

Hollanda, ya da Hollanda
Krall (Hollandaca: Koninkrijk der Nederlanden), ounluu kuzeybat Avrupa’da
bulunan, bunun yan sra Karayipler’de topraklar olan bir lkedir. Hollanda
anakaras, Aruba ve BES Adalarndan oluur.
Hollanda, kuzey ve batda Kuzey Denizi, gneyde Belika, douda ise Almanya ile
komudur. lke topraklarnn ounluu deniz seviyesinin altndadr. Hollanda,
Belika ve Lksemburg ile birlikte Benelks lkelerinden bir tanesini oluturur.
Hollanda’nn Rotterdam kenti, Avrupa’nn en byk limanlarndan biridir.
Hollanda meruti monari ile ynetilen bir Avrupa lkesidir. Hollanda nfus
younluu fazla olan bir lkedir. lke zellikle peynirleri, yel deirmenleri,
bisikletleri, laleleri, Holtayn ad verilen inekleri ve sosyal haklar ile
tannr. lkenin ecinsellik (Hollanda’da ecinsel evlilik), esrar
kullanm ve fahielik gibi konulara kar ok hogrl[kaynak belirtilmeli]
politikalar vardr.
Hollanda Avrupa Birlii, NATO, OECD yesidir. Ayrca Kyoto Szlemesi’ni
imzalamtr. lke Eski Yugoslavya Uluslararas Ceza Mahkemesi’ne, Uluslararas
Adalet Divan’na Uluslararas Ceza Mahkemesi’ne ve Europol’e ev sahiplii
yapmaktadr.
Tarihi
Utrecht Birlii’ne bal Kuzey Hollanda eyaletleri (Gney Hollanda, Zeeland,
Utrecht, Gelderland, Overijssel, Groningen ve Friesland) 26 Temmuz 1581’de
spanya kral II. Felipe’den bamszlklarn ilan ettiler. 1648’de imzalanan
Vestfalya Antlamas’nda Hollanda vilayetlerinin bamszl tannd. Bu
yaklak olarak, daha sonra kurulacak olan Hollanda’nn bulunduu blgeydi. Buna
karn, bu blgenin gneyinde kalan blgeler, Flanderler dahil olmak zere,
krallkta kald; daha sonra bu blgede Belika bamszlk kazanmtr. Bu
tarihten sonra Kuzey Hollandallar ve Gney Hollandallar zere iki toplumdan
bahsedilmeye baland.
Viyana Kongresi kuzey ve gneyi bamsz bir lke olan Hollanda Krall olarak
ksa bir sre iin birletirdi. Lakin gney Hollandallar (Felemenkliler)
1830’da bamszlklarn Belika ad altnda ilan etmilerdi bile. (“Belgica”
eski bir Roma eyaletinin ismidir, ve Rnesans dneminde bu ifade, kuzey de
dahil, Hollanda’nn Latince ismi olarak kullanld.)
Hollanda I. Dnya Sava boyunca tarafsz kald. Ancak II. Dnya Sava’nda Nazi
igaline urad. 10 Mays 1940 tarihinde Nazi Almanyas Belika ve Hollanda’y
igal etti. Ayrca 1942 tarihinde Japonya Hollanda’nn bir smrgesi olan
Endonezya’y igal etti. Sava bittikten sonra Endonezya bamszln ilan
etti.
Fiziki Yaps
Hollanda, Avrupann kuzey ve bat blgelerini kaplyan (Fransann kuzeyinden
Sovyetler Birliine kadar uzanan) byk bir ovann kuzeybat kenarndadr.
Corafi bakmdan blgeye ayrlabilir. Rzgarlarn yd kum tepeciklerinin
kaplad alanlar, batda ve kuzeyde deniz seviyesinin deiimine bal olarak
alvyonlaan ovalar ile dou ve gneydoudaki diluvial blgelerdir.
lke genelinde gze arpan bir ykselti ve da silsilesi yoktur. En yksek ksm
327 m ile Vaalserberg Tepesidir.Ykseltiler kyya paralel olarak meydana gelmi
kum tepeleridir. Alvyonlu ovalar deniz seviyesinin altnda ve ok verimli
arazilerdir. Diluvial blge ise deniz seviyesinden biraz yksek, olduka dalgal
ve verimi dk arazilerdir. Ren Nehri bu blgeyi doudan batya ikiye ayrr.
Eer deniz seviyesinin altndaki arazi kum setleriyle korunmasa Hollanda
topraklarnn % 38i sular altnda kalr.
Hollandada araziyi paralara ayran birok nehir ve kanal bulunmaktadr. En
nemli nehri, Ren, Maas ve Scheldttir.
Hollandada en byk tarla slah almas, Zuider Denizi ile Hollandann kuzey
kesimi arasnda 30,5 kilometrelik bir setle yapld. Sonunda bugnk jsselmeer
blgesi meydana geldi. Bu blgeden nce Wieringermer, sonra Flerdand ve
Markerwood tarlalar ve ayrca blge daha ekim blgesi haline getirildi.
Hollandann kayda deer nemli gl yoktur.
iklimi
Deniz iklimi hkm srer. Klar lk, yazlar ise olduka scaktr. klim
genelde mutedildir. klime gulfstream scak su akntsnn etkisi vardr. Yllk
scaklk ortalamas yazn 17C, kn ise -2C kadardr. Ortalama ya miktar
558 mm ile 864 mm arasnda deimektedir.
Nfusu
Hollandann nfusu 16.684.328 olup ayr etnik gruptan meydana gelmitir. Bu
etnik gruplar meydana getiren Frizyeliler kuzeybatda, Franklargneyde,
Saksonlar ise kuzey ve kuzeydouda yaarlar. Nfus younluu km2 bana 353
kiidir. Nfus younluunun en fazla olduu blge Randstad Holland denilen
ky blgesidir. Nfus art % 0,8lik bir derece ile ok azdr. Nfusun %
40ndan fazlas byk ehirde toplanmtr. nemli ehirleri Den Haag,
Rotterdam, Utrecht, Eindhoven, Groningen, Harlem, La Haye ve Amsterdamdr.
Nfusun % 3,5unu bir sanayi lkesi olmas sebebiyle yabanc iiler tekil
etmektedir.
Corafyas
lke byk nehir tarafndan iki ana blgeye blnr. Bu nehirler Ren ve onun
ana kollar olan Waal ile Meuse nehirleridir. Bu nehirler tarihte derebeylikler
arasndaki snr oluturduundan bir takm kltrel farkllklara yol amtr.
Hollanda’nn gneybats bir nehir deltasdr ve Scheldt Nehri’nin iki kolu
buradan denize dklr. Ren nehrinin sadece bir kolu kuzeydouya doru akar, bu
da IJssel Nehri’dir ve IJsselmeer’e dklr. Bu nehir de dil asndan bir
blnme yaratr, nehrin dousunda yaayanlar Hollanda Aa Saksoncas azn
konuurlar.
lkenin topraklar Kuvaterner dneminde olumutur. Topraklar genelde alvyon,
buzulta, keller ve kilden oluur.
Hollanda’nn byk blm deniz seviyesinin altnda yer alr. lkenin
Avrupa’daki topraklarndaki en yksek nokta 322 metre yksekliiyle Vaalserberg
tepesidir. 1287 ylnda meydana gelen St. Lucia Seli lkede 50 bin kiinin
hayatn kaybetmesine sebep oldu ve bu zelliiyle tarihteki en lmcl
sellerden biridir. Hollanda’daki son byk sel 1953 ylnda meydana geldi, selde
Hollanda’nn tarm yaplan topraklarnn %9’u sular altnda kald, lkede 1835
kii hayatn kaybetti.
lkede denizden kazanlan ok miktarda toprak mevcuttur. 1930’larda yaplan
Zuiderzeewerken almasnda, denizden yaklak 2500 kilometrekare toprak
kazanld. Denizden toprak kazanma amal almalarda elde edilen arazilere
polder ad verilmektedir.
Din: Hristiyan olan Hollanda halknn % 40 Katolik, % 36s
Protestandr. Bunun yannda nfusun % 23 dinsizdir. Hollandada anayasayla tam
bir inan ve ibadet hrriyeti salanmtr. ok az sayda dier dinlere mensup
halk bulunmaktadr. Bunlarn ounluunu yabanc iiler meydana getirmektedir.
Eitim: renim 6-15 yalar arasnda mecburidir. lk retim sresi alt
yldr. Devlete ve zel ahslara ait ilkokullar vardr. zel ilkokullardaki
retim giderlerini de devlet karlar. lkokuldan sonra talebe iin seilecek
iki yol bulunur. Talebeler ya genel orta retime veya mesleki eitim yapan
okullara devam ederler. Orta retimden sonra isteyen renciler yksek renime
devam ederler. Hollandada yksek renim yapan sekiz niversite ve be yksek
okul bulunmaktadr. Yksek renim gren rencilerin says 140.000
civarndadr. Okuma-yazma bilmeyenler oran % 2dir. Bu, dnyann en dk
orandr.
Spor: Hollandada spora kar byk ilgi duyulmaktadr. Nfusun 2,7
milyondan fazlas spor klplerine ye olarak spor yapmaktadrlar. klim
artlarndan dolay spor faaliyetlerinin byk bir ksm kapal spor
salonlarnda ve kapal yzme havuzlarnda yaplmaktadr. lkede 400 kapal spor
salonu ve 384 kapal yzme havuzu bulunmaktadr.
Hollanda’nn en st dzey idari birimleri ehirleri
ller – ehirleri Drenthe Flevoland Frizye Gelderland Groningen
Gney Hollanda Kuzey Brabant Kuzey Hollanda Limburg Overijssel Utrecht
Zelanda
Baml blgeler Aruba Hollanda Antilleri..