Özet: Stresli zamanlarda yağlı yiyecekler tüketmek vücudun stres etkilerinden kurtulmasını engelleyebilir.
Araştırmacılar, stresli bir olaydan önce tüketilen tereyağlı kruvasan gibi yüksek yağlı yemeklerin damar fonksiyonunu ve beyin oksijenlenmesini azalttığını ve ruh halini olumsuz etkilediğini buldu.
Çalışma, stres sırasında yüksek yağ tüketiminin ardından beynin prefrontal korteksindeki damar fonksiyonunda %1,74’lük bir azalma ve oksijenli hemoglobinde %39’luk bir azalma olduğunu gösterdi. Tersine, az yağlı yemeklerin stresten kurtulma üzerinde daha az etkisi olduğu görüldü ve meyve ve sebzeler gibi polifenoller açısından zengin gıdalar damar fonksiyon bozulmasını tamamen önleyebiliyordu.
Ana unsurlar:
- Yüksek Yağlı Diyet Stresten Kurtulmayı Engeller: Stresli bir olaydan önce yağlı yiyecekler yemek, damar fonksiyonlarında uzun süreli bozulmaya ve beyin oksijenlenmesinin azalmasına neden olabilir.
- Ruh Hali ve Bilişsel İşlev Üzerindeki Etkisi: Yağ tüketimi sadece fiziksel sağlığı değil aynı zamanda stres sırasında ve sonrasında ruh halini ve bilişsel yetenekleri de etkiler.
- Stres Yönetimi için Sağlıklı Alternatifler: Az yağlı veya polifenol açısından zengin gıdaların tüketilmesi bu olumsuz etkileri hafifletebilir, hatta önleyebilir ve stresle başa çıkmanın daha sağlıklı bir yolunu sunabilir.
Kaynak: Birmingham Üniversitesi
Yeni araştırmalar, stresli dönemlerde yağlı yiyecekler yemenin vücudun stresin etkilerinden ‘iyileşmesini’ bozabileceğini öne sürüyor.
Yakın zamanda yayınlanan bir çalışmanın farklı bulguları Beslenmede Sınırlar Ve Besinler, Zihinsel olarak stresli bir dönemden önce yağ oranı yüksek gıdaların tüketilmesinin, yetişkinlerde beyin oksijenlenmesini azaltabileceğini ve damar fonksiyonunun zayıflamasına neden olabileceğini göstermiştir.
Birmingham Üniversitesi’nde doktora araştırmacısı ve ilk yazar olan Rosalind Baynham şöyle açıkladı: “Bir grup sağlıklı genç yetişkini aldık ve onlara kahvaltı olarak iki tereyağlı kruvasan verdik. Daha sonra onlardan sekiz dakika boyunca hızlarını artırarak zihinsel matematik yapmalarını ve yanlış bir cevap verdiklerinde onları uyarmalarını istedik.
“Egzersizi yaparken kendilerini ekranda da görebiliyorlardı. Deney, işte veya evde uğraşmak zorunda kalabileceğimiz günlük stresi simüle etmek için tasarlandı.
“Stresli olduğumuzda vücutta farklı şeyler oluyor, kalp atışlarımız ve tansiyonumuz artıyor, kan damarlarımız genişliyor ve beyne giden kan akışı artıyor. Ayrıca, damar fonksiyonunun bir ölçüsü olan kan damarlarımızın esnekliğinin zihinsel stres sonrasında azaldığını da biliyoruz.
“Zihinsel stres altındayken yağlı yiyecekler tüketmenin damar fonksiyonunu %1,74 oranında azalttığını bulduk (Brakiyal Akış aracılı dilatasyon, FMD ile ölçüldüğü üzere). Önceki çalışmalar, damar fonksiyonundaki %1’lik bir azalmanın, kardiyovasküler hastalık riskinde %13’lük bir artışa yol açtığını göstermiştir.
“Katılımcılarımız kruvasan yediğinde damar fonksiyonundaki bu bozukluğun daha da uzun süre devam ettiğini göstermemiz önemli.”
Bilim adamları ayrıca, stresli olayın sona ermesinden 90 dakika sonrasına kadar katılımcılarda arteriyel elastikiyetin azaldığını tespit edebildiler.
Ekip ayrıca, yüksek yağlı yiyecekler yemenin, prefrontal korteksteki serebral oksijenlenmeyi zayıflattığını, katılımcıların az yağlı bir yemek tükettiği zamana kıyasla stres sırasında daha düşük oksijen iletimi (oksijenli hemoglobinde %39 azalma) ile birlikte olduğunu buldu. Ayrıca yağ tüketiminin stres dönemi sırasında ve sonrasında ruh hali üzerinde olumsuz etkisi olduğu görüldü.
Birmingham Üniversitesi Biyolojik Psikoloji Profesörü Jet Veldhuijzen van Zanten şunları söyledi: “Bu çalışma için 18-30 yaşlarındaki sağlıklı kişileri inceledik ve yağlı yiyecekler yediklerinde vücutlarının stresten nasıl kurtulduğu konusunda çok önemli bir fark gördük” yiyecekler şaşırtıcı.
“Kardiyovasküler hastalık riski zaten yüksek olan kişiler için etkiler daha da ciddi olabilir. Hepimiz her zaman stresle uğraşırız, ancak özellikle yüksek stresli işlerde çalışan ve kardiyovasküler hastalık riski taşıyan bizler için bu bulguların ciddiye alınması gerekir. Bu araştırma, riskleri daha da kötüleştirmek yerine azaltan kararlar almamıza yardımcı olabilir.”
Araştırma aynı zamanda az yağlı yiyecek ve içecek tüketen insanların stresten kurtulmalarının daha az etkilendiğini de öne sürdü. Az yağlı bir yemek yedikten sonra stres hala damar fonksiyonu üzerinde olumsuz bir etkiye sahipti (Şap’ta %1,18 azalma), ancak bu düşüş stresli olaydan 90 dakika sonra normale döndü.
Birmingham Üniversitesi ekibinin daha ileri araştırmaları, ‘daha sağlıklı’ gıdaların, özellikle de kakao, çilek, üzüm, elma ve diğer meyve ve sebzeler gibi polifenoller açısından zengin olanların tüketilmesiyle, damar fonksiyonundaki bu bozulmanın tamamen önlenebileceğini göstermiştir.
Birmingham Üniversitesi Beslenme Bilimleri Yardımcı Doçenti Dr. Catarina Rendeiro şunları söyledi: “Bu gıdaların stresli dönemlerdeki etkisi hafife alınamaz. Örneğin, beyne giden oksijenin azalması ruh halini ve zihinsel sağlığı potansiyel olarak etkileyerek insanları daha da stresli hale getirebilir.
“Öte yandan, bilişsel işlevi ve insanların röportaj, sınav veya iş toplantısı gibi strese girdikleri görevi yerine getirme becerilerini etkileyebilir. Bu gelecekte daha fazla araştırma yapmak istediğimiz bir konu.
“Çalışmalarımız, stresli dönemler sırasında yapılan yiyecek seçimlerinin, stresin kardiyovasküler sistemimiz üzerindeki etkilerini artırabildiğini veya bu etkilerden koruyabildiğini gösteriyor. İyi haber şu ki bu, bu konuda bir şeyler yapabileceğimiz anlamına geliyor.
“İnsanların stresli olduklarında, daha fazla yağlı gıdalara yönelme eğiliminde olduklarını biliyoruz, çünkü ya zaman kısıtlıysa bu daha uygun bir seçenektir ya da stresle başa çıkmak için bir tedavidir.
“Fakat bunu yaparak strese karşı verdikleri fiziksel ve psikolojik tepkiyi daha da kötüleştiriyorlar. Az yağlı yiyecekleri seçerek stresle daha etkili bir şekilde baş edebilecek şekilde kendilerini konumlandırabilirler.”
Rosalind Baynham şu sonuca vardı: “Dünya şu anda inanılmaz derecede stresli bir yer ve savaş ya da yaşam pahalılığı krizi gibi dış faktörler olmasa bile stres hepimizin uğraşması gereken bir şey. Bu nedenle, bir dahaki sefere büyük bir toplantıda olduğunuzda veya bir iş görüşmesine katıldığınızda, bedava bisküvilere direnip onun yerine biraz meyve yemeyi deneyebilirsiniz. Kendinizi daha rahat hissettiğinizi ve stresle biraz daha iyi başa çıkabildiğinizi görebilirsiniz.
Bu stres ve diyet araştırma haberi hakkında
Soyut
Yağ alımı, genç sağlıklı yetişkinlerde zihinsel stresin ardından endotel fonksiyonunun iyileşmesini bozar
Giriiş: Zihinsel stresin kardiyovasküler olayların tetikleyicisi olduğu tespit edilmiştir. Tek bir stres atağı, sağlıklı yetişkinlerde endotel fonksiyonunda akut bozulmalara neden olabilir. Daha da önemlisi, stresli dönemlerde bireyler sıklıkla yüksek yağlı gıdaların tüketiminin artması gibi sağlıksız davranışlara başvururlar ve bunun da endotel fonksiyonunu olumsuz yönde etkilediği bilinmektedir. Bu nedenle bu çalışma, yüksek yağlı bir yemeğin tüketiminin, zihinsel stresin damar fonksiyonu üzerindeki olumsuz etkisini daha da şiddetlendirip şiddetlendirmeyeceğini inceledi.
Yöntemler: Randomize, dengeli, çapraz geçişli, yemek sonrası müdahale çalışmasında, 21 sağlıklı erkek ve kadın, 8 dakikalık zihinsel stres görevinden 1,5 saat önce yüksek yağlı (56,5 gr yağ) veya az yağlı (11,4 gr yağ) bir yemek yediler. (Hızlı-İşitsel-Seri-Ekleme-Görev, PASAT). Plazma trigliserit (TAG) konsantrasyonu yemekten önce ve sonra değerlendirildi. Önkol kan akışı (FBF), kan basıncı (BP) ve kardiyovasküler aktivite, yemekten önce istirahatte, yemekten sonra istirahatte ve stres sırasında değerlendirildi. Brakiyal akış aracılı dilatasyon (FMD) ile ölçülen endotel fonksiyonu, yemekten önce ve zihinsel stresten 30 ve 90 dakika sonra değerlendirildi.
Sonuçlar: Düşük yağlı duruma kıyasla, yüksek yağlı öğünün ardından plazma TAG konsantrasyonu önemli ölçüde arttı. Zihinsel stres, her iki durumda da periferik vazodilatasyonda, kan basıncında ve kardiyovasküler aktivitede benzer artışlara ve stresten 30 dakika sonra FMD’nin bozulmasına neden oldu. Şap hastalığı, yalnızca yüksek yağlı durumda stresin ardından 90 dakika boyunca önemli ölçüde bozulmaya devam etti; bu, yağ tüketiminin, zihinsel stres sonrasında endotel fonksiyonunun iyileşmesini zayıflattığını düşündürmektedir.
Tartışma: Genç yetişkinler arasında stresli dönemlerde yağ tüketiminin yaygınlığı göz önüne alındığında, bu bulguların stres dönemlerinde damar sistemini korumaya yönelik beslenme tercihleri açısından önemli sonuçları vardır.
Soyut
Yağ Tüketimi Genç Sağlıklı Yetişkinlerde Zihinsel Stres Sırasında Kortikal Oksijenasyonu Azaltır
Zihinsel stres, kardiyovasküler olaylar ve felçle ilişkilendirilmiştir ve aynı zamanda muhtemelen serebral damar sistemi üzerindeki etkisi nedeniyle daha zayıf beyin fonksiyonuyla da ilişkilendirilmiştir. Stres dönemlerinde bireyler sıklıkla sağlıksız gıdaların, özellikle de yüksek yağlı gıdaların tüketimini artırırlar.
Hem yüksek yağ alımının hem de zihinsel stresin endotel fonksiyonunu bozduğu biliniyor ancak az sayıda çalışma, zihinsel stres dönemlerinde yağ tüketiminin serebrovasküler sonuçlar üzerindeki etkilerini araştırdı. Bu nedenle bu çalışma, zihinsel stres görevi öncesinde yüksek yağlı bir kahvaltının genç sağlıklı yetişkinlerde kortikal oksijenlenmeyi ve şah damarı kan akışını değiştirip değiştirmediğini inceledi.
Randomize, dengeli, çapraz, yemek sonrası müdahale çalışmasında, 21 sağlıklı erkek ve kadın, 8 dakikalık zihinsel stres görevinden 1,5 saat önce yüksek yağlı (56,5 gr yağ) veya az yağlı (11,4 gr yağ) bir kahvaltı aldılar . Ortak karotid arter (CCA) çapı ve kan akışı, yemek öncesi başlangıçta, yemekten 1 saat 15 dakika sonra istirahatte ve stresten 10, 30 ve 90 dakika sonra değerlendirildi.
Prefrontal korteks (PFC) doku oksijenasyonu (yakın kızılötesi spektroskopi, NIRS) ve kardiyovasküler aktivite, yemek sonrası dinlenme ve stres sırasında değerlendirildi. Zihinsel stres kalp atış hızını, sistolik ve diyastolik kan basıncını ve PFC doku oksijenlenmesini artırdı. Daha da önemlisi, yüksek yağlı kahvaltı, yüksek ve düşük yağlı yemekler arasında kardiyovasküler tepkilerde bir fark olmamasına rağmen, PFC dokusu oksijenlenmesinde stres kaynaklı artışı azalttı.
Yağ ve stresin istirahat CCA kan akışı üzerinde herhangi bir etkisi bulunmazken, her iki öğünün tüketilmesinin ardından CCA çapı arttı. Bu, yağ tüketiminin genç sağlıklı yetişkinlerde stres atakları sırasında PFC perfüzyonunu bozabileceğini gösteren ilk çalışmadır.
Stresli dönemlerde yüksek yağlı gıda tüketiminin yaygınlığı göz önüne alındığında, bu bulgular, zihinsel stres sırasında gıda seçimleri ile serebral hemodinamikler arasındaki ilişkiyi araştırmaya yönelik gelecekteki araştırmalar için önemli çıkarımlara sahiptir.
Kaynak ve İleri Okuma: https://neurosciencenews.com/stress-fatty-food-diet-25321/