Çocukluğum Çanakkale'de geçti.
Tek katlı, beyaz badanalı, minicik evimiz kordondaydı.
Çok yakınımızda, İngiliz Mezarlıkları Müdürü Mr. Mellington oturuyordu.
Kentin en güzel yapısında yaşayan Mr. Mellington'un evinde hizmetkarlar çalışıyor ve her yere lüks makam otomobiliyle gidiyordu.
Görevi, Çanakkale Savaşları'nda hayatını kaybeden ve büyük önder Atatürk'ün deyimiyle “Artık bizim evlatlarımız” olan İngiliz, Anzak ve Avusturalyalı askerler için oluşturulan mezarlıklar ve anıtlarla ilgilenmekti.
İngiliz Milletler Topluluğunun yanı sıra, Fransızlar'ın mezarlıkları ve anıtları da savaş sonrasında inşa edilmişti.
Bahar aylarında rengarenk çiçeklerle donatılan bu bakımlı mezarlar, ressam fırçasından çıkmış birer tablo kadar güzeldi.
* * *
Peki bizimkiler?
Tarihin akışını değiştiren eşsiz kahramanlık destanını yazan, bir iddiaya göre 253 bin, Genelkurmay kayıtlarına göre ise, 150 bini aşkın Mehmetçiğin anısına yapılan şehitlikler ve anıtlar?..
Onlar ne durumdaydı?
Onlar yoktu ki, ne durumda olduklarını anlatayım!
Evet belki şaşıracaksınız ama, biz oradayken henüz ne bir şehitlik yapılmış, ne de kahramanların anısına bir anıt dikilmişti!
Zaferi biz kazanmıştık ama bu destanın şanına yaraşır bir anıtı oraya dikememiştik!
* * *
Oysa Çanakkale Şehitleri Abidesi için 1944 yılında bir proje yarışması düzenlenmiş, Mimar Doğan Erginbaş, İsmail Utkular ve Mühendis Ertuğrul Barla'nın imzalarını taşıyan eser birinciliği kazanmıştı.
Temeli yarışmadan 10 yıl sonra, 1954 yılında atılabilen projenin, Çanakkale'den ayrıldığımız 1957'ye kadar sadece inşaat iskelesi kurulabilmişti!
Abidenin beton dört ayağı ve çatısı, Milliyet Gazetesi'nin Genel Yayın Yönetmeni, basın şehidi Abdi İpekçi'nin açtığı kampanyada toplanan paralarla 1960 yılında tamamlandı.
Ve ne yazık ki, o tarihten sonra kaderiyle baş başa bırakıldı!
Taa 1995 yılına kadar…
* * *
Çanakkale'de yayımlanan Olay Gazetesi'nin sahibi Aynur Narler'in, Abide'nin hazin durumunu haber vermesi üzerine, o yıl mart ayında, projenin müelliflerinden Prof. Doğan Erginbaş'la birlikte Çanakkale'nin yolunu tutuk.
Beton ayaklar ve su sızıntılarının derin çatlaklar oluşturduğu çatıdan ibaret Abide'yi görünce, yüreğim sızladı.
İhmal öylesine boyutlara ulaşmıştı ki, bu anıtın niçin dikildiğini anlatan bir tabelanın konulması bile unutulmuştu! Projenin yüzde 90'ı eksikti! Abide acilen el atılmayı bekliyordu.
Savaşın üzerinden 80 yıl geçmiş olmasına karşın, destanı yazan kahramanların anısına 3-4 trilyon (bugünün parasıyla milyon) lirayı harcamayı çok gören yönetimlerin eseri olan bu acıklı resmi, ARENA'da ekrana getirdik…
* * *
Yayından sonra, dönemin Kültür Bakanlığı Müsteşarı, değerli bilim adamı Prof. Dr. Emre Kongar, Abide rölyeflerinin bakanlıkça yapılacağı ve bu amaçla bir yarışma açılacağı müjdesini verdi.
Prof. Haluk Şahin, Arena ekibini temsilen yarışma jürisinde yer aldı.
Ancak araya Refahyol iktidarı girince proje Kültür Bakanı İsmail Kahraman tarafından askıya alındı.
Refahyol sonrasında oluşan koalisyon hükümetinin Kültür Bakanı İstemihan Talay'ın desteği ve İstanbul Borsası Başkanı Osman Birsen'in maddi katkılarıyla Heykeltıraş Prof. Ferit Özşen, bugün ziyaretçilerin hayranlıkla seyrettiği ayaklardaki savaş sahnelerini yansıtan granit kabartmaları yaptı.
* * *
Abide AKP iktidarında tamamlanarak 18 Mart 2005'de Başbakan Erdoğan tarafından görkemli bir törenle açıldı.
Ancak büyük eksikliklerle…
Örneğin projeye göre; ayakların sağında durması gereken Mehmetçik anıtı yoktu! Ayrıca Abide güzergahındaki gül bahçesinin sağında Çanakkale Savaşları'nı, sol tarafında da Kurtuluş Savaşı'nı sembolize eden rölyefler yapılmamıştı! Yürüyüş yolunun başındaki sağlı sollu iki arslan rölyefi de unutulanlar arasındaydı. En hazini ise projede yer almasına karşın Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun geceyi ve denizi resmettiği pano da tavanda yer almıyordu!.. Hazin diyorum, zira merhum Eyüboğlu'nun dünya çapında saygın ödüller kazanan o muhteşem eseri, Abide'nin kaderiyle baş başa bırakıldığı yıllarda, İstanbul Şişli‘deki İETT garajının kafeteryasının duvarına yapıştırılmış, oraya AVM inşa edilirken de yıkıntılar arasında yok olup gitmişti!
Heykellerin çoğu granit, mermer veya bronz yerine, plastik malzemeyle üretilmişti!
Abide'nin altındaki Çanakkale Savaşları Müzesi ise, izolasyon sorununun çözülememesi nedeniyle hâlâ yapılabilmiş değil. Çanakkale'den gelen haberlere göre; bir ara müze yerine mescid yapılması da düşünülmüş, ancak eser sahibi Doğan Erginbaş'ın karşı çıkması üzerine vazgeçilmiş!
* * *
Sevgili okurlarım,
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ı reklam filminde, Abide'nin önündeki şehitlikte dua ederken gördüğümde aklıma ihmal edilmişliğin bu acı öyküsü geldi.
Savaşın üzerinden 100 yıl geçmesine karşın, Çanakkale Şehitleri Abidesi'nin projesine uygun olarak bitirilememesinin, şehitlerin kemiklerini sızlattığına inanıyorum.
Bu vesileyle 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramınızı kutluyor, başta büyük önder Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere tüm şehitlerimizin aziz hatıraları önünde bir kez daha sevgi, saygı ve minnetle eğiliyorum.