Kardinal fayda yaklaşımının gerçeklerden uzak, zorlamaya dayalı varsayımları iktisatçılar tarafından eleştirilmiş ve soyut olan fayda kavramının sayısal ölçümü düşüncesinin gerçek dışı olduğunu belirtmişlerdir. Bunun üzerine gerçeklere daha uygun olan bir yaklaşım geliştirilmiştir.
Varsayımları;
- Ordinal fayda yaklaşımına göre faydanın sayısal olarak ölçülemeyeceği, ancak tüketicinin mallardan elde edeceği faydaları sıralamaya tabi tutabileceği iddia edilmektedir.
- Ayrıca malların faydası objektif değil, sübjektiftir, yani kişiden kişiye ve aynı kişi için tüketim zamanına göre malların faydası değişiklik gösterebilir.
- Bir malın tüketimi diğer malın faydasını etkiler.
- Önemli ordinalist iktisatçılar arasında Edgeworth, Antonelli ve Fisher gösterilebilir.
- Ordinal fayda yaklaşımına göre tüketiciler üç aşamada dengeye ulaşmaktadırlar. Şimdi bu aşamaları inceleyelim.
1. Aşama: Farksızlık Eğrisi / Kayıtsızlık Eğrileri
2. Aşama: Bütçe Doğrusu
3. Aşama: Tüketici Dengesi
- Aşama: Tüketici Dengesi
Tüketici dengesi konusunda üçüncü ve son aşamada yeni bir şey yapmıyoruz. Birinci ve ikinci aşamalardaki şekilleri aynı şekil üzerinde birleştiriyoruz.
Grafikte bir tane bütçe doğrusu ve üç tane de farksızlık eğrisi çizdik. U3 farksızlık eğrisi ve üzerindeki C noktası tüketici dengesi olamaz, çünkü U3 farksızlık eğrisi bütçe doğrusunun dışında olduğu için bütçe yetmemektedir. U1 farksızlık eğrisi ve üzerindeki A ve B noktaları bütçe doğrusu üzerindedir. Yani gelirin tamamı X ve Y malları arasında harcanmaktadır, ancak elde edilen toplam fayda U1 olmakta. Oysa aynı gelirle D noktasında daha yüksek faydayı temsil eden U2 faydası sağlanmaktadır. Dolayısıyla rasyonel tüketici D noktasını tercih edecektir. Buradan genel bir tüketici dengesi tanımı çıkartacak olursak şöyle söyleyebiliriz; Farksızlık eğrisi ile bütçe doğrusunun teğet olduğu (tek noktada çakıştıkları) yerde tüketici dengeye gelir, denge noktasından eksenlere giderek tüketeceği mal miktarlarını belirler ve toplam faydasını maksimum yapar.
Tüketici denge noktası matematiksel bakımdan farksızlık eğrisinin eğimi ile bütçe doğrusunun eğiminin eşitlenmesi anlamına gelir. Buradan aşağıdaki formülü çıkartabiliriz.
Tüketici Dengesi
Gelir (Bütçe) Denklemi
Gelir denklemi, tüketicinin dengeye ulaştığı noktada gelirini iki mal arasında nasıl harcadığını gösteren bir denklemdir.
Bu makalede aşağıda yer alan kaynaklardan dolaylı veya direkt olarak faydalanılmıştır. Aşağıda yer alan kaynaklarında incelenmesi faydalı olacaktır.
Kaynaklar:
Gökdemir, L., “Ders Notu”, https://www.artvin.edu.tr/files/user_files/files/a806773ac876dd7 2d36b61e7e285f977.pdf, İnönü Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü [Ziyaret Tarihi: 18.01.2017]