Endeks fonları; bir yatırımcının düşük maliyetli, vergi açısından verimli, geniş çapta çeşitlendirilmiş bir menkul kıymet sepetini tek bir uygun pakette satın alması için akıllı bir yol olabilir. Nasıl çalıştıkları, artıları ve eksileri hakkında daha fazla bilgi edinin.
- Endeks Fonu Nedir?
- Endeks Fonları Nasıl Çalışır?
- Borsa İstanbul (BIST) Endeks Fonları
- 8 Ana Endeks Fonu Türü
- Endeks Fonlarının Artıları ve Eksileri
- Endeks Fonlarına Nasıl Yatırım Yaparsınız?
- Endeks Fonları İyi Bir Yatırım mı?
- Endeks fonlarına nasıl yatırım yapabilirim?
- Endeks fonlarına yatırım yapmanın riskleri nelerdir?
- Hangi endeks fonları mevcuttur?
- Endeks fonları ile diğer yatırım araçları arasındaki fark nedir?
- Endeks fonlarının vergi avantajları nelerdir?
- Endeks fonları hangi sıklıkla işlem görür?
- Endeks fonlarının getirileri nasıl hesaplanır?
Endeks Fonu Nedir?
Bir endeks fonu, temel bir kıyaslama endeksinin performansını izleyen bir yatırım fonu veya ETF’dir. Bu, bir yatırımcının bir endeks fonu satın aldığında, finansal piyasanın belirli bir bölümünü temsil eden bir dizi menkul kıymet satın aldığı anlamına gelir.
Endeks Fonları Nasıl Çalışır?
Bir endeksi takip etmek isteyen bir yatırımcı, o endekste bulunan düzinelerce veya yüzlerce menkul kıymeti elinde tutmak yerine, bir endeks fonunun hisselerini satın alabilir. Endeks fonu, endeksteki menkul kıymetleri satın alır ve elinde tutar. Bu, yatırımcının tek bir fon aracılığıyla pazarın büyük bir bölümünü satın almasına olanak tanır.
Endeks fonları pasif olarak yönetildiğinden, fon yöneticisi, aktif olarak yönetilen yatırım fonlarında olduğu gibi, fonun yatırım amaçlı menkul kıymetlerini kendi takdirine bağlı olarak alıp satmaz. Bunun yerine, fon yöneticisi varlıkları yalnızca endeks değiştiğinde güncelleyecektir ki bu da nadirdir.
İşlem sayısının az olması ve menkul kıymetlerin araştırılmasına ve analiz edilmesine gerek olmaması nedeniyle endeks fonunun işletme maliyetleri son derece düşüktür. Endeks fonlarının giderlerinin bu kadar düşük olmasının nedeni budur ve bu da yatırımcılara fayda sağlar. Düşük maliyetler aynı zamanda endeks fonunun karşılaştırma endeksinin performansını sıkı bir şekilde izlemesine de olanak tanır.
Borsa İstanbul (BIST) Endeks Fonları
Borsa İstanbul endeks fonları, Borsa İstanbul’da işlem gören farklı endeksleri takip eden ve yatırımcılara bu endekslerin performansına endekslenmiş bir şekilde yatırım yapma fırsatı sunan yatırım araçlarıdır. Borsa İstanbul’da işlem gören bazı önemli endeks fonları şunlar olabilir:
- BIST 30 Endeks Fonu: Bu fon, Türkiye’nin en büyük ve en likit 30 şirketinin performansını yatırımcılara sunar. BIST 30 Endeksi, bu şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarını ve piyasa değerlerini izler. Bu fon, büyük ölçekli şirketlere yatırım yapmayı tercih eden yatırımcılar için uygun bir seçenektir.
- BIST 100 Endeks Fonu: BIST 100 Endeksi, Borsa İstanbul’da işlem gören en büyük 100 şirketin performansını ölçer. Bu fon, Türkiye’nin genel ekonomik durumu hakkında daha geniş bir resim sunar. BIST 100 Endeks Fonu, genellikle uzun vadeli yatırımcılar için tercih edilir.
- BIST KOBİ Endeks Fonu: Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Endeksi (KOBİ Endeksi), orta ölçekli şirketlerin performansını yansıtır. Bu fon, bu tür şirketlere yatırım yapmayı amaçlayan yatırımcılar için idealdir. KOBİ’ler genellikle büyüme potansiyeli sunar ve riskleri çeşitlendirmek isteyen yatırımcılar için cazip olabilir.
- BIST Banka Endeks Fonu: Bu fon, Türkiye’deki bankacılık sektöründeki şirketlerin performansını takip eder. Bankalar, genellikle ekonominin barometresi olarak kabul edilir, bu nedenle bu fon, ekonomik göstergelere duyarlı yatırımcılar için önemli bir seçenektir.
- BIST Sürdürülebilirlik Endeks Fonu: Sürdürülebilirlik endeksi, çevresel, sosyal ve yönetişim faktörlerine dayalı olarak şirketlerin sürdürülebilirlik performansını değerlendirir. Bu fon, sürdürülebilir yatırım ilkesine inanan ve çevresel ve sosyal sorumlulukları dikkate almak isteyen yatırımcılar için uygun bir seçenektir.
Bu endeks fonları, yatırımcılara çeşitli yatırım seçenekleri sunar ve her biri farklı risk ve getiri profillerine sahiptir.
İlgili Makale
8 Ana Endeks Fonu Türü
Endeks fonları, Vanguard’ın şu anda Vanguard 500 Endeksi (VFIAX) olarak bilinen ilk halka açık endeks fonunu başlattığı 1976 yılından bu yana çok yol kat etti. Bugün piyasada o kadar çok endeks fonu türü var ki, tüm seçenekleri sıralamak bir yatırımcı için zorlayıcı olabilir.
Ve 1993 yılında ilk borsa yatırım fonunun faaliyete geçmesinden bu yana, SPDR S&P 500 (SPY), ETF’ler yatırımcıların geniş bir piyasa endeksinin yanı sıra daha geniş bir sektör yelpazesini ve piyasanın niş alanlarını takip eden hisse senedi benzeri menkul kıymetler satın almasını mümkün kıldı.
Bugün piyasadaki ana endeks fon türleri şunlardır:
- Geniş Piyasa Endeksi Fonları: Endeks yatırım fonları ve ETF’lerin en popülerleri arasında S&P 500 gibi ana endeksleri veya Russell 3000 veya Wilshire gibi “toplam hisse senedi endeksi” olarak kabul edilen endeks fonları yer alır.
- Piyasa Değeri Endeksi Fonları: Birçok geniş piyasa endeksi fonu büyük ölçekli hisse senetlerine ağırlık verdiğinden, yatırımcılar küçük veya orta ölçekli hisse senedi endeks fonlarıyla çeşitlendirme yapabilirler. Piyasa değeri kıyaslama endekslerinin yaygın örnekleri arasında küçük ölçekli hisse senetleri için Russell 2000 ve orta ölçekli hisse senetleri için Russell Midcap Endeksi yer alır.
- Tahvil Endeksi Fonları: Bu sabit getirili endeks fonları, Bloomberg Barclays ABD Toplam Tahvil Endeksi gibi geniş bir piyasa tahvil endeksini veya S&P ABD Hazine Tahvili Endeksi gibi belirli bir tahvil kategorisini izleyebilir.
- Vergisiz Tahvil Endeksi Fonları: Belediyeler tarafından ihraç edilen tahvillerden elde edilen faizler yatırımcıya vergiden muaf olabilir. Bu nedenle bazı yatırımcılar belediye tahvillerinden oluşan bir endeksi takip eden belediye tahvil endeks fonu satın almayı tercih ediyor.
- Uluslararası Endeks Fonları: Temel olarak ABD dışı hisse senetlerinden oluşan en yaygın uluslararası endeksler, Avrupa’nın gelişmiş bölgelerini, “Avustralasya”yı ve Uzak Doğu’yu kapsayan MSCI EAFE ve gelişmekte olan 27 ülkeyi kapsayan MSCI Gelişen Piyasalar Endeksi’dir. (Çin, Hindistan, Rusya ve Brezilya gibi pazar ülkeleri.)
- Sektör Endeks Fonları: Teknoloji, sağlık, finansal hizmetler, emlak veya diğerleri gibi ekonominin belirli bir sektöründeki hisse senetlerine odaklanmış yatırım yapmak isteyen yatırımcılar için, ilgili sektöre yönelik endeksi takip eden sektör endeks fonları vardır.
- Temettü Odaklı Endeks Fonları: Bunlar, ortalamanın üzerinde temettü ödeyen veya zaman içinde temettülerini sürekli olarak artıran bir geçmişe sahip şirketlerin hisse senedi endekslerini takip eder. Bazı temettü endeksi fonları aynı zamanda kamu hizmetleri hisseleri veya GYO’lar gibi yüksek temettü ödediği bilinen bir sektöre veya özel türdeki hisse senetlerine de odaklanabilir.
- Sosyal Sorumlu Endeks Fonları: Endeks fon evrenine nispeten yeni bir eklenti olan Sosyal Sorumlu Yatırım (SRI) endeks fonları, yüksek hükümet, çevre ve sosyal standartlara sahip şirketlerin hisse senetlerini temsil eden bir karşılaştırma endeksini takip eder.
Endeks Fonlarının Artıları ve Eksileri
Endeks fonları yatırımcılara birçok fayda sağlar ancak diğer yatırım türleri gibi dikkate alınması gereken bazı dezavantajları da vardır. Pasif olarak yönetilen bu yatırımlardan herhangi birini portföyünüze eklemeden önce endeks fonlarının avantajlarını ve dezavantajlarını anlamak önemlidir.
Endeks Fonlarının Artıları
- Çeşitlendirme: Bir yatırımcı, tek bir hisse senedi veya tahvil satın almak yerine, bir endeks fonu satın alabilir ve tek bir fonla onlarca, yüzlerce ve hatta binlerce yatırım menkul kıymetine maruz kalabilir.
- Düşük ücretler: Endeks fonları pasif olarak yönetildiği için operasyonel maliyetler, aktif olarak yönetilen fonlara kıyasla çok daha düşüktür.
- Vergi verimliliği: Pasif yönetim genellikle düşük ciro veya daha az ticaret anlamına gelir, bu da hissedarlara daha az sermaye kazancı dağıtımı anlamına gelir.
- Basitlik: Çeşitlendirilmiş bir menkul kıymet sepeti satın almak ve elinde tutmak, kendi hisse senedi ve tahvil portföyünüzü yönetmekten çok daha kolay olabilir.
- Üstün uzun vadeli getiri potansiyeli: Aktif olarak yönetilen portföyler, kısa vadede geniş piyasa endekslerinden daha iyi performans gösterme potansiyeline sahip olsa da, profesyonel para yöneticilerinin çoğunluğu, 10 yıl veya daha uzun süreler boyunca piyasadan daha iyi performans gösteremez. Bu, yaygın bir satın al ve tut yatırımcı mantrasını yansıtıyor: “Onları yenemiyorsan, onlara katıl.”
Endeks Fonlarının Eksileri
- Esneklik eksikliği: Endeks fonları yalnızca gösterge endeksin performansını takip edebildiğinden, ne hissedarların ne de fon yönetiminin portföy varlıkları üzerinde kontrolü yoktur.
- Piyasa dalgalanmalarına karşı savunmasız: Fon yönetimi, varlıkları kendi takdirine göre ayarlama yeteneği olmadan, aşırı piyasa düzeltmelerine karşı savunma yapmak için taktik yöntemler kullanamaz veya daha düşük fiyatlardan satın almak için aşağı piyasalardan yararlanamaz. Bazen bu sınırlama, endeks fonlarının aktif olarak yönetilen fonlara göre daha düşük performans göstermesine neden olabilir.
- Sınırlı getiriler: Her ne kadar bazı geniş piyasa endeks fonları, özellikle 10 yıl veya daha uzun süreler için, aktif olarak yönetilen fonların çoğundan daha iyi performans gösterse de, yatırımcılar büyük bir piyasa endeks fonuyla asla “piyasayı yenemezler”. Bunun nedeni, piyasa endeksinin getirilerini, daha az yönetim ücretini karşılamak zorunda olmalarıdır.
Endeks Fonlarına Nasıl Yatırım Yaparsınız?
- Yatırım Amaçlarınızı Belirleyin: İlk adım, yatırım yaparken ne tür amaçlarınız olduğunu netleştirmektir. Kısa vadeli mi yoksa uzun vadeli mi yatırım yapmak istediğinizi, risk toleransınızı ve yatırım hedeflerinizi belirlemek önemlidir.
- Aracı Kurumu Seçin: Endeks fonlarına yatırım yapmak için bir aracı kurum seçmelisiniz. Türkiye’de birçok banka ve aracı kurum, bu fonları satmaktadır. Seçeceğiniz aracı kurumu dikkatlice seçmeli ve komisyon ücretleri ile hizmet kalitesini karşılaştırmalısınız.
- Hesap Açın: Seçtiğiniz aracı kurumla iletişime geçerek bir yatırım hesabı açmalısınız. Hesap açma süreci genellikle kimlik belgeleri ve diğer kişisel bilgilerinizi sağlamayı içerir.
- Fon Seçimi: Hesabınızı açtıktan sonra, yatırım yapmak istediğiniz endeks fonunu seçmelisiniz. Seçim yaparken, fonun hangi endekse dayandığını, geçmiş performansını ve yönetim ücretlerini göz önünde bulundurmalısınız.
- Yatırım Yapın: Seçtiğiniz endeks fonuna yatırım yapmak için hesabınıza para yatırmalısınız. Bu, banka havalesi veya elektronik fon transferi gibi çeşitli yöntemlerle yapılabilir. Yatırım miktarınıza bağlı olarak birim pay sayısını belirleyeceksiniz.
- Yatırım Takibi: Yatırım yaptıktan sonra, endeks fonunuzun performansını düzenli olarak takip etmelisiniz. Çoğu aracı kurum, yatırımcılara online platformlar veya mobil uygulamalar aracılığıyla yatırımlarını izleme imkanı sunar.
- Satış ve Karar Verme: Belirli bir süre sonra yatırımınızın sonucunu değerlendirmelisiniz. Hedeflerinize ulaştığınızda veya başka bir yatırım fırsatı gördüğünüzde endeks fonlarını satabilirsiniz. Satış işlemi de aracı kurumunuzun platformları üzerinden gerçekleştirilir.
- Vergi ve Raporlama: Yatırım gelirleri vergilendirilebilir. Bu nedenle vergi yükümlülüklerinizi yerine getirmek için gereken raporlama ve ödemeleri düzenli olarak yapmalısınız.
Endeks fonları, genellikle düşük yönetim ücretleri ve çeşitlendirilmiş bir portföy sunarak yatırımcılar için kolay ve etkili bir yatırım seçeneği sunar. Ancak her yatırım, risk taşır, bu nedenle yatırım yapmadan önce dikkatli bir şekilde araştırma yapmalı ve gerektiğinde bir finansal danışmandan destek almalısınız.
Endeks Fonları İyi Bir Yatırım mı?
Bir yatırım danışmanına “Endeks fonları iyi bir yatırım mıdır?” diye sorarsanız, ilk yanıtları muhtemelen “Duruma göre değişir” şeklinde iki kelimeyle başlayacaktır. Bunun nedeni, belirli yatırım türlerinin uygunluğuna ilişkin soruların yanıtlarının yatırımcının hedeflerine ve risk toleransına bağlı ve benzersiz olmasıdır.
Endeks fonları aşağıdakiler için iyi yatırımlar olabilir:
- Çekirdek varlıklar: Bir yatırım portföyü oluştururken, geniş bir piyasa endeks fonu çekirdek holding olarak iyi çalışabilir; bu, yatırımcının portföyünüzün %30-40’ı gibi büyük bir yüzdeyi endeks fonuna tahsis edeceği anlamına gelir.
- Çeşitlendirme: Geniş piyasa endeks fonları ile bir yatırımcı, tüm ABD borsasına, tüm ABD tahvil piyasasına ve dünya genelindeki sermaye piyasalarına erişim kazanabilir.
- Vergi verimliliği: Endeks fonları pasif olarak yönetildiğinden, fon yöneticisinin gösterge endeksi elinde bulundurduğu varlıkları sürdürmesi için çok az işlem yapılması gerekir. Bu, endeks fonu hissedarlarına vergilendirilebilir dağıtımları azaltır.
- Pasif yatırım stratejileri: Al-tut ya da ayarla ve unut yatırımcısı için endeks fonları uzun vadeli akıllı varlıklar olabilir.
- Sektörlere odaklanmış maruz kalma: Bazı endeks yatırım fonları ve ETF’ler, teknoloji, sağlık hizmetleri veya emlak gibi ekonominin bir sektörü veya alt sektörü gibi pazarın dar bir alanının endeksini izler.
- Spesifik yatırım hedefleri veya stratejileri: Temettü hisse senetlerine, büyüme hisse senetlerine , vergisiz belediye tahvillerine, savunma hisse senetlerine veya sosyal sorumluluk sahibi yatırımlara odaklanmak istiyorsanız, endeks fonları belirli bir yatırım hedefine veya yatırım stratejisine erişmenin uygun bir yolu olabilir.
Endeks fonları hakkında en çok merak edilen ve sıkça sorulan soruları sizin için cevapladık.