2 ARAŞTIRMAYA GİRİŞAraştırma aşamasında öğrencilerin ve araştırmacıların dikkate alması gereken beş temel kavram vardır.Bu kavramlar;Dış geçerlilik,Yapısal geçerlilik,İç geçerlilik,Yüzey geçerliliği veSonuç Geçerliliğidir.
3 GEÇERLİLİK Sormamız gereken ilk soru “neyin geçerliliği”dir. Bir test veya ölçeğin ölçülmek istenen şeyi ölçme derecesidir.“Ölçekte yer alan sorularla gerçekten ölçmeyi amaçladığımız şeyi ölçebilir miyiz?” sorusu sorulmalıdır.Bu soruyu cevaplamak için değişik geçerlilik testleri geliştirilmişir.
4 GEÇERLİLİKAraştırmada geçerliliği düşündüğümüz zaman çoğumuz araştırmanın içeriğini düşünür.Muhtemelen söyleyeceğimiz şey bu ölçüm geçerlidir veya geçerli bir örnek uygulanmıştır, ya da oluşumun sağlam bir geçerliliği olduğudur.Fakat bütün bu ifadeler teknik olarak yanlıştır.
5 GEÇERLİLİKÖlçümler, örnekler ve oluşumlar geçerliliğe sahip değildir; yalnızca sav geçerliliği olduğu söylenmiştir.Teknik olarak şunu söyleyebiliriz ki ölçümler geçerli sonuçlara yönlendirir ya da örnekler geçerli çıkarımlar elde edilmesini sağlar.
6 GEÇERLİLİKJudd geçerlilik kavramıyla ilgili olarak aşağıdaki yorumu yapmıştır.Kaydedilen gözlemlerin gerçek ve doğru olarak ölçülmesi, istenen yapıyı doğru olarak yansıtmalarıdır.İki gözlemci somut gözlemler üzerinde anlaşabilir (güvenirliği yüksek), ancak ölçümler ölçülmek istenen yapıyla ilgisiz olabilirler.
7 GEÇERLİLİKGeçerlik aynı yapının alternatif ölçümleri arasındaki uyuşma (bir yapının gözlemlerinin aynı yapının alternatif gözlem ölçümleri ile uyuşması ile) ile değerlendirilir.Geçerliliğin ilk tanımı 1937 yılında Garret tarafından “ölçülmek istenen özelliğin amaca uygun olarak ölçülme derecesi” olarak tanımlanmıştır.
8 GEÇERLİLİKBir ölçeğin ölçmeyi amaçladığını ölçüp ölçmediğini ve genellenebilirliğini gösterir.Ölçülmesi düşünülen olgunun yada yargının doğru olarak ölçüldüğünü belirtir.Ölçümün geçerli oluşu, ölçme aracının ölçmeyi planladığı özellikleri gerçekten ölçüyor olması anlamına gelir.Geçerlilik için bir test, deney ya da ölçek, tekrarlayan ölçümlerde aynı sonucu vermelidir.
9 GEÇERLİLİKGeçerlilik, araştırmanın genel doğruluğunu zedeleyecek hataların bulunmaması durumudur.Bir ölçümün geçerli olabilmesi için ölçülmek istenilen özellik başka bir özellikle karıştırılmadan ölçülmüş olmalıdır.Ancak ölçeğin geçerli olabilmesinin ilk koşulu güvenilir olmasıdır.Geçerli bir test aynı zamanda güvenilirdir ama güvenilirliği yüksek bir test geçerli olmayabilir.
10 Dış geçerlilikAraştırma sonuçlarının genellenip genellenemeyeceği ile ilgilenir.Elde edilen, tanımlanan ve ölçülen sonuç, gelişme ya da farkın gerçek maanada bir anlam oluşturup oluşturmaması, varsa bunun seviyesi ve diğer durumlara genellenebilme olasılığı dış geçerliğin derecesini göstermektedir.
11 Dış geçerlilikHerhangi bir deneyde bulguların istatiksel bakımdan anlamlı olması onların pratik hayatta geçerli bir değer taşımasını gerektirmez.Bulunan gelişim, fark ve etkinin büyüklüğü de onun evrene ve diğer durumlara genellenebileceğini garantileyemez.
12 Dış geçerlilikÖrneğin, bir deneysel labaratuvar araştırması ile etkinliği saptanan bir genin ilgili tür üzerinde etkin olması yada benzer sonuç verme olasılığı, nedensel bağın dış geçerlik ifadesidir.Alanda yapılan araştırmaların dış geçerliği daha yüksek olur.Deney ortamının gerçek yaşam’dan ayrı nitelikleri taşıması oranında, dış geçerliğin korunması güçleşir.
13 Dış geçerlilikDışsal geçerlilik; araştırma sonuçlarını nasıl genellediğimizin teorisiyle ilgilidir.Bunun tekabül ettiği uygulama alanı ise genellemeleri mümkün kılacak şekilde temsil edici örneklerin nasıl alınacağı konusuyla ilgilenen örnekleme metodolojisidir.
14 Dışsal Geçerliliğin sorunları Dışsal Geçerliliğin sorunlarından biri genelleme yapacağımız zaman yanlışlık yapabilme konusudur.Örneğin, çalışmalarınızın sonucunu belirli bir yerde belirli tip insanlarla ve belirli bir zamanda başka bir duruma örneğin, başka bir yere , farklı insanlara , başka bir zamana genelleyebilirsiniz.
15 Dışsal Geçerliliğin sorunları Dışsal geçerliliğin üç sonucu vardır. Çünkü; hata yapabilecek üç konu vardır. bunlar insan, yer ve zamandır.Örneğin; çalışmanızın sonucunun değişik tip insanlardan kaynaklandığını söyleyebilirsiniz veya çalışmanın değişik bir yerde yapıldığını ifade edebilirsiniz.
16 Yapısal geçerlilikSomut bir ölçüm yerine, belirli bir davranış alanına ve kavramsal yapıya ilişkin inceleme yapıldığı zaman uygulanır.Yapısal geçerlilik ölçeğin hangi kavram ve özellikleri ölçtüğünün belirlenmesini incelemektedir.Araştırmacı ölçeğin neden doğru olduğunu ortaya koymaya çalışır.
17 Yapısal geçerlilikDeğişkenlerin bir faktör üzerindeki faktör ağırlıkları yüksekse bu değişkenlerin Yapısal geçerliliğe sahip oldukları söylenir.Ancak bu yeterli değildir, faktör sayısının ve faktörler arasındaki ilişkilerinde kuramla uyumlu olması gerekir.Yapısal geçerliliği kanıtlamak için çeşitli yöntemler kullanılır.
18 Yapısal geçerlilik Bunlardan bazıları: Grup farklılıklarıyla yapısal geçerliliğin test edilmesi,Faktör analizi yöntemiyle yapısal geçerliliğin test edilmesi,Dış testler ile yapısal geçerliliğin test edilmesi gibi testler uygulanır.Yapısal geçerlilikte tasarım tehlikeleri ve sosyal tehlikelere dikkat edilmesi gerekir.
19 Yapısal geçerlilikTasarım tehlikeleri için; iki yöntem kıyaslanırken birbirlerine göre iyi olma durumunun ne anlama geldiğinin açıkça tanımlanmaması, tek bir nesne ile deney yapılması durumunda oluşan tek yöndeki eğilim durumu örnek verilebilir.Sosyal tehlikeler için ise; deneyin sonucunun önceden tahmin edilmesi ile bir yönde eğilimin oluşması, değerlendirmeden korkan kişilerin kestirimde doğru sapmaları sunmaması örnekleri verilebilir.
20 İç geçerlilikÖlçek maddelerinin kavramsal ana kütleyi temsil etme derecesidir.İçerik geçerliliği, anketin yeterli sayıda ve ölçülmek istenen olguyu temsil edebilecek sorulardan oluştuğundan emin olmak için yapılır.Örneklem geçerliliği de denilmektedir.Beş aşaması vardır;“kavramsal yapı veya test evreninin tanımlanması”,“kavramsal yapıya ait boyutların ortaya çıkarılması”,“ölçek maddelerinin oluşturulması”,“hakem görüşünün alınması”,“matematiksel analizlerin yapılması".
21 İç geçerlilikİçerik geçerliliği ölçülmek istenilen kavramsal yapının temel boyutları ve ölçüm alanının kapsanması yönünden önemlidir.Deneysel çalışmalar açısından bakıldığında; Tekli grup, çoklu grup ve sosyal tehlikeler olarak 3 grupta değerlendirilebilir.Tekli gruplar için; deneyin gerçekleştirildiği günlerin özel bir anlamının olup olmadığı, zamanla motivasyonun kaybedilmesi, testin tekrar tekrar yapılması nedeni ile elde edilen yetenek, enstrümantasyonların yetersizliği tehlike yaratabilir.
22 İç geçerlilikÇoklu gruplarda yeteneğe bağlı olarak çalışılan teknik üzerinde farklı deneyimler elde edilebilir.Sosyal tehlikelere örnek olarak, iki grup için yeni tekniği kullanacak kişilerin daha fazla motive olma durumu verilebilir.
23 Yüzey Geçerliliği Uzman kanısıyla belirlenir. Uzmanlar bir ölçme aracının ölçmek istediğini ne derece ölçebildiğine karar verirler.Yüz geçerliği öznel bir süreçtir, ancak yargıçlar- uzmanlar arası anlaşma-uyuşma derecesi yüz geçerliği düzeyi ölçütü olarak hesaplanabilir.Bunun için ölçeğin ölçmek istediğini ölçtüğü konusundaki yüzde hesaplanır, bu yüzde ne denli yüksekse araç o denli yüzey geçerliğine sahip kabul edilir
24 Yüzey GeçerliliğiSonuç geçerliliği: İstatistiksel sonuç geçerliliği olarak da bilinmektedir.İstatistiksel testlerin bazı varsayımlarının ihlal edilmesi, ölçümlerin güvenilir olmaması, önceki bölümde verilen istatistiksel güç değerinin düşük olması, deney sırasında gürültülerin oluşması ve özel bir sonuca ulaşmayı düşünerek deneyi gerçekleştirme (avlama-fishing) sonuç geçerliliği için temel tehlikelerdendir.
25 GüvenirlikBir testin veya ölçeğin ölçmek istediği şeyi tutarlı ve istikrarlı bir biçimde ölçme derecesidir.Güvenilir bir test veya ölçek, benzeri şartlarda tekrar uygulandığında benzeri sonuçlar verir.Bir ölçeğin güvenilirliği ölçekte yer alan tesadüfî hatalarla ilgilidir.Ölçeğin yapısında yer alan sistematik hata güvenilirlik üzerinde etkili olmayacaktır.Ölçeğin taşıması gereken özelliklerden birisi olan güvenirlik, bir ölçme aracıyla aynı koşullarda tekrarlanan ölçümlerde elde edilen ölçüm değerlerinin kararlılığının bir göstergesidir.
26 GüvenirlikÖlçeğin güvenilirliğini ölçmede çeşitli yaklaşımlar kullanılmaktadır.a) Test-yeniden test yaklaşımında benzer anket iki farklı zamanda aynı denekler ve mümkün olan aynı şartlar altında tekrarlanır.b) Alternatif formlar yaklaşımında anketin eşdeğer iki formatı iki-dört hafta arayla deneklere uygulanır.c) İçsel tutarlık analizinde çok sayıda maddeden oluşam Likert bir ölçek kullanılarak, ölçekte yer alan maddeler arasındaki korelasyon değerine bakılır.İkiye ayırma güvenilirliği ve alfa katsayısı en yaygın kullanılan yöntemlerdir.Uyarı: güvenirlik katsayısını dolaylı yoldan, farklı durumlara yönelik olarak, hesaplamak için yöntemler geliştirilmiştir.
27 Norm-Referans Güvenirliği (Norm-Referenced Test) Ölçek güvenirliği farklı şekillerde incelenebilir. Ölçeğin uygulanma şeki önemlidir.Örneğin ölçek güvenirliği bir ölçek bir defa uygulanarak, bir ölçek iki kez uygulanarak veya iki eşdeğer ölçek bir defa uygulanarak incelenebilir.Bir ölçeğin bir defa uygulanması durumunda iç tutarlılık güvenirliliği incelenir.Güvenirlik katsayısı sayısal olarak 0 ile 1 arasında değişmektedir.
28 Formun Tekrarı Yöntemi (Test-Retest Method) Araştırmacıların profosyönelce dikkat etmesi gereken bir testtir.Formun tekrarı yöntemi, bir ölçme aracının aynı denek grubuna aynı koşullarda, önemli derecede hatırlamaları önleyecek kadar uzun, fakat ölçülecek özellikte önemli değişmeler olmasına izin vermeyecek kadar kısa bir zaman aralığında iki kez uygulanmasıdır.İki uygulamadan elde edilen ölçüm değerleri korelasyon katsayısı ölçeğin güvenirlik katsayısıdır.
29 Eşdeğer (Paralel) Formlar Yöntemi (Parallel-Forms Method) Equivalent-Forms Method, Alternative-Form Method)Eşdeğer iki form aralıksız olarak aynı anda ya da aralıklı olarak farklı iki zamanda uygulanır.Formlar arasındaki korelasyon hesaplanır ve güvenirlik katsayısı olarak yorumlanır.Paralel formlar yönteminde aynı davranış kalıplarını temsil edebilecek farklı maddeler örneklenerek iki eşdeğer form oluşturulmaktadır.
30 Eşdeğer (Paralel) Formlar Yöntemi (Parallel-Forms Method) İki formun eşdeğer olabilmesi için, formların kapsamlarının, yapısının, zorluk derecesinin, talimatların, puanlamanın, madde sayısının ve yorumlamanın aynı olması gerekir.Eşdeğer formların uygulanışında, aradaki zaman aralığının artması kararlılığı olumsuz yönde etkileyecekse, formlar deneklerin sıkılmalarını ve yorulmalarını engelleyecek kadar ara süre verilerek ard arda uygulanmalıdır.
31 İç Tutarlılık Yöntemleri (Methods of Interval Consistency) Bir ölçeğin bir kez uygulanmasıyla güvenirlik tahmini yapılıyorsa, diğer güvenirlik tahmini yöntemlerine göre, güvenirlik tahmininde meydana gelebilecek hata daha az olacaktır.
32 Yarıya Bölme Yöntemi (Split-Half Method) Yöntem, formu iki eşparçaya bölerek, iki yarının deneklere aynı anda uygulanması sonrası, deneklerin yarılardan aldıkları puanlar arasındaki korelasyon ile güvenirlik tahmini yapılmasını sağlar
33 Kuder-Richardson Güvenirlik Katsayıları Yöntem tüm maddelerin birbirleriyle ve ölçeğin tamamıyla iç tutarlılığını tahmin etme amacı üzerine kuruludur.Bu nedenle yöntem, ölçekteki tüm maddelerin aynı değişkeni ölçtüğü varsayı-mına dayanır.İçsel tutarlılığın güvenirliğini belirlemek için en sık kullanılan yöntemlerden birisi de Kuder-Richardson yaklaşımıdır.
34 Kuder-Richardson Güvenirlik Katsayıları Yöntemin uygulanmasında veri seti, ölçekteki maddelerden alınan cevaplar istenilen özelliği taşıyorsa “1” puan, istenilen özelliği taşımıyorsa veya boşbırakılmışsa “0” puan verilerek oluşturulur.Bu yöntemle, iç tutarlılığa yönelik güvenirlik kestiriminde bulunmada belirli kriterler dikkate alınarak Kuder-Richardson 20 veya 21 formüllerinden uygun olanı kullanılır.
35 Cronbach Alfa Güvenirlik Katsayısı Cronbach (1951) tarafından geliştirilen alfa katsayısı yöntemi, maddeler doğru-yanlış olacak şekilde puanlanmadığında, 1-3, 1-4, 1-5 gibi puanlandığında, kullanılması uygun olan bir iç tutarlılık tahmin yöntemidir.Cronbach alfa katsayısı, ölçekte yer alan k maddenin varyansları toplamının genel varyansa oranlanması ile bulunan bir ağırlıklı standart değişim ortalamasıdır
36 Teta Güvenirlik Katsayısı Temel bileşenler analizi üzerinde temellenen bir güvenirlik katsayısıdır
37 Omega Güvenirlik Katsayısı Doğrusal bağıntılar için güvenirlik tahminlerinde kullanılabilecek diğer bir güvenirlik katsayısı Heise ve Bohrnstedt (1970) tarafından önerilen omega katsayısıdır.Omega katsayısı faktör analiz modeli üzerinde temellenmiştir.
38 Guttman Güvenirlik Katsayıları Louis Guttman (1945) güvenirlik katsayısının alt sınırlarını veren altı katsayı tanımlamıştır.Guttman, formun kısımları arasındaki doğal ilişki hakkında varsayımda bulunmadan, katsayıların güvenirliğin alt sınırını verdiğini ispatlamıştır
39 Araştırmanın Formüle Edilmesi Araştırmanın formüle edilmesi aşamasında öğrencilerin ve araştırmacıların dikkate alması gereken dört temel kavram vardır.Bunlar;ÖrneklemeÖlçümlemeTasarım veAnalizdir.Örnekleme, bir araştırma sürecinin bütün aşlamalarıyla iç içelik gösteren en önemli aşamasıdır ve araştırmacıların vazgeçemedikleri önemli uğraşlardan biridir.