Kraliçe Elizabeth II öldüğünde neler olacak?
Dün gece rüyamda İngiltere Kraliçesi Elizabeth II’nin hayatını kaybettiğini gördüm. Londra’daydım ve herkes çok üzgündü.
Sonra Elizabeth II hayatını kaybetse İngiltere’de neler olur diye düşünmeye başladım. İngiltere’de Elizabeth II’nin ölmesiyle ilgili özel bir protokol varmış ve bu protokol için onlarca yıldır süren hazırlıklar yapılmış.
Elizabeth II sadece Birleşik Krallık’ın Kraliçesi değil. Pratik olarak bir işlevi olmasa da kendsi Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Jamaika, Barbados, Bahamalar, Granada, Papau Yeni Gine, Solomon Adaları, Tuvalu, Sanit Lucia, Saint Vincent ve Grendines Adaları, Belize, Antigua ve Barbuda, Saint Kitts’in de kraliçesi.
Ve bir gün hayatını kaybedecek.
Biraz tatsız bir konu evet ama Britanya tarihinin en uzun süre tahtta kalmış ve en uzun süre yaşamış bir monarşin 91 yaşında iken ölümüne de hazırlıklı olmak gerekiyor. Çünkü bu yüz yılın en yaşayan en etkili kişilerinden birinin ölümünün ekonomik etkisi milyarlarca dolar olacaktır.
Elizabeth II’nin cenazesi herhalde dünyada en çok izlenen şeylerden biri olacaktır. Dünya nüfusunun yüzde 40’ının bu cenazeyi televizyondan canlı izleyeceği tahmin ediliyor.
Kral George VI'nın cenazesinde tabutu deniz subayı öğrencileri çekmişti.
65 yıl önce Kral George VI öldüğünde telefonla en yüksek mertebedeki bakanlar ve yöneticiler ile “Hyde Park Corner” parolası ile iletişim kurulmuştu. Bu gizli parola kralın öldüğü anlamına geliyordu. Çünkü kralın öldüğünü basından önce bakanların ve yöneticilerin bilmesi gerekiyordu.
Kraliçe Elizabeth II’nin ölümünde de benzer bir şekilde öncelikle içeride iletişim kurulacak.
Kraliçenin öldüğünü belirten gizli kod ise “London Bridge is Down”mış.
Bu cümle Birleşik Krallık yönetiminde duyulduğunda cenaze ve yas hazırlıkları ve protokol başlamış olacak.
Protokole göre Kraliçe öldüğünde Kraliçe’nin özel sekreteri öncelikle Birleşik Krallık’ın başbakanı ile iletişime geçecek. O da Birleşik Krallık’a bağlı eski koloniler olan 52 ülkenin yönetimine haber verecek.
Sonrasında da haber basına ve halka duyurulacak.
Birleşik Krallık’ta çok ilginç bir durum var: Her radyo istasyonunda mavi ışık veren bir vefat lambası bulunuyor. Bu lambalar doğrudan Londra’daki merkez ofise bağlı. Lambanın yanması Kraliyet ailesinde bir kişinin öldüğü anlamına geliyor ve radyo yöneticisi veya DJ bu ışığı görür görmez neşeli ve canlı müzikler yerine matem dolu ve üzgün müzikler çalmaya başlıyor. Işığın yanması doğrudan kraliçe mi yoksa prens mi veya kraliyet ailesindeki başka bir kişi mi olduğu anlamına gelmiyor. Ama bu ışık “Kraliyet ailesinde biri öldü artık üzgün şeyler çal” demek oluyor.
Vefat haberinin radyodan duyurulmasına kadar radyo istasyonları böylece bütün ülkedeki duyguyu değiştiriyor. Elbette şimdi televizyonlar, sosyal medya, spotify ve internet var. Ama radyonun birincil iletişim kaynağı olduğu günlere giderseniz bu ışığın bütün ülkenin tüm psikolojisini değiştirdiğini tahmin edebilirsiniz.
BBC’nin de bu duruma hazırlıklı olduğu ve kendilerine ait bir protokolü olduğu biliniyor. BBC’de Soğuk Savaş’ta nükleer başlıklı füzelerin ateşlendiğinin duyurulması için üretilen bir iletişim mekanizması bulunuyor. Bu sistem aynı zamanda Kraliçe’nin ölümünde de kullanılacak. Bu yüzden BBC’nin stüdyosunda hazır bulunan siyah bir kravat bulunuyor. Vefat haberi duyurulmadan önce sunucu bu kravatı takacak ve BBC Kraliçe Elizabeth II’nin portresini ekrana yansıtacak ve milli marş çalacak.
Kraliçenin ölümünde Birleşik Krallık Bayrakları yarıya indirilecek. Ancak kanunen Kraliyet flaması yarıya indirilmeyecek çünkü her zaman yaşayan bir taht varisi bulunuyor olacak.
Kraliyet flaması bu oluyor.
İngiltere’deki televizyon kanalları onlarca yıldır Kraliçe’nin hayatını anlatan özel yayınlar hazırlıyor.
Gazetelerde çalışırken ünlü bir ismin çok hastalanması durumunda biz de o kişi ölmeden kendisinin hayat hikayesini kimi zaman aylarca önceden hazırlamış olurduk. Kraliçe için de bunun yapılması kaçınılmaz bir durum.
Hatta kraliyet ailesine yakın olan kişilerle televizyon kanalları vefat gününde sadece kendilerine görüş vermesi için özel sözleşmeler bile imzalatmış.
Sky TV ve ITV yıllardır Kraliçe’nin vefatında yapılacak yayın için prova bile yapıyormuş. Provalar esnasında Kraliçe Elizabeth II demek yerine “Mrs. Robinson” diyorlarmış.
Kraliçe’nin ölümünde BBC Comedy’nin tüm yayınları 12 gün boyunca duracak. Haber dünyanın ve bu yüz yılın en büyük haberlerinden biri olacak. Yolcu uçağı pilotları kötü haberi yolculara anons edecek. Londra’da dükkanların neredeyse tamamı kapalı olacak. Parlamento çok acil koduyla toplanacak…
Bütün bunlar yaşanırken elbette ekonomi de etkilenecek.
Birleşik Krallık yasalarına göre tahtta olan kralın veya kraliçenin ölümü durumuna cenaze masraflarının devlet tarafından karşılanması durumu var. 1952’de Kral George VI’nın ölümünden beri böyle bir durum yaşanmadı.
Prenses Diana’nın cenazesi dünyada 2.5 milyar kişi tarafından izlendi ve cenaze masrafı 10 milyon dolar tuttu.
Bu 10 milyon dolar sadece cenazenin masrafı.
Elizabeth II'li Avustralya Doları
Birleşik Krallık’ta üzerinde Elizabeth II’nin portresinin olduğu 3.6 milyar banknot dolaşımda. Her banknotun üretimi yaklaşık 5 cent tutuyor. Sadece bu paraları tedavülden kaldırıp yerine yeni banknotlar basmak bile 200 milyon doları buluyor.
Yeniden para basmak zorunda kalacak olan ülke sadece Birleşik Krallık değil. Dünyada Kraliçe Elizabeth II’nin portresini paralarına basan 35 eski İngiltere sömürgesi ülke var. Bu ülkelerle birlikte dolaşımdaki bütün Elizabeth II’li paraları değiştirmenin 1 milyar dolar tutacağı tahmin ediliyor.
Kraliçe’nin cenazesi ve yeni kralın veya kraliçenin taht giymesi Birleşik Krallık’ta resmi tatil olacak . Bu sürecin ülkeye olan ekonomik etkisi 3 milyar doları bulacağı tahmin ediliyor. Bu gibi kalemler birlikte Kraliçe’nin ölümünün toplam genel olarak masrafı 8 milyar dolar civarında olacağı tahmin ediliyor.