ABD'nin eski Ankara ve Bağdat Büyükelçisi James Jeffrey, ülkesinin 45. başkanı seçilen Cumhuriyetçi Donald Trump'ın yönetiminde Türkiye-ABD ilişkilerinin nasıl bir seyir izleyeceği ile ilgili açıklamalarda bulundu. Hem George W. Bush, hem Barack Obama döneminde Ankara'da görev yapan ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Vekilliği de dahil Washington'da üst düzey görevlerde bulunan Jeffrey'e göre Trump yönetiminde ABD'nin Türkiye politikasında etkili olabilecek üç unsur var: İran, DEAŞ ile mücadele ve Rusya ile ilişkiler. Jeffrey, Trump'ın, 15 Temmuz darbe girişiminin arkasında olan Fetullah Gülen'in iadesi konusunda, Türkiye'yi dinlemeye hazır olacağını söyledi.
Trump'ın Ortadoğu politikası
BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan Jeffrey, Trump'ın seçilmesinin Türkiye ABD ilişkilerine olası etkisi ile ilgili olarak "Trump'ın fikirleri net değil. Bu, kimleri danışman olarak seçeceğine ve o danışmanları dinleyip dinlemeyeceğine bağlı. Trump, ABD'nin uluslararası güvenlik sistemindeki merkezi rolünü, küresel güç şeklindeki geleneksel rolünü devam ettirdiği ölçüde, Türkiye'yle geçmişte olduğu gibi gelecekte de çok derin ve kapsamlı ilişkilerimiz olacak. Trump'ın Ortadoğu'daki önceliği de DEAŞ ile savaşmak ve İran'la yapılan nükleer anlaşmayı ortadan kaldırmak" dedi.
Bence Trump, o noktada Erdoğan'ın tezlerini dinlemeye daha istekli olabilir. Ve bence bu iyi bir şey olur.
Trump'ın İran'la ilgili bulacağı şey ise Orta Doğu'daki sorunları, tehditleri ve zorlukları, şu haliyle görevini iyi yapmakta olan nükleer anlaşmadan çok daha fazla olan bir ülke. O anlaşmayı bir başkasıyla değiştirmek ya da yeniden müzakere etmek kolay bir şey değil, o nedenle onu yeniden müzakereye açmada zorluk çekecek. Ama anlaşmayı ortadan kaldırmak, kısa yoldan İran'a karşı daha sert bir tutum takınmak olur. Bu, Türkiye de dahil tüm bölgede memnuiyetle karşılanır, zira bunun Esed rejimi, Rusya ve benzeri aktörler açısından sonuçları olur. Trump'ın Rusya ile ilişkileriyle ilgili olarak ise, bunun Türkiye açısından nasıl gelişeceğini görmemiz lazım. Dolayısıyla bunlar, yani İran, DEAŞ ve Rusya üç önemli unsur.
'Trump Gülen konusunda Türkiye'yi dinlemeye açık'
Jeffrey, 15 Temmuz darbe girişimi ve iade süreci için ise "Bakın, tıpkı ABD'de herkesin anlamak zorunda olduğu gibi Türkiye'de de herkes, darbe girişiminin arkasında Gülencilerin bulunduğunu anlamak zorunda. Bu, ABD'de herkesin anladığı bir durum değil. Türkiye'de de herkes, ABD'de hiçbir yönetimin birisini öyle basit biçimde iade edemeyeceğini anlamak zorunda. İkinci olarak, bir yönetimin böyle bir şeyi kendi çıkarı için bir baskı aracı olarak kullanması, oldukça ihtimal dışı. Konu bu şekilde kullanılamayacak kadar ciddi. Hukuki bir konuyla diplomatik politika yapmaya kalkarsak, başımız anayasal sistemimizle, kendi hukuk sistemimizle derde girer. Bu, temelde hukuki bir konu.
Trump'ın bu konuda Obama'dan farklı olabileceği yer açısından şunu söyleyebilirim: Obama yönetimi, Fetullah Gülen'e karşı herhangi biçimde harekete geçmek konusunda oldukça isteksiz, zira bunu şu argümana dayandırıyor: Eğer herhangi bir idari adım atarsak, bu, mahkemenin iade konusundaki kararını etki altında bırakabilir. Bunun doğru bir argüman olduğundan emin değilim.
Mahkemenin ne zaman karar vereceğini ya da bu kararın olumlu olup olmayacağını bilmiyorum. Dolayısıyla bence biraz risk alıp bu kişi üzerinde bazı kısıtlamalar getirmeliyiz. Ve bunu yapabiliriz de. Bence Trump, o noktada Erdoğan'ın tezlerini dinlemeye daha istekli olabilir. Ve bence bu iyi bir şey olur.