Tıkınırcasına yeme kavramı, Amerikan Psikiyatrı Birliği tarafından ‘belirli bir zaman içinde, benzer koşullarda ve benzer sürede, çoğu kişinin yiyebileceğinden daha fazla miktarda yemek’ şeklinde tanımlanmıştır. Yemek sırasında kişinin yediklerinin miktarını kontrol edememesi ve yemeyi durduramaması şeklinde kontrol kaybı hissinin oluşmasıdır.
***Tıkınırcasına yeme bozukluğu erişkinlerde en yaygın görülen yeme bozukluğudur.
- Tıkınırcasına yeme bozukluğu (TYB) olan kişiler, benzer koşullar ve sürede, çoğu kişinin yiyebileceğinden çok daha fazlasını belirli bir sürede( örneğin 1-2 saat içinde) yerler. Bu kimseler bu süre içinde hiçbir şeyin kendilerini yemekten alıkoyamayacağı hissine kapılırlar. Kişi kendini denetleyemez; ne yediğini ya da ne kadar yediğini düşünemez.
- Bu kişiler, yediklerinden utandıkları için tek başlarını yemek yemeyi tercih ederler.
- TYB’ si olan kişiler belirgin bir sıkıntı içirişindedirler. Bu sıkıntı hissi, tıkınırcasına yeme atağı sırasında ve/ veya sonrasında yediklerinden dolayı vücudun yediklerini sindirmek için zorlanması sonucu oluşmaktadır.
- Bu kişiler fazla yedikten sonra kendini suçlu, depresif veya kötü hissederler ve oburluk davranışlarından stres duyarlar.
- Ve genelde kilolu ya da obezdirler.
Tıkınırcasına yeme bozukluğu tanı kriterleri:
Aşağıdakilerden en az 3’ ünün (+) olması gerekmektedir.
- Altı ay içerisinde haftada en az iki yeme atağının olması
- Normalden daha hızlı yemek yeme
- Rahatsız oluncaya kadar yemek yeme
- Açlık hissetmese bile çok fazla miktarda yemek yeme
- Ne kadar fazla yediğinden utanmasından dolayı tek başına yemek yeme
- Fazla yedikten sonra kendini suçlu, depresif veya kötü hissetme
- Oburluk davranışlarından stres duymak
- Çıkarma, aç kalma, aşırı egzersiz gibi davranışlar göstermeme
Aşırı yemenin nedeni nelerdir?
- Santral sinir sisteminde, serotonin iletiminde bozulma olmasının tıkınırcasına yemenin gelişmesi ile ilişkili olduğu söylenmektedir. Aynı şekilde serotonin hormonu seviyesinin düşüklüğü de tıkınırcasına yeme bozukluğuna neden olabilir.
- Cinsel tacize maruz kalmış kişilerde ve ağırlığı hakkında sık sık eleştirilere maruz kişilerde bu sendromun görülme ihtimali yüksektir.
- Depresyon ve tıkınırcasına yeme kesin bir şekilde bağlantılıdır. Bu sendromdaki kişiler ya depresyondadır ya da depresyon geçirmiş olabilir.
- Bazı ebeveynler çocuklarını besinler ile ödüllendirebilir. Bu da yine tıkınırcasına yeme bozukluğunun oluşumuna neden olabilir.
- Erken yaşlarda yaşanan olumsuz ve travmatik olaylarda bu sendroma neden olabilir.
Peki, tıkanırcasına yeme bozukluğunu nasıl durdurabiliriz?
- Öncelikle stres ve sıkıntılarla baş etmeyi öğrenmeliyiz. Stresli olduğumuz zamanlarda besinlerden uzak durmak için ilgimizi çeken şeylerle uğraşmalıyız. Örneğin kitap okumak, yürüyüşe çıkmak, resim çizmek, müzik dinlemek…
- Düzenli ( 3 ana ve 3 ara öğün şeklinde) beslenmek tıkınırcasına yeme ataklarını engellemekte etkilidir. Bu yüzden sağlıklı bir diyet uygulamayı deneyin J
- Fiziksel aktivitenizi arttırınız.
- Uyku ve beslenme arasında güçlü ilişkiler vardır. Bu yüzden uyku düzeninize dikkat ederek de yeme bozukluğu ile başa çıkabilirsiniz.
- Mutlaka destek alın. Diyetisyen, psikolog/psikiyatr’ dan profesyonel destek almanız size büyük yardım sağlayacaktır.
Sağlıcakla kalın…