38. Tadil-i erkân nedir?
Tadil-i erkân: Namazın kıyam, rükû ve secde gibi bir rüknünü sükûnetle yerine getirmek ve bu rükünleri eda ederken her uzvun yatışıp hareket hâlinden uzak olmasıdır.
Mesela rükûdan kıyama kalkarken vücut dimdik bir hâle gelmeli ve sükûnet bulmalı, en az bir kere “Sübhânallâhi’l-Azim” diyecek kadar ayakta durup ondan sonra secdeye varmalıdır. Yine her iki secde arasında da bir tesbih miktarı durmalıdır.
Tadil-i erkân İmam Ebû Yusuf’a göre farz, İmam-ı Azam ve İmam Muhammed’e göre ise vaciptir. Bu ihtilaftan şöyle bir fark doğar:
Bir kimse namazını tadil-i erkâna riayet etmeden kılsa, İmam Ebû Yusuf’a göre, bu namazı iade etmesi gerekir. Çünkü ona göre tadil-i erkân farzdır ve farzın terkinde namaz iade edilir. İmam-ı Azam ve İmam Muhammed’e göre ise sehiv secdesi yapması kâfidir. Çünkü tadil-i erkân bu imamlara göre vaciptir ve vacibin terkinde sehiv secdesi yapılır.
Namazdan manevi bir haz duyanlar tadil-i erkâna riayet ederler ve acele etmekten sakınırlar. Acele etmeyi saygıya ve edebe aykırı bulurlar. Ömrün en faydalı ve kıymetli saatleri ibadetle geçen saatlerdir. Fâni bir hayat uğruna bütün ömrünü harcayan insanın namaz gibi kıymetli bir ibadette acele etmesi pek garip ve acınacak bir hâl değil midir?
(el-Hidâye, I, 204-205; Reddü’l-Muhtar, II, 157-158)
Yazar: Sinan Yılmaz