Bakteriler herhangi bir şekilde idrar yollarına girerek iltihabi hastalıklara neden olabilirler.
İdrar yolları enfeksiyonlarının çoğunda enden E. coli’dir (% 70-90). Daha seyrek olmak üzere Staphylococcus aureus, streptokoklar, gonokok, Proteus’lar, Pseudomonas aeruginosa ve Salmonella bakretileri rol oynarlar. Mikst (birden fazla bakteri türü ile) enfeksiyon sıktır.
Bakteriler idrar yollarına asendan yoldan, hematojen yoldan, komşu dokulardan direkt yayılma ile lenf yolları ile gelirler. İdrar akışında bir tıkanıklık mevcuttur. Prostat hipertrofisi, böbrek veya mesane taşları, mesane paralizi ve tümörleri, hidronefroz, gebelik, karın içi tümörleri, üreter darlığı, konjenital anomaliler ve kabızlık gibi haller tıkanıklıktan ve dolayısıyla idrar stazından sorumlu olabilirler. Staz veya travma, idrar yolu mukozasının direncini azaltarak değişik yollardan gelen bakterilerin mukozaya nüfuzunu kolaylaştırır.
Piyelonefritte pelvis renalis mukozası hiperemik ve ödemlidir. Üzerinde ülserler veya psödomembranlar teşekkül edebilir. Tübülüslerde yuvarlak hücre infiltrasyonu vardır. Bazen bu infiltrasyon apseleşir. Apseler leğen kemiğine (pelvis) açılarak piyüriye neden olabilirler. Obstrüksiyon mevcutsa pelvis ve kaliksler genişmeiştir.
Klinik Belirtileri :
Akut sistitte dizüri ve mesane boşaltıldıktan sonra tekrar işeme ihtiyacı karakteristiktir. Sık sık idrara çıkan hasta her defasında ancak bir kaç damla yapabilir. İdrar yollarında şiddetli bir yanma hissi vardır. İdrar sedimentinde idrar kesesi eptelleri, bol lökosit ve eritrosit vardır ve idrar rengi bulanıktır. Taş, kömür, yabancı cisim v.s. gibi boşaltmayı engelleyen nedenler ve piyelit kronik sistite sebep olabilirler.
Akut piyelonefrit birden bire titreme, yüksek ateş, baş ağrısı ve iştahsızlıkla başlar. Ateş remitant veya interminanttır. Bilhassa küçük çocuklarda projektil tarzda kusma, ishal ve konvülsiyonlar olabilir. Lomber bölge de künt bir ağrı vardır. Nadiren kolit tarzındadır. Komber bölge ve üreter trajesi basmakla hassas olabilir. İdrar bazen bulanıktır. Piyüri, mikrohematüri ve az miktarda albümin vardır. Lökositoz olabilir. Şiddetli lökositoz ve titremeler apse formasyonunu düşündürür. Böbrek parenkiminin afete uğradığı hallerde hastanın genel durumu bozuktur. Yıllarda süren ateşsiz veya subferil bir döenmden sonra yeni puselerin oluşu hastalığın kronik döneme geçildiğini gösterir. Kronik piyelonefritte albüminuri artar, hipertansiyon ve anemi vardır. Her iki böbrek afete iştirak etmişse, zamanla böbrek yetmezliği teşekkül eder.
Tanı idrarın bakteriyolojik incelenmesi ile konur.
Tedavi :
İlk iş idrar kültürleri ile mikroorganizmanın tanımı ve duyarlılık deneyinin teminidir. Sulfonamidler, çözünürlüğünün fazlalığı dolayısıyla bilhassa gantrisin (günde 4-6 gr) idrar yolu enfeksiyonlarında etkilidir. Ampisilin ve Nalidixic asit gibi antibiyotikler tedaviye eklenmelidir (Günde 1,5 gr). Sonuç alınmadığı taktirde furadantin veya kanamisine baş vurulur. En iyisi duyarlılık deneyinin sonucuna göre tedaviyi tanzimdir. İnatçı enfeksiyonlarda mandelik asidle idrarın asitleştirilmesi faydalı olabilir. ANtibakteriyel tedavi hastanın ateşi ve lökositürisi kaybolunca ve idrar kültürü negatifleşinceye kadar devam etmelidir (1-4 ay). Bu süre içinde periyodik aralarla idrar kültürü kontrol edilmelidir. Hastaya ağzından bol sıvı verilir. Ateşli dönemde yatak istirahati gereklidir. Obstrüktif lezyonlar ilk fırsatta cerrahi olarak düzeltilmelidir.