Eskimolar’ın hayatı nasıldır?
Hiç Eskimolar’ın hayatının nasıl olduğunu merak ettiniz mi?.. Bu konuda neler biliyorsunuz?..
Kanada, Sibirya, Grönland, Alaska gibi Kuzey Kutup Bölgesi’ne yakın kesimlerde yaşayan insanlara Eskimo denir. Bazı Amerika yerlileri “Eskimo” sözcüğünü “yabancı” anlamında da kullanır. Bugün yeryüzünde Grönland’da 40 bin, Kuzey Kanada’da 23.500, Alaska’da 35 bin Eskimo yaşamaktadır.
Eskimolar’ın ataları, bundan 10-15 bin yıl kadar önce Sibirya ile Alaska’nın birleşik olduğu dönemde, Asya’dan Kuzey Amerika’ ya göç etmişler. Eskimolar binlerce yıl boyunca, hiçbir bitkinin yetişmediği soğuk bölgelerde balıkçılık, avcılık ve toplayıcılıkla geçinmişler. Rengeyiği, fok, balina ve balık avlamak için oradan oraya dolaşmak zorunda kalmışlar. Avlarını zıpkın, mızrak ve okla yakalarlarmış. Yazları ağ ve zıpkınlarla avlanan Eskimolar’ın kış aylarında kendilerine özgü ilginç avlanma yöntemleri varmış. Örneğin, buz altında yüzen fokların soluk almak için bir hava deliğine gereksinim duyduğunu bilirlermiş. Fokun soluğuyla ısıtarak buz tabakasında açtığı deliği bulan avcı, deliğin kenarında bekler ve hava almak için deliğin altına gelen foku mızrağını saplayarak avlarmış.
Eskimolar avladıkları hayvanın etini kurutarak ya da dondurarak saklar ve çoğunlukla çiğ olarak yerlermiş. Derisinden giysi ve çadır; kas kirişlerinden dikiş ipliği, kemiklerinden iğne ve zıpkın kancası yapar; yağını da aydınlanma ve ısınmada kullanırlarmış. Giysileri fok derisinden olur, hava durumuna göre kürkün ya içini ya dışını kullanırlarmış. Oyarak biçimlendirdikleri kemiklerden ve mors dişlerinden küçük heykelcikler ve takılar yaparlarmış
İglo ya da iglu adı verilen katı kar bloklarından kubbe biçiminde olan Eskimo evlerinin duvarları derilerle kaplanır; evlere, rüzgârı kesmek için yapılan dönemeçli bir koridordan girilirmiş.
Kuzey Kutbu’nda ağaç yakılamayacak kadar değerli olduğundan, Eskimolar balina ve fok gibi hayvanların yağını yakacak olarak kullanırlarmış. Eskimolar karada köpeklerin çektiği kızaklarla yolculuk ederler; denizde ise hayvan derisinden yapılmış kanoya benzeyen kayıklar kullanırlarmış.
Eskimolar yaşamlarını sürdürmek için, bulundukları bölgenin sert iklimine uyum sağlamakta çok başarılı olmuşlar. Sizce de öyle değil mi?
Son yüzyılda Eskimolar’ın yaşamında oldukça önemli değişiklikler olmuş. Eskimolar’ın yerleşim bölgelerine gelen Avrupalı tüccarlar ve misyonerler gelenek ve göreneklerini de birlikte getirmişler. Eskimolar avladıkları hayvanların postlarını Avrupalılar’ın getirdiği yeni ürünlerle takas etmeye, tüfek ve tahta kayıklar kullanmaya başlamışlar. Eskimolar arasında Hıristiyanlık dinini yaymaya çalışan misyonerler, Eskimo dilini yazıya dökerek özel bir alfabe geliştirmişler. Bu alfabe bugün Kanada’ daki Eskimo gazetelerinde kullanılmaktaymış.
Avrupalılar’ın etkisiyle gelenek ve göreneklerinin çoğunu yitiren (kaybeden) Eskimolar’ın bir bölümü bugün çağdaş mobilya ve gereçlerle donattıkları prefabrik evlerde yaşıyor, köpeklerin çektiği kızaklar yerine kar otosu, motorlu kızak ve motorlu kayıklar kullanıyorlarmış. Yalnızca yemek için avlanıyor, hayvan postları yerine hazır giysiler giyiyorlarmış. Bütün bunlan satın almak için paraya gereksinim duyan Eskimolar, eskisi gibi avcılık, balıkçılık yapacak yerde artık petrol rafinerilerinde ve madenlerde işçi olarak çalışıyorlarmış.
Tüm bunlar da gösteriyor ki maalesef Eskimoların da eski kültürleri yok olmaya başlamış!..