Viski Turu
Viski İskoçların milli dili olan Gaelic dilindeki "Uscaba" kelimesinden günümüze viski olarak gelmiştir. Hayat suyu anlamına gelir.
Viskiler arpa, buğday, çavdar, yulaf gibi çeşitli tahılların önce maya eklenerek ferentasyona, ardından da türüne göre en az 2 defa distilasyona tabi tutulup, son olarak ta su ilave edilmesi sonucu üretilir.
Single malt haricinde, bir şişe viskinin içinde üretici firmaya göre en az 50 farklı damıtımevinin viskisi vardır. Viski damıtan firmalarına distillery denir.
Viskiler kullanılan ürün bakımından "Grain" ve "Malt" olmak üzere önce ikiye, sonra da stil bakımından, Single Malt, Blended, Irish, Bourbon ve Rye olarak beşe ayrılırlar.
a) Grain Whisky
Farklı tahıllardan elde edilen sıvının en az iki defa patent style usulü damıtılması, ardından su ilave edilmesi ve daha sonra en az 3 yıl meşe fıçılarda dinlendirilmesi sonucu elde edilen viski türüdür. Bu viskiler malt viskilerden daha kalitesizdir.
b) Malt Whisky
Sadece arpa maltı kullanılarak üretilen viskilere malt viski denir.
1. Blended Whisky
Blended whisky harmanlanmış whisky anlamına gelir. Grain ve malt viskilerin harmanlanması sonucu İskoçya´da elde edilir. Blended whisky İskoçya´da kanunlarca korunur. Bu kanunlara göre en az 3 yıl meşe fıçılarda bekletilmeli ve en az 40 derece alkol içermelidirler. Ancak buna rağmen neredeyse hiçbir blended whisky 4 yıldan az bekledilmez.
İki çeşit Harman Viski mevcuttur. Standart Harmanlar ( Ballantines, J & B, Cutty Sark...), Lüx Harmanlar (Bells12, Dimple, Johnnie Walker Black Label...)
Single Malt Whisky
Bir distillery'nin yalnızca kendi imalathanesinde ürettiği ve sadece malt kullanılarak elde edilen viskilerdir.
Malt viskilerin tadı _peat_te bırakılma süresine, kullanılan kaynak suyuna, fıçıya, yıllanma süresine, yıllanma yapılan bölgeye göre farklılıklar gösterir.
Malt viskiler içilirken aroma özelliklerini kaybetmemesi için buz konmaz, aroma özelliklerini açığa çıkarmak için 1-2 damla su katılarak servis yapılması önerilir.
İskoçya'daki viski bölgeleri: Highland (Speyside), Lowland, Campbeltown ve Islands (Islay, Skye, Oarkney ve Jura).
Highlands
Akıcı & Floral
Doğası oldukça güzel olan bu bölge, coğrafi olarak sarp tepeler ve funda ile kaplı bozkırlar ile çevrelenmiştir. Bölge viskilerinin en belirgin özellikleri ısıtıcı, yuvarlak, akıcı ve floral olması olsa da, yüz ölçümü olarak İskoçya'nın en büyük malt viski bölgesi olmasından dolayı viskileri bir çok farklı karekter de olabilir. Örneğin bölgenin batı kıyılarında üretilen Oban, deniz kokuları barındırırken, orta bölgesin de yer alan Dalwhinnie (İskoçya'nın en yüksek rakımlı viski üreticisi) balımsı bir yapıdadır.
Speyside
Meyvemsi & Narin
Malt viski üreticilerinin yarıdan fazlası bu bölgededir. Spey Nehri boyunca uzanan bölge, sulu ve verimlidir. Hiç şüphesiz malt viski üretiminin kalbidir.
Bölge malt viskilerinin tipik özellikleri, balımsı, vanilyamsı ve taze meyvemsi olmasıdır. Ayrıca sofistike ve elegant bir karektere sahiptirler. Özellikle şeri fıçılarında yıllandırıldıkları taktirde, kuru meyve ve baharat aromaları ortaya çıkar.
Islands
Peat & Deniz
İskoçya’nın kuzey ve çoğunlukla batısında yeralan ada malt viskilerine Islands Malts denir. Coğrafi olarak oldukça sarp, inişli-çıkışlı, bol rüzgarlı ve çorak bir bölgedir. Bu bölgede üretilen maltlar çoğunlukla peat ve denizimsi aromalara sahiptirler.
Özellikle Islay Adası’ndaki maltlar çok güçlü, belirgin, ve tütsümsü yapıdayken, Skye Adası maltları tırmalayıcı, mineralli, bitter ve baharatsıdırlar.
Lowlands
Hafif & Taze
Bu bölge malt viskiden ziyade, viskiler için tahıl üretimi yapması ile öne çıkar. Zaten viski üretici firma sayısı da çok az sayıdadır.
Yumuşak iklim ve doğa yapısı viskilerine de yansımıştır. Hem renk, hem de tat olarak hafif yapılıdırlar. Genelde peat çok az miktarlarda kullanılır ya da hiç kullanılmaz. Dolayısıyla bölge viskileri karekter olarak hafif, ince ve çiçeksi kokulu, floral ve tahılsıdırlar.
Campbeltown
Tuzlu & Yoğun
Bir zamanlar 28 viski üreticisi ile, "Dünya\nın Viski Başkenti" olarak bilinen bu bölgede, maalesef şu anda sadece 2 üretici vardır. İlk malt viskilerini, 2014-2015 yıllarında satışa çıkmak üzere şu an fıçıda bekleten üçüncü bir üretici de yeni kurulmuştur ve adı Glengyle’dir.
Tat olarak oldukça karekteristik ve belirgindirler. Tam gövdeli, derin ve genellikle tuzlu bitişleri ile bilinirler. Peat ilavesi ile Islay maltları ile benzerlik gösterirler.
Irish Whiskey
İrlanda\da üretilen whiskey\lerdir. İlk üretilen whiskey\ler bunlardır. İlk olarak İrlandalı Keşişler tarafından üretilmişlerdir. Irish whiskey\ler ve belended whisky\ler birkaç fark dışında aynıdırlar.İlk fark aksandan dolayı whisky yerine whiskey denmesidir. Ayrıca İrlanda Whiskey´lerinde çavdar, yulaf ve buğday gibi tahıllarda vardır.Distilasyonda pot style yöntemi kullanılır. Bunun haricinde İrlanda whiskey´leri en az 6 yıl meşe fıçılarda bekletilirler. Ama genelde en az 8 yıl bekletilirler (Kanuni zoruunluluk İskoç wviskilerde olduğu gibi 3 yıldır).
Bourbon Whiskey (Börbın)
İlk olarak Amerika Birleşik Devletleri\nde İrlandalı Keşişler tarafından üretilmiştir.Bu nedenle whisky yerine whiskey denir. Bölgeye gelen ilk keşişler, arpa üretiminin zorluğun ve uyumsuzluğundan dolayı whiskey´i mısır kullanarak üretmişlerdir.
Kanunen en az %51´i mısırdan üretilmelidir ve en az 2 sene meşe fıçılarda bekletilmelidirler ama 4 yıldan fazla bekletilirler. Bourbon üretiminde bir diğer farklılık, fıçılama yapılırken her zaman bir önceki mahsulden fıçıda bırakılarak devamlılık elde edilir. Bu yönteme sourmash denir.
Rye Whisky
Kanada\da kanunen en az %51 çavdardan ve en az 2 yıl meşe fıçılarda bekletilerek üretilir. İskoç keşişler tarafından bölgede arpa üretiminin zorluğu nedeniyle çavdar denenerek üretilmiştir.