Bu hava savunma sistemlerinin, merkezi ve özerk bir şekilde hareket etmesi ve böylelikle bölüm radarı için hedeflerin araştırılması ve tespit edilmesi gerekiyordu. Kara kuvvetlerinin çok sayıda zırhlı aracın katılımıyla hareketlerinin yüksek olması, 5 - 10 dakika süren hava savunma füze sistemleri sayesinde korunmalarını sağlamak için dinamik ve manevra kabiliyetine sahip olacaktır. Aynı zamanda, askeri SAM'ların hareket kabiliyeti ve manevra kabiliyeti yüksek olmalı, navigasyon ve topografik ekipmanlarla donatılmalı, aralarında komut ve teknik bilgi alışverişinde bulunmak, tüm savaş işlemlerini otomatikleştirmek ve yerleşik güç kaynaklarına sahip olmak için telsiz radyo ile donatılmalıdır. Birliklerdeki operasyon sırasındaki gerekli güvenilirlik ve hazır olma seviyelerinin, yüksek mobil tamir ve izleme istasyonları tarafından desteklenmesi gerekiyordu.
İlk defa, 27 - 1956 - 20 - 2 - 12 - 15 - 600 - 75 - 125 arası XNUMX - XNUMX - XNUMX - XNUMX arası XNUMX - XNUMX - XNUMX - XNUMX - XNUMX - XNUMX - XNUMX a. Ancak bu çalışma proje aşamasından çıkmadı. Bu nedenle, önümüzdeki birkaç yıl için askeri hava savunma görevlerinin C ve C SAM sistemleri tarafından yapılması gerekiyordu.
C-75 - mobil uçaksavar füzesi sistemi
S-125
1950'in sonunda SSCB liderliği hava savunma güçlerinin karşılaştığı sorunları ele aldı. Ağustos ayında, 1958 ordunun bağımsız bir kolu kuruldu - Kara Kuvvetlerinin Hava Savunması. Bundan kısa bir süre önce, askeri-sanayi kompleksi (MIC), askeri hava savunma sistemlerinin (Krug ve Kub kompleksleri) yaratılması üzerine ilk tam ölçekli çalışmaya başladı; taktik ve teknik şartlarda geçirgenlik, hazırlıklı olma, karmaşık tesisler.
İlk askeri hava savunma füze sistemi 2K11 "Circle" nin uygulanması için programın yönetimi, Moskova Araştırma Enstitüsü-31'in yaz tasarımcısı Veniamin Pavlovich Efremov olan 20'e verildi.
ZRK 2K11 "Çember"
İlk olarak, "Çember", 600'den 3 km'ye kadar olan yüksekliklerde 25 m / s'ye kadar hızlarda uçan hedefleri vurmayı hedefliyordu. Yapısı, 45C1 tespit ve hedefleme istasyonunu (baş uygulayıcı SRI-12), 208C1 füze rehberlik istasyonunu (SRI-32) içermelidir. Beklenmeyen bir sorun füze geliştiricisinin seçimi oldu. Şubat ayında, CPSU Merkez Komitesi ve SSCB Bakanlar Kurulu’nun Ortak Hava Savunma Sistemi’nin “Çember” araçlarının geliştirilmesi konusundaki Ortak Kararnamesi tarafından kabul edilen 20, uçak karşıtı füzelerin geliştirilmesi alanında halihazırda tanınan makamlardan bahsetmedi. S. B Lavochkina ve OKB-X NUM X P .D. Trushina. “Çember” için roketin geliştirilmesi en başından itibaren rekabetçi bir karakter kazandı: Gelişimi için teklif alanlardan biri, motor yapımı OKB-13 MM M. Bondaryuk oldu. Bu alışılmadık seçimin nedeni, ilk tasarımın, yeni tasarımın temelini gösterdiğini göstermesiydi. roket ramjet motoru olacaktır. Ama mm Bondaryuk haklı olarak, eğer tasarım bürosu itici kısmıyla başa çıkabiliyorsa, roketin diğer tüm unsurlarıyla - bir planör ve çeşitli ekipmanın geliştirilmesi - olası değildi.
Bir süredir varyantları C-134 roketi, ünlü topçu tasarımcısı VG başkanlığındaki TsNII-58'te çalıştı. Grabin. Bununla birlikte, 1959 g yazında, Queen-58 TsNII-1, OKB Korolev'e katıldıktan sonra, bu konu şirketin çalışmasının ana yönü ile uyuşmaz olarak kapatıldı.
Sonuç olarak, Krug, girişimin ilerideki kaderi üzerinde çarpıcı bir etkiye sahip olan Sverdlovsk topçu okulu OKB-8'e devredildi ve lideri Lev Veniaminovich Lyulyev, tamamen haklı olmasa da iyimserlikle yeni bir roket geliştirme görevine tepki gösterdi. Daha sonra söylediği gibi. “O anda füzelerde iyi değildim ve üzerinde çalışırken karşılaşmamız gereken tüm zorlukları sunmadım.” Ancak zamanın gösterdiği gibi, Lyul'ev, uzmanların daha hızlı eğitilmesiyle başlayan bu çalışmanın uygulanmasına yönelik doğru yolları ve yaklaşımları bulmayı başardı. Uzman (özellikle Moskova) enstitülerinden mezun olan genç uzmanları aramak için kıymetli ayları kaybetmemek veya diğer tasarım bürolarının liderliğini "ekstra" roket uzmanları Lyulyev'i serbest bırakmaya ikna etmek için, askeri sanayi kompleksinin desteğiyle, lider işçilerini OKB-2'e göndermeyi kabul etti. PD Grushin, tasarım ve mühendislik bölümlerinde stajyer olarak çalışmak. Böylece ihtiyaç duyulan ilk bilgi ve deneyim mağazasını edinen Sverdlovsk vatandaşları kendi roketlerini tasarlamaya başladı. Ve öğrenciler, yeteneklilerden daha fazlasıydı. Yarattıkları roket ve fırlatıcı, yenilikçi çözümlerde benzerlerinden farklıydı.
İlk olarak, Çember için roket farklı yönlendirme sistemlerine sahip iki versiyonda yaratıldı: telsiz komutlu ZM8 ve ana sitede radyo komutuyla birlikte ZM10 ve yarı aktif bir radar kafası kullanarak kendi kendine yönlendirme - finalde Ama sonra ZM8 sürümünü seçtiler.
ZM8 roketi, döner kanatlı X-şekilli aerodinamik tasarıma göre yapılmış, stabilizatörler “+” şemasına göre yapılmıştır.
Füze ZM8
Roket tasarımı iki aşamalı bir tasarımdı - katı yakıt güçlendirici ve gazyağı üzerinde çalışan sürekli ramjet. Böyle bir tahrik sistemi diğer roket motorlarına göre enerjide birkaç kez daha üstündür. Yüksek süpersonik hızlarda, turbojet motordan daha ekonomikti, basit bir tasarıma sahipti ve nispeten ucuzdu. Bununla birlikte, bu avantajlar, o zamanlar birçok roket adamının yalnızca en fazla yargıya sahip olduğu çözümler hakkında birçok sorun ortaya çıkardı.
Tasarımın son versiyonunda, roket yürüyüş aşaması, 4 kg ağırlığındaki savaş kafasının, bir radyo sigortasının ve bir hava basıncı akümülatörünün bir balonunun bulunduğu, gömülü bir merkezi gövdeye sahip olan bir ZN150 süpersonik doğrudan akışlı motordu. Motor yolu boyunca düzleştirme ızgaraları, nozül blokları ve yanma stabilizatörleri yerleştirildi. Yakıt tedariki, mono-yakıt izopropil nitratın kullanıldığı bir turbopump ünitesi ile sağlandı. Motorun halka kasasının orta kısmında gazyağı, direksiyon arabaları, kanat bağlantıları ve kuyruk bölümünde tanklar vardı - kontrol sistemi ekipmanlarının birimleri.
Roketin süpersonik hıza getirilmesi ve hızlandırılması, 5P2 fırlatıcısındaki dört yanal katı yakıt hızlandırıcısı SZ 24 tarafından sağlandı. Yürüyüş aşamasından ayrılmaları için her biri bir çift küçük aerodinamik yüzey üzerine sabitlendi.
OKB-8'te 100-mm kendinden hareketli tabanca SU-100П kasasında oluşturulan başlatıcı. Başlayıcının topçu kısmında, iki hidrolik silindir tarafından kaldırılan, kuyruk kısmında menteşeli bir ok bulunan bir destek kirişi bulunur. İki füze yerleştirmek için desteklerle bomun yanlarına braketler monte edildi. Füzeler, 10'tan 55 dereceye kadar bir açıyla fırlatılabilir. Roketi fırlatırken, ön destek keskin bir şekilde geri düştü ve dengeleyicinin alt konsolunun geçmesi için bir yol serbest bıraktı. İvme sürecindeki roket, ayrıca bom üzerine monte edilmiş ilave desteklerle desteklenmiştir. Bir truss desteği önden beslendi ve her iki roket de sabitlendi. Bir destek daha oklardan zıt taraflardan taşındı.
Tam ölçekli marş motorlarıyla donatılmış ZM8 ürününün ilk lansmanı Kasım 26 1959’ta gerçekleştirildi.Roket fırlatıcıdan sert bir şekilde indi, ancak başlangıç hızlandırıcılarını ayırırken çöktü. Ancak, genç takım için ilk lansmanın sonucu layık değildi. Ve kısa sürede Sverdlovsk halkının önceden bilinmeyen sorunların üstesinden gelmek zorunda kaldığı çalışan bir ana motorla uçmaya çalıştı. Bu nedenle, ana motoru uçuşta çalıştırma ilk girişimlerine, roketin kontrol edilebilirliğini kaybettiği bir dalgalanma eşlik etti. Bu çalışmalara katılanlardan biri olarak, daha sonra belirtildiği gibi: “Her bir ramjet, özel tasarımı ile benzersizdir. En uygun şekli bulunmadan önce yaklaşık on bin nozülün tavlanması gerekliydi. Geliştirme sırasında her adım zorlukla verildi ve kelimenin tam anlamıyla sıfırdan yapıldı. ”
Zur 3M8, ABD Hava Kuvvetleri Ulusal Müzesi'ni (ABD Hava Kuvvetleri Ulusal Müzesi) sergiliyor
İlave çalışma ve roketin yerleşik ekipmanının titreşim direncinin sağlanması ve davalı antenin seyir motorunun yanma ürünlerinden korunması gerekir. ZM8’in ilk açılışında görünen “31-saniyeler” problemi, ikincisine bağlı görünüyordu, daha sonra yerleşik transponder sinyali 1-32 radarında birkaç kez kayboldu. Bu sorunun çözümü, alıcı-verici antenleri roket gövdesinden sabitleyiciye transfer etmeyi öneren V.P Efremov tarafından bulundu. Genel olarak, 1960'teki 26'in sonuna kadar yürütülen roket fırlatmaları yalnızca 12'in başarılı olmasına neden oldu.
Ancak o zamana kadar, rekabetçi gelişmede bir sonraki katılımcı ZМ8 topuklularına gelmeye başlamıştı. 2D füzesini öneren OKB-19. Circle için bu roketi geliştirme teklifi, yükseltilmiş C-1959 hava savunma sisteminin bir parçası olarak kullanılmak üzere tasarlanan 17D roketi ve Temmuz 75'te 31'de yayınlanan M-4 hava savunma füzesinin bir parçası olarak kullanılmak üzere tasarlanan 1959D roketi için taslak tasarımın yayınlanmasından sonra alındı. Ülkenin liderliği bu girişime destek verdi.
19D üzerindeki çalışmalar, OKB-2'in Moskova şubesine devredildi, çünkü o zamana kadar 17D'nin yaratılmasındaki ana problemler çözülmeye yakın kabul edildi ve 19D ondan sadece “Circle” kılavuzlama araçları ile uyumlu kontrol ekipmanı elemanlarında farklılık göstermeli. Nisan ayına kadar, 1960 şubesi bir taslak tasarım hazırladı ve roketlerin prototiplerini yapmak için gereken teknik belgelerin çoğunu piyasaya sürdü.Ama yakında, 17 testlerinde bazı başarısızlıklar nedeniyle, iş durduruldu ve 19 dokümantasyonu yalnızca Şubat ayında 1961 g fabrikasına aktarıldı. Sonuç olarak, daha önce ZM8 ve 19D füzelerinin her ikisi ile “Circle” için önceden planlanmış test tarihleri hayal kırıklığına uğradı.
Şubat ayının başında, “Daire” üzerinde çalışan işletmelerin 1961 liderleri, SSCB Bakanlar Kurulu'na bağlı Askeri-Endüstriyel Konular Komisyonu toplantısına, Komisyon Başkanı D.F. Ustinov.
Kısa bir süre sonra Komisyon’un “Askeri uçaksavar kompleksi Krug’un yaratılması konusundaki tatmin edici çalışma durumuna” kararını yayınladı. İşletmelerin birçoğunun "... bu gelişmeyi zamanında yapmadığını ve ortak belgelerin ortak testlere sunulması için hükümet belgesinin belirlediği zaman sınırını bozduğunu belirtti. Rehberlik istasyonunun prototipinin geliştirilmesinde önemli bir gecikme yaptılar ... füze üretimini kabul edilemez derecede yavaşladılar ... füzelerin üretimini sağlamadılar" normal test süreci. "
Ancak, bu “sarsıntı” nın ilk gerçek sonuçları yalnızca 1961'in sonunda elde edildi, ancak çalışmadaki tüm katılımcılar bu çabaları elde etmek için her türlü çabayı göstermişlerdir. Bu nedenle, Ağustos ayındaki 25, ZM8'in başlattığı bir sonraki başarısızlık serisinin ardından, bir sonraki füze iyileştirmesi için öneriler geliştiren özel bir komisyon oluşturuldu - bir sonraki füze iyileştirmesi için öneriler geliştirdi - gemi motorunun seyir odasının tükenmesini önleme yolları, gemideki ekipmanın yetersizliği, yapı elemanlarının yetersizliği.
1961'in sonbaharında, ilk prototipin elemanları, kapsamlı fabrika testleri yapmak için kullanılan kompleksin deneysel modelinin yerine test alanına geldi. Yıl sonunda, ilk ЗМ8 kapalı bir rehberlik döngüsünde test için hazırlandı ve kompleksin geliştiricileri tarafından verilen kararların doğruluğunun teyidini aldı, ardından kontrol sistemi de dahil olmak üzere ekipmanını ince ayarlamaya başladılar. Aynı zamanda, ЗМ8’un kapalı bir döngüde ilk başarılı lansmanı hakkında bilgi almış olan DF. Ustinov, “Circle” geliştiricisinin 1962 Mart ayında ortak testlere başlamasını istedi.
Ancak, 1961 geliştiricileri için başarılı olarak adlandırılamaz. Şimdi, 19D geliştiricileri “Circle” geliştiricilerinin ulaştığı hıza ayak uyduramadılar. Aynı 1961'te, yalnızca beş adet füze üretildi ve test sitesine gönderildi; bunlardan sadece biri, SU-2 OOP'u temel alan tek bir kopyada yapılan 28P1 fırlatıcısından fırlatıldı. XNUMHD roketi üzerindeki çalışmalar da talihsizdi. Kaderine karar vermedeki bir sonraki aşama, Şubat ayından Mayıs ayına kadar olan 17 g'nin, XNUMHD'nin bitmesinin, С-1961М hava savunma füze sisteminin kontrol devresinde planlandığı zamandı. Ancak bu son tarihe de ulaşmak mümkün değildi. 17'in 75'i, 20D füzesi ile S1961M hava savunma füzesi sistemi tarafından kabul edildikten sonra, 75D'deki gerginlik azalmaya başladı. İyileştirme süreci, ümit vaat eden çözümlerin geliştirilmesini içeren uçan laboratuarın test edilmesiyle ilgili daha fazla çalışmaya benzemeye başladı. Ve sonuçta, 20 yazında, 17 ve 1963 üzerindeki çalışmalar durduruldu.
Yükseltilmiş uçaksavar füzesi sistemi C-75-2 "Volga-2A"
Bu arada, 1963 kışın ZM8 füzelerinin bulunduğu Çemberin prototipi Kubinka aralığında ilk kez ülkenin liderliğine gösterildi. Ve o zamana kadar Emben poligonunda, son aşamada çoğunlukla başarılı olan yoğun testler yapıldı. Birkaç düzine başlangıçtan sonra, eyalet komisyonu A.G. Burykina, kompleksin evlat edinmek için önerdi. Ekim 26 1964, ülkenin liderliğine ilişkin bir karar aldı ve bir yıl sonra, Kasım 7'ta, ZM1965 füzelerine sahip Circle fırlatıcılarının 8'inin ilk defa Moskova'daki Kızıl Meydan'da düzenlenen askeri geçit töreninde gösterildi.
Genel olarak, Circle geliştiricileri 1958 g'de belirtilen gereksinimlerin çoğunu yerine getirmeyi başarmışlardır.Bu nedenle, kompleksin menzili 11 ile 45 km arasında değişmektedir, 3 ile 23,5 km arasında değişen uçuş hızları 800 m / s. Kompleksin reaksiyon süresi 60 sn idi, roketin kütlesi 2450 kg idi. Aynı zamanda, devlet testlerinin sonuçlarına göre, “Çember” üzerinde daha fazla çalışarak uygulanması için önerilen yüzden fazla yorum ve öneriden oluşan bir liste hazırlandı.
Bunlardan başlıcaları:
- “Çember” etkilenen alanın genişlemesi;
- etkilenen alanın bazı noktalarında, özellikle alçak irtifalarda çekim etkinliğinin arttırılması;
- “ayna” yüzeylerin varlığında radarın doğruluk özelliklerinin belirlenmesi.
Bu çalışmaların birkaç aşamada yapılması gerekiyordu. Sonuç olarak, 1967'te, etkilenen alanın alt sınırını 250 m yüksekliğine düşürmek ve yakın sınırı 9 km aralığına yaklaştırmak mümkün olan Krug-A hava savunma sistemi benimsendi.
Çalışmanın bir sonraki aşamasında, 1971'te, Krug-M hava savunma füzesi sistemi kabul edildi, etkilenen alanın en uzak sınırı 50 km'ye ve en üst sınırı 24,5 km'ye getirildi.
1'te kullanıma sunulan Krug-М1974 hava savunma füzesi sisteminin bir sonraki sürümü, minimum 150 m rakımlarda ve minimum 6 - 7 km aralığında hedefleri vurabilir.
Birkaç on yıl boyunca, Krug hava savunma sistemi, Varşova Paktı ülkelerinin SSCB Kara Kuvvetleri ve Orta Doğu'daki bir dizi ülkenin hava savunma birimleri ile hizmet vermiştir. Uzun yıllar boyunca hizmet verdiği bu komplekste düşmanlıklarda hiç yer almamasına rağmen, yaratılması ve işletilmesi hikayeler iç askeri hava savunmasının geliştirilmesi.
1990'lerde, Krug kompleksinin savaş kariyerini tamamlama aşamasında, X-NUMXM8 “Virage” hedefleri ZM9 füzelerine dayanarak geliştirilmiştir.