Hirsutizm nedir?
Kadınlarda aşırı kıllanma olarak da bilinen hirsutizm, kadınlarda yüz, sırt, göğüs, karın ve uyluklarda görülen “erkek” model kılların aşırı büyümesidir. Hirsutizm yaygındır ve genellikle altta yatan bir endokrin bozukluğunun, en yaygın olarak polikistik over sendromunun (PKOS) bir işaretidir.
PKOS’lu kadınlarda kilo alımı muhtemelen gelişimine veya kötüleşmesine katkıda bulunur. Genel yaşam kalitesini artırmak için kıl büyümesini azaltmaya ve yavaşlatmaya yardımcı olabilecek mevcut tedaviler vardır.
Kadınlarda aşırı kıllanma çok yaygındır ve tüm kadınların %5-10’unu etkilemektedir. Kadınların genellikle çok fazla kılı olmayan bölgelerde aşırı koyu, kalın kılları ifade eder. Açık renk kıllar (sarı veya beyaz) hirsutizm olarak kabul edilmez.
Birçok kadın hirsutizm varsa kendilerini sıkıntılı, endişeli ve depresif hissederler. Hirsutizminiz varsa ve sizi rahatsız ediyorsa veya sıkıntıya neden oluyorsa, sağlık uzmanınız “hafif” olduğunu söylese bile tedavi istemeniz en doğal hakkınızdır.
Hirsutizm neden olur?
Hirsutizm şunlardan kaynaklanabilir:
- Polikistik over sendromu (PKOS): Genellikle ergenlikle başlayan bu durum, cinsiyet hormonlarının dengesizliğine neden olur. Yıllar geçtikçe, PKOS yavaş yavaş aşırı kıl büyümesi, düzensiz adet dönemleri, obezite, infertilite ve bazen yumurtalıklar üzerinde birden fazla kist ile sonuçlanabilir.
- Cushing sendromu: Bu, vücudunuz yüksek düzeyde kortizol hormonuna maruz kaldığında ortaya çıkar. Adrenal bezleriniz çok fazla kortizol ürettiğinde veya uzun süre prednizon gibi ilaçları alarak gelişebilir.
- Konjenital adrenal hiperplazi: Bu kalıtsal durum, adrenal bezleriniz tarafından kortizol ve androjen dahil olmak üzere steroid hormonlarının anormal üretimi ile karakterizedir.
- Tümörler: Nadiren, yumurtalıklarda veya adrenal bezlerde androjen salgılayan bir tümör hirsutizme neden olabilir.
- İlaçlar: Bazı ilaçlar hirsutizme neden olabilir. Bunlar arasında minoksidil, endometriozisli kadınları tedavi etmek için kullanılan danazol, testosteron ve dehidroepiandrosteron vardır. Eşiniz androjen içeren topikal ürünler kullanıyorsa, ciltten cilde temas yoluyla da etkilenebilirsiniz.
Küçük bir not olarak, genellikle hirsutizm tanımlanabilir bir neden olmadan ortaya çıkar.
Kimler risk altındadır?
Hirsutizm geliştirme olasılığınızı etkileyebilecek çeşitli faktörler şunlardır:
- Aile sağlığı: Konjenital adrenal hiperplazi ve polikistik over sendromu da dahil olmak üzere hirsutizme neden olan çeşitli durumlar ailelerde genetik olarak görülür.
- Soy: Akdeniz, Orta Doğu ve Güney Asya kökenli kadınların tanımlanabilir bir nedeni olmayan vücut kıllarına sahip olma olasılığı diğer kadınlardan daha fazladır.
- Obezite: Obez olmak artmış androjen üretimine neden olur, bu da hirsutizmi kötüleştirebilir.
Hirsutizm belirtileri nelerdir?
Hirsutizm sert veya koyu renkli vücut kıllarıdır, kadınların genellikle kıl olmaması gereken vücut bölgelerinde; öncelikle yüz, göğüs, alt karın, iç uyluk ve sırtta görülür. İnsanlar aşırı kabul edilen şeyler hakkında çok çeşitli görüşlere sahiptir.
Yüksek androjen seviyeleri hirsutizme neden olduğunda, virilizasyon adı verilen bir süreçte zamanla başka belirtiler gelişebilir. Virilizasyon belirtileri şunları içerebilir:
- Derinleşen ses
- Saç dökülmesi
- Akne
- Meme büyüklüğünde azalma
- Artmış kas kütlesi
- Klitorisin genişlemesi
Ne zaman doktora görünmeli?
Yüzünüzde veya vücudunuzda çok fazla kaba kıl olduğunu düşünüyorsanız, tedavi seçenekleri hakkında doktorunuzla konuşmalısınız.
Aşırı yüz veya vücut kılları genellikle altta yatan tıbbi bir sorunun belirtisidir. Birkaç ay içinde yüzünüzde veya vücudunuzda şiddetli veya hızlı kıl büyümesi veya virilizasyon belirtileri yaşarsanız değerlendirme için doktorunuza danışmalısınız.
Hirsutizm için hangi doktora gitmeli?
Kadınlar aşırı kıllanma problemi için hormon bozuklukları (endokrinolog) veya cilt problemleri (dermatolog) konusunda uzmanlaşmış bir doktora gidebilirsiniz.
Hirsutizm nasıl teşhis edilir?
Testosteron veya testosteron benzeri hormonlar dahil olmak üzere kanınızdaki belirli hormon miktarını ölçen testler, yüksek androjen seviyelerinin hirsutizme neden olup olmadığını belirlemeye yardımcı olabilir.
Doktorunuz ayrıca karnınızı inceleyebilir ve bir tümörü gösterebilecek kitleleri aramak için pelvik muayene yapabilir.
Hirsutizm nasıl tedavi edilir?
Kadınlarda aşırı kıllanmanın endokrin bozukluğu belirtisi olmadan tedavisi gerekli değildir. Tedaviye ihtiyaç duyan veya tedavi arayan kadınlar için altta yatan herhangi bir bozukluğun tedavisi, istenmeyen kıllar için kendi kendine bakım rutini geliştirmek gibi çeşitli yöntemler ve ilaçları denemeyi içerebilir.
İlaç tedavisi
Kozmetik veya kişisel bakım epilasyon yöntemleri sizin için işe yaramadıysa, hirsutizmi tedavi eden ilaçlar hakkında doktorunuzla konuşabilirsiniz. Bu ilaçlarla, kıl büyümesinde önemli bir fark görmeden önce genellikle bir saç folikülünün ortalama yaşam döngüsünün altı ay kadar sürdüğünü unutmamak gerekir.
İlaç seçenekleri şunları içerir:
- Oral kontraseptifler: Doğum kontrol hapları veya östrojen ve progestin içeren diğer hormonal kontraseptifler, androjen üretiminin neden olduğu hirsutizmi tedavi edebilir. Oral kontraseptifler hamile kalmak istemeyen kadınlarda aşırı kullanma için yaygın bir tedavidir. Olası yan etkiler mide bulantısı ve baş ağrısını içerir.
- Anti-androjenler: Bu tür ilaçlar androjenlerin vücudunuzdaki reseptörlere yapışmasını engeller. Oral kontraseptifler yeterince etkili değilse, bazen altı ay sonra bu ilaçlar reçete edilir. Hirsutizmi tedavi etmek için en yaygın kullanılan anti-androjen spironolaktondur. Sonuçlar mütevazıdır ve farkedilmesi en az altı ay sürer. Olası yan etkiler menstrüel düzensizliği içerir. Bu ilaçlar doğum kusurlarına neden olabileceğinden, bunları alırken kontrasepsiyon kullanmak önemlidir.
- Topikal krem: Eflornithine, özellikle kadınlarda aşırı kıl için reçeteli bir kremdir. Günde iki kez doğrudan vücudunuzun etkilenen bölgesine uygulanır. Yeni kıl büyümesini yavaşlatmaya yardımcı olur, ancak mevcut kıllardan kurtarmaz. Etkiyi arttırmak için lazer tedavisi ile kullanılabilir.
Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.
Diğer prosedürler
Tıbbi tedavi ile birleştirebilen diğer prosedürler şunlardır:
- Lazer tedavisi: Kıl foliküllerine zarar vermek ve kılların büyümesini önlemek için cildinizden yüksek konsantrasyonda bir ışık (lazer) geçirilir (fotoepilasyon). Birden fazla tedaviye ihtiyacınız olabilir. İstenmeyen tüyleri siyah, kahverengi veya kumral olan insanlar için, fotoepilasyon genellikle elektrolizden daha iyi bir seçenektir. Bu epilasyon yöntemi için kullanılan çeşitli lazerlerin riskleri ve yararları hakkında doktorunuzla konuşabilirsiniz.
- Elektroliz: Bu tedavi, her kıl folikülüne küçük bir iğne sokulmasını içerir. İğne, foliküle zarar vermek ve sonunda yok etmek için bir elektrik akımı darbesi yayar. Birden fazla tedaviye ihtiyacınız olabilir. Doğal olarak sarı veya beyaz kıllı insanlar için elektroliz lazer tedavisinden daha iyi bir seçenektir. Elektroliz etkilidir ancak ağrılı olabilir. Tedaviden önce cildinize yayılan anestezik bir krem rahatsızlığı azaltabilir.
Yaşam tarzı ve ev ilaçları
Kadınlarda aşırı kıllanma için aşağıdaki gibi kendi kendine bakım yöntemleri, istenmeyen yüz ve vücut tüylerinin görünürlüğünü geçici olarak ortadan kaldırır veya azaltır. Ayrıca, kılın koparılmasının daha fazla kıl büyümesine yol açtığına dair bir kanıt yoktur.
- Koparma: Koparma, birkaç vücut tüyünü çıkarmak için iyi bir yöntemdir, ancak geniş bir alanı kıldan kurtarmak için yararlı değildir. Koparılan kıllar genellikle yeniden uzar. Bu epilasyon yöntemi, cımbızlar, ince iplikler veya bu amaç için tasarlanmış diğer cihazlarla yapılabilir.
- Tıraş olmak: Tıraş hızlı ve ucuzdur, ancak düzenli olarak tekrarlanması gerekir.
- Ağda: Ağda, istenmeyen tüylerin uzadığı cildinize ılık balmumu sürmeyi içerir. Balmumu sertleştikten sonra tüyleri almak için cildinizden çekersiniz. Ağda, kılları geniş bir alandan hızla çıkarır, ancak geçici olarak rahatsızlığa neden olabilir, bazen ciltte tahrişe ve kızarıklığa da neden olur.
- Epilasyon: Kimyasal tüy dökücüler, etkilenen cil bölgelerine uygulanır. Bu ürünler jel, krem veya losyon gibi çeşitli formlarda mevcuttur. Cildi tahriş edebilir ve dermatite neden olabilirler. Etkiyi korumak için epilasyonu düzenli olarak tekrarlamanız gerekir.
- Bleaching: Ağartma kıl rengini hafifletir, açık tenli kişilerde daha az fark edilir hale getirir. Genellikle hidrojen peroksit içeren saç ağartma ürünleri cilt tahrişine neden olabilir. Kullandığınız ürünleri önce küçük bir cilt bölgesinde test etmelisiniz.
Hirsutizm önlenebilir mi?
Kadınlarda aşırı kıllanma genellikle önlenebilir değildir. Ancak aşırı kiloluysanız kilo vermek, özellikle polikistik over sendromunuz varsa hirsutizmi azaltmaya yardımcı olabilir.
Hirsutizm komplikasyonları
Kadınlarda aşırı kıllanma duygusal olarak sıkıntı verici olabilir. Bazı kadınlar istenmeyen kıllara sahip olma konusunda kendilerini rahatsız hissederler. Bazıları depresyon geliştirir. Ayrıca, aşırı kıllanma fiziksel komplikasyonlara neden olmasa da, hormonal dengesizliğin altında yatan neden buna sebebiyet verebilir.
Hirsutizminiz ve düzensiz adet dönemleriniz varsa, doğurganlığı engelleyebilen polikistik over sendromunuz olabilir. Aşırı kıllanmayı tedavi etmek için bazı ilaçlar alan kadınlar, doğum kusurları riski nedeniyle hamilelikten kaçınmalıdır.
Kaynak ve ileri okuma:
- https://www.health.harvard.edu/a_to_z/hirsutism-a-to-z
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hirsutism/symptoms-causes/syc-20354935
- https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14523-excessive-hair-growth-hirsutism
- https://dermnetnz.org/topics/hirsutism/
- https://www.nhs.uk/conditions/hirsutism/
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: