Küresel Güney, Dünya Bankası’nın düşük ve orta gelirli Asya, Afrika ve Latin Amerika’da yer alan ülkeleri ifade etmek için kullandığı bir terimdir. Küresel Güney’in karşısında ise zengin ve varlıklı; ABD ve Avrupa devletleri başta olmak üzere Küresel Kuzey ülkeleri bulunuyor.
Bu uluslar, genellikle yeni sanayileşmiş veya sanayileşme sürecinde olarak tanımlanır. Büyük ölçüde özgürlük endeksleri tarafından daha düşük kaliteli demokrasilere sahip oldukları düşünülür ve bu kategorideki çoğu ülke, geçmişte Avrupa devletleri sömürgesi durumundaydı. BRIC ülkeleri; Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Endonezya, Küresel Güney ülkeleri arasında en büyük nüfus yoğunluğuna ve ekonomiye sahip ülke konumundadır.
İLK KİM TARAFINDAN KULLANILDI?
Küresel Güney’in çağdaş bir politik anlamda ilk kullanımı, 1969 yılında Katolik dergisi Commonweal'da Vietnam Savaşı ile ilgili özel bir konuda yazan Carl Oglesby tarafından yapıldı.
Küresel Güney terimi, coğrafi konumları dikkate almayan, yani belirli bir gelişim eşiğine ulaşan bu gruplandırma üyelerinin Küresel Kuzey’e geçebileceği anlamına gelen dinamik bir terimdir.
Küresel Kuzey’de, gelişmiş ülkelerdeki bazı bölgeler, Küresel Güney’in koşullarına benzeyen koşullarda yaşıyor olabilir. Uluslararası ilişkilerde aktörlerin çoğunluğu, “az gelişmiş” veya “gelişmekte olan ülkeler” gibi diğer terimlerle karşılaştırıldığında “Küresel Güney” teriminin kullanımı, mana olarak daha geniş bir alanı ifade eder. Nitekim, çoğu sosyal bilimci terimi, aynı zamanda Küresel Kuzey ve Küresel Güney arasındaki kültürel ve gelişim farkından jeopolitik çıkarlar ve ilişkilere kadar olan bir ağda, yeniden düşünülmesini de önermektedir.
ÜLKELERİN EKONOMİK YAPILARI
Küresel Güney ülkeleri, gelişmiş ülkelere bağımlı ekonomilere sahip olma özelliği gösterir ve istikrarsız devlet yapıları vardır. Bu ülkelerin önde gelen özellikleri; güçlü bir orta sınıfın bulunmaması, düşük ekonomik gelire sahip olan yoksul milyonlarca insan, ülkenin zenginliğini ve kaynaklarını kontrol eden çok küçük bir seçkin üst sınıfın olmasıdır. Küresel Güney kategorisinde bulunan dünya uluslarının çoğunda çok büyük dış borçlar söz konusudur.
YÖNETİM ŞEKİLLERİ
Genel olarak Küresel Güney devletleri, II. Dünya Savaşı’ndan demokrasiyi ve otonomiyi elde etmeye başlamışlardır. Bu ülkelerin bir çoğu bağımsızlıklarını kazanana kadar Batılı ülkelerin sömrüsü konumundaydı.
Günümüzde ise Küresel Güney devletlerindeki siyasi sistemler çeşitlilik göstermektedir ve 21.yy.ın başlarından itibaren büyük bir kısmı çeşitli derecelerde demokratik yönetimlere sahiptir.