Avustralya'nın kuzey kesimlerinde yaşayan bu sevimli mi sevimli keseli hayvan, cinsel bir aktiviteyi kaçırmaktansa ölmeyi tercih ediyor.
Keseli sansar olarak bilinen 'dasyurus hallucatus' Avustralya'ya özgü, soyu tehlikede olan bir tür. Sunshine Coast Üniversitesi tarafından yürütülen bir araştırmaya göre, kısa süren çiftleşme döneminde erkekler kendilerini harap ediyor ve sonra da yorgunluktan ölüyor. (Soyunun neden tükendiği de biraz anlaşılıyor)
Bilim insanları Avusturalya’nın kuzey kıyılarında bulunan Groote Eylandt adasındaki erkek ve dişi keseli sansarların aktivitelerini çiftleşme mevsimi boyunca karşılaştırdı.
Dinlenmek kitabında yok
Araştırmaya göre üreme sezonundaki dişi keseli sansarlar zamanının yüzde 24’ünü dinlenerek geçiriyor. Öte yandan erkek sansarlar zamanının yalnızca yüzde 8’ini dinlenmeye ayırıyor. Dahası, dişiler zamanının yüzde 9'unu yürüyerek geçirirken erkekler için bu oran yüzde 13. Yani bu minik hayvanların erkekleri dişilerine göre hem daha çok yoruluyor hem de daha az dinleniyor.
Çiftleşme çılgınlığı sırasında erkek keseli sansarların yaşadığı enerji patlaması ve uykusuzluk, dişiler dört çiftleşme dönemi yaşarken erkeklerin neden sadece bir üreme sezonu yaşadığını açıklayabilir.
'Moimoi' adlı bir erkek keseli sansar kendine bir eş bulmak için bir gecede 10,4 kilometre yol kat etti!
Araştırmayı yöneten Sunshine Coast Üniversitesi'nden çevrebilimci Joshua Gaschk, bu uykusuzluğun erkek keseli sansarların yırtıcılara yem olma, enfeksiyondan ölme ve araba çarpma riskini artırdığını söylüyor.
Erkek keseli sansarlar çiftleşmeden birkaç hafta sonra ölüyor
Bilim insanlarının incelediği 'Moimoi' adlı bir erkek keseli sansar kendine bir eş bulmak için bir gecede 10,4 kilometre yol kat etti! Bu mesafe kulağa az gelse de kedi büyüklüğündeki bu etobur için destansı bir yolculuk.
Bu atletik hayvan ismini Tonga doğumlu efsanevi Avustralyalı rugby oyuncusu Moimoi’den alıyor. Gaschk, Moimoi'yi en son yakaladığında hayvan çok kötü durumdaydı ve artık düzgün göremiyordu. Erkeklerin çoğu üremeden sonra sadece birkaç hafta yaşayabiliyor.
Araştırma için 13 keseli sansar yakalandı. Bilim insanları bu hayvanlara mini bir ivmeölçer takarak 42 gün boyunca hareketlerini izledi. Böylece araştırmacılar sansarları doğaya geri bırakmadan önce hayvanların hareketlerini dinlenme, sıçrama, dörtnala koşma ve yürüme gibi kategorilere ayrılabildi.
Bu veriler ivmeölçer çıktılarıyla ilişkilendirildi ve bir makine öğrenimi algoritmasını eğitmek için kullanıldı. Bu sayede keseli sansarlar doğada gözden kaybolduğunda ivmeölçer okumalarını yorumlamak daha kolay hâle geldi.
İntihara meyilli üreme
Varını yoğunu bir üreme sezonunu en iyi şekilde değerlendirmek için harcayan ve ardından ölen, 'intihara meyilli üreme' davranışında bulunan birkaç keseli türü var. Semelparite olarak adlandırılan bu davranış, bir kez üremek için akıntıya karşı yüzen somonlarda ve sadece bir gün yaşayan mayıs sineklerinde de görülüyor. Ancak bu örneklerde hem erkekler hem de dişiler kısa ömürlü oluyor.
Tabii üreme maliyetli bir iş. Bu nedenle tek bir üreme mevsimi, bireylerin gelecek sezonlara saklamadan tüm kaynaklarını tek bir üremeye harcamasını sağlamak için gelişmiş evrimsel bir adaptasyon olabilir. Genellikle, yalnızca bir kez üreyen türlerin bir çiftleşme sezonunda çok sayıda yavrusu oluyor. Keseli sansarlar bir üreme sezonunda 5 ila 8 yavru üretiyor.
Gaschk yaptığı açıklamada, semelpariteyi destekleyen bir başka teorinin de, erkeklerin ölmesi ile yeni nesile daha fazla kaynak bırakmak olduğunu söylüyor ve ekliyor:
"Keseli sansarlarda bunun hiçbir şekilde kontrol edilemeyen bir dürtü olduğunu söyleyebilirim. Popülasyondaki dişilerin kızgınlık döngüsüyle senkronize bir şekilde erkeklerde son derece güçlü bir ‘genetik bilgiyi sonraki nesle aktarma dürtüsü’ ortaya çıkıyor. Böylece erkek keseli sansarlar tüm gücünü üremeye harcıyor ve sonunda da ölüyor''.
Kaynak: Science Alert, Ceyda Yetim yerelleştirdi.