Otto von Bismarck
tam adı OTTO EDUARD LEOPOLD, BİSMARCK PRENSİ, BISMARCK- SCHÖNHAUSEN KONTU, LAUENBURG DÜKÜ
(d. 1 Nisan 1815, Schönhausen, Altmark, Prusya - ö. 30 Temmuz 1896, Friedrichsruh, Hamburg yakınları)
İçerde baskıcı ve tutucu bir yönetim kurmuş, askeri ve diplomatik girişimleriyle Prusyanın Avrupadaki konumunu ve güvenliğini güçlendiren bir ittifaklar sistemi oluşturmuştur.
Gençliği.
Babası Prusya ordusunda subaylık yapmış bir Junker, annesi ise unvansız bir yüksek memurun kızıydı. Bismarck, okul çağma geldiğinde annesi ile birlikte Berline yerleşti. Göttingen ve Berlin üniversitelerinde pek parlak geçmeyen hukuk öğreniminin ardından Prusya ordusuna girdi, Aachende adli kâtipliğe atandı. Disiplinsiz davranışları yüzünden üstlerince paylanmaya katlanamadığı için, bir yıl sonra ordudan ayrılarak kötüye giden aile yatırımlarının başına geçti. Annesinin etkisiyle Yaradancı olarak yetişmişti; bu yüzden Hıristiyanlığa karşı ilgisizdi. Ama bu yıllarda ilişkiye girdiği Pietist çevreden bir kızla evlenebilmek için koyu bir dindarlığa yöneldi.
1847de yarı temsili bir organ olan Birleşik Meclise (Vereinigter Landtag) girdi. Burada mutlakıyetçiliğin ve reaksiyoner kesimin sözcüsü olarak sivrildi. Almanyayı saran 1848 Devrimini bastırmak için askeri önlemlere başvurulmasını savundu. Bu yüzden ne Frankfurt Ulusal Meclisine, ne Berlinde toplanan ilk Prusya Parlamentosuna seçilebildi. Ordunun Berlini işgal etmesinden sonra, Prusya kralı IV. Friedrichin ilan ettiği ve daha monarşist eğilimler taşıyan anayasa çerçevesinde oluşturulan İkinci Mecliste yer aldı. Avusturya-Prusya işbirliğinden yana olduğu için, Friedrichin prenslerle işbirliği yaparak Kuzey Almanyanın öncülüğünü ele geçirme girişimine karşı çıktı. Prusyanın, Alman Federasyonumun yeniden düzenlenmesini kabul etmesi üzerine, 1851de temsilci olarak Federal Meclise (Bundestag) gönderildi.
Rusya ile Prusyanın yardımı olmaksızın devrimle başedebileceğine inanan Avusturyanın tepeden bakan tutumu, Bismarckm görüşlerinde köklü bir değişikliğe yol açtı. Prusyanın çıkarlarını temel alan gerçekçi bir siyaset benimsemesi ve Almanyanın birliğinin sağlanmasında öncülüğü ele geçirmek için Avusturyaya karşı dış güçlerle de ittifak kurması gerektiği sonucuna vardı. Kırım Savaşı ve Balkanlar konusunda Avusturyanın desteklenmesine karşı çıktı. Bu sırada Friedrichin delirmesi üzerine Wilhelmin naipliği üstlenmesiyle Prusyada yeniden liberal bir hava esmeye başlamıştı. Gerici çizgisiyle tanınan Bismarck, 1859da Frankfurttan çağrıldı ve büyükelçi olarak Petersburga gönderildi.
Ocak 1861de kardeşinin ölümü üzerine tahta çıkan I. Wilhelm, Landwehr adı verilen milisleri ortadan kaldırmak ve orduyu güçlendirmek için askeri ödeneklerin artırılmasını istedi. Liberallerin çoğunlukta olduğu Prusya Parlamentosu yalnızca bir yıllık artışı onayladı ve askerlik hizmeti süresinin indirilmesi yönünde bir tutum takındı. Alman İlerici Partisi adı altında örgütlenen liberaller, Kasım 1861 seçimlerinden daha da güçlenerek çıktı. Bu gelişmeler karşısında, Muhafazakârların başbakanlığa getirilmesini istediği Bismarck Mart 1862de ülkeye çağrıldı. Wilhelm, Bismarckın Fransa ile ittifak düşüncesini ve Alman prensliklerini ortadan kaldırma tasarısını benimsemediğinden, onu bu kez Paris büyükelçiliğine atadı.
Başbakanlık dönemi
Askeri ödenekler konusundaki anlaşmazlığın bir bunalıma dönüşmesi, Wilhelmi Bismarckın başbakanlığını kabul etmeye yöneltti. 22 Eylül 1862de göreve başlayan Bismarck, bütçenin alt ve üst meclisler ile kralca onaylanması gerektiğine ilişkin anayasa hükmünün bir boşluk bıraktığını öne sürerek, anlaşma sağlanana değin hükümetin vergi toplayıp harcama yapabileceği gerekçesiyle ordu için istenen ödenekleri çıkarttı. Mecliste yaptığı ilk konuşmada büyük sorunların kan ve demir ile çözülebileceğini belirterek meclisi ikinci plana atan bir politika izlemeye başladı. Liberal çoğunluğun uzlaşma önerilerini sürekli geri çevirdi.
Avusturyanın Frankfurtta bir temsilciler konferansı toplanması önerisi karşısında, doğrudan seçimle bir Alman parlamentosu oluşturulması görüşünü ortaya attı. Bu gergin hava Federal Meclisin Avusturya önerisini reddetmesiyle yatışır gibi oldu. Bismarck, 1863 başlarında Polonyada patlak veren ayaklanmaya karşı Rusyayı destekleyerek, dış politikadaki yönelimini belli etti. Wilhelmin Frankfurttaki Alman prensleri toplantısına katılmaması için bütün ağırlığını koydu, Avusturyanın birleşme yönündeki bu önemli girişimini de boşa çıkardı. Bu arada Fransa ile ticari bir anlaşma imzaladı, bu anlaşmanın Prusya denetimindeki Gümrük Birliği (Zollverein) için de geçerli olmasını sağladı. Böylece Avusturyayı ekonomik bakımdan Almanyadan koparan önemli bir adım attı.
Nüfusunun büyük bölümü Almanlardan oluşan, Danimarkaya bağlı Schleswig ve Holstein düklükleri sorunu bu sırada yeniden gündeme geldi. Bismarck, Ocak 1864te Danimarka ile savaşmak üzere Avusturya ile ittifak anlaşması imzaladı. Savaştan yenik çıkan Danimarka, bu düklükleri Prusya ve Avusturyanın ortak yönetimine bıraktı. Almanya ile Avusturya arasında Alman önderliği konusunda süregiden rekabet, Holsteinın Avusturyaya, Schieswigin de Prusyaya verilmesini öngören Gastein Antlaşması ile (1865) yeni bir uzlaşmaya bağlandı. Bismarck, III. Napoleon ile yürüttüğü görüşmeler sonunda Fransayı tarafsızlaştırdıktan sonra, Venedik karşılığında da İtalyanın desteğini kazandı. Avusturya, Haziran 1866da düklükler sorununu Federal Meclise getirince, Bismarck da Holsteinı işgal ederek Alman Konfederasyonunun sona erdiğini açıkladı.
Bohemyaya giren Prusya ordusu Avusturya ordusunu Königgrâtzın kuzeybatısındaki Sadowada kesin bir yenilgiye uğrattı. Bazı topraklarını alarak Avusturyaya ders verme yönündeki isteklere karşı duran Bismarck, Avusturyayı Almanyadan bütünüyle dışlayan bir antlaşmayla yetindi. Main Irmağının kuzeyindeki devletler savaşta Prusyaya karşı cephe almıştı; Saksonya dışında bu devletlerin tümü ilhak edildi. Öteki devletler ise Prusyanın denetiminde yeni bir federasyon altında birleştirildi. Halkın seçtiği parlamentonun (Reichstag) yanı sıra, devletlerin atadığı temsilcilerden oluşan bir Federal Konsey (Bundesrat) kuruldu. Bu arada seçimlerden zayıflayarak çıkmış olan İlerici Partinin bölünmesinden yararlanan Bismarck, çoğunluğun oluşturduğu Ulusal Liberal Partinin desteğini kazanmayı başardı.
1866dan sonra Bismarckın dış politikasının odağı Güney Almanya devletleri oldu. Önceleri Fransa ve Avusturyanın müdahalelerine karşı bu devletlerde liberalizmin güçlü olmasına güvenen Bismarck, Prusya aleyhtarı Katolik dincilerin giderek Liberallere ağır basması üzerine bir ikilemle karşı karşıya geldi. Birleşme önerisiyle güneyli Liberallerin harekete geçmesi bütün Almanyada liberalizmin güçlenmesi sonucunu verecekti. Hiçbir şey yapmaması durumunda ise, Avusturya ve hatta Fransa birliklerinin Main hattına dayanması kaçınılmazdı. Bismarck Prusya monarşisinin saygınlığını artırarak birleşme için gerekli zemini hazırlama yolunu seçti. Bu amaçla Hohenzollern hanedanını, kendisine sunulacak boş tahtları kabul etmeye yöneltti. Temmuz 1870te Leopoldu İspanya tahtına oturtma girişimi Fransanın büyük tepkisine yol açtı. Bismarckm olayları tırmandırmasına Fransa savaş açarak yanıt verdi. Güney Almanya devletlerinin de Prusyanın yanında yer aldığı savaş sonunda, Fransa toprak kaybının yanı sıra yüklü bir tazminat ödemek zorunda kaldı. Bismarck bu elverişli koşullarda güneydeki Alman prenslerini bazı ödünler ve rüşvet karşılığında elde ederek, sonunda Almanyanın birliğini gerçekleştirdi. Wilhelm Alman imparatoru olarak taç giydi.