Bartonelloz(kedi tırmığı) hastalığı nedir? Bartonelloz, Bartonella cinsine ait bakterilerin neden olduğu bulaşıcı hastalıklar grubudur. Bartonella, pire, bit veya tatarcık dahil olmak üzere başlıca taşıyıcılar (vektörler) tarafından bulaşan en az 22 adlandırılmış bakteri türünü içerir.
Bu vektörler hem evcil hem de vahşi hayvanlara Bartonella türleri (Bartonella spp) ile bulaşabilir. Kedi tırmığı hastalığı, kediler tarafından yayılan bu bakterinin yol açtığı bir enfeksiyondur. Enfekte bir kedi, bir insanın açık yarasını yaladığında veya bir kişiyi derinin yüzeyini kıracak derinlikte ısırdığında veya çizdiğinde yayılır.
Bartonelloz Tarihçesi
1909’da Dr. Alberto Barton, Bartonella bacilliformis adını alan organizmayı keşfetti. Bartonella spp’nin neden olduğu hastalıklar, Amerika Birleşik Devletleri’nin her yerinde ve dünyanın tüm büyük bölgelerinde meydana gelir ve böcek taşıyıcıları (eklem bacaklı vektörler) barındıran bölgelerde daha yüksek prevalans meydana gelir. Kedi tırmığı hastalığı ise ilk olarak 1931’de Paris Üniversitesi pediatri profesörü Debre tarafından tanımlandı.
Aynı taraftaki elinde şiddetli kedi tırmalaması olan bir çocuğun epitroklear bölgesinde adenit kaydetti. Sonraki yıllarda, birkaç benzer vaka kaydetti ve kedi tırmığı hastalığı ifadesini türetti. Hastalığa neden olan organizmanın, yavaş büyüyen gram negatif bir bakteri olan B. henselae olduğu kabul edildi.
Bartonelloz Belirtileri
Bir ısırık veya tırmalamadan sonraki 3 ila 10 gün içinde, kedi tırmığı hastalığı olan çoğu hasta, tırmalama bölgesinde eritematöz, kabuklu bir papül (nadiren bir püstül) geliştirir. Bölgesel lenfadenopati 2 hafta içinde gelişir. Düğümler başlangıçta sert ve hassastır, daha sonra dalgalı hale gelir ve fistül oluşumu ile drene olabilir. Ateş, halsizlik, baş ağrısı ve iştahsızlık lenfadenopatiye eşlik edebilir.
Olağandışı belirtiler hastaların ila 12’sinde görülür:
- Parinaud oküloglandüler sendromu (palpabl preauriküler düğümlerle ilişkili konjonktivit) %6,
- Nörolojik belirtiler (ensefalopati, nöbetler, nöroretinit, miyelit, parapleji, serebral arterit) %2,
- Hepatosplenik granülomatöz hastalık < %1.
Hastalar ayrıca nedeni bilinmeyen ateşle de başvurabilirler. B. henselae, genellikle önceden kalp kapak hastalığı olan hastalarda kültür negatif endokarditin en yaygın nedenlerinden biridir. Bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda B. henselae basiller anjiomatozis ve pelyoza neden olabilir. AIDS’li hastalarda ciddi yayılmış hastalık ortaya çıkabilir.
Bartonelloz Kedi Tırmığı Hastalığı Tanısı
Kedi tırmığı hastalığının tanısı, tipik olarak pozitif serum antikor titreleri veya lenf nodu aspiratlarından alınan numunelerin PZR testi ile gerçekleştirilir. Benzer lenfadenopatiye diğer enfeksiyonlar da neden olabileceğinden, tanı açıkça kedi tırmığı hastalığı değilse, bu organizmalar için testler yapılır. Kanserden şüpheleniliyorsa veya kedi tırmığı hastalığı tanısının doğrulanması gerekiyorsa lenf nodu biyopsisi yapılır.
Tanı, karakteristik histopatolojik bulgular veya organizmaların immünofloresan ile saptanması ile önerilir. Bağışıklığı baskılanmış hastalardan ve sistemik semptomları olan hastalardan da (uzun süreli inkübasyon gerektiren) kan kültürleri alınır. Lenf nodu aspiratları nadiren kültür pozitiftir. Özel kültür ortamları genellikle gereklidir.
Bartonelloz Nedenleri?
Bartonella henselae yavaş büyüyen, hücre içi, Gram negatif bir bakteridir. Kedi tırmığı hastalığına, kedilerin tükürüklerinde taşıdığı bu bakteriler neden olur. Bakterileri muhtemelen pirelerden alırlar.
Kendilerini yaladıklarında patilerine veya kürklerine bulaştırabilirler. Bir kedinin sizi ısırması, tırmalaması veya yalaması nedeniyle kedi tırmığı hastalığı kapabilirsiniz. Kürkünde bakteri bulunan bir kediyi sevdikten sonra ovalarsanız, bakterileri gözünüze de bulaştırabilirsiniz. Kedi tırmığı hastalığına yakalanan birçok insan, bir kedi tarafından tırmalandığını veya ısırıldığını hatırlamaz.
Bartonelloz Kediler, İnsanları Nasıl Enfekte Eder?
Kediler, pire ısırıkları ve yaralarına giren pire pisliği (dışkıları) nedeniyle B. henselae ile enfekte olurlar. Kediler, pireleri kaşıyarak ve ısırarak, tırnaklarının altındaki ve dişlerinin arasındaki enfekte pire kirini alırlar. Ayrıca, enfekte olan diğer kedilerle savaşarak da enfekte olabilir. Enfekte kediler bir insanın derisini sert ısırarak derisini kırdığında veya çizdiğinde mikrop yayılar. Ayrıca, enfekte kediler kişinin sahip olduğu yaraları veya kabukları yaladığında da yayılır.
Kedi Tırmığı Hastalığı Tehlikeli Mi?
Çoğu kedi tırmalaması zararsızdır, ancak kediniz onu barındıran bakteri veya pire taşıyorsa sorun yaşama riski vardır. Isırıkların enfeksiyona neden olma olasılığı çiziklerden daha fazladır.
Kedi Tırmığı Hastalığı Nasıl Önlenir?
Kedi tırmığı hastalığı aşağıdaki yollarla önlenebilir. Kedinizi elledikten sonra ellerinizi dikkatlice yıkayın.
- Kedinizle nazikçe oynayın ki sizi tırmalamasın veya ısırmasın.
- Kedinizin, özellikle ağız, burun, gözler veya açık yaraların etrafını yalamasına izin vermeyin.
- Kedinizin bakterileri kapma olasılığını azaltmak için pireleri kontrol edin.
- Bir kediyi kızdırmayın veya kışkırtmayın.
- Sokak kedilerini veya vahşi kedileri sevmekten kaçının.
Genç kedilerin bakteri taşıma olasılığı yaşlı kedilerden daha fazladır. Yavru kedileri olan hanelerde enfeksiyon oranları daha yüksektir. Yavru kedilerde pire bulunuyorsa enfeksiyon oranı daha yüksektir.
Kedi Tırmığı Hastalığı Görülme Sıklığı
10. henselae enfeksiyonunun neden olduğu kedi tırmığı hastalığı yaklaşık 10.000 kişide 1’de görülür. Kedi tırmığı hastalığının bazı çalışmalarda erkeklerde kadınlara oranla 1.5 kat daha sık görüldüğü gösterilmiştir.
Bununla birlikte, diğer çalışmalar erkekler ve kadınlar arasında eşit oranlar göstermiştir. Erkeklerde kadınlardan daha fazla görülme sıklığını açıklayan bir hipotez, kedilerle daha sert oynama eğilimi ve sonuç olarak artan ısırma ve tırmalama riskidir. 2016’daki bir veri tabanı analizi, Kedi tırmığı hastalığı olan kişilerin 3’ünün 14 yaşında veya daha küçük olduğunu gösterdi.
Kedi Tırmığı Hastalığı Nasıl Geçer?
Çoğu insanda, kedi tırmığı hastalığı tedavi olmaksızın düzelir. Ağrı ve rahatsızlığı gidermek için reçetesiz satılan bir ağrı kesici alınır. Etkilenen bölgeye ısı kompresleri uygulamak da yardımcı olur.
Lenf düğümü çok büyük veya ağrılıysa doktorunuz ağrıyı hafifletmek için lenf düğümünü boşaltabilir. Belirtileriniz bir veya iki ay içinde geçmezse antibiyotik gerekebilir. Nadiren enfeksiyon, kemiklere, karaciğere veya diğer organlara yayılır. Bu daha yoğun tedavi gerektirir.