Sömürge, yarı-sömürge ve geri-bıraktırılmış ülkelerde, yani emperyalizmin egemenliği altındaki ülkelerde, devlet, herşeydir. Özellikle servetin dağıtımında bu ülke devletlerinin belirleyici niteliği, her durumda devletin ele geçilmesi ya da devlet görevinde önemli bir yer işgal edilmesi yönünde bir amaç ortaya çıkarır. Bu aynı zamanda bu ülkelerdeki devletetaparlıkın, devlet fetişizminin oluşmasına hizmet eder.
Devlet fetişizmi (devletetaparlık) kimi zaman yasalarla, kimi zaman doğrudan ceberut devlet uygulamalarıyla desteklenir. Bu da faşist zihniyetin kendisini devlet fetişizminden beslemesine yol açar.
Ancak devletetaparlık en tipik sonuçlarını sıradan, ortalama vatandaşta ortaya çıkardığı başkalaşımda kendisini gösterir.
Sıradan, ortalama bir vatandaş, bu durumda kaldığı sürece devletetapar ve devlet karşısında korkuya dayalı bir saygı içinde bulunur. Onun gözünde, en sıradan bir devlet görevlisi, herşeyi yapmaya muktedirdir. Doğal olarak da, bu herşeyi yapmaya muktedir devlet görevlisi ceberut devletin somut varlığı olarak görünür. Ama yanı zamanda servetin dağıtımını da yapabilen bir güce sahip olarak düşünülür. Bu yüzden de, sıradan bir devlet görevlisi (ki bunun bir devlet kurumunda kapıcı olması bile önemli değildir), hem döven (baskı ve şiddet), hem de seven (servet dağılımını sağlayarak maddi kazanç sağlayan) bir güç olarak görünür.
Oysa o devlet görevlisi, devlet görevlisi olmaktan önce herkes gibi, sıradan, ortalama bir vatandaştır. Devletetaparlıkın egemen olduğu ülkelerde bu sıradan, ortalama vatandaş devlet görevlisi olduğu andan itibaren başkalaşıma uğrar ve kendisini devletle özdeşleştirir. Günlük yaşamında ve görevinde devlet gibi hareket eder. Devlet kademelerinde yükseldikçe (yükselebilirse) bu devlet gibi hareket tarzı, giderek bizatihi devletin kendisi gibi davranmaya dönüşür. Asan, kesen, ezen, döven, ama her durumda şefkatlı, sevecen bir devlet olur.
Aynı devlet görevlisi devletteki görevinden ayrıldıktan sonra (emeklilikle vb. nedenlerle) yeniden sıradan, ortalama vatandaş konumuna geri döner. O andan itibaren, devlet görevlisiyken yaptığı tüm özdeşleştirmelerden kaynaklanan tutum ve davranışlarını sıfırlar. Bu konuda Balyoz, Ergenekon (medya diliyle) kumpas davalarında yargılanan generaller (başta İlker Başbuğ olmak üzere hepsi) bunun tipik örneğidir. Üniformalarını çıkardıkları ya da çıkartıldıktan sonra, üniformalarıyla yaptıkları tüm hizmetlerden muaf hale gelirler. Artık onlar babacan, bilge ve tecrübeli birer vatandaşa dönüşürler.
Oysa, örneğin İlker Başbuğ, 12 Mart 1971 askeri müdahalesi döneminde düşük düzeyli bir subay olarak hizmet vermiştir. Bu sıkıyönetim dönemde (26 Nisan 1971-26 Eylül 1973 arasında), emir-komuta zinciri içinde görev icra etmiştir. Bu görevlerin içinde aydınların tutuklanmasından, tutuklulara işkence yapılmasına kadar her türlü insanlık dışı görevler yer alır.
Keza, aynı İlker Başbuğ, 12 Eylül askeri darbesinde binbaşı rütbesiyle Trabzonda görev yapmıştır. Bu görevin sıkıyönetim komutanlığını kapsadığı açıktır. Bugün için bu görev sırasında neler yaptığı bilinmese de, 12 Eylül askeri darbesini darbe olarak görmediğini açıkça beyan etmiştir.
Ama artık devlet görevlisi değildir. Doğal olarak sıradan, ortalama vatandaşa dönüşmüştür ve her vatandaş gibi tüm geçmişinden vareste kılınmıştır.
Devlet görevlisiyken herşeye (ki insan öldürme bunun içindedir) muktedir olduğunu düşünen ve devletin kendisine verdiği görevi layıkıyla yerine getirenlerin diğer bir örneği de, 15 Temmuz darbe girişimi sırasında Marmarise gönderilen (yine medya diliyle) suikast timidir.
MAK, SAT ve SAS komandolarından oluşmuş bu karma 18 kişilik tim, özel kuvvetler mensubu olmanın verdiği özgüvenle hareket etmişlerdir.
Buraya kadar bu tim, kendisini devletle ve daha ötesi devletin en gözde özel kuvvetleriyle özdeşleştirmişlerdir. Hareket tarzları, tutum ve davranışları, giyim-kuşamları ve nihayetinde ellerindeki en gelişmiş silahlarıyla bu özdeşliğin gereğini hakkıyla yerine getirmeye hazırdırlar. Ancak darbe girişiminin sona ermesiyle birlikte Marmariste kendi başlarına kalmışlardır.
Kendi başına kalan timin ilk yaptığı işlerden biri, kendilerine bir süre saklanacakları yer aramak olmuştur. Ama bunu yaparken de, tüm silah ve teçhizatlarını arazide kolayca bulunabilir bir biçimde ve düzen içinde bırakmışlardır.
Bu özel kuvvetlere ilişkin enformasyonlara bakılacak olursa, böylesi bir tim, 40 kilo ağırlıkla günde 30-40 kilometre yol alabilecek niteliğe sahiptir. Ayrıca her türlü doğa koşullarında barınabilme ve her türlü yiyecekle beslenebilme eğitimine sahiptirler. Kendi propagandalarına göre, en vahşi doğa koşullarında bile hayatta kalabiliyorlar.
Bu hesapla, 15 Temmuzdan 15 gün sonra yakalanan tim mensuplarının 300-400 kilometrelik bir alanda bulunmaları gerekirken (terör uzmanı Mete Yarar ilk günlerde bu yorumu yapmıştır), Marmarisin 5-10 kilometre uzaklığında ele geçirilmişlerdir. Üstelik yakalanmalarına yol açan olay da içlerinden birisinin bir marketten bulgur, çikolata, helva ve 10 ekmek almasıdır. Bilinen rivayete göre, yılan etinden kaplumbağa çorbasına kadar herşeyi doğadan sağlayan özel kuvvetler mensupları, bunun yerine marketten alışveriş etmeyi, bahçelerden domates-biber çalmayı tercih etmişlerdir.
Dahası silahlarını ve teçhizatlarını kolayca bulunabilecek biçimde araziye terk etmiş olmaları da, devleti ne kadar içselleştirdiklerini, devletle kendilerini ne kadar özdeşleştirdiklerini göstermektedir. Öyle ki, başarısız bir girişimden sonra kendilerini devlet görevinden azat ederken, devlete ait malzemeyi de bırakmışlardır.
Ve bu tim yakalandığında, yorgun, uykusuz ve perişan bir halde bulunmuşlardır. Davranışları ürkektir. Kendilerinin üniformalıyken gösterdikleri özgüvenden geriye en küçük bir iz bile kalmamıştır. Çünkü artık onlar devlet görevlisi değillerdir, sıradan, normal vatandaşa dönüşmüşlerdir. Her sıradan, normal vatandaş gibi, kendilerini yakalayan devlet görevlilleri karşısında elpençe durmaktan başka bir seçenekleri yoktur.
Bu somut olay, devletetapanların, devlet görevindeyken herşeye muktedir görünümleri ve tutumlarının kaynağının, bizatihi ceberut devlet zihniyeti olduğunu açıkça göstermektedir.
Yine bu somut olay, özel kuvvetler olarak adlandırılan ve 50 aylık zorlu ve yoğun bir eğitimden geçmiş bireylerin sanıldığı ve iddia edildiği kadar yetkin olmadıklarını göstermiştir. Bu da, devletin, merkezi otoritenin görüldüğü gibi güçlü olmadığını, onun kuvvetinin herşeyden önce yaygara, gözdağı ve demagojiye dayandığını gösterir.