wilson prensipleri maddeleri


WİLSON İLKELERİ (PRENSİPLERİ) NELERDİR?
I. Dünya Savaşı; katılan devletlerin beklediği kadar kısa sürmemiş, savaş uzadıkça her iki tarafta giderek yıpranmaya başlamıştır. Savaşa katılanlar I. Dünya Savaşı'nın bir an önce sona ermesini ve barışın kısa sürede yapılmasını arzular hale gelmiştir.
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Woodrow Wilson 8 Ocak 1918 tarihinde I. Dünya Savaşı'nın son bulması, barışın yapılması için gerekli ortamın oluşturulması ve barışın nasıl olacağı konusunda koşulları açıklayan prensipler yayınlamıştır. Başkan Woodrow'un yayınladığı bu prensiplere Wilson İlkeleri adı verilmiştir.
Wilson İlkeleri'nin temel amacı; I. Dünya Savaşı sonunda uyulması gereken kuralları belirlemek, insanlığın daha fazla zarar görmeden barış içinde yaşamasını sağlayacak gerekli koşulların oluşturulmasını sağlamaktır. Bu sebeple ortaya çıkan fikirler maddelere dökülerek yayınlanmıştır.
Wilson İlkeleri'nin önemli maddeleri kısaca şu şekilde özetlenebilir:
1. Barış antlaşmaları ve diplomasilerde açıklık, şeffaflık esas olacak, devletler kendi aralarında gizli antlaşmalar yapmaya son verecektir.
2. Ülkelerin gelişmelerini kısıtlayan uluslararası ekonomik engellemeler mümkün olduğunca kaldırılacak, tüm devletler arasında eşitlik sağlanacaktır.
3. Ülkelerde silahsızlanma çalışmaları başlatılacak, silahsızlanmanın azaltılması yolunda karşılıklı güvenceler verilecektir.
4. Galip devletler, kaybeden devletlerden toprak ve savaş tazminatı almayacaktır.
5. Devletlerin karasuları dışında kalan denizler serbest bölge olacaktır. Denizlerde tam bir serbestlik hakim olacaktır.
6. Devletler arasındaki anlaşmazlıkları barış yolu ile çözecek uluslar arası bir örgüt olarak Milletler Cemiyeti kurulacak, bütün devletlerin egemenlik ve toprak bütünlükleri karşılıklı olarak garanti altına alınacaktır.
7. Boğazlar bütün ulusların ticaret gemilerine açık, milletler arası geçişlere serbest olacak ve bu serbestlik milletlerce kontrol altında tutulacaktır.
8. Belçika ve Polonya bağımsızlığına kavuşturulacak, Macaristan ve Avusturya halkına muhtariyet altında gelişme imkanı sağlanacaktır.
9. Romanya, Rusya, Belçika, Sırbistan, İtalya, Karadağ ve Romanya'nın sınırları yeniden belirlenecektir.
10. Fransa, Rusya, Sırbistan, Romanya ve Karadağ'ın işgal altında olan toprakları derhal boşaltılacaktır.
11. Osmanlı Devleti'nde Türklerin yoğunlukta olduğu bölgelerin egemenlikleri sağlanacak, diğer bölgelerdeki uluslara da kendi kendini yönetme hakkı tanınacaktır.{jcomments on}
Amerikan Cumhurbaşkanının tarihte “Wilson Prensipleri” adı ile anılan 14 maddelik prensipleri şunlardır.
Wilson Prensipleri
1.Bütün barış antlaşmaları açık olacaktı, bu antlaşmalardan başka uluslararası gizli antlaşmaları yapılmayacak, bundan böyle diplomasi açık olacak, gizli diplomasi yapılmayacaktı.
2.Denizlerde gidiş, geliş serbest olacak, yalnız kara suları ve uluslararası antlaşmaların uygulanması yolunda, yine uluslararası bir hareket sonucu kısmen veyahut tamamen kapatılmış
olan denizler bundan müstesnadır.
3.Barışa katılacak ve barışı korumak için birleşecek olan Milletler arasında iktisadi bütün engellerin kaldırılması ve ticari münasebetlerde eşitlik kabul edilmesi.
4.Her memleketin silahlarının iç emniyetinin gerektirdiği dereceye indirmek için karşılıklı garanti verilmesi.
5.Sömürgeler üzerindeki iddiaların serbestçe ve tam bir tarafsızlıkla incelenerek ve bu bölgeler halkının menfaatları da göz önünde tutularak bir sonuca bağlanması.
6.İşgal edilmiş olan bütün Rus topraklarının boşaltılması ve Rusya’nın kendi kendini istediği gibi idare etmesi hususunda tedbir alınması.
7.Belçika’nın hükümranlık haklarına hiçbir halel gelmeksizin boşaltılması ve yeniden kurulması.
8.İtalya sınırlarının milli esaslara göre düzenlenmesi.
9. Bütün Fransız topraklarının kurtarılması, 1871 yılında Prusya’nın Alsace-Lorraine’i almakla yapmış olduğu haksızlığın tamir edilmesi, yani bu toprakların tekrar Fransa’ya verilmesi.
10. Romanya, Sırbistan, Karadağ'ın boşaltılması, Sırbistan’ın denizde serbest ve emin bir kapı elde etmesi, Balkan devletlerinin birbirlerile olan münasebetlerinin, milliyet hususundaki tarihi esaslara göre dostça tanzim edilmesi, muhtelif Balkan devletlerinin siyasi ve iktisadi bağımsızlıkları hakkında uluslararası garanti verilmesi.
11. Osmanlı İmparatorluğunun Türklerle meskun bölgelerinin bağımsızlığının temin edilmesi, Türk hakimiyeti altında bulunan diğer milletlere de özerk bir gelişme için tam engelsiz bir fırsatın temin edilmesi, Boğazların uluslararası garanti altında bütün devletlerin licaret gemilerine açılması.
12. Oturanları şüphesiz şekilde Lehli olan bölgeleri içine alan bir Lehistan’ın kurulması. Bu Lehistan’a denizde bir kapı temin edilmesi, Lehistan'ın siyasi, iktisadi bağımsızlığının ve sınırlarının dokunulmazlığının uluslararası bir andlaşma ile garanti edilmesi.
13.Büyük ve küçük milletlerin siyasi bağımsızlık ve toprak bütünlüğünün karşılıklı emniyetini temin etmek gayesi ile andlaşmalar yapacak olan bir milletler birliğinin kurulması.
Bunlardan başka Mütarekenin imzasından önce çeşitli tarihlerde verdiği nutuklarda bu prensipleri 27 ye kadar çıkarmıştı.
14.Memleketlerin ilhak edilmeyeceği, savaş tazminatının ve cezai Tazminat alınmayacağı en önemli olarak milletlerin kendi mukadderatına kendilerinin hakim olmaları prensibi idi.{jcomments on}

