Katarakt
Katarakt- Semptomları, nedenleri ve katarakt alınmasını da içeren tedavi yöntemleri
Katarakt normalde gözünüzde berrak olan lensin bulanıklaşmasıdır. Kataraktı olan insanlar, bulanık lens ile görmek, kırağılı veya sisli bir pencereden bakmak gibidir.
Kataraktın sebep olduğu bulutlu görüş okumayı, araç kullanmayı (özellikle geceleri) veya bir arkadaşınızın yüzündeki ifadeyi görmeyi zorlaştırabilir.
Birçok katarakt yavaş bir şekilde gelişir ve başlangıçtaki görüşünüzü etkilemez. Fakat zamanla kataraktlar görüşünüzü etkilemeye başlar.
Başlangıçta güçlü ışık ve gözlükler kataraktla mücadele etmenize yardımcı olabilir. Eğer bozulmuş görme günlük aktivitelerinizi etkilerse katarakt ameliyatına ihtiyaç duyabilirsiniz. Şans eseri, katarakt ameliyatı genellikle güvenli ve etkili bir prosedürdür.
Belirtileri
Kataraktın bulgu ve semptomları şunlardır:
- Bulutlanma, bulanık veya loş görme
- Geceleri artan görme zorluğu
- Işık ve parlaklığa karşı duyarlılık
- Işıkların çevresinde haleler görme
- Gözlük ve kontakt lenste sık sık değişiklikler
- Renklerde solma veya renk sararması
- Tek bir gözde çift görme
İlk başlarda, katarakt nedeniyle görme duyusunda bulutlanma gerçekleşerek, göz lensinin sadece küçük bir bölümü etkilenir ve herhangi bir görme kaybından habersiz hale gelebilirsiniz. Katarakt durumu büyüdükçe, göz lensi üzerinde daha fazla bulutlanma gerçekleştiğinden, mercekten ışık geçişinde bozulmalar başlamaktadır. Bu bulgu ve semptomlar sizin durumu daha erken fark etmenize yol açar.
Ne zaman doktora gitmelisiniz
Görüşünüzde herhangi bir değişiklik fark ederseniz, bir göz muayenesi için randevu alın. Çift görme veya bulanık görme gibi, ani görme değişiklikleri ortaya çıkarsa hemen doktorunuza başvurun.
Nedenleri
Çoğu katarakt durumları, göz merceğinin yaşlanmaya veya yaralanmasına bağlı olarak doku değişikliğine uğraması nedeniyle ortaya çıkar.
Bazı katarakt oluşumları diğer sağlık sorunlarına ve kalıtsal genetik bozukluklara bağlı olarak daha yüksek gelişim riski taşımaktadır. Katarakt, diyabet, travma veya geçmişte geçirilen bir göz ameliyatına bağlı tıbbi durumlara bağlı göz koşulları nedeniyle de oluşabilmektedir. Steroid ilaçların uzun süreli kullanımı da katarakt gelişmesine neden olabilmektedir.
Katarakt nasıl gelişir
Kataraktın oluştuğu göz merceği, gözün renkli kısmının (iris) arkasında konumlandırılmıştır. Mercek gözünüzün içerisinden geçen ışığa odaklanır, retina üzerinde netleşerek, keskin görüntüler oluşturur – gözünüzün arka duvarı üzerinde bulunan ışığa duyarlı zar bir kameranın filmi gibi çalışır.
Katarakt mercek içerisinden geçen ışığın yayılmasına yol açar, bunun sonucunda da retinaya ulaşan kesin tanımlı bir görüntünün oluşumunu engeller. Sonuç olarak da bulanık görme durumu oluşur.
Yaşlandıkça, gözlerinizdeki mercekler, daha az esnek, daha az şeffaf ve daha kalın hale gelir. Mercek içerisinde yaşa bağlı değişikliklerle dokuların bölünmesi ve tekrar bir araya gelmesi esnasında mercek içerisinde küçük bulanık alanların oluşmasına neden olur. Katarakt gelişimi devam ederken, bulanıklık yoğunlaşmaya ve merceğin büyük bir kısmını kaplamaya başlar.
Katarakt tek gözde gelişebilir, ancak genellikle her iki göz üzerinde gelişim göstermektedir. Bununla birlikte, katarakt genellikle tamamen simetrik değildir ve bir gözde oluşan katarakt, diğer gözde daha ilerlemiş şekilde görülebilir.
Katarakt türleri Katarakt türleri şunlardır:
- Mercek merkezini etkileyen katarakt (nükleer katarakt). Bir nükleer katarakt durumunda, ilk olarak gözünüzde miyop gelişimi oluşabilir, okuma esnasında görme duyunuzda geçici bir düzelme gözlenebilir. Ancak zamanla, merceğin görme durumu yavaş yavaş daha yoğun bir sarı haline ve daha fazla bulutlu görmeye dönmeye başlar.
Yavaş yavaş ilerleyen kataraktta, mercek kahverengi renge dönüşebilir. Merceğin sararması veya kahverengi tona dönmesi, renkler arasında ton farklılıklarını ayırt etme konusunda zorlanmalara yol açabilir.
- Katarakt mercek kenarlarını etkiler (kortikal katarakt). Bir kortikal katarak, beyazlaşma ile başlar, kama şeklinde opasite veya mercek korteksinin dış kenarında çizgiler gelişim gösterir. Yavaş yavaş ilerledikçe, çizgiler merceğe doğru genişleyerek, lens merkezine hafif bir şekilde geçecek oluşum gösterir. Kortikal katarakt olan kişilerde, genellikle parlama konusunda sorunlar yaşanabilmektedir.
- Merceğin arkasını etkileyen katarakt (Arka subkapsüler katarakt). Arka subkapsüler katarakt, küçük olarak başlar, genellikle merceğin arkasına yakın olan opak alanından, doğruca retinanın ışık yoluna doğru ilerler.
Arka subkapsüler katarakt, genellikle okuma esnasında ve parlak ışıkta görmenin azalmasına ve geceleri ışıkların etrafında haleler ve parlamaya neden olur.
- Katarakt ile dünyaya gelme (doğuştan katarakt). Bazı insanlar kataraktlı olarak doğarlar veya katarakt çocukluk dönemlerinde oluşur. Bu tür bir katarakt durumu, annenin hamilelik döneminde geçirdiği enfeksiyon durumuna bağlı olarak gelişebilmektedir.
Bu tür kataraktlar belli koşullara bağlıdırlar, miyotonik distrofi, galaktozemi, Lowe sendromu veya kızamıkçık gibi. Doğuştan katarakt her zaman görüşünüzü etkilemez ancak genellikle kısa bir süreliğine algıla sorunlarına neden olabilmektedir.
Tedavi ve ilaçlar
Kataraktın en etkili tedavi yöntemi ameliyattır.
Katarakt ameliyatı ne zaman yapılmalı Ameliyat tedavisinin sizin açınızdan en doğru karar olup olmadığını doktorunuzla konuşabilirsiniz. Doktorunuz katarakt ameliyatını, katarakt durumunuzun yaşam kalitenizi etkilediği durumlarda veya gece sürüşü ve okuma gibi günlük aktivitelerinizi gerçekleştirme konusunda sorunlar yaşamaya başladığınız zaman önermeyi düşünecektir.
Katarakt ameliyatının sizin açınızdan uygun olan en doğru zamanda yapılması, sizin ve doktorunuzun beraber kararlaştıracağı bir durumdur. Çoğu kişiler için, kataraktın çıkarılması konusunda acele edilmez, çünkü bunlar genellikle göze zarar vermez.
Ameliyatı geciktirmek ve katarakt ameliyatı konusunda daha sonrası için karar vermeniz, büyük olasılıkla sizin görüş sorununuzun ortadan kaldırılmamasına neden olabilir. Doktorunuzun size katarakt ameliyatının riskleri ve faydaları konusunda anlatacaklarına dikkatle zaman ayırın.
Katarakt ameliyatınızı daha sonra yapma kararı alırsanız, doktorunuzun katarakt durumunuzun ilerleyip, ilerlemediğini görmesi için dönemsel takipler önermesi gerekecektir. Ne sıklıkla göz doktorunuza görünmeniz gerektiği sizin durumunuza bağlıdır.
Katarakt ameliyatı esnasında ne olmaktadır Katarakt ameliyatında sisli görünüme sebep olan mercek çıkarılmakta ve yerine daha net görmeyi sağlayan yapay bir mercek yerleştirilmektedir. Yapay mercek, intraoküler (göz içi) mercek olarak adlandırılmaktadır ve doğal merceğin bulunduğu aynı yere yerleştirilir ve gözünüzün kalıcı bir parçası olarak kalır.
Bazı kişiler için, diğer göz problemlerinden dolayı yapay bir mercek kullanılması yasaktır. Bu gibi durumlarda, katarakt çıkarıldıktan sonra, görüş sağlanması için gözlük veya kontakt lens kullanılır.
Katarakt ameliyatında, genellikle ameliyat sonrasında hastanede kalmanıza gerek olmaz, bu yöntem genellikle ayakta tedavi ile uygulanır.
Katarakt ameliyatı esnasında, göz doktorunuz, gözünüzün çevresindeki bölgeyi uyuşturmak için lokal anestezi kullanır, genellikle işlem sırasında uyanık kalınmaktadır.
Katarakt ameliyatları genellikle güvenlidir ancak enfeksiyon ve kanama riski taşımaktadır. Katarakt ameliyatı retina dekolmanı riskini arttırmaktadır.
İşlem sonrasında, birkaç boyunca bazı rahatsızlıklar olacaktır. Ancak genellikle sekiz hafta içerisinde iyileşmiş olursunuz.
Şayet iki gözünüze birden katarakt ameliyatı yapılması gerekiyorsa, doktorunuz bir gözünüze ilk ameliyatı gerçekleştirdikten bir veya iki ay sonra diğer gözdeki kataraktı çıkarmak için ameliyat tarihini belirleyecektir.
Yaşam tarzı ve evde bakım
Ameliyat konusunda karar verene kadar, katarakt belirtileriniz ile başa çıkma konusunda şunları deneyebilirsiniz:
- Kullandığınız gözlüğünüzün veya kontakt lensinizin doğru reçete edildiğinden emin olun
- Okumak için büyüteç kullanın
- Evinizi aydınlatma konusunda daha parlak lambalar kullanın
- Gün boyunca dışarıda olmanız gerekiyorsa, parlamayı azaltmak için güneş gözlüğü kullnaın veya siperlikli şapka takın
- Gece sürüşlerinizi sınırlayın
Kişisel bakım önlemleri bir süreliğine sizi rahatlatır, ancak katarakt ilerledikçe görüşünüz fazlasıyla bozulabilir. Görme kaybı günlük aktivitelerinizi engelleyecek konuma kadar geldiğinde, katarakt ameliyatı olmayı mutlaka düşünün.
Korunma
Kataraktı önleyici veya süreci yavaşlatıcı herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Ancak doktorunuz size yardımcı olabilecek şu gibi birkaç strateji belirleyebilir:
- Düzenli olarak göz muayenesine gidin. Göz muayeneleri kataraktın erken evrelerinde ve diğer göz problemlerinin tespitinde yardımcı olmaktadır. Ne sıklıkla göz muayenesi olmanız gerektiğini doktorunuza danışın.
- Sigarayı bırakın. Sigarayı bırakma konusunda öneriler için doktorunuza danışın. İlaçlar, danışmanlık ve diğer stratejiler, sigarayı bırakma konusunda size yardımcı olmak için kullanabileceğiniz yöntemlerdir.
- Alkol kullanımını azaltın. Aşırı alkol kullanımı katarakt riskini arttırmaktadır.
- Güneş gözlüğü kullanın. Güneşten gelen ultraviyole ışıkları katarakt gelişimine katkıda bulunabilmektedir. Açık havada olduğunuzda ultraviyole B (UVB) ışınlarını bloke edici güneş gözlüğü takın.
- Diğer sağlık sorunlarınızı yönetin. Diyabet veya diğer tıbbi koşullarınız varsa, tedavi planınıza uyun, bu sorunlar katarakt riskini arttırabilmektedir.
- Sağlıklı kilonuzu koruyun. Şu anda sağlıklı bir kilonuz varsa, haftanın çoğu günlerinde egzersizler yaparak, kilonuzu koruyun. Eğer aşırı kilolu veya obez iseniz, kalori alımınızı azaltarak yavaş yavaş kilo vermeye çalışın ve her gün bir miktar arttırarak düzenli egzersiz yapın.
- Meyve ve sebzelerden zengin bir diyet uygulayın. Diyetinize renkli sebzeler ve meyve çeşitli ekleyerek, sağlıklı beslenmenizi sağlayabilirsiniz. Meyve ve sebzeler göz sağlığınızı korumaya yardımcı olan birçok antioksidan içermektedir.
Çalışmalar hap şeklinde alınan antioksidanların kataraktı önlediğine dair bir kanıt bulamamıştır. Ancak, büyük bir nüfus çalışmasında, on zamanlarda vitamin ve minareler açısından zengin, sağlıklı beslenmenin katarakt riskini azaltmaya yardımcı olduğunu göstermiştir. Meyve ve sebzelerin kanıtlanmış birçok faydaları bulunmaktadır ve diyetiniz esnasında mineral ve vitamin miktarını arttırmanız güvenli bir yol olacaktır.