

Madde 1 - Bu Kanunda yazılı hükümlerden faydalanılmak suretiyle üreticiler, aralarında ekonomik menfaatlerini korumak ve özellikle meslek ve geçimleriyle ilgili ihtiyaçlarını sağlamak amaciyle karşılıklı yardım ilkesine dayanan ve tüzel kişiliği olan değişir ortaklı, değişir sermayeli Tarım Kredi Kooperatifleri kurabilirler.
Ortak ürünleri üzerinde ticaret ve komisyonculuk yapanlar, faizle para veya mal olarak kredi verenler, bu kooperatiflere giremezler.
Bu esaslara göre kurulan bir veya birkaç il dahilindeki kooperatifler bölge birliklerini, en az 5 bölge birliği de, merkez birliğini kurarlar.
Merkez birliği tek üst kuruluş olup Ankara'dadır.
Kooperatiflerin ve bölge birliklerinin çalışma alanı içinde birden fazla kooperatif ve bölge birliği kurulamaz.
a) Ortak deyimi,
b) Kooperatif deyimi,
c) Bölge birliği deyimi,
ç) Merkez Birliği deyimi,
ifade eder.
I KOOPERATİFLER
A)Ortaklarının;
a)Kısa ve orta vadeli kredi ihtiyaçlarını karşılamak,
b)Ürünlerini değerlendirmek,
c) Müştereken yararlanabilecekleri her çeşit makina, ekipman ve tesisleri edinmek,
B) Ortak ve gerektiğinde diğer üreticilerin;
a) Üretim ve zaruri tüketim maddeleri ile üretim araçlarını toptan sağlamak,
b) El sanatlarını geliştirmek ve mamullerini değerlendirmek,
c) Mesleki ve teknik yönden bilgilerini artırmak, sosyal ve kültürel konulariyle ilgili faaliyetlerde bulunmak, kurslar açmak ve seminerler tertip etmek,
C) Mevduat toplamak, bankacılık hizmetleri ve sigorta acenteliği yapmak.
II - BÖLGE BİRLİKLERİ
a) Kooperatiflerin finansman işlerini düzenlemek,
b) Ortak ürünlerinin değerlendirilmesiyle ilgili işleri yürütmek,
c) Gerektiğinde kooperatiflerin ihtiyaç duydukları üretim ve zaruri tüketim maddeleri ile üretim araçlarını toptan sağlamak veya imal etmek,
ç) Kooperatiflerin işlerinin kooperatifçilik ilkelerine ve mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesini sağlamak üzere gerekli tedbirleri almak, teknik ve idari yardımlarda bulunmak ve ortakların genel ve mesleki eğitim faaliyetlerini düzenlemek,
d) Kooperatifleri denetlemek,
e) Mevduat toplamak, bankacılık hizmetleri ve sigorta acenteliği yapmak.
Bölge birlikleri görevlerini merkez birliğinin tasvibi ile il veya ilçe merkezlerinde kuracakları şubeleri veya görevlendirecekleri kooperatifler aracılığı ile de yürütebilirler.
III - MERKEZ BİRLİĞİ
a) Kooperatif ve bölge birliklerinin bu Kanuna ve kooperatifçilik ilkelerine uygun olarak gelişmesini sağlamak, kooperatifçilik ve mesleki eğitim faaliyetlerinde bulunmak,
b) Kooperatif ve bölge birliklerine finansman kaynakları temin etmek ve bunların geliştirilmesi için her türlü tedbirleri almak, kredi işlerinin düzenle yürütülmesini sağlamak,
c) Kooperatif ve bölge birliklerinin üretim ve zaruri tüketim maddeleri ile üretim araçlarını toptan sağlamak, imal etmek ve ortak ürünlerinin değerlendirilmesi ile ilgili faaliyetleri rasyonel bir şekilde düzenlemek ve bu konularda her türlü teşebbüse girişmek veya iştirak etmek ve gerekli tesisleri kurmak, faaliyet konusuna giren hususlarda ithalat ve ihracat yapmak,
ç) Kooperatif ve bölge birliklerinin görev ve çalışma konularının düzenle yürütülmesini sağlamak üzere genel uygulama esaslarını tespit etmek,
d) Kooperatif ve bölge birliklerini denetlemek,
e) Kooperatiflerle, bölge ve merkez birliklerinin personel politikasını tespit etmek ve yürütmek,
f) Kooperatif ve bölge birliklerinin kuruluşuna karar vermek ve kuruluş merkezini ve çalışma alanını tespit etmek,
g) Kooperatif ve bölge birliklerinin finansman ihtiyaçlarını karşılamak üzere tahvil çıkarmak,
h) Hükümetçe görevlendirildiğinde, Devlet destekleme alımları ile ilgili faaliyetleri yürütmek,
ı) Kooperatiflerin ve bölge birliklerinin toplayacakları mevduatın kullanılma şekil ve şartları ile bu konudaki üst kuruluşlarla olan bağlantıları gösteren yönetmeliği hazırlıyarak Ticaret Bakanlığına sunmak,
i) Birlik ve Kooperatiflerce sağlanan kredi, araç ve gereçlerin kullanış şekil ve şartları ile amaca uygun olarak kullanıldığının kontrolünü gösteren bir yönetmelik hazırlamak,
Merkez ve bölge birlikleri ile Kooperatifler, kredi ihtiyaçlarını da karşılamak üzere, banka ve sigorta şirketi kurabilir veya bu gibi kuruluşlara iştirak edebilir.
Yönetim Kurulu,Genel Kurula katılma hakkını haiz ortaklar arasından Genel Kurulca seçilecek beş üye ile Kooperatifin müdürü veya vekilinden teşekkül eder.
B) Bölge birliklerinde;
Yönetim Kurulu, Genel Kurulca temsilciler arasından seçilecek yedi üye ile bölge müdürü veya vekilinden teşekkül eder.
C) Merkez Birliğinde;
Yönetim Kururlu, Genel Kurul temsilcilerinin kendi aralarından seçecekleri en çok 9 üye ile bir T. C. Ziraat Bankası temsilcisi ve bir de Genel Müdür veya vekili olmak üzere 11 üyeden teşekkül eder.T.C. Ziraat Bankası temsilcisi, bankasınca mensupları arasından görevlendirilir.
Kooperatif Yönetim Kurulu üyeliklerine seçimle gelenler, kendi aralarından bir başkan bir başkanvekili, bölge birlikleri ve merkez birliği üyeliklerine seçimle gelenler kendi aralarından bir başkan ve iki başkanvekili seçerler.
Kooperatif Yönetim Kurulu üyeliklerine seçilenler okur yazar olmaları, bölge birlikleri ve merkez birliği Yönetim Kurulları üyeliklerine seçilenlerin en az ilkokul mezunu olması, merkez birliği Yönetim Kurulunda görev alacak T.C. Ziraat Bankası temsilcisinin yüksek tahsili ve konuyla ilgili, görevlerde çalışmış bulunması şarttır.
Seçimle gelecek Yönetim Kurulu üyeleri bölge birliklerinde değişik il ve ilçeleri, merkez birliğinde çeşitli bölgeleri temsil edecek şekilde genel kurullarınca temsilciler arasından seçilir.
Yönetim kurulları üyeleri ile kooperatif ve bölge birlikleri tarafından seçilecek temsilcilerin seçim esasları, temsilcilerin adedi, yönetim kurulları üyeleri ile kooperatif ve bölge birlikleri tarafından seçilecek temsilcilerde aranacak diğer nitelikler ve Yönetim Kurulu üyelerinin çeşitli il,ilçe ve bölgeleri temsil esasları anasözleşmelerde belli edilir.
Bölge ve merkez birlikleri genel kurullarında her temsilci yalnız bir oya sahiptir.
YÖNETİM
Merkez Birliği Genel Müdürü Bakanlar Kurulunca, Genel Müdür Muavinleri
ve Bölge
Bunların görevden alınmalarında,atamadaki usul ve esaslar uygulanır.
Genel Müdür ve yardımcılarının yüksek öğrenimli ve Tarım Kredi Kooperatifleriyle ilgili görevlerde en az 5 yıl çalışmış olmaları şarttır.
Kooperatif, bölge ve merkez birlikleri öteki personeli ile ilgili yetki, tayin ve görevden çıkarılma gibi hususlar anasözleşmelerde gösterilir.
YÖNETİM KURULU ÜYELERİ VE DENETÇİLERİN GÖREVLERİNE SON VERİLMESİ
Ticaret Bakanlığı veya görevlendirdiği kuruluşlar tarafından yaptırılacak soruşturma sonucuna göre suç işledikleri veya kusurlu oldukları anlaşılan Merkez Birliği Yönetim Kurulu üyeleri ve denetçilerin görevine Ticaret Bakanlığınca;
Son verilebilir.
Görevlerine son verilenlerin yerlerine yedekler getirildiği halde ekseriyetin temin edilememesi halinde, yenileri seçilip işe başlayıncaya kadar,
a) Kooperatifler için Bölge Birlikleri,
b) Bölge Birlikleri için Merkez Birliği,
c)Merkez Birliği için Ticaret Bakanlığı,
Tarafından ortaklar arasından geçici yönetim kurulu üyeleri seçilerek işlerin yürütülmesi sağlanır. Denetçiler de aynı hükme tabidir.
ÖRNEK ANASÖZLEŞMELERİN HAZIRLANMASI
Anasözleşmelerde yapılacak değişiklikler de aynı usule tabidir.
Kooperatifler için Merkez Birliği bu yetkisini bölge birliklerine devredebilir.
Merkez Birliği genel kurullarının verecekleri kararlar Ticaret Bakanlığının onayı ile kesinleşir.
Ticaret Bakanlığı ve Merkez Birliği, gönderilen tutanakları geliş tarihinden itibaren en çok bir ay içinde inceliyerek tasdik veya redde dair sonucunu ilgili kuruluşlara bildirir.
Bu müddet içinde incelenmesi bitirilmiyen, mevzuata ve usulüne uygun olarak yapılmış genel kurullara ait tutanaklar tasdik edilmiş sayılır.
Bu zorunluluğa uymayan Kooperatif ve bölge birlikleri bu Kanun hükümlerinden yararlanamazlar.
TALİMATLARA UYMA MECBURİYETİ
T.C.Ziraat Bankası, verdiği kredilerin açılış gayesine uygun olarak kullanılıp kullanılmadığını kontrol edebilir.
ALACAK SENETLERİ
MUTLAK REHİN HAKKI
Bunlar, borçlu ortaklara yediemin sıfatiyle teslim edilmiş sayılırlar ve üçüncü şahıslar tarafından hiçbir suretle haciz olunamazlar.
İPOTEK TESİSİ VE KALDIRILMASI
ALACAK SEBEBİYLE MÜLK EDİNME
MEVDUAT KABULÜ
Maliye Bakanlığınca yapılacak tetkikler sonunda mevduat kabul etmelerinde bilâhare mahzur görülen kooperatif ve birliklerin mevduatı kabul yetkileri Bankalar Kanunu'nun 13 üncü maddesine göre kaldırılır.
Kişilerin bu kuruluşlardaki tasarruf mevduatından 3.000 liraya kadar olan kısmı, faizleri hariç haczolunamaz.
Tasarruf mevduatı sahipleri mevduatlarının yarısı için bu mevduatı kabul etmiş olan kooperatif ve bölge birliklerinin aktifinde mevcut bütün kıymetler üzerinde imtiyazlı alacaklıdırlar. Tasfiye halinde, tasarruf mevduatının imtiyazlı kısmı tasfiye neticesi beklemeksizin sahiplerine tediye olunur.
DÜZENLENECEK MEVDUAT CETVELLERİ VE HESAP ÖZETLERİ
MUNZAM KARŞILIKLAR
Sözü edilen Kanun gereğince bankaların T.C. Merkez Bankasına yatırdıkları munzam mevduat karşılıklarının T.C.Ziraat Bankası zirai finansmanlarına tahsis edilecek kısmın yarısı aynı amaç ve şartlarla merkez Birliği emrine verilir.
MUAFİYETLER
B) Bu Kanuna göre kurulacak ve kurulmuş sayılan kooperatifler, bölge ve merkez birlikleri,
a) Kurumlar, gider, gayrimenkul kıymet artışı, intikal ve diğer vergilerden ve icra makamları, resmi daireler ve mahkemeler nezdinde yapacakları takip ve tahsillerle açacakları tazminat davaları ile ilgili her nev'i talep, tebliğ ve kararlar her türlü masraf, vergi, resim ve harçlardan,
b) Sermaye ve yedek akçeleri ile taşınmaz malları ve bunların gelirleri, kendi ihtiyaçları için satın aldıkları ve alacaklarının tahsili gayesiyle mülk edindikleri taşınmaz malları ve bunların 15 inci Madde hükmüne göre sahiplerine geri verilmesi işlemi, bütün vergi, resim ve harçtan,
c) Yapacakları kredi işlerine ilişkin bütün senet, belge, kâğıt, defter ve hesap özetleri, taşınmaz mallara ait ipotek ve taşınır mallara ait rehin işlemleri, vekâletnameler, taahhütnameler vesair evrak, bütün resim ve harçtan,
C) Bu Kanuna göre kurulan kooperatiflerle bölge ve merkez birliklerinin temin edecekleri krediler ve bunlara ilişkin Merkez Bankası nezdindeki reeskont muameleleri ve bu işlemlere ait bütün senet, belge, vekâletname taahhütname vesair evrak gider ve diğer vergilerle bütün resim ve harçtan,
Muaftır.
Ancak, bu kuruluşların ortak dışı işlemlerden elde edecekleri gelir-gider farkları ayrı bir hesapta takip ve tespit edilerek vergilendirilir.
Kooperatif, bölge ve merkez birliklerince noterlere tasdik ettirilecek defterlerle belgelerden yalnız noter ücreti alınıp harç alınmaz.
Kooperatiflerin, bölge birliklerinin ve merkez birliklerinin ortaklarına verilmek üzere üretim araç ve gereçlerine % 50 gümrük indirimi uygulanır.
KANUN VE ANASÖZLEŞMELERDE AÇIKLIK OLMAYAN HALLER
a) Yönetim kurulu üyesi ve denetçiler için 440 sayılı Kanun'un 32 nci maddesi ile 657 sayılı Kanun'un 1327 sayılı Kanun ile değiştirilen 88 inci maddesi,
b) 1163 sayılı Kanun'un 94 üncü maddesi,
c) 2279 sayılı Kanun'da yazılı senelik beyanname verme mecburiyeti,
B) Bölge ve merkez birliklerinde:
a) 1163 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinin ikinci paragrafı,
C) Kooperatiflerde:
a) 1163 sayılı Kanun'un 45 inci maddesinin 3 üncü paragrafı ve 87 nci maddesi,
b) 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 42 nci maddesi, uygulanmaz.
2836 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulmuş bulunan kooperatifler ayrıca kuruluş formalitelerine tabi olmaksızın bu kanuna göre kurulmuş sayılır.
Geçici Madde 2 - Tarım Kredi Kooperatifleri Müşterek Yardım Tahsisatı ve Tarım Kredi Kooperatifleri Yardımlaşma Birliği vakfının borç, alacak hak ve varlıkları Merkez Birliğine devredilir ve sözü geçen vakıf feshedilmiş sayılır.
Gerek bu devirlerde ve gerek Tarım Kredi Kooperatifleri Memurları Emekli Sandığı ve tarım Kredi Kooperatifleri Memurları Sosyal Yardım ve Zincirleme Kefillik Sandığı vakıflarının Merkez Birliğine devirleri halinde devrolunan menkul ve gayrimenkullerin devir ve intikallerinde herhangi bir vergi, resim ve harç alınmaz.
a) Merkez Birliği kuruluncaya kadar; bütün kooperatif ve bölge birlikleri için Merkez Birliğine, bölge birlikleri kuruluncaya kadar bölge birliklerine ait;
b) Merkez Birliği kurulduktan sonra; bölge birlikleri çalışma alanına dahil edilmeyen kooperatifler için bölge birliğine ait;
Görevleri yapar ve yetkileri kullanır.
Geçici Madde 4 - T.C.Ziraat Bankası memurlarından, önceden Bankanın muvafakatı alınmak şartiyle, Tarım Kredi Kooperatifleri bölge ve merkez birliklerinde kendilerine görev verilenler, görev aldıkları birliklerin kuruldukları tarihten itibaren beş yılı tecavüz etmemek üzere Bankaca asli görevlerinden ücretsiz izinli sayılırlar. Bu memurların yeni görevlerinde geçecek hizmetleri terfi ve emeklilik bakımından T.C.Ziraat Bankasında geçmiş sayılır ve 5434 sayılı Kanun'a göre T.C. Emekli Sandığına verilmesi gereken kesenek ve karşılıkları kendileriyle mezkur birlikler tarafından ödenir. Memurun T.C.Ziraat Bankasının sosyal kuruluşlarındaki hakları aidat ödemek şartiyle devam eder.
Geçici Madde 5 - Bu kanunda adı geçen bölge ve merkez birliklerinin kuruluş masrafları için kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra kabul edilecek olan ilk Devlet Bütçesinden başlıyarak etiş taksitlerle 5 yıl içinde ödenmek üzere Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği emrine yüzmilyon lira yardım yapılır.
Geçici Madde 7 - T.K.Kooperatifleri Yardımlaşma Birliğinin, 1967/6-8677 sayılı Kararnameye istinadenT.K.Kooperatifleri adına gübre tedariki ve dağıtımı faaliyetinden elde ettiği ve edeceği kârlar Kurum Vergisinden muaftır.