Çoğu bronşit vakasında bu duruma grip ya da soğuk algınlığına neden olan virüsler neden olmaktadır. Bazı durumlarda, bronşit bakteriyel enfeksiyonlar sonucu ortaya çıkmaktadır. Her iki durumda da, vücut saldırıcılara karşı mücadele ederken, bronş tüpleri şişmekte ve daha fazla mukus üretmektedir. Bu durum hava akışı için daha küçük bir açıklık bırakılmasına neden olmaktadır. Sonuç olarak da, kişi nefes almada zorluk çekmektedir. (1)
Bronşit bazı koşullara ve bronşitin devam etme süresine bağlı olarak akut bronşit ve kronik bronşit olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.
Akut bronşit, viral ve bakteriyel enfeksiyonlar, çevresel faktörler ve diğer akciğer koşullarını nedeniyle ortaya çıkabilmektedir. (2)
Kronik obstrüktif akciğer hastalığının (KOAH) başlıca tiplerinden biri olan kronik bronşitin bilinen birçok nedeni bulunmaktadır. Kronik bronşit, bronşit sonucu oluşan öksürüğün arka arkaya gelen iki yıl içerisinde üç aya kadar çıkan bir süre boyunca devam etmesidir. Bu durumu hiç gitmeyen oldukça rahatsız edici öksürük olarak da tanımlamak mümkündür. (3)
Kronik bronşit neden olur? En sık görülen kronik bronşit nedenleri şunlardır:
- Bakteriyel ve Viral Enfeksiyonlar
Üst solunum yolu enfeksiyonları, influenza (grip) ve soğuk algınlığı ile sonuçlanan virüsler, başlıca kronik bronşit nedenleridir. Ayrıca, bazı pnömoni bakterileri de bronşit oluşturabilmektedir.
- Sigara İçilmesi ya da İkinci El Dumana Maruz Kalma
Tütün dumanı soluyan kişiler, bronşit ve KOAH gibi koşullara karşı daha savunmasızdır. Tütün içerisinde bulunan kimyasallar oldukça toksiktir ve akciğerlere zarar verebilmektedir. Sonuç olarak da, enfeksiyon ve tahriş riski artmaktadır.
- Hava Kirliliği
Sürekli olarak hava kirliliğine maruz kalma kronik bronşitin en belirgin nedenlerinden biridir. Çok kirli bir alanda yaşayan veya düzenli olarak toz veya endüstriyel kimyasallara maruz kalan kişilerin bronşit geliştirme riski daha yüksektir.
- Zayıflamış Bağışıklık Sistemi
Zayıflamış bağışıklık sistemine sahip olanların, özellikle de yaşlı bireylerin bronşit gelişme olasılığı daha yüksektir. Vücut bu durumda enfeksiyonlara karşı direnç gösterememektedir. (4)
Kronik Bronşit Risk Faktörleri
Kronik bronşit, her yaştaki erkek ve kadınları etkileyebilmektedir, ancak özellikle orta yaşlı erkeklerde en sık görülmektedir. Kronik bronşiti riskini artıran faktörler şöyle sıralanmaktadır:
- Sigara içiliyorsa ya da sık sık sigara dumanına maruz kalınıyorsa
- Zayıf bir bağışıklık sitemine sahip olma (çok yaşlı, çok genç veya bağışıklık sistemi bozukluklarına sahipseniz)
- Sık sık solunum yolu enfeksiyonu yaşıyorsanız
- Asit reflü (GÖRH veya gastroözofageal reflü hastalığı) problemi yaşıyorsanız
- İşyerinde akciğer tahriş edicilere maruz kalıyorsanız
- Hava kirliliğine maruz kalıyorsanız (5)
Kronik Bronşit Nedir?
Bronşit, ciğerlere hava akışı sağlayan bronşiyal tüplerin astarında meydana gelen bir iltihaplanma durumudur. Bronşit hastaları genellikle renksiz ve yoğunlaşmış mukusla beraber öksürmektedir. Bronşit, akut olabilmekte ya da kronik bir hal alabilmektedir.
Genellikle soğuk algınlığı veya diğer solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle gelişen akut bronşit, oldukça yaygın olarak yaşanmaktadır. Daha ciddi bir durum olan kronik bronşit ise bronş tüplerinin astarında sıklıkla tahriş veya iltihap oluşması durumudur.
Akut bronşit, halk arasında akciğerlerin üşütülmesi olarak da bilinmektedir, ancak öksürük haftalarca devam etse de, kalıcı etkiler olmaksızın bir hafta ile 10 gün arasında iyileşme sağlanmaktadır. (6)
Kronik bronşit, akut bronşitten daha farklı sağlık koşullarına ve belirtilere sahiptir. Bronşitin bu türü kalıcıdır ve belirtiler şiddetlendiğinde hasta için oldukça yorucu olabilmektedir. Yavaş yavaş ilerleme eğiliminde olan kronik bronşit, akciğer hastalıklarına karşı dirençsiz olma ya da hava kirleticilerine ve alerjenlere uzun süre maruz kalma sonucu ortaya çıkabilmektedir. (7)
Kronik Bronşit Belirtileri
Kronik bronşit nasıl anlaşılır? Kronik bronşit belirtileri şunları içerebilmektedir:
- Sürekli öksürük (mukuslu olabilir)
- Hırıltı
- Düşük ateş ve titreme
- Göğüste sıkışma
- Boğaz ağrısı
- Vücut ağrıları
- Nefes darlığı
- Baş ağrısı
- Burun tıkanıklığı ve tıkanmış sinüsler
Kronik bronşit belirtileri ise her yıl iki veya daha fazla kez kötüleşmektedir. Özellikle, kış aylarında daha da kötüleşme eğilimi göstermektedir. (8)
Kronik Bronşit Tedavisi
Kronik bronşit nasıl geçer? Kronik bronşit belirtileri daha uzun sürmektedir. Belirtiler en az üç ay sürerse, bu durum, kronik bronşit olarak değerlendirilmektedir. Kronik bronşit için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmaktadır, ancak bazı yaşam tarzı değişiklikleri belirtilerin hafifletilmesine yardımcı olabilmektedir:
- Sağlıklı bir diyet, akciğer enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olabilmektedir.
- Doğru beslenmeyle beraber yapılan düzenli egzersiz sağlıklı bir kilo vermeye yardımcı olmaktadır. (fazla kilo solunumu zorlaştırmaktadır)
- Sigara ve dumanlı ortamlardan kaçınmak belirtilerin hafifletilmesini sağlamaktadır.
Tüm bunlara rağmen herhangi bir iyileşme sağlanmıyorsa, doktor ilaç reçete edebilmektedir. (9)
Kronik Bronşit Ameliyatı
Hasar gören akciğer dokusunun çıkarıldığı akciğer ameliyatı, kronik bronşit tedavisinde uygulanabilmektedir. (10)
Kronik Bronşit İçin Hangi Doktora Gidilir?
Kronik bronşit teşhisi ve tedavisi için başlangıç olarak, bir aile hekime ya da bir kulak, burun, boğaz uzmanına (KBB) başvurabilir, gerekli görülürse, sonrasında göğüs hastalıkları uzmanına sevk edilebilirsiniz. (11)