-
stanislaw lem, 1921 yılında dünyaya geldi. gençliğinde tıp eğitimi gören lem, 2. dünya savaşının başlaması ile eğitimini bıraktı. savaş yıllarında otomobil tamirciliği ve elektrik teknisyenliği yaptı. 1946 yılında krakow'a yerleşen lem, tıp eğitimini tamamladı. aynı yıllarda şiir yazmaya ve bilimsel yöntem üzerine kuramsal araştırmalara başladı. ilk romanı the man from the mars haftalık bir dergide basıldı. daha sonra kısa hikayeleri ve şiirleri dergilerde yayımlandı.
ardından en önemli eserlerinden biri olan "dönüşüm hastanesi"ni 1948 yılında yazmaya başladı. kitap, stalin'in dönemi baskıcı politikalarının etkisiyle 8 yıl boyunca basılmayı bekledi. lem'in tabiri ile kitap işkence gördü.
stanislaw lem, ilk bilim kurgu kitabı 'astronauts'u 1955'te yayımladı. lem, kitabının hikayesini şöyle anlatıyor; 1950 yılında yazarlar sendikasında şişman bir beyle tanıştım. kim olduğunu bilmeden onunla sohbet ediyordum. bir keresinde "polonya edebiyatındaki bilim kurgu türünün yoksunluğundan" bahsediyorduk. bana "sen böyle şeyler yazabilir misin?" diye sordu. ben de hiç düşünmeden "evet" cevabını verdim. akabinde, cezytelnik yayınevinden bir bilim kurgu roman teklifi aldım. arkadaşım meğerse bu yayınevinden jerzy panski'ymiş. konunun ne olacağını bilmeden adı "astronauts" olacak bir kitap için imzayı attım. ve kısa bir zamanda kitabı tamamladım. böylece ilk bilim kurgu kitabım basılmış oldu.
lem, daha sonra klasik ve ciddi sayılan "aden", "yıldızlardan dönüş", "solaris", "yenilmez" ve daha hicivli olan "yıldız güncesi", "ölümlü makineler", "dünya'da barış" adlı kitaplarını yazdı.
lem'in yazmaya başladığı ilk dönemlerde iyimser ve sosyalist rejimle uzlaşmacı roman ve hikayeler kaleme aldı. yazılarındateknolojik gelişmeleri, modern toplumu ve sağduyulu bilim adamlarını ele aldı. 1960'lı yıllarda lem daha bağımsız, daha deneysel ve radikal bir tarzı benimsedi. polonyalı komünist rejim, bilim kurguyu edebiyatın önemli bir dalı olarak görmese de kendilerine yapılan eleştirilere müsamaha göstermedi. demir perde döneminde lem yasak konuları / soruları fantazi kılıfına altında işlemeye hatta kimi kitaplarında kahramanlarına verdiği takma adlarla insanları hicvetmeye devam etti.
lem, uluslararası alanda adını1965'de yazdığı, ingilizceye 1974 yılında çevrilen "cyberiada" ile duyurmaya başladı. cyberiada, robotların yönettiği mekanik bir dünyada geçen kısa öykülerden oluşuyordu.
lem'in, farklı bir tarz da bilim kurgu yazan ursula k. le guin ve philip k. dick ile birlikte bilim kurgu türünün saygı görmesini sağladı. ancak tüm yapıtlarında "gerçek nedir ?" sorusuyla uğraşan meslekdaşı philip k. dick tarafından eserlerini çalmakla suçlandı. dick geçirdiği ağır depresyonlar sırasında lem'i ajan olmakla da suçlamıştı.
stanislaw lem uluslararası başarısını1961 yılında yayımladığı solaris ile duyurdu. solaris, rus yönetmen andrei tarkovski tarafından 1971 yılında sinemaya uyarlandı. solaris en son amerikalı yönetmen steven soderbergh tarafından, 2002’de filme çekildi.
lem, komünizmin çökmesinden sonra bilgisayar suçları, interneti ahlakını ele alan konularda yazılar kaleme aldı.