Karen Horney kadın psikolojisi üzerine düşündüklerini Freud’un kadın üzerine düşüncelerini eleştirerek belirtmiştir.
Freud kadının içinde bulunan erkeksi özelliklerin veya erkeğin içinde bulunan kadınsı özelliklerin biseksüellik eğiliminden kaynaklandığına inanıyordu. Ona göre kız çocuklarının gelişimindeki en önemli olay kızların penise sahip olmayışlarını keşfetmesiydi. Buna kanıt olarak da kızların penise sahip olma dileklerini dile getirmeleri, ergenlikten önce erkeksi davranışlar sergilemeleri ve yetişkin kadınların rüyalarında penis ve onun sembollerini gördüklerini gösteriyordu. Horney’e göre bunlar yeterli kanıtlar değildi; kadınlarda penis sahibi olma arzusunun yerini göğüs sahibi olmak alabilirdi, erkeksi davranışlar sergilemek içinde bulunulan kültürde değer görülüyor olabilirdi ve rüyalardaki sembollerin nevrotik kadınlarda olmasının yanında nevrotik erkeklerin de özelliği olabilirdi (Budak, S., çev., 1994).
Horney, Freud’un kadınları küçümseyen penis kıskançlığına rahim kıskançlığı kavramı ile karşılık verdi. Rahim kıskançlığı; kadınlardaki kutsal çocuk doğurma yeteneğinin erkeklerde olmayışının yarattığı kıskançlıktır. Horney’e göre erkeklerin de kadınların da karşı taraf tarafından beğeni duyulan özellikleri vardır. Fakat erkekler çocuk doğurma yeteneklerinin olmaması nedeniyle diğer alanlarda başarılı olarak bu durumu dengelemeye çalışırlar (Burger, 2006, böl. 5).[5] Ayrıca Freud kadınlıkla mazoşizm arasında gizli bir ilişki olduğunu ve kadındaki temel korkunun sevgiyi kaybetme korkusu olduğunu söyler. Bu korkunun da erkekteki iğdiş edilme (hadım edilme) korkusuna karşılık geldiğini savunur. Karen Horney’e (1994) göre “mazoşistik eğilimler başkalarına duygusal bağımlılık anlamına geldiği ve mazoşizmde kaygıya karşı güvence bulmanın temel yolunun sevecenlik kazanmak olduğu ölçüde, sevgiyi kaybetme korkusu özgün bir mazoşistik özelliktir” (s. 95).
Ona göre mazoşizm bireyler arası çatışmaların bir sonucudur, kadına özgü değildir. Bir kültürün etkilediği kadınlarda o kültüre dayalı mazoşizm eğilimlerinin var olup olmadığı önemlidir. Bazı kültürlerde kadınların sevgiye değer vermesi ve sevgiyi kaybetmekten erkeklerden daha fazla korkması için gerçekçi nedenler vardır (Budak, S., çev., 1994).[8] Ayrıca bu kültürel etki ve beraberinde gelen çevresel etkilerin Freud’un gözlemlerini ve yazılarını etkileyerek onun kadınları ikinci sınıf insanlar olarak görmesine neden olmuştur. Eğer Freud’un döneminde yaşayan bir kadın erkek olmayı dilemiş ise bunun nedeni kültür tarafından maruz bırakılan kısıtlamalardır. Özgür bir toplumda bireyler kendi özelliklerinden memnun olabilirler.
Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM’ın Kişisel Ders Notları. Atatürk Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf “Felsefeye Giriş” ve 2., 3., 4. Sınıf “Felsefe Tarihi” Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık Öğretim Felsefe Ders Kitabı