ABD'deki Harvard Üniversitesindeki araştırmacılar, Wuhan kentindeki beş hastanenin çevresinde oluşan araç trafiğinin ağustos 2019 ile aralık 2019 tarihleri arasındaki uydu görüntülerini araştırdı. Hastane çevresindeki araç trafiğinde diğer yıllara göre ciddi artışın olduğu saptanan görüntüler dönemde bölgeden, "öksürük" "ishal" gibi konularda Wuhan kentinde internet üzerinden yapılan aramalardaki artışla da örtüştüğü belirlendi. Bu araştırmaya göre Çin'in Wuhan kentinde koronavirüs vakalarının görüldüğü tarih aralık değil ağustos ayı.
Çin yöteminden bu araştırmaya tepki gecikmedi. Yönetimin 'gülünç' bulduğu ve 'yüzeysel' olarak atfettiği araştırma birçok kişi tarafından kabul edildi.
Virüs ne zaman ortaya çıktı?
Virüsün Çinde kasım ayı gibi çıktığı tahmin ediliyorken yetkililer Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) sebebi belli olmayan bir grup zatürre vakasını bildirdiğinde tarih 31 Aralık 2019'du.
Harvard araştırma ekibinin başkanlığını yapan Doktor John Brownstein ABC televizyonun kanalında "Koronavirüs pandemisinin başlangıcı olarak saptanan tarihten epey önce, toplumsal yaşamı belli bir düzeyde etkileyen değişiklikler yaşandığı açık" dedi.
Araştırma tam olarak neyi gösteriyor?
2019 Ağustos ve Aralık ayları arasında Vuhan'daki beş hastanenin civarındaki trafik hareketliliğini gösteren ticari uydu görüntülerini inceleyip 2018 yılının aynı dönemindeki görüntülerle karşılaştıran uzmanlar durumu şu şekilde açıklıyor:
Mesela 2018 yılının ekim ayında Wuhan kentinde bulunan Tianyou hastanesine 171 araç park edilmişken 2019 yılının aynı ayından bu sayı yüzde 67 artarak 285 oluyor. Yine aynı dönemde bu bölgede internet arama motoru Baidu üzerinden koronavirüs belirtileri olan, öksürük, kusma gibi kelimeleri arama oranı da bu oranda artmıştır.
ABD televizyonuna verdiği mülakatta konu ile ilgili açıklamalar yapan Doktor Brownstein "Bütün bunlar o dönemde Vuhan'da bir şeyler olmakta olduğuna dair işaretlerin arttığı anlamına geliyor, ancak; tam olarak ne olduğunu ortaya çıkarmak ve bu salgınların nasıl ortaya çıkıp yayıldığını gerçekten anlayabilmek için hala bir çok araştırmaya ihtiyaç var. Dolayısıyla bu sadece verilere bir yenisini eklemiş oluyor" dedi.
Çin'in tepkili!
Bugünkü basın toplantısında Harvard araştırmasının vardığı sonuçları değerlendiren Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Hua Çunying, "Bence bu gülünç bir şey. Trafik yoğunluğu gibi yüzeysel gözlemlere dayanarak böylesi sonuçlara varmak inanılmaz gülünç" dedi.
Fakat araştırma hakkında bazı detaylar da önemli. Örneğin araştırmada kullanılan veriler oldukça kısıtlı.
Örneğin havanın kapalı olduğu günlerde bazı günlerle ilgili karşılaştırmaları yapmaları mümkün olmuyor.
31 Aralık 2019 günü Çin Dünya Sağlık Örgütü'ne ülkede sebebi bilinmeyen zatürre vakaları görüldüğünü bildirmiş, bundan 9 gün sonra Çin yetkilileri bu zatürre vakalarının çoğunda Sars-CoV-2 adı verilen yeni bir virüsün görüldüğünü açıkladı.
Vuhan ve diğer bazı Çin şehirlerinde 23 Ocak 2020'den itibaren karantinaya yakın sıkılıkta önlemler alınmaya başlandı..
Çin dışındaki ülkelerde de 82 vaka ortaya çıkınca, WHO 30 Ocak 2020 günü Covid-19'un küresel bir acil kamu sağlığı tehdidi olduğunu ilan etti
Bunun yanısıra virüs eğer açıklanan tarihten önce ortaya çıktı ve varlığı anlaşılmadan önce yayıldı ise, dünyanın başka yerlerinde de daha erken yayılmış olma riskini taşıyor.
Eğer Çin yönetimi virüsü saklamış ve tedbir almakta gecikmiş ise,dünya tarafından oldukça tepki alacaktır.