Gebelikte Sigara Kullanımının Zararları
Sigaranın genel olarak sağlık üzerindeki olumsuz etkileri iyi bilinmektedir. Sigara kullanımı ile akciğer kanseri, kalp-damar hastalıkları, kronik akciğer hastalıkları, mesane kanseri, mide-barsak kanserleri ve rahim ağzı kanseri gibi birçok hastalığın riskini artırdığı birçok çalışmada gösterilmiştir. Ayrıca hamilelikte sigara kullanımı bebeği de olumsuz etkiler?
Sigara içmek hamile kalmamı zorlaştırabilir mi?
Sigara içen erkek ve kadınların hamile kalması sigara içmeyenlere göre daha uzun sürer. Pasif içicilik neredeyse sigara kadar zararlıdır ve sigara dumanına maruz kalan kadınların gebe kalması, gebe kalmayan kadınlara göre daha uzun sürer. Sigaradaki kimyasallar, gelecekteki bir çocuğun sağlığını etkileyecek şekilde yumurta ve spermlere zarar verebilir.
Neden? Çünkü sigara içmek, hem erkeklerde hem de kadınlarda üreme sürecinin her aşamasını etkiler.
Sigara içmek şunları etkiler:
- yumurta ve spermdeki DNA (genetik materyal)
- erkek ve kadın hormon üretimi
- döllenmiş yumurtanın rahme ulaşma yeteneği
- bebeğin büyüdüğü rahim içindeki ortam.
Araştırmalar, sigara içenlerin sigara içmeyenlere göre kısırlık yaşama olasılığının daha yüksek olduğunu gösteriyor.
Sağlıklı bir bebek, sağlıklı sperm ve sağlıklı yumurtalarla başlar. İyi haber, sigaranın yumurta, sperm ve doğurganlık üzerindeki etkilerinin geri döndürülebilir olmasıdır. İster erkek ister kadın (veya her ikisi) sigara içiyor, sigarayı bırakmak hamile kalma ve sağlıklı bir bebek sahibi olma şansını artıracaktır.
Erkekler sigarayı bırakırsa:
Bir erkeğin ne kadar süredir sigara içtiği önemli değil. Sigarayı bırakır bırakmaz spermi daha sağlıklı hale gelecektir.
Spermin olgunlaşması yaklaşık üç ay sürer. Gebe kalmadan en az üç ay önce bırakan erkekler, daha sağlıklı spermlere sahip olacak ve bir yumurtayı dölleme ve sağlıklı bir bebek yaratma şansı daha yüksek olacaktır.
Kadınlar sigarayı bırakırsa:
Bırakmak hamile kalma şansını artırır.
Sigarayı bırakmak doğal doğurganlığı artırabilir ve sigaranın bazı etkileri bıraktıktan sonraki bir yıl içinde geri döndürülebilir.
Gebe kalmadan önce veya gebeliğin ilk üç ayında sigarayı bırakan kadınlar, sigara içmeyenler için bebeklerinin erken doğma riskini aynı risk seviyesine düşürür.
Hamileliğinin erken döneminde sigarayı bırakan kadınların, sigara içmeyenlerden doğan bebeklerle benzer doğum ağırlıklarına sahip bebekleri vardır. Üçüncü trimesterden önce sigarayı bırakan kadınlar, sigaranın doğum ağırlığı üzerindeki etkilerinin çoğundan kaçınabilir.
Sigaradan kaynaklanan zararlar
Sigara dumanı; nikotin, karbon monoksit, kanserojenler ve ağır metaller dahil 4000’den fazla bileşiğin karmaşık, heterojen bir karışımıdır. Hamilelikte sigara kullanımı fetüsü genel olarak olumsuz etkiler – oksijen ve besin tedarikini kısıtlar, büyümesini değiştirir ve beyin ve akciğerler gibi organların gelişimini etkiler.
Hamilelik sırasında sigara içersem bebeğime ne zarar verir?
Hamilelik sırasında sigara içmek hem size hem de bebeğinize zarar verir.
Hamilelik sırasında sigara içmek bebeğinizin aşağıdaki risklerini artırır:
- yeterince oksijen almamak
- ölü doğum
- çok erken doğum
- düşük doğum ağırlığına sahip olmak
- ani bebek ölüm sendromu
- yarık dudak veya yarık damak gibi doğum kusuru ile doğmak
- solunum problemleri geliştirmek.
Çok erken doğmak veya düşük doğum ağırlığı ile doğmak, bebeğinizin hasta olma olasılığının daha yüksek olduğu ve hastanede daha uzun süre kalması gerektiği, hatta ölebileceği anlamına gelir.
Hamilelikten sonra sigara içersem bebeğime ne zararı olur?
Hamilelikten sonra sigara içmek bebeğinizin aşağıdaki risklerini artırır:
- astım
- bronşit ve zatürre
- kronik öksürük
- kulak enfeksiyonları
- sık soğuk algınlığı
- yüksek tansiyon
- daha sonra çocuklukta öğrenme ve davranış sorunları.
Hamileliğim sırasında sigara içmek doğum kusuruna neden olabilir mi?
Hamilelikte sigara kullanımı hem kadın, hem de bebek üzerinde çok önemli olumsuz etkileri bulunmaktadır. Gebelikte sigara kullanımı göbek kordonu ve plasentada değişiklikler, plasentanın aşağı yerleşmesi, dış gebelik, bebekte gelişme geriliği, düşük, erken doğum, düşük doğum ağırlığı, idrar yolları anomalileri, bebekte doğum öncesi ve sonrası ani ölüm gibi önemli hastalık ve durumların riskini artırmaktadır.
Ayrıca süt vermede sorunları, bebeğin fiziksel gelişimi, sinir sistemi fonksiyonlarında bozukluk, bebeğin entellektül gelişimi ve ruhsal durumunda bozulmalara neden olabilmektedir. Solunum sistemi, sinir sistemi, duyu organları, deri ve idrar yolları hastalıkları sigara içen annelerin çocuklarında daha sık görülmektedir.
Sigarada nikotin dışında karbon monoksit, siyanid, anilin, metanol, hidrojen sülfit, arsenik, kurşun ve kadmiyum gibi birçok toksin bulunduğu için potansiyel olarak bebekte anomalilere neden olabileceği düşünülmektedir. Sigaranın içerisinde 4000’nin üzerinde toksin bulunmaktadır.
Sigara içen gebelerde düşük ve erken doğum olasılığı 2 kat artmakta ve doğumdan sonraki ilk 1 yıl içerisinde ölüm riski artmaktadır. Doğumdan sonra 2-5. aylar arasında “ani bebek ölümü” en önemli bebek ölüm nedeni olup, sigara içen annelerin bebeklerinde bu risk içilen sigara sayısına bağlı olarak 2-6 kat artmaktadır.
Gebelik sırasında sigara bırakıldığı zaman doğum sonrası bebek ölümlerinde %10 ve gebeliğin son dönemleri ile doğum sonrası erken dönemde bebek kaybı riskinin ise %12 düzeyinde azalacağı tahmin edilmektedir.
Gebelikte sigara kullanımın diğer etkileri
Gebelikte sigara kullanımın bir diğer önemi de bebeğin sinir sistemi gelişimi üzerindeki olumsuz etkileridir. Yapılan çalışmalarda doğum öncesi sigaraya maruz kalan bebeklerde hiperaktivite, dikkat eksikliği, heceleme ve okuma zorluklarının daha sık olduğu görülmüştür.
Yine bazı çalışmalarda bu bebeklerde entellektüel gelişimde yetersizlik ve bazı davranış bozukluklarının daha sık olduğu gösterilmiştir. Bunun sonucunda dikkat eksikliği, okuma ve matematik problemlerinin öğrenilmesi ortalama olarak 4-5 ay daha geç olmaktadır.
Sigara içerisindeki karbonmonoksitin beyin proteinleri, DNA, noradrenalin ve seratonin konsantrasyonlarını azaltması, dopamin dolaşımını değiştirmesi ve nikotinin beyin oksijenlenmesini azaltmasının yukarıda söz ettiğimiz etkilerden sorumlu olduğu düşünülmektedir.
Son zamanlarda yapılan bir çalışmada ise sigaraya maruz kalan bebeklerin daha hiperaktif olduğu, stresle başa çıkmada daha çok sorun yaşadıkları, daha az uyudukları, daha sık soludukları, beslenme sorunlarının daha sık olduğu, daha çok terledikleri ve daha sık ateşlendikleri gösterilmiştir.
Sonuç olarak gebelikte sigaranın bebek üzerinde doğum öncesi ve sonrası dönemde çok önemli yan etkileri bulunmaktadır. Genel olarak sağlık üzerindeki olumsuz etkileri de göz önünde bulundurulduğunda sigara bırakmanın önemi açıkça görülmektedir. Burada direk olarak değinmemekle birlikte sadece aktif değil, pasif içicilikte aynı olumsuz etkilere yol açmaktadır.
Sigarayı bırakırsam benim ve bebeğim için ne fark eder?
Sigarayı bırakın ve:
- bebeğiniz sadece 1 gün sonra daha fazla oksijen alacak
- bebeğinizin erken veya doğum kusurlarıyla doğma riski azalacak
- bebeğinizin solunum problemleri geliştirme riski azalacak
- harcayacak daha çok paranız olacak
- kalp hastalığı, felç ve kanser riski sizin için azalacak
- nefes alıp verme ve enerji seviyeleriniz iyileşecek
- saçın, nefesin, giysilerin ve ev kokun daha iyi olacak
Hamileyseniz ve sigara içiyorsanız, bebeğiniz için yapabileceğiniz en iyi şey bırakmaktır. Sigarayı bırakmak zor olabilir, bu yüzden yardım isteyin.
Ne kadar erken durursanız, faydalar o kadar büyük olur. Tamamen durmak, kendinizi ve bebeğinizi korumanın tek etkili yoludur. Hiçbir zaman asla geç değildir.