Ermenistan, batı Asya’da bulunan tarihi-coğrafi bölgedir. Burada Ermeni halkı geliştirerek kendi süregelen tarihini oluşturdu. O, Batı Asya’nın en büyük platolarından biri olan Ermeni dağlığını tamamen kapsamaktadır.
Farklı değerlendirmelere göre Ermenistan 290.000 / 300.000 – 360.000 kilometrekarelik alanı içermektedir. Yaylalarda eski çağlardan beri yerleşim vardır. Arkeolojik keşifler, antik insanın (Homo erectus) 1.8 milyon yıl önce burada yaşadığını gösteriyor. Hominidae’nin bıraktığı izler, Taş Devri’nin tüm aşamalarını gösterir.
Bölge, tarih boyunca birçok devletin parçası olmuş ve sadece kısa bir süre ile tamamen tek bir önderin kontrolü altında olmuştur.
Ermenistan’ın tarihi-coğrafi tüm sınırları, büyük ölçüde Büyük Hayk’ın ve Küçük Hayk’ın tarihi devletlerinin sınırları ile aynıdır.
Yerliler, yani Ermeniler ülkeye Hayastan veya Hayk adını veriyorlar. Eski dönemde eski Sümerler Aratta, Akadlılar ise Armanum adını veriyorlar.
Yabancılar, Ermenistan’a sık sık “Armenia,”adını veriyorlar( Gürcüler ve kurmanci lehçesiyle konuşan Kürtler hariç). Ermenistan hakkında en eski kanıtlar M.Ö 6. yüzyılda onun varoluşunu tesis ediyorlar. Gürcüler სომხეთი (Somkheti) adını verirler. Avrupalılar ise Yunancadan gelen “Arminia” (Ἀρμενία) adını verirler.
Ermenistan hakkında en eski kanıtlar M.Ö 2237-2200 yıllarda onun varoluşunu tesis ediyorlar. Darius 1. Büyük pers kralı üç dilli Behistun yazıtlarında Urartu ülkesini Babilce “Urartu” Farsça “Armina” Elamice ise “Harminuya” olarak anılıyor. Antik Yunan dilinde Αρμένιοι kelimesi neredeyse aynı dönemde ortaya çıktı. İlk kez Miletli Hekateos M.Ö. yaklaşık 476 yılında bunu kullandı.
Արշակունիների թագավորական դինաստիայի ժամանակ Մեծ Հայքը բաժանվում էր 15 նահանգի, կամ «աշխարհի», որոնք հանդիսանում էին առանձին բնապատմական և տնտեսական միավորներ՝ իրենց սովորություններով, տարազով ու բարբառներով։
Փոքր Հայքը տարածվում էր Եփրատից դեպի արևմուտք մինչև Անտիտավրոս լեռնաշղթան։ Բյուզանդական տիրապետության ժամանակաշրջանում Փոքր Հայքը բաժանվում էր երեք վարչական մարզերի՝ Առաջին Հայք, Երկրորդ Հայք և Երրորդ Հայք։
Tercüman Ani