Napolyon’un kibri ona pahalıya mal oldu ve kendi askerleri, yollarına çıkan tüm şehirleri yok etme emriyle İspanya’ya girdiklerinde bunu hemen anladılar. Kıtanın tamamını ele geçirme konusundaki sonsuz arzusu içinde olan Fransız imparatoru, bir avuç zayıf silahlı ve eğitimli milis kuvvetinin işleri kendisi için en zor hale getireceği güneydeki ülkede olacağını asla hayal etmemişti. Bunu Santa Elena’daki sürgünü sırasında yazdığı günlüklerde kendisi de fark etmişti: “Felaketlerimin tüm koşulları bu ölümcül düğümle bağlantılı; İspanya’daki savaş Avrupa’daki itibarımı yok etti, sorunlarımı karmaşık hale getirdi ve İngiliz askerleri için bir okul açtı. “Yarımada’da İngiliz ordusunu kuran bendim.”
18 Ekim 1807’de ilk askerleri Bidasoa’yı geçti ve fethin askeri bir geçit töreni olacağına ikna olarak İspanya’ya girdi. Fransız imparatoru birkaç hafta önce, “Benim büyük siyasi arabam suya indirildiğinde, geçmesi gerekiyor: onun tekerlekleri altına düşenlerin vay haline,” diye uyarmıştı. İspanyol hükümetinin vatandaşlarını çağırdığında toplamayı başardığı 30.000 adamın becerilerini, cesaretini ve gücünü hafife aldığı ve küçümsediği için, 100.000’den fazla korkunç savaşçısının Fransa’ya döneceğini uzaktan bile hayal etmemişti. Büyük çoğunluğu savaş deneyimi olmayan milislerden oluşan bir ordu.
Bu gerçeğin en merak edilen ve inanılmaz yanı, generallerinden birinin, İspanya’yı fethetmenin sandığından çok daha zor olduğu konusunda onu uyarması, ancak kendisinin hiçbirini dinlememesidir. Karar verilmişti ve olasılıklarına olan güven sonsuzdu. “Bu çocuk oyuncağı, bu insanlar Fransız ordusunun ne olduğunu bilmiyor; İnan bana, hızlı olacak” diye ısrar etti, yol boyunca Bailén’deki General Castaños gibi inanılmaz stratejistlerle tanışacağını düşünmeden; El Empecinado gibi büyük yeteneklere sahip gerilla liderlerine ve çocuklar ve kadınlar da dahil olmak üzere taşlar ve sopalarla bile onunla yüzleşmeye istekli tüm kasabaya.
‘Napoleon ve İspanyol Çılgınlığı’ (Edaf, 2008) kitabının yazarı Fransız tarihçi François Malye şu soruyu sordu: «E-postalarının evlerine ulaşması iki ay sürerken, bu kadar önemli bir çatışmanın Paris’ten yönlendirilebileceğini nasıl düşünebilirdi? Generaller, o elçiler daha önce gerillalar tarafından katledilmediler mi? Yanıtı: “1807’de ihtişamının zirvesinde olan imparator, kendisinin yenilmez olduğuna inanıyordu. Düşüşünün nedeni bu olacak. Austerlitz’den Friendland’a kadar iki yıl boyunca kazandığı zaferlerin sarhoşluğuyla artık muazzam bir imparatorluğa hükmediyor ve eski Avrupa’nın taçlarını aile üyeleri arasında paylaştırıyordu.
“İnsanlar mağdur oldu”
İlk sürpriz, İspanya Başbakanı Manuel Godoy’u Fontainebleau Antlaşması’nı imzalaması için kandırdıktan yedi ay sonra gelmiş olmalı. O sırada Kral VII. Ferdinand’dan Portekiz’i fethetme bahanesiyle İspanya’yı geçmek için izin aldı. Birlikleri Madrid’e yerleştiğinde şehir havaya uçuruldu ve Kurtuluş Savaşı başladı. “‘Silahlar, silahlar, silahlar!’ çığlıklarını duyabiliyordunuz. Sokaklarda bağırmayanlar balkonlarda bağırdı. Ve Madrid halkının yarısı ilk başta meraklıydı, topçuların ortaya çıkışından sonra hepsi oyuncu oldu” dedi Benito Pérez Galdós ‘Ulusal Bölümler’inde.
O dönemde büyük bir muhalif kitlesi olan, ülkeyi demir yumrukla yöneten ve Fransız basınını susturan Napolyon’u ilk eleştirenlerden biri Yüzbaşı Joseph de Bonnefoux oldu. İspanya Savaşı’nda birkaç yıl İngilizlerin elinde esir kaldıktan sonra, yönetiminin sonuçlarını şöyle anlattı: “İnsanlar sanki iki yatak arasında boğuluyormuş gibi acı çekiyordu.” Korsikalı generalin aşırı otoritesine ve yıllar boyunca ordusuna dayattığı çılgın çalışma temposuna atıfta bulunarak Stendhal’in söylediği gibi “kendini sıkıcı hisseden” bakanlar bile dahil olmak üzere hiç kimse imparatorun mantıklı düşünmesini sağlayamazdı. . öncesi.
Albay Charles D’Agoult, “Dehadan deliliğe, ister mutlak güçten kaynaklanan yabancılaşma, ister yeteneklerinin vaktinden önce zayıflaması olsun, hiç şüphe yok ki, Napolyon artık General Bonaparte değildi” dedi. Henüz 17 yaşındayken teğmen olarak atandı ve 1808 fetihlerine aktif olarak katıldı. «Doğa, ötesinde çılgın girişimlerin sağduyuyla yürütülemeyeceği bir sınır koyuyor. İmparator bu sınıra İspanya’da ulaştı ve Rusya’da bu sınırı aştı. Eğer o zaman bu yıkımdan kurtulabilseydi, esnek olmayan aptallığı onu Bailén ya da Moskova’dan başka bir yerde bulmasına yol açardı,” diye de belirtti Tolosa’ya gelen ve Irun’a geri çekilen ve sonunda Fransa’ya kaçan general Maximilien Sébastien Foy.
Film
Ridley Scott’ın yeni vizyona soktuğu, Napolyon rolünde Joaquin Phoenix’in yer aldığı filmde bu eleştirilerin hiçbiri yansıtılmıyor. En fazla, 1815’teki Waterloo Muharebesi’nde, generallerinden birinin Wellington Dükü liderliğindeki İngiliz, Hollandalı ve Alman birliklerine karşı saldırıyı başlatırken bazı tutarsızlıkları görebileceğiniz bir sahne. Ya da Paris’te askerlerinden biriyle kısa sürede çözülen küçük bir karşılaşma. Her ne kadar özel alanda ya da onun düşüşünden sonra kitaplarda bu eleştiriler çok yaygın olsa da, Fransa İmparatoru’na gerçeği söylemek kolay olmasa gerek.
Nazırlarından biri ona fethin çok zor bir iş olduğunu göstermeye çalıştığında, Napolyon’un öne sürdüğü argümanlar şu küstah cevaplarla bir kenara itildi: “Bu savaş bana 80.000 askere mal olacak olsaydı, bunu yapmazdım.” , ancak 12.000’e ulaşmayacak.” ». Ayrıca birkaç kez İspanyol Ordusuna ve ülkemize yönelik aşağılayıcı görüşlerini dile getirerek, burayı ikinci sınıf birliklerle, küçük bir bütçeyle ve az teçhizatla ilhak etmesini sağladı. Ve uyarılara rağmen, çoğu zaman “haydutlar” (haydutlar) olarak tanımladığı İspanyol yurtseverlerin gücünün tehlikeli olduğunu düşünmeyi reddetti.
Sonunda, Yarımadayı fethetme girişimi, Jean Houdaille’in rakamlarına göre Fransızlar arasında 110.000 kayıpla sonuçlandı; buna, onlara eşlik eden müttefik birliklerinin 60.000 ölümünün daha eklenmesi gerekiyor. Askerlerinin çoğu, imparatorlarının ve teğmenlerinin kararlarını onaylamadıklarını açık ve isimsiz bir şekilde İspanyol evlerinde tebeşirle “İspanya, generallerin serveti, askerlerin mezarı” diye yazdı. Malye’ye göre bu eleştiriler, askerlerin savaşı “çılgınlık” ve “cehennem” olarak deneyimlemelerinden kaynaklanıyordu; burada “çatışmanın şiddeti, korkunç zulümlerin ardından gelen şiddetli misillemelerle birlikte yıllarca hafızalarında kalacak.”
Porto komplosu
Aynı durum, bazı generalleri için de geçerliydi; hatta bazıları “Oporto” komplosu gibi bazı komplo girişimlerine bile katılmıştı. Ancak Napolyon hemen tepki gösterdi ve hainleri Ordusundan uzaklaştırdı. Fransız tarihçi, Junot ve Fournier-Sarlovèze gibi bazılarının, yaralar ve hastalıklar nedeniyle ruhları zaten kırılmış askerler oldukları için İspanyollarla karşı karşıya geldiklerinde yaşadıkları aksilikler nedeniyle klinik olarak kanıtlanmış akıl hastalıklarına maruz kaldıklarını açıklıyor. on beş yıl süren savaşlar.
Diğerleri imparatorun despotizmine karşı olduklarını çok daha bencil nedenlerle gösterdiler. Mareşal Lefebvre, 1814’te, İspanya’dan uçuş emrini vererek onların bu kadar zengin olmalarına izin vermediğini düşünerek, “Bizi sırt çantalarımızı vaktinden önce taşımaktan alıkoydu” diye kınadı. Bunu tam olarak, polis memurlarının Napolyon’u ilk tahttan çekilmeye zorlamak için yaptıkları görüşmeden sonra söyledi.