MENSTRUAL DÖNGÜ
Oogenezin tamamlanması ve yumurtanın oluşumu ile döllenmemiş yumurtanın vücuttan atılışına kadar olan döngüye menstrual döngü denir. Yaklaşık 28 -35 gün süren bir dönemdir.
Menstrual döngü boyunca yumurtalıkta, foliküler evre, ovulasyon evresi ve luteal evre olmak üzere üç evre yer alır. Rahim duvarında ise bu döngü boyunca, menstrual akış aşaması, hücrelerin bölünerek çoğaldığı aşama ve salgı aşaması görülür.
a) Foliküler evre (10-14 gün)
Olgunlaşmamış profaz I aşamasında bekleyen yumurta, folikül denilen bir yapı içerisinde bulunur. Hormonların etkisiyle foliküllerin birisi büyür ve içerisindeki yumurta gelişir.
b) Ovulasyon evresi:(1-2 gün)
Hormonların etkisiyle folikül yırtılır; yumurtalıktan salınan olgunlaşmış yumurta, siller yardımıyla döllenme borusuna geçer.
c) Korpus luteum evresi: (10-14 gün)
Yırtılan folikül hücrelerinin kalıntıları sarı yağ damlacıkları içeren korpus luteuma (sarı cisim) dönüşür. Bu hücreler progesteron ve östrojen hormonları salgılar. Progesteron hormonu rahmi embriyo için hazırlar. Rahim dokusu süngerimsi bir hal alır, bu doku içerisindeki kan miktarı artar.
d) Menstruasyon evresi: (3-5 gün)
Eğer döllenme olmamışsa korpus luteum bozulur. Rahim iç duvarı parçalanır ve yumurta bir miktar kanla birlikte mukus yardımıyla vücut dışına atılır.
Dişi üreme sistemine spermlerin girişi vajinadan sağlanır. Vajina, rahim ağzı ile rahime bağlanır.
Kız çocuklarında üreme sisteminin korunması amacıyla vajinada bir zar bulunur. Zar cinsel ilişki sırasında parçalanır.
Vajina, bakteriyel enfeksiyonlara karşı korunabilmek için asidik bir ortama sahiptir. Bu bölüm üreme sistemine giriş kapısı olduğundan hijyen çok önemlidir.
Korunmasız cinsel ilişki ile geçen birçok hastalığın yanı sıra, vajinanın asit ortamının sabun gibi alkali maddelerle bozulması, mantar hastalıklarına uygun zemin hazırlar.
Cinsel yolla geçen birçok hastalıktan korunmak için cinsel ilişki öncesi dikkatli olmak gerekir.
Günümüzde cinsel yolla bulaşan belli başlı hastalıklar arasında AİDS, frengi, bel soğukluğu, hepa-tit ve HPV (Human papilloma virus) nin neden olduğu rahim ağzı kanseridir.
AİDS, HIV (Human deficiency virus) virüsünün cinsel ilişki ile kana geçmesi ve akyuvarları enfekte ederek bağışıklık sisteminin çökmesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır.Günümüzde tedavisi ya da aşısı yoktur. Korunma yollarına dikkat ederek yayılma engellenebilir.
Frengi ve bel soğukluğu bakterisi, cinsel ilişki sırasında üreme organlarına geçerek çıbanlar ve yaralar oluşturur. Bu hastalıklar, uygun antibiyotikler kullanılarak tedavi edilebilmektedir .
HPV bir siğil virüsü olmasına rağmen bazı türleri siğil yapmayıp rahim ağzı hücrelerine yerleşerek rahim ağzı kanserine neden olmaktadır.
Cinsel ilişki yoluyla bulaşan bu hastalığın erken teşhis için kadınların düzenli smear testi yaptırması gereklidir.
Hepatit virüsünün bazı tipleri de yine korunmasız cinsel ilişkiyle bulaşarak karaciğere yerleşir. Hepatite ve sonrasında karaciğer kanserine ve siroza neden olabilir.
Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmada önemli iki yoldan biri prezervatif kullanmak, diğeri tek eşliliği tercih etmektir.
Üreme sistemlerinin düzenli muayenelerle kontrolü de çok önemlidir.