Yazı konuları
Topuk dikeni, ayak tabanında topuğu oluşturan kalkaneus isimli vücudun temel yükünü taşıyan kemiğin çevresindeki bağ dokusunun iltihaplanması olan plantar fasiyit ile birlikte veya plantar fasiyit olmaksızın ayak tabanına doğru uzanan sivri kemik çıkıntısına verilen tıbbi veya halk arasında konuşmalara da mal olmuş bir ortopedi terimidir. Topuk kemiğinin alt tarafında kemik çıkıntısında meydana gelen inflamatuvar sürecin neticesi ile lokal kalsiyum birikimine verilen isimdir. Bir ayak röntgeninde topuk dikeni 1 cm veya 1.5 cm kadar ileri doğru uzanabilir. Radyolojik görüntüler olmaksızın kronik ayak ağrıları olan hastalar, bazen yanlışlıkla halk arasında sende topukta diken vardır şeklinde ezbere ve yanıltıcı olarak kabul görebilir.
Topuk dikeni genellikle ağrısız olsa da bazı olgularda kronik topuk ağrısına neden olabilirler. Sıklıkla ayağın alt kısmı taban boyunca uzanan ve topuk kemiğini ayağın ucuna bağlayan fibröz bağ dokusu bandının (plantar fasya) ağrılı bir iltihabı olan plantar fasiyit ile ilişkilidirler.
Topuk dikeni genellikle aylarca süren bir süreç olan, topuk kemiğinin alt tarafında kalsiyum birikintileri biriktiğinde ortaya çıkar. Topuk mahmuzlarına genellikle ayak kasları ve bağlarındaki gerilmeler, plantar fasyanın gerilmesi ve topuk kemiğini kaplayan zarın tekrar tekrar yırtılması neden olur. Topuk dikenleri genellikle aşırı aktiviteler, uzun mesafe ve ağır şartlarda koşma ve zıplamayı içeren sporcular arasında özellikle yaygındır.
Risk faktörleri şunları içerir:
Plantar fasiyit ile ilişkili diğer risk faktörleri şunları içerir:
Topuk dikeni genellikle hiçbir belirtiye neden olmayabilir ve tesadüfen çekilen bir ayak röntgeni ile tespit edilebilir. Ancak topuk dikeninin oluşum noktasında iltihaplanma gelişirse, özellikle yürürken, koşarken veya zıplarken – aralıklı veya kronik ağrı yapabilir. Genel olarak, ağrının nedeni topuk dikeninin kendisi değil, onunla ilişkili yumuşak doku inflamasyonudur.
Birçok insan topuk dikeni ve plantar fasiyit ağrısını sabahları ilk ayağa kalktıklarında ayaklarının altına bir bıçak veya iğne batması olarak tanımlarlar. Bu ağrı daha sonra kalıcı bir ağrıya dönüşür. Genellikle uzun süre oturduktan sonra ayağa kalktıktan sonra keskin ağrının geri döndüğünden şikayet ederler.
Topuk dikeni, plantar fasiyit ile ilişkili topuk ağrısı olarak dinlenmeye iyi yanıt vermeyebilir. Bir gece uykusundan sonra yürürseniz, plantar fasya aniden uzayıp topuğu gererek çektiği için ağrı daha kötü hissedilebilir. Ağrı genellikle yürüdükçe azalır. Ancak uzun süreli dinlenme veya yoğun yürüyüşten sonra tekrar ağrı hissedebilirsiniz.
Egzersiz, kişiye özel ortezler, iltihap önleyici ilaçlar ve kortizon enjeksiyonları ile farklı evrelerde tedavi edilebilir. Konservatif tedaviler başarısız olursa, ameliyat gerekebilir.
Bir aydan uzun süredir devam eden topuk ağrınız varsa, bir ortopedi veya fizik tedavi uzmanına danışın.
Aşağıdakiler gibi bazı konservatif tedaviler, topuk dikenine ne iyi gelir şeklinde öneriler:
Topuk dikenine bağlı ayak ağrısı, asetaminofen, ibuprofen veya naproksen gibi reçetesiz satılan ilaçlarla tedaviye yanıt verebilir. Çoğu durumda, fonksiyonel bir ortez cihazı, biyomekanik dengesizlikler gibi topuk ve kemer ağrısının nedenlerini düzeltebilir. Bazı durumlarda, bölgedeki iltihabı hafifletmek için bir kortikosteroid enjeksiyonu yapılabilir. Yarı invazif yöntemler arasında radyo frekans ile inflamasyona uğramış plantar fasyanın gevşetilmesi veya doğrudan topuk dikenine müdahale ile tedavi edilme işlemleri yapılabilir.
İnsanların yüzde 80’den fazlası cerrahi olmayan tedavilerle iyileşiyor. Konservatif tedavi 9 ila 12 aylık bir sürenin ardından topuk dikeni semptomlarını tedavi edemezse, ağrıyı gidermek ve hareketliliği yeniden sağlamak için ameliyat gerekebilir.
Darbe emici tabanlı, sert ayaklı ve destekleyici topuk dolgulu, üzerinize tam oturan ayakkabılar giyerek topuk dikenlerini önleyebilirsiniz; her fiziksel aktivite için uygun ayakkabı seçimi; her aktiviteden önce ısınma ve esneme egzersizleri yapmak ve aktiviteler sırasında kendinizi hızlandırın.
Topuklarda ve tabanlarda aşırı aşınma olan ayakkabı giymekten kaçının. Fazla kilonuz varsa, kilo vermek de topuk dikenlerini önlemeye yardımcı olabilir.