350 Yıldan Fazla Sular Altında Kalan Manastırın Freskleri
Alesksey Şusev Devlet Mimarlık Müzesi’nde “Kalyazin: Su Basmış Manastırın Freskleri” kalıcı bir sergi olarak faaliyet gösteriyor. Sergi, Trinity Makaryev Manastırı’nın fresklerini incelemek ve korumak için yıllar süren çalışmaların sonuçlarına ayrılmıştır. 80 yıl sonra ilk kez, izleyiciler 1654’te oluşturulan duvar görüntülerini görebilecekler.
Rusya’nın en zengin ve saygın manastırlarından biri olan Trinity Makaryev Manastırı, 1434’te rahip Makary Kalyazinsky tarafından kuruldu. Yıllar boyunca Korkunç Ivan, Boris Godunov ve Aleksey Mihayloviç ve diğer çarlar da buradaydı. 1940 yılında Ugliç Barajı’nın inşası sırasında manastır topluluğu sular altında kaldı ancak duvar resimlerinin parçaları, Mimarlık Akademisi Müzesi araştırma gezisinin üyeleri tarafından kurtarıldı.düşü
Düşüş
Sergi için seçilen freskler, ağırlıklı olarak Eski Ahit’ten konuları, İsa Mesih ile ilgili döngüleri, Meryem Ana’nın doğumunu ve ayrıca Yuhanna’nın Vahiy Kitabı’ndan sahneleri tasvir ediyor. Kostroma ve Yaroslavl’dan sanatçılar da dâhil olmak üzere 18 kraliyet ikon ressamları tarafından yaratıldılar. 17. yüzyılın başında aynı ustalar Kremlin Sarayı’nda duvar resimleri yaptılar.
Düşüş freski, Âdem ve Havva’nın hikâyesine adanmış bir bölümü göstermektedir. Hikâyeye göre, insanoğlunun ilk ataları Âdem ve Havva, cennette bilgi ağacının yanındalar. Yasak meyveyi Havva’ya uzatan bir yılan ağacın etrafını sarar. Sağında yuvarlak koyu bir nokta görülebilir. Bu yerde daha önce tapınağın iç kısmında akustik için kullanılan kilden bir ses kutusu eklenmişti.
Babil Kulesi’nin İnşaatı
Sergide sunulan tüm duvar resimleri 1654’te yapılmıştır. O dönemde Çar Aleksey Mihayloviç Romanov Rusya-Polonya Savaşı’na katıldı. Yokluğunda, ailenin bakımını Patrik Nikon’a emanet etti. Moskova’da veba salgını başladığında, Patrik Nikon Kraliçe Mariya Miloslavskaya’yı çocuklarla birlikte Klyazma’daki Trinity Makaryev Manastırı’na götürdü.
Nikolay Kostomarov’un Ana Figürlerinin Biyografilerinde Rus Tarihi adlı kitabında şu bilgiler yer alır: “Ama Çar’ı utandıran en önemli şey, o savaştayken Moskova’da salgının yayılmasıydı. Çariçe çocuklarıyla birlikte Moskova’dan Kalyazin Manastırı’na kaçtı. Moskova’da korkunç ölümler yaşandı. Salgın birçok şehirde nüfusun büyük bir kısmını yok etti. İnsanlar korkudan bir yerlere kaçarken, diğerleri genel kargaşadan yararlanarak hırsızlık ve yağmacılığa girişti. Felaketler bununla bitmedi. Salgın sonraki iki yılda da devam etti; hükûmet, enfekte yerlerden gelen yolcuları geçirmemek için yollarda karakollar kurulmasını emretti fakat bu pek yardımcı olmadı çünkü herkese inanarak izin verildi. Görevlileri kandırma gibi durumlar meydana geldiğinde vebalılarda uygulandığı gibi vebalı olduğunu gizleyenlere de ölüm cezası veriliyordu. Vebalı insanların ölümünden sonra yataklarını ve kıyafetlerini yaktılar, ölümlerin meydana geldiği avlular kaderine terk edildi ve iki hafta sonra da salgının yayılacağını düşünerek, ardıç ve yavşan ile yakılması emredildi.”
Fresk, Babil Kulesi’nin yapım tarihine dayanmaktadır: Gurur, insanları Tanrı’nın olduğu cennete kadar uzanan bir kule inşa etmeye itmiştir. Böylece Babil halkı yükselmek ve Tanrı gibi olmak istedi ancak Tanrı yapıyı yok etti ve insanların farklı dillerde konuşmaya başlamasını, birbirlerini anlamayı bırakmasını ve kuleyi asla bitirememesini sağladı. Usta ressam, Babil Kulesi’nin İnşaatı freskini oluştururken Eski Ahit’teki metne bağlı kaldı ve inşaat süreçlerini ayrıntılı olarak tasvir etti. Freskte koyu bir halka var ve halkanın olduğu yerde rezonans borusundan kaynaklı sıva kaybı vardır.
Melek ve Yuhanna
1940 yılında, Ugliç Barajı’nın inşası sırasında, manastır yıkıldı ve sular altında kaldı. Manastırla birlikte, yaklaşık yüz yerleşim yeri ve tapınak sular altında kaldı. Sanatçı-restoratör Pavel Yukin tarafından yönetilen Mimarlık Akademisi’nin gezisinde duvar resimlerinin parçaları ve bazı mimari detaylar kurtarıldı. Trinity Katedrali’nin duvarlarından toplamda 150 metrekare duvar resmi çıkarıldı.
Kurtarılan resimler arasında “Vahiy Kitabı” döngüsünün kompozisyon parçalarından biri vardı. Efsaneye göre, Patmos Adası’nda, 12 havariden biri olan Yuhanna’nın öğrencilerinden birisinin sözleriyle son kitap olan Vahiy Kitabı’nı (diğer adıyla “Yuhanna’nın Vahiy’i” ya da “Kıyamet”) yazdı. Günlerce oruç tuttuktan sonra, Yuhanna’ya, Deccal’in yeryüzündeki gelecekteki doğumu, felaketler, İsa Mesih’in ikinci gelişi, Tanrı’nın şeytana karşı zaferi, dünyanın sonu ve mahşer günü hakkında kehanetler geldi. Sanatçı, Vahiy Kitabı’nın metnine göre, yanına neler olduğunu açıklayan bir melek yerleştirdi.
Yedi Kilisenin Melekleri
Kışın o kadar şiddetli don vardı ki, restoratörler eksi 32 derecede çalışmak zorunda kaldılar. Çalışma sonucunda, 117 parça duvar resmi Devlet Mimarlık Araştırma Müzesi’ne transfer edildi ve 30’u Stragonov Okulu (günümüzde Stragonov Moskova Devlet Sanat ve Sanayi Akademisi) dâhil olmak üzere diğer müze koleksiyonlarına gönderildi.
Trinity Katedrali’nin batı kısmının resmi, Kıyamet metnini ayrıntılı olarak göstermektedir. Metnin başında Yuhanna, MÖ 133 yılında Bergama Krallığı topraklarında kurulan bir Roma eyaleti olan Asiya’daki (Asya) yedi kilisenin meleklerine hitap ediyor.
Trinity Katedrali’nin freskinde, sanatçının Küçük Asya’daki yedi kiliseyi tapınak şeklinde ne kadar görkemli tasvir ettiği görülüyor. Her birinin önünde, Vahiy Kitabı’ndan bu kiliseye hitap eden ilk kelimelerin yazıldığı parşömenle konuşlandırılmış bir melek duruyor.
İnsanoğlu Hasat ve Üzümlerin Kesilmesi Gibi Hüküm Verir
1980’lerin sonlarından bu yana, sular altında kalan manastırın freskleri, Vladimir Bury tekniğine göre restore edildi. Bu teknik, fresk katmanının sentetik polimer çözeltilerinin eklendiği yeni bir polimer tabana aktarılmasından oluşur. Yıllar içinde, parçalar Stragonov Mimarlık Müzesi ve Akademisi çalışanları tarafından restore edildi. Aynı teknik kullanılarak bazı parçalar sergi için özel olarak yenilendi.
Vahiy Kitabı’nın bir bölümünde, havari Yuhanna’nın şahit olduğu büyük bir olayın kompozisyonu tasvir edilmiş: İnsanoğlu gibi bulut üzerinde oturan Tanrı, orağını üzümlere sallamak için yeryüzüne indi. Tanrı’nın elindeki keskin orak dünyanın sonunu simgeliyor. Tanrı figürünün altında melekler tasvir edilmiştir. Tanrı’nın gelişinde yok olacak bu melek halkı oraklarla üzüm salkımları toplamaktadır.
“Fresk görselleri Şusev Devlet Mimarlık Müzesi’nin izniyle kullanılmıştır.”