Sabah çayını yudumlayan gemicileri, balık ağlarını onaran kadınları ve çıplak ayak koşan çocuklarıyla, balıkçılar kasabası Foça'ya hoş geldiniz.
Bölge Eski ve Yeni Foça olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Korunmuş olanı, isminden de anlaşılacağı üzere Eski Foça'dır. Bu bölgede sahilden denize baktığınızda önünüzde balıkçı tekneleri, onların ardı sıra yok gibi görünen mavilik ve küçük adacıklar, sahilden ilçeye doğru baktığınızda ise taş evleri, daracık sokakları ve güler yüzlü insanlarıyla sıcacık bir Ege ilçesi görürsünüz.
Şimdilerde Foça'nın simgesi sevimli foklar iken geçmiş zamanda diriliği ve erken uyanışı simgeleyen horozu kullanırmış, Foça halkı.
Foça'nın "karataş" öyküsünü duymuş muydunuz? Bu öyküye göre, Foça'da nerede olduğu bilinmeyen bir taş var ve bu taşa basan Foça'dan kopamıyor. Foça'yı görüp de sevmemek, dönüp gelmemek mümkün değil, kim bilir belki de her yeri kara taştır Foça'nın.
Foça'nın eski sakinleri, yaman denizcilikleri ile bilinen Phokaialılar'mış. Samsun, Lâpseki, Güney İtalya'da Velia, Korsika'da Alalia, İspanya'da Ampuria, Mısır'da Naukratis ve Fransa'da Marsilya'yı Phokaialılar kurmuş. Fransa'nın 2. en büyük şehri Marsilya'nın eski liman girişinde, MÖ 600 yılında Phokaia'dan gelen denizciler tarafından kurulmuştur. Yazısı durur hala. Kültür de taşımışlar gittikleri yerlere. Fransa'ya alfabeyi götürmüşler, Akdeniz'in birçok kıyısına zeytinciliği yaymışlar. Öyle zengin bir kent olmuşlar ki paraları çok değerlenmiş ve her yerde geçer olmuş.
Phokaia, İzmir Körfezi çıkışının kuzey doğusunda, M.Ö. 11. yüzyıla kadar uzanan tarihi eserleriyle, İzmir Arkeoloji Müzesi ve daha birçok müzenin vitrinlerini süsleyen, gizemli bir antik kenttir aynı zamanda. Bu gizem, yapılan arkeolojik kazılarla gün ışığına kavuşmakta ve bu çalışmalar neticesinde ortaya çıkarılan eserler arkeoloji dünyasının ilgisini de Foça'ya çekmekte.
Eski Foça'dan Yeni Foça yönüne doğru giderken göreceğiniz Mersinaki koyları en güzel plajlarıdır Foça'nın. İki Foça arasında eski değirmenleri, denize dimdik inen yarları ve kıyısındaki kumsalları, tertemiz otelleri, küçük ve sevimli pansiyonları ve Küçükdeniz kenarına sıralanmış güzel balıkçı lokantaları ile yüzleri hep gülen insanları bekler durur sizi.
Kıyılarında balık ve yosun kokusu duyulan bu kentte, canınız çektiği an, her yerde denize atlayıp yüzebilir, sabah çayını, ağını onaran bir balıkçı ile yudumlayabilirsiniz.
Foça'yı görmek bir şans, burada yaşamak ise bir ayrıcalıktır. Gün batımının her mevsim güzel olduğu Foça'da yelkovan kuşları, martılar, balıkçıllar, ada güvercinleri, tavşanlar, orkinoslar, yunuslar, foklar alıp başka âleme götürür insanı. Foça'ya adını veren foklar, bu kent için özel bir öneme sahiptir. Foça'da dokunulmazlığı olan bir diğer canlı türü de kediler. Sarmanı, tekiri, alacası ile Foça'nın sokaklarını keyif ile dolaşırlar. 3 bin yıldır denizcilik yapılan Foça çeşitli balık türlerini ve deniz ürünlerini de barındırıyor. Neymiş bu deniz canlıları derseniz: orkinos, kırlangıç, kefal, mezgit, işkine, kupez, kolyoz, sinarit, pisi, dil, levrek, çinekop, adabeyi, barbunya, mercan, tranca, çipura, karagöz, sargoz, kalamar, sübye, ahtapot, ıstakoz, midye, akirides.
Foça çevresindeki irili ufaklı pek çok ada ve koya düzenlenen günübirlik tekne turlarına katılmadan, tarihi yerleri ziyaret etmeden, Siren kayalıklarını ve bu yöreye ismini veren fokların mağaralarını görmeden, balık tutmadan dönmeyin Foça'dan. İsterseniz kıyıdan oltanızla, isterseniz küçük bir ücret karşılığında balıkçı teknesinde balık tutmanın keyfini çıkarın. Balık yemeden, özellikle de Foça'ya özgü yoğurtlu kupa yemeden, Foça şarabı içmeden dönmeyin. Seçmekte zorlanacağınız çeşitliliğe sahip mezeleri, deniz ürünlerinden yapılan salataları ve zeytinyağlı Ege'ye özgü leziz otları da tatmayı unutmayın tabi.
Bu keyifli Foça tatilinizden dönüşe geçmeden önce, bir de köy kahvesinde sakızlı dibek kahvesi ısmarlayın kendinize. Sonra haydi deneyin bakalım, ayrılabiliyor musunuz kara taşlı Foça'dan?