Hastaneden rapor alan bir işçinin iş göremez durumda olduğu kabul edilir. Bu nedenle işçinin raporlu olduğu günlerde işe gelmesi beklenemez. Peki ama işçi sık sık rapor alıyorsa ne olacaktır? Sık rapor alan işçi işten çıkarılabilir mi?
İşçinin sağlık raporu alması
İşçi hastalandığında ya da bir rahatsızlık geçirdiğinde doktor tarafından işçiye istirahat raporu verilmesi mümkündür. İş göremezlik raporu olarak adlandırılabilecek bu evrakı alan işçi, raporun bir suretini işyerine ulaştırmakla mükelleftir. Bunun sonucunda ise raporlu olduğu günler için işçi işe gelmez.
Ayrıca işçi gerekli şartları sağlıyorsa, bu günler için SGK tarafından işçiye rapor parası da ödenecektir: https://iscidunyasi.com/rapor-parasi-ya-da-gecici-is-goremezlik-odenegi-nedir/
Sağlık raporu kaç ayı aşarsa işçi çıkarılabilir?
İş Kanununun 25 inci maddesi gereğince; işçinin raporlu olduğu ve işe gelmediği gün sayısı, işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar süresini 6 hafta aşmışsa işçi haklı nedenle ve derhal işten çıkarılabilir. İşçinin kıdemine göre belirlenen ihbar süreleri ise şöyledir;
- 6 aya kadar hizmeti olanlar için 2 hafta
- 6 ay ila 1,5 yıl arasında hizmeti olanlar 4 hafta
- 1,5 yıldan çok 3 yıl ya da daha az ise 6 hafta
- 3 yıldan fazla ise 8 hafta
Ancak buradaki sürenin KESİNTİSİZ olması gerekir. Durumu iki örnekle somutlaştıralım. Örneğimizdeki işçinin kıdemi 2 yıl olsun. Bu işçinin tabi olduğu ihbar süresi 6 haftadır. O halde işçinin aldığı rapor gün sayısının 6 hafta + 6 hafta yani 12 hafta olması halinde işverenin işçiyi işten çıkarma hakkı olacaktır.
İlk örneğimizde işçinin kesintisiz bir şekilde 12 hafta rapor aldığını varsayalım. Bu işçi 12 haftanın dolduğu günü takip eden ilk gün işveren tarafından işten çıkarılabilir.
İkinci örneğimizde aynı işçinin aralıklarla yıl içinde toplam 12 hafta rapor aldığını varsayalım. Bu işçinin aldığı rapor günleri de şöyle olsun: 1 hafta, 3 gün, 2 hafta, 4 gün, 4 hafta, 3 hafta, 2 gün, 5 gün… Bu günlerin toplamı yine 12 hafta yapsa bile, kesintisiz bir 12 haftalık rapor söz konusu olmadığı için işverenin işçisini 25’inci madde gereğince işten çıkarma hakkı olmayacaktır.
İşçi sık sık rapor alıyorsa
İşçinin raporlu gün sayısının yukarıda belirtilen duruma uymadığını ama işçinin sık sık rapor aldığını varsayalım. İşçinin bu kadar sık rapor almasından rahatsız olan işveren, buna dayanarak işçisini kıdem tazminatı ödemeden işten çıkaramayacak mıdır? Yoksa kanuni hakkını kullanan işçisinin bu raporlarına ses çıkarmadan bunları kabul etmek zorunda mıdır?
Sık alınan rapor işyerinde olumsuzluğa sebep oluyorsa!
İşçinin sağlık raporu almasının kanuni hakkı olduğu herkesin malumudur. Neticede, rahatsızlanan ya da hastalık geçiren bir işçiye kimse neden rapor aldığını soramaz.
Ama işçinin sık sık aldığı raporlar işyerine olumsuz etki ediyorsa ya da işin yürümesini bozuyorsa bu durumda işveren, işçisinin iş sözleşmesini İş Kanununun 18 inci maddesi gereğince geçerli bir nedene dayanarak ve bildirim süreleri dahilinde feshedebilir.
Kaç günlük rapor sık alınan rapordur?
Bu sorunun net bir cevabı yoktur. Her olayın kendi içinde değerlendirilmesi ve iş ile işyerine göre karar verilmesi gerekir. Bir işyerinde toplam 10 günlük rapor sık olarak kabul edilebilecekken bir diğerinde bu rakam 100 bile olabilir.
Sürekli rapor alan işçinin işten çıkarılmasının sonuçları
Sık sık rapor alan işçinin bu durumunun işyerine olumsuz etkisi oluyorsa ya da işin yürütülmesi bu nedenle güçleşiyorsa, işveren işçisini İş Kanununun 18 inci maddesi gereğince işten çıkarabilir. Bunun sonucunda ise işçisine kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ödemesi gerekir.
İş Kanununda sık rapor alma
4857 sayılı İş Kanunu’nun hiçbir maddesinde işçinin sık sık hastalanması ya da rapor alması bir fesih gerekçesi olarak sayılmamıştır.
Ancak kanunun gerekçesi incelendiğinde 18’inci madde gerekçesinde “sık sık hastalanma”nın, işçinin yetersizliğinden kaynaklanan bir geçerli fesih nedeni olduğunun açıkça ifade edildiği görülür.
İşçinin sürekli rapor almasına dair Yargıtay kararları
Aşağıdaki kararlar incelendiğinde, sık sık rapor alan işçinin hangi şartlar altında işten çıkarılabileceği daha net anlaşılacaktır:
“… İş Kanunu’nun gerekçesinde hangi hallerin işçinin yetersizliği nedeniyle geçerli fesih hakkı bahşedeceği örnek kabilinden sayılmış olup bunlardan biri de sık sık hastalanarak rapor almadır. Sık sık rapor alma halinde, işveren aralıklı da olsa işçinin iş görme ediminden faydalanamayacaktır. Sık sık hastalanan ve rapor alan işçinin, bu nedenle devamsızlığının işyerinde olumsuzluklara yol açacağı açık bir olgudur. İş Kanunu’nun gerekçesinde sık sık hastalanmanın yeterlilikten kaynaklanan neden olarak örnek kabilinden sayılması, işyerinde olumsuzluklara yol açtığının kabul edilmesindendir.
Dosya içeriğine göre; makine operatörü olarak çalışan davacıya sık rapor almaya bağlı devamsızlık nedeniyle 08.09.2015 tarihli ihtarname ile “ uyarı” verildiği, davacının bu tarihten sonraki çalışma süresince sık aralıklarla rapor almaya devam ettiği anlaşılmaktadır. Davacının sık sık rapor alması nedeni ile çalışma düzeninin aksayacağı, iş gücü planlamasının değişeceği açıktır. Davacının sık sık rapor alması işyerinde olumsuzluklara yol açmış ve iş ilişkisi işveren açısından çekilmez hale gelmiştir. Makul süre içinde gerçekleşen işverenin feshinin davacının yeterliliğinden kaynaklanan geçerli nedene dayandığı anlaşıldığından…” (9 Hukuk, 2018/4226 E. ve 2018/9997 K.)
“… Dosya içeriğine göre, davalı işverenlikte aşçı olarak çalışan davacı işçinin çalışma süresi boyunca sık sık rapor aldığı görülmüştür. Davalı işveren farklı sağlık kuruluşlarından sık sık ve kısa süreli istirahat raporları alan davacı işçinin bu durumunu hayatın olağan akışına uygun bulmayarak hasta olmadığı halde hastaymış gibi hatıra binaen gerçeğe aykırı raporlar aldığını düşünerek davacı işçinin iş akdini İş Kanunun 25/2 maddesine göre haklı nedenle feshetmiştir. Davalı, davacıya ait söz konusu raporların gerçek bir rahatsızlığa dayanmadığına ilişkin iddiasını ispatlayamamıştır ancak davacı işçinin farklı sağlık kuruluşlarından sık sık ve kısa süreli istirahat raporları aldığı ve işe gelmediği bu durumun da iş akışını bozacağı açık olup, işverenin buna katlanması beklenemez. Davacının iş sözleşmesinin feshinin haklı nedene dayanmadığı, ancak sık sık rahatsızlanarak rapor alan davacının davranışının fesih için geçerli sebep oluşturduğu kabul edilmelidir…” (9 Hukuk, 2019/6197 E. ve 2020/136 K.)
“… Dosya içeriğine göre, davalı işverenlikte kabin memuru olarak çalışan davacı işçinin 17.04.2014-08.11.2016 tarihleri arasında büyük çoğunluğu 2’şer günlük olmak üzere toplam 44 gün rapor aldığı görülmüştür.
Davacının haklı neden niteliğinde olmayan ancak sık sık rapor alma şeklindeki davranışının iş akışını bozacağı açık olup, işverenin buna katlanması beklenemez. Davacının iş sözleşmesinin feshinin haklı nedene dayanmadığı ancak sık sık rahatsızlanarak rapor alan davacının davranışının fesih için geçerli sebep oluşturmaktadır…” (9 Hukuk, 2018/8229 E. ve 2019/7373 K.)
SONUÇ
İşçinin uzun süreli sağlık raporu almasını ikiye ayırarak incelemek gerekir. İlk olarak; eğer işçinin aldığı sağlık raporu KESİNTİSİZ şekilde, tabi olduğu ihbar süresini 6 hafta aşmışsa, işveren işçisini kıdem tazminatını ödeyerek ve ihbar süresi kullandırmadan İş Kanunu’nun 25/1 maddesi kapsamında derhal işten çıkarabilir.
İkinci senaryo ise; işçinin kesintisiz şekilde ve yukarıda belirtilen süre kadar raporlu olmaması, ancak çok sık rapor alıyor olmasıdır.
İşçinin sağlık raporu alması tek başında asla bir fesih nedeni olmasa da; sık sık alınan sağlık raporu ancak aşağıda sayılı iki nedenden birinin varlığı halinde işçinin 18 inci madde gereğince kıdem tazminatının ve ihbar tazminatının ödenerek ( ya da ihbar süreleri kullandırarak) işten çıkarılmasına gerekçe olabilecektir:
- Bu durumun işyerine olumsuz bir etkisinin olması
- Bu durumun işin yürütülmesini güçleştirmesi, bozması ya da engellemesi
Yukarıdaki durum dışında; eğer işçinin aldığı sağlık raporlarının doğruluğundan şüphe duyuluyorsa, ilgili hakem hastanelere başvurularak raporların gerçekliği soruşturulabilir. Böyle bir durumda işçinin aldığı raporun gerçek olmadığı tespit edilirse, buna dayanarak işçinin iş sözleşmesi İş Kanununun 25/II-e maddesi gereğince kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ödenmeksizin derhal feshedilebilir.
Son olarak özellikle işverenlere bir hususu tekrar hatırlatmak istiyorum. İşçinin sık sık rapor alıyor olması, aldığı raporlar sahte olmadığı müddetçe, size haklı fesih hakkı vermeyecektir. İşçinin sürekli rapor alması sizi rahatsız ediyorsa, başvurmanız gereken yöntem 18’inci madde kapsamında ihbar süresi kullandırarak ve kıdem tazminatı ödeyerek fesih olmalıdır.
Özel hastanelerde alınan sağlık raporlarının geçerliliğini merak ediyorsanız, şu yazımıza göz atmalısınız: iscidunyasi.com/ozel-hastaneden-alinan-raporu-isveren-kabul-etmek-zorunda-midir
Sık rapor alan işçinin işten çıkarılmasını sizin için bir de anlattık. Aşağıdan bu ses kaydının Spotify Podcast’ine ulaşabilir ve kaydı dinleyebilirsiniz: