Her yıl $23.5 milyar değerindeki deniz ürünü denizlerden “çalınıyor” ve bu rakam sofralara gelen her beş deniz ürününden birisine tekabül ediyor. Dünyanın etrafını çeviren denizlerin böyle yağmalanması, denizlerdeki balık stoklarını geçmişten başlamak üzere bugün ciddi şekilde tehdit ediyor, geçimini kıyılardan sağlayan toplumların geleceğini tehlikeye atıyor ve balıkçılık işini çevreye saygılı ve yasalara uygun şekilde yapan duyarlı balıkçıların kazançlarını olumsuz etkiliyor.
The PEW Charitable Trust tarafından yürütülen ve yasadışı balıkçılıkla mücadeleyi amaçlayan süreç ise toplum destekli bir mekanizma ile yürütülüyor. PEW, yasadışı balıkçılıkla mücadele ederken hükümetlerle, icra makamlarıyla, teknoloji uzmanlarıyla ve deniz ürünleri endüstrisinde anahtar rol oynayan kişilerle birlikte çalışıyor ve küresel ölçekteki sistemi şu başlıkları kapsıyor:
- Politika Hükümetlerle, balıkçılık yönetimi otoriteleriyle, icra makamlarıyla ve deniz ürünleri endüstrisinin önde gelenleriyle birlikte çalışarak yasadışı avcılık yapanların faaliyet göstermesini zorlaştıracak düzenlemelerin uluslararası bir politika olarak benimsenmesini ve uygulanması destekleniyor.
- Yürütme Yürütme, sadece yürürlükteki yasaların kaldırılması değil ülkelerin balıkçı gemilerini izlemesi ve yasadışı balıkçılık faaliyetinde bulunanları yakalamaya uygun araçlara sahip olmayı sağlamak anlamına da gelmektedir.
- Teknoloji PEW, Oversea Ocean Monitor’ü kurmak için bir İngiliz şirketi olan Satellite Application Catapult ile ortaklık kurdu. Britanya’lı ve kâr amacı gütmeyen bir organizasyon olan OceanMind’ten bir analist grubu hükümetlere, yetkililere ve perakendecilere dünya çapındaki balıkçılık faaliyetleri hakkında bilgi vermek üzere bu sistemi kullanıyor.
- Piyasa Deniz ürünlerini satın alanlarla birlikte tedarik zincirlerine yasadışı avcılıkla elde edilmiş su ürünleri karışan tedarikçiler de yapabilecekleri konusunda eğitiliyor.
Doğru politikaların uygulanmasıyla, doğru araçların kullanılmasıyla, liderlikle ve bilgi paylaşımıyla yasadışı balıkçılığın sonu getirilebilir.
Bu seride yer alan içerikler, yasadışı balıkçılığın önlenmesiyle ilgili bazı kilit noktalara ışık tutan bilgileri içeriyor.
Yasadışı balıkçılığı belirlemek için soruşturma gemisi
Tayland başkentinin güneydoğusundaki Chao Phraya Nehri üzerindeki Bangkok Limanındaki bulutlu bir Eylül günü, bir balıkçılık müfettişi Panama bandıralı bir gemisinin yanından yürüyor. İşçiler, kargo ambarından, gelen donmuş orkinosu vinçle çekecek ve daha sonra yakındaki bir kamyonun arkasındaki çelik konteynerin içine boşaltacak.
Balıkçılık müfettişinin ardında yarım düzine kadar Taylandlı memur ve ülkenin yasadışı balıkçılığa karşı mücadele amacıyla taraf olduğu Birleşmiş Milletler antlaşmasına göre liman denetimlerinin nasıl yapılması gerektiği konusunda rehberlik edecek olan yabancı uzmanlar vardı.
Liman Devletleri Önlemler Anlaşması (PSMA) Tayland ve iki düzine kadar ülkenin taraf olmasıyla Haziran 2017’de yürürlüğe girdi.Kasım 2017 tarihi itibariyle anlaşmanın 50 taraf ülkesi var ve daha fazla hükümetin anlaşmaya taraf olması bekleniyor.
Asya’daki yasaların gevşek tutulduğu ve eksik denetimli limanlar yasadışı yollardan avlanmış su ürünlerinin tüketim zincirine girdiği başlıca yerler. Her PSMA onayının yasadışı avcılığı engellemeye yardım etmesine rağmen dünyanın dördüncü büyük deniz ürünleri ihracatçısı Tayland’ın bu anlaşmayı imzalaması özellikle önemliydi. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte Tayland limanlarını kullanan gemilerin ülkenin su ürünlerini düzenleyen makamdan izin alması gerekmekte ki bu, yapılan denetimin sonucunu bekleyen ve bilinen yada şüpheli balıkçı gemilerinin Tayland limanlarına girişini engelleyebilir.
PSMA’nın yalnızca yabancı bayrak taşıyan gemilere uygulanmasına rağmen Tayland’ın yerel gemilerini de denetlemesi bekleniyor. Pew Charitable Trusts, Tayland’a denizcilik faaliyetlerini izlemesi, gözletim yapması ve yaptırımları iyileştirmesi için ihtiyaç duyduğu teknolojiyi ve analizleri vermek üzere Oceanmind’in tahahhüdünü destekliyor.
O gün, Panama bandıralı geminin güvertesinde duran grup Tayland’lı balıkçıların yüzlerce tonluk donmuş orkinosu boşaltmalarını izledi. Müfettişler, mavi yüzgeçli orkinos gibi koruma altında olan türlerin ava karışıp karışmadığını gözlemledi.
Hangardaki sıcaklık sıfırın altında yirmi iki dereceydi ve çalışanlar ağır yünlü kıyafetler giyiyordu. Her donmuş karkas yaklaşık 40 kilo ağırlığındaydı ve bir ton karkas toptancı pazarında yaklaşık $1.600 ediyordu.
Geminin kaptan köşkü içinde bir eğitmen, Tayland’lı yetkililere geminin seyir defterinin nasıl incelenmesi gerektiğini gösterdi. Mürettebat, halihazırda yüklü olan orkinosun başka gemilerden kendilerine yüklendiğini söylemişti, burada anahtar bir detay var; denizde avın bildirilmemiş transferi yasadışı. Müfettişlen genellikle bekletilen ürünün sıcaklık skalasındaki değişimi kontrol ederek bu durumu kolaylıkla anlayabilir. Termometre okumalarında meydana gelen bir artış muhtemel bir transfere işaret edebilir.
Eğitmen ayrıca geminin izinlerini, güvertede stoklu halde olan orkinos miktarını işlenecek yeri de kontrol etti.Eğer bildirilen av miktarı avlanmış olan miktarı geçmiş olsaydı bu, geminin içinde gizli bir bölme olduğuna işaret edecekti.
Bundan sonraki aşamada ek bir denetim olarak denetçi, mürettebatın beyan edilen miktarda orkinos balığı taşıdığından emin olmak için yüklenmeden önce ve sonra yükleme yapılan kamyonu tarttı.Daha sonra işleme fabrikasına giriş yapana dek konteynere herhangi bir giriş yada konteynerden çıkış olmaması için konteynerin kapısı kilitlendi üzerine turuncu bir etiket takılarak kamyonun limandan çıkışına izin verildi.
Tayland’daki Balık Karantina ve Teftiş Dairesi’ne bağlı bir memur olan Taworn Thunjai, personelinin bu tedbirlere ilişkin eğitiminin, ülkenin anlaşmanın yükümlülüklerini yerine getirme konusundaki “derin taahhüdünü” yansıttığını söyledi. “Yasadışı işletmecilerin balıklarını Tayland limanlarına getirmelerini engelleyen risk değerlendirme ve denetimlerimizi geliştirmek için çok çalışıyoruz” dedi.
pewtrusts.org adresindeki yazıdan Türkçe’ye adapte edilmiştir.