SOMATİK (MİTOTİK) KROSSİNG OVER
Krossing over mayoz dışında somatik hücrelerde de olmaktadır. Benzer bir resiprokal mekanizma ile, iki homolog kromatit birbirinin yanma gelerek başlar ve sonra da kırılma ve yeniden birleşme olayları izler. Mayozdan farklı olarak, sinaptonemal kompleks oluşmaz. Mitotik kromozomlar normal olarak yanyana gelmediğinden mitotik krosover’ın ortaya çıkması göreceli olarak seyrektir. Aspergillus nidulans‘ta mitotik krosing over yüz hücre bölünmesinde yaklaşık bir kez görülür.
Mitotik rekombinasyon 1936’da Curt Stern tarafından sirkesineklerinde ikiz benekler varlığı not edilerek kaydedildi. Bu Drosophila, vücut renginin sarı (y) aleli ve kıl morfolojisinin ucu- kıvrık tüylü (sn) aleli bakımından dihibritti (Şekil 1). İkiz benek, sn lokusu ile sentromer arası bir krosingover ile açıklanabilirdi (Şekil 2 ve şekil 3). Bir sn-y bölgesi krosover, yalnız sarı beneği üretirken; birisi y ve sn, diğeri sn- sentromer bölgesi arası çifte-krosover yalnızca sn beneğini verir. Bu üç fenotip beklenen bağıl frekanslarda ortaya çıktı. Yani, Şekil 2 ve şekil 3’teki gen lokusları ölçüye uygun şekilde çizildi ise, çift benek en yaygın, sonra sarı-benek ve en seyreği de sn (kıvrık tüy) benekleri olacaktır. En seyrek olma nedeni, bunların çifte krosover gereksinmesi olmasıdır. Bu gözlemler için başka bir açıklama verilemedi ve ancak yukardaki bilgilerin değinilen gerçeği yansıttığı kabul edildi.
Mitotik krosing över’lar bir sonraki nesle aktarılamaz.
Şekil-1
Şekil-2
Şekil-3
resiprokal çaprazlama İng. reciprocal cross. Genotipler sabit tutularak sadece eşeylerin değiştirilmesiyle yapılan ikinci çaprazlama. AA (dişi) x aa (erkek) çaprazının resiprokal çaprazlaması aa (dişi) x AA (erkek) şeklindedir.
sinaptonemal kompleks, SC İng. synaptinemal complex. (Yun. synaptos: birleşme; nema: iplik) Mayozda iki homolog kromozomun çift olarak yan yana uzandığı zaman, ikisini birleştiren proteinli yapı.
Kaynaklar:
1. Boncuk, N. A, 2011. Genetik. Palme yayıncılık, Ankara