Mumyalanmış hükümdar ve karısı 42 metre çapındaki höyükte bulundu; eyerlenmiş ve koşumlanmış 9 atıyla öbür dünyaya beraber gitmişler.
1949 yılında Altay Dağları’ndaki mezarlarından çıkarılan iki antik mumyanın sırlarını keşfetmek için yeni bir teknoloji kullanıldı.
Çift, Pazırık kültürüne ait yerel kabile reisi ile birlikte gömüldüğü ve kabrinde bariz şekilde keneviriyle bulunan eşi ya da cariyesi olarak kabul ediliyor.
Çiftin cesedi -korunabildi çünkü Bolşoy Ulagan Nehri’nin vadisinde binlerce yıl buz içine hapsolmuştu- St. Petersburg’daki Ermitaj Müzesi’nde bulunuyor.
Kıvırcık saçlı, öldüğünde 55-60 yaşlarında olan erkek ile ondan yaklaşık on yaş küçük olan kadının cesedi, Siemens SOMATOM Emotion 16 ayrı modda kullanılarak tomograf görüntüleri oluşturmak için taramadan geçirildi.
Radyolog, biyolog-antropologlar, arkeologlar ve diğer alanlardan bilim insanlarını da içeren ve sonuçları sonra açıklanacak olan çoklu-disipliner bir analiz yürütülecek.
Bu tarama, dünyaca ünlü Ermitaj Müzesi için bir ilk. Amaç, ölüm sebebini belirlemek, antik çiftin görünümünü tekrar oluşturmak ve mumyalama tekniklerini daha ayrıntılı bir şekilde çalışmak.
Mezardaki hazinenin çoğu tarihöncesi zamanlarda çalındı ama dünyanın en eski, iki meşhur halısı kaldı. Halılar – Siberya Pazırık döneminin hayatından muhteşem imgeler -çarpıcı fotoğraflarda görülen- içeriyor.
Bu büyük höyükte ahşap kütüklerle kaplanmış bir mezar odası bulunuyor. Karaçamdan yapılma lahitte, ilgi çekici dövmelerle bezenmiş iki beden yatıyor.
Kazı başkanı Sovyet arkeolog Sergey Rudenko keşfinden sonra şöyle yazdı: ‘Hem erkek hem de kadın beyaz ırktan.
‘Saçları yumuşak; erkeğinki hafif kıvırcık ve koyu renkli. Kadınınki koyu kahverengi. Yüzleri uzun ve dar; erkeğin epey çıkık kemerli bir burnu var.
‘Erkeğin kafası, arka kısım dışında traş edilmiş. Kadının saçları da traş edilmiş, sadece tepesinde iki taraflı örülmüş saç bırakılmış.
‘İki beden de aynı teknikle mumyalanmış. Kafatasları delinmiş ve beyinleri alınmış. Karın bölgesi kaburgalardan kasıklara kadar kesilerek bağırsakları alınmış.
‘Ayrıca, göğüs, sırt ve bacakların bazı kısımları kesilerek vücudun tüm kasları alınmış, böylece geriye sadece iskelet ve deri kalmış.’
Gömme ritüeli, devamında vücudun kalanını at kılıyla doldurarak insan formunu korumayı içeriyor. Derideki kesikler de at kılıyla dikimiş.
Arkeologlar tütsü kabı, koyun ve keçi derisiyle kırık çömlek parçalarının izlerine de rastladı.
Ahşap mitolojik kartal, aslan -ya da kaplan-, saiga antilobu, geyik ve keçe figürinlerle süslenmiş mezar odasına, eyerlenmiş ve tam koşumlanmış dokuz at -hepsi iğdiş edilmiş- gözcülük ediyor.
Bozulmadan günümüze ulaşmış bu iki değerli halı, dünyanın bulunan en eski halıları. Bir tanesi keçeden yapılmış- boyuları 4.5’a 6.5 metreye ulaşıyor ve muhtemelen duvara asılmak amacıyla yapıldı.
Keçe halı, hoş renkli keçelerden oyulmuş, 1 metreden uzun dikiş figürleri de içeren çok renkli aplike ile süslenmiş. Ortadaki sahne, elinde dallanıp açmış çiçekler tutan, tahtına oturmuş bir tanrıçaya yaklaşan bir süvariyi tasvir ediyor.
Diğer halı ise dünyanın en eski dokuma dokuma halısı; yaklaşık boyutları 183’e 200 santimetre. Halıda İran etkisi görülmekte. Radyokarbon testine göre M.Ö. 5. yüzyıldan kalma bir dokuma halı.
Bir diğer değerli buluntu ise parçalarına ayrılmış, büyük tekerlekli ve tahminlere göre cenaze törenlerinde kullanılmış olan ahşap bir at arabası.
Dövmeler ise -fotoğraflara bakınız-erkeğin sol omzunda kedigillerden yırtıcı bir hayvan, muhtemelen kaplan ve sağ omzunda bir at olarak görülüyor. Sağ elini ön kolunda Asya yaban eşeği ya da at ve çizgili kuyruklu bir avcı hayvan bulunuyor. Bu figürler, deri katlandığı için tam olarak görülemiyor.
Ellerinde çalı horozu da dahil kuş desenleri; bacaklarında, dizinin hemen altında ise bir grup toynaklı hayvan deseni bulunuyor.
Desenler sadece gerçek hayvanları betimliyor ve bu, Pazırık kalıntıları için sıradışı bir durum çünkü bu kültüre ait dövmelerde sıklıkla fantastik yaratıklar bulunuyor.
Kadının omuzlarında hiç dövme yokken kolların ön kısmına çok sayıda dövme var. Sol kolunda yırtıcı bir kuş geyik ya da sığını öldürürken görülüyor. Elinde horoz deseni var -ki bu da derisinde betimlenmiş tek gerçek hayvan.
Sol kolunun ön kısmı biraz karmaşık -ve ait olduğu kültüre göre sıradışı- iki kaplan ve bir kar leoparının sığın geyiğine saldırdığı bir olay tasvir edilmiş. Bazı uzmanlar bu imgelerin Çin etkisi ile yapıldığını düşünüyor.
Çeviren: Beyza Çebi