A1C testi nedir?
A1C testi, diyabeti tarayan bir kan testidir. Şeker hastalığınız varsa, tedavinin işe yarayıp yaramadığını ve durumu ne kadar iyi yönettiğinizi gösterir. Test, bir kişinin testten önceki iki ila üç aylık bir süre boyunca ortalama kan şekeri seviyeleri hakkında bilgi sağlar.
Sayı yüzde olarak rapor edilir. Yüzde daha yüksekse, ortalama kan şekeri seviyeleriniz de öyledir. Bu, diyabet veya ilgili komplikasyonlar için riskinizin daha yüksek olduğu anlamına gelir.
A1C testi neyi ölçer?
A1C, diyabet teşhisi ve yönetimi için kullanılan birincil testlerden biridir. Tip 1 ve tip 2 diyabeti test edebilir, ancak gebelik diyabeti için test edemez. A1C testi, birisinin diyabet geliştirmesi olasılığını da tahmin edebilir.
hb A1C testi, hemoglobine ne kadar glikoz yani şeker eklendiğini ölçen bir testtir. Bu, kırmızı kan hücrelerindeki proteindir. Ne kadar çok glikoz bağlanırsa, A1C o kadar yüksek olur.
Değerler ne anlama geliyor?
Ulusal Sağlık Enstitüleri'ne göre normal bir A1C yüzde 5,7'nin altındadır. Değeriniz yüzde 5,7 ile 6,4 arasındaysa, tanı prediyabettir (gizli şeker).
Gizli şeker hastası olmak, sizi 10 yıl içinde tip 2 diyabet geliştirme riskine sokar. Ancak, diyabet gelişimini önlemek veya geciktirmek için adımlar atabilirsiniz. Prediyabet testi pozitif çıkarsa, her yıl yeniden test edilmek en iyisidir.
A1C'niz yüzde 6,5 veya daha yüksekse, muhtemelen tip 2 diyabet teşhisi alırsınız. Yerleşik diyabet teşhisi olan birçok kişi için, A1C seviyenizi yüzde 7'nin altında tutmak komplikasyon riskini azaltabilir.
Prediyabet(Gizli şeker) veya diyabet teşhisi alırsanız, doktorunuz kan şekerinizi kendi başınıza test etmenize izin vermek için bir ev monitörü yazabilir. Sonuçlar sizin için çok yüksek veya çok düşükse ne yapmanız gerektiğini öğrenmek için doktorunuza danıştığınızdan emin olun.
Değerinizi nasıl düşürürsünüz?
Aşağıdaki değişiklikleri yaparak A1C'nizi düşürebilirsiniz:
- Egzersiz rejimi
- Diyet
- İlaç tedavisi
Halihazırda şeker hastalığınız varsa ve düşük kan şekeri seviyelerine neden olabilecek ilaçlar alıyorsanız, optimal seviyelerinizi öğrenin. Örneğin hipoglisemi (düşük kan şekeri) riski taşıyan kişilerde A1C düzeylerini yüzde 7'nin altında tutmak güvenli olmayabilir.
Açlık kan şekerini düşüren ilaçlar A1C seviyenizi de düşürecektir. Bazı ilaçlar öncelikle yemekten sonra kan şekerinizi etkiler. Bunlara yemek sonrası kan şekerleri de denir.
Bu ilaçlar, sitagliptin (Januvia), repaglinide (Prandin) ve diğerlerini içerir. Bu ilaçlar açlık glikoz değerlerini önemli ölçüde iyileştirmese de, yemek sonrası glikoz artışlarındaki düşüş nedeniyle A1C seviyenizi düşürmeye devam ederler.
HbA1C Değerinizi Düşürmenin altı yolu:
1. Planlama önemli bir plan yapın
Hedeflerinizi ve zorluklarınızı değerlendirin. Bir plan, en büyük zorluklarınızı çözmenize yardımcı olacaktır, örneğin:
- Kilo vermek
- Egzersiz yapmak
- Stres atmak
- Sağlıklı öğünler yemek
Planlama, hedefler belirlemenize de yardımcı olacaktır. Makul bir sürede hedeflerinize ulaşmak için atabileceğiniz küçük adımlar oluşturun.
2. Bir diyabet yönetim planı oluşturun
Şeker hastalığınız varsa, doktorunuzla bir diyabet yönetim planı oluşturun. Planınız şunları içermelidir:
- Acil durum kişileri
- Tıbbi talimatlar
- İlaç listesi
- Hedef kan şekeri seviyeleri
- Nasıl test edileceğine dair talimatlar
- Ne sıklıkla test edileceğine dair bilgi
- Düşük kan şekerinin nasıl düzeltileceğini planlamak
Diyabeti güvenli bir şekilde yönetmenin ve A1C seviyenizi düşürmenin en iyi yolu herkesi aynı sayfada tutmaktır.
3. Gün içinde ne yediğinizi takip edin
Neler yediğinizi ve tam olarak ne zaman yediğinizi takip etmek için mobil uygulama kullanın veya bir çizelge yazdırın. Ne yediğinizi takip etmek, A1C'nizi düşürmek için değiştirebileceğiniz yiyecekler ve davranışlardan haberdar olmanızı sağlar. Bu ayrıca, kan şekerini yönetmek için önemli olan karbonhidrat alımınızı izlemenize yardımcı olabilir.
4. Sağlıklı bir diyet yapın
Sağlıklı bir diyet yemek için şunları yapın:
- Yaktığınızdan daha az kalori alın.
- Trans yağı ve şeker içeren yiycekleri tercih etmeyin.
- Daha az işlenmiş gıda tüketin.
Diyabeti yönetmek ve A1C'yi düşürmek, bir seferde kaç karbonhidrat yediğinizi izlemekle ilgilidir. Meyveler veya tatlı patatesler gibi daha sağlıklı, besleyici yoğun karbonhidratları seçmek faydalıdır. Ancak bir seferde ne kadar yediğinizi hesaba kattığınızdan emin olun.
Çoğu kişi için, her ana öğün yaklaşık 45 ila 60 gram karbonhidrat ve her atıştırmalık için yaklaşık 15 ila 30 gram karbonhidrat gerekir. Örneğin karpuzun tadını çıkarmak istiyorsanız, küp küp doğranmış her 1 bardak için yaklaşık 11 gram Güvenilir Karbonhidrat Kaynağı hesaba katın.
5. Kilo düşürmek için hedef belirleyin
Fazla kiloluysanız kilo vermek önemlidir. Ancak şeker hastalığını moda diyetlerle yönetemezsiniz. Yaşam boyu değişiklikler anahtardır. Yaşam tarzınıza uygun, yağlı ve kalorisi düşük sağlıklı, bütün yiyecekleri yemek, yaşam için bir değişiklik yapmanıza yardımcı olacaktır.
Akıllı seçimler yapmanıza yardımcı olması için bir yağ ve kalori sayacı bulundurun. Vücut ağırlığının yüzde 5 ila 10'unu kaybetmek bile şeker hastalığına yakalanma şansını yüzde 58 oranında azaltır. Küçük miktarlar büyük bir fark yaratır.
6. Spor zamanı
A1C seviyenizi tamamen düşürmek için aktivite seviyenizi artırın. Öğle yemeğinden sonra 20 dakikalık bir yürüyüşle başlayın. Haftada 150 dakikaya kadar ekstra aktivite oluşturun.
Aktivite seviyenizi artırmadan önce doktorunuzdan onay alın.
Unutmayın: Herhangi bir şekilde hareket etmek, hiç egzersiz yapmamaktan daha iyidir. Her saat iki dakika kalkmanın bile diyabet riskini azaltmaya yardımcı olduğu gösterilmiştir.