Bu yazı, Global Voices ve Derecelendirme Dijital Haklar arasındaki editoryal ortaklığın bir parçası olarak yayınlanmıştır.
Bangladeş, Dakka’daki öğrenciler 29 Temmuz’da bir hız otobüsü iki öğrenciyi öldürdükten sonra karayolu güvenliği talep eden halk protestoları başlattığında, mobil internet bağlantıları aniden ortaya çıkmadı.
Tecavüz ve adam kaçırma dedikoduları polis ve protestocular arasındaki çatışmaları tetikledikten sonra protestolar 3 Ağustos’ta şiddete dönüştüğünde, yetkililer Dhaka ve çevresinde 3G ve 4G ağlarını kapatmaya başvurdular.
Yerel basında, Telekomünikasyon Düzenleme Komisyonu’nun servis sağlayıcılara cep telefonu şebekesi sinyallerini 24 saat boyunca azaltmalarını emrettiğini bildirdi, böylece sadece 2G ağları çalışabilir.
Bu tedbirler, birçok protestocunun sokaklarda gerçekte neler olduğunu gerçek zamanlı olarak göstermek ve sahte iddiaları ortadan kaldırmak için kullandığı multimedya ve canlı videoların paylaşılmasını imkansız kıldı. Bangladeş Telekom operatörleri abonelere hizmet kesim hiçbir açıklama verdi.
Bu önlemler Bangladeş’e özgü değildir. Bunlar, protestolar veya şiddet patladığında ağlara veya platformlara erişimin kısıtlandığı veya tamamen kapandığı Güney Asya’da büyüyen bir eğilimin bir parçasını temsil ediyor ve halkın bu kapanmalara neyin sebep olduğu hakkında çok az bilgi olmadan veya hiç bilgi olmadan karanlıkta kaldığı.
Teknik aksaklık mı yoksa stratejik kapanma mı?
Bu yılın başlarında, Sri Lankalı yetkililer mezhepçi şiddet eylemlerine tepki olarak Kandy ilçesindeki interneti kapattılar. Telekom operatörlerine ülke genelinde Facebook, Viber ve WhatsApp’ı engelleme emri veren hükümet, sosyal medyayı nefret konuşmalarını yaymakla ve şiddet çağrılarıyla suçladı.
Colombo merkezli ödüllü bir vatandaş medya grubu GroundViews’ta editör olan Amalini De Sayrah Global Voices’a verdiği demeçte, servis sağlayıcılar kapanmadan önce kullanıcıları uyarırken, “resmi bildirimde neden olduğuna dair hiçbir belirti yoktu” dedi. GroundViews daha fazla bilgi için Telekomünikasyon Düzenleme Komisyonu ile temasa geçti, ancak “karışıklık ya da daha fazlasını ifşa etmek için isteksizlik” dedi De Sayrah. “Bize [kapatma] birkaç saat içinde sona ereceği söylendi, ancak birkaç gün devam etti.”
Kurumsal şeffaflık eksikliği, Yazılım Özgürlüğü Hukuk Merkezi’nin bu yıl ülke genelinde 106 kapatma belgelediği Hindistan’da da bir sorun.
SFLC hukuk direktörü Mishi Choudhary, daha önceki bir hikayede Global Voices’a verdiği demeçte Hindistan’da, kullanıcılar “çoğu zaman” gerçekleşmeden önce bu kapanışlardan haberdar edilmemekte, “teknik bir arıza mı yoksa kapanma mı olduğunu merak etmek için [onları] bırakmaktadır.
Küresel Sesler yazarı ve O Vakfı’nın (OFDN) kurucularından Subhashish Panigrahi, dijital teknoloji ile az temsil edilen dilleri ve kültürleri korumak için çalışan kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Subhashish Panigrahi, “Operatör-kullanıcı ilişkilerinde şeffaflık Güney Asya’da uzun bir yol katetmiştir. “Hindistan 2017 yılına kadar 23.030 web sitesini engellemişti. Operatörlerin kapanmalar hakkında paylaştığı durumlar var ve kullanıcıların ürkmeye bırakıldığı pek çok [diğerleri] var.”
‘Operatörler kullanıcılarına şeffaflık borçlu’
Telekomünikasyon şirketleri bu alanda her yönden artan yüklerle karşı karşıyadır. Kapatma emirlerini geri püskürten şirketler lisanslarını kaybetme riskine girebilir. Şirketlerin genellikle bu emirlere uymaktan başka bir seçeneği olmasa da, bu onların kullanıcılarının insan haklarına karşı sorumluluklarından vazgeçmemesi gerekir.
Yasal açıdan zorlu ortamlarda, şirketler en azından kapatmalar gerçekleşmek üzere olduğunda kullanıcılara haber vermeli, kapatma emrini veren yetkilileri adlandırmalı ve aktivistlerin Global Voices’a anlattığı süreyi belirtmelidir.
De Sayrah, operatörlerin sadece gerçekleşmek üzere olan kapatmalar hakkında uyarılar yayınladığını değil, aynı zamanda kapatma talebini kimin yaptığına ve kısıtlama süresine dair bilgileri de içerdiğini de görmek istediğini belirtti.
“Bu şekilde şirketler insanlara karşı sorumludurlar ve onlara düşeni yapıyorlar, ki bu da hükümetten bir adım daha ileriye gidiyor” diye ekledi.
Panigrahi, 60 operatörü temsil eden Hindistan’ın İnternet Servis Sağlayıcıları Birliği (ISPAI) gibi sektör kuruluşlarının, devam eden kapanma işlemlerinin halka açık bir kaydını koruyarak bu sorunu çözebileceğini kaydetti. Bu kısıtlamaları belgeleyen sivil toplum grupları ve aktivistler olsa da, “ISS’ler kullanıcılara daha geniş ve doğrudan erişebiliyor ve kapanmadan önce kullanıcıları her zaman bilgilendirebiliyor.” Bakan, aktivistlerin ve sivil toplum gruplarının kapatma davalarını belgeleme çabalarında “kendi güvenliklerini bazen riske atabileceğini” sözlerine ekledi.
Telcos kısmından gelen şeffaflık, kriz zamanlarında önemli bir rol oynayan medya gruplarının bilgi doğrulamak ve doğru medya kapsamının daha iyi hazırlanmasına yardımcı olabilir. Sri Lanka Mart kapatma sırasında, GroundViews zor Kandy durum hakkında bilgi almak için bulundu, editör Raisa Wickrematunge Global Voices söyledi.
“Gerekçeler ve ideal olarak potansiyel bir blok veya kapatma süresi sağlamak, bilgiyi bastırmaya devam etmek için hangi stratejiyi kullanacağının değerlendirilmesine yardımcı olabilir.” diye ekledi.
Kurumsal şeffaflık, dijital hak aktivistlerinin ve savunuculuk gruplarının kapanmaların kapsamını, etkisini ve yasallığını anlamalarına da yardımcı olabilir.
Choudhary, telkolar tarafından yaşanan gelir kaybı, e-ticaret üzerindeki etkisi, devlet tarafından verilen nedenler ve lisans koşulları gibi verilerin savunuculuk grupları için yararlı olabileceğini söyledi.
Wickrematunge, “Dijital hak savunucularının gelecekte olası kıskaçlara hazırlanmalarına yardımcı olmak için bu blokların ne kadar süreyle ve ne zaman ve neden başladıklarına dair bir kayda sahip olmak önemlidir,” dedi. Başbakan, şeffaflığın hükümetle “bu tür kapatmaların keyfi olarak gerçekleşmesini önlemek için “çalışırken yararlı olabileceğini de sözlerine ekledi…
Sivil toplum gruplarının kargaşasına ve 2016 BM İnsan Hakları Konseyi’nin “bilerek çevrimiçi bilgi erişimini veya yayılmasını engellemeye yönelik tedbirleri” kınayan kararına rağmen, Güney Asya’daki hükümetlerin kapatma siparişi vermeyi yakında durdurması pek olası değil.
Whatsapp ve diğer mesajlaşma ve sosyal medya uygulamalarını mafya cinayetleri ve linçlerde bir başak için suçlayan Hint hükümeti, bildirildiğine göre, telekom operatörlerini “çeşitli olası seçenekleri keşfetmeye” çağırdı “ulusal güvenliği korumak için.”
Sri Lanka’da aktivistler Kandy kapanışlarının son olmayabileceğinden korkuyorlar. Wickrematunge, “Mart ayında yaşanan olayların, özellikle sosyal medyada olmak üzere gelecekte benzer bloklar için bir emsal teşkil ettiğine inanıyorum.
Bangladeş’teki son 3G ve 4G ağ kapanmasının ardından, ICT bakanı Facebook ve ağlara erişimin “devletin ve halkının güvenliği” için tekrar kısıtlanabileceğini söyledi.
Hükümet şeffaflığının yokluğunda, kurumsal şeffaflık, kullanıcıların ve dijital hak gruplarının gerçekleşmek üzere olduklarında kapanışlarla mücadeleye hazırlanmalarına, sorumluları hesaba katmaya ve olumsuz etkileri hakkında farkındalık yaratmalarına yardımcı olabilir.
De Sayrah, “Operatörler kullanıcılarına tam şeffaflık borçludur, onlara para ödeyen tüketiciler olarak ve ayrıca hesap verebilirlik açısından” dedi.
Kaynak https://globalvoices.org/2018/09/07/south-asian-governments-keep-ordering-mobile-shutdowns-and-leaving-users-in-the-dark/