BİR SORU-BİR CEVAP
Hz. Aişe annemizin çocuğunun olmamasının hikmeti nedir?
Soru: "Hz. Aişe annemizin çocuğunun olmadığını biliyoruz. Bunun sebebi ya da hikmetini izah eder misiniz?" Ahmet Caferoğlu/Malatya
Hz. Aişe annemiz de elbette çocuğunun olmasını istiyordu Ahmet Bey. Hatta kaynaklarımıza baktığımızda üstü kapalı olarak bu talebini Efendimize ilettiğini görüyoruz. Birazdan o hadise üzerinde duracağız.
Öncelikle şunu ifade edelim. O günün toplumunda insanlar isimlerinden ziyade künyeleriyle anılıyordu. Genellikle ilk doğan çocuğun ismi kişinin künyesi oluyordu. Çocuğun isminin başına annesi anlamında "ümmü" veya babası anlamında "Ebu" ifadesi getiriliyordu. Mesela benim oğlumun ismi Numan. Öyleyse benim künyem Ebu Numan, yani Numan'ın babası oluyor. Veya mesela kızınızın ismi Zümra ise, annesinin künyesi Ümmü Zümra, yani Zümra'nın annesi oluyor.
BENİM DE BİR KÜNYEM OLSA!
Bundan sonra sorunuzun cevabını Hz. Aişe kitabının yazarı Dr. Reşit Haylamaz Hoca'ya bırakalım: Herkesin künyesi olduğuna göre annemizin de olabilirdi ve o da böyle bir beklenti içindeydi. Bir gün Allah Resûlü'nün yanına geldi; boynunu bükmüş, mahzûn ve mükedder bir halde:
- Yâ Resûlallah, diyordu. "Arkadaşlarımın hepsinin künyesi var!"
Cümlenin arkası gelmemiş olsa da Söz Sultanı anlamıştı; zira bu söz, sadece bir künye talebi de değildi; belli ki ortada, sebebiyle birlikte bir talep vardı ve bu, 'Benim de olsun!' anlamına geliyordu. Daha açık bir ifadeyle belki de bu sözüyle Âişe Vâlidemiz, aynı zamanda Efendimizin neslini de devam ettireceğini tahayyül ettiği ve dünyaya getirdiği takdirde onun adıyla anılacağı bir çocuk talebinde bulunuyordu!
Beri tarafta Efendimiz, o güne kadar yaşadığı acılardan bir sonuca gitmiş ve bu yolun kendisi için kapalı olduğunu anlamıştı. Zira o güne kadar erkek çocuklarının üçü de vefat etmişti; erken yaşlarda başlayan ahiret yolculuğu kızları için de söz konusuydu.
SENİN İÇİN O YOL KAPALI!
Efendimiz gibi bir fetânetin, bütün bu gelişmelerden çıkardığı elbette bir sonuç vardı; muhtemelen Cenâb-ı Mevlâ, O'nun ardında bir evlâdının kalmasını murâd etmiyordu!
Bu durumu Âişe Validemize de anlatmak gerekiyordu. Ancak bunu yaparken perdenin yırtılmaması ve talebi ifade eden aynı üslupla cevaplandırılması lazımdı. Bunun için öyle bir üslup tercih etti ki, neticede ne Annemiz'i üzmüş ne de talebini cevapsız bırakmıştı; ona döndü ve ablası Esmâ validemizin oğlu Abdullah İbn Zübeyr'i kastederek:
- Öyleyse, sen de kardeşinin oğlu Abdullah'ın künyesini al, buyurdu.
Muhtemelen bu, "senin için o yol kapalı" anlamına geliyordu. Basiret sahibi Âişe annemiz bu sözü yerli yerinde anlamış olacak ki bir daha böyle bir talepte bulunmadı. Artık o, ablası Esmâ Validemizin oğlu Hazreti Abdullah İbn Zübeyr ile anılacak ve bundan böyle ona hep, "Ümmü Abdillah" denilecekti.