1. Hedeflenen okuyucu kitlesi ve amaçlar, öğretici metinlerin dil ve anlatımını nasıl etkiler? Tartışınız. Sonuçları sözlü olarak ifade ediniz.
4. Yaşayan Türkçe ve konuşma dili ifadelerinin ne anlama geldiğini tartışınız. Ulaştığınız sonucu tahtaya yazınız.
1. Başka Milletler Ne Yapıyor? adlı metnin iletisini bulunuz. Başka Milletler Ne Yapıyor? adlı metindeki anlam birliğine sahip kümelerin metnin iletisi etrafında nasıl birleştiğini aşağıdaki şemadan hareketle belirleyerek defterinize yazınız.
2. Metnin hangi amaçla yazıldığını sözlü olarak ifade ediniz.
3. Metnin ana fikrini bulunuz.
Sınıf iki gruba ayrılır. Grup sözcüleri seçilir. Birinci grup Başka Milletler Ne Yapıyor? adlı metnin ana fikrini daha önce incelenen Üç Cereyan adlı metnin ana fikriyle, ikinci grup Benim Şiirlerim adlı metnin temasıyla karşılaştırır. Grup sözcülerinin açıkladığı sonuçlardan hareketle aynı ya da benzer ana fikirlerin farklı türlerde işlenip işlenmediği hakkında çıkarımlarda bulunulur. Üzerinde birleşilen çıkarımlar gerekçeleriyle birlikte tahtaya yazılır.
4. Başka Milletler Ne Yapıyor? adlı metinden, metnin ana fikrinin dönemin tarihî ve sosyal şartlarıyla ilişkisini gösteren cümlelerden örnekler bularak defterinize yazınız.
5. Metinde ifade edilen düşünceler anlam bakımından tutarlı, metni oluşturan birimler birbiriyle uyumlu mudur? Tartışınız. Ulaştığınız sonucu metinden örnekler vererek tahtaya yazınız.
Sınıf iki gruba ayrılır. Grup sözcüleri seçilir. Birinci grup Başka Milletler Ne Yapıyor? ve Üç Cereyan adlı metinleri; ikinci grup daha önce incelenen Servetifünun Dönemi öğretici metinlerini, tarihe, halk kültürüne ve halk diline ait değerlerin işlenmesi bakımından inceler. Grup sözcülerinin açıkladığı sonuçlar karşılaştırılarak hangi dönemde söz konusu değerlerin önem kazandığı belirlenir ve sebebiyle birlikte tahtaya yazılır.
6. Başka Milletler Ne Yapıyor? adlı metinde yazarın tarihe ve geniş halk kitlesine bakış açısını sözlü olarak ifade ediniz.
7. Okuduğunuz metinde anlam bakımından kapalı ya da kesinlik taşımayan ifadeler var mıdır? Tartışınız. Ulaştığınız sonucu metnin türü, dil özelliği ve yazılış amacıyla ilişkilendirerek defterinize yazınız.
8. Okuduğunuz metinden ve yaptığınız araştırmalardan hareketle Mehmet Fuat KÖPRÜLÜ'nün fikrî ve edebî yönü hakkında çıkarımlarda bulunarak eserle yazar arasındaki ilişkiyi belirleyiniz.
Sınıf üç gruba ayrılır. Birinci grup Başka Milletler Ne Yapıyor? adlı metinde kullanılan terimleri, ikinci grup kavramları, üçüncü grup gündelik hayatla ilgili kelimeleri tespit edip bu kelimelerin metinde hangi amaçlarla kullanıldığını sözlü olarak ifade eder.
1. Muhabereyi Kazananlar adlı metinde anlam birliğine sahip kümelerin metnin iletisi etrafında nasıl birleştiğini belirleyiniz.
2. Metnin hangi amaçla yazıldığını sözlü olarak ifade ediniz.
3. Metnin ana fikrini, daha önce incelediğiniz Millî Edebiyet Dönemi metinlerinin ana fikirleriyle karşılaştırınız. Ulaştığınız sonucu sözlü olarak ifade ediniz.
4. Metinde dönemin sosyal hayat ve gerçekliğini yansıtan ifadeleri bulunuz. Bu dönemin şartlarını da göz önüne alıp bu ifadeleri metnin ana fikriyle ilişkilendirerek defterinize yazınız.
Sınıf iki gruba ayrılır. Grup sözcüleri seçilir. Birinci grup, kullanılan ifadelerin kesinlik ya da açıklık taşıyıp taşımadığını; ikinci grup, daha önceki dönemlere göre kelime ve söz gruplarının seçiminde neye önem verildiğini tartışır. Ulaşılan sonuçlar grup sözcüleri tarafından tahtaya yazılır.
Sınıf iki gruba ayrılır. Grup sözcüleri seçilir. Birinci grup, metinde tarihî ve kültürel değerleri yansıtan ifadeleri; ikinci grup terim, kavram ve gündelik hayatla ilgili kelimeleri belirler. Grup sözcülerinin açıkladığı bu kelime ve ifadelerin metne neler kazandırdığı tartışılır. Ulaşılan sonuçlar tahtaya yazılır.
5. Aşağıdaki cümlelerden hareketle yazarın halka ve tarihe bakış açısını sözlü olarak ifade ediniz.
“Topçu çavuşu, bu bir örnek. Bütün Türk topçu çavuşlarının bir örneği, timsali! (...) Harbi kazanan işte budur.”
“Onun kuvvetli, becerikli elleri topunu ve topçularını nasıl temiz ve sağlam muhafaza ediyorsa köyünü de sağlam, temiz bina edecek...”
6. Okuduğunuz metinden ve yaptığınız araştırmadan hareketle Halide Edip ADIVAR'ın fikr edebî yönü hakkında çıkarımlarda bulunarak eserle yazar arasındaki ilişkiyi belirleyiniz.
1. Ya Vedûd! adlı metindeki birimlerin metnin iletisi ile ilişkisini sözlü olarak ifade ediniz.
2. Öğretici metinlerin yazılış amaçlarını göz önünde bulundururak Ya Vedûd! adlı metnin hangi amaçla yazıldığını sözlü olarak ifade ediniz.
Sınıf iki gruba ayrılır. Grup sözcüleri seçilir. Birinci grup, metnin ana fikrini Başka Milletler Ne Yapıyor? adlı metnin ana fikriyle; ikinci grup, Muharebeyi Kazananlar adlı metnin ana fikriyle karşılaştırır. Grup sözcülerinin açıkladığı sonuçlardan hareketle aynı ya da benzer ana fikirlerin o dönemde yazılmış diğer türlerde de işlenip işlenmediği hususunda çıkarımlarda bulunulur.
1. Aşağıdaki cümlelerden yola çıkarak okuduğunuz metnin ana fikrini dönemin sosyal, siyasi, tarihî şartları etrafında değerlendiriniz. Buradan hareketle ana fikrin dönemle ilişkisini belirleyerek defterinize yazınız.
“Benim gibi fetihten dört yüz elli sene sonra doğup yaşayan bedbahtlar bile bu sesi kalplerinin derinliğinden işittiler. Bu şehirde yalnız biz, bu kara günlerin zavallı Türkleri yaşamıyoruz...”
“Bunun için Yâ Vedûd'un nidası gibi daha asırlarca payidar olacağız.”
Sınıf iki gruba ayrılır. Grup sözcüleri seçilir. Birinci grup, Ya Vedûd! adlı metindeki ifadeleri kesinlik ve açıklık bakımından; ikinci grup terim, kavram ve günlük hayata ilişkin kelimeler bakımından inceler. Ulaşılan sonuçlar grup sözcüleri tarafından sözlü olarak ifade edilir.
2. “Ah o eski Türkçe adlar ve lakaplar! Öyle güzeldir ki...”
Yukarıdaki ifade yazarın eserlerinde kullandığı dil hakkında hangi ipuçlarını vermektedir? Tartışınız. Ulaştığınız sonuçtan hareketle Ya Vedud! adlı metnin Tanzimat ve Servetifünun Dönemlerindeki öğretici metinlere kıyasla nasıl bir dil anlayışını yansıttığını sözlü olarak ifade ediniz.
3. Aşağıda Ya Vedud! adlı metinde tarihî ve sosyal değerleri yansıtan ifadelerden örnekler verilmiştir. Siz de bu değerlerle ilgili kelime, kavram, isim ve ifadelerden başka örnekler bularak tahtaya yazınız. Metnin bu özelliği, yazarın yönelimleri hakkında size ne düşündürmektedir? Sözlü olarak ifade ediniz.
“Çocukken İstanbul'un sur içinde ve sur dışında yatan evliyasını adlarıyla bilirdim. Onların yalnız adları içime yeşil bir nur gibi aksederdi.”
“Bu ruh o sütun içinde Harun Reşit devrinden bizim genç padişahımız Fatih'in Ayasofya'ya girdiği sabaha kadar yaşamış...”
4. Aşağıdaki cümlelerde yazar tarihi ve halk kültürünü nasıl değerlendirmektedir? Buradan hareketle döneminde ve günümüzde ifade ettiği önem açısından, Yahya Kemal BEYATLI'nın tarihe ve halka yaklaşımını tartışınız. Ulaştığınız sonucu defterinize yazınız.
“Tarihte zahirî hakikat, masalda ledünni hakikat gizlidir;...Fakat bir istisna olmak üzere İstanbul'un fethinde tarih masaldan daha güzel, daha büyük, daha efsunludur.”
“Mamafih o taşlar bariz birer hakikatse kalbimizin içinde ta çocukluktan beri ledünni bir nida olan Yâ Vedûd gibi sesler de birer hakikat değil midir?” “Okumuş, yazmış, gezmiş, görmüş olmakla beraber zihniyetçe halk tabakasındandır, halkın dilinden öğrendiklerini zevk ü şevkle yazar, maziyi pek uzak hissetmez, bunun için de İstanbul fethine dair seyahatnamesine yazdığı satırlar, tarih itibarıyla epey yanlışsa da halkın hatırası şeklinde doğrudur, hiç şüphe yok ki fethe dair rivayetleri nasıl işitmişse öyle yazmış.”
8. Okuduğunuz metinden ve yaptığınız araştırmadan hareketle Yahya Kemal BEYATLI'nın edebî ve fikrî yönü hakkında çıkarımlarda bulunarak eserle yazar arasındaki ilişkiyi belirleyiniz. Yahya Kemal BEYATLI'nın kültür hayatımızdaki yerini ve önemini sözlü olarak ifade ediniz.
1. Atatürk Milliyetçiliği adlı metinden yola çıkarak milliyetçilik ve ırkçılık kavramlarının birbirlerinden hangi noktalarda ayrıldığını tartışınız. Ulaştığınız sonuçları defterinize yazınız.
2. Metinden hareketle Atatürk'ün milliyetçilik anlayışının temel özelliklerini maddeler hâlinde tahtaya yazınız. Milliyetçilik ilkesinin cumhuriyetimizin kuruluşunda oynadığı önemli rolü göz önünde bulundurarak bu ilkenin günümüz için ifade ettiği anlam ve önemi sözlü olarak ifade ediniz.
1. Başka Milletler Ne Yapıyor?, Muharebeyi Kazananlar, Ya Vedûd! adlı metinleri tema, dil ve anlatım, yazılış amacı ve metin türü bakımından karşılaştırarak sonuçları aşağıdaki tabloya yazınız.
Başka Milletler Ne Yapıyor? Muharebeyi Kazananlar Yâ Vedûd!
Tema
Dil ve Anlatım
Yazılış Amacı
Metnin Türü
2. Aşağıda Servetifünun, Fecriati ve Millî Edebiyat Dönemine ait daha önce işlediğiniz metinlerin orijinallerinden birer paragraf verilmiştir. Bu metinlerin bütününü de dikkate alarak bu öğretici metinleri yapı, tema, dil ve anlatım bakımından karşılaştırınız. Sonuçları tahtaya yazınız.
BİRAZ DAHA HAKİKAT
“Bugün şübbân-ı münevvere-i Osmâniyye yalnız bir meslek-i edebî takip edebilir: Avrupa'nın te- rakkiyât-ı ilmiyye ve fenniyesi ile tenvîr-i zihn ettikten, edebiyatını gördükten, anladıktan sonra bizde de ciddî, samimî bir edebiyat tesis etmek ve bu yolda zaten başlamış olan edebiyatımızı devam ettirmek.”
Hüseyin Cahit YALÇIN
FECR-İ ÂTÎ ENCÜMEN-İ EDEBÎSİ BEYANNAMESİ
“Fecr-i Âti âzasının semerât-ı mesâisini ihtiva edecek bir kütüphane teessüs etmek üzeredir. Edebiyat-ı Cedide'nin parlak zekâlarına matla-ı envâr olmak meziyetini hâiz olan Servet-i Fünûn mecmuası nâşiri efkârıdır.”
Hasan Âli YÜCEL
BAŞKA MİLLETLER NE YAPIYOR?
“Herhangi bir millet için kendi millî ilimlerinin yabancılar tarafından ve pek tabii hiç de iyilik düşünmeyecek bir tarzda tetkik edilmesi, itiraf etmeli ki millî bir felakettir. Bugün Türklük hakkında tetkiklerde bulunan Garp âlimleri hakkımızda ne kadar iyi düşünür; tarafsız, ciddi davranırlarsa davransınlar bizim o çalışmaya iştirak şöyle dursun hatta o mesaiden bile gâfil kalmamız kadar büyük bir cürüm, bu kadar tabii olmayan bir hâl tasavvur edilemez.”
Mehmet Fuat KÖPRÜLÜ
3. Daha önceki dönemlerin öğretici metinlerine kıyasla Millî Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinin en dikkat çekici dil ve anlatım özelliği nedir? Sebepleriyle birlikte defterinize yazınız.
4. Millî Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinde bulunan ana fikirlerin günümüzde de ele alınıp alınmadığını tartışınız. Ulaştığınız sonuçları sebepleriyle birlikte sözlü olarak ifade ediniz.
5. Millî Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinde ele alınan ana fikirlerden biri etrafında kısa bir yazı yazınız.
6. Sizce milliyetçilik ilkesinin toplum ve devlet açısından en önemli işlevi ne olabilir? Tartışınız. Sonuçları defterinize yazınız.
Ölçme ve Değerlendirme
1. Aşağıdaki cümlelerin karşısına yargılar doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız.
- Millî Edebiyat Dönemi yazarları dil ve anlatım bakımından Servetifünun Dönemine bağlı
kalmışlardır. ( )
- Millî Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinde tarih, dil, bilim ve siyasetle ilgili konular işlenmiştir. ( )
- Millî Edebiyat Dönemi yazarları en çok makale türüne önem vermiştir. ( )
2. Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerlere uygun kelimeleri yazınız.
- Ziya Gökalp, eserlerinde İslam öncesi Türk tarihini ve eski Türk kültürünü ön plana çıkarırken Yahya Kemal BEYATLI, eserlerinde............................................................................. tarihini, Selçuklu
ve........................................ medeniyetlerini ön plana çıkarmıştır.
3. Aşağıdakilerden hangisi Millî Edebiyat Döneminde dilde sadeleşme hareketinin temel sebepleri arasında sayılamaz?
A) Türkçeyi bir bilim ve sanat dili hâline getirme
B) Dil bilinci yoluyla millî bilinç oluşturma
C) Dil birliğini ulus-devlet anlayışının temeli olarak görme
d) Servetifünun ve Fecriati estetiğine karşı olma
e) Halk kültürüne yönelme ve halkı eğitme
4. Aşağıdaki isimlerle eserleri doğru şekilde eşleştiriniz.
www.edebiyatfatihi.net
145.SAYFA
145.SAYFA
CEVABI MADDELER HALİNDE...TIKLAYINIZ
147.SAYFA
150.SAYFA CEVAPLARI
151.SAYFA CEVAPLARI
WWW.EDEBİYATFATİHİ.NET
152.SAYFA CEVAPLARI
153.SAYFA CEVAPLARI
ÖLÇME DEĞERLENDİRME