Erken başlangıçlı Alzheimer: Belirtileri, teşhisi ve tedavisi
Bunama, hafıza kayıplarını, kişilik değişikliklerini ve kişinin günlük yaşamını etkileyecek kadar büyük zihinsel bozuklukları tanımlamak için kullanılan genel bir terimdir. Alzheimer hastalığı en sık görülen bunama şeklidir ve tipik olarak 65 yaşın üzerindeki insanları etkiler. Erken başlangıçlı Alzheimer da vakaların yüzde 5’ini oluşturmaktadır. Erken başlangıçlı Alzheimer hastalığının belirtileri, nedenleri, teşhisi ve tedavisi ile ilgili tüm detaylar haberimizde…
Alzheimer hastalığı, yaşlanmanın normal bir parçası olarak kabul edilmez ancak yaş, hastalık için en yaygın risk faktörlerinden biridir.
Erken başlangıçlı Alzheimer nedir?
Adından da anlaşılacağı gibi erken başlangıçlı Alzheimer, bir insanın erken yaşta bunama veya Alzheimer belirtileri göstermesiyle ortaya çıkar. Erken başlayan Alzheimer, genç başlangıçlı Alzheimer olarak da adlandırılır. Sadece ABD’de 200 binden fazla kişi erken başlangıçlı Alzheimer’a sahiptir.
Erken başlayan Alzheimer, tipik olarak 40 ve 50 yaşlarındaki insanları etkiler ancak 30 yaşlarındaki insanlarda da nadir görülen vakalar kaydedilmiştir. Erken başlayan Alzheimer, aynı semptomları gösterir.
Alzheimer hastalığının ilerleme hızı kişiden kişiye farklılık gösterir, bu yüzden bu konu hakkında genel bir çıkarım yapmak zordur.
Belirtileri
Alzheimer hastalığının ilk evrelerinde hafıza ve zihinsel güçte boşluklar yaşanır. Bu, aşağıdaki durumlarda belirgin bir şekilde görülür:
- Son konuşmaları unutmak
- Sık kullanılan eşyaları yanlış yerleştirme
- Düzenli olarak karşılaşılan kişilerin, yerlerin ve nesnelerin adlarını unutmak
- Aynı soruların veya ifadelerin tekrarı
- Kafa karışıklığı
- Kaygı ve öfke gibi duygudurum değişiklikleri
Alzheimer hastalığı ilerledikçe, belirtiler daha da kötüleşebilir. Takıntılı olma hali, sanrılar ve artan kafa karışıklığı gibi yeni belirtiler ortaya çıkabilir. Sonraki aşamalarda, daha ciddi belirtiler de kendini gösterebilir. Bunlar halüsinasyonlar ve fiziksel kabiliyetlerde azalma olabilir.
Teşhis
Erken başlangıçlı Alzheimer, diğer birçok hastalıktan daha az yaygın olduğundan kolayca yanlış tanı konulabilir. Bu durum, belirtileri gösteren kişi için sinir bozucu olabilir.
Belirtileri yaşayan herkes, Alzheimer tedavisinde uzmanlaşmış bir doktora görünmelidir. Tanı süreci genellikle bilişsel testleri ve tıbbi muayeneyi içerir. Ayrıca beyin görüntüleme de kullanılabilir.
Nedenler
Alzheimer hastalığı için en büyük risk faktörü yaştır. Erken başlangıçlı Alzheimer için de yaş, bir risk faktörü olarak görülmektedir. Bazıları sadece 65 yaşına ulaştıktan sonra hastalığın belirtilerini gösterirlerken, doktorlar diğerlerinin neden erken başlangıçlı Alzheimer geçirdiklerinden tamamen emin değiller.
Genler ve Alzheimer
Alzheimer ile bağlantılı olabilecek nadir görülen gen özellikleri vardır. Bu genleri miras alan insanlar, 30-50 yaşlarında belirtileri gösterme eğilimindedir. Bu ailelerin ilerleyen nesillerinde de birden fazla kişi, Alzheimer belirtileri gösterecektir. Bu, ‘ailevi Alzheimer hastalığı’ olarak bilinir.
Eğer birinin ailesinde erken başlangıçlı Alzheimer vakası varsa, kendisinin de test yaptırması gerekmektedir. Ebeveynleri Alzheimer genine sahip olan bir çocuğun, bu hastalığa yakalanma olasılığı yüzde 50’dir.
Alüminyum ile bağlantısı
Alzheimer hastalığının alüminyum ile bağlantısı olduğunu öne süren teoriler ortaya atılmıştır.
2009 yılında Amerikan Epidemiyoloji Dergisi tarafından yayımlanan uzun süreli bir araştırma, içme suyunda alüminyuma daha yüksek oranda maruz kalan insanlarda bilişsel zayıflamanın daha fazla görüldüğünü ortaya çıkarmıştır. Araştırmacılar, içme suyundaki alüminyumun Alzheimer için bir risk faktörü olabileceğini öne sürdüler.
Erken başlangıçlı Alzheimer ile başa çıkmak
Erken başlangıçlı Alzheimer hastalığı ile başa çıkmak zor olabilir. Zihin zayıflamaya başladığında, yeni kişisel yeteneklere uyum sağlamak da zorlaşabilir. Kişisel sınırlamaları kabul etmek ve başa çıkma yöntemlerini uygulamak, erken başlayan Alzheimer hastalığının stresini azaltabilir.
Günlük yaşamla başa çıkma stratejileri, zorlaşan şeylerin bir listesini oluşturmayı ve sonra bu görevleri kolayca tamamlamanın yollarını bulmak için başkalarıyla birlikte çalışmayı kapsar. Örneğin, önemli görevler için telefonda günlük hatırlatıcılar ayarlanabilir.
Belirli bir günlük rutin, bir sonraki görevin ne olduğunu bulmak için harcanan zamanı her gün azaltmaya yardımcı olur.
Tedavinin finansal yükü
Alzheimer hastalığına sahip ortalama bir bireyin karşı karşıya olduğu maliyetleri dikkate almak önemlidir. Doktor ziyaretleri, tıbbi tedaviler, tıbbi ekipmanlar, gerekirse reçeteli ilaçlar, kişisel bakım ürünleri ve hizmetleri, Alzheimer hastaları ve ailelerinin harcama yapmak zorunda kaldıkları şeylerdir.
Bu maliyetler, kişinin yaşadığı yere ve Alzheimer belirtilerinin hangi hızda ilerleyeceğine bağlı olarak değişecektir.