stanbul'a yeni turistik tabela: 'Eyfel'i geç, Galata'yı gör.' Altı Türk ve altı yabancı öğrenci, Türkiye'ye ilk kez gelen turistlerin nasıl yönlendirileceklerini 'tasarladı'.
'Türkiye'ye ilk kez gelen bir turist, iletişim araçlarıyla nasıl yönlendirilir?' Kadir Has Üniversitesi'nin düzenlediği '5. Uluslararası İstanbul İnteraktif Tasarım Atölye Çalışması'nda, ikişerli gruplar halindeki 12 tasarımcıya yöneltilen bu soruya, birbirinden yaratıcı yanıtlar bulundu.
Bir grup, 'Eyfel'i geç, Galata'yı gör' yazılı tabelalarla Galata Kulesi'ni işaret etti, bir başka grup ise Beyazıt'taki alışveriş merkezleri için poşetlerin üzerine haber yazılmasını önerdi.
Kadir Has Üniversitesi'nin sekiz yıldır düzenlediği atölye çalışması öncesinde, İsveç, Avusturya ve Türkiye'deki uzmanlardan oluşan uluslararası bir jüri altı ay boyunca başvuruları değerlendirdi. Jüri altı yabancı ve altı Türk tasarımcıyı oylamayla belirledi. İki Hollandalı, iki Avusturyalı, bir Litvanyalı ve bir ABD'li ile altı Türk tasarımcı ikili gruplar oluşturdu.
Önce gezi
Atölye 23 Temmuz'da başladı ve proje mekânları olarak Sultanahmet, Galata, Eminönü, Topkapı Sarayı ve Beyazıt gezildi. Bir Türk ve bir konuk tasarımcıdan oluşan gruplara, 'Türkiye'ye ilk kez gelen turist, iletişim araçları kullanılarak nasıl yönlendirilebilir?' diye soruldu.
Proje 28 Temmuz'da sona ererken yanıtlar Kadir Has Üniversitesi'nde düzenlenen bir kokteylde verildi.
Litvanya Sanat Akademisi öğrencisi 29 yaşındaki Roberts Vaitkus ile Bilkent Üniversitesi'nde tasarım mastırı yapan 25 yaşındaki Ardan Özmenoğlu'nun projesi, 'Power of No' (Hayır'ın Gücü) adını taşıyor. Projeye göre, Atatürk Havalimanı'nda inen bir turist, daha çıkar çıkmaz, üzerinde, kulenin fotoğrafı ve İngilizce 'See' (Gör) yazısı olan tabelayı görecek. Ya da üzerinde, Eyfel ve Piza kulelerinin üzerine çarpı işareti ve İngilizce 'No' (Hayır) yazısı olan tabelaları okuyacak, kentte 50 ayrı noktaya konulan tabelelar sayesinde Galata Kulesi'ne yönlendirilecek.
Özmenoğlu, projelerinde 'Hayır'ın gücünden yararlandıklarını söylüyor:
"'Anti' söyleminden yola çıkarsak nasıl bir sonuç elde edebiliriz diye düşündük ve bunu ortaya çıkardık."
Dikkat çeken bir diğer proje ise Beyazıt bölgesine yönelik 'Poshet Daily', yani poşet-gazete. Hollanda Delft Teknoloji Üniversitesi öğrencisi Arnold van Bezooyen ve Yıldız Teknik Üniversitesi Özalp Eröz'ün geliştirdiği proje, poşetlere günlük haber başlıklarının konulmasını içeriyor.
Eröz ve Bezooyen, Beyazıt'ta birçok turist ve yurttaşın poşet taşıdığını gözlemiş. Bunun üzerine, üzerine, İngilizce, 'Tarihe bak', 'Bugün sıcaklık 38 derece' ve 'Beyazıt'ta insanlar çok uzun yaşıyor' başlıklarının yazılı olduğu poşet üretilmesini tasarlamışlar.
Tuhafına gitmiş
Eröz, "Beyazıt'taki dükkânlarda, internet sayesinde bu poşetler rahatlıkla üretilebilir" diyor. Bezooyen ise ülkesinde bu tür tüketim alışkanlarının olmadığını belirtiyor: "Burada insanlar üzerinize üzerinize yürüyor ve çok sokak var. Bunları garipsiyorum."
Atölye kapsamında ABD Sanat ve Tasarım Merkezi Koleji öğrencisi Sharon Hsieh ile Bilkent Üniversitesi öğrencisi Burcu Koken, turistlerin öğrenci rehberler ya da gönüllü ailelerce gezdirilmesini içeren 'Lemon' adlı projeyi tasarladı. Hollanda Ultrech Sanat Okulu öğrencisi Ramon Schreuder ve İzmir Teknoloji Enstitüsü öğrencisi Özgür Önal, 'Boscovery' adlı projelerinde, ziyaretçilerin yönlendirmesine bağlı Boğaz turunu geliştirdi.
Avusturya FH Joanneum Üniversitesi öğrencisi Sarah Pötzelsberger ve İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü öğrencisi Canalp Ürgen, 'Experience' adlı projeleriyle Sultanahmet'te 'iletişim kahvesi' önerdi. Pötzelsberger ile aynı üniversiteden Sonja Waskan ile Central St. Martins Sanat ve Tasarım Koleji öğrencisi Soner Özenç de 'İstanSoul' adlı projeyi geliştirdi.
Seçici kurul üyesi Arhan Kayar, özellikle 'Power of No' ve 'Poshet Daily' projelerinin çok yaratıcı ve uygulanabilir olduğunu belirterek, "Bu projelerin yaşama geçirilmesi için belediyeyle görüşmeyi düşünüyoruz" dedi.