Bu makaledeki ortak yazarlar Mental Health America. Mental Health America, ulusun önde gelen toplum tabanlı kâr amacı gütmeyen ve kendini zihinsel hastalıklarla yaşayanların ihtiyaçlarına ve tüm Amerikanların toplam zihinsel sağlığını desteklemeye adamış bir kuruluştur. Çalışmaları, zihinsel sağlık durumlarının hastalık sürecinde en kritik noktalara ulaşılmadan çok önce tedavi edilmesi gerektiği düşüncesine dayanan 4. Aşamadan Önce (Before Stage 4) felsefesini takip eder.
Bu makale 1.245 defa görüntülenmiştir.
Zorbalık çok farklı şekillerde karşımıza çıkabilir, ancak tüm zorbalık çeşitleri zarara ve daha kötüsüne sebep olur. Zorba ile hedefi arasında fiziksel bir temas olmasa dahi zorbalığa uğrayan insanlar yaşadıkları deneyimin duygusal hasarını hayatlarının geri kalanında taşıyabilirler. Bu nedenle zorbalığı engellemek önemlidir. Eğer zorbalığa uğruyorsan zorba ile baş etmek için yapabileceğin şeyler vardır. Eğer bir zorbalığa şahit olursan başkasını savunmak için yapabileceğin şeyler vardır. Ayrıca arkadaşların arasında farkındalık oluşturmak için çalışabilir ve yardım istemenin farklı yollarını öğrenebilirsin.
Adımlar
Yöntem 1 / 5:
Bir Zorbalıkla Baş Etmek
-
1Uzaklaş. Eğer durum tehditkâr ya da tehlikeli gözüküyorsa zorbadan uzaklaşmak en iyisidir. Tehlikeli bir durum olmasa bile seninle ilgili hoş olmayan şeyler söyleyen birini dinlemek zorunda olmadığını unutma. Yapılacak en iyi şey o kişiden sakin bir şekilde uzaklaşmaktır. Bu, böyle bir muameleye katlanmayacağın mesajını verecektir.
- Bir öğretmenin ya da zorbalığa müsaade etmeyecek başka birinin yanına yürümeye çalış.
-
2Birine söyle ki zorba dursun. Zorbalığı derhâl bildirmek önemlidir, böylece yetkili bir kişi buna bir son verebilir.[1] X Kaynağı araştır Birisine zorbalığa uğradığını söyleyerek, kendini savunacak ve zorbalara onların istismarına katlanmayacağını göstermiş olacaksın.
- Sana yardımcı olabilecek bir öğretmen, ebeveyn, okul psikolojik danışmanı veya başka birini bul ve onlara zorbanın sana ne söylediğini ya da ne yaptığını hemen anlat.
- "Jale bana zorbalık yapıyor. Kilomla dalga geçiyor ve duracak gibi de gözükmüyor. Ona durmasını söyledim ama devam ediyor. Sanırım onu durdurmak için biraz yardıma ihtiyacım var." gibi bir şey söylemeyi dene.
- Neler olduğunu açıklamak için bir not da yazabilirsin. Notu öğretmenine, okul psikolojik danışmanına veya müdürüne ver.
- Söylediğin ilk kişi zorba hakkında hiçbir şey yapmazsa başkasına söyle. Zorbalığa katlanmak zorunda kalacağını kabul etme.
İpucu: Eğer iş yerinde zorbalıkla uğraşan bir yetişkinsen amirinle veya insan kaynakları bölümünden biriyle konuş. Deneyimlerinin yazılı bir kaydını tutman veya zorbalığa tanık olan üçüncü bir tarafı dâhil etmen yararlı olabilir.[2] X Kaynağı araştır
-
3Kendini güvende hissediyorsan zorbaya yaptığı şeyi bırakmasını söyle. Kendini fiziksel olarak tehdit altında hissetmiyorsan doğrudan, kendinden emin bir iletişim ve vücut dili kullanmak bir zorbanın üzerine gitmek için iyi bir yoludur.[3] X Kaynağı araştır Bir zorba, ondan uzaklaştıktan sonra bile seni taciz etmeye devam ederse sakince ona bu davranışa katlanmayacağını söyle. Dönüp zorbayla yüzleş ve durmasını söyle.
- Seni tehlikeye atacağını düşünüyorsa zorba ile yüzleşmeye çalışma.
- Kendinden emin bir vücut dili kullanmak için dik dur ve zorbayla yüzleş. Onunla konuşurken zorbanın gözlerine bak. Aşağı bakma ve kollarını katlayarak veya dizlerini vücuduna yaklaştırarak kendini küçültmeye çalışma. En uzun göründüğün dik pozisyonda dur, kollarını yanlarında ve ayaklarını omuz genişliğinde açık tut.
- Talebini kısa ve doğrudan söyle. "Kes şunu Jülide." ya da "Kes şunu Cenk." gibi bir şey söylemeyi dene. Bunu söylerken, zorbanın doğrudan gözüne baktığından ve sakin, net bir sesle konuştuğundan emin ol.
- Zorbayı övme veya aşağılama. Bir zorbaya sana hakaret ettikten, seni aşağıladıktan veya fiziksel olarak tehdit ettikten sonra güzel şeyler söylersen bu sadece güç duygusunu artıracaktır. Zorbaya ağzına geleni söylemek onu öfkelendirebilir ve sana zarar verme çabasını artırabilir.
-
4Sakin ol. Zorbanın amacı senden duygusal bir tepki almaktır, bu nedenle sakin kalmak ve ona nasıl hissettiğini göstermekten kaçınmak için elinden gelenin en iyisini yap. Kızgın, üzgün veya korkmuş olduğunu göstermemek için elinden geleni yap. Zorba bu duygulardan beslenebilir ve çabalarını artırabilir.
Reklam
- Birkaç derin nefes al ve seni mutlu edecek şeyler hakkında düşün; bir sınavdan iyi bir not almak, köpeğinle oynamak veya hafta sonu ailenle yapmayı planladığın eğlenceli bir şey gibi. Bunu yapmak, durumdan bir adım geri atmana ve duygularına tepki vermekten kaçınmana yardımcı olabilir. Bunu yaparken gözlerini açık tuttuğundan ve zorba ile göz teması kurduğundan emin ol.
- Zorbaya sakin bir şekilde yanıt ver. Örneğin, "Caner, komik olduğunu düşündüğünü biliyorum ama değilsin. Bırak artık şunu." diyebilirsin. Veya "Şimdi dur yoksa öğretmenden seni benden uzaklaştırmasını isteyeceğim."
- Daha sonra bir başkasıyla zorbanın sana kendini hissettirdiğini konuştuğundan emin ol. Ailenle, bir okul psikolojik danışmanıyla veya bir öğretmenle konuş.
Yöntem 2 / 5:
Zorbalığa Uğrayan Birine Yardım Etmek
-
1Derhâl harekete geç. Zorbalıkla uğraşmak için bekleme. Birinin zorbalığa uğradığını görür veya duyarsan hemen müdahale ederek zorbalığı durdur. Kendin müdahale edemiyorsan yapabilecek birini bul. Bir zorbalık durumuna müdahale eden bir yetişkinsen ikinci bir yetişkinden de yardım almak isteyebilirsin.[4] X Güvenliir Kaynak StopBullying.gov Kaynağa git
- Kişiyi savunmayı deneyebilir ve "Kes şunu Lale!" gibi bir şey söylemeyi deneyebilirsin. Zorbaya hakaret etme veya zorbalık etmesini engellemek için fiziksel güç kullanma.
- Eğer müdahale edemiyorsan veya müdahale işe yaramazsa birinden yardım al. Örneğin, oyun alanında zorbalığa uğrayan birini görürsen koş ve bir öğretmen veya nöbetçi öğretmen bularak ona neler olduğunu anlat.
- Birisine söylemek için daha sonrasını bekleme. Eğer beklersen kişi zarar görebilir.
- Bildiğin süregelen bir zorbalığı bir öğretmene veya psikolojik danışmana anlat. Dışlama veya ince laflar gibi bazı zorbalık biçimleri öğretmenler tarafından fark edilmeyebilir.
-
2Mümkünse zorbayı ve zorbalığa uğrayan kişiyi ayır. Zorbayı, zorbalığa uğrayan kişiden uzak tutmak önemlidir. Zorbalığa uğrayan bir akranına yardım ediyorsan onunla birlikte zorbadan uzak güvenli bir yere git. Bir zorbalık durumunu durdurmaya çalışan bir yetişkinsen iki tarafı aynı odada olmaya veya el sıkışıp barışmaya zorlama. Onları ayrı odalara koy ve her biriyle ayrı ayrı konuş.[5] X Güvenliir Kaynak StopBullying.gov Kaynağa git
- Her ikisine de ne olduğunu sor.
- Ayrıca zorbalığa şahit olan diğer çocuklarla da konuşabilirsin, fakat bunu zorba ya da zorbalığa uğrayan kişinin yanında yapma.
- Zorbalığa bizzat şahit olmadıysan olanların ayrıntılarını çözmek için zaman ayır. Her şeyi yerinde anlamaya çalışma. Mümkünse her iki tarafla konuş, tanıklara ne gördüklerini sor ve ardından tüm parçaları birleştir.
-
3Zorbalığı ciddiye al. Zorbalık, durdurulmadığı takdirde artarak ciddi hasara neden olabilecek ciddi bir sorundur. Gördüğün veya duyduğun her türlü zorbalığı ciddiye al ve yardım edebilecek birine söylemekten çekinme.[6] X Kaynağı araştır Hatta bazı durumlarda polise başvurman veya acil servisleri araman bile gerekebilir. Aşağıdaki durumlarda polisi dâhil etmen veya kişi için tıbbi yardım alman gerekebilir:[7] X Güvenliir Kaynak StopBullying.gov Kaynağa git
- İşin içinde bir silah varsa.
- Tehdit varsa.
- Irkçılık ya da homofobi gibi nefret nedenli şiddet veya tehdit varsa.
- Zorba, kişiye ciddi fiziksel zarar verdiyse.
- Cinsel istismar varsa.
- Şantaj ya da hırsızlık gibi yasa dışı bir şey olmuşsa.
Biliyor muydun? Zorbalığın zararlı etkileri ciddi ve uzun süreli olabilir. Zorbalığa uğrayan çocukların büyüdükçe depresyon, anksiyete ve panik bozukluklara yakalanma olasılığı daha yüksektir.[8] X Kaynağı araştırReklam
Yöntem 3 / 5:
İyi Bir Emsal Oluşturmak
-
1Okulda zorbalık davranışına katılmadığından emin ol. Sınıf arkadaşlarına nasıl davrandığını incele. İstemeden de olsa zorbalık yapıyor olabileceğin birisi var mı? Birine sataşıyorsan zorbalık olarak görmesen bile buna son vermelisin. Arkadaşın olmasa bile herkese karşı nazik olmaya çalış.
- Kişisel olarak algılamayacaklarını bilecek kadar iyi arkadaş olmadığın kişilerle alay ederken dikkatli ol.
- Ayrıca insanlar hakkında söylenti veya dedikodu yaymaktan da kaçınmalısın.
- İnternette insanlar hakkında konuşmaktan veya izinleri olmadan onların resimlerini paylaşmaktan kaçın.
-
2Zorbalığa uğrayan insanları savun. Okulunda birisinin zorbalığa uğradığını görürsen zorbalara karşı dur. Dâhil olmamak yetmez. Mağdurun daha fazla zarar görmesini önlemek için aktif olarak tavır aldığından emin ol. Kendini güvende hissediyorsan zorbayla konuşarak veya ne gördüğünü bir okul idarecisine anlatarak müdahale edebilirsin.
- Arkadaşların birisi hakkında dedikodu yapmaya başlarsa bu tür şeylere katılmadığını açıkça belirt. "Dedikodudan hoşlanmıyorum. Başka bir şey hakkında konuşabilir miyiz?" gibi bir şey söylemeyi dene.
- Kasıtlı olarak başka birini dışlayan bir grubun parçasıysan gruba herkesi dâhil etmek istediğini söyle, çünkü yapılacak doğru şey budur. "Bence Kadriye'ye daha iyi davranmalıyız. Okulun yeni kızı olmak zor olmalı." gibi bir şey söylemeyi dene.
- Birine sataştıklarını görürsen ve o kişinin güvenliği için endişe edersen hemen bir öğretmene veya okul idarecisine söyle. "Davut için endişeleniyorum. Okuldan eve yürürken bazı büyük çocukların onu rahatsız ettiklerini fark ettim." gibi bir şey söylemeyi dene.
-
3Zorbalığın son bulması gerektiğini duymayan kalmasın. Birçok okulda, okullarını güvende ve dostane tutmak isteyen öğrenciler tarafından yönetilen zorbalıkla mücadele kampanyaları vardır. Zorbalık sorunu hakkında farkındalık yaratmak ve bunu çözmenin yollarını bulmak için bir gruba katıl veya okulunda bir grup oluştur.
- Arkadaşlarınla zorbalık hakkında bir konuşma başlatmayı dene. "Okulumuzda hâlâ zorbalığın olduğunu biliyor muydunuz? Korkunç olduğunu düşünüyorum ve bunu durdurmak için bir şeyler yapmak istiyorum." gibi bir şey söyleyebilirsin.
- Nasıl yardımcı olabileceğin hakkında öğretmeninle veya okul psikolojik danışmanınla konuş. Örneğin, sınıfında zorbalıkla ilgili bir sunum yapmaya davet edilebilirsin veya zorbalık hakkında farkındalık yaratmak için bir etkinlik düzenlemeye yardımcı olabilirsin.
Zorbalık karşıtı bir fenomen olabilirsin. Okulunda veya akran grubundaki zorbalığa karşı durarak gerçek bir fark yaratabilirsin! Araştırmalar, okullar öğrencilerin önderliğindeki zorbalıkla mücadele programlarını uygulamaya koyduğunda zorbalık olaylarının önemli ölçüde azaldığını gösteriyor.[9] X Kaynağı araştırReklam
Yöntem 4 / 5:
Kendini Siber Zorbalıktan Korumak
-
1Yazdığını şeyi düşün. Birinin ne yayacağını asla bilemezsin. İnternette başkalarına karşı nazik olmak, güvende olmana yardımcı olacaktır. İnsanları incitebilecek veya utandırabilecek hiçbir şeyi paylaşma.
- İnternette yayınladığın şeyi kimin gördüğünü düşün. Tanımadıkların mı? Arkadaşların mı? Arkadaşlarının arkadaşları mı? Gizlilik ayarları, kimin neyi göreceğini kontrol etmene olanak tanır.
-
2Şifreni diğer çocuklardan gizli tut. Arkadaş gibi görünen çocuklar bile şifreni başkalarına verebilir veya hesaplarını ele geçirmek ve kişisel bilgilerini almak için kullanabilir. Ebeveynlerinin şifrelerini bilmesine izin ver.
-
3Siber zorbalığı hizmet sağlayıcılara bildir. Bu tür zorbalığın çok yaygın hâle gelmesinden dolayı telefon hizmetleri ve diğer hizmet sağlayıcıları da istismarla başa çıkmak için planlar hazırlamıştır. Ebeveynlerin servis sağlayıcısını arayarak internetteki veya telefondaki zorbalığı bildirip kişinin seninle iletişim kurmasını engellemelerini istesin. Servis sağlayıcısına telefon veya e-posta kayıtlarını vermen gerekebilir.
-
4Zorbayı engelle. Zorbanın seninle iletişim kurmasını engelleyerek seni internette taciz etmesine son ver. Kendini korumak için aşağıdaki adımları uygula:
- Zorbayı anlık mesajlaşma ve e-postadan engelle.
- Sosyal medya hesaplarından kişiyi arkadaşlıktan çıkar ve bu kişiyi engelle ve o kişinin seninle tekrar iletişime geçememesini sağlamak için çevrim içi gizlilik ayarlarını kullan.
- Göz korkutucu mesajları ve telefon görüşmelerini durdurmak için kişinin telefon numarasını engelle.
-
5Güvendiğin bir yetişkinle aldığın tüm mesajları veya internette gördüğün, seni üzen veya korkutan şeyleri konuş. Ebeveynlerini gelişmelerden haberdar et. Onlara internette neyi ve kiminle yaptığını söyle. Seninle arkadaş olmalarına veya seni takip etmelerine izin ver. Neyin uygun olup neyin olmadığı hakkında söyleyeceklerini dinle. Seni önemsiyorlar ve güvende olmanı istiyorlar.Reklam
Yöntem 5 / 5:
Yardım İstemek
-
1Okul yönetimiyle konuş. Zorbalığın çok yaygın olmasından dolayı, her okulun bunu verimli ve etkili bir şekilde ele almak için bir politikası vardır. Bunun mümkün olan en kısa sürede bitmesi için durum hakkında okul müdürünle ya da okul psikolojik danışmanınla konuş. Zorbayı cezalandırmak ya da sorunu çözmek adına arabuluculuk yapmak için adımlar atılacaktır.
- Okulundaki diğer çocukların da aynı sorunu yaşadığını ve kuralların bunun için olduğunu bil.
- Ebeveynsen durumu kendi başına halletmeye çalışmak yerine okul idarecisiyle bir toplantı ayarla.
-
2Emniyet teşkilatını ara. Bazı zorbalık biçimleri oldukça tehlikeli olabilir ve hatta bazıları suç kapsamına girer. Yaşadığın zorbalık şu unsurlardan birini içeriyorsa polisi ara.
- Fiziksel şiddet. Zorbalık gerçek fiziksel zarara yol açabilir. Sağlığının veya hayatının tehlikede olduğundan endişeleniyorsan polisi ara.
- Takip ve göz korkutma. Birisi kişisel alanını ihlal ediyorsa ve seni korkutuyorsa bu bir suçtur.
- Ölüm ya da şiddet tehditleri.
- Müstehcen fotoğraflar veya videolar dâhil olmak üzere, olası küçük düşürücü fotoğrafların veya videoların rızan dışında paylaşılması.
- Nefretle ilişkili eylemler ya da tehditler.
İpucu: Eğer okulda bu tür zorbalık yaşayan bir çocuksan önce bir yetişkinden (öğretmen, idareci veya nöbetçi öğretmen gibi) yardım istemeyi dene. Zorbalık okul dışında gerçekleşirse doğrudan polisi araman veya bir yetişkinden senin yerine polisi aramasını istemen gerekebilir.Reklam
İpuçları
- Duygusal veya fiziksel zarara neden olan sürekli zorbalık, yasal işlem başlatmanın gerekçesi olabilir. Zorbalıkla uğraşan bir yetişkinsen veya çocuğun zorbalığa maruz kalıyorsa ve okul ve zorbanın ebeveynleri tarafından alınan önlemler sorunu düzeltmek için yeterli değilse bir avukat tutmayı düşünebilirsin.
- Eğer birisinin zorbalığa uğradığını görürsen bunu bir öğretmene veya güvendiğin bir yetişkine söyle. O kişinin gerçekten zorbalığa uğradığından ve bunun bir oyun olmadığından emin ol.
- Zorbalığı görmezden gelme. Bu sadece durumun ilerlemesini sağlayacaktır.
Referanslar
- ↑ http://www.kzoo.edu/psych/stop_bullying/for_kids/what_is_a_bully.html
- ↑ https://www.psychologytoday.com/us/blog/communication-success/201611/8-keys-handling-adult-bullies
- ↑ https://www.psychologytoday.com/blog/passive-aggressive-diaries/201503/what-girls-can-say-and-do-stand-bullying
- ↑ http://www.stopbullying.gov/respond/on-the-spot/index.html
- ↑ http://www.stopbullying.gov/respond/on-the-spot/index.html
- ↑ http://kidshealth.org/en/parents/bullies.html
- ↑ http://www.stopbullying.gov/respond/on-the-spot/index.html
- ↑ https://www.sciencenewsforstudents.org/article/bullying-hurts-peer-support-really-helps
- ↑ https://www.sciencenewsforstudents.org/article/bullying-hurts-peer-support-really-helps