Orhan Bey Hayatı
İkinci Osmanlı padişahı olan Orhan Bey, 1281 yılında doğmuş 1360 yılında vefat etmiştir. Annesi, Şeyh Edebali’nin kızı Mal Hatun, babası da Osman Gazi’dir. 1326 yılında tahta çıkmıştır. Ölene kadar da tahtta kalmıştır.
Orhan Beyin eşi Nilüfer Hatun, Osmanlı hanedanına giren ilk yabancı hatundur. Bilecik tekfuruyla evlenecek iken düğün alayından kaçırılmıştır. Müslüman olup Nilüfer ismini almıştır. Diğer eşlerinin isimleri Teodora ve Aspurça’dır.
Orhan Bey Döneminde Fethedilen Yerler
Osman Bey Döneminde Orhan Bey eliyle Fethedilen Yerler
- 1301 yılında Sulatanönü bölgesinin beyliğine tayin edildi.
- 1302 yılında Köprühisar kalesinin fethine gönderildi.
- 1317 yılında Karatekin, Karacebeş, Tuzpazarı, Kapucuk, ve Kerestesci kalalerinin fetih hareketine katıldı.
- 1320 yılından itibaren Osman Bey’in yaşının da ilerlemesi sebebiyle onun tarafından bütün seferlere kumandan olarak tayin edildi.
- 1324 yılında Babasının çok hasta olması sebebiyle bey ilan edilerek Bursa’nın fethi ile görevlendirildi.
- 1325 yılında Bursa’nın güneyinde bulunan o zaman ki adı Atronos, şimdiki adı ise Orhaneli olan kaleyi fethetti.
- 6 Nisan 1326 yılında Bursa’yı fethetti.
Orhan Bey Döneminde Fethedilen Yerler
Babası Osman Bey’den devraldığı Osmanlı Devleti’nin sınırlarını Orhan bey, döneminde fethedilen yerler ile 6 katına çıkarmıştır. Orhan Bey döneminde fethedilen yerler şunlardır.
- 1329 yılında İznik fethedildi.
- 1331 yılında Taraklı, Mudurnu, ve Göynük kasabaları alındı.
- 1333 yılında Gemlik kasabası alındı
- 1336 yılında Kirmasti (Mustafa Kemal Paşa) , Mihaliç (Karacabey), ve Ulubad kasabaları fethedildi.
- 1337 yılında İzmit alındı. Daha sonra Hereke, Yalova, Armutlu alındı.
- 1345 yılında Karesioğullarına yapılan sefer sayesinde Balıkesir ve çevresi alındı. Bunun sonucunda ilk kez Ege’de kıyı elde edildi.
- 1352 yılında Üsküdar, Marmara, Kadıköy alındı.
- 1353’te Çimpe kalesine savaş yapılmadan yerleşildi.
- 1354 yılında Gelibolu fethedildi.
- 1354 yılında Eretna Beyliğinin yönetimindeki Ankara’yı aldı.
- 1356 senesinde Malkara, Keşan ve Çorlu alındı.
Orhan Bey Döneminde Yapılan Savaşlar
Pelekanon (Maltepe) Savaşı
Osmanlının boğaz sahillerine kadar genişlemeleri Bizans’ı telaşlandırdı. Bu savaşın iki sebebi vardır:
- Türklerin Sakarya Irmağı sahilinden Karadeniz yönünde ilerlemesini durdurmak,
- İznik kuşatmasını kaldırtmak
Bizans İmparatoru III. Andronikos bu sebeplerden dolayı bir ordu hazırladı. 1329 yılında İstanbul’un Anadolu yakasına geçti. Floken’de karargahını kurdu. Orhan Bey, İznik kuşatmasında bir miktar asker bırakarak 8000 kişilik kuvvetle Bizanslılara karşı harekete geçti. Maltepe mevkinde düşmanla karşılaştı.
Mayıs ayında meydana gelen bu savaş akşama kadar sürdü. Bizans İmparatoru bir günlük savaşın sonunda büyük ümitlerle Anadolu’ya geçirdiği ordusunun Osmanlılar karşısında dayanamayacağını anladı. Gece karanlığından istifade etmeyi düşünen imparator savaş meydanından karargahına dönmek istedi. Orhan Gazi fırsatı kaçırmadı. Gece savaş şartlarını iyi bilen ordusuyla Bizanslıları takibe geçti.
Bizans ordusu gece taarruza uğrayınca paniğe kapıldı. İmparator canını kurtarabildi fakat ordusu mağlup oldu. Savaşı sonucunda:
- Savaşı kazanan Orhan Bey, İznik kuşatmasını şiddetlendirdi.
- İznik kumandanı savaşın sonucunu öğrenince artık Bizanslıların kendisine yardım etmeyeceğini düşünüp kaleyi teslim etti.
Karesi Beyliğinin Sona Erdirilmesi
Osmanlı Bizans’taki taht kavgalarını izlerken, Anadolu beyliklerinin durumu ile de ilgileniyordu. Bu sırada Karesi Bey’in ölümü oğulları arasında beylik mücadelesi çıkmasına sebep oldu. Bizans’ın Marmara Denizi’nin güneyindeki topraklarını elde etmiş olan Osmanlı, Karesi beyliği ile komşu oldu.
Dursun Bey, kardeşi Demirhan Bey’e karşı Osmanlıya sığındı. Dursun bey kardeşinin yerine hükümdar olmak için Orhan Bey’den yardım istedi. Dursun Bey yardım edildiği takdirde Balıkesir’i Osmanlıya vermeyi vadetmesi üzerine, Karesi üzerine sefere çıkıldı. Demirhan Bey Balıkesir’den Bergama’ya kaçtı. Bu sefer sırasında dursun Bey kaleden atılan bir ok ile öldü. Demirhan Bey de teslim oldu.
Orhan Bey Döneminde Kurumsallaşma Çalışmaları
- Osmanlı Devleti’nin ilk veziri olan Alaaddin Paşa’yı vezir tayin etti.
- Devletin merkezi Yenişehir’den Bursa’ya taşındı.
- Askeri ve idari faaliyetlere ağırlık verilip iktisadi müesseseler kuruldu.
- Aşiret kuvvetlerine ilaveten yaya denilen piyade sınıfı ve müsellem denilen atlı birlikler orduya dahil edildi.
- 1327 yılında Bursa’da gümüş para bastırdı.
- Askeri birliklerde onluk sistem uygulandı.
- Müsellem denilen atlı birliklerin otuz askeri bir ocak kabul edildi.
- Askerlerin günlük bir akçe olan ücretleri iki akçeye çıkarıldı.
- Anadolu Selçukluları ve İlhanlıların teşkilatlar örnek alınarak hükümet mekanizması kuruldu.
- Bunun esası beylik merkezindeki divandı. Divana padişah başkanlık ettiği gibi icabında vezir de başkanlık edebilirdi.
- İznik fethedilince İznik Manastırını medreseye çevirerek ilk Osmanlı medresesini kurmuş oldu.
- Bursa’ya cami, medrese, hamam ve imaretten oluşan ilk Osmanlı Külliyesini yaptırdı.
Orhan Bey Dönemi Gelişmeleri
Orhan Bey’in 36 yıllık saltanat süreci üç döneme ayrılabilir.
Birinci Dönem
Bursa’nın alınış ile başlar ve 1345 yılına kadar sürer. Bu dönemde Orhan Bey dışarıda dikkatini tamamen Bizans’a vermiştir. İçeride ise Bursa ve İznik yapılan çalışmalar ile birer Osmanlı kenti haline getirilmiştir. Bu dönemde köklü devlet kurumlaşmasını sağlamaya yönelik çalışmalar şunlardır:
- İlk Osmanlı akçesi bastırılması
- Yaya adıyla sürekli ordunun çekirdeğinin kurulması
- İlk Osmanlı yasalarının toplattırılması
- İlk Divanın toplanması
İkinci Dönem
Bizans ile daha yakından ilgilenilmiştir. Taht kavgalarına karışılarak Bizans etki altına alınmıştır. Syasal ilişkiler arttırılmıştır. Bu dönemde, Osman Bey zamanında en küçük uç beyliği durumunda olan beylik, Ankara, Rumeli, Balıkesir ve çevresi alınarak bir devlet niteliği kazanılmıştır.
Üçüncü Dönem
Balkan devletlerinin olduğu kadar Tür-Müslüman devletlerinin de dikkatini çekmeye başlamıştır. Bu dönemde Rumeli Türkleşmeye başlamıştır. Bu durum Anadolu Türk birliğinin kurulmasının ilk hazırlık dönemidir.
Orhan Bey Ölümü
Orhan Bey’in en büyük oğlu olan Süleyman Paşa 1359 senesinde bir av takibi sırasında düşerek 43 yaşında vefat etti. Oğlunun ölümüne çok üzülen Orhan Bey 1360 yılında rahatsızlanarak vefat etti.
Orhan Bey’in 6 çocuğu vardı. Bunlardan:
- Süleyman Paşa ve Murad Bey, Yarhisar tekfurunun kızı Nilüfer Hatun‘dan
- Halil Bey ve Kasım Bey, Bizans kayseri Kantakuzen’in kızı Teodora‘dan
- İbrahm Bey ve Fatma Sultan ise Rum prensesi olan Aspurça‘dan olmuştur.
vefat ettiği sırada,
- Murad,
- İbrahim
- Halil ismindeki üç oğlu hayattaydı.
Kendisinden önce vefat eden oğulları ise:
- Süleyman Paşa
- Kasım
Orhan Bey’in ölümünden sonra I. Murad Han tahta geçti.