Basketbol, ben dahil pek çok kişinin en sevdiği sporlar arasında aslında peki bu basketbol nasıl, nerede ve kim tarafından ortaya çıkartıldı? Nasıl bu kadar önemli bir konuma gelebildi? Tüm bunlara cevap vermeye çalışacağım. Ancak her şeyden önce basketbolu ve Lakers’ı sevme nedenim, bu sporu arşa çıkarmış, nesillere bu sporu sevdirmiş olan efsane basketbol oyuncusu namı diğer “Black Mamba” Kobe Bryant’ı büyük bir saygıyla anıyorum. Seni unutmayacağız Mamba… Huzur içinde yat…
Basketbol Nasıl Ortaya Çıktı?
Esasen bazı anlatılara göre basketbola benzer bir oyunun Kızılderililer tarafından oynanmaktaymış. Fakat günümüz basketbolunun ilk ortaya çıkışı 1891 senesinin Aralık ayında Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Springfield-Massachussetts’te bir kolejde olmuştur. Tuhaftır, ilk olarak başlı başına bir spor dalı olarak doğmamış aslında. Bir beden eğitimi öğretmeni olan Dr. James Naismith tarafından, Amerikan futbolu ve beyzbol oynayan çocukların kışın kondüsyondan düşmemeleri için yardımcı bir antrenman çeşidi olarak oluşturulmuş. Ancak çok kısa bir sürede başlı başına br spor dalı olarak gelişm göstermiş.
İlk Olarak 13 Maddelik Kural
İlk başta 13 tane kural oluşturulmuş basketbol için. Dr. James, ilk olarak 9’ar kişilik iki takım kurdu. Amaç, spor salonunun her iki ucuna da çakılmış meyve sepetlerine topu atıp geçirmekti. İlk kullanılan top ise Amerikan futbolunda kullanılan cinstendi. Yani günümüzdeki gibi tam yuvarlak bir şekilde değildi. Öte yandan meyve sepetlerinin altı kapalıydı. Her sayı olduğunda oyun duruyordu ve salondaki görevli topu sepetten çıkartıyordu. Daha sonra meyve sepetlerinin altları da çıkartıldı.
Gelişim Süreci
Dr. James Naismith, Amerikan futbolunun çok riskli bir spor olduğunu bildiği için daha güvenli bir spor ortaya çıkarmak istiyordu. Bu nedenle icat ettiği yeni oyun üzerinde sürekli çalıştı. İlk halka açık maç yine Springfield’da 1892 yılında yapıldı. 1898 yılında ise ilk kez profesyonel bir lig kuruldu. Ulusal Basketbol Ligi’nde ilk başta 6 takım yer bulunuyordu. Ancak bu ligin ömrü uzun olmadı ve 1904 yılında sona erdi. 1940’lı yıllara kadar irili ufaklı şampiyonalar halinde devam etti. 1946 yılında ise New York’ta “Basketball Association of America” yani BAA kuruldu. Onun haricinde başka bir lig daha kurulmuştu: National Basketball Legue yani NBL. İşte bu iki ligin 1949 yılında birleşmesiyle ilerleyen yıllarda en büyük organizasyonlar arasına girecek olan NBA ortaya çıktı.
Avrupa’da Basketbol
Basketbolla ilgilenen pek çok kişinin şunu söylediğini duyar gibiyim: NBA şova dayalı bir organizasyondur. Avrupa basketbolu ise tamamen taktik savaşıdır… Bu tartışmaya girmeyeceğim tabii ki. Peki Avrupa’da basketbol nasıl başladı? 1893yılındayız… Basketbol, ortaya çıkışının henüz iki sene sonra Avrupa’ya kadar ulaştı ve ilk denemeler 1893 senesinde Paris’te bir jimnastik salonunda yapıldı. I. Dünya Savaşı yıllarında ise Amerikalı askerler aracılığıyla daha da yaygın bir hale gelmesi sağlandı. 1909 yılında ise St. Petersburg’ta ilk uluslararası maç yapıldı ve St. Petersburg, Amerikan YMCAA takımını mağlup etmeyi başardı. 1919 yılında ise Avrupa’daki ilk turnuva düzenlendi ve Müttefikler Arası Oyunlarda Paris’te Amerika, İtalya ve Fransa aralarında turnuva yaptılar. Bu yeni spor, İtalyanlar ve Fransızlar arasında da hızlı bir şekilde yayılıyordu.
FIBA Kuruluyor!
Bu yeni sporun çok hızlı bir şekilde benimsenmesi ve yayılış göstermesi pek tabii bir şekilde kurumsallaşma ihtiyacını da beraberinde getirdi. Bu nedenle 18 Haziran 1932 tarihi tam bir dönüm noktası oldu ve Arjantin, Çekoslavakya, İsviçre, Letonya, Yunanistan, İtalya, Portekiz ve Romanya’nın katılımıyla Uluslararası Basketbol Federasyou yani bizim bildiğimiz kısaltmasıyla FIBA’yı Cenevre’de oluşturdu. Artık basketbol, uluslararası spor organizasyonlarında boy gösterecekti. 1936 Berlin Olimpiyatları da bunların ilki oldu ve basketbol ilk kez olimpiyatlarda boy gösterdi. İlk altın madalyayı ise Amerika kazandı. Kanada ise ikinci oldu. 1950 yılına gelindiğinde ise basketbol artık kendi organizasyounu hazırlayacak kadar büyük bir kitleye ulaşmıştı. İlk Basketbol Dünya Şampiyonası Arjantin’de düzenlendi.
Türkiye Basketbol İle Tanışıyor
Türkiye’de de oldukça eski bir maziye sahip basketbol ilk olarak Robert Koleji öğrencileri tarafından 1904 yılında oynandı. 1911 yılında Galatasaray Lisesi Beden Eğitimi Öğretmeni Ahmet Robenson çalışmalara başlamıştır. 1913 yılında ise ilk basketbol şubesi Fenerbahçe’de açılmıştır. Ancak savaş yılları olması ve rakip bulunamaması gibi nedenlerden dolayı hızlı bir ilerleme kaydedilememiştir. Öte yandan bilinen ilk resmi karşılaşma 1921 yılında Yüksek Öğretmen Okulu ile Amerikalılar arasında yapılmıştır. 1923 yılında Türkiye’nin ilk spor teşkilatı Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı ve 1927’de kurulan Halk Evlerinin, basketbolun yayılmasında büyük faydası oldu. 1934 yılında ise Basketbol Milli Takımı kuruldu ve ilk resmi maç olan 1936’daki Yunanistan maçında 46-12’lik skorla galip geldi. 1 Mart 1959’da ise Türkiye Basketbol Federasyonu kuruldu.
Bölüm Sonu İçin Bir Kaç Satır
Kıymetli takipçiler burda verdiğim özet bilgileri daha sonra ülkemizin çeşitli spor dallarındaki tarihçesiyle birlikte tamamlayacağım. Bu nedenle çok detaya girmedim. Bir dönem ben de basketbol oynamış ve bırakmıştım. İçimde yaşadığım en büyük pişmanlıklardan birisi budur hala. Şahsım adına söyleyebilirim ki en zevkli oyunlardan birisidir. Umarım ülkece daha fazla ilgi gösterebiliriz bu güzel spora. Şimdilik hepiniz hoşça kalın…