Aşırı sağın kazanmasını bekliyorduk, ama bu kadar değil! Hollanda 20 yıldır sağa kaysa da bu defa tavan yaptı! Wilders 150 sandalyenin 37`sini alarak rekor kırdı.
Sadece o mu! Ülke iki büyük sağ parti daha doğurdu: Omtzigt`in 20 sandalye alan NSC`si ve van der Plas`ın 7 sandalye alan, senato birincisi BBB`si. Üç parti liderinin de anası VVD ve CDA! Sağa kaymışlar!
`Etme bulma dünyası` demişler! 12 yıldır halkı fakirleştiren, milyarder sayısını arttıran Rutte koalisyonu ettiğini buldu: ÇÖKTÜ! Koalisyonun tüm ortakları dibe vurdu! Ancak bu çöküş alt ve orta gelir gruplarına değil, aşırı sağ ve yeni sağ partilere yaradı! Seçmen yanıldı.
Hollanda sağının meclis toplamı üçte ikiyi aştı! Sol erimeyi sürdürdü. Endişe duyanların `stratejik` oylarıyla Timmermans`ın Groen Links-PvDa`sı 25 sandalyeyle ikinci parti olabildiyse de koalisyon kurma şansı yok!
Wilders : “Seçmen konuştu ve PVV-VVD-NSC-BBB hükümeti dedi.”
CNV başkanı Fortuin: “Seçmenin çoğu Den Haag`a sırtını döndü!” Sonuçlar seçmenin 20 yıllık statükoya, yani ana akım liberal hükümetlere attığı tokattır.
Tokatı doğru yere attı ama, oyunu değil! Oy verdiği bu partiler VVD koalisyonlarını bile aratabilir! Neden yanıldı seçmen? Şundan: Halkın yoksullaştırılması suçundan Binnenhof`taki 20 yıllık statüko hükümetlerini değil, jeopolitiğin Ortadoğu ve Kuzey Afrika`daki marifetleri neticesinde Avrupa`ya akan milyonlarca Batı kurbanı göçmeni sorumlu tuttu! Çünkü seçmen bilinçsizdi. Çünkü Wilders gibi kurnazlar bu rüzgarı arkalarına aldılar. Çünkü statüko, suçunun gizli kalmasından hoşnuttu, teşvik etti! 2008 küresel ekonomik krizi, pandemi, Ukrayna masrafları ve son resesyonun suçu göçmenin üzerinde kaldı! Hollanda`daki bu gelişme yaklaşan AB seçimlerinde Avrupa`nın tümü açısından laboratuvardır.
Şimdi ne olacak, hangi koalisyon?
Eski PvDA`lı Plasterk`in koalisyon çalışmaları aylar alacak. İki seçenek var: merkez sağ ya da aşırı sağ koalisyon. `Kırk satır mı, kırk katır mı`… Yerli ve göçmen halkın sorunlarını çözecek halkçı hükümeti kimse beklemesin!
Öte yandan, sağ ve aşırı sağın istikrarlı ve güçlü hükümet kurabileceğini de kimse beklemesin! Sağ partilerin, Wilders`lı veya Wilders`sız kalıcı koalisyon kurabilmesi oldukça güç! Neden?
Çünkü sağ ve aşırı sağ da parçalanmış durumda ve istikrarsız bir süreç yaşıyor. Ülke politikasında istikrarsız bir dönem başladı.
Wilders kuşkusuz VVD, NSC ve BBB ile aşırı sağ bir koalisyon kurmak ve başbakan olmak için can atıyor ve tavizlere hazırlanıyor. BBB zaten Wilders`la koalisyona gönülden razı. VVD ve NSC`nin seçmeninin çoğunluğu Wilders`la koalisyona razı. Mülteci ve göçmen karşıtlığında da hemfikirler, sadece sayıda ve sertlik derecesinde anlaşamıyorlar. Ama yine de koalisyon kurulamıyor, zor!
Dilan Yeşilgöz de, Omtzigt de zorluğu görüyor, ama onların `azınlık hükümeti kurarız`, `sadece dışarıdan destekleyebiliriz (Yeşilgöz)`, ` ne sol ne sağ ile hiçbir koalisyona doğrudan katılmayız (Yeşilgöz)`, ya da `Wilders anayasaya uymazsa olmaz (Omtzigt)` sözlerinin arkasında şu yatıyor: sağ dalganın çok yüksek olduğunu, istikrarsız ve yıpratıcı bir süreç başladığını, PVV dümenindeki bir koalisyonun ömrünün kısa süreceğini ve faturanın kendilerine çıkartılacağını gördüler. Seçimler iki yıl içinde tekrar bile edebilir. Omtzigt`e daha bir hafta önce “ Gel konuşup halledelim Pieter” diyen Wilders artık “siyasal oyunlar” hazırlamakla suçlamaya başladı!
Wilders sadece göçmen karşıtı koalisyonu kabul eder!
Populist Wilders`ın seçim programı tam bir yamalı bohça! Dar gelirlilerin durumunu düzeltme vaadi var; sağlık sigortasında `eigen bijdrage` yükünü kaldırma vaadi var. Emeklilik yaşını 65`e düşürme, asgari ücreti yükseltme, gıdalardan KDV almama, bankaları ekstra vergilendirme, kiraları indirip kira yardımını artırma vaadleri var! Sol talepler bunlar!
Neden? Çünkü PVV, sadece seçmenin `suçlu göçmendir` yanılgısına oynayarak, iktidara gelemeyeceğini çoktan anladı! Seçmene iyi geçim vaadinde bulunmazsa olmazdı.
Wilders koalisyon uğruna AB`den çıkmayı (Nexit) koalisyon uğruna dondurabilir. Anketler PVV tabanında bunun yüzde 36`dan fazla etkili olmadığını gösteriyor. Hatta İslam karşıtlığına bile kendi tabanında destek sadece yüzde 32. Bunu da dondurabilir. Daha ilk seçim sonuçlarının açıklandığı gece dememiş miydi: “Göçmen ve mülteci politikamız hariç, koalisyon için İslam ve diğer benzeri konulardaki politikalarımı geçici olarak buzdolabına koyabilirim!” Yani İslam ve Kuran yasağını da Nexit ve Ukrayna gibi buzdolabına koyacak,
Ama PVV seçmeninin neredeyse yüzde 90`ı, sığınmacı ve göçmen karşıtlığı ile gelir durumunu iyileştirme vaadi nedeniyle oy vermiş! Yine de gelir vaadlerini asgariye indirecektir, yoksa VVD, NSC ve BBB asla masaya oturmaz. Popülist partiler için gelir eşitliği vaadi dağıtmak, balık tutmak için oltaya yem takmaya benzer. Balığı tuttuğunuzda çıkartırsınız.
“Korkma, birleş” pankratı sıklaşan gösterilerde artık moda oldu! `Demokrasiye sahip çıkalım” sesleri yükselmeye başladı. Bu da madalyonun diğer yüzü, iyi bir gelişme.
Oylarını koruyan DENK ve diğer sol partilerin asgari müştereklerde anlaşıp böylece yüksek ses çıkartması ve göçmen kitle örgütlerinin yeniden aktifleşmesinin zamanı geldi.
Foto: AA