Cinsel Rüşt Yaşı Nedir?
Cinsel rüşt yaşı, bir bireyin cinsel eylemlerinin bilincinde sayıldığı yaştır. Cinsel olarak reşit sayılan bireyler, hiçbir yasal veya cezai sonucu olmadan rıza gösterdikleri kişilerle beraber olabilirler. Tarih boyunca çeşitli kültürlerde farklı yaşlarda olan ve farklı koşullara göre şekillenen bu durum, cinsel rüşt yaşının altındaki kişileri cinsel istismardan korumak için uygulanır. Eğer cinsel eylemde bulunan kişilerin ikisi de cinsel rüşt yaşından küçükse, şikâyet edilmediği sürece suç sayılmayabilir. Ancak kişilerden biri cinsel rüştünü ispat etmiş biriyse, şikâyet gerekçesi aranmadan suç sayılır ve cezai işleme tâbi tutulur.
Bununla birlikte cinsel rüşt yaşı, ehliyet yaşı, seçme ve seçilme yaşı, evlilik yaşı gibi yasal yaş sınırlamalarıyla farklı olabilir. Türkiye’de bütün bu durumlar için rüşt yaşı 18’dir ve cinsiyet farkı gözetilmez.
Türkiye’de Cinsel Rüşt Yaşı
Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre Türkiye’de cinsel rüşt yaşı 18’dir. Ceza Kanunu’nda belirtilen açıklama şöyle:
“On beş yaşını tamamlamamış veya tamamlamış olmakla birlikte fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış ve diğer çocuklara karşı sadece cebir , tehdit, hile ve iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı olarak gerçekleştirilen cinsel davranışlar çocukların cinsel istismarı olarak kabul edilmektedir.
Dünyada Cinsel Rüşt Yaşı
Cinsel rüşt yaşı ile alakalı olan en eski kayıt antik Yunan ozanı Hesiod’un İşler ve Günler şiirinde geçer (MÖ 700 civarları). Hesiod, erkeğin 30 yaşında evlenmesi gerektiğini, kendine eş olarak da ergenliğini beş yaş geçen bir kadını seçmesini söylemiştir (Yani yine 17-18 yaşlarında bir kadın). Cinsel rüşt yaşı ile evlilik yaşı genelde aynı şeylerdi o zamanlar.
Cinsel rüşt yaşı 19 ve 20. yüzyıllarda yasalara geçmeye başlamıştır. Ondan öncekiler genelde “evlilik yaşıdır”, zira bir kadın veya erkeğin evlenmeden cinsel eylemde bulunmaları dünyanın neredeyse her yerinde bir tabuydu. Bugün dahi İran, Libya, Suudi Arabistan gibi ülkelerde cinsel rüşt yaşı diye bir olgu yoktur. Bunun yerine “evlenme yaşı” vardır. Yaşa bakılmaksızın evlilik dışı cinsel eylemler suçtur.
Ülkelere, eyaletlere, hatta şehirlere göre değişebilen cinsel rüşt yaşı hep aynı kalmaz. Örneğin Kanada’da bu yaş 2008 yılında 14’ten 16’ya, İzlanda’da 2007 yılında 14’ten 15’e, İspanya’da ise 2015 yılında 13’ten 16’ya çıkarılmıştır.
Avrupa ülkelerindeki en yüksek cinsel rüşt yaşı Malta ve Türkiye’dedir (18). Bunu 17 ile İrlanda takip eder. Geri kalan Avrupa ülkelerinde bu yaş 14-16 arasında değişir. Kuzey Kıbrıs’ta cinsel rüşt yaşı 16’dır.
Güney Kore’de cinsel rüşt yaşı 13’tür. Asya’daki en yüksek cinsel rüşt yaşı 21 ile Bahreyn’dedir. Filipinler’de ise bu yaş 12’ye kadar düşüyor. Farklı durumlarda farklı cezai işlemler uygulanıyor veya uygulanmıyor.
Afrika ülkelerinde ise cinsel rüşt yaşı çoğunlukla 16 ve 18’dir ancak en düşük yaş Angola’dadır: 12