Evrenin can atımı topaç gibi döner [1]. Eğer zaman akmasaydı, sadece uzay olsaydı, topacın her tam dönüşü özdeş tek bir adımı yinelerdi ve topacı en başa döndürürdü, yani topaç cansız ve mekanik bir tekrarlama olurdu.
Ama zaman akar ve topaç canlıdır. Topacın bir tam dönüşü eşsiz ve biricik bir adımdır, topacı yeniler ve canlandırır, ama bununla kalmaz: Topacın ikinci tam dönüşü özdeş cansız tekdüze adımı mekanik olarak yinelemeye devam eder.
Topacın birinci dönüşü dünyadır, ikinci dönüşü öbür dünyadır, sonra en başa dönülür. Dolayısıyla her tam dönüşte (360°) başa dönen cansız topaçtan farklı olarak canlı topaç ancak iki tam dönüşte (720°) başa dönebilir.
Canlı topacın tek sayılı dönüşleri dışadönüşle burulmadır (dünya), çift sayılı dönüşleri içedönüşle açılmadır (öbür dünya). Bu iki dönüşü nefes verdikçe ciğerin büzülmesi ve nefes aldıkça ciğerin kabarması gibi düşünebilirsiniz.
Canlı topacın iki turda başa dönen soluklanma hareketi ilksel kasılma ve ilksel genişlemenin diyalektik bileşimidir [2]. Kuantum fiziğinde spinor adı verilen iki turda başa dönme özelliği aşağıdaki klipte gösterilmiştir:
Klipte Toby Hendy’nin bardak tutan kolu ilk turda dışadönerek burulur, ikinci turda içedönerek açılır, iki tur bitince en başa dönülmüş olur.
Burulup açılma hareketi önce uzaktan geçer, sonra yakından geçer: Uzaktan dolandıkça bağlam burgulanır, yakından dolaştıkça bağlamsal burgu açılır. Canlı topaç bu şekilde burulup açılma hareketini tekrarlamayı sürdürür. Bu harekete uzakın burgu (extimate torsion) adını verelim.
Uzakın burgu gerçek ve salbırakı koşut bir süreç içine sokar: Önce salbırak dışadöndüğü için gerçek burulur, sonra salbırak burguyu açsın diye gerçek içedöner. Gerçek salbırakın bedeli olduğuna göre uzakın burgu boyunca iki farklı bedel ödenir:
1) Dışadönüşün bedeli olarak burulmak gerekir.
2) Açılmanın bedeli olarak içedönmek gerekir.
Beşeriyette bu ikisi kamusal alan ve özel alan adlarıyla bilinir. Kamusal alan insanın ciğerini gevşetirken nefesini kesen alandır, özel alan ise insana nefes aldırırken ciğerini şişiren alandır.
Kamusal alan özel alana kurban edilirse burulma engellendiği için açılma da imkansız kılınır; müsamahakarlığın hazzı çıkmaza sokması budur.
Özel alan kamusal alana kurban edilirse içedönme engellendiği için dışadönme de imkansız kılınır; dijital buluttaki kamusalımsı alanların asıl kamusal alanları çıkmaza sokması budur.
Notlar: