Keratokonus nedir?
Keratokonus, korneanınızın zamanla inceldiği bir göz bozukluğudur. Bu durumda kornea koni benzeri bir şekle dönüşür.
Kornea gözünüzün dış tabakasıdır. Gözünüzün önünü örten şeffaf bir tabakadır. Gözünüzün geri kalanını mikroplardan ve zararlı şeylerden korumaya yardımcı olur. Ayrıca ışığı gözünüze odaklamanıza yardımcı olur. Keratokonus ile kornea alt ve orta kısımlarda incelir. Bu durum korneanızın şişmesine ve skarlaşmasına da neden olabilir. Korneadaki bu değişiklikler, yakın görüşlülük (miyopi) ve astigmatizm gibi görme sorunlarına neden olabilir.
Keratokonus’un farklı tipleri vardır. Tipler incelmiş korneanın şekline ve konumuna bağlı olarak belirlenirler. Bu tipler arasında meme başı, oval, keratoglobus ve D şeklinde keratokonus bulunur.
Kimleri etkiler?
Keratokonus yaygın bir durum değildir. Genç yetişkinlerde ve yirmili yaşlarda görülür. Erkekleri ve kadınları eşit olarak etkiler.
Keratokonus nedenleri
Uzmanlar bu göz bozukluğuna neyin neden olduğunu bilmiyorlar. Bazı vakalar kısmen genlere bağlı olabilir. Bazı sağlık koşulları da bu bozukluğa bağlıdır ve buna neden olabilir. Bunlar aşağıdakileri içerir:
- Down Sendromu
- Ehler-Danlos sendromu
- Göz yaralanması (özellikle çok fazla göz ovma veya kontakt lens kullanımından)
- Leber konjenital amarozisi
- Osteogenez imperfekta
- Retinitis pigmentosa
- Prematüre retinopatisi
- Vernal keratokonjonktivit
- Uyku apnesi
Kimler risk altındadır?
Aşağıdaki gibi bazı faktörler riskinizi artırabilir:
- Geçmişte kötü takılmış kontakt lensler
- Alerji gibi göz tahrişine bağlı uzun süreli (kronik) göz sürtünmesi
- Keratokonusa bağlı bir sağlık durumu olması
Keratokonus belirtileri
Keratokonus, yakın görüşe (miyopi) neden olur. Bu, uzaktaki nesneleri görmekte sorun yaşadığınız anlamına gelir. Aynı zamanda astigmatizmaya da neden olur. Bu, gözünüzün retinanızda odaklanmış bir görüntü oluşturmasıyla ilgili bir sorundur. Bunlar birlikte bulanık görmeye yol açar.
Bu göz bozukluğu sıklıkla her iki gözde de semptomlara neden olur. Bir göz diğerinden önce belirtiler gösterebilir. Bir göz diğer gözden daha fazla etkilenebilir.
Semptomlar genellikle ergenlik döneminde başlar ve yaklaşık 40 yaşına kadar kötüleşir. Göz doktorunuz özel testler yapmadıkça bu bozukluğa sahip olduğunuzu bilemeyebilirsiniz. Daha sonra görüşünüz daha da kötüleşebilir. Vizyonunuz beklenenden fazla kötüleşiyorsa doktorunuz sizi keratokonus açısından değerlendirebilir.
Ne zaman doktora görünmeli?
Görme yetiniz hızla kötüleşiyorsa, görüşünüz gittikçe bulanıklaşıyorsa vakit kaybetmeden bir göz doktoruna başvurmalısınız. Doktorunuz rutin göz muayeneleri sırasında keratokonusun belirtilerini arayabilir.
Keratokonus teşhisi
Bu göz bozukluğunu teşhis etmek için göz doktorunuz tıbbi ve aile sağlığı geçmişinizi gözden geçirecek ve bir göz muayenesi yapacaktır. Korneanızın şekli hakkında daha fazla ayrıntı belirlemek için başka testler yapabilir. Keratokonusu teşhis etmek için testler şunları içerir:
- Göz kırılması: Bu testte göz doktorunuz görme problemlerini kontrol etmek için gözlerinizi ölçen özel ekipman kullanır. Hangi kombinasyonun size en keskin görüşü verdiğini belirlemenize yardımcı olması için farklı lenslerden içeren bir cihaza bakmanızı isteyebilir. Bazı doktorlar gözlerinizi değerlendirmek için el tipi bir alet (retinoskop) kullanabilir.
- Yarık lamba muayenesi: Bu testte doktorunuz gözünüzün yüzeyine dikey bir ışık demeti yönlendirir ve gözünüzü görüntülemek için düşük güçlü bir mikroskop kullanır. Korneanızın şeklini değerlendirir ve gözünüzdeki diğer potansiyel problemleri arar.
- Keratometri: Bu testte göz doktorunuz korneanınıza bir ışık çemberi odaklar ve korneanınızın temel şeklini belirlemek için yansımayı ölçer.
- Bilgisayarlı kornea haritalama: Optik koherens tomografi ve kornea topografisi gibi özel fotoğraf testleri, korneanızın yüzeyinin ayrıntılı bir şekil haritasını oluşturmak için korneanızın görüntülerini kaydeder. Testler ayrıca korneanızın kalınlığını da ölçebilir.
Keratokonus tedavisi
Bu göz bozukluğunun tedavisi, durumunuzun ciddiyetine ve durumun ne kadar hızlı ilerlediğine bağlıdır.
Hafif ila orta keratokonus gözlük veya kontakt lens ile tedavi edilebilir. Birçok insan için kornea birkaç yıl sonra stabil hale gelecektir. Bu tipe sahipseniz, muhtemelen ciddi görme sorunları yaşamayacaksınız veya daha fazla tedavi gerekmeyecek.
Bu göz bozukluğuna sahip olan bazı insanlarda, kornea skarlaşır veya kontakt lens takmak zorlaşır. Bu durumlarda cerrahi gerekebilir.
Lensler
- Gözlük veya yumuşak kontakt lensler: Gözlük veya yumuşak kontakt lensler erken keratokonusta bulanık veya bozuk görmeyi düzeltebilir. Ancak, insanların kornealarının şekli değiştikçe gözlük veya kontakt reçetelerini sık sık değiştirmeleri gerekir.
- Sert kontakt lensler: Sert kontakt lensler genellikle ilerleyen keratokonus tedavisinde sonraki adımdır. Sert lensler ilk başta rahatsızlık verebilir, ancak birçok insan bunları takmaya uyum sağlar ve bunlar mükemmel görüş sağlayabilir. Bu tip lensler kornealarınıza uyacak şekilde yapılabilir.
- İkili lensler: Sert lensler rahatsız ederse, doktorunuz yumuşak bir lensin üzerine sert bir kontak lensi yerleştirmeyi önerebilir.
- Hibrit lensler: Bu kontakt lensler, daha fazla konfor için dışarıda daha yumuşak bir halkaya sahip sert bir merkeze sahiptir. Sert kontakt lenslere tolere edemeyen kişiler hibrit lensleri tercih edebilir.
- Skleral lensler: Bu lensler, gelişmiş keratokonusta korneanızdaki çok düzensiz şekil değişiklikleri için yararlıdır. Geleneksel kontakt lensler gibi korneaya oturmak yerine, skleral lensler gözün beyaz kısmına (sklera) oturur.
Sert veya skleral kontakt lens kullanıyorsanız, keratokonus tedavisinde deneyimli bir göz doktoru tarafından takıldığından emin olmalısınız. Ayrıca, düzenli kontroller yapmanız ve yaptırmanız gerekir. Uygun olmayan bir lens korneaya zarar verebilir.
Diğer tedaviler
Korneal çapraz bağlama adı verilen bir prosedürde, kornea riboflavin damlaları ile doyurulur ve ultraviyole ışıkla tedavi edilir. Korneal çapraz bağlama, korneayı hastalıkta erken stabilize ederek ilerleyici görme kaybı riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
Cerrahi tedavi
Bazı özel durumlarda ameliyat gerekebilir. Şişkin koninin konumuna ve durumunuzun ciddiyetine bağlı olarak birkaç ameliyat mevcuttur.
Cerrahi seçenekler şunları içerir:
- Kornea ekleri
Bu ameliyat sırasında, doktorunuz koniyi düzleştirmek, korneanın şeklini desteklemek ve görüşü iyileştirmek için korneaya küçük, berrak, hilal şeklinde plastik ekler (kornea içi halka segmentleri) yerleştirir.
Kornea ekleri daha normal bir kornea şeklini geri getirebilir, keratokonusun yavaş ilerlemesini sağlayabilir ve kornea nakli ihtiyacını azaltabilir.
Bu ameliyat ayrıca kontakt lenslerin takılmasını ve tolere edilmesini kolaylaştırabilir. Kornea ekleri daha sonra çıkarılabilir, bu nedenle prosedür geçici bir önlem olarak kabul edilebilir.
- Kornea nakli
Kornea skarı veya aşırı incelme varsa, muhtemelen bir kornea nakline (keratoplasti) ihtiyacınız olacaktır. Penetran keratoplasti tam kornea naklidir.
Bu prosedürde, doktorlar merkezi korneanınızın tam kalınlıktaki bir kısmını çıkarır ve donör dokusu ile değiştirir. Keratokonus için kornea nakli genellikle çok başarılıdır, ancak olası komplikasyonlar arasında greft reddi, zayıf görme, astigmatizma, kontakt lens kullanamama ve enfeksiyon sayılabilir.
Keratokonus önlenebilir mi?
Çoğu vaka önlenemez ancak bu göz bozukluğuna yakalanma riskinizi aşağıdaki yollarla azaltabilirsiniz:
- Güneş gözlüğü ile gözlerinizi UV radyasyonundan korumak
- Kontakt lenslerinizin tam oturduğundan emin olmak
- Her türlü göz rahatsızlığı için tedavi almak
- Gözlerini ovuşturmamak
Keratokonus komplikasyonları
Nadir durumlarda, ciddi keratokonus korneal hidrops adı verilen bir komplikasyona neden olur. Bu, korneanızın bir kısmı kırıldığında gerçekleşir. Bu durum, gözünüzdeki sıvının anormal olarak korneaya akmasına ve şiddetli ağrı ve şişmeye neden olabilir. Ayrıca ani görme kaybı da yaşanabilir.
Korneal hidrops varsa, özel kontakt lensler takmanız veya özel göz damlaları kullanmanız gerekebilir. Genellikle bu durum birkaç hafta içinde geçer.
Kaynak ve ileri okuma:
- https://www.webmd.com/eye-health/eye-health-keratoconus
- https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-keratoconus
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/keratoconus/symptoms-causes/syc-20351352
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: