Siyah dışkı nedir?
Dışkı kahverenginin birçok tonu olabilir. Ancak siyaha döndüğünde, bir sorunun işareti olma ihtimalini göz ardı etmemek gerekir. Siyah dışkı, gastrointestinal (sindirim) sisteminizdeki kandan kaynaklanabilir. Ama aynı zamanda pancar, yaban mersini veya siyah meyan kökü gibi kırmızı, kestane rengi veya koyu bir şey yediğiniz anlamına da gelebilir. Koyu biralar ve şaraplar da dışkıyı siyah gösterebilir. Demir ve Pepto-Bismol gibi bazı takviyeler ve ilaçlar, siyah dışkı için başka bir nedendir.
Dışkıda siyah kan fark ettiğinizde, bu genellikle bağırsağınızdan (mide veya ince bağırsak) kaynaklanır. Dışkı üretimi kırmızıyla başlar, ancak bağırsaklarınızdan geçerken kandaki hemoglobin siyaha döner. Dışkıdaki siyah kan da genellikle kötü bir kokuya sahiptir. Yaşamın ilk gününde, yeni doğan bebeklerin amniyotik sıvı, cilt hücreleri ve rahimdeyken yutulan diğer şeylerden oluşan siyah dışkıları vardır. Bu normaldir ve birkaç gün içinde normal rengine döner.
Profesyonel ipucu
İnsanlar şöyle düşünür: “Kan her zaman kırmızıdır!” – ama aslında öyle değil! Bağırsaklarımız çok uzundur. Kan, bağırsağınızda üst kısımdan alt kısımlara doğru hareket ederken, sindirim enzimleri ve bağırsak bakterileri tarafından değiştirilir. Bu onu siyah ve katran rengine çevirir.Dr. Shria Kumar
Siyah dışkı nedenleri nelerdir?
Mide ülseri
Mide ülserleri midenin herhangi bir yerinde oluşabilir. Mide ülserleri mide astarında yaralardır ve iltihaplanmadan kaynaklanırlar. Mide ülserleri, peptik ülser hastalığı olarak da adlandırılır. İnflamasyon, H. pylori isimli bir bakteriden ve bu bakterinin neden olduğu uzun süredir devam eden bir enfeksiyondan kaynaklanabilir. Mide ülserlerinin bir diğer nedeni ise, ibuprofen ve aspirin gibi nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ’ler) gibi ilaçlarla ilgili olabilir. Bunlar en yaygın iki nedendir. Mide ülserleri, nedene bağlı olarak akut (kısa süreli) veya kronik (uzun süreli) olabilir ve katran gibi siyah dışkıya neden olabilir.
Gastrit
Midemiz oldukça asidik bir ortamdır. Normalde bu, midemizin astarı güçlü olduğundan ve bununla başa çıkabildiğinden herhangi bir soruna neden olmaz. Gastrit, normal korumada bir bozulma olduğunda, midenizin zarı tahriş olduğunda ve iltihaplandığında ortaya çıkar. Bu iltihaplanma, vücudunuzun bir enfeksiyon veya yaralanmayla savaşma şeklidir. Bu inflamasyona belirli bakteriler, alkol veya bazı ilaçlar neden olur. Gastrit aniden (akut) veya zamanla yavaş yavaş (kronik) olabilir. Belirtiler arasında mide bulantısı ve kusma, karın ağrısı ve şişkinlik, hazımsızlık veya yanma hissi (mide ekşimesi gibi) ve iştahsızlık sayılabilir. Ayrıca gastrit, siyah dışkının olası bir nedenidir.
Kolon polipleri
Kolon polipleri kolondaki küçük büyümelerdir. Polipler iyi huylu (kanserli olmayan) büyümeler olarak başlar, ancak zamanla kansere dönüşebilir. Genellikle herhangi bir semptomu yoktur, ancak bazen az miktarda dışkı yoluyla kan sızdırabilirler ve bu kan, siyah dışkı ile kendini gösterebilir. Kolonoskopi, kanserli hale gelmeden önce polipleri bulabilir. İşlem sırasında bulunduklarında, gastroenterolog onları çıkaracaktır. Bu onların kansere dönüşmesini engeller. Poliplerle ilişkili risk faktörleri aşırı kilolu olmak, sigara içmek, çok fazla kırmızı et ve işlenmiş gıda yemektir.
Kolerektal kanser
Kolorektal kanser, kolon veya rektumda oluşan kanserdir. Bu tür kanserlere kısaca kolon kanseri ya da bağırsak kanseri denir. Kolon, kalın bağırsaktır. Rektum, kolonu anüse bağlayan geçittir. Bazen kolonda veya rektumda polip adı verilen anormal büyümeler oluşur. Zamanla, bazı polipler kansere dönüşebilir ve bu şekilde ortaya çıkan bir kanser siyah dışkı belirtisi verebilir. Tarama testleri polipleri bulabilir, böylece kansere dönüşmeden önce çıkarılabilirler. Tarama ayrıca, tedavinin en iyi sonuç verdiği erken bir aşamada kolorektal kanseri bulmaya yardımcı olur.
Kabızlık
Kabızlık, dışkı hareketlerinin seyrek olduğu ve dışkının çok sert ve kuru olduğu zamandır. Dışkı koyu veya siyah görünebilir. Dışkı yapmaya çalıştığınızda zorlanabilirsiniz veya dışkınız sert topaklar gibi görünebilir. Eğer kabız iseniz karın ağrısı, kramp veya şişkinlik hissedebilirsiniz. Müshil ilaçlar, iyi beslenme ve çok fazla sıvı içmek kabızlığa yardımcı olabilir. Kabızlık düzelmezse, şiddetli karın ağrınız varsa veya dışkınızda kırmızı kan çizgileri veya diğer olağandışı renkler görürseniz bir doktora görünmeniz gerekir.
Siyah dışkının diğer nedenleri
Daha az yaygın olmalarına rağmen, aşağıdaki gibi bir dizi koşul da siyah dışkıya neden olabilir.
- Siroz (ilerlemiş karaciğer hastalığından kaynaklanabilecek yemek borusundaki damarlarda kanama)
- Mallory-Weiss yırtığı (yemek borusunun mukoza zarında, özellikle şiddetli öksürük veya tekrarlayan kusma nöbetlerinden sonra bir yırtılma)
Siyah dışkı için ne zaman doktora görünmeli?
Siyah dışkının birçok nedeni olabilir. Bazı nedenler (demir takviyesi, çeşitli yiyecekler, hatta alkol gibi) ciddi olmayabilirken bazı nedenler daha tehlikeli olabilirler. Bu yüzden, aşağıdakilerden herhangi biri olması durumunda doktora görünmeniz önerilir:
- Hamileyseniz
- Yakın zamanda yeni bir ilaca başladıysanız
- Karın ağrısı yaşıyorsanız
- Kan sulandırıcı ilaçlar kullanıyorsanız
Siyah dışkı için hangi doktora gitmeli?
Siyah renkte dışkı için en başta aile hekimine muayene olmanız önerilir. Eğer aile hekiminiz gerek görürse, sizi bir iç hastalıkları uzmanına veya başka bir alana yönlendirebilir.
Siyah dışkı için ne zaman acile gitmeli?
Aşağıdaki belirtilerden herhangi birine sahipseniz acil servise gitmeniz gerekebilir:
- Kan kusuyorsanız
- Şiddetli ağrınız varsa
- Kanamayı kontrol edemiyorsanız
- Kafa karşılıklı veya düşünme zorluğu yaşıyorsanız
- Sersemlik, baygınlık veya baş dönmesi hissediyorsanız
- Göğüs ağrısı veya nefes darlığı yaşıyorsanız
Siyah dışkı nasıl tedavi edilir?
Doktorunuzla teyit edene kadar geçmeyen koyu renkli dışkınızın diyetinizden veya kabızlıktan kaynaklandığını varsaymaymalısınız. Doğru tanı ve tedavi için doktorunuzun bir endoskopi veya kolonoskopi kullanarak iç organlarınızı incelemesi gerekebilir. Bazı durumlarda ise kolon veya bağırsaklarda anormal bir durum, polip veya kanama olup olmadığını kontrol etmek için başka bir prosedür yapması gerekebilir. Tedavin nasıl olacağı, tüm bu prosedürlerden sonra netleşecektir.
Kaynak:
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: