

10 Mart günü, arşiv Günü. Rusya Devlet Arşivi 90, Adıgey
kolu da 84 yılını doldurdu.
Arşivlerin yaşamımızdaki yeri kuşkusuz çok önemli.
İlginç ve ünlü kişilere, yaşanmış olaylara ve değişik
tarihsel konulara ilişkin belgeler arşivlerimizde
saklanır. Arşiv Kutlama Günü nedeniyle AC
Arşiv Dairesi Başkanı Ase Ş'ıneko (Шъынэкъо
Асе) ile görüştük. Ase Şıneko 7 yıldan beri arşiv
işinde çalışıyor. Daha önce AC Devlet Başkanlığı
Müdürlüğüne bağlı olarak çalışıyordu.
Ase Ş'ıneko'nun söylediğine göre, Adıge Özerk Oblastı (хэку)
cumhuriyete dönüşünce, arşiv şubesi, daire statüsüne
yükselmiş oldu.
"Bu statü yükselmesi yararlı sonuçlar getirdi" diyor
Ş'ıneko, "Arşivimiz normatif (düzgüsel) ve yasal bir
statüye kavuştu, arşiv birikimimiz (stokumuz) büyüdü,
değişik birimlerle doğrudan bağlantılar kurma yetkisi
elde ettik. Sembolik de olsa, kadromuz iki personelle
takviye edildi, yeterli bir belgesel ve teknik temele
kavuştuk. AC Devlet Başkanı ile AC Hükümeti bizi
destekliyor. AC bütçesinden bize 960 bin ruble para
ayrıldı, bu parayla Ulusal Arşiv Bölümü için bir bina
projesi hazırlattık.
Ulusal Arşiv Bölümü, Arşiv Dairesi'ne bağlı bir kuruluş.
Cumhuriyetimizin arşiv stokunda 400 binden çok belge
toplanmış durumda. Bunun 250 binden fazlası Ulusal Arşiv
Bölümünde. Bu bölümde cumhuriyetimizde yaşayan değişik
kökenli toplulukların tarihi biriktiriliyor.
Arşiv Dairesi'nde ilginç olarak neler
vardır?Bu soruyu özellikle sordum. Ase Ş'ıneko'nun
söylediğine göre arşivdeki belgelerin tümü önemli.
1860'lı yıllardan kalma yazılar, değişik köylere ve o
köylerin yöneticilerine ilişkin belgeler var, bunlar
önemli olmazlar mı?!
İsteyen herkes arşivdeki belgeleri görebilir ve
inceleyebilir. Kısa bir süre önce bilgisayar kaydına
başladık ve hızlı erişime geçtik. Ancak gizlilik kaydı
olan bazı belgeler var, yasaklı, bunlar daha çok
partililerle ilgili belgeler.
"Tanıtım listelerini her yıl yeniliyoruz, çünkü
listelere yeni belgeler ekleniyor" diyor Ş'ıneko. 323
organizasyondan (kuruluş ve kurumdan) kitap ve yazılar
alıyoruz. Yürütme ve yargı kurumları ile değişik
dairelere ait yazılar ve belgeler geliyor. Bunların
dışında, tek kişiyle ilgili stoklarımız da var. Örneğin
Mecid Ahecego (Ахэджэго Мэджид) ve Asker
Yevtıhа (Еутых Аскэр) ait belgeleri aldık. Böylece
ulusumuzun tarihi konusunda daha yetkin ve daha kapsamlı
çalışma olanağına kavuşmuş olduk, daha da iyi bir konuma
ulaşmak için çalışıyoruz. Arşivimiz olmadan kayıt altına
alınmış bir tarihimiz de olamaz. Bütün bu belgelerin
gelecek kuşaklara ulaştırılması gerekiyor. Bu çerçevede
ilk devlet başkanımız Aslan Carımeye ait arşivin
de bize verilmesini istiyoruz.
Bütün bunların dışında Moskova ve daha başka uzak
kentlerde ünlü kişilere, ayrıca dış ülkelerde yaşayan
soydaşlarımıza ait belgeleri de toplamaya başladık.
Ase Şıneko, rayon (ilçe) arşivlerinin de önemli
olduğunu belirtmeden geçemiyor. Rayon görevlileri
kendi rayonlarına ilişkin belgeleri topluyorlar.
Özellikle rayon yöneticilerinin özverili çalışmalar
yürütmekte olduklarını söylemeliyiz diyor. Adıgekale
(Adıgeysk) kenti Başkanı Kim Mamıyekonun
büyük bir çalışma içinde olduğunu özellikle belirtti.
Ayrıca Cece (Giaginski) rayonu Başkanı da bize
donanımlı bir arşiv binası tahsis etti.
Şu an için en önemli sorunumuz, yukarıda da
belirttiğimiz gibi, belgelerin koruma altında tutulacağı
sağlam ve donanımlı büyük bir arşiv binasına kavuşmak
olabilir. Proje ve plan hazır, bu yıl içinde arsa almayı
ve inşaatı başlatmayı bekliyoruz. Biz de gazete olarak,
bu amacın gerçekleşmesi dileğinde bulunduk.
Arşiv işinde sadece toplanan belgeler değil, o belgeleri
toplamakla görevli olan kişiler de önemli. Daire Başkanı
Ase Şıneho; Muliet Kaza, Olga Ragulinar, Mariyet
Tletserıko, Fatim Ğonejıko, Zareme Tevçoj, Aslanhan
Guney ve Muhdin Lıhasdan (Л1ыхэсэ Мухьдин)
oluşan kendi çalışma ekibinden memnun olduğunu
belirtiyor.
AC Arşiv Dairesi Başkanı, kutlama gününde Daire
çalışanlarına yönelik anlamlı bir konuşma yaptı.
Çalışmaları daha ilerilere götürmeliyiz, bunun için
isteyerek ve var gücümüzle çalışmamız gerekir, dedi.
Personel çoğunluğunun kadın olmasını dikkate almış
olmalı ki, geçirdiğimiz 8 Mart Kadınlar Gününü de
kutladığını belirtmeyi ihmal etmedi. Şıneko, bir
baharın güzelliği gibi, herkesin mutluluk, neşe ve
esenlik içinde bir yaşam sürdürmesini dileyerek
sözlerine son verdi.