Günümüzde olduğu gibi, Antik Mısır'da da köpekler "insanın en iyi dostu" olarak görülüyordu. Köpekler, kayıtlı tarihin öncesinden beri (MÖ 23.000) insanların sürekli yoldaşı olmuştur, bu nedenle bu durum şaşırtıcı olmamalıdır. Antik Mısırlılar köpeklerin birçok işlevini anlamış ve onlara yoldaş, koruyucu ve avcı olarak güvenmişlerdir. İnsan-köpek bağı ölümden sonra bile devam etmiştir. Köpekler genellikle mumyalanır ve sahiplerinin yanına ya da ayrı tabutlara gömülürdü. Dahası, Antik Mısır dininde köpeklere büyük saygı gösterilirdi. Mısır'ın öbür dünya, mumyalama ve köpek tanrısı Anubis, sıklıkla bir köpek ya da köpek başlı bir adam olarak temsil edilmiştir.
Antik Mısır'da köpekler: Nil Vadisi'nde evcilleştirilen ilk hayvanlar
Antik Mısır'ın Nil vadisi uygarlığının büyümesindeki kilit faktörlerden biri ülkenin köpek nüfusuydu. Hanedanlık Öncesi Dönemde (MÖ 6000-3150) Mısırlılar sığır, koyun, keçi ve domuz gibi hayvanları evcilleştirmişlerdir, ancak görünen o ki köpek, daha ortada bir Mısır yokken bile eski Mısırlılar için bir dosttu. Köpekler çeşitli ortamlarda ve çeşitli yollarla evcilleştirilmiştir.
MÖ yaklaşık 10.000 yılında Orta Doğu'da ortaya çıkan bazı evcil köpekleri de beraberlerinde getirmişlerdir. Çok daha fazlası, daha iyi koşullar arayışıyla Kuzey Afrika'dan Nil vadisine kadar sahiplerine eşlik etmiştir. Doğa koşullarından korunmak için yüksek kaya çıkıntılarına bel bağlayan Sahra göçebeleri, sanatlarında yaygın olarak köpekleri temsil etmişlerdir. Buna ek olarak, çakal ya da Afrika kurdu, eski Mısırlılar tarafından erken toplulukların sınırlarında yaşayan leş yiyici hayvanlara artık et verildiğinde evcilleştirilmiştir.
Mezarlar, yazıtlar ve duvar resimleri, Nakada dönemi kadar erken bir tarihte eski Mısır'da köpeklerin var olduğuna dair somut kanıtlar sunmaktadır. Merimde, Batı Nil Deltası'ndaki en eski Mısır yerleşimlerinden biridir ve ilk köpek kemikleri burada keşfedilmiştir. Hanedan Öncesi Dönem'e (yaklaşık MÖ 4000) ait bir kil tabakta, her biri ayrı tasmalara bağlı dört av köpeği olan bir avcı tasvir edilmiştir. Bu, insanlar ve köpek dostları arasındaki yakın ilişkinin en eski tasvirlerinden biridir.
Birçok cins için iki kelime
Köpekler, çanak çömlekten mezar resimlerine ve heykellere kadar çok çeşitli Mısır sanatında yer almaktadır, ancak her bir köpeğin hangi cins olduğunu söylemek bazen imkansızdır. Bu nedenle, eski Mısırlıların cinslere özgü isimler yerine evcilleştirilmiş tüm köpekler için iki kelime kullanmış olmaları muhtemeldir: "havlayan köpek" anlamına gelen iwiw ve "havlamayan köpek" ya da av köpeği anlamına gelen tesem.
Antik Mısır'ın köpekleri arasında Basenji, Greyhound, Ibizan, Firavun, Saluki, Whippet ve Molossian gibi bugün hayatta kalan ırklarda görülebileceği gibi köpekler vardı. Bu sonuncular Yunan kökenli eski savaş köpekleridir. Diğerleri Kuzey Afrika ırklarıydı ve küçük ve büyük vahşi hayvanları avlamanın yanı sıra bekçi köpeği ve aile hayvanı olarak da kullanılan çok çevik ve şık yaratıklardı. Yabani köpekler ve "parya köpekleri" olarak bilinen başıboş melez köpekler de sıklıkla bir kasabanın ya da mezarlığın kenarlarında avlanırdı.
İlahi yaratıklar: Anubis'in sevgilisi
"Parya köpekleri" grup halinde yiyecek ararlardı ve kemik bulmak için mezarlıklara girdikleri bilinirdi. Bunun olası açıklaması şudur: Antik Mısırlıların ölülerini mezarlara koymalarının ve köpekleri dini uygulamalarının bir parçası haline getirmelerinin nedeni budur. Mezarlıkların ve mezarların koruyucusu olan Anubis, Basenji, Tazı, İbizan ve bir çakal tarafından modellenmiştir. Mısır'ın en önde gelen öbür dünya tanrılarından biri olan Anubis, bir insan gibi görünse de bir köpek ya da çakal kafasına sahiptir. Bir kişi öldüğünde, Anubis onun ruhunu Osiris'e ve öbür dünyaya götürmek için oradaydı (eğer Anubis'in de başkanlık ettiği "yargılamadan" geçmeyi başarırlarsa).
Antik Mısır'da bir diğer yaygın evcil hayvan olan kedi gibi köpekler de tanrıların insanlara mesajlarını ileten özel rolleri olan kutsal hayvanlar olarak saygı görürdü. Cynopolis ("Köpek Şehri" anlamına gelir) Anubis dininin kalbiydi ve köpeklerle doluydu. Tanrıları sakinleştirmek için köpekler kesilir ve kurban edilirdi. Ancak, rahipler tapınaktaki köpek ölüm oranının yeterince yüksek olmadığını fark ettiler ve özellikle Anubis'e kurban olarak sunmak amacıyla köpek yetiştirmek için bir kulübe kurdular. Bu bize acımasızca gelse de, Antik Mısırlılar köpeklerin cennette tanrı Anubis'le buluşmak için yükseldiğini düşünüyorlardı.
Antik Mısır'da köpek: Gözde bir yol arkadaşı
Antik Mısırlıların tanrı Anubis'i memnun etmek için düzenledikleri ayinlerin bir parçası olarak milyonlarca köpeği öldürmüş olmalarına rağmen, resmi izin olmadan bir köpeği öldürmek yasa dışıydı. Dahası, köpek tasmalıysa ve bir insana aitse bu eylem büyük bir suç olarak kabul ediliyordu. Anubis'in öbür dünyanın tanrısı olduğu düşünüldüğünde, suçlu ebedi cezaya çarptırılırdı. Bir aile köpeği öldüğünde, bu bir insan ölmüş gibi büyük bir kedere neden olur ve birçok insan yas tutmak için kaşlarını tıraş ederdi.
Antik Mısır'da tasmalar her zaman sahibinin köpeğinin adını içerirdi. Cesur, Güvenilir, Sağlıklı, Kapıcı, Kuzey Rüzgârı, İyi Çoban, Antilop, Kara ve hatta "İşe yaramaz", korunmuş deri tasmalarda ve freskler, steller ve kabartmalar üzerindeki tasvirlerde bulunan isimlerden sadece birkaçıdır. Firavunların bile sıradan halk ve seçkinlerle ortak bir köpek sevgisi vardı. Muhtemelen MÖ 2280 civarında vefat eden kraliyet bekçi köpeği Abuwtiyuw (ya da Abutiu), gizemli bir firavunun emriyle Giza Nekropolü'nde gösterişli bir törenle gömülmüştür.
Bir köpeğin ölümden sonraki yaşamı, yaşayan dünyadaki rolünün bir devamıdır. Sonuç olarak, Antik Mısırlılar köpeklerini mumyalamış ve onları ayrı, tipik olarak süslü bir şekilde oyulmuş tabutlara gömmüşlerdir. Antik Mısırlılar tarafından köpek dostlarına büyük değer verildiği doğrudur. Hem evcil hem de av köpekleri, sandalyelerin altında sessizce beklerken ya da sahipleriyle birlikte ava çıkarken birçok mezar sahnesinde yer almaktadır. Köpekler, Romalılar Firavunların topraklarını işgal etmeden çok önce kazandıkları bir statüyle, günümüzde de insanların sadık dostları olmaya devam etmektedir.