İlmihal dilinde saçların tıraş edilmesi “halk”, kısaltılması ise “taksir” olarak anılır.
Halk: Ustura veya tıraş makinesiyle saçın dipten tıraş edilmesidir.
Taksir: Makas veya benzeri bir aletle saçın uçlarından bir miktar kısaltılmasıdır. Saçın tıraş edilmesi veya kısaltılması da haccın vaciplerindendir. (Şafiilere göre daha önce ifade edildiği gibi saçın tıraş edilmesi veya kısaltılması vacip değil, rükündür.)
İmam-ı Azam’a göre kurban kesme günlerinde tıraş olmak vaciptir. Daha sonraya bırakılırsa ceza gerekir. İmam Ebu Yusuf ile İmam Muhammed’e göre kurban kesme günlerinde tıraş olmak vacip değil, sünnettir.(Şafiilere göre de sünnettir.) Geciktirilmesi mekruh ise de ceza gerekmez. Ancak kişi tıraş olmadıkça ihramdan çıkmış sayılmaz.
Saçları Tıraş Etmenin veya Kısaltmanın Yeri
İmam-ı Azam ile İmam Muhammed’e göre ise ister hac, ister umre olsun saçı tıraş etmenin veya kısaltmanın yeri Harem bölgesidir. Harem bölgesi dışında yapılması sahih ise de vacip terk edildiği için ceza gerekir. İmam Ebu Yusuf’a göre ise saçı Harem bölgesinde kısaltmak veya tıraş etmek vacip değil sünnettir. (Şafiilere göre de sünnettir.)
Saçların tıraş edilmesi veya kısaltılmasında vacip olan miktar, en az dörtte birindeki saçlardır. Başın sadece dörtte birinde veya daha az kısmında saç varsa hepsinin tıraş edilmesi veya kısaltılması gerekir. Şafiilere göre üç tel saçın tıraş edilmesi veya kısaltılması yeterlidir.) Ne kadar kısmında olursa olsun, saçın tamamının tıraş edilmesi veya kısaltılması sünnettir. Erkeklerin saçlarını tıraş etmeleri kısaltmalarından efdaldir. Kadınlar ise saçlarının en az dörtte birinin uçlarından bir miktar keserler. Onların saçlarını dipten tıraş etmeleri mekruhtur. Saçların kısaltılması halinde kesilen miktar, parmak ucu uzunluğundan daha az olmamalıdır. Başında tıraş olabilecek kadar başında saç bulunmayan kimse ustura veya tıraş makinesini başından geçirmekle bu vecibeyi yerine getirmiş olur.(Şafiilere göre üç tel saçın tıraş edilmesi veya kısaltılması yeterlidir.)
Tıraş ile Diğer Menasik Arasında Tertip
Bayramın ilk günü Müzdelife’den Mina’ya gelindiğinde sıra ile Akabe Cemresine taş atılır. Temettü ve kırana niyet etmiş olanlar kurban keserler ve tıraş olup ihramdan çıkarlar. İmam-ı Azam’a göre bu sıraya uymak vaciptir. Bu sıraya uyulmadığı takdirde ceza gerekir. İmam Ebu Yusuf ile İmam Muhammed’e göre ise bu sıraya uymak vacip değil, sünnettir. Uyulmadığı takdirde ceza gerekmez. Bu üç menasik ile ziyaret tavafı arasındaki sıraya uymak ise sünnettir. (Şafiilere göre de sünnettir.)
Tıraş Olma ve Saçları Kısaltmanın Hükmü
Saçların tıraş edilmesi veya kısaltılması ile ihramdan çıkılmış olur. İhramdan çıkma, elbise giyme, koku sürünme, saç, sakal, bıyık ve tırnak kesme, avlanma ve cinsî ilişki gibi ihram yasaklarının kalkması demektir. Buna tehallül denir. Tehallül ikiye ayrılır.
İlk Tehallül: Cinsel ilişki dışındaki ihram yasaklarının kalkmasını sağlayan ilk tehallül ancak saçın tıraş edilmesi veya kısaltılmasıyla olur. İlk tehallülün gerçekleşmesi için tertibe uymak gerekmediği gibi daha önce taş atma ve kurban kesme nüsükleri yapmış olmak da gerekmez. Bayramın ilk günü tan yerinin ağarmasından sonra tıraş olmakla ilk tehallül gerçekleşir ve cinsel ilişki dışındaki bütün ihram yasakları kalkar. Ancak Akâbe cemresine taş atmak kurban kesmek hatta ziyaret tavafı yapmakla (tıraş olmadıkça) ne ilk ne de ikinci tehallül gerçekleşir.(Şafiilere göre ilk tehallül taş atma, tıraş olma veya ziyaret tavafından herhangi ikisini yapmakla gerçekleşir.)
İkinci Tehallül: Cinsel ilişki dahil bütün ihram yasaklarının kalkması demektir. İlk tehallülden sonra ziyaret tavafının da yapılmasıyla olur. Şayet henüz tıraş olmadan ziyaret tavafı yapılmışsa, tıraş olmakla ilk ve ikinci tehallül her ikisi birden gerçekleşir. (Şafiilere göre ikinci tehallülün gerçekleşmesi için ziyaret tavafından başka sa’yın da yapılmış olması gerekir.)
Kaynak: Turan Yazılım / Mürşit 5 / İlmihal / Soru Ve Cevap