Deniz dibi için pazarlık, Hazar enerji kaynaklarının bulundurulması üzerine bir pazarlıktır.
Toplantı sonunda, Rusya Bakanı Sergey Lavrov “büyük memnuniyetle” tarafların “bu belgenin hazırlanmasına ilişkin kalan tüm önemli sorunlara çözüm bulduğunu açıkladı. Aslında, konvansiyon metni hazır. ” Lavrov şunları ekledi: “Yakın gelecekte editöryal revizyon, ulusal dillere çeviri ve ülkelerimizin her birinde ülke içi hazırlık bu üst düzey sözleşmeyi imzalamak için yapılacak.”
Gelecek yıl, Kazakistan'ın Astana kentinde gerçekleşecek Beşinci Hazar Zirvesi, Hazar Denizi'nin sektörleri, iletişimleri ve kaynaklarının mülkiyeti ve kullanımı koşulları konusundaki uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar altında final çizgisini çizecek. Bu konuda pazarlık neredeyse bir çeyrek yüzyıl geçti. Partiler neredeyse elli, çoğu zaman başarısız toplantılar düzenlediler.
Şimdiye kadar İran'ın konumu bir çekişme kemiğiydi. Sovyet döneminde, Hazar Denizi'nin yüzde 13'ine sahipti. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra, Hazarlar derhal beş mal sahibi oldu (Rusya, İran, Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan), Tahran, daha fazla beklemeden, denizi beş eşit sektöre ayırmayı önerdi. İran'ın payı yüzde 20'a yükselecekti.
Hazar ülkeleri, güney komşularına böyle bir hediye için hazır değildi. Nitekim, tavizlerin her yüzdesi için, deniz kaynaklarını kullanma yetenekleri azaltılmıştır. Ve bu büyük bir servet. Uzmanlar, her şeyden önce, mersin balığı ve diğer değerli balık türlerinin stoklarına dikkat eder. Hazar'da, küresel nüfusun büyük bir kısmı yoğunlaşmıştır.
Ancak, hidrokarbonlar denizin ana kaynağıdır. Buradaki tahmini petrol ve doğal gaz tahminleri, 18-20 milyarlarca tonluk standart yakıtı oluşturuyor - İran Körfezi'nden sonra dünyada ikinci. İranlı araştırmacılar Hazar Denizi'nin derinliklerinde 260 trilyonlarca fit küp doğal gaz ve 50 milyarlarca varil petrol olduğunu hesapladılar.
Batılı çokuluslu enerji şirketlerinin bu hazineye Hazar littoral devletlerinin arkasından baktıkları açık. Kanada Küreselleşme Sorunları Araştırma Merkezi (Küreselleşme Araştırma Merkezi (CRG)) on yıl önce dünyayı uyardı: Hazar ülkeleri, deniz kaynaklarını kullanma şartları konusunda kendi aralarında bir fikir birliği sağlamazlarsa, Amerika Birleşik Devletleri girecek.
Amerikalılar çıkarlarını çoktan belirlemişlerdi. Lobileşmişler ve 2006 yazında, Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi'nin yüzde 8'ini elinde bulundurduğu Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattını (Hazar Denizi'nden Akdeniz'in limanlarına kadar) inşa ettiler. Gerisi çokuluslu şirketlerden ConocoPhillips, BP, Total, Statoil, vb. Batılı yatırımcılar tarafından paylaşıldı.
Bir yıl sonra, Bakü-Tiflis-Erzurum doğal gaz boru hattı (Güney Kafkasya Boru Hattı) devreye alındı ve büyük oranda aynı yatırımcı bileşimi tekrarlandı. Doğru, bu kez 25,5 yüzde Azerbaycanlılar tarafından değil, diğerlerinin yanı sıra bir teknik operatörün işlevlerini üstlenen birleşik bir şirket olan BP-Azerbaijan tarafından alındı.
Bu projelerin her ikisi de yalnızca Hazar Denizi’nin Azerbaycan bölümünün kaynak tabanını değil, aynı zamanda diğer Hazar ülkelerinden hidrokarbonları taşımayı da amaçlamaktadır. Ancak, ilk başta, yatırımcılar öncelikle Azerbaycan'ın kendi imkanlarını değerlendirdiler. Rusya'nın önerdiği gibi, denizin yüzde 19,5'inden ayrılması gerekiyordu.
Hazar Statüsü Sözleşmesi işbirliği için yeni fırsatlar açıyor
Rusya Federasyonu, Hazar'ın bölünmesini medyan çizgisinin ilkesine göre gördü (sınır komşu ülkelerin kıyılarına eşit uzaklıkta olmalıdır). Bu senaryoda, deniz dibinin% 18,7'inde Rusya ve Türkmenistan ayrıldı, Azerbaycan - 19,5, İran yalnızca% 13,5 aldı.
Rusya’nın Hazar’ın bölünmesi konusundaki yaklaşımının lehtarı Kazakistan’dı. İranlı (aritmetik ortalama) deniz tabanının% 20'i, neredeyse% 30'i aldı. Astana'nın Moskova'yı 1998'te desteklemesi ve bununla deniz sınırında bir anlaşma imzalaması tesadüf değildir. Azerbaycan ayrıca Hazar Denizi'nin kuzey kesiminin bölünmesini de onayladı. Uzun yıllar boyunca denizin sadece güneyi, komşular arasında bir uyumsuzluk elması olarak kaldı.
Sorunun netleştirilmesi, Azerbaycan boru hatlarının yabancı yatırımcılarının aranmasını istedi. Kanada'da daha önce bahsedilen Küreselleşme Sorunlarını Araştırma Merkezi, Hazar bölgesindeki Batı'nın askeri müdahalesini bile öngörüyordu. CRG Merkezine göre, Amerika Birleşik Devletleri bölgedeki sırasını geri kazanmak için Transkafkasya'yı istikrarsızlaştırmayı planladı.
“Hazar Denizi'nden petrol ve doğal gaz kaynaklarının güvenliğini sağlama” bahanesiyle ABD, birliklerini güney doğu Avrupa'daki askeri üslerde bulunan bu bölgeye gönderebilir. Geçen yüzyılın sonunda benzer bir şey, zaten Basra Körfezi bölgesinde çalışıyorlardı.
Amerikalılar Hazar Denizi için projelerini hazırladı. Bir “Hazar muhafızı” planı geliştirildi. Hazar Denizi’nde, Batı devletlerinin kuvvetleri tarafından gruplandırılan bir donanmanın, enerji taşıyıcılarını Bakü’nün boru hatları aracılığıyla yaratılmasını sağladı. Grubun görevi Hazar Denizi'nin dibinde bulunanlar da dahil olmak üzere boru hatlarını korumaktı.
Batı planları, Hazar bölgesini "bölgesel olmayan oyunculardan" arındırılmış ilan eden Rusya ve İran’ın ısrarcı ve tutarlı politikaları yüzünden hayal kırıklığına uğradı. Bu, Hazar devletlerinin sağlam bir konumu değildi. Örneğin, Türkmenistan, Hazar Denizi altındaki gaz boru hatlarının yapımında ve kullanımında Batı ülkelerinin yardımına ciddi şekilde güveniyordu. Aşkabat, kendi bölgesinde uygun altyapıyı bile hazırladı.
Türkmen yetkililer, alt boru hatlarının projelerinden kaynaklanan Hazar Denizi'nin çevre güvenliğine yönelik tehditlere karşı Moskova ve Tahran'ın itirazlarını durdurmadı. Uzmanlar şaka: Rus Hazar gemilerinin bir füze salvo durumu etkisiz hale getirdi filotilla Suriye'deki hedeflere, Rus Donanmasının stratejik yeteneklerini gösteriyor.
Beğenin ya da beğenmeyin, Hazar Denizi'nin bölünmesi ile ilgili müzakereler tamamen farklı dinamiklere gitti. Moskova toplantısından sonra, sadece Rusya Bakanı Lavrov bununla ilgili konuşmadı. İran Dışişleri Bakanı Muhammed-Javad Zarif, “Hazar littoral ülkeleri tarafından kabul edilen sorunların listesi Hazar Denizi'nde yabancı askeri güçlerin varlığını önlüyor” dedi.
Belki de bu, Hazar bakanlarının son toplantısının ana sonucudur. Sözleşme kapsamında bir bütün olarak Moskova'ya geldikleri uzlaşmanın detayları henüz açıklanmadı. Bakan Zarif, toplantıya katılan tüm katılımcıların, Hazar Denizi'nin sektörel bazda bölünmesi konusunda anlaştıkları için bir rezervasyon yaptı.
Uzmanlar, "Hazar Denizi'nin Hukuki Statüsü Sözleşmesi hakkında bir uzlaşmaya varılmasının büyük bir atılım olarak kabul edilebileceğini" kabul ediyorlar. Bu, bölge devletleri arasındaki ilişkilerde birçok engeli ortadan kaldırmaktadır ve en önemlisi, ulus ötesi şirketlerin Hazar ülkelerinde Hazar ülkeleri tarafından kararlaştırılan kurallara göre hareket etmeleri gerekecek.
Şimdi Hazar Denizi uluslararası hukuk alanına ve diplomatik kıyılarına giriyor. Yatırımcılar bundan gerçekten faydalanacaklar. Meşru faaliyetler ve projelerinin yasal korunması için zemin alacaklar. Geniş ürün yelpazesi - hidrokarbon üretiminde, ulaşım koridorlarında ve lojistik merkezlerinde artış.
Örneğin Rusya, limanların gelişmesi için bir strateji geliştirdi ve bunlara demiryolu ve karayolu yaklaşımları uyguladı. Kararname, Kasım ayında Başbakan Dmitry Medvedev tarafından imzalandı. 2030’e göre, Hazar’da tam bir Rus-İran koridoru olan Kuzey-Güney ortaya çıkacak.
Kazakistan, yükün deniz yoluyla tartışmalı kısımları üzerinden nakliyesi için kendi yolunu alacaktır. Azerbaycan nihayet enerji kaynaklarının ve malların Batı ülkelerine taşınması için bölgesel bir ulaşım merkezi oluşturacak. Şimdiye kadar, yalnızca Türkmenistan'ın, Transkafkasya'daki boru hattı sistemiyle gazını ihraç etmeyi amaçlayan soruları bulunuyor.
Uzmanlar, “harici oyuncuların etkisinin olmadığı” durumda, bu sorunun sonunda çözümünü bulacağına inanmaya meyillidir. Hazar, anlaşmazlığa değil “işbirliği dengesi” olacak. Ancak, bunun için koşullar bugün beş Hazar ülkesinin dışişleri bakanları tarafından Moskova’da yapılan toplantıyla doğrulandı.