Muhtemelen bundan önceki paragraflan okurken bazı okurlar sandalyelerinde huzursuzca kıpırdandılar. Bugün çoğumuz böyle tepki verecek
şekilde eğitiliyoruz. Hammurabi Kanunlan’nın bir mit olduğunu kabul
etmek kolaydır, ama insan haklarının da aynı şekilde bir mit olduğunu
duymayı istemeyiz. Eğer insanlar insan haklarının sadece hayallerinde
yaşadığını fark ederse toplumumuzun çökme ihtimali ortaya çıkmaz mı?
Yoltaire Tann hakkında, “Tanrı yoktur ama bunu sakın hizmetkarıma
söylemeyin, yoksa geceleyin beni öldürür,” demiştir. Hammurabi aynı
sını hiyerarşi ilkesi hakkında, Thomas Jefferson da insan hakları için söylerdi. Homo sapiens’in doğal hakları yoktur, tıpkı örümcekler, sırtlanlar
ve şempanzelerin doğal haklan olmadığı gibi; ama bunu hizmetkarları
mıza söylememeliyiz, yoksa geceleyin bizi öldürürler.
Bu tip korkular çok anlaşılabilirdir. Doğal düzen, istikrarlı düzendir.
İnsanlar yarından itibaren varlığına inanmayı bıraksalar bile, yerçekiminin ortadan kalkma ihtimali yoktur. Buna karşın, hayali bir düzen her
zaman çökme ihtimaliyle karşı karşıyadır, çünkü varlığı mitlere bağlı
dır ve mitler insanlar onlara inanmayı bıraktığı anda çökerler. Hayali bir
düzeni korumak, sürekli ve büyük bir çaba gerekir. Bu çabaların bazıları şiddet ve zorlama biçimindedir. Ordular, polis kuvvetleri, mahkemeler
ve hapishaneler kesintisiz olarak insanların hayali düzene uygun olarak
davranmasını sağlamak için çalışırlar. Eğer bir Babilli komşusunun gözü
nü çıkarırsa, “kısasa kısas” kanununu uygulamak için bir miktar şiddet
gerekli oluyordu. 1860’da Amerikan vatandaşlarının çoğu Afrikalı kölelerin de insan olduklarını ve dolayısıyla özgürlük hakkından faydalanmaları gerektiğini düşündüğünde, Güney eyaletlerini ikna etmeleri bir
içsavaşa mâl olmuştu.
Öte yandan, hayali bir düzen sadece şiddetle sürdürülemez. Sisteme
gerçekten inananların da olması gerekir. Bukalemunvari kariyerine 16.
Louis’nin yanında başlayan, ardından devrim sonrası cumhuriyet ve Napolyon dönemlerinde hizmet eden, tekrar tesis edilmiş monarşide çalışabilmek için gerektiğinde bağlılığını değiştiren Talleyrand Prensi on yıllar boyunca edindiği yönetim deneyimini şu sözlerle özetlemiştir: “Süngüyle pek çok şeyi yapabilirsiniz, ama üstüne oturmak pek rahat değildir.” Bazen yüzlerce askerin yapamadığını, tek bir rahip üstelik çok daha
ucuz ve etkili bir şekilde yapabilir. Dahası, süngüler ne kadar etkili olursa olsun, onları da birinin kullanması gerekir. Askerler, gardiyanlar, yargıçlar ve polisler neden inanmadıkları bir hayali düzeni korumak için uğ
raşsınlar? Tüm topluca yapılan insan faaliyetleri içinde örgütlemesi en
zor olanı şiddettir. Bir toplumsal düzenin askeri yöntemlerle sağlandığı
nı söylemek, anında başka bir soruyu akla getirir: Askeri düzeni ne sağ
lar? Bir orduyu yalnızca zor kullanarak örgütlemek imkansızdır; en azından bazı komutanların ve askerlerin tanrı, onur, vatan, erkeklik veya
para gibi bir şeylere inanmaları gerekir.