Hadım Ali Paşa
- Görev : Budin Beylerbeyi
- Doğum : -
- Ölüm : 1511
Macaristan’da Osmanlı hakimiyetinin yerleşmesinde önemli rol oynayan Budin beylerbeyi Arnavut asıllı Hadım Ali Paşa, ilk idari görevini Diyarbekir beylerbeyi olarak yerine getirdi. Bu vazifesi sırasında Erzurum beylerbeyi olup Gürcistan tarafına yaptığı seferde şehid düşen Mustafa Paşa’ya yardım etmek üzere Erzurum sınırına giderek Atabeyler memleketine akınlarda bulunan Hadım Ali Paşa, bir sonraki görev olarak Anadolu beylerbeyliğine nakledildi. Bu görev sırasında İran Seferi’ne katıldı. 17 Mayıs 1551 yılında Budin beylerbeyi olan Ali Paşa, Budin’in güvenliğini sağlamak için civardaki kaleleri ele geçirmeye çalıştı, bununla birlikte gelen saldırıları başarıyla püskürttü. Stratejik öneme sahip olan Dregely Kalesi’ne yürüyerek burayı zaptetti. Civardaki kaleleri ele geçirme yönünde çaba sarf eden Hadım Ali Paşa, Hollokö ve Bujak kalelerini ele geçirerek Osmanlı sınırlarını Slovakya’nın güneyini içine alacak şekilde genişletti.
Macar ve Alman kuvvetlerini Palast Ovası’nda yenilgiye uğratarak iki kumandanı esir alan Ali Paşa, Budin’e 137 km. mesafedeki askeri öneme sahip Eğri’yi kuşatarak önemli bir hamlede bulundu, ancak kırk gün süren kuşatma başarısızlıkla sonuçlandı. Bu olay üzerine bir süre sonra gözden düşen Ali Paşa, azledilerek Anadolu’ya nakledildi ve Karaman beylerbeyi oldu. Bu görevi sırasında Kanuni Sultan Süleyman ile birlikte Nahçıvan Seferi’ne katıldı. Bir süre sonra Toygun Paşa’nın yerine 1 milyon akçelik hastarla yeniden Budin beylerbeyliğine getirildi. Bölgenin emniyetini tehdit eden ve haydut yatağı olan Szigetvar’ı kuşattı. Bir müddet sonra Budin beylerbeyiliğinden alınıp 600.000 akçelik hastarla 13 Şubat 1555’te ikinci defa Bosna'ya nakledildi. Ali Paşa'nın Mayıs 1558'den hemen sonra vefat ettiğini düşündürmektedir. Kısa boylu, geniş ve kalkık omuzlu, çatık kaşlı, kuvvetli ve son derece cesur bir adam olarak tarif edilen Ali Paşa, Diyarbakır’da bir cami, medrese ve hamam, Çatalca’da bir cami ve medrese, İstanbul’da da bazı hayratlar yaptırdığı bilinmektedir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Feridun Emecen, Hadım Ali Paşa, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 1997, cilt.15, sf.4-5
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Elmas Mehmed Paşa
17. yüzyıl Osmanlı sadrazamlarından olan elmas Mehmed Paşa, Kastamonu’nun Cide kazasına bağlı Hoşalay köyünde dünyaya geldi. Elmas lakabının kendisine düzgün bir endama ve pürüzsüz bir yüze sahip olduğu için verildiği rivayet edilen Mehmed Paşa, küçük yaşta kalemiye ricâli zümresine girdi. Başbâki kulu Divrikli Mehmed Ağa’ya intisap ederek mühürdarı oldu. Mehmed Ağa’nın Trablusşam’a tayini üzerine onunla birlikte giden Mehmed Paşa, devrin padişahı IV. Mehmed tarafından İstanbul’a çağrılarak Enderun’a alındı. Daha sonraki süreçte Has Oda’da çuhadar, ardından da silâhdar oldu. Kısa zamanda yükselerek II. Süleyman’ın cülûsunu müteakip önce silâhdarlığa, sonra da kısa aralıklarla mirialemliğe ve hazine kethüdalığına getirilen Elmas Mehmed Paşa, 1689 yılında da Rumeli beylerbeyliği payesiyle nişancılığa getirildi. Bu göreve getirilmesinin ardından vezaret makamına tayin edildi.
-
Dietrich Bonhoeffer
II. Dünya Savaşı’yla daha da yükselen Nazi saldırganlığına karşı duran ve bu cesur karşı duruşu hayatıyla ödeyen Alman teolog Dietrich Bonhoeffer, günümüzde Polonya sınırları içerisinde bulunan Wroclaw’ın öne gelen ailelerinden birinin çocuğuydu. Bonhoeffer, I. Dünya Savaşı’nda savaşmak için çok genç olmasına rağmen savaşın getirdiği yıkıma şahit oldu. Ağabeyinin ölümü üzerine derin bir üzüntü yaşadı. 1927 yılında doktorasını tamamladıktan sonra İspanya, İngiltere ve ABD’ye gitti. Protestan teolojisi ile ilgili beğenilen kitaplar yazdı. 1931yılınca Almanya’ya dönünce rahip oldu. Berlin’de yaşadığı sıralar Naziler iktidarı ele geçirip Protestan ve Katolik kiliseleri üzerinde baskı uygulamaya başladılar.
-
Marquis de Sade
Batı edebiyatının en tartışmalı yazarlarından olan Marquis de Sade Fransız bir aristokrattı. Bir porno yazarı olarak cinsel şiddeti içeren metinleri, okurları yüzlerce yıl boyunca şaşkınlığa düşürdü. Asil bir ailenin çocuğu olan Sade, Paris’te dünyaya geldi. La Coste kasabasındaki ailesinin kalesinde büyüdü. Bir dönem Fransız ordusunda subay olarak hizmet etti. 1760’lı yılların başında La Coste’u kendi cinsel oyun bahçesi haline getirdi. Kaledeki seks partileri içi erkek ve kadın fahişeler kiralıyordu. Daha sonra bu kişilerden bazıları Sade’ın kendilerini zorla tuttuğunu ileri sürdü. Birkaç fahişeyi zehirlemesinin ardından eşcinsellikle suçlanarak yargılandı ve ölüme mahkum edildi. İtalya’ya kaçarak bu cezadan kurtuldu. Sonunda yakalanıp zindana atıldı ancak ölüm cezasını temyiz etmeyi başardı.
-
Raşit Efendi Yazma Eser Kütüphanesi
Raşid Efendi Kütüphanesi ile ilgili bilgilerin çoğu kütüphanenin vakfiyesinden edinilir. Râşid Efendi, zamanında kütüphanesine üç hâfız-ı kütüb tayin etti. Bu hafız-ı kütüblerin başka işlerle meşgul olmayıp devamlı şekilde kütüphanede bulunmaları için oldukça yüksek ücret ödedi. Merkezi alanın dışında kalan kütüphanelerde personel maaş ödemelerinin altı ayda bir yapılması durumu bu kütüphanede çalışan personel için de geçerli oldu. Maaş bilgisinin yanı sıra vakfiyede hâfız-ı kütüblerin izinlerinin düzenlenmesi ve uygulanması için takip edilecek usul üzerinde de ayrıntılı biçimde durulduğu görülür. Hafız-ı kütübün hac vb. yolculuklar için bir yıl gibi uzun süre yerinde olmaması durumunda yerine bir vekil tayin edilmesi kararı verildi. Kütüphane personeline izin verilmesi yetkisi vakıf mütevellisine bırakıldı. Tatil ve çalışma günlerinin de belirtildiği vakfiyeye göre cuma ve salı günleriyle iki dinî bayramda üçer gün dışında kütüphane açık olacaktır. Güneşin doğuşundan bir saat sonra açılacak ve batışından bir saat önce kapanacak olan kütüphane ayrıca öğle ve ikindi namazlarında tatil edilecektir.
-
Maharishi Mahesh Yogi
Hindistan’da guruluk yapan ve transandantal meditasyonun dünya çapında tanınmasını sağlayan Maharishi Mahesh Yogi elli yıl boyunca bu yöntemi anlatmak adına dünyayı dolaştı. Hem ruhani bir lider hem de tanınan ünlü bir figür olan Mahesh, kutsal sayılan bir Hindu’ya sekreterlik yapmadan önce fizik eğitimi aldı. 1953 yılında ustası ölünce Himalayalar’a gitti. Burada kendi meditasyon tekniklerini geliştirdi ve bir ashram kurdu. Dünyaca ünlü müzik grubu Beatles’in müzisyenleri kendinden transandantal meditasyon teknikleri öğrenmesi üzerine takipçi sayısı daha da arttı. Bunların arasında ünlü müzisyenler, politikacılar ve sanatçılar da vardı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun