Histoplazmoz, dimorfik mantar Histoplasma capsulatum ile enfeksiyonun neden olduğu sistemik bir mikozdur.
ICD sınıflandırması
ICD-10 kodları:
B39.-: histoplazmoz
B39.0: Histoplasma capsulatum’a bağlı akciğerlerin akut histoplazmozu
B39.1: Histoplasma capsulatum nedeniyle akciğerlerin kronik histoplazmozu
B39.2: Histoplasma capsulatum’a bağlı akciğerlerin histoplazmozu, tanımlanmamış
B39.3: Histoplasma capsulatum’a bağlı yaygın histoplazmoz
B39.4: Histoplasma capsulatum’a bağlı histoplazmoz, tanımlanmamış
B39.5: Histoplasma duboisii’ye bağlı histoplazmoz
B39.9: histoplazmoz, tanımlanmamış
Epidemiyoloji
Histoplazmoz, özellikle ABD’nin orta batısındaki kuru bölgelerde ve ayrıca Hindistan, Afrika, Karayipler, Avustralya ve Latin Amerika’da ortaya çıkar. Bu bölgelerde mantar, toprakta miselyum gibi saprofitik olarak oluşur. Hastalığın görülme sıklığı yılda yaklaşık 500.000 vakadır. Türkiye’de ithal edilen enfeksiyonlar nadirdir. Patojen genellikle mağaralarda bulunabildiğinden (örneğin yarasalar yoluyla yayılarak), mağara işçileri sıklıkla etkilenir.
Bulaşma
Patojenin miselyumu, toprakta bulunabilen conidia’ya (mantar sporları) yol açar. Kirlenmiş tozun solunması yoluyla insanlar tarafından yutulurlar.
Patogenez
- Conidia’nın solunmasından sonraki kuluçka süresi 7-21 gündür; enfeksiyon iki yıl sonrasına kadar yayılabilir. Solunum yolunda, fagositoz alveolar makrofajlar aracılığıyla meydana gelir ve bu sayede mantar güvenli bir şekilde inaktif edilemez.
- Alveolar makrofajlarda Histoplasma capsulatum mantar olarak çoğalır (filizlenerek). Sonuç olarak, hücre aracılı bir bağışıklık reaksiyonunun bir parçası olarak patojenlerin öldürülebildiği küçük granülomatöz inflamasyon odakları oluşur.
- Seyir ve semptomlar hastanın durumuna ve mevcut hastalıklara bağlıdır. Bağışıklığı zayıflamış hastalarda (örneğin AIDS hastalarında), fagositler patojenleri diğer organlara, özellikle retiküloendotelyal organlara (örneğin karaciğer, dalak) yayabilir. Deride granülomatöz reaksiyonların gelişmesi mümkündür.
Belirtiler
Asemptomatik bir seyir yaygındır. Patojen içeren tozun solunması akut ve kronik pnömoniye neden olabilir. Hastanın durumuna bağlı olarak, belirtiler ve olası semptomlar farklılık gösterir.
Akut histoplazmoz
Genellikle sigara içen veya akciğer hastalığı olan kişilerde görülür.
- genel hastalık hissi
- grip benzeri semptomlar
- ateş
- öksürmek
- Göğüs ağrısı
- bazen eritema nodozum veya eritema multiforme
Kronik pulmoner histoplazmoz
Genellikle yaşlıları etkiler ve [klinik olarak] ve radyolojik olarak akciğer tüberküloza benzer.
Yaygın histoplazmoz
Belirgin bir bağışıklık eksikliği olduğunda ortaya çıkar.
- ateş
- Pansitopeni
- Eozinofili
- Zatürre
- hepatit
- Hepatosplenomegali
- Deriden sızması
- Endokardit
- menenjit
- Sindirim sistemindeki mukoza zarının ülserleri
- Böbreküstü bezlerinin infiltrasyonu
Teşhis
Diğer şeylerin yanı sıra biyopsiler, balgam, kan ve bronkoalveolar lavaj yoluyla doğrudan kültürel patojen tespiti mümkündür. Ancak yetiştirme işlemi ancak özel laboratuarlarda özel koşullar altında mümkündür ve birkaç hafta sürer. Daha hızlı tespit yöntemleri, DNA probları kullanılarak daha sonra sekanslama ve tespit ile PCR‘dir.
Antikorların serolojik tespiti, enfeksiyondan yaklaşık beş hafta sonra özel laboratuvarlarda gerçekleştirilebilir. Burada kullanılan yöntemler Western blot, kompleman fiksasyon reaksiyonu ve immünodifüzyon testleridir.
Mikroskobik tespit, kronik ve genelleştirilmiş formlarda denenebilir. Geçmişte, artık mevcut olmayan endemik bölgelerdeki epidemiyolojik araştırmalarda bir histoplazmin deri testi de kullanılmıştır.
Tedavi
Histoplazmoz, genellikle itrakonazol ile (özellikle kronik formda) antifungal tedavi gerektirir. Ağır vakalarda, daha az sıklıkla vorikonazol olan amfoterisin B kullanılır.