Varisler genişlemiş, kıvrımlaşmış, ağrılı yüzeyel toplardamarlardan oluşur ve toplardamarcıklardaki valvlerin (kapakçıkların) fonksiyonunun bozulması sonucu gelişirler.Varisler genişlemiş, kıvrımlaşmış, ağrılı yüzeyel toplardamarlardan oluşur ve toplardamarcıklardaki valvlerin (kapakçıkların) fonksiyonunun bozulması sonucu gelişirler.
Varisler neden oluşur, ne sıklıkla görülür ve varisler için risk faktörleri nelerdir?
Normalde toplardamarların içinde bulunan valvler, kirli kanın kalbe doğru ilerlemesini sağlarlar. Varis gelişen damarlarda bu kapakçıklar tam çalışmazlar ve kanın toplardamarlarda göllenmesine sebebiyet verirler. Damarlarda biriken kan da damarların genişlemesine neden olur. Bu durum başka yerlerde de gelişebilmesine rağmen en sık bacaklardaki damarlarda oluşur. Varis sık rastlanan bir hastalıktır ve sıklıkla da bayanları etkiler. Varislere doğuştan bozuk olan damar valvleri neden olabileceği gibi, tromboflebit (damarları kan pıhtısının tıkadığı bir hastalık) ve gebelikte de sıklıkla varis gelişebilir. Uzun süre ayakta duran kişilerde veya karın içinde basıncın arttığı durumlarda da varis gelişme olasılığı artar.
Birincil oluşan varisler, doğuştan damar kapakçıklarının bozuk olması sonucu gelişir ve bu durumun nedeni belli değildir. İkincil olarak varisler, bir neden sonucu gelişirler: Gebelik, tromboflebit gibi.
Hastalığın bulguları nelerdir?
Bacaklarda ağrı, dolgunluk, ağırlık hissi
Genişlemiş damarlar
Bileklerde hafif şişlik
Bilek etrafındaki derinin kahverengileşmesi
Bilek yan tarafında açılan ülserler (yaralar)
Tanı, hasta ayakları sarkık bir şekilde oturduğunda, bacakların klasik görünümü ile konulur. Gerekirse kan akımının durumu ve toplardamarların durumunu gözlemlemek ve de bacaklarda altta yatan bir rahatsızlık var olup olmadığını saptayabilmek için, doppler ultrasonografi dediğimiz bir tetkik yapılabilir. Nadiren de anjiografi yapılması gerekebilir.
Tedavide en önemli şey koruyucu önlemlerin alınmasıdır. Hasta uzun süre ayakta kalmamalı, dinlenirken ve uyurken bacaklar yukarda tutulmalıdır. Mutlaka elastik varis çorapları giyilmelidir.
Hastalığın tedavisi nasıl yapılır?
Tedavide en önemli şey koruyucu önlemlerin alınmasıdır. Hasta uzun süre ayakta kalmamalı, dinlenirken ve uyurken bacaklar yukarda tutulmalıdır. Mutlaka elastik varis çorapları giyilmelidir.
Tedavi genellikle kozmetik amaçlı olarak istenir. Venleri bağlayan ve damarları cerrahi olarak çıkartan tedavi yöntemleri kullanılabilir. Varisli damarın çıkarılması (ven stripping) zor bir işlemdir ve ağrısı çok fazla olan ve ayak bileklerinde yaraları olan hastalarda tercih edilmelidir. Bu ameliyat genel anestezi altında uygulanır, kasıktan ve ayak bileğinden bir kesi yapılır, tel benzeri bir alet damarın içine sokulur ve genişlemiş damar bu kesilerden dışarı çıkarılır. Sonra bu küçük kesi yerleri cerrahi olarak dikilir.
Ayrıca, enjektör yardımı ile damarı skleroze eden (yok eden) maddeler enjekte edilebilir (skleroterapi). Bu yöntem hasta ayakta iken uygulanır. İşlem sonrasında bacaklara sıkı elastik bir bandaj sarılır. Bazı durumlarda ise stripping ve ve skleroterapi bir arada yapılabilir; bazı damarlar çıkartılırken, bazılarına da sklerozan madde zerk edilir.
Varisler lazer ile nasıl tedavi edilirler?
Kırmızı tarafından emilen bir lazer ışık kaynağı ile, hedef doku olan toplardamarlarda ısı yoğunlaştırılır ve böylece damar solar.
Tedavi sonuçları ne zaman görülür?
Tedavi sonuçları genellikle birinci tedaviden itibaren görülmeye başlar. Ama tam olarak 2-3 seans uygulama gerekebilir. Tedavi seansı sayısı varislerin derinliği ve kalınlığına bağlıdır. Tedavi öncesi yapılan doktor muayenesi, azami sonuç için gerekli tedavi planını belirler.
Tedavi ağrılı mıdır?
Bazı hastalarda hafif bir rahatsızlık hissedilirken, bazı hastalarda daha fazla rahatsızlık oluşabilir. Bazı hassas kişilerde, tedavi öncesinde lokal anestetik kremler kullanılması gerekebilir.
Hastalığın seyri nasıldır?
Varisler zaman ilerledikçe kötüleşirler, fakat alınan koruyucu önlemler bu ilerlemeyi durdurabilir.
Hastalığın komplikasyonları nelerdir?
Flebit: Damarlarda oluşan kronik iltihabi durum
Bacaklarda ülser (yara gelişimi)
Varislerde yırtılma
Ne zaman doktora başvurulmalıdır?
Ayakta durma engellendiği ve bacakları yukarı kaldırma şeklinde istirahat yapıldığı halde, bacaklardaki ağrı geçmiyorsa doktora başvurulmalıdır.
Ağrı ve şişlik aniden artarsa, kızarıklık ve yara gelişirse bu bir komplikasyonun göstergesidir ve doktora başvurulmalıdır.
Hastalıkta ne gibi önlemler alınmalıdır?
Özellikle ailenizde varis mevcut veya siz varise eğilimli iseniz; uzun süre ayakta durmaktan kaçınmalısınız.