Finansal oran analizi, işletme yöneticilerinin bir işletme firmasının karlılığı, ödeme gücü, verimliliği, likiditesi, kapsamı ve piyasa değeri hakkında değerli bilgiler toplamak için kullandıkları nicel bir araçtır. Oran analizi, firmanın bilançosunda, gelir tablosunda ve nakit akış tablosunda yer alan verileri analiz ederek bu bilgileri işletme yöneticilerine sağlar. Finansal oran analizinden elde edilen bilgiler, işletme için finansal kararlar vermek zorunda olan yöneticiler ve yatırımcılar gibi dış taraflar için işletmenin finansal sağlığını değerlendirebilmeleri için paha biçilmezdir.
Finansal oranlar, işletme yöneticilerinin ve yatırımcıların firmanın finansal tablolarındaki hesaplar arasındaki finansal ilişkileri analiz etmelerine ve karşılaştırmalarına yardımcı olan yararlı araçlardır. Bir firmanın geçmişi, endüstrisi veya iş sektörü genelinde finansal analizi mümkün kılan araçlardan biridir.
Finansal oran analizi, bir firmanın karlılığını, ödeme gücünü ve likiditesini iyileştirmeye yönelik kararlar almak için oranların hesaplanmasından elde edilen verileri kullanır.
Finansal Oran Türleri
İşletme yöneticilerinin normalde analizlerinde kullandıkları altı finansal oran kategorisi vardır. Bu altı kategori içinde, bir işletme yöneticisinin ve dış yatırımcıların firmanın finansal sağlığını analiz etmesine yardımcı olan 15 finansal oran vardır. Finansal oranlar, ancak onlar için bir karşılaştırma temeli varsa değerlidir. Her oran, işletmenin geçmiş dönem verileriyle karşılaştırılmalıdır. Ayrıca sektördeki diğer şirketlerin verileriyle de karşılaştırılabilir.
Finansal oranların yalnızca firma içindeki farklı zaman periyotları için diğer oranlara kıyasla anlamlı olduğuna dikkat etmek önemlidir. Diğer endüstrilerde, diğer benzer firmalar için veya iş sektörü için aynı oranlarla karşılaştırma yapmak için de kullanılabilirler.
Likidite Oranları
Likidite oranları bir iş firmanın cari varlıklar ile bugünkü borç yükümlülüklerini karşılayabilir sorusuna cevap. İşletme yöneticilerinin baktığı üç ana likidite oranı vardır:
- İşletme sermayesi oranı : Bu oran aynı zamanda cari oran olarak da adlandırılır. Bu rakamlar firmanın bilançosundan çıkarılır. İşletmenin kısa vadeli borç yükümlülüklerini cari varlıkları ile ödeyip ödeyemeyeceğini ölçer.
- Hızlı oran : Bu oran aynı zamanda asit testi oranı olarak da adlandırılır. Bu rakamlar bilançodan geliyor. Hızlı oran, firmanın kısa vadeli borç yükümlülüklerini herhangi bir envanter satmadan karşılayıp karşılayamayacağını ölçer.
- Nakit oranı : Bu likidite oranı, payda sadece nakit ve kısa vadeli menkul kıymetler gibi nakit ve nakit benzerleri kullandığı için bir finans yöneticisine firmanın likiditesi hakkında daha muhafazakar bir görünüm verir. Firmanın diğer varlıkları tasfiye etmeden tüm cari borçlarını ödeyebilme kabiliyetini gösterir.
Verimlilik Oranları
Varlık yönetimi oranları veya faaliyet oranları olarak da adlandırılan verimlilik oranları, işletme firmasının satış üretmek ve karı veya hissedar servetini maksimize etmek için varlıklarını ne kadar verimli kullandığını belirlemek için kullanılır. Firmanın faaliyetlerinin içeride ve kısa vadede ne kadar verimli olduğunu ölçer. Bilanço ve gelir tablosundaki bilgilerden hesaplanan en yaygın kullanılan dört etkinlik oranı şunlardır:
- Envanter devir oranı : Bu oran, envanterin her yıl ne kadar hızlı satıldığını ve yeniden stoklandığını veya devredildiğini ölçer. Envanter devir oranı, finans müdürünün firmanın stokta mı yoksa eski envanter mi tuttuğunu belirlemesine olanak tanır.
- Ödenmemiş satış günleri : Ortalama tahsilat süresi olarak da adlandırılan bu oran, finans yöneticilerinin firmanın ödenmemiş kredi hesaplarını tahsil etme verimliliğini değerlendirmesine olanak tanır.
- Sabit kıymet devir oranı : Bu oran firmanın fabrikasına, mülküne ve ekipmanına veya sabit varlıklarına odaklanır ve firmanın bu varlıkları ne kadar verimli kullandığını değerlendirir.
- Toplam varlık devir oranı : Toplam varlık devir oranı, firmanın varlık tabanını verimli bir şekilde kullandığının kanıtını tek bir orana çevirir. Finans yöneticisinin, varlık tabanının satış ve karlılık oluşturmada ne kadar verimli olduğunu analiz etmesine olanak tanır.
Ödeme Gücü Oranları
Bir işletme firmasının ödeme gücü veya borç yönetimi oranları, finans müdürünün faaliyetlerini finanse etmek için kullandıkları borç finansmanı veya finansal kaldıraç açısından işletme firmasının konumunu değerlendirmesine izin verir. Ödeme gücü oranları, firmanın birikmiş kazançları veya öz sermaye finansmanına kıyasla ne kadar borç finansmanı kullandığını ölçer. İki ana ödeme gücü oranı vardır:
- Toplam borç oranı : Toplam borç oranı, cari borçlar artı uzun vadeli borcunun bir kombinasyonu ile firmanın operasyonları için elde edilen fon yüzdesini ölçer.
- Borç-öz sermaye oranı : Bu oran, işletmenin halka açık olarak alınıp satılması durumunda çok önemlidir. Bu orandan elde edilen bilgiler temelde toplam borç oranıyla aynıdır, ancak bilgileri yatırımcıların işi analiz ederken daha kolay kullanabilecekleri bir biçimde sunar.
Kapsama Oranları
Kapsama oranları, bir ticari firmanın borç yükümlülüklerini ne ölçüde karşılayabileceğini ve ilgili maliyetleri ne ölçüde karşılayabileceğini ölçer. Bu yükümlülükler faiz giderlerini, kira ödemelerini ve bazen temettü ödemelerini içerir. Bu oranlar, bir finans yöneticisine firmanın borç pozisyonunun tam bir resmini vermek için ödeme gücü oranlarıyla birlikte çalışır. İşte iki ana kapsam oranı:
- Zaman kazanılan faiz oranı : Bu oran, bir işletmenin toplam borcunu ne kadar iyi karşılayabileceğini veya borç faiz ödemelerini ne kadar karşılayabileceğini ölçer.
- Borç hizmeti karşılama oranı: DSCR, firmanın, firmanın tüm borç servisi yükümlülüklerini ne kadar iyi karşılayabileceğine dair bir fikir edinmesini sağlayan değerli bir özet oranıdır.
Karlılık Oranları
Karlılık oranları, işletme firması için özet oranlardır. Kârlılık oranları hesaplandığında, likidite yönetimi, varlık yönetimi ve borç yönetiminin firma üzerindeki etkilerini özetler. En yaygın ve önemli dört karlılık oranı şunlardır:
- Net kar marjı : Bu oran, işletme firması için satışların dolar başına karını gösterir.
- Toplam varlıkların getirisi (ROA): ROA oranı, toplam varlıkların her dolarının ne kadar verimli bir şekilde kâr ürettiğini gösterir.
- Temel kazanç gücü (BEP): BEP, satışların yaratılmasında varlıkların etkinliğini ölçtüğü için ROA oranına benzer. Bununla birlikte, BEP oranı, ölçümü vergi ve borcun etkisinden arındırır.
- Özkaynak karlılığı (ROE): Bu oran, hissedarların işletme şirketindeki yatırımlarından ne kadar para kazandığını gösterir. ROE oranı, halka açık şirketler için en önemlisidir.
Piyasa Değeri Oranları
Piyasa Değeri Oranları genellikle halka açık şirketler için hesaplanır ve çok küçük işletmeler için yaygın olarak kullanılmaz. Bununla birlikte, bazı küçük işletmeler halka açık olarak işlem görür. Üç ana piyasa değeri oranı vardır:
- Kazanç oranı (P / E): P / E oranı (hisse başına hisse senedi fiyatı), yatırımcıların, kârın bir doları başına işletme firmasının hissesi için ne kadar ödemeye istekli olduğunu gösterir.
- Nakit akışı oranı : Bir işletme firmasının değeri, serbest nakit akışlarına bağlıdır. Nakit akışı oranı (hisse başına nakit akışı), işletmenin nakit akışını ne kadar iyi ürettiğini değerlendirir.
- Defter oranı : Bu oran (hisse başına defter değeri), finans yöneticisine yatırımcıların işletme firmasının değerini nasıl gördüğüne dair başka bir gösterge verir.
Finansal Oran Analizi Nasıl Çalışır?
Finansal oran analizi, firmanın finansal tablolarından sadece bu tabloların incelenmesiyle değerlendirilemeyen bilgileri çıkarmak için kullanılır.
Finansal oran analizi yapmak için, bir finans yöneticisi firmanın bilançosunu, gelir tablosunu ve nakit akış tablosunu ve firmanın halka açık olması durumunda hisse senedi fiyatı bilgilerini bir araya getirir. Genellikle bu bilgiler bir elektronik tablo programına indirilir.
Küçük işletmeler, 15 finansal oranın her birini otomatik olarak hesaplamak için elektronik tablolarını ayarlayabilir.
Oranlar genellikle bir çeyrek veya bir yıl için hesaplanır. Daha sonra aynı sektördeki diğer şirketler için oranlar toplanmalıdır. Karşılaştırmalar yapılmalıdır. Bir finans yöneticisi, ancak finansal oranları diğer zaman dönemleriyle ve sektördeki şirketlerin oranlarıyla karşılaştırdıktan sonra, bir finans yöneticisi firma performansı hakkında sonuçlar çıkarabilir. Finans yöneticileri, bu hesaplamalara ve karşılaştırmalara dayanarak firma performansının iyi bir resmini çizebilirler.
Bir oran hesaplaması kendi başına çok fazla bilgi sunmaz. Örneğin, bir firmanın bir dönem için borç-varlık oranı %50 ise, yönetim bunu önceki dönemlerle karşılaştırmadıkça, özellikle de borç-varlık oranı çok daha düşük veya daha yüksekse, bu yararlı bir hikaye anlatmaz. tarihsel olarak. Bu senaryoda, borç / varlık oranı, firmanın varlıklarının %50’sinin borçla finanse edildiğini göstermektedir. Finans yöneticisi veya bir yatırımcı, önceki şirket geçmişindeki aynı oranla veya firmanın rakipleriyle karşılaştırmadığı sürece bunun iyi mi kötü mü olduğunu bilemez.
Doğru bir finansal oran analizi ve karşılaştırması yapmak, şirketlerin finansal durumları hakkında fikir edinmelerine yardımcı olur, böylece finansal performanslarını artırmak için gerekli finansal ayarlamaları yapabilirler.
Ortak boyut analizi ve nakit akış tablosunun daha derinlemesine analizi gibi finansal oran analizi yoluyla elde edilen içgörülere eklemek için finansal yöneticilerin kullanabileceği başka finansal analiz teknikleri de vardır.
Finansal Oran Analizini Kimler Kullanır?
Finansal oran analizini kullanması gerekebilecek birkaç paydaş vardır:
- Finans yöneticileri : Finans yöneticileri, finansal oran analizinin işletme firmasının çeşitli finansal fonksiyonlarının performansı hakkında verdiği bilgiye sahip olmalıdır. Oran analizi, değerli ve güçlü bir finansal analiz aracıdır.
- Rakipler : Diğer işletme firmaları, sektörlerindeki diğer firmalar hakkındaki bilgileri kendi rekabet stratejileri için önemli bulmaktadır.
- Yatırımcılar : Halka açık şirketler veya risk sermayesi ile finanse edilen firmalar için, potansiyel yatırımcılar, işletmeye yatırım yapmak isteyip istemediklerini belirlemek için oran analizinden toplanan finansal bilgilere ihtiyaç duyar.
Finansal Oranların Kullanımının Artıları ve Eksileri
Finansal Oran Analizinin Artıları ve Eksileri
|Artıları||Eksileri|
|Yüksek performans için hedef belirlemede faydalıdır||Büyük, çok bölümlü firmalar bunu yalnızca bölüm bazında kullanabilir.|
|Dar bir odağa veya büyük firmaların bölümleri olan küçük firmalar için kullanışlıdır||Yüksek enflasyon zamanlarında, mali veriler bozulur ve oran analizi için kullanışlı değildir.|
|Zaman dönemleri arasında firma performansını analiz etmek için kullanışlıdır||Firmalar hile yapabilir ve mali tablolarını vitrine çıkarabilir.|
|Firmaları bir kesitsel veya endüstri analizinde karşılaştırmak için kullanışlıdır||Zaman bozulması nedeniyle mevsimlik veya döngüsel firmalar için kullanışlı değildir|
- Finansal oran analizi, firmanın likidite, varlık yönetimi, ödeme gücü ve karlılık gibi finansal fonksiyonlarının performansını değerlendirir.
- Finansal oran analizi, işletme firmasına hem trend hem de endüstri bazında finansal performansının tam bir resmini verebilen güçlü bir finansal analiz aracıdır.
- Bir firmanın mali tablolarından oran analizi ile toplanan bilgiler mali yöneticiler, rakipler ve dış yatırımcılar için yararlıdır.
- Finansal oran analizi, yalnızca veriler birkaç zaman diliminde veya sektördeki diğer şirketlerle karşılaştırılırsa yararlıdır.