1-KONKORDATO BAŞVURUSU
İcra ve İflas Kanununun 285 inci maddesine göre, Borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için konkordato talep edebilir.
Konkordato talebi, borçlu tarafından yapabileceği gibi alacaklılar tarafından da yapılabilir. Gerekçeli bir dilekçeyle, borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir. Bu durumda anılan belge ve kayıtların hazırlanması için gerekli masraf alacaklı tarafından karşılanır. Bu getirilen yeni düzenleme ile konkordato sürecine alacaklılarda dahil edilmekte süreç her iki kesimin bilgisi dahilinde şeffaf bir şekilde yürütülmektedir. İflas erteleme müessesesinde ise alacaklı sürece dâhil edilmediği için bir yanı eksik kalmış bu düzenleme tamamlanmıştır.
Konkordato talebine eklenecek belgeler 286 ıncı maddesinde düzenlenmiş olup ayrıntılı bilgiler ise Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler Hakkındaki Yönetmelikte açıklanmıştır. Buna göre, borçlu, konkordato talebine aşağıdaki belgeleri eklemesi gerekir.
1.1. Konkordato ön projesi
Konkordato ön projesi, borçlunun borçlarını hangi oranda veya vadede ödeyeceğini, bu kapsamda alacaklıların alacaklarından hangi oranda vazgeçmiş olacaklarını, ödemelerin yapılması için borçlunun mevcut mallarını satıp satmayacağını, borçlunun faaliyetine devam edebilmesi ve alacaklılara ödemelerini yapabilmesi için gerekli malî kaynağın sermaye artırımı veya kredi temini yoluyla yahut başka bir yöntem kullanılarak sağlayıp sağlamayacağını göstermesi gerekir.
1.2. Borçlunun malvarlığının durumunu gösterir belgeler
İcra ve İflas Kanununun 286/b maddesi ile Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler Hakkındaki Yönetmelik düzenlemesinin 6 ıncı maddesine göre, konkordato ön projesinde borçlunun, borçlarını hangi oranda veya vadede ödeyeceği, alacaklıların, alacaklarından hangi oranda vazgeçmiş olacakları, borçlunun, ödemelerin yapılması için mallarını satıp satmayacağı, borçlunun faaliyetine devam edebilmesi ve alacaklılara ödemelerini yapabilmesi için gerekli malî kaynağı hangi yöntemle sağlayacağı; bu kapsamda sermaye artırımı veya kredi temini yoluna gidip gitmeyeceği yahut başka bir yöntem kullanıp kullanmayacağı yer alır.
Borçlu, malvarlığının durumunu gösterir belgeleri konkordato talebine ekler. Şayet borçlu, defter tutmaya mecbur kişilerden ise ayrıca aşağıdaki belgeleri de ekleyecektir.
a) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre hazırlanan son bilanço
b) Gelir tablosu
c) Nakit akım tablosu
ç) İşletmenin devamlılığı esasına göre hazırlanan ara bilanço
d) Aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden hazırlanan ara bilanço
e) Ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri ile elektronik ortamda oluşturulan defterlere ilişkin e-defter berat bilgileri
f) Maddi ve maddi olmayan duran varlıklara ait olup defter değerlerini içeren listeler
g) Tüm alacak ve borçları, vadeleri ile birlikte gösteren liste ve belgeler
ğ) Borçlunun malî durumunu açıklayıcı diğer bilgi ve belgeler
h) Bağımsız denetime tabi olan borçlular için, birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde sayılanların bağımsız denetimden geçmiş olması gerekir.
Bunların yanında borçlu; alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren listeyi konkordato talebine ekler. Borçlu, konkordato ön projesinde yer alan teklife göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştırmalı olarak gösteren tabloyu ve makul güvence veren denetim raporu konkordato talebine ekler.
1.3. Makul güvence raporu
Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun 14.02.2019 tarih ve 75935942-050.01.04-[01/71] sayılı Kurul kararında, 2004 sayılı Kanunun 286/1-(e) maddesi ve Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler Hakkında Yönetmelik kapsamında yapılacak denetim sonucunda düzenlenecek Konkordato Ön Projesine İlişkin BAĞIMSIZ MAKUL GÜVENCE RAPORU örneğine yer verilmiştir. Raporda bağımsız denetçi tarafından yapılacak değerlendirmeler ve ulaşılacak sonuçlara göre aşağıdaki verilere yer verilmesi ve görüş bildirilmesi gerektiğine vurgu yapılmıştır.
a) Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler Hakkında Yönetmelik’in 13 üncü maddesi uyarınca son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, ara bilançolar ile diğer tarihi finansal bilgilerin finansal raporlama çerçevesine uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığı ve gerçeğe uygun bir biçimde sunulup sunulmadığının belirlenmesine yönelik olarak Bağımsız Denetim Standardı 805’e göre yapılmış olan bağımsız denetimde olumlu görüşe [veya sınırlı olumlu görüşe] varılması nedeniyle yürütülen makul güvence denetimi ve inceleme sonucunda güvence denetimi raporu hazırlanacaktır.
b) Borçlunun konkordato başvurusuna eklenecek, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 285 ve 286 ıncı maddeleri kapsamında (ileriye yönelik finansal bilgiler niteliğinde olan) (konkordato ön projesinde yer alan teklife göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştırmalı olarak gösteren) karşılaştırma tablosu incelenecektir. Karşılaştırma tablosunun temelini oluşturan varsayımları destekleyen kanıtlara ilişkin incelemeye göre, bu varsayımlar karşılaştırma tablosu için makul bir dayanak oluşturmalıdır. Verilecek görüşte karşılaştırma tablosu, varsayımlara dayanarak uygun şekilde hazırlanmış ve tüm önemli yönleriyle 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 285 ve 286 ncı maddelerine uygun olarak sunulduğu belirtilecektir.
c) Borçlunun konkordato başvurusuna eklenecek, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 285 ve 286 ncı maddeleri kapsamında (ileriye yönelik finansal bilgiler niteliğinde olan) konkordato ön projesi bağımsız denetçi tarafından incelenmelidir. Konkordato ön projesinin temelini oluşturan varsayımları destekleyen kanıtlara ilişkin yapılan incelemeye göre, bu varsayımlar konkordato ön projesi için makul bir dayanak oluşturup oluşturmadığı açıklanmalıdır. Ayrıca, konkordato ön projesi, varsayımlara dayanarak uygun şekilde hazırlandığı ve tüm önemli yönleriyle 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 285 ve 286 ıncı maddelerine uygun olarak sunulduğu belirtilmelidir.
Makul güvence denetimi, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan Türkiye Denetim Standartlarının (TDS) bir parçası olan Tarihî Finansal Bilgilerin Bağımsız Denetimi veya Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışındaki Güvence Denetimleri Standardına (GDS 3000) uygun olarak yürütülmüş ve GDS 3000’in 12 nci paragrafının (i) bendinde tanımlanmıştır.
Borçlunun hazırladığı konkordato ön projesi ve karşılaştırma tablosu, TDS’nin bir parçası olan İleriye Yönelik Finansal Bilgilerin İncelenmesi Standardına (GDS 3400) uygun olarak incelenmelidir. Ayrıca, Borçlunun konkordato talebine eklenecek son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, ara bilançolar ile diğer tarihi finansal bilgilerin bağımsız denetimi Bağımsız Denetim Standardı 805’e uygun olarak yapıldığı bağımsız denetçi tarafından açıklanmalı olumlu görüşe [veya sınırlı olumlu görüş] varıldığı belirtilmelidir.
KGK tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar (Etik Kurallar) ile finansal tabloların bağımsız denetimiyle ilgili mevzuatta yer alan etik hükümlere uygun olarak borçludan bağımsız olunduğu beyan edilmelidir. Etik Kurallar ve mevzuat kapsamındaki etiğe ilişkin diğer sorumluluklarında yerine getirildiği ifade edilmelidir.
Finansal Tabloların Bağımsız Denetim ve Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri ve İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol Standardını (KKS 1) uygulandığı ve buna bağlı olarak Etik Kurallara uygunluk ile ilgili belgelenmiş politikalar, etik gereklilikler ve geçerli yasal ve düzenleyici gereklilikler ile uygun, kapsamlı bir kalite kontrol sisteminin olduğu belirtilmelidir.
Bağımsız denetçi, bu kapsamda, denetim sırasında elde edilen denetim kanıtlarının, olumlu görüşün oluşması için yeterli ve uygun bir dayanak oluşturduğuna inanıldığına vurgu yapmalıdır.
2-GEÇİCİ MÜHLET
İcra ve İflas Kanununun 286 maddesi kapsamında belirtilen bilgi ve belgeleri konkordato talebi ekinde Asliye Ticaret Mahkemesine eksiksiz sunulması üzerine başkaca bir işleme gerek kalmaksızın derhal geçici mühlet kararı verilir ve borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır.
Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığının yakından incelenmesi amacıyla bir geçici konkordato komiseri görevlendirir. Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak gerektiğinde üç komiser de görevlendirilebilir.
Geçici mühlet üç aydır. Mahkeme bu üç aylık süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin yapacağı talep üzerine geçici mühleti en fazla iki ay daha uzatabilir, uzatmayı borçlu talep etmişse geçici komiserin de görüşü alınır. Geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez. Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz.
2.1. Geçici mühletin sonuçları, ilânı ve bildirimi
Aynı Kanunun 288 inci maddesine göre verilecek geçici mühlet kararı, kesin mühletin sonuçlarını doğuracaktır. Bu kararla, devletin ve üçüncü kişilerin borçlu üzerindeki baskı ve tahakkümünü geçici olarak durdurmakta ve geçici hukuki koruma sağlamaktadır. Ancak bu koruma sınırsız da değildir. Geçici verilen ilk 3 aylık süreye ek olarak 2 aylık sürede ilave edildiğinde toplam 5 aylık bir koruma öngörmektedir. Mahkemece verilen geçici mühlet kararı Ticaret sicili gazetesinde ve Basın-İlan Kurumunun resmî ilân portalında ilân edilerek aşağıdaki birim ve kurumlara ivedi olarak bildirilir.
a) Tapu müdürlüğüne,
b) Ticaret sicili müdürlüğüne,
c) Vergi dairesine,
d) Gümrük ve posta idarelerine,
e) Türkiye Bankalar Birliğine,
f) Türkiye Katılım Bankaları Birliğine,
g) Mahallî ticaret odalarına, sanayi odalarına, taşınır kıymet borsalarına,
h) Sermaye Piyasası Kuruluna bildirilir.
2.2. Geçici mühletin sonuçları
Geçici mühlet kararı, kesin mühletin sonuçlarını doğuracaktır. Bu nedenle 294 üncü maddesine göre, Devletin kamu icrasından kaynaklanan cebri takibatı dâhil duracağından borçlu nezdinde rahatlama sağlayacak haciz muameleleri ile uğraşmayacağından işine odaklanarak iflastan kurtulma çareleri arayacaktır.
Borçluyu korumaya yönelik olarak getirilen bu tedbirlerden en önemlisi geçici mühlet kararı içerisinde borçluya takip ve haciz yapılamayacağı kuralıdır. Bu nedenle, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dâhil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur. İhtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz. Bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez. Ancak bu karar verildikten sonra yapılan borçlanmalar için aynı husus söz konusu olamayacağından takip işlemlerine devam edilir.
3-KESİN MÜHLET
Kesin mühlet, İİK’nun 289 uncu maddesinde düzenlenmiştir. Mahkeme, kesin mühlet hakkındaki kararını geçici mühlet içinde verir. Kesin mühlet hakkında bir karar verilebilmesi için, mahkeme borçluyu ve varsa konkordato talep eden alacaklıyı duruşmaya davet eder. Geçici komiser, duruşmadan önce yazılı raporunu sunar ve mahkemece gerekli görülürse, beyanı alınmak üzere duruşmada hazır bulunur. Mahkeme yapacağı değerlendirmede, itiraz eden alacaklıların dilekçelerinde ileri sürdükleri itiraz sebeplerini de dikkate alır.
Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması hâlinde borçluya bir yıllık kesin mühlet verilir. Bu kararla birlikte mahkeme, yeni bir görevlendirme yapılmasını gerektiren bir durum olmadığı takdirde geçici komiser veya komiserlerin görevine devam etmesine karar verir ve dosyayı komisere tevdi eder. Güçlük arz eden özel durumlarda kesin mühlet, komiserin bu durumu açıklayan gerekçeli raporu ve talebi üzerine mahkemece altı aya kadar uzatılabilir. Borçlu da bu fıkra uyarınca uzatma talebinde bulunabilir; bu takdirde komiserin de görüşü alınır.
Her iki hâlde de uzatma talebi kesin mühletin sonra ermesinden önce yapılır ve uzatma kararı vermeden önce, varsa alacaklılar kurulunun da görüşü alınır. Kesin mühlet verilmesine, kesin mühletin uzatılmasına ve kesin mühletin kaldırılarak konkordato talebinin reddine ilişkin kararlar, 288 inci madde uyarınca ilân edilir ve ilgili yerlere bildirilir.
4-ALACAKLILAR KURULU
İcra ve İflas Kanununun 290 ıncı maddesi ile Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna dair Yönetmeliğin 21 inci maddesinde alacaklılar kurulu ve oluşturulması hususları düzenlenmiştir. Buna göre, Mahkemece, kesin mühlet kararıyla beraber veya kesin mühlet içinde uygun görülecek bir zamanda yedi alacaklıyı geçmemek, herhangi bir ücret takdir edilmemek ve tek sayıda olmak kaydıyla ayrıca bir alacaklılar kurulu oluşturulabilir.
Bu durumda alacakları, hukuki nitelik itibarıyla birbirinden farklı olan alacaklı sınıfları ve varsa rehinli alacaklılar, alacaklılar kurulunda hakkaniyete uygun şekilde temsil edilir. Diğer bir ifade ile hukuki nitelikleri büyük ölçüde birbirine benzer alacaklar, aynı alacaklı sınıfında yer alır. Rehinli alacaklılar, rehnin kıymetini karşılayan miktardaki alacakları bakımından ayrı bir sınıf olarak kabul edilir. En az üç alacaklı sınıfı bulunması kaydıyla, alacaklı sayısının iki yüz elliyi veya alacak miktarının yüz yirmi beş milyon Türk Lirasını aşması hâlinde alacaklılar kurulunun oluşturulması zorunludur.
Alacaklılar kurulu oluşturulurken komiserin de görüşü alınır. Bunun yanında alacaklılar kurulu, komiserin faaliyetlerine nezaret eder; komisere tavsiyelerde bulunabilir ve Kanunun öngördüğü hâllerde mahkemeye görüş bildirir. Alacaklılar kurulu komiserin faaliyetlerini yeterli bulmazsa, mahkemeden komiserin değiştirilmesini gerekçeli bir raporla isteyebilir. Mahkeme bu talep hakkında borçluyu ve komiseri dinledikten sonra kesin olarak karar verir.
Alacaklılar kurulunun aylık olağan toplantıları komiser tarafından belirlenerek bildirilen gün ve yerde yapılır ve hazır bulunanların oy çokluğuyla karar alınır. Komiser bu toplantıda hazır bulunarak alınan kararları toplantıya katılanların imzasını almak suretiyle tutanağa bağlar.
5-KONKORDATO TALEBİNİN REDDİ VE İFLÂSIN AÇILMASI
İflâsa tabi borçlu bakımından, kesin mühletin verilmesinden sonra aşağıdaki durumların gerçekleşmesi hâlinde komiserin yazılı raporu üzerine mahkeme kesin mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine ve borçlunun iflâsına resen karar verir:
a) Borçlunun malvarlığının korunması için iflâsın açılması gerekiyorsa,
b) Konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılıyorsa,
c) Borçlu, 297 inci maddeye aykırı davranır veya komiserin talimatlarına uymazsa ya da borçlunun alacaklıları zarara uğratma amacıyla hareket ettiği anlaşılıyorsa,
d) Borca batık olduğu anlaşılan bir sermaye şirketi veya kooperatif, konkordato talebinden feragat ederse
İflâsa tabi olmayan borçlu bakımından ise birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki hâllerin kesin mühletin verilmesinden sonra gerçekleşmesi durumunda, komiserin yazılı raporu üzerine mahkeme kesin mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine resen karar verir. Mahkeme, bu madde uyarınca karar vermeden önce borçlu ve varsa konkordato talep eden alacaklı ve alacaklılar kurulunu duruşmaya davet eder; diğer alacaklıları ise gerekli görürse davet eder.
6-KESİN MÜHLETİN SONUÇLARI
6.1-Alacaklılar bakımından
İİK’nun 294 üncü maddesi mucibince, kesin mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez. 206 ncı maddenin birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir.
Tasdik edilen konkordato projesi aksine hüküm içermediği takdirde kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur. Takas bu Kanunun 200 ve 201 inci maddelerine tâbidir. Bu maddelerin uygulanmasında geçici mühletin ilânı tarihi esas alınır. Hacizli mallar hakkında niteliğine uygun düştüğü ölçüde 186 ncı madde hükmü uygulanır.
6.2-Borçlu bakımından
Borçlu, komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir. Şu kadar ki, mühlet kararı verirken veya mühlet içinde mahkeme, bazı işlemlerin geçerli olarak ancak komiserin izni ile yapılmasına veya borçlunun yerine komiserin işletmenin faaliyetini devam ettirmesine karar verebilir. Borçlu, mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren;
a) Rehin tesis edemez,
b) Kefil olamaz,
c) Taşınmaz ve işletmenin devamlı tesisatını kısmen dahi olsa devredemez, takyit edemez ve ivazsız tasarruflarda bulunamaz.
Aksi hâlde yapılan işlemler hükümsüzdür. Mahkeme bu işlemler hakkında karar vermeden önce komiserin ve alacaklılar kurulunun görüşünü almak zorundadır. Borçlu bu hükme yahut komiserin ihtarlarına aykırı davranırsa mahkeme, borçlunun malları üzerindeki tasarruf yetkisini kaldırabilir veya konkordato talebinin reddi ile iflâsın açılmasına karar verebilir.
7-KONKORDATO SÜRECİNDE ŞÜPHELİ ALACAK KARŞILIĞI UYGULAMASI
213 sayılı Kanunun 323 üncü maddesi uygulamasında, ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olan; dava veya icra safhasındaki alacaklarla, yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş olan dava ve icra takibine değmeyecek derecedeki küçük alacaklar şüpheli alacak sayılmakta ve münhasıran maddede belirtilen şartları haiz alacaklar için karşılık ayrılması mümkün bulunmaktadır.
Öte yandan, konkordato, bir borçlunun, alacaklılarının belli bir çoğunluğu ile yaptığı ve ticaret mahkemesinin tasdiki ile hüküm ifade eden bir cebri anlaşma olup, bununla alacaklılar, borçluya karşı olan alacaklarının bir kısmından feragat ederler ve/veya borçluya borcunu ödeme konusunda belli bir süre verirler. Konkordato; temelde iflasın engellenmesini ve borçlunun borçlarının yeniden yapılandırılmasını amaç edinmiş bir kurumdur. Geçici Mühlet kararının verilmesi ile birlikte alacaklılar bakımından Şüpheli Alacak Karşılığı ayırmak için şartlar oluşmuş bulunmaktadır.
213 sayılı Kanun uygulamasında, şüpheli hale gelen alacak için bu dönemde karşılık ayrılması gerekmekte olup, ilgili olduğu hesap döneminde ayrılmayan karşılığın sonraki hesap dönemlerinde dikkate alınması mümkün bulunmadığından, geçici mühlet kararının ilan edildiği hesap dönemi itibariyle şüpheli alacak karşılığı ayrılmamışsa sonraki hesap döneminde kesin mühlet kararının ilan edilmesi durumunda şüpheli alacak karşılığı ayrılamaz.
Konkordato Kararının tasdik edilmesi durumunda, alacakların borçlu lehine vazgeçilen kısmı, değersiz alacak niteliğini kazanacak ve değersiz alacak ile bu alacağa isabet eden karşılık, konkordatonun tasdiki kararının ilan edildiği (bağlayıcı hale geldiği) hesap dönemi itibariyle 213 sayılı Kanunun 322 nci maddesi hükmüne uygun olarak yok edilecektir.
Projenin tasdik edilmesiyle beraber alacağın vazgeçilmeyen kısmının vadesi ise proje çerçevesinde uzatılmış olacaktır. Buna göre mahkemece tasdik edilen konkordato projesiyle alacaklı ile borçlu arasında yeni bir borç ilişkisi kurularak eski borç vade/miktar itibariyle yenilendiğinden bu alacaklar, şüpheli alacak olma vasfını kaybedecektir. Dolayısıyla söz konusu alacaklar için ayrılmış olan karşılıkların, konkordatonun tasdiki kararının ilan edildiği hesap dönemi itibariyle düzeltilmesi gerekmektedir.
Saygılarımızla…..