Marina Mnishek. Moskova krallığının tahtına giden yol
Marina Mnishek ve False Dmitry'nin 8 Mayıs 1606'da Moskova'da düğünü.
Puşkin, Marina Mnishek hakkında şunları söyledi: "Tüm güzel kadınlar arasında en tuhafıydı, tek bir tutkuyla, hırsla kör olmuştu, ama hayal edilmesi zor bir enerji ve öfke derecesine sahipti."
Sonuç olarak kendisini, oğlunu ve yanındaki tüm erkekleri yok etti. İlk kocası kalabalık tarafından parçalara ayrıldı, ikincisi avlanırken öldürüldü, üçüncüsü ise direğe asıldı. Üzerinde büyük etkisi vardı tarih en az iki ülke - Muskovit krallığı ve Polonya-Litvanya Topluluğu, Puşkin'in trajedisinin ve Schiller'in bitmemiş dramasının ("Demetrius") kahramanı oldu, Marina Tsvetaeva onun hakkında yazdı, Maximilian Voloshin şiirlerinde ondan bahsetti, ancak bunun biyografisi Kadın kamuoyu tarafından yalnızca genel anlamda tanınır. Üç kısa makalede bunun hakkında biraz konuşacağız.
Kökeni ve erken yaşam
Marina Mniszek'in kesin doğum tarihi bilinmiyor: Bazıları onun 1588'de doğduğuna inanıyor, diğerleri bunun 1589'da olduğuna inanıyor. Babası Sandomierz voyvodası Jerzy (Yuri) Mniszek'in Polonyalı olmaması ilginçtir, ancak Lyashki Murowane'nin mülkü olan bir Çek (makalenin kahramanının annesi olan karısının çeyizi), Lviv bölgesinde modern Batı Ukrayna topraklarında bulunuyordu.
Jerzy Mniszek
Mniszech ailesinin arması
İftira atanlar, Polonya kralı Sigismund Augustus'un sarayındaki Jerzy Mniszek'in, hükümdar için her türden falcı ve sihirbazın yanı sıra, esas olarak kolay erdemli hanımları aramakla meşgul olduğunu söyledi. Ve kralın ölümünden sonra Mniszech'in hazinesini zimmete geçirdiğine dair söylentiler dolaşmaya başladı.
Marina'nın annesi Jadwiga Tarlo, bir mahkeme sekreterinin kızıdır ve bu evlilikte 8 çocuk daha doğurmuştur.
Jerzy'nin karısı ve Marina Mniszech'in annesi Jadwiga Tarło, XNUMX. yüzyılın bilinmeyen bir sanatçısının portresi.
1604'te Marina yaklaşık 16 yaşındayken, IV. İvan'ın oğlu, kaçan Tsarevich Dimitri gibi davranan genç bir adamla tanıştı. Konstantin Vishnewiecki daha sonra Davetli ile birlikte Krakow'a gidiyordu ve burada konuğunu Kral Sigismund III ile tanıştırmak istiyordu ve yolda Sambir'deki kayınpederi Jerzy Mniszek'e uğradı.
O dönemde Muskovit krallığının 1601-1603 Büyük Kıtlığının korkunç sonuçlarından zar zor kurtulduğu söylenmelidir. İşte tam bu sırada insanlar, Uglich'te ölen ve yedi yıl boyunca unutulmuş gibi görünen Tsarevich Dmitry'yi aniden hatırladılar. Boris Godunov artık asılsız bir şekilde Korkunç İvan'ın son oğlunun ölümüyle suçlanıyordu. Maximilian Voloshin bunun hakkında şunları yazdı:
Ekmek dışkı ve hamurdan pişirildi.
Toprağı yediler. Kadınlar satıyordu
İnsan etli turtalar.
Godunov krallığına lanet etmek,
Ekmeği olmayan, barınağı olmayan şehirlerde
Dolu kutuların yakınında dondular.
Ve dünyanın rahmi alevler içinde kaldı,
Ve feryat eden seslerin çağrısına
Mezardan işkence görerek çıktım.”
Şu “Aziz Demetrius” resmine bakın (yazarın Uglich Müzesi'nde çektiği fotoğraf).
Konrad Bussov'un, prensin öldürülen hayvanları izlemeyi sevdiği ve bir zamanlar kardan "göğüsler" yaptığı, onlara en asil Moskova boyarlarının adını verdiği ve ardından bir kılıçla kafalarını vurarak bunun böyle olduğunu ilan ettiği ifadesini istemeden hatırlıyoruz. düşmanlarına ne yapacağını.
Bu prensin ölümü, Uglich Kan Üzerine Demetrius Kilisesi'nin batı duvarındaki fresklerde şu şekilde temsil edilmektedir (fotoğraf yazar tarafından çekilmiştir):
Ve bu, 1892'de Tobolsk'tan Uglich'e iade edilen ünlü "sürgün alarm zili" (yazarın fotoğrafı):
Aslında Çar'ın kayınbiraderinin Dimitri'nin ölümünü istemesi için hiçbir neden yoktu.
İlk olarak, Dmitry Ioannovich, Korkunç İvan'ın yedinci karısı Maria Nagaya'dan doğdu. Bildiğiniz gibi Kilise yalnızca üç evliliği tanıyor. Ve bu nedenle Dmitry, IV. İvan'ın meşru oğlu olarak görülmüyordu, taht üzerinde hiçbir hakkı yoktu ve kraliyet kişileri listesine bile dahil edilmedi.
İkincisi, iktidardaki çar olan 34 yaşındaki Fyodor Ioannovich, küçük kardeşinin ölümü sırasında ölmeyi düşünmüyordu ve ardından 7 yıl daha yaşadı. Dmitry'nin ölümünden bir yıl sonra (Mayıs 1592'de), Fyodor'un karısı Irina Godunova, bebeklik döneminde ölen bir kızı doğurdu. Kolayca tekrar hamile kalabilir ve bir erkek çocuk doğurabilirdi ki bu Boris Godunov'un çıkarınaydı: yeğeni reşit olana kadar Rusya'nın tek hükümdarı olarak kalacaktı.
Bütün bunlar tarafsız tarihçiler için açıktı ve örneğin Kostomarov şunları yazdı:
Boris Godunov, kilisenin, şehirlerin, hizmet adamlarının, soyluların ve genel olarak tüm nüfusun çıkarları doğrultusunda aktif bir politika izledi. Ancak Kazaklar onun iyilikleri tarafından atlandı ve köylülük (sonunda Alexei Mihayloviç Romanov'un yönetimi altında oluşan) serfliğe doğru bir adım daha attı. Sahtekarı destekleyenler işte bu sosyal gruplardı. Bazen Godunov'un "asil" bir çar, Shuisky'nin "boyar" ve Mihail Romanov'un "Kazak" (Kazaklar tarafından tahta geçirilmiş) olduğunu söylerler.
Boris Godunov, Dmitry'nin mucizevi kaçışıyla ilgili söylentilerin ortaya çıkmasında Romanov boyarlarının rol oynadığından emin görünüyordu. Nikita Romanov'un 5 oğlu sürgüne gönderildi, en büyüğü, gelecekteki patrik Mikhail Romanov'un babası Fyodor, Antonov-Siysky manastırında keşiş olarak tonlandı. Oradaki davranışı çok tuhaftı: İlk başta "Yaşlı Philaret" depresif görünüyordu, ama sonra aniden meydan okurcasına ve gururlu davranmaya başladı ve diğer keşişlere "yakında onun nasıl olacağını görecekler" dedi.
Ve Polonya'da tam da bu sırada Rus Çareviç Dmitry'nin adını alan gizemli bir adam ortaya çıktı. Herkes ona hemen inanmadı.
Yani Kiev-Pechersk Manastırı'nda kelimenin tam anlamıyla kapıdan atıldı. Hetman Zamoyski ve kodaman Ostrogozhski herhangi bir yardımda bulunmadı. Zaporozhye Sich'teki teklifleriyle ilgilenmediler, ancak destek olasılığını yeni açıklayan Don Kazaklarıyla temas kurulmasına yardımcı oldular. Ancak Adam (başka bir versiyona göre - Konstantin) Vishnevetsky ya sahtekarlığa inandı ya da ona inanıyormuş gibi davrandı.
Bildiğiniz gibi, Maria Nagaya sahtekarı oğlu olarak tanıdı ve bu şaşırtıcı değil: Bir kralın annesi olmak, kendi kıyafetlerini yıkamak zorunda kalan zavallı bir rahibe olmaktan çok daha keyifli.
Ancak Polonya-Litvanya Topluluğu'nda ortaya çıkan maceracı kesinlikle hayatta kalan Tsarevich Dmitry değildi. Hatırladığımız gibi, şiddetli bir epilepsi hastasıydı ve zamanımızda bile tamamen iyileşmesi imkansız. Sahtekar bu bakımdan kesinlikle sağlıklıydı. Ancak gerçek bir prens gibi davrandı ve bundan hiç şüphesi yokmuş gibi görünüyordu. Muhtemelen onu yetiştiren insanlar (belki de aynı Romanov boyarları) ona çocukluğundan beri kraliyet kökeni fikrini aşıladılar.
Godunov hükümeti, Romanov boyarlarında görev yapan Sahte Dmitry Grigory Otrepiev'i ilan etti ve onların rezaletinden sonra keşiş oldu (1600), sonunda papazlığa terfi etti ve hatta patrikle birlikte görev yaptı. Ek olarak, keşiş Varlaam'ın (1601'de Gregory ile Litvanya'ya giden ve Vasily Shuisky yönetiminde Moskova'ya dönen) ifadesi var, Sambir'de False Dmitry-Otrepiev'in kendisini tanıyan bir Moskova asilzadesinin infazını emrettiğini ifade etti.
Ancak Polonya ve Rusya'da False Dmitry ve Otrepyev'in yakınlarda durduğunu iddia eden tanıklar vardı. Ve Jacques Margeret şunu bildiriyor:
Ayrıca Sahte Dmitry, Rus geleneklerini çok az biliyordum - Moskovalılar daha sonra bunu "Polonyalıların çarı şımarttığını" söyleyerek açıkladılar. Ama aynı zamanda iyi bir biniciydi, kılıç kullanıyordu, iyi bir atıcıydı ve nasıl dans edileceğini biliyordu; itiraf etmelisiniz ki, tüm bunları bir keşişten beklemek zor.
Bilinmeyen bir sanatçının portresinde Sahte Dmitry I, XNUMX. yüzyılın ilk yarısı.
Rus hizmetindeki Alman paralı asker Konrad Bussow, Sahte Dmitry I'in Stefan Batory'nin gayri meşru oğlu olduğunu iddia etti.
Ve İsveç kralı IX. Charles'ın saray tarihçisi Johan Widekind, "On Yıllık İsveç-Muskovit Savaşının Tarihi" (1670) adlı eserinde şöyle yazmıştır:
Marina Mnishek'in, her açıdan kısa boylu ve orantısız derecede geniş omuzlu, kolları farklı uzunluklarda, boynu kısa ("boğa") olan çirkin ve çirkin Pretender'a karşı herhangi bir his beslediği pek olası değil. yüzünde ve boynunda büyük siğiller vardı.
Lucas Kilian. Sahtekar Dmitry
Bilinmeyen bir sanatçının portresinde Marina Mnishek. XNUMX. yüzyılın ilk yarısı
Ama aynı zamanda güçlüydü ve elleriyle at nallarını bükebiliyordu. Ancak Moskova krallığının tacının vaadinin kişisel sempati veya antipatilerden daha güçlü olduğu ortaya çıktı. Marina'nın babası Jerzy Mniszek, kızıyla "kraliyet omzundan" bir kürk manto, altın süslemeli siyah bir at, pahalı bir hediye olarak alan False Dmitry'nin evliliğini de destekledi. silâh, kürkler ve halılar. Aynı zamanda “kraliyet büyükelçilerinden” 14 bin zloti, Moskova tüccarlarından da 12 bin değerinde kürk borç aldı. Bunu karşılayabilirdi çünkü False Dmitry ona bir milyon zlotiye kadar söz verdi!
Ve sevgi dolu Pretender, Marina Novgorod ve Pskov'u vermeyi amaçladı, onun Ortodoksluğa geçmemesine izin verdi (ve kendisi de gizlice Katolikliğe geçti) ve başarısız olursa, başka biriyle evlenme hakkına sahipti. Smolensk ve Seversk bölgelerini Polonya kralı Sigismund III'e devretmeye söz verdi, (Sigismund'un tahtına hak iddia ettiği) İsveç'e karşı savaşta yardım sözü verdi ve ayrıca Rus topraklarında Katolikliğin yayılmasını teşvik etmekle tehdit etti.
N. Nevrev. Rusya'da Katolikliğin tanıtılması için Polonya Kralı Sigismund III'e Sahte Dmitry I'in Yemini
1604 sonbaharında Sahtekar, Godunov'un hükümet birliklerine karşı askeri operasyonlara başladı. 13 Nisan (23), 1605'te Çar Boris 52 yaşında öldü. Ve sonra yeni Çar Fyodor Borisovich, bahisini babasının favorisi deneyimli komutan Pyotr Basmanov'a değil, Semyon Godunov'un himaye ettiği Prens Andrei Telyatevsky-Khripun'a koyarak ölümcül bir hata yapmış olabilir.
Ünlü muhafızların torunu ve oğlu olan son derece kırgın Pyotr Basmanov, 7 Mayıs'ta Sahtekar'ın yanına geçtiği Kromy'ye gönderildi. Ve zaten 1 (11) Haziran'da, gelecek vaat eden genç çar tahttan devrildi, 10 gün sonra o ve annesi, Moskova'ya girişinin arifesinde Sahte Dmitry'nin emriyle boğuldu.
Koverznev P. E. “Godunov ailesinin son dakikaları”
K. Lebedev. Sahte Dmitry I'in Moskova'ya girişi
Damat sözünü yerine getirdi - Muskovit krallığını fethetti ve 10 Kasım 1605'te Krakow'da Marina, gıyaben False Dmitry ile nişanlandı, damadın rolü katip Vlasyev tarafından oynandı.
Moskova'nın Büyük Çarı Dimitri İvanoviç. F. Snyadetsky'nin gravürü. TAMAM. 1606
Marina Mnishek Moskova'da
3 Mayıs 1606'da Marina, babası ve büyük bir maiyetiyle birlikte Moskova'ya girdi.
Marina Mnishek'in Moskova'ya girişi. Bilinmeyen sanatçı. XVII yüzyıl
S. Grokhovsky'nin 1606'da evliliği vesilesiyle yayınlanan “Tatil Şarkısı” kitabından Marina Mnishek'in portresi. M. Tsvetaeva onun hakkında şunları yazdı: "Senin hakkında şarkı söylüyorum, Senin şeytani güzelliğin, Yüzün kızarmadan"
Bu arada, False Dmitry'nin gelecekteki kayınpederi onuruna düzenlediği ziyafette Jerzy Mniszek'e Prens Dmitry Pozharsky (aynı kişi) hizmet etti. Düğün ziyafetinde Polonya büyükelçisine hizmet etti. Yani, Sahte Dmitry I ve karısının haklarına resmi olarak kimse itiraz etmedi.
Marina, kocasının düşmesinin nedenlerinden biri olan Rus geleneklerini bilmiyordu. Beş gün sonra, False Dmitry ile düğünden önce bile taç giydi (ülkemizde taç giyme törenine girecek bir sonraki kadın Catherine I olacak). Düğün töreni 8 Mayıs Perşembe günü gerçekleşti ve yeni kraliçe, ikonaların üzerindeki azizlerin ağızlarını öperek herkesi şok etti.
Düğün ziyafeti Nikola'nın günü (Lenten) için planlanırken, Marina ve False Dmitry benzeri görülmemiş bir çatal bıçak takımı - çatal kullandı. Kral Polonyalı bir elbise giymişti, ziyafetin sonunda "gençler" başka bir eski geleneği bozdu - birlikte hamama gitmediler. 12 Mayıs'ta Marina, Polonyalılar için yalnızca iki Rus'un (A. Vlasev ve V. Mosalsky-Rubets) katıldığı bir ziyafet verdi.
S. Bondarchuk Boris Godunov'un filminde Marina Mnishek ve False Dmitry, 1986
Geri kalan Moskova soyluları 14 Mayıs'ta ayrı ayrı davet edildi. Yeni kraliçenin Ortodoksluğu kabul etmediği söylentileri Moskova'nın her yerine yayıldı. Ve o zamana kadar False Dmitry, kendisinin "yanlış" ve "pek gerçek olmayan" bir kral olduğunu kanıtlamayı çoktan başarmıştı. O kadar hızlı yürüdü ki, hizmetçiler ona yetişemedi, canlarını tehlikeye attı, avlanırken umursamazlık gösterdi, akşam yemeğinden sonra uyumadı, ancak Moskova'da yürüyüşe çıktı, mağazalara ve atölyelere baktı ve bizzat kendisinin geleceğini duyurdu. haftada iki kez dilekçe alıyorsunuz.
Sahte Dmitry I Cinayeti
“18 Mayıs 1606'da kendi tebaası tarafından öldürülen Muscovy Büyük Dükü'nün gerçek portresi”
Daha önce de söylediğimiz gibi, ilk Sahte Dmitry, sanki kökeni hakkında hiçbir şüphesi yokmuş gibi davrandı. Sahtekarlığıyla ilgili söylentiler yaymaktan suçlu bulunan Vasily Shuisky, boyarlar ve din adamlarının temsilcilerinden oluşan Konsey mahkemesine çıkarıldı ve ölüm cezasına çarptırıldı. Sahte Dmitry önce infazı sürgünle değiştirdi, sonra onu tamamen affetti, mülklerini ve boyarlarını iade etti.
Ve o zamana kadar yabancılar zaten çok rahat davrandıkları, dana eti yedikleri, müzik aletleri çaldıkları ve ayinler sırasında kiliselerde oturdukları için genel tahrişe neden olmuşlardı. Ancak Muskovitler, Sahtekar'a sempatiyle davrandılar ve hatta ona acıdılar, tuhaflıklarını, hala gelişebilecek olan "Polonyalılar Çar'ı şımarttı" diyerek açıkladılar. Ve bu nedenle komplocular, Polonyalıların katledilmesinin bir nedeni olarak Çar'ı öldürdükleri söylentisini kullandılar: kasaba halkı Polonyalıları döverken Shuisky liderliğindeki küçük bir müfreze Kremlin'e saldırdı.
Marina Mnishek, yalnızca bir haftalığına Moskova'nın egemen Çariçe'siydi. 16-17 Mayıs gecesi, Sahte Dmitry'yi arayan isyancılar onun odasına girdi ve Matvey Osmolsky sayfasını ve nedimelerden birini vurdu. Ancak Marina, yaşlı vekil Bayan Khmelevskaya'nın geniş eteğinin altına saklanmayı başardı. İsyancılar onun onuruna tecavüz etmediler; sadece "annesinden vergi aldılar." Ancak nedimelerin geri kalanının tecavüze uğradığı iddia edildi. Okçular arasında koruma bulmaya çalışan Sahte Dmitry, onlar tarafından ihanete uğradı ve öldürüldü.
Karl Wenig. "Sahte Dmitry I'in hayatının son dakikaları." Sahte Dmitry'nin yanında, Fyodor Godunov'a ihanet eden ve aslında sahtekarın Moskova'ya giden yolunu açan Pyotr Basmanov'u görüyoruz. False Dmitry ile birlikte öldü
Sahtekarın cesediyle uzun süre alay ettiler - onu tekmelediler, kılıçlarla kırbaçladılar ve mızraklarla bıçakladılar. Parçalanmış bedeni Kızıl Meydan'daki İnfaz Alanı yakınına atıldı ve parçalanmış yüzüne bir soytarı maskesi takıldı. Sonuç olarak, ceset yakıldığında (Kotly'de - yaklaşık olarak Nagornaya metro istasyonunun bulunduğu yerde), çoğu kişi eski çarı tanımıyordu, bu, False Dmitry II'ye olan bu tür güveni açıklayabilir.
Tekrar M. Voloshin'in şiirine dönelim:
Siyah maskeli, elinde pipoyla,
Ve çevresinde - yakın ve uzak -
Bataklığın ışıkları yanıyordu,
Tefler çalıyor, uğultular ağlıyordu,
Nehirde iblisler şarkılar söylüyordu...
Rusya hiç bu kadar utanç görmemişti!
Ve beni çukura götürdüklerinde
Ve beni pis kokulu bir çukura attılar -
Ceset mezardan çıktı
Ve bütün olarak Jura'ya uzan.
Ve nehir cesetten çekildi,
Ve toprak beni kabul etmedi.
Parçalara ayrılmış, yanmış
Küller toplandı, top yüklendi,
Moskova'nın dört karakolundan ateş ettiler
Dünyanın dört tarafında.
Sonra bir sürü ben vardı:
Polonya'dan, Litvanya'dan gittim,
Putivl, Astrakhan, Pskov'dan,
Oskol'dan, Liven'dan, Moskova'dan.”
Sahtekar'ın öldürülmesinden bir hafta sonra, Moskova'da onun adına yazılmış ve birçoğu boyar evlerinin kapılarına çivilenmiş "şeref mektupları" ortaya çıktı: "Çar Dmitry", "cinayetten kurtulduğunu ve Tanrı'nın kendisini kurtardığını" ilan etti. onu hainlerden kurtardı."
Ve çok geçmeden sadece Sahte Dmitrievler değil, birçok sahtekar ortaya çıktı.
Daha önce alıntıladığımız M. Voloshin bunun hakkında şunları yazdı:
Saray, hapishane ve manastır,
Bıçaklanan yirmi yaşındaki bebek nerede?
Yarasa gibi daireler çiziyordu.”
Rusya'nın güneyinde, “Çareviç Peter Fedorovich”, Çar Fyodor Ioannovich'in oğlu gibi davranarak hareket etti; daha sonra Tula'da “Çar Dimitri'nin voyvodası” Ivan Bolotnikov'a katıldı.
Fyodor İvanoviç'in diğer "çocukları" Don'da ortaya çıktı - "prensler" Simeon, Savely, Vasily, Clementy, Eroshka, Gavrilka, Martynka. "Tsarevich Lavrenty" de IV. İvan'ın torunu gibi davrandı, ancak babası tarafından öldürüldüğü iddia edilen başka bir oğul olan İvan İvanoviç'tendi. Ve “Tsarevich Ivan August” kendisini Korkunç İvan ve Anna Koltovskaya'nın oğlu olarak adlandırdı ve Astrakhan'ı yakalamayı başardı.
Ancak neredeyse hiç duyulmamış kraliyet gücü elde eden ve Marina Mnishek'in kocası olan ikinci Sahte Dmitry ile daha çok ilgileniyoruz. Bu arada, 1613'te tüm ödülleri yasallaştırıldı.
1606'ye geri dönelim.
Sahte Dmitry I'in 19 Mayıs'ta öldürülmesinin ertesi günü Kızıl Meydan'da boyar Vasily Ivanovich Shuisky'nin "krallığına bağırdılar". Ölümden mucizevi bir şekilde kurtulan Marina Mnishek, yeni çarın emriyle babasıyla birlikte Yaroslavl'a gönderildi.
Böylece hayatının bu kısmı sona erdi; parlak ve acıklı. Bir sonraki yazımızda bu kadının daha sonraki kaderi hakkında konuşacağız.
Abone olun ve en son haberler ve günün en önemli olaylarından haberdar olun.