Serebral palsi (SP) terimi, bebeklikte veya erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve vücut hareketi, kas koordinasyonu ve dengeyi kalıcı olarak etkileyen nörolojik bozukluklardır. SP, kas hareketlerini kontrol eden beynin bölümünü etkiler. Serebral palsili çocukların büyük çoğunluğu onunla birlikte doğar, ancak aylar ya da yıllar sonrasına kadar hastalık saptanamayabilir. Serebral palsi’nin erken bulguları genellikle bir çocuğun 3 yaşına gelmeden ortaya çıkar. En yaygın belirtileri:
SP’li çocuklarda yaygın olarak görülen nörolojik belirtiler ise:
Birkaç aylık ya da ilk üç yaşında beyin hasarı, menenjit ya da viral ensefalit nedeni ile beyinde enfeksiyon oluşması, motorlu taşıt kazası, düşme ya da çocuk istismarı nedeni ile beyinde hasar oluşması gibi nedenler SP’ye neden olabilir. Bozukluk ilerleyici değildir, yani beyin hasarı tipik olarak zamanla kötüleşmez. SP kalıtsal değildir.
Beyin, insanlara mümkün olduğunca bağımsız yaşama imkânı tanıyan her türlü motor fonksiyonu kontrol eder. Motor kontrolü kişinin elini uzatabilmesi için gerekli olan bir kontrol sistemidir. Beyindeki motor kontrol merkezleri zarar gördüğünde, istemli ve istem dışı motor becerileri düzgün çalışmaz. Bu anormallik, serebral felçli çocuklarda hareketin kontrolünü ve eşgüdümünü sınırlar.
Serebral palsi; fetüs veya bebek beyninin hasar görmesinden kaynaklanır. Beynin düzgün gelişimini önleyen sebepler doğumdan önce, nöbet sırasında veya doğumdan sonraki beş yıl içinde nörolojik hasarlardan kaynaklı olarak ortaya çıkar. Motor işlevini kontrol eden beynin zarar görmesi, SP’li çocukların duruş, denge ve harekette sıkıntılar yaşamasına neden olur. Bu sakatlık kas hareketini etkilemekle birlikte, hastalık kaslarla veya sinirlerle ilgili sorunlardan kaynaklanmaz. Sadece gelişimsel beyin hasarından kaynaklanır.
Ebeveynlerin sıkça sorduğu ilk soru şudur: Çocuğumun beyin hasarına ne sebep oldu? Beyin hasarına neden olabilecek pek çok sorun var:
Her serebral palsi vakası net bir açıklamaya sahip değildir. Olguların % 20 ila % 50’sinin nedeni bilinmemektedir. Beyinde kanama gibi erken doğumlarda daha sık ortaya çıkan komplikasyonlar nedeniyle prematüre doğan bebekler beyin felci geliştirme riski altındadır. Tahminler, serebral palsi olanların % 10 ila % 30’unun erken doğduğunu gösteriyor.
Serebral palsinin belirtileri her çocuk için farklıdır. Serebral palsinin en yaygın bulgu ve belirtileri şunlardır:
Gelişmekte olan bir beynin hasar görmesi, serebral palsi ile ilişkili hareket problemleri dışındaki sorunlara neden olabilir. Serebral palsinin yanında mevcut olabilecek diğer durumlar şunlardır:
Serebral palsi tedavi edilemez, ancak tedavi genellikle çocuğun yeteneklerini geliştirir. Genel olarak, daha erken tedavi, çocukların gelişimsel engellerinin üstesinden gelme ya da onlara meydan okumak için yeni yollar öğrenme şansı sağlar. Erken müdahale, destek tedavileri, ilaçlar ve ameliyat birçok kişinin kas kontrolünü iyileştirmesine yardımcı olabilir. Tedavi, fiziksel ve ergoterapi, konuşma terapisi, nöbetleri kontrol etmek, kas spazmlarını rahatlatmak ve ağrıyı hafifletmek için ilaç kullanılabilir. Anatomik anormallikleri düzeltmek veya sıkı kasları gevşetmek için ameliyat, brace, diğer ortodontik cihazlar, tekerlekli sandalyeler, yürüyen merdivenler ve bilgisayar destekli iletişim araçları kullanılabilir.
Beyin felci geçiren çocuklar için erken tedavi önemlidir çünkü gelişmekte olan beyin ve vücut daha esnektir. Bu süre zarfında bazı çocukların durumunu düzeltmek veya iyileştirmek için daha fazla imkan bulunur.
Tedavi, çocuğun sorunlarını iyileştirmek veya tam olarak düzeltmek üzerine odaklanmaz. Daha ziyade, çocuğun gelişimini desteklemek ve böylece mümkün olduğunca bağımsız yaşayabilmektir. Aslında, serebral palsli birçok çocuk tamamen kendine yeterli ve tatmin edici ve anlamlı bir yaşam sürmektedir.
Serebral felçli çocuklar terapi ve diğer tedavilerin yardımıyla motor becerilerini geliştirebilirler. Ebeveynler, çocuğunu etkili bir şekilde tedavi edebilmek için çok disiplinli bir uzman ekibi aramalıdır.
Multidisipliner bir ekip için aşağıdaki uzmanlarla birlikte çalışılabilir:
İLİŞKİLİ DİĞER MAKALELER
Konu ile alakalı diğer bilgiler makalelere göz atarak bilgilendirmeleri okuyabilirsiniz.
İnme nedir, Hangi yöntemler ile tedavi edilebilir?
İnme yani felç nedir? İnme, hangi durumlarda tedavi edilebilir ve enjeksiyon uygulamaları gerçekleştirilebilinir?Detaylı Bilgi
Vertigo
Vertigo, Latince ‘dönmek’ fiilinden türemiş, kabaca baş dönmesi ve hareket duygusunun yitirilmesi anlamına gelmektedir. Vertigo hastalık değil, belirtidir.Detaylı Bilgi
Serebral Palsi (CP), Spina Bifida
Serebral Palsi (CP), Spina BifidaDetaylı Bilgi