“Olgunlaşmamış şairler taklit eder; olgun şairler çalar; kötü şairler aldıklarını bozar ve iyi şairler aldıklarını daha iyi veya en azından farklı hale getirir. İyi şair çaldığını aslından daha emsalsiz, tamamen farklı bir duygu ile yoğurur.”
-T. S. Eliot
“Sanat hırsızlıktır.”
-Pablo Picasso
Bir dostum (Pelin Acar) yaklaşık üç hafta önce bana bir kitap hediye etti.
“Bir sanatçı gibi araklayın”
Uzun zamandır üstünde çalıştığım bir kitap projem olduğu için bana faydasının olacağını düşünmüş. Kitap, yaratımda bulunurken “çalmaya” karşı olan bakışımı çok değiştirdi. Okurken “yazar tam da ihtiyacım olan bilgileri paylaşmış” hissine kapıldım.
“İlhamınızı yankılanabilecek veya hayal gücünüzü besleyebilecek yerlerden çalın. Eski filmleri, yeni filmleri, müziği, kitapları, resimleri, fotoğrafları, şiirleri, rüyaları, sıradan konuşmaları, mimariyi, köprüleri, sokak tabelalarını, ağaçları, bulutları, nehirleri, denizleri, okyanusları, ışıkları ve gölgeleri bir çırpıda yalayıp yutun. Sadece ruhunuza doğrudan hitap eden şeylerden çalın. Bunu yaparsanız eseriniz ( ve de çalıntınız) özgün olur.” (Jim Jarmusch)
Yaratırken, tıkanabiliyoruz, sıradan olma kaygısı taşıyoruz, ilginç fikirlere ihtiyaç duyuyoruz. İlham perisi meşgul olduğunda, bu kitap sunduğu farklı seçeneklerle işimize yarayabilir.
Öncelikle kitapların büyüsünden söz ediyor yazarı Austın Kleon ve okumanın yaratıma etkisinin çok güçlü olduğunu tekrar tekrar vurguluyor.
“Rafların arasında kaybolun. Başladığınız kitap önemli değil. Önemli olan, sizi hangi kitaba dönüştürdüğü.”
Gittiğiniz her yere yanınızda bir defter ve kalemle gidin diyor. Çalmaya değer bulduğunuz her şeyi bu deftere yazın ve daha sonra bir çalıntı dosyası oluşturun.
Kitaplardan en sevdiğiniz parçaları yazın. Duyduğunuz konuşmaları yazın. Doğaya bakarken kalbinize doğanları yazın. Gökyüzünü yazın, dağları yazın, çocukların konuşmalarını yazın, denizi yazın, yağmurun kokusunu yazın, rüzgârın savurduklarını yazın, şehirdeki beton yığınının ruhunuzdaki baskısını yazın… İlhama ihtiyaç duyduğunuzda çalıntı dosyanız çok işe yarayacak.
Harekete geçmenin önemini vurgularken, cesaretin peşine düşüyor. Cesur ve parlak olmak seçeneklerin en göz kamaştırıcı olanı bence de. Hepimiz iyi ve mükemmel olma kaygısının yaratımlarımızı baltalamasına izin veriyoruz. Korku yakamızdan düştüğünde geriye özümüzden damıttığımız benzersiz yaratımlar kalıyor. Korkuyu dönüştürmeyi öğrenmeliyiz.
“İşe beğendiğiniz şeyleri kopyalamakla başlayın, kopyalayın, kopyalayın, kopyalayın, kopyalayın. Kopyanın sonunda kendinizi bulacaksınız.” (Yohji Yamamato)
Burada sadece tarzı çalmaktan söz etmiyor, fikrin arkasındaki düşünceyi vurguluyor. Yüzeysel bir taklidin sahte ve içi boş olacağını anlatıyor. Bizi taşıdığı nokta:
“Okumak istediğiniz kitabı yazın.”
NAZLI AKIN