Yüksek tansiyon, felç için önemli bir risk faktörüdür. Yüksek potasyum daha düşük felç görülmesi ile ilişkilidir.Tweet
Potasyum, tüm hücrelerin normal çalışması için gereklidir. Kalp atışını düzenler, kasların ve sinirlerin düzgün çalışmasını sağlar ve proteini sentezlemek ve karbonhidratları metabolize etmek için hayati önem taşır.
Binlerce yıl önce, insanlar toplayıcı dönemde yani avlanmaya başlamadan önce, potasyum diyette bol miktarda bulunurken, sodyum azdı. Paleolitik diyet, sodyumdan 16 kat daha fazla potasyum içerirdi.
Bugün batılı diyetlerin pek çoğunda, önerilen potasyum miktarının ancak yarısı alınıyor. İşlenmiş veya paketlenmiş yiyeceklerde bulunan tuz miktarı, potasyum alımından yüksek olmaktadır. Bu tür diyetler potasyum içeriğinden, yaklaşık iki kat daha fazla sodyum içerir.
İnsanın nasıl evrimleştiğine bağlı olmayan bu dengesizlik, toplumdaki her üç yetişkininden birini etkileyen yüksek tansiyonun önemli bir nedeni olarak görülmektedir.
Potasyum için önerilen yeterli alım miktarı 4.700 mg'dır. Meyvelerden muz, kayısı, kuru erik ve portakal suyu, sebzelerden kabak, domates ve patates önemli potasyum kaynaklarıdır. Genelleyecek olursak sebze ve meyveler potasyum için zengin kaynaklardır.
Potasyum alımını vurgulayan diyetler, kan basıncının sağlıklı bir aralıkta kalmasına yardımcı olduğunu göstermektedir.
DASH diyeti ile ilgili yapılan bir çalışmada, üç diyet modeli karşılaştırılmıştır. Standart bir diyette, günlük ortalama 3.5 porsiyon meyve ve sebze tüketilmesi önerilmektedir. Bu şekilde günlük 1.700 mg potasyum alınmaktadır.
Diğer diyet modeli ise günlük 4,100 mg potasyum sağlayan ve 8,5 porsiyon meyve ve sebze içeren diyettir. Diğer3. model diyet ise; yine 8,5 porsiyon sebze ve meyve içeren bir "kombinasyon" diyetidir. Tüketilen bu besinlerin yanına az yağlı süt ürünleri, düşük şeker ve kırmızı et eklenmiştir.
Kan basıncı normal olan insanlarda, meyve ve sebze yönünden zengin diyet, kan basıncını 2,8 mm Hg (sistolik basınç) ve 1,1 mm Hg (diyastolik basınç) standart diyete göre düşürmüştür.
Kombinasyon diyet ise kan basıncını standart diyetten 5,5 mm Hg, (sistolik) 3,0 mm Hg (diyastolik) düşürdüğü saptanmıştır.
Kan basıncı yüksek olan kişilerde, kombinasyon diyet, kan basıncını, sistolik kan basıncında 11 mm Hg ve diyastolik basınçta 5.5 mm Hg'ye kadar daha da düşürdüğü saptanmıştır.
Potasyum ve inme (felç) riski
Bilindiği gibi yüksek tansiyon, felç için önemli bir risk faktörüdür. Yüksek potasyum daha düşük felç görülmesi ile ilişkilidir.
Yapılan diğer destekleyici araştırmalar da; kan basıncı yüksek bireylerde diyetsel yüksek potasyum alınmasını destekleyen sonuçlar çıkmıştır.
Öneriler:
1. Daha fazla bitkisel ürün tüketmeye çalışın.
2. Meyve ve sebzelerden daha yüksek potasyum alabilirsiniz, yüksek potasyum, tansiyonu, kalp hastalığı ve felç riskini düşürebilir.
3. Doktor reçetesi olmadan potasyum takviyesi almayınız, çünkü yüksek kan potasyum seviyesi tehlikelidir.
4. Tuz alımında sodyum içeriğine dikkat edin.
Dr. Öğr. Üyesi Ş. Esin Göksu ŞEKER