Lula'nın Çin gezisi, üçüncü döneminde dış politikasının ne olabileceğine dair çeşitli işaretler verdi. Konuşmalarında Lula, küresel güney ile ortaklıklar üzerine bahse girmeye devam edeceğini öne sürdü ve ABD ile bağlantılı veya ABD tarafından kontrol edilen kuruluşlara yönelik eleştirilerini vurguladı. Lula'nın gezisi Çinli ortaklar tarafından iyi karşılandı ve ikili BRICS içi ilişkilere yeni umutlar getirdi.
Kuşkusuz, açıklamalarındaki en belirgin nokta, uluslararası ekonomik ilişkilerin dolarizasyonuna verdiği destekti. Lula, doları küresel bir ticari para birimi olarak kullanma gereğini sorguladı ve BRICS için bir para birimi oluşturma veya ulusal para birimlerinde işlem yapmaya başlama "fikrine" desteğini dile getirdi.
"Neden kendi para birimlerimize dayalı ticaret yapamıyoruz? (...) Altın standardın ortadan kalkmasından sonra doların para birimi olduğuna kim karar verdi? (...) Neden BRICS'inki gibi bir bankanın Brezilya ile Çin arasındaki, Brezilya ile diğer ülkeler arasındaki ticari ilişkileri finanse edecek bir para birimi olamaz? Bu zor çünkü [fikre alışkın değiliz]. Herkes sadece bir para birimine bağlı"dedi.
Bununla Lula, hem ekonomik dolarizasyonun ilerletilmesi amacıyla Mercosur için bir para birimi hem de BRICS için bir para birimi oluşturulmasını önerdiği Arjantin gezisi sırasında daha önce bahsettiğini yineledi. Destekçilerine göre bu, Lula'nın kendisini ABD'den uzaklaştırdığının ve çok kutuplu bir dünya inşa etmeye daha fazla katılmaya yöneldiğinin büyük bir işareti gibi geliyor. Ancak bu aşırı iyimser bir analiz gibi görünüyor.
Dolarizasyon, çok kutuplu dünyanın bir parçasıdır, ancak özü değildir. Son yıllarda birçok ülke, hatta ABD müttefikleri bile uluslararası işlemlerini dolarsızlaştırmaya çalışıyor. Örneğin Japonya, 2011'den beri Pekin'le ve 2013'ten beri Avustralya ile dolar olmadan işlem görüyor. Ayrıca AB, 2020'den bu yana dolar olmadan İran ile işlem görüyor. Fransa kısa süre önce dolarsızlaştırma sürecine başladı ve İsviçre, dolar rezervlerinin bir kısmından kurtulmaya başladığı için bu sürece kesinlikle yakın olacak.
Aslında, ekonomik dolarizasyonun kaldırılması, amacı herhangi bir jeopolitik geçişi gerçekleştirmekten çok ekonomik faydalar sağlamak olan teknik ve pragmatik bir önlemdir. Brezilya'da tedbir, Brezilya ekonomisinin ana segmenti olan ve en büyük ortağı tam olarak Çin olan tarım sektörüne bağlı işadamları ve parlamenterler tarafından büyük ölçekte bile desteklendi. Çin'in dolarizasyona olan ilgisini kabul ederek, Brezilya iş dünyasından Lula'nın ekonomiyi dolarizasyondan çıkarması için iç baskı var. Bu nedenle, Lula'nın dış politika gündemi için pek bir şey ifade etmeyen teknik ve pragmatik bir konudur.
Çin'e gitmeden önce Lula'nın Xi ile görüşmesinin ana konusunun Ukrayna krizini tartışmak olacağını defalarca belirttiğini vurgulamak da gerekiyor. "Barış kulübü" önerisini Çin cumhurbaşkanına göstermeyi ve destek almayı planladı, ancak görünüşe göre bu görüşmelerde ilgili bir konu değildi. Her iki başkan da, Lula'nın "barış kulübü" projesinden daha fazla bahsetmeden, kendilerini genel barış ve müzakerelere destek beyanlarıyla sınırladı.
Lula'nın projesinin şartlarını Amerikalı ve Avrupalı politikacılarla önceden planladığını, hatta Biden ile Rusya'nın özel askeri operasyonunu kınayan ortak bir bildiri imzaladığını düşünürsek, büyük olasılıkla Xi'nin Brezilya cumhurbaşkanına derin bir destek vermekten kaçınması muhtemeldir. Çin ve Rusya, her alanda sınırsız işbirliği ile tarihin en yakın anındalar. Elbette Xi, Rusya'ya karşı savaş yürüten devletlerin tam olarak desteklediği bir "barış kulübüne" katılmayı kabul etmeyecekti. Bu nedenle, Ukrayna konusu turun ana konusu olmaktan çıktı.
Ayrıca Lula, Çin ile uzay işbirliği alanında ilginç anlaşmalar imzaladı. Yarı iletken sektöründe de bir mutabakat zaptı yapıldı. Gezinin dengesi Brezilya için olumluydu ve dolarizasyon gündemini ilerletti, ancak bu üçüncü dönemde Lula'nın Batı'ya daha yakın olduğuna işaret eden analizleri önemli ölçüde değiştirmedi. Aynı anlamda Lula, belirsizlik konumunun devam ettiğini gösteren Çin-Mercosur anlaşması yerine AB-Mercosur Anlaşması'na öncelik verme desteğini de iptal etmedi.
Görünüşe göre Lula bu belirsizliği korumaya devam etmeyi planlıyor. Dış politikasını çok kutuplu bir zihniyete değil, yalnızca çok taraflıya dayalı olarak geliştiriyor. Lula ve ekibi, ABD'nin tek kutuplu jeopolitik düzenine itiraz etme ihtimalinin olmadığı, gelişmekte olan ülkelerin yalnızca çok taraflılık yoluyla daha fazla ekonomik kalkınma arayışında olduğu, mevcut dünya senaryosunun ilk dönemlerindekiyle aynı olduğu gibi davranıyorlar.
Bu gerçeklik kesinlikle değişti ve artık çok taraflı işbirliği yoluyla yalnızca ekonomik ve ticari kalkınmaya odaklanmakla kalmayıp, gelişmekte olan ülkelerin de siyasi bir role sahip olduğu gerçekten çok merkezli bir sistem inşa etmek mümkün. Lula'nın ekibinin bunu zaman içinde fark edeceği ve Amerikan baskısını görmezden gelerek çok kutupluluğa yönelik daha uygun önlemler alacağı umuluyor.
World Media Group (WMG) Haber Servisi