28.01.2001 - 01:00 | Son Güncelleme: 28.01.2001 - 01:00
Tarım sigortalılarına basamak yükseltme hakkı
1479 sayılı Bağ-Kur ve 2926 sayılı Tarım Bağ-Kur yasalarında değişiklik yapan ve 04.10.2000 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 619 sayılı KHK'nin 58. maddesi ile Tarım Bağ-Kur yasasına geçici 9. madde eklenmiştir.
1479 sayılı Bağ-Kur ve 2926 sayılı Tarım Bağ-Kur yasalarında değişiklik yapan ve 04.10.2000 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 619 sayılı KHK'nin 58. maddesi ile Tarım Bağ-Kur yasasına geçici 9. madde eklenmiştir. Bu maddeye göre, KHK'nın yayımlandığı tarihten önce sigortalı olanlar, bulundukları basamak dahil, bu KHK'nın yayımlandığı tarihten itibaren 6 ay içinde yazılı talepte bulunmak şartıyla, bulundukları basamakları en fazla 12 basamak yükseltebilirler. Basamak yükseltme primi, sigortalının talep tarihinde bulunduğu basamaktan, yükselerek intibak etmek istediği basamağa kadar her basamak için öngörülen bekleme süresindeki prim tutarına gelir. Basamaklarının arasındaki farkların ilave edilmesi suretiyle hesaplanır. Bu tutarın, varsa birikmiş prim borçları ile birlikte KHK'nın yayımlandığı tarihten itibaren 1 yıl içinde ödenmesi zorunludur. Basamak yükseltme tutarının tamamen veya kısmen ödenmesi halinde, sigortalı son ödemenin yapıldığı tarihi takip eden ay başı itibarıyla bu ödemenin karşıladığı basamağa intibak ettirilir. Basamak yükseltme primleri, primi ödenmiş süreler olarak değerlendirilmez. Basamak yükseltme hakkından yararlanan sigortalılara, basamak intibaklarının yapıldığı tarihten itibaren 3 yıl sonra, kanunda öngörülen diğer şartları taşımak ve talepte bulunmak kaydıyla yaşlılık aylığı bağlanır. Basamak yükseltme talebinde bulunan sigortalının, basamak yükseltme priminin bir kısmını veya tamamını süresi içinde ödemeden ölümü halinde, hak sahipleri basamak yükseltme primlerini ölüm tarihinden itibaren 6 ay içinde ödeyebilirler. Bu tutarın tamamen veya kısmen ödenmesi halinde, birinci fıkra hükümleri uygulanır. Malullük veya ölüm aylığı bağlanmasında ikinci fıkrada öngörülen 3 yıllık bekleme süresi aranmaz. Basamak yükseltme hakkının tarım dışında bulunan Bağ-Kur sigortalılarına da verilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Daha önceki bir yazımızda da belirttiğimiz gibi 4447 sayılı yasa ile basamak yükseltme sisteminde değişiklik yapıldı. Bu değişiklik yerinde olmakla birlikte, 13-24. basamak arasında bekleme süresi her bir basamakta 2 yıla çıkarıldığı için binlerce sigortalının hak kaybına neden olmuştur. Halen yürürlükte olan, ancak Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilerek yasalaştırılması için 9 ay süre tanınan bu KHK'nın Meclis tarafından sigortalıların lehine değiştirileceğini umuyoruz. İsteğe bağlı sigortalının sağlık hakkı alındı 619 Sayılı KHK'nin yayımlandığı tarihte 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tâbi isteğe bağlı sigortalı olanların bu sigortalılıkları; bu KHK'nın yayımlandığı tarihe kadar birikmiş tüm prim borçlarını, KHK'nın yayım tarihini takip eden 6 ay içinde ödemeleri şartıyla devam ettirilir. Bu şartı yerine getirmeyenlerin sigortalılıkları ise, son prim ödeme tarihi itibarıyla sona erdirilir. Ayrıca, KHK'nın yürürlük tarihinden önce herhangi bir nedenle sağlık sigortası kapsamında prim ödemeyen isteğe bağlı sigortalılar, sağlık sigortası kapsamına alınmaz. Bu durumda olanlara kurumca aylık bağlanması halinde de aynı hüküm uygulanır. Görüldüğü gibi 4 Ekim 2000 tarihine kadar sağlık sigortasına prim ödememiş olan isteğe bağlı sigortalılar artık sağlık sigortası kapsamına alınmayacaklar ve emekli olmaları durumunda da sağlık yardımı alamayacaklardır. Sosyal güvenliğin mantığına ters düşen bu uygulamanın en kısa sürede düzeltileceğini umuyoruz. Zira bu KHK Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi ve yasalaşması için meclise gönderildi. Geriye doğru borçlanma kalktı 619 sayılı KHK'ye eklenen geçici 1. madde ile, 1479 sayılı Kanuna göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde, KHK'nın yürürlüğe girdiği tarihe kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetleri KHK'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başlayacaktır. Ancak, 1479 sayılı Kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olmak kaydıyla, 20/4/1982 tarihinden KHK'nnı yürürlüğe girdiği tarihe kadar vergi dairelerine kayıtlı olarak kendi nam ve hesabına bağımsız çalıştıklarını belgeleyen sigortalıların, vergiye kayıtlı bulundukları süreler, bu süreye ilişkin primleri, ödeme tarihinde bulundukları gelir basamağı prim tutarı üzerinden ödemek kaydıyla sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. ¥ FAX: 0 212 454 25 67 Sorular ve Cevaplar İsmail Yalçın: 1978 yılında çırak olarak ilk sigortaya girişliniz başlangıç sayılmayacaktır. Bildiğiniz gibi çıraklar için uzun vadeli sigorta kollarına (malullük, yaşlılık ve ölüm) prim ödemesi yapılmaz. Çıraklar ancak kısa vadeli sigorta kollarına tâbidirler. Bu nedenle çıraklıkta geçen süre emeklilikte dikkate alınmaz. Ancak aldığınız sigorta numaranız geçerlidir. Sigorta başlangıcınız çıraklıktan sonra adınıza prim ödenen ilk gün olarak alınacaktır. Bu tarihi bilmediğimiz için ne zaman emekli olabileceğinizi hesap edemiyoruz. Ahmet Yılmaz-Avcılar: Askerlik borçlanmasından sonra sigorta başlangıcınız 1Ekim 1987 tarihine inmiştir. Yaş haddini geçtiğiniz için 15 yıllık sürenizin tamamlanacağı Ekim 2002 tarihinde emekli müracaatınızı yapabilirsiniz. Faksınızda aralıksız çalıştığınızı yazmışsınız. Dolayısıyla 3 bin 600 günden fazla hizmetiniz olduğu düşünülmüştür. Yaşınızı gerekçe göstererek kıdem tazminatı alıp işten ayrılamazsınız. Emekliliğinizi beklemeniz gerekiyor.