Obezite, yaşam kalitesini ve süresini olumsuz yönde etkileyen multifaktöriyel bir hastalıktır. Kalori alımı ve harcanması arasındaki kronik dengesizlik sonucunda oluştuğu düşünülmektedir. Obezite prevalansı, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, bütün yaş ve sosyo-ekonomik gruplarda giderek artmaktadır. Obezite bağımsız bir kardiyovasküler risk faktörüdür. Sıklıkla, hipertansiyon, dislipidemi, insülin direnci ve hiperinsülinemi gibi diğer kardiyovasküler risk faktörleri ile birlikte görülür. Obezite ve neden olduğu hastalıklar sonucunda sağlık hizmetleri daha çok kullanılmakta, sağlık harcamaları artmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri'nde yılda ortalama 280.000 erişkin ölümü obeziteye bağlı olup, sağlıksız beslenmeye bağlı hastalıklar sigara kullanımının ardından önlenebilir ölümler arasında ikinci sırada yer almaktadır. Obezite prevalansına paralel olarak birinci basamak sağlık kuruluşlarına kilo kontrolü nedeniyle başvuran kişilerin sayısı da giderek artmaktadır. Obezite birinci basamakta en sık görülen hastalıklardan biridir. Ayrıca obez hastaların çoğunun ilk tanısı birinci basamak hekimi tarafından konmaktadır. Bu nedenle birinci basamak hekimi obezite tanı ve tedavisinde önemli bir yere sahiptir. Birinci basamakta obezite yönetimi tanı, tedavi ve takibin yanı sıra koruyucu önlemleri de içermelidir. Birinci basamak hekimi fazla kiloları nedeni ile obezite açısından yüksek risk taşıyan hastalarını kilo kontrolünün önemi konusunda eğitmeli ve danışmanlık vermelidir. Birinci basamakta obezite yönetimi obezitenin kronik bir hastalık olarak kabul edilmesini gerektirir. Başarılı bir obezite yönetimi için risk faktörlerini de belirleyebilen sistematik bir yaklaşım gerekmektedir.
-
Demografik faktörler
- Yaş: Yaşla obezite artar.
- Cinsiyet: Kadınlarda daha sıktır.
- Etnisite: Toplumlar arasında çok fark saptanır.
-
Sosyokültürel faktörler
- Eğitim düzeyi ve gelir: Gelişmiş toplumlarda eğitim düzeyi ve gelir azaldıkça obezite artar.
- Medeni durum: Evlenme obeziteye neden olur.
-
Biyolojik faktörler
- Doğum sayısı: Her doğum yaklaşık 1 kg aldırır.
-
Davranışla ilişkili faktörler
- Besin alımı: Kafeterya tipi beslenme obeziteyi belirgin biçimde artırmaktadır.
- Sigara: Sigarayı bırakma kilo aldırır.
- Alkol tüketimi: Kilo alımı ile yakından ilişkilidir.
- Fiziksel aktivite (egzersiz - spor) azlığı.