

Bernard Mandeville, özellikle etik ve ekonomi alanlarındaki çalışmalarıyla ünlenmiş Hollandalı bir düşünürdür. En önemli eseri, manzum şeklinde yazdığı “Arıların Masalı; Bireysel Kötülükler Toplumsal Menfaatleri yaratır” adlı eseridir. Mandeville bu eserinde, her insanın bencil olduğunu ve bunun aslında hem doğal hem de erdemli bir şey olduğunu iddia eder. Ona göre dürüstlük veya iyilik gibi nitelikler toplumu ileriye götürmek yerine geriletirler. Toplumun en küçük yerinde bile görülen kötülükler, bütünün adeta cennet içerisinde yaşamasını sağlarlar. Bunun en büyük göstergesi herkesin açgözlü bir şekilde yaşadığı toplumlarda görülen refah ve mutluluktur. Avukatlardan doktorlara, berberlerden din adamlarına herkes bencil bir şekilde kendilerini düşündükleri için toplumda inanılmaz bir bolluk yaşanmaktadır. Buna göre başkalarını düşünerek yapılan eylemlerin sonucunda içinde yaşanılmaz bir toplum oluşur. Bunun en büyük nedeni de kişinin bencil eylemlerinin peşinden koşmasının kendiliğinden bir düzeni oluşturmasıdır. Bu kendiliğinden oluşan düzen fikri ile Mandeville, özellikle Adam Smith’i etkileyerek onun “homo economicus” insan tipine bir anlamda zemin hazırlamıştır.
Anahtar Kelimeler: Mandeville, bencillik, kötülük, kendiliğinden düzen