Kırım Tatarları, İngiliz-Fransız-Türk işgalcilere, Evpatoria'daki görünüşlerinden yardım etmeye başladı. Müttefikler, vagon treni olmadan oldukça büyük bir orduyu indiler, ancak yeterli at ve arabaları olmayan, saldıramadılar. Kırım Tatarları bu konuda işgalcilere hemen yardımcı oldu. Evpatoria'daki ilk küçük müfrezenin inişinden hemen sonra, İngiliz subaylar iskelede yüzlerce at ve 350 Tatar arabaları gördüler. Birisi Tatarları uyardı ve önceden bir araç koleksiyonu düzenledi. Görünüşe göre bunlar Türk ajanlarıydı. Sonra Kırım Tatarları, Evpatoria bölgesine onlarca, yüzlerce el arabası ve at getirmeye başladı.
Kırım Savaşı, Kırım Tatarlarının yırtıcı içgüdülerinin tüm ihtişamıyla ortaya çıkmalarına izin verdi. Yeni Tatar liderliği, gayrimüslim inancının köylülerini soymaya hemen karar verdi. Kırım Tatarları hemen “Rus köleliği” sırasında kaybedilen fırsatları telafi etmeye başladı. Rus ve diğer Hıristiyan topluluklar yağmalandı.
1854'in sonunda, Yevpatoriya bölgesinin soylu liderinin lideri Vali Pestel'e Tatarların öfkesinde asil ekonomilerin çoğunun yıkıldığını, çalışan sığırların alındığını ve atların ve develerin çalındığını söyledi. Örneğin, Popova Karadzha’nın mülkü tamamen yağmalandı, kayıplar 17 bin ruble olarak gerçekleşti. Tatarlar tüm sığırları götürdü, hasat, bağ ve meyve bahçesini mahvetti, balık fabrikası, mobilya dahil tüm mülkleri yağmaladı. Benzer şekilde, soyulmuş ve diğer mülkler.
Kırım Tatarlarının bir diğer faaliyeti de Rus yetkililerin işgalcilere verilmesiydi. Tokarsky, tüm yetkilileri ve Kazakları yakalamayı emretti, zam ve para ödülü verdi. Kazakları arama bahanesi altında, bir Hüseyin çetesi köylülerin evlerinde eşzamanlı olarak soymak üzere aramalar yaptı. Tatar aşırılıklarından kaçan hayatta kalan birçok toprak sahibi, İbrahim Paşa tarafından imzalanan güvenlik sertifikalarını almaya zorlandı. Onlar için çok para ödemek zorunda kaldılar.
Çalınan sığırlar işgalcilerin aldıkları Evpatoria'ya sürüldü ve cömertçe sahte Türk banknotlarıyla ödediler. S. Babovich’in yaptığı hesaplamalara göre, Kırım Tatarları, düşmana 50 bin koyuna ve 15 bin büyükbaş hayvana kadar transfer yapmayı başardılar. Kırım Tatarları, müdahalecilerin kurucuları olarak hareket etti. Kırım Tatar seçkinleri, Rusya’daki sadakat ve iyi niyet yeminlerini anında unutmuş ve pratik olarak işgalcilere itaat etmeye başlamıştır. Böylece, Jaminsky'nin başkanı 200'e onunla Evpatoria'ya bir dekolte getirdi ve işgalcilerin oluşturduğu askeri birliklere katılma arzusu hakkında bilgi verdi. Kerkulağ oblastının volost ustabaşı volost kurulunda devlet parası aldı ve Yevpatoria'ya ulaştı, İbrahim Paşa'ya yemin etti. Onun örneğini bütün cemaat takip etti. Neredeyse tüm volost koleksiyoncuları İbrahim Paşa'yı 100'a bin ruble ile gümüş getirdi. Aynı zamanda, İbrahim Paşa hızla “Han” rolüne girdi: yerel Tatarlara kibirli ve kibirli davrandı, onları dövdü ve hediyeler istedi.
Bu kadar çabukluk, Fransızları ve İngilizleri bile şaşırttı ve alarma geçirdi. Tatar ayaklanmasını yükseltmek istediler ve yakınlarda bir hırsız çetesi üretmek istemiyorlardı. Bu nedenle, İbrahim Paşa ve "Tatar yönetimi" İngiliz ve Fransız askeri valilerini sıkı kontrol altına aldı. Tatarları savaşta kullanma fikrinin, yerli birlikler oluşturma konusunda geniş deneyime sahip olan Fransızlardan doğduğu belirtilmelidir. Osmanlı komutasının Kırım Tatarları ve Kırım Yarımadası'nın zafer durumunda siyasi geleceği ile ilgili bir planı ve hatta düşünceleri yoktu. Bu konudaki Fransızlar Osmanlıların uzak görüşlü olduğunu kanıtladı.
Kırım Tatarları sadece bilgi verenler, toplayıcılar ve soyguncular değil aynı zamanda işgalcilerin rehberleri ve izcileri oldu. Böylece, Eylül ayında 1854, bir düşman iniş gücü Yalta'ya indi. Tatarlar yönünde kamu ve özel mülkiyet hırsızlığı başladı. Rus makamları, düşmana rehber ve izci olarak hizmet veren birçok Kırım Tatarını gözaltına aldı. Kırım Tatarları sur çalışmaları için aktif olarak kullanılmıştır. Evpatoria, çabalarıyla takviye edildi, sokaklar barikatlarla kaplıydı.
Ayrıca, Evpatoria'daki İngiliz, Fransız ve Türk subayların komutası altında Tatar gönüllülerinden "Askerler" özel bir ekip kurmaya başladı. Pikler, kılıçlar, tabancalar ve kısmen silahlarla donanmış ve Evpatoyan molla başkanlığındaki kentte devriye gezisi ve garnizon olarak kullanılmıştır. 1854'in sonunda, Evpatoria garnizonu, 10'a binlerce Türk piyade, 300 süvari ve yaklaşık 5 binlerce Tatar'ı saymıştı. İngilizler ve Fransızlar, 700'ten daha fazla insan yoktu. Aynı zamanda, 200-300 sayısına kadar olan Tatar çeteleri, ilçeyi dolaştırdı, harap olmuş mülkler, nüfusu yağmaladı. Kısa sürede, Perekop'a bir şiddet dalgası yayıldı. Tatar çeteleri, Rus düzenli birliklerine tehdit oluşturmadı. Ancak Tatarlar, işgalcilerin birlikleri ile birlikte, Kırım'da özgürce hissetmeyen Rus komutasını büyük ölçüde sinirlendirdi.
Müdahalecilerin hizmetindeki Kırım Tatar oluşumlarının toplam sayısı 10 bini aşmıştır. 10 Eylül 1854'ten Volynsk ve Minsk alaylarının yedek taburunun komutanına verdiği emriyle Prens Menshikov, hem düşmandan hem de yerel halktan gelen saldırıları önlemek için özel dikkat gösterilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Ancak, yakında ihanet ödemek zorunda kaldı. 29 Eylül Yılın 1854'una, Korgeneral Korf'un Uhlan bölümü tarafından yaklaşıldı. Şehrin yakın bir ablukasını kurarak ilçe ile olan bağlarını kopardı. Şehirdeki yiyecek kaynakları önemsizdi, İngilizler ve Fransızlar öncelikli olarak kendileri için özen gösteriyorlardı, Tatarları sağlayamayacaklardı. Günde bir avuç kraker verildi. Ekmek fiyatları yükseldi ve sıradan Tatarlara erişilemez hale geldi. Açlık başladı. Kırım Tatarları yüzlerce yıl öldü. Aynı zamanda yetkililer, vurulma acısı çekerek şehri terk etmeyi de yasakladılar. Rusların geri dönen Tatarları asan insanlara güvence verdiler. Ancak, her gün insanlar yeni otoritelerin masallarına inanmayarak Ruslara kaçtılar. Rus emperyal otoritelerinin geleneksel yumuşaklığını ve insanlığını biliyorlardı.
Seçkin "Rus sömürgeciliği kurbanları" ve düşman birliklerinin Mayıs 1855 yılında işgal ettiği Kerç'de. Tüm mülkü atmış olan yerel halk, Rus birliklerinin koruması altına girdi. Herkesin kaçmak için zamanı yoktu. Dubrovin'de "Hikayeler Kırım Savaşı şunları söyledi: “... hainler Tatarların peşinden koştukları, soyuldukları, öldürüldükleri ve genç kızlar üzerinde korkunç vahşiler yaptıklarını belirtti. Tatarların Şiddeti, yerleşimcileri tehlikeye atmak için yorgunluktan unutmaya ve birlikler için acele etmeye zorladı. ” 12 bin nüfusundan, şehirde 2 binden fazla kişi kalmadı. Kırım Tatarları, Hristiyan kiliselerini küçümsemedi veya soymadı.
Aydınlanmış Avrupalıların ”(İngiliz ve Fransız), ilkel zaman kavramlarına göre yaşayan Kırım Tatarlarından daha iyi olmadığı söylenmelidir. Daha az soydular. (Bu arada, Tatarlar sadece sivillere saldırdı. Orduyla ilgili hiçbir veri yok).
Adalet konusunda, tüm Kırım Tatarlarının hain olduğu ortaya çıkmadığını bildirmek gerekir. Soyluların temsilcileri ve yerel yönetim arasında Rusya'ya sadık kalan insanlar vardı. Ve Yaşam Muhafızları Kırım Tatar filosu müttefik kuvvetlere karşı savaştı. Bu seçkin birimin bir parçası olarak, Shiriny, Argin, Mansoura ve diğerleri gibi cömert soyadlarının temsilcileriydi.
Evpatoria bölgesindeki huzursuzluğun askeri operasyonları olumsuz yönde etkileyebileceğini ve Tatarlar arasında huzursuzluğa yol açabileceğini düşünen Prens A. Menshikov, Taur valisi V. I. Pestel'e deniz boyunca yaşayan Kırım yarımadasındaki tüm Tatarları tahliye etmesini emretti. Sivastopol'dan Perekop'a kadar sahil. Menshikov, V. A. Dolgorukov'a, “Tatarların bunu bir ceza olarak göreceği” ve bu yarımadadaki düşmanların varlığının hükümeti en ufak bir şekilde utandırmadıklarını göstereceğinden yararlı olacağını söyledi.
İmparator Nicholas, Menhikov fikrini onayladı. Ancak, birkaç yorum yaptı. Bu önlemin, masumların ölümüne, yani kadın ve çocukların ölümüne neden olmayacak, yetkililerin kötüye kullanılmasının bir nedeni olmamasına dikkat çekti. Ayrıca, Tatarların evpatorya ve Perekop ilçelerine tahliye edilme alanını, özellikle de ihanete uğramamışlarsa, güney bölgelerini etkilemeden sınırlamayı önerdi. Dağlarda, arazinin zorlukları ve geniş çaplı bir ayaklanma ihtimali nedeniyle bu önlemin alınmaması önerildi.
Bununla birlikte, bu plan, kısaltılmış bir biçimde bile, asla uygulanmamıştır. 2 Mart 1855, egemen Nikolai Pavlovich öldü. Bundan önce, Menshikov komutanlıktan çıkarıldı, düşman birliklerine karşı mücadelede başarılı olamadı. Tahttan yükselen Alexander II Nikolaevich, liberaldi ve eteklerinde kontrolü zayıflattı, bu da Polonya'da 1863'ta tehlikeli bir ayaklanmaya yol açtı. Kırım Tatarları ihanetleri yüzünden affedildi. Suçlulara karşı herhangi bir önlem alınmamıştır.
Ayrıca, 5 tarafından imzalanan Paris Barış Anlaşması'nın Mart 18'inin 1856 makalesine göre, tüm savaş güçleri, düşmanla birlikte savaşanlara tam bir affetme vereceklerdi. Böylece, Kırım Tatarları, ihanet için hakaretten kurtarıldı. İmparator Alexander II, müttefiklerle işbirliği yapan Kırım Tatarlarına af ilan etti.
Doğu savaşının sona ermesinden sonra, Müslüman din adamlarının ve Türk ajanların Kırım'da Osmanlı İmparatorluğunu yeniden yerleştirmek için geniş bir kampanya başlattıklarına dikkat edilmelidir. Bu kampanyanın etkisiyle 1850'un sonunda - 1860-lerin başlangıcı, Kırım Tatarlarının Türkiye'ye yeni bir kitlesel gönüllü göç dalgası geçti. Kırım Tatarları, Rus hükümetinin intikamından korkuyorlardı ve yeni yenilgiye katlanmak istemiyorlardı. Yerel istatistik komitesine göre, 1863 yılı itibariyle 140'tan fazla bin kişi Osmanlı İmparatorluğu'na taşındı. Kalanlar uzlaşmamış ve "daha iyi zamanlara" kadar kin tutuyorlardı.
Maalesef, SSCB'de “proleter enternasyonalizm” ilkesi tarihsel bilimde hüküm sürüyordu, bu nedenle Doğu (Kırım) Savaşı sırasında Kırım Tatarlarının hain ve haksız rolü 1853-1856. dikkatlice sessiz tutuldu. Kırım Tatarları herhangi bir ceza almadılar, ayrıca ihanetleriyle ilgili gerçeği unutmayı tercih ettiler. Bununla birlikte, yırtıcı doğa saklanamaz. Bir dahaki sefere, yılın 1917 devrimi ve İç Savaş sırasında kendini gösterecek.
Kaynaklar:
Dubrovin N.F. Kırım Savaşı Tarihi ve Sevastopol Savunması. T. 1. SPb. 1900 // http://www.runivers.ru/lib/book3087/.
Kırım Tatarları // Pykhalov I. Stalin'in ulusları tahliye ettiği şey için. M., 2013.
M. Masaev, Rus Ordusunda Kırım Tatarları (1827-1874): Kırım Tatar filosunun Yaşam Muhafızlarının kurulmasından evrensel askerlik hizmetine girişe // http://uchebilka.ru/voennoe/127226/index.html.
Masaev MV Kırım Savaşı sırasındaki Kırım Tatar nüfusu hakkında // Karadeniz Bölgesi halklarının kültürü. 2004. №52. T. 1.
Nadinsky P.N. Kırım tarihi üzerine yazılar. 1’in bir parçası. Simferopol, 1951.