(...) bu tip insanların anlamadıkları en önemli konu, aşksız bir evliliğin evlilik olmadığı, evliliği kutsal hale getiren tek şeyin aşk olduğu, gerçek evliliğin ise aşkın kutsallaştırdığı evlilik olduğu konusu, -- dedi kadın.Kreutzer Sonat, Lev Nikolayeviç Tolstoy (Sayfa 10 - Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)
:) Sonsuz amaçlaraKreutzer Sonat, Lev Nikolayeviç Tolstoy (Sayfa 39)
- Yani siz diyorsunuz ki, o zaman insan soyu nasıl devam edecek? insan soyunu niçin devam ettirirsin ki? diye sordu.
- Nasıl niçin devam ettirirsin? O zaman biz de olmazdık ki!
- Biz ne için olalım?
- Nasıl, niçin olalım? Yaşamak için elbette
- Niçin yaşayalım? Eğer hiçbir amacı yoksa, eğer yalnızca yaşamış olmak için yaşıyorsak, yaşamımıza ne gerek var? Eğer bu gerçekten böyleyse Schopenhauer'lar Hartman'lar ve hatta tüm Budistler tamamen haklı. Ama, eğer hayatın bir amacı varsa, işte o zaman da o amaca ulaşıldığı anda hayatın bitmesi gerekir.
MüzikKreutzer Sonat, Lev Nikolayeviç Tolstoy (Sayfa 81)
Müzik öyle bir şeydir ki! Anlayamıyorum. Müzik nasıl bir şeydir? Nasıl etkiler? Bu etkisini nasıl yaratır? Derler ki müzik insan ruhunu yüceltir. Saçma doğru değil bu! Müzik yüceltiyor, evet son derece yüceltiyor, ama insanın ruhunu yüceltmiyor. Kendimden biliyorum bunu! Müzik insan ruhunu yüceltmiyor da aşağılatmıyor da. İnsan ruhunu baştan çıkartıyor. Nasıl anlatayım size müzik beni kendimden geçiriyor, gerçek durumumu unutturuyor. Müziğin etkisi altında sanki ne olduğumu, hissetmediğim şeyleri hissediyorum anlayamadığım şeyleri anlıyorum, yapmadığım şeyleri yapabiliyorum. Bence müzik bir esneme, bir gülme gibi etkiliyor insanı. Uyumak istemiyorum ama esneyenlere bakarak esniyorum, ortada gülecek bir şey yok, ama gülenleri duyarak gülüyorum.
Tolstoy bu romanında insanın içindeki hayvani ve vahşi yönü anlatır. Bunu temelde cinsiyetler üzerinden ele alır. Kadınların kendilerini cinsel obje olarak sunuşlarini ve aslında bundan rahatsız olmamaları hatta bunu içten içe benimseyip kullanmalarindan dem vurur. Erkeklerinse bir avcı gibi kadın avına çıktıklarını söyler. Haklıdır da. Düşünemeyen çoğu insan cinsiyeti ne olursa olsun bu kalıplaşmış rollere bürünür. Mesela kadın bekler evlenme teklifini kendi bir şey diyemez, sanki kendisinin birisini hayat arkadaşı olarak seçme şansı yokmuş gibi. Bu da çoğunlukla toplumsal kalıpların insan ilişkileri üstündeki etkisi. Açıkçası kadının bir hamle yapması da erkekler açısından tuhaf karşılanır. Onlar da rollerine tam olarak hakimler. Neyse kitabın baş karakteri Pozdnişev bir ahlak bekçisi gibidir roman boyunca ama bu ahlak bana kalırsa onu kötü bir sona sürükler. Hiç yapmam diyeceği şeyleri mantıklı bularak gözünü yummadan yapar. Ahlak bir canı almaya kadar gider. Savunduğu şeyin tutsağı olur bir nevi. Kafasında dönüp duran kıskançlık nöbetlerini önleyemez. İnsan neden bu denli kıskanır veya bu denli kıskançlık insana hangi çılgınlıkları yaptırır sorusunun cevabi da kitaptadır. Gerek evlilik üstüne olan düşüncelerine gerekse cinsiyet rolleri üstüne düşüncelerinin çoğuna katılıyorum. Hala geçerliliğini koruyan bir başyapıt benim gözümde. Tabi Pozdnişev'in mükemmel olduğunu karısının ise kusurlu olduğunu kesinlikle diyemem sanki karşısındaki en mükemmel ve kusursuz bir kadın olsa dahi aynı kaçınılmaz son yaşanacaktır.
Iliskiler üstüne düşünmeye çokça mahal veren bir kitap. Neden ki? Sorusu hep kafamdaydı hala daha çözemediğim noktaları var.
Bütün hayatını evlenme ve yuva kurmak için geçiren insanlara üzgünüm ki acıyorum. Bir amacı olmalı yaşamanın, hele ki evliliği cinsel yönden refah olarak görenlerin Pozdnişev'in yaşadığı sona bir fikir kadar yakın oldukları da gün gibi ortada.
Atalarımızdan bize geçen erklerinin bizleri şekillendirdiği ve bizim aslında bu hayata seçemediğimiz pek çok özellikle geldiğimizi düşünecek olursak, vahşilik ve hayvani duygular elbette ki her insanda bilmese hissetmese de var. Ama beyin eğitilebilir. Davranışlar gelistirilebilir. Hele ki bilinçaltı çok kolay inandirilabilir bir şeye. Yeter ki isteyelim. Bu böyle gelmiş böyle gidecek erkekler böyle kadınlar da böyle diyip hayattan ve tüm iliskilerden de eli ayağı çekmek çok akıl karı değil, akıl karı olan aklını eğitmek için gösterdiğin çaba ve özen.m
GüzellikKreutzer Sonat, Lev Nikolayeviç Tolstoy (Sayfa 28)
İnsanı şaşırtan şey nedir biliyor musunuz? Güzellik insana her şeyi makul gösterebilme büyüsüne sahiptir. Genç kadın aptalca konuşuyor sen bunu dinliyorsun ve bunda aptalca bir şey bulmuyorsun. Hatta akıllıca buluyorsun. O konuşuyor, kabaca saçmalıyor ama sen bunu sevimli buluyorsun. Konuşmuyor, saçmalık ve aptallık yapmıyor, ama güzel biri. Bu kez de onun ne denli akıllı ve ahlaklı olduğuna inandiriyorsun kendini.
Felsefik bir roman olma özelliği taşıyan bu eser Tolstoy'un cinsellik ve kadınlara bakış açısını anlamak adına büyük önem teşkil ediyor. Pozdniçev isimli kahramanın hikayesi etrafında şekillenen bu romanda Tolstoy yarattığı kahramanın ağzından o dönemin Rus toplum ahlak anlayışına büyük eleştiriler getiriyor. Hristiyan öğretisine kalpten bağlı olduğu bilinen Tolstoy'un özellikle kadınlar, kadınların bulunduğu konum, geçmişten günümüze kadının talep ve beklentileri ve cinsellik hakkında yaptığı çıkarımların dini inancı çerçevesinde şekillendiğini düşünürsek son derece tartışmalı fikirler öne sürdüğü söylenebilir.Edebi açıdan son derece doyurucu olan kitap yeterince temellendirilmemiş aykırı fikirler barındırıyor.
Müzik kendimi, gerçek durumumu unutturur bana, beni başka, benim olmayan bir duruma taşır: Müziğin etkisiyle hissetmediğim bir şeyi hissedebilirmişim, anlamadığım bir şeyi anlayabilirmişim, yapamadığım bir şeyi yapabilirmişim gibi gelir bana.Kreutzer Sonat, Lev Nikolayeviç Tolstoy (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları)