... konulu sunumlar: "Piyasa Nedir, Kaça Ayrılır? Piyasa, alıcı ve satıcıların karşılaştıkları; mal dolaşımının gerçekleştirildiği yerdir. Piyasalar, iktisadi açıdan gerçek."— Sunum transkripti:
1
Piyasa Nedir, Kaça Ayrılır? Piyasa, alıcı ve satıcıların karşılaştıkları; mal dolaşımının gerçekleştirildiği yerdir. Piyasalar, iktisadi açıdan gerçek piyasa, mali piyasa olmak üzere ikiye ayrılır: ·Gerçek piyasalar Üretilmiş mal ve hizmetler ile bu mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılan üretim faktörlerinin karşılaştıkları piyasalardır. Mali piyasalar Ticari işletmelerin, yatırım için gerekli mali ihtiyaçlarının, karşılaştığı piyasalardır. Fon arz edenler, fon talep edenler, fon akımlarını düzenleyen kurumlar, bu akımı sağlayan araçlar ile bunları düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşur.
2
Mali piyasalar kaça ayrılır; bu piyasaların araçları nelerdir? •Mali piyasalar; para piyasası, sermaye piyasası olmak üzere ikiye ayrılır: Para piyasası Kısa vadeli fonların karşılaştığı piyasalardır. Araçları; para, döviz, altın, kambiyo senetleri (poliçe, bono, çek) ile bir yıla kadar vadeli senetlerdir. Sermaye piyasası Uzun ve orta vadeli fon akışının karşılaştığı piyasalardır. Araçları; hisse senedi, tahvil gibi menkul kıymetlerdir.
3
Sermaye piyasası kaç bölümden oluşur? •Sermaye piyasasını birincil piyasa ve ikincil piyasa olmak üzere ikiye ayırabiliriz: Birincil piyasa Hisse senedi ve tahvil gibi menkul değerleri ihraç eden şirketler ile alıcıların yani tasarruf sahiplerinin doğrudan karşılaştıkları piyasalardır. Buna hisse senetleri ile tahvillerin ilk kez sürülüp “ihraç” tan alındığı piyasa da denilebilir. •İkincil piyasa Menkul kıymetlerin paraya çevrilmesini sağlayan piyasadır ve menkul kıymet borsaları bu piyasayı tanımlamada en iyi örnektir. Bu piyasada, menkul kıymetler aracı kuruluşlar adına, yatırımcılar hesabına Borsa’da alınıp satılırlar.
4
Borsa nedir? •Borsa, ticaretle veya finansal işlemlerle uğraşan kişilerin toplandıkları kamuya açık kurallı finansal organizasyondur. • Borsalarda hangi finansal araçlar işlem görür? Borsalar zaman içerisinde işlem gören malların cinsine göre “emtia”, “menkul kıymetler”, “döviz” ve “türev ürünler” borsaları olmak üzere dört ana gruba ayrılmıştır. İMKB gibi; hisse senedi, tahvil ve benzeri finansal sermaye piyasası araçlarının alınıp satıldığı borsalara, “menkul kıymetler borsaları” denir.
5
Menkul Kıymetler Borsalarının fonksiyonları nelerdir? •Menkul Kıymetler Borsalarının fonksiyonlarını dört ana gruba ayırabiliriz: Devamlı ve düzenli bir pazarın oluşması (Likidite ihtiyacının her an karşılanabilmesi olanağı), Gerçek fiyatın belirlenmesi, Ekonomiye kaynak yaratılması, •Güven yaratılması
6
PAZARLAR •Ulusal Pazar Borsa kotunda bulunan ve asgari tedavül kriterlerine haiz şirketlerin hisse senetlerinin güven ve istikrar içerisinde işlem gördüğü pazardır. •Bölgesel Pazar •Küçük ve orta ölçekli şirketlerin sermaye piyasalarından yararlanmalarını sağlamak üzere kurulmuş bir pazardır. Ayrıca, Ulusal Pazar’da işlem görme kriterini taşımayan ve/veya Borsa Yönetim Kurulu’nca geçici-sürekli olarak Ulusal Pazar’dan çıkarılmasına karar verilen şirketlerin hisse senetleri de bu pazarda işlem görmektedir.
7
PAZARLAR •Yeni Şirketler Pazarı’nın kuruluş amacı Yeni Şirketler Pazarı, yeni kurulmuş ve fon gereksinimi duyan şirketlere Borsa kanalıyla alternatif bir finansman yöntemi sunmak, yeni projelere ve teknolojilere işlerlik kazandırmak amacıyla kurulmuştur.
8
PAZARLAR •Gözaltı Pazarı’nın kuruluş amacı •Gözaltı Pazarı’nın kuruluş amacı; hisse senetleri Borsa’ da işlem gören şirketler ve/veya hisse senetleri işlemleri ile ilgili olağan dışı durumların ortaya çıkması, hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketler tarafından kamunun zamanında, tam, sürekli olarak aydınlatılmaması ve mevcut düzenlemelere uyum konusuna gerekli özenin gösterilmemesi, yatırımcıların haklarının korunmaması ve kamu yararı gereği hisse senetlerinin Borsa kotundan çıkarılması sonucunu doğurabilecek gelişmelerin oluşması nedeniyle şirketlerin izleme ve inceleme kapsamına alınması durumlarında sürekli gözetim, denetim ve izleme ortamında, yatırımcıların devamlı ve zamanında bilgilendirilmesini sağlayacak önlemlerle birlikte, hisse senetlerinin İMKB bünyesinde işlem görebileceği organize bir pazar oluşturmak ve söz konusu şirketlerin hisse senetlerine yatırım yapmış tasarruf sahiplerine likidite olanağı sunmak olarak ifade edilmektedir.
9
Hisse Senetleri Piyasası bünyesindeki pazarlarda hangi saatlerde işlem gerçekleştirilmektedir? •Gözaltı pazarı = 14:00 - 15:00 Toptan Satışlar Pazarı, Resmi Müzayedeler ve Birincil Piyasa: =11:00 - 12:00 Ulusal Pazar, Bölgesel Pazar ve Yeni Şirketler Pazarı (Rüçhan Hakkı kuponu, yeni hisse senedi ve lotaltı işlemleri de ilgili pazarın içinde aynı sürelerde gerçekleştirilmektedir.) 1.Seans = 9:30 - 12:00 2.Seans= 14:00 - 16:30
10
Endeks ne demektir? •Endeks, bir veya daha fazla değişkenin hareketlerinden ibaret olan oransal değişimi ölçmeye yarayan bir göstergedir. Endeksler, karmaşık olayların tek bir rakama indirgenmesini sağlayan, olaylar ve sonuçları hakkında yaklaşık bilgi verebilen tek araçtır. Hisse senedi piyasasının genel bir göstergesi olan hisse senedi endeksleri, endeks kapsamındaki hisse senetlerinin fiyatları baz alınarak “ piyasa performansı “ hakkında genel bir bilgi verir.
11
•İMKB’ de kaç çeşit endeks hesaplanmaktadır ? •İMKB’de aşağıda belirtilen endeksler hesaplanmaktadır. İMKB Ulusal-100 İMKB Ulusal-Tüm • İMKB Ulusal-30
12
İMKB ENDEKSLERİ İMKB Ulusal-Sınai Gıda, içecek Tekstil, deri, Orman, kağıt, basım Kimya, petrol, plastik Taş, toprak Metal ana Metal eşya, makina İMKB Ulusal-Hizmetler Elektrik Ulaştırma Turizm Ticaret İMKB Ulusal-Mali Banka Sigorta Finansal kiralama, Factoring Holding ve yatırım İMKB Bölgesel, Yeni Şirketler Pazarı •İMKB Yatırım ortaklıkları
13
Şirketlerin endeks seçimlerine katılabilmesi için hangi şartları yerine getirmesi gerekir? •a) Ulusal Pazar’da işlem gören hisse senetlerinin İMKB Ulusal-30 ve İMKB-Ulusal 100 endeksine alınabilmesi için; Borsa’da en az 60 gün süreyle işlem görmesi şarttır. b) İMKB Ulusal-30 ve İMKB Ulusal-100 endeksine, birden fazla grup (örneğin:A,B,C) hisse senedi bulunan şirketin, sadece bir grup hisse senedi dahil edilir. c) İMKB Ulusal-30 ve İMKB Ulusal-100 endeksine seçilecek hisse senetlerinin büyüklük, likidite bakımından aşağıdaki şartları sağlaması gereklidir;
14
•*Büyüklük: Halka arz edilen hisse senetlerinin değerleme dönemi sonu itibariyle piyasa değeri; İMKB Ulusal-30 için Ulusal Pazar’da yer alan hisse senetlerinin medyan piyasa değerinden büyük, İMKB Ulusal-100 için ilk %75’in içinde olmalıdır. •*Likidite: Endekslerde yer alacak hisse senetlerinin, birincil piyasa toptan satış ve özel emir işlemleri hariç son bir yıl içinde günlük ortalama işlem hacmi (değerleme dönemi içinde işlem görmeye başlayan hissesenetlerinin ilk 20 günü hariç) İMKB Ulusal-30 için medyan işlem hacminden büyük, İMKB Ulusal- 100 endeksi için ise ilk %75’in içinde olmalıdır. •*Endekslerde alınacak hisse senetlerinin, işlem gördüğü gün sayısının işlem görebileceği gün sayısına oranı %75 olmalıdır.
15
FİYATLAR •Nominal Fiyat: Pay senedinin ilk çıkarılışı sırasında ortaklık yönetimi tarafından verilen itibari değere denir. •İhraç Fiyatı: Hisse senetlerinin çıkarılış aşamasında satışa sunulduğu fiyata denir. •Borsa Fiyatı: Borsa’da işlem görmeye başlayan hisse senetlerinin, Borsa’daki arz ve talep koşullarına göre oluşan fiyatına denir.
16
FİYATLAR •Ağırlıklı ortalama fiyat: Bir sonraki seansa ait baz fiyatın hesaplanmasına esas teşkil eden hisse senedinin ağırlıklı ve küsüratsız fiyatıdır. Bir hisse senedinin ağırlıklı ortalama fiyatı, seans içinde o hisse senedi üzerinde gerçekleşen her emrin içerdiği fiyat ve hisse adedi çarpımlarının toplamının, o hisse senedinin toplam işlem adedine bölünmesi ile hesaplanır. •Referans fiyat :Hisse senetlerinin işlem görebileceği en üst ve en alt limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil etmeyen, sermaye artırımı sırasında temettü ödemesinin belirsiz olduğu durumlarda, baz fiyat oluşuncaya kadar üyelerce referans değer olarak kullanılması amacıyla hesaplanan fiyattır.
17
Emirde öncelik kuralları nelerdir? •a) Fiyat Önceliği Kuralı: Daha düşük fiyatlı satım emirleri, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirleri daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanır. b) Zaman Önceliği Kuralı : Fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman açısından daha önce kaydedilen emirler öncelikle karşılanır. c) Müşteri Emirlerinin Önceliği Kuralı : Fiyat ve zaman öncelikleri açısından eşitliğin söz konusu olduğu emirler arasında müşteri emirleri, Borsa üyelerinin kendi nam ve hesaplarına verdikleri Borsa emirlerinden önce karşılanır.
18
PORTFÖY NEDİR? •En basit tanımıyla, belirli bir dönemde en yüksek getiriyi elde etmek için en az iki üründen meydana getirilmiş bir risk- getiri birleşimidir.
19
Portföyü oluşturan riskler •Sistematik Riskler: •Faiz Oranı Riski: Faizlerdeki meydana gelecek bir yükseliş hisse senedi fiyatını olumsuz etkileyecektir. •Enflasyon Riski: Enflasyonda meydana gelecek bir artış satın alma gücünü azaltır. Bu da menkul kıymet fiyatlarında olumsuz etki yapar. •Piyasa Riski: Geçerli bir ekonomik nedene dayanmayan daha çok piyasa dışında oluşan risklerdir. Psikolojik faktörler sonucunda oluşur.
20
Portföyü oluşturan riskler •Sistematik Olmayan Riskler •Finansal Riskler: Bir işletmenin sermaye yapısı içinde banka kredileri ve tahvil gibi ödemekle yükümlü olduğu varlıklardır. •Yönetim Riski: İşletme yönetimi gerektiği hallerde hızlı ve etkin kararlar alamıyorsa veya yanlış kararlar alıyorsa bu kararlar hisse senedi fiyatını ilerde olumsuz etkileyecektir. •İş Riski: Değişen şartlar ve artan rekabet karşısında işletmenin dinozor olarak kalması hisse senedi performansını olumsuz etkileyecektir.
21
İyi bir portföy nasıl oluşturulmalıdır? Bir veya birkaç kıymete yönlendirilen paranın satın alma gücünün en azından sabit kalması, Yatırım yapılan her kıymetin piyasa değerinin artması, Yatırım devam ederken elde edilen gelirin; • İstenmeyen olaylar gerçekleşse bile devam etmesi, • Dönemsel olarak farklılık göstermemesi, • Satın alma gücünün azalmaması-Mümkün olduğunca yüksek olması, Yatırım yapılan kıymetin vadesinin, portföyde tutma süresi bakımından yatırımcının isteklerine uygun olması, Yatırım yapılan kıymetlerin likit olması, piyasa değeri üzerinden satılabilmesi, Alım ve satımda ödenen komisyonların mümkün olduğunca az olması,
22
Yatırım Stratejileri •Satın al ve elde tut: Yatırım stratejilerinin en basitidir. Yatırımcının istek ve ihtiyaçlarına uygun bir veya birkaç kıymetin seçilmesi ile başlar. Stratejide amaç, yatırım yapılan kıymetlerin elde tutma sürelerinin istenene eşit olmasıdır. Yatırım yapıldıktan sonra, bu süre sonuna kadar herhangi bir alış veya satış yapılmaması, stratejinin "pasif portföy yöntem"lerinden biri olarak sayılmasına yol açar. Elde tutma sürecinde, piyasadaki fiyatların düşmesi durumunda dahi alış veya satış yapılmaz. Bu stratejinin değiştirilmiş şekli ise, yatırım yapıldıktan sonra, daha makul getiri elde edileceği düşünülen kıymetler bulunduğunda, bu yatırım aracına yönelmektir ki, bu pasif yönetim stratejisinin özünü bozar
23
Yatırım Stratejileri •Al-Sat: En yaygın yatırım stratejisidir. Amaç günlük fiyat farklarından yararlanmaktır. Burada yatırımcı düşüşlerde açığa satış yükselişlerde açığa alış denilen pozisyonlar açılır. •Sat- Bekle: Bu stratejide yatırımcı yükselişlerde satış yapar ve ondan sonra düşüşleri bekler. En çok kazanç elde edilen strateji budur. Özeti şudur. “Herkes alırken sat, herkes satarken al”
24
İyi bir portföy yöneticisi olmak için: •-Kendinize özgüveninizin olması •-İyi bir psikoloji bilgisi •-Baskı ortamlarında kendini ifade edebilme •-Piyasa gözlemleme yeteneği •-Kendi kararını verebilme •-Piyasa ilgisi •-Konu ile ilgili genel kültür •-Takip etme yeteneği •Olağanüstü durumlarda yorum yapabilme yeteneği
26
Teknik Analiz • Teknik analize göre, bir menkul değere ilişkin değerlemede bulunurken ekonomik faktörlerin incelenmesi zorunlu değildir. Teknik analizcinin konsantrasyon alanı direkt o menkul değerin, (hisse senedinin, piyasa endeksinin) fiyatı, işlem miktarı hareketleri, trendi, kısaca onun arz ve talebidir. Yani teknik analizci için önemli olan, firmanın ne yaptığı değil o firmaya ait hisse senedinin borsadaki performansıdır. Teknik analizin odak noktası bu açıdan bakıldığında arz ve taleptir. Fiyatların eğilimini belirleyen trend, piyasadaki arz ve talebe göre değişir.
27
Destek ve Direnç Kavramları • Destek noktası veya destek seviyesi, fiyatların düşerken, sıkıştığı veya düşüşün durduğu gelen taleple birlikte yükselişin başladığı seviyeyi ifade eder. • Direnç noktası ya da direnç seviyesi ise fiyat yükselişlerinin önünü kesen önemli bir arzın oluştuğu, yükselişin yavaşladığı veya durduğu seviyeyi ifade eder. • Bu arada destek ve direnç seviyelerinde işlem hacminin nispeten yüksek oluştuğu söylenebilir. Yükselen piyasada hem destekler hem de dirençler yükselen bir seyir gösterir. • Fiyatların destek ya da dirençlerini kırması durumunda bu seviyelerin rolü değişir. Kırılan destekler direnç, kırılan dirençler ise destek görevini alır.
28
Elliott Dalga Teorisi •Temel olarak fiyat dalgaları 5 dalga yükseliş 3 dalga düşüş ve 5 dalga düşüş 3 dalga yükseliş şeklinde ortaya çıkar. •Eğer bir yatırımcı düşüş ve çıkış noktalarını iyi belirlerse oldukça yüklü miktarda karlar elde edilebilir. •Eğer bir hisse senedi yükseliş trendine girmişse kısa vadeli düşüşler olsa bile bu trend devam edecektir. •Eğer bir hisse senedi düşüş trendine girmişse kısa vadeli yükselişler olsa bile trend devam edecektir. •5 dalgalı yükselişi hiçbir zaman 5 dalgalı bir düşüş izlemez. 5 dalgalı bir düşüşü de 5 dalgalı bir çıkış izlemez.
29
Fiyat ve İşlem Hacmi •F/İ= BK-DK x BİH+Dünkü F/İ • DK •F/İ: Fiyat işlem hacmi göstergesi •BK: Bugünkü kapanış •DK: Dünkü kapanış •BİH: Bugünkü işlem hacmi •Eğer F/İ önemli bir düşüş yapıyorsa bu durum kağıttan önemli oranda çıkıldığını gösterir. •Eğer F/İ önemli oranda yükseliyorsa alımların başladığını ve fiyatların yükselmeye devam edeceğini gösterir.
30
Spekülatör Taktikleri •Spekülatör kağıdı yükseltmeye başladığından itibaren geri dönemez. •Belirli bir yükselişten sonra silkeleme operasyonu gelir. •Spekülatörün kağıdı nereye kadar götüreceği hiçbir zaman belli değildir. •Kısa vadeli hareketlerde şirketle ilgili haberi büyük önemi vardır. •Günlük hareketlerinde kesinlikle spekülatöre katılmamalıdır.
31
Borsacıların en çok kullandığı özdeyişler •Borsada en çok kar kriz dönemlerinde elde edilir. Tabiki krizi önceden tahmin ederseniz. •Borsada herkesten önce trene binip yine herkesten önce inmelisin •Borsada hiçbir kar gerçeğe dönüştürülmedikçe kar değildir. •Borsada söylentiler alınıp gerçekler satılır. •Borsa hiçbir zaman kumar değildir, yatırımcılar kumar oynar •İyi bir borsacı olmak en az iki kez batmaktan geçer. •Borsada karın yolu zarardan geçer.