Termoregülasyon vücudun doğal soğutma sistemidir. Merkezi sinir sistemi sensörleri vücut sıcaklığını ölçer ve değişiklik tespit ederse hipotalamusa bir sinyal gönderir.
Hipotalamus, core sıcaklığını kontrol altına almak için tasarlanmış hormonları ve vücut mekanizmalarını harekete geçirir. Bu, insan gibi organizmaları çevreden bağımsız olarak homeostazda tutan şeydir. Dışarısı ne kadar sıcak olursa olsun, vücut ısınız hep aynı seviyede tutulmaya çalışılır.
Sistem gayet mantık olarak basit görünüyor. Peki sportif bir faaliyet sırasında ne oluyor? Egzersiz, termoregülasyona ciddi zorluk yaratıyor.
Acil Durum! Vücut, core sıcaklığındaki aşırı artışı önlemek için fizyolojik mekanizmaları başlatır. Nedir bu süreç? Nasıl uzaklaşacak bu ısı vücudumdan? Bunun için bir kaç yöntem var.
Radyasyon: Elektromanyetik dalgalarla ısı transferi
Konveksiyon: Hava hareketi
İletim: Fiziksel temas
Buharlaşma: Terleme,Solunum
Harika! Bu 4 yöntemle kesinlikle ısı artışı problem değil gibi görünüyor!
Bir durum dışında! -> Dış sıcaklık ve nem yüksekse
Vücut sıcaklığını düzenlemek için kullanılan dört mekanizmadan üçü etkisiz hale gelir. Dış sıcaklık, vücut ve çevre arasındaki ısı alışverişini engeller, bu nedenle ilk önce radyasyon, konveksiyon ve iletim başarısız olur. Geriye sadece buharlaşma kalıyor. Core sıcaklığı ne kadar yüksek olursa, sporcu deri yoluyla o kadar fazla sıvı kaybeder.
Bol terleme, zaten fiziksel egzersizle zorlanan bir vücuda ağır bir zarar verir. Önceden bahsettiğimiz Hidrasyon ve Dehidrasyon yazılarımızdan da aşnasınızdır. Bir sporcu bir müsabakada iki litreye kadar sıvı kaybedebilir. Sıvı takviyesi yapmadan, mevcut vücut sıvılarını daha düşük sıcaklığa yönlendirmek dolaşım sistemine baskı yapar. Kalp, kas hareketinin yakıt ihtiyacını ve vücut ısısını azaltma ihtiyacını karşılamak için daha fazla çalışır.
Isı stresi yorgunluğa neden olur ve yorgunluk performansı düşürür veya durdurur.
Termoregülasyonu bir avantaja dönüştürebilir miyiz? Bir yazı serisi yapabiliriz…
Bir sonraki yazının konusu ‘termoregülasyonu nasıl avantaja çevirebiliriz?’
ATHLETICSCI