Hindistan'ın Pakistan'a karşı dezenformasyon kampanyasıyla ilgili son ifşalar bize bölgesel dinamikler hakkında ne söylüyor?
Bu ayın başlarında, Brüksel merkezli AB DisinfoLab örgütü, Pakistan'a karşı sarsıcı bir yanlış bilgi ve propaganda ağını ortaya çıkaran Indian Chronicles başlıklı bir araştırma raporu yayınladı.
Rapor, 500'den fazla sahte medya kuruluşu ve bir düzine sahte STK'nın katıldığı, 116 ülkede 15 yıldan fazla bir süredir gerçekleştirilen bir operasyonu ortaya çıkardı. Bu ağ, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler'de Hindistan yanlısı ve Pakistan karşıtı bir söylemi ilerletmeye çalıştı.
Buna ek olarak, rapor, bir Hint haber ajansı olan Asian News International'ın (ANI), ağ tarafından üretilen sahte haberleri içermek ve yaymakla suçlandı. Rapor, ağı Hindistan eyaletine bağlamamak için dikkatli olsa da, bu kadar büyük bir girişimin ancak hükümetin bilgisi ile var olabileceğine dair çok az şüphe var.
İfşalar Pakistanlı milliyetçilerin ve güvenlik teşkilatının destekçilerinin karşıtlarına “biz size söylemiştik” hatırlatmalarına neden oldu.
Bu iddialar defalarca retorik bir sopayı - "beşinci nesil savaş" sopasını kullandı. Bu terimin arkasındaki temel fikir, modern çağda, savaşların ordular veya gerillalar tarafından değil, sıradan vatandaşların zihninde yapılmasıdır.
"Beşinci nesil savaş" mı?
Algılar, bilgi, propaganda ve "sahte haberler" bu görünüşte modern savaş biçiminin araçlarıdır. AB DisinfoLab raporunun ardından, Pakistan'ın bombalardan botlara kadar her şeyi kapsayan yeni bir tür bütünsel savaşla karşı karşıya olduğu iddia edildi.
Bu mantığın bir problemi, en azından uluslararası ilişkiler veya uluslararası güvenlik akademisyenleri söz konusu olduğunda, "beşinci nesil savaş"ın yaygın olarak kabul gören bir fikir olmamasıdır. Beş saygın uluslararası ilişkiler veya uluslararası güvenlik hakemli dergisinin – International Security, Journal of Conflict Resolution, Journal of Peace Research, Journal of Strategic Studies, and Security Studies – içeriğinde, "beşinci nesil savaş" teriminin, bu dergilerin aralarında yaklaşık 5 milyon kelime bastığı bir dönem olan son beş yılda dahi olduğu görünmüyor. Böylesine devrimci bir kavramın bu alandaki uzmanların gözünden kaçmış olması oldukça ilginç.
Büyük olasılıkla, beşinci nesil savaşa yönelik bu bilimsel ilgi eksikliği, geçerliliğinin sınırlı olmasından kaynaklanmaktadır. Bu terim, transatlantik güvenlik camiası arasında Rus dış politikasını ve istihbaratının yaptığı iddia edilen sabotaj eylemlerini tanımlamak için popüler hale gelen bir başka nakarat olan “hibrit savaş”ı akla getiriyor.
"Beşinci nesil savaşta" olduğu gibi, eleştirmenler "hibrit savaş" ın birçok yönden anlamsız bir terim olduğunu ve savaşın farklı unsurlarını diplomasi pratiğiyle birleştirdiğini söylüyorlar.
Bütün savaşlar politiktir, ama her politika savaş değildir
Gerçekte, “beşinci nesil savaş” ve “hibrit savaş” gibi terimler, nihayetinde belirsiz bir analize stratejik ağırlık katmak için sıklıkla kullanılır. Bu tür ölü argümanların aksine, düşman toplumlarındaki çatlakları büyütme pratiği, 20. yüzyılın başlarında iyice yerleşmişti. Nitekim, II.Dünya Savaşı'nın sonundan bu yana, bu tür araçlar, karşı istihbarat taktiklerinin standartlaştırılmış bir unsuru haline geldi.
Örneğin, Sovyetler Birliği ve ABD, Soğuk Savaş sırasında birbirlerine karşı propaganda ve yanlış bilgilendirmede arka çıktı. ABD, Başkan Dwight Eisenhower yönetimindeki propaganda ve psikolojik operasyonlarının kapsamını memnuniyetle genişletti ve bu göreve adanmış Amerika'nın Sesi ve Özgür Avrupa Radyosu gibi kurumlardan etkileyici bir altyapı inşa etmeye devam etti.
SSCB ise ABD'deki ırkçılığa odaklanmanın tadını çıkardı. Propaganda posterleri genellikle Özgürlük Anıtı gibi Amerikan demokrasisinin sembollerini, Klu Klux Klan veya polis gibi kölelik, ırkçılık ve iç terörizm amblemleriyle yan yana koyardı.
Buradaki mesele sadece "beşinci nesil savaş" terminolojisine itiraz etmek değildir. Aksine, dezenformasyon ve algı yönetimini “normal” siyaset ve diplomasi yerine savaş araçları olarak görerek, devletler karşılaştıkları tehditlerin ciddiyetini abartma riskini alırlar. Prusyalı askeri teorisyen Carl von Clausewitz'in meşhur gözlemi gibi, bütün savaşlar siyasi olsa da her siyaset savaş değildir.
Sert güç ve yumuşak propaganda
Her şeyden önce, gerçek savaşın donanımı ile sözde "beşinci nesil", "karma" veya "gri bölge" savaşlarının araçları arasındaki temel fark, ilkinin silah olması, ancak ikincisinin silahlaştırılması gerektiğidir ki bu da hedefin hoşgörüsü ve işbirliğiyle gerçekleşecek bir şeydir.
Hindistan jetler, füzeler veya firkateynler aldığında, Pakistan'ın bunların kullanımına acımasızca hazırlanmasından başka seçeneği kalmamıştı. Pakistan, sosyal veya politik bağlamları ne olursa olsun insanları öldürebilecekleri için bu tür araçları caydırmak veya etkisiz hale getirmekle yükümlüdür. Bu nedenle, kendini hazırlamak yapılabileceklerin en iyisidir.
Bunun aksine, Hindistan’ın yanlış bilgilendirme gibi araçları kullanması kendi başına tehlikeli değildir. Aksine, Pakistan'ın katılımını gerektirir.
Dünyanın dört bir yanındaki yabancı aktörler, muhaliflerin ülke içindeki kırılganlıklarını kışkırtmaktadır. Fakat sadece hükümetin silahlı muhalefet ve dış müdahalenin devreye girmesi için bir boşluk yarattığı durumlarda verimli bir zemin buluyorlar.
Pakistan'ın durumunda, masum Beluçların Pakistan güvenlik güçleri tarafından keyfi olarak hapsedildiği, işkence gördüğü ve öldürüldüğü tartışılmaz bir gerçektir. Bu bir Hint icadı değildir.
Pakistan baş yargıçları kayıp Beluçlarla ilgili ulusal krizleri hızlandırdı. Pakistanlı gazeteciler ise kayıp Beluç şahısları hakkında haber yaparken hayatlarını kaybettiler. Ve Pakistan siyasi partileri kayıp Beluç şahıslar lehine seslerini yükseltti. Propaganda, ABD'deki ırk ilişkilerinin Sovyetler tarafından hedef alınmasında olduğu gibi, gerçek sorunlara dayandığında yankı uyandırır.
Gerçek Hint tehdidi
Güvenlik tehditleri söz konusu olduğunda, buğdayı samandan ayırmak önemlidir. Yanlış bilgilendirme tehdidinin “savaş” olmaması, İslamabad'ın Hindistan ile halledilecek bir davasının olmadığı anlamına gelmez.
Hindistan’ın Başbakan Narendra Modi’nin Hindu milliyetçi hükümeti altındaki saldırgan dış politikası istikrarı bozuyor. Keşmir'de sergilenen iddialı milliyetçiliğinin yanı sıra, Yeni Delhi’nin Beluc ayrılıkçılığına ve terörizme verdiği destek, yalnızca halihazırda dünyanın jeopolitik olarak en işlevsiz bölgesi olan Güney Asya’daki gerilimi tırmandırmaya hizmet etti.
Kısıtlı muhiti göz önüne alındığında, AB DisinfoLab raporu anlaşılır bir şekilde Hindistan'ın jeopolitik tavrını daha genel olarak tartışacak kadar ileri gitmedi. Ancak Hindistan’ın haber medyasının hükümete ne kadar sıkı sıkıya bağlı olduğunun altını çizen rapor, özellikle dış ilişkiler açısından, Pakistan’ın diplomasisi için yararlıdır.
Hindistan hükümeti ile medyası arasındaki ortak yaşam yeni değil. Sadece on sekiz ay önce, Hindistan ve Pakistan kendilerini nükleer savaşı riske atan tehlikeli bir krizin ortasında buldular. Bu gergin zamanlarda, bir Polis Project çalışmasına göre, Hint medyası, “büyük ölçüde kendisine hükümet propagandasını güçlendirici rolünü atfetti”, gibi temelsiz iddiaları yeniden gündeme getirdi ve zaten varolan öfkeli bir milliyetçi olaya şovence bir tavır sergiledi.
Benzer şekilde, AB DisinfoLab raporu, Hindistan’ın "özel" ana akım medyasının birçok yönden Hindistan devletinin bir kolu olduğuna dair kanıtlar sunmuştur. Bunu yaparak, Pakistan’ın Hindistan’ın ulusal siyasi kurumlarının bozulmasıyla ilgili pozisyonunu da güçlendirmiş oldu. Hindistan’ın yumuşak iktidarı için çok önemli olan demokrat ünü, Modi döneminde zaten darbe almıştı. Yani bu raporun pek de yardımcı olduğu söylenemez.
Elbette Batı, Hindistan ile demokratik statüsü nedeniyle değil, Çin'i dengeleme ve ekonomik büyümeyi güçlendirme potansiyeli nedeniyle iyi ilişkiler sürdürüyor. Bu raporun bu gidişatı temelden değiştirmesini beklemek mantıksız olacaktır.
Ama en azından, İslamabad'a, İmran Han'ın iktidara gelişinden bu yana defalarca dile getirdiği diplomatik bir argüman için cephane sağlandı: “Burası büyükbabanızın Hindistan'ı değil, tehlikeli ve demagojiktir. Çok geç olmadan uyanın.”
Raporun en kesin sonucu
Hint-Pakistan dinamikleri üzerindeki etkilerinden bağımsız olarak, AB DisinfoLab bu kadar kapsamlı bir dezenformasyon ağını titizlikle ortaya çıkardığı için takdir edilmelidir. Ne yazık ki bu raporun yayınlanmasının kesin sonucu kötü olacaktır.
Bu elbette yazarların hatası değildir. Bu tür sesler Yeni Delhi tarafından yükseltilse bile, karar vericileri Beluç ve Peştun örgütlerinin söyleyeceklerini duymaya teşvik eden uyarılar sunma konusunda oldukça dikkatli davranıyorlar. Rapor açıkça şunu belirtiyor: "Soruşturmamız hiçbir şekilde Pakistan'daki insan haklarının durumuna ilişkin bir yargı değildir ve Pakistan'daki azınlık hareketlerinin güvenilirliğini zayıflatmaya hizmet etmemelidir."
Ne yazık ki, bu rapor Pakistan söyleminde tam olarak böyle kullanılacak. Pakistan’ın mevcut "melez rejimi" gazeteciler, siyasi partiler, muhalifler, Beluç milliyetçileri, Peştun hakları liderleri ve diğerleri için ciddi şekilde kısıtlanmış alan yarattı. Muhalefeti ezmek ve muhalefeti dışlamak söz konusu olduğunda, yurt dışından ulusal güvenlik ve alçakça komplolar yapmak, kurumun kitabındaki en eski numaradır.
AB DisinfoLab, Pakistan’ın ulusal güvenlik kurumuna son bir koz verdi. Hem Hindistan'a hem de yerli rakiplere karşı oynamaktan zevk alacağı bir koz.
Ahsan I. Butt tarafından kaleme alınıp Al Jazeera'da yayınlanan makale, Kübra Doğrusözlü tarafından Mepa News okurları için Türkçeleştirilmiştir.