“Kabul Edilemez” Kederin Çelişkisi
Bir sevdiğinizin ölümü, büyük bir duygusal acı kaynağıdır. Ölümün bir sürpriz olarak gelmediği durumlarda bile, sevdiğiniz birini kaybetmeye asla tam olarak hazır olmazsınız. Bununla birlikte, bazı durumlar acıyı işlemeyi daha da zorlaştırmaktadır: “kabul edilemez” keder gibi.
“Kabul edilemez” keder, ifade edemediğiniz, yaşamanızın belli bir çevrede ya da genel olarak toplum tarafından bir şekilde yasaklandığı acı şeklidir. Bir sebepten ötürü, toplum bu kederi kabul edilemez ya da istenmeyen olarak kabul etmiştir. Bu durumlarda, yalnızlık çeker ve acınızı saklarsınız.
Duygularınızı ifade edememek ve çektiğiniz acının meşru olmadığını hissetmek, onu aşmayı zorlaştırır. Desteğinden yoksunuz ve bu yüzden başa çıkması daha zor. Bugün “yasak” veya “kabul edilemez” keder hakkında konuşacağız.
“Acı tazeyken, dikkatinizi dağıtma amaçlı her teşebbüs acınızı daha da artırır. Keder sindirilene kadar beklemelisiniz, ancak bundan sonra eğlence, kederin kalıntılarını dağıtacaktır.”
– Samuel Johnson
Toplum kaybınıza değer vermediğinde
Bu durum, yas tutan kişiye en çok zarar veren şeylerden biridir. Ölüme sosyal bir değer verilmediğinde, başkaları için ahlaki olarak anlamlı olmadığında bu durum yaşanır.
Örneğin, toplumun reddettiği bir kişinin (belki de tehlikeli bir suçlu, korkulan veya aşağılanan bir kişi) ölümü iyi bir şey olarak görülür. Ancak suçluların bile ölümü nedeniyle üzülecek olan aile ve arkadaşları vardır. “Kötü” bir insan için yas tutmak, başkaları tarafından her zaman anlaşılamaz, dolayısıyla yas tutan kişi acısını ifade etmemeye karar verir.
“Kabul edilemez” kedere bir başka örnek de, bir evcil hayvanın ölümüdür. Bazıları evcil hayvanınız için yas tutmayı aşırı veya dramatik olarak görüyor olabilir. Yine de, birçok insan köpeklerinin, kedilerinin ya da atlarının ölümüne tıpkı bir akrabasının ölümünde olduğu gibi üzülür.
Yasak ilişkiler ve kabul edilemez keder
Bu durumda, “kabul edilemez” kederin kabul edilemez olmasının nedeni çünkü ilişkinin ahlaksız veya sosyal olarak kabul edilemez olmasıdır. Bir âşığın ölümünü düşün. Bu durumda, meşru acı, karısı veya kocasının hissettiğidir ve üçüncü bir kişinin bu resimde yeri yoktur. Fakat aslında hepsinin acısını ifade etme hakkı vardır.
Toplum bugün daha açık görüşlü olmasına rağmen, bunu eş cinsel ilişkilerde hâlâ görüyoruz. Bir partner için yas tutmak, özellikle ilişki gizli tutulmak zorundaysa, toplum tarafından kabul edilmeyebilir. Aynı şey imkansız, karşılıksız aşk konusunda da olur.
Ölüm koşulları
Mesela, ölüm intihar ile gerçekleşmişse, keder özel durumlarda ortaya çıkar. Büyük ihtimalle, en azından ilk başta sevdiklerinin acılarını tartışmakta zorluk çekerler. Durum çok fazla soru ve suçlama duygusu uyandırır. “Neden böyle bitti? Neden başka bir çıkış yolu bulamadı? ”Bu tür durumlarda asla bir cevap bulamayabilirsiniz.
Benzer bir şey de şiddet olaylarında ölüm meydana geldiğinde yaşanır. Özellikle de aile bu duruma dâhilse veya ölüm, sorumsuz davranışların sonucu olarak ortaya çıkmışsa. Örneğin, bir kişi hız yaptığı için bir araba kazasında ölürse, insanlar “hak ettiğini buldu” veya “riskleri biliyordu” diye düşünebilir. Bu nedenle, “kabul edilemez” keder ortaya çıkar. Aşırı dozda uyuşturucu alma, cinsel yolla bulaşan hastalıklar vb. nedenlerle gerçekleşen ölümlerde de aynı şey söz konusudur.
Tanınmayan yas
“Kabul edilemez” kederin bu türü, yas tutan kişinin acı hissetmediği düşünüldüğünde ortaya çıkar. Çocuklar konusunda bu durum çok sık yaşanır. Yetişkinler, ölümün ne anlama geldiğini anlamadıklarını düşünürler ve bu yüzden onları “cennette yaşamaya gitti” gibi basit sözlerle teselli ederler. Çocukların üzülmediğini düşünen çok kişi var. Ama aslında ölüm olaylarında çocuklar çok üzülür ve daha çok küçük oldukları için bu acıyı kaldırmaları daha zor olur.
Bir tür bilişsel bozukluk veya nörolojik rahatsızlığı olan insanlar da genellikle bu şekilde görülür. İnsanlar, onların acıyı başkalarıyla aynı derinlikte yaşamadıklarını varsayarlar.
“Kabul edilemez” keder söz konusu olduğunda, patolojik acıya dönüşme olasılığı daha yüksektir. Eğer ızdırap ifadesi sınırlı veya geçerliliğini yitirmişse, ağrının üstesinden gelmek çok daha zor olacaktır.