Yutma bozukluğu nedir?
Yutkunma bozuklukları, yutma sürecinin değişik fazlarında ortaya çıkabilir.
Oral faz: çiğneme ve katı ya da sıvı besinleri boğaza taşıma güçlüğü
Farengeal faz: yutmayı başlatmakta, katı ya da sıvı besinleri boğaza- yemek borusuna doğru itmekte ve besinlerin yanlış yola gitmemesi için hava yolunu kapatmakta güçlük
Özafageal faz: boğaz ve midedeki kapakları açma-kapamada ve yiyecekleri yemek borusu boyunca itmede güçlük.
Yetişkinlerde yutma bozukluğunun nedenleri nedir?
Sinir sistemi hasarı
Felç, beyin travması,spinal kord zedelenmesi
Parkinson,multiple skleroz (MS)
Amyotrophic Lateral Skleroz (ALS)
Müsküler distrofi, serebral palsi
Alzheimer
Baş ve boyunun etkilendiği sorunlar
Ağız, boğaz ya da özafagus kanserleri
Baş boyun zedelenmesi ya da cerrahisi sonucu
Dişlerin olmaması ya da takma dişlerin uygun olmaması
Bunların dışında bir çok başka hastalık, durum ya da cerrahi müdahaleler yutma sorununa neden olabilir.
Yutma sorunları bireyleri nasıl etkiler?
Yetersiz beslenme ya da kuruluk
Aspirasyon riski
Yeme ve içme zevkinin azalması
Yemekle ilgili toplumsal etkinliklerde rahatsız olma.
Yutma bozukluklarının belirtileri nelerdir?
Yeme ve içme sırasında ya da sonrasında öksürme.
Yeme ya da içme sırasında veya sonrasında ıslak ses.
Çiğneme ya da yutkunma için gerekenden daha fazla çaba ya da zamana ihtiyaç duyulması.
Ağızdan katı ya ada sıvı besin sızması ya da ağzın içine yapışması.
Yemekten sonra göğüste tıkanıklık hissi.
Yeterince yemek yiyememe sebebiyle kilo kaybı.
Dil ve konuşma terapisti yutma bozukluklarını değerlendirmek için ne yapar.
Hastanın tıbbi geçmişini ve belirtilere yönelik öyküsünü alır.
Dudaklar, dil, çene, yumuşak damak gibi yutma ile ilgili kaslarının hareketini ve gücünü kontrol eder.
Ağız ve boğazı etkileyen yutma sorunlarını değerlendirmek için testler yapar.
Ne tür tedavi uygulanabilir?
Tedavi genelde yutma sorununun nedenine, belirtisine ve tipine göre değişiklik gösterir.
Dil ve konuşma terapisti; daha etkili bir şekilde yutmaya yardımcı olacak alıştırmalar,duruşlar ve yöntemler öğretebilir.
Daha güvenli, daha kolay yutma için özel katı ve sıvı besinler önerir.
Aile üyeleri ya da bakıcılar yardımcı olmak için ne yapabilirler?
Önerilen tedaviye ve sorunu anlamaya yönelik sorular sorarlar
Tedavi planını sürdürmeye yardımcı olurlar.
Hastanın egzersiz yapmasına yardımcı olurlar.
Önerilen yiyecek ve içecekleri hazırlarlar.
Hastanın besinlerin ne kadarını tükettiğini takip ederler.