İskenderiyeli Hypatia
- Önem : Kadın kaşif, matematikçi, filozof
- Doğum : 370
- Ölüm : 415
Bir kaşif, matematikçi ve filozof olan Hypathia antik dönemin en verimli yazarları arasında yer almaktadır. Tanınmış bir matematik öğretmeni olan Theon’un kızı olan Hypathia antik dünyanın en önemli entelektüel merkezlerinden biri olan aynı zamanda Büyük İskenderiye Kütüphanesi’ninde bulunduğu şehirde yetişti. Hristiyan bir grup tarafından öldürüldüğü sırada Mısır’daki İskenderiye’nin önde gelen sakinlerinden biri ve şehrin en önemli öğretmenlerindendi.
Hypathia akademik kariyerine babasının ortağı olarak başladı. Çeşitli astronomi ve matematik kitaplarını gözden geçirip yeniden yazıyordu. Kısa zamanda popüler bir felsefe ve matematik öğretmeni haline geldi. 400 yılında İskenderiye Felsefe Okulu’nun müdürü oldu. Pek az kadının yüksek eğitim görebileceği bir çağda Hypathia akademik kariyerine babasının ortağı olarak başladı. Çeşitli astronomi ve matematik kitaplarını gözden geçirip yeniden yazıyordu. Son derece sıra dışı bir figürdü. Kendi at arabasını kullanıyor, erkek bir öğretmen gibi giyiniyordu. Yaşadığı dönemde birçok bilim insanı ile iletişim halinde olan Hypathia’nın çok sayıdaki buluşlarının arasında ustulabın geliştirilmiş bir biçimi de bulunuyordu. Şehirde sürekli olarak devam eden dini tartışmalar Hypathia’nın canına mal olacaktı. Dönem piskoposunun Hypathia hakkında cadı olduğuna dair dedikodular yayması onun imajını zedeledi. Bir gün şehir sokaklarında arabasını sürerken bir grup Hristiyan Hypathia’ya sarkıntılık etti. Çırılçıplak soyulduktan sonra vahşice öldürüldü ve bedeni parçalara ayrıldı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
İskenderiyeli Hypatia
Bir kaşif, matematikçi ve filozof olan Hypathia antik dönemin en verimli yazarları arasında yer almaktadır. Tanınmış bir matematik öğretmeni olan Theon’un kızı olan Hypathia antik dünyanın en önemli entelektüel merkezlerinden biri olan aynı zamanda Büyük İskenderiye Kütüphanesi’ninde bulunduğu şehirde yetişti. Hristiyan bir grup tarafından öldürüldüğü sırada Mısır’daki İskenderiye’nin önde gelen sakinlerinden biri ve şehrin en önemli öğretmenlerindendi.
-
Askeri Müze
Türk müzeciliğinde olduğu kadar dünya müzeciliği için de önemli bir yere sahip olan ve dünyanın önde gelen müzeleri arasında yer alan Askeri Müze’nin kuruluşu modern anlamda olmamakla birlikte esas kuruluşu Fatih Sultan Mehmed dönemine dayanır. 1453’te Türklerin İstanbul’u fethetmesinin ardından Aya İrini Kilisesi, önemli savaş araç ve gereçlerinin toplandığı alan olarak düzenlendi. Bu Cebehane 1726 yılında tekrardan düzenlenerek Dar-ül Esliha adıyla yeniden kuruldu. Ancak dönem içerisinde gerçekleşen çeşitli olaylardan dolayı tam olarak bir müze şekline dönemeyen Askeri Müze’nin Türk müzeciliğinin önemli isimlerinden Tophane Müşiri Ahmet Fethi Paşa’nın girişimleriyle 1846 yılında modern anlamda temeli atıldı. Bu tarih gerek Türk müzeciliğinin gerekse de Askeri Müze’nin gerçek anlamda kuruluşu olarak kabul edildi. Bununla birlikte Ahmet Fethi Paşa’nın ardından Aya İrini’deki arkeolojik koleksiyonların müzeye taşınması sonucu arkeolojik eserlerin sayısının artması bu eserlerin taşınmasına neden oldu. Bu durum bugünkü İstanbul Arkeoloji Müzesi’nin temelini oluşturdu.
-
Homeros
Antik Çağ'da yaşayan halk ozanı olan Homeros, M.Ö 800 yıllarında İzmir bölgesinde yaşadı. Batı edebiyatında çok büyük etkisi olan İlyada ve Odysseia isimli uzun şiir yapıtlarının sahibi olan yazar bu yapıtlarında Yunan tarihinde bir dönüm noktası olan Truva Savaşı sırasında Sparta ve müttefiklerinin kazandığı zaferi anlatmaktadır.
-
Reşit Rahmeti Arat
Türk dili ve kültürünün eski dönemleri üzerine araştırmalar yapan Türk dil tarihçisi ve Türkolog Reşit Rahmeti Arat, Kazan’ın kuzeybatısında Eski Ücüm’de doğdu. Babası müderris Abdürreşid İsmetullah, annesi Mahbeder’dir. İlköğrenimini Eski Ücüm’de yaptı. Rüşdiyeyi Kızılyar’da (Petropavlovsk) bitirdi. Daha sonra özel olarak Rusça öğrenen Arat, Rusya’da ihtilâl olunca lise son sınıftan alınarak askeri okulda eğitildi, ardından da cepheye gönderildi. 1919’da yaralı olarak Mançurya’nın Harbin şehrine nakledildi. Orada Kazan Türkleri Derneği’nde birçok sosyal faaliyetlerde bulundu ve çeşitli dergilerin yayımına katıldı. Bu arada liseyi bitirdi. 1922’de Berlin’e gitti, orada Felsefe Fakültesi’ne kaydoldu. Prof. Willy Bang’ın Türkoloji derslerine devam etti. Berlin’deki Türk talebe derneklerinde faal görevler alan Arat, Kazanlı Ayaz İshâkî’nin idaresinde çıkan Yana Millî Yul adlı dergide birçok yazılar yazdı. 1927’de doktorasını tamamlayarak Şark Dilleri Okulu’nda Kuzey Türkçesi lektörü oldu. Aynı yıl Dr. Râbia ile evlendi. 1928’de Berlin İlimler Akademisi’ne ilmî yardımcı olarak girdi. 1931’de Berlin Üniversitesi Doğu Dilleri Okulu’nda doçent oldu. Türkiye’deki üniversite reformu üzerine 1933’te Maarif Vekâleti tarafından Türkiye’ye davet edildi ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne profesör oldu. 1942’de Türk Tarih Kurumu’na üye seçildi. 1940-1950 yılları arasında Türkiyat Enstitüsü müdürlüğü yapan Arat, Londra’da School of Oriental and African Studies’de 1949-1951 yıllarında misafir profesör olarak ders verdi. 26 Nisan 1958’de ordinaryüs profesör olan Arat, İstanbul’da vefat etti.
-
Kılıç Ali Paşa
Kılıç unvanıyla bilindiği kadar Uluç unvanıyla da tanınan Osmanlı denizcisi ve kaptan-ı deryası Kılıç Ali Paşa Calabiria’da dünyaya geldi. Cezayirli Ali Ahmet Reis tarafından esir alındığı rivayet edilen Ali Paşa, esir düştükten sonra İslamiyet’i kabul edip denizcilerin arasına katıldı. Ünlü Türk denizci Turgut Reis’in maiyetine giren Ali Paşa, Mehdiye savunmasında, Cerbe akınlarında ve Trablusgarp Seferi’nde aktif rol aldı. Piyale Paşa ile Cerbe Seferi’ne gitti. Gösterdiği başarılar karşılığında Sığla sancakbeyliğine getirildi. Malta Kuşatması’na İskenderiye beyi olarak katılan Ali Paşa, Trablusgarp beylerbeyinin vefat etmesi üzerine onun yerine geçti. 27 Haziran 1568’de Cezayirigarb beylerbeyi oldu. İnebahtı Deniz Savaşı öncesinde hazırlanan ve Pertev Mehmed Paşa serdarlığında Akdeniz’e açılan donanmaya katılması emrini alan Uluç Ali Paşa, donanmasıyla Eğriboz’a gitti.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun