ANNE BABALARIN EN ÇOK SORDUKLARI SORULAR VE CEVAPLARI
Çocukların mahremiyeti konusunda anne babalara ne gibi önerileriniz olabilir?
Anne babaların, çocukların mahremiyet ihtiyacını ve yaşla nasıl değiştiğini anlayabilmelerine yardımcı olacak üç önemli faktör vardır. Birincisi çocuğun yaşıdır. İkincisi çocuğun kişiliği ve üçüncüsü ise o andaki genel ruh hali veya koşullardır.
YAŞ: Üç-dört yaşlarına kadar çocuklar her zaman bir yetişkinin görüş veya duruş alanı içinde olma ihtiyacındadırlar. Ancak altı ya da yedi yaşlarından sonra, çocuk bağımsız bir birey olabilmek için biraz yalnız zaman geçirmeye ihtiyaç duymaya başlar. On-on bir yaşlarında, çocuğun bu ihtiyacı önemli ölçüde artar ve ergenlik yılları boyunca artmaya devam eder.
KİŞİLİK: Bazı çocuklar çok dışa dönüktürler ve çok az mahremiyete ihtiyaç duyarlar veya bunu gerçekten isterler. Öte yandan, içedönük bir çocuk yalnız başına zaman geçirmekten zevk alır ve buna ihtiyaç duyar.
RUH HALİ VE KOŞULLAR: Mahremiyet ihtiyacı bazen doğrudan o andaki koşullar ve çocuğun ruh haline bağlıdır. Bazı çocuklar, kırıldıkları ve öfkeli oldukları zamanlarda, anababalarının ilgisine, kucaklamasına ve rahatlatmasına ihtiyaç duyarlar. Bazıları ise, biraz sakinleşmeye ve duygularını tanımlamak için zamana gereksinim duyarlar. Anababalarının yaratıcılığını ve duyarlılığını isterler.
Çocuğun öfkesinin veya incinmiş duygularının üzerinde düşünmesi için zamana ihtiyaç duymasını anlamak ve saygı göstermek çok önemlidir. Daha sonra, çocuğunuzun odasına gidip kapısını tıklatabilirsiniz ve biraz okşamaya veya konuşmaya hazır olup olmadığını öğrenebilirsiniz. Eğer hala değilse belli aralıklarla odasına gidip hazır olup olmadığını kontrol edebilirsiniz.
“Bebekler Nereden Gelir Sorusunu Nasıl Cevaplayabiliriz?”
Öncelikle tam olarak neyi sorduğunu ve neyi merak ettiğini öğrenmek için bazı sorular sormak ve dikkatle dinlemek gerekir. Genelde bu sorularla cinsellikle ilgili mekanik ve grafik detayları bilmek istediğini düşünürüz ancak, sadece hangi hastanede doğduğu gibi basit bir şeyi merak ediyor olabilir. Çocuğun sorularına göre cevaplarınızı yönlendirebilirsiniz.
Örnek cevap: Babanla ben birlikte yaşamaya karar verdik ve evlendik. Birbirimizi sevdik ve senin olmanı istedik. Senin gibi bir çocuğa sahip olduğumuz için çok memnunuz. Sen benim karnımın arkasındaki torbanın içinde yavaş yavaş büyümeye başladın. Bebekler hava ve yiyeceği annesinin
karnından göbek kordonu denen uzun beyaz bir boru aracılığıyla alır. Bu yaşta bu bilgi yeterlidir fakat daha fazla bilgiye ihtiyaç duyuyorsa çocuğun yaşı da göz önünde bulundurarak resimlerden de faydalanarak cinsel organlar ve fonksiyonları hakkında anatomik bilgiler de eklenebilir.
Bazı insanlar daha yaratıcı olarak mı doğarlar yoksa bu geliştirilebilecek bir özellik midir?
Çocuğunuz bir Bethoven ya da Michelangelo olamayabilir ama hangi mesleği seçerse seçsin, yaratıcı düşünmeyi öğrenmesi iyi olacaktır. Her insanın doğuştan farklı bir potansiyeli ve bu yaratıcılığı ifade edeceği farklı bir alan vardır. Bazı çocuklar yaratıcılık konusunda daha özellikli doğabilir veya belli bir özellik göstermesini sağlayan kalıtsal bir faktör olabilir. Ama heyecanlı anababalar
çocuklarına yaratıcı düşünmenin heyecanını öğretebilirler. Çocuğunuzun ilgi ve beceri alanlarını saptayın. Onu heyecanlandıran şey nedir? Daha çok yaratıcılık anababanın çocuğu yüreklendirmesine ve ilgi alanlarının gelişmesi için imkanların sağlanmasına bağlıdır. Çocuğun yarattığı her şey farkedilmeyi ve övülmeyi hakeder.
Dört buçuk yaşındaki torunum gece kabuslar görüyor. Eskisi kadar çok olmamakla birlikte, gündüzleri de sık sık ağlıyor, geceleri bizimle uyumak istiyor.
Çocukların kabusları sadece çocuk için değil, anababa içinde çok rahatsız edicidir. Çocuklar ve anababalar uykularını alamadıkları zaman, yorgunluk aile içinde büyük bir strese neden olabilir. Aslında, pek çok durumda kabusların nedeni aşırı strestir. Bazen de beklentilerin çok yüksek olmasından kaynaklanır. Çok sert cezalar veya çok büyük bir öfkeyle öngörülen sonuçlar çocuğun hayatında bazı problemler yaratabilir ve kötü rüyalar olarak ortaya çıkabilir. Yaşıtlarla olan ilişkilerdeki gerginlikler veya çocuğun kendi algılamaları sonucunda oluşan stres de kabuslara neden olabilir. Bunların yanı sıra bazı hastalıklar da kabuslara yol açar. Burundaki alerji veya astım nedeniyle nefes zorluğu çeken çocukların uykuları da huzursuz olur. Anababaların veya öğretmenlerin tutarsız davranışları çocukta kaygı ve sinir bozukluğuna neden olur ve çocuk bunları kabuslarda görür.
Madalyonun öbür yüzünde ise şu vardır: Aşırı özgürlükler kaygı yaratır. Pek çok okul öncesi çocuk, yakın çevrelerinde özgürce dolaşabilirler. Ayrıca duygusal olarak da çok özgür bırakılmışlardır ve aile içinde çok az yakınlık vardır. Kendilerini gece kabus görmeyecek kadar güvende hissedebilmeleri için, çocukların duygusal samimiyet ve sıcaklığın yanı sıra, büyük miktarlarda
okşanmaya ve fiziksel yakınlığa ihtiyaçları vardır. Çocuğunuzun özgürlüğü ile denetimini dengelemek çok önemlidir.
Çocukların gördükleri veya duydukları korkutucu deneyimler de kabuslara neden olabilir. Akşam yemeğinde tartışılan bir haber veya televizyon programları çocuğun küçük kafasında korkutucu bir iz bırakabilir.
Nedenleri anlaşıldıktan sonra, kabusların tedavisi oldukça kolaydır. Sadece “çocuğunuzun hayatındaki stresi azaltın”. Özgürlüklerle beklentiler arasındaki o ince dengeyi sağlayın ve önemli bir faktör olduğunu düşünüyorsanız, cezalarınızın şiddetini düşürün. Oyun arkadaşlarının anababaları ile ya da size bilgi verebilecek herkesle konuşarak, onu korkutacak veya hayal kırıklığına uğratacak bir
şey olup olmadığını öğrenin.
Gece görülen kabusların sonuçlarından birisi de gece yalnız uyuyamama veya annebaba ile uyuma isteğidir. Ayrıca ayrılık anksiyetesi, çocuğun hayatında olan önemli değişiklikler de bu problemde etken olabilir. Gece birlikte uyumanın doğru bir alışkanlık olmadığına karar vermek sorunu çözmedeki en önemli adımlardan birisidir. Bunun dışında sizlerle işe yarayabilecek bir kaç öneriyi
sizlerle paylaşmak istiyoruz.
Çocuğunuzla birlikte bir uyuma ritüeli oluşturmak işe yarayabilecek bir yaklaşımdır. Çocuğunuzun yatağını onunla birlikte hazırlayarak ona bir hikaye okumak, sohbet etmek, bir süre o uykuya dalıncaya kadar yanında kalmak ve ilk zamanlar ihtiyacı olduğunda yanında olduğunuzu, güvende olduğunu hissettirmek çocuğunuzu rahatlatacaktır.
Bol bol koşulsuz sevgi verin. Çocukla daha fazla vakit geçirin, özellikle de akşamları hikayeler okuyun, kucaklayın ve oyunlar oynayın. Böylece çocuğunuzun kendini güvende hissederek ve mutlulukla yatağa gitmesini sağlayın. Bir gece lambasını açık bırakmanızı ve gece korkunç görüntü alabilecek resimleri ya da gölge oluşturabilecek nesneleri odadan çıkartmanızı öneririz.
Ayrıca yeni bir yatakta uyumanın farklı olduğunu, alışmanın biraz zaman alabileceği ve zor olabileceği konusunda konuşmak çocuğunuzun duygularının anlaşıldığını hissetmesine yardımcı olacaktır.
Bu süreç çocuğunuz için olduğu kadar sizin için de zor olabilir. Önemli olan çocuğunuza tutarlı ve kararlı bir şekilde davranmak, böylece çocuğunuzun bu süreci yumuşak bir şekilde atlatmasına yardımcı olmaktır.
Çocuğumun öğretmeni beni arayıp da kopya çekerken yakalandığını söylediğinde çok büyük bir düş kırıklığı ve utanç duydum. Anababaları dürüstlüğü bu kadar vurguladıkları ve kurallara uydukları halde, neden bazı çocuklar kopyaya başvururlar?
Açıkça ifade etmek gerekirse, kopya çekmeyi motive eden neden anlaşılabilir ve olumlu bir şeydir. Çocuklar kopya çekerler çünkü başarılı olmak istemektedirler ve anababaları da öğretmenleri de onların başarılı olmasını istemektedirler. Buradaki problem,
gerekli bilgileri kazanmak için gösterilmesi gereken dürüst çabayı ortaya koymadan başarılı olmanın yolunu öğrenmiş olmalarıdır. İşin ilginç yanı, çoğu kopya çekme davranışının tesadüfen başlamasıdır. Çocuk başka birisinin kopya çektiğini ve bundan ceza almadan kurtulduğunu görür. Kendi karşısına bir fırsat çıktığında da, bir zayıflık anında yenik düşer ve kopya çektiği için başarılı olduğunu görür. Burada önemli olan çocuğa kopya çekmenin cezasını bir gün mutlaka çekeceğini öğretmektir. Çünkü; Çocuğun mantığına göre notlar daha iyiye gitmektedir, çok fazla çalışmadan da idare etmek de mümkün, o halde neden yapmayayım? Diye düşünebilir. Aslında toplum bize hep kolay yolu seçmemizi öğretir. Hepimizde de başarıya giden yolda hep kolayı seçmemize neden olan doğal bir tembellik olduğuna inanıyorum.
Çocuğun neden kopya çektiğini anladıktan sonra bu konuda ne yapılacağını anlamak çok önemlidir. Ilk yapılması gereken adım, okulla veya kopya çekme davranışının farkına varan kişiyle takım çalışması yapmaktır. Çocuğunuzu dikkatlice izleyin. Arkadaşlarıyla oyun oynarken hile yaparak kazanıp kazanmadığını anlamaya çalışın. Diğer bazı ufak dürüst olmayan davranış belirtileri olup olmadığını bulun. Bunları fark ederseniz, çocuğa onu yapıp yapmadığını ya da neden yaptığını sormayın, çünkü hemen inkar edecektir. Ama çocuğunuzun gördüğünüzden haberdar olmasını sağlayın. Ona bu tür davranışların dürüst olmadığını, hoşgörüyle karşılanmayacağını açıklayın.
Davranışlarını aşağıdaki adımları izleyerek değiştirmeye çalışabilirsiniz:
Önce kendi hayatınızı kontrol edin. Çocuklarınız çok hızla sizi örnek alacaklardır, bu nedenle eğer siz tamamıyla dürüst davranmıyorsanız, kendi hayatınızı düzeltmek için çaba gösterin. İkinci olarak, çocuğunuza kopya çekmeyi ve dürüst olmayan davranışları hoşgörüyle karşılamayacağınızı açıkça söyleyin. Çocuk bu kuralı her bozduğunda uygulamak üzere bazı sonuçlar saptayın ve bunları sonuna kadar takip edin. Son olarak da, bu alışkanlığını bırakan çocuğunuzu övün. Eğer davranışını düzeltmezse, onu düzeltin ve bu konuda mutlaka başarılı olacaksınız.