Son Dakika
Göbeklitepe'nin büyük sırrı: 30 bin yıllık kazı aletleri Sibirya'yı işaret ediyor
Prof. Semih Güneri, 30 bin yıl önce Sibirya'dan başlayan göçün bir kolunun Göbeklitepe'ye intikal ettiğini, Şanlıurfa'daki tapınakta kullanılan 'baskı mikro dilgi taş alet' teknolojisinin Sibirya'dakilerle aynı olduğunu açıkladı.
Dünyanın bilinen ilk yerleşim yeri Göbeklitepe hakkında arkeologlar çok önemli bir bulguya daha ulaştı. Tarihi günümüzden en az 11 bin 600 yıl geriye giden Şanlıurfa-Göbeklitepe'deki tapınağın inşasında kullanılmış aletleri inceleyen bilim adamları, bu taş alet teknolojisinin Sibirya bölgesinde bulunan 30 bin yıllık malzemelerle benzeştiğini ortaya çıkardı.
Buna göre Göbeklitepe'de Sibirya'da kullanılan taş alet teknolojisinin izleri mevcut. Bilim adamları, 30 bin yıl önce Sibirya'dan çıkan ve önce bütün Asya'ya daha sonra da Doğu ve Kuzey Avrupa'ya yayılan göçün Göbeklitepe'ye de damgasını vurduğunu belirtiyor.
Prof. Dr. Semih Güneri, Dünyaya Kültür Taşıyan Ön Türk Kurultayı'nda konuya ilişkin çarpıcı bir sunum yaptı. Geçtiğimiz günlerde İstanbul'da gerçekleştirilen kurultayda katılımcılara bilgi veren Dokuz Eylül Üniversitesi Kafkasya Ortaya Asya Arkeoloji Araştırmaları Merkezi'nden emekli öğretim üyesi Prof. Güneri, 30 bin yıl önce Sibirya'dan çıkan ve bütün Asya'ya daha sonra Doğu ve Kuzey Avrupa'ya yayılan göç olduğunu belirterek, bu göçleri arkeolojik belgeler üzerinden izlediklerini dile getirdi.
ZAGROS DAĞLARINDAN GÖBEKLİTEPE'YE...
Bu göçlerle Göbeklitepe arasında bağ kuran Prof. Güneri şunları söyledi:
"Sibirya'dan çıkan ve Orta Asya dağ koridorunu kullanarak Zagroslara ulaşan kitle göçleri Göbeklitepe kültürü alanlarına Kuzey Irak üzerinden ulaşmış olmalılar. Rus meslektaşlarımızla yürüttüğümüz araştırmaların şimdiki sonuçlarına göre Erken Kuzey Asya genetik grubu ile temsil edilen Üst Paleolitik Sibiryalı halkların baskı teknolojisi ile ürettikleri taş alet endüstrilerinin bölgedeki somut izleri Rus ve Avrupalı meslektaşlarımız tarafından ortaya konulmuştu. Eski Kuzey Asyalı halklar tarafından M.Ö. 30 binlerden itibaren geliştirilen baskı mikro dilgi teknolojisinin ürünlerini Erken Holosen'de Zagros dağları (İran-Irak sınırındaki sıra dağlar) bölgesinde görüyoruz. Teknoloji daha sonra Göbeklitepe kültürüne aktarılıyor."
"Göbeklitepe kültürünün oluşum sürecinde daha erken dönemi temsil ettiği halde Doğu Akdenizli Epi-Paleolitik kültürlerinin belirleyici rolü yoktur. Göbeklitepe yüksek kültürünün Sibiryalı baskı mikro dilgi taş alet teknolojisinin taşıyıcıları ile olan ilişkileri artık bir sır değil. Orta Asya dağlık koridoru üzerinden Zagroslara ulaşan ve kuzey Irak üzerinden Göbeklitepe kültürü ile buluşup kaynaşan Sibiryalı/Kuzey Asyalı yerli halkların bölgedeki izlerini Zagroslar bölgesine ait genetik analizlerin sonuçları da doğruluyor."
KEMİK MALZEMEYE DİZİLMİŞ MİKRO DİLGİLER
"Baykal bölgesinde 2019'da hem kazı alanlarında hem de laboratuvarlarda araştırmalar yaptık. Çalışma Türkiye'deki en saygın arkeolojik hakemli dergisinde yayınlandı. Üzerinde çalıştığımız baskı mikro-dilgiler 2-5 mm boyutlarında minik kesicilerdir. Bunlar kemik malzemeye dizilerek en ince işlerde kullanılan hassas aletlerdir. Çalışmamızın böyle bir dergide yayınlanmış olması hipotezimizin onaylandığını gösteriyor. Çalışmalarımızı, ilk defa bir uluslararası toplantıda, Dünyaya Kültür Taşıyan Ön Türk Kurultayı'nda geniş çevrelere duyurmuş olduk."
7 BİN KİLOMETRELİK GÖÇ KESİN
"Göç hareketleri ancak arkeolojik belgelerle doğrulanabiliyorsa göç olarak kabul edilir. Sibirya-Yakın Doğu Üst Paleolitik göçleri maddi kültür belgeleriyle doğrulanmış bir süreçtir. Andığımız taş alet üretim teknolojisi belli ki yaklaşık 7 bin kilometre doğudan batıya doğru taşınmış. Bu teknoloji en erken Türk dili konuşan halklar tarafından uzak mesafelere doğrudan mı iletiliyor yoksa ara istasyonlara taşınarak mı uzun mesafeyi katediyor, bir netlik yok ama yine de arkeolojik belgelere bakılırsa Sibiryalı halkların Zagroslar bölgesine ulaştığını biliyoruz. Sibiryalı avcı-toplayıcılarla yerli Zagroslu avcı-toplayıcılar arasında ilişkiler olmuş görünüyor. Genetik araştırmaların sonuçları da zaten Sibiryalı halkların Zagroslara kadar ulaştığını gösteriyor. Göbeklitepe kültürü bölgesine dair genetik araştırmalar yapıldığında bu tip sonuçlar ortaya çıkabilir. Sibirya-Göbeklitepe hipotezi ve yayınlanan makale doktora öğrencilerimle birlikte yürüttüğümüz kolektif bir çalışmanın sonucudur."