"Belirsizlik" adı verilen kuantum mekaniği teorisi, matematiksel olarak bir parçacığın aynı anda iki durumda olabileceğini söylemektedir. Schrödinger bunun doğru olmadığını göstermek istedi, bu yüzden bir illüstrasyon ile geldi. Bu deney sadece varsayımsaldır.
Schrödinger, bir kediyi öldürecek bir zehirle bir kutuya koyarsanız bir saatin sonunda kedinin hayatta kalma şansının %50 ve ölme ihtimalinin %50 olduğunu söyledi. Kuantum mekaniğine göre, kediyi canlı veya ölü olup olmadığını anlamak için kutuda göremediğimizden kedi hem canlı hem de ölüdür. Elbette bunun mümkün olmadığını, hiçbir şeyin aynı anda canlı ve ölü olamayacağını biliyoruz. Schrödinger'in göstermek istediği şey bu.
Yıl 1935. Avusturalyalı fizikçi Erwin Schrödinger, kuantum fiziğinde birbirinden bağımsız iki fiziksel durumun aynı anda belirli olasılıklarla geçerli olması anlamına gelen üst üste binme kavramını anlatabilmek için bir düşünsel deney uygular. Deneyde kedisini kapalı bir kutunun içine yerleştirir ve yanında da radyoaktif bir maddenin bozulmasıyla dışarı çıkabilecek bir zehirli gaz mevcuttur. Bu da demektir ki zehir bir olasılıkla dışarı çıkacaktır, bir olasılıkla da çıkmayacaktır. Yani kedi belirli bir olasılıkla ölü olacaktır. Belirli bir olasılıkla da canlı olacaktır. Hem de aynı anda. Üst üste binme kavramı da tam olarak bunu ifade eder. Kutunun içi ile dışı arasında hiçbir bilgi alışverişi ve bir bağlantı olmadığı sürece kedinin fiziksel durumunu bilmemiz imkansız.
Ancak bir gözlemci kutuyu açıp bakarsa, yani kedinin durumu üzerine bir ölçüm yaparsa kedinin aynı anda hem ölü hem de diri olma olasılığı ortadan kalkar. Gözlemcinin böyle bir müdahalesi ortam şartlarını değiştirir ve olasılıklardan birinin gerçekleşmesine neden olur. Sonuç olarak fiziğin maskotu yani Schrödinger'in kedisi, kuantum fiziğindeki üst üste binme ve gözlem halinde seçilme halinin gerçek hayata uygulanmasıyla karşılaşılacak durumları insanlığa anlatabilmek için canını feda etmeye hazırdır. Deney sonunda gözlem yapılana kadar hem canlı hem de ölü olma durumlarını aynı anda yaşayan kedinin durumu gözlem yapılmasıyla birlikte belli olacaktır.
Kısaca olay şu: Olasılıklar paralel evrenlerde ayrı ayrı ve birbirinden bağımsız olarak yaşanıyor. Biz kutuya baktığımızda o paralel evrenlerden birine o an katılıyoruz ve oradan devam ediyoruz. Peki kendimiz için geçerli olasılıklarda bizi gözlemleyip bizimle bir paralel evrene dahil olan kim?