Göçmen ailelerin çoğu en az iki gidiş gelişle karşı karşıya kalıyor: Bir yerin kokusu, tadı ve ev gibi hissettirmesi için biri iş ile ev arasında, diğeri ise ev ile bakkal arasında.
Biz Tennessee’de yaşarken annemle babam Atlanta’daki 99 Ranch Market’i bulmak için sık sık üç saat araba sürerlerdi. Amerikan yemeklerini severek büyüyen ikinci nesil Asyalı Amerikalı bir çocuk olarak Los Angeles’a taşındığımda bu kutsal gezilere katılmayı beklemiyordum.
Ancak bu günlerde kendimi beslemenin en lezzetli ve ekonomik yolu olarak annemin yemek uygulamalarını benimsedim. Ayda en az bir kez, yarım kilosu 2 dolar olan kıyma domuz eti, Tayvan lahanası ve daha geniş yelpazede sirke ve acı sos bulmak için Batı Yakası’ndan San Gabriel Vadisi’ne yürüyorum.
Bu yüzden Westwood’a 99 Ranch’in geleceği haberi fazlasıyla memnuniyetle karşılandı. Ayrıca Los Angeles’ta bir şeyleri nereden alacağıma dair kafamda taşıdığım zihinsel haritayı da biraz istikrarsızlaştırıyordu.
Batı Yakası’nda Çin yemeği ve bakkal ürünleri o kadar nadir bulunuyor ki bu bir şehir efsanesi haline geldi. Dünya çapında 7.000’den fazla farklı Çin restoranında yemek yiyen ve kayıt altına alan emekli muhasebeci ve avukat David Chan, 1990’lardan bu yana hikayeyi takip ediyor.
Chan, e-posta yoluyla, geleneksel olarak Asya’nın yerleşim bölgesi olan San Gabriel Vadisi’ne atıfta bulunarak, “O zamanlar Batı Yakası’nda çalışan veya yaşayan herhangi birimiz için herhangi bir SGV Çin restoranı veya bakkalı, bir rüyanın gerçekleşmesi olurdu” dedi.
Chan’ın hâlâ UCLA’da öğrenci olduğu 1960’lara kadar, Batı yakasındaki mahallelerin çoğu, normalleştirilmiş ve yaygın konut ayrımcılığı nedeniyle tamamen beyazdı. Chan, Los Angeles’taki Çin yemeklerinin Twin Dragon, Madame Wu ve Jade West gibi Amerikanlaştırılmış restoranlar tarafından tanımlandığını söyledi.
Sanırım artık çoğumuz kırmızı çizginin etkilerini anlıyor ve kabul ediyoruz, ancak onun tarihine dair kavrayışımız bana soyut geliyor. Bu bilgiyi şehre ve şehrin neden bu şekilde göründüğüne dair anlayışımıza gerçekten uyguladığımızı düşünmüyorum.
2006’da UCLA’ya geldiğimde bu gerçeği kavramakta kesinlikle çok zorlandım. Bu şehrin mahallelerinin hoş tuhaflığının ardındaki çirkin sır, ayrımcılıktır. Irkçılığın emlak piyasalarında nerede ifadesini bulduğunu anlamadan Los Angeles’ın kendine özgü coğrafyasını anlayamazsınız.
99 Ranch’in Westwood’a gelmesinde belli bir ironi var. 1939’da mahalle, ırksal olarak kısıtlanmış konut sözleşmeleriyle o kadar kaplanmıştı ki, UCLA’daki Siyah öğrenciler, ev hizmetçisi olarak görülmedikleri sürece konut kooperatiflerine katılamıyorlardı.
1943’te yakınlardaki Culver City’deki yetkililer, kapı kapı dolaşıp Siyahlara asla satış ya da kiralama yapmama sözü veren resmi bir “Ayrım Komitesi” kurdular.
Ev ile bana ev hissi veren yemek arasındaki bu gidip gelmeler, özellikle de kızmadığım, saygı duyulan bir ritüel haline geldi. Aynı zamanda bu yolculukların bizi mecbur bıraktığını da kabul ediyorum. Birçok göçmenin ve beyaz olmayan insanın, şehirde bir yaşam kurma konusunda aynı şansa sahip olsalardı banliyölere taşınmayacağını düşünüyorum.
Chan, 1980’lerde Çin restoran gruplarının Westside restoranlarına ulaşmaya yönelik çok sayıda başarısız girişimini kaydetti. Venedik’te Unicorn Inn, Marina Del Rey’de Oriental Seafood Inn, Beverly Hills’te Hong Kong Royale, Santa Monica’da Royal Star Seafood vardı ve hepsi birkaç yıl sonra kapandı.
Chan, ROC Kitchen restoranının açıldığı 2012 yılına kadar hiçbir şeyin değişmediğini ve birdenbire 405’in batısında çorba köfteleri alabileceğiniz bir yerin ortaya çıktığını söyledi.
Angelenos’un Çin kültürü konusunda daha anlayışlı ve eğitimli hale geldiğine inanmak cazip gelse de Chan, bu restoranların başarısını Los Angeles üniversitelerindeki önemli sayıda Çinli öğrenciye bağlıyor. Batı Yakası’ndaki ilk otantik Çin restoranlarının çoğu, UCLA ve USC’nin yakınında, bölgesel Çin yemeklerini beğenebilecek tutsak bir izleyici kitlesinin yakınında bulunuyordu.
Nüfus sayımı verilerine göre 2000 yılında Asyalı Amerikalılar Westside nüfusunun yaklaşık %11,2’sini oluşturuyordu ve bu sayı giderek arttı.
2014 tarihli bir rapor, Los Angeles County’nin UCLA, USC ve Santa Monica College gibi yerlerde 20.000’den fazla Çinli uluslararası öğrenciye ev sahipliği yaptığını ortaya çıkardı. American Community Survey’in beş yıllık tahminlerine göre, 2020 itibarıyla Asyalı Amerikalılar Westside nüfusunun yaklaşık %14,5’ini oluşturuyordu.
Chan, bu günlerde Batı Yakası’nın Çin yemeği söz konusu olduğunda artık “tamamen çorak bir arazi” olmadığını söyledi. San Gabriel Vadisi’ndeki birçok başarılı Çin restoranı, Westside alışveriş merkezlerinde yeni yerler açtı.
Pazarlama yöneticisi Emily Huang, 99 Ranch mağazasının şehir denetimlerinin son aşamasında olduğunu söyledi. Huang, denetimler tamamlandığında açılış tarihini açıklayacaklarını ve mağazayı yıl sonundan önce açmayı umduklarını söyledi.
Ben bunun açılışını sabırsızlıkla bekleyen pek çok Batı Yakası Asyalı Angelenos’tan biriyim, bunun tek nedeni markete gidiş-dönüş yolculuğumu yarıdan fazla azaltacağı için değil. Ama aynı zamanda toplumun sınırlarının bu kadar katı çizilmeyeceği bir geleceğin sinyalini verebileceği için.
Sean Green bu rapora katkıda bulunmuştur.