Dışkı Kontrolü (Kontinans) Nasıl Sağlanır?
Dışkı Kontrolü (Kontinans) Nasıl Sağlanır?
Dışkı kontrolü birçok mekanizmanın koordine çalışması sonucunda oluşur. Kompleks bir olaydır. Kontinansı (dışkının kontrolü) sağlayan en önemli yapılardan biri sfinkter kaslarıdır. Sfinkter kasları (makatı kontrol eden kaslar) anüsün (makatın) etrafını dairesel olarak çevrelerler. Kontinansın olması için bu kasların düzgün çalışması lazımdır. Bu kaslar normal istirahat halindeki anüsü (makatı) kapalı tutarlar, böylece uykuda ve günlük hayatta dışkı kaçağını önlerler. Ayrıca rektumda (kalın bağırsağın son kısmında) gerilmeye neden olarak tuvalet hissini oluşturan gaz veya dışkının anüsten dışarı kontrolsüz çıkmaması için anüsün sıkıca kapanmasını sağlarlar. Bu kontrol, bireye, tuvalete gidecek kadar zaman kazandırır.
Bu kasların gücü yaşlandıkça azalır. Kontinansın sağlanmasında diğer önemli bir yapı kalın bağırsağın son kısmı olan rektumdur. Normalde rektum (kalın bağırsağın son kısmı) genişleyerek içindeki dışkı ve gazı belli süre depo eder. Rektum ile anal sfinkterler (makatın etrafını saran kaslar) arasında koordinasyon (uyum) vardır. Birey normalde rektum içinde gerginliğe neden olan oluşumun gaz mı yoksa katı veya sulu bir dışkı mı olduğunu ayırt edebilir (örnekleme refleksi). Eğer gaz ise tuvalete gitmeden gazı çıkartabilir, dışkı ise rektumun depolanma görevi bireye tuvalete gidecek kadar zaman kazandırır. Sosyal ortam uygun olduğunda da birey dışkılama fonksiyonunu gerçekleştirir.
Tüm bu yapıların (sfinkterler ve rektum) sinirsel uyarı ağının düzgün çalışıp çalışması, dışkının içeriği (katı veya sulu), anatomik yapıların normal konumda ve işlevde olup olmaması kontinansı etkileyen önemli faktörlerdir.