Çeviri/ Günel Abdullayeva Tekcan
Gerçi savaşın kazananı olmaz demişler ama resmi tarih kitaplarında önce iki tarafa ayrılır savaşanlar “iyi ve kötü” diye, ardından bir tarafa kazanan diğerine kaybeden denir. Bir de resmi tarihte bile yazmayan “kayıp kazananlar” var.
II. Dünya Savaşı medyada anlatıldığı gibi tek Rus halkının değil tüm Sovyet halklarının kahramanlıkları ile kazanılmıştır. Çok sayıda kişi cephe ve Nazi kamplarında öldürüldü. Sovyet halkının gösterdiği kahramanlıklar, o dönemin en yüksek ödülü sayılan Sovyet Sosyalist Kahramanı ödülü ile taltif ediliyordu. Savaş boyunca bu ödülü 11.302 kişi kazandı.
Tarih hep eksik yazıldı
İşin en garip tarafıysa resmi kaynaklarda sadece aşağıdaki millet mensuplarının kazandıkları ödüller gösteriliyor: Ruslardan 7.998 kişi, Ukraynalı 2.021, Beyaz Rusyalı 984 kişi. Neden peki diğer milletler unutulmuş? SSCB dostluğun ve eşitliğin simgesi olan bir devletti. Neden resmi istatistiklerde yukarıda adları geçen halklar yazılmalarına rağmen diğer halkların adı geçmemiş? Oysa Sovyet Sosyalist Kahramanı adını 161 Tatar, 107 Yahudi, 96 Kazak, 90 Gürcü, 89 Ermeni, 67 Özbek, 63 Mordovyalı (Rusya Federasyonu’nda Özerk Cumhuriyet Mordovya sakini), 48 Çuvaş, 43 Azerbaycanlı, 38 Başkurt, 31 Osetyalı, 16 Türkmen, 15 Litvanyalı, 15 Tacik, 12 Letonyalı, 12 Kırgız, 10 Komi, 10 Udmurt, 9 Estonyalı, 6 Kabardın, 4 Abhazyalı, 2 Yakut ve 2 Moldovyalı almıştır. Bunlara ek olarak listede Çeçen ve Kırım Tatarlarının adı bile geçmiyor. Görmezden gelinen bu halklar neden listeden silindi?
Aradan sıyrılanlar yok değil
Dürüst olmak gerekirse, Sovyet Sosyalist Kahramanı ünvanına 6 Çeçen ve 5 Kırım Tatarı layık görüldü. Söz konusu 11 kişi kahramanlıklarıyla o zamanki devletin en yüksek ve değerli ödülünü kazandılar. 1942’de Lavrenti Beria’nın (Sovyet politikacı, Sovyet Güvenlik Sekreteri ve Sovyet Gizli Polis şefi) fermanı ile Çeçenlerin cepheye çağrısı durduruldu. Nazilerin Kafkasya’ya hücum teşebbüsüne karşın Çeçenler orduya tekrar çağrıldı. Cephede 18.500 gönüllü ve orduya çağrılan Çeçen asker Stalingrad savaşlarında kahramanlıklar gösterdi. Bunlar arasında meşhur Çeçen kahramanlarından sayılan topçu Hanpaşa Nuradilov ve keskin nişancı Abuhacı İdrisov’u anmak gerekir. Nuradilov Zaharovka, etrafını saran 120 Nazi askerinden hepsini öldürerek kurtulmuş. Toplamda 920 Nazi öldürerek Sovyet Sosyalist Kahramanı nişanını kazanmış.
Bu savaşta Yahudi halkı da yeteri kadar kahramanlık sergileyen bir diğer halk. Uzun süre Yahudilerin adı satıcı kelimesiyle anılsa da savaş döneminde son damla kanlarına dek dövüşerek Nazi’lere fırsat vermemişler. Sovyet ordusunda 20.000 Yahudi savaşarak 107si kahramanlık ünvanını almaya hak kazanmış.
II. Dünya Savaşı’ndan kim kaldı?
Aynı zamanda o dönemin genç Sovyet devletleri olarak geçen Estonya, Letonya ve Litvanya da bu savaşta aktif olarak kendini gösteren halklar içerisinde yer almakta. Maalesef SSCB artık tarihte kaldı. Yıllar geçtikçe II. Dünya Savaşı kahramanlarının da sayıları azalıyor. Mesela 1930’da doğan ve o dönem genç partizan olanlar şimdi 81 yaşındalar. Sayıları azaldıkça onların anlattıkları anılar da azalmakta ve hatta bu anıların gerçek dışı olduğunu söyleyenler de az değildir. Savaşta omuz omuza Çeçen, Rus, Ukraynalı ve ya Kafkasyalı savaşırken kimsenin aklına milliyet, köken sorgulamak gelmiyordu. Ama şimdi her kesin aklında etnik köken, milliyet yer alıyor.
Kaynak: Topwar.ru