Alışveriş ve harcama bağımlılığı nedir?
“Düşüp bayılana kadar alışveriş” yapan ve kredi kartlarının limitine erişen insanlar genellikle bir alışveriş bağımlılığına sahiptir. Alışveriş yaparlarsa kendilerini daha iyi hissedeceklerine inanırlar. Alışveriş yapma ve para harcama bağımlılığı genel olarak bir kişiyi daha kötü hissettirir. Bu, diğer bağımlılık davranışlarına benzer ve sorun içme (alkolizm), kumar oynama ve aşırı yeme bağımlılıklarıyla aynı bazı özelliklere sahiptir.
Alışveriş yapma veya para harcama bağımlılığı, tatil dönemi boyunca depresyon, anksiyete (endişe) ve yalnızlığa karşı dönemsel bir avuntu olabilir. Ayrıca, bir kişi depresyonda olduğunda, yalnız ve kızgın hissettiğinde de ortaya çıkabilir. Alışveriş yapma ve para harcama, daha fazla sevgi temin etmez, benlik saygısını güçlendirmez, acı, pişmanlık, stres ve günlük yaşam sorunlarını iyileştirmeyi garanti etmez. Kişinin alışverişe olan bağımlılığı nedeniyle edindiği artan finansal borç yüzünden genelde bu hisleri daha da kötüleştirir.
Bir alışveriş manyağı olup olmadığınızı nasıl anlarsınız?
Alışveriş çılgınları, “keyifsiz hissettiklerinde, canlandırıcı bir olay ” olması bakımından çarşı pazar dolaşırlar. Bir uyuşturucu ya da alkol bağımlısı gibi heyecan duymak ve keyif almak için dışarı çıkıp satın alırlar. Alışveriş bağımlılığı erkeklerden çok daha fazla kadınları etkileme eğilimi gösterir. Bağımlılar genellikle kendi gereksinimi olmayan şeyleri satın alırlar. Tatil mevsimleri, yılın geri kalanında zorlantılı (kompulsif) olmayan kişiler arasında aşırı alışveriş yapmayı tetikleyebilir. Birçok alışveriş bağımlısı tüm yıl boyunca aşırı alışverişe devam eder ve ayakkabı, mutfak eşyası veya giyim gibi belirli ürünlerin satın alınması konusunda zorlantılı olabilirler; bazıları her şeyi satın alır.
Bu zorlantı bozukluğuna sahip kadınlar genellikle, hiç kullanılmamış fiyat etiketleri taşıyan, çanta ve eşya raflarına sahiptirler. Bir veya iki öğe satın almak amacıyla bir alışveriş merkezine giderler, eve paketler ve alışveriş poşetleriyle gelirler. Bazı durumlarda alışveriş çılgınları duygusal “bilinç kaybı” yaşar ve hatta eşyaları satın aldıklarını bile hatırlamazlar. Aileleri ya da arkadaşları satın aldıklarından şikayet etmeye başlarlarsa, genellikle satın aldıkları şeyleri gizleyeceklerdir. Sorunla ilgili genellikle inkar içinde olurlar. Faturalarını ödeyemediği için kendi mali güvenirlilik derecelerinde sorunlar yaşarlar, borçlarını almaya çalışan tahsilat acente temsilcilikleri vardır, yasal, toplumsal ve ilişkisel sorunları olabilir. Bazen, faturalarını ödemek için ek bir iş edinmek yoluyla kendi sorunlarını gizlemeye çalışırlar.
Bu durumu nasıl kontrol ve tedavi edersiniz?
Harcama bağımlılarının bu sorunun üstesinden gelmek için profesyonel danışmanlık veya bir yardımlaşma grubu aramaları önerilir. Bağımlılık davranışları diziler halinde ortaya çıkma eğilimindedir; bu nedenle bir yeme bozukluğu, uyuşturucu ya da alkol veya kumar ile ilgili bir sorun yaşıyorsanız, alışveriş bağımlılığı için bir aday olabilirsiniz. Birçok toplulukta, aynı zamanda alışveriş bağımlılığına yardımcı olacak kredi danışmanlık merkezleri vardır.
Alışveriş aşırılıklarını nasıl önleyebilirim?
Satın alımlar için nakit, çek, bankamatik kartı ile ödeme yapın.
Bir alışveriş listesi yapın ve yalnızca listede olanı satın alın.
Yalnızca acil durum için kullanılacak olanlardan başka kredi kartlarını yok edin.
İndirim depolarından kaçının. Birini ziyaret ettiğiniz takdirde harcanacak belirli miktarda nakit ayırın.
Yalnızca mağazalar kapandıktan sonra “vitrine bakın”. Gün boyunca “vitrin gezecekseniz”, cüzdanınızı evde bırakın.
Katalog siparişlerine telefon etmekten kaçının ve TV alışveriş kanallarını izlemeyin.
Arkadaşlarınız ya da akrabalarınızı ziyaret etmek için seyahat ediyorsanız, kendi pakete sarılı hediyelerinizi yanınıza alın ve hediye işi tamam diyin; insanlar kendi topluluklarının dışında alışveriş yaparken daha fazla alışveriş yapmaya eğilimlidirler.
Alışveriş dürtüsü geldiğinde bir yürüyüş yapın veya egzersiz yapın.
Eğer kontrolden çıkmış olduğunuzu düşünüyorsanız, muhtemelen öylesinizdir. Danışmanlık veya İsimsiz Borçlular gibi bir destek gruplarını araştırın.
Yazar: Prof. Ruth Engs
Çevirmen: Jülide Yapıcı
Kaynak: indiana.edu
Libido Dergisi’nde yayımlanan, Libido Dergisi yazar ve çevirmenlerine ait herhangi bir yazı, çeviri, makale ve haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. İzinsiz kullananlar hakkında hukuki yollara başvurulacaktır.