Pastörizasyon, pastörizasyon işleminin bir sonucudur. Bu fiil, bir sıvı halde bir gıda ürününün sıcaklığının, sınırlı bir süre boyunca kaynama için gerekli olandan neredeyse daha düşük bir seviyeye yükseltilmesi eylemini ifade eder. Daha sonra, ürün çok hızlı bir şekilde soğutulur. Bu şekilde, söz konusu yiyeceğin özelliklerini değiştirmeden mikroorganizmaları ortadan kaldırmak mümkündür.
Pastörizasyon veya pastörizasyon terimi, 1822 doğumlu ve 1895 yılında ölen bilim insanının soyadı olan bu süreci keşfetti. Bu adam, 1864 Nisan'ındaki ilk pastörizasyon süreci olan Claude Bernard işbirliğiyle yaptı.
Sterilizasyon ile olanlardan farklı olarak pastörizasyonun tüm termofilik bakteri hücrelerini veya genel olarak mikroorganizma sporlarını yok etmeyi başaramadığını akılda tutmak önemlidir. Bu nedenle amacı, tüm patojenleri ortadan kaldırmak değil, popülasyonlarını azaltmaktır; böylece söz konusu gıda, onu tüketen kişiye sarhoşluk yaratmaz.
Bazı uzmanlar pastörizasyonun sıvı gıdalardaki vitaminleri tahrip edebileceğini ve lezzetlerini değiştirebileceğini iddia ediyor. Ancak bu konular doğrulanamadı.
Pastörizasyon sayesinde sütün ayrışması olmadan çok uzak mesafelere taşınması mümkündür. Süt pastörizasyonu ayrıca salmonelloz, çocuk felci, tüberküloz, difteri, tifo ve kırmızı ateş gibi hastalıkları önler.
Paketlenmiş meyve sularında, çeşitli pastörizasyon türleri vardır: işlenmemiş meyve suları (çiğ) ve ultra-pastörizasyon (steril) işlemi geçiren diğerleri vardır. Bu işlem, ürünün lezzetini değiştirmez ve asitli bir ortam olduğu için bu tür içecekler için oldukça etkilidir. Meyve sularında en sık görülen mikroorganizmalar, Bacillus cereus ve Clostridium botulinum ve bunların oluşturuldukları meyveye bağlı olarak çeşitli Salmonella türleridir. Bu durumlarda pastörizasyon, kahverengimsi sıvıyı döndürerek renkte bir değişiklik yaratabilir; Bu polifenoloksidaz enzimlerinin bozulmasından kaynaklanmaktadır.Şişe içecekleri, kremler, dondurmalar, bira, şaraplar ve peynirler pastörizasyon işlemlerinden geçen diğer gıdalardır.
Her ülkede, gıda kalitesini kontrol etmekten sorumlu uzmanlaşmış kuruluşlar vardır; bu ürün veya ürün için en çok önerilen Pastörizasyon yöntemlerini araştırıyorlar ve tüm distribütörlerinin bunları bu işlemlere sunmasını talep ediyorlar. Bu kurumların bazıları ABD'deki gıda kontrolünden sorumlu USDA ve Birleşik Krallık'ta aynı faaliyeti yürüten Gıda Standartları Ajansı'dır. Pastörizasyon standartlarının her bir gıda için değiştiğinden ve aynı ham maddeden yapılan ürünler arasında, peynir ve yoğurtta olduğu gibi farklılık gösterebileceğinden bahsetmek gerekir.
Pastörizasyon meselesi, birden fazla kez yapılan tartışmaların odak noktası olmuştur. Örneğin, süt ile ilgili olarak, birçok mikroorganizmanın, bu işlemin etkilerini sorgulayan, sıcaklıklarında popülasyonlarında bu düşüşü sağlayacak bir savunma geliştirmeyi başardığı keşfedilmiştir. Bu araştırmanın kesinliğini doğrulamak için, farklı mikroorganizma sınıflarının hayatta kalma seviyesinin bilinmesini sağlayan polimeraz zincir reaksiyonu gibi testler yapılır. Ayrıca, belirli koşullar altında pastörizasyonun A ve B vitaminlerini tahrip edebileceği kanıtlanmış olduğu da belirtilmelidir, bu nedenle kuşkusuz bu işlem tamamen verimli değildir ve pek çok şüpheli yan etkisi vardır.