Enterik ateş olarak da bilinen Tifo hastalığı Salmonella typhi adlı bakterinin neden olduğu, kanalizasyon sularının içme sularına karışmasıyla, kirli yiyecek ve içecekler yoluyla bulaşan ve yaşamı tehdit edebilen sindirim sistemi hastalıklarındandır. S.typhi bakterisi tifo hastalığına yakalanmış kişinin kan dolaşımında ve bağırsaklarında bulunur. Tifo salgını genellikle içme sularına kanalizasyon suyu karışmış bölgelerde görülür. Bu hastalığı atlatan bazı kişiler şifaya kavuştuktan sonra bile bakteriyi taşımaya devam edip tifo hastalığı taşıyıcısı olarak hayatlarını sürdürürler. Tifo hastaları ve tifo hastalığını geçirmiş taşıyıcılar bakteriyi dışkıları yoluyla başkalarına bulaştırırlar.
Tifo Hastalığı Nasıl Bulaşır?
Tifo hastalığı, tifo taşıyıcısı kişinin elleriyle hazırladığı yiyecek ve içeceklerle, lağım suları karışmış sularla, ya da kirli sularla yıkanmış yiyecekler vasıtasıyla sağlam kişilere bulaşır ve kişide tifo belirtileri ortaya çıkar.
Tifo Hastalığı Belirtileri
- Tifo belirtileri genellikle Salmonella Typhi isimli bakteri içeren kontamine gıda veya suyun tüketilmesinde 5 ila 21 gün içinde ortaya çıkar ve bir ay yahut daha uzun sürebilir.
- 39-40 dereceye kadar yükselen ateş
- Halsizlik, yorgunluk hissi
- İştahsızlık
- Baş ağrısı
- Kuru öksürük
- Bradikardi (Kalp atış hızının yavaşlaması)
- Aşırı terleme
- Kas ve eklem ağrısı
- Karın bölgesinde aşırı şişlik
- Titreme
- Konsantrasyonda güçlük çekme
- Burun kanaması
- Beyaz kan hücresi sayısında önemli miktarda düşüş yaşanma
- Karın ağrısı
- Boğaz ağrısı, boğazda yanma hissi
- İstemsiz kilo kaybı
- Karaciğer ve dalakta genişleme
- Kabızlık veya ishal gibi sağlık sorunları
- Kusma
- Dışkıda kan
- Vücutta kırmızı renkte cilt döküntüleri (karın ve göğüste, gül lekeleri olarak da bilinen küçük, düz, kırmızı döküntüler)
- Lenf düğümlerinde şişme
Tifo Hastalığı Neden Olur?
Tifoya, Salmonella enterik serotip Typhi bakterisi (Salmonella Typhi) isimli bakteri neden olur.Salmonella Typhi, bu bakterinin bulaşmış olduğu yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi ile tifo hastalığına neden olur, ve başkalarına bulaşabilir. Bu bakterinin hastanın kan dolaşımında çok hızlı çoğalma potansiyeli vardır ve hiçbir zaman insan sindirim sistemi tarafından absorbe edilemez. Kirlenmiş yiyeceklerin veya suyun tüketilmesi sonrasında, Salmonella bakterileri ince bağırsak istila eder ve geçici olarak kan dolaşımına girer. Bakteri karaciğerdeki, dalaktaki, ve kemik iliğindeki beyaz kan hücreleri tarafından taşınır çoğalarak tüm vücuda yayılır. Bu safhada iken tifo kaynaklı ateşlenme meydana gelir. Gelişmekte olan ülkelerde uygun hijyen ve sıhhi koşulların bulunmaması nedeniyle ciddi bir sorundur. Genellikle antibiyotikler yardımıyla tedavi edilir ve nadiren ölümcüldür. Tifo aşılarının bulunması hastalığın görülme sıklığını önemli ölçüde azaltmıştır.
Tifo hastalığı için risk faktörleri nelerdir?
Bir takım faktörler tifo hastalığına yakalanma ihtimalinizi arttırır. Sanayileşmiş, gelişmiş ülkelerde ender görülmekle birlikte, tifo hastalığı, gelişmemiş, endüstrileşmemiş ülkelerde önemli bir sağlık tehdididir. Tifo hastalığı dünyada her yıl yaklaşık 22 milyon insanı etkileyen bir hastalıktır. Amerika, Kanada, Batı Avrupa, Avustralya ve Japonya gibi endüstrileşmiş ülkelerin dışında bütün dünyada yaygın olarak görülür. Özellikle Asya, Afrika ve Latin Amerika ülkelerinde risk yüksektir. Güney Asya’da risk en yüksektir.
Tifoya yakalanma ihtimalinizi artıran durumlar şunlardır;
- Tifo hastası olan kişilerle yakın temasta olmak
- Kanalizasyon arıtma tesislerinin yetersiz olduğu, temiz içme suyu bulmakta güçlük çekilen veya kötü hijyen uygulamaları olan gelişmekte olan bir ülkede veya kıtada yaşamak
- Hindistan, Güneydoğu Asya, Afrika ve Güney Amerika gibi tifo salgınlarının daha sık ve yaygın olduğu bölgelere seyahat etmek
- HIV / AIDS gibi hastalıklardan muzdarip olanlar yahut kortizon kullanımından dolayı bağışıklık sisteminin zayıflamış olduğu kişiler de tifo hastalığı açısından risk grubudurlar.
Tifo Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?
Tifo hastalığı belirtileri gösteren kişiden kan ve dışkı örneği alınır. Hastalığın teşhisi laboratuvarda kan kültürü ve dışkı kültüründe S. typhi bakterisinin görülmesi ile konur.
Tifo Hangi Hastalıklara Yol Açar?
- Kan zehirlenmesi (Sepsis)
- Bağırsak delinmesi ve kanaması
- Böbrek yetmezliği
- Peritonit (Karın astarının iltihabı)
- Dehidrasyon (Vücudun susuz kalması)
- Halisünasyonlar, zihin bulanıklığı, akut beyin yetmezliği gibi beyinle ilgili sorunlar
- Enfeksiyon tamamen iyileşmemişse semptomların geri dönmesi
- Elektrolit dengesizliği
Tifo Nasıl Tedavi Edilir?
Tifo hastalığı tedavi edilebilir bir hastalıktır ve genellikle ampisilin, trimetoprim-sulfametoksazol veya siprofloksasin gibi antibiyotiklerin kullanımı ile tedavi edilebilir. Bazı ciddi vakalarda, tedavide damar içi sıvılar ve elektrolit replasman tedavisi ile sıvı kaybı giderilir. Tedavi ile tifo belirtileri genellikle iki ila dört hafta içinde geçer. Tamamen tedavi edilmediğinizde belirtiler tekrarlayabilir. Tifo tedavisi için, antibiyotiklerinizi düzenli olarak kullanmalısınız ve artık taşıyıcı olmadığınızdani başkasına bulaştırma riskiniz kalmadığından emin olmak için bir dizi kan ve dışkı testi için doktorunuzun kontrolü altında kalın. Bir kısım hastalar tifo hastalığını tedavi ettirip şifa bulsalar bile tifo taşıyıcı olmaya başkasına bulaştırmaya devam edebilirler. Bu insanlar çoğunlukla kronik taşıyıcılar olarak adlandırılır ve dışkılarında tifo bakteri hücreleri salgılarlar, dolayısıyla çevrelerindeki insanları bakterilere maruz bırakabilirler.
Tifo Hastalığı İçin Bitkisel Tedavi Yöntemleri Evde Doğal Çareler
Soğuk Kompres Yapın
Tifo hastalığına bağlı yüksek ateşiniz olduğunda, vücudunuzun sıcaklığının çabucak düşmesine yardımcı olmak için ateşlenme olan yerlere soğuk kompres uygulayın. Bunun için temiz bir bezi musluk suyunda ıslatıp alnınıza, koltuk altınıza, el ve ayak bölgenize koyun. Bezi sık sık değişitirin. Vücut sıcaklığınız düşene kadar bu işlemi uygulayın.Durumu daha da kötüleştirebileceğinden çok soğuk veya buzlu su kullanmayın.
Sıvı Alımını Artırın
Yüksek ateş ve ishale bağlı vücudunuz susuz kalmış olabilir. Bunu önlemek için sıvı alımını arttırın. Vücudunuzu susuz kalmasını önlemek ve toksinlerden arınıp hızlı iyileşmek için 8-10 su bardağı kaynatılıp soğutulmuş su için.
Elma Sirkesi
Elma sirkesi antimikrobiyal ve antibakteriyel içeriği sayesinde tifonun geçmesine yardımcı olacaktır. Dahası, elma sirkesi içerisindeki mineraller ishal nedeniyle kaybedilen mineralleri yeniden kazandıracaktır. Yarın tatlı kaşığı elma sirkesi ve biraz balı bir bardak suya koyup karıştırın. Yemeklerden önce bunu için. 5- 7 gün boyunca buna devam edin.
Sarımsak
Sarımsak antimikrobiyal özelliği sayesinde tifoya neden olan bakterilerle savaşır. Ayrıca bağışıklık sisteminizi güçlendirir, zararlı toksinlerin vücuttan atmaya ve iyileşmeyi hızlandırmaya yardımcı olur.1 diş sarımsağı küçük küçük kesip su ile hap gibi yutun. Sabah akşam buna devam edin.
Tifo Hastalığı Nasıl Önlenir?
- Günlük kullandığınız suları kaynatıp soğutup öyle tüketin
- Meyve ve sebzeler bol suda güzelce yıkadıktan sonra tüketin. Özellikle salata malzemesi sebzeler temiz sularla çok iyi yıkanmalıdır.
- Sokak satıcılarından yiyecek veya içecek satın alınmamalıdır.
- Elleri sık sık su ve sabunla yıkamalıdır. Su ve sabun bulunamıyorsa alkol bazlı el dezenfektanları kullanılmalıdır.
- Tifo hastalarınla yakın temastan kaçının.
- Pişirilen yiyecekler iyice pişirilip yenilmeli.
- Tifo Aşısı
- Tifo aşısı Salmonella typhi bakterisinin zayıflatılıp damar yoluyla vücuda verilmesidir.
- Deri altı veya kas içi enjeksiyon ile uygulanır. Tifo aşısı yan etki olarak enjeksiyon yerinde ağrı, kızarıklık ve şişme, ateş, baş ağrısı ve kas, eklem ağrısı gibi geçici yan etkilere neden olabilir.Afrika, Asya gibi tifo salgının yaygın olduğu yerlere gitmeden bu aşıyı yaptırmanız tavsiye edilir.