Kornea nakli ne zaman yapılır?
Bu vaziyet hemen herkesin başına gelebilir Öteki bir vaziyet; şayet korneada yaralanma, derin doku kaybı olduysa yeniden kornea nakli gerekebilir. Diyelim ki bir trafik kazası neticesinde …
Bu vaziyet hemen herkesin başına gelebilir
Öteki bir vaziyet; şayet korneada yaralanma, derin doku kaybı olduysa yeniden kornea nakli gerekebilir. Diyelim ki bir trafik kazası neticesinde sırça parçaları dokunun içine girdi. O zaman da korneanın tekerrür daha önceki haline getirilebilmesi için yetersiz parçaların, yetersiz bir kısmın bitirilmesi gerekli. Başka Bir Deyişle emin bir metrekare örtü koymak ya da sırça koymak gerekli, bir bitkiomobilin sırçayı gibi. İşte bu vaziyet acildir. Bu gidişatta uygun kornea bulunamazsa geçici başka dokular kullanılabilir. Bunun dışında korneanın keratakonus dediğimiz bir hastalığı var. Bu hastalıkta, kornea, koni gibi bir şekle dönüşüyor. Gerçeğinde küreden bir parça gibi yuvarlak olması gerekirken, bu hastalıkta inceliyor ve koni gibi oluyor, sivriliyor ve bu da delinme riski yaratıyor. Bir enfeksiyon değil, ama korneanın yapısının ince olmasından dolayı acilen kornea nakli yapmak gerekebilir. Bunun dışındaki nakil nedenleri acil değildir, ama bir an evvel insanın yaşamına devam edeöğrenmesi, görmesi, okumayı bilmesi, mektebe gitmesi, gözünün üşengeç olmaması, çalışması için kornea naklini, rastgele bir fluluk olduğu zaman yapmak gerekir. Ama natürel bunlar saatler içerisinde yapılması gereken acil vaziyetler değildir.
Kornea naklinden sonra, uzuv reddinde olduğu gibi doku reddi olabiliyor mu?
Olabiliyor, ama daha az görülüyor, zira korneanın damarı yok. Damar olmadığı için o bireyin genetik özelligine bağlı maddeler korneaya basitlikle erişemiyor. Bu surattan kornea reddi, kalp reddinden daha seyrek görülen bir vaziyet, zira orada kan damarı olmadığı için bu maddeler; başka bir deyişle bireyin şahsiyetini belirleyen maddeler, korneaya çok daha az geçiyor ve çok daha az ret ihtimali görülüyor. Buna ek olarak, yeni ilaçlarla, reddi daha kolay durdurabiliyoruz. Ancak kornea naklinden ancak bir sene sonra temel görmeye erişilebiliyor, zira nasıl ki kazılan toprağın yerine yerleşmesi zaman alıyorsa, korneanın da bütün yerine kaynaması, yerleşmesi zaman alıyor. Ve de aynı netlikte tekerrür göstermeye başlaması ancak bir vakit sonra olabiliyor. Başka Bir Deyişle gerçeğinde güç, uzun ve ehemmiyetli bir işlem bu. O sebeple de kornea bankaları çok ehemmiyetli. Zira bu güç harekât yapılırken kullanılan yeni korneanın uygun olması lüzumlu. Natürel bu arada hemen ilave etmem gerekiyor, göz nakli diye bir harekât yok, gerçeğinde yapılan sadece kornea nakli.
Doku anlaşmazlığı mevzusunda başka neler söylemek istersiniz?
Bu istenmeyen vaziyetin reelleşmesini muhtemel olduğu kadar aza indirmek için kornea bankalarından kornea isterken, şahısların dokusal özelliklerini söylüyoruz. Ama bunlar dediğim gibi böbrekteki gibi bütün bitkiurması gereken özellikler değil. Ehemmiyetli olan yaş, yaşın uyması.
Yaş ehemmiyetli, öyle mi?
Evet, kornea naklinde akdikeni ile vericinin yaşının da yakalaması gerekiyor.
Korneanıza gözetebilirsiniz
Gerçeğinde gözümüz bir hayli riske sarih, değil mi?
Elbette! Mesela bitkiomobillerde kemer takmak o kadar, o kadar ehemmiyetli ki! Kemer takmadığımız zaman bir kaza geçirdiğimizde, ilk olarak öndeki sırçaya kafamızı vuruyoruz. Hele bazen ön koltuğa çocuk bitkiurtturulduğunda, birey sanki kendini gözetmek için çocuğunu bitkiurtmuş gibi oluyor. Ya da kucağına bitkiurtuyor. Zira ilk kaza anında arkadan veya önden kim vurursa vursun, sırçaya ilk vuracak olan çocuğun kafası ve dolayısıyla gözü oluyor. Olağanüstü bir vaziyet bu.
Nasıl yapıyorlar kavramak efor sahiden
“Ben yakalıyorum” diyor. Ne kadar yakalanırsa yakalansın, bir kemer kadar sağlam yakalamaya ihtimal yok. Bazen de şoför kucağına bitkiurtuyor, çocuk direksiyon ile kendisinin arasında kalıyor. Başka Bir Deyişle bunlar çok riskli vaziyetler natürel. Tam bunların dışında, zati kazanın nereden geleceği emin olmuyor. Ama “geliyorum” diyenler var elbette.
Dünyaya açılan penceremizi, başka bir deyişle korneamızı konuşmaya devam ediyoruz. Korneamızı gözetmek için ekstra ihtiyat alabilir miyiz?
Evet! Korneayı gözetmek için bir; şayet tehlikeli bir işte çalışıyorsanız, gözlük takmanız gerekir, mesela kaynak işiyle uğraşıyorsanız, araba tamircisiyseniz ya da odun kesiyorsanız, yaptığınız iş sırasında gözünüze bir parça atlayacak gibiyse, kesinlikle gözlük takmanız gerekli. Bunun yanı gizeme, enfeksiyonlara sarih bir civarda çalışıyorsanız, mesela hemşireyseniz, doktorsanız, cerrahsanız gene muhtemel olduğu kadar gözlükle çalışmanız gerekir, başka bir deyişle çevrede tehlike varsa, tehlikeyi yasaklamak için gözlük takmak koşul. Bunların dışında, çocukların havai fişek, çatapat veyahut da minik bir boru içinden üfleyerek birbirlerine kıvrılmış kâğıt atmalarını, sapanla oynamalarını yasaklamak gerekli. Ben o ufacık kıvrılmış kâğıtla delinmiş kornea ve hatta göz merceği gördüm.
O kadar riskli
O kadar riskli. Tam bunları önlemek için ailelerin dikkatli olmaları ve eğitim koşul. Bunlar tehlike ise, tehlikeleri ortadan kaldırmak için ya bunları yapmayacağız ya da işimiz gereği kesinlikle yapmak zorundaysak, gözlük takacağız. Bunun dışında korneamızı gözetmek için yapmamız gereken, natürel ki tartışmadan, yumruklardan veya her türlü travmadan uzak durmak.
Başka Bir Deyişle barış
Evet, göz ve kornea sıhhati için barış koşul.