Noor Pannu buna inanamadı. Psikiyatristi ona DEHB teşhisi koymuştu. Ama ona güvenmedi. Bozukluğu olan insanların kavga etmek ve kanunla sorun yaşamak gibi şeyler yaptığını okumuştu ve bu o değildi.
“Kabul etmem uzun zaman aldı” diyor. “Dürüst olmak gerekirse, çok fazla kafa karışıklığıydı.”
Pannu, 30 yaşında, fikir ve coşku dolu, yüksek enerjili bir çocuk. Kanada, Winnipeg’deki bir e-ticaret şirketi için dijital stratejiye liderlik ediyor. İş arkadaşlarıyla birden fazla terfi ve iyi ilişkileri oldu. Yine de üretken kalmakta, odaklanmakta ve son teslim tarihleriyle ilgili endişeleri yönetmekte zorlanıyor. Yıllarca süren bu semptomlardan ve bazı rahatsız edici hafıza kayıplarından sonra, 29 yaşında yardım almaya karar verdi.
“Aile doktoruma gittim ve ona ‘Sanırım deliriyorum. Bende ciddi bir sorun var. ”Onu, kendisine DEHB teşhisi koyan psikiyatriste yönlendirdi.
“Bunu kabullenmek ve ilaç almaya başlamak neredeyse 6 ayımı aldı” diyor. Hem zihinsel sağlık sorunları hem de DEHB etrafındaki damgalardan korkuyordu. “İnsanların bakış açısı: ‘DEHB olan insanlar üretken değil. Birlikte çalışmak harika değil. İyi teslimat yapmıyorlar. Güvenilemezler. ‘ Ve bunlar diğer insanlar hakkında söylenecek gerçekten kötü şeyler. “
Pannu’nun hissettiği inançsızlık ve inkar, bir yetişkin olarak DEHB’ye sahip olduğunuzu öğrendikten sonra hissedebileceğiniz büyük boyutlu duygulardan sadece birkaçıdır. Birincisi, tüm yaşamınız boyunca uğraştığınız bir rahatsızlığın teşhisi ile gelen tüm duygular vardır. Keder, rahatlama veya her ikisini birden hissedebilirsiniz. Öyleyse, DEHB olan kişilerin duygularını diğer insanlardan daha güçlü hissettikleri gerçeği var.
Colorado Springs, CO’da LearningRx’te bilişsel psikolog ve Gibson Bilişsel Araştırma Enstitüsü’nde araştırma başkan yardımcısı olan Amy Moore, “DEHB beyni duyguları büyütülmüş bir şekilde deneyimliyor” diyor. “Her duygu daha büyük, daha büyük ve büyülüyor. Bu keder kesinlikle çok ağır gelebilir. Ve bu rahatlama neredeyse bir neşe duygusu olabilir. “
Sadede gelmek
Bir DEHB destek grubu, Pannu’nun teşhisini kademeli olarak kabul etmesine yardımcı oldu. Benzer semptomları olan insanlarla tanıştı, onlara sorular sordu ve deneyimlerini paylaştı. “Onlar olmasaydı,” diyor, “ilaçlarıma başlamamış olabilirim ve muhtemelen şimdi bile kafam karışırdı.”
Uyarıcı ilaçlar almaya başladığında, zihninin tüm potansiyelinden yararlanmaya başladığını hissetti. Şimdi işletme alanında yüksek lisans derecesi almayı planlıyor. GMAT işletme okulu giriş sınavına çalışıyor ve yüksek bir puan almayı hedefliyor.
Gelecek için yüksek umutlarına rağmen Pannu, daha önce DEHB olduğunu öğrenmediği için hayal kırıklığına uğrar. Hindistan’da büyüdü ve hastalık hakkında farkındalık eksikliğinin yanı sıra kadınların zihinsel sağlığıyla ilgili damgalanmanın, ona hayatının erken dönemlerinde teşhis konulmasını engellediğini söyledi.
Keşke bu teşhisi daha erken bilseydim. Akademisyenlerimde çok daha iyi performans gösterir ve çok daha fazlasını başarırdım ”diyor. Hayatımda yapabileceğim çok şey olduğunu hissediyorum.
Keder, geç saatlerde DEHB olduğunuzu öğrendiğinizde hissedebileceğiniz ana duygulardan biridir. gençler ya da yetişkinlik, diyor psikolog Moore.
“Eğer bilseydin hayatının çok daha kolay olabileceğinin farkına vardığın için üzülüyorsun. Bunca zamandır sahip olabileceğiniz hayatın kaybına üzülüyorsunuz. Ve kendiniz için hayal ettiğiniz ideal yetişkinliği kaybettiğiniz için üzülüyorsunuz ”diyor.
Bazı insanlar üzüntünün yanı sıra öfke de hissederler: “Kimsenin tanımadığı öfke [your ADHD] ya da daha önce kimsenin bu konuda hiçbir şey yapmadığını – ve uzun süredir açıklama yapmadan ya da yardım almadan acı çektiğinizi. “
Pannu, neredeyse 30 yaşına kadar ihtiyacı olan yardımı bulamadı. Ama şimdi teşhisini kabul ettiği için kendini daha iyi anlıyor. Ve kim olduğu konusunda sağlıklı bir mizah anlayışı var.
Hep tuhaf olduğumu düşünmüşümdür. Ne tür bir tuhaflık olduğunu bilmiyordum ”diye gülüyor. Ama şimdi biliyorum.
Gerçeği Öğrenmek Üzere Rahatladı
Melissa Carroll’un doktoru geçen yıl ona DEHB teşhisi koyduğunda, Nashville’deki 34 yaşındaki kredi analisti haberi öğrendiği için minnettar oldu. Yıllarca görevlerini bitirmek, eğitimini ilerletmek ve çeşitli ilişkileri bir arada tutmak için mücadele ettikten sonra, teşhisle barışık hissetti.
Carroll, “Birazcık her yerdeyim ve herkes buna ayak uyduramıyor,” diyor Carroll, başkaları için onunla sohbet etmenin nasıl bir şey olabileceğini anlatıyor. Fikirlerinin kafasında bir anlam ifade ettiğini söylüyor, “ancak bu sohbeti sürdürmeye veya profesyonel bir ortamda anlamlandırmaya çalışmak bazen zor.” Ayrıca devam etmekte zorlanıyor, diyor. “Tek bir yönde yeterince uzun süre, bir sonraki aşamaya geçmeye yetecek kadar sürülmek zor.”
Tedavi bunu değiştirdi. DEHB semptomlarını iyileştiren uyarıcı ilaçlar almaya başladı. Ayrıca, kısmen on yıllarca tedavi edilmemiş DEHB’den kaynaklandığına inandığı şiddetli depresyonunu da hafifletti. Çok istikrarlı bir ev hayatı olmadan zor bir çocukluk geçirmişti. Yetişkinler, Carroll’ın sadece “kendini gösterdiği” için semptomlarını göz ardı etme eğilimindeydiler.
“Hayata o kadar adapte oluyorsunuz ki tekerleklerinizi döndürmeye alışıyorsunuz, ancak bir noktada tekerleklerinizi döndürürken bitiyorsunuz ve pes ediyorsunuz” diyor.
İlaç ve terapi, Carroll’un ilgi çekmesine yardımcı oldu. Her şey, ona hayatın daha iyi olabileceği umudunu veren DEHB teşhisi ile başladı.
Bilişsel psikolog Moore, yetişkinlerde DEHB’niz olduğunu öğrendiğinizde biraz rahatlık hissetmenizin yaygın olduğunu söylüyor. “Bu ilk rahatlama hissi, nihayet açıklarınız için bu açıklamaya sahip olduğunuz gerçeğinden kaynaklanıyor. Okulda ve ilişkilerde mücadele etmenin bir nedeni. Zaman yönetimi ve organizasyonla neden mücadele ettiğinize dair gerçek bir adın olduğu rahatlığı. “
Teşhisi konduktan sonra Carroll daha iyi organize olmak için adımlar attı. “Listelere ihtiyacım varsa veya hangi odaları temizlemem gerektiğini veya işleri hangi sırada yapmam gerektiğini hatırlatacak bir uygulamaya ihtiyacım varsa, o zaman bunu yapmam sorun değil,” diyor.
Tanıdığı herkese DEHB olduğunu söyledi. Çoğu şaşırmadı. Ben uçup gittim. Bunun bazı insanlar için bu kadar açık olduğunu fark etmemiştim – çünkü benim için değildi, ”diye gülüyor. “Bunu kendimle ilgili öğrendim ve bu mantıklı” diyebileceğim için heyecanlıydım. Bence kaçırdığım şeyin anahtarı bu. “
Duygusal bir ‘Halat Çekme’
Moore, Carroll’ın heyecanıyla bağlantı kurabilir. 20 yaşında DEHB olduğunu öğrendiğinde de aynı şekilde hissetti.
“O kadar heyecanlıydım ki, bende olup bitenlere bir isim buldum, dünyadaki herkesin bilmesini istedim” diyor. Onu çatılardan söyledim.
Moore, 80’lerin sonlarında kolej sırasında DEHB olduğunu öğrendi. O zamandan önce, teşhis konulan tek kişi hiperaktif küçük çocuklardı. Dolayısıyla, ağırlıklı olarak dikkatsiz DEHB’si olan bir kız için, çatlaklardan düşenlerden biriydim. “
Çocukken, ailesi ona oldukça yapılandırılmış bir ev hayatı verdi. Yine de üniversiteye gittiğinde, düzenli kalmak ve zamanını yönetmek için mücadele etti. Ancak çocuk gelişim uzmanı olan annesi, DEHB tanısı almaya başladıkları dönemde çocuklarla çalıştı. Kendi kızındaki işaretleri fark ettiğinde, Moore’u bu konuda bir doktora görünmeye çağırdı.
Moore hastalığı olduğunu öğrendikten sonra, uyarıcı ilaç tedavisine başladı ve kolej, yüksek lisans ve doktora programına yelken açtı.
“Rahatladığım kadar üzülmedim” diyor. “80’lerde bu yaygın bir teşhis olmadığı için olabilir. Belki yirmi yıl sonra aynı durumu yaşıyor olsaydım, onların bir şeyler yapıp yapmadıklarını bilebilirdim. “
Moore, daha sonra teşhis konan birçok insanın keder ve rahatlama arasında bir “çekişme” yaşadığını görüyor.
Büyük Duyguları Yönetmek
İlaç tedavisi ve bilişsel davranışçı terapi gibi tedaviler, DEHB olan birçok yetişkinin hayatlarının ve duygularının sorumluluğunu üstlenmesine yardımcı olur. Moore, bu büyük duyguların temel nedenini anlamanın da önemli olduğunu söylüyor. DEHB, yönetici işlevler adı verilen düşünme becerilerini etkiler. Bunlar arasında organizasyon becerileri, çalışma hafızası, odaklanma ve duygularınızı kontrol etme yeteneği bulunur. Moore, bilişsel eğitim veya beyin eğitimi adı verilen bir tedavinin bu becerileri artırabileceğini söylüyor.
“Bilişsel eğitim, bu becerileri doğrudan hedefleyen yoğun tekrarlayan zihinsel görevlere katılımdır. Bunları güçlendirdiğinizde, duygusal düzenlemenin faydalarını elde edeceksiniz, çünkü bu aynı zamanda bir yürütme işlevi becerisi. “
Ayrıca hayatınızda sınırlar belirlemenize yardımcı olabilir, diyor. Örneğin bir ofiste çalışıyorsanız, odaklanmak için ekstra sessizliğe ihtiyaç duyduğunuzda kapınıza veya kabininize rahatsız etmeyin işareti yapıştırabilirsiniz. Ya da patronunuzla DEHB’niz hakkında samimi bir konuşma yapabilir ve ondan sizi ofisin daha az meşgul bir bölümüne taşımasını isteyebilirsiniz, böylece mümkün olduğunca üretken olabilirsiniz.
DEHB olan diğer insanlarla tanışmak da büyük bir tercih olabilir. Moore, “Destek gruplarında harika bir şey oluyor” diyor. “Sadece bir şeyi tek başına deneyimlemediğiniz fikrinin güçlü bir terapötik yönü vardır.”
Yeni yetişkin DEHB teşhisi konduysanız, yakın aileniz ve arkadaşlarınızla bunun hakkında konuşmayı düşünün. “Sevdiklerinizi eğitirseniz ve tepkilerinize bakıp, ‘Hey, bu DEHB’ye sahip oldukları için mi bana bu şekilde tepki veriyorlar?’ size biraz daha zarafet gösterebilirler, ”diyor Moore.