

KİTAP KORSANLIĞINDA SON NOKTA
Siz hiç kafanızı meşgul eden konularla ilgili bir kitap alıp eve gidip kitabı daha dikkatli incelediğinizde kitabın hiç işinize yaramayacak içi boş laflarla doldurulmuş, kof bir kitap olduğunu veya daha önce okuduğunuz bir kitabın nerdeyse aynısı olduğunu görüp hayal kırıklığı yaşadınız mı? Geçen hafta aldığım Bayram Erdoğanın Sorularla Türk Mitolojisi[1] kitabı bana, yukarıdaki cümlede yer alan ikinci tür hayal kırıklığını yaşattı. Sebebi ise bu kitabın 1967de ilk baskısı yapılan Murat Urazın Türk Mitolojisi[2] kitabının neredeyse aynısı olması. Neredeyse diyorum çünkü bir zamanlar Gerçek Yayınevinin 100 Soruda dizisinde olduğu gibi bölüm başlıklarını sorularla oluşturmuşlar. Bunun dışında metin kelime kelime aynı. Birkaç yerde günümüzde kullanılan kelimelerle yer değiştirmişler. Şamanlıkla ilgili bölümü (s. 13-28) başka bir yerden almışlar. Urazın kitabının sonundaki mit, efsane ve destan metinlerini de almayıp kes, yapıştır yöntemiyle bu kitabı oluşturmuşlar.
Önce Murat Urazın kitabındaki bölümler, Bayram Erdoğanın kitabında hangi bölümde hangi sayfalar arasında yer alıyor onu belirteyim. Urazın kitabının 15le 26. sayfa arasındaki birinci bölümü, Erdoğanın kitabında 95le 104. sayfalar arasında yer alıyor. Urazın ikinci bölümü 27-36. sayfalarda, bu bölüm Erdoğanın 105-111. sayfalardadır. Urazdaki 37-86deki üçüncü bölüm, Erdoğanda 41-78dedir. Urazdaki dördüncü bölümün 87 ile 92 arası Erdoğanın 92-94. sayfalarında; bu bölümün 93 ile 107 arasındaki kalan bölümü ise Erdoğanda 115-123. sayfalarında bulunmaktadır. Urazın 108 ile 123 arasındaki beşinci bölümü, Erdoğanda 125 ile 137 arasındadır. Urazda 124-141deki altıncı bölüm, Erdoğanda 79-92dedir. Urazın 142 ile 164 arasındaki yedinci bölümü, Erdoğanda 139 ile 158 arasında yer almaktadır. Urazdaki 165 ile 196 arasındaki sekizinci bölüm, Erdoğanda 159 ile 179 arasındadır. Urazın dokuzuncu bölümü ise Erdoğanda kitabın başında yer almaktadır. Urazda 197 ile 223 arasındaki bu bölüm, Erdoğanda 5 ile 39 arasındadır, Şamanizm bölümüne yeni bilgiler katılmıştır. Urazın 224 ile 252 arasındaki onuncu bölümü, Erdoğanda 181 ile 188 arasında yer almıştır. Urazda bulunan on bir, on iki ve on üçüncü Erdoğanın kitabına alınmamıştır.
Erdoğan, Urazın kitabını, sadece bölüm başlıklarını değiştirerek bu kadar fütursuzca kendi kitabına aktardığı için ne dipnot ne de başka bir kaynak gösterme yolunu tutmuştur. Murat Urazın ne adı ne de kitabı hiçbir yerde geçmemektedir. Kitabın sonundaki dört sayfalık kaynakça ise tamamen göstermeliktir. Zira orada yer alan Joseph Campbellin, Mircea Eliadenin, Jean-Paul Rouxnun kitaplarıyla ilgili bilgileri bu kitapta bulmak mümkün değildir. Murat Uraz, kullandığı kaynakları hiç değilse metnin içinde yazar ve kitap adıyla yer yer vermektedir. Bayram Erdoğan, metindeki bu kısımları bile atmış, bu kaynakları kaynakçada bile vermemiştir. Mesela Urazın kaynak gösterdiği Reşit Rahmeti Aratın Türlü Cehennemler Üzerine Uygurca Parçaları, Erdoğanda göremiyoruz.
İki kitap arasındaki benzerlik hakkında bir fikir vermek için bazı cümleleri örnek göstereyim. Murat Urazın kitabının Kainatın Yaradılışı (cosmogonie) adlı birinci bölümünün ilk paragrafı şu şekildedir: Türk Kozmogonisinde, dünya denilen âlemin türeyişi üzerinde daha etraflı durulmaktadır. Gökler ve gökler âlemi içinde güneş, ay, yıldızlar gibi tanrısal kudretlerin de yaradılışlarına çeşitli olaylar gösterilmekte, ayrı açılardan bakılmaktadır. (s. 15)
Bu paragraf Bayram Erdoğanın kitabında şu şekilde yer almaktadır: Türk Kozmogonisinde, dünya denilen âlemin türeyişi hakkında daha ayrıntılı araştırmalar yapılmış ve üzerinde daha detaylı durulmuştur. Gökler ve gökler âlemi içinde güneş, ay, yıldızlar gibi Tanrısal kudretlerin de yaradılışlarına çeşitli olaylar gösterilmekte, farklı açılardan ele alınmaktadır. (s. 95)
Murat Urazın kitabında yer alan bilgi ve dizgi yanlışları, Bayram Erdoğanın kitabında cahillikten kaynaklanan bir körlükle aynen tekrarlanmıştır. Mesela, Urazın kitabının 186. sayfasında, Divan-ı Lûgut Üt Türkün 11. cildinde de şu kayıtlar vardır: şeklindeki cümle, Erdoğanın kitabının 174. sayfasında aynı şekilde yer almıştır. Doğrusu şudur: Türk sözlüğünün kitabı, anlamına gelen bu kitap adı Divanü Lûgatit-Türk veya Divanü Lûgat-it Türk şeklinde yazılır ve Besim Atalayın yayınladığı baskının ikinci cildi kastedilmektedir, on birinci cildi değil.
Murat Urazın kitabı, gerek bilimsellikten uzaklığı, sistemsizliği gerekse Sümer ve Hitit gibi uygarlıkların mitlerini Türk mitolojisine mal etmesi yüzünden tarih bilgisinden yoksunluğuyla ancak bu alana ilgi duyan orta öğretim öğrencilerine yönelik yayınlanabilecek bir kitaptır. Uraz, dünyada mitolojinin ne olduğuyla ilgili oturmuş bir fikre de sahip değildir. Ona göre tanrılarla, dünyanın yaratılışıyla, insanın türemesiyle, kahramanlık destanlarıyla ilgili her anlatı mitolojiktir. Halbuki 2007ye kadar dünyada mitolojiyle ilgili yayınlanmış pek çok çalışma Türkçeye aktarılmıştır. Hatta Orta Asyadaki Türk kökenli milletlerin gerek mitolojik gerekse masal, destan metinleri yayınlanmıştır. Hâl böyleyken mitolojiyle ilgili anlatı metinlerinin toplandığı Murat Urazın kitabının yazar ve kitap adı değişikliğiyle tekrar yayınlanması sadece ve sadece yayıncıların para kazanma isteğiyle açıklanabilir.
Bir başkasının kitabını alıp bölüm başlıklarını ve yerlerini değiştireceksiniz ve kendi adınızla yayınlayacaksınız. Buna aşırma, intihal dışında daha ağır bir ifadeyle hırsızlık mı demeli siz okuyuculara bırakıyorum. İnsan emeğine saygısızlık bu kadar olur. Telif haklarıyla ilgili bir yasanın bulunduğu bu ülkede, bu nasıl fütursuzluk, bu nasıl cesarettir anlamıyorum. Belki yayıncı durumun farkında değildir diye yayıncılarla görüşmek istedim. Pozitif Yayınlarını telefonla iki kez aradım, Artı Yayın Dağıtımın santrali çıktı, genel yayın yönetmeni Dursun Çimenle veya dizi editörü Muharrem Kaşıtoğlu ile görüşmek istediğimi söyledim, dışarı çıktıkları söylendi; cep telefonumu bıraktım, arayan olmadı. Yaptıklarının farkındalar herhalde, suçluluk duygusuyla ses seda çıkmadı.
Böyle bir duruma doktora tezimi hazırlarken de rastlamıştım. Ziya Şakir Sokonun Büyük Türk Kahramanı Seyyid Battal Gazinin Efsanevî Maceraları (1943) adıyla yayınlanan tarihî romanı, Murat Sertoğlu tarafından Battal Gazi (1967) seri romanlarının ilk kitabında da kullanılmıştı. Sertoğlu, konu, olay örgüsü, tipoloji, mesajlar ve üslûp açısından Ziya Şakirin romanını tekrarladığını görmüştüm.
Korsan kitaplarda hiç değilse yazarının, yayınevinin, çevirmeninin adı da aynı kalıyordu; artık yazar adlarını da atıp kendi adlarını koyuyorlar. Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunacağım. Bugün ona yapılan, yarın bana, ertesi gün size yapılabilir!
Dr. Muharrem Kaya
---------------------------------------------------
[1] Bayram Erdoğan, Sorularla Türk Mitolojisi, Pozitif Yay., İstanbul, 2007, 192 s.
[2] Murat Uraz, Türk Mitolojisi, Düşünen Adam Yay., 2. baskı, İstanbul, 1994, 340 s.
Dr. Muharrem Kaya

