SANSÜR YÖNETMELİĞİ
Bakanlar Kurulu Karar Tarihi - No: 13/06/1966 - 6/6583
Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi - No: 11/07/1966 - 12345
BİRİNCİ KISIM: MAKSAT
Madde 1 - Bu Yönetmeliğin maksadı, savaş halinde veya sıkıyönetim altına alınan yerlerde sansüre tabi maddelerle, sansür için gerekli yöntemleri açıklamaktır.
KAPSAM
Madde 2 - Bu Yönetmelik, savaş halinde veya sıkıyönetim altına alınan yerlerde, kişilerin her çeşit özel haberleşmeleri ile her türlü yayınları ve sansüre tabi diğer maddeleri kapsar.
TANIMLAMALAR
Madde 3 - Bu Yönetmelikte geçen bazı deyimlerin anlamları aşağıda açıklanmıştır.
a. Sansür
Söz, yazı, resim ve sesle yapılan her türlü yayınların ve haberleşmelerin, yapılmalarından ve gönderilen her çeşit maddelerin (Mersulelerin) alıcılarına varmasından önce Devlet tarafından kontrol edilmek üzere alınan emniyet tedbirleridir.
b. Basılmış eserler:
Yayınlanmak üzere bası aletleri ile basılan veya her türlü vasıtalarla çoğaltılan yazılar ve resimler gibi eserlerdir.
c. Süreli yayın
Gazetelere, haber ajansları yayınlarına ve belli aralıklarla yayınlanan bütün basılmış eserlere denir.
d. Harb alanı
Harb harekatına doğrudan doğruya sahne olan veya sahne olması muhtemel kara, deniz ve hava bölgesidir.
e. Harekat alanı
Harb alanının askeri harekat ve ona ait idare faaliyetleri için gerekli parçasıdır.
f. Muhabere alanı:
Muharip birliklerinin fiilen muharebe ettikleri harekat alanının ileri bölgesidir. Muharip birliklerin harekatı, için lüzumlu araziyi içne alır ve geriye doğru menzil sahasının ön hududuna kadar uzanır.
İKİNCİ KISIM : GENEL ESASLAR
AMAÇ
Madde 4 - Sansürün amacı
a. Kamu düzeni ve güvenini bozan, halkı telaş ve heyecana düşürecek nitelik taşıyan haberlerin yayılmasını önlemek.
b. Milli Güvenlik bakımından gizli kalması gerekli bilgi ve haberlerin duyulmasına ve yayılmasına engel olmak.
c. Milli Güvenlik yönünden faydalı olabilecek bilgileri elde etmek.
SANSÜRÜN KONULMASI VE UYGULANMASI:
Madde 5 - Sansür savaş halinde Başkomutanlıkça, sıkıyönetim halinde, sıkıyönetim komutanlığı tarafından konulur ve uygulanır.
SANSÜR HİZMETİ ÖRGÜTÜ
Madde 6 - Bu Yönetmeliğin uygulanması için gerekli kuruluş ve kadrolar ihtiyaca göre ilgili bakanlıklar personelinden de faydalanılarak, barıştan itibaren Genelkurmay Başkanlığı tarafından hazırlanır. Bu kuruluş ve kadrolarda gereken değişiklikler her zaman yapılabilir.
SANSÜR YERLERİ
Madde 7 - Sansür ve kontrola bağımlı maddelerin sansür ve kontrolleri; hizmete elverişli, ast üst ve komşu sansür yerleri ile kolaylıkla bağlantı kurabilecek özel bir yerde yapılır. Bu yerlere görevlilerden başkası giremez.
SANSÜRLE GÖREVLİ PERSONEL:
Madde 8 - Sansürle görevli personel; görevleri icabı öğrendikleri gizli bilgi ve haberleri saklamakla yükümlüdürler. Ancak; kamu çıkarı bakımından üst makama bildirilmesi zorunlu olan bilgi ve haberlerin iletilmelerinde sakınca yoktur.
Madde 9 - Sansürle görevli personel tarafından kuşkulu görülerek alıkonulan sansüre tabii maddeler en yakın tabii makamlara gönderilir.
Madde 10 - Sansürle görevli personel Milli Emniyet Hizmeti Başkanlığı veya Başmüfettişliklerinin sansürle ilgili işlerdeki isteklerini yerine getirirler.
Madde 11 - Sansür hizmetlerinde görevlendirilecek personel gerektiğinde bu konuda kısa bir kurstan geçirilir.
Madde 12 - Sansürle görevli personelin tabi bulundukları diğer hususlara ilgili bölümlerinde ayrıca değinilmiştir.
RESMİ HABERLEŞMELER VE YAYINLAR
Madde 13 - Devlete ait her türlü haberleşmeler, yayınlar, ilanlar ve reklamlar sansür edilmezler.
Madde 14 - Özel bütçeli daire ve kurumlar, mahalli idareler ve kamu iktisadi devlet teşekkülleri ve bunlara bağlı kurum ve ortaklıkların yurt içindeki her çeşit haberleşmeleri, ilan ve reklamları ile basılı yayınları sansüre tabi değildir.
SANSÜR VE KONTROLA BAĞIMLI MADDELER:
Madde 15 - Aşağıdaki maddeler sansür ve kontrola tabiidir.
a. Posta maddeleri
(1) Mektuplar.
(2) Posta kartları.
(3) Tebrik kartları.
(4) Her türlü basılı kağıtlar.
(5) Körlere mahsus kabartma baskılar.
(6) Havaleler.
(7) Küçük paketler.
(8) Diğer mektup postası maddeleri.
(9) Ticaret eşyası örnekleri.
(10) Koliler.
b. Özel telgraflar (Telli - Telsiz).
c. Özel telefon konuşmaları (Telli - Telsiz).
d. Diğer haberleşme vasıtaları ile yapılan özel haberleşmeler.
e. Basılmış eserler:
(1) Süreli yayınlar:
a. Gazeteler,
b. Dergiler,
c. Haber ajansı bültenleri V.s.
(2) Kitaplar.
(3) Broşürler.
(4) Her türlü ilanlar ve reklamlar.
(5) Tarifnameler.
(6) Resimler ve fotoğraflar.
(7) Diğer yayın vasıtaları
f. Radyo ve televizyon.
g. Sinema filmleri ve film senaryoları.
h. Tiyatrolar ve her türlü tiyatro eserleri.
i. Plaklar, fonopost maddeleri ve basılmış müzik eserleri.
YOLCULARLA İLGİLİ HÜKÜMLER
Madde 16 - Harb halinde Türk topraklarına veya harekat alanlarına sıkıyönetim halinde sıkıyönetim belgelerine giren, çıkan veya buralardan gelip giden yolcular ile uçak, tren, vapur ve diğer her çeşit taşıt aracının personel tarafından taşınan, beraberinde bulunan veya bulunmayan (Ayrı bir yerde taşınan) eşyalar arasındaki özel haberleşmeler sansüre tabi tutulabilir. Türkiye'den transit suretile geçenler yukardaki hükme tabi değildirler.
Madde 17 - Aşağıdaki personel yolcu sansürüne tabi değildir.
a. Görevli olarak yurt dışına gidecek veya yurt dışından dönen senatörler, milletvekilleri, bakanlar, generaller (Amiraller) ve bakanlık müsteşarları.
b. Görevli olarak yurda gelen ve yurt dışına giden müttefik devletlerin yukarıdaki fıkrada anılan seviyedeki personeli (Mütekabiliyet esasına göre)
c. Dışişleri Bakanlığı resmi kuryeleri.
d. Silahlı Kuvvetlerin kurye hizmetinde görevli subaylar.
Madde 18 - Resmen görevlendirilmiş olan kuryeler tarafından yöntemine uygun olarak götürülen torba, çanta veya diğer resmi haberleşmeler sansür edilmez.
Madde 19 - Türk Silahlı Kuvvetlerinin kontrolü veya işgali altında bulunan yabancı topraklardaki Türk ve Müttefik Silahlı Kuvvetleri mensupları ile bunlarla işbirliği yapan siviller yolcu sansürüne tabi tutulmazlar.
Madde 20 - Bir harekat alanından veya sıkıyönetim bölgesinden ayrılan personelin beraberinde veya eşyaları arasında bulunan anılar ve buna benzer notlar gerekirse alıkonularak, bu notlar ve anılar içindeki, bilgiler değerini kaybettikten sonra sahiplerine gönderilirler.
Madde 21 - Gümrük idaresi, resmi kuryelerin götürdükleri resmi haberleşmeler hariç, normal P.T.T. kanalları dışında yurda girecek veya çıkacak haberleşmeleri yayınlar ve her türlü maddeleri yoklamaya, sansür edilmek üzere alıkoymaya ve diğer işlemleri yapmaya yetkilidir.
TÜRKİYE
DEKİ YABANCI DEVLETLER ELÇİLİK VE KONSOLOSLUKLARI
Madde 22 - Yabancı devletlerin TÜRKİYE'deki elçilik, konsolosluk ve diğer misyonlarının haberleşmeleri ve radyo cihazlarının kullanılması ile diğer sansüre tabi maddeler hakkında yapılacak işlem Bakanlar Kurulu tarafından tesbit edilecek ilkelere bağlıdır.
Madde 23 - Broşür, kitap vesaire dağıtmak, resim ve film göstermek genel hükümlere tabidir.
Madde 24 - Diplomatik kuryeler uluslararası kurallara bağımlıdır. Özel mektup vesaire taşımaları yasaktır.
ASKERİ SANSÜR
Madde 25 - Askeri makamlar tarafından sansür edilmiş bulunan maddeler ayrıca bir sansüre tabi tutulmazlar.
ÜÇÜNCÜ KISIM : SANSÜRÜN YAPILIŞI
POSTA, TELGRAF VE TELEFON HABERLEŞMELERİNİN SANSÜRÜ:
Madde 26 - Posta maddeleri, telgraf haberleşmeleri ve telefon konuşmalarının sansürü
Genel
(1) Sansür görevi, haberleşmeler ve gönderilen her çeşit maddelerin gecikmesini gerektirmiyecek şekilde yapılır. Hiç bir haberleşme ve gönderilen posta maddesi sansür yönetmeliğini, sansür yönergelerini ve sansürle ilgili emirleri bozmadıkça veya emniyet düşüncesi ile üst makamlarca emir verilmedikçe 48 saatten fazla bekletilemez.
(2) Sansürle görevli olanlar bu görevi yaparlarken mevcut PTT nizamlarına uymak zorundadırlar.
(3) Sansürle görevli personel tetkik ettikleri haberleşme maddelerinin içinde yazılı olan hususları açığa vuramazlar.
(4) Türk uyrukluların yurtiçi haberleşmeleri Türkçe yapılır. Yurtdışı haberleşmeler Başkomutanlık veya sıkıyönetim komutanlığınca izin verilen yabancı dillerle yapılır. Düşman harb esirleri ile enterneleri özel haberleşmelerini kendi ana dilleriyle yapabilirler.
(5) Özel haberleşmelerde yer alması sakıncalı veya yasak olan haber ve konular yetkili makamlarca halka duyurulurlar.
(6) Yurtiçi ve yurtdışına gönderilmek üzere PTT. işyerlerine tevdi edilecek her türlü özel mektup ve tebrik kartlarının zarfları açık, diğer posta maddeleri ise içleri kolayca kontrol edilebilecek şekilde ambalajlanmış olarak verilirler.
(7) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin haberleşmeleri 4 Haziran 1336 gün ve 19 sayılı Heyeti Umumiye Kararına göre, aralarından seçilecek üç üye tarafından sansür edilir ve sansür edildiği işaret edilir. Millet vekilleri ve senatörlere gönderilecek posta maddeleri ve fotoğraflar genel hükümlere bağımlı tutulurlar.
(8) Şifre ve stenografi gibi hususlar özel haberleşmelerde kullanılmaz. Şifreli kelimeler veya cümlelerle bir anlam verilemiyecek yazılar remiz ve işaretler bulunmaz.
(9) Sansüre tabi bölge içinde sansür örgütü bulunmıyan bir PTT. İşyerine verilecek posta maddeleri yalnız PTT. yi ilgilendiren kontrol yapıldıktan sonra kabul edilerek sansür örgütü bulunan en yakın PTT. işyerine gönderilir. Bu maddelerin sansür işleri burada yapılır.
(10) Sansüre tabi olmayan bir bölgedeki PTT işyerinden sansüre tabi bölgeler gönderilen posta maddelerinin sansürü, sansür örgütü bulunan PTT. işyerlerinde yapılır. (Bu yerler muharebe trafiğine göre sansür örgütü ve PTT. Genel Müdürlüğünce tesbit edilir.)
(11) Sansüre tabi olmayan bölgedeki bir PTT. işyerinden sansüre tabi olmayan diğer bir yere gönderilecek maddeler sansür edilmez.
(12) Savaş halinde ve hasım durumdaki memleketlerle haberleşmelerin kesilmesinde sansüre tabi olan veya olmayan bölgelerdeki PTT, işyerlerine gelen maddeler
(a) (9) ve (10) uncu bentlere göre kabul ve sansür edildikten sonra gönderilirler.
(b) Yurt dışından gelen her türlü maddeler de sansür işlemleri tamamlandıktan sonra yerlerine gönderilirler.
(c) Yurt dışına gönderilecek ve yurt dışından gelecek her türlü haberleşme ve posta maddelerinin sansürü gerekli görülen haller de tesbit edilecek sansür merkezlerinde yapılır.
(13) Sıkıyönetim bölgeleri içinden TÜRKİYE dışına sevkedilecek maddeler sansüre tabi tutulabilir.
(14) Sansüre tabi bölgedeki PTT. işyerlerine verilecek küçük paketler koliler ve ticaret eşyası örnekleri sansür memurları (Varsa) tarafından posta, memurları ile birlikte göndericilerinin önünde muayene edilir. Bunlardan gönderilmelerinde sakıncalı olmayanlar ambalajları ve yollama kağıtları sansür mühürü ile mühürlenerek posta memurları tarafından teslim alınırlar.
(15) Sansür görevlilerince alıkonulan haberleşme ve posta maddeleri PTT. işyerlerinde geri verilemez. Bunların kayıtlarının kapatılması için ilgililere yazılı bilgi verilir.
(16) Bütün posta maddelerinin zarf ve ambalajlarında gönderici adresi bulunacaktır.
(17) Mektup ve telgraflarda ticari kod kullanılmaz.
(18) Deniz taşıt telsizleri ve demiryolu istasyonlarının muhabere vasıtaları ile yapılacak özel haberleşmeler PTT. işyerleri hükümlerine tabidir.
(19) Lüzum görülen kimselerin haberleşmeleri ile diğer posta maddeleri Milli Emniyet Hizmeti Başkanlığının istekleri üzerine ayrıca özel bir işleme de tabi tutulabilir.
(20) Sansür merkezleri tarafından mektuplar kapatılırken posta pulunun tamamen kapatılmamasına adreslerin okunmaz hale gelmemesine, içindekilerin kaybolmamasına veya karışmamasına özel bir dikkat gösterilir. Ayrıca sansürden geçtikten sonra mektup veya pakate hissettirilmeden konulabilecek materyale mani olmak için gerekli tedbirler alınır. Açılan bir mektup bu maksatla hazırlanmış ve resmen kabul edilmiş etiketle tekrar kapatılır.
(21) P.T.T. işyerlerine gelen ve üzerinde sansür edildiğine dair kayıt bulunan haberleşme ve diğer posta maddeleri aksi emredilmedikçe ayrıca sansüre bağımlı tutulmaz.
(22) Sansür, P.T.T. binalarında veya bunların yakınında 7 nci maddede yazılı koşulları haiz özel yerlerde yapılır.
b. Mektuplar:
(1) Mektupların yazılış ve zarfların kullanılış yönetimi:
(a) Mektuplar iki sayfadan fazla olamaz.
(b) Bir sayfanın ölçüleri en çok (21x30) santimetredir.
(c) Her sayfada 25 satırdan fazla yazılı bulunmaz.
(d) Yazılar kağıdın yalnız bir yüzüne yazılır.
(e) Mektuplar açık okunaklı bir şekilde yazılacak ve imzalı olacaktır.
(f) Astarlı zarf kullanılmayacaktır.
(g) Yabancı dil ile yazılan mektupların zarfının üst kenarı ortasına hangi yabancı dil ile yazıldığı gönderici tarafından yazılacaktır.
(2) Gazete, dergi ve ajans muhabir veya yazarlarının gazetelerine dergilerine ve ajanslarına haber, makale v.s. nitelikte gönderecekleri mektuplarda sayfa sayısı sınırlandırılmaz.
(3) Özel haberleşmelerdeki sansür yönetmelik yönerge ve emirlerine aykırı görülen yazılar mektubun aslını bozmaksızın okunmayacak tarzda iptal edilir veya kesilip çıkarılır.
(4) Mektup bütünü ile, sansür yönetmelik yönerge ve emirlerine aykırı nitelikte ise yok edilir.
(5) Mektup sahibinin yazıları suç teşkil eder nitelikte görülürse mektup yok edilmiyerek bir delil olarak saklanır. Mektup sahibi hakkında resmen soruşturmaya lüzum hasıl olursa sansürce yapılan işlerden sahibi haberdar edilmez.
(6) Mektuplar içinde bulunan fotoğraflarda gizli bir bilgi veya materyal bulunup bulunmadığı kontrol edilir ve sakıncalı olmayan fotoğrafların arkası damgalanır.
(7) Mektup içinde bulunan her nevi ödeme emirleri çekler ve diğer kıymetli kağıtların kaydı P.T.T. idaresi tarafından yapılır. İçinde kıymetli kağıt bulunan mektupların sansür edilmeleri ve kıymetli kağıtların tekrar zarflanması P.T.T memurlarının önünde yapılır.
c. Posta kartları
Posta kartları mektuplar gibi sansür edilirler. Resimli kartpostallar ayrıca fotoğrafların sansüründeki hükümlere de bağımlıdır.
d. Tebrik kartları
Posta kartları gibi işlem görürler.
e. Her çeşit basılı kağıtlar:
(1) Her çeşit basılı kağıtların sansürü; Basın sansür kurullarınca yapılır.
(2) Bunlar P.T.T. işyerlerine verildiğinde sansür kurullarınca içlerinde herhangi bir haberleşme vasıtasının bulunup bulunmadığı veya doğrudan doğruya üzerlerine bu mahiyette yazı resim ve işaret konulup konulmadığı yönünden kontrol edilir.
f. Körlere mahsus kabartma baskılar:
(1) Bunların uzman personel tarafından kontrolleri yapıldıktan sonra gönderilmelerinde sakınca olmayanlar adreslerine yollanır.
(2) Bunların kontrolünde ayrıca basılı kağıtlara yapılan işlemde uygulanır.
g. Havaleler
Mektuplar gibi işleme tabi tutulurlar.
h. Koliler ve küçük paketler:
Posta paketleri kontrol edildikten sonra gönderme kağıdına paketin içindekileri gösterir bir liste eklenir.
i. Ticaret eşyası örnekleri:
Posta paketleri gibi kontrol edilir.
j. Telgraflar (Telli ve telsiz):
(1) Telgraflar adres hariç otuz kelimeyi geçmez. Basın ve ajans muhabirlerinin gazete, dergi ve ajanslarına haber mahiyetinde çekecekleri telgraflar bu kayda tabii değildir.
(2) Açık ve seçik olmıyan ve başka anlamlara gelebilecek kelimeleri kapsayan veya kuşkulu anlam taşıdıklarından dolayı bir kısmı veya tamamı çıkarılmış olan telgraflar çekilmez.
(3) Telgrafları gönderenlerden PTT. işyerlerince kimlik ve oturma yerlerini bildiren bir belge istenebilir.
(4) Telgraflarda gönderen metin dışında olarak oturma veya iş adreslerini yazmak zorundadır.
(5) Yurtdışı telgraf haberleşmelerinin hangi PTT. işyerlerinden geçmesi gerektiği Ulaştırma bakanlığı (PTT Genel Müdürlüğü) ile Genelkurmay Başkanlığı (İstihbarat Başkanlığı) tarafından ortaklaşa saptanır.
k. Telefon (Telli, telsiz):
(1) Sansür hükümlerinin geçerli bulunduğu bir bölgede telefon konuşmalarında izin verilmişse bütün muhaberat gerekli görülen şekilde sansüre tabi tutulur.
(2) Şehirlerarası konuşmalar Türkçe'den başka dille yapılamaz.
(3) Şehirlerarası ve uluslararası telefon konuşmaları yapacak kimseler kimliklerini tevsike zorunludurlar. Aksi takdirde telefon konuşmasına izin verilemez. Konut, ticarethane otel ve yazıhaneler ve benzeri yerlerden yapılacak telefon konuşmalarından abone sahipleri sorumludur. Bunlar telefon konuşması yapanı bildirmekle yükümlüdürler.
(4) Yukarıdaki isteklere uymayanlarla açık konuşmayan kapalı ve imalı kelimeler kullananların konuşmaları derhal kesilir, başladıktan sonra kesilen konuşmalardan 3 dakikaya kadar olanlardan 3 dakika, fazlası için beher dakika başına ücret alınır.
(5) Gereği halinde şehirlerarası telefon konuşmaları yasaklandığı takdirde gazete ve ajans muhabirlerinin sansür kurulunca izin verilen telefon konuşmasına ait yazılı haber metinleri PTT işyerlerince alıcılarına ulaştırılır.
1. Diğer haberleşme vasıtalarının sansürü :
Bu Yönetmelikte adı geçmeyen diğer bütün haberleşme vasıtaları ilgili sansür kurulları tarafından sansüre tabi tutulurlar.
BASILMIŞ ESERLERİN SANSÜRÜ :
Madde 27 - Basılmış eserlerin sansürü :
a) Genel
(1) Bütün süreli ve süresiz basılmış eserler basılmadan evvel sansür edilirler.
(2) Yabancı ülkelerden gelen bütün basılmış eserler sansüre tabidirler.
(3) Basımevleri sansür kurulu tarafından izin verilmeyen hiç bir yazı kitap, broşür, bülten gazete, dergi ve resmi basamazlar.
(4) Sansür tarafından yayımına izin verilmiyen maddelerin yayınlanması yasaktır.
(5) İlmi ve edebi hüviyetten yoksun ve her çeşit zararlı cereyanların sözcülüğünü yapan ve yurt bütünlüğünü parçalamayı hedef tutan basılı eserlerin yurda sokulmasına veya yayınlanmasına izin verilmez.
b. Süreli yayınlar :
(1) Sansüre tabi ve yayınlanması sakıncalı görülen haberlerin ne gibi haberler ve konular olduğu tesbit edilerek duyurulur. Genel olarak aşağıdaki haberlerin yayınlanması yasaktır:
(a) Düşmana faydalı olabilecek bilgi ve askeri haberler.
(b) Türkiye'nin ve müttefiklerinin savaş kudretlerini zayıf düşürecek veya kıracak haber ve yazılar.
(c) Türk halkının ve askeri kuvvetlerinin veyahut müttefiklerinin morallerine zarar veren haber ve yazılar.
(d) Türkiye'nin veya müttefiklerinin tarafsız memleketlerdeki menfaatlerine zarar veren haber ve yazılar.
(e) İfade ve taşıdığı anlam itibariyle yanlış olan haber ve yazılar.
(2) Ajans bültenleri sansürden geçmedikçe basına ve radyoya verilemez.
(3) Türk halkını, Silahlı Kuvvetlerimizin harekatı hakkında aydınlatmak bakımından, basın ve radyo ve televizyon muhabirleri ile yorumcularının harekat
alanlarında bulunmalarına ancak Genelkurmay Başkanlığınca izin verilebilir. Bunların yazacakları yazı ve çekecekleri fotoğraf ve filmler sansür edilmeden yayınlanamaz.
(4) Harb muhabirlerinin yetkili askeri makamlarca tasdikli olmıyan haberleri gazetelerde ve dergilerde neşredilemez. Bu gibi haberler PTT işyerleri tarafından kabul edilmez.
(5) Reklam ve ilanlarda gazete ve dergi sorumluları tarafından ilanı ve reklamı verenlerin kimlikleri tesbit edilerek gerektiğinde yetkili makamlara verilir.
(6) Her türlü ilan ve reklamlar toplu olarak bir arada yayınlanır. Yurt dışına gönderilecek gazete ve dergiler ilan ve reklam sayfaları çıkarıldıktan sonra postaya verilir.
(7) İzin verilmedikçe gazetelerin mükerrer baskıları yapılamaz.
(8) Zorlayıcı sebepler olmadıkça sansür başarılan olağanüstü hizmetleri ve gösterilen kahramanlıkları gizliyecek tarzda uygulanmaz.
(9) Sansür hizmeti; haberleri emniyet yönünden inceleyerek emniyeti bozmıyacak haberlerin süratle halka duyurulmasını sağlar. Düşmana yardımı dokunacak haberlerin açıklanmasını önleyecek şekilde uygulanır.
(10) Sansür hizmeti haberleri en kısa zamanda kontrol ederek halka azami haber verme prensibine göre idare edilir.
(11) Bütün haberler teslim sırasına göre incelenerek sansür edilir.
(12) Bir muhabir tarafından verilen bir haberin diğer muhabirler tarafından öğrenilmesini önlemek için her türlü tedbirler alınır.
(13) Dış haberler ve yabancı basından yapılacak aktarmalarda sansüre bağımlı tutulur.
(14) Sansürle görevli personel, yayınlanacak haber ve yazıları olayların vukua geldiği zaman ile yayını arasında geçecek zamanı gözönünde bulundurarak sansür için geçecek zamanı asgari hadde indirmek için gereken gayreti göstereceklerdir.
c. Kitaplar :
(1) Sansür kurullarınca izin verilmedikçe hiç bir kitap yayınlanamaz.
(2) Kitap yazarı ve çeviricileri yayınlıyacakları eseri bulundukları bölgedeki sansür kuruluna incelemek için verirler. Verilecek nüsha sayısı mahalli sansür kurulunca tesbit ve ilan edilir.
(3) Sansür kurulları inceleme işini müracaat sırasına göre yaparlar.
(4) Sansür kurullarınca sakıncalı görülen kısımlar çıkarıldıktan sonra kitabın yayınlanmasına izin verilebilir.
(5) Her çeşit okullara ders kitabı ve yardımcı kitap olarak yayınlanmak istenilen kitaplar aksi emredilmedikçe sansür kurullarından geçirilemez. Bunların tetkik ve kontrolu mevcut mevzuata göre ilgililerce yapılır.
d. Broşürler :
Kitaplar gibi sansür edilir.
e. İlanlar ve reklamlar :
Muhtevası bakımından anlamlı görülen ilan ve reklamların yayımına izin verilmez.
f. Tarifnameler:
Kitaplar gibi sansür edilir.
g. Resimler ve fotoğraflar:
(1) Kişilere ait fotoğraflar sansür yönetmelik yönerge ve emirlerini bozup bozmadıkları yönünden sansüre tabi tutulurlar.
(2) Resmi olmıyan veya özel haberleşmeler arasında bulunan fotoğraf malzemeleri sansüre tabidir.
(3) Özel haberleşmeler arasında bulunan resmi fotoğraflar sansüre tabidir.
(4) Foto muhabirlerinin çekecekleri fotoğraflar yetkili sansür kurullarınca sansür edildikten sonra basına verilebilir.
(5) Gazete ve dergilerde yayınlanmasına izin verilenlerin dışında siyasi ve askeri konulara ait fotoğraflar sansürden geçmedikçe gösterilemez veya sergilenemez.
(6) Neşriyatta kullanılacak fotoğraflar basın sansürüne tabidir. Gerekli işlem için Basın Sansür Kuruluna gönderilir.
(7) Özel haberleşmelerde bahis konusu edilmesi veya basında yayınlanması yasak olan haberler ve bilgiler hakkındaki hükümler resmi olmıyan fotoğrafçıların çekecekleri fotoğrafları da içine alır.
(8) Resmi olmıyan fotoğrafçıların çektikleri fotoğrafların negatiflerinin banyo ve baskısı sansür makamlarının gösterecekleri yerlerde yapılır ve sonra sansür edilir.
(9) Fotoğraf malzemeleri imkan nispetinde çekildikleri bölge içinde banyo edilerek sansüre tabi tutulacaktır. Gerekirse banyo esnasında sansür kurulundan bir personel hazır bulundurulabilir.
(10) Banyo edilecek tesislerin bulunmadığı bir bölgede fotoğraf makinaları ile dolaşmak ve fotoğraf çekmek yasaklanabilir.
(11) Mahallinde banyosu yapılmıyan fotoğraf malzemeleri bir zarf içine konularak resmi kanallardan banyo ve sansür edilmek ve gereği yapılmak üzere bir üst makama gönderilir.
(12) Çekilmiş fakat banyo edilmemiş filmler hiç bir surette sansür damgası ile damgalanmaz.
(13) Makaraya sarılı bir filmin çekilmemiş olduğuna kanaat getirilirse sansüre bağımlı tutulmaz.
(14) Sansür kurulu tarafından yayınlanmasına izin verilmeyen fotoğraf negatifleri ile basılmış fotoğraflar tesbit edilecek ilkeler içinde kullanılır veya muhafaza edilir veyahutta yok edilirler.
(15) Yasak edilmiş veya tahdit edilmiş mıntıkalara fotoğraf makinaları ile girilemez. Bu gibi yerlerde ancak müsaade ile fotoğraf makinası taşınabilir.
h. Diğer yayın vasıtaları:
Bu yönetmelikte adı geçmiyen diğer yayın vasıtaları, ilgili sansür kurulları tarafından sansüre tabi tutulurlar.
RADYO VE TELEVİZYON YAYIMLARININ SANSÜRÜ :
Madde 28 - Radyo ve televizyon yayınlarının kontrolü:
a. Radyo ve televizyon yayınları milli güvenliğin açıkça gerekli kıldığı hallerde menedilebilir.
b. T.R.T. Kurumu sıkıyönetim veya savaş halinde yapacağı yayınlar ve vereceği haberlerle ilgili olarak sıkıyönetim komutanlığı veya Başkomutanlıkla (Genelkurmay Başkanlığı) kısa dalga yayınlar ve dış politika ile ilgili haber ve yorumlarda da Dışişleri Bakanlığı ile devamlı işbirliği yapar.
c. Zararlı etki yapacak, düşman propagandasına alet olacak haberler radyolardan dinlenerek yayınlanamaz. Bu gibi haberler bilvasıta da nakledilemez.
d. Gerektiğinde yabancı radyo yayınlarının dinlenmesi tamamen veya belirli istasyonlara inhisar etmek üzere men olunabilir.
SİNEMA FİLMLERİ VE FİLM SENARYOLARININ SANSÜRÜ :
Madde 29 - Sinema filmleri ve film senaryolarının sansürü :
a. Yurt içinde çekilecek her çeşit filmler ve film senaryoları sansüre tabidir.
b. Yurt dışından gelecek her çeşit sinema filmleri sansüre tabidir.
c. Yabancı Devlet elçilik ve konsoluklarında ve kültür merkezlerinde sansürden geçmemiş filmler halka gösterilmez.
d. Filmlerin ve film senaryolarının sansürü kendi özel tüzüğüne göre yapılır.
TİYATRO VE TİYATRO ESERLERİNİN SANSÜRÜ :
Madde 30 - Hiç bir tiyatro eseri sansürden geçmedikçe temsil edilemez.
PLAKLAR VE FONOPOST MADDELERİNİN SANSÜRÜ:
Madde 31 - Gramofon plakları, fonapost maddeleri ve basılmış müzik eserlerinin sansürü:
a. Her çeşit basılı müzik eserleri sansüre tabidir.
b. Yerli ve yabancı her çeşit gramofon plakları ile fonopost maddeleri sansüre bağımlıdır. Bunların ancak sansürden geçtikten sonra satışlarına izin verilir.
c. Fonopost maddelerinden kuşkulu görülenler, diğer kuşkulu posta maddeleri hakkındaki esaslara bağımlıdır.
DÖRDÜNCÜ KISIM : RAPORLAR
Madde 32 - Her sansür merkezi en az ayda bir defa; personel ve gereç durumunu sansüre tabi tutulduğu maddeleri ve kontrolun derecesi hakkında hazırlayacağı raporu bir üst makama verir.
ASKERİ SANSÜR YÖNERGESİ:
Madde 33 - Sansür hizmeti bu Yönetmeliğe ve Genelkurmay Başkanlığınca yayınlanacak ASKERİ SANSÜR YÖNERGESİ'ne göre yürütülür. Bu Yönetmelikte tersine yargı olmadıkça ASKERİ SANSÜR YÖNERGESİ ile birlikte uygulanır. Sansüre bağımlı bölgenin özelliği gözönünde bulundurularak sıkıyönetim komutanlığı ve kuvvet komutanlıkları tarafından ek yönerge ve emirler verilebilir. Bunların birer kopyesi Genelkurmay Başkanlığına gönderilir.
Madde 34 - Aşağıdaki konular ASKERİ SANSÜR YÖNERGESİ'ne göre sansür edilirler.
a. Silahlı Kuvvetler mensupları ile silahlı kuvvetler yanında çalıştırılan veya silahlı kuvvetlere refakat eden sivil personelin özel haberleşmeleri.
b. Türk Silahlı Kuvvetleri elinde bulunan düşman harb esirleri ile enterne edilmiş sivillerin özel haberleşmeleri.
c. Türk Silahlı Kuvvetlerinin kontrolü veya işgali altında bulunan yabancı topraklardaki sivillerin özel haberleşmeleri.
d. Silahlı Kuvvetlerde bulunan, hizmet veya refakat eden personel tarafından hazırlanarak halka açıklanacak olan yazılar ve haberler.
Madde 35 - Aşağıdaki konularla ilgili teferruat ve gerekli açıklamalar ASKERİ SANSÜR YÖNERGESİ'nde belirtilir.
a. Mektupların yoklanması ve sansür yönetmelik, yönerge ve emirlerine aykırı bir mektuba yapılacak işlem.
b. Düşman memleketlerinde veya düşman işgali altındaki topraklarda bulunan Türk harb esirlerine gönderilecek mektupların yazılış tarzı.
c. Posta paketlerinin yoklanması usulü.
d. Telgrafların yazılış tarzı ve yoklanması.
e. Basın sansürü ile ilgili diğer hususlar.
f. Fotoğrafların sansürü ile ilgili teferruat.
g. Yolcu sansürü ile ilgili diğer konular.
h. Sansür hizmetinde kullanılacak formlar, damgalar ve raporlar.
SANSÜRLE İLGİLİ YÖNETMELİK, YÖNERGE VE EMİRLERE AYKIRI DAVRANANLAR:
Madde 36 - Sansür Yönetmeliğini ve sansürle ilgili yönerge ve emirleri ortadan kaldıranlar veya bozanlar veyahut uymayanlar ile bunlara yardım edenler hakkında cezai takibat yapılır.
SORUMLULUK
Madde 37 - Bu Yönetmeliğin uygulanmasından sansür hizmeti örgütünde görevli bütün personel sorumludur.
TEKLİFLER:
Madde 38 - Bu Yönetmelikte kendiliğinden değişiklik yapılamaz. Uygulama ve denemelerden doğacak düşüncelerle, bu konudaki diğer düşünce ve teklifler merteber yolu ile Genelkurmay Başkanlığına bildirilir.
KALDIRILAN HÜKÜMLER:
Madde 39 - 16/07/1953 tarihli ve 4/1080 sayılı Bakanlar Kurulu Karanamesiyle yürürlüğe konulan Sansür Talimatnamesi ile bu konuda evvelce yayınlanan yönetmelik ve talimatlar yürürlükten kaldırılmıştır. Bunlar yok edilir.
YÜRÜRLÜĞE GİRME
Madde 40 - Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
YÜRÜTME
Madde 41 - Bu Yönetmeliği Bakanlar Kurulu yürütür. Savaş halinin veya sıkıyönetimin sona ermesi ile veya Başkomutanlık ve sıkıyönetim komutanlığının emirleri ile uygulanması durdurulabilir.
Mevzuat Kanunlar