- Soğuk algınlığı (nezle); boğaz ağrısı, boğaz tahrişi, öksürme, hapşırma ve ve burun akması ve/veya tıkanmasına neden olan viral bir enfeksiyondur.
- Çoğu erişkin, yılda 2-3 kere soğuk algınlığına yakalanır. Okul öncesi ve ilkokul çocukları ise yılda 5-8 kere soğuk algınlığı olma eğilimindedir.
- Soğuk algınlığı belirtileri yetişkinlerde yaklaşık 1 hafta, çocuklarda ise 2 haftaya kadar sürebilir.
- Soğuk algınlığı için bilinen bir tedavi yoktur ve semptomların geçme süresini azaltacak bir tedavinin de olduğu düşünülmemektedir.
- Eczaneden satın alınan ilaçlarla semptomlar hafifletilebilir.
- Soğuk algınlığı olan yetişkinlerin çoğunun doktora gitmesi gerekmez. Bununla birlikte, genel soğuk algınlığı belirtileri olan bebeklerin ve küçük çocukların bir doktor tarafından muayene edilmesi önerilebilir.
- Alerjik rinit
- Yetişkinlerde göğüs enfeksiyonu
- Bebeklerde ve çocuklarda göğüs enfeksiyonu
- Öksürük
- Kulak enfeksiyonu- otitis media- akut
- Glandüler ateş
- Mevsimsel grip
- Menenjit (bakteri) / meningokokal septisemi
- Sinüzit
- Akut boğaz ağrısı
- Boğmaca
Ne yapmalıyım?
- Susuzluğu önlemek için yeterli sıvı için/içirin.
- Besleyici yiyecekler yiyin. Ama soğuk algınlığı olan çocukların iştahı azalabileceğinden yemek yemeye zorlanmamalıdırlar.
- Mümkün olduğunca dinlenmeye çalışın ama günlük normal faaliyetlerinize devam etmeniz semptomların geçme süresini uzatmaz.
- Boğaz ağrısını hafifletmesi için tuzlu su ile gargara yapın ya da mentollü şekerler (pastiller) kullanın.
- Bebeğinizde veya küçük çocuğunuzdaki belirtilerden endişeleniyorsanız, tıbbi yardım alabilirsiniz.
Hangi ilacı kullanmalıyım?
- Eğer sizde veya çocuğunuzda soğuk algınlığı belirtileri varsa, ağrı ve yüksek ateş gibi semptomları azaltmak için parasetamol veya ibuprofen kullanabilirsiniz. Ağrı kesici - hafif ila orta dereceli ağrı.
- Soğuk algınlığı belirtileri gösteren 5 yaş altındaki çocuklarda ateş çıkması halinde ve sıkıntılı durumlarda sadece parasetamol veya ibuprofen verilmelidir.
Soğuk algınlığı belirtilerini tedavi etmek için eczanede bulunan diğer ilaçlar ve ürünler şunlardır:
- Burun tıkanıklığını gidermeye yardımcı olmak için: Dekonjestan tabletler (örn. efedrin veya ksilometazolin) ve dekonjestan burun spreyleri (örn. ksilometazolin).
- Paracetamol ve dekonjestan içeren sıcak içecekler yapmak için kullanılan tozlar: bunları diğer parasetamol içeren ürünlerle birlikte kullanırsanız, toplam parasetamol dozunun önerilen sınırlar içinde kaldığından emin olmalısınız.
- Tuzlu su ile yapılan burun spreyleri ve damlaları: tıkanmış burnu temizlemeye yardımcı olabilir.
- Mentollü şekerler(pastiller): boğaz ağrısını yatıştırmak için
- Öksürük ilaçları: öksürükle başa çıkmak için
- Sürüldüğünde buharlaşan ilaçları ovmak: bebekler ve küçük çocuklarda solunum semptomlarını hafifletmek için
- Dekonjestanlar ve bazı öksürük tedavisi için önerilen tıbbi ürünler 7 yaşının altındaki çocuklar için kullanılmamalıdır. Emin değilseniz doktorunuza veya eczacınıza sorun.
Doktora gitmem gerekir mi?
- Yetişkinlerin soğuk algınlığı için genellikle bir doktora gitmesi gerekmez. Çoğu insanda soğuk algınlığı, bir hafta içerisinde kendiliğinden iyileşen hafif bir hastalık şeklinde geçer.
- Bebeğinizde veya küçük bir çocukta soğuk algınlığı hastalığından endişe ediyorsanız, tıbbi yardım istemelisiniz.
- Bazı insanlarda soğuk algınlığı sonrası göğüs enfeksiyonu gibi komplikasyonlar gelişmektedir. Kendinizi kötü hissetmeye başlarsanız, doktorunuza danışmalısınız.
Soğuk Algınlığı/nezle nedir?
- Soğuk algınlığı, viral bir enfeksiyonun neden olduğu genellikle hafif geçen bir hastalıktır. Soğuk algınlığı belirtilerine farklı virüsler neden olabilir.
- Yetişkinlerde çoğu belirti yaklaşık 1 hafta içinde geçerken, bebeklerde ve küçük çocuklarda ise 2 hafta içinde geçmektedir. Bununla birlikte, bazı insanlarda 3 haftaya kadar süren bir öksürük olabilir.
- Soğuk algınlığı virüslerden kaynaklandığı için antibiyotikler tedaviye etmeye yardımcı değildir. Antibiyotikler, viral enfeksiyonlardan ziyade bakteri enfeksiyonlarını tedavi ederler.
- Çoğu yetişkin yılda 2-3 kez soğuk algınlığına yakalanır.
- Okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuklar yılda 5-8 kez soğuk algınlığı geçirebilirler.
Soğuk algınlığı iki temel yolla yayılır:
- Cilt ile temas: soğuk algınlığı virüsleri, insanlar arasında elden ele yapılan temaslarda ya da yakın zamanda soğuk algınlığı olan biri tarafından dokunulmuş nesneler yoluyla geçmektedir. Virüsün elinize bulaşmasından sonra, burnunuzu veya gözlerinizi ovmanız durumunda soğuk algınlığına yakalanabilirsiniz.
- Enfekte bir kişi öksürdüğünde veya hapşırdığında havaya yayılan damlacıklar yoluyla: böyle bir hava solunduğunda ya da bu minik damlacıkların gözle temas etmesi durumunda, kişi soğuk algınlığına yakalanabilir.
- Soğuk algınlığı hastalığı birkaç hafta boyunca bulaşıcı olarak kalabilir.
Sık sık soğuk algınlığına (nezleye) yakalanmanın olası sebepleri nelerdir?
- Herkes soğuk algınlığına yakalanabilir ancak çocukların soğuk algınlığına yakalanma olasılıkları yetişkinlere nazaran daha fazladır.
- Çocuklarla yakın temasta olan yetişkinlerin de soğuk algınlığına yakalanma riski daha yüksektir.
- Kadınların soğuk algınlığına yakalanma olasılıkları erkeklere göre daha fazladır. Bunun nedeni olarak kadınların çocuklarla daha yakın temasta olması gösterilmektedir.
- Soğuk algınlığı kış aylarında daha sık görülür.
Soğuk algınlığına (nezleye) yakalandığımı nasıl anlarım?
Sık görülen belirtileri şunlardır:
- Boğaz ağrısı ya da tahriş olmuş boğaz. Bu genellikle ilk belirtidir.
- Boğuk ses
- Öksürük (her 10 kişiden 3'ünde ortaya çıkar)
- Tahriş olmuş, tıkanmış ve/veya burun akıntısı ve hapşırma
- Kulak ağrısı
- Genel olarak kendini iyi hissetmeme
- Bebekler ve çocuklarda rahatsızlık gözlemlenebilir ve yüksek ateş çıkabilir (38-39 ° C).
- Diğer az rastlanan belirtileri şunlardır:
- Yetişkinlerde yüksek ateş
- Baş ağrısı
- Kas ağrısı
- Tat ve koku kaybı
- Gözlerde ağrı
- Kulaklarda veya sinüslerde basınç hissi
- Sigara içen, astımlı, diyabetli veya bağışıklık sistemi zayıflamış insanlarda daha ciddi belirtiler gözlemlenebilir.
Bende (veya çocuğumda) soğuk algınlığı varsa ne yapmam gerekir?
- Sigara içiyorsanız, sigara içmeyi bırakın. Sigara semptomları daha da kötüleştirebilir.
- Kendinizin (veya çocuğunuzun) bol miktarda sıvı tükettiğinden ve dinlendiğinden emin olun.
- Semptomları gerektiği şekilde tedavi etmek için reçetesiz kullanılabilen ilaçları alabilirsiniz.
- Bebeğinizde veya küçük bir çocukta soğuk algınlığından endişe ediyorsanız veya kendinizi iyi hissetmemeye başladıysanız, tıbbi yardım isteyebilirsiniz.
Doktorunuz/aile hekiminiz ne yapacak?
- Doktorunuz sizi ya da çocuğunuzu muayene edecek ve size ortaya çıkan semptomlarla ilgili sorular soracaktır. Bunun nedeni bu semptomların soğuk algınlığı dışında başka bir nedenden dolayı meydana gelip gelmediğini anlamak içindir.
- Doktorunuz size burada anlatılan, kendi kendinize yapabileceğiniz, bakım yöntemlerinden bahsedecektir. Gerekirse parasetamol ve ibuprofen reçete edebilir.
- Eğer siz veya çocuğunuz ikincil/sekonder bir bakteri enfeksiyonu (göğüs enfeksiyonu, orta kulak enfeksiyonu veya sinüzit gibi) geliştirdiyseniz, doktorunuz antibiyotik reçete edebilir.
- Şiddetli semptomları olan çocuklar (soluk almada güçlük çekme gibi) hastaneye yatırılabilir.
Soğuk algınlığı neye yol açar?
- Semptomlar 2-3 gün sonra doruk noktasına ulaşır ve daha sonra azalmaya başlar.
- Yetişkinlerde ve büyük çocuklarda hastalık yaklaşık bir hafta sürmektedir fakat öksürük 3 haftaya kadar sürebilir.
- Küçük çocuklarda, semptomlar genellikle 10-14 gün sürmektedir.
- Sigara içen insanlardaki solunum yolu semptomları (öksürük gibi) daha şiddetli olabilir ve hastalık daha uzun sürebilir.
- Astımı olan insanlar, soğuk algınlığı sırasında astım semptomlarının genellikle kötüleştiğini belirtmektedir.
- Yetişkinlerde ve büyük çocuklarda görülen soğuk algınlığı komplikasyonları:
- Sinüzit (viral veya ikincil/sekonder bakteriyel enfeksiyon nedeniyle iltihaplanmış, ağrılı sinüsler).
- Göğüs enfeksiyonu: yaşlılarda, sigara içenlerde ve astımlı insanlarda, immünosüpresyonda veya kronik obstrüktif akciğer hastalığında (KOAH) daha olasıdır.
- Küçük yaştaki çocuklardaki komplikasyonlar:
- Orta kulak enfeksiyonu: bu soğuk algınlığı sırasında yaklaşık her 5 çocuktan birinde ortaya çıkar.
- Çok küçük çocuklardaki ve bebeklerdeki komplikasyonlar:
- Bronşiolit, pnömoni (zatürre) ve krup: bunlar solunum yolları enfeksiyonları olup solunum zorluklarına neden olabilir.
Soğuk algınlığı sırasında ne gibi önlemler almak gerekir?
- Kreşten, okuldan veya işten izin alma
- Kendinizi çok kötü hissetmedikçe, sizin veya çocuğunuzun kreş, okul veya işyerinden uzaklaşmasına gerek yoktur.
Soğuk algınlığının tekrar oluşmasını engellemek için ne yapabilirim?
- Soğuk algınlığı semptomları gösteren misafirlerin ziyarete gelmesini engelleyin.
- Semptomları olan biriyle temasa geçtiğinizde ellerinizi sık sık sabun ve sıcak su ile yıkayın. Havluları paylaşmaktan kaçının.
- Soğuk algınlığı olan bir çocukla aynı oyuncağı kullanmamaya çalışın. Eğer kullandıysanız, oyuncakları sabunlu suyla yıkamalısınız.