Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) olan insanlar genellikle felaketsel düşünme gibi bilişsel çarpıtmalar yaşar – diğer olasılıkları düşünmeden en kötüsünün olmasını bekler.
Bilişsel çarpıtmalar, bir durumun gerçeğiyle eşleşmeyen aşırı, abartılı düşüncelerdir.
Örneğin, tecavüzle travma geçirmiş TSSB’li bir kadın, bir tarihte çıkarsa tekrar saldırıya uğrayacağına dair feci bir düşünceye sahip olabilir. Bu gerçekleşebilse de, tarihin üzücü bir şey yapmaması çok daha muhtemeldir – hatta iyi gidebilir. Fakat felaket düşüncesi ile mücadele eden insanlar genellikle en kötüsü dışında bir şey olabileceğini bile düşünmezler. Anlaşılır bir şekilde, en kötü senaryoya odaklanmak çok fazla endişe ve strese yol açmaktadır – ve bu durumda kadının tarihi reddetmesine neden olabilir.
Felaket Düşüncesi Nasıl Gelişir?
Travmatik bir olayla yaşamak, insanların kasıtlı bir zarardan güvende olmaları gibi tipik olarak dünyaya dair sahip oldukları veya başkasının travmatik olayından sonra “Bu benim başıma gelemez” gibi olumlu inançları yok eder. Dolayısıyla, TSSB’li bir kişinin travmatik bir olaya maruz kaldıktan sonra yıkıcı düşünceye düşebileceği anlaşılıyor: Travma, en kötüsünün olabileceğinin bir kanıtı olarak görülüyor – ve bundan sonra sadece travmatik olayların olacağının bir işareti olarak görülüyor . Başka hiçbir olası sonuç göz önünde bulundurulmaz.
Zaman geçtikçe, yıkıcı düşünce, bir daha asla tehlikeli bir duruma sokulmayacağından emin olmak için günlük bir başa çıkma stratejisine dönüşür. Fakat tekrar tekrar felaket düşüncelere sahip olmak felç edici olabilir, bu da aşırı endişe, kaçınma ve tecrite yol açabilir. Bunun, başa çıkma stratejisini baltalama etkisi olabilir. Nasıl? Kişinin sürekli olarak tehlikede olduğu ve hiçbir yerde güvende olmadığı duygusunu geri getirerek.
Nasıl Yönetilir
Felaket düşünceleri yönetmedeki ilk adım, ne zaman sahip olduğunuzu bilmektir. Öz-izleme, düşünceleriniz ve ruh haliniz ve eylemleriniz üzerindeki etkilerinin farkındalığını arttırmanın mükemmel bir yolu olabilir.
Ardından, düşüncenizi aşırı uçlardan uzaklaştırmak için adımlar atın. Diğer seçenekleri değerlendirmenize izin verin. Yıkıcı düşünce başladığında, kendinize şu soruları sormak yardımcı olabilir:
- Bu düşüncenin gerçekçi olduğuna dair hangi kanıtlara sahibim?
- Olmadığına dair hangi kanıtlara sahibim?
- Bu düşünceye sahip olduğum ve gerçekleşmediği zamanlar oldu mu?
- Kendimi iyi hissettiğimde veya üzgün, kızgın veya endişeli hissettiğimde bu tür bir düşüncem var mı?
- Bu düşünceye sahip olan başka birine ne söylerdim?
- Bu düşünceyi alışkanlık dışı bırakmam mümkün mü?
- Bu durumda farklı, daha gerçekçi bir düşünce ne olabilir?
Kendinize bu tür soruları sormak, seçeneklerinizi göz önünde bulundurarak daha esnek olmayı öğrenerek yıkıcı düşünme alışkanlığınızı kırmanıza yardımcı olabilir. Bunu hissettiğinizde başarılı olduğunuzu bileceksiniz 1) daha önce olduğunuz kadar endişeli değilsiniz veya 2) endişeniz daha da kötüye gitmiyor.
Ayrıca, ruh haliniz üzerindeki güçlerini zayıflatmaya yardımcı olabilecek düşünceleriniz hakkında dikkatli olmanız durumunda da yardımcı olabilir. Kolay: Felaket bir düşünceye sahip olduğunuzu fark ettiğinizde, basitçe onu sadece bir düşünce olarak görün, başka bir şey olarak görmeyin – belli bir şekilde hissettiğinizde veya belli bir durumla karşılaştığınızda aklınızın yaptığı bir şey. Sadece bir alışkanlık.
Dışarı çıkıp yıkıcı düşüncenizi ne kadar iyi yönettiğinizi test etmeye karar verebilirsiniz. Maruz kalma terapisine benzer şekilde, fikir geçmişte yıkıcı düşünceleri ortaya çıkaran durumlara yavaşça yaklaşmak ve şimdi ne olacağını görmek. Bu tür düşünceleriniz yoksa ya da eskisi kadar güçlü ve tehdit edici değilse, ilerleme kaydettiğinizi bileceksiniz.
Tedavi almak
Çok feci düşünceleriniz varsa, bunları bilişsel davranışçı bir terapistle tartışmayı yararlı bulabilirsiniz. Bilişsel davranış terapisi, insanların sahip olduğu düşüncelere ve bu düşüncelerin duygularını ve davranışlarını nasıl etkilediğine güçlü bir vurgu yapar.