Toprak solucanları konusunda genel bilgi
Türkiye'de yaklaşık 70 tür toprak solucanı - Dünya'da tahminen 10,000 tür - üç gruba ayırabiliriz:
-
Çöp solucanları (Epijeik), toprağın üst katmanlarında yaşar. Organik maddeler ve çözülmekte olan bitki örtüsüyle beslenirler.
-
Sığ toprak solucanları (Endojeik), orta boyludur. Bunlar toprağın içine (dikeyine ve yatayına) daha derin oyuklar oluştururlar. Toprak ve organik madde karışımından beslenirler.
-
Derin tünel kazıcı solucanlar (Anesik), oldukça büyük boylu olan bu solucanlar dikey kazılmış oyuklarda yaşarlar, geceleri toprağın yüzeyine çıkarak organik maddelerle beslenirler ve geri dönerler.
Dönüm başına ortalama 25,000 toprak solucanı yaşamaktadır. Bu da, yılda 30 ila 60 ton arası toprağın solucanların sinidirim borusundan geçtiği anlamına gelir. Ilıman bölgelerdeki çayırlar, onlar için en uygun yaşam alanı oluşturur. Baklagiller yetiştirildiğinde, sayıları 2 katına kadar artabildiği gibi de, yoğun biçimde çiğnenen zeminlerde 50 ila% 80 oranında düşüş görülür.
Solucanların toprak ve sakinlerinin üzerindeki eylemi
Yaşadıkları toprak daha istikrarlı ve erozyona karşı daha az duyarlı hale gelir. Sindirim sistemlerinden geçen toprak, toprağın tanecikli yapısını olumlu şekilde etkiler. Oluşturulan dışkı maddeleri toprağın kimyasal özelliklerini iyileştirir (nötr pH ve daha yüksek agregat stabilitesi sağlar...).
Toprak solucanları bitkilerin su ve besin erişimini kolaylaştırır
Türlerine göre, toprak solucanları, toprağın yapısını farklı şekilde etkiler. Daha fazla veya daha az derin oyuklar kazarak suyun toprağa daha iyi sızmasını sağlar ve de doğal olarak, erozyonu azaltırlar. Kazılan tüneller, hava, sıvı ve gazların dolaşımını kolaylaştırır. Köklerin daha rahat yayılmasını ve besin alışveriş yüzeyinin artırılmasına izin verir. Bu da bitkilerin daha iyi ve daha sağlıklı gelişmesini sağlar.
Bitkilerin gelişmesini ve büyümelerini teşvik ederler
-
Toprak solucanları organik maddelerin geri dönüşmesi ve toprağın zenginleştirilmesinde, mikro organizmalar ile birlikte, önemli bir rol oynamaktadır. Kök sistemleri yakınında özellikle aktif olan solucanlar, organik atıkların parçalanmasına, gömülmesineve onları sindirerek ayrışmasına önemli katkı sağlamaktadır. Gezdikçe de, toprakta bulunan mineral parçacıklarını farklı derinliklere dağatmış olurlar.
-
Solucanların dışkısı ve galerilerin içine salgılanan mukus birikimi, toprağın şeker miktarını arttırır. Mikroorganizmaların mekansal dağılımı ve çeşitliliği değişime uğrar, aktiviteleri de uyarılır. Birçok besin maddesinin serbest bırakılması köklerin besin alımında, humus oluşumunda (topraktaki karbon tutma kapasitesi artar), bitkilerin gelişiminde, parazit ve hastalıkların kontrol altında tutulmasında yardımcı olur. Her tür toprak solucanı aynı şekilde ortamına katkı sağlamaz. Solucan çeşitliliği oluşturulan mikro-habitat çeşitliliğini de destekler.
Bitkilerin sağlığını etkileyebilir
Bazı solucan türleri doğrudan nematot gibi zararlıların popülasyonunu düzenleme yeteğine sahip olduğu gibi de bitkilerin büyümesini hızlandıraran fito hormonlar üretebilmekte.
Solucanların diğer faydaları
Tarımsal alanlarda, çayır veya mera gibi diğer alanlarda ürün verimliliğini arttırır. Bu nedenle tarım ve hayvancılık üzerinde olumlu bir etkisi vardır.
Ayrıca, organik atıkların geri dönüşümünü ve atık su arıtma yeteğine sahiptir. Solucanlar organik atıkları sindirerek geri dönüştürür. Solucan gübresi, diğer adıyla da vermikompost
, bahçe ve saksı çiçekleri için doğal bir gübre olarak kullanılır. Bazı toprak solucanı türleri de su arıtma tesislerinde atıksu arıtımı için kullanılır.
Hesaplama
Bir toprak solucanı aktif olduğu dönemlerde, günde kendi ağırlığının 1,5 katı toprak karıştırır.
25,000 toprak solucanın (bir dönüm arazide yaşayan solucan sayısı) ağırlığı 100 kg olsa = günde 150 kg taze biyokütle yutulur.
Eğer bir yıl için hesaplamak istiyorsanız: yılda aktif gün (yaklaşık 250) = dönüm başına 37,5 ton toprak. Kimilerine göre de, bazı deneyler sonrasında bu sayı 50 tona yükselebilir.
Toprak Solucanları ile ilgili diğer makaleler
Daha fazla bilgi için
Kıtap: ''Toprak Solucanları Biyolojileri, Ekolojileri ve Türkiye Türleri'' / Yazar: Mete Mısırlıoğlu / Yayınevi: Nobel Yayın Dağıtım / Araştırma - İnceleme Dizisi.