2 Mayıs 1860'ta, Macaristan İmparatorluğu'nun Budapeşte şehrinin Peşte kısmında doğdu. Almanca konuşan, asilime olmuş bir Yahudi çiftin ikinci çocuğudur. Viyana Üniversitesi'nde Hukuk okudu. Alman milliyetçi kardeşlik cemiyeti olan Albia'ya üye oldu. Cemiyetin sloganı 'Ehre, Freiheit, Vaterland (Onur, Özgürlük, Vatan)'dı. Daha sonra bu cemiyetten ayrıldı. Üniversitede çalıştı ama sonra kendini gazeteciliğe ve edebiyata adadı. Viyana gazetesinde çalıştı. Neue Freie Presse (Yeni Özgür Basın) adlı yayın kuruluşunda muhabirlik yaptı. Viyana tiyatrolarına drama ve komediler yazdı.
Neue Freie Presse'in Paris muhabiri olarak Dreyfus Olayı'nı takip etti. Bu olay, Yahudi bir Fransız subayının haksız yere, Almanlara ajanlık ettiği iddiasıdır. Herzl, Dreyfus duruşmasından sonraki protestolara da şahitlik etti. Bu Dreyfus Olayı'ndan sonra Herzl, Siyonist düşüncelere kapılmaya başladı. Herzl, Yahudilerin asimile edilmesi fikrine önce destek verdi, ama sonra bu fikre karşı çıkmaya başladı. Bunun yerine Yahudiler, Avrupa'dan uzaklaştırılmalıydı.
Neue Freie Presse'in yayın yönetmenleri, Herzl'in Siyonist politik aktiviteleriyle ilgili yazılarını yayımlamayı kabul etmedi. Bu dönemde Herzl, Yahudi Devleti'ne dair broşürler yazmaya başladı. 1895 sonlarında yazmaya başladığı 'Yahudi Devleti' adlı kitabını Şubat 1896'da yayımladı. Kitaba göre Yahudiler, isterlerse Avrupa'dan ayrılabilmeli ve ya Arjantin'e ya da tarihî vatanları olan Filistin'e gidebilirlerdi. Antisemitizmi yenmek, ancak Yahudilerin kendi devletini kurmasıyla, kendi kültürlerini ve dinini özgürce yaşamasıyla mümkün olabilirdi.
Herzl'in bu fikirleri kısa zamanda Yahudiler arasında yayıldı ve uluslararası çapta ilgi topladı. Hovevei Zion gibi Siyonist hareket savunucuları Herzl'e destek verdi. Yahudilerin yaşadıkları topluma entegre olmalarını destekleyen Yahudiler ise Herzl'in fikirlerini Tanrı'ya karşı ayaklanma olarak değerlendirdi. Neticede Herzl hem Yahudi hem de Yahudi olmayan destekçiler kazandı.
Mart 1896'da İngiltere'nin Viyana Büyükelçiliğinin Anglikan Kilisesi Papazı Peder William Heclerx, Herzl'i ziyaret etti. Bu ziyaret, Siyonist hareketi meşru bir hâle getirdi. Mayıs 1896'da 'Yahudi Devleti' kitabının İngilizce çevirisi Londra'da yayımlandı.
Herzl, Yahudi Devleti çözümünü sunabilmek için Sultan II. Abdülhamid'le görüşmeye çalıştı. Herzl, Sultan yerine sadrazamla görüştü ve önerisini ona sundu. Bu öneriye göre Yahudiler, Türklerin yönetimi altındaki Filistin'i ana vatan olarak alacaklar, bunun karşılığında da Osmanlı'nın borçlarını ödeyeceklerdi. Bu talep reddedildi. Herzl İstanbul'a bu teklifi yapmak için bir kez daha geldi, Sultan Abdülhamid'le görüştü ama teklifi yine reddedildi.
1897'de Herzl, kendi cebinden ödeyerek 'Die Welt' adlı Siyonist gazeteyi Viyana'da yayımlamaya başladı. İsveç'in Basel kentinde Birinci Siyonist Kongre'yi planladı. Kongre'nin başkanı seçildi ve kurulması planlanan Yahudi Devleti'nin sınırlarını belirledi. 1898'de Yahudi Devleti'ne destek bulmak amaçlıyla diplomatik girişimlerde bulundu.
Haziran 1898'de Julie Naschauer'la evlendi. Ekim 1898'de Kudüs'ü ilk kez ziyaret etti. Ziyaretini II. Wilhelm'in ziyaretiyle aynı anda yaptı. Bunun nedeni, dünyanın hem kendisini hem de Siyonizm'i tanımasını istemesiydi. 1899'da Dünya Siyonist Federasyonu'nun İngiltere'deki yerel kolu olan İngiliz Siyonist Federasyonu kuruldu.
1902 ve 1903'te Herzl, İngiliz Kraliyet Komisyonu'na, yabancı göçü üzerine kanıt sunmak için çağrıldı. Bu davet, ona İngiliz Hükûmeti üyeleriyle tanışma fırsatı verdi. Bu üyelerden biri Joseph Chamberlain'di. Chamberlain, Sömürgelerden Sorumlu Devlet Bakanıydı. Herzl, bu Bakanla, Yahudiler için Mısır'ın bir parçası olan Sina yarımadasındaki Al'Arsh'ta bir Yahudi kolonisi kurulması hakkında görüştü.
Herzl 1903'te, Yahudi Devleti için Papa X. Pius'tan yardım almaya çalıştı. Kardinal Rafael Merry del Val, Kilise'nin bu konularla ilgili non possumus (yapılamaz) politikası olduğunu açıkladı ve Yahudilerin, İsa Peygamber'in ilahlığını kabul etmedikçe Katolik Kilisesi'nin kendileri lehine bir beyanda bulunmayacaklarını ekledi.
Theodor Herzl 3 Temmuz 1904'te öldü.