VIP Özel Üye-VIP
her yer
548 mesaj
Kayıt Tarihi:Üyelik: 16-04-2012
Cvp: Meksika ve Meksika Tarihi
MEKSİKA DEVRİMİ
Meksika Devrimi yirminci yüzyılın ilk büyük siyasal ve top¬lumsal devrimiydi. Ayrıca yaklaşık aynı dönemde Rusya, Çin, Osmanlı imparatorluğu ve İran’da meydana gelen bir dizi devrim¬den biriydi. Bu devrimlerin, özellikle de Rusya ve Çin’dekilerin yirminci yüzyıl tarihine muazzam bir etkisi oldu.
Kan dökücülük, ihanet ve zalimliğin yanı sıra sınıf mücadelesi, ABD’nin müdahalesi ve efsanevi bir renkli devrimciler topluluğu Meksika Devrimi’nin 1910-1920 arasındaki devrimci on yılın özellikleriydi. Bunlar genel olarak, devrimin ilk bölümde ele alı¬nan niteliklerini sergiler. En önemlisi, devrim Meksika tarihinin bir ürünü, Porfirio Díaz rejiminin yarattığı siyasal duruma tepki göstermenin bir yoluydu. Bu devrim, yirminci yüzyılın geri kala¬nında siyaset yapma yöntemini biçimlendirdi.
Devrimci on yıldaki kargaşa ve altüst oluşu izleyen yirmi yılda, devrim sürecinde iktidara sahip olan Meksikalılar, ülkelerini yeni¬den inşa etmede ve biçimlendirmede bu gücü, bazen anlayışlı ve düşünceli bir biçimde, bazen de basit bir kurnazlıkla kullandılar. Bu, özellikle 1920’lerde sıkça şiddet ve zorbalıkla kesintiye uğra¬yan, mücadeleyle dolu bir süreç oldu. Hem idealizm hem opor¬tünizm gelişip serpildi. Devrimci ivmenin, amaçlarına yakınlık duyan Lázaro Cârdenas’ın şahsında bir lider bulduğu 1930’larda idealizm galip gelmiş gibi görünüyordu. Ne var ki, 1940’tan sonra devrim yolunu şaşırdı. Carlos Fuentes’in Artemio Cruz’un Ölümü adlı muhteşem romanında betimlediği gibi, oportünist¬ler en tepeye yükselerek devrimin özünü öldürdüler. Devrimin cesedini mumyalayıp sergilediler. Yüzyılın geri kalan bölümün¬de, devrim çoğunlukla biçim ve söylemden ibaretti. 1980’lerde sistem çözülmeye başladığında bile, hiç kimse yirminci yüzyıl sonunda Meksika’da yaşamı niteleyen kısır siyaset ve toplumsal adaletsizliğin ötesine geçmenin bir yolunu bulamamıştı.
Ekonomik sorunlar ve Meksika milliyetçiliğinin gelişmesi, yirminci yüzyılın ilk on yılında rejimin popülerliğini azaltmakla birlikte, ilk bocalama continuismo, yani Diaz’ın makamında kal¬masına olanak veren anayasal düzenlemelerdeki değişiklik ko¬nusunda gerçekleşti. Meksika’da liberaller yirminci yüzyılın ilk on yılın serbest seçimler ve işlerliği olan bir anayasa için çağrı¬da bulunarak geçirdiler. 1906’da Meksika Liberal Partisi’nde (PLM) örgütlenerek, Meksika’da ve ABD’de sürgündeyken Diaz rejimine son vermeye çalıştılar. Coahuila eyalet seçkinlerinden, çoğu zaman “Demokrasi Havarisi” olarak anılan toprak sahibi, sanayici ve bankacı Francisco Madero, “1910 Başkanlık Hale fiyatı” (1908) başlıklı bir kitapla continuismoya meydan okudu. Daha sonra 1910’da Diaz’a karşı kampanya yürüttü. Devrimin doğmasına yardım ettiği ölçüde, Meksika Devrimi’ni başlangıçta etkileyen ideoloji, anayasalar, temsili meclisler ve serbest seçimler isteyen o eski liberal ideolojiydi.
1917 Anayasası, Meksika’da yeni bir yönetim sisteminin te¬mellerini oluşturan bir dizi reform getirdi. Kilise ve devletin bir¬birinden ayrılmasını, devlet okullarında eğitim görme hakkını, çalışma koşullarının yasal olarak düzenlenmesini, işçilerin sendika kurma ve grev hakkım içeriyordu. Aynı zamanda, devlete topra¬ğı yeniden dağıtma yetkisi de veriyordu. Bu yalnızca köylülerin yasadışı olarak el konulan topraklarının geri verilmesi anlamı¬na gelmiyordu. Aynı zamanda, yararlı bir amaca hizmet etme¬yen toprağa el konulmasını da mümkün kılıyordu. Son olarak, bu anayasa yeraltı kaynaklarında kamusal mülkiyeti getiriyordu.
Meksika Devrimi’ndeki hemen her grup, bu belgede uğruna sa¬vaşmış olduğu bir şeyleri buldu. Laissez-faire (bırakınız yapsınlar) liberalizminin apaçık reddi olan anayasa, sözünü ettiğimiz planla¬ra, özellikle de Orozquista ve Ayala planlarına çok şey borçluydu. Gene de, bu bir devrim değil, reform belgesiydi.
Devrimin maliyeti çok büyüktü. Kabaca 15 milyon nüfuslu bir ulusta, 1,5-2 milyon kişi yaşamını yitirdi. Devrim liderlerinin birçoğu suikasta kurban gitti. Kurbanlardan ilki, Nisan 1919’da öldürülen ve bir kutsal şehit haline gelen Emiliano Zapata oldu. Zapata’nın ölümünden sorumlu tutulan Carranza popülerliğin¬den çok şey yitirdi. Ertesi yıl Carranza halefini kendisi belirle¬me girişiminde bulundu. Birçoklarına, işçilere, köylülere, hatta Amerikalılara göre, bu ancak, ülkenin temel sorunlarıyla baş edemediği görülen bir rejimin sürekliliği anlamına gelecekti. Carranza’nn, Zapata suikastından sonra istifa etmiş olan eski kurmayı Obregon, Meksiko’ya bir yürüyüş düzenledi; bu yürü¬yüş sonunda, zaten yalnız kalmış olan Carranza görevden alındı. Aynı yıl daha sonra bir suikastta öldürüldü.
Meksika Devrimi, Birinci Dünya Savaşı’yla ve dünyanın diğer yerlerindeki devrimlerle aynı dönemde meydana gelmekle birlik¬te, kendi yolunu çizmiş ve izlemişti. Siyasetin alanını genişletmiş, yalnız bölgesel ve yerel seçkinlere değil, aynı zamanda kentli orta sınıflara ve işçilere seslerini duyurma olanağı vermişti. En az şeyi, nüfusun büyük çoğunluğunu oluşturan köylüler için yaptı. Ama onlara bile bazı sözler verdi ve bu vaatler doğrultusunda eyleme geçmek için bir anayasal zemin yarattı. 1917 Anayasası temelde demokratik ve ilerici bir gündem oluşturdu. Devrimciler iktidara el koydu ve onu yeniden inşa etti. Şimdi sıra, bu iktidarı ne kadar etkili kullandıklarım görmeye geldi.
Meksika Devrimi elbette mumyalanıp sergilenen tek devrim değildi. Bununla birlikte, yirminci yüzyılda bu amaçla en bece¬rildi biçimde kullanılan o oldu. Görüleceği üzere, gerek Rusya’da gerek Vietnam’da çok daha fazla kan dökülmesinin ve şiddetin ardından, onlar da kendi devrimlerini, başlangıçtaki idealleriyle alay eden sistemler içinde mumyaladılar. Aynı şey Çin ve Küba devrimleri için de söylenebilir. Meksika Devrimi, 1930’larda Cardenas döneminin idealizm ve radikalizmiyle bir çeşit orta noktaya ulaşmayı başardı. Carlos Salinas de Gotari reformculuk zihniyeti açısından Mihail Gorbaçov’a daha çok benzeseydi, belki devrim en sonunda süresiz siyasal evrime izin verecek bir aşamaya vara¬bilirdi.
2000’de Vicente Fox’un başkan seçilmesinin ardından, şu anda Meksika’da var olan kurum ve düzenlemelerin siyaset ve ekonomide herhangi bir evrimci yeniden biçimlendirmeye uygun olup olmadığı henüz belli değil. Yirmi birinci yüzyılda Meksika, ya yirminci yüzyıl Meksika Devrimi’nin yararlı bir çeşitlemesini yeniden yakalayacak ya da siyaset ve hükümet için yeni bir te¬melin oluşturulmasında o devrimin cesedini artık ardında bıra¬kacaktır.
kaynak: Devrimler