Binlerce yılı aşkın süredir, bitkilerin insan sağlığı üzerindeki etkileri belgelenmektedir. Tıbbi amaçlar doğrultusunda kullanılan popüler bitkilerden biri, “Matricaria” türlerinin kurutulmuş çiçeklerinden hazırlanan papatyadır. Diğer bir papatya türü ise, “Chamaemelum nobile” denilen Roma papatyasıdır.
Matricaria recutita çiçeğininin kurutulmuş başlarından oluşturulan ve Avrupa’da bitkisel ilaç bileşeni olarak kullanılan papatya çayı, tek bileşenli bitkisel çayların en popüler olanları arasında yer alır. Dünya çapında papatya çayı tüketiminin günde 1 milyon bardaktan fazla olduğu bilinmektedir.
- Matricaria papatyası ateşe ve iltihaplanmaya karşı tedavi edici özelliktedir.
- 26 ülkenin ilaçlar kitabında, önemli bir ilaç olarak Matricaria papatyasına yer verilmiştir.
- Papatya, diyet antioksidanlarının en güçlü kaynaklarından biridir.
- Yatıştırıcı özelliğe sahip olan papatya, aynı zamanda gastrointestinal sistem rahatsızlıklarına da iyi gelir. (Mental ve gastrointestinal etkiler için ağız yolu ile alınması gerekir.)
- Vücuttaki yaraları iyileştirmek için ilaç olarak sürülebilir.
- Emziren annelerde veya bebeklerde, papatya güvenliğine dair veri olmasa da, nadiren duyarlılaşma meydana gelebilir. Diyetisyen onayına başvurulmalıdır.
- Yeni doğum yapmış annelerde ortaya çıkan mastitis* için papatya çayı bir tedavi biçimidir.
- Papatya süt miktarını artıran bir madde olarak kullanılmış, fakat klinik çalışmalar bu görüşün arkasında değildir.
- Papatya, bebeklerdeki kolik*, ishal ve diğer rahatsızlıkların tedavisi için tek başına veya diğer bitkilerle güvenli ve etkin bir şekilde kullanılmıştır. Bu nedenle anne sütündeki maternal* dozlar muhtemelen zararlı olmayacaktır.
- Papatya ve yeşil çay, diyabet tedavisi için kullanılan akarboz* yapımında kullanılır. Karbonhidrat sindirimini geciktirerek postprandiyal hiperglisemiyi* azaltır.
- Papatya, şekerlerin emilimini ve metabolizmasını kontrol altına alabilen bir araç olarak; glikoz ve fruktoz taşınmasını önlerken, sükroz aktivitesini engellemez.
- Akne ve rosacea* gibi cilt hastalıklarında papatya ve papatya çayı, alternatif bir tedavi yöntemidir.
- Kan şekerini düşürücü özelliği olan papatya çayının, günlük öğünlerde yer alması önerilir.
- Papatya çayı, hiperglisemi ve diyabetik komplikasyonların ileri seviyeye taşınmasını engelleyebilir.
- Papatya; çeşitli iltihapları, ciltte oluşan tahrişleri, cilt hastalıklarını, ağrılı yaraları, egzama, ülser, gut gibi hastalıklarla birlikte romatizmal ağrıları tedavi etme amacıyla kullanılır.
- Yapılan yeni çalışmalar papatya bitkisinin insan kanser hücrelerinin büyümesinin önüne geçtiğini ve bu hücrelerin kendi kendini öldürme özelliğini devreye soktuğunu ortaya koymuştur.
Papatya çayının yüksek dozu, topikal* deri döküntülerini şiddetlendirebilir ve duyarlı kişilerde anaflaksi* oluşumuna neden olur. Papatya türlerinin yanlış kullanımı, şiddetli hepatik* damar tıkanıklığı gibi ciddi sorunlara sebep olabilir.
Çay endüstrileri, baharat dükkânları veya halk pazarları, papatyayı genellikle ekim yoluyla ya da doğadan toplayarak temin eder. Doğadan toplama işleminde saflığın bozulması, kalitede düşme gibi bir dezavantaj vardır. Toplama esnasında papatya benzeri farklı bitkilerle de karışma ihtimali olduğundan, ham papatya malzemesinin pazarlama öncesi kalite kontrolden geçmesi zorunludur. Papatya çayı poşetleri, bu karışma ihtimalinde ham çiçekten daha güvenlidir.
- Bazı sağlık ve gıda mağazalarında satılan, gevşek yapraklı papatya çaylarında Clostridium botulinum sporlarına rastlanmıştır.
Bitki çaylarının sağlığa oldukça faydası var olsa da, bilinçsiz ve aşırı miktarda kullanımı birtakım yan etkilere yol açabilir. Kurşun ve kadmiyum bu yan etkilere sebep olan en önemli ağır metallerdir. Çevre kirliliği, sanayi atıkları ve benzeri faktörler, ağır metal kirliliğini tetikleyen en büyük unsurlardır. Ağır metal bulaşmasından kaynaklanabilecek sağlık sorunlarını önlemek için, bitkinin toplanmasından, paketlenip depolanmasına kadar geçen süreçte bilinçli hareket ederek, bulaşmaların önüne geçilmesi gereklidir.
Çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde kullanılan bitkilerin -papatya da dahil-, bilinçli olarak ve uygun koşullarda tüketilmesi, olası zehirlenmelerin önüne geçecektir.
1.Mastitis: Meme dokusunun iltihaplanması
2.Kolik: Kalın bağırsaktaki şiddetli ağrı
3.Maternal: Anne tarafından, anneyle ilgili
4.Akarboz: Diyabet tedavisinde kullanılan anti-diyabetik bir ilaç
5.Postprandiyal hiperglisemi: Öğün sonrası kan şekerinin aşırı yükselmesi
6.Rosacea: Gül hastalığı, ciltte kızarıklıklar görülür
7.Topikal: Yüzeye sürülen, uygulanan
8.Anaflaksi: aşırı duyarlılık
9.Hepatik: Karaciğerle ilgili
ATSUSHI KATO, Y. M. (2008). Protective Effects of Dietary Chamomile Tea on Diabetic Complications. Sci-hub: https://sci-hub.tw/https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/jf8014365 adresinden alınmıştır
Baeza G, S. B. (2017, Ekim 11). Polyphenol content, in vitro bioaccessibility and antioxidant capacity of widely consumed beverages. PubMed: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28771735 adresinden alınmıştır
Dilek BİLGİÇ ALKAYA, S. K. (2015). İstanbul Aktarlarında Satılan Bitkisel Çaylarda Ağır Metal Tayini. Google Akademik: http://dergipark.gov.tr/download/article-file/166104 adresinden alınmıştır
Drugs and Lactation Database . (2006). Chamomile, Drug Levels and Effects. PubMed: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30000867 adresinden alınmıştır
Etil Guzelmeric a, P. R.-O. (2017). Quality assessment of marketed chamomile tea products by a validated HPTLC method combined with multivariate analysis. validated HPTLC method combined with multivariate analysis: https://sci-hub.tw/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27693951 adresinden alınmıştır
Janmejai K. Srivastava, E. S. (2010, Ağustos 30). Chamomile: A herbal medicine of the past. Science Direct: https://www.spandidos-publications.com/mmr/3/6/895?text=abstract adresinden alınmıştır
Kallis PJ, P. A. (2018, Haziran 1). A Biologically Based Approach to Acne and Rosacea. PubMed: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29879248 adresinden alınmıştır
Villa-Rodriguez JA, A. E. (2017, Ekim 26). Green and Chamomile Teas, but not Acarbose, Attenuate Glucose and Fructose Transport via Inhibition of GLUT2 and GLUT5. Pubmed: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28868668 adresinden alınmıştır