Kalemin ortaya çıkışı, aslında medeniyetin temelini kolaylaştırmıştır. Yazarak yaratabilmiş, paylaşabilmiş ve öğrenebilmiştik.
Kalemler, tecrübe ve bilgileri muhafaza etmeyi ve medeniyetler arasında iletmeyi ve sanat eserleri yaratmayı mümkün kılmıştır. Shakespeare ve Milton’ın yazıları, onları bir şekilde fiziksel olarak ölümsüzleştirecek araçlara sahip olmasalardı, var olmazdı.
Bugün, kalem söz konusu olduğunda çok fazla seçenek var ama her şey aslında nasıl başladı? Kalemin tarihine ve gelişimine bir göz atalım.
Kalemi Kim İcat Etti?
21. yüzyılda mevcut olan çeşitli kalem türlerine bakıldığında, bu sorunun birkaç farklı cevabı ortaya çıkıyor.
Fakat kalemi yazmak için temel bir araç olarak ilk icat edenler eski Mısırlılar olmuştur. Papirüs üzerindeki en eski yazı MÖ 2000 yılına kadar uzanmaktadır. Bu kanıt, dillerini somut ve kalıcı hale getirmelerine izin veren bir araç yaratan ilk kişiler olduklarını göstermektedir.
Soruyu daha derinlemesine inerek yanıtlamak ve her bir kalemin bulunuş özelliğini ele almak için kalemin evriminin ayrıntılı bir zaman çizelgesini bir araya getirdik:
Kalem Zaman Çizelgesi
MÖ 2000: Mısır Kamış Kalemi
Mısırlılar parşömen ve papirüs üzerine yazı yazmak için kamış bir kalem yapmışlardı. Bu ilk kalemler, bataklık otlarının, özellikle de bambu bitkisinin içi boş, boru şeklindeki gövdelerinden yapılmıştır.
Bu kamışın bir ucu gaga şeklindeki uç veya yuvarlak uç şeklinde kesilir ve kamışın sapı, sıkıldığında uca doğru akan bir yazı sıvısı ile doldurulur.
600 AD: Tüy Kalem
Tüm yazı gereçleri arasında tüy kalem, tarihin en uzun dönemi boyunca, yani 7. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar, kullanılıyordu. Avrupalılar bu aleti üretmek için kuş tüylerini kullandılar ki bunun için en iyi tüyler canlı kuğulardan, hindilerden ve kazlardan alınan tüylerdi.
Bu tüyler daha sonra mürekkebin yapısını bozabilecek yağları çıkarmak için hafif bir ısıyla kurutulmuştur. Daha sonra tüyün ucu şekillendirilmiş ve bir bıçakla keskinleştirilmiştir. Bu tüy, daha sonra içi boş sapını doldurmak için hazne görevi gören bir hokka içine daldırılarak kullanılmıştır.
Bu mürekkepli kalemler dayanıklıydı, ancak sık sık keskinleştirilmeleri gerekiyordu. Bunu yapmak için, yazarın “kalem bıçağı” terimini ortaya çıkardığı belirli bir bıçağa ihtiyacı vardı. Bu kalem türü aslında insanların yazma şeklini de değiştirmişti. İlk başta, dil tamamen büyük harflerle yazılmıştır, ancak kalemin kullanımı daha yumuşak hale geldikçe daha hızlı stiller, daha küçük harflerle daha dekoratif el yazısı stilleri geliştirmişlerdir.
1822: Çelik Uçlu Kalem
Tüyün saltanatı, Birmingham’dan John Mitchell’in makine yapımı çelik uçlu kalemleri geliştirmesiyle sona ermişti.
Bunlar hala mürekkepli kalemlerdi ve mürekkebe daldırılmaları gereken tüy kalemi gibi işlev görüyorlardı, ancak daha sağlam ve çok daha ucuzdu. Zaman geçtikçe ünleri arttı ve tarihçiler, tüm mürekkebe daldırılan kalemlerinin yarısının 1850’lerde Birmingham’da yapıldığına inanıyorlar. Eğitim ve okuryazarlığın gelişimi bile, bu daha erişilebilir yazı araçlarına atfedilebilir özelliktedir.
Bu çelik uçlu kalemin seri üretim ve yüksek bir popülaritesi olmasına rağmen, arkeologlar Eski Mısır’da metal uçlar ve Pompeii harabelerinde bronz kalem uçlarını keşfettiler ve bunları yaklaşık 79’lu yıllara ait olabileceklerini bildirdiler.
1827: Dolma Kalem
Hayal kırıklığı, buluşun gerçek anasıdır ve dolma kalem de tam olarak bu şekilde ortaya çıkmıştır. Mürekkep beslemesini yenilemek için sürekli bir kalemi daldırmak zorunda olmanın verdiği rahatsızlık, bir haznede tutan ve onu uca ileten dolma kalemin yaratılmasını hızlandırmıştır.
1827’de mürekkep namlulu ilk dolma kalemin icadı için patent alan ilk kişi Rumen bir mucit olan Petrache Poenaru’ydu. Ancak tasarım hiçbir zaman mükemmel bir hale getirilemedi ve gerçekten büyük kusurları vardı: mürekkep akışı düzenlenmiyordu ve mürekkebin uca ulaşmamasına veya yazılan yerin lekelenmesine neden olmuştu.
1884 yılında Lewis Edson Waterman, üç kanallı mürekkep beslemeli dolma kalemi geliştirip patentini aldı. Tasarım, yazma sırasında düzgün bir mürekkep akışı sağlamış ve kalemi taşınabilir bir alete dönüştürmüştü.
20. yüzyıl boyunca tasarım, değiştirilebilir ve yeniden doldurulabilir bir mürekkep kartuşu ve çeşitli plastik, metal ve ahşap dolma kalemlerin kullanımı dahil olmak üzere bir dizi yenilik geçirmiştir.
1888: Tükenmez Kalem
Tükenmez kalem, kalemin günümüze taşınan evriminde bir dönüm noktası olmuştur. Ahşap, karton gibi yüzeylere ve hatta su altında bile yazı yazabilen dayanıklı, daha kullanışlı bir yazı kalemiydi. O zamanlar 19. yüzyılda, bu tükenmez kalem, esasen mürekkepli yazı çağını sona erdiren bir vahiydi.
Şimdi en popüler ve yaygın olarak kullanılan tükenmez kalem, ilk olarak Amerikalı mucit John H. Loud ile bağlantılı ilginç bir tarihe sahiptir. Loud, geliştirme aşamalarındaki birçok patentten biri olan bir patent aldı, ancak tasarım hiçbir zaman yazar için tatmin edici bir mürekkep akışı sağlamamıştır.
1943’te Lazlo ve kimyager olan kardeşi Georg’a yeni bir patent verildi. İlk ticari modellerini yapmaya devam ettiler: “Biro kalemleri”. Bu kelime artık tükenmez kalemle eşanlamlı hale gelen bir marka ismiydi. İngiliz hükümeti daha sonra, Kraliyet Hava Kuvvetleri ekipleri tarafından kullanılabilecekleri kalemlerin haklarını satın almaya devam edecekti. Tükenmez kalemi daha dayanıklı olduğu ve bu şartlar altında taşan dolma kalemin aksine yüksek irtifalarda yazabildiği için tercih ettiler. Biro, RAF’ta o kadar başarılıydı ki, ordu tarafından yaygın olarak kullanılmaya başlandı ve bu da onu bugün hala sahip olduğu popülerlik düzeyine getirdi.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Arjantin’de yaşayan Macar gazeteci Lazlo Biro, 1930’larda bir başka tükenmez kalem denemesini ise birkaç on yıl sonra yapmıştı.
Bir gazeteci olarak, kağıda mürekkep bulaşmasının rahatsızlığına çok aşinaydı. Her zamanki Hindistan mürekkebi yerine çabuk kuruyan mürekkebi kullanma ve dönen küçük bir metal bilye getirme fikrini buldu. Top, yazı kaleminin kurumasını önlemek için çalışacak ve mürekkebi düzgün bir şekilde dağıtacaktı.
Farklı Kalem Türleri
Kalem tasarımındaki bu önemli atılımlardan bu yana, her biri değiştirilmeye devam ediyor.
Örneğin, tükenmez kalem ucundaki top ancak 1980’lerde Japon şirketi Ohto tarafından icat edildi. Makaralı (roller) kalem, tükenmez kalemle aynı tasarıma sahiptir, ancak bunun yerine dolma kaleme çok benzer bir yazı stili sağlayan su veya jel bazlı sıvı mürekkep kullanır.
Dolma kalemler kullanılmaya ve beğenilmeye devam ediyor, ancak bu doldurulabilir tükenmez kalemler genellikle bir koleksiyoncu öğesi olarak görülüyor. En pahalı dolma kalem mürekkebi rengine ve kalitesine bağlı olarak yaklaşık 300 Türk lirasına mal olabilir, ancak en pahalı dolma kalemler 102 bin Türk lirası civarındadır.
Diğer gelişmeler, Yukio Hore tarafından geliştirilen modern keçeli kalemi içerir. Bu kalemler birçok yaratıcı ortamda kullanılmaktadır ve birçok farklı yüzeye yazma yetenekleriyle ünlüdür. Bu kalemler, kalıcı işaretleyiciler olarak geliştirilmiştir veya CD’ler gibi belirli yüzeyler için uygundur.
Teknoloji çağında bile kalem, toplumumuzda çok önemli bir araç olmaya devam ediyor. Yazma eylemi, kültürümüzün ve insanlığımızın çok eşsiz bir parçasını oluşturmuştur. Geniş kalem yelpazesi, iş insanından sanatçılara kadar hayatın birçok farklı alanında kullanılmaya devam ediyor.
Daha fazla kırtasiye içeriği mi istiyorsunuz?Kırtasiye içerik kategorisine gitmek için buraya tıklayabilirsiniz