

Sivil İslam resmi İslam
Biz çocukluğumuzdan itibaren, son birkaç on yıl öncesine kadar "bir İslam" olduğunu, bunun da "sahihi" ve "sahih olmayanı" bulunduğunu öğrenmiştik. Sahih İslam bütün farklı ictihad ve yorumlarıyla "ehl-i sünnet" İslam'ı, sahih olmayan İslam ise onun dışında kalan yetmiş küsur mezhebin İslam'ı idi.
Son birkaç on yıl içinde "modernist İslam", "radikal İslam", "siyasal İslam", "ılımlı İslam" çeşitleri piyasaya sürüldü, derken son zamanlarda bir de "sivil İslam", "resmi İslam veya devlet İslam'ı" çıkarıldı.
Bu sonuncunun tarifi de doğurtanlara göre oldukça basit: Devletten veya yerel yönetimlerden yardım ve destek alan Müslümanların İslam'ı "devlet islamı"dır, giderlerini halkın karşıladığı islâmî grupların İslamı ise sivil İslam'dır.
Peki bu iki İslam'ın sahihlikle alakaları nedir?
Yine doğurtanlara göre sivil İslam sahihtir, muteberdir; çünkü bunu temsil edenler devletin etkisi ve güdümü altında olmazlar, kendi hür irade, bilgi, inanç ve görüşleri istikametinde bir dinin hizmetini görürler.
Devletten veya yerel yönetimlerden, doğrudan veya yönlendirme, tavsiye ve telkin yoluyla yardım alanlar ise yardım eden kurumun emirlerini, isteklerini, telkinlerini -haşa- Allah ve Rasule ait olana tercih eder, dini onların menfaatine kullanır ve istismar ederler.
Şimdi dönüp bu "su-i zanna" dayalı falcılığın gerçek hayatta karşılığı var mıdır buna bakalım:
Türkiye'de Diyanet İşleri Başkanlığı var. Giderlerini doğrudan devletin sağladığı en büyük din hizmeti kurumu. Cumhuriyet tarihi boyunca bu kurum ile farklı siyasi ve ideolojik yaklaşımları bulunan -iktidarlar arasındaki ilişki tabi-metbû ilişkisi olmadı, baskı ve direniş ilişkisi oldu. Genel çizgisi bakımından Diyanet, Ehl-i sünnet çizgisinden taviz vermedi, yapamadığını yapamadı, yasak kılınanı söyleyemedi, ama söyledikleri genel olarak "sahih İslam" oldu.
Bu ülkede giderlerini büyük ölçüde devletin karşıladığı İmam Hatip okulları ve Kur'an kursları oldu. Bunları kuran ve koruyan devletin maksadı ve istediği ne olursa olsun bu kurumlar sahih İslam'ın kitabını değiştirmeden, bölmeden, sağa sola çekmeden okudu, okuttu ve hayatlarında uygulamaya çalıştılar. İki itikad ve dört fıkıh mezhebinin öğrettiği İslam ne ise Kur'an kurslarında ve İmam Hatip okullarında öğretilen İslam da odur.
Faize fetva isteyen yetkililer oldu, başörtüsünün dinde yerinin olmadığına dair fetva isteyen yetkililer oldu, Kur'an'ın ve ezanın asıl dilleri dışındaki bir dil ile okunmasını isteyen bunun için baskı yapanlar oldu; ama mecbur edilmedikleri sürece bunlara direndiler, istenilen fetvaları vermediler, uygulamayı da mecbur oldukları sınırda tuttular ve içlerinden benimsemediler.
Bu ülkede yüzlerce sivil topluma ait "İslam'a hizmet kuruluşu" var; bu kuruluşlara halk da yardım eder, devlet ve yerel yönetimler de yardım ederler. Ama bunların, İslam'ı, yardım edenlerin arzularına göre eğip büktüklerini veya eksilttiklerini iddia edenler kötü niyetli, kötü zanlı, kalbi kararmış, grupçu ve bölücü kişilerdir.
Sivil toplum örgütlerinin bir şekilde siyasetle meşgul olanlarının bazıları iktidarı, bazıları muhalefeti desteklerler. Bu destek büyük ölçüde siyasi ve vicdani kanaate dayanır, iktidardan veya muhalefetten alınan maddi yardımlara dayanmaz. Eğer bir kimse, maaş, ücret, yardım aldığı kimsenin düdüğünü çalar olsaydı (böyle ise) öncelikle gazete köşelerinde yazı yazanların, gazete patronlarının düdükçüleri olduklarını sanmamız veya söylememiz gerekirdi; halbuki ben şahsen istisnaları dışında bu değerli kişileri böyle bir şaibeden tenzih ederim.
Bu konuya bir başka açıdan yine döneceğim, inşallah.
16.02.2014