Seçme Ve Bağlama (selecting And Connecting)
Thorndike’a göre öğrenmenin en temel şekli deneme yanılma yoluyla öğrenmedir. İnsan ya da hayvan, öğrenme durumunda olan organizma, belli bir problemle karşılaştığında problem çözmek için çeşitli davranışlar gösterir ve bu davranışlar arasıdan problemin çözümüne katkısı olmayan başarısız davranışları eler. Problemi çözen ve başarıya götüren tepkiler kalıcı hale gelir. Birey daha sonra karşılaştığı yeni bir problem durumunda daha önce işe yaramayan davranışları göstermez, problemin çözümünü sağlayan davranışları gösterir. Thorndike bu duruma seçme (eleme) bağlama adı vermektedir. (Kaya, —, 347)
Thorndike deneylerini köpeklerle, balıklarla ve maymunlarla da yapmakla birlikte esas olarak kedilerle yapmıştır. Bu seçme ve bağlama yoluyla öğrenme açıklamalarına ilişkin yaptığı deneylerde, kediyi dar, rahatsızlık veren bir kafese koymuş ve hayvanın kafesten kaçma çabalarını gözlemiştir. Kafesin kapısını açabilmesi için hayvanın bir pedala basması ya da bir zincir ipi çekmesi gerekmektedir. Ancak kafes öyle düzenlenmiştir ki hayvanı, kapıyı açmadan önce başka bir dizi tepkiyle uğraşmaya zorlar. Kedi kafese ilk konulduğunda rahatsızlık belirtileri ve sıkışıklıktan kaçma eğilimleri göstermiştir. Kafesin parmaklıkları arasından sıyrılarak çıkmaya çalışmış, pedalı ve demirleri tırmalayıp ısırmış, kafesin içindeki her şeye, saldırmıştır. İçinde bulunduğu sınırlılıktan kaçmak için içsel olarak çok çaba harcamış hatta dışarıdaki yiyeceğe fazlaca dikkat etmemiştir. Sekiz-on dakika olağanüstü bir çaba ve enerjiyle sürekli olarak tırmalamış, ısırmış ve sıkışarak çıkmaya çalışmıştır. Ancak sonunda kedi, tesadüfen zinciri tırmalarken çekmiş ya da tesadüfen pedala basarak dışarı çıkabilmiştir. Aynı koşullarda ardışık denemeler yapıldığında kedi kendisini amaca ulaştırmayan tırmalama, ısırma vb. gereksiz tepkileri terk etmiştir. Birkaç denemeden sonra kedi kafese konulur konulmaz zinciri çekme ya da pedala basma davranışını göstererek, dışarı çıkmıştır. Sonuç olarak, kendisine haz veren, başarıya götüren davranış kalıcı olmuştur (Senemoğlu, 2005, sy:131-132).
İnsanların problem çözme davranışlarında da benzer bir mekanizma vardır. Zor bir matematik problemini çözmeye çalışan çocuk problemin çözümü için çeşitli yollan deneyecektir Bu süreçte problemi çözmesini sağlamayan yollar elenecek, sadece problemi çözmesini sağlayan yol öğrenilecektir. Bir sonraki benzer bir problemde çocuk ilk olarak daha önce kendisini çözüme götüren yolu deneyecektir.
Thorndike’ın öğrenme sürecine yönelik açıklaması öğrenmenin-bir problemi çözmenin tek yolu değildir. Günümüzde insanların problem çözme davranışını ve öğrenme sürecini açıklamak üzere farklı kuramlar da bulunmaktadır. Ancak, Thorndike’ın açıkladığı deneme yanılma yoluyla öğrenme, günlük yaşamda karşılaştığımız çeşitli problemlerin çözümünde işe yarayabilir ve öğrendiklerimizin bir bölümünü deneme yanılma yoluyla öğreniriz. Özellikle, birey karşılaştığı problemin çözümü ile ilgili önceden öğrenilmiş yollara ve bilgiye sahip değilse. Deneme-yanılma yoluyla problemi çözmeye çalışacaktır. Örnek olarak, yeni bir kilit sistemi olan kapıyı açıp dışarıya çıkmak isteyen birisi, önce daha önceden öğrendiği en etkili yol olan kapı kolunu tutup aşağıya doğru çekerek kapıyı açmaya çalışacaktır. Böyle bir durumda kapı açılmıyorsa anahtarla açmaya çalışmak ve benzeri önceden öğrenmiş olduğu diğer yollan deneyecektir. Bir süre sonra bu davranışların işe yaramadığını gördüğü zaman farklı yollar denemeye devam edecek, kapı açılana kadar bu deneme-yanılma davranışları devam edecektir.
Ancak, unutulmamalıdır ki bireyin davranışının ne kadar ısrarlı biçimde süreceği bireyin o davranışı göstermek için gereken güdülenmişlik düzeyine de bağlıdır. Bu nedenle öğretmenlerin öğrencilerine verdikleri ödevlerin çok karmaşık olmaması konusuna dikkat etmeleri gerekir. Aksi halde öğrenci çaresizlik geliştirebilir ve başarılı biçimde çözebileceği problemlerin de çözümsüz olarak görebilir(Kaya, —, sy:347).