Alaska’nın en kuzeyinde bir sahilde keşfedilen devasa kafatası, bilim insanlarının daha önce hiç karşılaşmadığı bir kutup ayısı alt türüne ait olabilir. Aynı zamanda bu kutup ayısı türü, Inuit efsanelerinde adı geçen “kral ayı” olabilir.
Bulunan iri yarı, tek parça kemik, şimdiye kadar bulunmuş dördüncü en büyük kutup ayısı kafatası olma özelliğini taşıyor. Burnun ucundan kafatasının arkasına kadar 410 milimetre olan kafatası, uzmanların açıkladığına göre beklenmedik bir şekilde ince ve uzun bir şekle sahip. Radyokarbon tarihlendirme yöntemi, kafatasının yaklaşık 1300 yaşında olduğunu gösteriyor.
“Bu devasa ayı, günümüzde yaşayan ve kimi zaman ‘’kral ayı’’ ya da ‘’weasel ayı’’ olarak da bilinen yerli kayıtlardaki büyük, yaklaşık 3,5 metre uzunluğundaki ayıların da atası olabilir.Hayvanın tamamının kesin boyutunu bilmiyoruz fakat devasa bir ayı olduğundan eminiz.” diyor Dr. Anne Jensen.
Kafatası Walapka adıyla bilinen, Utqiaġvik’in birkaç kilometre uzağındaki arkeolojik alanda, 2014’te kopan bir fırtınadan sonra bulunmuştu. Ayrıca bu kafatası, muhtemelen görece uzun bir hayat yaşayan bir erkeğe aitti.
“Öldüğünde genç değil yetişkinmiş, çünkü kafatası levhalarının birleştiği yerler kaynaşmış ve zar zor görünüyor.”
Türün radyokarbon örneğiyle MÖ 670 ila 800 yılları arasında değişen yaşından dolayı araştırmacılar ona ‘’Yaşlı (The Old One)’’ adını verdiler. Yaşını ve boyutlarını bir kenara bırakırsak, bu ayıyı eşsiz kılan başka bir şey daha var. Onu farklı kılan asıl şey kafatası morfolojisi, yani kafatasının şekli.
Örneğin kafatasının arkası daha uzun ve görece daha dar, diyor Jensen, çehresi modern kutup ayılarınınkine göre çok farklı. Ama kafatasının ön kısmı, yani gözlerden sonraki bölümü tipik kutup ayısına benzer.
“Karşılaştırma yaptığımız diğer ayı kafataslarına göre, kafatasının arka kısmı dikkat çekici bir şekilde daha uzun. Karşılaştırma yaptığımız kafataslarından biri oldukça büyük bir ayıya aitti, iki kafatasının ön kısımlarında uzunluk açısından pek fark yokken arka bölümleri çarpıcı biçimde farklıydı.”
Jensen’ın iş arkadaşlarından biri olan, araştırma biyoloğu ve vahşi hayat veterineri Dr. Raphaela Stimmelmayr, Yaşlı’nın kafatasını University of Alaska Museum of the North’daki diğer 300 kutup ayısı kafatasıyla karşılaştırdı. O da benzer özellik ve şekillere sahip birkaç kafatası buldu ve Yaşlı’nın tamamen de eşsiz olmadığı sonucuna vardı.
“Bir alt-tür olması muhtemel ya da evcil köpeklerde gördüğümüz türden bir durum var. Nasıl kafatasları o kadar farklı olmasına rağmen borzoi (bir tür Rus kurt köpeği) ve pug (buldoğa benzeyen ufak bir köpek türü) alt tür olarak değil de aynı türün üyeleri olarak görülüyor, bu kutup ayısında da aynı şey geçerli olabilir.” diyor Jensen.
Kuzey Kutbunda Yaşlı’nın boyutlarında başka kutup ayılarının hala görülüp görülemeyeceği sorulduğunda, Jensen, “Kesinlikle görülebilir.” diyor ve “Bölgenin yerli halkları için bu durum haber niteliği bile taşımayabilir” diye ekliyor.
Etnograflar daha önceleri birçok İnuit gruplarından büyük boyutlardaki kutup ayısı kayıtlarına sahip oldu, diyor Jensen. Örneğin, Kanada’nın Kuzeybatı Toprakları’ndaki İnuitler devasa “weasel ayı” hikayeleri anlatırken, St. Lawrence Adası yerlileri “kral ayı” hikayeleriyle dolu. Fakat Utqiaġvik civarlarındaki etnografik kayıtlarda bu şekilde bir devasa ayıyla karşılaşmıyoruz, diyor Jensen.
“Bunun sebebi, insanlar etnografi kayıtlarını toplarken ayıların etrafta olmaması olabilir – burada kayıtlara Kanada’dan daha sonra başlanmış olabilir – ya da belki de insanlar doğru soruları sormamıştır.”
Western Digs. 16 Mart 2017.