1797’de köle bir aileye doğan, daha sonra adını Sojourner Truth olarak değiştiren Isabella Baumfree, 19. yüzyılın en önemli insan hakları aktivistlerinden biri olacaktı. Çocukluğunun ilk yılları New York’ta Albay Johannes Hardenbergh isimli bir Hollandalı-Amerikalı’nın konağında geçti. Diğer köleler gibi o da satılmanın getirdiği sefaleti çekti, vahşice dövüldü ve suistimale uğradı. 1815 civarında Robert isimli bir köleye aşık oldu ancak Robert’in sahibi onları zorla birbirinden ayırdı. Onun yerine Isabella, Thomas adında bir başka köleyle evlenmeye zorlandı ve ondan beş çocuğu oldu.
1827’de, sahibi New York Kölelik Karşıtı Yasası’na uymayıp onu serbest bırakma sözünü de tutmayınca Isabella kaçtı, daha doğrusu daha sonra sahibine de bildirdiği gibi “Kaçmadım, gündüz gözüyle yürüyüp gittim…” Din değiştirdikten sonra Isabella bir gezici vaiz oldu ve 1843’te adını Sojourner Truth olarak değiştirdi [Sojourner, “gezgin” ya da “konuk” anlamlarına gelir, ed.] Bu dönemde büyümekte olan kölelik karşıtı harekete dahil oldu ve 1850’lere gelindiğinde kadın hakları hareketinin de üyesi olmuştu. 1851’de Akron, Ohio’da yapılan Kadın Hakları Kongresi’nde Sojourner Truth, günümüzde Amerika tarihinin en ünlü kölelik karşıtlığı ve kadın hakları konuşması olarak bilinen “Ben Kadın Değil Miyim?” konuşmasını yaptı. İç Savaş boyunca ve sonrasında Afrikalı Amerikalıların ve kadınların haklarını savunmaya devam etti. Sojourner Truth 1883’te, Battle Creek, Michigan’da öldü.
Sojourner Truth (1797-1883): Ben Kadın Değil Miyim?
Konuşma Tarihi; 1851
Kadın Hakları Kongresi, Old Stone Kilisesi (daha sonra yıkıldı), Akron, Ohio
“Çocuklar, bir yerde bu kadar şamata varsa dengesiz bir şeyler var demektir. Bence Güney’in zencileri ve Kuzey’in kadınlarının hepsi insanın haklarından söz ediyorsa, beyaz erkekler çok yakında zor duruma düşecek demektir. Ama buradaki bunca insanın konuştuğu şey nedir?
“Şu adam kadınların at arabalarına çıkarmalarına, çukurların üzerinden geçmelerine yardım edilmesi ve her yerde en güzel yerin onlara verilmesi gerektiğini söylüyor. Kimse hiçbir zaman benim bir at arabasına binmeme, bir çamur birikintisinin üzerinden atlamama yardım etmedi ve herhangi bir yerin en iyisini vermedi! Ve ben kadın değil miyim? Bana bakın! Koluma bakın! Ben toprak sürüp tohum ektim, ahırlara tıkıldım ama hiçbir erkek başıma geçemedi! Ve ben kadın değil miyim? Bir erkek kadar çalışıp, bulabildiğimde bir erkek kadar yiyebilirdim ve kırbaca da dayanabilirdim! Ve ben kadın değil miyim? On üç çocuk doğurdum ve çoğunun köleliğe satıldığını gördüm ve anne tasasıyla ağladığımda beni İsa’dan başka kimse duymadı! Ve ben kadın değil miyim?
“Sonra kafadaki bu şeyden bahsediyorlar; ne diyorlar ona? (Dinleyicilerden biri “zeka” diye fısıldar.) İşte o tatlım. Onun kadınların ya da zencilerin haklarıyla ne ilgisi var? Benim bardağım yarım litre alırken seninki çeyreği kadar fazla alıyorsa, benim kendi yarımımın hepsine sahip olmama izin vermemen kabalık değil midir?
“Sonra şuradaki siyah giyen küçük adam diyor ki kadınların erkekler kadar hakkı olamaz, çünkü Mesih kadın değildi! Senin Mesih’in nereden geldi? Senin Mesih’in nereden geldi? Tanrı’dan ve bir kadından! Erkeğin Mesih ile alakası yoktu.
“Eğer Tanrı’nın yarattığı ilk kadın tek başına tüm dünyayı tersine çevirecek kadar güçlüydü ise, buradaki kadınlar bir arada onu tekrar çevirecek ve düzgün tarafına döndürecek güce sahiptir! Şimdi kadınlar bunu yapmak istiyor ve erkeklerin müsade etmesi gerekir.
“Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim, artık yaşlı Sojourner’ın söyleyecek sözü kalmadı.”
Bekleyin!
Sojourner Truth’un yukarıdaki ünlü “Ben Kadın Değil Miyim?” konuşmasına dair tartışmalar var. Konuşmanın farklı çeşitleri var. Popüler olan “Ben Kadın Değil Miyim?” konuşması ilk olarak Frances Gage tarafından 1863’te, konuşmadan 12 sene sonra yayımlandı. Bir başka metin ise konuşmadan sonra Anti-Slavery Bugle yayınında Papaz Marius Robinson tarafından yayımlandı. Robinson versiyonunda ‘Ben kadın değil miyim?’ sözü hiç geçmiyor.
Çevirmen: Serap Çınar
Kaynak: National Park Service