Yatağa işeme, oldukça sık görülür, nedenlerini bulmak oldukça zordur; sıklıkla anne babayı endişelendirir ve hekime başvurmalarına yol açar. Çoğu kez bebeğin, anne babasının dikkatini çekmeye yarayan içedönük bir davranışı olarak yorumlanır. Gece işemesi, dört yaşından büyük çocuklann yataklarına istemdışı idrar kaçırmasıdır. Bunu, idrar kaçırma olarak bilinen ve hemen her zaman istemdışı uyanlarla ortaya çıkan, daha çok yaşlılarda ve ciddi bir hastalığa (idrar yollan enfeksiyonu, prostatın büyümesi gibi) bağlı olarak görülen durumdan ayırt etmek gerekir. Ayrıca birincil ve ikincil gece işemesini de birbirinden ayırmak gerekir. Birincil gece işemesinde çocukta, geceleri idrar kesesini denetleme yeteneği gelişmemiştir; özellikle geceleri altını ıslatır, ikincil gece işemesi ise, idrar kesesinin denetiminin sağlanmasından kısa ya da çok uzun bir süre sonra, hem gündüz, hem de gece ortaya çıkar. Sıklıkla ruhsal bozukluklara ya da kolayca saptanan bir hastalığa (örneğin idrar yollarının oluşum bozukluklan) bağlıdır. Her şeyden önce, çocuğun hangi yaşta idrar kesesi denetimini kazanıp altının gece boyu kuru kalması gerektiği belirlenmelidir. Bu farklı etkenlere, örneğin cinsiyete (kızlar idrar denetimini erkeklerden daha önce öğrenir), bebeğin genel gelişimine, oturağı kullanmayı öğrenmesine ve tuvalet eğitimine bağlıdır. Normal olarak bebek iki yaşına doğru altını ıslattığını anlayacak düzeye gelir; öte yandan idrar yapmayı tam olarak denetleyemez. îki-üç yaş arasında idrar kesesinin boşalmadan önce verdiği uyarıyı anlayabilir ve hemen ardından da isteyerek idrannı tutmayı öğrenebilir. Dört yaşındaki çocuk, idrar kesesi tam olarak dolu olmasa bile idrar yapabilir; gene bu devrede on çocuktan yedisi artık yatağını ıslatmaz. Altını ıslatma sıklığı yaşla birlikte giderek düşer (5 yaşında yüzde 20, 6 yaşında yüzde 10, 12 yaşında yüzde 3). İstatistiklere göre gece işemesi daha çok erkek çocuklarda görülür.
NEDENLERİ
Gece işemesinin birçok nedeni vardır. Her şeyden önce, çok sık olmasa da idrar yollarında ortaya çıkan bir hastalığın buna neden olabileceği unutulmamalıdır. Örneğin, şeker hastalığında vücutta kullanılamayan şekerin kanda artması ve bu şekerin idrarla atılması nedeniyle bol idrar çıkar. Böylece, çocukta şeker hastalığı belirtilerinin yanı sıra ikincil bir gece işemesi görülür. İdrar yollarındaki enfeksiyonlar da gece işemesine yol açar. Uygun antibiyotik tedavisiyle bu sorun ve enfeksiyona bağlı öteki belirtiler (örneğin, sık idrar yapma, idrar yaparken yanma) düzelir. Bu nedenle, gece işemesi görülen her çocukta, idrar tahlili ve gerekirse etken olan mikrobu belirlemek için idrar kültürü yapılmalıdır. İdrar tahlili şeker hastalığı olup olmadığını da ortaya koyacaktır. Ne var ki, altını ıslatan çocuklann çoğunda bu hastalıklar yoktur. Birincil gece işemesi olan çocuklann bazılannda idrar kesesinin denetimi geç gelişmiştir. Aynı bozukluğun ailenin öteki bireylerinde de görülmesi, bu bozuklukta kalıtsal etkenlerin de rol oynayabileceğini düşündürür.Gece işemelerinin uyurgezerlik gibi bir uyku bozukluğu olduğu da öne sürülür. Çocuk genellikle derin uykudan daha yüzeysel uykuya geçtiği zaman altını ıslatma eğilimindedir. Gece işemesi olan çocukların elektroensefalogramlannın (EEG/beynin elektrik etkinliğini kaydetme) normal çocuklardan farksız olduğu anlaşıldıktan sonra, bunun saraya benzeyen bir bozukluk olabileceği reddedilmiştir. Gece işemesi olan çocukların idrar keselerinde normalden daha az idrar birikebildiği gösterilmiştir; bu nedenle "idrar kesesi jimnastiği" önerilir. Bu hareketler, birbirini izleyen iki işemenin arasını uzatmayı amaçlar. Buna karşılık ikincil gece işemelerinin büyük çoğunluğu ruhsal nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar. Çocuk yemek istemez, sıkıntılıdır, nedensiz ağlar, düzenli uyumaz, kekeler, sonunda geceleri yatağına işemeye başlar. Gece işemesinin ani olarak ortaya çıkması, çocuğun gerginlik yaratan bir etkene yanıt vermesi olarak değerlendirilebilir. Örneğin, bir kardeşi olan çocukta sıklıkla gece işemeleri ortaya çıkabilir; çocuk bu yolla kıskançlığını ortaya koyar ve annesinin dikkatini çeker. Temeldeki sorunlar, anne baba arasındaki anlaşmazlıklar, okul sorunları, çocuğun ya da bir aile bireyinin hastaneye yatması gibi daha farklı nedenlerden de kaynaklanabilir.
TANI
Gece işemeleri kalıcı olursa başka belirtiler de (örneğin, ateş, psikolojik gelişme bozukluğu, çırpınma nöbetleri) araştırılmalıdır. Ayrıca tırnak yeme, tik, kekeleme gibi çocuğun çevresine uyum sağlayamadığını gösterecek hafif ruhsal belirtiler de araştırılmalıdır. Bunun dışında, laboratuvar incelemelerinin
gerekli olup olmadığı değerlendirilir. Burada seçim yapmak oldukça zordur; organik bozukluğun olup olmadığını anlamak için elektroensefalografi, idrar kültürü ve idrar tahlili, ürografı, böbrek ultrasonografisi, omurganın bel-sağrı bölgesinin filmi, idrar kesesi muayenesi gibi oldukça pahalı ve zaman alici yöntemler uygulanmalıdır; organik kaynaklı gece işemesi nadir görüldüğünden bu incelemeler hemen her zaman olumsuz sonuçlanır. Ama söz
konusu incelemeler organik nedenleridışlamak için gene de uygulanmalıdır. Öte yandan, her anne baba, çocuklarında bir gelişme geriliği ya da hastalık olup olmadığını bilmek ister. Bu durumda genelleme yapmak kolay değildir. önce bir idrar tahlili ve idrar kültürü istenir, bir özellik varsa ya da çocuk gündüz de altını ıslatıyorsa idrar yollarını incelemek gerekir. Özellikle anne babası bu durumdan çok rahatsız olan çocuklarda incelemelerde bir sonuç alınamasa da sonuna kadar gidilerek, anne ve babanın tam anlamıyla rahatlaması sağlanırsa, çocuğun dolaylı olarak iyileşmesi sağlanabilir. Ayrıca tedaviyi etkileyebilecek bazı koşullar, örneğin anne ve babanın çocukla ne düzeyde işbirliği yapabileceği, evdeki düzen, çocuğun bu sorun nedeniyle anne babasıyla çatışması ya da tümüyle kayıtsız kalması gibi koşullar da değerlendirilir.
GİDİŞİ
Olguların çoğunda, ergenlik dönemine kadarki gelişmeye koşut olarak gece işemesi kendiliğinden ortadan kalkar. Hastalığın gidişi işeme nöbetlerinin sıklığı, birincil ya da ikincil olup olmadığı, tedaviye alman yanıt ve cinsiyet gibi birçok etkene bağlı olarak değişir. Gece işemesi hemen her zaman kendiliğinden iyileşir, bazen de 10 yaşına kadar sürebilir. Doğru tanı ve tedaviyle rahatsızlığın iyice artmasına yol açan aile sorunları düzeltilebilir; ailenin dikkati doğru yöne çekilebilirse istenen sonuçlar alınır.
Yazının Kaynağı: Medicana