Gençlik yıllarıBuharin Moskova'da ilk okul öğretmenleri olan anne ve babanın çocuğu olarak dünyaya geldi. Politika hayatı onaltı yaşında yakın dostu İlya Ehrenburg ile birlikte Moskova Üniversitesi'ndeki 1905 yılının Rus Devrimi'ne bağlı öğrenci hareketlerine katılımıyla başladı.
1906 yılında Rus Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nin Bolşevik kanadına katıldı. Grigori Sokolnikov ile birlikte, Komsomol'un kuruluşu olarak düşünülen 1907 Moskova Gençlik Konferansı'nı bir araya getirdi.
Yirmi yaşına gelene kadar, partinin Moskova komitesinin üyesi oldu. Komite çarcı gizli polis teşkilatı, Okhranka, tarafından ağırlıklı şekilde gözleniyordu. Komite liderleri arasında yer aldığı için Buharin tez bir zamanda gizli polisin ilgisini çekmeye başladı. Bu zaman çerçevesinde N. Osinskii ve Vladimir Mikhailovich Smirnov ile yakın arkadaşlık kurdu, ve Nikolai Lukin'in kız kardeşi olan (ve gelecekteki eşi) Nadezhda Mikhailovna Lukina ile tanıştı. Sürgününden yakın bir zaman sonra evlendiler.
Sürgün dönemi1911 yılında kısa bir hapis döneminden sonra, Buharin Arkhangelsk'in Onega kasabasına sürüldü ama daha sonra Hanover'de ortaya çıktı. Sürgünde eğitimine devam etti ve önemli Bolşevik kuramcılarından biri olmayı başardı. Leninist fikilerden sapan Aleksandr Bogdanov gibi Marksist olmayan ekonomik kuramcıların eserlerine yönelik ilgisi çoğaldı.
Buharin sürgün zamanında çeşitli kitaplar yazdı, Lev Troçki ve Alexandra Kollontai ile beraber Novy Mir (Yeni Dünya) gazetesinin editörlüğünü üslendi. 1. Dünya Savaşı'nda emperyalizm üzerine kısa bir kitap yazdı. Lenin, sonraki yıllarda fikirlerinin yer aldığı Emperyalizm - Kapitalizmin En Yüksek Aşaması adlı daha kapsamlı ve popüler eserinin bazı bölümlerini buradan esinledi.
Parti içinde yükselişiBuharin Rusya'ya geri döndüğünde, Moskova'da bulunan en önemli Bolşeviklerden biri oldu ve Merkezi Komite'ye seçildi. Devrimden sonra Pravda'nın editörü oldu. Sol Komünistler'in Brest-Litovsk Antlaşması'na karşı hareketinin öncülüğünü üslendi, Bolşeviklerin savaş çabalarına devam etmelerine ve bunu dünya çapında proleter devrime itmeyi savundu. 1921 yılında bu pozisyonunu değiştirdi, Lenin'in poliçelerini kabul etti, ve Yeni Ekonomi Politikası (YEP)'in geliştirilmesini destekledi. Bazı kişiler, Buharin'in bu tarz pozisyon değiştirmesinin Lenin'in vasiyetinde Buharin'in Marksizm ve diyalektiği tamamen kavrayamadığını belirtmesinde haklı olduğunun bir göstergesi olarak algılıyor. Lenin'in ölümünden sonra, Buharin 1924 yılında Politbüro'nun tüm üyesi ve 1926 yılında Komünist Enternasyonal (Komintern)'in başkanı oldu.
Stalinizme katkıları1926 yılından sonra Buharin, Komünist Partisi'nin sağ kanadının lideri sayıldığı dönemde, partinin Stalin tarafından idare edilen ve yönetiminde olan merkezi kanadının müttefiği oldu. 1924 yılında Stalin tarafından öne sürülen ve sosyalizmin az gelişmiş olmasına rağmen Rusya gibi tek bir ülkede geliştirilebileceğini savunan "Tek Ülkede Sosyalizm" tezinin detaylarını Buharin hazırlamıştır. Bu teoriye göre devrimi kapitalist ülkelerde teşvik etmenin bir önemi kalmamıştır çünkü Rusya tek başına sosyalizmi elde edebilir ve etmelidir. Bu tez Stalinizme damgasını vuracaktır.
Uluslararası Komünist Muhalefeti'nin kuruluşuBuharin 1928 yılında Stalin'in tarımı kamulaştırma önerisine karşı çıktı ama Stalin'in baskılarıyla fikirlerinden vazgeçti. Bu sebeple, Nisan 1929'da Comintern'deki yerini kaybetti ve o yılın Kasım ayında Politbüro'dan atıldı. Buharin'in ABD Komünist Partisi'nden Jay Lovestone gibi uluslararası destekçileri de Comintern'den atıldı. Görüşlerini savunmak için Uluslararası Komünist Muhalefeti'ni kurdular. Sovyetler Birliği'nde bulunan Troçkici Sol Muhalefeti, Buharin ve onu destekleyenlere Sağ Muhalefet adını verdi.
Yargı ve idamıBuharin, Stalin tarafından temize çıkarıldı ve 1934 yılında Izvestia'nın editörlüğüne atandı ama 1937 yılında Sovyet devletini devirmek suçuyla tekrar tutuklandı. Mart 1938'de yargılandı ve NKVD tarafından idam edildi.
Buharin, 1988 yılında Sovyet devletinin Mikhail Gorbachev yönetiminde temize çıkarıldı.
Eserleri*Emperyalizm ve Dünya Ekonomisi (1917)
- Rus Devrimi ve Önemi (1917)
- Anarşi ve Bilimsel Komünizm (1918)
- Sovyet Cumhuriyeti'nde Kilise ve Okul (1919)
- Kızıl Ordu ve Kontra Devrim (1919)
- Komünizmin ABC'si (Evgeni Preobrazenski ile birlikte, 1920)
- Parlementerizm Üzerine (1920)
- Tarihsel Materyalizm - Bir Sosyoloji Sistemi (1921)
- Sovyet Rusya'da Ekonomik Örgütlenme (1922)
- Serbest Sınıfın Ekonomik Teorisi (1927)
- Diyalektik Materyalizm Bakımından Teori ve Uygulama (1931)
- Marx'ın Öğretimi ve Tarihsel Önemi (1933)
- SSCB'de Şiir, Vezin Tekniği ve Şiir Sorunları (1934)
Linklerhttp://www.marxists.org/archive/bukharin/index.htm Marxists.org Nikolay Buharin arşivi