-
yasadigi süre zarfinda, yazdigi eserler daha cok sair ve müzisyenlerden olusan viyana'daki kücük bir arkadas cevresinin icinde taninmis ve calinmistir. en yakin arkadaslari arasinda joseph von spaun, sair johann mayrhofer, hukuk ögrencisi franz von schober gibi isimler sayilir. bu dostlar arasinda schubert müziginin calindigi aksamlara "schubertiade" adi verilmistir. schubert'in ölümünden ancak seneler sonra schumann, mendelssohn, liszt ve brahms gibi besteciler, onun oda ve piyano müzigi, lied, koro müzigi ve senfonik müzik gibi türlere yaptigi katkilari gün isigina cikarmislar veya takdir etmislerdir. mesela en son senfonisinin notalari (no.9, do majör, 1826) 1839 yilinda schumann'in, schubert'in agabeyi ferdinand'i viyana'daki evinde ziyareti sirasinda bulunmus, eserin ilk temsili de ayni yilin 21 mart'inda mendelssohn yönetimindeki leipzig gewandhaus orkestrasi tarafindan verilmistir. schumann, esi piyanist clara wieck*'e yazdigi bir mektupta schubert'in dokuzuncu senfonisi hakkinda su degerlendirmeyi yapmistir: (ingilizce tercümesi)
"clara, today i have been in seventh heaven. at the rehearsal they played a symphony by franz schubert. if only you had been there! for i cannot describe it to you; all the instruments were like human voices, and immensely full of love and wit, and the instrumentation, regardless of beethoven-and the length, the divine length, like a four-volume novel... i was utterly happy, with nothing left to wish for except that you were my wife and i could write such symphonies myself..."
kimilerine göre bestecinin ilk büyük basarisi, goethe'nin "faust" eserindeki "gretchen am spinnrade" bölümü icin 17 yasinda besteledigi lieddir. goethe'nin toplam 59 siirini bestelemistir schubert. özellikle 1815 yilinda "erlkönig" adli dramatik siir icin besteledigi liedin ayri bir yeri vardir. anlatildigina göre goethe bu eseri ilk önceleri görmezlikten gelmis, ölümünden iki sene önce (1830) ilk defa dinledigi zaman ise göz yaslarina hakim olamamis ve schubert'in bir basyapit bestelemis oldugunu teslim etmek zorunda kalmistir.
toplam 600'dan fazla lied bestelemis olan besteci bazi liedlerini konularina göre gruplandirmistir:"die winterreise" (d.911), "die schöne müllerin" (d.795), "der schwanengesang" (d.957) gibi. rivayete göre schubert'in ölümüne, 1822 yilinda yakalandigi frengi hastaligi neden olmustur. 1824 yilinin mart ayi sonlarina dogru hastaliginin acilarinin iyice su yüzüne ciktigi günlerde sunlari yazmistir arkadasi leopold kupelwieser'e: (ingilizce tercümesi)
"i feel myself to be the most unhappy and wretched creature in the world. imagine a man whose health will never be right again, and who in sheer despair over this ever makes things worse and worse, instead of better; imagine a man, i say, whose most brilliant hopes have perished, to whom the felicities of love and friendship have nothing to offer but pain, at best, whom enthusiasm (at least of the stimulating kind) for all things beautiful threatens to forsake, and i ask you, is he not a miserable, unhappy being? "my peace is gone, my heart is sore, i shall find it never and nevermore," ("gretchen am spinnrade"den) i may well sing every day now, for each night, on retiring to bed, i hope i may not wake again, and each morning but recalls yesterday's grief."
belki de bu karamsarligin ve kacinilmaz sonunun itici gücüyle son yillarinda besteledigi eserlerde kendi sinirlarini iyice zorlayan, klasisizm ve romantizm arasindaki gecis döneminin bestecilerinden schubert'in yetenegini ilk kesfedenlerden birisi de "amadeus" filminde, mozart'in en buyuk rakibi ve ezeli dusmani olarak (ki bu tartismalidir) karikatürize edilen besteci antonio salieri'dir. schubert ödev olarak salieri'ye bir opera bestelemis, salieri de güya bunun üzerine "franzl, sen her seyi yapabilirsin, sen bir dahisin." diyerek genc adami onurlandirmistir.
schubert'in diger bilinen baslica eserleri arasinda da sunlar sayilabilir: dokuz senfoni (7.senfonin sadece skecleri mevcut), piyano icin impromptuler (d.899, d.935), moment musicaux (d.780), 21 piyano sonati (özellikle son üc sonat d.958 do majör, d.959 la majör ve d.960 si bemol majör), wanderer fantasie (do majör, d.760) de dahil olmak uzere solist veya ikili icin piyano fantazileri, oda müzigi icin piyanolu üclüler, la majör, d.667, "alabalik*" piyanolu quintet*, aralarinda do minör, d.703, "quartettsatz", la minör, d.804, "rosamunde", re minör, d.810, "ölüm ve genc kiz" ve sol majör quartet, d.887 gibi quartetlerin de bulundugu 15 yayli calgilar dörtlüsü, hayatinin sonlarina dogru yazdigi "yenilikci ve degisik" do majör yayli calgilar quinteti, d.956, koro ve orkestra icin messeler ve nice digerleri...
ardinda 950'den fazla eser (600 küsürü lied) birakmis olan schubert'in bu yapitlari 1950 yilinda otto erich deutsch tarafindan kronolojik olarak dizinlenmistir. deutsch bu katalogu 50 yillik bir sürede olusturmus, schubert hakkinda ayrica 150'den fazla yazi ve kitap yayinlamistir. deutsch katalogunun bir kopyasi da su adrestedir: http://www.trovar.com/deutsch.html
kaynaklar: pittsburgh senfoni orkestrasi konser programlari
-
ünlü bitmemiş senfonisi için bir dostuna şunları söylemiştir’.
“dostum bu eseri dinlerken gözlerinin önünde sağlığı asla düzelmeyecek, parlak ümitlerinden hiçbiri gerçekleşmeyecek, ve hayatı yarım kalacak bir insanı canlandırmalısın”.
bitmemiş senfoni yıllarca hatta yüzyıllarca belleklerde bir soru olarak kalmıştır.
hatta 1920 yılında new york’da senfoninin bitirilmesi için bir yarışma açılmış ancak yarışmayı kazanacak nitelikte yapıt bulunamamıştır.
-
müziği eşliğinde intihar ederseniz pişmanlık duymazsınız, sadece rachmaninoff ile arasında kalırsınız.
-
eğer piyano sesine karşı aşk besliyorsanız, franz schubert bir tür obsesyona dönüşebilir. sanırım frederic chopin'de de olan "romantizmin hakkını romantizme verme" etkisinden bu. tuşlar arasındaki geçişler uzun bir yol gibi, incelikli. piyano eserlerinin hepsi ayrı ayrı güzel; ama ıssız adaya düşersem yanıma alacaklarım şunlar:
bir numara:
drei klevierstücke
oraya doğru sizi taşımaya 10.30'dan itibaren başlasa da bence doruk: 13.30-17.00 arasıdır.
sonra yönetmen gözdesi piano trio'su tabii:
piano trio in e flat
barry lyndon- piano trio in e flat
la pianiste- piano trio in e flat
ve son olarak:
a major piano sonatı 2. bölüm
-
viyana imparatorluk kilisesi şan okuluna girmek için girdiği sınavda üzerinde gri renkli bir kıyafet vardır. bu yüzden diğer adaylar kendisiyle "değirmencinin oğlu" diyerek dalga geçerler. franz onlara cevabını sınavda 1. olarak verir.
okul hayatı hassas yapısı, beslenme problemi, sesinin değişikliğe uğraması gibi nedenlerle sona erer. babasının yanında öğretmenlik yapmaya başlar, ancak öğrencilere sözünü geçiremediği için bu görevi bırakır. o günden 31 yaşında öleceği güne kadar içinden tazelik ve gençlik fışkıran nefis eserler besteler.
gri rengine saygı duymamın tek sebebidir.
-
kendine has besteleri olan favori bestecilerimin basında gelen ilah.
eserleri hep dalgalanmalarla ilerler,birden fazla duygu hissettirir.
piyano keman duetleri mukemmeldir.ozellikle piyano esliklerini bile muazzam yazmış,eslikte de duyguyu en ust düzeyde tutmustur.
çalması en zevkli parçaları bestelemis bile diyebiliriz.
schumann kendisinden bazı eserlerinde etkilenmistir.hatta dinlediğinizde schubert eseri olduğunu düşündüğünüz fakat schumann'ın bestelemiş olduğu eserler de vardır.
aşmış müzisyendir.
-
serenade ile ruhta gedikler açan,notalarla inanılmaz şiirler yazabilmiş fırtınanın adı. dingin denizlere atılan taş etkisine sahip büyülü bir müziğin tanrısı.
-
mehmet baydurun ardindan yazilmi$ gorsel unsurlu bir hakan savli $iiri.
-schubert- *
artik hep onu dinliyorum,
soguk gecelere sessizlik serpen
hayal tanrilariyla birlikte....
sonatlarini....bir piyanosu bile yokken
yazdigi.... yumu$acik liedlerini
"gozya$larina ovgu... ki$ yolculugu
ve... muzige..."
1797'de licihtental 'de, manastira yakin bir yerde dogdu...
"gokyuzune acilan kapi"ydi manastirin adi...
annesi bir hizmetciydi, tipki beethoven 'in annesi gibi
bir sonat adami$tir beethoven'a: "uzan iyi yurekli $ovalyem"
belki muzik... citleri, zaman parcalarini gecen...
silinmi$ tozdan dokulur muzik... ezilen yurekten...
karnavallar, cocuklar, melek desenleri
atlarin yagmurunda uzakla$an nal sesleri ,
mor kuyruklu tilkiler ve ormanlarin rengi
onlar da schubert'in kalbindeydi
ve therese grob ...
o cirkince ama zarif, soprano kiz...
"fa major mes"ini seslendirmi$ti, 16 ekim 1814, yer lichtenteil
kilisesi
kendi yonetiyor yapitini franz, daha onsekizinde, sevgilisi onyedi...
ah i$te cennete uzanan sarmallari, notalari arasinda onun melegi
therese...
bir firinciyla evlenecek yakinda... ama ikisi de henuz bunu
bilmiyorlar
dunya guzel... ikisi de sonsuz iyilikle dolu... ve muzik... akiyor
korpecik zamani... ucari a$ki... ve cocuklugu gecip
...kaybedilecek ne varsa onun icinden akiyor
animsanip ugrunda ya$anacak ne varsa
ve bir gun muzige donu$ecek
her$eyin icinden
ne yazik, yalniz bir kez a$ik olur insan... gerisi animsayi$tir
yiteni...
selez $atosuna yolculuklar, caroline ve giz dolu $eyler.
ama neye yarar zamanini yitiren notalar
otuz bir ya$inda o:ldu:, sessizlik icinde...
reddetmi$ti i$iltili viyana 'yi...
sabahlar bir odada muzige cali$mak icindi
ve nota kagitlarina verecek parasi yoktu,
eliyle cizerdi cizgileri
arkada$im oldu benim.
...bu soguk aralik ak$aminda, onun icin, bugulu camlara
cizgiler ciziyorum parmaklarimla...
gundogumunda sabahin melegi surdursun muzigini
hakan savli
(mehmet baydur icin-aralik 2001-istanbul)
ic. adam sanat dergisi , ocak 2002, s.33-34.
gorsel boyutlu gormek icin (bkz: $iirpostasi)
groups.yahoo.com/group/siirpostasi/files/schubert.hakan%20savli/
-
oldukça genç bir yaşta hayata veda etmesine rağmen, arkasında yaklaşık 1000 eser bırakan, ancak bunlardan en fazla 100'ü yayınlanan besteci. bestecinin biyografisini yazan george marek bu durumu şöyle anlatır. "...yazdığı altı yüz üç şarkının en fazla onda biri genel olarak kullanıldı. senfonilerinden yalnızca ikisi orkestra repertuarlarında yer bulabilmiş, on dört yaylı çalgılar altılısından dört ya da beşi düzenli olarak çalınmış ve on beş tamamlanmış sonatından beş ya da altısı yeterince seslendirilmiştir. bestelediği on beş operanın hiç biri bilinmez, beş ilahsinden herhangi birinin canlı performansına rastlamak ise istisnai bir olaydır"
kaynak: dvd klasikler fasikülü
-
schubert'ı rastgele okuduğum bir kitapta tanıdım. bestelerini dinledikten sonra karar verdim; artık beethoven bir yanda, schubert bir yandaydı benim için.
bir çok ansiklopedide araştırmalar yaptım ve birkaç detay yakaladım. sizlerle paylaşayım :
-franz peter schubert, 19 çocuklu bir öğretmenin 12. çocuğudur. keman, piyano, org ve viyola çalmayı çok küçük yaşta öğrendi. 1808'de yatılı bir burs kazandı. 1812'de sesi kalınlaşmaya başladı. bu yüzden burslu olduğu okuldan ayrıldı. 1814'te babasının yanında yardımcı öğretmen olarak işe başladı. fakat öğrencilerine (çocuklara) söz geçiremediği için bu görevden ayrıldı. boyunun kısalığı nedeniyle askere alınmadı. bununla birlikte hayatını tamamen müziğe adadı. schubert'in üzerinde durduğu ve en sevdiği temalar; doğa, aşk ve ölümdü. 1828'de verdiği konserden kazandığı parayla sonunda kendisine yeni bir piyano alabildi (o yıla kadar piyanosu yoktu). aşırı hürriyet tutkusu yüzünden resmi görevlerden hep uzak tutuldu. lakin hiçbir şey onun beste yapmasını engelleyemedi. ölümü bile...
schubert, bestecilik dışında hiçbir işle ilgilenmemiştir. hayatı boyunca arkadaşlarının ve ailesinin yardımlarıyla geçinmiştir. bohem bir yaşantısı vardı. fakat işinde ve hayatında disiplinli olmaya özen gösterirdi.
ölümünün tifüs, tifo, verem, frengi gibi hastalıkların neden olduğu söylenmektedir. bununla ilgili kesin ve net bir bilgiye erişemedim.
en bilindik eseri ave maria, serenade, trio in e flat ve bitmemiş senfoni'dir.
bana göre en iyi eserleri : marche militaire, arpeggione sonata d821(pt.1), death and the maiden (özellikle 2. bölümü çok etkileyicidir), moment musical op. 94 no. 3 (d780) in f minor'dur.
...kısacası; o "gerçek" bir besteciydi.