Giacomo Antonelli; (d. 2 Nisan 1806, Sonnino, Papalık Devletleri – ö. 6 Kasım 1876, Vatikan), Papa IX. Pius’un bakanları arasında yer alan kardinaldir.
Hiç papazlık görevinde bulunmadığı halde, 1847’de Pius tarafından kardinalliğe getirildi. İlk kez demokratik bir anayasayla yönetilmeye başlayan Papalık Devletleri’ nin başbakanı oldu (1848). Kendi hükümetinin ardından kurulan başka hükümetlerin de peşpeşe düşmesinden ve Roma’daki devrimci ortamın Başbakan Kont Pellegrino Rossi’nin öldürülmesine yol açmasından sonra, Pius’la birlikte Quirinal’da kalma yürekliliğini gösterdi ve papanın İtalya’nın Gaeta kentine kaçışını planladı.
Papanın 1850’de Roma’ya dönüşünden sonra da resmen bakan olarak atandı ve bu görevi ölümüne değin sürdürdü. 1870’te varlığı son bulan Papalık Devletleri yönetiminin genel denetimini üstlenmenin yanı sıra, papanın öteki hükümetlerle ilişkilerini de yürüttü. Papanın ruhani ve dünyevi gücünü birbirinden ayırmanın ya da papayı kilise dışı bir meclise karşı sorumlu kılmanın olanaksızlığını gördüğü için, Papalık Devletleri’ni anayasal yönetime kavuşturmaya yönelik yeni girişimlerden kaçınan bir siyaset izledi. Fırsatçı bir diplomat olarak, İtalya’nın birliğini sağlamaya yönelik hareketin gittikçe genişlediği bir dönemde, papanın Orta İtalya üzerindeki egemenliğini korumanın tek yolunun, 1850’den başlayarak Roma’da bir garnizon bulunduran III. Napoléon yönetiminin iyi niyetini sağlamaktan geçtiğini biliyordu. Bu nedenle, 1860’ta papalık ordusunun kuruluşuna ve Fransa’yla herhangi bir çatışmaya girilmesine karşı çıktı. Piemonte kuvvetleri Roma’ya girdiğinde (1870), onlardan Vatikan çevresini de işgal ederek düzeni korumalarım istedi. Ardından papalık ordusu dağıtıldı. Papaya bağlılıkla hizmet etmesine karşın, Antonelli’nin erdenliğe düşkün olmadığı ve görevi sırasında büyük servet biriktirdiği yolunda pek çok ihbar alan IX. Pius, Antonelli öldüğünde ona olan güvenini yitirmişti.
kaynak:nkfu