

SMMM Kamu Maliyesi Dersi
Verginin Toplanma Aşamaları
Vergiyi
doğuran olay ne demektir? Vergi hukuku açısından vergiyi
doğuran olayın niteliğinin belirlenmesi niçin önemlidir?
Vergi süreci, çeşitli aşamalardan meydana gelir. Bu
aşamalar; vergiyi doğuran olayın meydana gelmesi,
verginin tarhı, verginin tahakkuku, verginin tebliği ve
verginin tahsili aşamalarıdır.
Vergiyi doğuran olay, vergi kanunlarının vergiyi
bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü
ile doğar. Yani, vergiyi doğuran olay, vergi mükellefi
ile verginin konusu arasındaki ilişkinin meydana
gelmesidir. Kanun, vergiyi doğuran olayı sadece vergi
kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuuna
bağlamamış, hukuki durumun tekemmülünü de bu kavram
içine sokmuştur.
Vergi tarh yöntemleri nelerdir?
Vergiyi doğuran olaydan sonra, vergileme sürecinin
ikinci ayağını, verginin tarhı meydana getirir. Verginin
tarhı, vergi alacağının kanunlarda gösterilen matrah ve
oranlar üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak,
bu alacağı miktar itibariyle tespit etmektir.
Vergi Usul Kanunu çeşitli tarh usulleri getirmiştir.
Bunların başlıcaları; beyana dayanan tarh, ikmalen vergi
tarhı, resen vergi tarhı ve verginin idarece tarhıdır.
Beyana dayanan vergilerde matrah, mükellef tarafından
tespit edilir ve beyanname ilgili vergi dairesine verir.
Bildirilen bu beyan üzerine vergi dairesi vergiyi tarh
eder.
ikmalen vergi tarhı, vergi tarh edildikten sonra bu
vergiye ilişkin olarak meydana çıkan defter ve belgelere
veya kanuni ölçülere dayanılarak tutarı tespit olunan
matrah ve matrah farkı üzerinden alınacak verginin tarh
edilmesidir.
Resen vergi tarhı, vergi matrahının; defter, kayıt ve
belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespit
edilememesi hallerinde başvurulan bir tarh çeşididir.
Verginin idarece tarhı ise, vergilerin idarece,
belirli matrahlar üzerinden tarh edilmesidir.
Vergilendirme açısından önem taşıyan işlemler kimlere ve
ne şekilde tebliğ edilir?
Tarh edilen verginin tahakkuk edebilmesi için, bunun,
mükellef veya vergi sorumlularına tebliğ edilmesi
gerekir.
Tahakkuk nedir? Tahakkuk ile tahsil arasında nasıl bir
ilişki vardır?
Vergileme sürecinin diğer bir aşamasını da, tahakkuk
aşaması meydana getirir. Tahakkuk, tarh ve tebliğ edilen
verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesidir.
Tahakkuk şekillerini başlıca; beyan üzerinden tarh
edilen vergilerin tahakkuku, ikmalen ve resen tarh
edilen vergilerin tahakkuku ve tahakkuku tahsile bağlı
vergilerin tahakkuku şeklinde ayırmak gerekir.

