Rahim içindeki bebek ile anne arasındaki besin ve oksijen transferini sağlayan plasentanın, bebeğin doğumundan önce rahim duvarından ayrılmasıdır. Ablatio plasenta, dekolman plasenta, plasental ablasyon da denir. Yaklaşık 90 doğumda bir görülür ve oluştuğunda anne ve bebek açısından hayati riskler taşır.
Oluş mekanizması nasıldır?
Normal doğum eyleminde bebek doğuncaya kadar plasenta yerinden ayrılmaz. Ablasyo plasentada bir şekilde plasenta ile rahim duvarı arasında kanama olur. Kanama devam ederken plasenta ile rahim duvarını birbirinden ayırır. Annede kanamaya bağlı olarak dolaşımsal sorunlar oluşur. Bebek, anne tarafından plasenta aracılığı ile karşılanan beslenme ve oksijenlenmesi bozulduğu için dakikalar içersinde kötüleşir.
Risk faktörleri nelerdir?
- Preeklampsiveya eklampsi
- Daha önceki gebeliklerde de ablasyo olması
- İleri maternal yaş
- Kronik hipertansiyon
- Fazla doğum yapmış olmak
- Hızlı bir şekilde amniyotik sıvının boşalması
- Diyabet
- Sigara içimi
- Karın bölgesine şiddetli travma
Hastalık yakınmaları ve bulgular nelerdir?
Ablasyo plasentanın bulguları ayrılan plasenta dokusunun miktarına bağlıdır. Sözgelimi plasentadaki ayrılma miktarı %30’u aşmamışsa herhangi bir bulgu olmayabilir.
Genellikle;
- Vaginal kanama
- Rahimde sertleşme ve hassasiyet
- Şiddetli karın ağrısı
- Bebek kalp seslerinde yavaşlama (bradikardi), fetal distress
- Annede hipotansiyon ve şok bulguları ablasyo plasentada gözlenen hasta yakınmalarıdır.
Tanı nasıl konur
Ablasyo plasenta tanısı genel olarak hasta bulgularına dayalıdır. Şiddetli karın ağrısı ile birlikte koyu vişneçürüğü vaginal kanama olan hasta tipiktir. Ancak yine de her hastada aynı bulgular olmayabilir.
Yapılan ultrasonda plasenta arkasındaki kan göllenmesi (hematom) izlenmesi ile tanı kesinleşir.
Ablasyo plasenta tanısı konmuş hastanın tam kan sayımı ile kan kaybının derecesi saptanır. Ablasyolu hastanın pıhtılaşma mekanizmalarında olabilecek değişiklikler de pıhtılaşma testleri ile kontrol edilir. Genel olarak pıhtılaşma zamanı uzamıştır. Bebek kontrol edildiğinde orta derecede veya daha şiddetli distres söz konusudur.
Hastalığın riskleri nelerdir?
- Özelliklegeç kalınmış vakalardaanne veya bebek hayatı tehlikeye girebilir
- Annede şiddetli kan kaybını takip eden hipovolemik şok
- Pıhtılaşma bozuklukları
- Annede böbrek yetmezliği
- Kan transfüzyonuna bağlı komplikasyonlar
- Doğum sonrası kanama
- Erken doğuma bağlı prematurite problemleri ortaya çıkabilir.
Takip ve tedavi
Ablasyo plasenta acil müdahale gerektiren bir gebelik komplikasyonudur. Bebek ve anne hayatı tehlike altındadır. Ablasyo tanısı konan hasta hastanede takip edilir. Annenin damar yolu açılarak damardan sıvı takviyesine başlanırken hastadan hızlı bir şekilde gerekli olan laboratuar testleri istenerek (tam kan sayımı, tam idrar tahlili, kanama ve pıhtılaşma zamanı, fibrinojen ve fibrin yıkım ürünleri) hastalığın şiddeti ve annenin durumu değerlendirilir. En az iki ünite kan istemi yapılır ve ihtiyaç halinde kullanılmak üzere hazırda bekletilir. Annede bir iç kanama olduğu için takip eden süreçte şok gelişebilir. Bu nedenle annenin yaşamsal verileri, sözgelimi tansiyon, nabız ve saatlik idrar çıkışı sıkı bir şekilde takibe alınır. Aynı şekilde bebeğin anne karnındaki durumu fetal monitör ile değerlendirilir. Bebek kalp atımlarında herhangi bir distres bulgusu olup olmadığı araştırılır.
Gebeliğin sonlandırılması anne ve bebeğin sağlık durumlarına göre planlanır. Genellikle gebelik acil sezaryenle sonlandırılır. Nadiren, bebek ve annenin durumu stabilse, ablasyo miktarı çok az ve kanama durmuşsa ve doğum ağrıları yoksa herhangi bir şey yapılmadan izlemde tutulur. Bebek ve anne stabil, doğum sancıları varsa normal doğum denenebilir.
Ablasyo plasentada, erken tanı ve uygun müdahale ile hastalığın daha ciddi komplikasyonlara yol açmadan önlenmesi mümkün olacaktır. Durumu ciddi olan ablasyo plasenta vakalarında sezaryen operasyonu da riskli olabilir. Plasenta arkasına olan kanama sırasında vücuttaki tüm pıhtılaşma ürünleri tüketilebilmektedir. Bu durumda sezaryende de kanama problemleri sıklıkla görülebilmektedir. Bu nedenle gebelik sırasında olabilecek herhangi bir vaginal kanamada geç kalmadan doktora başvurulmalıdır. Böylelikle tanı erken konmakta ve vücutta hastalığın neden olduğu hasarlar oluşmadan gebelik sonlandırılabilmektedir.