Hücre Zarının Kimyasal Yapısı
Zar lipitleri
Fosfolipit
Glikolipit
Sterol
Zar proteinleri
Zar karbonhidratları bulunur.
Fosfolipitler dört bileşenden oluşurlar; bir veya iki yağ asit grubu, negatif yüklü bir fosfat grubu, bir alkol grubu ve de bunları birbirine baglayan bir omurga. Gliserol omurgalı fosfolipitlere gliserofosfolipit veya fosfogliserit denir. Sfingozin omurgalı tek bir fosfolipit vardır: sfingomiyelin. Hücre zarlarının (membranlarının) ana bileşenleri fosfolipitler, kolesterol ve glikolipitlerdir.
Glikolipit = korbonhidrat + yağların birleşimi ille olur lipit çift tabakanın sadece dış yüzeyinde yer alırlar. 4 önemli sınıfı vardır;
serebrositler, sülfatidler, globositler, gangliositler bunlar fazla lise müfradatında önemli degil .Şeker-yağ bileşimi.Genellikle hücre zarlarında bulunan, lipitlerin şeker moleküllerine kovalent bağlarla bağlanması ile meydana gelen bileşik lipit.
Steroller, veya steroid alkoller steroidlerin bir alt grubu olup, A halkasının 3-pozisyonunda bir hidroksil grubuna sahiptirler. Asetil koenzim A’dan sentezlenen amfipatik lipitlerdir. Molekül olarak yassı bir şekilleri vardır. A halkasındaki hidroksil polardır, molekülün geri kalanı apolardır.
Sterollar ökaryotik organizmaların fizyolojisinde önemlidirler. Hücre zarında yer alarak onun akışkanlığını ve işlevini düzenlerler. Ayrıca ikincil haberci olarak gelişim sürecine katkıda bulunurlar.
Farklı organizmalar farklı sterollar kullanırlar. En önemlileri hayvanlarda kolesterol, fitosterol ve steroid hormonlar, mantarlarda (fungus) ergosterol, bitkilerde kampesterol, sitosterol ve stigmasteroldur.
lipit moleküllerinin hücre zarındaki hareketleri
hücre zarının akışkanlığının ve dinamizminin sağlanması için membran lipidlerinin yaptığı hareketlerdir.
1) lateral diffüzyon: lipid moleküllerinin hücre zarı üzerinde gezmesi.
2) flip-flop hareketi: lipid moleküllerinin oldukça yavaş bir şekilde hücre membranının bir yüzeyinden diğerine yer değiştirmesi. hızlı yapılması gerektiğinde flippase adlı enzim devreye girer.
3) rotasyon hareketi: zar lipitlerinin kendi etraflarında dönmesi.