SSS mediyatörleri Santral Sinir Sistemine Giriş
§Esas olarak bu sistemdeki sinapsları etkilerler; §Sinapslarda impuls aşırımında ve modülasyonunda rol oynayan olaylar üzerine etkilidirler.
§Sinaptik etkinliği azaltırlar (inhibisyon) veya artırırlar (fasilitasyon). § §Eğer inhibe edilen nöron, inhibitör bir nöron ise onun inhibisyonu, sinaps yaptığı nöronda eksitasyona neden olur; net etki olarak stimülasyonla sonuçlanan bu olaya disinhibisyon denilir. § Santral Sinir Sistemine Giriş
§SSS’nin kendi hücreleri arasındaki veya SSS ile endokrin sistem arasındaki iletişimde ulak olarak belirli kimyasal maddeler kullanılır (nörohumoral iletişim). §Bu maddelere nöroregülatörler denir: §Nörotransmiterler, §Nöromodülatörler, §Nörohormonlar.
•Parakrin etki (lokal hormonlarla kendi çevresindeki komşu hücreleri etkilemesi •Otokrin etki (hücrenin salgıladığı madde kendini de etkiler)
§SSS’de iki nöron arasındaki iletişimden sorumlu olan temel öğelerdir. §Sinapslarda akson ucundan (presinaptik uç) salıverilirler ve diğer hücrenin membranını (postsinaptik membran) etkilerler.
§ §Membran üzerindeki etkisi kendilerine özgü reseptörleri aktive etmek sonucu genellikle iyon kanallarının açılması veya kapanması esasına dayanır; kısmen de, sinyal transdüksiyonu yapan membran enzimlerini etkilerler.
•Presinaptik uçta bulunmalı •
•Nöron uyarıldığında salıverilmeli •
•Aynı madde dışardan uygulandığında, nöron uyarıldığındakine benzer etki gösterebilmeli • •İletişimden sorumlu temel maddeler •
•Kendilerine özgü reseptörleri uyarırlar ve/veya iyon kanalını etkilerler. •
•Nöron membranını nöromodülatörlere göre hızlı bir şekilde etkilerler ve etkileri kısa sürer. • •
§Nöroregülatörlerin salıverilmesinde, presinaptik sinir ucu membranındaki voltaja-bağımlı veya reseptörlere bağımlı kalsiyum kanalları primer öneme sahiptir.
§Presinaptik uçta modülasyon yapan (inhibisyon veya fasilitasyon) nöromodülatörler, esas olarak kalsiyum kanallarından depolarizasyon esnasında geçen kalsiyum akımını azaltmak veya çoğaltmak suretiyle etkinlik gösterirler.
§Postsinaptik membranda nörotransmiterin yayılan aksiyon potansiyelini başlatmasında, sodyum kanalları ve kalsiyum kanalları primer rol oynarlar. Aynı yerde nöromodülatörlerin yaptığı inhibisyonda ise potasyum ve klorür kanalları önemli rol oynarlar.
File Name: 1.-SSS-giriş.ppt