İnsanların istek ve ihtiyaçlarını karşılamaya yarayan her şeye mal denir. Örneğin ekmek, peynir, elbise, ayakkabı, defter, kitap vb. hepsi birer maldır.
Bu Yazıda Bulabilecekleriniz
Serbest ve Ekonomik Mallar Nedir?
Ekonomi açısından bir malın üretilebilmesi için emek harcanması gerekir. Bir emek harcanmadan elde edilen mallara serbest mallar, emek harcanarak elde edilen mallara ise ekonomik mallar denir. Diğer bir ifadeyle, insanların elde etmek için bedel ödemek zorunda oldukları mallar ekonomik mallardır. Bütün ihtiyaçlara yetecek kadar bol olan ve fiyatı olmayan mallar ise serbest mallardır. İnsanlar serbest malları elde edebilmek için herhangi bir emek veya çaba harcamazlar. Bu mallar doğada serbest olarak bulunur. Örneğin hava insan ihtiyacını karşılayan faydalı bir mal olmakla birlikte herkese yetecek kadar bol miktarda olduğu için fiyatı yoktur, yani serbest maldır.
Malları, serbest ve ekonomik mallar olarak ayırmak mümkün olduğu gibi üretim ve tüketim malları diye ayırmak da mümkündür.
Üretim ve Tüketim Malları Nedir?
Üretim malları, insan ihtiyaçlarını doğrudan doğruya karşılamayan, fakat ihtiyaçları karşılayacak malların üretimine katkıda bulunan mallardır. Üretim malları insanlar tarafından doğrudan doğruya tüketilmeyen, yeni bir malın üretimi için kullanılan veya tüketilen mallar olarak da ifade edilebilir. Bu mallara örnek olarak bir fabrikadaki üretim bandını, üretimin sağlanabilmesi için kullanılan madde ve malzemeleri verebiliriz.
Ticari malları kesin bir çizgi ile üretim ve tüketim malı olarak ayırmak doğru değildir. Aynı mal kullanıldığı yere göre hem üretim hem de tüketim malı olabilir. Örneğin domates tüketim malı olarak kullanılırken salça fabrikasında kullanıldığında üretim malı olarak kabul edilir.
Tüketim malları, insan ihtiyaçlarını hemen gideren mallardır. Bunlara ekmek, ayakkabı, masa, halı vb. örnek olarak verilebilir. Tüketim malları, dayanıksız tüketim malları ve dayanıklı tüketim malları olarak ayrılabilir. Dayanıksız tüketim malları, örneğin gıda ürünleri kısa zamanda kullanılıp yok olan mallardır. Dayanıklı tüketim malları ise uzun süre kullanılabilen mallardır. Buzdolabı, çamaşır makinesi gibi mallar dayanıklı tüketim mallarına örnektir. Bazı ekonomistler tüketim mallarına birinci derecede mallar, üretim mallarına da yüksek derecede mallar demektedirler.
Tüketim mallarını kolayda mallar, beğenmeli mallar, özellikli mallar ve aranmayan mallar olarak da sınıflandırmak mümkündür.
Kolayda mallar, satmak ya da satın almak için fazla çaba harcanmayan, alıcısı ve satıcısı çok olan, düşük fiyatlı, küçük birimler olarak alınan ve çoğunlukla sık tüketilen mallardır. Ekmek, sabun, gazete, kibrit, ampul, pil gibi.
Beğenmeli mallar, alınması ve satılması çaba gerektiren, uzun süre kullanılan, moda ve alışkanlıklardan etkilenen ve kolayda mallara göre yüksek fiyatlı olan televizyon, bilgisayar, ziynet eşyası, halı, giysi vb. mallardır.
Özellikli mallar, belirli nitelikleri ya da markaları nedeniyle tüketicilerin satın almak için özel araştırma ve çaba gösterdikleri, yüksek fiyatlı mallardır. Bu ürünler her yerde satılmayıp ancak ün yapmış belirli yerlerde satılır ve seyrek olarak alınır. Bir kısım giysiler, bazı markaları taşıyan bilgisayarlar, lüks otomobiller, fotoğraf makineleri bu mallara örnek olarak verilebilir.
Talebi az olan (aranmayan) mallar ise tüketicilerin varlıklarını bilmedikleri ya da bilseler bile satın almaya ilgi göstermedikleri mallardır. Örneğin şemsiye, tabut aranmayan mallara örnek olarak verilebilir.
Hizmet Nedir?
Hizmet, maddi bir niteliği olmayan ancak alınıp satılabilen, belirli bir fiyatı olan ve fayda sağlayan soyut ekonomik faaliyetler olarak tanımlanabilir. Hizmet, mal gibi elle tutulan gözle görülen birer nesne değildir. Hizmet üretiminin asıl amacı tıpkı malda olduğu gibi insanların ihtiyaçlarını karşılamaktır. Herhangi bir hizmete ihtiyacı olan tüketiciler hizmeti satın alarak ihtiyaçlarını giderirler.
Hizmet İşletmeleri
Hizmet işletmelerine sağlık, konaklama, ulaştırma, eğitim vb. işletmeleri örnek olarak verebiliriz. Ayrıca serbest meslek sahibi olan mühendisler, mimarlar, eğitimciler, muhasebeciler ve avukatlar hizmet üreten kişilere örnek verilebilir. Hizmet üreterek faaliyet gösteren birçok işletme vardır. Dağıtım hizmetleri yürüten toptancı ve perakendeci işletmeler, işletmelerin mali sorunlarını karşılamak için kurulmuş banka ve finans kuruluşları, döviz büfeleri ve sigorta şirketleri hizmet üreterek faaliyet gösteren işletmelerdir. Bazı işletmeler ise hem mal hem hizmeti bir arada üretir. Bu işletmelere örnek olarak yayınevi işletmelerini verebiliriz. Yayınlanan kitabın içeriği hizmet niteliği taşırken kitabın kendisi somut bir mal olarak kabul edilir.