Okuma öncesinde, kitabın ön ve arka kapakları, varsa içindeki görseller, bölüm başlıkları vb. ipuçlarını değerlendirerek içerikle ilgili öngörüde bulunma, tahmin etme benzeri çalışmalar, öğrencilerin hem ilgisini çeker hem merakını diri tutar. Tahminlerin neye göre yapıldığının bireysel ya da grup çalışması çerçevesinde paylaşılması hatta tahmin sonuçlarını kitap bittikten sonra karşılaştırmalı ele almak da sürecin bir parçasını oluşturur.
ipucu sözcük ya da kavramları kullanarak tahmin etme
- Doğrudan metinden kişi, yer, zaman ve durum sözcükleri vererek olay hakkında tahminler alınabilir.
- Yine doğrudan metinden kavramlar verilerek, etrafında bir olay kurgulanması istenebilir.
canlandırmalar ya da sorularla kişiyi tahmin etme
Bir öğrenci tahtaya çıkar ve bir kişi ya da nesne kimliğinde davranır. Öğrenciler aşağıdaki gibi minik etkinlikler içinde tanıtılan kişi ya da nesneyi tahmin eder:
- Bir öğrenci, bir karakter ya da yazar gibi davranarak sınıftan gelen soruları, kimliğine büründüğü kişi gibi yanıtlar. Diğer öğrenciler bulmaya çalışır.
- Öğrenciler ikili eşleşir. Bir öğrenci sorulara sadece evet ya da hayır yanıtı verir. Diğer öğrenci, aranan kesin yanıtı bulmaya çalışır.
- “Hayır” ve benzeri olumsuz yanıtların yasak olduğu bir tahmin oyunu oynanır. Öğrenci, arkadaşlarının sorularına bu yasak çerçevesinde yanıtlar verir. Arkadaşları kişiyi, kavramı ya da nesneyi bulmaya çalışır.
Birinci maddenin biraz daha yapılandırılmış haliyle uygulanışı: Sandalye Oyunu (Sıcak Sandalyenin bir benzeri)
- Grup olarak oynanır.
- Bir kişi grup dışına çıkarılır. Diğerleri, bulunması istenecek bir ünlü kişiyi belirler.
- Grup, aralarına dönen dönen öğrenciye, o ünlü kişiymiş gibi davranır. Öğrenci, davranış ve sözlerden, canlandırılan kişinin kim olduğunu belirlemeye çalışır.
görsellerle tahmin etme
- Konuyla ilgili görseller vererek, görsellerin ortak noktalarından hareketle öğrencinin tahmin etmesi sağlanır. Kitap kapakları, kitap içindeki görseller ya da olayla ilişkilendirilebilecek farklı görseller kullanılabilir.
- Görseller, konunun değişik yönleriyle ilgili olabilir. Öğrencilerin bu yönlere ilişkin değerlendirmeleri alınabilir.
- Öğrenciler görselleri tanımlayacak birer kavram veya cümle yazabilir. Öğrenci yanıtları değerlendirilebilir. Bunun daha yapılandırılmış bir uygulaması da şöyledir: Öğrenciler görsele dikkatle bakar ve mesela 10 kavram yazar. Sonra tekrar bakar ve yeni bir onlu liste daha oluşturabilir.
- Öğrencilerden verilen görsellerden hareketle, verilmemiş olan ayrıntıların tamamlanması istenebilir.
- Öğrencilere konuya ilişkin bir durumu içeren tek fotoğraf verilir ve yönlendirmeli sorularla görseli yorumlamaları istenebilir. Görsellere ilişkin, yönlendirmeli sorular konuya geçişi de kolaylaştırır.
metinle tahmin etme
Sınıfta ikili ya da küçük gruplar oluşturularak kitabın/metnin başlangıç kısmını okumaları sağlanır ve devamı aşağıdaki gibi ilerletilebilir:
“Başlangıç sayfası okunduktan sonra ikili ekipler olayın ileride nasıl gelişeceğine dair kendi varsayımlarını tartışır ve not ederler (hikâye nasıl devam edebilir, özellikle heyecanlı, korkutucu ya da komik olması için ne olabilir?).
Ekipler, kendi varsayımlarını sınıfla paylaşırlar. Kitabı ya da hikâyeyi önceden bilen biri söz alarak metnin gerçekte nasıl geliştiğini sınıfa anlatır.“(Ana Dilde Okuma Becerisinin Geliştirilmesi)