Çocuğu terbiye etmek için tavsiyeler / Çocuk nasıl terbiye edilir?
Çocuğa yasaklar koymanın ve onu iyi işlere sevk etmenin en hızlı yöntemi olduğunu zannetmeyin. Aksine, şimdiden çocuğunuza doğru davranış öğretmeye çalışın. Diyelim ki, bir yaşındaki çocuğunuz tatlı yüzünden bağırıyor ve çağırıyor veya markette sepete koyduğunuz paketleri sağa ve sola dağıtıyor. Bu zamanda çocuğun bu hareketleri karşısında nasıl tepki vereceğiniz hakkında düşünüyorsunuz. Belki bazılarınız diyor ki, bu yaşta çocuğun bakımını yapmak çok erken değil mi?
Doğru, yaptığı eylemlere göre düşünmesi için odasına göndermek veya bazı ayrıcalıklardan mahrum etmek gibi taktikler bu yaştaki çocuklar için yararlı değildir. Çünkü neden ve sonuç arasında mantıksal ilişki kurmak, basit tabiriyle hangi hatalarının cezalandırılacağını anlamak için onlar çok küçüktürler. Fakat bu dönem çocuğun kötü ile iyiyi ayırmayı öğrenmesi için en iyi zamandır. Bunu özellikle vurgulamak gerekir ki, “terbiye”, “disiplin” derken birçok ebeveynin aklına sadece cezalandırmakla öğretmek gelir. Ancak biz cezalandırmak değil, öğretmek hakkında konuşmak istiyoruz.
Bir yaşındaki çocukların kurallara ve kanunlara riayet etmesi önemli mesele olduğundan, onlara topluma uyum sağlamayı ve hareketlerine sınır koymayı zamanında öğretmek gerekir. Aşağıdaki önerilen basit stratejilerden kullanmakla siz kendi çocuklarınıza iyi davranış biçimleri öğretebilirsiniz:
Çocuğu terbiye etmek için tavsiyeleri /Çocuk nasıl terbiye edilir?
Dikkatini dağıtın
Çocuk yaramazlık yaptığı zaman üstüne gitmeyin ve bağırmayın sakinliğinizi korumaya çalışın, çünkü sesinizi yükselmekle sakinliğinizi bozabilirsiniz. Böyle durumlarda temkininizi kaybetmeden çocuğun dikkatini başka şeylere yöneltmeye çalışın. Örneğin, çocuklar kanepede zıplıyorsa, sakin ve içtenlikle onu oradan aşağı indirip birlikte kitap okumaya veya bir oyun oynamaya davet edin. Çocuğun ilgisini başka yöne doğrultun, hem onun istenmeyen davranışlarına son verir, hem de kanepede zıplamanın doğru olmadığını yakında anlar.
Ödün vermeyin
Akşam yemeğini beklemeden bir kurabiye yemek için ağlayan çocuğa “bir kez ile bir şey olmaz” diyerek ödün verirseniz sonradan size sıkıntı yaratabilir. Çünkü onun istediği karşısında teslim olmanız, sonraki kez talebini yerine getirmek için ısrar edebilir. Buna göre taviz vermektense ret etmek ve engel koymak daha uygundur. Bunu da unutmayın ki, aile içi kuralları sırasında eşinizle ortak hareket etmeniz gerekir ve her ikinizin sözü bir olmalı. Örneğin, banyoda suyu etrafa saçan, yahut, yemeğini çocuk sandalyesinde oturmadan yemesine biriniz razı olup, diğeri ödün vermezse bu ikili tavır ve kural onu şaşırtır ve inat edip asabileşmesine neden olur.
Olumlu ele alın
Eğer çocuğa her şey için “yok-hayır” diyorsanız, bir süre sonra o, bu “yok-hayır” lara kulak aşmayacaktır ve bu sözü kendisi de sık sık kullanacaktır. Çocuğun sağlığına ve güvenliğine sorun yaratmıyorsa, “yok-hayır” sözünü çok kullanmayın.
Örneğin, yanan ocağın önüne gidiyorsa, hemen sert sesle “olmaz” deyin. Davranışı tehlike yaratmadığı halde ise daha ılımlı şekilde onu yapmak istediği eylemden vazgeçirmeye çalışın. Örneğin, sert şekilde “çorabını çıkartma” söylemektense, “ev ısınıncaya kadar ayağında kalsın, sonra istersen çıkarabilirsin” deyin.
Neyi nasıl yapması gerektiğini gösterin
Bu yaştaki çocuklar sözden çok, ortama bakarak öğrenirler. Eğer çocuk oyun sahasında başka bir çocuğa karşı kaba hareket etmişse, ona örnek göstererek ne yapması gerektiğini anlatın. Örneğin, ince bir taktikle ona şöyle diyebilirsiniz: “Ayşeyi incittin, şimdi de gel ona sarılıp gönlünü alalım”. Sonra çocuğun kollarını kaldırarak oyun arkadaşına nasıl saracağını gösterin. Yahut çocuklar yatmadan önce dişlerini fırçalamak istemiyorsa, o zaman siz de onunla beraber dişlerinizi fırçalamaya başlayın ve bu işi daima alışkanlık haline getirin.
İyi davranışa göre övün
Bazen çocuğun yaramazlık etmesi, sadece, iletişim yeteneğinin olmamasından kaynaklanıyor olabilir. Üstelik çocuklar sizin dikkatinizi çekmek için yaramazlık etmeyi yararlı bir yöntem olarak görüyor. Bu yüzden o, iyi bir çalışma yaparak ev kurallarına uyulduğunda (örneğin, eve girdiklerinde paltosunu askılığı astığında) bundan çok sevindiğinizi ona gösterin. Böylece çocuklar sadece yaramazlık değil, ayrıca iyi davranışla da sizin ilginizi çekmeyi başardığı anlar bunu kendisi için bir amaca çevirir.
Çocuklar suçlu olduğunda
Bebekler istediklerine sahip olmadığında geçirdikleri sinirli halleri bazen bir şeyi vurup dağıtmakla ve bağırmakla gösterirler. Elbette, bu tür eylemlerin yanlış olduğunu anlatmak ve onları zamanında durdurmak gerekir. Peki, hangi yollarla?
Yaptığı hatayı anlatın…
Çocuğa(yok-hayır) demenin gerektiği noktalardan biri de budur. Gözlerinin içine bakarak kararlı bir şekilde “yok-hayır, başkasını vurmak, incitmek olmaz” deyin.
Kenara çekin…
Çocuğunuzu olay yerinden uzaklaştırın, böylece hem çocuğunuza, hem de onun arkadaşına düşünmek için zaman vermiş olursunuz. Yatışınca ise üstüne bağırıp vurmadan oynamaya hazır olup olmadığını sorun.
Hiçbir zaman “mükâfatlandırmayın”!
Eğer çocuk bir oyuncağı isteyip, alamadığında arkadaşı ile kavga etmişse, bu oyuncakla oynamasına izin vermeyin. Yoksa karşısındakine güç göstermekle istediğini elde edebileceğini düşünür ve bu tür şiddet davranışı o zaman bir alışkanlığa dönüşür.