Toplumsal cinsiyet kuramları, cinsiyet temalı tüm fikir, kavram ve kültürel öğeleri kapsayan içeriğiyle, heteronormatif düzenin ve/veya bu düzenin dışında kalan kavramların birbiriyle ilişkilendirildiği ya da birbiri üzerinden konumlandırıldığı bir yapıya işaret eder. 19. yüzyılı takiben akademik alanda kültürel ya da toplumsal verilere göre cinsel kimliklere yüklenen davranış biçimlerini eleştirmek ve sosyal yaşam içerisinde cinsiyete dayalı olarak gözlemlenen hak veya haksızlıkları ifade etmek amacıyla çeşitli (gender, feminizm, queer) teorik ve kavramsal yaklaşımlar geliştirilmiştir. Feminizmle, 1960’larda ağırlıklı olarak kadının savunusu gerçekleştirilirken 1980’lerde erkek ve kadın haklarının eşitliği ağırlık kazanmış, 1990’lar itibariyle eşcinsellerin de hak arayışı çalışmalara dahil edilmiştir. Ortak problem, toplum içerisinde ‘ötekileştirilen’ bireylerin mevcudiyetinin kabulü ve eşit şartlara ulaşma mücadelesi olarak tanımlanabilir. 1930 yılında Amerika’da kurulan “New York Müzikoloji Topluluğu”, 1934 yılında “Amerikan Müzikoloji Topluluğu” ismiyle kültürel bir hareket olarak müzikoloji alanına hizmet vermiş, müzikolojinin doğal bir parçası olarak tartışılan toplumsal cinsiyet konusunu da araştırma kapsamına almıştır. Çalışmada, müzikoloji ve etnomüzikoloji disiplinleri kapsamındaki örnekler üzerinden müzikal pratiklerle toplumsal cinsiyet kuramları arasındaki ilişki araştırılmıştır. Avrupa, Amerika ve Türkiye’de yazılan toplumsal cinsiyet ve müzik literatürü, kapsamları hakkında bilgi edinmek amacıyla incelenmiş, elde edilen veriler üzerinden kültürlerin önemli bir parçası olarak müzik performansının cinsiyet kuramlarıyla olan yakın bağı araştırma örnekleriyle aktarılarak, araştırmalardaki bulgular değerlendirilmiştir.
Toplumsal Cinsiyet Kuramları, Müzikoloji, Etnomüzikoloji, Türkiye