|Haberler/...


Manyetik Kalkanı Güçlendiren "Plazma Bulutu" Keşfedildi


Dünya'nın etrafını plazmosfer denen ince ve yoğun bir mazleme sarar. Araştırmacılar Plazmosfer'in Güneş'ten Dünya'ya yaklaşmakta olan partükülleri engellemeye yardımcı olduğunu buldu.
(resmi büyültmek için üzerini tıklayın.)
Dünya'nın manyetik alanı, diğer bir adıyla manyetosfer, gezegenin çekirdeğinden dışarıya, uzaya doğru uzanır. Burada Güneş rüzgarıyla karşılaşır ve Güneş'in gönderdiği yüklü parçacıklardan oluşan dalgaları emer. Genel anlamıyla manyetosfer; Dünya'yı yüksek enerjili Güneş aktivitelerinden koruyan bir kalkandır.
Ancak bu manyetik alan, Güneş'in manyetik alanıyla karşılaştığı zaman, ki bu olaya "manyetik tekrar bağlanma" denir, Güneş'ten gelen güçlü elektriksel akımlar Dünya atmosferine doğru akışa geçer. Yüksekte uçan uçaklar ile uzay istasyonundaki astronotları etkileyen jeomanyetik fırtınaları ve uzay iklim fenomenini hızlandırır.
Şimdi MIT ve NASA'daki bilim adamları, Dünya'nın manyetosferindeki kalkan etkisini güçlendiren ve gelen solar enerjiyi uzakta tutan bir yapıya açıklık getirdiler. Yeryüzü ve uzayda yapılan gözlemleri bir araya getiren araştırmacılar, düşük enerjili plazma bulutu partiküllerinin manyetik alan çizgileri boyunca yayıldığını gözlemledi. Bu plazma bulutu, Dünya atmosferinin alt katmanlarından başlayarak, yüzeyden onlarca binlerce kilometre yukarıya kadar uzanıyor. Bilim adamlarının "birleşme noktası" olarak isimlendirdiği bu üst bölge; soğuk, yoğun plazmanın, manyetik yeniden bağlanmayı yavaşlattığı, Güneş'in Dünya üzerindeki etkisinin azaltıldığı yerdir.
MIT'den John Foster şöyle söyledi:
"Dünya'nın manyetik alanı, yeryüzündeki yaşamı Güneş patlamalarının tüm etkilerinden korur. Tekrar bağlanma, manyetik alanımızın bir kısmını soyar ve enerjinin içe akmasına yol açar ve bize doğru geniş, dehşetli fırtınalar gönderir. Bu plazmalar ise uzaya yayılır ve tekrar bağlanma sürecini yavaşlatır; Güneş'in Dünya'ya olan etkileri bu şekilde azaltılır."
DÜNYA'NIN MANYETİK ALANININ HARİTALANDIRILMASI
10 yıldan fazla bir süredir plazma bulutu üzerinde çalışılan projede araştırmacılar, uydulardan gelen radyo sinyalleri ve yer alıcıları ile bir çok veriyi analiz ettiler. Geomanyetik fırtınalar gibi geniş çaplı uzay olayları, radyo dalgalarını değişime uğratmış olabilir. Bu veriyi kullanarak araştırmacılar, atmosferik bir fenomen olan plazma bulutunu ortaya çıkaran iki boyutlu bir harita ortaya çıkarabilirler.
BİR PLAZMA NEHRİ
Foster'a göre, uzayda yapılan gözlemler yerde yapılan ölçümleri doğruluyor. Dahası, bu iki ölçümlerin bir araya getirilmesiyle Dünya'nın manyetosferindeki doğal savunma mekanizmasının daha geniş bir fotoğrafı karşımıza çıkıyor.
Foster şöyle konuştu:
"Bu yüksek yoğunluktaki soğuk plazma, karşılaştığı bütün plazma fiziği süreçlerini değiştiriyor. Tekrar birleşmeyi yavaşlatıyor, manyetosferin diğer bölümlerinde parçacıkları hızlandıran dalgaların oluşumuna katkıda bulunuyor. Bu devri daim sürecidir ve hayranlık uyandırır."
Foster bu bulutu "parçacık nehrine" benzetiyor ve şöyle açıklıyor:
"Bu etrafındaki suyun sıcaklığını ve bir çok özelliğini değiştiren güçlü okyanus akıntısı Gulf Stream'den farklı bir şey değildir. Atmosferik düzeyde, plazma parçacıkları benzer şekilde davranır. Atmosfer boyunca 'devasa bir sirkülasyon içinde bir çok farklı sonuç meydana getirerek akan' bir bulut meydana getirecek şekilde atmosfere tekrar dağılır. Bütün bu çalışmalar, bütün bu sistemin ne kadar dinamik olduğunu gösteriyor."
Güncelleme: 13/03/2014
Kaynak: Jennifer Chu, "Scientists Identify a Plasma Plume that Naturally Protects the Earth Against Solar Storms ", phys.org, çev. Ayhan Demirpehlivan, yaklasansaat.com, 06/03/2014.