16 Kitap Önerisi İle Ütopya Nedir? Distopya Nedir?
Ütopya Nedir?
Şöyle başlayalım. İlk başta "Ütopya" nedir, ne demektir ve ne anlatmak istemiştir. Ütopya Latince'de "iyi" anlamına gelen "eu" takısını alarak "iyi" yer anlamındaki "eutopos" ve "ou" takısıyla hiçbir yer anlamına gelen "outopos"un bileşimiyle oluşmuştur. Ütopya devlet fikri olarak dinde yer alan cennet fikriyle bağlantılıdır. Bu fikir uğrunda savaşmak zorunda kalıp tarihsel hedefler ortaya koymuştur.
Siyasal ve sosyal sistemleri eleştirmişler ve yaşadıkları olumsuz olaylar yüzünden yeni olumlu gelişimler için çabalamışlardır. Yazarların düşünceleri farklı olsa da düzenli bir yapıya sahip devletin vazgeçilmez gerekçeleri olmuştur.
Plato devletin yeniden kurulmasını ve tasarımının yapılmasını ister. Bundan dolayı Plato'ya göre devleti yönetmek isteyen kişiler, kendini bilime adayan, öğrenmeye adayan ve ruhsal zevklerin peşindedirler. Vatandaşlar kendilerine düşen görevleri yerine getirmezlerse, akıl ve ruh halleri güçleriyle toplanmamaları halinde devlet sorunları ortaya çıkar ve ortada bir devlet kurulamaz. Herkesin istediklerini yapmaları da devletin kontrolünün çöküşüne ve zayıflamasına yol açar. Potansiyeli tehlike altında olur.
Thomas More, mutluluk sosyalist sisteme yakın bir duruşun devlet ve tasarımının inancına bağlı olabileceğini anlatmıştır. Ütopya adası tasarımında 54 şehir vardır ve her yıl 3 şehirden üç yaşlı bilge seçilerek, başkent lan Amaurote'de toplanarak ülke işlerini hallederler. Thomas'a göre sosyalist düşünce sistemi için dini inançları kısıltlanmamıştır ve doğaya ağır baskıdan dolayı Mithia adlı tek tanrıya gk cisimleri vasıtasıyla inanılmıştır.
Thomas More'un sosyalizm tasarımına benzer yaklaşım Güneş Ülkesi için de gerçekleşir. Çalışma açısından rahat ve güze bir ortam uygulaması sağlanmıştır. İnsanlar geri kalan zamanlarını eğlenme ve sanatsal faaliyetler olarak değerlendirmiştir. Francis Bacon ise Yeni Atlantis'te bilimsel ve teknolojik gelişmenin vurgusunu yapmıştır. Mutluluk, doğanın ve insanın hizmetiyle kullanılmasını açıklamıştır. Bence güzel bir açıklamadan bahsetmiş burada.
Bacon bilimsel ve teknolojik gelişmeler için yarattığı tasarımını Pasifik yaOkyanusu'unda yer alan "Ben Salem" adında bir adada oluşturur. Bundan dolayı ileri bir başarıya adım atmıştır. Ben Salem'liler meteorolijinin kontrolü yanında biyoloji alanında da gelişmeler sağlamışlardır. Bilim adamları bu süreçte kendilerini halktan soyutlandırıp bilimsel olarak ilerlemeye ve doğanın sırlarını keşfetmeye adamışlardır.
Klasik ütopyalılar ise tasarımsal açıdan mutluluk ve huzur kavramlarını merkezde olduğu bir hayatın oluşturmasını hedeflemektedir. Fakat buna karşın devlet yapısının her şeyden daha önemli olması ise dikkat çekmiyor değildir. Bireyin mutluluğuna göre devlet yapısı endekslenmiştir. Temellerini devlete adamışlardır. Devletin amaç ve isteklerine boyun eğmek zorundadırlar. Aşk, aile ve çocuk sahibi olma, sanatların icrası gibi birçok temel duygu ve unsurlar devlet tarafından sıkı gözetim ve proğramla altındadır. Ütopyalarda bireyin var edilmesinden çok, birlik halinde bir millet olarak toplumun nasıl olması gerektiğini tasvir ve beyanı edilmektedir.
Yani kısaca burdan anlaşılacağı gibi ütopya iyi bir konum altındadır. Distopya kötü bir alan içerisindedir. Distopyaya geçecek olursak;
Distopya Nedir?
Ütopyalar, iyi ve doğru bir devlet yönünde ideal alanda giderken, distopyalar ise sunulan bu devletin, mesela bir ilacı yan etkilerini, zararlı yönlerini kapatarak (simüle) ederek göstermektedirler. Distopyalar özellikle 20. yüzyılın ilk yarısında ortaya çıkan baskıcı, iktidar sistemlerine yönelik bir karşı çıkışın araçları olmuşlardır.
Darko Suvin distopyayı sosyo-politik kurumlar ve normlar yazarın toplumsal bir yapıda yakın halde örgütlendiği, gelecekte geçen, egemen olan, özgürlüğün reddedildiği, bunaltıcı ve baskısal bir toplumun edebiyat yoluyla kurgulanmış olarak tanımlanır. Bu bence kötü bir toplumsal yapıdır. Ütopyalar cenneti önerirken, distopyalar akıllarında bir yerde gizli olan cenneti inşa etmeye çalışanların yarattığı cehennemi sergiler. Ütopyalar mutluluğu anlatır ama distopyalar korku ve acılı, huzursuz bir havayı sergiler.
Distopik eserlerde ele alınan konu toplumu baskısal ve korkutucu kontrol altında toplum yanılsamasının çeşitli unsurlarda görürürz. O unsurlar şunlardır:
Felsefi
Toplumun diktatörlük ve teokratik felsefi veya dini ideolojiler ile kontrol edilir sistemler. Yönetim risk almaz ve ideolojinin arkasına sığınır halka propagandalar yapar. Tabu sayılan bireysellik ile ön plana çıkaran her türlü eylem, düşünce merkezi otoriteden dolayı şiddetle ceza alır. Teknoloji ise devletin daha başarılı hedeflere ulaşması ve toplumsal kontrol iç ve dış ilişkiler için kullanır.
Kollektif Birliğin Kontrolü
Bu kontrol ise reklam ve medya kullanılarak ekonomik ve siyasi güç kazanma, yönetimi tamamen ele geçirmek için kullanılır. Ekonomik faaliyetler neredeyse özelleştirilmiştir. Her türlü tüketim teşvik edilmekte ama parası olmayan bireyler bastırılan, kullanılan, sistem için harcanılan rezil bir hale dönüşmektedirler.
Bürokratik ve Teknolojik kontrol da vardır. Bunlarda toplumu mantıksız, acımasız düzenlemeler devlet görevleri tarafından yönetilmektedir. Teknolojik açısından ise bilimsel yöntemler, bilgisayarlar, robotlar gibi eline geçmiş sistemler bir yapı söz konusudur. Totaliter rejimler ise tam kontrol sağlamaya çalışmaktayken, bürokratik rejimler kanunların uygulanması peşindedirler. Bedene ve hafızaya yapılan müdaheleler, siber uzay, küresel bilgisayar şebekeleri ve dijital yanılsamalar ile teknoloji ortamını merkez almış ve türün doğasını özetlemiştir.
Sansür ve kurmaca gerçekler oluşturmak, devlet ideolojisi altında insanların kendi unsurları için korunmak amacıyla varolmaktadır. Sansür halkın gördüğü ve dolayısıyla kontrol edebilmesi için önemli bir araçtır. Tasvir edilen vatandaşların üzerine kontrol altına alarak hayatlarına egemenlik kurmuşlardır. Bireylerin ihtiyaçlarını umursamadan kendi hedeflerini ön plana koymaktadır.
Distopik toplularda serbest düşünce ve özgürlük sınırlandırılmıştır. Özel polis kuvvetleri de bu sistemlerin olmazsa olmazlarındandır. Şeklin doğasına göre yapısal ve işlevsel olarak farklılık göstermektedirler. Kapitalizme ağırlı olarak şirketler lehine çalışan polis ve yanında silahlı güçlerini kurmaları söz konusudur.
20. yy civarlarında döneme ait potansiyeli gerçekleştirebilmek için daha o zamandan denitim koyacakları sezilmiştir. Bu bağlamda, distopyalarda iktidarın egemen olma ve yönetme amacıyla, gözrtim toplumu ortaya çıkaracak şekilde bütünleştirilmesi ve insanlık için neredeyse çıkışı olmayan toplumsal yönleriyle resmedilmesi görülür.
Ütopya Kitap Örnekleri;
Platon - Devlet
Thomos More - Ütopya
Edward Bellamy - Geçmişe Bakış
Francis Bacon - Yeni Atlantis
Farabi - Erdemli Toplum
Campanella - Güneş Ülkesi
Distopya Kitap Örnekleri;
Yevgeni Ivanoviç Zamyatin - Biz
Aldous Huxley - Cesur Yeni Dünya
H.G. Wells - Zaman Makinesi
Katharine Burdekin - Swastika Geceleri
Ursula K. Le Guin - Mülksüzler
Isaac Asimov - Ben Robot
İçeriği beğendiysen paylaş, çünkü paylaşmak güzeldir :)
İçeriği beğendiysen paylaş, çünkü paylaşmak güzeldir :)
Türkiye'nin En İyi Dotwork Dövmecisi Denizhan Ozkr'ın Sanat ...5.651 kez okundu 25 Eylül 2016
Kesinlikle Aklınızı Başınızdan Alacak 10 Film106.089 kez okundu 24 Mart 2016
Birkaç Kez İzlemeniz Gereken, Beyin Açan 10 Film137.780 kez okundu 02 Kasım 2016
Behzat Ç.'nin Yazarı Emrah Serbes'ten 10 Alıntı40.085 kez okundu 22 Ağustos 2016
Bilim ve Teknoloji Alanında Çağ Açan 10 Bilim-Kurgu Filmi...30.468 kez okundu 20 Ekim 2016
İlim Anası Önünde Tapınan Çinli: Nazım Hikmet7.773 kez okundu 29 Kasım 2016
Yaratıcı 15 Fotoğraf ile Kitap-Yerçekimi İlişkisi7.489 kez okundu 06 Ocak 2015
Sahaf festivali kapılarını açıyor!10.374 kez okundu 15 Eylül 2015
Sabahattin Ali'nin Çok Sevdiği ve Tekrar Tekrar Okuduğu 5 Ki...7.525 kez okundu 21 Ocak 2016
Daha Okumadıysanız!.. Türk Edebiyatı na Damga Vuran 20 Büyük...6.927 kez okundu 08 Ocak 2015
Kütüphanenizi Düzenlerken Kendinize Sormanız Gereken 7 Soru...12.285 kez okundu 15 Ağustos 2016
Sahur Vaktine Kadar Okunabilecek 10 Kitap21.129 kez okundu 28 Haziran 2015
Eyvallah-2 Kitabını Okumak için 8 Neden77.409 kez okundu 01 Eylül 2016
Neden'i olan, nasıl'a katlanır.: Nietzsche'den 96 Aforizma4.377 kez okundu 20 Nisan 2016
Okuma Alışkanlığı Nasıl Geliştirilir?5.418 kez okundu 22 Aralık 2015
John Steinbeck’in Kült Eseri Fareler ve İnsanlar’dan 12 Alın...8.603 kez okundu 21 Eylül 2016
İntikam ile Adalet Arasındaki 5 Fark8.160 kez okundu 09 Haziran 2016
10 Ayrıntıda William Golding’in Sineklerin Tanrısı10.259 kez okundu 26 Mayıs 2016
Efsane Kitap Tutunamayanlar dan Alıntılanmış 10 Mükemmel Söz...15.217 kez okundu 02 Haziran 2015
Kitap Okumak İsteyip Vakit Yaratamayanlar İçin 10 İnce Ama E...8.228 kez okundu 28 Kasım 2016
Hayal Ötesi Nebula Manzaraları ve Uzay4.028 kez okundu 16 Aralık 2015
Nazım Hikmet’in Kadıköy’ü5.810 kez okundu 09 Haziran 2016
Türk Edebiyatının Ünlü Şairlerinden 10 Kar Şiiri5.918 kez okundu 07 Ocak 2017
Konfüçyüs’ün Konuşmalar Kitabı'ndan Ders Niteliğinde 10 Alın...4.924 kez okundu 14 Ekim 2016
Ünlü Mü Ünlü 16 Yazarın “Hadi Canım!” Diyeceğiniz Özellikler...5.632 kez okundu 02 Aralık 2014
Bizi sosyal medyada takip edin