1 MOTOR DERSI MOTOR VE ARAÇ TEKNİĞİ Motorun tanımı Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere motor denir. Motor Çeşitleri Zamanlarına Göre: 1. Dört zamanlı motorlar 2. İki zamanlı motorlar Kullanılan Yakıtlara Göre a. Benzinli motorlar b. Dizel motorlar c. LPG motorlar Yakıtın Yanma Yerine Göre: 1. İçten yanmalı motorlar 2. Dıştan yanmalı motorlar Yapım özelliklerine Göre a. Sıra tipi b. Birbirlerinin karşılarına yatık (Düz, hafif eğik, boksör tipi) c. Sıra halinde bir açı ile birleştirilmiş (V tipi) d. Daire şeklinde (Yıldız tipi) Silindir Sayılarına Göre a. Tek silindirli
2 b. Çok silindirli Soğutma Sistemlerine Göre: a. Su soğutmalı b. Hava soğutmalı Motorun Parçaları 1. Silindir bloğu: İçinde silindirlerin bulunduğu ve motor parçalarını üzerinde taşıyan ana parçadır. 2. Silindir kapağı: Silindir bloğu üzerini kapatan ve yanma odalarını meydana getiren kapaktır. 3. Karter: Motor yağına depoluk görevi gören, silindir bloğunun altındaki parçadır. 4. Supap kapağı: Motor üzerindeki supap (külbütör) mekanizmasını dış etkilerden korur. 5. Radyatör: Soğutma suyunun bulunduğu depo. 6. Karbüratör: Benzin-hava karışımını sağlayan parça. 7. Hava Filitresi: Silindirlere giren havayı temizler. 8. Manifoldlar (emme-egzoz): Hava yakıt karışımını silindirlere, yanmış gazları dışarıya taşıyan borulardır. 9. Yağ Filitresi: Motor yağı içindeki yabancı maddeleri temizler. 10. Endüksiyon bobini (Ateşleme): Aküden gelen akımı volta yükselten parçadır. 11. Buji: Benzin-hava karışımını tutuşturan parçadır. 12. Konjektör (regülatör): Şarj dinamosunun ürettiği elektriği doğru akıma çeviren ve 12 volt değerinde düzenleyen parçadır. 13. Enjektör: Dizel motorlarda yakıt püskürten parçadır. 14. Krank mili: Pistonların bağlı olduğu, motorun çalışması sonucu elde edilen hareketin ve gücün motordan alınmasına yarayan mildir. 15. Piston: Silindir içerisinde hareket eden ve hareketi krank miline iletmesine yardımcı olan parçadır. 16. Piston (biyel) kolu: Pistonun doğrusal hareketini krank miline ileten parçadır. 17. Yağ pompası: Karterdeki yağı basınçla hareketli parçalara gönderir. 18. Yakıt pompası (benzin otomatiği): Yakıtı basınçla karbüratöre gönderen parça. 19. Distribütör: Benzinli motorlarda ateşleme sırasına göre bujilere elektrik enerjisi gönderen parçadır. 20. Marş motoru: Motora ilk hareket veren parçadır. Elektrik enerjisini hareket enerjisine çevirir. 21. Alternatör (şarj dinamosu): Araç için gerekli elektrik enerjisini üreten parçadır. Hareket enerjisini elektrik enerjisine çevirir. 22. Su pompası (devirdaim): Suyun silindir içindeki kanallarda dolaşmasını sağlar. 23. Enjektör pompası: Dizel motorlarda yakıtı basınçla enjektörlere gönderen parçadır. 24. Enjektör: Yakıtı toz halinde (pülverize) silindire gönderen parça. 25. Kam (eksantrik) mili: Krank milinden aldığı hareketle bazı motor sistemlerinin çalışmasını sağlayan parçadır. 26. Supaplar: Yakıtın silindirlere alınmasını (emme), egzoz gazlarının silindirden atılmasını sağlayan parçadır (egzoz). 27. Besleme Pompası: Dizel motorlarda mazotu enjektör pompasına ileten parçadır.
3 Dört Zamanlı Motorların Çalışma Sıralaması 1. Zaman : Emme 2. Zaman : Sıkıştırma 3. Zaman : Ateşleme (İş) 4. Zaman : Egzoz Dört Zamanlı Benzinli Motorların Çalışma Prensipleri 1. Emme: Yakıt-hava karışımının silindire alınması. 2. Sıkıştırma: Silindire alınan havanın sıkıştırılması 3. Ateşleme: Sıkıştırılan yakıt-hava karışımının buji kıvılcımı yardımıyla yakılması. 4. Egzoz: Silindir içinde kalan artık gazların dışarıya atılması. Dört zamanlı motorlarda pistonun silindir içerisinde dört hareketinden bir iş elde edilir. A.Ö.N. (Alt Ölü Nokta): Pistonun silindir içerisinde inebileceği en alt noktadır. Ü.Ö.N. (Üst Ölü Nokta): Pistonun silindir içerisinde çıkabileceği en üst noktadır, Motorlar çalışma zamanlarına göre iki ve dört zamanlı olmak üzere ikiye ayrılırlar Günümüzde motorlu Araçlarda genelde 4 zamanlı motorlar kullanılmaktadır. - Emme Zamanı: Piston Ü.Ö.N.dan A.Ö.N.ya hareket ederken emme subapı açılır ve silindir içerisine benzin hava karışımı dolar. Piston A. Ö. N.ya indiğinde emme zamanı biter - Sıkıştırma Zamanı: Pistonun Ü.Ö.N' ya doğru hareket ederken her iki subap kapalıdır ve benzin hava karışımı sıkıştırılmaya başlar. Piston Ü.Ö.N.ya geldiğinde Sıkıştırma işlemi biter. - Ateşleme (İş) zamanı: Sıkıştırma sonunda sıcaklılığı ve basıncı artmış olan karışım,buji kıvılcımıyla ateşlenir ve yanma başlar. Yanma sonunda piston hızla aşağıya itilir ve krank mili döndürülür. Piston A.Ö.N ya indiğinde iş zamanı biter -Egzoz zamanı: Piston Ü.Ö N. 'ya çıkarken egzoz subabı açılır ve yanmış gazlar egzozdan dışarı atılır. Bu işlem piston Ü.Ö.N.ya gelene kadar devam der. Bu dört zaman, düzenli olarak aynı şekilde devam eder ve çalışmasını sürdürür. Krank mili dört zamanın sonunda iki tam tur dönmüş olur. Dört Zamanlı Dizel Motorların Çalışma Prensipleri 1. Emme: Silindire temiz havanın alınması 2. Sıkıştırma: Silindire alınan havanın sıkıştırılması. 3. Ateşleme: Sıkıştırılan havanın üzerine yakıtın enjektörle püskürtülerek yanması. 4. Egzoz: Silindir içinde kalan artık gazların dışarıya atılması. İki Zamanlı Motorların Çalışma Sıralaması 1. Zaman : Emme - Sıkıştırma 2. Zaman : Ateşleme (İş) - Egzoz İki Zamanlı Motorların Çalışma Prensipleri 1. Emme-Sıkıştırma: Silindire yakıt-hava karışımının alınması ve sıkıştırılması. 2. Ateşleme-Egzoz: Sıkıştırılan hava-yakıt karışımının ateşlenmesi ve artık gazların dışarıya atılması. İki zamanlı motorlarda emme ve egzoz subapları yoktur. Subapların yerine, silindir duvarında açılmış emme ve egzoz çıkışları vardır.pistonun Ü.Ö.N. ile A.Ö.N. arasında iki kez hareketi ile Emme - Sıkıştırma- Ateşleme - Egzoz zamanları meydana gelir. Genellikle motosiklet motorları ve küçük su motorları bulunur.çevrim pistonun iki hareketiyle tamamlanır ve her devirde bir iş elde edilmiş olur.krank mili bir tur döner.
4 D- MOTORUN BELLİ BAŞLI PARÇALARI : Motorun parçaları içindeki ve dışındaki parçalar diye iki gurupta incelenebilir.içindeki parçalar asıl görevi yapan parçalardır. Dışındaki parçalarda motorun parçasıdır fakat yardımcı parçalar olarak görev yaparlar.tercih etmek gerektiğinde içindeki parçalar tercih edilir. a- Motorun İçindeki parçalar : Silindir (motor) Bloğu: Motorun ana gövdesini oluşturur. Pistonlara ve krank miline yataklık yapar. İçerisinde silindirler, krank, mili, kam (eksantrik) mili, yağ pompası, dışarısında yakıt pompası, distribütör, yağ filtresi, şarj dinamosu, marş motoru gibi elemanlar bulunur. Motor kulakları vasıtasıyla şasiye bağlanır.sıcak motora soğuk su,soğuk motora sıcak su konulduğunda silindir bloğu ve silindir kapağı çatlar. Silindir Kapağı: Silindir bloğunun üzerini kapatır, yanma odalarını oluşturur. Üzerinde bujileri, emme ve egzoz subaplarını, enjektörleri taşır. yanma dolarının çevresinde su ve yağ kanalları vardır. Karter: Silindir bloğunun al tarafını kapatır. Motor yağına depoluk eder. Altında yağ boşaltma tapası vardır. Subap (Külbütör) Kapağı: Subap mekanizmasını ve motoru toz, su ve pisliklerden korur. Motor yağı, üzerindeki yağ kapağından konulur. Krank Mili: Pistonlardan gelen doğrusal hareketi dairesel harekete dönüştürür. Krank milinin en ucunda bir dişli ve kasnak bulunur. Dişli kam (eksantrik) miline hareket verir. Kasnak ise su pompası ile alternatöre hareket verir. 4 zaman krank milinin 2 devrinde, iki zaman ise krank milinin 1 devrinde gerçekleşir. Piston: Silindir içerisindeki hareketlerinden dolayı zamanların meydana gelmesini sağlar. (Emme-sıkıştırma-ateşleme- egzoz) Piston Kolu:Pistondan aldığı doğrusal hareketi krank miline iletir. Segmanlar: Pistonlar üzerinde bulunur hareketli parçalar arasında sızdırmazlığı sağlar. Segmanlar veya silindir
5 odası aşındığında motor yağ yakar ve egsozdan mavi duman çıkar. Kam(Eksantrik):Mili Hareketini krank milinden alır. 4 elemana hareket verir; Subaplara, distribütöre,yağ pompasına, yakıt pompasına hareket verir. Subaplar : Emme ve eksoz subapları olmak üzere iki çeşittir. Emme subapları dizel motorlarda sadece havanın, benzinli motorlarda ise benzin hava karışımının silindire girmesini sağlar. Egzoz subapları ise; yanmış gazların silindir dışına çıkmasını sağlar.subap ayarı motorda yapılan tek ayardır. Yağ Pompası: Karterdeki yağı alarak yağlanacak motor parçalarına pompalayan elemandır. Contalar : Sabit parçalar arasında sızdırmazlığı sağlarlar. b- Motorun Dışındaki parçalar : Motorun dışıdaki parçalar yardım eden sistemlerdir ve yardımına göre isim alır. Ateşleme,Yakıt, Soğutma, yağlama, Şarj ve marş gibi yardımları yaparlar. Radyatör: Su soğutma motorlarda soğutma suyuna depoluk eder, sistemde ısınan suyun soğumasına yardımcı olur. Karbüratör: Motora gerekli olan benzin, hava karışımını şartlara-göre 1/15 (benzin - hava) oranında karıştıran elemandır. Emme manifoldunun üzerinde bulunur. Hava Filtresi: Dışardan motor içerisine alınacak olan havayı temizleyip karbüratöre veya emme manifolduna gönderen parçadır. Yağ Filtresi: Motor içerisinde dolaşarak kirlenen yağı temizleyen elemandır. Manifoltlar (Emme Egzoz ) emme manifoldu, karbüratöre belli oranda karışmış olan benzin-hava karışımını veya havayı silindirlere dağıtır. Egzoz manifoldu, yanmış sonunda meydana gelen egzoz gazlarını toplayarak egzoz borusuna buradan da yanmış gazların dışarıya atılmasını sağlar Endüksiyon Bobini: Akümülatörden aldığı 12 voltluk doğru-akımı bin volta yükselten elemandır. Buji:Yanma odasına sıkıştırılmış bulunan yakıt - hava karışımını kıvılcımla ateşleyen elemanıdır.
6 Regülatör (Konjektör): Şarj dinamosunun veya alternatörün Ürettiği akımı ayarlayan elamandır. Yakıt Pompası (Yakıt Otomatiği): Depodan aldığı yakıtı karbüratöre pompalayan elemandır. Distribütör: Endüksiyon bobininden aldığı yüksek voltajı ateşlenme sırasına göre bujilere dağıtan elemandır. Marş Motoru: Motora ilk hareketi veren elektrik motorudur. Alternatör (Şarj Dinamosu): Araç motoru çalıştığı sürece mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürür. Aracın elektrik ihtiyacını karşılar. Akümülatörü dolduran (şarj) eden elemandır. Su Pompası (Devirdaim): Radyatördeki soğutma suyunu motordaki su kanallarına pompalayan elemandır. Enjeksiyon (Mazot) Pompası: Püskürtme sırasına göre enjektörlere mazot pompalayan elemandır. Enjektör Mazot pompasından gelen mazotu ısınmış havanın üzerine.püskürten elemandır. Enjektör Mazot pompasından gelen mazotu ısınmış havanın üzerine.püskürten elemandır. KONU 5:BENZİNLİ VE DİZEL MOTORLARIN ZAMANLARINA GÖRE KARŞILAŞTIRMASI MOTOR VE ARAÇ TEKNİĞİ Motorun tanımı MOTORLARIN DIŞINDAKİ ÇALIŞMA SİSTEMLERİ A- ATEŞLEME SİSTEMİ: Bir motordan beklediğimiz verimi alabilmek için, yakıtın düzgün bir şekilde ateşlenmesi gerekmektedir.nitekim motordaki verimi tam olarak olabilmek için bu sistemin tam olarak çalışması gerekir. B- YAKIT SİSTEMİ :Yakıt sisteminin olması gerektiği gibi çalışması motorun yakıt sarfiyatına sebep olmayacağı gibi birde motorda beklenen performansı almamızı sağlayacaktır. C- YAĞLAMA SİSTEMİ: Birbiri üzerinde çalışan elemanların aşınmasını aşırı ısınmasını önlemek,çalışan elemanların üzerinden kopan parçacıkları taşıyarak optimum çalışma ortamı sağlayan sisteme denir. D- SOĞUTMA SİSTEMİ: Motorda silindir içinde oluşan ateşleme ve yanma sonucu sıcaklık C kadar yükselir. Sonuç olarak, bu sıcaklıkta elemanların uzun süreli çalışamayacağını düşünürsek motor içindeki sıcaklığın düşürülmesi gerektiği ortaya çıkacaktır. Soğutma sistemlerinin iki çeşidi vardır. - Su Soğutmalı - Hava Soğutmalı E- MARJ SİSTEMİ: Dizel ve benzinli motorlarda,motorun çalışması için ilk hareketi sağlayan sistemdir. F- ŞARJ SİSTEMİ: Motor çalıştığı zaman mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren sisteme Şarj Sistemi denir.motorlu araçlarda elektrik ihtiyacını karşılar ve aküyü şarj eder. A- ATEŞLEME SİSTEMİ GÖREVİ:Benzinli motorlarda,yanma odasına sıkıştırılmış olan yakıt hava karışımının buji ile ateşlenmesini sağlar
7 PARÇALARI: Akümülatör, kontak anahtarı, endüksiyon bobini, distribütör, platin, kondansatör, tevzi makarası ile buji ve buji kablolarından oluşur. 1. Akümülatör (Batarya): Elektrik enerjisini bünyesinde depo eden ve gerektiğinde bu elektrik enerjisini araçtaki elektrikli alıcılara gönderir. Görevleri; a. Marş motorunun çalışması için gereken elektriği vermek b. Işık ve özel alıcıları çalıştırmak, Araçlarda, marş motoru, ateşleme sistemi, aydınlatma sistemi, şarj sistemlerinin elektrik ihtiyacını karşıladığı gibi, korna, klima, silecekler, radyo vb. gibi çeşitli alıcılarında elektrik ihtiyacını karşılar. Elektrolit: Saf su ve asit karışımından oluşan sıvıdır. Akü kutup başları: Akünün üzerinde kurşundan yapılmış pozitif (+) ve negatif (-) kutup başları vardır. Pozitif (+) kutup başı daha kalın ve hafif kahverengi renktedir. AKÜMÜLATÖRÜN BAKIM VE BASİT ARIZALARI Elektrolit seviyesi plakaların 1 cm üzerinde olacak şekilde saf su ile tamamlanır. Kutup başları oksitlenmiş ise, sıcak su dökülerek ve zımpara yapılarak temizlenmelidir. Sonra kablolar akünün kutup başlarına sıkıca takılmalıdır. Akümülatörün üzerinde toz ve pisliklerin birikmesine izin verilmeden sık sık temizlenmelidir. Bu pislikler akünün deşarj (boşalması) olmasına neden olacaktır. Bu temizlik ılık su ve temiz bir bezle yapılmalıdır. Araç üzerinde Elektrik kaynağı yapılacaksa akü kutup başları sökülmelidir. Aksi takdirde şarj dinamosu (alternatör) arızalanır. Akünün kutup başları ters bağlanmaması gerekir. Aksi halde Konjektör (regülatör).arızalanır. Kışın akümülatörün donmaması için akü tam şarj edilmelidir. Akünün iki kutup başı herhangi bir metalle birbirine değdirildiğinde kısa devre yaparak patlar. Akü bakımında akü eleman kapaklarının kapalı, üzerindeki hava alma deliklerinin açık olduğuna dikkat edilmelidir. Her hangi bir yangın veya kısa devre durumunda akü kutup başlarını sökmek gerekir. Sökerken önce (-) sökülür. Motor çalışırken ayağımızı gaz pedalından çekince far ışıkları zayıflıyorsa akü zayıflamış olabilir. Akümülatörde takviye işlemi ; Aküsü deşarj olmuş bir araçta, başka bir aracın aküsünden yararlanılarak marş yapılmasına takviye işlemi denir. Bunun için iki akü bir birine takviye kablolar ile bağlanmalıdır. Bu işlem (+) kutup (+) ya (-) kutup (-) ye gelecek şekilde paralel bağlantılı olmalıdır. Aracın 12 voltluk aküsüne; 12 voltluk takviye akü paralel bağlanarak takviye işlemi yapılmalıdır.
8 ÖNEMLİ: Dijital göstergeli araçlarda akü takviyesi yapılamaz, bu araçlar ile otomatik vitesli araçlar çekilerek ve itilerek de çalıştırılamaz. Yapılırsa elektronik göstergelerine ve otomatik vites sistemine zarar verebilir. 2. Kontak Anahtarı :Döndürme hareketi ile devreyi açma- kapama (kesme )özelliği olan elektrikli anahtardır. Kontak anahtarı,ateşleme konumunda açık bırakılırsa endüksiyon bobini veya platin yanar. 3. Endüksiyon Bobini: Akünün l2 voltluk akımın, bin volta yükselten devre elemanıdır. 4. Distribütör: Endiksiyon bobininde oluşan yüksek gerilimi ateşleme sırasına göre ( ) bujilere dağıtır. Üç elemanı vardır. a Platin Açılıp kapanmak suretiyle bobinde yüksek gerilimin oluşmasına yardımcı olur.platin meme yapmışsa zımpara kağıdı ile temizlenmeli.
9 b Kondansatör (meksefe): Platinler açılıp kapandığında geçici olarak elektrik akımını depo ederek platini korur. Platinlerin meme yapmasını önler. c Tevzi makarası Yüksek voltajın ateşleme sırasına göre bujilere dağıtılmasını sağlar. 5. Bujiler: Distribütörden gelen yüksek voltaj ile daha önce sıkıştırılmış bulunan benzin - hava karışımını ateşler. Buji kurum yaparsa ince zımpara ile temizlenir. Ateşleme sisteminde üç ayar yapılır; platin ayarı, avans ayarı ve buji ayarları. Yukarıda belirtilen ayarlar yanlış ise motor tekler, yakıt sarfiyatı artar ve egzozdan siyah renkte duman çıkar, motor çekişten düşer. Buji ve platin belirli km sonunda yenisiyle değiştirilir. ATEŞLEME SİSTEMİNİN ÇALIŞMASI Kontak açılıp marşa basıldığın da aküden gelen 12 voltluk akımı platinlerde devresini tamamlar. Platinlerin açılmasıyla endüksiyon bobininde yüksek gerilim bin volt oluşur. oluşan yüksek gerilim kablodan distribütöre gelir. Buradan tevzi makarasının yardımıyla ateşleme sırasına göre bujilere gönderilir ve benzin hava karışımı ateşlenmiş olur.egsozdan siyah duman çıkıyor ise ateşleme sistemi veya yakıt sistemi arızalıdır. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMİNİN TANITIMI Elektronik ateşleme sisteminde distribütör ve endüksiyon bobininde bazı yapısal değişikler vardır bu sistem de platin kullanılmamaktadır. Faydaları: Yanma daha iyi olduğundan, hava kirlenmesi de az olur. Motor daha randımanlı çalışır. Düzenli ateşlemeden dolayı tekleme çok aza iner. Arıza ve Bakım: -- Kontak anahtarı ateşleme durumunda açık unutulursa ; --Endüksiyon bobini yanar --Platin yanar -- Motor sarsıntılı çalışıyor, neden? --Buji kablolarından biri çıkmış --Yakıtta pislik var. -- Motor çekişten düşüyor, neden? --Bujiler ayarsız veya aşınmış --Platin ayarsız. -- Platin meme yapmış, neden? --Kondansatör(Meksefe)arızalı, Ne yaparız? --İnce zımpara ile temizleriz. -- Bujiler kurum bağlıyor, neden? --Ateşleme sisteminde arıza var.
10 Ne olur? --Normal ateşleme olmaz.(siyah duman) -- Kullanma kılavuzuna göre araçta belli km. sonunda araçta hangi parçalar değiştirilmelidir? Bujiler --Platin --Ateşleme sisteminde hangi ayarlar yapılır?--buji ayarı --Platin ayarı --Avans ayarı --Elektronik ateşleme sisteminin avantajı nedir?buji çakma voltajı yüksektir. MOTOR VE ARAÇ TEKNİĞİ MOTORLARIN DIŞINDAKİ ÇALIŞMA SİSTEMLERİ A- ATEŞLEME SİSTEMİ B- YAKIT SİSTEMİ C- YAĞLAMA SİSTEMİ D- SOĞUTMA SİSTEMİ E- MARJ SİSTEMİ F- ŞARJ SİSTEMİ B- BENZİNLİ MOTORLARIN YAKIT SİSTEMİ GÖREVİ :Motor için gerekli benzin hava karışımını silindirlere gönderir. PARÇALARI: Yakıt deposu,yakıt pompası,yakıt filtresi,karbüratör,emme manifoldu, yakıt göstergesi 1 Yakıt Deposu: Motor için gereken yakıta depoluk eder. İçerisinde şamandıra sistemi bulunur.katalitik konvantör bulunan araçlarda kurşunsuz benzin kullanılır. 2 Yakıt Boru ve Hortumları: Yakıtın depodan karbüratöre iletilmesini sağlarlar. 3 Yakıt Pompası (Yakıt Otomatiği): Yakıtı depodan emerek belli bir basınç altında karbüratöre pompalayarak gönderen elemandır. Hareketini kam milinden alır.yakıt pompası depo ile karbüratör arasındadır.
11 4 Yakıt Filtresi: Karbüratöre giden yakıtı temizler. Periyodik aralıklarla yenisiyle değiştirilir. 5 Hava Filtresi: Karbüratöre girecek havanın içerisindeki toz ve pislikleri temizler. Tıkandığında basınçlı hava ile temizlenir. Temizlenmezse yakıt sarfiyatı artar.periyodik aralıklarla yenisiyle değiştirilir. 6 Karbüratör: Yanma için gerekli olan 1/15 oranındaki benzin - hava karışımını hazırlar. Emme manifoldunun üzerinde bulunur. Karbüratörde aşağıdaki devreler bulunur. a.rölanti devresi: Ayağın gaz pedalından.çekildiği andaki motorun çalıştığı en düşük devire denir. Rölanti ayarı vardır.karbüratörden tornavida ile yapılır. Düşükse ayak gaz pedalından çekilince motor stop eder. Rölanti devri yüksek ise motor fazla yakıt sarf eder b.jikle devresi: Soğuk havalarda motorun kolay çalışması için zengin karışımı ayarlayan devredir. Jikle soğuk havalarda ve ilk çalışma esnasında motorun daha kolay çalışması için zengin karışım hazırlayan devredir. Mekanik ve otomatik olmak üzere ikiye ayrılır. Burada dikkat edilecek husus mekanik jiklenin çekili unutulmamasıdır.jikle çekili unutulursa zengin karışım olur,yakıt sarfiyatı artar,motor boğulur ve egzozdan siyah duman çıkar. Jikle kelebeği karbüratörün hava giriş deliği önünde bulunur. c.kapış devresi: Gaz pedalına aniden basıldığında motorun hızlanarak çalıştığı devredir. 7 Emme manifoldu: Karbüratörde hazırlanan hava - yakıt karışımını emme supaplarına iletir. Egzoz Monifoldu: Egzoz supaplarından çıkan yanmış gazları egzoz borusuna iletir. 8 Yakıt Göstergesi: Depodaki yakıt miktarını belirten göstergedir. Yakıt azaldığı zaman kırmızı yanar. En kısa zamanda yakıt ikmali yapmak gerekir. Yakıt ikmali yaparken aracın motoru stop edilir. Motor Fazla Yakıt Yakıyor ise ; - Araç 90 km/s den daha fazla hızlı kullanmamalıdır. - Hava Filtresi kirli veya tıkalı olmamalıdır. - Jikle çekili olarak unutulmamalıdır. - Karbüratör ayarları bozuk olmamalıdır. Fazla Yakıt Yakan aracın (zengin karışımla çalışan) aracın egzozundan siyah duman çıkar. Yakıt sisteminde Motorun Yaza - Kışa Hazırlanması: Hava filtresi ve otomatik jiklenin, yazın yazlık konuma, kışın kışlık konuma getirilmesi gerekir. Motor boğulursa gaz pedalına tam basıldıktan sonra marş yapılarak motor çalıştırılmalıdır.
12 Motor ilk çalıştırılırken bir miktar gaz verildikten sonra debriyaj pedalına basarak marş yapılır. Ayağınızı gazdan çekince stop ediyorsa karbüratöre bakılır. BENZİNLİ ARAÇLARDA ENJEKSİYON SİSTEMİNİN AÇIKLANMASI: Bu sistemde karbüratör bulunmaz. Dizel motorlarda olduğu gibi enjeksiyon pompası ve enjektörler bulunur. Enjeksiyon sistemli araçlarda enjeksiyon uyarı lambası söndükten sonra marş yapılmalıdır.oksijen sondası enjeksiyonlu araçlarda yakıt sisteminin bir parçasıdır. Arıza ve Bakımı: -- Araç neden boğulur? --Çalıştırırken gaz pedalına devamlı basılmış --Mekanik jikle çekili unutulmuş --Hava filtresi tıkalı. -- Boğulursa ne yaparız? dk. Bekler çalıştırırız veya --Gaz pedalına sonuna kadar basar marş yaparız. -- Enjeksiyon sisteminin avantajı var mı?--yakıtı az yakar. -- Fazla yakıt yaktığını nasıl anlarım --Egsozdan siyah duman çıkar. -- Araç neden fazla yakıt yakar? --Uygun viteste kullanmaz, gereksiz gaza basarsan --Hava filtresi tıkalıysa(basınçlı hava ile temizlenir) --jikle çekili unutulursa --Karbüratör ve rölanti ayarı düzgün yapılmazsa. --Ani duruş kalkış, yüksek hızda gidersen, --Frenlerin sıkı ise. --Kavrama kaçırıyorsa -- Egzozdan ses geliyor, neden? --Egzoz susturucun patlamış -- Kışa hazırlanırken bir şey yapmalı mıyım? --Hava filtresi kışlık pozisyona çevir --Jikleyi kışlık pozisyona cevir yada ayarlat -- Motor çalışınca stop ediyor, neden? --Karbüratöre benzin gelmiyor kontrol et. Nasıl? --Karbüratörün üst kapağını açar gaz pedalını pompalarsın. Gelmiyor --Benzinin var mı? --Benzin pompası çalışıyor mu? --Benzin filtresi çalışıyor mu? --Benzin boruları mı tıkalı yada delik kontrol et. -- Jikle kelebeği nerdedir? --Karbüratörün hava giriş deliği önünde. Yakıt Deposu Yakıt Filtresi Yakıt Pompası (Benzin Otomatiği) Karbüratör Hava Filtresi DİZEL MOTORLARIN YAKIT SİSTEMİ ÇALIŞMA PRENSİBİ : Sıkıştırılan kızgın hava üzerine enjektörlerden Yakıt püskürtülmesiyle çalışan motorlara Dizel motorlar denir.yakıtı Motorindir. PARÇALARI 1. Yakıt Deposu: Yakıta depoluk eder. Deponun, altında su boşaltma musluğu vardır. içerisinde şamandıra sistemi bulunur. 2. Besleme (yakıt) Pompası: Depodan aldığı motorini, filtrelerden geçirerek enjeksiyon pompasına gönderir. 3. Yakıt Filtresi: enjeksiyon pompasına giden mazotu temizler.
13 4. Yakıt Enjeksiyon (Mazot) Pompası: Gelen yakıtı yüksek basınçla enjektörlere gönderir. 5. Boru ve rekorlar: Depodan enjeksiyon pompasına ve enjektörlere yakıtı taşıyan borulardır 6. Enjektörler: Mazot pompasından gelen yüksek basınçlı motorini; sıkıştırma zamanının sonunda, yanma odasındaki sıkıştırılmış ve sıcak havanın üzerine püskürtürler. 7. Hava Filtresi: Dışarıdan motor içerisine giren havayı temizler. 8. Isıtma (kızdırma) Bujileri: Dizel motorlarının soğuk havalarda daha kolay çalışmasını sağlarlar. 9. Yakıt Göstergesi: Mazot deposundaki yakıt miktarını gösterir. DİZEL MOTORLARDA YAKIT SİSTEMİNİN ÇALIŞMASI Çalışma prensipleri aynı benzinli motorlardaki gibidir. Emme - sıkıştırma ateşleme (iş) ve egzoz zamanıdır. Ancak dizel motorlarında bujilerin yerine enjektörler vardır. Enjektörler sıkışma zamanının sonunda püskürtme şekilde yanma odalarına motorini püskürtüp ve yanmasını sağlarlar. BAKIMI VE BASİT ARIZALARI Dizel motorların mahsurlarından biri Yakıt Sisteminin Hava yapmasıdır. Dizel motorlarında yakıt sistemi içerisine hava girerse yakıta yapılan basınç devamlı olmayacağı için motor çalışmaz. Bunun için havanın sistemden çıkartılması gerekmektedir. Yakıt Sisteminin Hava Yapmasının üç sebebi vardır: - Depoda yakıtın bitmesi, - Borulardaki çatlak veya kaçaklar, - Filtre değişimleri ve temizlenmesinde gerekli özenin gösterilmemesi. Isıtma bujileri ile dizel motorlarda silindir içindeki hava ısıtılmak suretiyle, soğuk havalarda ve ilk çalışmalarda motorun daha rahat çalışması sağlanır. Yakıt Deposundan Suyun Alınması: Mazot deposunun altında veya yakıt filtresinin altındaki su alma muslukları, zaman zaman açılarak biriken su tahliye edilir. Yakıt Filtresinin Temizlenmesi ve Değiştirilmesi: Yakıt filtreleri periyodik zamanlarda değiştirilir. Hava Filtresinin (Yağlı ve Kuru Tip) Temizlenmesi ve Değiştirilmesi Kuru tip elemanlı hava filtreleri basınçlı hava ile temizlenir. Yağlı tiplerde ise aracın kullanıldığı ortama göre periyodik aralıklarda filtre yağı değiştirilmelidir. Arıza ve Bakım: -- Dizel motor çalışmıyor, neden? --Yakıt sistemi hava yapmıştır(el ile havası alınır) -- Neden hava yapar? --Depoda yakıt biterse, --Alçak basınç borularında çatlak veya kaçak olursa, --Filtreleri temizledikten veya değiştirdikten sonra. -- Soğuk havada dizel motor çalışmıyor, neden? --Isıtma bujisi arızalı. -- Hava filtresi yağlı tip ne ile temizlemeliyim? --Gaz yağı ile -- Dizel aracımdan siyah duman çıkıyor, neden? --Hava filtresi tıkalı, --Enjeksiyon(Mazot)pompası arızalı --Enjektör arızalı. -- Günlük yapmam gereken bir şey var mı? --Evet. Yakıt deposu ve yakıt filtresinin altındaki - çeşmelerden suyu alınır. -- Enjektörlere mazotu dağıtan parça neydi? --Enjeksiyon(Mazot) pompası -- Enjeksiyon(Mazot) pompasına yakıtı hangi parça yolluyordu? --Besleme Pompası (Mazot Otomatiği) -- Dizel motorda silindire ne doldurulur? --Sadece hava. -- Dizel motorda aracı çalıştırmadan önce hangi lambaların sönmesini bekleriz? --Enjeksiyon sistem uyarı lambasının --Isıtma bujisi lambasının --Hava basınç saatinin -- Motor dönüyor ama çalışamıyor, neden? --Yakıt filtresi tıkalı. Yakıt Deposu Yakıt Filtresi Besleme Pompası (Mazot otomatiği) Enjeksiyon pompası (Mazot pompası) MOTOR VE ARAÇ TEKNİĞİ MOTORLARIN DIŞINDAKİ ÇALIŞMA SİSTEMLERİ A- ATEŞLEME SİSTEMİ B- YAKIT SİSTEMİ C- YAĞLAMA SİSTEMİ D- SOĞUTMA SİSTEMİ
14 E- MARJ SİSTEMİ F- ŞARJ SİSTEMİ C- SOĞUTMA SİSTEMİ GÖREVİ: Yanma sonucu açığa çıkan ısının motor parçalarına zarar vermeyecek değere düşürülmesini sağlamaktır. PARÇALARI : Radyatör, Vantilatör,Devir daim (su) pompası,termostat,hararet (ısı) gösterici,hararet (ısı) müşiri, Fan motorudur. 1.Radyatör, soğutma suyuna depoluk eder.radyatöre konacak suyun seviyesi peteklerin üzerinde olmalıdır.radyatöre konacak suyun içilecek temizlikte ve temiz su olması gerekir. Radyatöre su ilavesi araç rölantide çalışırken ılık ve kireçsiz su konularak yapılır.donmayı önlemek için radyatöre antifriz ilave edilir. Çok sıcak bir motorda radyatör kapağı hava basıncı alındıktan sonra açılır. 2.Vantilatör kayışı V şeklindedir. Kayış gerginliği 1-1,5 cm civarında olmalıdır. mili Vantilatör kayışı hareketini krank kasnağından alır ve vantilatör kayışı devir daim pompası ve alternatörü (şarj dinamosunu) çalıştırır. Motor ısısının aniden yükselmesinin sebebi kayış kopması olabilir. 3.Devir daim pompası vantilatör kayışından hareket alır. Radyatördeki soğuk suyu su kanallarına yollar. vantilatör kayışı koparsa motor hararet yapar. Hava soğutmalı motoru, su soğutmalı motordan ayıran bir diğer özellik hava
15 soğutmalı motorda radyatör ve su pompasının olmamasıdır. 4.Termostat silindir kapağı su çıkışındadır. Motorun sıcaklığını çalışma sıcaklığında sabit tutar.termostatı sökülmüş motor, gereğinden soğuk çalışır, aşınmalar artar ve verim düşer. Su olduğu halde motor fazla ısınıyorsa, termostat arızalıdır. 5.Hararet göstergesi aracın çalışma sıcaklığını sürücüye iletir,çalışmıyorsa hararet (ısı) müşiri arızalı olabilir. Soğutma sisteminde su azalıyorsa silindir kapak contası arızalı veya radyatör delik,radyatör kapağı bozuk, radyatör hortum ve kelepçeleri arızalı veya delik,kalorifer hortumları delik veya termostat arızalı olabilir. Motorun hararet yapmasının nedenleri: ->vantilatör kayışının gevşek veya kopuk olması, ->Radyatör kapağının bozuk olması, ->Radyatör peteklerinin tıkanması, ->Radyatörde suyun azalması, ->Termostatın arızalı olması,zamanında açmaması, ->Motor soğutma suyu kanallarının tıkalı olması, ->Uygun vites ve hızda gidilmemesi, ->Otomatik fanın arızalı olması veya fan müşürünün arızalı olması. ->Silindir kapak contasında kaçak varsa, ->Kalorifer hortumlarında kaçak varsa. Motor çok sıcakken radyatöre soğuk su konursa silindir kapağı ve blok çatlayabilir. Arıza ve Bakım: -- Hava soğutmalı motorda hangi parçalar yok? --Su pompası ve radyatör. -- Vantilatör kayışının gerginliği ne kadar olmalıdır? --1-1,5 cm Kayış nerden hareket alır? --Krank kasnağından Nerelere hareket verir? --Vantilatöre,su pompasına ve alternatöre. Koptuğunu nasıl anlarım? --Şarj ikaz lambası yanar.(motor hemen stop edilir) Gevsek olursa veya koparsa ne olur? --Motor hararet yapar. -- Soğutma sisteminin suyu azalıyor, Neden? --Silindir kapak contası arızalı --Radyatör delik --Radyatör kapağı bozuk --Radyatör hortum ve kelepçeleri arızalı vaya delik. --Kalorifer hortumları delik --Termostat arızalı. -- Motor hararet yaptı, neden? --Radyatör petekleri tıkalı, --Radyatördeki su az --Vantilatör kayışı gevşek veya kopuk. --Termostat arızalı --Motor yağının azalması --Su kanallarının tıkalı olması --Uygun vites ve hızda gidilmemesi, --Otomatik fanın arızalı olması sebep olabilirler. -- Hararet yapınca ne yapmalıyım? --Motor rölantide çalıştırılır, ılık ve kireçsiz su konulur. --Radyatöre konulacak su içilebilir temizlikte olmalıdır. -- Motor sıcak soğuk su koyabilir miyim? --Hayır.Silindir bloğu ve silindir kapağı çatlayabilir. -- Kışın su donar mı? --Evet. Donmasın diye antifiriz katılır. -- Termostatı motordan çıkarırsak ne olur? --Motor soğuk çalışır, geç ısınır, aşınmalar artar. -- Sıcak motorun radyatör kapağı nasıl açılır? --Islak bezle tutup bir miktar açılır havası alınır. -- Hararet ısı göstergesi çalışmıyor neden? --Hararet Isı müşürü arızalıdır. D- YAĞLAMA SİSTEMİ GÖREVİ: Yağlama sisteminin üç görevi vardır. 1. Sürtünmeyi azaltarak aşınmayı önlemek, 2. Motorun Soğutmasına yardımcı olmak, 3. Aşınmadan dolayı oluşan pislikleri temizlemektir.
16 PARÇALARI : Karter,yağ pompası, Yağ Filtresi,Motor yağı, Yağ Seviye kontrol çubuğu, Yağ müşürü, Yağ Göstergesi. 1.Karter Motor bloğunun altını kapatmak ve yağa depoluk etmektir. 2.Yağ pompası,karterde durgun halde bulunan yağı sisteme pompalar. 3.Yağ filtresi, sistemde bulunan yağı temizler. Yağ filtresi belli km'lerde mutlaka değiştirilmelidir. Bazı yağ filtreleri ise gazyağı ile temizlenebilir. 4.Motor yağı motorun içine konulan yağdır. Yeni motoryağı supap muhafaza kapağı üzerindeki kapaktan doldurulur. Motorun yağı karterin altındaki tapa açılarak boşaltılır. Motor yağı belli km.'ler de mutlaka değiştirilmelidir. Motor yağı değiştirilirken motor sıcak olmalıdır. Değiştirilmezse sürtünme ve aşınmalar artar, güç kaybı olur, çekişten düşer. 5.Yağ Seviye kontrol çubuğu yağ seviyesi kontrolü günlük olarak yapılır. kontrol edilirken kontak anahtarı kapatılır ve 4-5 dakika beklenir. Yağ ölçümü yapılırken araç düz durumda olmalıdır. Yağ seviyesi yağ çubuğuyla ölçülür ve yağın seviyesi yağ çubuğunun iki çizgisi arasında olmalıdır. Yağ seviyesi normalin altında iken motor çalıştırılırsa motor ısınır ve yanar 6.Yağ müşürü, yağlama sisteminin çalışıp çalışmadığını göstergeye iletir. 7.Yağ Göstergesi, Motorda yağ basıncı düşmüşse,yağ basıncında bir anormallik varsa ve yağlama sistemi çalışmıyorsa, sürücü bunu yağ göstergesinin yanmasından anlar. Motor çalışırken yağ göstergesinde anormallik görülürse motor hemen durdurulur. Motor çalıştığı sürece yağlamanın olup olmadığı motor yağ göstergesinden takip edilebilir. Marşa basılıp motor çalıştırıldığında yağ lambasının sönmesi gerekir. Motorun yağ eksiltmesinin sebeplerinden bazıları: Karter contasının yırtılması, segman ya da silindirlerin aşınması, karterin delik olması, tapadan yağ sızdırmasıdır. Silindirler veya segmanlar aşınmışsa motor yağ yakar.yağ yakan motorun egzozundan mavi duman çıkar. Rodaj zamanı : Yeni bir araçta ilk kullanım süresine rodaj denir. Rodaj süresi çalışan parçaların birbiriyle alışma süresidir. Rodaj zamanında : a. aşırı sürat yapılmaz, b. ani duruş kalkış yapılmaz, c. motor tam güç konumunda çalıştırılmaz, d. uzun süre sabit hızda gidilmez.
17 Arıza ve Bakım: -- Motor yağını nasıl kontrol ederim? --Kontak anahtarı kapatılır, 4-5 dk.beklenir --Motor sıcakken ve düz zeminde iken, --yağ çubuğunun iki çizgisi arasında olmalıdır. -- Yağ az olursa ne olur? --Motor ısınır ve yanar. -- Yağ neden azalır? --Karter contası yırtılırsa, --Sekman, silindirler veya supap yuvaları aşınırsa --Karter delik, tapadan yağ sızdırıyor. -- Yağ nerden boşaltılır, nerden eklenir? --Karterin altındaki tapasından boşaltılır, --Supap muhafaza kapağından eklenir. -- Yağ göstergesi değer göstermiyor (Yağ lambası yanıyor) neden? --Yağ yok --Yağ filtresi tıkalı --Yağ pompası arızalı --Yağ müşüründe kısa devre var. Bu durumda ne yapmalıyız? --Aracı hemen stop ettir.yağ seviyesine ve yağ müşürüne --bak. Anlayamazsan servis çağır. -- Egzozdan mavi duman çıkıyor ne demek? --Araç yağ yakıyor. -- Araç neden yağ yakar? --Supap yuvaları, silindirler veya sekmanlar aşınırsa --Yağ fazla ise -- Motor yağını ne zamanlar kontrol etmeliyim --Günlük Yağ Filtresi MOTOR VE ARAÇ TEKNİĞİ MOTORLARIN DIŞINDAKİ ÇALIŞMA SİSTEMLERİ A- ATEŞLEME SİSTEMİ B- YAKIT SİSTEMİ C- YAĞLAMA SİSTEMİ D- SOĞUTMA SİSTEMİ E- MARJ SİSTEMİ F- ŞARJ SİSTEMİ E- ŞARJ SİSTEMİ GÖREVİ: Şarj sistemi, motor çalışmaya başladığı andan itibaren aracın elektrik ihtiyacını karşılar ve aküyü şarj eder. Bir araç için gerekli elektrik enerjisini şarj sistemi sağlar. Araç stop halde iken elektrik üretimi olmaz fakat elektrik ihtiyacı var ise bu daha önce elektrik depo edilmiş olan akümülatörden karşılanır. Araç stop halde iken uzun süre elektrik kullanılır ise bir müddet sonra akümülatördeki elektrik de biter. PARÇALARI : Alternatör (şarj dinamosu), Konjektör (regülatör), Vantilatör kayışı, Şarj lambası,
18 1.Alternatör(şarj dinamosu), krank mili kasnağından vantilatör kayışı ile aldığı mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. 2.Konjektör (regülatör), alternatörün ürettiği elektriğin volt ve akımını ayarlar. Aracın devri arttıkça alternatörden yüksek akım çıkar. Alternatörden çıkan bu yüksek akım ve voltajı ayarlar, tesisata ve aküye gönderir. Araçta ampuller sık sık patlıyorsa veya akü su kaybı fazlaysa konjektör arızalı olabilir. 3.Vantilatör kayışı çok sıkı ise alternatör yatakları bozulabilir.vantilatör kayışının koptuğu "ilk olarak" şarj ikaz lambasından anlaşılır.vantilatör kayışı gevşekse araç hararet yapar.vantilatör kayışı parmakla bastırıldığında 1-1,5 cm gerginlikte olmalıdır 4.Şarj lambası, şarj sisteminin çalışmadığını ikaz eder. Yani alternatör, konjektör vs. arızasını belirtir. Marşa basılıp motor çalıştığında şarj ikaz lambası sönmelidir. Şarj lambası yanıyorsa aracın durdurulup kontağın hemen kapatılması gerekir. Motor çalıştığı halde şarj ikaz lambası yanıyorsa vantilatör kayışı gevşek olabilir yada alternatör kablo bağlantıları gevşek veya alternatör kömürü aşınmış olabilir. F- MARŞ SİSTEMİ GÖREVİ: Marş sistemi motora ilk hareketi verir. PARÇALARI: Akü, Kontak anahtarı, Marş motoru, Volan dişlisidir. SİSTEMİN ÇALIŞMASI : Marşa basıldığında marş motorunun marş dişlisi volanın üzerindeki dişlileri kavrar ve volanı döndürür.volan da krankı döndürerek, motora gerekli ilk hareketi verir. Marş motoruna ilk hareketi ise akü verir. Marş dişlisi dev/dak ile döner. Marşa basma süresi saniyedir.marşa basa basa akümülatör boşalır. Akü biter ve başka bir aküyle takviye yapılacaksa her iki akünün (+) kutup başları (+) kutup başlarıyla, (-) kutup başları ise (-) kutup başlarıyla birleştirilir. Buna Akü takviyesi denir. Her iki akünün de voltajı aynı olmalıdır. Dijital göstergeli araçlarda akü takviyesi yapılmaz. Marş durumunda marş motoru hiç dönmüyorsa, tık diye bir ses geliyorsa,ayrıca korna da çalmaz ise: Akü kutup başları gevşek veya Akü kutup başları oksitlidir.marşa basıldığında marş motoru yavaş dönüyorsa sorun aküde kutup başları gevşek olabilir veya akü zayıflamış olabilir. Marş durumunda marş motoru güzel dönüyor fakat araç çalışmıyorsa ateşleme veya yakıt sistemi arızalıdır. Marş selenoidi marş sisteminin bir elemanıdır.motor çalışırken marş yapılırsa volan dişlisi ve marş dişlisi zarar görür. Marşa basıp motor çalıştırıldığında kırmızı renkli yağ ve şarj lambalarının sönmesi gerekir.sönmüyor veya araç giderken yanıyor ise motor hemen stop edilir. Motorun tanımı GÜÇ AKTARMA ORGANLARI
19 GÖREVİ :Motordan alınan hareketin lastiklere iletilmesini sağlamaktır. PARÇALARI :Volan dişlisi, Debriyaj (kavrama), Vites kutusu (şanzıman) Şaft (kardan mili), Diferansiyel, Aks, Tekerlekler(jant ve lastikler). 1. Volan dişlisi : Motordaki hareketi ilk motor dışına verir. 2. Kavrama (debriyaj) motorla vites kutusu arasındaki irtibatı keserek vites değiştirme olanağı sağlayan aktarma organıdır. Ani ve sert duruş kalkış yapmak debriyaj balatasını sıyırabilir. Debriyaj balatası yağlanırsa debriyaj kaçırır. Debriyaj kaçırıyorsa güç kaybı ve yakıt sarfiyatı olur. Debriyaj teli koparsa araç vitese geçmez. Vites değiştirirken debriyaj pedalına tam basılır. Aracın ilk çalışması esnasında bir miktar gaz verildikten sonra debriyaj pedalına sonuna kadar basmanın faydası vardır. Araç hareket halindeyken ayak debriyaj pedalı üzerinde tutulmamalıdır. Balatanın zamanla sıyrılarak aşınmasına yol açar. Araç geri vitese takılmak istendiğinde takılmıyorsa, debriyaj pedalından ayak çekilip yeniden basılır.vites değiştirirken ses geliyorsa, debriyaja tam basılmamıştır. 3. Vites kutusu(şanzıman), Aracın hızını ve gücünü (torku) ayarlar.duruşlarda park freni görevi yapar.aracın geri hareketi vites kutusundan sağlanır. Vites kutusu bakımı yapılırken yağa ve yağ kaçağına dikkat edilir. Aracın km
20 saati hareketini km. teli yardımıyla vites kutusundan alır. 4. Şaft, vites kutusundan aldığı dönme hareketini diferansiyele iletir. 5. Diferansiyel, kendine gelen hareketi 90 derece kırıp akslar yardımıyla tekerleklere iletmek, virajlarda içteki tekerleği az, dıştakini fazla döndürerek kolay ve rahat viraj almayı temin etmektir. Aktarma organlarında vites kutusuna ve diferansiyele yağ olarak dişli yağı konulur. Önden çekişli araçlarda şaft ve diferansiyel bulunmaz. 6. Akslar, diferansiyelin hareketini tekerleklere iletirler. 7. Tekerlekler(jant ve lastikler) : Aracın yol üzerindeki hareketini sarsıntısız olarak sağlayan elemanlardır Lastiklerdeki ağırlık dengesinin bozukluğu demek olan balans oluşursa araçta titreşim oluşur. Bu titreşimler en çok direksiyon simidinde hissedilir. Lastik değiştirilirken kriko takılınca el freni çekili olmalıdır. Yakıt tasarrufu sağlamak için lastik havalarına dikkat edilir.lastiklere normalden fazla hava basılırsa lastikler sürekli olarak ortadan aşınırlar ve araç titrer.lastiklerin havası normalden az ise kenarlardan aşınır,güç kaybı yakıt sarfiyatı olur.ön lastiklerin havası az ise direksiyon zor döner.isınmadan dolayı lastik hava basıncı artmışsa hiçbir şey yapılmaz. Aracın lastikleri her araca binileceği zaman kontrol edilir. Dubleks lastik iç lastiği olmayan lastiktir. Karlı havalarda zincir çekici tekerlere takılır. Lastiklerin üzerindeki rakamlar lastik ebatlarını belirtir.bir tekere dubleks, diğer tekere şamliyelli lastik takılırsa araç bir tarafa çeker.bijonların temizliği kuru bezle yapılır.
MOTOR VE ARAÇ TEKNĐĞĐ KONU : ARACIN ÜZERĐNDEKĐ SĐSTEMLER : FREN SĐSTEMĐ : GÖREVĐ : Aracı yavaşlatmak,yavaşlayan aracı durdurmak veya duran aracı sabitlemek için kullanılır. Araç üzerinde 3 tip fren bulunur:
1 Hangisi aydınlatma sistemi ile ilgili değildir? ) Sigorta B ) Zenon C ) Röle D ) Halojen E ) lternatör 5 Hangisi direksiyon sisteminin parçası değildir? ) Pitman kolu B ) Rot C ) Çatalı D ) Kampana E
1.Buji ile ateşlemeli motorlarda aşağıdaki yakıtlardan hangisi kullanılır? a) İspirto ve gaz yağı b) Benzin ve LPG c) Gaz yağı motorin d) Motorin ve LPG 2.Endüksiyon bobininin görevi aşağıdakilerden a)
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BKNLIĞI EĞİTİM TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ölçme Değerlendirme ve çıköğretim Kurumları Daire Başkanlığı KİTPÇIK TÜRÜ TÜRKİYE TŞKÖMÜRÜ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PERSONELİNİN UNVN DEĞİŞİKLİĞİ
MOTOR VE ARAÇ TEKNİĞİ DERS NOTLARI MOTORUN TANIMI VE ÇALISMA PRENSIPLERI Yakıttan elde ettiği isi enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere motor denir. Yakıtlarına göre motorlar, Dizel-Benzin-LPG
MOTOR BİLGİSİ MOTOR VE ARAÇ TEKNİĞİ Motorun tanımı Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere motor denir. Motor Çeşitleri Zamanlarına Göre: 1. Dört zamanlı motorlar 2. İki
MOTOR DERSİ Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinalara motor denir. Yakıtlarına göre motorlar, Dizel-Benzin-LPG li olmak üzere ayrılırlar. Benzinli motorun yakıtı benzin; Dizel
NOT: BU TESTİN CVP ANAHTARLARI TEST İN SONUNDADIR. 1. İki zamanlı motorda pistonun kaç hareketinde bir iş elde edilir? A) 2. B) 3 C) 4 D) 5 2. içten yanmalı motorlarda aşağıdaki yakılardan hangisi kullanılır
İhsaniye Sürücü Kursu Motor ve Araç Teknikleri Murat FİLİZ motorelit.webnode.com.tr Yeni Müfredata göre Araç Tekniği Dersi Konuları nelerdir? Programın amacı: Kullanılan aracın teknik özelliklerinin tanınması
ARAÇ BİLGİSİ VE EKONOMİK ARAÇ KULLANIMI 1. Basınçlı hava fren sisteminde fren devrelerinden herhangi biri devre dışı kaldığında, diğer devrelerin basınç kaybına uğramaması için hangi parça görev yapar?
KONU 1 MOTORUN TANIMI VE ÇEŞİTLERİ Motor : Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinalardır. YANMA ÇEŞİTLERİNE GÖRE MOTORLAR 1- Dıştan yanmalı motorlar: Kullanmış olduğu yakıtı
YAKIT VE ATEŞLEME SİSTEMİ 1. Aşağıdakilerden hangisi distribütörün görevidir? A) Aküyü şarj etmek B) Egzoz gazinin çıkışını sağlamak C) Motor suyunu sogutmak D) Ateşleme sirasina göre bujilere yüksek gerilimi
1 01-Aşağıdakilerden hangisi araçta gücün kaynağıdır? A) Tekerlek B) Motor C) Vites kutusu D) Diferansiyel 02-Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere ne denir? A) Dinamo
1-Yol, inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan; iş amacına göre üzerinde çeşitli ekipmanlar monte edilmiş motorlu
1 01-Aşağıdakilerden hangisi araçta gücün kaynağıdır? A) Tekerlek B) Motor C) Vites kutusu D) Diferansiyel 02-Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere ne denir? A) Dinamo
MOTOR VE ARAÇ TEKNİĞİ SORULARI 1. Aşağıdakilerden hangisi araçlarda kirli yakıt kullanılmasının bir sonucudur? A) Motor rölanti devrinin yüksek olması C) Motorun düzensiz ve tekleyerek çalışması B) Yağlama
DARICA MOTORLU TAŞITLAR SÜRÜCÜ KURSU TAŞIT & MOTOR TEKNİĞİ Motor nedir Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini hareket enerjisine çeviren makinelere MOTOR denir. Motor Çeşitleri: Yakıt cinsine göre motorlar;
TRİGER KAYIŞI NEDİR? OTOGAZ KULLANICILARININ BİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR ARACINIZ ÇOK YAKIYORSA * İlk olarak 1 lt. su şişesine benzin koyarak aracın benzinde tüketimi kontrol edilir. Benzinde çok yakıyorsa,
1 01-Aşağıdakilerden hangisi araçta gücün kaynağıdır? A) Tekerlek B) Motor C) Vites kutusu D) Diferansiyel 02-Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere ne denir? A) Dinamo
MOTOR NEDİR Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinalara motor denir. Yakıtlarına göre motorlar, Dizel-Benzin-LPG li olmak üzere ayrılırlar. Benzinli motorun yakıtı benzin; Dizel
->Motorun Çalışma Prensibi Motor: Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makineye motor denir. Motorlar araçta gücün kaynağıdır. Motorlar; Zamanlarına göre İki ve Dört zamanlı, Soğutma
1inci 500-750 kmler / 30 45 gün, 2nci 5000km sonra Rölanti Hızı / CO% Vana Manivela Boşluğu Motor Yağı (Bajaj DTS-i 10000 Yağ)* Yağ Filtresi (Bajaj DTS-i 10000 Yağ)* Motor Yağı Filtresi (Bajaj DTS-i 10000
Enerji Kaynakları MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 3 Enerji kaynakları Yakıtlar Doğa kuvvetleri Özel doğa kuvvetleri Yrd. Doç. Dr. Yüksel HACIOĞLU Katı Sıvı Gaz Odun Petrol Doğal Gaz Hidrolik Güneş Rüzgar
ÜNİTE 1 ARACIN VE MOTORUN KISIMLARI KONU 2:MOTORUN TANIMI VE ÇEŞİTLERİ A- MOTORUN TANIMI Yanma sonucu oluşan, yakıtta elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere motor denir. B- YAKITIN
ARAÇ TEKNĠĞĠ Oktay TAŞCI Motor ve Araç Tekniği Öğretmeni MOTOR Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere motor denir. - Motor araçlarda gücün kaynağıdır. - Motor ısı enerjisini
Yrd.Doç.Dr. Ali EKŞİ firstname.lastname@example.org Ege Üniversitesi ÖĞRENİM HEDEFLERİ Araç bakımının önemini ve gerekliliği öğrenmek, Aracın günlük, haftalık ve aylık kontrollerinin yapılmasının önemini öğrenmek, Periyodik
5. Soğutma Şekline Göre Hava soğutmalı motortar: Bu motorlarda, silindir yüzeylerindeki ince metal kanatçıklar vasıtasıyla ısı transferi yüzey alanı artırılır. Motor krank milinden hareket alan bir fan
COK-0240K Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti, gerçek bir otomobildeki elektrik tesisatını incelemeye, oluşturulacak arızaları gözlemlemeye uygun yapıdadır. Tüm modüller
1- Soğuk havalarda iş makinesinin motorunun soğutma suyuna ne katılır? a) Yağ katılır b-yakıt katılır c-antifriz katılır d-hiçbiri 2- Aşağıdakilerden hangisi içten yanmalı motorun tanımıdır? a) Hareket
4204G / 4304G / 4404G Serisi Motorlar TURBO AFTERCOOLER DİZEL MOTOR BAKIM KILAVUZU MOTOR YAĞ SEVİYESİ KONTROLÜ Motor yağ seviyesi Motorun herhangi bir yerinde yağ veya su kaçağı olup olmadığını kontrol
1 FİYAT LİSTESİ 31.12.2012 D-ÇEKTİRME Parça Kodu Parça Adı N P.A. KDVli YMR952Z89008001 KAYIŞ ÇEKTİRME 2 1 23,00 27,14 YMR952Z84001001 ROTOR ÇEKTİRME 1 1 10,06 11,87 2 M-ELEKTRİK AKSAMI Parça Kodu Parça
12. BAKIM İş makinalarına; 1. Uzun ömürlü olmaları 2. Verimli çalışmaları 3. Ekonomik çalışmaları için yapılması gereken işlemlere bakım adı verilir. Bu gerekçelerin içinde makinanın arıza yapmadan çalışması,
Temel Motor Teknolojisi İçerik Otomotiv Tarihçesi Otto Motorlarda 4 Zaman Krank Mili Kam Mili Lambda Vuruntu Motor Yerleşim Tipleri Güç ve Tork 2 Otomotiv Tarihçesi İlk Buharlı otomobil 1769.(Fransız Joseph
İÇTEN YANMALI MOTORLARIN ÇALIŞMA PRENSİPLERİ DİZEL MOTORLARI DİZEL MOTORLARI (Tarihçesi) İLK DİZEL MOTORU DİZEL MOTORLARI DÖRT ZAMANLI ÇEVRİM Çalışma prensibi Dizel motor, benzinli motorlardan farklı olarak
M O T O R L A R toplayabiliriz. Isı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinadır. Motorları iki kısımda 1- İçten yanmalı motorlar 2- Dıştan " " (Buhar makinaları) 1- İçten yanmalı motorlar yakıt cinsine
Yrd.Doç.Dr. Ali EKŞİ email@example.com Ege Üniversitesi ÖĞRENİM HEDEFLERİ Aracın mekaniği ile ilgili temel bilgilere sahip olmak, Ambulanstaki küçük arızaları tanıyabilmek ve sorun giderebilmek, Ambulansın
1- Doğa ve çevreye fazla zarar vermeden devamlı ve kaliteli bir hizmet veya mal üretimi sırasında iş kazalarının meydana gelmemesi ve meslek hastalıklarının oluşmaması için alınan tedbirlerin ve yapılan
1 FİYAT LİSTESİ 12.10.2015 D-ÇEKTİRME Parça Kodu Parça Adı N P.A. KDVli YMR952Z84001005 ROTOR ÇEKTİRME 1 1 30,08 35,49 2 M-ELEKTRİK AKSAMI Parça Kodu Parça Adı N P.A. KDVli YME001A05A05019 AKÜ 27 1 355,40
1 Kükürt S oranı yüksek yakıt kullanılan dizel motorlarda, hangi tür motor yağları tercih edilmelidir? ) Viskozitesi yüksek (kalın) motor yağları B ) TBN değeri yüksek motor yağları C ) Viskozitesi düşük
Ş Şamandıra kabı: Karbüratörde, hava boğazından geçen havaya gereken benzini sağlayan benzin kabıdır. Karbüratörde yakıta depoluk eder. Şasi çevresi: Motor ve karoseri ile tekerleklerin bağlanmasına yarayan,
Emme Sistemi Atmosferik içten yanmalı motorlarda silindirlere hava, alçak ve yüksek basınç alanlarının farkından yararlanılarak alınır. Emme zamanında piston, A.Ö.N. ya doğru hareket ederken silindir içerisinde
Motorun herhangi bir yerinde yağ veya su kaçağı olup olmadığını kontrol ediniz. Motor yağ seviyesini yağ çubuğu ile kontrol ediniz, eksik ise yağ ekleme deliğinden yağ seviyesi istenilen yüksekliğe çıkana
CARBON CLEAN ECONO SERİSİ ENGINE OIL CLEANER (MOTOR YAĞ ÇAMURU TEMİZLEME KİMYASALI) ÜRÜN KODU: ECO-M001 Gramaj: 250 Mililitre Konsantredir. 400 ML lik ürünlerle aynı temizleme gücüne sahiptir. Açıklama:
ARAÇ BİLGİSİ İLE EKONOMİK ARAÇ KULLANIMI 1.Basınçlı hava fren sisteminde fren devrelerinden herhangi biri devre dışı kaldığında, diğer devrelerin basınç kaybına uğramaması için hangi parça görev yapar?
1 CİHAZ KALİFİYE ELEMANLARCA KULLANILMALIDIR. KULLANICI, ARAÇ MOTORU ISITMA-SOĞUTMA SİSTEMLERİ KONUSUNDA BİLGİ SAHİBİ OLMALIDIR. 2 ÖZELLİKLER Hızlı tank ısıtma Dijital zaman ve sıcaklık ayarı Elektronik
Hava yastığının kontrol ünitesi ile ateşleme sisteminin, emniyet kemeri ön gergi tertibatının ve sürücü hava yastığı spiral tesisatının kullanım süreleri torpido kapağının içindeki etikette gösterilmiştir.
1 FİYAT LİSTESİ 12.10.2015 D-ÇEKTİRME Parça Kodu Parça Adı N P.A. KDVli YMR952183425001 JANT ARKA BURÇ ÇIKARMA APARATI 2 1 60,16 70,99 YMR952Z84001009 ROTOR ÇEKTİRME 1 1 32,34 38,16 2 M-ELEKTRİK AKSAMI
1 ARACIN VE MOTORUN KISIMLARI 1- Aracın tanıtımı, 2- Motorun tanımı ve çeşitleri, AMAÇ 1-Karasöri ve döşeme kısımları ve bunların fonksiyonlarını kavrayabilmesi, 2-Motor ve aktarma organlarını kısımlarını
PETEK TEMİZLİĞİ VE KOMBİ BAKIMI NEDİR? Kombi Bakımı Kombiler her yıl kış aylarına girmeden bakımlarının yapılması gereken sistemlerdir. Kombiler de yapılan bakım sayesinde gaz tüketiminiz düşer ve petekleriniz
Sayfa 1/21 Uyarılar ve öneriler Üretici tarafından aksi önerilmedikçe, aşağıdaki işlemler tavsiye edilir: Üretici tarafından aksi önerilmedikçe, aşağıdaki işlemler tavsiye edilir: Zamanlama zincirini her
MOTOR MEKANİĞİ DERSİ SORU BANKASI ZAMAN AYAR MEKANİZMALARI SUPAP SİSTEMLERİ 1. Külbütör manivelası ile supap başı arasındaki mesafeyi aşağıdaki parçalardan hangisi ayarlar? A) İtici çubuklar B) Supap ayar
Dersin Adı Alan Meslek / Dal Dersin Okutulacağı Dönem/Sınıf/Yıl Süre Dersin Amacı Dersin Tanımı Dersin Ön Koşulları Ders İle Kazandırılacak Yeterlilikler Dersin İçeriği Yöntem ve Teknikler Eğitim Öğretim
MOTORLU ARAÇLARDA ARIZA TEŞHİSİ OTOMOTİV YÖNETİM SİSTEMLERİ 1 1. Belirlenmiş sınırlar içerisinde her türlü değeri alabilen sinyallere ne denir? A) Dijital sinyal B) Analog sinyal C) Radyo sinyalleri D)
Hava yastığının kontrol ünitesi ile ateşleme sisteminin, emniyet kemeri ön gergi tertibatının ve sürücü hava yastığı spiral tesisatının kullanım süreleri torpido kapağının içindeki etikette gösterilmiştir.
www.mahle-aftermarket.com MAHLE AFTERMARKET PRODUCT LAUNCH MAHLE AFTERMARKET TEKNOLOJİ GİRİŞİMİ: CONTALAR VE HAVA KOMPRESÖRÜ TAMİR TAKIMLARI Tahrik sistemi, Güvenlik ve Konfor için Yenilikçi Ürünler Serbest
LIQUI MOLY ÜRÜNLER VE ÇÖZÜMLER KATKILAR YAKIT SİSTEMİ Eksoz emisyon değerlerinde dengeleme Yakıt sistem temizleme ve koruma Duman kesme. MOTOR YAĞLAMA SİSTEMİ Motor içi temizleme,yağ değiştirme ve koruma.
5 8 HP SU SOĞUTMALI MOTOR ÖN VE ARKA PAPATYA DİSK FREN DİJİTAL GÖSTERGE SAATİ AYARLANABİLİR AMORTİSÖR GÜÇLÜ ŞASE : Su soğutmalı, zamanlı, tek silindirli : 9 cc : 5 vites : 7 LT : 8 HP : Hidrolik tek papatya
İŞ KAMYONLARI OPERATÖRÜ YETİŞTİRME KURSU PROGRAMI 1. KURUMUN ADI : 2. KURUMUN ADRESİ : 3. KURUCUNUN ADI : 4. PROGRAMIN ADI : İş kamyonları (Kaya kamyon, toprak taşıyıcı araçlar, transmixser, kendi yürür
ContiTech: Dişli kayışı değişikliği için uzman ipuçları 2001 model, AKE motor kodlu A4 (B6) 2,5ltr. V6 TDI bir CT1015 WP1 ve CT1018K1 Audi modeline yönelik ayrıntılı kılavuz ContiTech, kayış değişiminde
Dizel Motorlarında Yakıt Sistemi Dizel motorlarında yanma,sıkıştırma sonunda sıkışan,sıcaklığı ve basıncı artan hava içine yakıtı yüksek basınçla püskürterek sağlanır.bunu sağlamak için sağlam ve çok hassas
%RVFK U QOHUL %BIB GB[MB LJMPNFUSF EBIB B[ ZBLºU Çoğu sürücü için yakıt tasarrufu en önemli konudur Daha düşük yakıt tüketimi, depo başına daha çok kilometre ve daha düşük CO2 emisyonları anlamına gelir.
SOĞUK MOTORUN ÇALIŞTIRILMASI UYARI TEHLİKE Motoru çalıştıracağınız vakit, Zincir frenini frenleme konumuna itiniz. Motorun çalıştırılması esnasında zincirin dönmesi tehlikeli olabilir. Yakıt deposuna yakıt
MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENSİLİĞİ BÖLÜMÜ MOTORLARDA SİSTEMLER Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Abdullah DEMİR Emme Sistemi Hava Filtresi Hava filtre elemanı Hava filtre kabı Hava filtresi
E EBD - Electronic Brake Distributor: Fren gücünün dört tekerlekte eşit olmasını sağlayan hidrolik dağılım destek sistemi. EGR - Egzoz Gazı Devir daim Sistemi: Dizel araçlarda egzoz gazlarının devir daimini
MOTOR VE ARAÇ TEKNĠĞĠ EKONOMĠK ARAÇ KULLANMA DERSĠN AMACI: Sürücülere aracın ve motorun tanıtımını yaparak sistemlerin işlevlerini öğreterek, bunları aracın teknik talimatına göre kullanmasını sağlamak.
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı MOBİL AKARYAKIT TANKERİ İKMAL MAKİNESİ OPERATÖRÜ YETİŞTİRME KURS PROGRAMI ANKARA 2010 KURUMUN ADI : KURUMUN ADRESİ : KURUCUNUN ADI : PROGRAMIN
HAVA DEVRELERİ VE DİZEL MOTORUNUN İLK HAREKETE HAZIRLANMASI VE ÇALI TIRILMASI HAVA DEVRELERİ Gemi dizel motorlarda yakıtın yanması için silindire sevk edilen emiş (dolgu) havası ile motorun ilk hareketi
Özellikle eski araçlarda, motor parçalarındaki aşınmadan kaynaklanan fazla yağ tüketiminin önüne geçer, böylece yakıt ekonomisi sağlar. Yağın viskozite indeksini düzenler. Egzoz dumanını azaltır. Kullanımı: