Kitap nedir, Kitabın Tarihçesi; Bulunuşu, Yayılması, Kitap Yapımında Kullanılan Malzemeler
Kitabın tarihi 5 000 yıl önceye uzanır. Asurlular ve Babiller kilden tabletlerle dolu büyük kitaplıkları bulunduğu bilinmektedir. Ayrıca ünlü Solon Yasalarının tahta tabletler, ilk Roma yasalarının (On iki levha yasası) da tunç levhalar üstüne kazıldığı bir gerçektir. Yunanlılar ve Romalılar, günlük yaşamlarında yazıları, ince bir mum tabakasıyla sıvanmış tahta tabletlere, kazı kalemiyle yazarlardı.
Mısır’da 3 000 yıldan uzun bir süre önce, kitap yapımında Nil ırmağı kıyılarında çok yetişen papirüsten yararlanılırdı; İ. Ö. VI. yy’a doğru papirüs kullanımı Doğu’ya yayılarak Fenikeliler, Yunanlılar ve Romalılarca da benimsendi.
Sepilenmiş keçi ya da koyun derisi olan parşömen ise, önce Bergama’da kullanıldı; daha dayanıklı olduğu ve nemden daha az etkilendiği için, giderek papirüsün yerini aldı.
Bu yeni gereçler, kitabın el yazmalı şeritler biçiminde yayılmasını sağladı. Ne var ki bu tür bir yapım oldukça pahalıya mal oluyordu. Roma İmparatorluğu’nun sonuna doğru, parşömen yapraklar kesilip kenarlarından birbiriyle birleştirildi; ve böylece, günümüzdeki kitapları andıran bir çeşit cilt elde edildi.
Bütün bu dönem boyunca, yani İ. Ö. 1000 yılhk bir süre içinde ipek, Çin’de bir yazı gereci olarak kullanıldı, ardından kağıt kullanılmaya başlandı. Oysa, kağıt, Avrupa’ ya ancak XIV. yy’da girebildi.
Ortaçağ elyazmaları büyük boyda, bir ya da birden çok sütun kaplayan, sayfa numarası ve çoğu kez başlığı bulunmayan kitaplardı. Kitabın büyük gelişimi, Gutenberg’in (gerçek adı Johannes Gensf-leisch), Mainz’de 1453 yılma doğru hareketli harfleri kullanmasıyla başladı. Ardından Schöffer’-in geliştirdiği basımcılık tekniği, çok geçmeden bütün Avrupa’ya hızla yayıldı ve basılan ilk kitap İncil oldu (1455).
Matbaanın bulunmasıyla yeni yeni harfler de kullanılmaya başlandı: Yuvarlak; romen; italik. Dürer, Holbein ve Jean Goujon gibi büyük sanatçılar, kitap resimlemeye başladılar. Küçük boy kitapların basımı yaygınlaştı. XIX. yy’da taşbaskısı ve fotoğraf klişesi, XX. yy’da da ofset gibi basımcılık teknikleri, kitabın durmaksızın çoğalmasını ve ucuzlamasını sağladı.
Son yirmi yılda dünyadaki kitap sayısı ve baskısı sürekli artmaktadır. Bu artış, kitabın dünyamızı ne kadar değiştirdiğini gösterir. Gerçekten kitap, bilgilerin yayılma ve gelişme öğesi, aynı zamanda da bir birleşme etmeni ve kişisel bir bilgi edinme aracıdır.