bir geziye çıkmadan önce yapılan (yapılması gereken) eylem. şu âna kadar 15 ülkede (türkiye dahil) 50'den fazla şehir gezmiş biri olarak nasıl plan yaptığımı anlatayım:
1. bütçe belirleyin.
2. bu bütçeye, gideceğiniz zamana ve kendi isteklerinize göre ülke(ler)/şehir(ler) seçin. "ben hostelde de kalırım" derseniz biraz daha pahalı şehirlere gidebilirsiniz, ama "ille de otel isterim" derseniz o zaman daha ucuz şehir seçmelisiniz. bence şehrin pahallılığını, booking.com veya benzeri sitelerde "merkezde" otel aratarak ve en meşhur 1-2 müzesinin giriş fiyatına bakarak kestirebilirsiniz.
3.a. özellikle bir ülkede birden fazla şehre gitmek isterseniz, rehber olarak kullanacağınız temel site wikitravel
olsun. bu sitede dünyanın hemen hemen her şehri, çok ince detaylarla anlatılmış - öyle ki, "güvenlik tedbirleri"ne kadar yazıyor. şimdi, gideceğimiz ülke fransa olsun. görebildiğiniz üzere
sayfada birçok başlık altında çeşitli bilgiler var ve en önemlisi, ülke bölge bölge farklı sayfalara bölünmüş. ben her bölüme bakmanızı öneririm, hiç beklemediğiniz yerlerde mükemmel şeyler çıkabilir. sayfa sayısı gözünüzü korkutmasın, her şehir/kasabada görülecek bir şey yok tabii ki; ama "eksik kalmasın, bu kasabayı da yazalım" dedikleri için sayfasını açmışlar. benim fransa gibi bir ülkenin *her şeyini* planlamam yaklaşık iki günümü alır, sizin de öyle olacaktır. neyse, burada gitmek istediğiniz yerleri not edin.
paris gibi büyük şehirlerin de alt başlıkları
var. yine her alt başlığa girin, hiç bilmediğiniz şeyler bulabilirsiniz.
3.b. biz bulduğumuz yerde yediğimiz için şu ana kadar hiç özel olarak restoran araştırmadım, ama isterseniz internette ayrıca "nerede yenilir, içilir?" diye bakabilirsiniz.
4. site harika olsa da bazen eksik olabiliyor. o nedenle, bir de özellikle paris gibi popüler şehirlerin turist kartlarının
(" 'şehrin adı' pass/card" yazarak ulaşabilirsiniz) kapsadığı müzelere bir göz atın (ki bunu başka bir aşamada yine anlatacağım). özellikle avrupa ve amerika'da şehirlerin aynı zamanda turizm bürosu ve sitesi de (" 'şehrin adı' tourism office") olduğu için onlara da mutlaka bakmanızı öneririm; zira bu sitelerde ayrıca "rehberli yürüyüş turları" vb. şeyleri bulabilirsiniz. ve bu turlar varsa, muttttttlaka katılın. rehberler çok eğlenceli olur genelde, hiç pişman olmadım şu ana kadar :)
5. bir şehirde gidilecek yerleri not ettiyseniz, müzelerin oradaki açıklamalarına göre aşağı yukarı ne kadar kalacağınızı kestirebilirsiniz. buna göre de gün belirleyin (mesela ben paris'te 6, nice'te 2, monako'da 1, cannes'da 1, lyon'da 2 gün kaldım). yeni keşfettiğim ve hem bu konuda, hem de şehri gezerken size çok yardımcı olacağını düşündüğüm bir uygulama ise visit a city
(telefon uygulaması da var). şehrin adını yazdıktan sonra çeşitli seçenekler sunarak size kendisi bir program yapıyor ve bilgiler görebildiğim kadarıyla güncel.
6. aynı tatil boyunca başka yerlere gidecekseniz bu aşamaların hepsini tekrarlayın.
7. otellerinizi ve uçak biletlerinizi ayırtın.
8. turist kartına bu sefer daha ayrıntılı bakın: ulaşım dahil mi? ne kadar dahil? sizin gideceğiniz yerlerin ne kadarı kapsam dahilinde? kartı alırsanız tasarruf edecek misiniz? "beat the queue" hangi müzelerde var (genelde hepsinde var, çünkü o kart zaten bilet yerine geçtiği için tek yapmanız gereken kapıya gitmek. hatta birçok müzede "xxx pass/card" diye ayrı bir kapı var)? vb. şeyleri göz önünde bulundurun. müze gezmeyi çok sevdiğim için ben gittiğim şehirlerde varsa aldım ve sadece dublin'de almasaydım, €1 kârda olacaktım. yalnız uyarayım: mesela paris pass'te "almazsanız müze fiyatı şu kadar!!!!!" gibi bir sekme var, o fiyatlar yanlış. ya insanların kartı alması için abartılı, ya da eski fiyatlar ve kasten değiştirmemişler. burada ne yazık ki gitmek istediğiniz müzelerin kendi sitelerinden fiyat doğrulaması yapmalısınız, ama aynı zamanda müze saatlerini ve kapalı olduğu günleri not edebilirsiniz (ki bunu mutlaka yapın!!! büyük ve popüler müzeler özellikle yaz döneminde çok geç saatlere kadar açık olabilir, bunu bilerek giderseniz zamanınızı çok daha etkin kullanırsınız. ayrıca müzelerin de kendi içlerinde ücretsiz turları olur genelde, bu turların bilgisine de yine sadece kendi sitelerinden ulaşabilirsiniz).
turist kartları ve ulaşım kartlarını, turizm bürolarından alabilirsiniz. avrupa'da (amerika'da gittiğim yerlerde gerek olmadığı için bakmadım) *her tren istasyonu ve havaalanında* turizm bürosu var, oraya götüren yönlendirmeler de var. kart almayacaksanız bile harita almak için bu bürolara mutlaka uğrayın. evet telefonlar var, ama elinizde de bir harita bulunsun ve otelinizi işaretletin.
turist kart almayacaksanız, ama yine de birkaç meşhur müzeye gidecekseniz, sırada beklememek için o müzelerin biletlerini kendi sitelerinden önceden alabilirsiniz (ki bence alın, yoksa ya inanılmaz kuyruklarda beklersiniz, ya da gitmek istediğiniz yerlere gidemezsiniz).
9. "turist kart alırsam mı daha kârlı, almazsam mı?" ve "müze hangi günler, hangi saatlerde açık?" bilgilerini not ettiyseniz ve birden çok şehre gidecekseniz, ulaşıma bakın. avrupa'da her ülkenin kendi tren sitesi var, otobüs de gayet güvenilir. "(ülke adı) train" veya "(ülke adı) bus" yazarsanız rahatça bulabilirsiniz. amerika'da da böyle. yine bunun için kullanabileceğiniz, google haritalar'dan çok daha fazla güncel alternatif sunan bir site: rome2rio
(telefon uygulaması da var). bu siteyi de öneririm, özellikle iki şehir arasında doğrudan tren veya otobüs yoksa.
otobüsler için de sanıyorum durum böyle ama özellikle trenler uçak gibi fiyatlandırılır. yani, satışa sunulan belirli bir promosyon bilet vardır, bunlar bitince ve yolculuk zamanı yaklaştıkça fiyat artar. bu promosyonlu biletler avrupa'da 3 ay öncesinden satışa sunulur (amerika'da tren kullanmadığım için kaç ay önceden olduğunu bilmiyorum). yaz aylarında ve sık kullanılan hatlarda biletler erkenden tükenebilir, o yüzden özellikle 3 aydan daha önce planladıysanız tatilinizi, tren biletlerinizi de trene bineceğiniz güne 3 ay kalınca mutlaka alın. bilet işini oraya bırakmanızı asla önermem. ispanya'ya gitmeden önce "madrid-barcelona trenini oraya gidince alırız" diyip almadık ve tren istasyonunda 2 saate yakın sıra bekledikten sonra €120 verdik kişi başı tek bir bilete. ancak benelüks-fransa gezisinde 10 kez trene bindik (üçü "uluslararası" yolculuktu) ve hepsine toplamda kişi başı €180 verdik, üstelik de bilet almak için sıra falan beklemedik.
10.a. önceden ayarlamanızı önereceğim bir başka şey de "gösteriler". mesela ispanya'ya gideceksiniz, flamenco izlemeden dönmek olmaz. internetten araştırın, birkaç yorum okuyun (bu konuda "the guardian" gibi gazetelerin yorumlarına güvenebilirsiniz) ve alabilirseniz, bileti yine önceden alın. fransa'daki lido'nun indirimli bilet satışı var mesela yine önceden.
10.b. bir de festivallere bakın. özellikle avrupa'da hemen hemen her şehrin kendi festivali var ve denk gelirseniz (getirirseniz), çok eğlenirsiniz. biz bilbao'daki aste nagusia'nın ilk 2 gününe denk geldik ve ücretsiz konsere gittik; yarı fiyatına bira, ikram yiyecekler vb. tattık :)
11. gitmeden önce google maps'e şehirlerin çevrimdışı haritalarını indirin. çevrimiçi kalite ve ayrıntısında, sadece "yürüyüş rotası" çizmiyor da siz kendiniz elinizde telefon, kendiniz gidiyorsunuz. indirmek için:
11.a. önce, şehrin adını arama yerine yazın (kendiniz elle bulmayın, google bulsun).
11.b. sol üstteki çizgilere basın.
11.c. "çevrimdışı haritalar"a basın.
11.ç. "kendi haritanızı seçin"e basın.
11.d. çıkan çerçevede şehrinizin gayet yeterli bir kısmı çıkacaktır, ama isterseniz değiştirebilirsiniz. "indir"e basın.
11.e. indirdikten sonra gitmek istediğiniz yerleri tek tek aratın ve işaretleyin (daha fazla bilgi>>kaydet). otelinizi de mutlaka kaydedin, ve hatta onu başka bir işaret ile kaydedin.
11.f. oraya gittiğinizde tek yapmanız gereken çevrimdışı (yani internetiniz kapalı) iken haritada şehrinizi bulmak ve sadece gps'inizi (yani telefonunuzun "konum"unu) açmak. merak etmeyin, telefon faturası gelmeyecektir. gps sizin haritadaki yerinizi gösterecek ve hatta baktığınız yöne kadar doğru bilecek (yalnız bu özelliği en azından benim telefonumda her zaman doğru değil).
bu anlattıklarımın büyük çoğunluğu türkiye için de geçerli - "wikitravel" sayfası hariç. ne yazık ki türkiye makaleleri zayıf, o yüzden türkiye için daha çok türk vatandaşların bloglarından veya turizm bakanlığının, belediyelerin sitelerinden yararlanabilirsiniz.
sanırım hepsi bu kadar, en azından şimdilik aklıma gelenler. şu ana kadar gittiğim her yeri kendim planladım, size de aynısını öneririm :) iyi gezmeler.
düzenleme: hepsi bu kadar değilmiş, festivalleri unutmuşuz.