sistemi değişikliği I. Ahmed devrindedir.
ÖSYM ders kitabını kabul etmek zorunda. Bununla beraber hangi ders kitabı sorusu ortaya çıkıyor. Kitaplarda Haçlılarla ilk savaş bir sene Sırpsındığı iken diğer sene Sazlıdere, sonraki sene tekrar Sırpsındığı oluyor. Biz de en son senenin dediğini esas alıyoruz. Bununla birlikte bu tip konularda -eğer okuma yaptıysak- öğrencilere akademik camiada kabul edilen bilgiyi de söylüyoruz. Fakat sınavlar için ders kitaplarını -her ne kadar sevmesem de- esas alacaklarını vurguluyoruz.
I.Ahmet sancağa çıkmadığına göre uygulamayı III.Mehmet kaldırmıştır.III.Mehmet sancaktan gelen son padişah.11.sınıf ders kitabında da böyle yazıyor.