- Aslında Lenin, hatırladığımız üzere emperyalizmin beş temel ekonomik belirtisini ortaya çıkardı: 1. Üretimin ve sermayenin yoğunlaşması, ekonomik yaşamda belirleyici bir rol oynayan tekeller yarattığı kadar yüksek bir gelişme seviyesine ulaşmıştır. 2. Banka sermayesinin sanayi sermayesi ile birleşmesi ve bu “finansal sermaye” temelinde finansal oligarşinin oluşturulması. 3. Sermayenin ihracı, mal ihracatının aksine, özel bir öneme sahiptir. 4. Dünyayı bölen uluslararası tekelci kapitalist sendikaların oluşumu. 5. Büyük toprak kapitalist güçlerin toprak bölünmesinin sona ermesi. ”
“Ve yine de, Lenin’in kapitalizmin“ en yüksek ”ve“ son ”aşaması olduğuna dair talimatlarına rağmen, kitabın yazılmasından bu yana geçen yüz yıldan beri emperyalizm hala hayatta. Fakat aynı zamanda, kesinlikle büyük değişiklikler geçirdi. Hangileri?
- Beş ekonomik işaretinin her biri değişti. Ancak, bugün dördüncü, en alakalı özelliğe daha yakından bakalım - ortaya çıktığı gibi, dünya için en güvensiz. Bu özellik, “Kapitalist sendikalar arasında dünya bölünmesi” olarak adlandırılan kitabın beşinci bölümüne ayrılmıştır. Bu bölüm şu sözlerle başlıyor: “Tekel kapitalist sendikalar, karteller, sendikalar, güveniyorlar, kendi aralarında ayrılıyorlar, her şeyden önce iç pazarda, belirli bir ülkenin üretimini kendilerine ait, az ya da çok tam olarak ele geçiriyorlar. Ancak, iç piyasa, kapitalizm altında, kaçınılmaz olarak dış pazarla bağlantılıdır. Kapitalizm uzun zamandır bir dünya pazarı yarattı. Sermayenin ihracatı büyüdükçe ve en büyük tekel sendikalarının denizaşırı ve sömürgeci bağları ve “etki alanları” her şekilde genişledikçe, “doğal olarak” meselesi, aralarında dünya çapındaki bir anlaşmaya, uluslararası kartellerin oluşmasına yaklaştı. ”
Bu nedenle, emperyalizmin dördüncü ekonomik işareti uluslararası kartellerin oluşumu ile ilişkilidir. Uluslararası karteller, tekellerin tekelleri, farklı ülkelerin ulusal tekellerinin (tröstler, kaygılar, sendikalar) dünyanın ekonomik bölünmesi ile ilgili anlaşmalarıdır. Uluslararası kartellerin oluşumundan önce ulusal düzeyde kartellerin oluşumundan önce gelir. Lenin'in ilk bölümde yazdığı şey budur (“Üretim ve Tekelin Konsantrasyonu”). İlk milli karteller, yılın 1873 krizinden sonra ortaya çıkıyor. XIX. Yüzyılın sonunun ekonomik yükselişi ve ekonomik kriz 1900 - 1903. kartellerin kütlesel oluşumuna yol açtı. Lenin'in belirttiği gibi, “karteller tüm ekonomik yaşamın temellerinden biri haline geliyor” idi. Bu zamanda birçok uluslararası kartel oluşturuluyor.
- Uluslararası kartel anlaşmaları çerçevesinde farklı ülkelerin tekellerini özel olarak ne böldünüz?
- Her şeyden önce, mal satış pazarları, uluslararası kartel katılımcılarının faaliyet alanlarının coğrafi sınırları ile belirlenir. Aynı zamanda, benzer mal ve hizmetler için tek tip (tekel yüksek) fiyatlar neredeyse her zaman belirlenir. Bazen belirli malların marjinal üretim ve satış hacimleri belirlenir. Piyasalara ek olarak, bölüm hammadde kaynaklarına ve sermayenin uygulama alanına da tabi olabilir. Aynı zamanda satın alma kartelleri de vardır (satın alınan mal ve hizmetler için tekel olarak düşük fiyatlar belirler). Uluslararası kartellerin, uluslararası anlaşmaların gerisinde kalan yabancıların ticaret, yatırım ve finansal faaliyetlerini kısıtladığı veya hatta imkansız hale getirdiği açıktır. Genellikle karteller, önce senkronize boşaltma uygulayarak ve sonra da tekel yüksek fiyatları belirleyerek “yaşam alanlarını” temizler.
Geçen yüzyılın uluslararası kartelinin çarpıcı bir örneği, Amerikan Elektrik Genel Vakfı ile Alman AEG şirketi arasındaki anlaşmadır. 1907'te, elektrik sektörünün bu devleri arasında dünyanın bölünmesi konusunda bir anlaşma yapıldı. Elektrikli ürünler için pazarlardaki rekabet ortadan kalktı. Lenin ayrıntılı olarak açıklar tarih Uluslararası elektroteknik kartelinin oluşturulması ve işleyişi. Ayrıca raylar, çinko ve deniz taşımacılığı için dünya pazarlarının bölünmesiyle ilgili uluslararası kartel anlaşmalarına örnekler verir. Amerikan Rockefeller gazyağı güveni ile Alman gazyağı şirketlerinin birleşmesi arasındaki rekabeti ayrıntılı olarak anlatıyor. Bir zamanlar, yarışmacılar dünya gazyağı karteli kurmaya çok yakındılar, ancak son anda anlaşma bozuldu.
Lenin, emperyalizmin dördüncü ekonomik niteliğini ifşa ederken, “Karteller ve tröstler” olarak adlandırılan Alman ekonomist Robert Liefmann'ın (1874 - 1941) çalışmasını ifade eder. Lifman'a göre, 1897 yılında Almanya'nın dünyaya katılımıyla ilgili 40 uluslararası kartelleri ve 1910 tarafından 100 hakkında vardı. Yirminci yüzyılın başlarında neredeyse hiçbir uluslararası kartelin, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri'nden, dünya pazarlarında agresif bir devralma gerçekleştiren şirketlerin katılımı olmadan, hiçbir uluslararası kartelin yönetemediği dikkat çekmektedir. Rakiplerinin pazarlarını İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda'dan "sıktılar".
“Ancak Lenin döneminde bile, birçok ülkede kartel oluşumunu yasaklayan antitröst yasaları vardı. Veya, en azından, onların oluşturulması, antimonopoly hizmetlerinin onayını gerektiriyordu.
- Gerçek şu ki, karteller diğer tekel türlerine (tröstler, sendikalar, kaygılar) göre devletten ve toplumdan gizlice yaratılabilecek bir avantaja sahip. Bunlar “baylar anlaşmaları” olabilir. Anlaşmalar yazılı olsa bile, belgeler imzalayanların kasasında güvenle saklanır.
- Yani uluslararası karteller gölge ekonomi olarak kabul edilebilir mi?
- Kesinlikle. Genellikle, karteller bilgi merkezleri, bilim kurumları, sendikalar, komiteler, komisyonlar, vb. İşaretleriyle maskelenir. Bir kartel anlaşmasına giren şirketler finansal, yasal, ticari ve üretim bağımsızlıklarını korurlar. Doğru, bazen kartel üyeleri yönetim fonksiyonlarını gerçekleştirmek için anonim türünde bir anonim şirket yaratırlar. Kartel katılımcılarının üretim ve pazar kotaları, anonim şirketteki hisselerine karşılık gelmektedir. Örnek olarak, azotlu gübreler üzerine uluslararası bir kartel (1928 yılında yaratılmıştır). 1962’te, kartel üyeleri, anonim şirket olan Nitrex’i (Nitrex AG), 1 milyon İsviçre Frangı sermayesiyle (İsviçre’de, Zürih’e kayıtlı) yarattı. Hisseler kartel üyeleri arasında bölündü. Merkezi bir şekilde, Nitrex azotlu gübrelerin temini için tüm siparişleri topladı ve kartel üyeleri arasında dağıttı.
- Uluslararası kartellerin İkinci Dünya Savaşı'nın hazırlanmasında ve serbest bırakılmasında aktif olarak bulunduğunu gösteren çok sayıda literatür var.
- İki dünya savaşı arasındaki dönemde, uluslararası kartel yaratma süreci sert bir şekilde yoğunlaştı. İkinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla 1939 - 1945, bazı tahminlere göre, uluslararası kartellerin sayısı neredeyse 1200'e yükselmiştir, savaşın arifesinde, uluslararası karteller toplam dünya ticaret cirosunun üçte birinden yarısına kadar kontrol edilmektedir. Bunlar çoğunlukla, çeşitli Avrupa ülkelerinin tekellerinin anlaşmalarıydı. Hem Avrupa hem de Amerikan tekellerinin katıldığı uluslararası kartellerin sayısı azdı. Uzun süren bir ekonomik kriz durumunda olan kapitalist ülkeler, farklılaştırılmış bir antitröst politikası izlemeye başladı. Kendi ülkelerinde yetkililer yine de tekelleri sınırlamaya ve rekabeti teşvik etmeye çalıştı. Ulusal şirketlerin dış pazarlardaki konumunu güçlendirebilecek uluslararası karteller yaratılmışsa, yetkililer herhangi bir engel oluşturmamışlardır. Aksine, kartel oluşumunu teşvik ettiler.
Amerikan ve Alman şirketlerinin katılımıyla bazı uluslararası karteller, İkinci Dünya Savaşı yıllarında faaliyetlerini bırakmadılar.
- Uluslararası kartellere ve onların katılımcılarına karşı yapılan suçlamalar, 1945 Yılın Potsdam Konferansı ve Nürnberg Duruşmalarında bile dile getirildi.
- Savaş sonrası yılların tüm ülkelerinde uluslararası kartellere karşı duyarlılık hakim oldu. Birleşmiş Milletler (BM), bu yeni kurumun uluslararası kartelleri tamamen yasaklaması veya en azından onların oluşumunu ve işleyişini kontrol etmesi gerektiği konusunu tartıştı. Savaş sonrası yıllarda, 1970'in. Batı'da antitröst yasaları az çok etkili bir şekilde uygulandı. Uluslararası kartellerle ilgili bölüme dahil olmak üzere. 1970'in başında. bu tür kartellerin sayısı 70-80 olarak hesaplandı. Bunların ağırlıklı olarak transatlantik karteller olduğu, yani. Avrupa ve Amerikan tekellerinin eşzamanlı katılımı ile anlaşmalar.
İkinci Dünya Savaşı'nın bitiminden 70-i'lerin ortasına kadar geçen sürede. Dünyanın en ünlüsü, deniz taşımacılığı alanındaki uluslararası kartellerdi (birçoğu vardı), elektrikli cihazlar, radyo ekipmanları, otomobiller, vagonlar için. Gübrelerde uluslararası karteller vardı: azot, potas ve fosfat. Kimyasal ürünlerin üretimi alanında, iki dünya savaşı arasındaki dönemde yaratılan karteller: soda, boyalar ve kinin için. Demir dışı metal üretimi alanında, en ünlü karteller alüminyum ve bakır içindi. Demir metallerin üretimi alanında, çelikler, bazı haddelenmiş ürünler, raylar, borular ve teneke türleri için karteller vardı. Doğal olarak, uluslararası karteller, toplumu ve devlet kontrol organlarını “araştırma” faaliyetlerinde bulundukları konusunda ikna etmeye çalışarak, etkinliklerini ilan etmediler. Örneğin, uluslararası potas kartelinin işlevleri (II. Dünya Savaşı'ndan önce, Fransa, Almanya, İspanya, Polonya, İngiltere, ABD ve diğer ülkelerin tekellerini içermekteydi) savaştan sonra üç "enstitü" yapmaya başladı. Amerikan Potas Enstitüsü ve Uluslararası Potasyum Araştırmaları Vakfı - Batı Avrupa şirketlerinin çıkarlarını ve ayrıca iki ABD kuruluşunu temsil eden Bern'deki (İsviçre) Uluslararası Potash Enstitüsü. Denizcilik endüstrisindeki uluslararası kartellere "havuzlar" ve "konferanslar" adı verildi.
- Bildiğiniz gibi, uluslararası karteller için en çok girişimci sendikalarının çatılarını kullandılar ...
- Kesinlikle. Örneğin, 1967'teki uluslararası çelik karteli, Uluslararası Demir Çelik Enstitüsü (ICHA) şeklinde böyle bir “çatı” yarattı. Resmi olarak ilan edildiği gibi, ICP'nin oluşturulması, çeşitli kapitalist ülkelerin çelik üreticileri ile demir metal piyasasında durumla ilgili bilgi alışverişi arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesini amaçlamaktadır. 1970’te IDF, kapitalist dünyadaki çeliğin% 100’ini yaklaşık% 24 üreten 95 metalürji şirketlerinden XNUMX’i kapsıyordu. Uluslararası sendikaların kesin sayısını adlandırmak zor. Çeşitli adlara sahip olabilirler: ticaret ve sanayi odaları, borsa komisyonları, sanayi kurumları, dernekler, komisyonlar, vb.
- Savaş sonrası dönemde büyük bir rol oynamaya başlayan patent kartelleri neydi?
“Uluslararası ticarette gelişen bilimsel ve teknolojik devrim koşullarında, üretim mallarının, özellikle de bilgi yoğun sanayilerin payı keskin bir şekilde artmıştır. Bu tür endüstrilerde faaliyet gösteren şirketlerin pozisyonları, patentler (teknik yeniliğin münhasır kullanım hakkı) ve lisanslar (teknik yeniliğin lisanslama ücretleri, sermayeye katılım veya başka haklar elde etmek için diğer şirketlere teknik yenilik kullanma izni) gibi bir araçla aktif olarak savunulmaya başlandı. Birçok yazar, NTR koşulları altında, “uzun ömürlü olması için sipariş edilen” geleneksel uluslararası kartellerin, farklı ülkelerden gelen dar bir şirket çevresi içindeki patent ve lisans alışverişine dayanan patent kartelleri ile değiştirildiğini beyan etmek için hızlı davrandılar. Dahası, bu patent kartelleri saklanmadılar, üstelik büyük işletmelerin fikri mülkiyet haklarını koruyan patent ve diğer hizmetler ile korunuyorlardı.
- Lütfen bize konuşmalarınızda tekrar tekrar bahsettiğiniz Sovyetler Birliği ve Rusya’nın “kartel ablukasını” anlatın, çünkü bugün çok alakalı.
Şaşırtıcı bir şekilde, şu ana kadar ekonomistlerimiz, siyaset bilimcilerimiz ve tarihçilerimiz Sovyet ekonomi tarihinin bu en önemli yönüne kesinlikle değinmediler. Mesele şu ki, mevcut tüm 70 yılları boyunca, SSCB sıkı bir uluslararası kartel çemberindeydi. Ülkemizin bir kartel ablukası vardı. Sovyet dış ticaret kuruluşları, çeşitli uluslararası kartellerin bir parçası olan şirketlerle anlaşmalar yaptı ve anlaşmalar yaptı. Kartellerin bir parçası olmayan şirketler ile Sovyet ticareti son derece zordu. Bu nedenle Batı ile ticaret yapabiliriz, ancak devletin dış ticaret tekeli politikasını sürekli olarak takip ediyoruz. Böyle bir tekel olmadan, uluslararası karteller, Sovyetler Birliği tarafından ithal edilen ürünler için tekel olarak yüksek fiyatlar ve Batı'ya sunduğumuz ürünler için tekel olarak düşük fiyatlar belirleyerek acımasızca yağmalayabilirdi. SSCB'nin sonuna kadar “kartel abluka” faktörünün üstesinden gelmek mümkün olmadı, hareketi sadece yumuşadı. Bu nedenle Sovyet ekonomi politikasının temel prensipleri kendine güvenmenin yanı sıra sosyalist toplumun ülkeleriyle ticaret ve ekonomik ilişkilerin öncelikli gelişmesiydi.
- SSCB'nin çöküşünden ve Rusya Federasyonu'nun yaratılmasından sonra, ülkemize karşı “kartel ablukası” bir şekilde zayıflamış mıydı?
- Öyle düşünmek saf. Tanrıya şükür, Federal Antimonopoly Hizmetimiz (FAS) bunu zamanında gerçekleştirdi. FAS'ın 2014'ten bu yana kilit etkinliği yabancı şirketleri içeren kartel faaliyetlerinin araştırılması olmuştur. Doğru, FAS defalarca Rusya'daki uluslararası kartellere karşı mücadelenin çok zor olduğunu belirtti. Bunun ana nedeni, FAS'ın yabancı antitröst makamlarıyla ortak teftişlerini düzenleyen uluslararası bir hareketin olmaması ve onlarla gizli bilgilerin değiş tokuş edilmesine izin verilmesidir.
Ancak, patent kartellerinin öne çıktığı geçen yüzyılın 70'ine geri döndüm. Tabii ki, hammadde ve yarı mamul pazarlarını kapsayan geleneksel karteller de varlığını sürdürüyor. Bazıları tamamen “gölgeye” girdi, diğerleri durumlarını değiştirdi. Belirli mallar için pazarların korunmasına ilişkin devletlerarası anlaşmalar şeklini aldılar. Bu tür uluslararası emtia anlaşmaları (MTS) savaş sonrası ilk iki ya da üç on yılda yaygınlaştı. Bunlar çinko, kalay ve diğer bazı metaller, tahıllar, jüt, kahve, muz ve diğer ürünlerle ilgili anlaşmalardır. Petrol konusunda en bilinen anlaşma OPEC olarak adlandırıldı. Bu anlaşmaların, gelişmekte olan ülkeleri “güney” deki fakir ülkelerin “kuzey” ihracatı yapan endüstriyel ürünlerle (“fiyat makası” olarak adlandırılan) eşitsiz alışverişinden korumak için tasarlandığına inanılıyordu. Bununla birlikte, gelişmekte olan ülkelerin belirtilerinin sıklıkla bu ülkelerde faaliyet gösteren uluslar ötesi şirketleri (TNC'ler) gizlediğini ve eyaletler arası tipte bu tür kartel sözleşmeleriyle ilgilendiklerini unutmamak gerekir. Parlak bir örnek OPEC'dir. Bu bir ülke örgütüdür - petrol ihracatçıları. 1960’te, ham petrolün satış ve fiyatlandırılması işlemlerini koordine etmek amacıyla birçok ülke (Cezayir, Ekvador, Endonezya, Irak, İran, Kuveyt, Libya, Nijerya, Suudi Arabistan, vb.) Tarafından kurulmuştur. OPEC'in dünya petrol ticaretinin yaklaşık yarısını kontrol etmesinden dolayı (bu yüzyılın başında tahmin edilir), dünya fiyatlarının seviyesini önemli ölçüde etkileyebilir.
Ancak, uluslararası şirketlerin OPEC ekranının arkasında olduklarını unutmamak gerekir. 1960'lerde, herkes "yedi kız kardeş" olarak bilinen uluslararası petrol karteline sahipti. Petrol kartelinin tarihi, 87'a yıllar önce başladı. 17 Eylül 1928, İskoç Hollandalı Akhnakarri'deki Royal Dutch Shell, Anglo-Persian Oil Company (gelecekteki British Petroleum) ve New Jersey Standart Oil (gelecekteki Exxon) arasında resmi olmayan bir anlaşma yapıldı. Petrol sektörünün bu devleri arasındaki zorlu rekabeti ortadan kaldırmak için tasarlandı. Bunun için petrol talebinin talep edilen eğilimlere göre azaltılması ve madencilik şirketleri arasında mevcut oranın korunması öngörülmektedir. Zaten 1932'in Ahnacarri karteli, yedi büyük Anglo-Amerikan şirketinin hepsini içeriyordu; ABD antitröst hizmetlerinin, petrol kartelinin oluşumunu "kutsadığı" dikkat çekiciydi, çünkü Amerikan şirketlerinin dünya petrol pazarındaki konumunu güçlendirdi.
- Bugün, uluslararası petrol karteli hakkında neredeyse hiçbir şey duyulmuyor. Ancak medyada OPEC hakkında çok konuşurlar.
- Bazı gazeteciler sayesinde, bu örgüt bile “yedi kızkardeş” ile yüzleşmek için yaratılmış olduğu anlamına gelen “kartel karşıtı” olarak adlandırıldı. Bu tür bir şey yok: petrol karteli varlığını sürdürüyor. Bir parçası olan “kız kardeşler”, “kızlık soyadları” adlarını bir kereden fazla değiştirmeyi çoktan başardılar. Ve en önemlisi - bir tür “Truva atı” olarak kullanmayı öğrendikleri OPEC organizasyon ekranının arkasına gizlenmişlerdir. Örnek olarak, dört ay boyunca "siyah altın" fiyatının dört kat arttığı 1973 yılının enerji krizini hatırlayabiliriz. Sonra OPEC ülkeleri her şeyden suçlandı. Bununla birlikte, "fiyat devrimi" nin temel "faydalanıcıları" aynı "yedi kız kardeş" idi (ve bunlara katılan diğer bazı petrol şirketleri) ve OPEC ülkelerinden onbinlerce petrodolinin akmaya başladığı Batı bankalarıydı.
Evet, elbette, geçen yüzyılın 70-80-s'indeki petrol dünyasında büyük ilerlemeler vardı. Resmi olarak, birçok üçüncü dünya ülkesi petrol endüstrisinin millileştirilmesini açıkladı. Ancak petrol alıcıları aynı Batı petrol şirketleri olarak kalıyor. Uluslararası petrol kartelinin üyeleri, petrol rafinerisinde, petrol taşımacılığında ve satışında tekel konumundalar.
“Ve 1970'ler ayrıca altın dolar standardının düşmesi ve uluslararası kartellerin“ altın çağının ”başlangıcı olarak da adlandırılıyor.
- Doğru. 1970'in sonundan beri. Uluslararası kartellerin konusu, ekonomik literatürden, medyadan ve uluslararası örgütlerin toplantı gündeminden yavaş yavaş yok olmak. Daha sonraki yıllarda, uluslararası karteller konusunda yayınlar varsa, önceki yıllarla ilgili materyaller ve rakamlar içerirler. Uluslararası kartel çağının sona erdiği anlaşılıyor. Fakat bu bir yanılsamadır. Karteller daha önce gölgelerdeydi. Hala gölgede kalıyorlar. Daha önce, antimonopoly hizmetleri periyodik olarak uluslararası karteller hakkında telaşa neden oldu, ancak şimdi bakmamayı ve fark etmemeyi tercih ediyorlar. Bu fenomenin bir açıklaması, modern kapitalist devletin antitröst fonksiyonunun genel olarak zayıflamasında (ve hatta parçalanmasında) aranmalıdır. Bu da zayıflama, küresel para ve finansal sistemde oldukça radikal bir değişim yaşanmasından kaynaklanıyor. Geçen yüzyılın 70 yılında, altın dolar standardından (Bretton Woods para ve finansal sistemi) kağıt dolar standardına (Jamaika para ve finansal sistemi) bir geçiş oldu.
- Bu geçişin özü nedir?
- Dünya para biriminden önce ABD Federal Rezervi tarafından verilen ABD doları olduğu, ancak sorunun ABD altın rezervleriyle sınırlı olduğu gerçeği. Jamaika Para ve Finans Konferansı'ndan (Ocak 1976) sonra, dolar altına düştü. Mecazi anlamda, “altın fren”, Fed'in “baskı makinesinden” kaldırıldı. Fed'in “matbaası” sahipleri neredeyse tamamen özgürlük buldu. Ancak, bir ve çok ciddi bir sınırlama vardı - Fed'in “matbaa” ının ürünlerine olan talep - dolar. “Para sahiplerinin” dolarlar için nasıl çok geniş bir talep yaratıp yaratmaya devam ettikleri konusu bu konuşmanın kapsamı dışındadır. Ancak “paranın sahiplerine” gelen ilk şey, her şeyin ve herkesin fiyatları üzerindeki kontrolün kaldırılmasıydı. Enerji krizi, bu yeni politikanın ilk ve çok canlı tezahürüdür (belirttiğimiz gibi, “siyah altın” fiyatı 1973’te birkaç ay boyunca dört kat artmıştır). Yeni finansal ve parasal gerçekler ışığında, “para ustaları” uluslararası kartellere çok ihtiyaç duyuyor. Bir yandan, küresel finansal oligarşi mümkün olan her şekilde uluslararası kartellerin oluşumunda yardımcı olmaktadır. Öte yandan, medyanın çoğunu kontrol eden o uluslararası karteller konusunun “açılmaması” için mümkün olan her şeyi yapıyor. Konuşulmamış bir tabu var.
Lenin'in “Kapitalizmin en üst aşaması olan emperyalizm” çalışmasına geri dönersek, “klasik” in uluslararası kartellerin temasının çok önemli bir yönünden kaçındığı gerçeğine dikkat çekmek istiyorum. Evet, uluslararası Birinci Dünya Savaşı'nın başlangıcında (elektrik endüstrisi, deniz ticareti, demiryolu üretimi vb.) Kartelleşmiş birçok endüstriyi ve endüstriyi listeledi.
- Tabii ki, yalnızca malların üretimini ve satışını değil aynı zamanda bankacılığını da kartelleştirmek mümkün mü?
- Bankacılık kartellerinin konusu genellikle tabudur. Kartelin her şeyden önce fiyatlar konusunda bir anlaşma olduğunu bir kez daha vurguluyoruz. Bankacılık sektöründe üretilen para değil, aynı zamanda bir bedeli olan paradır. Aktif (kredi) ve pasif (mevduat) işlemlere faiz olarak ifade edilir. Bankalar (hem ulusal hem de uluslararası düzeyde) tekdüzen faiz oranları üzerinde anlaşabilir, aynı zamanda kredi ve mevduat piyasalarını da paylaşabilirler. “Kapitalizmin En Yüksek Aşaması Olarak Emperyalizm” çalışmasında, çalışmanın ikinci kısmı yalnızca bankalara (“Bankalar ve yeni rolleri”) ayrılmıştır. Ancak içinde banka kartellerinden de bahsetmiyoruz. İşte Amerika'daki bankacılık güvenleri hakkında Lenin şöyle yazıyor: “Konsantrasyon süreci sayesinde tüm kapitalist ekonominin başında kalan birkaç banka arasında, tekelci bir anlaşma arzusu, bankaların güveni giderek yaygınlaşıyor. Amerika'da dokuz değil, en büyük iki banka olan milyarderler Rockefeller ve Morgan, 11 milyar markın başkenti üzerinde hüküm sürüyor. ” Ancak bir banka güveni, bazı bankaların başkaları tarafından birleştirilmesinden veya satın alınmasından kaynaklanmaktadır. ”
Bununla birlikte, Lenin'in çalışmalarını yazmaya başlamasından iki yıl önce dev bir bankacılık karteli doğdu. ABD Federal Rezervinden bahsediyoruz. Şaşırtıcı bir şekilde, Lenin, 1913’un son günlerinde ABD’nin Federal Rezerv Yasası Kongresi’nin kabul ettiği bir olaya dikkat etmedi. Şaşırtıcı olan, birçok Amerikalı'nın bile az anlaşılmış bir “Federal Reserve System” e ilgi göstermemesidir.
- Bu arada, Fed'in yaratılması sadece Amerikan'da değil aynı zamanda dünya tarihinde de önemli bir olay haline geldi.
- Bu özel bir konuşma konusu. Şimdi Fed ile bankacılık karteli olarak ilgileniyoruz. Ve Fed, aslanların ABD bankalarındaki payını kontrolünde birleştiren bir karteldi. Ve yılın 1913 kanunu ile statüsü belirlenmiş olan bir yasal karteldi. Fed'in bir banka karteli olduğu gerçeği, ne yazık ki, pek çok insanın dikkatini çekmiyor.
Resmen Federal Rezerv, Amerika Birleşik Devletleri'nde işletilen ulusal bankacılık karteliydi. Ancak, Fed'in özel bir şirket olarak ana hissedarları arasında yalnızca Yeni Dünya'dan değil, Avrupa'dan da bankacılar olduğu akılda tutulmalıdır. Bunlar arasında, her şeyden önce, Rothschilds. Bu konuda, geçen yüzyılın 50'lerinin başlarında, Amerikalı araştırmacı Eustace Mullins, “Federal Rezervin Sırları” adlı kitabında okuyuculara anlattı. Bu nedenle, Fed'in en başından beri uluslararası bir bankacılık karteli olduğuna inanmak mantıklıdır.
“Ama nedense Lenin, eserinde bile ondan bahsetmedi…”
- Bu arada, Birinci Dünya Savaşı’nın temel faydalanıcıları olan uluslararası “FRS” kartelinin en büyük üyesiydi. Savaş yıllarında savaşçı ülkelere (hepsinden önemlisi Büyük Britanya ve Fransa) milyarlarca dolarlık askeri kredi verdiler. Amerikalı ekonomist Murray Rothbard şunları yazdı:
“Federal Rezerv Sisteminin oluşturulması, Avrupa'da Birinci Dünya Savaşı'nın başlangıcına başarıyla denk geldi. ABD’nin yalnızca yeni sistem sayesinde savaşa girebileceği ve yalnızca kendi askeri ihtiyaçlarını finanse edebileceği değil, müttefiklere de önemli krediler sağladığına dair genel kabul görmüş bir görüş var. Savaş sırasında, Federal Reserve, ABD'deki para arzını yaklaşık iki katına çıkardı ve buna bağlı olarak fiyatlar da 2 sürelerini artırdı. ABD'nin I. Dünya Savaşı'na girmesinin yirminci yüzyılın en korkunç olaylarından biri olduğuna inanan ve hem ABD hem de Avrupa için feci sonuçlar doğuranların ABD’nin savaşa girme olasılığı Federal Savaş lehine pek inandırıcı bir tartışma değildir. rezerv "
- Fakat sonuçta, dünyanın çoğu ülkesinin bankacılık sistemleri kartel prensibine göre düzenlenmiştir.
“Aynı zamanda, bu tür kartellerin“ başı ”, özel ticari bankalar için“ oyunun kurallarını ”belirleyen ve bu kurallara uymalarını izleyen merkez bankalarıdır. Yine de, bunlar ağırlıklı olarak ulusal bankacılık kartelleridir. Ancak iki savaş arasındaki dönemde, gerçekten küresel bir bankacılık kartelinin inşası başladı. Bu, 1930 yılında kurulan Basel'deki Uluslararası İskanlar Bankası (BIS). Aslen Almanya'nın tazminat ödemelerinin, kazanan ülkeler lehine düzenlenmesi için yapıldı. Ancak, bir süre sonra, asıl işlevi en büyük Batılı bankaların faaliyetlerini koordine etmekti. II. Dünya Savaşı'ndan sonra, BİS resmen merkez bankalarının faaliyetlerini koordine etmeye başladı. BIS genellikle “merkez bankalarının merkez bankası” veya “merkez bankalarının kulübü” olarak adlandırılır. Aslında, bu dünya bankacılık kartelinin "başı" dır. Bu uluslararası bankacılık süperkartının, İkinci Dünya Savaşı'nın hazırlanmasında ve serbest bırakılmasında önemli bir rol oynadığı ve savaş yılları boyunca muhalif ülkelerin bankacılarının eylemlerini koordine ettiği bilinmektedir. Bretton Woods'taki konferansta, BIS'in cezai faaliyeti ile ilgili soru soruldu, (büyük güçlükte olsa da) bu bankacılık süperkartını tasfiye etmeye karar verildi. Ancak, konferans kararı asla uygulanmadı. İsviçre'nin Basel kentinde “başı” olan uluslararası kullanıcı karteli, küresel para piyasasını yönetmeye devam ediyor. Ve para piyasası aracılığıyla - tüm dünya ekonomisi. Tabii ki, iki dünya karteli - Federal Reserve ve Uluslararası İskanlar Bankası birbirleriyle yakın ilişki içinde. Tek bir dünya hidrasının iki başıyla karşılaştırılabilirler.
“Kapitalizmin en yüksek aşaması olan emperyalizm” işine geri dönelim. İçinde, “klasik” sürekli kapitalizm altındaki düzensiz ekonomik ve politik gelişme yasasından bahsediyor. Bu “düzgünsüzlük” ile Lenin, bireysel kapitalist devletlerin dünya arenasında güç dengesinin yanı sıra, iç ve dünya pazarlarındaki en büyük şirketler anlamına gelir. Bu “düzgünsüzlük”, özellikle, uluslararası kartellerin istikrarsızlığına yol açmaktadır. Birçok kartel sözleşmesi bir süre için yapılır, ancak genellikle kararlaştırılan tarihten çok daha önce dağılır. Bazı uluslararası kartel katılımcıları artmaktadır (örneğin, devletlerinin desteğinin bir sonucu olarak), diğerleri ise aksine zayıflamaktadır. Bu kaçınılmaz olarak, güçlendirilmiş tekeller tarafından orijinal anlaşmaların revize edilmesine neden olmaktadır. Bazı durumlarda, revizyon yapmayı başarırlar. Diğerlerinde öyle değil. Sonra karteller çöker. Herhangi bir uluslararası kartelin yaratılması konusunda hemfikir olunmadığı durumlar vardır.
“Uluslararası karteller evrensel barış yanılsaması mı yoksa gerçek bir dünya savaşı tehdidi mi?”
“Belki de Lenin’in emperyalizmin dördüncü ekonomik özelliğini analiz etmesinin en önemli siyasi sonucu, uluslararası kartellerin barışa tehdit oluşturduklarıdır, savaş kaynaklarıdır. Sonuç, ilk bakışta paradoksaldır. Sonuçta, kartel anlaşmalarının piyasalar için tekeller, hammadde kaynakları ve sermaye yatırımı alanı arasındaki rekabet savaşlarının sona ermesini sağladığı görülüyor. Yirminci yüzyılın başlarında, bazı iktisatçılar ve politikacılar, insanlığa tekellerin ve ekonomik yaşamın uluslararasılaşmasıyla insanlığa getirilen “sürekli barış” olduğu sonucuna vardılar. Bu arada Lenin, çalışmalarında, kartellerin dünyayı insanlığa taşıdığı yönündeki bu Alman inancı için Karl Kautsky'yi sert biçimde eleştiriyor.
Kitabın beşinci bölümünün son bölümünde, Lenin şöyle yazıyor: “Kapitalistler dünyayı özel kötülüklerine göre bölmüyorlar, ancak elde edilen konsantrasyon aşaması onları bu kar yoluna sokmaya zorluyor; aynı zamanda “sermayeye göre”, “kuvvete göre” bölüştürüyorlar - meta üretimi ve kapitalizm sisteminde başka bir paylaşım yolu olamaz. Güç ekonomik ve politik kalkınma ile değişir. ”
- Bugün ışığında buna nasıl yorum yaparsınız?
- Dünyanın yeniden dağıtılması için tekeller, kendi güç yeteneklerini olabildiğince kullanırlar (örneğin, özel askeri şirketlere güvenirler). Fakat açıkça yeterli değiller. Bu nedenle, ana güç kaynakları, dünyanın herhangi bir yerindeki askeri operasyonlara katılmaya hazır silahlı kuvvetlere sahip bir devlettir. Dünyanın "zorla" bölünmesi, özel tekel kapitalizmini devlet-tekel kapitalizmine (MMC) dönüştürmeyi kaçınılmaz kılıyor.
Uluslararası kartellerin yaratılış ve gelişiminin tarihini incelerken, yirminci yüzyılın tarihinden öğrenmeliyiz. Ve geçen yüzyılın başında “akademik halk” arasında ortak olan “sonsuz barış” ın bu yanılsamalarına ve ütopyalarına düşmeyin. Ulus ötesi şirketler ve ulus ötesi bankaların dünyayı "sermaye" ye böldüğü dönem. Tekellerin (küreselleşme olarak adlandırılan) dünya çapında geniş kapsamlı keşif işlemlerinin artık mümkün olmadığı bir çağa giriyoruz. Tekeller dünyayı "zorla" bölmeye başlıyor. Bugünün Yakın ve Orta Doğu'daki olayları bunun net bir kanıtıdır.