Mescid-i Aksa... Kudüs... Ve Filistin... Meselenin özü bir 'mabed'de gizli. ABD'nin 1995'te söz verdiği, "Kudüs'ü Yahudi başkenti sayacağız" vaadi bugün gerçekleşmesi Ortadoğu'da bu zamana kadar yaşanmış krizlerin çok daha büyüğüne kapı açabilir. Kudüs'ün şimdiki statüsü ve Donald Trump'ı verdiği sözün ne manaya geldiğine daha derinden bakmak gerekiyor.
Kudüs... 'Filistin Meselesi'nin özü.
Hem Yahudiler, hem Hristiyanlar hem de Müslümanlar için kutsal şehir. Kudüs'ün kutsal olmasının sebebi, topraklarında barındırdığı Mescid-i Aksa.
Bilinen en eski mabedlerden birisi olan Mescid-i Aksa Müslümanların ilk kıblesi.
Ne yazık ki İslam dünyası Kudüs'ün önemini idrak edebilmiş değil. 1917 yılında başlayarak günümüze kadar uzanan Kudüs üzerinden yapılan planlar bitmek tükenmek bilmiyor. 1917'de Balfour Deklarasyonu aracılığıyla İngiliz eliyle işgal edilen Kudüs, geçen 100 yılda çok büyük badireler atlattı... İsrail o günden bu yana çeşitli bahanelerle ve kendi örgütleriyle Kudüs'ü Müslümanlardan arındırmak ve Yahudileştirmek için yoğun bir çaba içinde.
Mescid-i Aksa, Kudüs'ün doğusundaki Eski Şehir bölgesinde yer alır. Mescid-i Aksa adlandırması, surlarla çevrili eski şehrin güney doğu köşesinin en uzak noktasına kadar uzanan, surla çevrili bölge içerisindeki alanın tamamı için kullanılır. Bu alanın yüzölçümü yaklaşık 144 dönüm olup, Kubbet-üs-Sahra, Kıble Mescidi ve sayısı 200'e ulaşan birçok esere sahiplik eder.
1980 yılında İsrail, kabul ettiği bir yasayla Kudüs'ü doğusuyla batısıyla İsrail'in "birleşik başkenti" ilan etti. Böylece Doğu Kudüs'ün ilhakı resmiyet kazanmış oldu. Buna karşılık BM Güvenlik Konseyi BMGK, 1980 yılında İsrail'in Doğu Kudüs'ü ilhak ederek başkent ilan etmesini geçersiz sayan 478 sayılı kararı kabul etti.
1988’de Filistin Ulusal Konseyi başkenti Doğu Kudüs olan Filistin Devleti’nin kuruluşunu ilan etti.
Şu anda Kudüs, doğusu Filistin devletinin, batısı İsrail'in elinde olan bir şehir olarak kabul ediliyor.
Müslümanlar, Yahudiler ve Hristiyanlar için kutsal kabul edilen tarihi Kudüs şehri, Filistin'in başkenti.
Ancak şehirde yaşayan Yahudi nüfusunun da fazla olması nedeniyle şehir Doğu Kudüs ve Batı Kudüs olmak üzere ikiye ayrılmış durumda. Şehirde iki farklı belediye bulunuyor. Filistin yönetimine bağlı olan Doğu Kudüs Zaki al-Ghul tarafından yönetilirken, İsrail yönetiminde bulunan Batı Kudüs Nir Barkat tarafından idare ediliyor. Dolayısıyla, Filistin'in başkenti olan Kudüs üzerinde İsrail de hak iddia ediyor ve kendisine ait olduğunu savunuyor. İsrail'in bölgeyi Yahudileştirme amacıyla Kudüs çevresine yeni yerler inşa ederek yerleşim politikasını büyük bir inat ve çabayla sürdürdüğü biliniyor.
Mescid-i Aksa'nın statüsü ise, Ürdün Evkaf Bakanlığı yönetimi altında. Ama İsrail Kudüs'ü ilhak ettiğini iddia ettiği ettiği için efektif yönetim İsrail devleti otoritesi tarafından yapılıyor. Yani, Mescid-i Aksa'nın Ürdün hakimiyetinde bulunması fiili bir anlamdan öte, sembolik bir mana taşıyor.
ABD'nin Kudüs'ü İsrail'in başkenti sayması ne anlama geliyor?
ABD Başkanı Donald Trump, seçim kampanyası sırasında, "Eğer başkan olursam, Tel Aviv'deki ABD Büyükelçiliğini Kudüs'e taşıyacağım ve Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıyacağım" açıklamasını yapmıştı. İsrail ile resmi olarak çalışmaya başlayacağını belirten Trump açıklamasında, "İsrail ile çalışmaya başlamak için sabırsızlanıyorum." şeklinde konuşmuştu.
ABD 6 ayda bir erteliyordu
ABD'nin Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıması ilk Trump tarafından ortaya atılmış bir iddia değil. 1995 yılında ABD, 'Kudüs Büyükelçilik Yasası' adıyla bir kanun çıkardı. Buna göre, İsrail'in başkenti Tel Aviv'deki büyükelçiliğini Kudüs'e taşıması öngörülüyordu. Ancak söz konusu yasa 21 senedir ABD başkanları Bill Clinton, George W. Bush ve Barack Obama'nın başkanlık dönemlerinde her 6 ayda bir "ulusal güvenlik" gerekçesiyle erteleniyordu. Bugün ise Trump'ın bu skandal vaadi gerçekleştireceği konuşuluyor.
Dünya tepkili
Türkiye: Kırmızı çizgimiz!
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kudüs'ün Müslümanların "kırmızı çizgisi" olduğunu belirterek, "İslam İşbirliği Teşkilatı Dönem Başkanı olarak, bu konunun sonuna kadar takipçisiyiz. Eğer böyle bir adım atılacak olursa; hemen, beş on gün içerisinde İslam İşbirliği Teşkilatı Liderler Zirvesi'ni İstanbul'da toplayacağız. Kaldı ki bu, bizim diplomatik ilişkilerimizi İsrail ile koparmaya kadar gidebilir." dedi.
Hamas: Kudüs'ümüzü koruyacağız!
Filistin İslami Direniş Hareketi Hamas, ABD'nin Kudüs'ü başkent ilan edeceği yönündeki tartışmalara karşın şu açıklamayı yaptı:
"Filistinliler susmayacak. Kudüs'ümüzü, topraklarımızı koruyacağız."
Fransa: Endişe verici
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD'nin tek taraflı olarak Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıma ihtimalinin endişe verici olduğunu kaydetti.
Kral 6. Muhammed, Trump'a gönderdiği mesajda, "Arap ve İslam ülkelerinin halkları, ABD'nin Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıma niyetinden büyük endişe duyuyor." ifadesine yer verdi. (Yeni Şafak)