Askeri uzmanlar, Erivan-Moskova ilişkilerinde Mayıs ayında patlak veren başka bir gerginliği tartışmaya devam ediyorlar. Mayıs ayında Ermenistan Dışişleri Bakanlığı, iki ülkenin diplomatları tarafından bir buçuk yıl boyunca hazırlanan, Ermenistan’da faaliyet gösteren biyo-laboratuvarlarla ilgili anlaşma hakkında bir yorum yaptı. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Anna Nagdalyan, söz konusu laboratuvarların Ermenistan'a ait olduğunu, bu nedenle anlaşma taslağında Rus uzmanların bu laboratuvarlara erişimleri hakkında bahsedilmediğini söyledi.
Hatırlatalım: Ermenistan Hükümeti Bşk. Nikol Paşinyan, Eylül 2018'de Rus basınına verdiği röportajda, Rusya'dan gelen müfettişlerin, ABD Savunma Bakanlığı parasıyla yapılan bu biyo-laboratuvarları incelemelerine izin vereceğine söz vermişti. Onun sözlerine göre, Rusya’nın temsilcileri bu laboratuvarlara "erişimde sorun yaşamayacaklar".
Basına göre Ermeni laboratuvarlarında çeşitli virüsler ve suçlar inceleniyor. Laboratuvarların sadece resmi olarak Ermeni makamlarına ait olduğu, ancak aslında Amerikalılar tarafından kontrol edildikleri belirtiliyor. Benzer bir laboratuvar da komşu Gürcistan'da uzun zamandır çalışıyor - adı Lugar Merkezi’dir. Eski Gürcistan Devlet Güvenlik Servisin şefi Igor Giorgadze, bu merkezde bakteriyolojik silahların geliştirildiğini iddia etti.
Geçen sonbaharda, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Rusların laboratuvarlara kabulüyle ilgili bir anlaşmanın neredeyse hazır olduğunu ve taraflarca imzalamak üzere olduğunu açıkladı. Ancak sonra bir duraklama oldu, her iki başkent de bu konuda yorum yapmaktan kaçındı. Sadece Nisan ortalarında, Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mariya Zaharova, Moskova'nın eski Sovyet Cumhuriyetlerinde bulunan ABD askeri biyolojik laboratuvarlarının faaliyetlerinde bir artışı fark ettiğini söyledi. Bu laboratuvarlarda Amerikalıların insanlar için tehlikeli virüsler üzerinde çalışma yaptıkları ihtimalinden bahsetti. Gerçi o zaman direk Ermenistan'dan bahsetmedi. Buna karşılık, Ermeni mevkidaşı Anna Nagdalyan'ın konuşması, Erivan'ın laboratuvarlar hakkındaki tutumunu tam tersine değiştirdiği anlamına geliyor.
Askeri uzman, Ulusal Savunma dergisinin genel yayın yönetmeni Igor Korotçenko, Ermeni makamlarının neden tutumlarını aniden değiştirdiğini “Moskova-Bakü” haber sitesine yaptığı röportajda anlatıyor.
- Igor Yurieviç, bu laboratuvarlarda bazı tehlikeli virüslerin, patojenlerin yetiştirildiği versiyonu ne kadar gerçekçidir?
Birçok versiyon var, ancak orada Rus uzmanlar ve doktorlar olmadan güvenle hiçbir şey söylenmez. Ve bu durumda, en kötü senaryodan yola çıkmak zorundayız: Ermenistan topraklarında ABD askeri mikrobiyologları, ulusal güvenliğimiz ve Rus halkının sağlığı için gerçek bir tehdit oluşturan araştırmalarla uğraşıyorlar.
Askeri mikrobiyologlar hiçbir zaman sadece teorik bilimle uğraşmaz. Pentagon'un finanse ettiği tüm bu çalışmalar gerçekte uygulanmaktadır. Yani, bu laboratuvarlarda ekinleri, tarımda kullanılan hayvanları ve son olarak insanları öldürmek için biyolojik silahların geliştirildiği göz ardı edilemez.
Bu laboratuvarların gizliliği ve onları incelemenin imkânsızlığı belirli bir endişe yaratıyor: özel tıp merkezlerinden ve Pentagon'un araştırma yapılarından gelen askerlerin orada ne yapıyor?
- Nikol Paşinyan neden bir yıldan fazla bir süredir Rusların oraya girmelerine izin vereceğine söz veriyordu da şimdi fikrini değiştirdi?
ABD'nin Erivan Büyükelçiliği çalışanları da dahil olmak üzere Dışişleri Bakanlığı çalışanlarının karantinaya ayrılmadığını biliyoruz. Faaliyet gösteriyorlar, Ermeni makamlarına baskı yapmaya devam ediyorlar. Paşinyan manevra yapıyor, tereddüt ediyor, aynı anda iki sandalyeye oturma girişimlerine devam ediyor (Rus ve Batı sandalyesine), ancak bu taktiklerin ona siyasi kazanç getirmesi olanaksız gözüküyor. Şimdi aslında maskeler düştü. Paşinyan, Rusya'ya karşı son derece düşmanca bir davranış gerçekleştirdi – müfettişlerimizin ve doktorlarımızın Pentagon himayesinde Ermenistan topraklarında konuşlandırılan askeri biyo-laboratuvarlarına girmelerne izin vermeyi reddetti. Dahası, bu karar meydan okurcasına 9 Mayıs arifesinde açıklandı - ülkelerimizin halklarının ortak bayramında.
- Moskova memnuniyetsizliğini herkese açık olarak ifade edeceğini mi yoksa sahnelerin arkasında mı yapacağını düşünüyorsunuz?
Söylemesi zor. Şahsen, utangaç olunmaması gerektiğini düşünüyorum. Açıkça bir karşı tavır alınabilinir, ama şimdi değil, 9 Mayıs’tan sonra. Tatiller sonrasında Dışişleri Bakanlığı ve diğer Rus Devlet Kurumları Paşinyan'ın bu tavrına sert tepki göstermelidir.
Genel olarak, Rusya ve Ermenistan tamamen rasyonel yaklaşımlara dayalı bir politika inşa etmelidirler. Ermenistan’ın Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü içinde özel bir ortak olduğu, Ermenistan Rusya için bağımsız bir değer olduğu – bunların hepsi siyasi oyunlardır. Rusya sözlere değil, faaliyetlere bakmalıdır.
Paşinyan hükümeti Rusya'nın müttefiki değil, Amerikan yaratılışıdır ve buna göre hareket eder. Bu nedenle, Erivan'ın gaz fiyatlarını düşürme, belirli ihtiyaçlar için yeni krediler ve modern Rus silahların alınması gibi talepleri fazla gelir, önce bunları hak etmeliler.
Paşinyan, Moskova'dan bir şey istemek için Rusya yanlısı bir politikacı olmalı. Bir şeyler söylediğini, ama başka bir şeyler yaptığını görüyoruz. Dolayısıyla, ilişkiler yalnızca pragmatik bir temel üzerine kurulmalıdır. Bu, Moskova için öncelikli olanın Ermenistan'ın veya Ermeni lobisinin çıkarları değil, ülkenin ulusal güvenlik çıkarlarının olması gerektiği anlamına gelir. Diğer her şey ikincil. Bu, Paşinyan'a doğrudan açıklanmalıdır. Ya bizimle birlikte olacak ve bizim askeri biyolojik laboratuvarlara girmemize müsaade edecek ya da bize karşı olacak. O zaman kendimiz için sonuçları çıkaracağız.
OLEG BELOZEROV / MOSKOVA-BAKÜ