Hadis: Dilencilik hoşgörülmemiştir
Peygamber Efendimizin dilenciliği hoş görmediğini belirttiği hadisi...
Dilencilik hoşgörülmemiştir
ez-Zübeyr b. el-Avvâm'dan (r.a.) rivayet edildiğine göre Peygamber (s.a.) şöyle buyurmuştur:
"Sizden birinizin ipini sırtına alıp bir demet odun getirerek satması ve böylelikle Allah'ın bununla onun
serefini koruması, halktan istemesinden daha hayırlıdır. (Kimbilir, belki de bir şeyler) verilir (minnet altında kalınır) veya (hiçbir şey) verilmez (zillete maruz kalınır)."
AÇIKLAMA
Konuyla ilgili başka bir hadisin sonunda şu bilgi vardır: "Bu (odun toplayıp satarak geçim temin etmek) kıyamet günü yüzünde dilencilik lekesiyle gelmeden daha hayırlıdır. Dilencilik ancak şu üç kişi için caiz ve mümkün olur:
1- Şiddetli yoksulluk içinde kıvranan kişi
2- Ağır borç altında ezilen kisi,sd
3- Diyet ödeyecek kişi.
Kuran ayetleri ve hadis metinleri emek ve alınterini mukaddes bir değer olarak tanıtır. Geniş mânasıyla emek Kur'ân-ı Kerim'in "sâlih amel" (iyi dayranış) ve "sa'y" (çalışma) kavramlarına tekâbül eder. Yüce Rabbimiz şöyle buyurur:
"Kim mü'min olarak sâlih ameller yaparsa, onun çabasını görmezlikten gelmek olmaz. Zira biz onu yazmaktayız." "Bilinsin ki insan için kendi çalışmasından başka birşey yoktur veçalışması ilerde görülecektir. Sonra ona karşılığı tastamam verilecektir." Bu demektir ki, yaratılış ve ahdi gereği görev ve sorumluluk üstlenmiş olan insan ancak iman, emek ve alınteri ile kıymet kazanır. Çalışmayan, üretime katkıda bulunmayan insan ise başkalarına yük olmaktan kurtulamaz.
Bu itibarla insanın en kötü şartlar altında dahi çalışarak geçimini sağlaması, içinde yaşadığı topluma yük ve külfet olmasından daha hayırlı görülür.
Ayrıca Peygamberimiz insanın çalışmasını, bir şekilde üretime katkıda bulunarak dul ve kimsesizlere yardım olmasını Allah yolunda cihad veya gündüzleri oruç, geceleri de namaz ibadetiyle eşit tutmuştur.
Hadisimiz, ihtiyaç içinde olan bir insanın dilenmektense sırtıyla odun taşıyıp satmasının şerefli bir meslek olduğunu, işsíz insana bizzat devletin işimkanı bulması gerektiğini ifade etmektedir. Gerek açıkladığımız hadis, gerekse konuyla ilgili diğer hadisler, insanınmecburen iktisadî bir teşebbüs ve faaliyette bulunmasının gerektiğini göstermektedir. Insanın, kendinin ve aile efrâdının rızkını temin edebilmek –var ise- borçlarını ödeyebilmek için çalışması ve kazanç sağlaması farzdır. İş yapabilecek ve çalışabilecek durumda olan bir insanın dilenmesi, adeta başkasının emeğine ortak olması
ve ondan bir hak iddiasında bulunması demektir. Oysa onun buna hakkı yoktur.Bu durumda mutlak mânada dilenmek haramdır. İnsanın ancak başka bir çıkış yolu olmaması halinde, temel gida ve ihtiyaçlarını temin edememesi veya borcunu ödemekte çaresiz kalması durumunda başkasından isteme hakkı vardır. Aksi bir uygulamanın mü'min insanın izzet ve şerefini yok edeceği muhakkaktır.