Arterler kalbe oksijen ve kan geçişi sağlayan vücutta bulunan farklı dokulardır. Her bir arter üç tabakadan oluşan kas dokusuna sahiptir.
- intima (iç tabaka)
- medya (kalp, yüksek basınç kolları kas tabakası)
- adventisya (arterleri yakındaki dokulara bağlayan bağ dokusu)
Ayrıca aort olarak bilinen büyük bir arter bulunmaktadır. Bu arter vücutta kılcal olarak bilinen bir ağa sahiptir. Sağlıklı arterler pürüzsüz iç duvarlara sahiptir ve onlara kolaylıkla kan akar.
Bununla birlikte iç duvarlar üzerinde plak biriktiğinde damarlar tıkanabilir ve kan akışı engellenebilir. Plak yağ, kolesterol, kalsiyum, hücresel atık ve fibrin gibi farklı dolaşımlarından oluşur.
Düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL ya da kötü kolesterol) ya da yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL , iyi kolesterol) olan kişilerde damar tıkanıklığı riski oldukça yüksektir. Diğer risk faktörleri ise yüksek kan basıncı, diyabet ve sigaradır.
Tıkalı ve bloke olan arterler koroner arter hastalığı, karotis arter hastalığı, periferik arter hastalığı, miyokard infarktüsü (kalp krizi) ve serebrovasküler kaza (inme) gibi farklı rahatsızlıklara neden olabilir.
Sağlıklı bir yaşam için arterlerin iyi çalışması son derece önemlidir. Sağlıklı damarlara sahip olmak için düzenli beslenme de önemlidir. Tıkalı damarları açmak ve kalp sağlığını korumak için tükettiğimiz besinlerden bazıları oldukça faydalıdır.
İşte sizlere arter temizleyici en iyi 10 besin maddesi;
1.Sarımsak
Sarımsak arterleri temizlemek için en kolay ve doğal yollardan biridir. Almanya Kardiyovasküler Farmakoloji Merkezi’nde yapılan bir araştırmaya göre araştırmacılar aort sertleşmesini önlemek için düzenli olarak sarımsak tüketimini faydalı buldu.
LDL kolesterol seviyesini azaltarak damar sağlığını geliştirir. Ayrıca sarımsağın insanlar yaşlandıkça kardiyovasküler sağlığı korumaya faydalı olduğu bulunmuştur.
Her gün 1-4 çip sarımsak yiyin. Ayrıca çorbalar, yemekler, güveç ve salata soslarına da sarımsak ekleyebilirsiniz. Eğer sarımsak takviyesi sevmiyorsanız sarımsak takviyesi de tüketebilirsiniz. Takviyeler için mutlaka doktorunuza danışın.
2.Nar
2005 yılında Ulusal Bilimler Akademisi Tutanaklarında yayımlanan bir çalışmaya göre bilim adamları nar içerdiği yüksek antioksidanlar nedeniyle arterleri açık tutmaya yardımcı olmaktadır. Bu meyve arterlerde mevcut plak oluşumlarını azaltmaktadır.
Yeni çekilmiş nar suyu içebilir ya da meyve salataları ve meyve sularına nar ekleyebilirsiniz.
Not: Nar suyu bazı ilaçlar ile birlikte uygun olmayabilir, arterleri temizlemek için nar suyu içmek konusunu doktorunuza danışın.
3.Somon
Somon balığı kalbi sağlıklı tutarak damarlarda plak oluşumunu önlemede oldukça etkilidir. Somon omega-3 yağ asitleri açısından zengindir ve dokosaheksaenoik asit (DHA) ve eikosapentaenoik asit (EPA), HDL kolesterol düzeyleri, trigliserid düzeylerini seviyelerini azaltmak ve kan damarlarındaki iltihabı ve kan pıhtılarının oluşumunu azaltmak için faydalıdır. Bu yağ asitleri kan basıncını düşürebilir.
Amerikan Kalp Derneği haftada 2 ya da 3 porsiyon yemeyi önerir. Bir porsiyon somon 2 ya da 3 onsa eşittir. Genel kardiyovasküler sağlığı korumak için pişmiş ve ızgara somon yiyebilirsiniz.
4.Zerdeçal
Zerdeçal her türlü serbest arterleri güçlü tutmaya yardımcıdır ve anti-enflamatuar özellikler içermektedir. Ayrıca zerdeçal inflamasyon ve damar sertliğinin arkasında bulunan kurkumin oranını da düşürmektedir.
2009 yılında Fransız araştırmacılar tarafından yapılan bir araştırmaya göre kurkumin arterlerde yağ oluşumunu önlemeye yardımcıdır. Aynı zamanda zerdeçal plak birikimi ve damar sertliğine neden olan B6 vitamini içermektedir. Ayrıca homosistein seviyelerini de düşürmekle birlikte LDL seviyelerini de azaltmaktadır.
Arterlerin düzgün işleyişini sağlamak için günlük olarak bir bardak zerdeçallı süt için. Ayrıca yemeklere de bu baharatı ekleyebilirsiniz.
5.Zeytinyağı
Özellikle sızma zeytinyağı kalp sağlığı için oldukça faydalıdır. Bu polifenoller antioksidanların yanı sıra doğmamış yağlar açısından da zengindir. Antioksidanlar açısından zengin olan zeytinyağı LDL ve HDL düzeylerini azaltmaya yardımcıdır. Bu da arterlerde plak oluşumunu azaltmaya yardımcı olur.
Yemeklerde, salata ve soslarda sızma zeytinyağı kullanın. Hatta birçok gıdalarda da tereyağı yerine zeytinyağı kullanın.
6.Avokado
Çalışmalar sonucu avokadonun LDL kolesterolünü azaltmaya yardımcı olduğu bulunmuştur. Yüksek LDL kolesterol seviyesini artırmaya ve arterlerde plak oluşumuna neden olmaktadır. Ayrıca avokado vücuttaki HDL seviyesini de artırabilir.
Bunun yanı sıra avokado düşük kan basıncı ve kolesterolü önlemeye yardımcı E vitamini içermektedir.
Günlük 1 avokado yiyebilirsiniz. Ayrıca tereyağı yerine ekmek ve tostla birlikte avokado da yiyebilirsiniz. Avokadoyu çorbalar, sandviçler, salatalar ve garnitür olarak da tüketebilirsiniz.
7.Karpuz
Arterler için faydalı bir meyve de karpuzdur. 2011 yışında University of Kentucky tarafından yapılan bir araştırmaya göre karpuz hayvanlarda ateroskleroz (damarlarda plak oluşumu) azaltmaya yardımcı olmaktadır.
Buna ek olarak karpuzda bulunan amino asit, L-sitrulin daha düşük kan basıncı sağlar. Nitrik oksit üretimini uyararak kan damarlarının çalışmasını sağlar.
Karpuz kan lipitlerini değiştirmeye yardımcı olur ve koroner arter plak oluşumu ve kalp hastalığı risklerini azaltmaya yardımcı olmaktadır.
Arterleri açık tutmak ve plak oluşumunu önlemek için her gün 1 bardak karpuz suyu için ya da 1 fincan karpuz yiyin.
8.Badem
Badem aşırıya kaçmadan tüketildiğinde arterler için oldukça faydalıdır. 2002 yılında Amerikan Kalp Derneği’nde yayımlanan bir çalışmaya göre badem LDL kolesterolünü yüzde 15 düşürmektedir.
Badem LDL ve HDL seviyelerini yükseltmeye yardımcı doymamış yağlar içermektedir. Bu da arterlerde plak oluşumunu önlemektedir.
Amerikan Kalp Derneği’ne göre her hafta 3-5 porsiyon badem tüketilmelidir. Bir porsiyon badem bir avuca eşittir. Ayrıca kavrulmuş badem de tüketebilirsiniz.
9.Brokoli
Imperial College London araştırmacılarına göre arterlerin tıkanmasını önlemek için günlük en az 1 bardak brokoli tüketilmeli. Bu sebze arterlerde plak oluşumunu önleyen protein ve sülforafanın yönünden zengindir.
Ayrıca yüksek K vitamini içermesi nedeniyle brokoli arterlerde zararlı kalsiyum birikimini önlemektedir. Ayrıca lif yönünden de zengin olan brokoli düşük kan basıncı ve kolesterol düzeylerini düzenlemeye de yardımcıdır.
Her hafta 2-3 porsiyon brokoli tüketin. Bir porsiyon çiğ brokoli yarım fincana denk gelir. Brokolinin kalp sağlığına olan faydalarından yararlanmak için bu sebzeyi ızgarada, kavrulmuş ya da buharda pişirilmiş şekilde tüketebilirsiniz.
10.Kuşkonmaz
Kuşkonmaz yeşil sebzeler arasında arterleri temizleyici gıda olarak çalışmaktadır. Kuşkonmaz vücudun glutatyon üretimini ve iltihabı önlemeye yardımcıdır. Ayrıca içerdiği antioksidanlar sayesinde tıkalı ve bloke damarları açmaya yardımcıdır.
Kuşkonmaz arter sertleşmesini önlemeye yardımcı alfa-linoleik asit ve folik asit içermektedir.
Kuşkonmazı ızgara ya da kaynatılmış şekilde tüketebilirsiniz. Ayrıca bu yeşil sebzeyi salata ve çorbalarda da tüketebilirsiniz.