SİYASİ TARİH – 3. Hafta Harran Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümü Ayşe Hümeyra Tüysüz Geçen Hafta Modern Avrupa’nın doğuşu Westphalia Düzeni Amerikan Devrimi (1776) Fransız Devrimi (1789) Viyana Kongresi (1815) ve Avrupa Uyumu “Siyasal Devrimler Dönemi’nin, yani Amerikan ve Fransız Devrimleri’nin uzun vadeli etkilerini toplu olarak ve kısa bir biçimde göstermek gerekirse şunlar söylenebilir: 1. Amerika ve Fransa’daki devrim, ekonomik, toplumsal ve siyasal yönleriyle, önce Avrupa’da sonra giderek tüm dünyada genel bir karışıklık yaratan dirik ve patlayıcı güçleri açığa çıkardı. Bu ise, globalleşme sürecini hızlandırdı. 2. Amerika ve Fransa’daki devrim, bireyin bilinçli bir biçimde siyasal geleceğini değiştirebileceğini kanıtlayarak, geleneksel hükümetin temellerini sarstı. Siyasal ilişkiden tanrı yerine birey“sorumlu olunca, yöneticiler egemenliklerini sorgusuz sualsiz kabul ettirme durumundan çıktılar. Tam aksine, yeni yeni ilkeler, programlar ve çeşitli vaatlerle kendilerini halka kabul ettirmek zorunluluğunu duydular. Yönetenler ve yönetilenler arasındaki bu yeni bünyesel bağ, Amerikan ve Fransız devrimlerinin gerçek gizidir.” SANAYİ DEVRİMİ 19. yy “Avrupa Yüzyılı” “yeni buluşların üretime uygulanması ve bunların en önemlisi olan buhar gücüyle çalışan makine, makineleşmiş endüstriyi doğurmuş ve bu da Avrupa’da sermaye birikimini artırmıştır” Ekonomik yapı siyasi yapıyı da değştirdi. Sanayi Devriminin İki Aşaması 1. Makineleşme Çağı (1870lere kadar): Makine kullanımı büyük fabrikaların ortaya çıkışı Temel enerji kaynağı “demir” ve “kömür” “Demiryolu çağı”: İngiltere, Almanya, Prusya, ABD 2. Teknoloji Devrimi (1870 sonrası): “yeni ve kitle halinde mal üretimi” Enerji kaynağı: “çelik” (demir, kömür hala önemli) Demiryollarının önemi artıyor. Fransa, Rusya, Japonya “Endüstri Devrimi’ni odasında ölümsüzleştirmek isteyen kişi, duvarına bir lokomotif resmi asarsa, amacına en iyi, sade ve kesin bir biçimde varmış olur.” Tıptaki gelişmeler nüfus artışı gıda ihtiyacının artması kimyadaki gelişmeler gıda üretim, taşıma ve saklama koşullarının iyileştirilmesi Global dünya: 1900ler Kitle toplumu: Büyük yerleşim yerleri, kentleşme, metropoller Büyük dönüşümün ögeleri: (1789-1870 demokrasi ve sanayi devrimleri) “Devletin liberal, sermayenin kapitalist ve emeğin sendikal temelde yeni örgütlenme biçimleri birey ve reform yönünde ulusal devlet üzerinde artan toplumsal baskılar, yeni sağlık koşullarının ortaya çıkardığı fazla nüfus; temel bilgileri yayan, okuma yazmayı yaygınlaştırıp halkı dünyada olup bitenden haberdar kılan yeni eğitim, basın ve genel olarak iletişim araçlarındaki görülmemiş gelişme; yeni kentler ve fabrikalarla ortaya çıkan ekonomik değişim ve bunalımlar; güçlenen Avrupa devletleri arasındaki siyasal ve ekonomik çatışmalar; 20. yüzyılın ikinci yarısında Asya ve Afrika ülkelerinde görülen uyanma.” “19. yüzyılın değişiklik güçleri olan liberalizm, milliyetçilik ve endüstrileşmenin sonuçları Avrupa çapında ulusal birliklerin kurulması, dünya çapında ise emperyalizmdir.” 1830 ve 1848 DEVRİMLERİ Viyana Düzeni muhafazakar Yeni güçler X Süreklilik güçleri 1830: liberal ayaklanmalar 1848: Milliyetçi ayaklanmalar Burjuvanın zenginleşmesi siyasi güç arayışı orta sınıfın (işveren/fabrika sahipleri) hoşnutsuzluğu Makineleşmenin artması niteliksiz ucuz işgücü kötü çalışma koşulları işçi sınıfının hoşnutsuzluğu 1830 Devrimleri Fransa’da 1830 devrimi Louis-Philippe “Fransızların kralı” Belçika’nın Hollanda’dan bağımsızlığı Polonya’da ayaklanma (Rusya’dan bağımsız olma çabası) İtalya’da ayaklanamalar (Avusturya bastırdı) İngiltere’ye etkisi (seçim reformu) Batı Bloku (İngiltere ve Fransa): liberal Doğu Bloku (Rusya, Avusturya, Prusya): liberalizm karşıtı, mutlakiyet savunucusu 1848 Devrimleri Fransa: Liberal kral Louis-Philippe’in burjuvaziyle sıkı bağları işçi sınıfının ve aşırı cumhuriyetçilerle sosyalistlerin tepkisini çekti. Muhalefet arttıkça kral liberalizmden uzaklaşıp baskıcı politikalar benimsedi. Sokak savaşlarında işçi sınıfı yönetimi ele geçirdi sosyalist tedbirler burjuvazi tedirgin oldu cumhuriyet karşıtı oldu 1848 İkinci Cumhuriyet Louis-Napolyon Diktatörlük İtalya Liberalizm hareketi milli birlik hareketi Almanya Macaristan “ Ulusçuluk, yönetimsel bir birime sahip olmak isteyen herhangi bir coğrafi grubun, bağımsız tek bir devlet kurma hakkıdır. Dolayısıyla, bir ulusun, sınıftan farklı olarak, ekonomik olmayan bir tanımı vardır. Bir dayanışma duygusuna sahip coğrafi bir gruptur. Bu dayanışma duygusu, ortak bir dilden, ortak geçmişten, ortak kültürden ya da ortak çıkar ve tehlikeden doğmuş olabilir. Ancak, bu dayanışma duygusu ulus varlığının temelidir.” “Süreklilik ve değişiklik getiren güçlerin çatışması, 1830 devrimlerinden sonra, Avrupa’da yeni bir dizi ayaklanmalara yol açtı. Liberal akım, 1848 ayaklanmaları içinde kendisini duyurmuşsa da, İtalya’da, Almanya’da, Avusturya’da ve Macaristan’daki ayaklanmalar, yabancı yönetime ve Avusturya Başbakanı Metternich’in sindirme politikasına karşı, ulusçu nitelikte hareketlerdi. İsviçre, Belçika, İngiltere ve Fransa’da ise, ortasınıf hükümetlerinin yetersizliğine karşı toplumsal ve demokratik reformlar biçiminde ortaya çıktı. Hatta, başarısı kısa süreli de olsa, Fransa’da 1848 Devrimi’nin, 1830’dakinden çok daha belirgin bir biçimde, Büyük 1789 Devrimi’nin ilkelerini sağlamlaştırdığını söylemek olanaklıdır.” “1848 Yılı şu olguyu açık bir biçimde gözler önüne serdi: Bilinçli toplumların kendi geleceklerini kendilerinin saptaması anlamındaki ulusçuluk, Avrupa sahnesindeki en etkili güçtür. Ayrıca, ulusçuluk bu yönüyle liberalizmin mantıksal bir sonucu olmuş, onunla atbaşı beraber gitmiştir. Liberal düşünceye göre, kendileri özgür ve başka ulusların da özgürlüğüne saygılı olan tüm uluslar, kendi ulusal değer ve refahlarını geliştirmek durumundadırlar. İşte bu milliyetçi güç, ulusun çeşitli bölümlerini birbirinden ayrı tutan hükümetleri, kapsamlı ulus-devletin kurulabilmesi için yıkacak (Prusya’nın Germen Konfederasyonu’nu yıkıp Alman ulusal birliğini kurmasında olduğu gibi) ya da kapsamlı hanedanlık devletlerini, daha küçük ve dar ulusdevletlerinin kurulması yolunda zorlayacaktır (Macaristan’ın Avusturya’dan ayrılmasında olduğu gibi.” ULUSAL BİRLİKLERİN KURULMASI Almanya “Bastille’de liberalizm, Viyana’da ulusçuluk başarı kazandı. Başka bir anlatımla, monarşinin yurttaşlar üzerindeki otoritesi 14 Temmuz 1789’da tanrısal temelini yitirdi; insan hakları Paris sokaklarında zafer kazandı. Ulusların hakkı ise Viyana sokaklarında kazanılacaktır. ” Alıntı: Oral Sander. “Siyasi Tarih #1 (İlkçağlardan 1918'e)”. iBooks.