

Bulunduğunuz bölüm:
/ Uygulama/ Araçlar /
Etki Değerlendirme


Etki Değerlendirme
İnsan kaynaklı (antropojenik) faaliyetler; hiç istisnasız kıyı çevresini ve turizmi de bir
şekilde etkileyecek potansiyele sahiptir.
Etki Değerlendirme, (turistik tesislerin inşaatı; oteller, pansiyonlar, halk plajları,
otoyollar, gibi) herhangi bir faaliyetin, kıyı üzerinde, doğal çevrede, kültür veya
ekonomik üzerindeki etkisinin gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi sürecidir.
Olumsuz çevresel etkilerin bilincinde olmaksızın, kıyı çevresinin
ve insan hayatının kalitesini korumayı amaçlayan etkin ve makul
önlemlerin alınması ve planlama yapılması olanaksızdır.
Halen günümüzde, somut projelerin olumsuz çevresel etkilerinin değerlendirilmesinde
uygulanmakta olan bir tek yasal araç, Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED)'dir.
ÇED adı altında yatan ilke ve kavrama uzanan süreç ise,
Stratejik Çevresel Değerlendirme (SÇD) olarak anılmaktadır.
Risk değerlendirme gibi bazı diğer araçlar ve bileşenler de, insan ve kıyı
çevresi üzerindeki etkileri değerlendirmek için kullanılmaktadır.


Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED):


Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED); kalkınma projelerinin çevresel etkilerini
tanımlamak için kullanılan bütünleşik ve sistematik bir süreçtir.
(1977 yılında düzeltildiği şekilde) 85/337/EEC sayılı Talimatın bir sonucu olarak, çevre
üzerinde olası önemli etkileri olabilecek belirli kamu ve özel projelerin çevresel etkilerini
değerlendirmek için uygulanmak üzere Avrupa Birliği dahilinde şu anda yasal bir süreç olarak yer almaktadır.
ÇED; değerlendirmeye odaklanmak için üstlenilen kapsamlı bir çalışmadır.
ÇED; projenin doğasına veya ölçeğine bağlı olarak büro veya arazide gerçekleştirilmektedir.
(İnternet adresi)
Sözlük
Kıyı bölgelerindeki sürdürülebilir turizm kavramı dahilinde ÇED sürecinin esas amacı (UNDP 2003):
-
Teklif edilen projelerin önemli çevresel etkileri hakkında,
karar organlarının bilinçlenmesini sağlamak
-
Farklı çevresel etkiler için seçenekleri ortaya koymak
-
Kıyı bölgelerindeki çevresel zararları ve diğer etkilerden sakınmak ve azaltmak için
kullanılacak yaklaşımları tanımlamak
-
Uygulanabilir seçeneklerin ve etkileri azaltıcı önlemlerin gerçekleştirilmesini talep ederek,
kıyının bozulmasını önlemek
-
Önemli çevresel etkileri olan projelerin onaylanmasında yer alan gerekçeleri halka açık tutmak
-
Katılımcı gruplar arasındaki işbirliğini geliştirmek ve güçlendirmek
-
Kıyı alanı ile bağlantılı olan karar alma sürecilerinde halkın katılımını geliştirmek ve artırmak


Stratejik Çevresel Değerlendirme (SÇD):
Stratejik Çevresel Değerlendirme; ÇED altında yatan ilke ve kavrama temel oluşturan
yüksek düzeyli bir süreçtir. Ancak, normalde politika, planlama, proğramlar ve proje
gruplarına uygulanmaktadır.
SÇD; uygun olmayan planlar, proğramlar ve projelerin hazırlanmasından ve uygulanmasından
sakınılmasında potansiyel bir fırsat sağlamakta ve faaliyetin tanımlanmasında yardımcı olmaktadır.
Böylece SÇD sayesinde, toplam etki miktarını tanımlayacak ve proje
seçeneklerini değerlendirecek bir araç bulunmaktadır.
SÇD iki esas tipte uygulanmaktadır:
Sektörel SÇD (projelerin tek bir sektör içinde olması halinde uygulanır),
Bölgesel SÇD (geniş ekonomik gelişmenin tek bir bölge içinde planlanması halinde uygulanır).
Verilen bu tanımlamanın kaynağı Avrupa Komisyonu olup, 1999 yılında Brüksel’de;
"Kalkınma ve Ekonomik İşbirliğinde Çevresel Sorunların Bütünleştirilmesi"
başlığı altında taslak bir sürüm yayımlanmıştır
(
"Integrating environment concerns into development and economic cooperation"
, Draft version 1.0, Brussels),
(İnternet adresi;
Sözlük
),
(Birleşmiş Milletler Kalkınma Proğramı, UNDP 2003 ve İnternet’ten indirilecek
belge).
Kıyı bölgelerindeki sürdürülebilir turizm kavramı dahilinde,
SÇD süreci aşağıda belirtilen faktörleri izlemelidir:
- Önerilen stratejinin uygulandığı kıyı bölgesindeki mevcut sorunlar (çevre ve sağlık);
- Stratejinin amaçları ve hedefleri;
- Amaçların ve hedeflerin sürdürülebilirlik ile bağlantısı;
- Strateji için anahtar konumdaki seçenekler;
- Teklif edilen uygulama önlemlerinin çevre ve sağlıkla ilgili etkileri;
- Stratejiye uygun olan potansiyel etkilerin izlenmesi için gereken sistem.

