Bun nedir?
BUN (Blood Urea Nitrogen) kandaki üre azotu anlamına gelir.
Üre azotu karaciğerin protein parçalaması sonucu açığa çıkan atıktır. Üre azotu açığa çıktıktan sonra kandan süzüldüğü yer olan böbreklere taşınır. BUN testi, kandaki üre azotu miktarını belirleyerek böbrek fonksiyonlarının yeterli olup olmadığını kontrol eder.
BUN testi kanda üreyi oluşturan azot miktarını ölçer. Bilindiği gibi üre, vücuttaki proteinlerin yıkımı sonucu ortaya çıkan amonyağın vücuttan uzaklaştırılabilmesi için üretilen bir atıktır. Karaciğerde yapılan üre, kana karışır ve böbrekler yoluyla kandan temizlenerek idrarla vücut dışına atılır.
Böbrekler sağlıklı olduğu sürece kandaki üre süzülerek vücut dışına atılabilir. Ancak böbreklerdeki herhangi bir rahatsızlık kandan ürenin temizlenmesini engeller. Bu durumda BUN vücut için toksik etki gösterecek seviyelere ulaşır.
BUN testi nedir?
BUN testi, böbrek fonksiyonunu değerlendirmek, böbrek hastalıklarını araştırmak, akut ve kronik böbrek yetmezliği olan hastaları izlemek için kullanılır. BUN yüksekliği böbrek fonksiyonlarının bozulduğunu düşündürür.
Böbreklere giden kan akımında azalmayla sonuçlanan şok, stres, yakın geçirilmiş kalp krizi, ağır yanıklar, idrar akışının engellenmesi veya dehidratasyona (vücuttaki susuzluk) neden olan durumlarda da BUN düzeyleri yükselebilmektedir.
Aşırı protein parçalanması (katabolizma), diyetin önemli derecede artmış protein içeriği veya mide-bağırsak kanamalarında (kanda proteinlerin varlığı nedeniyle) BUN konsantrasyonları yükselebilir. Düşük BUN düzeyleri ise önemli değildir. Normal bir hamilelik sırasında da, BUN düzeylerinde düşüklük veya yükseklik görülebilir.
BUN testi niçin yapılır?
BUN testi yapılmasının aşağıdaki gibi çeşitli nedenleri olabilir.
• Böbreklerin normal çalışıp çalışmadığını anlamak
• Hastanın böbrek rahatsızlığının ilerleyip ilerlemediğini kontrol etmek
• Böbreğe uygulanan tedavi işe yarıyor mu öğrenmek
• Tehlikeli derecede su kaybının işaretlerini saptamak.
• Su kaybı kandaki BUN seviyesini kreatinin seviyesinin üzerine çıkarır. BUN miktarının kreatinin miktarına oranını yükseltir. Böbrek hastalıkları da BUN ve kreatinin seviyelerini yükseltir.
BUN normal değerleri nelerdir ?
Aşağıda verilen değerler testin yapıldığı laboratuara, kullanılan metoda ve testin yapıldığı cihaza göre değişiklik gösterebilir.
Yetişkinlerde: 10-20 mg/dL arasında,
Çocuklarda: 5-18 mg/dL arasındadır.
BUN düzeyleri yaş ilerledikçe artış gösterir. 60 yaşın üzerindeki kişilerdeki BUN seviyesi yetişkin düzeylerinden daha fazladır.
Yüksek değerler ne ifade eder?
• Böbrek hasarı,
• Böbrek hastalığı,
• Böbrek yetmezliği,
• Ciddi yanıklar,
• Addison hastalığı,
• Mide veya bağırsaklarda kanama,
• Yüksek miktarda protein içeren diyet,
• Susuz kalma,ŞokKalp yetmezliği,
• Kortikosteroid kullanımı,
• Çeşitli antibiyotiklerin kullanımı. Test sonuçlarınız doktorunuz tarafından değerlendirilmelidir.
Düşük değerler ne ifade eder?
• Proteinden fakir beslenme,
• Karaciğer hasarı,
• Aşırı miktarda sıvı alımı.
Sözlükte "bun" ne demek?
1. Bunluk, sıkıntı.
Cümle içinde kullanımı
Soluğunu kesen acı, göğsünü sıkıştıran bun sancılarına benzemiyordu.
- A. İlhan
Bun kelimesinin ingilizcesi
n. sweet roll, any of various bread rolls; twist of hair worn at the back of the head
n. corf