Diş ağrısı, dişin en iç tabakasının iltihaplanmasıyla oluşan bir durumdur. Bu iltihaplanma diş çürüğü, çatlak veya kırık diş, gevşemiş veya kırılmış dolgu, diş eti çekilmeleri gibi nedenlerle olabilir. Bazen, iç tabakanın iltihaplanmasından bağımsız olarak diş etlerindeki ülserler ve yaralanmalar da diş ağrısına neden olabilir. Tedavi için mutlaka bir diş hekimine görünmek gerekir. Diş hekiminiz, ağrının nedenine bağlı olarak tedavi için çeşitli yöntemler uygulayabilir. Eğer hemen bir diş hekimine gitme imkanınız yoksa, ağrınızı hafifletmek için evde basit yöntemler uygulayabilirsiniz. Reçetesiz bir ağrı kesici almak, ılık tuzlu su ile gargara yapmak, ağrıyı artıran yiyecek ve içeceklerden uzak durmak, karanfil, sarımsak, nane gibi ağrı kesici ve uyuşturma özelliğine sahip bitkileri ağrılı bölgeye uygulamak diş ağrınızı hafifletmeye yardımcı olabilir.
İçindekiler
Diş ağrısı neden olur?
Diş ağrısı, genellikle diş çürüklerinin neden olduğu ağız bölgesindeki ağrıyı ifade eder. Birçok yönden hissedilebilir. Ağrı hafif veya şiddetli olabilir, gelip gidebilir veya sabit olabilir. Özellikle sıcak-soğuk yiyecek ve içecekler ağrıyı daha da kötüleştirir. Geceleri, uzanırken ağrı daha şiddetli hissedilir. Bazen hangi dişin ağrıdığına karar vermek zordur.
Sorun alt çenedeki bir azı dişindeyse, ağrı, genellikle kulaktan geliyormuş gibi hissedilir. Üst çenedeki diş ağrıları ise elmacık kemiği ve alnın arkasındaki sinüslerde hissedilir.
Diş çürüğü: Ağızdaki bakteriler, yediğiniz yiyeceklerle dişlere yapışan bir plak oluşturur. Plaktaki bakteriler tarafından üretilen asitler de diş minesine zarar vererek dişlerin çürümesine neden olur. İlk çürüme belirtisi tatlı, çok soğuk veya çok sıcak bir şey yediğinizde oluşan acı hissidir. Bazen çürük, diş üzerinde kahverengi veya beyaz bir nokta olarak da ortaya çıkabilir.
Diş özü iltihabı: Pulpitis olarak da adlandırılan bu durum, dişin ortasındaki sinir doku ve kan damarlarının iltihaplanması ve tahriş olmasıdır. Bu iltihap, dişin içinde basınç oluşmasına neden olur ve çevre dokuya baskı uygular. İltihaplanmanın ciddiyetine göre ağrı hafif veya şiddetli olabilir. Tedavi gerektiren bir durumdur.
Apse: Enfekte olan diş özünde bakteri birikmesinden dolayı oluşur. Bu enfeksiyon, kendini diş kökünün ucundan boşaltmaya çalışır. Tedavi edilmediğinde şişerek ciddi ağrılara neden olur. Apselerin çoğu diş röntgeninde görülebilir.
Kırık diş: Isırma ve çiğneme nedeniyle dişler zamanla zayıflayabilir. Sert bir cismi çiğnemeye çalışırken uygulanan kuvvet de dişin çatlamasına neden olabilir. Isırma ve çiğneme sırasında oluşan ağrı ve sıcak, soğuk, tatlı, ekşi yiyeceklere duyarlılık kırık dişin belirtileri olabilir.
Gömülü diş: Ağızda dişin çıkması için gereken yeterli boşluk bulunmadığı durumlarda, diş uygun pozisyonda hareket edemez ve diş etinin altında kalır. Bu baskı ise şiddetli ağrıya neden olabilir. En iyi örneği yirmilik dişlerdir.
Diş eti hastalığı: Diş etlerinin iltihaplanması ile oluşur. Enfeksiyon, diş etlerinin bozulmasına ve diş eti çekilmelerine neden olarak dişleri çürüklere karşı daha duyarlı hale getirir. Bu durum tedavi edilmezse diş kaybına kadar ilerleyebilir.
Diş hassasiyeti: Bazen diş veya dişler soğuk havaya, sıvılara ve yiyeceklere karşı hassasiyet gösterebilir. Bu durumda diş hekiminiz, semptomları hafifletmek için özel diş macunları önerebilir, dişlerinize florür uygulayabilir.
Diş dışındaki sebepler: Diş ağrısı veya hassasiyetinin dişlerle ilgili olmadığı durumlar vardır. Örneğin sinüzit hastalığı, üst çene etrafında ağrıya neden olur. Çeneyi kafatasına bağlayan eklem yaralanmaları da diş ağrısına benzer ağrıya neden olabilir.
Bir veya iki günden fazla süren diş ağrınız varsa bir diş hekimine gitmeniz gerekir. Acil durumlarda veya mesai saatleri dışında bir diş hekimini görmeniz gerektiğinde, kendi hekiminiz varsa onu aramak ilk yapmanız gereken şeydir. Hekiminiz size yapmanız gerekenleri anlatacaktır.
Bir diş hekiminiz yoksa size yakın bir diş hekimi bulup acil randevu talep edebilirsiniz. Randevu saatine kadar ise diş ağrınızı hafifletmek ve geçici bir rahatlama sağlamak için evde uygulayabileceğiniz basit yöntemleri deneyebilirsiniz.
Diş ağrısına evde tedavi
Soğuk kompres veya buz torbası: Diş ağrınız yaralanma veya diş etlerinizin şişmesinden kaynaklanıyorsa yanağın üzerinden uygulayacağınız soğuk kompres veya buz torbası ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir. Soğuk uygulama etkilenen bölgedeki kan akışını yavaşlatarak kan damarlarını daraltır. Bu da şişlik ve iltihabı azaltarak ağrıyı hafifletir.
Tuzlu su gargarası: Ağzınızı ılık, tuzlu su ile çalkalamak dişlerinizin arasına sıkışan kalıntıların gevşeyip çıkmasına yardımcı olur.Ayrıca şişliği azaltır, boğaz ağrısını hafifletir ve iyileşmeyi artırır. 1 çay kaşığı tuz 1 bardak ılık suda eritilir ve 30 saniye boyunca ağız bu su ile çalkalanıp tükürülür. Bu işlemi ihtiyaç duyulan sıklıkta tekrarlayabilirsiniz.
Ağrı kesiciler: Asetaminofen ve ibuprofen gibi reçetesiz ilaçlar kullanabilirsiniz. Bunlar size geçici bir rahatlama sağlayacaktır. Aspirin 16 yaş altındaki çocuklara verilmemelidir. Ayrıca doğrudan ağrıyan dişe veya diş etlerine uygulanan ağrı kesici jeller de içerdikleri benzokain nedeniyle kısa süreli kullanımlar için uygundur.
Benzokain, kanın taşıyabileceği oksijen miktarını azaltan methemoglobinemi adılı ciddi ve bazen ölümcül bir durumla ilişkilendirilmiştir. Benzokain içeren ürünleri mutlaka hekiminize danışarak kullanın ve önerilen dozdan fazlasını kullanmayın. Ayrıca 2 yaşından küçük çocuklarda da benzokain içeren ürünleri (Anbesol, Orabase ve Orajel benzeri diş çıkarma jelleri gibi) kullanmayın.
Hidrojen peroksit durulama: Diş ağrınız enfeksiyondan kaynaklanıyorsa bu yöntem etkili bir antibakteriyel gargaradır. Ancak hidrojen peroksit yutulduğunda tehlikelidir. Bu yüzden ağzınızı bu çözelti ile çalkalarken çok dikkatli olmalısınız. %3 hidrojen peroksit ve su eşit oranda karıştırılır ve 30 saniye boyunca ağız bu su ile çalkalanıp tükürülür. Tükürdükten sonra ağız birkaç kez sade suyla durulanmalıdır.
Hidrojen peroksit çözeltisi asla yutulmamalıdır. Bu nedenle çocuklarda kullanımı önerilmez.
Diş ipi: Dişlerinizin arasına sıkışmış olan yiyecek artıklarını çıkarmak için bir diş ipi kullanabilirsiniz.
Yumuşak yiyecekler: Yoğurt, sahanda yumurta gibi yumuşak yiyecekler tercih etmeli ve bunları çok çiğnemekten kaçınmalısınız.
Başı dik tutmak: Özellikle geceleri yaşanan diş ağrısında başınızı vücudunuzdan daha yüksek yerde tutmak başınıza kan akışını önler ve ağrıyı hafifletir.
Diş ağrısı olduğunda neler yapmamalı?
Tatlı, çok sıcak veya çok soğuk yiyecek ve içeceklerden uzak durun.
Sigara içmeyin. Sigara bazı diş problemlerini daha da kötüleştirebilir.
Yatmadan önce asitli, sert, acıyı ve ağrıyı tetikleyen yiyeceklerden kaçının.
Diş ağrısı nasıl geçer?
Diş ağrınızın nedeni ne olursa olsun, ondan tamamen kurtulmak için mutlaka bir diş hekimine gitmelisiniz. Tedavi edilmeyen bir diş ağrısı gittikçe kötüleşir ve başka sorunlara neden olarak günlük yaşamınızı zorlaştırır.
Diş ağrısına ne iyi gelir?
İltihaplı diş ağrısına ne iyi gelir?
Doktora gitmeniz geciktiyse iltihabı azaltmak için bir anti-inflamatuar kullanmak işe yarayabilir. Çünkü Ayrıca ağzınızı ılık tuzlu su ile durulamak, iltihaplı bölgeden bakterileri temizlemeye yardımcı olur ve sizi rahatlatır. Bununla birlikte başınızı vücudunuzdan daha yüksekte tutmak da ağrılı bölgedeki basıncı azaltacağından iyi bir yöntemdir.
Dolgulu veya kırık diş ağrısına ne iyi gelir?
Doğal bir anestetik olan karanfil yağı kullanabilirsiniz. Yağın içine küçük bir parça pamuk batırın ve ağrılı dişin üzerine pamuğu 10 saniye boyunca tutun. Bu işlem sırasında yağı yutmamaya özen gösterin.
Kırılmış veya dolgusu düşmüş dişlerinizin arasındaki yiyecek parçacıkları ağrınızın artmasına sebep olacağından bir diş ipi ile bunları temizlemek ağrınızı azaltabilir. Diş ipini etkilenen bölgede çok derine sokmamaya dikkat edin.
Dişinizde bir boşluk oluştuysa bu deliği geçici olarak kapatabilirsiniz. Bazı eczanelerde bunun için kullanılan geçici dolgu malzemesi bulunabilir.
Diş hekiminiz sizi muayene ederek diş ağrınızın nedenini belirler. Ağrının ne zaman başladığı, nerede olduğu, hangi durumların ağrıyı daha kötü veya daha iyi yaptığı şeyler hakkında size sorular soracaktır. Gerekli durumda röntgen de çekilebilir. Uygulanacak tedavi ağrının oluşma nedenine göre belirlenir.
İlaç tedavisi
Ağrı kesici: Ağrıyı ve iltihabı kontrol altına alabilmek için asetaminofen veya nonsteroid anti-enflamatuar bir ilaç (NSAİİ) kullanılabilir. Şiddetli ağrılarda hekiminiz opioid yazabilir veya lokal sinir bloğu enjeksiyonları kullanabilir.
Antibiyotik: Apse, minber, dişeti iltihabı veya peridontit olan durumlarda amoksisilin gibi bir antibiyotik kullanılır. Ağrınız bakteriyel sinüzitten kaynaklanıyorsa yine antibiyotik tedavisi gerekmektedir.
Oral durulamalar ve topikal florür: Dişeti iltihabını tedavi etmek için diş hekiminiz tarafından klorheksidin oral durulamaları uygulanabilir. Diş çürümelerini önlemek veya tedavi etmek için hekiminiz florür durulamaları veya topikal florür tedavileri önerebilir. Diş hassasiyeti için özel diş macunları ile dişlerinizi fırçalamanın yanı sıra, diş hekiminiz dişlerinize florür uygulayabilir.
Kalıcı dişlerinizi hayatınız boyunca kullanacak olsanız bile, bazen, bu dişlerin de çekilmesini gerektiren durumlar olabilir. Örneğin:
Diş travma veya çürümeden kaynaklı onarılamayacak kadar ağır hasar gördüyse,
Enfeksiyon veya enfeksiyon riski varsa,
Periodontal yani dişlerinizi çevreleyen dokular ve kemiklerde oluşan enfeksiyon, dişlerinizin gevşemesine neden olmuşsa,
Ağızda dişler için yeterince yer yoksa,
Diş çürümesi veya hasarı diş özüne kadar ilerlemişse ve kanal tedavisiyle düzelemeyecek kadar şiddetli bir enfeksiyon varsa,
Bağışıklık sisteminizin tehlikeye girdiği durumlar varsa; örneğin kemoterapi alıyorsanız veya bir organ nakli yaptırdıysanız belirli bir dişteki enfeksiyon riski bile dişinizin çekilmesi için yeterli bir neden olabilir.
Dişin çekileceği durumlarda, diş hekiminiz, genellikle lokal anestezi enjeksiyonu ile ilgili bölgeyi uyuşturur. Nadiren, genel anesteziye ihtiyaç duyulan durumlar olabilir. Dişi çekmek için, dişin yapısına bağlı olarak, dişeti ve kemik dokusunun kesilmesi gerekebilir. Çekilmesi zor bir diş parçalar halinde bile çıkarılabilir.
Diş çekimi sonrası nelere dikkat edilmeli?
Diş çekildikten sonra iyileşme süreci genellikle birkaç gün sürer. Evde dikkat edeceğiniz birkaç öneri, rahatsızlığınızı en aza indirerek, enfeksiyon riskini azaltmaya ve iyileşmeyi hızlandırmaya yardımcı olur.
Ağrı kesicileri önerilen şekilde kullanın.
Çekilen dişe yerleştirilen gazlı bezin ıslanmasını beklemeden değiştirin.
Şişliği azaltmak için etkilenen bölgeye bir seferde 10 dakika olacak şekilde buz torbası uygulayın.
En az 24 saat hareketli aktivitelerden uzak durun.
24 saat boyunca ağzınızı kuvvetli bir şekilde çalkalamaktan kaçının.
24 saat sonra ılık tuzlu su ile ağzınızı çalkalayın.
24 saat boyunca pipet kullanmayın.
İyileşme süresince sigara içmeyin.
Öncelikle yumuşak yiyecekler tüketin. İyileştikçe katı gıdalara geçin.
Uzanırken başınızı yastıkla destekleyin. Düz yatmak kanamayı artırabilir.
Diş çekilen bölgeden uzak durarak dişlerinizi, dilinizi fırçalamaya ve diş ipi kullanmaya devam edin. Bunu yapmak enfeksiyonun önlenmesine yardımcı olur.
Tedavi edilmemiş diş sorunları, özellikle diş ve çevre dokuların enfeksiyonuna bağlı olanlar, ciddi sorunlara neden olabilirler
Derin boyun enfeksiyonu: Enfeksiyon ağız komşuluğunda bulunan yanaklar ve çene altındaki yüzeyel kas ve bağ dokularına yayılabilir. Bu enfeksiyonun fark edilmemesi veya yeterli tedavi edilmemesi ise daha derinlere ilerlemesine ve “derin boyun enfeksiyonu” olarak adlandırılan hayatı tehdit edebilecek bir durumun oluşmasına neden olur.
Osteomiyelit: Nadiren de olsa osteomiyelit olarak adlandırılan kemik ve kemik iliği enfeksiyonu görülebilir. Çene kemiği bu tür enfeksiyonlara daha yatkındır. Şeker hastalığı olan veya kortizon tedavisi gören kişiler osteomiyelit açısından risk altındadırlar.
Enfeksiyon yukarıda söz edildiği şekilde komşuluk yolu ile yayılabildiği gibi kan yolu ile kalp kapakçıklarına, eklemlere ve vücut içindeki her tür proteze yayılabilir. Özellikle yaşlı bireyler daha ciddi bir risk altındadırlar. Bu nedenle bir diş yakınmaları olmasa bile düzenli olarak diş kontrolünden geçmeleri önerilir.
Ağız sağlığının bozuk olması ve kronik dişeti iltihabı kalbi besleyen damarlarda ve beyin damarlarında sorunlara neden olabilir.
Sarımsak antibakteriyel özelliği ile diş plağına neden olan zararlı bakterileri öldürmekle birlikte, ağrı kesici olarak da işlev görür. Diş ağrınızı hafifletmek için bir diş sarımsağı çiğneyebilir veya ezip, biraz tuzla karıştırıp, ağrıyan dişinize sürebilirsiniz.
Karanfil
Karanfil, doğal bir anestezi görevi gören öjenol içerir. Ayrıca diş ve dişeti enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olan antienflamatuar ve antibakteriyel özelliklere sahiptir. Diş ağrınızı hafifletmek için top haline getirilmiş küçük bir pamuğu karanfil yağına batırıp ağrılı bölgeye uygulayın.
Ayrıca bir karanfil tanesini hafifçe çiğneyin ve içindeki yağın serbest kalması için ağrılı dişin üzerinde 30 dakika boyunca tutun.
Nane, uyuşturma özelliğinden dolayı diş ağrılarını yatıştırmaya yardımcı olur. Ayrıca içerdiği mentol antibakteriyel özelliğe sahiptir. Bir çay kaşığı kuru nane yaprağını bir bardak kaynar suya atın ve 20 dakika demleyin. Soğuduktan sonra ağzınızı bu suyla çalkalayın. Tercihinize göre tükürebilir veya yutabilirsiniz.
Ağrı azalıncaya kadar hafif ılık, ıslak bir çay poşetini de dişin üzerinde birkaç dakika tutabilirsiniz. Ayrıca birkaç damla nane yağını, bir pamuk topunun üzerine damlatıp ağrıyan dişinize de uygulayabilirsiniz.
Kekik
Kekik, içerdiği uçucu yağın ana bileşeni olan timol, antiseptik ve antifungal özelliklere sahiptir. Bir bardak suya bir damla kekik uçucu yağı ekleyip bununla ağzınızı çalkalayabilirsiniz veya yine bir pamuk topunun üzerine birkaç damla kekik uçucu yağı ve su damlatıp ağrılı dişinize uygulayabilirsiniz.
Çalışmalar aloe veranın doğal antibakteriyel özelliklere sahip olduğunu ve diş çürümelerine neden olan mikropları tahrip edebileceğini göstermiştir. Aloe vera jelini, ağrılı bölgeye hafifçe masaj yaparak uygulayın.
Guava yaprakları
Yaraları iyileştirmeye yardımcı antienflamatuar ve ağız bakımına yardımcı antimikrobiyal özelliğe sahiptir. Taze guava yapraklarını çiğneyin veya ezilmiş guava yapraklarını kaynar suya ekleyip soğuyunca gargara yapın.
Diş ağrısı olanlara öneriler
Bakteriler asit üreterek ağrınızın artmasına sebep olacağı için ağzınızı temiz tutun.
Ağrı kesici ilaçları asla diş etinizin üzerine koymayın. Bu, diş etlerinizde kimyasal yanmaya neden olabilir.
Şekerli yiyecek ve içecekleri mümkün olduğunca az tüketmeye çalışın.
Dişlerinizi günde iki kez florür içeren bir diş macunu ile fırçalayın.
Diş ipi, gerekirse gargara kullanarak dişlerinizi temizleyin.
Sigara içmeyin.
Düzenli diş muayenesi yaptırın. Ayrıca bakınız:>>> Toothache