1 Transkripsiyon (RNA Sentezi) Dr. Mahmut Çerkez Ergören
2 Transkripsiyon Transkripsiyon DNA molekülündeki bilginin RNA nükleotid dizisi haline çevrilmesi işlemidir. (DNA dan RNA sentezlenmesi) Hücre içi genetik bilgi akışının (gen ekspresyonu) ilk basamağıdır.
3 Transkripsiyon sonucunda, ikili sarmal DNA nın bir dizisinin karşılığı olan mrna molekülü sentezlenir. Transkripsiyon, DNA çift sarmalının kısa bir bölgesinin açılması ile başlar. DNA ipliklerinden biri RNA sentezi için Kalıp iplik ödevi görür. DNA replikasyonundaki gibi sentezin temeli komplementer baz eşleşmelerine dayanır. Transkript her defasında bir nükleotid boyu kadar uzatılarak elongasyon (uzama) devam eder.
4 Replikasyon-Transkripsiyon Karşılaştırma Her ikisinde de sentez yönü 5-3 yönündedir. Replikasyon sırasında tüm kromozom kopyalanır, fakat transkripsiyonda sadece bir gen bölgesi kopyalanabilir. Replikasyon hücre döngüsünün S fazında gerçekleşir. Transkripsiyon düzeyi organizmanın o andaki protein ihtiyacına baglı olarak degişir. Her dokuda aynı anda farklı genlerin transkripsiyonu olur. Transkripsiyon replikasyonda oldugu gibi bir primer e ihtiyaç duymaz. Transkripsiyon için sadece bir DNA zinciri kalıp olarak iş görür.
5 Transkripsiyon RNA sentezi, RNA polimeraz enzimi tarafından katalizlenir. RNA polimeraz, genin başlangıcında yer alan promotör bölgesine bağlanınca o genin transkripsiyonu başlar. RNA transkripsiyonunun başladığı ilk baza başlama noktası adı verilir. RNA polimeraz sonlandırma dizisine (terminatör) gelinceye kadar senteze devam eder. Promotörden terminatöre kadar olan kalıp DNA dizisi transkripsiyon birimi olarak adlandırılır. Bir transkripsiyon birimi birden fazla gen içerebilir. Başlama noktasından önceki diziler upstream, sonraki diziler downstream olarak adlandırılır.
6 Başlama noktasından sonraki ilk baz: (+1) Bu değer downstream e doğru artar. Başlama noktasından önceki ilk baz: (-1) Upstream e doğru negatif değer olarak artar. Transkripsiyonda ilk oluşan ürün: primer transkript Promotörden terminatöre kadar uzanan RNA Stabil değildir. Olgun RNA ların öncü molekülüdür.
7 Transkripsiyon için; RNA polimeraz enzimi DNA kalıbı (sadece bir DNA zinciri kalıp olarak iş görür) NTP (ATP, GTP, UTP ve CTP) (dntp değil!!!) Mg2+ gereklidir.
8 RNA Polimeraz DNA yı tarar ve promotör bölgeleri tespit eder. Promotörlere bağlanır. Transkripsiyonu başlatır. RNA zincirini uzatır. Transkripsiyonu sonlandırır. Aktivatör ve represör proteinlerle etkileşim halindedir.
9 Prokaryotik RNA polimeraz Prokaryotlarda, RNA polimeraz kompleks tek bir enzimdir. Kompleks α2ββ ve promotör bölgesini tanıyan Sigma ( ) faktörü nden oluşur. RNA polimeraz, sigma faktörü ile birlikte holoenzim (enzimin aktif formu) oluşturur. Sigma ( ) faktörü DNA üzerinde bulunan promotör bölgeyi tanıyarak RNA polimerazın DNA ya bağlanmasını sağlar. β ve β katalitik bölgelerdir ve transkripsiyon için aktif merkezi oluştururlar.
10 Ökaryotik RNA polimeraz Ökaryotlarda, 3 farklı tiptedir: RNA polimeraz I, II, III RNA polimeraz I (Pol I) tek tip RNA sentezinden (preribozomal RNA) sorumludur. Bu RNA 18 S, 5.8 S ve 28 S rrna lar için prekürsördür. RNA polimeraz II (Pol II) nin temel fonksiyonu mrna ve bazı spesifik RNA ların sentezidir. Bu enzim binlerce farklı RNA bölgesini tanıyabilir. RNA polimeraz III (Pol III); trna, 5 S rrna ve bazı küçük özel RNA ları sentezler.
11 Polimeraz Türü RNA polimeraz I RNA polimeraz II RNA polimeraz III Ürünleri 5.8S, 18S, and 28S rrna Tüm protein üreten genler, snorna genleri ve bazı snrna genleri trna genleri, 5S rrna genleri, bazı snrna genleri ve diğer küçük RNAlar için olan genler
13 Kalıba bağlanma Kalıba bağlanma, RNA polimerazın DNA daki promotör dizisine bağlanması ile gerçekleşir. Promotor, RNA polimerazın transkripsiyonu başlatmak üzere DNA ya bağlandığı özel bölgelerdir. Promotorlarda, türler arasında korunmuş konsensüs diziler vardır. Bakteriyel promotorlarda -10 ve -35 olmak üzere iki konsensüs dizi bulunmuştur. Ökaryotik promotorlarda da -10 dizisine benzer konsensüs diziler bulunmuştur (TATA kutusu). Farklı sigma alt birimleri, farklı promotorlara bağlanarak transkripsiyon özgüllüğü sağlar.
14 Prokaryotik promotor Ökaryotik promotor
15 RNA sentezi bir transkripsiyon kabarcığı (bubble) içinde gerçekleşir. Bu kabarcıkta DNA sarmalı geçici olarak dallarına ayrılır ve bu dallardan birisi kalıp olarak kullanılır.
16 Uzama Holoenzimin bir kez promotor bölgeyi tanıyıp bağlanmasından sonra transkripsiyona başlar ve sigma alt birimi enzimden ayrılır. RNA polimeraz, DNA polimeraz gibi bir primere gereksinim göstermez. Ayrıca RNA polimerazın endo ve ekzonükleaz aktivitesi yoktur. Bu nedenle DNA polimeraz gibi hataları onarmaz.
17 Uzama DNA sarmalı hızlı sekilde çözülür ve enzim bölgedeki sentezi tamamlayınca hemen sarmal eski haline çevrilir. Yeni RNA zinciri kısmı olarak DNA-RNA hibridi şeklindedir, fakat büyük kısmı tek zincirli serbest formdadır.
18 Sonlanma Uzama işlemi sonlanma sinyaline kadar devam eder. Prokaryotlarda terminasyon dizileri iki tiptir: R ho faktörü bağımsız Rho faktörü bağımlı
19 Sonlanma Rho-faktörü bağımsız: Palindromik bir bölgenin okunması sonucunda oluşan RNA tekrar dizilerinin kendi kendisiyle baz eşleşmesi yapmasıyla saç tokası gibi bir şekil oluşur. Bu yapı GC den zengindir ve uçta kalan U den zengin bölgedeki zayıf bağlar nedeniyle DNA-RNA hibridi kararsız hale gelir ve sentez sonlandırılır. Rho-faktörü bağımlı: GC zengin saç tokası yapısı oluşmadığı durumlarda rho proteini sentezi sonlandırır.
20
21 Ökaryotlarda Transkripsiyon Prokaryotlardaki transkripsiyona benzer, ancak daha komplikedir. Ökaryotlarda transkripsiyon çekirdekte, translasyon sitoplazmada birbirinden tamamen ayrı olarak gerçekleşir. Transkripsiyonda 3 farklı RNA polimeraz görev alır. Her biri farklı bir RNA sınıfını sentezler.
22 Polimeraz Türü RNA polimeraz I RNA polimeraz II RNA polimeraz III Ürünleri 5.8S, 18S, and 28S rrna Tüm protein üreten genler, snorna genleri ve bazı snrna genleri trna genleri, 5S rrna genleri, bazı snrna genleri ve diğer küçük RNAlar için olan genler
23 Ökaryotlarda Transkripsiyon Ökaryotlardaki promotörler farklı ve daha değişkendir. Yapısal genlerin promotörlerinde farklı özel bölgeler mevcuttur. Regulatör elemanlar TATA kutusu (genlerimizin ~%20 sinde) ve TATApromotörlerinde aynı fonksiyona sahip diğer kısa diziler) Transkripsiyon başlama bölgesi RNA polimerazların DNA ya bağlanması için transkripsiyon faktörü adı verilen bazı proteinlerin katılımı gereklidir. Ökaryotlarda transkripsiyonun spesifikliğini belirleyen transkripsiyon faktörleridir.
24
25
26
27 Ökaryotlarda Transkripsiyon Sentezlenen ilk RNA kopyası, olgun ökaryotik mrna ya dönüşmek için bir dizi işlenme basamağından geçer. Prokaryotik mrna lar mrna modifikasyona uğramadan translasyonda kullanılır. Prokaryotlar nükleus içermediginden, mrna transkripsiyon tamamlanmadan ribozomlara bağlanarak aynı anda translasyona da katılır. Prokaryotlarda mrna lar polisistronik yapıdadır: Birbirine bitişik bir seri gen birlikte transkribe edilir. Ökaryotlarda herbir transkripsiyon birimi sadece bir gene ait bilgiyi taşır: monosistronik.
30 RNA nın Transkripsiyon Sonrası Modifikasyonu Transkripsiyon sonunda oluşan RNA lar primer RNA lar diye adlandırılırlar ve genellikle hemen kullanılmazlar; RNA işlenmesi diye tanımlanan bazı işlemlerden geçtikten sonra işlev görebilecek olgun RNA lar haline gelirler
31 mrna İşlenmesi Primer mrna transkripti heterojen nüklear RNA (hn mrna) adını alır. Hn mrna RNA polimeraz II tarafından sentezlenir ve ökaryotlarda translasyondan önce bazı modofikasyonlara uğrar: Eksonların uzaklaştırılıp, intronların birleştirilmesi 5 ucuna başlık takılması (7 metil guanozin) 3 ucuna Poly A kuyruğu eklenmesi
32 İntronların çıkarılması Ökaryotik öncü (pre) mrna lar genellikle intron içerirler (ve bazı virüsler). İntron = ekzon bölgeleri arasında kalan kodlamayan DNA dizileri, Ekson = a.a kodlayan DNA dizileridir.
33 RNA-DNA hibridizasyonu ile tavuk ovalbumin genindeki kodlayıcı olmayan dizelerin gösterilmesi
34 Öncü mrna yapısındaki, proteine dönüşmeyecek bölgeler (intronlar) çıkartılarak proteine dönüşecek bölgeler (eksonlar) birleştirilir. Bu işleme splicing (kesip birleştirme) denir. Splicing ökaryotlarda görünen bir özelliktir. Bazen bakterilerde de görülebilir.
35 İntron-ekson sınırlarında korunmuş kısa diziler tanımlanmıştır. Bu diziler splicing için tanıma bölgelerini oluştururlar. Tüm intronlar 5 -GT(U) dizisi ile başlar ve AG-3 dizisi ile biter.(splicing için anahtar dizi) (GT- AG kuralı)
36 RNA İşlenmesi Splicing işlemi, çok bileşenli bir yapı olan splicesome tarafından gerçekleştirilir. Splicesome büyük bir komplekstir ve öncü mrna yı kesip birleştirir. SnRNP (small nuclear ribonucleoprotein) alt birimlerinden oluşur. U1,U2,U4,U5,U6
37 Splicesome alt ünitelerinin görevleri İntron dizisine bağlanır ve intron-ekson sınırlarını tanır. Öncü mrna nın yapısını korur. İntronların çıkarılması ve eksonların birleştirilmesindeki kimyasal reaksiyonları katalizler.
38 Splicesome bağlanması için tanıma bölgeleri: 5 kesim bölgesi Dallanma noktası (branch point) Splicesome bağlanması için tanıma bölgeleri
39 İntron ilmeği çıkarılır ve eksonlar birbirine yaklaştırılır.
40 İntron degrede olur ve snrnpler tekrar kullanılır.
41 İntronların Sağladığı Avantaj Alternatif splicing Çok intronlu bir öncü mrna, farklı yollardan splicing geçirebilir. Bu, farklı kombinasyonlara sahip olgun mrna lar oluşmasına neden olur. Bu splicing çeşitliliği farklı hücre tiplerinde veya gelişimin farklı evrelerinde meydana gelebilir. Alternative splicing in biyolojik avantajı tek bir genden iki (veya daha fazla) polipeptidin sentezlenebilmesidir. Bu da organizmaya genomunda daha az gen taşıma avantajı sağlar.
42 5 ucuna başlık takılması nükleotidlik mrna sentezinden sonra, mrna nın 5 - ucuna 7- metilguanozin 5 ->5 trifosfat bağı ile eklenir. Bu yapı mrna nın ribozomlara bağlanmasında önemli role sahiptir. Başlık oluşumu protein sentezinin başlamasına yardımcı olur. Translasyonu hızlandırır. Başlığı olmayan ökaryatik m-rna ların translasyonu verimli olmaz.
43
44 5 ucuna başlık takılması neden gereklidir? mrna nın 5 ucunu ribonükleaz aktivitesinden korur. mrna nın nükleustan transportuna yardım eder. mrna nın translasyonu başlatmak üzere ribozoma bağlanmasında görev alır.
45 mrna nın 3 ucuna poli A kuyruğu eklenmesi Primer transkript içinde AAUAAA dizisi kesilerek serbest 3 OH ucuna Poli A polimeraz enzimi tarafından poli A kuyruğu eklenir Adenin nükleotidi içerir. Bu yapı transkripsiyon sonlanması ve mrna kararlılığı için esastır. mrna dayanıklılığını ve çekirdekten çıkış hızını arttırır. Sitoplazmada zamanla kısalır.
46
47 3 ucunun poliadenilasyonu neden gereklidir? Poli A kuyruğu 3 ucunu enzimatik degredasyondan korur. Kuyruk bir veya daha fazla spesifik proteine bağlanma bölgesi olarak görev yapar. Gelişimde önemli rolü vardır. Bu dönemde poli A uzunluğu translasyonu kontrol eder.
48 İşlenmesinin ardından olgun mrna nüklear porlardan geçerek sitoplazmaya gider ve protein sentezine başlar.
49
50 Ribozomal RNA ve trna lar da işlenirler.
51 Ribozomal RNA İşlenmesi Prokaryot ve ökaryotlarda ribozomal RNA öncü ribozomal (45S) RNA (preribozomal RNA) halinde sentezlenir. Öncü ribozomal RNA, RNAazlar ile kesilerek 28S, 18S ve 5.8S lik ribozomal RNA kısımları oluşur.
52 Prokaryotlarda rrna İşlenmesi
53 Ökaryotlarda rrna İşlenmesi
54 trna nın işlenmesi, prokaryotlarda ve ökaryotlarda birbirine benzer Uzun molekül halinde sentezlenir ve kısaltıldıktan sonra Nükleotidiltransferaz enzimi aracılığı ile 3 ucuna CCA dizini eklenir
55 Kanser tedavisinde kullanılan bazı antibiyotikler transkripsiyonu inhibe eder: Actinomycin D, prokaryotlarda ve ökaryotlarda, guanin bağlanması üzerine etkilidir. Daudonomycin ve distamycin A, prokaryotlarda ve ökaryotlarda, DNA üzerine etkilidirler Rifampicin, prokaryotlarda RNA polimeraz inhibitörüdür amanitin, ökaryotlarda RNA polimeraz inhibitörüdür
Replikasyon, Transkripsiyon ve Translasyon Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ DNA replikasyonu DNA nın replikasyonu, DNA molekülünün, sakladığı genetik bilgilerin sonraki nesillere aktarılması için kendi kopyasını
DNA Replikasyonu Doç. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/202 Eposta: firstname.lastname@example.org 1 Watson ve Crick Gözümüzden kaçmamış olan bir nokta da.. Replikasyon
Biyoteknoloji ve Genetik II Hafta 8 TRANSLASYON Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: email@example.com TRANSLASYON Translasyon a. mrna ribozoma
MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM) TRANSKRİPSİYONU (ÖKARYOTİK) STOPLAZMA DNA Transkripsiyon hnrna RNA nın işlenmesi mrna G AAA Eksport G AAA NÜKLEUS TRANSKRİPSİYONU (PROKARYOTİK) Stoplazma
Genetik Şifre ve Transkripsiyon Prof. Dr. Sacide PEHLİVAN 12 Aralık 2016 RNA (Ribonükleik Asit): Ribonükleotid Polimeri Tek zincirli bir moleküldür. İçerdiği şeker ünitesi riboz dur. DNA dan baz içeriği
RNA Yapısı ve Katlanması, Hücrede Bulunan RNA Çeşitleri RNA (Ribonükleik Asit) Nükleik asitler, Friedrich Miescher tara2ndan 1869'da keşfedildi. İl=haplı bandajlardan izole edilen bu maddeye nüklein adını
Hücrede Genetik Bilgi Akışı 1) Genomun korunması DNA nın tam olarak kopyalanması ve hücre bölünmesiyle yeni kuşak hücrelere aktarılması 2) Genetik bilginin çevrimi Hücre içerisinde bilginin DNA dan RNA
TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON GEN İFADESİ (GEN EKSPRESYONU) Gen ifadesinin düzenlenmesi çeşitli aşamalarda olur: 1) Primer transkriptlerin oluşumu 2) Primer mrna dan matür (olgun) mrna oluşumu 3) mrna nın
TRANSLASYON VE DÜZENLENMESİ TRANSLASYON Translasyonda nükleik asit kullanılır fakat son ürün bir nükleik asit değil proteindir. Translasyon mekanizması 4 ana bileşenden oluşmaktadır: 1. mrnalar 2. trnalar
BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ GENETİK MATERYALLER VE YAPILARI HER HÜCREDE Genetik bilgilerin kodlandığı bir DNA genomu bulunur Bu genetik bilgiler mrna ve ribozomlar aracılığı ile proteinlere dönüştürülür
RNA TEK ZINCIRLIDIR Nükleik asitlerin ikinci çeşidi ribonükleik asit ya da RNA'dır; bu moleküller DNA'ya benzer ancak; RNA'da deoksiriboz yerine riboz şekeri Azotlu baz timin yerine urasil RNA'nın çoğunlukla
PROTEİN SENTEZİ; TRANSLASYON Prof Dr.Dildar Konukoğlu DNA SENTEZİ DNA DNA RNA sentezi DNA mrna Protein sentezi mrna Protein Tanımlamalar Replikasyon Replikasyon Transkripsiyon Transkripsiyon Translasyon
BYM613 Genetik MühendisliM hendisliği Hacettepe Üniversitesi Biyomühendislik BölümüB 2012-2013 2013 Güz G z DönemiD Salı 9.00-11.45, D9 Dr. Eda Çelik-AKDUR firstname.lastname@example.org İçerik Tanımlar: Gen,
Gen Đfadesi, tespiti ve ölçülmesi Doç. Dr. Hilâl Özdağ Eposta: email@example.com Tel: 2225826/202 Ders Notları Đçin: http://bteml.biotek.ankara.edu.tr/wiki/index.php/ana_sayfa adresinden Genombilimde
MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (6. BÖLÜM) GENLER Bazı genlerde regülatör sekansları transkripsiyon başlama bölgesinin baş kısımlarında bulunabildiği gibi 50 kb yukarıda bulunabilmektedir. Promotör,
PROTEİN SENTEZİNİN DÜZENLENMESİ VE AŞAMALARI Protein Sentezinin Düzenlenmesi Edward TATUM 1940 yılında bir gen bir enzim hipotezini ileri sürmüştür. Bu hipotez daha sonra bir gen bir protein haline gelmiştir.
Genden proteine Genler, transkripsiyon ve translasyon yolu ile proteinleri belirler Transkripsiyon, DNA yönetiminde RNA sentezidir Ökaryotik hücreler, transkripsiyondan sonra RNA yı değişikliğe uğratırlar
GENETİK ŞİFRE PROF. DR. SERKAN YILMAZ Genetik Şifre (Kod) Organizmalardaki proteinlerin birincil yapılarının (amino asit dizilerinin), DNA molekülündeki genlerin nükleotid dizisi tarafından tayin edilmesi
www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden
DNA REPLİKASYONU Dr. Mahmut Cerkez Ergoren Arthur Kornberg 1959 Nobel Ödülü "the mechanisms in the biological synthesis of DNA DNA Replikasyonu Replikasyon genetik materyalin tamamen kendi benzeri yeni
Protein sentezi GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ-3 1 2 Genler ve genetik kod Gen: DNA nın genetik bilgiyi taşıyan bölümleri. Bütün genler DNA dan oluşur. Bir gendeki bilgileri A,G,T,C bazlarının sıralanışı belirler.
Gen Ekspresyonu (Kalıtsal Bilginin anlatımı) DNA molekülünün taşıdığı bilginin protein moleküllerine çevrilmesine Gen ekspresyonu denir. Gen ekspresyonu 2 aşamada gerçekleşir: 1.Transkripsiyon (Yazılım):
GEN EKSPRESYONUNUN KONTROLÜ VE DÜZENLENMESİ GEN İFADESİ Bir organizmanın genetik yapısını DNA da bulunan dntp dizileri belirler ve bu bilginin ifade edilmesi ise (Protein sentezi) RNA lar ile sağlanır.
GENLER ve İŞLEVLERİ GEN EKSPRESYONU: GENDEN PROTEİNE Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Genlerin Doğası Şimdiye kadar öğrendiklerimiz bize canlıya ait bilgilerin DNA da yer aldığını
DNA Kendi kopyasını yapabilir, Tamir edilebilir, Rekombinasyon geçirebilir. DNA REPLİKASYONU DNA Replikasyonu, Mitoz-Mayoz dur. Önce G1 den sonra S fazında ORJİN denilen bölgede başlar. DNA POLİMERAZLAR
GENDEN PROTEİNE Genler ve proteinler arasındaki temel ilişki İngiliz hekim Archibald Garrod (1909), genlerin, enzimler aracılığı ile fenotipi belirlediğini ilk öne süren kişidir. Garrod, doğuştan metabolizma
cdna Kitaplık Hazırlanışı Uzm.Bio.Veysel Sabri HANÇER İstanbul Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Doktora Programı 2602043040 Genetik Bilginin İki Kaynağı Vardır; Genomik DNA mrna Ökaryotlardaki
Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13 Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: firstname.lastname@example.org Gen İfadesi
RNA Sentezi (Transkripsiyon) Prof.Dr.T.Tülay Akçay Sistron genetik ekspresyon un(ifadenin) en küçük k birimidir.tek bir mrna birden fazla protein transle ediyorsa polisistronik mrna dır. Operonlar ve polisistronik
DNA REPLİKASYONU Doç.Dr. TUĞBA YILMAZ ÖZDEN DNA sentezi (replikasyon) DNA çift heliksini oluşturan iki zincir birbirinden ayrıldığında, bu zincirlerden her biri sentezlenecek yeni zincir için kalıp olarak
YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE Protein sentezini tüm canlılar gerçekleştirir. Bir mrna molekülünde en fazla 64 çeşit kodon bulunur. DOĞRU YANLIŞ SORULARI Canlıların heterotrof beslenenleri
BAKTERİLERİN GENETİK YAPISI Kromozom bakteri hücrelerinde genellikle çift zincirli helikal çembersel (bazı bakterilerde lineer) yapıdaki DNA molekülü Genom kromozomal ve plazmitlerde bulunan toplam genetik
MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA RİBOZOMLAR Ribozom RİBONÜKLEOPROTEİN (RNP) yapısındadır. Ribozomlar hem protein hem de RNA moleküllerinden oluşur. Ribozomlar protein ve RNA moleküllerinden oluşan
www2.bayar.edu.tr/biyoloji/erdal.balcan E.Coli gibi bakteriler kısa yaşam süreleri içinde çeşitli çevresel koşullarla karşılaşırlar (ortam ile etkileşimleri fazla). Bakteriler ve diğer prokaryotlar evrimsel
RİBOZOM YAPI, FONKSİYON VE BİYOSENTEZİ Ribozom Palade adlı araştırıcı tarafından elektron mikroskop ile tanımlanmıştır. Viruslar hariç tüm canlılarda bulunan bir membranla çevrili olmayan organellerdir.
12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA DNA (DEOKSİRİBONÜKLEİK ASİT) Temel nükleik asittir. Prokaryot hücrelerin sitoplazmasında, ökaryot hücrelerde çekirdek, mitokondri ve kloroplast organelinde bulunur.
NUKLEUS Bir hücrenin tüm yapılarının ve etkinliklerinin kodlandığı kromozomu Ayrıca, DNA sını dublike edecek ve 3 tip RNA yı ribozomal (rrna), haberci (mrna) ve transfer (trna)-sentezleyecek ve işleyecek
DNA nın Yapısı ve Replikasyonu Biyoloji Ders Notları A. DNA NIN KEŞFİ VE ÖNEMİ İlk olarak Friedrich Miescher (1869) akyuvar hücreleri ve balık sperminde yönetici molekülleri tespit etmiştir. Çekirdekte
Chapter Konu 11 Lecture 11 Concepts of Genetics Konu 11 Tenth Edition 2-DNA Eşlenmesi ve Rekombinasyon Konu 11 İçerik 11.1 DNA yarı korunumlu eşlenme ile kopyalanır 11.2 Prokaryotlarda DNA eşlenmesi 11.3
Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.
DNA ve RNA NIN YAPISI Yrd.Doç.Dr. Özlem KURT ŞİRİN Bu derste neler öğreneceğiz? Nükleotid tanımı ve yapısı DNA nın primer, sekonder ve tersiyer yapısı RNA çeşitleri ve yapıları Canlılarda, genetik bilginin
YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin
1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki
Genetik materyal: DNA replikasyonu Umut Fahrioglu, PhD MSc DNA Replikasyonu DNA replikasyonu genomların ve içerdikleri genlerin nesilden nesile aktarılmasında çok önemli bir rol oynar. Hücreden hücreye
Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik materyal; Kendini çoğaltır. Bilgi depolar. Bilgiyi ifade eder. Mutasyonla varyasyonlara izin verir. Genetik Tarihçe
RNA nın Yapısı Dr. Mahmut Çerkez Ergören RNA (Ribonükleik Asit ) Ribonükleotidlerin fosfodiester bağı ile bağlanmasından oluşan polinükleotid zinciridir. Tek zincirden oluşur (trna nın bazı bölgeleri hariç).
TIBBİ GENETİK I-DERS TANIMLARI 1-Tanım: DNA ve RNA yapısının öğretilmesi. b. Amaç: DNA nın genetik materyal olmasında moleküler yapısının önemi ve RNA yapısının proteine geçiş ve gen ekspresyonu kontrolündeki
DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.
Poly A Kuyruğu Turns over (recycles) in cytoplasm Poli A-bağlayan protein: PAB1 sitoplazmada, PAB2 nukleusta bulunur. Bitkiler 2 PAB geninden daha fazla gen içerirler; bazıları dokuya özgün anlatım gösterir.
NÜKLEİK ASİTLER ( DNA VE RNA)(Yönetici Moleküller) NÜKLEİK ASİTLERİN KEŞFİ *FRIEDRICH MIESCHER * Balık spermlerinin çekirdeklerini ve akyuvar çekirdeklerini ayrıştırarak yaptığı çalışmalarda, bu hücrelerin
YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #13 1) Canlılarda özelliklerin genlerle kontrol edildiği ve her genin en az bir özellikten sorumlu olduğu bilindiğine göre, I. Diploid canlılarda her özellik için iki gen bulunması
ÜNİTE 10:YÖNETİCİ MOLEKÜLLER Nükleik asitler sadece kalıtsal bilgiyi taşıyan moleküller olmayıp bu bilgiyi protein senteziyle birlikte hücre yönetiminde kullanmalarıyla önem kazanmaktadırlar.gelişmiş canlıların
PROKARYOTLARDA GEN İFADESİNİN DÜZENLENMESİ Gen ifadesi nasıl kontrol edilir? q Genlerin açılıp kapanabildiğini ifade eden görüşleri destekleyen kuvvetli kanıtlar bulunmaktadır. q Örneğin, E. coli proteinlerinin
GEN İFADESİ: REPLİKASYON, TRANSKRİPSİYON, TRANSLASYON, POSTTRANSLASYONEL MODİFİKASYONLAR Hücre yaşam döngüsünde Mitoz, G1, S, G2 evreleri tanımlanır. Farklılaşmasını tamamlamış ve bölünmesi duran hücrelerin
Ökaryotlarda transkripsiyon Dr. İSMAİL BEZIRGANOĞLU Transkripsiyonal Düzenlemeye Genel Bakış Ökaryotlarda mrna ve protein sentezi iki farklı hücresel organelde gerçekleşir. Transkripsiyon nukleusta translasyon
MİTOKONDRİ Doç.. Dr. Mehmet GÜVENG Hemen hemen bütün b ökaryotik hücrelerde ve ökaryotik mikroorganizmalarda bulunur. Eritrositlerde, bakterilerde ve yeşil alglerde mitokondri yoktur. Şekilleri (küremsi
III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler
HORMONLAR VE ETKİ MEKANİZMALARI Receptörler İntrasellüler hidrofobik(llipofilik)ligandlara baglananlar Nükleer hormon reseptörleri Guanylate siklaz(nitrikoksid receptor) Hücre yüzey hidrofilik ligandlara
GENOMUN YAPISI Gen ve un tanımı Büyüklükleri Dizi Tipleri Doç. Dr. Metin Aytekin www.metinaytekin.com Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı 11 Kasım 2014 Nedir? Bir organizmanın
LYS ANAHTAR SORULAR #4 Nükleik Asitler ve Protein Sentezi 1) İncelenen bir nükleotidin DNA ya mı yoksa RNA ya mı ait olduğu; I. Bağ çeşidi II. Pürin bazı çeşidi III. Pirimidin bazı çeşidi IV. Şeker çeşidi
CANLILARDA ÜREME EYLÜL 3.HAFTA MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir Üreme canlıların ortak özelliğidir 3 4 Canlılar hücrelerden meydana gelir
Transkripsiyona Genel Bakış RNA nın genetik ve fonksiyonel olarak iki farklı seviyede rol üstlendiğini vurgulamak gerekir.genetik seviyede, RNA mrna aracılığıyla DNA dan bilgi taşır. Genetik bilginin DNA
METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara
GENETĐK 111-503 Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi Doç. Dr. Hilâl Özdağ 1 RNA nın Kendi Kendini Kopyalayabiliyor Olmalıydı Đlkin zamanlardaki RNA dünyasında RNA moleküllerinin kopyalanması. RNA polimerazlar
KALITSAL MOLEKÜLÜN BİÇİMİ ve ORGANİZASYONU PROF. DR. SERKAN YILMAZ Değişik canlı gruplarında kalıtsal molekülün çeşidi, sayısı, biçimi ve organizasyonu bakımından farklılıklar bulunur. Ortak özellik: nükleik
HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 email@example.com KONULAR HAYVAN HÜCRESİ HAYVAN, BİTKİ, MANTAR, BAKTERİ HÜCRE FARKLARI HÜCRE ORGANELLERİ
Bugün gelinen noktada genetik Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi «Genetik bilgiden hastaların ve ailelerin yararlanması için tüm sağlık çalışanları insan genetiğinin temelinde
DNA nın replikasyonu GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ-2 1 2 DNA Replikasyonu (DNA çoğalması, DNA ikileşmesi, DNA sentezi) Bir hücrenin bölünebilmesi için DNA nın da çoğalması gerekir. DNA replikasyon mekanizmasının
Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının
GENETİK İFADENİN DÜZENLENMESİ Gelişiminin ya da hayat döngüsünün herhangi bir zamanında bir hücrede ifade edile gen ürünlerinin miktar ve ifade zamanlarının geri döndürülebilen mekanizmalarla kontrolüdür.
GEN EKSPRESYONUNUN KONTROLÜ Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Gen Ekspresyonun Kontrolü Kontrol genellikle transkripsiyon başlangıç düzeyinde gerçekleşir. Transkripsiyonda düzenleyici proteinler tarafından
REKOMBİNAT DNA TEKNOLOJİSİ TEMEL İLKELERİ VE UYGULAMA ALANLARI Yard.Doç.Dr. Gülay Büyükköroğlu Eczacılık Fakültesi Farmasötik Biyoteknoloji ABD. Tarihçe Rekombinant DNA teknolojisine ilişkin deneysel çalışmalar
Ders 10 - Diğer küçük kodlamayan RNA lar ü Yüksek organizmalar ait proteomlar nispeten durağandır. ü Bir bireyde diğer insanlara göre her haploid genomun ~3.000.000 dizisinin farklı olmasına rağmen, bu
DNA REPLİKASYONU Hücre Neden DNA sını Replike Eder? ÇÜNKİ Mitoz Bölünmenin Gerçekleşmesi İçin S Evresinde DNA nın 2 Katına Çıkması Gerekmektedir Hücre yaşam döngüsü G 1, S, G 2, Mitoz,evreleri ile tamamlar.
Moleküler biyolojiye giriş Doç.Dr.Pınar AKSOY SAĞIRLI Molecular biology terimi ilk kez Warren Weaver tarafından 1938 de kullanıldı. Hayatın fiziksel ve kimyasal olarak açıklanması olarak tanımlandı. 1977
Kloroplast ve Mitokondrilere protein hedeflemesi Sitoplazmadan kloroplast ve mitokondrilere proteinler nasıl hedeflenirler? Memranlarda nasıl geçerler? İki tip sitosolik ribozom vardır. Serbest ve bağlı.
GENETĐK 111-503 Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri Doç.Dr. Hilâl Özdağ Rekombinant DNA Teknolojisi Amaç Spesifik DNA dizilerinin yerlerinin belirlenmesi. DNA nın belirli noktalardan kesilmesi Belirli
Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12 Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: firstname.lastname@example.org Gen İfadesi