Testislerin yapısı ve görevi nedir?
Testis erkeklerde, döl (sperm) üretiminden ve bir erkeğin vücut yapısının, cinsel organlarının gelişimini sağlamaktan sorumlu olan erkeklik hormonunu (testosteron) üreten organdır. Sağlıklı yetişkin bir bireyde bir çift testis bulunur ve bunlar penisin alt kısmındaki torbanın (skrotum) içerisinde yerleşmişlerdir. Yaklaşık büyüklüğü bir ceviz kadardır ve iç yapısı incirin içine benzer. Testisin içerisinde üretilen spermlerin penisten dışarı atılması için, testisten çıkan bir sperm kanalına ihtiyaç vardır. Bu uzun ince kanal testisten başlar kasıktan karnın içine doğru gider ve daha sonra penisin içinden geçen idrar kanalına bir delikle açılır. Böylece üretilen spermler meni içerisinden penisten atılır. Ayrıca testisleri besleyen kendine ait kan damarları bulunur.
Varikosel nedir?
Varikosel, bacakta görülen varis, yani damar genişlemelerine benzer şekilde testisin toplar damarlarının varisleşerek genişlemesidir.
Varikoselin sperm üzerine olan etkileri nelerdir ?
Testislerin yeterli sayıda ve kalitede sperm üretim yapabilmesi için vücut ısısından 1-2 derece daha soğuk bir ortamda bulunmaları gerekir. Bu yüzden erkek yumurtaları kadınlarınkinin aksine vücut dışındadır yani vücuttan sarkan bir torbanın (skrotum) içindedir. Varikoselde genişleyen toplar damarlar burada bir göllenme oluşturur ve testisin ısısının artmasına yol açar. Bu nedenle varikoseli olan erkeklerde düşük sperm sayısı, sperm şeklinde anormallik veya hareketliliğinde azalma meydana gelir.
Sperm üzerine etkili olan çevresel faktörler nelerdir ?
·1 Sigara: Sperm sayı ve hareketliliğini düşürür ve spermin normal yapısını bozar.
·2 Alkol: Aşırı alkol alımı sperm sayısını düşürür ve anormal sperm üretimine yol açar.
·3 Testis ısısı: Erkeklerde testis ısısı vücut ısısından düşüktür. Testis ısısı artarsa sperm üretimi azalır. Yüksek ateş, sıcak ortamda çalışma, sauna ve dar pantolon giyme testis ısısını arttırabilir.
·4 Aşırı kilo: Testis ısısının artmasına ve sperm sayısının azalmasına yol açar.
·5 Aşırı egzersiz: Hormon üretimini azaltarak kısırlığa sebep olabilir.
·6 İlaçlar: Bazı tansiyon ve ülser ilaçları sperm sayısını düşürebilir ve cinsel arzuyu azaltabilir.
Varikosel kısırlığa yol açarmı ?
Varikosel ilerleyici bir hastalık olup testis gelişiminde gerilemeye; sperm yapımını bozarak İnfertiliteye (çocuk sahibi olamama-kısırlık) neden olabilmektedir. Çoğunlukla sol tarafta görülse de her iki tarafta da görülebilir. Erkek kısırlığının (erkek infertilitesi) en sık görülen ve düzeltilebilen nedenlerinin başında gelmektedir. Toplumda erişkin erkeklerin yaklaşık %20 sinde görülmektedir. Çocuk sahibi olamama nedeniyle başvuran erkeklerin %60 ında rastlanır.
Varikosel teşhisi nasıl konulur ?
Fizik muayene; Teşhiste en önemli yöntem, tecrübeli bir Üroloji uzmanının yapacağı muayenedir. Üroloji uzmanınca yapılacak muayenede testislerin yerinde olup olmadığı, testislerin durumu, sperm kanalları, skrotum içinde genişlemiş damarların olup olmadığı (varikosel) araştırılır. Muayenede varikoselin derecesi 3’e ayrılır; 1- Hafif, 2- Orta ve 3- İleri derece olacak şekilde.
Sperm tahlili (spermiogram): Varikosel, sperm de sayı, hareket ve şekil bozukluğuna neden olabilir. Hastanın değerlendirilmesinde 3-5 günlük bir cinsel perhiz sonrası meni tahlili (spermiogram) yıpılır. İdeal olan yakın zamanda geçirilmiş bir hastalık veya enfeksiyon olmadan en az 15 gün arayla 2 ayrı spermiogram yapılmasıdı. Sperm tahlilinde anormarllik var ise hormon tahlili ve genetik inceleme gibi ileri tetkikler gerekebilir.
Skrotal Renkli Doppler Ultrasonografi; Bu tetkikle toplardamarların çapları, bu damarlara kirli kanın geri dönüp dönmediğini (reflü), testiste hacim kaybı olup olmadığı araştırılır.
Varikosel nasıl tedavi edilir ?
Varikosel sperm üretimini etkiliyorsa veya testiste küçülme yapıyorsa tedavi edilmelidir. Tedavisinde ilaçların yeri yoktur, tek seçenek ameliyattır. Eskiden beri tanımlanmış birçok ameliyat şekli vardır. Kasığın biraz yukarısından yapılan kesilerden yapılacbileceği gibi, kasıktan, kasığın hemen altından veya laparoskopik olarak da yapılabilir. Her bir yöntemin kendine göre avantaj ve dezavantajları vardır. Günümüzde en iyi yöntem olarak kabul edilmiş ameliyat, kasığın hemen altından penisin yaklaşık 2-3 cm çaprazından yaklaşık 2 cm lik bir kesi (subinguinal kesi) ile yapılandır.
Buradan yapılan ameliyat normal yapılabileceği gibi mikroskop altında da yapılabilir (mikroskopik varikoselektomi= en iyi yöntem). Bu sayede gözle görülemeyen küçük damarların bağlanması ameliyat başarısını arttırır ve varikosel tekrarlamasını önler. Aynı zamanda bu ameliyatta az da olsa görülen hidrosel (su fıtığı) riski mikroskopik yöntemde en azdır. Varikosel ameliyatı %75 hastada sperm kalitesinde düzelme sağlar ve % 35 oranında gebelik elde edilir.