NEVRUZ, HUZUR VE BARIŞ GÜNÜ OLMALI!..
Nevruz, Anadolu, Orta Doğu ve Orta Asya'da yerleşik bulunan hemen hemen tüm Müslüman halklar arasında her yıl 21 Mart günü kutlanan bahar bayramının adıdır. Fakat özellikle son yıllarda bazı siyasi çevrelerce istismar konusu yapılan Nevruz, sadece Kürtlere ait bir bayrammış gibi lanse edilmekte ve ona hayali birtakım anlamlar yüklenmeye çalışılmaktadır.
Nevruz, Osmanlı Türkçesinde sözcük anlamı itibarıyla "yeni gün" (nev: yeni, ruz: gün) demek olup, Farsça kökenlidir. Farsçada "newroz" şeklinde telaffuz edilen sözcük, birçok dile ve kültüre de aynen veya farklı biçimlerde yansımıştır. Kökeninin Kürtçe olduğu yönündeki
iddialar temelsizdir. Zira Kürtçede "yeni" anlamında new değil "nû" sözcüğü, gün için de roz değil, "roj" sözcüğü kullanılır. Farsça olan Newroz (yenigün) sözcüğünün Kürtçedeki asıl karşılığı "rojanû" ya da "nûroj" şeklindedir.
Asırlardan beri bahar bayramı olarak kutlanan Nevruz'un İran'da ortaya çıkışı çok eskilere dayanmaktadır. Süreç içinde İran'a komşu toplumların da kültürlerine giren Nevruz, her toplumda önemli bir günün başlangıcı olarak benimsenmiştir.
Çeşitli Türk topluluklarında (Kırgız, Kazak, Uygur, Azeri, Özbek, Türkmen, Çuvaş vs.) yılbaşı, ilkbaharda gece ile gündüzün eşit olduğu 21 Mart günü olup, çeşitli adlarla kutlanır. Noruz, Nooruz, Navrız, Nevruz, Newroz, Navruz, Naurus gibi adlarla kutlanan bu bayramda çeşitli gelenekler ve törenler icra edilir. Hatta Kazak ve Kırgızlarda Mart ayına da "Navrız" denilmekte ve bu bayramda pişirilen özel bir yemeğe "Navrız Köce" adı verilmektedir.
Osmanlı döneminde de Nevruz önemli günlerden biri olarak kutlanmış, bu arada "Nevruziyye" denilen bir macun veya tatlı yemek adet olmuştur. Nevruz münasebetiyle, sadrazam padişaha donanmış atlar, nadide silahlar ve değerli kumaşlar hediye ederdi ki, bunlara "Nevruziyye pişkeşi" denilirdi. Divan şairleri ise devlet büyüklerine "Nevruziyye" denilen kasideler sunarlardı.
Türk musikisinin en eski makamlarından biri de Nevruz adını taşır. Bunun bilinen bazı çeşitleri şunlardır: Nevruz Hicaz, Nevruz Büzürk, Nevruz Hüseyni, Nevruz Kûçek, Nevruz Neva, Nevruz Rast, Nevruz Rehavi, Nevruz Saba, Nevruz-i Acem, Nevruz-i Arab, Nevruz-i Hâra, Nevruz-i Sultani Uşşak. Bunlardan Nevruz-i Arab ile Nevruz-i Hâra'nın üç veya dört, diğerlerinin en az altı yüzyıllık geçmişi vardır. Ancak günümüzde hiç birinden örnek kalmamıştır.
Anadolu'da; Alevi-Bektaşi, Tahtacı, Yörük, Azeri, Kürt, Türkmen vs. gibi topluluklarda, Nevruz, pek yaygın bir biçimde ve âdeta bir bayram havası içinde yüzyıllardan beri kutlanmaktadır. Yakın dönemlere kadar özellikle köylerde yaşayanlar, Nevruz günü, en sevdikleri yemekleri
pişirir, en güzel giysilerini giyer, kırlara çıkar, şenlikler yapar, oyunlar oynar ve eğlenirlerdi. Kötülüklerin defi için yakılan ateşin üzerinden atlar ve dileklerde bulunurlardı. Küskünler barışırlardı.
Gençler cirit oyunları oynar ve birbirlerine hediyeler verirlerdi.
Son yıllarda ise maalesef özellikle Güneydoğu Anadolu'da terör örgütü tarafından Nevruz'un anlam ve içeriği farklılaştırıldı. Nevruz, bahar bayramı ya da eğlence ve barışma günü değil de âdeta bir kin gününe dönüştürüldü.
Oysa Kürt şairi Ehmedê Xanî, bundan 300 yıl önce yazdığı "Mem û Zin" kitabında anlattığı Nevruz, terör örgütünce yansıtılan Nevruz'dan çok çok farklı. Xanî, baharın gelişiyle birlikte Kürtler arasında yapılan Nevruz şenliklerinden ve eğlencelerinden genişçe bahseder. Hatta Memo'nun bir Nevruz şenliğinde Zinê'ye nasıl âşık olduğunu da anlatır.
Nevruz'un, geçmişte olduğu gibi yine bir bayram havası içinde, toplumun tüm kesimlerince şenlikler, şölenler, eğlenceler yapılarak huzur içinde kutlanması ve bu günde, sevgi, birlik, kardeşlik ve barış mesajlarının verilmesi dileğiyle.
Sinan Sungur
Odatv.com
Kırıkkale Sulh Ceza Hâkimliği'nden MHP kararı...