Dünyanın En Eski DNA ’sı Keşfedildi
Sibirya’nın donmuş topraklarında ortaya çıkarılan mamut dişleri, şimdiye kadar keşfedilen en eski DNA olarak tarihe geçti. İsveç’teki Paleogenetik Merkezi’nden araştırmacılar Şubat 2021’de yünlü mamut ve Kolomb mamutunun kökenini aydınlatan bir milyon yıldan daha eski fosillerden DNA çıkardılar. Aynı zamanda bu bulgu insan ailesinin soyu tükenmiş üyeleri de dahil olmak üzere, bu kadar eski diğer organizmalardan DNA elde etme olasılığını artırıyor.
1984’te “quagga” olarak bilinen yakın zamanda nesli tükenmiş bir zebra alt türünden iki kısa DNA dizisinin geri kazanılmasından bu yana, araştırmacılar daha eski kalıntılardan daha büyük miktarlarda DNA elde etmek için çalışıyorlar. Eski DNA çıkarma ve dizileme yöntemlerindeki gelişmeler sonuncunda mağara ayıları ve Neandertaller de dahil olmak üzere daha eski zamanlardaki canlıların genomlarını gün ışığına çıkardı. 2013 yılında araştırmacılar, şimdiye kadar elde edilen en eski genomik veriler olan 700.000 yıllık bir at fosilinden DNA elde ettiklerini açıklamışlardı.
Nature’da yayınlanan makaleye göre; Stockholm’deki Paleogenetik Merkezi’nden Tom van der Valk ve Love Dalén ve meslektaşları, farklı zaman dilimlerine ait üç mamutun azı dişlerinden DNA elde ettiler. Yaklaşık 700.000 yaşında olduğu sanılan tortularda bulunan bir diş, ilk yünlü mamutlara(Mammuthus primigenius) benziyordu. Biri yaklaşık bir milyon yıl öncesine, diğeri 1,2 milyon yıl öncesine ait olan diğer iki diş, Mammuthus trogontherii adlı bozkır mamutunun azı dişlerine benziyordu. Dişlerden çıkarılan genetik materyal, bin yıl boyunca çok sayıda küçük parçaya bölünerek oldukça bozulmuştu. Araştırmacılar, tıpkı bir yapboz çözen birinin kutudaki resme başvurması gibi; parçaları yeniden birleştirmek ve mikroplardan veya diğer kirleticilerden DNA’yı filtrelemeye yardımcı olmak için, günümüz fillerinin genomlarını kılavuz olarak kullandılar.
Toplamda milyarlarca DNA baz çiftini en genç fosilden (yünlü mamut) – genomun yaklaşık yüzde 70 ila 80’ini – kurtardılar. İkinci en eski mamutun genomunun yaklaşık yüzde 25 ila 30’unu oluşturan yüz milyonlarca baz çiftine de böylece sahip oldular. En eski fosilden en az DNA elde edildiyse de ekip yine de ondan yaklaşık 60 milyon baz çifti sıralamayı başardı.
Mamutların fosil kayıtları, yaklaşık beş milyon yıl önce Afrika’da ortaya çıktığını ve dünyanın büyük bir kısmına yayıldığını ve nesli tükenene kadar milyonlarca yıl hayatta kaldıklarını gösteriyor. Yeni genomik verileri daha genç mamutların genomlarıyla karşılaştıran araştırmacılar, yünlü mamutun bozkır mamutundan evrimleştiğine dair beklentilerini doğruladılar ve yavaş yavaş Sibirya buzul çağına adaptasyon kazandıklarını gösterdikleri sonucuna vardılar.
Çıkan sonuçlar doğrultusunda, araştırmacıların bulduğu en eski mamutun, 1,5 milyon yıl önce erken Pleistosen döneminde Kuzey Amerika’yı kolonileştiren ve Kuzey ve Orta Amerika’nın ılıman bölgelerinde yaşayan Kolomb mamutuna yol açan mamutların atası olan daha önce bilinmeyen bir soya ait olduğu ortaya çıktı. Kolomb mamutunun, yünlü mamutlar ile araştırmacıların en eski fosil örneğinin ait olduğu soyun üyeleri arasındaki melezlemenin ürünü olabileceğini de öne sürdüler.
Yazan: Bilge KAPLAN
Kaynak**
Kaynak***
Kaynak****