Kuşlarda Bitmeyen Tüy Değişiminin Nedenleri
Değerli iyikus.com kullanıcıları, son zamanlarda sıklıkla sorulan sorular için yeni bir konu oluşturma ihtiyacı hissettim. Bu konuda tüy değişimleri hakkında aslında konuştuğumuz fakat bir konuda toplanmamış bilgileri bir araya getirmeye çalıştım.
Tüy değişimi, kuşlarda mevsimsel olarak gerçekleşebileceği gibi (bu değişim genelde yoğun ve sert geçer), yumuşak tüylerin de zaman zaman değişimi söz konusudur. Bunlar daha az sancılı geçen değişimlerdir.
Sezon dışında kuşlarımız yoğun tüy değişimine giriyorsa orada anormal bir durumun olacağını düşünmemiz gerekir. Bir yandan da her biten tüy döneminin süresi ve hangi bölgelerin tamamen ya da kısmen değiştiğini not almakta iyi bir süreç takibini yapmanıza olanak sağlar. Örneğin tüy döneminde sadece kafa üstünden tüy değiştirdi ise en yakın zamanda gövde ve kanat bölgeleriyle devam edeceğinin bir işareti olabilir. Sert değişimlerde genelde tüm vücut aynı anda değişim halinde olmaktadır.
Bu süreç kuşlarımızın yaşam döngüsünün bir parçasıdır ve her yıl bir kaç kez gerçekleşmektedir. Bazı önemli tüy değişimleri var. Bunlar fiziksel gelişimle olanlar (ilk tüy dökümü ve yaş dönümü değişimleri). Bu dönemlerde gerçekleşen ve oldukça sert geçen değişimin iyi atlatılması gerekir. Kuşlar için bu süreçler kritik dönem olarak kabul edebiliriz. Bu süreçler çok aksıyorsa anormal bir durumun geliştiğinden söz edebiliriz. Örneğin; 3-4 ay bandında genelde muhabbet kuşları ilk tüy değişimini başlatmış ve 5. aylarının sonuna doğru tamamlamış olması beklenir. Bu süreç başlamıyorsa altında sebepler aramak gerekiyor. Kuşlar, yıllık tüy dökümü sırasında tüm tüylerini değiştirebilir veya beslenme yetersizse ya da alttaki nedenlerden herhangi biri etkiliyse sadece küçük bir kısmını değiştirebilir. Buda yıl içinde çok geçişli tüy dönemi yaşayacağının ilk sinyalidir.
Süreçte devamlı tüye giren, bitmek bilmeyen bu tüy döngüsünün bazı sebepleri olabilir. Bunlar:
- Beslenme eksiklikleri - Kuş uygun besinleri alıyor mu?
- Stres durumu - Kuş, tüylerini kaybetmesine neden olabilecek herhangi bir aşırı stres yaşamış olabilir mi?
- Çevresel etmenler - kuşhanede görünmeyen bir parazit olabilir mi? Işık, ısı veya nemde ki değişimler kontrol altında mı?
Tüy değişimlerinde durumu düzeltmek/onarmak, süreci kontrol altına almak için b kompleks ve protein destekli bir bakım + kuşların kendileri için dengeli tüketebileceği iyot desteği sağlanmalıdır.
Kelleşmeler ve Tüy YolmaKelleşme zaman zaman gözlemlediğimiz ve aslında kuşun davranışlarıyla alakalı bize verebileceği en belirgin işaretlerden bir tanesidir. Bir çok sorunun göstergesidir.
Eğer birden fazla kuş besleniyorsa, kuşlar kendi bölgelerini koruma ve bölge hakimiyetinin hangi kuşta olduğunu göstermek amacıyla saldırgan bir tutum sergiler. Bu esnada olumsuz davranışa yakalanan diğer kuşlarda bölgesel kelleşmeler görülebilir. Nadirde olsa bu saldırılar büyük yaralanmalarla sonuçlanabilir. Mutlaka iyi gözlem gerektirir.
Bununla birlikte, kuşunuz kafeste yalnızsa veya başka bir kuşun ona saldırmadığından eminseniz, kuşunuzun beslenme yetersizliği olma ihtimali vardır. Aynı zamanda bir akar problemi de söz konusu olabilir.
İyi bir vitamin takviyesi, kalsiyum ve iyot desteği, hem çözünür hem de çözünmeyen kalsiyum tanecikleri içeren bir mineral blok ya da kum, yemle beslediğiniz türlere uygun tohum karışımın dengeli olması, kelleşme önlemeye yardımcı olacaktır. Hem iç hem de dış parazit kontrolünü içeren önleyici bir bakım programını takip etmek, akarların önlenmesine yardımcı olacaktır.
Akar durumunu düzeltmek için önce hangi türle karşı karşıya olduğunuzu bulmalısınız (kahverengi/kırmızı kan biti mi, siyah nokta bitler mi gibi gibi...). Ardından gerekli ilaçlamalarla süreci gözlemlemelisiniz. Bu sürecin bitiminden sonra mutlaka banyo ihtiyacı sağlanmalıdır. İlaç kullanılmayan günlerde banyo mutlaka verilmelidir ve su bir miktar sitrik asit içermelidir. Bu tüylerde ki yağları sıyırmada etkili olabileceği gibi ölü akarları temizlemek ve tüylerin parlamasını sağlamak içinde kullanılır.
Tüy yolma, genelde stres kaynaklı gibi görünse de temel neden beslenme yetersizlikleri, hastalık durumları ya da akarlardan kaynaklı olabilir. Beslenme düzenlemeleri yapmak ve herhangi stres durumu varsa bunu ortadan kaldırma tüy yolma sorununu genelde çözüme ulaştırır.
Ek olarak; tüy yolmak öğrenilmiş bir davranış olabilir. Bunun için ne yazık ki yapılabilecek bir durum söz konusu değil. Belki de yolmacı yakıştırması yapmak ve eşleştirmemeye özen göstermek gerekiyor. Bu tip davranışların ileriki kuşaklara aktarılma durumunun olduğu gözlemlenmiştir.
Bir diğer tüy yolma nedeni de yuva malzemesi olarak kullanmak amacıyladır. Kendi tüyünü ya da kafesteki diğer kuşların tüyünü bu amaçla yolabilir kuşlar. Bunu önlemek için yuvalık malzemeleri kullanmak gerekir.