Botanik Bilgisi: Kuzey Anadoluda 2700 m yüksekliklere kadar yetişmektedir. Sürekli ıslak çayırlarda, çam ormanları boşluklarında gölge yerlerde, bataklıklarda toplu halde görülür.
Gövdesi yeşil, köşeli ve çok dallıdır. Yapraklar yumurta şeklinde ve kenarları dişlidir. Mayıs-temmuz arası yeşilimsi ve üzerleri soluk kırmızı renkli çizgili çiçekler açar. Olgunlaşmış meyvaları bezelye iriliğinde olup mavi-siyah renktedirler.
Yaban mersini ve Ayıüzümü kışın yapraklarını döker, kırmızı meyvalı ayıüzümü ise kışın yapraklarını dökmez.
Kokusu-Tadı: Taze meyvası ekşimsi tatlıdır. Kuru meyvenin tadı daha bir keskindir. Kokusu çok azdır.
Ana Vatanı: Batı, Orta, Kuzey Avrupa - Kafkasya - Kuzey Asya - Batı Sibirya - Kuzey Anadolu
Tarihçe: Roma ve Yunan hekimlerinin bu bitkiyi kullandıklarına dair bir kanıt bulunamamıştır. Hildegard birçokhastalıkta kullanmıştır. Lonicerus yaprak ve meyvesini idrar ve öd kesesi hastalıklarında ve menstrüasyon söktürcü olarak kullanmıştır. Matthiolus ise meyva suyunu sindirim kolaylaştırıcı olarak önermiştir.
Tıbbi Kullanımı
Yabanmersini , gözlere olan mikrosirkülasyonu korumak için yardım eden antosiyanidler içerir.Antosiyanidler, gözün ışığı alışmasına yardım eden retinal pigmenti yeniden canlandırmaya yardım edebilir.
Yabanmersini suyu, ağrılı idrar, idrarda kan ya da iltihap, ateş, bel ağrısı veya kramplarla karakterize edilen idrar yolu enfeksiyonlarını olmadan önlemeye yardım eder. Genelde bu enfeksiyonlara escherichia coli bakterisi sebep olur ve idrar yolu cidarlarına yapışır. İşte Yabanmersini suyu onun endotel hücrelere yapışmasını engelleyerek idrarla akıp gitmesini sağlayarak tedaviye yardımcı olur. Yabanmersini , kuvvetli bir anti-oksidandır. Görüşü korumaya yardım edebilen az sayıdaki bitkiden biridir. Yaş ilerledikçe göze perde inmesi(katarakt)-görüş alanında bulanıklık ya da kör nokta(göz bebeğinin dejenerasyonu)-TV ve bilgisayarlardan dolayı göz yorgunluğu hep olabilecek hasarlardır.Gece görüşünü arttırır, bunun için gerekli olan optik mor(retinol moru) üretimini arttırır, parlak ışıktan karanlığa geçişteki adaptasyonu çabuklaştırır, kılcal damarları güçlendirerek kırılganlıklarını engeller. Diyabetlilerde sirkülasyon problemlerine sebep olan damar hastalıklarını önleyebilir.
Yapraklar mikrop öldürücü, büzücü, idrar söktürücü ve dezenfektan olup mesane için faydalıdır. Ayrıca bakteri oluşumunu engelleyebilir ve anti-iltihapsal özelliğinin yanında anti-kanserojen etkilere de sahiptir.
Yan Etkileri:
Bilinen her hangi bir yan etkisi yoktur. Taze meyva bazı hassas kimselerde mide mukozasını hafifce etkileyebilir. Kaynatıldığında bu etkisi de gider.
Tibbi Bakış Tarzı:
Anti-toksikliği:Yabanmersini collagenase enzimini engeller.
Yabanmersini elastase enziminin toksik etkisine karşı koyar. Anthocyanoside'ler elastine yapışarak onun elastase enzimi tarafından bozulmasını engellerler.
Yabanmersini polifenoller içermesinden ötürü lipoxygenase enzimini engeller.
Yabanmersini bazı kanser formlarının gelişmesine yardım eden ornithine decarboxylase enzimiiengeller.
Yabanmersini kalp için toksik olan Xanthine Oxidase enzimini engeller.
Deri:Yabanmersini oral olarak alındığında veya ekstraktı cilde sürüldüğünde yaraların iyileşmesini hızlandırır. Yabanmersini ayrıca bursitlerin iyileşmesini de hızlandırır.
Gözler-görüş:Yabanmersini göz çevresindeki kapiler damarları sağlamlaştırarak ve göze kan akımını geliştirerek birçok göz rahatsızlığının azaltılmasında yardımcı olur.
Yabanmersini içeriğindeki anthocyanoside ler dolayısıyla günlük 240-480 mg alındığında yaşlanma ile ilgili macular degeneration u önlemeye yardımcı olur.
Yabanmersini kataraktın ilerlemesini geciktirir.
Yabanmersini okuma, araba sürme, bilgisayar kullanımı gibi şeylerden kaynaklanan göz yorgunluğu dahil her çeşit göz yorulmalarını azaltır.
Yabanmersini göz iltihaplanmalarına sebep olabilen kapiler sızıntılarını azaltarak ve kapilerleristabilize ederek göz iltihaplanmalarını azaltır.
Yabanmersini parlak ışıklara karşı olan hassasiyeti iyileştirir.
Yabanmersini gündüz körlüğünü azaltır.
Yabanmersini glaucoma nın ilerlemesini önler ve muhtemelen de iyileştirir.
Yabanmersini night blindness (gece körlüğü) den etkilenmiş insanlarda gece görüşünü arttırır.
Yabanmersini retinitis pigmentosayı azaltır.
Yabanmersini görme aralığını genişletir ve retinopati hastalarında karanlığa adaptasyonu güçlendirir.
Yabanmersini rodopsin pigmentinin yenilenmesini hızlandırır.
Yabanmersini miyopu azaltır.
Yabanmersini karanlığa uyumu çabuklaştırır, görme keskinliğini ve loş ışıklarda görüşü geliştirir. Bu anlatılanlar sağlam gözler için de geçerlidir.
% 25 anthocyanoside içeren standartize Yabanmersini ekstraktından günlük 344 mg alındığında göz bebeğinin fotomotor etkinliğini arttırır.
Yabanmersini gece görüşünü geliştirir.
Yabanmersini parıldamaya karşı adaptasyonu geliştirir.
Yabanmersini retinaya olan kan dolaşımını geliştirir.
İmmün sistem: Yabanmersini kansere neden olan kimyasalları önlemeye yardım eder. Bunu vücudun ürettiği bir kanser önleyici enzim olan Quinone Reductase ın aktivitesini uyararak ve bir ön-kanserojen olanOrnithine Decarboxylase enzimini engelleyerek gerçekleştirir.
Yabanmersini polifenoller içermesi nedeniyle çeşitli ön-iltihapsal enzimleri engelleyerek
iltihaplanmaları azaltır.
Yabanmersini fagosit leri uyarır.
Yabanmersini Tick-Borne Encephalitis e sebep olan virüslere karşı vücuda direnç sağlar.
İskelet-kas sistemi:Yabanmersini smooth muscle hücrelerinin büyümelerini uyarır.
Kalp-damar sistemi:Yabanmersini kan damarlarını kuvvetlendirerek ve kan dolaşımını geliştirerek atherosclerosis i
önlemeye yardım eder.
Yabanmersini özellikle el, ayak, göz, beyin ve kalpde kan dolaşımını geliştirir. Yabanmersini ndekianthocyanoside ler ve proanthocyanidin ler anormal platelet yığılmalarını azaltırlar. Dolayısıyla % 25 anthocyanoside içeren standartize Yabanmersini ekstraktından günlük 700 mg almak anormal kan pıhtılaşmalarını engeller. Yine platelet yok etme aktivitesi nedeniyle 30 ila60 gün günde 480 mg ekstrakt kullanmak faydalıdır.
Yabanmersini anthocyanoside içeriğinden dolayı kapilerleri stabilize eder ve geçirgenliklerini azaltır. Yabanmersini anthocyanoside içeriğinden dolayı kapilerleri sağlamlaştırarak hemoroidleri azaltır.
Yabanmersini anthocyanoside içeriğinden dolayı microangiopermeability yi engelleyerek böbreklerleilgili yüksek tansiyonu önlemeye yardımcı olur.
Yabanmersini anthocyanoside içeriğinden dolayı microangiopermeability yi azaltır ve önler. Yabanmersini % 25 anthocyanoside içeren standartize Yabanmersini ekstraktından günlük 460 mgolarak 180 gün kullanıldığında microangiopermeability yüzünden tekrarlayan burun kanamalarını azaltır.
Yabanmersini raynauds diseasehastalarında parmak eklemlerindeki hareketliliği geliştirir. Yabanmersini beyin kanaması riskini arttırmaksızın beyinde olabilecek kan dolaşım kesilmesiniönlemeye yardım eder.
Yabanmersini varis damarlarını azaltır.
Yabanmersini damar kifayetsizliğinde oluşabilen ödem, ağrı, kramplar ve ürperme-hissizliği gibi semptomları azaltır.
Metabolizma: Yabanmersini anthocyanosideiçeriğinden dolayı antioksidan özelliklere sahiptir.
Yabanmersini süperoksit serbest radikalleriniönemli ölçüde engeller.
Yabanmersini Diabetes Mellitus hastalarında retinopati başlangıcını engeller.
Yabanmersini kan şekeri düşüklüğünü düzeltir.
Yabanmersini LDL kolestrolün oksidasyonunu engeller.
Yabanmersini ekstraktından (% 25 anthocyanoside içeren standartize)günde 288-576 mg alındığında ödemi önler ve iyileştirir.
Seksüel sistem:Yabanmersini ekstraktı(115 mg anthocyanoside li) menstruation dan üç gün önce oral olarak alındığında leğen kemiği, kuyruk sokumu ve bel arası ağrıları, göğüs tansiyonu, baş ağrısı ve mide bulantısı gibi dysmenorrhea semptomlarını azaltır.
Sindirim sistemi: Yabanmersini ishali azaltır.
Yabanmersini dizanteriyi hafifleştirir.
Yabanmersini anthocyanosideiçeriğinden dolayı kan damarlarını sağlamlaştırarak sindirim kanalının daha iyi beslenmesini ve muhtemelen gastrik mukozanın savunma mekanizmasını iyileştirerek peptikve gastrik ülserleri önlemeye ve daha çabuk iyileşmelerini sağlamaya yardımcı olur.
Sinir sistemi: Yabanmersini blood-brain barrier zarının geçirgenliğini arttıran collagenase enzimini engelleyerekblood-brain barrierzarının geçirgenliğini azaltır.
Uzun ömür-yaşlanma: Yüksek miktarda polifenol ihtiva etmesi nedeniyle kuvvetli bir antioksidan olup yaşlanma prosesinin ilerlemesini geciktirebilir. Bu yüzden Yabanmersini ni ömür uzatıcı bitkiler arasında sayılmaktadır.
Etkileşimeleri:
Destekledikleri:Yabanmersini içeriğindeki anthocyanoside ler dolayısıyla göz hücreleri metabolizmasında çeşitli önemli enzimlerin fonksiyonlarını geliştirir. Glucose-6-Phosphatase ve Phosphoglucomutase gibi. Yabanmersini Quinone Reductaseenziminin aktivitesini arttırır. Anti-kanser aktivitesinin de buradankaynaklandığı düşünülmektedir.
Yabanmersini içeriğindeki anthocyanoside ler dolayısıyla collagenase enziminin bozunmasındancollageni korur.
Yabanmersini içeriğindeki anthocyanoside ler dolayısıyla elastase enziminin bozunmasındanelastini korur.
Yabanmersini rodopsin pigmentinin yenilenmesini ve üretimini hızlandırır.
Toplanması:Yapraklar taze iken toplanır ve ince bir şekilde serilerek kurutulur. Tam olarak olgunlaşmış meyveler 40-50 derecelerde suni olarak kurutulur.
Yararlanılan Kısımları:Taze veya kuru şekilde yaprak ve meyvaları
Kullanma Şekli:İçten ve dıştan
Hazırlanma Biçimi:Çay: 1 çay kaşığı kıyılmış yaprak 1 bardak kaynar suda 10 dakika haşlanarak demlenip süzülür.
Çay: 1 yemek kaşığı kuru meyva 1,5 bardak kaynar suda 10 dakika haşlanarak demlenip süzülür.
Meyva suyu: Taze meyva preslenerek sıkılır. Şeker veya sütle karıştırılarak içilir. Sterilize edilerek ağzı sıkıca kapalı kaplarda uzun süre saklanabilir.
Tavsiye edilen dozajlar:Yabanmersini içeriğindeki aktif komponent cinsinden Anthocyanidin olarak günlük olarak 30-150 mgolarak alınmalıdır. Bu da 25% Anthocyanidin içerikli olarak ekstraktan 120-600 mg almaya eşdeğerdir.Sıvı tentürden günlük olarak 2-4 ml alınır. Taze meyvalarından 20-60 gr/gün alınır.