ORSINI, Felice (1819-1858)
İtalyan siyaset adamı. Fransa İmparatoru III.Napoleon’a karşı başarısız bir suikast girişiminde bulunmuştur.
18 Aralık 1819’da İtalya’da Forli yakınlarında Meldola’da doğdu, 13 Mart 1858’de Paris’te öldü. Bologna’da hukuk öğrenimi gördüğü sırada, 1837’de İtalyan Birliği hareketinin önderlerinden G.Mazzini’ nin Genç İtalya adlı örgütüne üye oldu. 1843’te Romagna’da cumhuriyetçi bir ayaklanmaya katıldığı için yaşam boyu hapis cezasına çarptırıldıysa da iki yıl sonra serbest bırakıldı.Bu tarihten sonra Mazzini’nin İtalya’daki en önde gelen temsilcisi oldu.
1848-1849 yıllarında Roma’da Papalık yönetimine karşı düzenlenen cumhuriyetçi ayaklanmaya katıldı. 1849’da Roma Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra, Roma Meclisi’ne milletvekili seçildi. Garibaldi ile birlikte, III.Napoleon’un Roma Cumhuriyeti’ni yıkmak için papaya yardıma yolladığı Fransız birliklerine karşı savaştı. Cumhuriyetin yıkılmasından sonra önce Cenevre’ye, ardından Nice’e kaçtı. İsviçre, Macaristan ve İngiltere’de Mazzini’ye bağlı olarak çalıştıktan sonra Orta İtalya’da yeni ayaklanma girişimlerinde bulundu. 1855’te Avusturyalılar tarafından yakalanarak yaşam boyu hapis cezasına mahkûm edildiyse de hapishaneden kaçarak Londra’ya geçmeyi başardı.
Mazzini ile arasında beliren görüş ayrılıkları nedeniyle 1857’de ondan ayrıldı. Aynı dönemde, Roma’ya yaptığı askeri müdahaleden beri İtalyan Birliği’nin önünde büyük bir engel olarak gördüğü III.Napoleon’a karşı bir suikast planlamaya başladı.Uç yardımcısıyla birlikte Paris’e geçerek, 14 Ocak 1858 gecesi, operaya gitmekte olan III.Napoleon ve eşinin arabasına üç bomba attı. III.Napoleon’un suikastten yara almadan kurtulmasına karşın, olay sırasında çok sayıda kişi öldü ve yaralandı. Olaydan hemen sonra tutuklanan Orsini ölüm cezasına çarptırıldı ve giyotinle idam edildi.
III.Napoleon, Orsini’nin suikast girişimini cumhuriyetçi muhalefeti sindirmek için bir fırsat olarak değerlendirdi. Şubat 1858’de eskiden siyasi nedenlerle tutuklanıp serbest bırakılanlardan şüpheli görülenlerin yargılanmaksızın tutuklanmalarını ve sürgüne gönderilmelerini öngören bir genel güvenlik yasası çıkardı.
• YAPITLAR (başlıca): The Austrian Dungeons in Italy, 1856, (“İtalya’daki Avusturya Zindanları”); Memoirs and Adventures of F. Orsini Written by Himself, (otobiyografi), 1857, (“F.Orsini’nin Kendisinin Yazdığı Anıları ve Maceraları”).
Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi