Baş ağrıları, toplumda en sık görülen şikâyetlerden biri olduğu için hasta ve hekim açısından ayırt edilmesinde sıklıkla yanılgılara neden olur. Bu ağrılar, nörolojik hastalıkların yanı sıra diğer hastalıklara da eşlik eden bir şikâyettir.
Nedenleri Nelerdir?
Damarsal: Damarlarda genişleme ile ortaya çıkan baş ağrılarıdır. Âdet dönemlerinde, ateşli hastalıklarda, gergin anlarda, damar genişletici ilaçlar içildiğinde veya irtifaya bağlı olarak ortaya çıkabilir. Migren, küme tipi baş ağrısı ve tansiyona bağlı baş ağrısı bu gruptadır.
Gerilim tipi: Kas kasılmaları sonucu ortaya çıkan baş ağrılarıdır. Dönemsel veya kronik olabilir. Genellikle depresyon ve gergin ruh durumuyla bağlantılı olduğu için bu hastalar çoğunlukla psikiyatristler tarafından değerlendirilir. Boyun kemiklerinin kireçlenmesinde de bu tip ağrılar ortaya çıkar.
İnflamasyona bağlı: Genellikle organik hastalıklardan, kafa içindeki tümörlerden ve beyin kanamalarından kaynaklanır. Göz, kulak-burun hastalıkları, diş hastalıkları, beyin damarlarında felçle sonuçlanabilecek tıkanmalar ve çene eklemi hastalıklarında sıklıkla karşımıza çıkar.
Başka nedenlere bağlı (kafa travması, beyin kanaması veya beyin damarlarında tıkanıklık, menenjit ve diğer kafa içi enfeksiyonlar, kronik madde veya ilaç kullanımına bağlı, kan şekeri düşmesi veya oksijen azlığına bağlı, diyaliz gören hastalarda) ortaya çıkan baş ağrıları, kendi özelliklerine bağlı ek bulgular ortaya çıkararak ayırt edilirler.
Belirtileri Nedir?
Migren; tek taraflı, zonklayıcı, hareketle artan, dinlenme ve uykuyla azalan bir baş ağrısıdır. Ağrıdan önce “aura” diye tanımlanan, gözde şimşek çakması gibi belirtiler, ağrıyla birlikte de bulantı-kusma, sesten ve ışıktan rahatsız olma gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Ayda 2-8 kez olur ve 4-24 saat sürer. Ailevidir ve ailede mutlaka bir migrenli bulunur.
Küme baş ağrısı; genellikle akşamları ortaya çıkar, bazen hastayı uykudan uyandırır. Tipik özelliği 1-2 yılda bir, 2-3 ay süreyle ortaya çıkmasıdır. Öncesinde belirti vermez, günde 1-3 kez ortaya çıkar, 10-15 dakikada en üst seviyeye ulaşır ve 45-60 dakika sürer. Sıkıştırıcı tarzda bir baş ağrısıdır, zonklama yapmaz. Ağrıyla birlikte gözlerde kızarma, burun akıntısı, gözkapaklarında şişme sık görülür.
Gerilim baş ağrısı; dönemsel görülür ancak bazen de kronikleşebilir. Başın her iki yanında, yaygın, sıkıştırıcı tarzda baş ağrısıdır. Ağrı genellikle baş ve boynun arka tarafından başlar ve tüm başa yayılır. Işıktan ve sesten rahatsız olma çok enderdir, bulantı-kusma görülmez.
Ağrı kesici veya migren ilaçlarının kontrolsüz kullanımıyla ortaya çıkan baş ağrıları; önemli bir miktar oluştururlar. İlaç kullanımıyla eş zamanlı olarak her gün ortaya çıkar. Migrenden ayırt etmek zordur ve bulantı, huzursuzluk, dikkatini toplamada ve uykuda sorunlar belirgindir.
Tedavisi Nasıldır?
Baş ağrılarının tedavisi 3 kısımdan oluşur;
Psikolojik tedavi: Stres azaltmaya ve gevşemeye yöneliktir.
Fiziksel tedavi: Hastanın baş ağrısını tetikleyecek ilaç, alışkanlık ve yiyeceklerin saptanması ilk adımdır.
İlaç tedavisi: Kronik ilaç kullanımına bağlı baş ağrılarında, ilacın kesilmesinin ardından bir müddet sonra tedaviye cevap verir.
Baş ağrılarına karşı koruyucu önlem alınarak gereksiz ilaç kullanımı ortadan kaldırılabilir. Bunun için; tetikleyici faktörlerden uzak durmak ön koşuldur. Gerekirse yiyecek alışkanlıklarını değiştirmek gerekir. Kırmızı şarap, işlenmiş beyaz peynir, tavuk ciğeri, çikolata, ton balığı, krema, yoğurt, tütsülenmiş etler, içinde monosodyum glutamat ve nitrat gibi koruyucular barındıran yiyecekler baş ağrısı için risklidir.
(Nöroloji Uzmanı Dr. Oğuzhan Onultan)