Tolunlular Devleti ile ilgili olarak genel, temel ve kısaca bilgilerin paylaşıldığı yazımız.
İlk Müslüman Türk devletidir. 816’da Bağdat’taki Abbasî Halifeleri’nin sarayına köle olarak getirilen «Tolunu’t-Türkî» adlı bir Türk’ün oğlu Ahmet Tolun tarafından kurulmuştur. 835’te doğan Ahmet Tolun Halifeler’in hizmetinde hızla yükseldi. 868’de Mısır valisi oldu. 880’de bağımsızlığını ilan etti. 16 yıla yaklaşan bir egemenlikten sonra 49 yaşında öldü.
Kahire’yi Tolun Camisi gibi ölümsüz anıtlarla süsleyen Ahmet Tolun Mısır’dan başka Suriye’yi, Filistin’i, Lübnan’ı, Bingazi’yi de ele geçirmiş, böylece, İslam imparatorluğunun birliğine ilk büyük darbeyi vuranlardan biri olmuştur. Başkenti Fustat (Eski-Kahire) idi.
Ahmet Tolun’un ölümünden 19 yıl sonra Abbasiler, Mısır’ı da, çevresini de Tolunlular’dan geri aldılar. Ahmet Tolun’un oğulları ve torunları ancak 905’e kadar saltanat sürebilmişlerdir.