ibadetin toplumsallaşmasının islam dinindeki örneği. farz
olmamasına rağmen (bkz: vacip
), farz olan vakit namazlarından daha önemli kabul edilen (bkz: teravih namazı
), bu toplumda kişilerin dine yakınlıklarını ölçmekte de kullanılan ("bizim oğlan cuma'ları, bayram'ları hayatta kaçırmaz") cemaat
namazlarındandır. parantez içinde görüldüğü gibi, günlük dilde "bayram" şeklinde kısaltıldığı da vakidir. tahminen, bir dine yakınlık ölçütü olarak iş gördüğü için, anne-babalar çocuklarının bu namaza iştirak etmesini ısrarla arzu ederler. bu noktada aile-içi şiddet olaylarının ortaya çıkması muhtemeldir.
geleneksel anlamda bir bayram namazı şu şekilde betimlenebilir: örnek ailemizin babası camiye doğru koşar adım ilerlerken, sevgili evladı onun iki adım arkasında gözlerini ovuşturarak yürür. camiye gelindiğinde, hoparlörden vaizin kulakları tırmalayan sesi yükselmektedir. cuma namazı
ndaki hutbe
lerde olduğu gibi, belagat
ve hitabet
sanatlarını çok iyi bildiğini sanan bir din görevlisi çatlak sesiyle, dinsel ve metafiziksel
olmaktan çok geleneksel
ve hamaset
yüklü bir konuşma yapar. konuşma esnasında cemaat uyuklar, ayacıklarını ovuşturur ya da uzaklara dalar gider. namazın icrasından sonra imamın etrafında bir bayramlaşma
halkası oluşur. bu halkada sırayla herkesle bayramlaşan dini-bütün kardeşimiz, sıranın sonuna geçer ve halka uzadıkça uzar. bayramlaşma bittikten sonra cemaat bu zorunlu, vatani görevi ifa etmenin haklı gururuyla, ayakkabılarını aldığı gibi, ardına bakmadan eve kaçar.
herhangi bir dinle, din kavramının kendisiyle, metafizikle uzaktan yakından, biraz ilgisi olan bir kişinin bayram namazlarındaki vasatlığın, yoksunluğun farkına varmaması mümkün değildir.