Safra, karaciğerde yapılan, ince bağırsağın ilk bölümü olan on iki parmak bağırsağına salınmadan önce safra kesesinde depolanarak yoğunlaşan sarı renkli dış salgı. Başlıca işlevi yağların sindirimine yardımcı olmaktır.
Safra asitleri, safra tuzları, kolesterol, pigmentler, su ve bu karışımın pH’ını 5-6 arasında tutmaya yarayan elektrolitlerden oluşur. Karaciğerdeki hücrelerden aralıksız salgılanan safra ortak safra kanalı yoluyla safra kesesine geçer. Burada yoğunluğu 5-18 kat artar. On iki parmak bağırsağına salınan safranın miktar sekretin, gastrin ve kolesistokinin adlı hormonlar ve vagus siniri tarafından denetlenir. Kâraciğerde yapılan safranın hacmi (yoğunlaşmadan önce) günde 250-1.000 mililitredir.Günümüzde Sabin aşısı olarak bilinen ağızdan verilen çocuk felci aşısını bulan hekim
Safra tuzları dört serbest safra asidinin (kolik, dezoksikolik, kenodezoksikolik ve litokolik asit) tuzlarıdır. Asitlerin her biri glisin ya da taurinle birleşerek daha karmaşık yapılı asitleri ve tuzları oluşturabilir. Safra tuzları ve safra asitleri kolesterolden bireşimlenebilir ya da karaciğer tarafından kandan özütlenebilir. Karaciğerden bağırsağa geçtikten sonra burada yağları emülsiyon haline getirirler; böylece, yağ damlacıklarındaki yüzey gerilimini azaltarak bunları pankreas ve bağırsaktan salgılanan yağ sindirici enzimlerle karşılaşmaya hazırlarlar. Safra tuzları büyük negatif yüklü iyonlardır, ince bağırsağın üst bölümlerinden kolayca emilemezler. Bağırsağın alt bölümlerinden emilen tuzlar ve asitler yeniden karaciğer tarafından özütlenene değin kanda kalır. Karaciğerden bağırsağa ve kana, daha sonra yeniden karaciğere uzanan bu çevrim boyunca tuz ve asitlerin bir bölümü kaybolur, bunların yerini karaciğerde kolesterolden bireşimlenen yenileri alır. Bireşimin hızı doğrudan kaybedilen tuz ve asitlerin miktarına bağlıdır. Safra tuzları çok ender olarak kalın bağırsağa ulaştığında su ve sodyumun emilerek kana geçmesini engeller, sulu ishale neden olur.
Safra tuzları ve safra asitleri su, sodyum, klor ve bikarbonatlar içeren bir sıvı tarafından taşınır. Bu sıvı karaciğerde yapılır ve mideden ince bağırsağa geçen hidroklorik asidin nötrleştirilmesini sağlar. Safradaki başlıca pigment bilirübindir. Renk vermekten başka bilinen bir işlevi yoktur. Safrada mukus, serum proteinleri, lesitin, nötr yağlar, yağ asitleri ve üre gibi başka, maddelere çok küçük miktarlarda rastlanırsa da bunların önemi tam olarak anlaşılamamıştır.
Safra asitleri
İnsanda ve hayvanda safranın bileşiminde yer alan steroit yapısındaki organik asitlerin ortak adı. İnsan ve sığır safrasında bulunanlar kolik asit, dezoksikolik asit, kenodezoksikolik asit ve litokolik asittir. Sağlıklı bir insan vücudunda yaklaşık 4,5 gram safra asidi vardır.
Safra asitleri vücutta kolesterolden bireşimlenir. Çeşitli amaçlarla kullanılmak üzere sıklıkla yapay olarak hayvan safrasının alkali ortamda hidrolizlenmesiyle elde edilir.