Greg Quinn — finegardening.com
Toprağınızda olabilecek en değerli organizmalardan birisi Yunanca’da “mantar kök” anlamına gelen mikoriza adıyla bilinen mantardır. Mantarın tam adı gelecek kokteyl partinizde iyi bir izlenim verecektir: vesiküler-arbüsküler mikoriza (VAM), her bahçıvanın yakından tanıması gereken bu mantarın süslü adı.
Mikorizalar çoğu bitki köküyle incelikli eşyaşam ilişkileri kuran mantarlardır. Sebze, çiçek, funda ve ağaçların köklerini işgal eder; onları birbirlerine bağlar; ve hyphae denen ipliklerini kolonize ettikleri köklerden 200 kat daha uzak topraklara gönderir. Mikorizanın bu daha geniş alanda daha iyi su ve besin (özellikle de fosfor) toplayıp köklere geri götürme yeteneği vardır. Bitki bu hizmet karşılığında mantarın gereksindiği glukoz ile ödeme yapar.
Bu geniş beslenme alanı mikorizalarla ilişkilenen bitkileri çok daha sağlıklı kılar. Hem kök biçimlenmesi daha iyidir, hem de kök hastalıkları ve topraktaki zararlıların getirdiği sorunlar daha az olur. Ayrıca daha az nem ve gübre gerektirirler ve tuza daha dayanıklı olurlar.
Bu harika yeraltı ortamının anahtarı hyphae labirentinin bozulmamasıdır. Toprak sürmek hatta çapalamak bile bu kırılgan danteli yırtabilir, sonra da yeniden kurulması aylar hatta yıllar alabilir. Toprak her yıl sürülürse mantar asla yerleşemez. Çok fazla sunî gübre de mantara zarar verebilir, böcek öldürücüler ve elbette mantar öldürücüler de öyle. Toprağınıza solar yapmak da (düz plastikle örterek güneş ısısıyla yabanî otları ve böcekleri öldürmek) mikorizaları yok edecektir.
Organik maddesi çok olan topraklarda mikorizalar gelişir, o yüzden kompost (organik gübre) eklemek bu mantarların yerleşip büyümesini teşvik etmenin en iyi yollarından birisidir. Organik maddeyi kazmak (ve böylece mantar ağını yok etmek) yerine, kompostu toprağın üzerine dökün ve doğal olarak toprakta çürümeye bırakın.
Mikoriza aşıları birçok firmadan bulunabilir, ama topraktaki mikrop nüfusu zarar görmemişse bunları toprağınıza eklemek gerekli değildir. Ayrıca birçok VAM çeşidi bitkiye özgüdür, ve satın aldığınız şey doğru olmayabilir. Çoğu ürün, bitkilerinizle eşleştirme umuduyla birçok farklı mantarın karışımını içerir.
Türkçesi: Işık Barış Fidaner