Ukrayna’da Rus birliklerinin kontrolündeki yerlerde cinsel suçlar ortaya çıktı
KHERSON, Ukrayna – 26 yaşındaki Ukraynalı Olha, Rusya’daki tutukluluğunun sekizinci veya dokuzuncu gününde belden aşağısı bir masaya bağlandı. Soruşturmacı 15 dakika boyunca ona uygunsuz yorumlarda bulundu, ardından üzerine bir ceket fırlattı ve yedi kişinin daha odaya girmesine izin verdi.
“Korkutucuydu,” diye hatırladı. “Bundan sonra ne olacağını bilmiyordum.”
Birkaç hafta sonra, Ukrayna’nın güneyindeki Herson’da Olha’nın sıkışık mutfağında otururken, Başsavcılık Ofisi’nde müfettiş olan Anna Sosonska, onun olanları anlattı – bir zorla çıplaklık raporu: Savcıların söylediklerine bir ek Rus kuvvetlerinin bir zaman içinder kontrol ettikleri yerlerde cinsel suçları bir savaş silahı olarak kullandığına dair kanıt toplamak.
33 yaşındaki Bayan Sosonska, “Bu cinsel şiddet problemunu Rusya’nın işgal ettiği her yerde görüyoruz” dedi. “Her yerde: Kiev Oblastı, Chernigov Oblastı, Kharkiv Oblastı, Donetsk Oblastı ve ilaveten burada, Herson Oblastı.”
Aylarca süren bürokratik ve siyasi gecikmelerden sonra Ukraynalı yetkililer, yaygın ve yıkıcı olan ancak genellikle utanç, damgalama ve korku katmanları altında gizlenen savaş zamanı seks suçlarını belgelemede hız kazanıyor.
Bayan Sosonska, “Her türlü savaş suçunu bulduk: tecavüz, zorla çıplaklık, cinsel işkence.” Bir suç modelinin ortaya çıktığını da sözlerine ekledi. “Şimdi Rus ordusunda ve Rus komutanları arasında bir dizi savaş suçu görüyoruz.”
Ukraynalı ve uluslararası müfettişler tarafından toplanan kapsamlı kanıtlara ve açıklamalara rağmen, Rus yetkililer defalarca insan hakları ihlalleri iddialarını reddetti. Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Maria Zakharova geçtiğimiz günlerde BM İnsan Hakları Komisyonu’nun raporunu asılsız ifadeler ve “söylentiler ve dedikodulardan” başka bir şey olmadığı gerekçesiyle reddetti.
Rusya’nın geri çekildiği bazı bölgeleri araştıran bağımsız bir uluslararası komisyon, Ekim ayında BM’ye “Ukrayna’da işlenen bir dizi savaş suçunun” kadınlara ve kızlara yönelik cinsel şiddeti de içerdiğini bildirdi.
Rapora göre, kurbanların yaşları 80’in üzerinde ve askerle oral seks yapmaya zorlanan 4 yaşındaki bir kız arasında değişiyordu. Bir düzineden fazla toplu tecavüz vakasını, bir akrabanın cinsel saldırıya uğramasını izlemeye zorlanan aile üyelerini ve mahkumlara yönelik cinsel şiddeti ayrıntılarıyla anlattı.
Bu tür suçları soruşturan daire başkanı Irina Didenko, şimdiden çatışma bağlamında cinsel şiddetle ilgili 154 dava açtı. Gerçek sayının “çok, çok daha yüksek” olduğunu söyledi.
Kiev bölgesinin daha önce işgal altındaki köylerinden birinde psikologlar her 9 kadından birinin cinsel şiddete maruz kaldığını tespit etti. Rus hapishanelerinde yüzlerce kişinin cinsel şiddete ve işkenceye maruz kaldığını sözlerine ekledi.
Travma ham ve engelleyicidir. Kiev bölgesinde yaşayan 42 yaşındaki Viktoria, Mart ayı başlarında Rus askerlerinin komşusunu nasıl vurarak öldürdüğünü ve ardından kendisini ve komşusunun karısını onlara tecavüz etmek için götürdüğünü anlatırken titriyor.
“Korku hala devam ediyor” dedi. “Bazen elektrikler kesildiğinde korkuyorum ve geri geleceklermiş gibi hissediyorum.”
Victoria hayatta kalan birkaç kişiden biriydi. Rus güçlerinin misillemesinden korkarak, yalnızca adının kullanılmasını ve diğer birçok kadın gibi yüzünün fotoğraflanmamasını istedi.
Ancak komşuların ve tanıdıkların damgalanması ve yargılanması da sürekli bir acıydı, dedi.
“Hakkımda dedikodu yapıyorlar ve ben çoğunlukla evde kalıyorum” dedi.
Tecavüze uğrayan ve kocası öldürülen komşusu Nataliya yas öyle bir boyuta ulaştı ki, yurt dışına sığındı. Bayan Didenko, 15 yaşındaki oğlunun saldırıdan birkaç hafta sonra intihar ettiğini söyledi.
Bir psikolog ve avukat olan Bayan Didenko, Rus birliklerinin geri çekilmesinden sonra köylerine geldiğinde Natalia ile tanıştı. Savaştan önce, departmanı aile içi şiddet suçlarıyla ilgileniyordu ve kadınların suçları bildirmede karşılaştıkları zorlukların gayet iyi farkındaydı.
Bunun çoğu, muhafazakar dini bir toplumda tecavüzün damgalanmasıyla ilgili, ancak aynı zamanda, kurbanların ihtiyaçlarına nadiren odaklanan ve bunun yerine genellikle onları suçlayan post-Sovyet sistemde otoriteye karşı derin bir güvensizlik var.
Bayan Didenko, “Aile içi şiddetle ilgili deneyimlerimizden, mağdurların genellikle bu konuda konuşmadıklarını fark ettik” dedi. Onları savaşta düşmanla dostluk kurmakla suçlamak daha zor, dedi.
“Kimse bize koşmayacak” dedi. “Bu yüzden onlara gitmemiz gerektiğine karar verdik.”
Aktivistlere göre, Ukrayna’da cinsel şiddet mağdurlarına yardıma büyük ihtiyaç var. Ülkedeki birkaç kadın sığınma evi savaş kurbanlarını kabul etmeye başladı. Uluslararası Kadınlar için Kadınlar gibi yardım kuruluşları ve Andreev Vakfı gezici jinekolojik klinikler ve danışmanlık seansları sağlamaya başladı.
İşgal başladığından beri vakfın danışmanlık yaptığı 800’den fazla kadın ve kızdan 22’si savaşta cinsel istismara uğradığını itiraf etti. Sekizi 18 yaşın altındaydı.
Vakfın proje müdür yardımcısı Anna Orel, hayatta kalanlardan bazılarının intihar etmeyi düşündüklerini söyledi. “Bir kız kendi derisini kesmek istediğini söyledi.” “Erkek parfümünün kokusuna dayanamadı.”
Diğerleri, hatta Ukraynalı askerler ve genel olarak erkekler bile askeri üniformalardan korkuyordu.
Bayan Orel, “Çoğu yaşamaya devam etmek istemiyor” dedi. “Profesyonel bir kişinin elini tutması ve bunu onlarla birlikte yaşaması çok ama çok önemli.”
Yetkililere göre, öne çıkanların ifadelerinden Rus komutanların tecavüz olayını bildiklerine ve hatta teşvik ettiklerine dair kanıtlar var. Ukraynalı savcılara danışmanlık yapan İngiliz avukat Wayne Jordash, incelediği 30 dava arasında komutanların suç ortaklığı belirtileri gördüğünü söyledi.
Bayan Didenko, Rus birlikleri bir bölgeyi ele geçirdiğinde açık bir davranış modeli olduğunu söyledi: “Kara birlikleri geliyor ve tecavüz ikinci veya üçüncü günde başlıyor.”
Tanıklar, komutanların tecavüz emri verdiğini veya askerlere biraz dinlenmelerini söylemek gibi askerlerin buna göz yumduğunu ima eden talimatlar verdiğini bildirdi.
Bayan Didenko’nun anlattığı bir olayda, komutan evin dışında bekleyen adamlarına “Tamam, gidin” dedi. Bir askerin bir kadın için “Döveceğiz”, “Tecavüz edeceğiz” dediği duyuldu.
Başka bir olayda, sekiz Rus askeri kontrol noktasında gözaltına alınan bir kişiye saldırdı.
Bayan Didenko, “Bunlar münferit vakalar değil” dedi.
Ona göre, Rus ordusu, polis memurları ve güvenlik güçleri tarafından yönetilen gözaltı merkezlerinde açık bir organize cinsel istismar modeli var.
Müfettişler, Herson şehrinde Rus işgalciler tarafından sistematik işkence yapıldığına dair grafik kanıtlar bulunan en az dört büyük hapishane keşfettiler.
İş merkezinin bodrum katında, mahkûmlar zifiri karanlıkta karton parçalarının üzerinde uyudular ve günleri ve mesajları saymak için duvara uzun çizgiler oydular. Biri şöyle okudu: “Aman Tanrım, bana güç ver.”
Bölge savcısı 30 yaşındaki Yaroslav Manko, “Orası bir işkence odasıydı” dedi. Polis, Bay Manko’nun mahkûmların parmaklarını yakmak için kullanıldığını söylediği bir lastik cop, metal kelepçeler ve elektrikli ızgara buldu. Ayrıca orada çalışan Rus subaylarının isimlerini gösteren bir liste buldular.
Savcılık ve şehir yetkililerine göre, gözaltı merkezlerinde copla tecavüz ve cinsel organlara elektrik şoku da dahil olmak üzere yaygın cinsel istismar yaşandı.
Herson’dan Olha, bu sonbaharda cezaevinde kaldığı 14 gün boyunca kendisini tecavüzle tehdit ettiğini, kafasına ve göğsüne yumruk ve tekme attığını ve kaburgalarını kırdığını söyledi. Ruslar, vücuduna elektrik akımı vermek için bacaklarına, kollarına ve kulaklarına kelepçeler taktılar ve şokları yoğunlaştırmak için onu suveyaldırdılar.
Sorgulayıcılar, onun Herson’daki sivillere yardım etmek için Ukrayna kontrolündeki bölgeden gönüllülerle çalıştığını biliyorlardı. Başkan Vladimir V. Putin’in iktidardaki siyasi partisi Birleşik Rusya adına bir propaganda videosu çekmesini ve malzeme dağıtmasını istediler.
Başka bir aktivist olan 35 yaşındaki Andriy, Ağustos ayında beş gün boyunca gözaltında tutuldu. Rus işgalciler onu yeraltı partizanlarına yardım etmekle suçladılar ve arkadaşlarından ve tanıdıklarından vazgeçmesini talep ettiler.
“Sana elektrik veriyorlar sonra dinleniyorsun” dedi. “İyileşirken seni sopalarla veya yumruklarla dövüyorlar.” Sırtındaki morluklar, Ukrayna’daki Rus savaşçılarının simgesi olan Z harfindendi. Kulak memelerine elektrik çarpması onu bayılttı. Cinsel organa alınan darbeler dört ay geçmesine rağmen hala ağrıya neden oluyor.
Rusya’nın ana istihbarat teşkilatı FSB’nin işkence yöntemlerini, sorgulamalarını ve çalışanlarını anlatan kanıtlar ve açıklamalardaki şehirler arasındaki benzerlikler, Ukraynalı savcıları ihlallerin Rus liderliğine kadar götürülebileceğine ikna etti.
Bayan Didenko, “Askerin bunu emir olmadan yapması imkansız. FSB “bilerek ve etkili bir şekilde geldi, herkese cinsel işkence yaptı” dedi. “Kesinlikle bir sistem.”
Pek çok Ukraynalı ve destekçileri, Rusya’nın Ukrayna direnişini ezmeyi ve toplumunu yok etmeyi amaçladığına inanıyor.
Bayan Didenko, “Bu, soykırımın bir parçası, ancak bunu kanıtlamak için zamana ihtiyacımız var” dedi.
Katerina Lachyna, Ukrayna’nın Herson şehrinden bir rapor hazırladı Oleksandr Çubko Kiev, Ukrayna’dan.