Ve: Şayet kulak vermiş veya aklımızı kullanmış olsaydık, (şimdi) şu alevli cehennemin mahkûmları arasında olmazdık! diye ilâve ederler. (Mulk -10)


Son İletiler
1
Sürre, kese demektir. Osmanlı padişahları içinde Haremeyn, yani Mekke ve Medine'ye memur olan Şerife ilk sürre (kese) yollayan Sultan Çelebi Mehmet'tir. Ancak gönderilen sürrenin miktarı ve cinsi bilinmemektedir. Sultan ikinci Bayezid her sene yansı Mekke, diğer yansı Medine ulemasına taksim olunmak üzere 14 bin altun göndermeyi itiyad etmiş.
Yavuz Sultan Selim, Mısır'ı fethettiği zaman, Mekke Şerifi olan Seyid Berekât onüç yaşındaki oğlu Ebu Nâmi'yi Mısır'a göndermiş ve Peygamberin emanetlerini Beytullahın anahtarlarını da beraberinde yollamıştı. Sultan Selim bu vaziyetten pek mahzuz olup sevindi, seyyid Nâmi'ye fevkalade hürmet ve riayet gösterdi. Tarihler bu sırada H.923/M.1517 yi gösteriyordu. Hicaz'ın tamamında ve Tihame'de Selim adına hutbeler irad olunuyordu.
Padişah Arafat'ta kendi adına hutbe okunmasının teşekkürünü ifa için, Haremeyn yani Mekke ve Medine ahalisine iki-yüzbin flori altın ile hububat yolladı. Bunların dağıtımını yapmak içinde iki tane dinine bağlı kadı iie Emir Muslihiddin isimli bir zatı vazifeli kıldı. Bundan başka her sene böyle bir Suree-i Hümayun gönderilmesini ferman etti. Bu Muslihiddin, Osmanlıların ilk Hicaz valisi olmuş demektir. Bundan evvel Mısır'da bulunan Çerkeş Melikleri, "Sadakat-i Mısınye" adıyla Surre yollarlardı. Hicaz ahalisi ise, Yavuz'un gönderdiği surreden çok memnun olduğundan, buna "Sadakat-ı Rûmiye, adını verdiler.
2
DİYALEKTİK MATERYALİZM
Kaba veya mekanik materyalizmden farklı olarak, "tabiat, toplum ve bilinç" olgularını madde de var olduğu ileri sürülen "İç-çelİşmc" yasasına dayayan ve bu çelişme nedeniyle her-şeyin daima daha ileriye ve daha iyiye doğru kendiliğinden hareket ve değişim halinde bulunduğunu savunan tarihi ve felsefi teoriye diyalektik materyalizm denir.
Materyalizm ve hatta "cedel-münakaşa" şeklindeki sözcük anlamıyla diyalektik, belki insanlık kadar eskidir. Sözgelimi, eski Yunan'da Anaksagoras'ta, Demokritos'un atomculuğu ve Epikür'ün hazcılığında materyalist öğeler hakim olduğu gibi, çağdaş diyalektiğin köklerini de çeşitli biçimleriyle eski Hind ve Yunan düşüncelerinde bulmak yine mümkündür. Sözünü ettiğimiz atomcu filozoflarda görülen ve Rönesans sonrası Avrupasında Descartes düa-izmiyle Newton mekaniğinin bir bakıma sebep olduğu ve Hobbes, Priestley, La Mettrie ve d'Holbach gibi filozoflarca geliştirilip, Feu-erbaşh, Bielinskİ ve Çernİşevski gibi önceki yüzyıl filozoflarmca tamamen inkarcılığa vardırılan Materyalizmin ana unsuru, maddeyi ön plana çıkarıp, Kainat'ın yaratılışında ve en azından işleyişinde Tanrı'yı ve aynı zamanda cinler, ruhlar ve melekleri bütünüyle dışlamak, hatta yok saymaktır. Materyalist felsefenin hedef açısından taşıdığı temel İddia, insanı batıl İtikadlardan kurtarmak, ölüm korkusuna, tanrıların ve daha başka tabiat-üstü kuvvetlerin korkusuna karşı çıkmak, İnsanlara dünya hayatına değer vermeği ve "öte dünyaya bel bağlamaksızın, bu dünyadaki hayatı daha iyi hale getirmeği öğretmektir.
Antik Yunan materyalistlerine göre. Kâinat adına ortada yalnızca atomlar ve bunların hareketleri için zorunlu olarak kabul edilen, fakat madde olmadığı için varlığı kabul edilmeyen boşluk vardı; çeşitli cisimleri meydana getiren şey atomların belli ölçülerde bir araya gelmeleriydi. XIX. yüzyıl sonuna kadar devam eden ve madde denince genel olarak fiziki cisimleri ve bunları oluşturan pek küçük zerreleri veya cisimcikleri anlayan bu materyalizm, atom fiziğiyle birlikte maddenin enerjiye, enerjinin maddeye ve sonunda her ikisinin de dalga paketine dönüştüğü anlaşılıp, fizikçilerin neredeyse maddeyi inkâr noktasına vararak, "antimadde"den bahsetmeye başlamala-rıyla iflas etmiş ve "madde"ye yeni bir tanım getirme zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Lenin ve emsallerince geliştirilen yeni tanıma göre, yok olan madde değil, madde hakkındaki bilgimizin vardığı noktadır; madde objektif, yani bilinçten bağımsız olarak mevcut olan ve insanın duygularına yansıyan her şeydir. Madde, objektif alemin tümünü ifade eden felsefi bir kavramdır. Evrende cereyan eden sonsuz tür-ddki süreçler ve fenomenler maddenin çeşitli görünümleri, özellikleri ve çeşitli tezahürleridir. Engels, "Kainatın gerçek birliği, onun maddiliğinden ibarettir" der.
Diyalektik Materyalizm'in diyalektiği He-gel'e dayanır. Fichte ve Schellİng'İn diyalektiğini beğenmeyip, Hind düşüncesinin etkisinde kalan Hegel, diyalektiği açıklamada, He-rakleitos'u hareket noktası olarak almıştır. Ona göre devamlı oluş ve değişmeye karşılık, değişmeyen tek şey, gerçeğin daima değişmekte olduğudur. Gerçeklik ise zıtların birliğinden örülmüştür. Her zıt, kendi zıddını ortadan kaldırarak var olmaktadır.
Bu düşüncelerden hareket eden Hegel'e göre düşüncenin salt hale gelmesi çelişmeye bağlıdır. Diyalektik kavramı, gelişmenin çelişkilerin doğurduğu bölünmelere ve yeni, daha ileri bir sentezin bu bölünmelerden doğacağına dayanan bir görüşü ifade eder. Diyalektik süreç üç aşamada gerçekleştirilir: Tez, antitez, sentez. K.Marks toplumsal ve tarihsel olayları açıklamak amacıyla diyalektik materyalizmi kullanırken, F.Engels diyalektik analizin alanını eşit olarak toplumsa, doğal ve zihinsel dünyalara da uygulanabilen genel bir gelişme yasası oluşturacak tarzda genişletti. O hem gerçek dünyanın (doğal olsun, toplumsal olsun) çelişki ve sentezlerin diyalektik akışına uygun olarak geliştiğine, hem de diyalektik mantığın, sayesinde bu gelişmenin kavranabileceği araç olduğuna inanıyordu.
İlk kez Engels tarafından Anti-Dülıring (1878) ve "Doğanın Diyalektiğinde formüle edilen bu felsefi öğreti, değiştirilmiş haliyle Komünist Partisi'ninresmi felsefesi haline geldi. Diyalektik materyalizm, diyalektiği doğa, toplum ve düşüncenin gelişiminde genel bir kanun olarak tanımlaması sebebiyle "tarihsel materyalizm"den daha geniş bir alana seslenme imkânı tanıyordu. Hem dış dünyanın, hem de İnsanın düşüncesinin genel düzenliliği içine tekbiçimli ve çelişkilere dayalı bir ilişkiyi koyarak düşünce ve oluşun aynı şey olduğunu önermiştir. Böylece, epîstemolojİk bir soru, ontolojik bir problem üzerinde metafizik bir varsayım geliştirilerek cevaplandırılmıştır, öğreti, diyalektiğin hem gerçekliğin değişme biçimi, hem de "hareket kanunlarını keşfetme" yöntemi olduğunu savunmaktadır. Bu yöntemin tüm bilimsel disiplinlerde evrensel olarak uygulanabileceği vurgulanmaktadır.
Şu durumda, diyalektiğin alanını genişleten Engels olmuştur; Marks terimi sadece tarihsel ve toplumsal olaylar için kullanmıştı. Ama Engels (diyalektik materyalizm terimini bir kez bile kullanmamıştır) tarihsel materyalizmin bundan çıkanmlanabileceğini iddia etmemiştir. Bunu, terimi ilk kez kullanan Plckhanov ile evrenin doğasını devrimci hedeflerle çakıştığını savunacak biçimde yorumlayan Lcnin yapmıştır. Stalİn terimi daha da değiştirerek "politik bir kozmoloji" haline getirmiştir. Plek-hanov'un Tekçi Tarih Görüşünün Gelişimi, Lenin'in Materyalizm ve Ampİriokritism ve Stalİn'İn Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm
kitapları "diyalektik materyalizmin parti felsefesi olmaya doğru değişimlerini işaretler. Sos-yal-değişmenin doğası hakkındaki bir görüş, önce tüm evrenin doğasını açıklayacak şekilde geliştirilmiş, daha sonra buna istenen siyasi tutumların geliştirilebileceği bir anlayış yüklenmiş, son olarak da toplumsal davranışın kontrol edilmesinde kullanılacak hale getirilmiştir.
Kısacası diyalektik Materyalizm hakkında şu hususları belirtmek mümkündür;
a) Tarihi bir sistem içindeki çelişkiler ile ilerleyen ve sonuçta az ya da çok keskin bir yeniden örgütlenme, yani senteze ulaşan bir tarzda anlaması;
b) Karşıtların birliğini ve gerçekliğin göreceliliğini vurgulaması yönleriyle benzerliği Hegel-cilikten gelişmiş olması nedeniyledir.
Marks, Hegcl'in idealizmine, kahramanlara atfettiği tarihi role ve milliyetçiliğine karşıydı. Marks'a göre İnsan toplumlarının evrimi, temel olarak, insanın bilinçli kontrolünün dışında kalan ekonomik faktörler tarafından belirlenmektedir. "Benim diyalektik yöntemim He-gclci diyalektikten sadece farklı olmakla kalmaz, onun tam karşıtıdır. Hegel'e göre insan beyninin yaşam süreci, gerçek dünyanın yaratıcısı idi ve gerçek dünya "İdea"nın sadece dış ve fenomenalbiçiminden ibaretti. Benimle birlikte, ideal İnsan zihni tarafından yansıtılan ve düşünce biçimlerine tercüme edilen maddi dünyadan başka birşey değildir artık. He-gcl'de diyalektik tepe-üstü duruyordu, ters Çevrilmesi gerekiyordu. Mistik kabuk İçindeki akılcı öz keşfedildiğinde bu yapılmış oldu."
Bu görüşe göre, toplumun sınıflı yapısından ekonomik güçler sorumluydu ve tarih aslen ekonomik sınıfların düşüş, yükseliş, hakimiyet ve sömürmesinin tarihiydi. Her dönem kendi çöküşünün tohumlarını İçinde barındırıyordu. Örneğin kapitalizm, bir dönem İlerlemeye müsaitken zamanla ekonomik olarak sınırlayıcı olabilmekteydi. Ayrıca hızla büyüyen mülkiyeli olmayan bir işçi sınıfının da ortaya çıkışını, beraberinde getiriyordu kapitalizm. Bu sınıf eninde sonunda İktidarı ele geçirecek ve toplumu tahakkümü altına alacaktı. Tabii bu süreç sonsuza değin gidemezdi. Toplumun en altındaki kesim olan işçi sınıfı, örgütlenince, ki bu bir geçiş sürecini gerektirmektedir, sınıfsız topluma erişilmiş olacaktı.
Marks, kendi teorisini "Mekanist materyalizmden farklılaştırmaya özen gösteriyor, evrimin önemine ve toplumdaki kıpırtılara dikkat çekiyor, mekanist modeldeki tekrar eden ve geriye dönen fiziksel tepki anlayışına karşı çıkıyordu.
Marks, varlığı düşünce olarak gören He-gel'in diyalektiğini, baş aşağı görür ve başını yukarı çevirip, ayakları üstüne dikecektir; gerçekten Marks'ın teorisinde insana, tabiata ve tarihe baş değil, ayaklar hakimdir. Materyalist diyalektik anlayışına göre, maddenin kendinde bir "iç-çelişki" mevcuddur. Alemin birliği maddi olduğundan, bu çelişki insana ve topluma da hakimdir. Bu bakımdan, maddede ve dolayısıyie tabiatta, insanda ve toplumda zıt-lar mücadelesi vardır. Geccyle-gündüzün, ak-la-karanın, yazla-baharın, işçi sınıfıyla-burju-va sınıfının mücadelesi gibi. Bİr ileri iki geri giden bu mücadele önlenemez ve daima ileriye ve iyiye doğrudur. Belli bir zaman kantİtatif (nicel) olarak süren bu mücadele bir noktada "kalitatif" (nitel) bir sıçrama yapar ve bu "devrim" olur. Bu mücadele toplum planında en nihayet proleterya diktatörlüğünün hakimiyetini doğuracaktır.
Diyalektik materyalizmde esas madde olduğundan, insan düşüncesi canlı maddenin gelişmesinin bir sonucudur. Bilinç, maddenin insan zihnine aksinden ibarettir. Maddede çelişki ve dolayısıyie sürekli ileri doğru hareket ve değişim esas olduğundan, insan bilgisinde de sürekli gelişme sözkonıısu olup, özellikle insanla üretim araçları ilişkisinin gerçek şekli proleterya diktatörlüğü altındaki komünist toplumda gerçekleşebileceğinden, burjuva ilişkilerinden kaynaklanan bilgiler doğru olamaz. Maddenin gelişmesinin karmaşık bir ürünü olan proteinler hayatın temelini oluşturur. Dolayısıyla hayat da tamamen maddidir.
Diyalektik materyalizm, kendine özgü kabul ettiği madde tanımıyla bilimsellik İddiasında bulunup, kendi dışındaki görüşleri teolojik, metafizik ve idealist olarak reddetse de, bir teoloji (İlahiyat) filozofu, hatta bir metafizikçi için bile, dış dünya objektif bir realiteye sahiptir. Diyalektik materyalizmin maddesi, yayılan, gelişen, açılan ve teklikten çokluğa uzanan "tümel" bir varlık görüntüsü vermesi hasebiyle, bir bakıma panteizmi de andırmaktadır. Panteist teolojik, İdealist ve hatta metafizik görüşler kendi içlerinde tutarlılık arzederken, materyalizm çelişkilerle doludur. Diyalektik materyalizmde, madde hem her şeydir, hem de ancak zaman ve mekan içinde hareket edebilir. Mekan, maddenin genel bir mevcudiyet şekli olup, mekan dışında madde yoktur ve olamaz. Ve, tersi bir deyişle, maddesiz de mekan yoktur.. Zaman da maddenin genci bir mevcudiyet şeklidir. Bu durumda. Diyalektik materyalizm şuuru ve insan bilgisini maddenin zihindeki yansıması olarak telakki edip, duyumculuğa öncelik verirken bir kaç noktada objektifliğini kaybetmektedir. Her şeyden önce, maddeye getirilen tanım, fiziğin yeni bulgularına göre değişmektedir; Lenin'e göre, maddenin yok olması söz konusu olmayıp, madde hakkındaki bilgimizin vardığı noktanın yok olması, yani bilgimizin maddeyi kuşa-tamaması söz konusudur. Bu durumda, insan k us. ata madiği, bilemediği bîr şeye nasıl tanım getirebilir, halta ona nasıl isim koyabilir? Tanım getirip isim koyabiliyorsa, o zaman insan zihni maddeden daha büyüktür demektir; çünkü, bilen bilinenden daima büyüktür. İkinci olarak, devamlı değişmeğe mahkum bir tanım, objektif olmaktan uzaktır. Üçüncü olarak, her insan birbirinden farklı olduğundan ve duyumlarımız daima sübjektiflik ifade ettiğinden, insan bilgisi de sübjektif olmaya mahkumdur; bu durumda objektif ve nihai gerçeklik ifade eden bir bilgiden söz edilemez. Materyalizm her ne kadar duyumlarımızın deneye vurulması gerekliğinden söz ediyorsa da, zihinde deneyden bağımsız bilgilerin varlığını kabul etmemekle, duyusal algıların ışığında tc-orİ ortaya koymayı ve deneysel verilerden kavramlar ortaya çıkarmayı imkansız kılmaktadır. Deney üstüne objektif ilmi ölçülere varılabileceğini iddia etse bile, bu da diyalektik gereği değişmeğe mahkumdur. Ayrıca, diyalektik devamlı değişmeği öngördüğüne ve gerçek bilgiye ancak insanla üretim araçları ilişkilerinin gerçek şeklini alacağı komünist toplumda ulaşabileceğine göre, belli bir zamanda ve burjuva lürü insan-üretİm araçları ilişkilerinin ha-kİm olduğu bir toplumda sİstemleştİrilen diyalektik materyalizmin gerçekliğine ve iddialarının doğruluğuna hangi gerekçeyle inanacağız? Sonra, her şeyi diyalektikle devamlı bir değişime mahkum etmek, sabit bir hakikatin İnkarı değil midir? Yine, değişmez bir şey olmaksızın değişim, değişmeyen objektif bir gerçeklik olmaksızın değişen eşyadan nasıl söz edilebilir? Kaldı ki, kainatta hakim olan zıtlıklar ve mutlak değişim değildir. Beyaz, siyahın zıddıysa da, kırmızı beyazın veya siyahın zıddı değildir. İşçi, patronun zıddıysa, esnaf neyin zıddıdır? Belki zıtlıklardan çok, farklılıklardan söz edebiliriz; bunlar da, birbirleriyle mücadele içinde değil, belki bir bütüne varmada ve bir iş üretmede yardımlaşma içindedirler; sanayi kesiminde patronla işçinin sermaye ve emeği bir araya getirerek, barış ve anlaşma içinde üretim yaptıkları gibi.
Diyalektik materyalizm, her şeyi mahiyeti gereği kendiliğinden ileriye doğru bir değişime tabi tuttuğuna ve kapitalist toplumun, tarihi diyalektik gereği kendiliğinden komünist topluma dönüşeceğini İddia ettiğine göre, insan çabalarının ve devrim için çalışmanın ne anlamı ve ehemmiyeti vardır? Hem, böyle bir görüş, İnsanı hayatını ve tarihi yönlendirmede tamamen devreden çıkarıp, basit, iradesiz ve kendi altındaki şeylerin kölesi bir varlık haline indirgemekte değil midir? Ayrıca, Diyalektik Materyalizm, komünist topluma ulaşmca-ya kadar insanlığın geçirdiği tüm evreleri kaçınılmaz zulüm asırları olarak görmekte ve bir bakım:ı onaylamaktadır da.
Diyalektik materyalizmin, cansız maddenin evrimleşip, sonra bir devrimle proteinleri ve dolayısıylc hayatı meydana getirdiğine inanmak İçin elimiy.de hiçbir "bilimsel" dayanak yoktur. Milyarlarca yıldır neden başka cansız maddeler diyalektik gelişim sonucu aynı türden bir devrim gerçekleştirmemektedirler acaba? Sonra, Diyalektik materyalizmin dayanaklarından Danvinizm'in artık geçerliliğini yitirmiş olması da evrim-devrim düşüncesinin ilkel bir masal olduğunu ortaya çıkarmış bulunmaktadır. Hayat ise, her türden materyalistler için bir muamma olma Özelliğini korumaktadır. Sonra, materyalizm, ölümü canlıdaki diyalektiğin sona ermesi olarak görmektedir. Her şeye hakim olan diyalektik bir yerde sona eriyorsa neden bir gün bütünüyle sona ermesin? Bu durumda, maddenin sonsuzluğundan nasıl söz edilebilir? Hem, termodinamiğin kanunları bile, kainatın ezeli ve ebedi olamayacağını ortaya koyan "bilimsel" deliller değil midir?
Diyalektik materyalizm, dini inkar ederken, maddeye ve diyalektiğe bir bakıma panteist bir yorumla adeta metafizik bir kimlik giydirdiği gibi, burjuvanın dindar, işçilerİnse dinsiz olduklarını ileri sürmekte de (Paul Lafargue gibi mesela) realiteyle yüzde doksan ters düştüğünün herhalde farkındadır. XX. yüzyılın başından bu yana, önemli sayıda Batılı düşünürün dinden söz etmeğe başlaması, her geçen gün, komünist ülkeler dahil dünyanın her yanında yığınla insanın dine yönelmesi ve pek çok düşünen kişinin XXI. yüzyılın "Din asrı" olacağını söylemeleri ve hadiselerin bu yönde gelişmesi, diyalektik materyalizmin hemen hemen bütün tezleriniyıkmaktadir. Çünkü, diyalektik materyalizmin bütün tezleri "Dİn"e karşı çıkma esasına dayanmaktadır denilebilir.
Tarih, hep bir çizgi üzerinde İyiye ve İleriye gitmeyip, aksine gel-gitlerle ve çevrimlerle dolu olduğundan, diyalektik materyalizmin tarih tezini de yalanlamaktadır. Kaldı ki, Marksizm, insanlığın varacağını umduğu komünist toplumun, İnsanlığın bir zamanlar yaşadığı "komün" toplum olacağını iddia etmekte, bir başa dönüşten söz etmekte değil midir? Ayrıca, bu lez gereği insanın da belli bir yaştan sonra çöküşe geçmemesi ve ebedi olması gerekmez mi?
Kısaca, diyalektik materyalizm, arlık bugün bir bakıma miadını doldurmuş batıl bir itikad-dan başka bir şey değildir denirse, herhalde yanlışlık ve haksızlık yapılmış olmaz.
Ali ÜNAL
3
BAŞABAŞ NOKTASI ANALİZİ[justify] [/justify]
[justify]"Maliyet-Kâr-Hacim Analizi" veya "Kâra Başlama Noktası Analizi" de denir. İşletmeler mal ve hizmel üretirler. Bu mal ve hizmetleri üretmek için katlandıkları fedakarlıkların parasal ifadesi olan "ürünlerin maliyetini" bu ürünleri saltıkları kimselerden "fiyat" adı allında geri alırlar.[/justify]
[justify]İşletmelerin hayatlarını sürdürebilmeleri ve sermaye koyanlara gelir sağlayabilmeleri için, ürünlerini saunalanlardan, sadece maliyeti geri almaları yeterli olmaz. Maliyetin üzerinde bir tutar geri alınmalıdır ki, işletmeye kâr adını verdiğimiz "artıdeğer" kalabilsin. Zaten işletmelerin kuruluş amacı da budur. Sadece maliyetlerini geri alan veya bunu bile başara-mayarak zarar eden işletmeler faaliyetlerini sürdüremezler.[/justify]
[justify]İşletmelerin maliyetlerinin üretim miktarı ile İlişkili olması ve fiyatın genellikle işletme dışında "piyasa" dediğimiz ortamda oluşması, işletme yöneticilerinin belirli bir fiyatla satılacak ürünlerin, hangi üretim (ve satış) düzeyinde ne kadar kâr bırakacağı konusunda bir çalışma yapmalarını gerektirir. Piyasa fiyatını etkileyebilecek güçteki işletmeler bile bu çalışmayı yapacak hangi üretim (ve satış) düzeyinde, ne fiyatla satış yaparlarsa en kârlı durumda olacaklarını bilmek isterler. Fiyatlandırma, üretim seviyesini belirleme veya yeni ürünler çıkarma konusunda verilecek kararlar, bu tür irdelemeleri gerekli kılar.[/justify]
[justify]İşte "Başabaş. Noktası Analizi" (veya Maliyet-Kâr-Hacim Analizi) satış hacmindeki, fiyatlardaki, maliyetlerdeki veya satış karışımın-daki değişmelerin kâr üzerindeki etkilerini gösteren bir yönetim ve planlama aracıdır.[/justify]
[justify]Başabaş Noktası Analizinin dayandığı varsayımlar şunlardır:[/justify]
[justify]a) Maliyetler açıkça sabit ve değişken olarak sınıflandırılabilirler. Ya da karma maliyetlerin (hem sabit, hem de değişken maliyetlerden oluşan) sabit ve değişken kısımları belirlenebilir;[/justify]
[justify] b) Sabit maliyetlerkesinlikle saiış tutarıyla birlikte değişmez. Yani satış düzeyinden etkilenmezler. Değişken maliyetler İse kesin-[/justify]
[justify]likle satış düzeyinden etkilenirler;[/justify]
[justify] c) Satış hacmi değişse de, birim başına satış fiyatı değiş-memektedir; [/justify]
[justify]d) Satış karışımı (İşletmenin ürün çeşitleri ve toplam üretim içindeki payları) sabit kalmaktadır;[/justify]
[justify] e) Üretim işletmeleri için Üretim Miktan'nın tamamı satılmış olacaktır. Dönem sonu mamul stoku yoktur;[/justify]
[justify] f) Her çeşit satın alma fiyatı sabittir;[/justify]
[justify] g) İşletmenin verimliliği değişmem ektedir; h) Maliyetler üzerinde yalnızca üretim veya satış miktarının etkisi bulunduğu kabul edilmektedir. Maliyetlere çok başka etkenler de etki eder. Fakat Başabaş Noktası Analizlerinde olay basitleşti-rilmckledir. Bir anlamıyla bu analiz statiktir. İş hayatındaki dinamik etkiler gözönüne alınmaz.[/justify]
[justify]Maliyct-Kâr-Hacİm analizinin önemi, maliyetleri sabit ve değişken olarak bileşenlerine ayırmasıdır. Tanıma göre Sabit Maliyetler; üretim hacmindeki değişmelere bağlı olarak toplam tutarı değişmeyen maliyetlerdir. İşletmenin belirli bir kapasitede çalışabilmesi için bu maliyetlere mutlaka katlanılması gerekir. Bu belirli kapasite kurulduktan sonra üretimin düzeyi ne olursa olsun, toplam sabit maliyet tutarı değşimez; fakat birim ba§ma düşen sabit maliyet üretim hacmiyle ters orantılı olarak değişir. Yani üretim arttıkça birim başına sabit maliyet düşer, üretim azaldıkça birim başına düşen sabit maliyet de artar.[/justify]
[justify]Değişken Maliyetler ise üretim hacmiyle doğru orantılı olarak toplam tutarı değişen, fakat birim başına sabit kalan maliyetlerdir. Genelde işçilik ve malzeme maliyetleri değişken maliyet olarak kabul edilir. Genel maliyetler ise sabit ve değişken olabilirler. Sabit maliyetlere de örnek olarak işyeri kirası, ısınma ve aydınlatma maliyetleri, belirli bir kapasitede gerekli olanmakine ve tesisin amortismanları verilebilir.[/justify]
[justify] [/justify]
Katkı Maıjı
[justify] [/justify]
[justify]Maliyetler sabit ve değişken olarak ayrıldıkları zaman, satış hasılatını (satılan miktar X satış fiyatı) değişken maliyetler ile karşılaştırmak yararlı olur. Fiyatın sabit olduğunu var-saydımıza göre. Toplam Satış hasılatı, satış hacmi ile doğru orantılı olarak değişecektir.[/justify]
[justify]Değişken Maliyetler de satış hacmi İle doğru orantılı olduğu için, hasılat ile toplam değişken maliyetler arasındaki fark da satış hacmiyle doğrudan ilgili olarak değişecektir. İşte hasılat ile değişken maliyetler arasındaki farka katkı ınatjı denir.[/justify]
[justify]Katkı marjı karar vermede yararlı bir araçtır. Örneğin bir işletme eğer katkı marjı varsa zarar ettiği halde işe devam edebilir. Çünkü amortisman gibi bazı sabit maliyetlerden işi kapatmakla kurtulmak mümkün değildir. Katkı marjı İle sabit maliyetlerin bir kısmı geri alınmaktadır. Bu nedenle işe devam kararı vermekle zararını azaltmakta, bciki geçici bir zorluğu daha az zararla atlatabİlmektedir.[/justify]
[justify]Katkı Marjının sabit maliyete eşit olması ise ne kâr, ne zarar edildiği bir noktadır ki, bu başabaş, noktasıdır. Maliyet Kâr-Hacim ilişkisinde anahtar rolünü Katkı Marjı oynar. Katkı marjı toplam sabit maliyetlere eşit olduğu zaman işletmenin kârı sıfırdır veya başabaştır. Katkı marjı sabit maliyetleri aştığı zaman işletme kâra geçer.[/justify]
[justify] [/justify]
Başabaş Noktası
[justify] [/justify]
[justify]Başabaş noktası ise toplam satış hasılatının toplam maliyetlere eşit olduğu üretim satış hacmidir.[/justify]
[justify]Toplam Hasılat = Toplam Maliyet[/justify]
[justify]Satış Miktarı x Satış Fiyatı = Sabit Maliyet + Değişken Maliyet Toplam Ilasılat-Değİşken Maliyet = Sabit Maliyet[/justify]
[justify](Katkı Marjı) = (Sabit Mali-[/justify]
[justify]yet)[/justify]
[justify]Katkı Marjım Satış hacminin bir fonksiyonu olarak göstermek istersek:[/justify]
[justify]a) Toplam Hasılat = Satış miktarı x Satış Fiyatı[/justify]
[justify]b) Değişken Maliyet = Satış Miktarı x Birim Başına Değişken Maliyet[/justify]
[justify]Katkı Marjı = Toplam Hasılat - Değişken Maliyet[/justify]
[justify]Katkı Marjı = (Satış Miktarı x Satış Fiyatı) -(Satış Miktarı x Birim Başına Değişken Maliyet)[/justify]
[justify]Katkı Marjı = Satış Miktarı (Satış Fiyatı-Bi-[/justify]
[justify]rim Başına Değişken Maliyet)[/justify]
[justify]Katkı Marjı = Sabit Maliyet = Satış Miktarı x Birim Başına Değişken Maliyet)[/justify]
[justify]Tüm üretimin satıldığı varsayımına göre hangi üretim satış hacminde toplam satış hasılatının, bu hasılatı elde etmek için katlanılmış olan toplam maliyetlere eşit olduğu yani BBN de bulunduğu şöyle hesaplanır:[/justify]
[justify]BBN Satış Miktarı = Sabit Maliyetler[/justify]
[justify]Birim Başına Katkı Marjı[/justify]
[justify]Necdet ŞENSOY[/justify]
4
BALFOUR BİLDİRİSİ
İngiltere'nin "Filistin'de biryahudi anavatanının kurulmasını" resmen kabul ettiğini duyurmak İçin yapılan bir açıklama. Yahudilerin anavatan davasında bir dönüm noktası teşkil eden ve Balfour Bildirisi adını alan bu belge, İngiltere Dışişleri Bakanı A.James Ballb-ur'un, 2 Kasım 1917'de, Siyonist Federasyonu başkanı zengin bankacı Lord Walter Rothsc-hild'a yazdığı bir mektupta yer almıştır. B bildiriyi 1918 yılı içinde sırasıyla Fransa, İtalya ve Birleşik Amerika da kabul etmiştir.
Bu mektupta "Filistin'de bulunan ve yahudi olmayan toplulukların vatandaşlık haklarına ve dinî özgürlüklerine halel gelebilecek hiçbir gelişmeye meydan verilmeyeceği" Özellikle vurgulanıyor, İngiliz hükümetinin Filistin'de yahudi halkı İçin bir yurt kurulması yolunda âzami gayret sarfedeceği de belirtiliyordu.
G erçiBaffourBilci'in'si, "Filistinyalnızca Yahudilerin ülkesi olmasını hedefleyen Siyonistlerin beklentilerini pek karşılanıyordu. Buna rağmen yahudi çevrelerince karşılandı ve çalışmalarının olumlu bîr sonucu olarak görüldü.
Yahudilerin Filistin'de bir anavatana sahip olma faaliyetleri, yani Siyonizm hareketi, 1880'lcrde Rusya'da beliren Yahudi aleyhtarlığı (anti-semilizm) karşısında örgütsel bir biçimde ortaya çıkmış; Budapeşte'n yahudi gazeteci Dr.Thcodor Herzl'in 1896'da yayınladığı Yahudi Devleti adlı eseriyle de iyice hızlanmıştı. Hcrzl, 1897'de Dünya Siyonist Teşkilâtım kurmuş; arkasından Avrupa ve Amerika'dakİ nüfuzlu ve zengin yahudiler, büyük devletler nezdindc girişimlerde bulunmuşlar; Filistin'de bir Yahudi Devleti kurmak İçin çalışmışlardır. Siyonistler savaş sırasında Başkan Wİlson'a çeşitli etkilerde bulunmuşlar ve dâvalarını ona da desteklemişelrdir. Wilson'un bu eğilimi, İngiltere'nin de Siyonizm dâvasına karşı bir sempati duymasına yol açmış ve bunun sonucu olarak da Balfour Bildirisi ortaya çıkmıştır.
Bu bildiri, İngiltere'nin hem Orta Doğu, hem de Hindistan politikası açısından da ayrı bir Öneme haizdi. İngiliz siyaseti için Süveyş Kanalı'nın daima açık olması gerekiyordu. İngiltere ise bu konuda Araplara güvenmiyordu. Aralarında belirli bir menfaat birliği olan yahudileri oraya yerleştirmek ve onlar vasıtasıyla bu kanalı açık tutmak istiyordu. Hindistan yolu yahudilerce açık tutulacak, o da rahat nefes almış olacaktı. Her ne kadar bu bildirinin ortaya çıktığı günlerde Filistin henüz Osmanlı yöneliminden kopmamıştı ama kopması da yakın demekti. Nitekim 1920 San Remo Konfcransı'na kadar da bu durum gerçekleşti. Balfour Bildirisi bu konferansta kabul edildi. Ayrıca İngiltere bu kofneransta asıl amacına da ulaştı ve Filistin mandasını eline geçirdi. Ve höy\ecc, Balfour Bildirisi'nin özünde yatan İsteklerin uygulanabileceği alanın kapıları açılmış oldu. Arkasından yahudi göçü gündeme geldi. İngiltere, ilk günden itibaren yahudile-rin Filistin'e göç etmelerine göz \\ımdu. Her ne kadar, İngiltere mandater bir devlet olarak bu yahudi göçü İçin bazı sınırlamalar koymuş ise de (çünkü Arapları da doğrudan karşısına almak istemiyordu), sonraki yıllarda binlerce yahudinin Filistin'e göç etmesine göz yumdu. Adem KANDEMİR
5
BAĞIMLILIK TEORİSİ
1960'h yıllardan itibaren Batılı ülkelerin Üçüncü Dünya ülkeleri ile olan İlişkilerini köktenci bir tarzda eleştiren yaygın anlayışın teorisi. Bu teori kendine temel olarak İktisadî emperyalizmi alır ve azgelişmiş ülkelere yapılan yardımların asıl amacının yoksul milletleri yardım veren ülkenin iktisadî kıskacına almak olduğunu İleri sürer. Bağımlılık teorisi ABD ve Avrupa Topluluğu üyesi ülkelerin sömürgeci iktidarını sağlayan kuvveti kaybetmediği görüşünü esas alır. Günümüzde bağımsız Latin Amerika, Afrika ve Asya ülkeleri üzerinde sömürgeci devletlerin büyük siyasî kontrolleri sözkonusudur. Bu kontrolü siyasî kararlarını açıktan bildirerek değil, İktisadî baskı uygulayarak ve kendi üstün pazarlama güçlerini uluslararası ticarette zengin ülke lehine kullanmak suretiyle yaparlar. Bu durum uluslararası siyasî ve İktisadî ilişkilerde "yeni sömürgec: lik" kavramı ile İfade edilmektedir.
Bağımlılık teorisinin sonuçlan doğrudan para olarak yapılan dış yardımların bile kuşku ile karşılanması gerektiği noktasına kadar götürülmüştür. Çünkü yardım olarak tahsis edilen sermaye, Üçüncü Dünya ülkelerinin iktisadî hayatını Birinci Dünya pazarlarına yarayacak biçimde düzenlemek ve yoksul ülkenin gelişme yönünü zengin ülkenin ihtiyaçları doğrultusunda sabitleştirmek üzere ve bu şartla verilir. İktisadî gücün hayatî sonuçlara varması nedeniyle. Batılı yatırımcıların kârlarını azamiye çıkarma azmi azalmadığından, yoksul ve çok nüfuslu ülkelerin, en azından kısa vadede Batılı pazarlara hizmet edecek şekilde hammaddelerini kullanmaktan başka bir alternatif görünmüyor. Bir görüşe göre hammaddelerin hangi ülke hesabına daha avantajlı olarak kullanılacağı konusunda sabit kurallar veya iktisadî kanunlar yoktur. Bu tezi desteklemek için petrol örnek gösterilir. Başlangıçta Birin-ciDünya ülkelerinin teknik üstünlükleri petrolün zengin ülkeler hesabına kullanılmasını mümkün kılarken, sonraları Üçüncü Dünya ülkelerinin bir silahı hâline gelebilmiştir. Bu görüşe karşı hammaddenin bağımlılık ilişkisinde olumsuz unsur olduğu ve tek başına bir güç olmadığı ileri sürülmektedir. Nitekim, petrol finans kurumlarının etkinliği sayesinde petrol Üçüncü Dünya ülkelerinin bir silahı olmaktan kolaylıkla çıkarılmış ve yine endüstriyi kontrol eden güçlerin hesabına çalışan bir işkolu halinesokulabilmiştir.
Bağımlılık teorisi, XIX. yüzyılın iktisadî imparatorluklarının ne kadar uzun ömürlü olduklarım gözler önüne sermekle kalmamış, aynı zamanda çok uluslu şirketlerin siyasî otoritelerinin kararlarına nasıl etki edebildiğini de göstermiştir. Yoksul ülkelerin hammadde kaynakları bağımlılıklarının nedenleri olarak görüldüğünde, bağımsızlığın da kendi kaynaklarını değerlendirmede üstün bir teknolojiye ulaşmadıkça sağlanamayacağını ifade eder.
(SBA)
6
AVRUPA TOPLULUĞU (AT)
Müttefiklerin Nazi Almanyası karşısındaki zaferinden sonra Avrupa yaralı ve çökmüş bir durumdaydı. Savaşta iki gerçek galip vardı: ABD ve SSCB. Bu iki süper güçten her biri Avrupa'yı kendi tarafına çekme gayreti içindeydi.Öte yandan Afrika ve Asya'da savaştan etkiIcnmiş, savaştan sonra da bağımsızlık çabası içine girmiş ülkeler vardı. ABD Avrupa'nın imarına katkıda bulunmak amacıyla Marshall Yardımını Örgütlemişti. Bu yardımdan azami istifadeyi sağlamak amacıyla, Avrupa ülkelerinin de bir araya getirilmesi gerekiyordu. Bu amaçta 1948 yılında Avrupa İktisadi İşbirliği Teşkilatı kuruldu. (OEEC)
19 Eylül 1946'da Nazizme karşı önemli mücadele veren İngiltere Başbakanı Winston Churchill Zürih'tcki konuşmasında Avrupa Birleşik Devletleri kurulması hususunda bir çağrıda bulundu ve yıkılmış Avrupa'nın imarını ve yaralarını sarmayı gündeme getirdi.
Fakat bugünkü Avrupa Topluluğu'nun çekirdeği Jean Manet'in görüşlerinden de esinlenerek Fransa Dışişleri Bakanı Robcrt Sclıu-man'ın Avrupa ülkelerine çağrısıyla başlayan görüşmeler sonucu 18 Nisan 1951 yılında Paris Aıulaşması'nm imzalanmasıyla Avrupa Kömür ve Çelik Birliği (EuropcnCoal and Steel Communky)'nin kurulmasıyla ortaya çıkmıştır. Schuman'ın çağrısı savaş sanayiinin ana hammaddeleri olan kömür ve çeliğin uluslar üslü bir otoritenin yönlendirmesiyle kullanımını öngörüyordu. Eğer çağrı cevabını bulursa, çağrıya olumlu cevap veren ülkeler ilerde savaş sanayilerini birbiri aleyhine geliştirme durumunda kalmayacaklardı. Öyle de oldu; Fransa'dan gelen bu çağrıya altı Avrupa ülkesi olumlu cevap verince Avrupa Kömür ve Çelik Birliği Paris Antlaşmasıyla kurulmuş oldu. Antlaşma, üye ülke parlamentolarınca da onaylandı. Bu ülkeler Federal Almanya, İtalya, Fransa, Belçika, Hollanda ve Luxem-burg'dur. Antlaşma kömür ve çeliğin ortak pazarının yönelimini Yüksek Otoriteye (Hİgh Aulhorily) bırakmıştı. Bu kurum uluslar üstüydü. Çünkü fonksiyonlarını icra ederken üye ülkelerden hiçbirinin görüşüne başvurmayacaktı. Antlaşmanın metninde Yüksek Otori-te'nin yetkileri açıkça belirtilmişti.
Avrupa'da Kömür ve Çelik Bİrliği'nden sonra da yeni birlik planlan yapılagelmiijlir. Bunlardan biri Avrupa Savunma Topluluğu, diğeri ise Avrupa Siyasi Topluluğu'dur. 1952'den sonra gündeme giren bu topluluk planlarının temelinde Rusya'nın Avrupa ve Almanya üzerindeki bölme çabaları ve bunda da başarıya ulaşması yatmaktadır. Bir yandan Doğu Avrupa ülkelerinin SSCB'nİn uydusu duruma gelmesi, öte yandan Berlin'in bölünmesi Rusya ile ilgili endişeleri artırmıştır. Entegre Avrupa Kuvveti, ortak bir dış politika olmadan düşünülemezdi. Bunun için Avrupa Kömür ve Çelik Birliği padementer Asamblesi politik bir topluluk kurmak amacıyla bir plan hazırlamak üzere toplantıya çağrıldı. Fakat bu çabalar Fransa'da meclisin reddiyle karşılaşınca akim kaldı.
Allıların Birleşik Avrupa kurma çabaları bundan sonra da devam etti. 1-2 Haziran 1955'tcMesina'da Dışişleri Bakanları toplantısı düzenlenerek, Avrupa'nın dünyadaki rolünü korumak, eski nüfuzuna kavuşturmak ve halklarının hayat standardını istikrarlı olarak yükseltmek amacında olduklarını İlan ettiler. Fakat askeri sahada geçirmiş oldukları başarısızlık tecrübesi, onların çabalarının ekonomik alana kaymasına neden oldu. 29 Mayıs 1956'da Dışişleri Bakanlarının Venedik'te yaptıkları ve daha çok ekonomik entegrasyonun ağırlık kazandığı görüşmelere Altılar dışındaki diğer Avrupa ülkelerinin de katılması arzu edilmekteydi. İngiltere bir serbest ticaret birliğine taraf olmak islediğini açıklayarak bu ekonomik birlik çağrısına katılmadı. Fakat bu arada 13 Şubat 1957 yılında OEEC çerçevesinde serbest ticaret sahası görüşmeleri başlatıldı. Bu müzakerelere de bu defa Altılardan katılan olmadı. 25.3.1957 tarihine gelindiğinde Altılar Roma'da çabalarının ürününü aldılar ve Roma Antlaşmalarını imzaladılar. Roma Antlaşmaları iki topluluğu birden kurmuştur. Bunlardan biri Avrupa Ekonomik Topluluğu (European Economic Communîty: EEC) diğeri ise Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (E-uropean Atomic Energy Communiiy Euro-tom). Böylece Altılar arasında üç antlaşma imzalanmış oluyordu. Bu üç antlaşma da Avrupa Topluluğu'nun anayasasını oluşturuyordu.
Allıların imzaladığı bu üç Antlaşmanın da temel amacı, ekonomik gelişmeyi ve genişlemeyi sağlamak, hayat standardını yükseltmek ve daha da önemlisi Avrupa halklarının politik bütünlüğünü sağlamaktır. Fakat EEC anlaşmasının daha Özel amaçları da vardır. Ve bunlara Antlaşmadan hemen sonra ulaşılması amaçlanmıştır. Bunlardan biri bir gümrük birliği oluşturarak malların tarife ve kota engeliyle karşılaşmadan ülkeler arasında serbestçe hareket etmesini sağlamak, diğeri emeğe, sermayeye ve hizmetlere ülkeler arasında serbest dolaşım hakkı tanıyarak bir ortak pazar kurmaktır. Bunların da ötesine taşarak tarım, taşıma ve rekabette ortak politikalar belirlemek, hukukun harmonİzasyonunu sağlamak, sosyal politikaları uyumlaştırarak bir ekonomik bütünlük olmaktır.Euraton (EAEC) da bazı Özel amaçlara sahiptir. Nükleer enerjinin barışçı amaçlarla ve ortak olarak geliştirilmesi bunların başında gelmektedir.
Avrupa Ekonomik Topluluğu Antlaşmalarından birkaç yıl sonra l.L1959'da ilk gümrük indirimi sağlandı ve bu tarihten başlayarak ortak gümrük tarifesi de kurulmağa başlandı. Bu gelişmeler olurken, dışarıdan talepler gelmeye başladı. 8.6.1959'da Yunanistan, 31.7.1959'da Türkiye ortaklık antlaşması yapmak üzere AET'ye başvurdular.
Altılardan büyük ülkelerin gözü, başından beri politik işbirliğinde yatıyordu. Bunun için Şubat 1961'de bir zirve toplantısı düzenlediler ve bu danışma toplantılarının devamını kararlaştırdılar. 2 Kasım 1961'de, oluşturulan komiteden bir plan çıktı, ama bu plana küçük ülkeler yanaşmadı. Çünkü büyük ülkelerle politik bir işbirliğinde bu ülkelerin esnekliklerini kaybedecekleri inancı vardı. Fransa gibi büyük ülkeler ise daha istekli görünüyorlardı. Ama sonuç yine başarısızlıktı.
Bu arada Avrupa Topluluklarının cazibesinin gittikçe anması önce Danimarka ve İrlanda, peşinden İngiltere ECSC, EEC ve EA-EC'den oluşan topluluklara üye olmak için başvurdular. Yani Avrupa değişiyor ve yeni boyutlar kazanıyordu. Bu üç ülkenin başvurusu etkisini hemen gösterdi ve Norveç 30 Nisan 1962'de üyelik talebinde bulundu.
Bütün bunlar olurken Altılar bir yandan Toplulukları kuran antlaşmaların gereğini uyguluyor, diğer yandan da çevreyle, özellikle Afrika ile yoğun ilişki kurmaya çalışıyordu. Zaten önceleri Afrika'nın çoğu ülkesi Altıların sömürgesi durumundaydı. Aralık 1961'de Brüksel'de önemli Afrika ülkeleriyle bir konferans toplantı. Bu konferans meyvelerini daha sonra vermiş ve çoğu Afrika ülkesiyle tercihli ticaret anlaşmaları imzalanmıştır. 1961'de başlayan müzakereler 17 Afrika ülkesiyle imzalanan Yaund Konvansiyonuyla başarıya ulaşmıştır.
Altılar dışa dönük bu faaliyetlerinin yanında içeriyi de ihmal etmiyorlardı. Ortak bir pazarın oluşturulmadı yolunda, Roma Antlaşmasının İmzasından bu yana amaçlanan ortak tarım politikası Ocak 1962 yılında doğdu. Bu politika ile üye ülkeler, tek bir piyasanın ve tarım Ürünleri için ortak fiyatların oluşmasını amaçlamaktaydı. Ortak tarım politikasının finansmanını sağlayacak bir kurumun da oluşturulması kararlaştırıldı. Bu kurum Avrupa Tarımsal Yönlendirme ve Garanti Fonu (E-AGGF)'dur. 15 Aralık 1964 tarihinde faaliyete geçmiştir.
İç piyasa ile ilgili bu düzenlemelerin hemen ardından Altılara coğrafi olarak çok yakın iki ülkeden üyelik talepleri geldi. 2 Şubat 1962'de' İspanya, 8 Mayıs 1962'de de Portekiz üyelik görüşmelerinin başlatılmasını istediler. Daha önce İngiltere, Danimarka, İrlanda ve Norveç'in talepleri de sırada bekliyordu. Bu bekleyiş esnasında 14.1.1963 tarihinde Topluluğun ilk genişleme planı suya düştü. Fransa Cumhurbaşkanı General De Gaulle İngiltere'nin politik olarak Topluluğa katılmayı istediğinden şüpheli olduğunu açıkladı. Fransa Topluluğun yıldızı durumunda iken genişlemeyle yıldızının sönmesinden endîşe ediyordu. Ayrıca Afrika'dan elde edilmiş avantajların paylaşılması da istenmiyordu. Böylece 1963 yılına gelindiğinde o zamana kadar hep İlerleme şeklinde olan gelişmeler iki ileri bir geri gelişmelere dönüşüyordu. Bu başarısızlığı takiben Topluluk aday üyelik anlaşmalarını kesmedi. 1962 yılında Yunanistan'la imzalanan anlaşmaya benzer bir anlaşma 12.9.1963 tarihinde Türkiye ile imzalandı.
Yunanistan'da Askeri cuntanın yönetimi ele aldığı dönemde Topluluğun bu ülkeyle ilişkileri 21.4.1967'de buzdolabına kaldırıldı. Yunanistan'la ilişkiler soğuk döneme girerken İngiltere ilişkilerini geliştirmeye çalışıyordu. Bu amaçla U Mayıs 1%7'de İngiltere Topluluğa katılmak için yeniden başvurdu. Onun hemen arkasından İrlanda, Danimarka ve Norveç takip etti.
Avrupa'da İç bütünleşme yolundaki adımlara devam edildi. Üç Avrupa Topluluğunu bir araya getirme çabalarının sonucu olarak, 8 Nisan 1%5'te İmzalanan tek konsey ve tek komisyon anlaşması 1 Temmuz 1967 tarihinde yürürlüğe girdi. Bunun anlamı şuydu: Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğunun üst organı durumundaki Yüksek Otorite, EEC ve Evrakım konsey ve komisyonları kalkıyor ve icra organı tek organ haline getiriliyordu. Fakat yeni icra hükümleri getirilmemiş, yeni Konsey ve Komisyon, oluşturulan Toplulukların kurallarını uygulamaya başlamış ve halen de uygulamaya devam etmektedir.Tek Konsey ve Tek Komisyon Anılaşmasından sonra iç bütünleşme yolunda önemli bir gelişme daha oldu. 1 Temmuz 1967 tarihinde gümrük birliği tamamlandı. Bütün gümrük vergileri Akılar arasındaki ticaretten kaldırıldı. Bununla da kalınmadı, ortak gümrük tarifelerine geçildi. Ortak pazarın oluşması açısından çok önemli bir aşama olan üye ülkeler arasında işgücünün serbest dolaşımı 1969 yılında sağlandı.
Topluluğun genişlemesi 1970'lerin başına kadar mümkün olmamıştır. 1970'li yılların başı dünya ekonomisinde krizlerin de başlangıcına tekabül eder. Öyle ki dünya para sistemi kökünden sarsıntı geçirmektedir. Dolara dayanan uluslararası para sistemi zorlanmaktadır. IMF merkezli düzenleme arlık yetmemekledir. Onun için 1970-72 yıllarının Topluluk bakımından en önemli gelişmesi, genişleme ve parasal düzenlemeler olarak karşımıza çıkmaktadır.İngiltere'nin yeniden başvurusu üzerine 1970 tarihinde müzakerelere başlandı ve İngiltere, Danimarka, İrlanda ve Norveç'in üyeliğe kabul anlaşması imzalandı. Norveç dışındaki üyelerin anlaşmaları parlamentolardan kolayca geçti. Norveç İse referandumu denedi ve % 53 oyla üyelik anlaşması reddedildi (Fakat bu arada belirtelim kî, Norveç'te üyelik tutkusu hala sönmüş değildir. Mayıs 1987'de yeniden üye olmak için başvurmuştur). Avrupa Topluluğu için bu İlk genişleme anlaşmasının 1 Ocak 1973 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra artık Altılar tarihe karışmış Topluluğun kısa adı Dokuzlar olmuştur.
Tam bir birliğe ulaşabilmek için-parasal ilişkilerin de birliğin amaçlarına uygun olarak düzenlenmesi gerekmiş, Avrupa Topluluğu bu konuda da önemli adımlar atmıştır. Bu adımların gerekli kıldığı düzenlemelerde lemel amaçlar şunlardır: Birinci olarak, uluslararası para sisteminde ortaya çıkan krizden etkilenmemek ve ülkelerin paralarının serbest piyasada büyük Ölçüde dalgalanmasına engel olmak; ikinci olarak, ödemeler dengesi sıkıntısı çeken ülkelere yardımcı olmak amacıyla bir fon oluşturmak; üçüncü olarak kısa ve orta vadeli ekonomik ve bütçe politikalarını koordine etmek; dördüncü olarak la bütün bu hedeflere ulaşabilmek için Maliye Bakanları ve Merkez Bankaları Başkanlarının düzenli olarak toplanmalarını sağlamaktır.
Bu belirlemelerin sonucu olarak 1972 Nİ-san'ında Topluluk üyeleri (Altılar) paralarının değerinin dolar karşısında % 4,5, birbirlerine karşı ise % 2,5 oranından fazla değer de-ğişimiııeuğramamasınıkararlaştırdılar. Sonradan katılan İngiltere, İrlanda ve Danimarka başlangıçla bu politikayı benimsemiş olsalar bile, sonradan paralarını serbesı dalgalanmaya bıraktılar. Ortaya çıkan petrol krizi nedeniyle 21 Ocak 1974'le de Fransa bu ortak politikadan ayrıldı. Bu giriş ve çıkışlar 70'li yılların ortalarında çok sık olmuş, fakat bir Avupa Para Sistemi fikri de hiç bir zaman yok olmamış, 1980'lcrc kadar ortak bir para sisteminin oluşturulması gayretleri bütünlüğün İcabı kabul edilmiştir. Nihayet Avrupa Konseyi 9-10 Mart 1979 Paris toplantısında Avrupa Para Sistemini (EMS) yürürlüğe sokmuştur.
EMS'nin dört ana unsuru vardır. Bunlar Avrupa Para Birimi: (ECU) mübadele ve bilgi alma mekanizması, kredi kolaylıkları ve transfer düzenlemeleridir. Fakat sistemin kalbi ECU'dur. Bütün üyeler sisteme katılmamıştır. Fakat parasal istikrar bakımından EMS önemli rol oynamaktadır. En azından paraların değerleri İstikrarını korumuştur.
Ekonomik bütünleşme yolundaki bu çabalar yanında genişleme de devam etmiştir. Daha önce Yunanistan'la yapılan ortaklık anlaşması 1981 Ocak ayından itibaren Yunanistan'ın tam üyeliğe kabulüyle amacına ulaşmıştır. Bu Avrupa Topluluğu'nun ikinci genişlemesidir.
Yine Portekiz ve İspanya'nın aday üyeliği 1986 yılında tam üyeliğe dönüşmüştür. Buna da üçüncü genişleme diyoruz. Yunanistan ve Portekiz'in katılması Avrupa Topluluğu'nda gelişmiş ülkelere ve nisbeten geri ülkeler ayrımının yapılmasına sebep olmuştur. İleride Türkiye'nin 14 Nisan 1987'deki başvurusu tam üyeliğe dönüşürse bu fark daha belirgin olarak ortaya çıkacaktır.
İktisadi bakımdan Avrupa Topluluğu'nun bütünleşme noktasından bazı eksiklikleri vardır. Bunlardan biri Roma Antlaşmasında be-Hrtİlen bütün üye ülkelerin vatandaşlarının serbest dolaşım ve yerleşme haklarını icra edememeleridir. Yunanistan, Portekiz ve İspanya bu haklardan tedricen yararlanabileceklerdir. Parasal bütünleşme de sağlanamamıştır. Halen EMS'yc 8 üye katılmış durumdadır. Fakat bugün en önemli sorunlar bütçe ve mali meselelerle ilgili anlaşmazlıklardan doğmaktadır.
Avrupa Parlamentosu da danışma kurulu hüviyetinden henüz sıyrılamamıştır. Buna rağmen ilk seçimlerin 1979 Haziran'ında yapılarak doğrudan üye gönderilmesiyle önemli bir aşama kaydedilmiştir. İkinci seçim 14-17 Haziran 1984'te yapılmış, 120 milyon Avrupalı 434 Avrupa Parlamentosu üyesini seçmiştir. Seçime katılma oranı İngiltere ve İrlanda dışında % 50'nin üzerinde gerçekleşmiştir. Bu da Avrupalıların Avrupa'nın bütünlüğüne sahip çıktıklarının göstergesidir.
Avrupa bugün ekonomik anlaşmalarla Avrupa, Afrika ve Asya'daki ülkelerle irtibatlanmış ve kendisini ispatlamış üçüncü bir süper güç olma yolundadır.
Emin ERTÜRK
7
AŞAĞILIK KOMPLEKSİ
Bireysel Psikoloji okulunun kurucusu Alf-red Adler'in ortaya attığı bir kavramdır. Adler'e göre bütün insanlar bir aşağılık ve yetersizlik duygusuyla doğarlar. Bu duygu, gerçekten varolan veya kişinin hayali olarak varolduğunu tasarladığı bedensel ya da psikolojik eksikliklerden kaynaklanır.
Alfred Adlcr (1870-1937) başlangıçta psiko-analitik hareket içinde yer almasına rağmen, S.Freud'un görüşleriyle bazı noktalarda ters düştüğünden 1911'de arkadaşlarıyla birlikte bu hareketten ayrılarak. 'Bireysel Psikoloji' okulunu kurdu. Aşağılık kompleksi kavramının sahibi olarak anılmasına sebep olan makalesi ise 1907 yılında psikoanalitik hareketin içinde yer aldığı sırada yazılmıştı. Bu makale "Organ aşağılığı ve onun psişik yoldan telafisi üzerine bir çatışma" başlığını taşıyordu. Bu çalışmasında organlarında bir eksikliği, yetersizliği olanların (örneğin, görme kusuru, yürüme bozukluğu vs.) bu eksikliklerini telafi etmek için başvurduklan yolları anlatıyordu. Daha sonraki çalışmalarında Adler, bu görüşünü terk etti. Ancak bugün hâlâ A Adler adı aşağılık kompleksi ve telafi yolları terimleriyle birlikte anılır ve sanılır ki 'Bireysel Psİkoloji'nin anahtarı bu iki kavramdır. Oysa Adler, daha sonra telafi ve aşırı telafi (overcompensation) üzerinde hiç durmamış, aşağılık duygusuna (fcclİng of ini'criorhy) çok daha farklı bir anlam kazandırmıştır. Adler, aşağılık kompleksinden aşağılık duygusundan başka bir anlam çıkarılmamasını özellikle belirtmiş ve onu yukarıda tanımladığımız anlamda kullanmıştır.
AAdlcr'in Bireysel PsÜcolojisi'nin temel dayanakları Marksizm ve Danvin'İn evrimci bi-yolojisidir. Ona göre insan organizması dina-mik bir prensiple büyümeye ve olgunlaşmaya doğru gelişen bir birimdir. Bu gelişimi sosyal alanda sağlayabilmesi için İdealler ve amaçlar belirlemelidir. İdealler ve amaçlarla hayatın üç problem alanında (mesleki, sosyal ilişki, aşk ve evlilik) başarılı olmak hedeflenir. Hayat problemleriyle başcdebilmek için belli bir sosyal ilgi ve aktivite derecesi, bunları sağlayabilmek için de aşağılık-üstünlük dinamikleri gerekir.
Aşağılık duygusu, Adler'in sisteminde bu şekilde, aşağılık-üstünlük dinamikleri çerçevesinde bir anlam taşır. Dinamik tek uçlu, poziti-vistik bir kavram değil, diyalektik, iki uçlu bir
kavramdır. Bütün insanlar, bir aşağılık ve yetersizlik duygusuyla doğarlar, çünkü, İnsanın bir amaca (bir sosyal ilgiye ve aktiviteye) yönelebilmesi ve bir üstünlük duygusuna sahip olması için nispeten daha aşağı bir duyguda olması gerekir. Adler'c göre yaşamanın, yaratıcı gücün varlığının ana yasası budur.
Adler'in sistemi ve aşağılık duygusu bir başka Adlerci kavram olan erkeksi protesto (mas-culine protest) ile bir arada ele alınırsa daha iyi anlaşılabilirler. Adler, bütün insanlarda pasif ve kadınsı rolden aktif ve erkeksi role doğru bir gidiş eğilimi olduğu görüşünü savunur. Erkeksi protesto, güçve egemenlik isteğini ifade eder. Aşağılık duygusu, erkeksi protestonun insandaki karşı kutbunu, kadınsı yanı temsil etmektedir. Aşağılık duygusu, erkeksi protestonun yapılabilmesi için insanda bulunması gereken ön şarttır. Bu haliyle norma! aşağılık duygusu, bütün kültürlerde insanlık durumundaki düzelmelerin asıl sebebidir.
Aşağılık duygusu ve erkeksi protesto kavramları Adler'in psikolojik hastalıklara yaklaşımında da temel kavramlardır. Eğer insan, hayat problemleriyle başcdcbilmek için belli bir sosyal ilgi ve aktivasyon göstermeyerek, yani erkeksi protestoda bulunmayarak geri kalırsa yanlış bir hayal tarzı seçmiştir. Bu yanlış hayat tarzı psikolojik hastalıktır. Yanlış hayat tarzı yine de diğer insanlarla ilişkilere belli ölçülerde izin verirse nevroza, yok eğer sosyal ilişkilerden bütünüyle geri durmaya yol açarsa psikoza neden olur
Erol GÖKA
8
Last post by Fussilet - Eylül 12, 2017, 12:23:28 ÖÖ
denklem ve eşitsizlikler testlerini aşağıdan indirebilirsiniz
9
Last post by Fussilet - Eylül 11, 2017, 01:44:51 ÖS
güncellendi
10
Last post by Fussilet - Eylül 11, 2017, 01:44:37 ÖS
güncellendi