Böbrekleriniz önemlidir, çünkü çok önemli 3 iş yaparlar:
1. Böbrekler sıvı dengesini düzenler.
Vücudunuzun düzgün çalışması için, doğru miktarda su içermesi gerekir. Böbreklerdeki önemli işlerden biri vücuttaki fazla suyu temizlemek veya vücudun daha fazla ihtiyacı olduğunda suyu tutmaktır.
2. Böbrekler atık ürünleri çıkarır ve vücudun minerallerini dengelemeye yardımcı olur.
Kandaki ve diğer vücut sıvılarındaki maddelerin çoğu, vücudun düzgün çalışması için doğru seviyede tutulmalıdır. Böbrekler, sodyum (tuz), potasyum, (kemik gücü, büyüme ve diğer işlevler için önemli olan) kalsiyum ve fosfat gibi minerallerin seviyelerini ayarlamaya yardımcı olur.Vücudunuzun düzgün çalışması için, doğru miktarda su içermesi gerekir. Böbreklerdeki önemli işlerden biri vücuttaki fazla suyu temizlemek veya vücudun daha fazla ihtiyacı olduğunda suyu tutmaktır.
3. Böbrekler hormon üretir.
Sağlıklı böbrekler vücudunuzda hormon adı verilen önemli kimyasalları da üretir. Bu hormonlar kan dolaşımında “haberciler” gibi dolaşır ve kan basıncını, kırmızı kan hücresi üretimini ve vücudunuzdaki kalsiyum dengesini düzenler.
Böbrek Taşı Nedir?
Böbrekler kandaki atıkları süzerek idrarı oluştururlar. Bazen idrardaki tuz ve diğer mineraller birbirine yapışarak küçük böbrek taşlarına neden olur. Bunların büyüklüğü bir şeker kristali boyutundan bir pinpon topuna kadar mdeğişebilir ancak tıkanmaya neden olmadıkça fark edilmeleri güçtür. Eğer bu taşlar büyür ve idrar kanalını genişleterek mesaneye doğru yönelirse tıkanmaya ve şiddetli ağrıya yol açabilirler.
Böbrek Taşı Belirtileri
Böbrek taşları idrar yolundan geçtiğinde aşağıdaki belirtilere neden olabilir:
- Sırt, karın veya kasıkta şiddetli ağrı
- Sık veya ağrılı idrara çıkma
- İdrarda kan
- Mide bulantısı ve kusma
Çok küçük taşlar herhangi bir soruna yol açmadan vücuttan atılabilir
Böbrek Taşı mı Yoksa Başka Bir Şey mi?
Sırtınızda ya da karnınızda ani başlayan ve şiddetli bir ağrı varsa hemen tıbbi yardım almanız gerekir. Karın ağrısı; acil müdahaleler gerektiren apandisit ve ektopik gebelik gibi birçok durumla ilişkili olabilir. İdrara ağrılı çıkma, idrar yolu enfeksiyonu veya cinsel yolla bulaşan hastalıkların ortak belirtisidir.
Böbrek Taşının Teşhisi
Eğer ağrı yoksa böbrek taşları nadiren teşhis edilir. Şiddetli ağrılar hastaların bir an önce acile gitmesi için yeterli uyarıdır. Hastanede tomografi, röntgen, ultrason gibi işlemlerinden biri veya bir kaçı gerçekleştirilir, idrar tahlili yapılır. Kan testleri börek taşı oluşumunda yer alan yüksek seviyeli mineralleri aramaya yardımcı olabilir.
Böbrek Taşının Evde Tedavisi
Eğer böbrek taşlarınız küçükse doktorunuz size taşların vücuttan kendi kendine atılması için ilaç almanızı tavsiye edebilir. Bu süre zarfında doktorunuz, idrarın temiz tutulması için (günde yaklaşık 8 – 10 bardak) yeterli miktarda sıvı almanızı tavsiye edecektir.
Böbrek Taşının Boyutu
Böbrek taşı ne kadar küçükse, vücuttan kendi kendine atılma ihtimali o kadar yüksektir. Eğer 5mm’den küçükse %90 ihtimalle takılma olmadan geçecektir. Taş 5 ila 10mm arasında ise olasılık %50’dir. Taş kendi kendine geçmek için çok büyükse çeşitli tedavi seçenekleri mevcuttur.
İlaç Tedavisi
Böbrek taşlarının vücuttan atılmasına yardımcı olabilecek reçeteli ilaçlar bulunmaktadır. Alfa Blokerler olarak bilinen bu ilaçlar idrar yolu duvarlarını gevşetir. Bu taşların geçişini kolaylaştıracak bir yöntemdir. Yan etkiler genellikle hafiftir. Baş ağrısı veya baş dönmesi olabilir. Diğer ilaç türleri yeni taşların oluşmasını engelleyebilir.
Şok Dalga Terapisi
Böbrek taşlarını tedavi etmek için en yaygın tıbbi prosedür ekstrakorporeal şok dalgası litotripsi (ESWL)’dir. Bu terapi, böbrek taşlarını küçük parçalara ayırmak için yüksek enerjili şok dalgaları kullanır. Bu sayede küçük parçalar idrar yoluyla daha kolay dışarı atılabilir. Yan etki olarak kanama, morarma veya ağrı olabilir.
Üreteroskopi
Bir taş böbreğin dışına çıktığında ve mesaneye yakın olduğunda en sık uygulanan işlem üreteroskopidir. İnce bir tüp idrar yolundan geçerek taşa ulaşır. Cerrah taşı kırar ve parçaları tüpün içinden çıkarır. Vücutta kesi gerektiren herhangi bir işlem yapılmaz. Çok büyük taşlar için cerrahi yöntemlere ihtiyaç olabilir.
Böbrek Taşı Analizi
Böbrek taşı geçtikten veya çıkarıldıktan sonra doktorunuz ek inceleme isteyebilir. Düşürdüğünüz taşa yapılacak kimyasal analizle sahip olduğunuz taş türünüz belirlenir. Taş türünüzü bildiğiniz zaman gelecekte yenilerinin oluşmasını önlemek için adımlar atabilirsiniz.
Böbrek Taşının Nedenleri
Böbrek taşları idrarda bulunan su, tuz ve minerallerin dengesinde bir değişiklik olduğunda oluşabilir. Farklı türdeki değişiklikler farklı tipte böbrek taşlarına neden olabilir. Kronik tıbbi durumlardan ne yiyip içtiğinize kadar uzayıp giden, böbrek taşı oluşumuna neden olan birçok faktör vardır.
Kontrol Edebileceğiniz Risk Faktörleri
Yeterli miktarda su içmemek böbrek taşlarının en yaygın nedenidir. Diyet yapmak böbrek taşlarını önleyebilir. Çikolata veya koyu sebzeler gibi çok fazla protein, sodyum ve yüksek oksalatlı yiyecekler yemek, bazı insanlarda böbrek taşı riskini artırabilir. Diğer risk faktörleri ise kilo almak ve belirli ilaçları almaktır.
Kontrol Edemeyeceğiniz Risk Faktörleri
40’lı yaşlardaki beyaz erkekler diğer gruplardan daha fazla böbrek taşı riskine sahiptir. Bu durum kadınlarda 50’li yaşlarda görülür. Eğer ailenizde böbrek taşı riski varsa sizin de bu hastalığa yakalanma olasılığınız yüksektir. Bunun dışında (yüksek tansiyon, gut, idrar yolu enfeksiyonları gibi) tıbbi durumlar riski artırabilir ancak taş oluşumlarını önleme tedavileri bu durumları önlemeye yardımcı olur.
Askerlerde Risk
Böbrek taşları, çöl ortamlarında görev yapan askerler için bir sorun haline gelmiştir. Doktorlar bunun nedenini dehidrasyona (susuzluğa) bağlıyor. Sıcak iklim, koruyucu kıyafetler ve çok az su içme eğilimleri arasında askerler susuz kalmaya eğilimlidir. Bu durum böbrek taşlarına neden olabilir.
Gelecekteki Böbrek Taşlarının Önlenmesi
Kalsiyum taşınız varsa doktorunuz tuz ve sodyumun kesilmesini önerebilir. Bu da vücudun idrarın içine daha fazla kalsiyum dağıtmasına neden olur. Ayrıca çikolata, hazır kahve, çay, fasulye, çilek, koyu yapraklı yeşillikler, portakallar, tofu ve tatlı patatesler de dahil olmak üzere yüksek oksalatlı yiyeceklerden kaçınmanız tavsiye edilebilir. Yeni böbrek taşını çıkarmanın en iyi yolu idrarı temiz tutmak için yeterince su içmektir.
Kalsiyum Tartışması
Çoğu böbrek taşı kalsiyum içerse de kalsiyum açısından zengin gıdalardan kaçınmamanız gerekir. Zira makulmmiktarlarda süt ürünleri ve diğer kalsiyum açısından zengin gıdalar tüketmek, yeni taşlar oluşturma riskini mde azaltabilir. Bu, bazı insanlarda kalsiyum takviyeleri nedeniyle görülen böbrek taşları için geçerli değildir. Diyetinizde kalsiyumun hangi rolü oynaması gerektiğini doktorunuza veya diyetisyeninize danışın
Mutlu ve sağlıklı günler diliyoruz.