Yumurta Donörleri Hangi Kriterlere Göre Seçilir?
Yumurta donasyonu, donörden alınan yumurtalar ile amaçlanan ebeveynden toplanan spermlerin döllendirilme işlemidir. Oluşan embriyolar, laboratuvarda birkaç gün boyunca geliştirilir ve amaçlanan annenin rahimine aktarılır. Yumurta donasyonu, kendi yumurtalarını kullanarak bebek sahibi olamayan kadınlar için hamileliği mümkün kılan bir prosedürdür. Donör yumurtaları kullanarak tüp bebek tedavisi yaptırmaya karar vermek, doğurganlık yolculuğunda atılan önemli bir adımdır.
Yumurta donörü seçmek; vericinin görünüm, kişilik ve tıbbi geçmiş gibi fiziksel ve metafiziksel özelliklerini gözden geçirmeyi içeren esnek bir süreçtir. Donör seçimi sürecinde dikkat edilmesi gereken çok sayıda faktör bulunduğu için, tüm nitelikler incelikle değerlendirilmelidir.
Yumurta donasyonu prosedürünün başarı oranı; yumurta donörünün nitelikleri, tüp bebek süreci, sperm kalitesi ve alıcının genel sağlığı gibi birçok faktöre bağlı olarak değişmektedir.
Yumurta donörü neden gerekir?
Yumurta donöründen yumurta alımını gerektiren en yaygın neden, ileri anne yaşı nedeniyle yumurta kalitesinin düşük olmasıdır. Bir kadının yumurta kalitesi yaşlandıkça azalır ve 35 yaşından itibaren belirgin şekilde düşmektedir.
İlginizi çekebilir: Donör Nedir, Kimler Donör Olabilir?
Yumurta donasyonunun diğer nedenleri ise şöyledir:
- Kadının yumurtalarının döllenebilecek verimde olmaması,
- Yumurtalıkların cerrahi olarak alınmasını gerektiren bir işlemin yapılması,
- Kadının genetik bir hastalık taşıması,
- Menopoz döneminin başlaması,
- Eşcinsel erkek çiftlerin biyolojik bebek sahip olmak istemeleri.
Yumurta donörü türleri nelerdir?
İki tür yumurta donörü bulunmaktadır:
- Bilinen donörler: Genellikle, alıcıların yakın çevresinden seçilmiş olan kişilerdir. Bununla birlikte, veri tabanı üzerinden seçilen ve amaçlanan ebeveynlerle doğrudan temas etmeyi kabul eden kadınlar da bu kategoriye dahil edilmektedir. Bilinen donör seçimi, çocuk ve bağışçı arasında ilişki kurma olanağı tanır. Dezavantajı ise, yasal kuralların daha az belirgin olması ve çocuğun hayatında donörün rolünü tanımlamanın zor olmasıdır.
- Anonim donörler: Veri tabanı üzerinden seçilen ve kimlikleri amaçlanan ebeveynlere açıklanmayan donörlerdir. Anonim bir donör seçmek, ebeveynler arasında açıkça tanımlanmış bir ilişki sağlamaktadır.
Burayı okumanızda fayda var: Yumurta Donasyonu Nedir?
Peki, yumurta donörleri hangi kriterlere göre seçilir?
Tüm yumurta donörleri; tıbbi, kişisel, sosyal ve üreme geçmişlerini kapsayan birçok değerlendirmeden geçmelidir. Her yumurta vericisinin bilgileri titizlikle incelenerek yüksek seçici standartları karşıladığından emin olunmalıdır. Yumurta donörü seçerken göz önünde bulundurulması gereken kriterler şöyledir:
-
Yaş:
Donör yumurtaları ile yapılacak tüp bebek tedavisinin başarı oranını arttırmak için; en az bir çocuğu olan 21-34 yaş arasındaki yumurta donörleri tercih edilmektedir.
-
Sağlık durumu:
Donör adaylarından yumurta alımı yapılmadan önce yumurtalık rezervlerini değerlendirmek için hormon düzeyleri ölçümü ve ultrason taraması yapılır. Ayrıca herhangi bir bulaşıcı hastalığın mevcut olup olmadığı tespit edilir. Düzenli olarak kullanılan ilaçlar ve zararlı madde kullanımı gözden geçirilmelidir.
-
Fiziksel görünüm:
Birçok çift veya birey için en önemli unsurlardan biri, donörün fiziksel görünümdür. Bunun nedeni, çoğu insanın kendilerine veya eşlerine benzer fiziksel özelliklere sahip bir bebek sahibi olmak istemeleridir. Saç rengi, göz rengi, ten rengi, boy ve kilo ölçüleri, etnik köken, ırk gibi etkenler belirlenebilir. Yumurta donörü olmak isteyen kişilerin hem güncel hem de çocukluk dönemine ait görünümleri doğurganlık merkezleri tarafından istenebilir.
-
Tıbbi geçmiş:
Donör profillerinde tıbbi geçmiş değerlendirmeleri önemlidir. Donörün kendisinde veya ailesinde herhangi bir hastalığın, alerjik durumun, psikolojik sorunların olup olmadığı bilinmelidir. Donörün daha önceden yaşadığı gebelik sayısı, çoğul gebelik durumu, düşük veya ölü doğum gibi komplikasyonların varlığının tespiti de gerekebilir.
-
Kan grubu:
Çocuğun kan grubunun annenin ve babanın kan grubunun olası bir kombinasyonu olmaması durumu, çocuğun biyolojik olarak ailesiyle ilişkili olmadığının kanıtlarındadır. Bu nedenle, anonim donör seçiminde kadının veya erkeğin kan grubunun tercih edilmesi daha güvenilir olacaktır.
-
Kişilik ve eğitim:
Ebeveyn olmak isteyen çiftler çocuklarının kendilerine benzer kişiliğe, becerilere, yeteneklere ve ilgi alanlarına sahip olmalarını isteyeceklerdir. Donörün eğitim durumunun, akademik başarılarının, sanat veya spor dallarına olan yatkınlığının önceden belirlenmesi gerekir.
Yumurta donasyonunda genetik tarama önemli midir?
Genetik testler, yumurta donasyonunun en önemli unsurlarındandır. Toplanacak olan yumurta hücrelerinin birçok genetik hastalık taramasından geçirildiğinden emin olunmalıdır. Özellikle kistik fibrozis, spinal müsküler atrofi, orak hücre hastalığı, alfa ve beta talasemi ve tay-sachs hastalıklarının taranması önemlidir. Donörlerin kromozomları, yüksek çözünürlüklü karyotip ile test edilip raporlanabilir.
Tarama testinde negatif bir test sonucunun alınmış olması, donörün kalıtsal taşıyıcı olabileceği ihtimalini büyük ölçüde azaltır, ancak tamamen ortadan kaldırmaz. Sonuçları gözden geçirmek için bir genetik uzmanından yardım alınabilir.
Yumurta donasyonu riskleri nelerdir?
Tüm tıbbi prosedürlerde olduğu gibi yumurta donörleri için de bazı riskler bulunmaktadır.
Yumurtaların istenilen niteliklerde gelişebilmesi için donörün kullanması gereken doğurganlık ilaçları; kilo alımı, şişkinlik, ruh hali değişiklikleri, baş ağrıları, alerjik reaksiyon, yumurtalık hiperstimülasyon sendromu gibi yan etkilere neden olabilir. Nadir durumlarda görülen hiperstimülasyon; karın veya akciğerlerde sıvı birikimine, böbrek yetmezliğine veya felce yol açabilir. Foliküller yumurta alımında gerçekleşmesi planlandığı gibi aspire edilirse hiperstimülasyon riski en aza indirilir.
Cerrahi nitelikte olan yumurta alımı işlemi sonrasında ise hafif ile orta derecede rahatsızlık meydana gelebilir. Potansiyel olarak ciddi komplikasyonlar arasında kanama, enfeksiyon veya kan damarlarında yaralanma bulunur.
Yapılan araştırmalara göre yumurta donörlerinde yumurta bağışından sonra kısırlık, kanser veya diğer önemli uzun vadeli sağlık sorunları arasında bir bağlantı olmadığı kanıtlanmıştır.