... konulu sunumlar: "1 TÜMÖR BELİRTEÇLERİNİN KLİNİK TANIDA ÖNEMİ Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006."— Sunum transkripti:
1
1 TÜMÖR BELİRTEÇLERİNİN KLİNİK TANIDA ÖNEMİ Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006
2
2 Tümör (kanser), Vücudumuzun herhangi bir hücre veya hücre topluluğunun kontrolsüz bir şekilde çoğalması, büyümesi, çevredeki ve uzaklardaki dokulara yayılması (buna metastaz denir) sonucu dokunun, organlarının ve vücudun işlev görememesine yol açan, ve kötü huylu ise (malign) ölüm ile sonuçlanan ciddi bir hastalıktır.
3
3 Kanser ve komplikasyonlarından ölüm, Amerika ve birçok batı ülkesinde kardiyovasküler hastalıklardan sonra ikinci sıradadır.
4
4 Kanser, uzun zamanlı süreç ve dört zorunlu faz boyunca gelişir: -İndüksiyon fazı -İnsitu faz (lokal faz) -İnvazyon fazı -Disseminasyon fazı
5
5 Kanserin, indüksiyon fazında saptanması idealdir. Ancak bilimsel olarak bu imkansızdır. Çünkü bu fazda kişide hiçbir bulgu yoktur. İkinci faz olan insitu fazda kanseri yakalamak, ikinci ideal seçenek olmaktadır. Çeşitli vücut sıvılarındaki düzeyi tümörün varlığı ve gelişimi ile ilişkili bir maddenin tümör belirteci (marker) olduğu söylenebilir.
6
6 Bilim adamları ve hekimler, özgül, güvenilir ve kolaylıkla belirlenebilir bir tümör belirteci arayışını sürdürmektedirler. Ancak bu güne kadar, bu özelliklerin tümünü içeren bir bileşik bulunamamıştır. Kanserli dokulardan kaynaklanan ve çeşitli vücut sıvılarında artan pek çok biyolojik bileşik tümör belirteci olarak kullanılabilmektedir.
7
7 Tümör belirteçlerinin sınıflandırılması: Protein tümör belirteçleri Enzim tümör belirteçleri Hormon tümör belirteçleri Küçük molekül ağırlıklı bileşikler (sekrete edilen tümör antijenleri) Hücre yüzey reseptörleri, hücre markerleri
9
9 AFP: Alpha Feto Protein Uygulama alanları Karaciğer kanseri Yumurtalık kanseri Testis kanseri Diğer yükselme sebepleri Hamilelik Kronik karaciğer hastalığı
10
10 CEA: Carcino Embryionic Antigen Uygulama alanları Kolorektal kanserler Meme kanseri Akciğer kanseri Mide kanseri Pankreas ve safra kesesi kanserleri Tiroid kanseri Yumurtalık kanseri Rahim kanseri Diğer yükselme sebepleri Sigara Alkol Mide, bağırsak sistemi, karaciğer, ve akciğerin iyi huylu patolojilerinde
11
11 PSA: Prostat Specific Antigen Uygulama alanları Prostat kanseri: Son yıllardaki çalışmalar serbest/total PSA oranının iyi huylu prostat büyümesi ile prostat kanserini birbirinden ayırmada yararlı olmuştur. Diğer yükselme sebepleri Mesane kateterizasyonu Prostat biyopsisi Rektal tuşe Prostat hipertrofisi İdrar zorluğu Akut prostatit Prostat infarktı
15
15 HCG: Human Chorionic Gonadotropin Uygulama alanları Testis tümörleri Hidatiform mol Koryokarsinoma Diğer yükselme sebepleri Marijuana içilmesi Primer testis yetmezliği Hamilelik Artmış serbest β-HCG düzeyleri hem kemoterapinin optimizasyonunda, hem de HCG bulunmayan durumlarda önemlidir.
16
16 CALCITONIN Uygulama alanları Medüller Tiroid kanseri Diğer yükselme sebepleri Hiperparatiroidizm Böbrek yetmezliği Lösemi Miyeloproliferatif bozukluklar Akciğer kanseri