Doktorunuzdan yeni bir reçete aldığınızda, üzerinde yazılı şeyleri anlamanız pek de mümkün olmayabilir. Birçok insan bunun suçunu kötü yazılarıyla ünlenmiş doktorlara atsa da, aslında birçok durumda, hastalar reçeteyi okuyamaz. Doktorlar reçetelerde Latince kısaltmalar ve tıbbi terimler kullandığından bunların halk tarafından deşifre edilmesi pek de mümkün değildir. Bu durum reçeteleri okumayı oldukça zorlaştırsa da, asla imkânsız hale getirmeyecektir.
Reçete Okuma
1Reçetenin kısımlarını öğrenin. Doktorunuzun reçete üzerine her zaman eklediği belirli bilgiler vardır. Doktorunuzun profesyonel bilgileri, adı ve soyadı, adresi, telefon numarası, verilen reçetenin üst kısmında yer alır. Aynı zamanda yine reçetenin üst kısımlarında sizin adınız ve soyadınız, yaşınız ve doğum tarihiniz ile reçetenin veriliş tarihi ile ilgili bilgiler yer alır. Bu bilgilerin alt kısmında ise, doktorunuzun sizin tedaviniz için yazdığı ilaç yer alır.
- Bu kısım doktorunuzun yazdığı ilacı, kullanım dozajını, her bir doz için kaç adet ilaç almanız gerektiğini ve nasıl alınması gerektiğini gösterir.
- Aynı zamanda ilacı temin edeceğiniz eczacı için gerekli dozaj bilgileri ve reçetenin kullanım süresiyle ilgili bilgiler de bulunur.
- Doktorunuz reçetenin alt kısmına tarih ve imzasını atar. Böylelikle reçetenin bir uzman tarafından verildiği tasdiklenir.
- Eğer yazılan ilaç kırmızı reçeteliyse, devlet tarafından uyuşturucu veya bağımlılık yapıcı unsur olarak belirlendiyse, reçeteye bununla ilgili bazı eklemeler de yapılır. Reçetenin yeniden kullanım süresi kısaltmalar veya el yazısı ile belirtilir ve imzalanır.
- Doktorunuzun tercihine göre reçetenizin tipi de değişebilir. Örneğin, bilgisayardan yazdırılabilir veya kutucuklar halinde işaretlenebilir. Nasıl yazıldığı önemli olmaksızın, her reçetede en gerekli bilgiler mutlaka bulunur.
- Günümüzde birçok doktor reçetelerini direkt olarak eczanelere gönderebildiğinden bu durum hata oranını azaltıyor ve daha güvenli ve kolay bir alışveriş sağlıyor.
2İlaçların adını nasıl okuyacağınızı öğrenin. Reçetenizin asıl amacı ilgili eczacının hangi ilacı ne kadar dozda kullanmanız gerektiğini anlamasıdır. Eğer yazılı ilacın adı size tanıdık gelmiyorsa, endişelenmeyin. Büyük ihtimalle, doktorunuz ilacın familya adını yazmıştır. İlaçların marka adları oldukça yakın olduğundan eczanede herhangi bir hata olmaması için bu yol tercih edilir.
- Eğer doktorunuz belirli bir marka ilacı kullanmanızı istediyse, bu isteğini bildiren notu reçeteniz üzerine ekler.
- Aynı zamanda reçetenin tipine göre doktorunuz ilgili kutucuğu işaretleyip sizin belirli marka ilacı almanızı da sağlayabilir.
3Dozaj bilgilerini doğru okuyun. İlacın arkasında veya kutu üzerinde yazan numaralar ilacın hangi dozajda alınması gerektiğine işaret eder. Bu bilgiler kullandığınız ilaca ve hatta markasına göre de değişebilir. Örneğin, birçok hap miligram formundadır fakat ölçekler gram veya mikrogram üzerinden yapılabilir. Bu durumda doktorunuz uzun bir cümle veya kısaltma ile reçetenizde almanız gereken dozu belirtebilir. Kısaltmalar: miligram için mg, gram için g ve mikrogram için ise mcg şeklindedir.
- Eğer sıvı bir ilaç veya enjeksiyon kullanıyorsanız, dozaj bilgisi mililitre üzerinden olacaktır. Kısaltması ml’dir.
4Dozaj uygulamaları için gerekli kısaltmaları öğrenin. Reçeteniz üzerinde, ilacın adının ve konsantrasyonunun yazdığı satırın bir altında kullanmanız gereken dozaj bilgisi yer alır. Bu bilgileri okumadaki asıl problem, doktorların kısaltma veya Latince kalıplar kullanmasından kaynaklanmaktadır ve tıbbi bir geçmişiniz yoksa bu bilgileri çözmek imkansız hale gelir.
- Bir kerede alınması gereken doz için, doktorunuz ilgili zamanda almanız gereken doz sayısını i ile gösterir. Örneğin, eğer her bir doz için 3 adet hap almanız gerekiyorsa, doktorunuz reçeteniz üzerine iii yazacaktır. Aynı zamanda doktorunuz reçetenize sig de yazabilir: bu durumda ilacın üzerinde yazılı olan şekilde alınması gerektiği işaret edilmiş olur. Bunun dışında, reçetenize almanız gereken ilaç sayısını direkt yazan doktorlar da olabilir.
- Günlük kullanım miktarından sonra, doktorunuz reçeteniz üzerine ilacınızı nasıl almanız gerektiğini ekler. Bir önceki durumdaki gibi ,yine Latince kalıplar kullanılır. Po, ilacı ağızdan almanız gerektiğini; pr rektal bölgeden kullanımı, sl dil altı kullanımı, IV damar enjeksiyonu, IM kas enjeksiyonu ve SQ deri altı enjeksiyonunu işaret eder.
5İlacı nasıl almanız gerektiğini çözün. Dozaj bilgisinin hemen yanına, doktorunuz ilacı ne sıklıkla almanız gerektiğini ekler. Bu sayı bir gün veya bir hafta içerisinde almanız gereken dozu gösterir. Bu bilginin de hemen yanında, ilacı almanız gereken özel durumlar varsa, bu durumlar eklenir. Örneğin, ilacı yemek yedikten sonra almanız gerekiyorsa, doktorunuz bunu reçeteniz üzerinde belirtecektir.
- Bir önceki yöntemlerde bahsedildiği gibi doktorunuz yine bu işlemi Latince kısaltmalar yardımıyla yapacaktır. Qd her gün kullanımı, Od günde bir kere kullanımı, bid günde iki kere kullanımı, tid günde üç kere kullanımı, qid ise günde dört kere kullanımı işaret eder. Qam kısaltması her sabah, Qpm her akşam ve q2h her iki saatte bir, qod iki günde bir ve hs gece yatmadan önce demektir.
- Özel kullanım gereklilikleri de reçeteniz üzerinde Latince kısaltmalarla verilir. Pc yemeklerden sonra veya tok karnına, ac yemeklerden önce, qhs her gece ve prn ihtiyaç olundukça anlamına gelir.
- Kimi doktorlar kısaltma yerine ilacın dozajının yanına nasıl alınması gerektiğini de ekler. Ağrı kesici gibi kontrollü ürünler için, ameliyat veya kronik durumların ardından doktorunun ilacı verirken yanına açıklamasını da ekleyebilir.
6Yenileme miktarına bakın. Doktorunuz reçetenize yeniden uygulanabilirlik numarası ekleyebilir ve bu sayede her bir ilaç alışınız için yeniden doktor ziyaretine ihtiyaç duymak zorunda kalmazsınız.
Kaynak:
- http://www.deadiversion.usdoj.gov/pubs/manuals/pharm2/pharm_content.htm
- http://www.health.ny.gov/publications/1418.pdf
- http://www.wikihow.com/Read-a-Doctor%27s-Prescription