Göçmüş Kediler Bahçesi
"Biz kirpiler için bu dünyada yaşamak pek güç. Başkaları için çok daha kolay olsa gerek. Köpeklerin, kedilerin bundan yana bir sıkıntıları yoktur ki! Kim saldırabilir onlara? Kimden kaçamazlar ki? Neyse, gene de bilemeyiz biz kirpiler böyle şeyleri..."
Kirpi olmak. En zoru buydu sanırım. Sadece kendi vücuduna batan dikenleri olan, pek nadir görülen bir kirpi olmak. Hiç şansınız olmayabilir, bir kirpi görmek için. Çoğu kişi görmez de zaten kirpileri. Eğer çok şanslıysanız, sizi bir bahçe duvarının kenarında, ya da yeşilliklere yakın, hâlâ içinde güzel insanlar barındıran bir köyün yol kenarında bulabilir bir tanesi. Size, ayın karanlık, hiç ışık almayan tarafını gösterebilir. Ya da toprak altını, ölülerinizi gömdüğünüz karanlıkları. Garip hayvanlardır kirpiler. Biraz da karanlık. Varlıklarından haberdar etmeyecek kadar, en ufak bir ses çıkarmayacak kadar kendi halinde yaratıklardır. Ne dikenlerini göstermek isterler kimselere, ne de kalplerini. Onları bırakın, kendi hallerinde kalsınlar. Çünkü, en zorudur, kirpi olmak. Ne köpekler, ne de kediler anlar hâllerinden. Zordur kirpi olmak. Zor.
"Ölü bir kirpi oluyordum, dikenleri yıldızlar ve yalnızlıkla kıvrılan. Soyumun küskünlüğünü hazırlıyordum, bir kez daha oralarda gezinmeyecek olan kardeşlerimin iyicil adımlarını, daha şimdiden saptırıyordum. Sen de ölüyordun ön-bilisinde, ağlatıyla giyinecek sonuçları.
Şimdi ölü bir kirpiyim.
Sen, ölü bir insan."
Şimdi ölü bir kirpiyim.
Sen, ölü bir insan."
Kirpinin Öcü
Bilge Karasu'nun Korkusuz Kirpiye Övgü'sünden on iki - on üç sene sonra; 1981 yılının sonbaharında; hüznün ve sararıp kendi içine doğru kıvrılan şarkıların mevsiminde, ölü bir kirpiyim diyor Nilgün Marmara da. Soylarının küskünlüğü belki bunları yazdıran, ikisine de, belki de bir daha hiç yeşillenmeyecek, hep kuru kalacak o ağacın kendi gibi kuru dalları oldukları için de olabilir. Neyse, biz, başka kirpiler de bilemeyiz böyle şeyleri. Bırakalım bunları, kuruyan soyumuzun küskünlüğünü hazırlayalım.
"Başka ustalar da vardı böyle, cambazlar arasında uğursuz sayılan. Çırakları ölen, kalfaları ölen. Hep gençliklerinde ölen... Kendi ustası da böyleydi, besbelli. Kimsecikler gelip böyle bir şeyi ona, ya da onun yanında, söylemeğe kalkışmazdı elbet. Ama söylenmeyen şeyler yok mu sayılır? Sanat, cambazlık sanatı, bu gibi ustalarda durup donuyordu anlaşılan. Çocuğu olmadan ölecek insanlar gibi. Bunların çoğu, sivriliyordu gerçi ustalar arasında, büyüklüğe yaklaşanı da az değildi. Ama kuruyan dallar, kısır kadınlar değiller miydi gerçekte? Hepsi, ustanın birinden yetişmişti. Ancak, bunlardan kimse yetişmeyecekti. Bunların soyu kurumuyordu gerçekte. Kuruyan, bunlardan doğacak olanlar soyuydu."
Kuruyan soylardan ve küskünlükten bahsetmişken; tanrılar küser mi kirpilerin soyuna, kedilere, köpeklere? Toprak küser mi, kader küser mi, insana? Ve niye küser her şey tel cambazına? Zor değil mi onun yaşamı da, kirpilerin olduğu kadar. Biraz durulsun artık her şey. Yoruldu tel cambazı, yoruldu kirpi. Dahası yoruldum ben. Dursun artık her şey. Şimdi, dursun. Tel cambazı, kirpi, ben; biz şiir okumaya gidiyoruz. Şimdi geliriz...
"Bu işte bir şey var anlamadım
Körpe kadınlar basık odalarda mı, dursun
Hoyrat gemiciler uzun seferlerde
Darağacında bir adam mı dediniz, dursun
Yeraltında gizli sandık mı, dursun
Bahçeler dursun, kızlar dursun
Anlattıklarım, anlatamadıklarım, anlatamıyacaklarım
Senin yakanda bir el mi var dediniz, dursun
Dursun,
Ben şimdi gelirim."
Tel Cambazının Kendi Başına Söylediği Şiirdir