Toplumların karmaşıklaşan yapısı, dinî grupların ortaya çıkışındaki en temel sebeplerden birisidir. İlkel toplumların modern toplumlara dönüşmesi sürecinde yaşanan ekonomik, sosyal ve siyasî hadiseler dinî grupların oluşumunda etkili olmuştur. Söz konusu süreçte dinin daha iyi anlaşılmasına ilişkin tartışmalar ve buna bağlı olarak yaşanan ihtilaflar; tarikat, cemaat veya mezhep olarak adlandırılan dinî grupları ortaya çıkarmıştır.