Anafilaksi, acil tıbbi müdahale gerektiren, ciddi ve şiddetli bir reaksiyondur. Tedavi edilmeyen anafilaksi, ölümcül olabilir. Şiddetli alerjisi olan bazı kişilerin, alerjene maruz kaldıktan sonra şiddetli reaksiyon olan anafilaksi geçirebilir. Anafilaksi, genellikle birden fazla vücut sistemini (örneğin cilt, solunum, mide-bağırsak ve kardiyovasküler) içeren genel bir alerjik reaksiyondur. Şiddetli bir alerjik reaksiyon veya anafilaksi, genellikle tetikleyiciye maruz kaldıktan sonraki 20 dakika ile 2 saat içinde ortaya çıkar ve hızla yaşamı tehdit edici hale gelebilir.
Anafilaksi Belirtileri Nelerdir?
Anafilaktik reaksiyonun ilk belirtileri tipik alerji belirtileri gibi görünebilir; burun akıntısı veya deri döküntüsü gibi. Ancak yaklaşık 30 dakika içinde daha ciddi belirtiler ortaya çıkar. Genellikle aşağıdaki belirtilerden bir ya da daha fazlası anafilaksi durumunda meydana gelebilir:
- Öksürme; hırıltı; ve göğsünüzde ağrı, kaşıntı veya sıkışma,
- Bayılma, baş dönmesi, kafa karışıklığı veya güçsüzlük,
- Kurdeşen; döküntü; ve kaşıntılı, şişmiş veya kırmızı cilt,
- Burun akıntısı veya tıkalı burun ve hapşırma,
- Nefes darlığı veya nefes almada zorluk ve hızlı kalp atışı,
- Şişmiş veya kaşıntılı dudaklar veya dil,
- Boğazda şişme veya kaşıntı, ses kısıklığı, yutma güçlüğü, boğazda sıkışma,
- Kusma, ishal veya kramplar,
- Zayıf nabız, solgunluk.
Anafilaksi Tedavisi
Anafilaksi için en etkili tedavi adrenalindir ve enjeksiyon hemen yapılmalıdır. Daha önce anafilaksi reaksiyonunuz olduysa yanınızda her zaman en az iki doz adrenalin oto enjektörü taşımalısınız. Adrenalinin kullanım süresi yaklaşık bir yıl sonra sona erer, bu nedenle sizde olan enjektörün tarihinin geçmediğinden emin olmalısınız. Adrenalin oto enjektörünüz varsa ve uyguladıysanız hastaneye gitmeniz de gerekecektir. İkinci bir reaksiyonunuz olmadığından emin olmak için muhtemelen bir süre daha saat acil serviste kalmanız gerekecektir.
İlk acil durum sona erdikten sonra, özellikle reaksiyona neyin neden olduğunu bilmiyorsanız, mutlaka bir alerji uzmanına görünmeniz gerekir.
Anafilaksi Nedenleri
Anafilaksiye neden olabilen pek çok alerjen madde vardır. Çocuklarda meydana gelen anafilaktik şokun en yaygın nedeni besin alerjileridir. Yetişkinlerde ise en yaygın neden ilaç alerjileridir.
Çocuklarda anafilaksinin yaygın tetikleyicileri şunlardır:
- Yer fıstığı,
- kabuklu deniz ürünleri,
- Balık,
- Süt,
- Yumurta,
- Soya,
- Buğday.
Yetişkinlerde anafilaksinin yaygın besin tetikleyicileri şunlardır:
- Kabuklu deniz ürünleri,
- Kabuklu ağaç yemişleri (ceviz, fındık, kaju fıstığı, antep fıstığı, çam fıstığı ve badem),
- Yer fıstığı.
Bazı insanlarda alerjen besinin kokusu bile bir reaksiyonu tetikleyebilir. Bazı insanlar ise ayrıca yiyeceklerdeki belirli koruyucu maddelere alerjidir.
Anafilaksinin yaygın ilaç tetikleyicileri şunlardır:
- Penisilin,
- Anestezi için kullanılanlar gibi kas gevşeticiler,
- Steroid olmayan antienflamatuar ilaçlar.
Anafilaksi ayrıca yaygın olmayan birkaç alerjen tarafından da tetiklenebilir:
- Yakup otu, çimen ve ağaç poleni gibi polenler,
- Arılar, yaban arıları, sarı ceketler, eşekarısı ve ateş karıncalarından kaynaklanan sokmalar veya ısırıklar,
- Lateks.
Anafilaksi, nadir durumlarda, belirli yiyecekleri yedikten sonra 2 ila 4 saatlik egzersiz veya kendi başına egzersiz ile tetiklenebilir.
Anafilaktik reaksiyonlar genellikle tetikleyiciyle temastan birkaç dakika sonra başlar, ancak bazı durumlarda bir saat veya daha sonra da olabilir.
Bazı insanlar tepkilerine neyin sebep olduğunu bulamazlar. Bu idiyopatik anafilaksi olarak bilinir. Tetikleyicilerinizi bilmiyorsanız, onlardan kaçınamazsınız. Bu nedenle adrenalin enjektörleri taşımak, sizin ve yakınlarınızın bunları nasıl kullanacağını bildiğinden emin olmak ve tıbbi uyarı takıları takmak özellikle önemlidir.