16 Şubat 1917'de , Petrogradlı (1914'ten itibaren Sen-Petersburg'a verilen ad) yöneticiler karne uygulaması başlatmıştı. Şehre ancak on gün yetecek kadar un kalmıştı. Bunun hemen ertesinde, çetin bir kış geçiren şehrin bir noktasında, boş ekmek fınrılarının önünde olaylar baş göstermişti. Petrograd'ın en büyük fabrikası olan, ikmal kesintisi içindeki Putilov Silah Fabrikası, 20 Şubat'ta binlerce işçiyi kapının önüne koymuştu. Duma, bir kez daha "bakanların beceriksizliğini" kınayarak, görevlerine son verirken, şehir kaynamaktaydı.
Ama hiç kimse, giderek büyüyen kargaşanın (büyük bir işçi şehri olan imparatorluk başkentinde, 1905 ve 1914 örneklerinde olduğu gibi, daha önce de birçok büyük grev dalgası yaşanmıştır) bir kaç gün içinde, bir imparatorluk rejiminin ve dört yıl önce görkemli törenlerle üç yüzüncü yılını kutlayan bir hanedanlığın sonunu hazırladığını öngörememişti. Devrimci Şubat (23-27) günleri kendiliğinden patlak vermişti. 23 Şubat Dünya Kadınlar Günü'nde (8 Mart) yaklaşık 100.000 kadar grevci, kadınlar kortejinin iki yanında sakin bir şekilde yürümüştü. 24 ve 25 Şubat'ta grev ve gösteriler, giderek bütün işçi kesimine yayılmıştı. 26 Şubat'ta, göstericiler, yeniden şehir merkezine yönelirken, çardan "ayaklanmaları bastırma" emri alan subaylar kalabalığa ateş açmıştı. O gün, ölü sayısı 150'ye yakındı. Cesareti kırılan göstericiler evlerine dönerken, muzaffer devlet, sıkıyönetim ilan etmiş ve Duma başkanı Mihail Rodzianko'nun bir gün önce çara bir "güven hükümeti" kurulması yolunda yaptığı çağrıyı göz önüne almayarak, Duma'yı feshetmişti.
Bu sırada, devrimci partilerin hiçbiri (ne Bolşevikler ne Menşevikler ne de devrimci sosyalistler) en ufak bir inisiyatif almaya hazır değildi. Bunun anlaşılır bir nedeni vardır. Troçki, bu konuda şunları yazmıştı: "27 Şubat'ın ilk saatlerinde, işçiler, ayaklanma meselesinin çözümünü gerçekte olduğundan çok uzaklarda görüyorlardı... Kendilerine düşen görevin onda dokuzunu yerine getirmiş olmalarına rağmen, daha yapılacak çok şeyin olduğuna inanıyorlardı. İşçilerin başlattığı devrimci hareket, zaten sokağa dökülmüş olan askerlerin eylemiyle birleşmişti."
27 Şubat belirleyici gün olmuştu. Ayaklanmalar yayılmış, işçi ve askerler, Petro-Pavel Kalesi'ni işgal etmişler, burada bulunan siyasi tutukluları serbest bırakmışlar, silah depolarına el koyarak silahaneyi yağmalamışlar ve Kışlık Sarayı ele geçirmişlerdi. Birkaç saat içinde, Petrograd, tümüyle ayaklanmacıların eline geçmişti.
Bu arada, bir gün önce çarın bu temsili kurumu feshetme kararına uyamayan Duma üyeleri, düzenin, kurumlar ve kişilerle ilişkilerin yeniden sağlanması için bir komite oluşturmuşlardı. 1905 devrimci geleneğiyle barışmış bazı siyasi yöneticilerse (ağırlıklı olarak Petro-Pavel Kalesi'nden kurtulan Menşevikler) Tavrida Sarayı'ndaki Duma'nın toplantı salonunda bir işçi ve asker delegeleri sovyeti toplamışlardı. Uzun süren gizli oturumlardan sonra, 2 Mart sabahı, Duma komitesiyle delege sovyeti arasında varılan anlaşma, bir Kurucu Meclis oluşturuluncaya kadar, Meşruiyetçi Demokrat Kadet Parti temsilcilerinin etkin olduğu, liberal ağırlıklı bir geçici hükümetin kurulmasını sağladı. Delege sovyeti bu hükümetin meşruiyetini tanımıştı; ancak bu tanıma, bir koşula bağlıydı: Sovyetler, bu hükümeti, üzerinde anlaşmaya varılmış demokratik programın uygulanması ölçüsünde destekleyecekti. Bu anlaşma, ikili bir iktidarın doğmasını, Rus toplumunun meşruiyeti ve geleceği hakkında iki farklı anlayışın çelişkilerle dolu birlikteliğini gündeme getirdi. Bir yanda, çarlık rejiminin düzenlediği seçimlerle (yalnızca vergi veren yurttaşlara tanınan oy hakkı) işbaşına gelmiş milletvekilleri topluluğunun meşrulaştırdığı bir geçici hükümet iktidarı; parlamentarizme dayalı, kapitalist, modern ve liberal bir Rusya hedefleyen, düzeni savunan bir iktidar. Öte yanda, ılımlı sosyalistlerin (Menşevikler ve devrimci sosyalistler) ağırlıkta olmasına rağmen, daha doğrudan, daha yerel ve daha devrimci bir temsil talep eden ve birinci hedefi, savaşın tamamen tahrip ettiği bir ülkede barışı sağlamak olan sovyet iktidarı.
2 Mart'ta kurulan birinci geçici hükümete, Meşruiyetçi Demokrat Kadet Partili (Dışişleri Bakanı Pavel Milyukov, Ulaştırma Bakanı Nikolay Nekrasov, Tarım Bakanı Andrey Şingarev) ve Oktobrist Partili (Savaş ve Denizcilik Bakanı Aleksandr Guçkov) seçkin milletvekili çoğunluğunun eşlik ettiği prens Georgiy Lvov başkanlık ediyordu. Petrograd Sovyeti'nin ikinci başkanı olan, Sovyetlerle Duma komitesi arasındaki anlaşmanın baş mimarı İşçi Partili Aleksandr Kerenskiy ise adalet bakanıydı. II. Nikolay ve kurmaylarının tutumundaki belirsizlik, 2 Mart anlaşmasında, önemli bir rol oynamıştır. Olayların vahametinden ancak bir önceki gün haberdar olan II. Nikolay, Petrogrand'a birkaç kilometre uzaklıktaki Tsarskoye Selo Sarayı'na çekilme kararını almıştı. Ancak, demiryolu görevlileri, Pskov yakınlarında (Çudlar Gölü üzerinde), imparatorluk trenini sarmışlardı. 1 Mart günü boyunca yolda olan çar, buraya geldiğinde, ayaklanmanın tümüyle başarıya ulaştığını öğrenmişti. Ordu komutanları, Başkomutan Alekseyev'in çağrısıyla, çara, "ülkenin bağımsızlığını korumak ve hanedanlığını sürdürmek için" tahttan çekilmesini öneren telgraflar göndermişlerdi. Hemofili hastası oğlu Aleksey'in yaşama şansı az olduğu için, çar, kardeşi Grandük Mihail adına tahttan feragat etmişti. Ancak, Mihail, 3 Mart sabahı tahtı bırakmıştı. Üst üste gelen iki hattan çekilme haberi, Romanov saltanatının sonunu ve devrimin belirgin başarısını (ki bu en az hareketin başlaması kadar şaşırtıcıydı) ifade etmekteydi. Son gelişmelerden birkaç hafta önce, Zürich'te sürgün bulunan Lenin, şunları yazmıştı: "Belki bizler bile gelecekteki devrimin son mücadelelerine tanık olmayacağız."