Kan Testi Yaptırmak: Ne Sıklıkla Yapılması Uygun?
Pek çok insan, sağlıklı oldukları için kan testi yaptırmak gereksiz diye düşünür. Aslında tam da bu nedenle kan testi yaptırmaları gerekir. Hastalıkları tedavi edilebilecek kadar erken bir dönemde yakalamak için kan testlerinin düzenli olarak yaptırılması istenir.
Doktorunuz sizden rutin bir şekilde kan testlerinizi yaptırmanızı istediğinde, belli yaşlarda yaygın görülen belli hastalıkların işaretlerinin var olup olmadığına bakıyor demektir.
Bazı kan bileşenleri, daha hastalığın semptomları ortaya çıkmamışken değişebilir. Bu da önleyici tedavi ve gelecekte doğabilecek komplikasyonları önlemek açısından çok büyük bir avantaj yaratır.
Öte yandan hastanın halihazırda kronik bir hastalığı varsa, rutin kan testi yaptırmak, profesyonellerin bu hastalığın ilerlemesini ve uygulanan tedavinin etkinliğini takip etmelerini sağlar.
Kan, vücudun iç durumunu keşfetmek için bir araç olarak kullanılır çünkü kan almak ve sonrasında test sonuçlarını hızla elde etmek mümkündür. Her yer laboratuvarlar mevcuttur, testler pahalı değildir ve kullanışlılıkları bilimsel olarak kanıtlanmıştır.
Bir kural olarak, sağlıklı oldukları düşünülen insanlar yalnızca yıllık kan testi yaptırırlar. Ancak kronik hastalıkları olan hastaların, başta tedavinin başlangıcında olmak üzere, zaman zaman test yaptırmaları gerekir.
Doktorlar kan testinde neleri görebilirler?
Kan testleri dediğimizde, kan dokusunda yapılan biyokimyasal testlerden bahsediyoruz. Kan, toplardamarlar ve atardamarlar boyunca, dolaşım sisteminde yolculuk yapan sıvı bir dokudur.
Sıvı olmasına rağmen şu bileşenlerden oluşur:
- Katı maddeler. Kanın katı kısmı oluşmuş elementler olarak da bilinir. Kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri ve trombositler bunlardandır.
- Sıvılar. Kanın sıvı kısmı kan plazması olarak bilinir.
İnsanlar kendilerinde herhangi bir hastalık belirtisi olup olmadığını kontrol etmek ve var olan hastalıkların değişimini değerlendirmek için kan testi yaptırırlar.
Testin bazı bölümleri kanın katı kısmına odaklanır ve hücrelerini analiz eder. Örneğin kırmızı kan hücreleri sayımı, verilen kanda bu hücrelerden kaç tane olduğunun belirlenmesi demektir. Beyaz kan hücresi ve trombosit sayısı da belirlenebilir.
Ayrıca bir mikroskop yardımıyla oluşan kan elementlerinin şekline de bakılabilir. Kırmızı kan hücreleri büyük ya da küçük olabilirler ve hastalığın varlığıyla ilgili işaret veren belli limitleri veya bozuklukları olabilir.
Öte yandan laboratuvarlarda kanın sıvı kısmını ölçmek için çok sayıda parametre vardır. Yaygın olarak şekerin, kreatinin, ürenin, ürik asidin ve lipitlerin plazma yoğunluğunu ölçerler. Tıp profesyonelleri sodyum, magnezyum ve potasyum gibi iyonların yoğunluğunu da ölçebilir.
Bir kişi, kan testleri aracılığıyla vücudundaki hormonal yoğunlukla ilgili bilgi sahibi olabilir. Tipik olarak bir doktor, tiroid bezi tarafından üretilen hormonların sayısını belirlemek için tiroid fonksiyon testleri isteyebilir.
Son olarak bir de seroloji vardır. Seroloji, laboratuvarlar tarafından enfeksiyöz hastalıkların veya bu hastalıklara karşı savaşan antikorların varlığını taramak için kullanılır.
Her bir yaş için gereken kan testleri
Belli rutin kan testleri hayatın her döneminde yaptırılır. Bir başka deyişle, tıp uzmanları, hastanın yaşına göre onlar için en uygun olan biyokimyasal testlere odaklanacaklardır.
Bu protokoller global olarak belirlenmiştir ve milli olarak her bir hastalığın en yaygın görüldüğü yaşlar baz alınmıştır. Bu testlerin ölüme yol açan veya hayat kalitesini değiştiren pek çok hastalığın taranmasını sağladığı varsayılır.
Gelin kan testlerinin hayatın farklı dönemlerinde neden önemli olduklarına bir göz atalım.
20 ve 35 yaş arası kan testleri
Hastalıkların çoğu bu yaşta ortaya çıkmaz. Gelecekte oluşabilecek komplikasyonları önlemek için yıllık tarama çok önemlidir. Erken dönemde yakalanan hastalıkların tedavisi kolay olacaktır.
Bu yaş grubu için rutin laboratuvar testleri eksiksiz kan sayımını, böbrek fonksiyonu testini, karaciğerin durumunu, kan şekerini ve lipit profilini kapsar.
Okuyun: Depresyon Teşhisi İçin Kan Testi
Hamile kadınlar için kan testleri
Bebek doğurma yaşlarında kadınlar hamile kalabilirler. Hamilelik her üç ayda bir spesifik kan testleri yapılmasını gerektiren özel bir durumdur.
Hamilelik boyunca yapılan rutin kontroller en az üç ayda bir her zamankini ölçmek için eksiksiz kan sayımını kapsar. Aynı zamanda toksoplazmozis, frengi, hepatit B ve AIDS gibi fetüsü etkileyebilecek enfeksiyonlar da taranır.
35-55 yaş arası kan testleri
Bu yaş grubu için başka testler de yapılmalıdır çünkü 40 yaşından sonra kronik hastalıkların toplumdaki yaygınlığı artar. Doktorlar kan testleriyle birlikte, mamografi gibi görüntüleme testleri isterler. Rahim kanseri teşhis testi gibi patoloji testleri ve kolonoskopi gibi invazif testler de isterler.
Doktorlar, özellikle menopoz döneminden geçen kadınlarda, hormonal dengesizlikleri taramak için ek testler isteyebilirler.
60 yaşından sonra kan testleri
Yaşlılarda hastalıkların yaygınlığı çok daha yüksektir. 60 yaşını geçmiş pek çok insanda halihazırda kronik tıbbi durumlar mevcuttur. Bu nedenle sık sık kan testi yaptırmaları gerekir.
Bunlar her bir yaş grubu için spesifik rutin testlerdir. Kişide o yaş grubunda yaygın görülen hastalıkların gelişip gelişmediğinin belirlenmesine yardımcı olurlar.
Bunu da okuyun: Basit Bir Kan Testi Tümörün Yerini Tespit Edebilir
Sonuç
Kan testi yaptırmak, sağlık bir kişinin rutininin bir parçasıdır. Bir kişinin halihazırda bir hastalığı varsa, hastalığın ilerlemesini önlemek için biyokimyasal muayeneden geçmesi daha da gereklidir.
Check up’tan sonra doktorunuz yaşınıza ve fiziksel durumunuza göre hangi testleri yaptırmanız gerektiğini biliyor olacaktır. Unutmayın zamanında yapılan analizler ciddi sorunlar ortaya çıkarılmasını ve gelecekte sağlığınızı etkileyebilecek geri dönülmez durumların önlenmesini sağlayabilir.
Tüm alıntı yapılan kaynaklar, kalitelerini, güvenilirliklerini, güncelliklerini ve geçerliliklerini sağlamak için ekibimiz tarafından derinlemesine incelendi. Bu makalenin bibliyografisi güvenilir ve akademik veya bilimsel doğruluğa sahip olarak kabul edildi.
- Bush, B., and Encuadernación Cartoné. Interpretación de los Análisis de Laboratorio. Harcourt. Madrid, España, 1999.
- Vives Corrons J., capítulo 3, Examen morfológico de las células sanguíneas, Vives Corrons J., Aguilar J., Manual de Técnicas de laboratorio en Hematología, 4a edición, Barcelona, Editorial Masson, 2014: p.59.
- Becker, K. “Interpretación del hemograma.” Revista chilena de pediatría 72.5 (2001): 460-465.
- Wine Y, Horton AP, Ippolito GC, Georgiou G. Serology in the 21st century: the molecular-level analysis of the serum antibody repertoire. Curr Opin Immunol. 2015;35:89–97. doi:10.1016/j.coi.2015.06.009
- P., MT (2015). INTERPRETACIÓN CLÍNICA DEL HEMOGRAMA. Revista Médica Clínica Las Condes, 26 (6), 713–725. https://doi.org/10.1016/j.rmclc.2015.11.001
- Mías, C., Jürschik, P., Massoni, T., Sadurní, M., Aguilà, J. J., Solá, R., Nuin, C., & Torres, J.. (2003). Evaluación del estado nutricional de los pacientes mayores atendidos en una unidad de hospitalización a domicilio. Nutrición Hospitalaria, 18(1), 6-14. Recuperado en 31 de julio de 2020, de http://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0212-16112003000100002&lng=es&tlng=es.
- Osvaldo Padilla , MD, MPH, Texas Tech Health Science Center (2018). Pruebas de Sangre: valores normales. Merck and Co., Inc., Kenilworth, NJ, USA. https://www.msdmanuals.com/es/professional/recursos/valores-normales-de-laboratorio/pruebas-de-sangre-valores-normales