Eskimo' ların kendilerine verdikleri ad …
Eskimo, İnuit veya İnuklar,
Kanada’nın kuzeyi, Alaska, Grönland ve Sibirya’ nın doğusunda yaşayan yerli halka verilen isimlerdir. Eskimo-Aleut ailesinin üyeleridir. Yupik halkı da Eskimo ailesine dahildir. Dünyada toplam olarak 100.000 – 150.000 Eskimo vardır. Bunların yaklaşık 40.000′ i Kanada’ dadır.
Eskimolar, Eskimo – Aleut Ailesinin üyeleridir. Yupik halkı da Eskimo ailesine dahildir.
Arktik bölgede, Alaska, Kanada ve Grönland’ da yaşayan Eskimoların ayrıldığı iki ana koldan biri inuklardır. Diğer kol Yupik halklarıdır.
Kültürel (ve siyasi) açıdan üç ana gruba ayrılırlar:
İnyupikler ya da Alaska İnuitleri
İnuitler ya da Kanada İnuitleri Batı Kanada İnuitleri
Doğu kanada İnuitleri
Grönland İnuitleri
Yerel folklorda Eskimo sözcüğünün “çiğ et yiyen kişi” anlamına geldiğine inanıldığı için bu kelimenin kendilerini tanımlamak amacıyla kullanılmasını hakaret kabul ederler.
Bununla birlikte Eskimo sözcüğü diğer dillerde hakaret ya da küçümseme anlamı taşımaz ve antropoloji ve arkeolojide yaygın olarak kullanılır.
İnuit ve İnuk sözcükleri Kanada’ da resmi olarak Eskimo yerine kullanılmaktadır.
İnuit kelimesi İnuk kelimesinin çoğuludur. İnuk kelimesi İnuitçe’de “kişi” anlamına gelir.
Eskimolar ya da İnuit ve Yupikler, Arktik bölgedeki dört ülkeye dağılmış olarak, yaşarlar.
Yupik ve İnuit olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar.
Kanada Eskimoları Eskimo adını küçültücü bulup kendileri için kullanılmasını yasal olarak engellerken, Alaska Eskimoları kendilerine “Eskimo” denilmesinden rahatsızlık duymazlar. Eskimo adı Kanada’ da geçerli olmasa da Alaska’ da geçerlidir. Kanada ve Grönland’da yalnızca İnuit kolundan Eskimolar bulunur. Buradaki halklar için “Eskimo” adının kullanılmaması karışıklık yaratmaz. Yupikleri de içine alan bütünleyici adlandırma olarak Eskimo adından kaçınılarak Inuit-Yupik ya da Inuit/Yupik biçiminde bir ikili adlandırma tercih edilir.
Rusya Federasyonunda yalnızca Yupik kolundan Eskimolar bulunur. Buradaki halklar için Eskimo adının kullanılmaması karışıklık yaratabilir. Sirenik Yupikleri kimi uzmanlarca Eskimoların üçüncü ana kolu olarak kabul edilmektedir ve bunlara Sirenik Eskimoları denerek Yupik olmadıkları belirtilmek istenmektedir.
Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska’ da Eskimoların İnuit ve Yupik her iki kolu da bulunur. Buradaki halklar için Eskimo adının kullanılmaması kesinlikle karışıklık yaratır.
Eskimo, sayısız toplumun (Allivik, Copper, Netsilik, Polar, Iglulik, Aleut, Chukchi, Koryak, Cugach, Kobuk) obalar biçiminde örgütlenerek Kanada’ dan Alaska’ ya, Grönland’ dan Kuzey Asya’ ya, Kuzey kutbun dört bir yanına yayılmış fiziksel görünüşleri, dilleri, mitolojileri, sanatları, üretim araçları ve üretim ilişkileri bakımından büyük benzerlik gösteren toplumların genel adıdır. Kimi Eskimo toplumların dilinde “Eskimo” terimi melek anlamına yakın düşüyor. Her bir Eskimo toplumunun kendi iç evriminin getirdiği ve yörelerindeki başka halklardan etkilenmeleriyle edindikleri farkların dışında genel karakteristikleri birbirine çok benziyor.
Eskimolar avladıkları hayvanın etini kurutarak ya da dondurarak saklar ve çoğunlukla çiğ olarak yerlerdi. Derisinden giysi ve çadır; kas kirişlerinden dikiş ipliği; kemiklerinden iğne ve zıpkın kancası yapar; yağını da aydınlanma ve ısınmada kullanırlardı. Giysileri fok derisinden olur, hava durumuna göre kürkün ya içini ya dışını kullanırlardı. Oyarak biçimlendirdikleri küçük heykelcikler ve takılar yaparlardı.
Katı kar bloklarından kubbe biçiminde olan Eskimo evlerinin duvarları derilerle kaplanır; evlere, rüzgârı kesmek için yapılan, dönemeçli bir koridordan girilirdi. Irmak ağızlarında ya da sıcak su akıntılarından etkilenen yerlerde ise deri çadırlarda ya da ahşap kulübelerde yaşarlardı.
Kuzey Kutbunda ağaç, yakılamayacak kadar değerli olduğundan Eskimolar balina ve fok gibi hayvanların yağını yakacak olarak kullanırlardı. Uzun kış gecelerinde eskiden yağ kandilleri, sonraları gezginlerin getirdiği gaz lambalarını kullandılar.
Eskimolar karada, köpeklerin çektiği kızaklarla yolculuk ederler; denizde ise hayvan derisinden yapılmış, kanoya benzeyen kayıklar kullanırlardı. Batı Grönland’da ve öteki yerleşim bölgelerinde, balina avlamada ve taşıyıcılıkta daha geniş kayıklardan yararlanırlardı. Eskimolar yaşamlarını sürdürmek için, bulundukları bölgenin sert iklimine uyum sağlamakta çok başarılı olmuşlardır.