Özet: AI’nın yardımıyla araştırmacılar, ALS ve frontotemporal demansı tanımlamak için konuşma verilerini kullanan dijital biyobelirteçler geliştiriyorlar.
Kaynak: GÜN
Konuşma testleri yardımıyla, gelecekte ciddi nörodejeneratif hastalıkların ilk teşhisi mümkün olmalıdır.
DZNE’deki araştırmacılar bu amaç için sözde dijital biyobelirteçler geliştiriyorlar – bunlar, bir hastalığın sonucu olarak hastanın konuşma düzeninin değişip değişmediğini tespit etmek için yapay zekanın kullanabileceği kriterler. Teknoloji, insan kulağının duyamayacağı en ufak konuşma değişikliklerini bile algılamayı başarıyor.
DZNE projesi, PROSA (“Düşük Stresli Yüksek Frekanslı bir PROgnostik Dijital Konuşma Biyobelirteç”), şimdi her ikisi de Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan Alzheimer İlaç Keşif Vakfı ve Target ALS Girişimi’nden 200.000 $ ile finanse edilmektedir.
Frontotemporal demans (FTD) ve amyotrofik lateral skleroz (ALS), ilgili DZNE araştırmacılarının ilgi odağıdır. FTD’de sinir hücreleri öncelikle beynin frontal ve temporal bölgelerinde, diğer şeylerin yanı sıra duyguları ve sosyal davranışları kontrol etmekten sorumlu olan frontal ve temporal loblarda ölür.
ALS’de beyin ve omurilikteki sinir hücreleri ölür. Şimdiye kadar, her iki hastalığın da teşhis edilmesi son derece zordu.
Dil, uzun zamandır araştırmacılar tarafından nörodejeneratif hastalıkların akla yatkın bir göstergesi olarak görülüyor.
“Bilim adamlarının metinsel faktörleri değerlendirdiği daha önceki yaklaşımlar vardı: Denekler ne kadar karmaşık dilbilgisi kullandılar, kelime dağarcıkları ne kadar büyük, kelimeleri nasıl bir araya getiriyorlar?” DZNE’de çalışma grubu lideri ve Bonn Üniversite Hastanesi Nörodejeneratif Hastalıklar ve Gerontopsikiyatri Departmanı yöneticisi Prof. Dr. Anja Schneider açıklıyor.
Ancak, söylenenlerin ayrıntılı dökümlerine dayanan sıkıcı ve yavaş bir çalışmaydı. Modern teknoloji artık yeni olanaklar sunuyor: “Yapay zeka bu tür analizleri çok daha hızlı gerçekleştirebilir ve konuşmanın melodik yönlerini de hesaba katabilir.” Anja Schneider, şu anda finanse edilen projenin bir parçası olarak FTD hastalarındaki dil değişiklikleri üzerine çalışmaya öncülük ederken, DZNE meslektaşı Prof. Dr. Andreas Hermann ALS hastalarına odaklanıyor. Projede iki özel şirket de yer alıyor.
Dil testinin prosedürü hastalar için çok basittir: Hastalara üç açık soru sorulur – örneğin boş zaman aktiviteleri veya kariyerleri hakkında. Sunulan bir resmin ücretsiz açıklamaları da düşünülebilir. Belirleyici faktör, deneklerin kendiliğinden konuşmasıdır.
Yapay zeka daha sonra konuşmanın karmaşıklığını analiz eder ve ayrıca kelimeler arasındaki duraklamaları, konuşmanın hızını ve dilin diğer melodik yönlerini de hesaba katar.
Hastalığın ilerlemesi nedeniyle solunumu tipik olarak kısıtlanan ALS hastalarında, yapay zeka ayrıca buradaki anormallikleri de çok erken bir aşamada tespit edebilir.
Anja Schneider, “Lehçelerin ve konuşmanın diğer bireysel özelliklerinin sonuçların doğruluğu üzerinde hiçbir etkisi yoktur” diyor.
Gözlemi: “Yapay zeka, normal bir dinleyicinin teknik yardımlar olmadan hiç tanıyamayacağı konuşma değişikliklerinin çok ince nüanslarını algılar.”
Bonn araştırmacıları, yöntemin geliştirilmesinde iki DZNE çalışmasından elde edilen verileri birleştiriyor: FTD’yi Tanımla ve ALS’yi Tanımla’da hastalar, karmaşık klinik muayenelerle hastalığın daha uzun bir seyri boyunca izlenir. PROSA projesi için bazı dersler de çeşitli dil testlerinden geçmektedir. Sonuçları bilişsel incelemelerle birleştirilir.
Ayrıca bakınız
Araştırmacılar, bu çok katmanlı içgörüler sayesinde dil göstergelerinin daha da geliştirilebileceğini umuyorlar: Beyin kayıtları ve genetik testler hastalığın ne kadar ilerlediğini gösteriyorsa, o zaman bilim adamları hastalığın ilerlemesinin tam olarak aynı aşamasından dil kayıtlarını kullanabilirler. dilin nasıl değiştiğini belirler.
Anja Schneider, “Başka sorulara da yanıt bulmak istiyoruz” diyor:
“Örneğin, konuşma testinin kesinliği hastanın günlük formuyla mı ilgili? Dil, hastalığın seyri sırasında doğrusal olarak bozulur mu, böylece dilsel bir işaretleyiciyi yalnızca tanı koymak için değil, hatta ilgili hastada hastalığın ne kadar hızlı ilerlediği hakkında sonuçlar çıkarmak için kullanabilir miyiz?”
ALS kohortundan 100 hasta ve FTD kohortundan 100 hasta çalışmaya dahil edilecektir; kontrol grubu için ek konular eklenecektir.
Şimdiye kadar FTD ve ALS hastalarının teşhisi son derece karmaşıktı. Genellikle sadece son derece uzmanlaşmış uzman merkezlerde yapılabilir. Gerekli muayeneler en az on saat sürer ve randevu için bekleme süresi yarım yıla kadardır.
Bir dil testi yardımıyla, potansiyel hastalar önceden, ideal olarak telefonla bile muayene edilerek doktorlara teşhisleri için destek sağlanabilir.
Bu ALS ve FTD araştırma haberleri hakkında
Kaynak ve İleri Okuma: https://neurosciencenews.com/als-ftd-speech-21654/