BİR TARİHÎ TÜRKÜ: “CEZAYİR”
F. Gülay MİRZAOĞLU
Dr., Hacettepe Üniversitesi
Anadolu sahası Türk düğün törenlerinde sıklıkla icrâ edilen türkülerden biri “Cezayir türküsüdür. Bu türkünün, günümüze gelinceye kadar çeşitli yörelerden pek çok örnekleri tespit edilmiştir. Güney, Orta, Doğu ve Batı Anadolu’da Cezayir adlı bir ezginin veya türkünün, bu bölgelerin düğünlerinde çalınıp söylendiği veya bu ezgiye dansla eşlik edildiği, düğün gelenekleri ve düğün türküleri veya yerel müzik örnekleri üzerine yapılan bazı araştırmalardan bilinmektedir.
“Cezayir”in, sözlü veya sözsüz, ya da dans eşlikli veya eşliksiz, Anadolu’nun birbirinden uzak yörelerinde icrâ ortamları ve metinleri açısından ortaklık ve süreklilik göstermesi olgusu nasıl açıklanabilir? Birbirinden uzak yöre halkının bu ezgiyi benimsemiş olmasının tarihî boyutları tasvir edilebilir mi? Daha doğrusu, tarih biliminin verileri, bu ezgiye eşlik eden türkünün ve dansın ortaya çıkış macerasının ve gelenek unsuru oluşunun açıklanmasında ne ölçüde aydınlatıcıdır? Tarihî olgular ile burada söz konusu edilen kültürel olgu arasında bir organik bağın varlığından söz edilebilir mi? Bu sorulara ilâveten, türkünün yakıldığı ve söylendiği tarihî bağlam ile, bugünkü icrâ bağlamı arasında anlam ve işlev bakımından nasıl bir ilişkinin olduğu sorusu, yazının konusunu oluşturmaktadır.
Devamını okumak için: BİR TARİHİ TÜRKÜ: “CEZAYİR”