* Tanzimat döneminde roman ve hikayelerde konular tarihi ve sosyal olmak üzere ikiye ayrılır:
a) Sosyal konulu roman ve hikayelerde doğu-batı çatışmasından doğan sosyal yıkımlar ve yıkımların yarattığı bunalımlar işlenir.
b) Tarihi konulu roman ve hikayelerde ise devletin o zamanki kötü durumundan kaynaklanan umutsuzlukla geçmişte kazanılmış başarılara sığınıldığı görülür.
* Roman ve hikayelerde iyiler çok iyi, kötüler çok kötüdür.
* Roman ve hikayeler öğütle biter. İyiler ödüllendirilir, kötüler cezalandırılır.
* Olayların gelişimi ya yazar ağzından anlatılmış ya da tesadüflere bırakılmıştır.
* Roman ve hikayelerde edebi akımlardan özellikle klasisizm, romantizm ve realizmin etkisi görülür.
* Sanatçılar roman ve hikayelerin akışı kesilerek uzun ansiklopedik bilgiler verme çabasındadırlar.
* Roman ve hikayeler teknik bakımından zayıftır.
* Türk edebiyatı romanla ilk defa Yusuf Kamil Paşa’nın Fenelon’den çevirdiği Telemaque (telemak)tercümesiyle karşılaşır.
* İlk yerli roman ise 1872 yılında Şemsettin Sami tarafından Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat’tır.
* İlk edebi roman da Namık Kemal’in İntibah adlı eseridir.
* İlk tarhi roman Namık Kemal’in Cezmi adlı eseridir.
* İlk hikaye ise Ahmet Mithat Efendi’nin Letaif-i Rivayet’tir.