3
Giriş Sigara içmek Tip 2 diyabetes mellitus (DM) için kanıtlanmış bir risk faktörüdür ve mikro ve makrovaskuler komplikasyon risklerini arttırır. Sigara içmek; pankreatik B hücreleri üzerinde toksik etkilidir, inflamatuar yollarda rol oynar, oksidatif stresi indükler, santral obezite ve insülin rezistansı gelişimine neden olur. Sigarayı bırakmak bu etkileri geri çevirir ya da metabolik risk artışını azaltır.
4
Sigara bırakma aynı zamanda birçok çalışmada Tip 2 DM ile ilişkili olan kilo alma ile ilişkilidir. Sigara içenler için kilo alma sigarayı bırakmada önemli bir engeldir. Çalışmamızın amacı orta yaşlı Avrupa populasyonunda sigara bırakmanın Tip 2 DM ve bozulmuş açlık glukozu(BAG) riskini arttırıp arttırmadığını araştırmak ve cinsiyet bağımlı olup olmadığını test etmektir.
5
Konu, Materyal ve Metod Haziran 2003 ve Mayıs 2006 Dahil edilme kriterleri Yazılı bilgilendirilmiş onam 35-75 yaş Çalışmada yer almak ve kan örneği vermek için istekli olmak Katılım oranı %41, 6733 katılımcı(3544 kadın, 3189 erkek) Görüşmelere 5.5 yıl devam edilerek 2012 de tamamlandı
6
Çalışma için görüşmeleri tamamlayan 5064 katılımcı seçildi. 90 katılımcı (%0.8) sigara içme durumu, açlık plazma glukozu, tip2 DM tedavisi alması, BMI veya bel çevresi ile ilgili bilgilerde eksiklik olması nedeniyle çalışma dışı bırakıldı. Tip 2 DM olanlar(278) ve başlangıçta BAG olanlar(1530) da çalışma dışı bırakıldı. Tip 2 DM tedavisi almayan ve açlık plazma glukozu (APG) ≤ 5.6 mmol/l olan 3166 kişi çalışmaya alındı.
7
Serum glukoz seviyeleri başlangıçta ve 5.5 yıllık izlem sonunda 8 saatlik açlık sonrası ölçüldü. APG≥7 mmol/l veya oral antidiyabetik /insülin kullanımı olanlar Tip 2 DM olarak tanımlandı. BAG ise APG 5.6-6.99 mmol/l ve Tip 2 DM tedavisi almayanlar olarak tanımlandı.
8
Katılımcılar 4 gruba ayrıldı ≥1 sigara/gün, ≥1pipo veya puro/gün içenler ≤5yıl önce sigarayı bırakmış olanlar >5 yıl önce sigarayı bırakmış olanlar Hiç sigara içmeyenler
9
Diğer değişkenler BMI Bel çevresi Günlük 20 dakikalık egzersiz- fiziksel aktif Alkol tüketimi- haftalık standart ünite Yüksek eğitim- >9 yıllık eğitim Kentte yaşayan, orta- yüksek sosyoekonomik statü Hiperkolesterolemi; LDL ≥4.1 mmol/l veya lipid düşürücü tedavi alanlar Hipertansiyon; ≥140/90 mmHg ve/veya antihipertansif tedavi alanlar
10
Istatistiksel Analiz Model 1 yaş Model 2 yaş, eğitim, fiziksel aktivite süresi, alkol tüketimi, hiperkolesterolemi, hipertansiyon Model 3 Model 2’deki tüm değişkenler BMI bel çevresi Tanımlanmamış model Cinsiyet ile sigara içme durumu ve Tip 2 DM /BAG insidansı ilişkisi
16
Tartışma Bu çalışmada sigara bırakma ile BAG ve Tip 2 DM gelişimi arasında anlamlı fark bulamadık. Erkeklerde başlangıçta yüksek metabolik risk ve izlem sırasında kadınlara göre daha fazla kilo alma saptandı fakat sigara bırkma ile cinsiyet ve metabolik arasında ilişki saptanmadı.
17
Sigara bırakma ve Tip 2 DM riski Sigara bırakma ve Tip 2 DM insidansı arasındaki ilişkiyi inceleyen 25 kohort çalışmayı içeren bir meta-analizde uzun dönemde eski içicilerin sigarayı yeni bırakanlara göre Tip 2 DM gelişme riskinin daha az olduğu saptanmıştır. Buna rağmen, sigara bırakmadan sonraki Tip 2 DM gelişimini inceleyen 6 çalışmada ise hiç sigara içmeyenlere göre sigarayı bıraktıktan sonra kısa süre geçenlerde artmış risk gösterilmiştir. Amerika’da yapılan bir çalışmada sigara bıraktıktan sonraki ilk 10 yıl içerisinde erkeklerde, ilk 5 yıl içerisinde kadınlarda artmış Tip 2 DM riski olduğu gösterilmiştir.
18
Kore’de yapılan bir çalışmada 2-4 yıldır sigarayı bırakmış olan erkeklerde hiç sigara içmeyenlere göre Tip 2 DM riskinde önemli derecede artış vardır. 2010 yılında Amerika’da yapılan çalışmada erkek ve kadınlarda sigara içicilere göre sigarayı bıraktıktan sonraki 6 yıl içinde Tip 2 DM gelişimi için artmış risk gösterilmiştiir. Sigarayı yeni bırakanlar (3.8 kg) sigara içenlere(0.6kg) göre daha fazla kilo almışlardır. Tüm bu çalışmalarda sigara içmeyenler referans olarak alınmıştır. Sigarayı bırakanlar ve sigara içmeye hala devam edenler direkt olarak karşılaştırılmamış ve BAG gelişme riski değerlendirilmemiştir.
19
Çalışmamız bu çalışmaları desteklememektedir. Bu tutarsızlık birçok hipotezle açıklanabilir.
20
Birinci hipotez Sigara bıraktıktan sonraki kilo alma sigarayı yeni bırakmış olanlarda daha azdı. Bu durum diğer çalışmalarla karşılaştırıldığında sigarayı bıraktıktan sonraki Tip 2 DM ve BAG gelişim insidansının daha düşük olmasıyla açıklanabilir. Ilginç olarak çalışmamızda sigarayı yeni bırakanların içicilere göre daha fazla kilo almadığı saptandı. Bu durum çalışmamızdaki Tİp 2 DM ve BAG ile sigara arasındaki ilişkiyi açıklayabilir.
21
İkinci hipotez Sigara bırakma ve Tip 2 DM gelişimi arasındaki ilişki U şeklinde olabilir. Kısa dönemde artmış risk, sonraki dönemlerde azalmış risk saptanabilir. Biz risk azaldığı zamanda Tip 2 DM insidansını ölçmüş olabiliriz.
22
Üçüncü hipotez Bizim nüfusumuz diğer çalışmalar ile karşılaştırılamayabilir. Homojen, kentte yaşayan, orta yüksek sosyoekonomik seviyeli bireylerden oluşmaktaydı. Avrupa için Tip 2 DM %5.6 olarak standart prevalansta idi fakat kadın ve erkek arasında BAG ve Tip 2 DM insidansıarasında büyük farklılıklar vardı ve obezite düşük prevalanslı idi. Değişik ülkelerdeki DM ve obezite prevalansı farklı olduğundan sonuçlarımız diğer populasyonlara genellenmemelidir.
23
Kısıtlılıklar Gözlemsel prospektif araştırma olup ilişkiler kanıt olmadan nedensel olarak ölçülmüştür. Diyet gibi etkili durumlar çalımamızda göz önüne alınmamıştır. Değişkenler sadece başlangıçta ve 5 yıl sonra ölçülmüştür. Bu sürede sigara içme alışkanlıkları değişmiş olabilir. Bu yüzden sigara alışkanlığı değişken olanları dışlayarak duyarlı analiz yaptık.
24
Diğer çalışmalar benzer zaman dilimlerinde yapılmış olup geçerli sonuçlar elde etmişler. Sigara içme durumu katılanlar tarafından beyan edilmiştir. Prediyabet olan katılımcılar başlangıçta çalışmaya alınmamıştır. Çalışmamızda oral glukoz tolerans testini (OGTT) değil APG ‘yi kullandık çünkü çok az katılımcının yapılmış OGTT ölçümleri vardı. OGTT kardiyovaskuler risk açısından APG’ye göre daha iyi bir öngörücüdür.
25
Güçlü Yanlar Prospektif, gerçek yaşamm koşullarının göstericisi 5000 den fazla katılımcı arasından randomize seçilip 5.5 yıllık bir süre izlenen katılımcılardan oluşmaktadır. Bu çalışmanın en büyük güçlü yanlarından biri olarak APG ‘yi ölçtük.
26
Sonuç Kentli Avrupa populasyonunda, sigara bırakanlarda hiç sigara içmeyen ve hala içenlerle karşılaştırıldığında Tİp 2 DM ve prediyabet gelişim riskinde artma saptanmamıştır. Sağlık profesyonelleri sigara bıraktıktan sonra kilo almayı sınırlandırma ile ilgili önerilerde bulunmalıdır.