Kendimize Söyleyen Hikayeler / Yazı Atölyesi
Eve evden gidiyordum ve bir araba beni kesti. Adam gerçekten yavaş ilerliyordu ve yarım mil boyunca onu takip ettim.
Durduğu gibi ilginç bir hikaye değil. Ama başka bir satır eklediğimizi varsayalım:
Böylece bütün zamanı boynuma koydum.
Ya da belki de farklı bir çizgi:
Bu yüzden geç kaldım.
Bu iki çizgiden her biri daha önce orada olmayan bir öykü boyutunu ekliyor. Şimdi, sadece benimle ilgili bir hikaye değil, kendimi nasıl gördüğümü veya belki de kendimi nasıl göründüğümle ilgili bir hikayem var. Her iki durumda da, gevşek derecede “değer” olarak adlandırılacak şeyleri ifade ediyorum. Bu değer mutlaka ahlaki bir değer değildir, ancak kendimi yaşamak için görmek istemek için bir yol, kendim için değerli gördüğüm bir varlık biçimi ve Kendimle ilişkilendirmeyi araştır. İlk davada, “Bozulacak bir kişi değilim” gibi bir şeyi ifade ederim. Saniyede “Ben gerzek bir kişi değilim” gibi bir şey ifade eder.
Kendimizle ilgili birçok hikayemiz bunu yapıyor. Bizi maceraperest, komik veya güçlü gibi gösteren öyküler anlatırız. Hayatımızı ilginç hale getiren hikayeler anlatırız. Ve biz bu hikayeleri sadece başkalarına değil kendimize de anlatırız. Elbette, bu hikayelerin izleyicileri anlattığımız hikayeleri etkiliyor. Bir rötuş yapmak istersek, bizi ilginç, esprili ya da bakımlı yapan bir hikaye anlatabiliriz, oysa şüpheli bir tavrı, bizi (ya da belki de kendimizi) yargılayan biri için haklı çıkarmaya çalışmak istersek Durumda başka bir başvuru yapmamamızı sağlayan bir hikaye anlat. İkinci durumda, yaptığımız, kendimizi ilişkili olabileceğimiz bir değerden ayıracak ve dolayısıyla örtük olarak kendimizi farklı bir değerle ilişkilendirmektir.
Kendimizle ilgili tüm öykülerimiz böyle değerler ifade etmiyor. Bununla birlikte, çoğu – belki de çoğu – yapıyor. Bu, öyküde bir öykünün bir değer kaybını ifade ettiği durumlarda bile geçerlidir. Mesela, kendileri hakkındaki hikayelerini çoğu zaman onlar için çalışmayan şeyler hakkında düşünün. Ne denerse, başarısız olurlar; Dünya onlara karşı komplo kuruyor. Bu öyküler, çoğu zaman kızgınlık ya da hatta umutsuzluklardan kaynaklanan değerleri ifade eder. Onlar, bulundukları varlıkları meşrulaştıran ve birisinin daha başarılı, mutlu veya sosyal olmayan bir dünyayı desteklemektedir.
Bu, böyle hikayeler anlatan insanların tarihleri hakkında mutlaka yanlış olduğunu söylemek değildir. Kesinlikle, koşulları onlara karşı komplo kuran insanlar vardır. Bunu yakın zamanda, geleneksel olarak marjinalize olmuş gruplara karşı nefret edici öfke olaylarında gördük. Ancak insanlar zorluklarıyla ilgili hikayelerle kendilerini tanımaya başlarlarsa, sadece zorluklarla yaşıyorlar, ancak bazı durumlarda anlaşılır bir şekilde, hayatlarıyla ilgili değerleri, yaşadıklarını belirledikleri yaşam biçimlerini ifade ediyorlar.
Bu son nokta başka bir yol açar. Belirttiğimiz bazı değerler mutlaka kabul etmek isteyeceğimiz değerler değildir. Birisi kendimi hep bir kurban olmak için dışarı çıkardığım gerçeğine dikkat çekiyorsa, bunu inkar edebilirim. “Hayır, ben değil, koşullar. Her şey sana söylediğim gibi oldu “Değerli olabilmenin, ancak kendimize değer verdiğimizi itiraf etmeye istekli olmama yollarımız var. Bu, paradoksal görünebilir. Bir şeye değer verebilir miyiz, buna değer verdiğimizi kendimize itiraf etmeyelim?
Bununla birlikte, en azından soyut olarak – kendimizi kim olduğumuz ve yaptığımızın bazı yönleri hakkında aldattığımızı biliyoruz. Bu kendini aldatma, diğer şeylerin yanısıra, kabul etmeyi istemediğimiz değerlerin ifadesini de içerir. Yavaş şoförü takip ederken boynuma koyduğumda – ki burada yaptığımı itiraf ettim – o zaman gerçekten de ilişkilendirilmek istemeyeceğim bir değeri dile getirdim ve muhtemelen o zaman itiraf etmemiştim. (Şimdi daha iyi çalışmaya çalışıyorum, ancak New York’ta büyüyen bir kişi olarak zorlandım ve kesinlikle New York’tan birisiyle ilişkili bir değeri ifade ettiğini fark etmiş olacaksınız.)
BKZ. ÖRNEK GIZLILIK POLITIKASI
Kendimiz hakkında hem başkalarına, hem de kendimize anlattığımız öyküler üzerine düşünürsek, kim olduğumuz hakkında kimlik tespiti yapmayı tercih ettiğimiz görünümü zorlaştıran şeyleri keşfedebiliriz.
Bu neden önemlidir? İşte bir sebebi var. Başkanlık seçimi, son yıllarda pek çok kişinin yorumladığı bir fenomeni çılgınca gösterdi. Çeşitli kablo haber kanallarının, internetin, niş pazarlamanın, benzer düşünen insanlar topluluklarında kümelenmesiyle çoğumuz, hayatımızın doğruluğunu bize geri yansıtacak yankı odalarında yaşıyoruz. Kendimizi doğru değerleri somutlaştıran, en azından haklı, üstün değilse de yaşanmış gibi düşünmeye kararlıyız. Bize anlattığımız öyküleri yansıtan şey, bize yankı odamız tarafından sağlanan basit resmi zorlaştıran yönler, kim olduğumuzun ve değer verdiğimiz şeylerin diğer yönlerini bize gösterebilir.
Ve bu komplikasyon bizi bir başka vahiy yol açabilir: yankı odamızda yaşayanların da düşündüğümüzden daha karmaşık olabileceğini düşünüyoruz. Onları ifade etmek için aldığımız değerler yanılıyor olabileceği gibi -veya bizi de tiksindirmek-, hayatlarında belki de başka yönleri vardır, yaşayan diğer değerler, bazılarını dinlersek bize açıkça ortaya çıkacak değerler vardır. Kendileri hakkında söyledikleri hikayeler. Düşündüğümüzden daha karmaşık haldeysek, belki de diğerleri de düşünmekten daha karmaşıktır. (Ve ayrıca düşündüklerinden daha karmaşıktır.)
Bunların hiçbiri, birtakım değerler arasındaki göreceliğe itirazda bulunmak ya da herkesin yaptıkları seçimlerde eşit derecede haklı olduğu anlamına gelmez. Bu cumhurbaşkanlığı seçiminin bize getirdiği ırkçılık, cinsiyet ayrımı ve yabancı düşmanlığı görüntüleri – çoğu zaman maço bireycilikle ilişkili değerleri ifade eden hikayeler şeklinde – toptan reddedilecek. Bununla birlikte, kutuplaşma çağında, başkalarını dürüst bir el dalgasıyla atmak kolay olduğunda, belki de her birimizin yaşadığı komplikasyonları, genelde öykülerde sergilenen komplikasyonları yansıtmaktan daha kötü yapabilirdik. Kendimiz hakkında bilgi verin.
Yazar Todd May, şu anda Le Moyne Koleji’nde Din Felsefesi’nde McDevitt Başkanıdır.
Kitabın şimdi baskı : ” Taş Okuyucu: 133 Argümanlar Modern Felsefe ,” Liveright Books tarafından yayınlanan Peter Catapano ve Simon Critchley, tarafından düzenlendi Times felsefesi serisi, denemelerin bir antoloji.
Kaynak: The New York Times