Kanadalı tarihçi ve akademisyen Margaret MacMillan farklı dönem ve coğrafyalardan seçtiği isimler üzerinden kurguladığı Tarihin İnsanları’nda kişiliklerin tarihin kırılma noktalarındaki rolüne odaklanarak tarihi farklı bir okumaya açıyor.
Savaşlar nasıl kazanılır, güç dengeleri nasıl el değiştirir, büyük reformlar nasıl gerçekleştirilir? Tarih “büyük adamlar” ve “büyük kadınlar”ın eylemleriyle mi şekillenir, yoksa bu kırılma anlarının yanıtlarını toplumsal, politik ve ekonomik gerçekler ışığında mı ele almalıyız?
Margaret MacMillan Tarihin İnsanları’nda geçmişin tek bir doğru okumasının olamayacağını hatırlatıyor. Politik, ekonomik ve düşünsel tarihin kapsamının duyguları, davranışları, beğenileri ve önyargıları da içine alacak şekilde genişletildiği günümüzde ister düşünür, ister sanatçı, ister girişimci, ister politik liderler olsun, bireylerin rolünü gözardı edemeyeceğimizi savunuyor. 20. yüzyılın başlarında Albert Einstein atomun yapısını anlamamış olsaydı, İtilaf Devletleri II. Dünya Savaşı’nda atom bombası üretebilir miydi? Ya da 20. yüzyıl tarihini Margaret Thatcher, Franklin Delano Roosevelt, Winston Churchill veya William Lyon Mackenzie King gibi demokratik liderlerin ve hatta Hitler, Mao, Mussolini veya Stalin gibi büyük tiranların oynadığı role bakmadan düzgün bir şekilde yazmamız mümkün müdür?
Tarihin İnsanları’nda MacMillan bireylerin dünyayı nasıl şekillendirdiğini kişilik özellikleri üzerine oluşturduğu beş başlıkta inceliyor: ikna ve liderlik sanatı, kibir, cesaret, merak, gözlemciler. Yazar liderlik kavramını Otto van Bismarck’ın Almanya’yı birleştirmesi, William Lyon MacKenzie King’in Kanada’da birliği koruması, Franklin Delano Roosevelt’in Amerika Birleşik Devletleri’ni Büyük Buhran’ın büyük kısmı ve İkinci Dünya Savaşı boyunca etkili bir şekilde yönetmesi üzerinden anlatıyor. Kibir bölümünde Hitler, Stalin ve Thatcher gibi liderlerin kendilerini sorgulamaz tavırlarıyla yürüttükleri politikalara ve kibirle aldıkları kararların halklarına nelere mâl olduğuna odaklanıyor. Cesaretin tarih sahnesindeki rolünü Richard Nixon ve büyük kaşif Samuel de Champlain’in hayatı üzerinden okuyoruz: “Her ikisi de cesaret gerektiren riskler almış; Nixon 1972’deki Pekin ziyaretiyle ABD ve Çin arasındaki buzların çözülmesini sağlarken, Champlain Avrupalıların Yeni Dünya’ya dair bilgi dağarcığını genişletip Kanada’daki ilk kalıcı Fransız yerleşimini kurmuştu.”
MacMillan istisnai derecede merak duygusuna sahip insanların listesini hazırlamaya başladığında elindeki isimlerin çoğunun kadın olduğunu fark ettiğini dile getiriyor: “Bunun nedeni kadınların doğası gereği erkeklerden daha meraklı olması değildi; bence asıl neden kadınların kendi yollarını çizmesinin erkeklere göre daha zor olmasıydı.” Yazar bu bölümde Fanny Parkes ve Elizabeth Simcoe gibi gezgin ve maceraperestlerin meraklarının peşinde koşarken yaşadıkları toplumun ve dönemin kısıtlamalarına nasıl meydan okuduğuna odaklanıyor. Son olarak, gözlemcilerin dünyasına dalıp, Babür İmparatorluğu’nun kurucusu Babür’ün ve Soykırım’dan sağ çıkan Victor Klemperer’in tuttuğu günlükler aracılığıyla tarihe ilk elden tanıklık etme fırsatı buluyoruz.
MacMillan daha mütevazı bir içgörü sunmayı amaçladığı kitabıyla hepimizin kendi dönemimizin canlıları olduğunu ancak bunun ötesine geçip bizi sınırlayan şeylere meydan okuyabileceğimizi hatırlatıyor: “Umarım geçmişten seçtiğim insanlar şimdiki zamanın içindeki bizler için insanlığın karmaşık doğasını, sayısız çelişkisini, tutarsızlığını, kötülüğünü ve aptallığını ama aynı zamanda erdemlerini de aydınlatmaya yardımcı olacaktır. Her şeyden önemlisi, tarihin insanları hepimizin içinde var olan iyinin ve kötünün farkına varmamızı sağlayacaktır.”
Yazar Hakkında
Kanadalı tarih profesörü Margaret MacMillan, aralarında Barışa Son Veren Savaş ve Barış yapanlar - Dünyayı Değiştiren 6 Ay gibi eserlerin de yer aldığı çok sayıda uluslararası çoksatarın yazarıdır. Hâlen Oxford ve Toronto Üniversitesi’nde tarih dersleri vermektedir.
Çeviri: Özge Akkaya
Yayıma Hazırlayan: Eda Doğançay
Son Okuma: Bağış Bilir
Kapak Tasarımı: Deniz Akkol
Sayfa Düzeni: Kolektif Kitap
1. Baskı, Mart 2017
ISBN: 978-605-5029-66-1
248 Sayfa
25 TL