Dünya Sıhhat Örgütü’nün sıhhate erişimi ve sıhhate yönelik tavırları ve bunun ömür beklentisini nasıl etkilediğini araştıran yeni bilgilerine nazaran bayan olmak .
Bu yıl 141 milyondan fazla çocuk doğacak ve erkekler ortalama 69,8 yıl, kızlar ise 74,2 yıl (4,4 yıl fark) yaşayacak. Bilgiler, 60 yaşında ömür beklentisinin de bayanlar için erkeklerden daha fazla olduğunu gösteriyor.
Sağlığa eşit olmayan erişime ait rapor her yıl yayınlansa da rapor birinci defa cinsiyete nazaran ayrıştırılıyor. WHO, sonuçları dünya çapındaki çeşitli biyolojik farklılıklara ve toplumsal cinsiyet rollerine indirgeyerek, siyaset oluşturma sürecine bilgi sağlayacak kolay bir açıklama olmadığını söylüyor.
DSÖ Genel Yöneticisi Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, “Dünya Sıhhat İstatistiklerindeki her sayının gerisinde bir kişi, bir aile, bir topluluk yahut bir ulus vardır” diyor. “Görevimiz, bu dataları bizi herkes için daha sağlıklı, daha inançlı ve daha adil bir dünyaya yaklaştıracak ispata dayalı siyaset kararları almak için kullanmaktır.”
Farklılıkların kimileri toplumsal olarak yapılandırılmış cinsiyet rollerine, normlarına ve davranışlarına atfedilmektedir. Örneğin, erkeklerin bir trafik kazasında ölme mümkünlüğü daha yüksektir; bu da genel olarak daha fazla erkeğin otomobil kullandığı ve daha fazlasının nakliyecilik bölümünde çalıştığı gerçeğini yansıtmaktadır. Kalp hastalıkları ve akciğer kanserleri de daha fazla erkeği öldürüyor.
Diğer farklılıklar biyolojiktir. Örneğin, birtakım genetik farklılıklar kız çocukları ortasında daha uygun hayatta kalma oranlarına yol açabilir.
Raporda, “Biyolojik farklılıkların ve toplumsal cinsiyet rollerinin sıhhat durumuna yaptığı kesin katkıların belirlenmesi çoklukla zordur, zira bunlar bağımsız olarak işlemezler” diyor.
Şaşırtıcı olmayan bir formda rapor birebir vakitte yüksek gelirli ülkeler ile düşük gelirli ülkeler ortasındaki farkı da ortaya çıkardı. Temel sıhhat hizmetlerinin eksikliği daha fazla anne vefatına yol açtığından, fakir ülkelerde bayanların ömür beklentisi daha düşüktür. Datalar, yüksek gelirli ülkelerde anne vefatının az olduğunu gösteriyor.
Kaç yaşında?
Kadın ve erkek sıhhati ortasındaki farklar, Dünya Ekonomik Forumu’nun ülkeler ortasındaki farklılıklara bakan ve cinsiyet farkının sıhhatte en küçük, siyaset ve ekonomik iştirakte ise en büyük olduğunu gösteren Global Cinsiyet Uçurumu Raporu 2018’de de inceleniyor.
Raporun sıhhat ve hayatta kalma kısmında iki gösterge kullanılıyor; biri doğumda her bayana düşen erkek sayısını ölçen ve erkek çocuk tercihinin güçlü olduğu ülkelerde “kayıp kadınları” yakalamayı amaçlıyor, başkası ise erkek çocuk tercihi ortasındaki boşluğa bakıyor. Bayanların ve erkeklerin sağlıklı yaşamayı bekleyebilecekleri yıl sayısı.
Sağlıkta şimdi hiçbir ülke tam eşitliğe ulaşamazken, 74 ülke neredeyse açığını kapatmış, 149 ülkenin tamamı da ortadaki farkın en az yüzde 90’ını kapatmış durumda. Hindistan, Azerbaycan, Ermenistan ve Çin’de “kayıp kadınlar” ve sıhhat hizmetlerine erişimde cinsiyete dayalı eşitsizlikler nedeniyle bu oran daha düşük.
Raporda “Yaşam beklentisi açısından temel olarak tüm ülkelerde eşitliğe ulaşıldı” deniyor. “Kadınlar, oranın yaklaşık yüzde 99 olduğu Kuveyt, Butan ve Bahreyn dışında tüm ülkelerde daha uzun yaşama eğiliminde.”