Yüksek Lisans, Doktora ve Sanatta Yeterlilik tezi; yeni bir konu veya soruna çözüm sağlamak amacıyla, yöntemi, modeli, parametreleri, performans kriterleri ve süresi belirli sistematik, yaralanabilir ve paylaşılabilir içerikteki akademik çalışmalardır.
Tez analizinde amaç ise; belirli bir Ana Bilim Dalı veya Bilim Dalı altında üretilen tezlerin konu, kapsam, disiplin, yöntem, uygulama sahası ve veri kaynağı bakımından incelenmesidir.
Üniversite ve akademilerde; lisans öğrenimden sonra bir ile beş yıl arasında değişen süreli, yüksek lisans ve doktora programlarından oluşan ve uzman araştırmacı, öğretim elemanı ve bilim adamı yetiştirmek için verilen eğitime lisansüstü eğitimi denir.
Yüksek lisans tezi bir bitirme projesi, doktora ise ileri düzey araştırma becerilerinin kazanılmasını hedefleyen bir eğitim sürecidir.
Yüksek lisans, doktora tezi; yeni bir konu veya soruna çözüm sağlamak, tartışmaya, iddiaya dayanarak bir öneri, fikir ileri sürmek amacıyla hazırlanan akademik çalışmalardır.
Öğrenciye özgün araştırma ile akademik yazı yazma becerisini kazandırmak ve geliştirmek için hazırlanan tezler; çözümüne ihtiyaç duyulan spesifik bir problemin sistematik ve organize bir şekilde araştırma gayretidir.
Bir araştırmanın boyutu ne olursa olsun, araştırmanın yapılış gerekçeleri, yapılış biçimi, bulguları, bulguların başka çalışmalarla bağlantıları ve ne anlama geldiği konusunun aydınlatılması gerekir.