100 Bin Yıllık Dev Vampir Yarasa Kalıntıları Bulundu
100.000 yıl önce yaşamış bir yarasanın çene kemiğinin, soyu tükenmiş bir dev vampir yarasa türüne ait olduğu doğrulandı.
Arjantin’de bir mağarada bulunan Desmodus draculae türünün çene kemiğinin keşfi, bu şaşırtıcı hayvanların tarihindeki büyük boşlukları doldurmaya yardımcı oluyor ve bu yarasaların neden sonunda öldüklerine dair bazı ipuçları veriyor.
Bugün yarasalar son derece çeşitlidir. Yaklaşık 50 milyon yıl önce sahneye çıktıktan sonra, gerçekten oldukça büyük bir yığın olan bilinen tüm memeli türlerinin kabaca yüzde 20’sini oluşturuyorlar.
Bu nedenle, fosil kayıtlarının yarasalarla dolu olduğunu ve onların evrimsel tarihlerinin ve çeşitliliğinin haritasını çıkarmanın, yararlanılacak çok fazla veriye sahip olacağını düşünebilirsiniz.
Ama bu pek de doğru olmuyor. Yarasa fosil kayıtları, kötü şöhretli ve düzensizdir. Bu, her keşfin değerli olduğu anlamına gelir – özellikle de vampir yarasalar söz konusu olduğunda.
Bugün, bilinen yaklaşık 1.400 yarasa türünden sadece üçü vampir yarasalar veya Desmodontinae – yalnızca hematofajlar olarak bilinen diğer canlıların kanıyla yaşayanlardır.
Üçü de yalnızca Orta ve Güney Amerika’da bulunabilir: adi vampir yarasa (Desmodus rotundus), kıllı bacaklı vampir yarasa (Diphylla ecaudata) ve beyaz kanatlı vampir yarasa (Diaemus youngi).
Bu üç tür çok yakından ilişkili görünüyor, bu da hematofajinin yarasalarda yalnızca bir kez evrimleştiğini ve tüm vampir yarasa türlerinin – mevcut ve soyu tükenmiş – hepsinin ortak bir atadan ayrıldığını gösteriyor.
Soyu tükenmiş vampir yarasa türlerinden elde edilen fosiller, günümüz türlerinin neden hayatta kaldığını çözmemize yardımcı olabilir. Ve yeni D. draculae keşfinin küçük bir kemik için büyük önemi var.
Türün orta enlemlerde ve Pleistosen sırasında varlığını doğrulamaktadır (türlerin Arjantin’deki diğer tek materyali izole edilmiştir, ancak çok daha gençtir). Bu en eski kayıtlardan biridir, Pliyosen’de bilinmemektedir.
D. draculae’nin varlığından, hakkında fazla bir şey bilmesek de, ilk resmi olarak tanımlandığı 1988’den beri biliyoruz. Orta ve Güney Amerika’da Pleistosen sırasında oldukça yakın zamana kadar yaşadı: fosilleşmeyecek kadar yeni bazı kalıntılar keşfedildi, bu da sadece birkaç yüz yıl önce ölmüş olabileceğini düşündürüyor.
Aynı zamanda var olduğu bilinen en büyük vampir yarasasıydı – en yakın yaşayan akrabasından, günümüzün yaygın vampir yarasasından yaklaşık yüzde 30 daha büyüktü ve kanat açıklığının yaklaşık 50 santimetre olduğu tahmin ediliyordu.
Çene kemiği kesinlikle özeldir. Buenos Aires kasabası Miramar’dan çok uzak olmayan bir mağarada Pleistosen dönemi tortullarından kurtarıldı. Bu önemlidir, çünkü yarasanın yaşadığı dönemde mağara, muhtemelen Mylodontidae familyasından dev bir tembel hayvanın yuvasıydı.
Bu, yarasaların nasıl yaşadığına dair büyük bir ipucu olabilir. Bazı araştırmacılar, D. draculae’nin kemirgenler veya geyiklerle beslendiğini düşünüyor , ancak diğerleri avının megafauna olduğundan şüpheleniyor. Mylodontidae habitatıyla çok yakından ilişkili bir yarasa kalıntısı bulmak, ikincisinin doğru olduğu anlamına gelebilir.
Eğer öyleyse, bu, yaklaşık 10.000 yıl önce megafauna’nın neslinin tükenmesinin ardından yarasa türlerinin azaldığı teorileriyle tutarlı olacaktır – ancak tek bir örnekle kesin bir karar vermek imkansız olsa da.
Brizuela, “Bunun iki olasılığı var” dedi. “Biri, orada yaşadığı ve aynı zamanda sakinleri de avladığı; diğer olasılık ise [yarasanın] baykuş avı olduğudur.”
Son olarak, fosil, bölgenin eski iklimi hakkında bir şeyler ortaya çıkarabilir. Sıradan vampir yarasa, evini kalıntıların keşfedildiği yerin yaklaşık 400 kilometre kuzeyinde yapar. Bu, araştırmacılara göre, fosil bölgesinin ikliminin 100.000 yıl önce bugünkünden farklı olduğunu gösteriyor.
Buna karşılık, bu, D. draculae’nin azalmasının ve nihayetinde neslinin tükenmesinin muhtemelen birden fazla katkıda bulunan faktöre sahip olduğunu gösteriyor. Sadece avın bulunamaması değil, aynı zamanda giderek daha da yaşanılmaz bir iklim bir türün sonunu getirmiş olması muhtemeldir.
Yazan: Bilge KAPLAN