Anormal Uterin Kanama
Ortalama adet dönemi 28 gün (normal aralık 24-35 gün) sürer ve adet normalde 3-5 gün devam eder (normal aralık 2-7 gün). Bu dönemde ortalama kan kaybı miktarı 30ml olup 2 yemek kaşığına eşittir. Bir kadın adet döneminde 80ml’den fazla kan kaybederse (5,5 yemek kaşığına eşdeğer) bu anormal olarak değerlendirilir. Anormal ağır adet dönemi için tıbbi terim menorajidir.
Belirtileri
- Adet kanaması her saat bir veya daha fazla ped veya tamponun diğer tarafına geçecek kadar yoğun
- Adet kanamasını kontrol etmek için çift hijyenik ped kullanma gerekliliği
- Gece hijyenik ped değiştirme gerekliliği
- Yedi günden uzun süren adet kanaması
- Adet kanaması büyük kan pıhtıları içeriyor
- Normal yaşam tarzını etkileyen ağır adet kanaması
- Adet döneminde alt karın bölgesinde sürekli ağrı veya kasılma
- İki adet dönemi arasından 24 günden az veya 35 günden uzun sürenin olması
- Düzenli adet dönemleri arasında oluşan adet kanamaları (düzensiz adet kanamaları)
- Yorgunluk, bitkinlik veya nefes darlığı (anemi semptomları)
Menopozdan sonra meydana gelen kanama (postmenopozal kanama) genelde anormaldir ve bir jinekolog tarafından değerlendirilmelidir. Menopoz sonrası kanamanın yaygın nedenleri hormon kullanmak, rahim ve vajinada ince ve hassas doku (vajinal atrofi), enfeksiyon, vajina, rahim ağzı veya rahimde zamanla kansere neden olabilen hücresel değişiklikler veya vajina, rahim ağzı veya rahimde kanseri içerir.
Nedenleri
- Ovulasyon gerçekleşmemesi veya düzensiz ovulasyon.
- Tanımlanabilir bir neden yok (en yaygın)
- Stres, egzersiz, obezite, hızlı kilo değişiklikleri
- Anormal hormon üretimi (en yaygın olarak tiroit sorunları, çok fazla prolaktin ve anormal yüksek erkeklik hormonları düzeyleri)
- Prolaktin üretimini artırabilen ilaçlar (çoğunlukla depresyon ve şizofreni için kullanılan ilaçlar)
- Rahim, rahim ağzı veya vajina ile ilgili sorunlar
a. Rahim zarı (endometrium)
- Endometriumda kalınlaşma (polip)
- Enfeksiyon
- Anormal hücresel değişiklikler (hiperplazi)
- Kanser
b. Rahim Kası
- Rahim fibroidleri
- Rahim kası içinde endometrial bezler (adenomyozis)
c. Rahim Ağzı
- Polip (genelde daima iyi huylu)
- Enfeksiyon (Chlamydia gibi cinsel yolla bulaşabilir)
- İyi huylu hücresel değişiklikler (ektropion)
- Anormal hücresel değişiklikler (CIN )
- Kanser
d. Vajina
- Enfeksiyon
- Menopoza girmiş kadınlarda vajina dokusunun incelmesi
- Anormal kan pıhtılaşması
- Kalıtımla geçen bozukluklar, en yaygını von Willebrand hastalığı olarak adlandırılır. Bu bozuklukta tanı koymak için özel bir kan testi gerekir.
- Diğer seyrek pıhtılaşma bozuklukları veya pıhtılaşma süresini etkileyen hastalıklar (lösemi). Bu bozukluklar standart bir kan testi ile genelde tespit edilecektir.
Değerlendirme
- Geçmiş
İlk olarak doktorunuz kanama düzeniniz hakkında detaylı bir geçmiş değerlendirmesi yapacaktır. Doktorunuz bilmesi gereken bilgilerin önemli olanlarından bazıları şunlardır:
- Adetleriniz düzenli mi? Düzenli adet görmek ovulasyonun çok iyi bir belirtisidir.
- Herhangi bir ilaç kullanıyor musunuz? Bazı ilaçlar kanama düzeninizi etkileyebilir.
- Sizde veya ailenizde anormal kanama öyküsü var mı? Anormal kanama düzenleri diş tedavileri veya ameliyatıyla ilişkili aşırı kanama, cildin çok kolay morarması ve adet başlangıçlarına ağır kanamayı içerir.
- Kan testleri :
- Hamilelik testi
- Tam kan sayımı (CBC): Bu test doktorunuza kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri ve trombositlerin sayısı hakkında doktorunuza bilgiler verir. Hemoglobin düzeyi kırmızı kan hücrelerinin sayımına dair bir ölçüttür ve normal aralığı kadınlarda 12-16 g/dl’dir. Bu nedenle hemoglobin düzeyi 12 g/dl’den düşük olan kadınlarda anemi olduğu düşünülür. Beyaz kan hücrelerinin sayısı enfeksiyonu (artmış) veya bağışıklık sistemiyle ilgili sorunları (azalmış) gösterir. Trombositler kanın pıhtılaşmasını hızlandırır, dolayısıyla düşük trombosit sayısı bir hastanın ameliyat sırasında kanama için daha riskli olduğunu gösterebilir.
- Ferritin: Ferritin vücuttaki demir depolarının bir ölçüsüdür. Adet sırasında daha fazla kan kaybedilirse kemik iliği bunu telafi etmek için daha fazla kırmızı kan hücresi üretecektir. Demir kırmızı kan hücrelerinin yapı taşlarından biridir ve zaman içerisinde fazla demir ihtiyacıyla birlikte vücuttaki demir depoları boşalabilir.
- Tiroit fonksiyonu testleri: Tiroit bezi vücut metabolizmasını kontrol eder. Tiroit bezi aşırı aktifse veya yeterince aktif değilse bu durum diğer hormonlarda bir dengesizliğe ve dolayısıyla anormal rahim kanamasına neden olabilir.
- Prolaktin: Beyindeki hipofiz bezi tarafından üretilen prolaktin normalde hamilelik sırasında ve sonrasında süt üretimini kontrol eder. Prolaktin düzeyleri ayrıca stresle, cinsel ilişki sırasında ve ayrıca yemeklerden sonra da artar. Bazı kadınlarda bazen hipofiz bezindeki iyi huylu küçük bir tümörün neden olduğu yüksek prolaktin düzeyleri görülür. Bu durum normal kanama düzenlerine neden olabilir.
- Testosteron: Testosteron genelde bir erkek hormonu olarak bilinse de kadınlarda da normalde kan dolaşımında testosteron bulunur. Ancak bu düzeyler normal şekilde yükselirse anormal kanama düzenlerine yol açabilir. Bunun en yaygın nedeni polikistik yumurtalık sendromu (PCOS) ve seyrel şekilde yumurtalık veya böbrek üstü bezinde testosteron üreten bir tümördür.
- Klinik değerlendirmeler
- Pap smear (yayma) testi: Rahim ağzı veya rahim ağzı kanserinde anormal hücreler için tarama
- Endometrial biyopsi: Bu işlem rahim zarından (endometrium) bir örnek almak için vajina ve rahim ağzından rahme doğru ince bir plastik tüpün yerleştirilmesini içerir. İlk olarak vajinaya bir kanal genişletme cihazı yerleştirilir. Bazen rahim ağzının ters taraftan çekilmesi için özel bir kıskaçla tutulması gerekir (bu daima gerekli değildir). Daha sonra plastik tüp rahim ağzından geçirilir. Bu tüpün ucunda küçük bir giriş ve içi boş tüpün içinde hafif vakumla çekilebilen küçük bir piston yer alır. Bu tüp rahim boşluğunda içeri doğru döner, böylelikle rahim zarındaki hücreleri nazikçe kazıyarak pistonun çekilmesiyle bu hücreleri plastik tüpün içine vakumla çeker. Bu bölüm genelde bir dakikadan daha az sürer. Çoğu kadında bir endometrial biyopsi sırasında ağrı yaşanır, ortalama ağrı düzeyi 3-5 arasındadır (0 ila 10 arasında değişen bir ölçekte). Bir patolog endometrial biyopsi sırasında alınan dokuyu bir mikroskop ile inceler.
- Pelvik ultrason: Ultrason muayenesi rahim ve yumurtalıklarda mükemmel görüntüleme yapılmasını sağlar ve özellikle yumurtalıklarda olmak üzere normal elle muayeneye kıyasla anormal durumları tespit etme şansı daha yüksektir. Ultrason genelde vajinaya yerleştirilen özel bir vajinal prob ile yapılır. Bu yöntem ultrason probunun rahim ve yumurtalıklara yakın olmasına ve dolayısıyla daha doğru bir muayeneye imkan verir. Bazen, özellikle rahim fibroidleri veya çok büyük bir yumurtalık kisti nedeniyle bir kadında büyük bir rahim mevcutsa ultrason ayrıca karın duvarından da yapılır. Böyle durumlarda ultrasonik enerji rahim veya yumurtalığın tamamını görmek için yeterli mesafeye erişemez. Ultrason muayenesi genelde 5 ila 10 dakika sürer ve hasta için çok rahatsız edici değildir.
- Salin infüzyon sonohisterografisi: Bu işlem pelvik ultrason muayenesinin bir çeşididir. Küçük bir plastik kateter rahme yerleştirilir ve ultrason muayenesi sırasında rahim boşluğuna 10 ila 15 ml su enjekte edilir. Bu su rahim boşluğunu hafifçe açar ve ultrason sırasında bir kontrast ortamı olarak görev yapar. Bu uygulama özellikle rahim polipleri veya rahim boşluğuna itilen fibroidlerden şüpheleniliyorsa endometriumun daha kesin şekilde görüntülenmesini sağlar.
- Ofis histeroskopisi: Histereskop vajinadan ve sonrasında rahim ağzından yerleştirilerek doktorun rahmi içeriden görüntülemesine izin verir. Bu yöntem özellikle anormal rahim kanaması, rahim fibroidleri veya polipleri olan vakalarda veya kısırlık tedavisi sırasında faydalıdır. Histeroskop çok ince olduğundan (yalnızca 3-4mm) rahim ağzından hemen hemen ağrısız şekilde geçerek doktorun anestezi gerekmeden muayenehanede bu işlemi gerçekleştirmesine imkan verir. Muayenehanede yapılan histeroskopi sırasında kadınların hissettiği ortalama ağrı düzeyi on puanlı bir ölçekte yalnızca 2 ila 3 arasındadır (sıfır hiç ağrı olmaması ve on en şiddetli ağrıyı temsil ediyor). Bu yöntem daha küçük dokularda doğru tanı ve tedaviye izin verir. Bu tanı seçenekleri daha önce standart olarak kabul edilmiş olan dilatasyon ve küretaj (D&C) adlı işlemin yerini almaktadır. Bu prosedür sıklıkla genel anestezi altında ameliyathanede yapılır. Rahim ağzı genişletilir ve keskin bir kazıma cihazı (küret) rahim ağzından rahme ilerletilir. Küret daha sonra endometriumdan parça almak için kullanılır ve kesilen doku çıkarılır ve incelenmek üzere patolojiye gönderilir. Maalesef D&C görüntüleme olmayan bir işlemdir, yani doktor rahim boşluğunun içini göremez ve dolayısıyla anormal yapıların büyük bir bölümünü gözden kaçırabilir.
Tedavi Seçenekleri
Anormal rahim kanaması için bireysel klinik duruma göre düzenlenmesi gereken çeşitli tedavi seçenekleri mevcuttur.
- Hormonal manipülasyon :
Yapılan taramalarda anormal çalışan tiroit beziniz olduğu belirlenirse bu kesinlikle dikkate alınması gereken bir konu olacaktır. Jinekologunuz sizin tedavinizi belirlemek için bir endokrinolog yardımına başvurabilir. Birçok hastada ilaçlarla tedavi sağlanabilir ancak bazı hastalarda ameliyat gerekir ve tiroit bezinin bir bölümü veya tümü alınır. Prolaktin normalde kan dolaşımında mevcuttur (normal aralık 5-20 ng/ml). Prolaktin düzeyleri fiziksel veya duygusal stres, egzersiz, öğünler ve cinsel ilişkiden etkilenebildiğinden hafif artmış prolaktin düzeyleri (20-40 ng/ml) tekrarlı kan testiyle doğrulanmalıdır. Hiperprolaktinemi (prolaktinin fazla üretilmesi) doğrulandığında doktorunuz bunun nedenini araştırmaya başlayacaktır. Daha yaygın nedenler hipofiz bezinde iyi huylu bir tümörü (laktotrof adenom) ve belirli ilaçların yan etkilerini (çoğunlukla depresyon ve şizofreni için kullanılan ilaçlar) içerir. Daha nadir nedenleri diğer beyin tümörleri ve yeterli fonksiyon göstermeyen tiroit bezini içerir. Doktorunuz başka herhangi bir tümör bulunmadığından emin olmak için beyninizde bir MRI taraması isteyecektir. Çok yüksek testosteron düzeyleri doktorunuzun böbrek üstü bezlerinde ve yumurtalıklarda ultrason ve bir CT taraması ile diğer tümörler için tarama yapmasına neden olacaktır. Anormal pıhtılaşma testleri diğer tarama ve tedaviler arasında yer alır ve genelde bir hematologla işbirliği içerisinde yürütülür.
- Pap smear (yayma) Testi:
Normal sonuç verirse doktorunuz insan papilloma virüsü (HPV) için bir test isteyebilir, çünkü HPV’nin belirli tipleri kansere yol açabilen ciddi hücresel değişiklik riskinizi artırabilir. Bu değişiklikler sıklıkla kendiliğinden kaybolabildiğinden, hücresel değişiklikleriniz hafifse en iyi yaklaşım beklemek ve birkaç ay içerisinde pap testini tekrarlamaktır. Hastalığınız ilerlemiş evredeyse rahim ağzında bir mikroskobik inceleme (kolposkopi) ve rahim ağzında bir biyopsi yapılması gerekebilir. Bu işlemler oluşan hücresel değişikliklerin boyutu hakkında daha detaylı bilgi verir. Bazen kadınların bir koni biyopsisi yaptırması gerekir. Bu işlemde rahim ağrının bir bölümü anormal bölgelerin temizlenmesi için alınır. Rahim ağzı kanserinde bazı kadınlarda bir radikal histerektomi veya hatta radyoterapi uygulanması gerekecektir.
- Endometrial biyopsi:
Rahmin içinde (yani, endometrium) anormal hücrelerin kontrolü için yapılır. Endometrial hücreler kontrolsüz olarak büyümeye başlayabilir (endometrial hiperplazi) ve bazen bu süreçle anormal şekillere girebilirler (atipi). Herhangi bir şey yapılmazsa bu durum endometrial kansere neden olabilir. Bu hastalığın en yaygın nedeni iki temel kadın hormonu olan östrojen ve progesteron miktarı arasındaki dengesizliktir. Östrojen endometrial hücrelerin çoğalmasını uyarır ve adet döneminin ilk yarısında daha baskındır ancak progesteron endometrial hücreleri dengeler. Bir süre kan dolaşımında progesterona kıyasla orantısal olarak daha fazla östrojen varsa endometrial hücreler daha fazla çoğalmaya başlayabilir. Bu durum polikistik yumurtalık sendromu olan aşırı kilolu (yağ dokusu östrojen üretir) ve hormon içeren östrojen alan kadınlarda meydana gelebilir. Bu durum ayrıca 40 yaşın üstündeki kadınlarda daha yaygındır. Endometrial biyopsi sonucu basit hiperplazi gösterirse tedavi üç ay süreyle progesteron kullanımı ve bu dönemin sonunda tekrarlanan bir biyopsiyle yapılır. Sizde atipi ile kompleks hiperplazi varsa kanser gelişme riski çok yüksektir (%35-%43) ve çoğu doktor rahim kanseri gelişimini engellemek için bir histerektomi önerir. Maalesef atipi ile kompleks endometrial hiperplazili hastaların yaklaşık %25’inde zaten küçük kanserli alanlar mevcuttur ve bu nedenle kadınlar kesinlikle bir histerektomi yaptırmak istemiyorsa kadınların, en azından endometriumun alınması ve hedefli biyopsilerle bir histereskopi yaptırması gerekecektir. Normal tarama sonuçları olumluysa makul bir seçenek kanama düzenini normale getirmek amacıyla doğum kontrol hapları almaya başlamaktır. Üç aylık bir deneme makuldür ve çok sayıda kadında çok faydalıdır. Lütfen unutmayın: doğum kontrol hapları 35 yaşın üstünde olan, sigara kullanan veya yüksek tansiyonlu olan kadınlar gibi belirli kadınlarda iyi bir seçenek değildir. Buna ek olarak ailedeki hastalık öyküsü nedeniyle kan pıhtısı oluşma riski yüksek olabilen veya geçmişte kan pıhtılarıyla ilgili bir sorun yaşayan kadınlar doğum kontrol hapları almamalıdır.
Rahim içi doğum kontrol aleti (IUD):
Mirena progesteron IUD muayenehanede rahme yerleştirilen küçük, t şeklinde bir plastik alettir. Bu alet içeriği progesteronu beş yıllık bir sürede yavaş yavaş rahme gönderir. Progesteronun çok küçük bir bölümü kan dolaşımına girer ancak çoğu rahimde kalır. Bu yöntem potansiyel sistematik (genel) hormonal yan etkileri minimuma indirir. Rahim ağzı mukusunu kalınlaştırarak spermin rahme ulaşmasını imkansız hale getirir ve böylelikle doğum kontrolü sağlar. Progesteron IUD ayrıca anormal rahim kanaması için çok etkin bir tedavi seçeneğidir.Hormonlu IUD’nin avantajları kolay kullanımı, etkin kanama kontrolünü, mükemmel doğum kontrolünü, tersine çevrilebilir tedavisi ve düşük yan etki oranını içerir. Tedavinin dezavantajları beş yılda bir değiştirilme gerekliliğini, bazen görülen hormonal yan etkileri (artan tüylenme, sivilce, memede hassasiyet, baş ağrısı, duygusal değişiklikler) ve vajinada lekelenmeyi içerir. Vajinal lekelenme kullanımın ilk 3-6 ayında en yaygın şekilde görülür. Kullanıma devam edildiğinde kadınların %70’inde çok kısa adet dönemleri görülür ve %30’unda IUD takılıyken adet hiç görülmez. Zararsız olmasına karşın bazı kadınlar adet görmemekten rahatsız olur ve bu nedenle kullanmadan önce bu olasılığın göz önünde bulundurulması önemlidir.
- Histeroskopi:
Histeroskopi anormal kanama tedavisi için faydalı bir yöntem olabilir. Submukozal fibroidler (yani, rahim boşluğa giren fibroidler) bir histeroskopi tekniği ile alınabilir. Rahim polipler benzer şekilde alınabilir. Daha küçük fibroidler genel anestezi ihtiyacı olmadan muayenehanede alınabilir ancak daha büyük lezyonların ameliyathanede genel anestezi altında veya sedasyonla (sakinleştirici) ile lokal anesteziyle alınması gerekecektir. Bu prosedürler genelde uzundur ve çok rahatsız edici olabilen rahim ağzında ciddi genişletme gerektirir. Buna ek olarak önceki bölümde anlatıldığı gibi sıvı aşırı yüklemesi potansiyeli mevcuttur. Rezektoskop adı verilen histeroskopun özel bir tipi standart histeroskoptan daha geniştir ve içinden çeşitli özel aletlerin geçmesine izin veren bir kanal içerisinde bulunur. Bu aletlerden biri ucunda metal yapılmış ve dolayısıyla görece zayıf bir elektrik iletkeni olan küçük bir kablo döngüsüne sahiptir. Bu döngü, içinden elektrik akımı gönderen bir alete bağlıdır. Elektrik akımı zayıf iletken metalden geçmekte zorlandığından metal ciddi şekilde ısınır. Bu sıcak metal döngü daha sonra rahim içindeki bir fibroid veya polipin kesilmesinde kullanılır. Bu yöntem sert tereyağını sıcak bir bıçakla kesmeye oldukça benzerdir. Fibroid veya polip genelde rahim ağzından geçebilecek çeşitli küçük doku parçalarına yavaş yavaş bölünerek kesilir. Başka bir yeni yöntemde küçük bir morsellatör kullanılır. Bu alet, fibroid veya polipi yavaş yavaş parçalayan ve rahimden vakum etkisiyle dışarı çıkaran, eskiden kullanılan elma delme aletlerine çok benzer. Döngüden elektrik akımı geçtiğinden metal döngü kullanmanın bir dezavantajı elektrik geçiren serum fizyolojik gibi sıvı kullanmanın mümkün olmamasıdır. Bu nedenle doktorun bir hipotonik su çözeltisi kullanması gerekecektir, histeroskopi bölümünde anlatıldığı gibi bu yöntemin kanda incelme ve elektrolit dengesizliği sorunlarına neden olma potansiyeli yüksektir. Morsellatörün avantajı, elektrik kullanılmadığından serum fizyolojikte kullanılabilmesidir ancak metal döngüden daha yavaştır ve büyük fibroidler için çok uygun değildir. Ayrıca serum fizyolojikte kullanılabilen çeşitli özel döngüler de mevcuttur. Bunlar standart döngülerden daha pahalıdır, dolayısıyla tüm hastanelerde bulunmayabilir ancak standart döngülere kıyasla elektrolit dengesizliği riski daha düşük olduğundan olasılıkla daha güvenlidirler.
- Endometrial ablasyon:
Temelde endometriumun tahrip edilmesidir. Bu genelde anormal rahim kanaması olan ve taramaları negatif olan (yani, doktorun kanama için bir neden bulamadığı) kadınlarda yapılır. Ayrıca küçük fibroidler varsa bu yöntemlerin bazıları kullanılabilir. Ancak büyük fibroidler varsa veya rahmin kendisi anormal şekilde büyükse bu yöntemler kullanılamaz. Bir endometrial ablasyon uygulamanın çeşitli yolları vardır. Klasik yöntem yukarıda belirtilen elektrikli döngü yöntemidir. Bu yöntemde (endometrial rezeksiyon denilir) elektriksel döngü rahim zarının sistematik olarak tıraşlanarak alınmasında kullanılır. Endometrium parçaları alınır ve patolojiye gönderilir. Alternatif olarak doktor temelde endometrial tabakanın yakılması ve tahrip edilmesi için endometrium boyunca döndürülen sıcak bir metal top olan bilye olarak adlandırılan bir cihazı kullanabilir. Bu yöntemin dezavantajı patolojiye gönderilecek örnek alınamamasıdır. Ancak rahmin derin bölgelerine girme riski de daha düşüktür. Bu meydana gelirse rahmin delinmesi (yani, rahim duvarında bir delik açılması) mümkündür. Özellikle mesane veya bağırsak gibi diğer ürünler hasar görmüşse bu potansiyel anlamda tehlikeli olabilir. Ayrıca delinme rahim damarlarına (rahim arteri) yakın bir yerde meydana gelirse ciddi kanama olasılığı vardır. Neyse ki organlarda delinme ile hasar seyrek şekilde meydana gelir ancak doktorunuz karın bölgesinin içine bakmak için bir laparoskopi yaparak bundan emin olmak isteyecektir. Diğer organlarda hasar yoksa ve minimum kanama varsa veya hiç yoksa enfeksiyon riskini azaltmak için bir hafta süreyle büyük olasılıkla antibiyotik kullanmanız gerekecek. Yakın zamanda daha basit endometrial ablasyon yöntemleri geliştirilmiştir. Bu yöntemler kullanıcı dostu olacak ve deneyim kazanmayı kolaylaştıracak şekilde tasarlanmıştır. Toplu halde bu yöntemlere genel endometrial ablasyon denilir. Bu yöntemler iki ana kategoriye ayrılabilir: endometriumu ısı kullanarak veya soğuk kullanarak tahrip edenler. Aşağıdaki cihazlar ısı kullanır:
- Novasure:
Bu rahim boşluğuna yerleştirilen ve ortalama 90 saniye ısıtılan bir elektir. Avantajları tedavinin kısa süremsidir ancak rahme aletin yerleştirilmesi için rahim ağzının büyük ölçüde genişletilmesi gerekir.
- Thermachoice:
Küçük esnek bir balon rahim boşluğuna yerleştirilir ve sıcak su ile şişirilir. Tedavi süresi sekiz dakikadır. Avantajları; küçük kateter (minimum genişletme gerektirir) Dezavantajları; rahim boşluğunun şişmesi ağrıya neden olur.
- Hidrotermablasyon (HTA):
Sıcak su bir histeroskop aracılığıyla düşük basınç altında rahim boşluğuna gönderilir. Sıcak su daha sonra endometriumu tahrip etmek için yaklaşık 10 dakika boşluk içerisinde dolaşır. Basın düşük tutularak fallop tüplerine sıvı kaçması riski düşük tutulur. 10 ml’den fazla sıvı geri çekilemezse sistem otomatik olarak kendini kapatır. Avantajları; tedavi etkisini izlemek için tedavi sırasında rahim boşluğunu görüntüleme imkanı, anormal şekilli rahim boşluğunda etkin tedavi uygulayabilme, küçük fibroidlere tedavi uygulayabilme Dezavantajları; rahmin büyük ölçüde genişletilmesini gerektirir (ağrılıdır), vajinal yanmalar bildirilmiştir.
- Mikrodalga endmetrial ablasyon (MEA):
Mikrodalga enerji yayan bir prob rahme yerleştirilir. Mikrodalga enerji ısı ile endometriumun “boyanması” için kullanılır. Avantajları; rahimde şişme yok, görece kısa tedavi süresi (3-4 dakika) Dezavantajları; çok genişleme gerektirir, ince kas duvarında rahimde tedavi uygulanamaz. Aşağıdaki cihazlar soğuk kullanır:
- HerOption (kriyoablasyon):
5,5mm prob rahme yerleştirilir ve probun ucu -80°C’ye soğutulur. Prob çevresinde elips şeklindeki bir buz oluşur ve endometrial zarı tahrip eder. Bu işlem sırasında ultrason ile izleme yapılır. Rahim boşluğunu tamamen tahrip etmek için iki ila üç buz topu gerekir. Avantajları; az miktarda genişletme gerektiren küçük prob, soğuk sinirleri uyuşturduğundan ısıya kıyasla daha az ağrı (kriyoanestezi). Dezavantajları; görece uzun işlem süresi (en az 20 dakika), ultrasonla izleme gerektirir Endometrial ablasyon sizi hamile kalmaktan korumaz. Dolayısıyla endometrial ablasyon yapılan kadınlar için belirli bir süre doğum kontrol yöntemleri kullanılması gerekir. Endometrial ablasyon sonrasında hamile kalan kadınlarda düşük, anormal plasenta, erken doğum ve anne karnında bebek ölümü gibi komplikasyonların oranı ciddi anlamda daha yüksek olduğundan bu özellikle önemlidir. Endometrial ablasyon çoğu kadında etkindir ancak kadınların tümünde etkin olmayabilir. Endometrial ablasyon uygulanan kadınların genel anlamda yaklaşık %15’inde devam eden kanama sorunları nedeniyle bir histerektomi gerekecektir. Özellikle minimum invaziv (vücuda bir alet sokulan) histerektominin kısa iyileşme süresine sahip olduğu ve bu soruna kalıcı bir çözüm olduğu dikkate alındığında en iyi tedavi seçeneği seçilirken bu göz önünde bulundurulması gereken bir konudur. Aslında yakın zamanda yapılan bir çalışmada, anormal rahim kanaması için laparoskopik histerektomi ve endometrial ablasyon uygulanan kadınlarda hasta memnuniyeti karşılaştırılmış ve laparoskopik histerektomi grubundaki anlamlı şekilde daha fazla kadının tedavi sonucundan memnun olduğu belirlenmiştir. Menopoza daha yakın kadınlara kıyasla semptomların nüksetme riski olasılıkla daha yüksek olduğundan, bu bilgiler göz önünde bulundurularak doğurganlık çağı sonlanan daha genç kadınlar bir laparoskopik histerektomi için daha uygun ayarlar olabilir. Anormal rahim kanaması yaşayan ve endometrial ablasyon planlanan kadınlarda ayrıca hormonal IUD de düşünülmelidir. Bu iki tedavi seçeneği olasılıkla eşdeğer düzeyde etkindir ancak her birinin kendine özgü avantajları ve dezavantajları mevcuttur.
Hormonal IUD Avantajları:
- Geri döndürülebilir (doğurganlık çapını tamamlamayan kadınlar için daha uygundur)
- Kolay kullanım (çok düşük rahatsızlıkla doktor muayenehanesinde 1-2 dakika içerisinde rahme yerleştirilebilir)
- Doğum kontrolü sağlar
Dezavantajları:
- 5 yılda bir değiştirilmesi gerekir
- Kadınların küçük bir bölümünde hormonal yan etkiler görülür
- Rahimde "yabancı bir nesne "
Endometrial ablasyon Avantajları:
- Hormonal yan etki riski yok
- Rahimde "yabancı bir nesne" yok
- Bazı hastalarda muayenehanede uygulanabilir
- Hastaların %85’inde tedavinin tekrarlanması gerekmez
Dezavantajları:
- Daha invazivdir ve IUD yerleştirilmesine kıyasla daha uzun sürer
- Geri dönüşlü değildir (halen çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar için uygun değildir)
- Kadınların yinede bazı doğum kontrol önlemlerini alması gerekir
- Tedavi sırasında ciddi komplikasyon potansiyeli daha yüksektir
Anormal rahim kanaması için kalıcı tedavi seçeneği bir histerektomi uygulanmasıdır. Yukarıda belirtilen tümü minimum invazif olan tedavi seçenekleri, histerektomi en invaziv tedavi seçeneği olduğundan bu yönteme ihtiyaç duyulma riskinin azaltılmasına yöneliktir. Tüm durumlarda, anormal kanamalı hastalarda karında büyük bir kesi açılarak bir abdominal histerektomi seyrek şekilde gerekir. Hastaların büyük bir bölümüne (hasta sayısına bağlı olarak yaklaşık %90) daha az ağrı ve daha kısa iyileşme süresiyle bir vajinal veya laparoskopik histerektomi uygulanabilir.