Sebepsiz Zenginleşme
Ortada hukuki bir neden yokken bir başkasının mal varlığından ya da emeğinden zenginleşen sebepsiz zenginleşmiş sayılır ve iade yükümlülüğü altına girer. Sadece taraflar arasında ileri sürülebilen nisbi bir hak sağlar.Sebepsiz zenginleşmeden doğan alacak hakkı için ehliyet aranmaz. Hak ehliyeti yeterlidir.
Özellikleri:
Şartları:
Karşı tarafta başkasının mal varlığından kaynaklı zenginleşme meydana gelecek.Tüm bunların sebepsiz zenginleşme sayılabilmeleri içinde geçerli bir sebep olmayacak. Nedensellik bağı bulunmalıdır.
Geçersiz sebepler:
i) Sebep üzerinde anlaşma olmayan zenginleşmeler
ii) Olmayan borcun ifası
iii) Gerçekleşmeyen sebebe dayanarak yapılan ifa
iiii) Sona ermiş sebebe dayanılarak yapılan ifa
Sebepsiz zenginleşmeye başvurulamayacağı haller:
Olmayan borcun ifasında kişi yanıldığını ispat etmedikçe sebepsiz zenginleşme yoluna başvuramaz.Hukuka ve ahlaka aykırı yapılan kazandırmalar da sebepsiz zenginleşme yoluna başvuramaz.Zaman aşımına uğrayan borcun ifası istenemez.Ahlaki bir ödev yerine getiren geri isteyemez.
Zamanaşımı: Kişi sebepsiz zenginleşmeyi öğrendiği andan itibaren 2 yıl, her halükarda 10 yıl içinde zamanaşımı devreye girer.
Zenginleşenin yükümlülüğü:
i) Eğer iyi niyetli ise elinde ne kaldıysa onu ve elde ettiği semere ve kazanımları geri vermekle yükümlüdür.
ii) Eğer kötü niyetli ise elindeyse onu yoksa değerini ve elde ettiği semereleri geri verir.
Zenginleşenin giderlerini isteme hakkı:
Zenginleşen iyi niyetli ise, yaptığı zorunlu ve yararlı giderleri, geri verme isteminde bulunandan
isteyebilir.Zenginleşen iyi niyetli değilse, zorunlu giderlerinin ve yararlı giderlerinden sadece geri verme zamanında mevcut olan
değer artışının ödenmesini isteyebilir.Zenginleşen, iyi niyetli olup olmadığına bakılmaksızın, diğer giderlerinin(lüks giderlerinin) ödenmesini isteyemez. Ancak, kendisine
karşılık önerilmezse, o şey ile birleştirdiği ve zararsızca ayrılması mümkün bulunan eklemeleri geri vermeden önce ayırıp
alabilir.
Semih Reka