10 Resimde Atlı Tramvaylardan Beyoğlu Tramvayına
1. 19.Yüzyıl Atlı Tramvay
19.yüzyıl atlı tramvay ile taşımacılığın başladığı ve yeni gelişmeler ekseninde buhar ve elektrik gücü gibi gelişmelerin hızla geliştiği bir dönemdi. Şehir içi toplu taşımanın en önemli unsurları arasında yer alan tramvaylar, 1852'de Amerika'da (Brodway), 1855'de Fransa'da (Paris) ve giderek diğer Avrupa şehirlerinde de kullanılmaya başlandı.
2. Atlı Tramvay Çalışmaları
19. yüzyıl İstanbul'unda kara ulaşımının olmaması gelişen sosyal duruma oranla bu isteğin dile getirilmesini sağladı. Daha o zaman Sofya'da bile hizmete giren tramvaylar Pera basını tarafından dile getirilerek 1869 yılında çalışmaların başlamasına sebep oldu.
3. İlk Hat Sefere Başladı
Karapano Efendi’nin kurduğu "İstanbul Tramvay Şirketi'ne verilen 40 yıllık işletme imtiyazı ile İstanbul'da ilk hat 31 Temmuz 1871 tarihinde Azapkapı - Beşiktaş arasında, Tophane’de yapılan törenle hizmete açıldı. Yapılan araştırmalar sonucu belirlenen ilk güzergahlar; 1.Azapkapı - Beşiktaş 2.Eminönü - Aksaray 3.Aksaray - Yedikule 4.Aksaray - Samatya hatlarıdır.
4. Atlı Tramvaylar Umduğunu Bulamadı
Tramvayları çeken atlar Macaristan ve Avusturya'da getirilen iri yapılı katana tipi denilen atlardı. Bazı yolların yokuş olması atların sayısını 2 ya da 4 olarak belirlemiştir. Yokuşlar neticesinde çabuk yıpranan atlar ve bakımsızlık tramvayların hızlarının düşmesine sebep oldu. Bilet ücretlerinin pahalılığı ve halkın acele işinin olmaması tramvalara olan ilgiyi hep alt seviyede tuttu.
5. Yolcu Taşımacılığında Yeni Arayış
İstanbul'da çalışmaya başlayan atlı tramvaylar daha sonra imparatorluğun büyük şehirlerinde de kurularak önce Selanik daha sonra Şam, Bağdat, İzmir ve Konya’da işletmeye açıldı. Şehirleşmenin getirdiği nüfus artışı ve hayvan masraflarının artması ve yetersiz kalmaları tramvay şirketini avantajlı ve cazip sistem bulmaya teşvik etti. On dokuzuncu yüzyıl sonuna doğru Avrupa'da kullanılmaya başlanan buhar, basınçlı hava ve gaz ile çalışan tramvaylar örnek alınarak İstanbul'da da 1890 yıllarından itibaren bu sisteme geçilmeye çalışıldı. Avrupa'da bile sınırlı hizmet veren buharlı tramvaylar Türkiye'de proje safhasında kalmış ve buharlı tramvaylar henüz tam kullanılmadan daha etkin bir sistem olan elektrikli tramvaylara geçildi.
6. Atlı Tramvayların Sonu
1912'de başlayan Balkan Savaşları sırasında ordunun elindeki at ihtiyacının yeterli olmaması üzerine tramvay şirketinin elindeki bütün atlar satın alınmak istendi ve şirketin verdiği olumlu cevap üzerine otuz bin altın karşılığında atların tamamı (430 adet) satın alındı ve İstanbul bir süre tramvaysız kaldı. I.Dünya Savaşı öncesinde atlı tramvayın meydana getirdiği yokluk bir bakıma yararlı olmuş ve devlet görevlileri elektrikli tramvaya geçiş konusunda tramvay şirketini zorlamaya başladılar Atlı tramvayların işletmeciliğine 1914 yılında son verilerek 45 yıl süren atlı tramvay serüveni de son buldu.
7. Elektrikli Tramvaya Geçiş
1913 yılında Türkiye’nin ilk elektrik fabrikası Silahtarağa’da kurularak 11 Şubat 1914 tarihinde tramvay şebekesine ilk cereyan verilmek suretiyle elektrikli tramvay işletmeciliğine geçildi. İstanbul'daki ilk elektrikli tramvay 20.02.1914 günü Karaköy - Ortaköy hattında hizmete girdi.
8. Dünya'da Elektrikli Tramvay
Dünya'da ilk elektrikli tramway 1881'de Berlin, 1883'te Londra, 1888'de Amerika, 1893'te Marsilya, 1896'da Dublin, 1898'de Liverpool, 1900'de Paris'te çalışmaya başladı.
9. İstanbul'da İlk Elektirikli Tramvay ve Kaldırılması
Tramvay İşletmesi 16 Haziran 1939 tarihinde millileştirilerek İETT İşletmeleri Umum Müdürlüğü’ne bağlandı. Şehrin her iki yakasında elli yıl süreyle hizmet veren elektrikli tramvaylar, şehrin sürekli artan hızına ayak uyduramadıkları gerekçesiyle 12 Ağustos 1961 tarihinde Avrupa Yakasında, 14 Kasım 1966’da ise Anadolu Yakasında son seferine çıkarak yolcularına hüzünle veda etti. Yerine troleybüsler sefere başladı.
10. Beyoğlu Tramvayı
1989 yılında müzede bulunan eski vagonların restore edilmesi suretiyle elektrikli tramvayın sembolik ve hatta nostaljik amaçlı olarak yeniden hizmete girmesi gündeme geldi. Bunun için de en uygun yer olarak yayalaştırma çalışmaları süren İstiklal Caddesi uygun görüldü. Böylece bugünkü Beyoğlu tramvayı Taksim-Tünel hattında işlemeye başladı. Kırmızı-beyaz rengi ve orijinal haliyle kısa sürede benimsenen nostaljik tramvay, sadece İstiklal Caddesi ve Beyoğlu’nun değil İstanbul, hatta Türkiye’nin simgesi haline geldi.
DİĞERLERİ
5 Maddede Osmanlı fikir adamı Prens Sabahattin
Sanayi devrimiyle evrilen toplumsal ve ekonomik düzen başta Avrupa olmak üzere birçok kıtada ve ülkede tesirini göstererek kitleleri ve devletleri zorunlu bir değişime tabi tuttu. Bu değişime ayak uyduran ülkeler ekonomi, eğitim, teknoloji, toplumsal vb. alanlarda önemli derecede yol alırken, değişime ayak uyduramayan devletler ise birer birer yıkılmaya yüz tuttu. 200 yıllık modernleşme çabası içerisinde bulunan Osmanlı Devleti’nde kanayan yaraya dönüşen çağa ayak uyduramama sorunu üzerine birçok Türk düşünür fikir ileri sürdü. Bunlardan biri de Batı Avrupa’da yaşamış, oraya dair ekonomik ve sosyolojik gözlemlerde bulunmuş ve kendi fikir dünyasını inşa ederek özellikle eğitim alanındaki düşüncelerini ülkesine taşıma çabasında bulunan Prens Sabahattin’dir.
Rumeli Fatihi: Gazi Süleyman Paşa
Osmanlı kuruluş dönemi üzerine yapılan anlatılar ve konular hükümdar-sultan ve uç bölgelerde akınlar yaparak nam salmış gaziler üzerine yoğunlaşmaktadır. Özellikle kuruluş döneminde Şehzade profilinin Hükümdar kadar öne çıkmadığı görülse de bazıları bundan istisnadır. Şehzade Süleyman Paşa'nın Osmanlıların Avrupa topraklarına kalıcı olarak ilk defa geçmesini ve tutunmasını sağlaması ve yerleştiği Gelibolu bölgesini yurt edinmek için iskan politikasına girmesi, ayrıca Bizans ile gelişen bazı olaylar neticesinde Gelibolu'dan çıkmamak için direnmesi nedeniyle onun Avrupa'ya yapılacak akınlarda bölgeyi üs olarak kullanılmayı daha baştan arzu ettiğini düşündürterek kendisini istisna şehzadeler arasına yazdırmıştır. Ayrıca cesur bir savaşçı olması yanında siyasi yönünü de bu iskan politikalarıyla vurgulayan Süleyman Paşa'nın başarısını Halil İnalcık İstanbul'un fethi kadar değerli olay addederek böyle olmasaydı Osmanlı'nın Anadolu'da sıkışmış bir beylikten farkı olmayacağını ve Viyana önlerine kadar gidilemeyeceğini ifade eder. Gazi Süleyman Paşa gerek kuruluş anlatılarının hükümdar özelinde yoğunlaşması gerekse dönemi aydınlatan kaynakların azlığı sebebiyle geri planda kalmış ve araştırmacıların yeni çalışmaları ile 6 asır hüküm sürmüş hanedanı Avrupa'ya çıkaran ilk yönetici olarak üzerindeki önemin anlaşıldığı görülmektedir. Bu çalışma bu kaynak azlığı içerisinde Süleyman Paşa'nın Rumeli'ye çıkış ve yerleşme serüvenini ele almaya çalışacaktır.
İstanbu'da Ziyaret Edilmesi Gereken 10 Müze
Öğrencilerin, velilerin, çalışanların, emeklilerin ve kısacası zamanım var da yapacak bir şey bulamıyorum diyenlerin dikkatine. Gerek eşsiz doğal güzelliğiyle gerekse de tarihi yapısıyla filmlere, şiirlere ve kitaplara yüzyıllardır konu olan bu nadide memlekettin insanları. Dertlerinizi dert edindik, sıkıntılarınıza çare aradık ve sonuç itibariyle can sıkıntınıza çare bulduk. Sizler için derlediğimiz İstanbul’da bulunan görülmeye değer 10 müzeyi ziyaret ederek hem can sıkıntınıza son verebilir hem de kültürünüze kültür katabilirsiniz.
Bu Fotoğrafın Bir Öyküsü Var
70 Yıl Önce Bugünlerde, Japonya’da Joe O’Donnell Ekim 1945’te, savaşın tüm yıkıcılığı ve vahameti ile gözler önünde olduğu bir tarihte Amerika’nın doğrudan müdahale ettiği Japonya’ya gittiğinde 23 yaşındaydı. Genç fotoğrafçı Amerikan işgalinin ardından yalnızca Nagazaki ve Hiroşima değil atom bombalarının atılmasından önce ağır şekilde tahrip edilen 60 kadar Japon şehri de güzergahına eklemiş, buralardaki son durumu belgeleyecekti böylece. O’Donnel o anki psikolojisini “hatırladığım kadarıyla tanıştığım insanlar, şahit olduğum acı ve inanılmaz tahribat beni sözde düşmanlarımıza karşı farklı bir sorgulamaya yöneltti” diye dile getirirken bu anları 300 kadar fotoğraf ile ölümsüzleştirdi. Bu fotoğrafta Japon bir çocuk çıplak ayakları ile sırtındaki kardeşini bir krematoryumda yakılması için taşıyor. Kardeşinin naaşını taşırken ağlamadığı görülen ağabeyi kardeşinin yakılışını da izlemişti. Fotoğraf Nagazaki’de çekildi. İsmini bilmediğimiz, muhtemelen 10 yaşında olan savaş mağduru büyük ihtimalle hava saldırısı sonucu kaybettiği kardeşine son vazifesini yaparken başını dik tutmayı ihmal etmiyor. Fotoğrafı çeken O’Donnell her ne kadar Japonya’dan ülkesine döndüğünde normal yaşantısına devam etse de kariyerinin bir kısmını geçirdiği Beyaz Saray’da fotoğrafçılık yaptıktan sonra o günkü gördüklerini “keşke hiçbir zaman bu atom bombaları kullanılmasaydı” diyerek dile getirecektir.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun