Tahtakurusu Nedir? Nasıl Beslenir? Özellikleri Nelerdir?| Böcekler sınıfının hortumlu böcekler takımının yarımkanatlılar alttakımına giren eklem bacaklı türlere verilen genel bir ad. Dünyanın her yerinde yaşarlar. Bayağı tahtakurusu (Cimex lectularius) ve tropikal tahtakurusu (Cimex rotundatus) insanların asalaklarıdır. Güvercinlerde, kumrularda ve öteki kümes hayvanlarında görülen güvercin tahtakurusu (Cimex columbaris) bayağı tahtakurusu’nun bir ırkı sayılır; bu iki ırk hem insanların hem de kuşların kanını emerek beslenirler.
Ergin tahtakurusu 5 mm. uzunluğunda, 3 mm. genişliğinde, yassı ve yuvarlakça bir böcektir. Vücudu ince ve kısa tüylerle kaplı olup genellikle kahverengidir. Bununla birlikte yeni beslenmişse kırmızımsı, daha önce emdiği kanı sindirmek üzereyse mor renkte görülebilir. Genellikle nimfa diye adlandırılan erginleşmemiş tahtakurusu, erginlerden daha soluk renktedir.
Tahtakurusu Nedir Neden Olur?
Tahtakurusu beslenmeden önce kağıt kadar incedir, beslendikten sonra ise yuvarlak bir biçim alır. Tahtakuruları uçma yeteneklerini yitirmişlerdir. Kanatları zamanla körelmiş, yalnız, göğüs kısmının orta bölütünde yer alan bir çift kısa kanatçık kalmıştır.
Bayağı tahtakurusu Avrupa, Rusya, kuzey Hindistan, kuzey Afrika, Amerika ve Avustralya’da yaygındır. Tropikal bölgelerde bu türün yerini, sıcağa daha dayanıklı olan ve yapısal özellikleriyle, bayağı tahtakurusuna çok benzeyen tropikal tahtakurusu alır.
Kuşlarda ve yarasalarda görülen bazı tahtakurusu türlerinin mağara ve kaya çatlaklarında üremeleri, bu asalakların insanlara, insanın mağarada yaşadığı dönemlerde geçmiş olduğu sanısını uyandırmaktadır. Bununla birlikte tahtakurusunun ilk kez nasıl bir ortamda yaşamaya başladığı bilinmemektedir.
Bayağı tahtakurusu göçler ve gemiciliğin gelişmesi sonunda dünyanın her yerine yayılmış, bulduğu elverişli ortamlarda çoğalmıştır. Bilginlerin birçoğu tahtakurusunun anayurdu olarak Ortadoğu’yu, özellikle batı Akdeniz kıyılarını gösterirler.
Dişi tahtakurusu, çiftleştikten sonra günde 2-3 tane olmak üzere toplam 150-200 kadar yumurta bırakır. Tahtakurusu yumurtası krem renginde, hafifçe kıvrık ve 1 mm. uzunluğunda olur. Bir ucunda kapak ya da operkulum bulunur. Yumurtalar, dişinin üreme organlarındaki bir bez tarafından salgılanan yapışkan bir sıvının etkisiyle bırakıldıkları yere yapışırlar. Yavruların yumurtadan çıkabilmesi için ortam sıcaklığının en az 13°C olması gerekir.
Tahtakurusu
Nimfalar 28° C sıcaklıkta 5-6 gün içinde yumurtadan çıkarlar. iyice geliştikten sonra yumurtanın üstündeki operkulumu zorlayarak dışarıya çıkan nimfalar toplu-iğne başı büyüklüğündedirler ve ergin tahtakurusuna benzerler.
Yavru yumurtadan çıktıktan sonra deri değiştirir. Yeni deri, yumurta aşamasıyla erginlik dönemi arasında uğrayacağı beş gelişme evresinde gerçekleşerek büyümeye uygun yapıdadır. Bu evrelerin birinden diğerine geçebilmesi için nimfanın kanla beslenmesi gerekir.
Tahtakuruları insanın kanını, başlarının alt kısmında bulunan bir gaga ya da rostrum aracılığıyla emerler. Rostrum, kullanılmadığı zaman başın aşağısında, yukarıya doğru kıvrık bir durumda tutulur; beslenme sırasında ise öne doğru uzatılır. Rostrum, eklemli bir alt dudak tarafından desteklenen iki çift iğne gibi sivri hançerden oluşmuştur. Hançerler ikişer ikişer bir araya gelerek iki çift tüp oluştururlar. Bu tüplerden büyüğü kanı emmede, küçüğü ise salgılanan salyayı yaraya iletmede kullanılır.
Kan emmek isteyen tahtakurusu rostrumla dokunarak derinin uygun bir yerini bulur ve hançerlerin testereye benzeyen uçlarıyla delerek kılcal damara ulaşır. Göğüs bölgesindeki bir bez tarafından salgılanan salya, pompalanarak ağzın kısımlarıdan geçer ve kılcal damara gelir. Hançerlerdeki bir beslenme kanalı tarafından emilen kan ve salya karışımı bağırsaklara aktarılır. Salyanın ödevi konak durumundaki canlının kanı’nın pıhtılaşmasını önlemek, böylece çok ince bir yapıya sahip olan hançerlerin ve bağırsağın tıkanmamasını sağlamaktır.
Tahtakurusu ısırdıktan sonra duyulan rahatsızlık bu salyanın etkisi sonucudur. Hançerler tarafından açılan yara, çok küçük bir deliktir. Bazı insanlar tahtakurusu ısırmasına karşı başka kimselerden daha duyarlıdırlar. Zamanla bu duyarlık yitirilebilir. Tahtakurusu, hançerlerle deldiği kılcal damarın büyüklüğüne bağlı olarak, 12 dakikaya kadar varabilen bir süreyle kan emer; kendi kanının ağırlığının altı katı kadar kan emdikten sonra yuvarlak bir biçim alır.
Tahtakuruları genellikle geceleri dolaşırlar; ancak çok açken gün ışığında ortaya çıkarlar. En etkin oldukları saatler gecenin son saatleridir; asıl beslenme saatlerinde uygun bir beslenme kaynağı bulamayanlar güneş doğduktan sonra da dolaşmaya devam ederler. Tahtakuruları sadece kuşların ve memelilerin kanlarıyla beslenirler. Laboratuvarlarda yapılan deneyler sonunda, tahtakurusunun ancak kanla beslendiği ve delebileceği bir deri ya da benzeri bir zar bulunmadıkça kendisine verilen kanı emmediği anlaşılmıştır.
Tahtakurusu Nedir? Nasıl Beslenir?
Ergin tahtakuruları çok seyrek beslenerek dört yıl, ya da hiç beslenmeden bir yıl yaşayabilirler. Eğer çevre serinse daha uzun süre de yaşayabilirler. Öncelikle insan asalağı olan tahtakuruları, insan kanı bulamadıkları zaman tavşan, fare ve kuşların kanıyla da beslenebilirler. Tahtakuruları için en elverişli üreme alanları kış aylarında sıcaklığın düşük olmadığı kaloriferli apartmanlardır. İyi ısıtılmayan yerlerde, kışın sayıları azalır. Böyle yerlerde ancak yazın çoğalabilirler ve sadece gelişmiş nimfalarla erginler kışı çıkarabilir.
Tahtakurularını çeken, konağın sıcaklığı ve kokusudur. Ancak bu sıcaklık ve kokuya konağa çok yaklaştığında algılayabilirler. Yarımkanatlıların çoğunda olduğu gibi tahtakurularında da keskin bir koku vardır. Bu koku göğüs bölgesinin son bölütünde bulunan bir bez tarafından çıkarılır.
Tahtakurularının, uyuyan kimselerin üzerine tavandan atladıkları söylentisi doğru olmakla birlikte, hayvanın, konağın yerini nasıl saptadığı bilinmemektedir. Tahtakurusunun yatağa ulaşmasını önlemek için karyolanın ayaklarını içi su dolu kaplar içine sokmak etkili bir korunma yolu değildir; çünkü tahtakurusu karyolanın veya yatağın görülmesi güç kısımlarına yerleşmiş olabilir.
Tahtakurusu iyice cilalanmış mobilya ve metal ya da cam gibi çok düz yüzeylere tırmanamaz; fakat kirli ve aşınmış yüzeylerde kolaylıkla ilerleyebilir. Normal olarak çok ağır hareket eden bir hayvandır. En çok, dakikada 102 cm.’lik bir hızla hareket edebilir. Bugün artık tahtakurularının bulaşıcı hastalıklar aşılamadıkları kabul edilmektedir. Tahtakuruları bazı patojenik organizmaları vücutlarında barındırırlarsa da, bunları konaklarının kanına aşılamazlar.
Alınacak Önlemler:
Tahtakurusuna karşı alınabilecek en etkili tedbir kişisel temizliğin yanı sıra çevreyi de temiz tutmaktır. Az sayıda görüldüğü zaman eşyaların ve duvarların baştan aşağı sabunlu veya deterjanlı sularla silinip temizlenmesi etkili olabilir. Mobilyaların dezenfekte edilmesi de yararlıdır.