“Kuro obi” nedir? 黒帯とは何ぞや？
“Siyah Kemer” terimini duyduğunuzda, eminim sizler için siyah kemer çok daha fazlasını ifade eder. Bir Karate-ka için gurur, sert ve uzun bir eğitim demektir. Oysa ki, karate-ka dışındaki kişiler için “siyah kemer” bir uzmanlık ya da-garip ama-tehlikeli bir kişi anlamına gelebilir.
JKA eğitmenlerinden Sensei Naka, bir Hollywood filmi olan Kuro Obi “Siyah Kemer” filminde rol almıştı, takip edenler hatırlayacaktır. Bu sayede bir çok kişi siyah kemerin anlamını öğrenmiş oldu. Bir Shotokan Karate eğitmenini filmde oynamasını görmenin benim için de çok ilginç olduğunu söyleyebilirim.
Rengi ne olursa olsun, karate eğitiminin bir parçasıdır kemer. Karate’de kemerler hakkında birçok gerçekler vardır. Geçmişte de bu konuda merak edilen sorular vardı belki hala cevaplar arıyoruz buna. Hepimiz biliyoruz bazı gerçekleri takdir için derece önemlidir. Ben bu yazımda Karate’nin daha iyi anlaşılması ve Japon kültürü ile ilgili sizlere yardımcı olacağımı umuyorum.
Karate’de siyah kuşak dan ve hiyerarşi olarak ilginç olduğu kadar şaşırtıcı bir konudur da. Bu kemer sisteminin nereden geldiğini anlamak için tarihe bakmak gerekir. Okuyucuların çoğu zaten Usta Funakoshi tarafından Okinava’da tanıtıldığını biliyor olabilir. Peki Funokoshi’nin bu sistemi Judo’dan benimsemiş olduğunu biliyor muydunuz?
Judo’nun kurucusu Jigoro Kano (1860-1938) gerek iş gerekse akademik alanda yetenekli ve başarılı bir eğitimciydi. Kano 19. Yüzyılın sonlarında Judo’yu kurdu ve kısa bir sure içinde dojosunda birkaç bin kişilik bir üyeye sahip oldu. O da Japonya Olimpiyat Komitesi’nin ilk temsilcilerinden oldu. Judo’yu Jujitsu’dan uyarladı ve aynı zamanda dan sistemini de icad etti. Funokoshi’nin erken bir aşamada Judo bildiğini ve bunu Shotokan karate’nin üzerinde bir etkisi olduğunu düşünebiliriz. Aslında Shotokan birstilin adı, ister inanın ister inanmayın. Judo’nun başkanlığını Kudokan aldı ve Tokyo’da dövüş sanatları camiasında çok saygın bir isim oldu. Böylece Funakoshi Kodakan kadar büyük bir dojo inşa etmek umuduyla Shotokan içinde “kan” (yapılanma) kısmını Kabul etti. Fonakoshi kendi dojo adı olarak Shotokan’ı seçti, başka bir nedeni yoktu. Tek istediği karate yapmaktı, yeni bir stil olarak ryu tarzını yaratmak istemedi. Sadece bir organizasyon vardı o da Kodakan’dı, ve Judo’yu da sevmişti. Kendi dojosunda Shotokan kullandı ve “ryu” kullanmayı reddetti. Shotokan’ın adının sonunda Shito-ryu ve Goju-ryu gibi bir ek olmaması da bunun bir nedenidir. Günümüzde –cahilce bulduğum-bazı insanlar Usta Funakoshi’nin reddettiği “ryu” ekini Shotokan-ryu şeklinde eklemek istiyorlar.
Konuyu biraz dağıttık yeniden Kuro Obi’ye dönelim… Henüz 1924 yıllarında Funakoshi’nin erken döneminde öğrencilerinden birkaçına ilk dan diplomaları verilir. İlk dönem Karate uygulayıcıları Judo’yu izledi ve en yüksek derece olarak 5’inci dan’ı uyguladılar. Judo nüfusu arttıkça Kodakan 10. Dan ile dan derecesini yükseltti ve rütbe genişledi. Böylece karate kural değişikliği yaparak bu yeniliği takip etti. Şimdi Shotokan’da en yüksek rütbe 10. Dan.
Karate’de bazı stiller daha yüksek bir derece ve farklı bir renk kemer takıyor. 6, 7 ve 8’inci dan bir Karate uygulayıcısı kırmızı-beyaz, 9 ve 10. Dan için ise tam kırmızı kemer vardır. Ancak şunu söylemeliyim ki, Funakoshi bu fikri hiç beğenmedi. Tüm Shotokan uygulayıcıları için dan hiyerarşisinde tek bir kemer vardır o da SİYAH KEMERDİR.
Diğer stiller için ise kemerin üzerinde dan derecelerini gösteren çizgiler işlenmiştir. Bu çizgiler onun derecesini gösterme açısından bir doğruluk ifade edeceğini düşünmediğim gibi, benim sevmediğim bir fikirdir. Diğer stilleri eleştirmek adına söylemiyorum ama ben bunu sevmiyorum.
Aslında yıllarda belinize taktığınız siyah kemerin zamanla beyaza dönüşmesi çok daha hoşuma gidiyor. Ben yıllarca benim günlük eğitimde kullandığım eski kemerimi takmaktan gurur duyuyorum. Belinde çizgili kemer takan Shotokancıları görünce bilgi eksikliklerine üzülüyorum. Onlara sadece geleneklerimizde düz siyah kemer takmanın olduğunu bilmelerini istiyorum.
Burada bir de hatırlatmak isterim ki, 2000’li yıllarda Japon Kendo Federasyonu, en yüksek rütbe olarak 10. Dan sisteminde karar kıldı ve dolayısıyla şu an en yüksek dan derecesi 8. Dan. Bu oldukça dikkat çekicidir. Karatede dan sistemi çok tartışılan bir konu olmakla birlikte herkesin çokça bildiği bir konu da değildir. Sportif etkinliklerin kendi sıralama sistemleri vardır. Örneğin boksun birçok ağırlığa gore sınıflandırması vardır. Her bir bölümün ayrı bir sırası vardır. WBC, WBA, WBO gibi farklı gruplar vardır, bunun farkındayım ve bu tartışmaya girmeyeceğim ancak şunu da dikkatinize vurgulamak istiyorum: Boks sıralamasındaki sistemler sıvı ve kalıcı olmadığı bir gerçektir. Bir başka deyişle rütbe (Şampiyon) ya da 100 maç diyelim kalıcı olmayacak. Kaybedersen elle tutulur bir rütben olmayacak, emekli olduğunda elde ettiğin rütbe de kaybolur. Elbette bu karate ve budo için geçerli değildir. Bir dan rütbe verilir ve bu onda kalır, terfi edebilirsiniz ama rütbeniz boks, tenis vs. gibi sıralamanız asla aşağıya düşmeyecek. Budo’da hedef farklıdır. Rütbeniz düşmez, değişmez ancaküzücü hale gelen birçok kişinin bir seviyeye geldikten sonra eğitimine ara vermesidir. Bir bakarsanız yıllar sonrasında bir avuç kişi kalır eğitimci olarak. Buna ek olarak belli bir yaşa erişince fiziksel yetenek ve beceri düzeyi maksimuma ulaşır. Bird an rütbe almak onurlu bir şeydir ve bununla gurur duymalıyız aynı zamanda bunun bir maddi beklenti haline gelmesi çok büyük bir ayıp. Funakoshi Sensei neden dan almayı reddetti bunu gerçekten anlayabiliyorum.
Dilerseniz şimdi farklı ilginç bir konuya geçelim. Kyu derecesi neden 8’den –bazı dojolarda 10’dan-aşağı düşer hiç merak ettiniz mi? Eğer Shodan veya birinci derece siyah kuşağa ulaştığınızda dereceniz artar. Ben 50 yıl once JKA’ya katıldığımda neden 1. Kuyu’dan başladı diye merak ettim. Kyu sistemi dan sistemi gibi artan bir system niye değildi? Yıllar sonra kyu sisteminin kasten bu şekilde yapılandırılmış oludğunu gördük. Şimdi bunun mantığı üzerine düşünelim.
Dövüş sanatlarına başlayan bir kişi shodan’a (siyah kemere) gelinceye kadar gerçek bir karate eğitimine başlamıyor! Bazılarınız biliyor, karate-do’yu gerçek anlamda öğrenmenin başlangıç noktası shodan’dır. Bu seviyeye gelinceye kadar öğrenci kendisine objektif bir hedef ve temel oluşturur, vücut haraketleni doğallaştırır. Bir öğrencinin temel karate yollarını ya da gerçek karate tekniklerini öğrenmesi için gerekli koşullar bu aşamada elde edilir. Örneğin bir shuto eli yapmak için çok sayıda tekrar yapmanız gerekir. Ki bu pratiklere aynı zamanda bütün bedenin duruşu, vücudun değişimi, nefes, bacak kuvveti, ki-ai’nin yanısıra dojo görgü ve kuralları da eğitimin bir parçası olacaktır. İşte 8’inci kyu’dan başlayıp karate eğitimi için kendinizi hazırlamak ve bir kyu yukarı taşımanın nedeni budur.
Bir başka konu ise, hepimizin bir acemi beyaz kemer ile başladığını biliyoruz. O siyah kuşağa ulaşmadan once sadece iki renk vardı erken dönem karatede, yani benim başladığım 1960’lı yıllarda. Beyaz ve Kahverengi. 3. Kyu seviyesine ulaşana kadar hepimiz beyaz kemer takardık. Şimdi dojolarda çoğu 8. Kyu veya 10. Kyu4da başlar. Hatta bazı dojolarda yarım kyu ilerleme sağlamak için bir şerit verilir. Normali ise bir öğrencinin siyah kemere ulaşması için 20 kyu sınavı yapması zorunludur. Burada şunu da belirteyim ki, her öğrencinin kendi gelişim ve öğrenme hızı farklıdır. Bir iş için iyi olmayabilir ama ben öğrenci veya velileri daha fazla para almak için çok yapılan sınavları tasvip etmiyorum.
Bana sorulan bir diğer popular soru da, uzun bir aradan sonra, bu hastalık olabilir başka bir işiniz için olabilir, bir yıldan daha uzun sure ara verdikten sonra yeniden siyah kemer takmak bir hak mıdırı? Ya da bu kadar ara verdikten sonra siyah kemer takmalı mı? Bu konuda bazı dojoların kendine özgü kuralları var, kimi dojolarda belirli bir seviyeye gelene kadar beyaz kemer takma uygulaması yaşanırken, bazılarında ise siyah kemer takarak devam edilebiliyor. Tamamen dojonun politikasına bağlı. Ancak bu konuda benim fikrim kendinize şu soruyu sormanızdır: Eğer siyah kuşak takacaksam eskisi kadar iyi bir performans gösterebilecek miyim? Son derece yetenekli ve performansınızdan eminseniz o zaman eski kuro-Obi giyebilirsiniz. Eğer ortalama bir kişi iseniz, hatta bazen katalar da unutulabiliyor, size şunu soruyorum: Neden beyaz kemer değil de Siyah kemer? Gurur ya da ego size rahatsız yapar. Doğrusu şu ki, çok kötü birsiyah kuşak, daha büyük bir beyaz kemer gibi görünecektir. O halde neden gücünüzü, koordinasyonunuzu sağlayıncaya kadar beyaz kemer takmayasınız? Belki bir ay, belki bir buçuk yıl sürecektir. Buna Sensei karar vermelidir. Size şunu söyleyebilirim. Siyah kemer takmanız sizi iyi bir karateci yapar mı? Öte yandan bir kuro-Obi giymek sorumluluğunuzu artıracaktır. Daha fazla çalışmak, daha çok antrenman yapmanız gerekecektir. Formda ve sağlıklı bir hayat için hergün çalışmanız gerekiyor. Obezite bir siyah kuşak için tolere edilmemelidir.
Bu yazının orijinal metnini İngilizce olarak aşağıdaki linkten okuyabilirsiniz.
http://asaikarate.com/kuro-obi%E9%BB%92%E5%B8%AF-black-belt/