Rusya'nın petrol ihracatı için aldığı fiyatı düşürmeye zorlamanın temel amacı, Kremlin'in Ukrayna'daki saldırgan savaşını sürdürme kabiliyetini ciddi şekilde engelleyecek bir mali krize neden olmaktır. Ancak bazı Avrupa ülkeleri, ileriye dönük döviz piyasalarının omuz silkeceği kadar yüksek bir fiyat üst sınırını tercih ediyor. Avrupa ülkeleri arasında Rusya'nın petrol ihracatına konulacak tavan fiyat konusunda yaşanan diplomatik açmaz, Kremlin'in Ukrayna'ya karşı saldırı savaşını sürdürmek için kaynaklarını sınırlama çabalarını sekteye uğratmakla tehdit ediyor. Çıkmazı kırmanın zamanı gelmedi mi?
30 ila 70 dolar aralığı
Bir tarafta Polonya, Estonya ve Litvanya varil başına 30 dolardan fazla olmayan bir fiyat için baskı yapıyor. Diğer tarafta ise Yunanistan, Girit ve Malta 60-70 dolar aralığında bir fiyatı tercih edecek. Avrupa Komisyonu'nun uzlaşma olarak 62 dolar teklif ettiği bildiriliyor. ABD, üst sınırın yürürlüğe girmesi gereken son tarih olan 5 Aralık'tan önce Avrupalıları kendi aralarında anlaşmaya çağırıyor.
Argümanın çoğu, fiyat tavanının küresel petrol fiyatları üzerindeki olası etkisi hakkında. Üst sınır yaz aylarında G7 tarafından ilk kez açıklandığında, JPMorgan petrol fiyatlarının yükseleceğini tahmin edip, 380 dolara kadar öngörüde bulunmuştu. Aslında, Brent gösterge petrol fiyatları o zamandan beri istikrarlı bir şekilde düştü ve varil başına yaklaşık 100 dolardan 80 dolara yaklaştı. Rusya şu anda varil başına yaklaşık 60 dolar alıyor, bu, Kremlin savaş makinesini petrol alımları yoluyla destekleme damgasını yansıtan bir indirim. Bu önemli bir tartışma, ancak Uluslararası Finans Enstitüsü'nün baş ekonomisti Robin Brooks'un işaret ettiği gibi Rusya'nın petrol ihracatı için aldığı fiyatı düşürmeye zorlamanın ana noktasını kaçırıyor. Amaç, Kremlin'in savaş zamanı ekonomisini yönetme kabiliyetini ciddi şekilde engelleyecek bir mali krize neden olmaktır.
Bu yöndeki ilk kilit adım aslında Şubat ayı sonlarında, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden hemen sonra, G7, Avrupa Birliği ve diğerlerinin Rusya'nın dış rezervlerini dondurmayı kabul etmesiyle atıldı. Bu benzeri görülmemiş darbe, Rusya'nın ekonomik ve mali şoklara karşı tamponunu kaldırdı ve sonuç, rublenin ilk kez değer kaybetmesi oldu. Ancak kısa sürede Kremlin'in çok büyük bir boşlukla karşı karşıya olduğu anlaşıldı. Rusya, ödemeleri Gazprombank ve diğer onaylı finans kurumları aracılığıyla yönlendirerek petrol ve gaz ihraç etmeye devam edebilirdi. Sonuç olarak Rusya, çoğu askeri çabalara, "yaptırımlı" Batı mallarını satın almaya ve döviz piyasasını istikrara kavuşturmaya harcanan güçlü döviz kazançları kaydetmeye devam etti. Nisan sonunda ruble toparlandı.
Döviz piyasaları ileriye dönüktür. Petrol fiyatı üst sınırı 60 dolar olarak belirlenirse, piyasa katılımcıları omuz silkecek ve Ukrayna uzun ve sancılı bir mücadele içinde kalmaya devam edecek. Buna karşılık, 30 dolarlık bir petrol fiyatı, rublenin daha fazla değer kaybetmesi için yoğun bir baskı getirecektir. Rus merkez bankasının istikrarlı bir döviz kurunu koruma yeteneği sorgulanacak. Faizler yükselecekti. Bankacılık sisteminin ödeme gücü tehlikeye gireceği için Rusya'nın yurtdışından silah satın alma yeteneği büyük ölçüde zayıflayacaktı. Böylesine dramatik bir adımın dünya fiyatlarını yükseltmesi mümkün mü? Tepki kısmen, Rusya'nın ne kadar üretimi durdurmaya istekli olduğuna bağlı olacak. Bunu tahmin etmek zor. Çünkü Putin her konuda olduğu gibi bu konuda da kavgacı sesler çıkarıyor. Ancak bazı basit matematik riskler dengesinin Kremlin'in lehine olmadığını söylüyor. Rusya petrol taşımayı reddederse ne mi olur? Dünyadaki en hızlı düşen rakam Rusya GSYİH olacaktır. Petrol satışı yok, vergi geliri yok, döviz yok ve ekonomi yok. Dolayısıyla Putin, mecburen savaşı bırakmak zorunda kalacak.