Çocuklarda Tikle Birlikte Görülen Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğunda Kullanılan İlaçlar
Cochrane derleme özeti
Derleme sorusu
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuyla (DEHAB) birlikte tiki olan çocuklarda ilaçlar her iki hastalığın belirtilerini nasıl etkiler?
Arka plan
Tik bozukluğu olan çocukların yarı kadarında DEHAB da bulunur. Bu çocuklarda DEHAB belirtileri genellikle tikten daha işlev bozucudur. Tarihsel olarak bildirilen, uyarıcı ilaçların tikleri kötüleştirebilmesi, hem DEHAB hem de kronik (başlangıçtan sonra bir yıldan fazla süren) tiki olan çocuklarda bunların kullanımını kısıtlar. Bildirilen bu olaya dair kanıtları değerlendirmek için, spesifik olarak tik bozukluğu olan çocuklarda DEHAB için kullanılan ilaçlarla yapılan klinik çalışmaları aradık.
Araştırma tarihi
Kanıtlar 2017 Eylülüne kadar güncel.
Çalışma özellikleri
Hem DEHAB hem de kronik tiki olan toplam 510 çocukla yapılan 8 araştırmayı derledik. Derlenen araştırmalarda DEHAB’da kullanılan, metilfenidat ve dekstroamfetamin gibi uyarıcı ve klonidin, guanfasin, desipramin, atomoksetin ve deprenil gibi uyarıcı olmayan farklı ilaçlar değerlendirildi. Araştırmaları tümü ABD’de yapıldı ve 3 ile 22 hafta arasında sürdürüldü.
Fon kaynakları
Derlenen 8 araştırmadan 5’in hayır kurumlarından, devletten veya her ikisinden fon sağladı. 1 araştırma ilaç üreticisinden fon aldı, 2 araştırma fon kaynağı belirtmedi.
Anahtar sonuçlar
Derlenen araştırmalar DEHAB ve tiki olan çocuklarda birkaç uyarıcı ve uyarıcı olmayan ilacın DEHAB belirtilerini iyileştirebildiğini gösterdi. Yüksek dozlarda dekstroamfetamin bazı çocuklarda başlangıçta tikleri şiddetlendirebiliyor ve dekstroamfetamin ve metilfenidatla doz artışları tikin alevlenmesi nedeniyle kısıtlanabilir. Ancak DEHAB ve tiki olan çoğu çocuk uyarıcı ilaç kullanımıyla iyileşebilir.
Kanıt kalitesi
DEHAB ve tiki olan çocukların tedavisinde; metilfenidat, atomoksetin ve klonidin için düşük kalitede ve desipramin, dekstroamfetamin, guanfasin ve deprenil için çok düşük kalitede kanıt var. Kanıtları derlenen araştırmaların ve katılımcı sayısının azlığı ve kayırma hatası riski sınırlıyor.
Yazarların Kararı
Bu derleme 2011 yılında yayınlanan eski versiyonu güncelliyor. Güncellleme için yaptığımız literatür taramasında derleme sorumuzla ilgili yapılmış yeni araştırma bulamadığımızdan için önceki sonuç ve kararlarımız değişmedi.
Sağlanabilen kanıtların kalitesi düşük veya çok düşük olmakla beraber; metilfenidat, klonidin, guanfasin, desipramin ve atomoksetin tikli çocuklarda DEHAB belirtilerini azaltır görünüyor.
Uyarıcı ilaçların tik bozukluğu olan çoğu hastada tikleri kötüleştirdiği gösterilmemiş olsa da ferdi olarak bazı olgularda tikleri alevlendirebiliyor. Bu durumlarda alfa agonistler veya atomoksetinle tedavi bir alternatif olabilir. Desipraminin çocuklarda tik ve DEHAB’ı iyileştirebildiğine dair kanıt olmakla birlikte güvenlik kaygılarının, bu popülasyondaki kullanımını sınırlamayı sürdürmesi muhtemel.
Bilimsel Özet
Arka plan
Tik bozukluğuyla birlikte görülen dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, en sık görülen eşzamanlı psikiyatrik bozukluklardır. DEHAB’da olağan kullanılan ilaçlar arasında metilfenidat ve amfetamin gibi uyarıcılar ile atomoksetin, trisiklik antidepresanlar ve alfa agonistler gibi uyarıcı olmayan ilaçlar bulunur. Alfa agonistler tik tedavisi için de kullanılır. Tik bozukluğu olan çocuğa DEHAB belirtilerinin etkisi nedeniyle, bunun tedavisi genellikle tik tedavisinden daha büyük öncelik kazandı. Ancak klinisyenler, DEHAB ve tik olan çocuklarda tikleri kötüleştirme korkusuyla onlarca yıldan beri stimülan kullanımına isteksiz.
Amaç
Komorbid tik bozukluğu olan DEHAB’lı çocuklarda farmakolojik tedavilerin iki bozukluğun belirtilerine etkilerini değerlendirmeyi amaçladık.
Araştırma stratejisi
CENTRAL, MEDLINE, Embase ve 12 başka veri tabanın 2017 Eylülünde tarandı. Ayrıca 2 araştırma tescil kaydı tarandı ve süren ya da yayınlanmamış araştırmalar için uzmanlarla temas kuruldu.
Seçim kriterleri
DEHAB ve tiki olan çocuklarda DEHAB’a karşı farmakolojik tedavileri inceleyen çift kör, randomize, paralel grup ya da çapraz kontrol tasarımlı araştırmaları seçtik.
Veri toplama ve analiz
Standart Cochrane prosedürlerine uygun şekilde, iki yazar bağımsız olarak araştırmaları seçti, kayırma hatası riskini değerlendirdi, verileri çıkardı ve kanıt kalitesine GRADE yaklaşımıyla değer biçti.
Ana sonuçlar
4’ü çapraz kontrollü, toplam 510 çocukla (443 erkek, 67 kız) yapılan 8 araştırmayı derledik. Tüm çocuklarda DEHAB ve tik bozukluğu olup araştırmalar 3 – 22 hafta arası sürdürüldü. 5 araştırma hayır kurumlarından veya devletten ya da ikisinden birden fon aldı. 1 araştırmaya ilaç üreticisi fon sağladı. 2 araştırmada fon kaynağı bildirilmedi. Derlenen araştırmalarda kayırma hatası riski; körleme için düşük, randomizasyon, yerleşim gizlemesi ve eksilmeye bağlı kayırma hatası için düşük ya da belirsiz, seçici sonuç raporlama için düşük ve yüksek bulundu. Önemli klinik heterojenite ve analiz ünitesi sorunları nedeniyle çalışmaları meta analizle kombine edemedik.
Birkaç araştırmada çok sayıda ilaç test edildi. İlaç olarak metilfenidat, klonidin, desipramin, dekstroamfetamin, guanfasin, atomoksetin ve deprenil değerlendirildi.
DEHAB ve tik bozukluğu olan çocukların tedavisinde metilfenidat, atomoksetin ve klonidin için düşük kalitede ve desipramin, dekstroamfetamin, guanfasin ve deprenil için çok düşük kalitede kanıt bulundu.
Deprenil çalışması hariç tüm araştırmalarda DEHAB belirtilerinde iyileşme bildirildi. Guanfasin, desipramin, metilfenidat, klonidin ve metilfenidat-klonidin kombinasyonuyla tedavi edilen çocuklarda tik belirtileri de iyileşti. 1 araştırmada metilfenidat dozunun artırılmasını tikler sınırladı. 1 çalışmada, her ne kadar süresi 3 haftayla sınırlı olsa da yüksek doz dekstroamfetamin tikleri kötüleştirir göründü. Metilfenidat, dekstroamfetamin, atomoksetin ve desipraminle birlikte iştah baskılanması veya kilo kaybı oldu. Metilfenidat ve dekstroamfetaminle birlikte uykusuzluk klonidinle ise sedasyon oldu.
Kaynak
Osland ST, Steeves TDL, Pringsheim T. Pharmacological treatment for attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) in children with comorbid tic disorders. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018, Issue 6. Art. No.: CD007990. DOI: 10.1002/14651858.CD007990.pub3
Orijinal özet için: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Ve Tik Tedavisi
Tam metin için: Tıbbi Özet Ve Tam Metin