İÇİNDEKİLER
- 1 Polyester Kumaş Nedir?
- 2 Polyester Kumaş Üretimi
- 3 Polyester Kumaş Özellikleri
- 4 Polyester Elyaf Özellikleri
- 5 Polyester Kumaş Çeşitleri
- 6 Polyester Kumaş Nerelerde Kullanılır?
- 7 Polyester Kumaş Fiyatları
- 8 Polyester Kumaş Geri Dönüşüm
Polyester Kumaş Nedir?
Polyester kumaş nedir? Nasıl olur? hepsine tek tek bakalım. Polyester, genellikle petrolden elde edilen sentetik bir kumaştır. Bu kumaş, dünyanın en popüler tekstil ürünlerinden biridir ve binlerce farklı tüketici ve endüstriyel uygulamada kullanılmaktadır.
Kimyasal olarak polyester, esas olarak ester fonksiyonel grubu içindeki bileşiklerden oluşan bir polimerdir. Sentetik ve bazı bitki bazlı polyester liflerinin çoğu, başka kaynaklardan da türetilebilen petrolün bir bileşeni olan etilenden yapılır. Bazı polyester türleri biyolojik olarak parçalanabilirken, çoğu parçalanabilir değildir ve polyester üretimi ve kullanımı dünya çapında kirliliğe neden olabilmektedir. Polyester kumaş nedir? daha iyi kavramaya başladık.
Polyester elyaftan yapılan kumaşlar iyi esnekliğe, kırışıklık direncine, şeklini korumaya, mükemmel yıkama ve giyme performansına ve dayanıklılığa sahiptir ve bu nedenle her türlü giyim kumaşında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte, polyester elyafın nem emilimi zayıf olduğu için, kıyafetleri giyen kişinin sıcak ve yapışkan hissetmesine neden olur, statik elektrik üretir, bu da giysilerin tozu emmesine ve vücuda yapışmasına neden olur. Aşağıdaki yeni bilgilerle Polyester kumaş nedir? özellikleri nelerdir? hepsini öğreneceğiz.
Polyester Kumaş Üretimi
Polyester kumaş nedir? Nerelerde üretilir? Polyester, en yaygın kullanılan sentetik elyaftır. DuPont 1951’de Dacron polyester markasını tanıttı, ancak malzemenin kendisi daha önce 1941’de patentliydi.
Dikarboksilik asidin bir dihidrik alkolle reaksiyona sokulmasıyla yapılır. Bu temel malzeme, soda şişelerinden teknelere ve giysi liflerine kadar birçok şeyi yapmak için kullanılabilir. Naylon gibi, polyester de eritilerek bükülür. Bu işlem, elyafların belirli uygulamalar için farklı şekil ve boyutlarda yapılmasına izin verir. Kimyagerler artık daha çok doğal lifler gibi görünmek ve hissetmek için polyester liflerin boyutunu ve şeklini değiştirebilirler. Ultra ince mikrofiberler, polyestere yirmi yıl önceki polyesterden daha yumuşak bir his verebilir.
Polyester Kumaş Özellikleri
Polyester kumaş nedir? sorusuna daha iyi yanıt verebilmek için polyester kumaş özellikleri hakkında ufak bir gezinti yapalım.
Bu kumaş çeşidi, modaya uygun elbiseler için kullanılabilir, ancak en çok kırışmaya karşı dayanıklılığı ve kolay yıkanabilirliği ile beğenilmektedir. Sertliği, onu çocuk giyiminde sık tercih edilen bir seçenek haline getirir. Polyester, her iki dünyanın da en iyisini elde etmek için genellikle pamuk gibi diğer liflerle karıştırılır.
- Polyester kumaş özellikleri aşınmaya karşı dirençlidir ancak tüylenebilir.
- Çok esnek (yaylar şekle geri döner).
- Kırışmaya karşı dayanıklıdır.
- Çok yüksek ısı kumaşı “eritebilir” Doğru miktarda ısı, bir kırışıklığı gidermek veya pliyi kalıcı olarak elde etmek için kullanılabilir.
- Yıka ve giy. Su iticidir (ılık havalarda gevşek bir şekilde dokunmadıkça cilde yakın giyildiğinde rahatsız edici olabilir).
- Çabuk kurur
- Statik elektriği çekerek kiri ve tüyleri de çeker.
- Suyu emmese de yağı ve gresi emebilir. Bu, sentetiklere kirlenmeye karşı dirençli olduğu anlamına gelir, ancak yağ bazlı bir leke bir kez emildiğinde temizlenmesi zor olabilir.
- Güçlü life sahiptir ancak naylon daha güçlüdür.
- Kırışmaya karşı direnç sağlamak için sıklıkla pamuk hatta yün ile karıştırılır.
- Polyester su geçirmez kumaş özellikleri cinsindendir.
- Suyu deriden “çekecek” şekilde (polipropilen ve mikroelyaflarda olduğu gibi) üretilir
Polyester Elyaf Özellikleri
Polyester tekstil elyafı özellikleri bakımından diğerlerinden ayrılır. Polyester elyaf özelliklerine bakmadan önce tekstil elyaf türleri yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.
Tekstil elyafı nedir? Doğal elyaf türleri ve sentetik elyaf türleri nelerdir? gibi sorulara cevap bulacağınız tekstil elyafları hakkında ön bilgi makalesi için >>> “Tekstil Elyafı Nedir?”
Polyester elyaf özellikleri başlığına devam edelim…
Kimyasal özellikler
a. Alkalilerin Etkisi
Polyester elyaflar, zayıf alkalilere yüksek sıcaklıklara karşı iyi direnç gösterir. Oda sıcaklığında güçlü alkalilere yalnızca orta düzeyde direnç gösterir ve yüksek sıcaklıklarda bozulur.
b. Asitlerin Etkisi
Kaynama noktasında bile zayıf asitlerin, lifler birkaç gün açıkta kalmadıkça polyester lifler üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Polyester lifler, oda sıcaklığında güçlü asitlere karşı iyi bir dirence sahiptir. Kaynayan hidroklorik aside uzun süre maruz kalmak, lifleri yok eder ve liflerin parçalanmasına neden olur.
c. Çözücülerin Etkisi
Polyester elyaflar genellikle organik çözücülere dayanıklıdır. Temizlemede ve leke çıkarmada kullanılan kimyasallar ona zarar vermez, ancak sıcak m-kresol lifleri yok eder ve triklorometan ile belirli fenol karışımları polyester lifleri çözer. Oksitleyici maddeler ve ağartıcılar polyester liflere zarar vermez.
ç. Çeşitli özellikler
Polyester elyaflar güneş ışığına karşı iyi bir direnç gösterir ve ayrıca aşınmaya çok iyi dirençlidir. Sabunlar, sentetik deterjanlar ve diğer çamaşır temizliyiciler ona zarar vermez. Polyester ile ilgili en ciddi hatalardan biri oleofilik kalitesidir. Yağlı maddeleri kolayca emer ve yağı inatla tutar.
d. Fiziksel Özellikler
1. Nem Geri Kazanımı
Polyesterin nem geri kazanımı düşüktür, yüzde 0,2 ile 0,8 arasında değişir. Polyesterler emici olmamasına rağmen fitilleme kabiliyetine sahip değildir. Fitillemede, lif yüzeyinde emilmeden nem taşınabilir.
2. Spesifik Yer Çekimi
Polyester elyafın türüne bağlı olarak özgül ağırlık 1.38 veya 1.22 orta düzeydedir. Polyester lifler, poliamid liflerden daha büyük ve suni ipekden daha düşük bir yoğunluğa sahiptir. Polyester elyaftan yapılan kumaşlar orta ağırlıktadır.
e. Isı Etkisi
Polyesterin erime noktası, 250 ila 300 ° C arasında değişen poliamidinkine yakındır. Polyester lifler alevden büzülür ve eriyerek sert siyah bir kalıntı bırakır. Kumaş güçlü, keskin bir koku ile yanar. Polyester liflerin ısıyla sertleşmesi sadece boyut ve şekli sabitlemekle kalmaz, aynı zamanda liflerin kırışıklık direncini de artırır.
f. Mekanik özellikler
Üretim yöntemine bağlı olarak çok çeşitli polyester elyaf özellikleri mümkündür. Genel olarak, gerilme derecesi arttıkça, bu daha yüksek kristallik ve daha büyük moleküler yönelim sağlar.
Örneğin, gerilme mukavemeti ve başlangıç Young modülü de artar. Aynı zamanda uzama normal olarak azalır. Moleküler ağırlıktaki bir artış, gerilme mukavemetini, modülü ve uzayabilirliği daha da artırır.
Liflerin çekmesi de işlem şekline göre değişir. Yönlendirilmiş fiberde gerilme ve gerilme gevşemesi meydana gelirse, büzülme azalır, ancak başlangıç modülü de azaltılabilir. Isıyla sertleştirme sırasında sabit uzunlukta ve sabit gerginlikte tutulan iplikler, modüldeki değişikliklerden daha az etkilenir ve yine de düşük çekme değerleri elde edilir.
Polietilen tereftalat doğrusal olmayan ve zamana bağlı elastik davranış gösterir. Sürünme, yükün kaldırılmasında müteakip bir gecikmeyle birlikte yük altında meydana gelir, ancak diğer eritilerek bükülmüş liflerle karşılaştırıldığında sünme küçüktür.
Polyester yapmak için kullanılan üretim işlemleri, yapılan polyesterin cinsine göre değişiklik gösterebilir:
Polyester Kumaş Çeşitleri
Polyester kumaş çeşitleri aşağıdaki gibidir:
Etilen Polyester
Etilen polyester (PET), polyester elyafın en yaygın olarak üretilen şeklidir. PET’in birincil bileşeni petrolden türetilmiş etilendir ve polyester elyaf oluşturma sürecinde etilen, stabil bir elyaflı bileşik oluşturmak için diğer kimyasallarla etkileşime giren polimer görevi görür.
PET elyaf yapmanın dört yolu vardır ve polyester üretim süreci, hangi yöntemin kullanıldığına bağlı olarak biraz farklılık gösterir:
Filament
Polyester filamentler sürekli liflerdir ve bu lifler pürüzsüz ve yumuşak kumaşlar üretir.
Zımba
Polyester zımbalar, pamuk ipliği yapmak için kullanılan elyaflara benzer ve pamuk elyafları gibi, polyester elyaflar da genellikle iplik benzeri bir malzemeye eğrilir.
İp
Polyester lif, polyester filament gibidir, ancak polyester lifte filamentler gevşek bir şekilde birlikte düzenlenmiştir.
Fiberfill
Fiberfill, kesintisiz polyester filamentlerden oluşur, ancak bu filamentler, yastık, dış giyim ve doldurulmuş hayvanlar için doldurma gibi hacimli ürünler yapmak için mümkün olan en yüksek hacme sahip olacak şekilde özel olarak üretilir.
Polyester elyaf oluşturma süreci, etilen glikolün yüksek ısıda dimetil tereftalat ile reaksiyona sokulmasıyla başlar. Bu reaksiyon, daha sonra bir polimer oluşturmak için tekrar dimetil tereftalat ile reaksiyona giren bir monomer ile sonuçlanır.
Bu erimiş polyester polimer, reaksiyon odasından uzun şeritler halinde ekstrüde edilir ve bu şeritlerin soğumasına ve kurumasına izin verilir ve daha sonra küçük parçalara bölünürler. Ortaya çıkan cipsler daha sonra bal benzeri bir madde oluşturmak için tekrar eritilir ve bu da lifler oluşturmak için bir memecikten ekstrüde edilir.
Filamentlerin, ştapel, kıtık veya elyaf dolgulu liflerin istenip istenmediğine bağlı olarak, elde edilen polyester filamentler, doğru nihai sonuca ulaşmak için çeşitli kimyasallarla kesilebilir veya reaksiyona sokulabilir. Çoğu uygulamada, polyester elyaflar boyanmadan veya diğer üretim sonrası işlemlere tabi tutulmadan önce ipliğe dönüştürülür.
PCDT Polyester Kumaş
PCDT polyester oluşturma süreci, PET polyester oluşturma sürecine benzer, ancak bu polyester varyantı farklı bir kimyasal yapıya sahiptir. PCDT ayrıca dimetil tereftalat ile reaksiyona giren etilen glikolden oluşurken, bu iki yaygın polyester varyasyonunu yapmak için farklı üretim prosesleri kullanılır.
Bitki Bazlı Polyester Kumaşlar
Çoğu bitki bazlı polyester türü ayrıca dimetil tereftalat ile reaksiyona giren etilen glikolden yapılır. PET ve PCDT polyesterde kullanılan etilenin kaynağı petrol olsa da, bitki bazlı polyester üreticileri bunun yerine şeker kamışı gibi etilen kaynaklarını kullanıyor.
Polyester Kumaş Nerelerde Kullanılır?
Polyester kumaş yapmak için kullanılan PET’in, günlük hayatımızda kullandığımız sentetik tüketici ürünlerinin çoğunu yapmak için kullanılan aynı tür petrol bazlı plastik olduğunu kabul etmek önemlidir. Örneğin, bu plastik yiyecek kapları, su şişeleri ve çeşitli diğer endüstriyel ve tüketici ürünleri yapmak için kullanılır.
Polyester kumaş olarak elyaf formunda ise PET yüzlerce farklı tüketici uygulamasında kullanılmaktadır. Geleneksel olarak, PET pamuğa bir alternatif olarak kullanılmıştır ve bazı uygulamalarda yün ve ipek gibi diğer doğal liflere makul bir alternatif olarak hizmet edebilir.
Esasen, pamuktan yapılan her şey polyesterden de yapılabilir. Günlük gömlek ve pantolonlardan göz alıcı gece kıyafetlerine kadar polyester kumaşın giyim uygulamaları sonsuzdur. Üreticiler, takım elbise, ceket, çorap, iç çamaşırı ve gündelik, iş veya resmi günler için giyebileceğiniz hemen hemen her şeyi yapmak için polyester kumaş kullanır.
Polyester Kumaş Nasıl Olur?
Ek olarak, üreticiler çeşitli ev eşyalarını işlemek için polyester kullanıyor. Özellikle banyo ve mutfak ev eşyaları kategorilerinde mikrofiber adı verilen bir polyester türü öne çıkmıştır. Tüketiciler banyo havlusu, yüz havlusu ve mutfak havlusu gibi uygulamalarda mikrofiberin yumuşaklığına ve emiciliğine değer verir. Üreticiler ayrıca battaniyeler, kilimler, döşemeler ve perdeler gibi ev eşyaları yapmak için polyester kullanabilirler.
Polyester kumaş sandalye, kanepe ve yastıklar için tampon olarak kullanılabilir ve bu malzemenin etkileyici leke tutmazlığı nedeniyle birçok ebeveyn ve evcil hayvan sahibi polyester ürünleri tercih eder. Polyesterin endüstriyel uygulamaları arasında LCD ekranlar, holografik film, tekneler, tenteler ve şişeler bulunur.
Polyester Kumaş Fiyatları
Şu anki ham polyester elyaf fiyatı pound başına yaklaşık 1 dolar yani yaklaşık 7.5 TL, ancak bu fiyat günlük bazda yükseliyor ve düşüyor. Küçük dalgalanmaları hesaba katsa bile, polyester dünyadaki en ucuz tekstil ürünlerinden biri olmaya devam ediyor ve bu faktör küresel popülaritesine büyük katkı sağlıyor.
Üreticiler polyesteri kumaş haline getirdikten sonra, fiyatı yarda başına yaklaşık 10 dolara yükselir. Hazır giyim ve diğer polyester sarf malzemeleri üreticileri daha sonra bu kumaşı nihai ürün haline getirmekte ve bu ürünler tüketiciye pazarlanmaktadır.
Polyester ve diğer kumaşlar arasındaki fiyat farklılıkları, bu kumaş tüketici pazarına ulaştığında önemli ölçüde eşitlenirken, düşük küresel polyester fiyatları, geleneksel olarak bu elyafın tüketici giyim uygulamalarındaki genel popülaritesine katkıda bulunmuştur. Polyesterin sürekli satın alınabilirliği giyim fiyatlarını düşük tutarken aynı zamanda tüketicileri daha az zararlı çevresel etkiye sahip doğal elyafları denemekten caydırır.
Polyester Kumaş Geri Dönüşüm
Polyester, çevre üzerinde genel olarak olumsuz bir etkiye sahiptir. Üretiminden kullanımına, bertarafına kadar bu kumaş, kullanım döngüsünün her aşamasında talihsiz çevresel etkilere sahiptir.
Polyester üretiminde kullanılan temel malzemeleri elde etmek için, aynı zamanda hayati enerji ve plastik üretim uygulamaları için de kullanılan sınırlı kaynaklar olan fosil yakıtların elde edilmesi gerekmektedir. Ham petrolün petrole dönüştürülmesi süreci, hem sudaki hem de karadaki canlılara zarar verebilecek çeşitli toksinleri çevreye verir.
Rafineriler petrol ürettikten sonra, polyester yapmak için kullanılan etileni üretmek için daha fazla arıtma işlemi gereklidir. Bu ekstraksiyon süreçleri israftır ve çevreye daha fazla toksin verirler.
Etileni polietilen tereftalat liflere dönüştürme süreci, daha zararlı sentetik yan ürünler üretir ve polyester kumaş üreticilerinin kullandığı boyalar ve işleme süreçleri de çevre ortama girerek bölgenin ekosistemlerini zehirleyebilir.
Dahası, polyester üretiminin genellikle önemli sosyal ve kültürel maliyetleri vardır. Dünya çapındaki polyester üreticilerinin büyük çoğunluğu esas olarak köle işçiliğiyle uğraşıyor ve polyester işçileri nörolojik hasara, kansere veya diğer potansiyel olarak ölümcül durumlara neden olabilecek toksik kimyasallara maruz kalıyor. Büyük polyester üretim şirketleri, neredeyse her zaman, yoksul ülkelerdeki eğitimsiz insanları sömürürken kendilerini zenginleştiren büyük uluslararası şirketlere aittir.
Kumaş geri dönüşüm firmaları ve kumaş geri dönüşüm süreçleri hakkında detaylı rehberimiz için >>> “Geri Dönüşüm Kumaş Rehberi”
Polyester Fire Kumaş Alanlar
Polyesterin çevreye zararlı etkileri, bu kumaş tüketici pazarına girerken devam ediyor. Çığır açan bir 2014 çalışmasına göre, polyester kumaşların elle veya çamaşır makinelerinde yıkanması, su kaynağına küçük sentetik mikro elyaflar bırakıyor.
Akrilik kumaş, mikrofiber kirliliği açısından en kötü suçlu olarak bulunurken, hemen ardından polyester geldi. Su kaynağındaki mikrofiber kirlilik, deniz yaşamının sağlığına zarar verir ve aynı zamanda dünyanın her yerindeki yerlerde içme suyunu kirletir.
Tüketiciler, tüm giyim türlerinde olduğu gibi, polyester giysilerini kaçınılmaz olarak atmaktadır. Bununla birlikte, yün, pamuk veya ipek gibi biyolojik olarak parçalanabilen elyafların aksine, polyester çevrede doğal olarak bozulmaz. Polyesterin bozulmadan önce Dünya ekosistemlerinde tam olarak ne kadar kalacağını bilmek imkansız olsa da, çevre bilimciler, polyester gibi sentetik kumaşların doğal çevre koşulları nedeniyle tamamen parçalanmasının yüzyıllar sürebileceği konusunda hemfikir.
Genel olarak polyester, üretiminin her aşamasında çevreye zarar verir ve kaçınılmaz olarak onu ortadan kaldırmak için hiçbir geçerli yöntem olmaksızın dünyanın ekosistemlerinde birikir. Bitki bazlı polyester elyafın ortaya çıkışı, bu talihsiz durumu tersine çevirmek için bir adım gibi görünebilir, ancak petrol bazlı PET kumaş alternatifine bu alternatifin, tekstil pazarında kirliliğe etki edecek kadar önemli bir ilgi görüp görmeyeceği belli değil. Polyester kumaş nedir? sorusunun cevabını umarım vermişizdir. Daha fazla bilgiye ne dersin?
Fire kumaş alanlar kimdir? Fire kumaş satanlar kime satar? gibi soruların cevapları ve daha fazla bilgi için >>> “Fire Kumaş”
Yorumlar