Aurelianus oldukça yoğun seferler ile geçen idare döneminde Batı ve Doğu da başarılı savaşlar yapmış, Roma sınırlarını güvende tutmuştur.
Aurelianus Hayatı
Lucius Domitius Aurelianus, 9 Eylül 214/215, Moesia eyaletindeki Serdika ya da Sirmiyum’da doğdu (daha sonra Dacia Ripensis). İlk yaşamının çok azını biliyoruz. Aile mütevazi kökenliydi, babası Aurelius adında bir senatörün kolonistiydi. Gallienus döneminde başarılı bir kariyeri vardı, ancak bu imparatorun altında gelişen bir kariyere rağmen, Aurelian yine de sonunda onu öldüren komplonun bir parçası oldu.
Gaspçı II. Claudius’un Hakimiyeti Dönemi
Aurelianus, bu sırada süvari komutanıydı (dux equitium). Tuna sınırındaki Gotlar, Vandallar gibi çeşitli barbar istilacılarına karşı başarılarına rağmen, Claudius’un saltanatı, Ms. 270’de patlak veren veba salgıladığında kısaldı. Başlangıçta, Claudius’un kardeşi Quintillus imparator olarak başarılı oldu, ancak sadece birkaç aylığına hüküm sürmüş gibi görünüyor.
Tahta Geçiş
Aurelianus çok geçmeden Quintillus’a rakip olarak yükseldi ve birincisi askerler tarafından imparator kabul edildiğinde, rakibi (Eylül ya da Kasım 270) yok oldu.
İmparator olan Aurelian, Sisica’da (modern Hırvatistan’da) imparatorluk darphanesinin kontrolünü hemen ele geçirdi, askerlerine bağışçı olarak dağıtmak ve böylece sadakatlerini garanti altına almak için orada altın paraları vurdurdu. Daha sonra, dikkatini II. Claudius tarafından henüz tamamlanmamış olan Juth ve Vandallarla savaşlara çevirdi.
Juthlar
Juthlar, İtalya’yı başarılı bir şekilde işgal etmişti ve kuzey böldesini de yağmaladılar. Ganimetleriyle yavaş bir şekilde topraklarına dönerlerken Aurelian onları yakalar. Ve kendi topraklarına hızla sürer.
Vandallar
Daha sonra imparator, dikkatini Pannonia’daki Vandallara çevirdi. Ana ordusunu yerleştirdikten sonra, doğrudan onlara saldırmak yerine, Aurelian etraflarında yakılmış toprak politikası başlattı, böylece onlara yiyeceklere erişimini engelledi. Vandallar kısa süre sonra barış istemek zorunda kalır.
Darphaneci İsyanı
Bu meseleler çözülmüş ve geçici bir barış dönemine girilir. Aurelian Roma’ya gitti. Şehre vardıktan sonra, imparatorluk darphanesi işçileri tarafından kentte bir isyan sorununun derhal ele alınması gerekiyordu.
Aurelian’ın para birimi meselesini saltanatının başlarında ele alma çabaları, darphane işçilerini
Huzursuz etmişti. Yozlaşan bazı işçiler, isyanı tetiklemiş olabilir. İsyanın bir diğer olası nedeni, isyan lideri olan Felicissimus (baş mali görevlisi), Aurelian’ın yönetimi tarafından tehdit edilen senatoryal ve atlı sınıf çıkarlarının aracı olarak isyan etmiş olabilir.
Her halükarda isyan, Roma nehrini kapatan Aurelian tarafından ezilmeden önce çok kısa bir süre sürdü. Aurelian’ın yönetimindeki diğer iç tehditler; Septiminus (ayrıca Septimius olarak da adlandırılır), Domitianus, Firmus ( Mısır’da Palmyrene savaşı sırasında, varlığına itiraz edilmiş olsa da) ve Urbanus’un İmparatora yönelik dört ayrı girişimi içeriyordu.
İmparatorluğu Savunmak
271 yılında, Aurelian imparatorluğu Juthungi, Alamanni ve Marcomanni’den yeni gelen saldırılardan korumak zorunda kalmıştır. Aurelian, Juthungi ve Alemannic istilacılarının İtalya’ya karşı girişimlerde bulunacakları yönünde emareler vardı.
271’de Milan’da Juthungilerle bir araya gelindiğinde barış yapılır. Bu kabile kısa bir süre sonra sözlerinden geri döndü ve Romalılara saldırdı. Aurelian, işgalcileri üç farklı yerde yendi: Fanum Fortunae, Metaurus ve Ticinus’ta (modern Pavia’nın yakınında).
Got Saldırılarına Karşı Önlemler
Roma’ya dönünce Aurelian bir Alman zaferini ilan etti. Ancak bunun, şehrin sakinlerindeki “tekrarlanacak bir barbar saldırısı korkusunu” dindiremediği açıktı. Senato ile buluşan imparator savunma için şehir etrafında bir duvar inşa etmeyi önerdi. Sivil işçiler bu görevi yerine getirmek için seferber edildi ve şehrin bazı bölümlerini savunmak için en az 21 metre yükseklikte bir duvar inşa edildi.
Gotlara Karşı Seferler
Aurelian, ordusuyla Balkanlar’a yürüyüş yaparak, bölgedeki Gotik güçlerini yener. Got lideri Cannabaudes’i öldürülür. Bu zafere rağmen, Aurelian, Tuna nehri boyunca Dacia eyaletini savunmanın çok zor ve pahalı olduğunu fark etti. Eyaletin sakinlerinin nehrin karşısına tahliyesini organize etti. Kısmen eski Moesian eyaletine yerleştirildiler.
Doğuda
Aurelian, 272 yılında Palmyra’ya karşı bir sefer yaptı. Küçük Asya’ya doğru yürüdü az direnişle karşılaştı. Aurelian direnen şehirlere merhamet ettiğinden kapılarını Aurelian’a herhangi bir direniş olmaksızın açan bir çok şehir oldu.
Aurelian bu barışçıl zaferleri askeri zaferler takip etti ve Zenobia’nın güçlerini Immae ve Emesa’nın savaşlarında yendi. Seferinin başlamasından altı ay sonra Aurelian ve ordusu teslim olan Palmyra kapılarında durdu. Zenobia, oğluyla birlikte Sasanid Pers’e kaçmaya çalıştı, ancak kısa süre sonra ele geçirildiler. Ve Roma sokaklarında gezdirildiler.
Batıya
Bundan sonra, Aurelian dikkatini, bu dönemde Gallic ve İngiliz eyaletlerini kontrol eden Batı’daki ayrılıkçı Gallic İmparatorluğu’na çevirdi. Aurelian, bu isyancıları Catalunya Tarlaları (Châlons-sur-Marne) savaşında yenerek Galya imparatoru Tetricus’un kendi güçlerinin mahvına yol açması görülecekti. Nihayetinde Tetricus, barış antlaşması istemek zorunda kalır.
Roma İmparatoru Aurelian Ölümü
Aurelian, 275 yılında belki de 272 yılında Shapur I’in ölümünden sonra, Bizans’ın yakınlarındaki Caenophrurium’daki bir ev arsasında suikast sonucu öldürüldü.