

||21 May 2010|
Her mimari stilin modası bir gün geçer
Art Deco 1950lerde eskimişti, 1980lerde ise yüzyıl ortası Modernizmi pejmürde kalmıştı. Ancak sürgünde geçen bir neslin sonunda aynı stiller genellikle geri gelir. Richard Neutranın tasarladığı bir haftasonu evi 20 yıl önce, ısıtmak çok pahalı olduğu için elden çıkarılırken, bugün neredeyse Palladian bir villa kadar kutsal sayılabilir.
Savaş sonrası Avrupada ortaya çıkan, beton duvarlar ile yükselen konsolların güçlü bir birleşimi olan Brütalizm için de benzer bir yeniden gözden geçirme söz konusu gibi
İsmi, Le Corbusiernin Marseillede 1952de tamamladığı Unité dHabitationdan dolayı béton brut yani saf betondan gelen Brütalizm, daha çok İngiliz mimarlar Alison ve Peter Smithson ile anılmaktadır. Ağır formlar yer çekimine meydan okur balkonlar, binaları heykele dönüştürecek şekilde havada süzülür. Ancak en iyi Brütalist binalar bile eskidiğinde, su izleri ve dökülen duvarlar onları köhne gösterir.
Son zamanlarda yapılan bazı restorasyonlar Brütalizmin güzelliğini yeniden ortaya çıkardı. 2008de Yale, 1960larda Paul Rudolph tarafından tasarlanan Sanat ve Mimarlık Binasını iyi bir restorasyon sonrasında yeniden açtı. Fitilli duvarlar hiç daha iyi gözükmemişti. Brütalizm New Yorku hiçbir zaman ele geçiremedi oranın silueti cam ve tuğladan meydana geliyor. Yine de yanından geçenlerin ya da korumacıların dönüp yeniden bakmasına değecek birkaç beton başyapıt bulunur.
Kips Bay Plaza, Kips Bay. I.M. Pei & Associates (1960-1963)
Philip Johnson gibi I.M. Pei de mimari bir bukalemundur. Her ikisinin de Brütalist bir dönemi olmuştur ancak Bay Pei daha içtenlikliydi, cam ve kireç taşına geçiş yapmadan önceki malzeme tercihi béton brut idi. Devasa Kips Bay Plaza gökdeleni, New Yorkun saf betona girişini işaret ediyordu, üç yıl sonra ikinci dev dilim tamamlandı.
Düz bakıldığında gökdelenler monoton gözüküyor. Birbirlerine dönükler ancak sıralı değiller Brütalizm biraz heyecanı sever.
Chatham Gökdelenleri, Chinatown, Kelly & Gruzen (1965)
Chinatownun kenarında yükselen bu apartman blokları, klasik birer béton bruttür. Saf beton, ahşap çizgilerle birleştirilerek duvarlar çerçevelenmiş ve duvarlardaki etkisi parlak mermerdeki etki kadar yoğun olmuştur. Belirli bir mesafeden bakılınca dizili balkonların güçlü bir ritmi vardır yandan sanki dev bir makineyle kesilip çıkarılmış gibi dururlar.
Silver Gökdelenleri, Greenwich Village, I.M. Pei & Associates (1967)
Silver Gökdelen kompleksi ki aslında adı Village Üniversitesidir, üç tane 30 katlı binanın devasa ölçeğine rağmen bir çeşit mahremiyet hissi yaratır. Birbirlerinin aynısıdırlar bir yanda dört, diğer yanda sekiz pencere ancak etkisi sıkıcı olmaktan çok şıktır. Binalar birbirine aittir.
2008de avlusunda bulunan ve Picassonun heykelinin bir kopyası olan Sylvette Büstü ile birlikte bu kompleks, kentin Koruma Komisyonu tarafından koruma altına alınan ilk Brütalirt yapılardır.
Tracey Gökdelenleri, Bronx, Paul Rudolph (1972)
Tracey Gökdelenleri tamamlandığı sırada, beton, iyimser görünmek yerine sıkıcı görülmeye başlanmıştı. Bu iki bina tam olarak birbirinin aynı değildi biri 41, diğeri 38 katlıydı ancak her ikisi de Gotik bir Kilise kadar karmaşıktı. Yüzlerce balkon, içlerinde banyoların bulunduğu, yuvarlatılmış duvarların arasına sokulmuş gibi gözükür.
Bronx Community College, Bronx, Marcel Breuer & Associates (1964)
1894te New York Üniversitesi Bronxa taşındı. McKim, Mead & White tarafından tasarlanan kampus, Marcel Breuer & Associates tarafından 1960larda dönüştürüldü. 1973te parasız kalan üniversite binayı New York Belediyesine sattı.
En etkileyici Breuer binası en küçük olandı: Begrisch Salonu. Çok ince kenarlar üzerinde dengede duran ve dokulu duvarları pencereleri düzensizce yerleştirilmiş bir kütledir.
Meister Salonu ise daha farklı olmazdı. Ana cephesi, Breuere göre oldukça gelenekseldi ancak güney cephesinde penceresiz 8 kat bulunuyordu. Bu, modernist ölçekte, neo-klasik bir sadelik taşıyordu.
Yazı ve Görseller: New York Times
Çeviri: Mimdap