Agnes Sampson
Agnes Sampson cadı olduğu iddia edilen bir İskoç şifacıydı. “Keith’in Bilge Karısı” olarak tanınan Sampson on altıncı yüzyılın son döneminde North Berwick cadı davalarında yargılanmıştır. İyileştirici güçleri olduğu kabul edilen Sampson bir ebedir.
Kral VI. James’in Danimarkalı Anne ile evlendikten sonra Kopenhag dönüşünde yaşananlar İskoçya’daki cadı avının fitilini ateşlemiştir. Danimarka’dan dönüş yolunda Anne’nin yolculuğunu tehlikeye attığını itiraf eden beş kadın büyücülükle suçlanmış ve geminin omurgasına çıkmaları için şeytanlarını gönderdiklerini itiraf etmişlerdir. 1590 yılında yargılanan kadınlardan ikisi Kronborg’da yakılarak öldürülmüştür. Kral James, İskoçya’ya döndüğünde cadı avını başlatarak kendi mahkemesini kurmuş ve suçlanan herkesin yargılanmasında bizzat yer almıştır.
Agnes Sampson’un Davası:
Agnes Sampson’u cadı olarak suçlayan kişi Geillie Duncan idi. Duncan, David Seaton adında birinin hizmetçisi idi. Hastalıkları iyileştiren doğaüstü bir gücü olduğundan şüphelenildiğinden parmakları vidalarla sıkıştırılarak işkenceye maruz bırakıldığından sadece cadı olduğunu itiraf etmemiş başka kişilerinde isimlerini vererek benzer suçlar hakkında bilgiler de vermiştir. 1591 tarihli İskoçya’dan Newes adlı çağdaş broşüre göre, cadılıkla suçladığı kişiler:
Agnes Sampson, Haddington’da yaşayan en yaşlı cadı; Edenbrough’lu Agnes Tompson; Doktor Fian takma adı John Cuningham, Robert Grierson, kaptan;ve Jannet Blandilands ve birkaç kişi daha… Bu isimlerin bazıları idam edildi, bazıları ise majestelerinin isteği ve zevkine göre hapiste kaldı. Agnes Sampson idam edilen kişilerdendi. Davası 27 Ocak’tan önce başlamış 28 Ocak’ta idam edilmişti.
Fırtınanın şiddetlenmesindeki rolüyle ilgili olarak sorgulanan Agnes yoğun bir işkence gördükten sonra sucunu kabul etmiştir. Vücudu “özel işaret” yani cadı işaretini ortaya çıkartmak için tıraş edilmiştir. Bütün bu dava detayları 1591 tarihli İskoçya’dan Newes’de detaylı olarak anlatılır.
Sanattan insana, kültürden tıbba dair her şey Arkhe Arkeoloji Dergisi‘nde!
Davanın detaylarını içeren belge parça parçadır. Bunlar üçe ayrılır: birinci kısımda Sampson, büyü ve işaret gibi anlaşmayı ima eden öğeleri itiraf etmiştir; ikincisinde, sözleşmeyle ilgili maddeleri reddetmiştir; üçüncüsünde, Agnes’in tavsiyesini ve sihir yardımını arayan olarak temsil edilen Barbara Napier ile bir ilişkisini itiraf eder. Böylece cadılık suçlamalarına bir isim daha eklenir: Barbara Napier. Napier’i cadılar ve büyücülerle danışmaya ilişkin 1563 yasası uyarınca suçlamaya açık hale getirir. Son itirafında da , Euphame MacCalzean ile benzer bir ilişkisini ima eder. İtiraflarından en ilginci Yaşlı Leydi Edmiston’ın ölümünde siyah bir köpek şeklinde şeytanın diriltilmesi doğrulamasıdır. Şeytanın ilk ortaya çıkışını itiraf etmiş ve işaretini kabul etmiştir.
Kaynaklar:
Robert Chambers, Domestic Annals of Scotland, vol. 1, 1859.
Thomas Thomson, The Historie and life of King James the sext, Bannatyne Club, Edinburgh 1825.
Robert Pitcairn, Ancient Criminal Trials in Scotland, 1833.
Witchcraft in Early Modern Scotland, Lawrence Normand ve Gareth Roberts(Ed.), 2000.