

cingunlugu
Çin'in en meşhur turistik kentlerinden olan Hangzhou, her mevsimde dünyanın dört bir yanından turist çekiyor.
Bölgeye giden Çinli turist sayısı, yabancı turistlerden belirgin bir şekilde fazla olsa da, yabancıların, bilhassa Batılıların buraya ilgisi gün geçtikçe artıyor.
Hangzhou, eşsiz doğal güzelliklere sahip olmanın yanında, gittikçe büyüyen ekonomisiyle de dikkat çekiyor. Yaklaşık 9 milyonluk nüfusuyla Hangzhou, büyük bir sanayi şehri.
Hangzhou'nun doğal güzelliklerini ve bin yıldır Çin'in en müreffeh kentlerinden biri olduğunu, herkesin malumu sayalım ve "yavaş yaşam"dan, bilhassa da Hangzhou'da "yavaş yaşamdan" bahsedelim…
Kavramın çıkışı…
Öncelikle, "Yavaş yaşam nedir?" sorusuna kısa bir açıklama getirelim.
Yavaş yaşam, özünde kişisel, toplumsal ve çevresel açılardan gelişmeyi amaçlayan bir girişim. "Slow Living/Yavaş Yaşamak" kitabının yazarları Beth Meredith ve Eric Storm, mevzuubahis kavramı "vites küçültmek, daha az stresli bir hayat tarzına geçmek ve hayat kalitesine odaklanmak" olarak tanımlıyor.
Kavram, köklerini İtalya'da başlayan "slow movement/yavaş hareket"ten alıyor.
Yıllar evvel, Roma'nın en meşhur turistik mekânlarından İspanyol Merdivenleri'nin hemen yanına bir McDonald's şubesi açılıyor. Bunu kabul edilemez bulan gazeteci ve aktivist Carlo Petrini, "slow food/yavaş yemek" organizasyonunu kuruyor ve bu akım giderek yayılıyor.
Yavaş Kent Hareketi nedir?
Süleyman Demirel Üniversitesi'nden Yrd. Doç. Dr. Erkan Polat'ın "yavaş kent hareketi" ile ilgili yazdığı makalede konu hakkında bilgiler mevcut.
"'Yavaş ya da Sakin Kent' kavramı, İtalyancada 'kent' anlamındaki 'citta' kelimesi ve İngilizcede yavaş anlamındaki 'slow'un bir araya getirilmesiyle türetilen 'Cittaslow'dan doğuyor" deniyor makalede.
Hareket, yavaş yaşam kavramına ve bu girişime dayanılarak geliştirilen, bu anlayışın kentlere uygulanması yahut bu felsefeye sahip kentlerin inşa edilmesi anlamına geliyor.
Makalede, "küresel süreçlerin, yerel ölçekteki her türden yaşamı etkilediği, özellikle yer temelli farklılık ve özgünlüklerin belirgin biçimde kaybolma eğilimi gösterdiği" belirtilirken, "bir çeşit tektürselleştirme / homojenizasyon politikasının zorla dayatıldığı" ifade ediliyor.
Makaleye göre hareket, aynı zamanda, arabaların kent merkezlerinden çıkarılmalarını(car-free), insanların sadece yerel ürünleri tüketmelerini ve sürdürülebilir enerji kullanmalarını öngörüyor. Dolayısıyla, AVM ya da fastfood dükkânlarına bu kentlerde yer yok gibi duruyor.
Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden…
Dikkat çeken bir nokta, "ağır yaşam" kavramının zamanla bir hesaplaşmaya girişmesi. Zamanın hayatımızı, hayat kalitemizi şekillendiren rolüne vurgu.
Yavaşlamak, belki de bir anlamda, zamanı elinde tutmak, zamanı yakalamak için sarf edilen ziyadesi ile insani bir gayret!
Bir an durmalı ve büyük Türk edebiyatçısı Ahmet Hamdi Tanpınar ve ölümsüz eseri Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nün isimlerini zikretmeli. Halit Ayarcı, "İnsan iştir, iş ise zaman" der romanın bir yerinde. Başka bir ifadesinde de "İşler ise bizden sonra dünyaya gelmişlerdir" diye konuşur. Tafsilat vermeye gerek yok.
Hayatımızı yavaşlatmaya dönersek, bu kavram, hayatı basitleştirmeyi de içeriyor. Anlamlı ve tatmin edici şeylere odaklan; dikkatini dağıtan şeyleri ise ayıkla ve onlardan uzak dur, diyor bize.
Yavaş yaşam dendiğinde kastedilenin, aslında "ağır" veya "sakin" yaşam olduğu, buna "basitliğin" de mündemiç olduğunu söylemek tuhaf olmaz.
Büyük şair Ahmet Haşim'in Merdiven şiirindeki "Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden" dizeleri de ister istemez zihinlere geliyor.
TDK, "ağır ağır" deyimi için üç karşılık öneriyor: İlki "yavaş yavaş", ikincisi "dikkatli ve özenli bir biçimde", üçüncüsü ise "dolu dolu"…
Kent yaşamına uygun mu?
Doğaya, mekâna ve insana tamamen bağlanmak, odaklanmak; bunun yanı sıra, daha az tüketmek ve kendi kendine yetmek, hareket için önem arz eden unsurlar.
Kendine yetmek anlayışının içinde yerel üreticilerle ilişki kurmak da var. Bir manada, yerelin benimsenmesi, yerelin özgünlüğünün muhafaza edilmesi ve globalleşmenin getirdiği tek tipleşmeye karşı bir duruş…
Tabii bununla beraber, yemek, para, kent, tasarım, seks, moda, sanat, gezi, çalışma, okuma ve saire, bunların hepsinin de aynı felsefeye uydurulması…
Bakınca, koşuşturmalı kent hayatı için pek de uygun görünmüyor.
Yavaş yaşamın Hangzhou ayağı
Faaliyetleri süren hareket kapsamında şu an farklı ülkelerde Yavaş Yaşam Zirveleri (Slow Living Summits) de yapılıyor. Hareketin geçmişteki ve mevcut faaliyetlerinin detayında kaybolmadan, meselenin, Çin'in benzersiz mekânlarından biri olan Hangzhou'daki ayağına gelelim.
Hangzhou, "yavaş kentler" organizasyonunun resmî internet sitesine baktığımızda, yavaş kentler arasında görünmüyor. Zaten, bu kadar büyük bir kentin, istenen şartları karşılaması pek mümkün değil. Ancak, Hangzhou'ya bağlı yahut yine aynı eyalet içerisindeki küçük şehirlerin bu koşulları yerine getirmeleri daha kolay.
Mesela, Hangzhou'ya arabayla iki saat mesafedeki Bin Adalı Göl de yavaş kentlerden biri değil. Fakat bölge, özellikle de yeni imar çalışmalarında, yavaş yaşam kavramına birçok yerde vurgu yapıyor. Tüm göl çevresini kapsayan bisiklet yolları da bunun en büyük göstergelerinden.
Hangzhou'da ise çabalar, bireysel düzeyde kalıyor gibi görünse de, kentin eski yerleşimlerinde, Batı Gölü kıyılarında bu sakin yaşamın izlerini görmek mümkün.
Bu da tabii günümüzde turistik bir unsur olmaya/olarak kalmaya mahkûm görünüyor. Kimilerince kapitalizme, kimilerince de tüketim kültürüne karşı ortaya çıkmış bir itiraz gibi görünen hareket, neticesinde aynı çarkın içinde, turizm endüstrisinin bir ayağı oluveriyor.
Yine de insana ve doğaya saygısı açısından takdire şayan olduğunu belirtmeli.
Maneviyatsız sakinleşme…
Hayatınızı sakinleştirmek, yavaşlatmak için neler yapabilirsiniz? Sanal âlemde gezinen ve popülerleşmiş metotlar arasında şunlar sayılıyor: 1. Küçük şeylerin farkına varın 2. Neşeyi bulun 3. Kontrol edebileceklerinizi kontrol edin 4. Ânı yaşayın.
Gayet tabii, bunlar o kadar maneviyattan uzak tavsiyeler ki, insanın iç dünyasına dokunmaları da bir o kadar zor.
Haşmet Babaoğlu, Sabah gazetesindeki bir yazısında, Julian Barnes'ten alıntı yapıyordu: "Ölüm korkusu, kadim Tanrı korkusunun yerini alıyor bugün..."
Zamanla hesaplaşmaya tamam, kendini merkeze almaya da peki; ancak, insana, yine insanlarca maneviyattan bu denli uzak nesnelermiş gibi yaklaşılması, biraz tuhaf sanki…
Yazı, Ahmet Haşim'le devam etsin…
"Ağır, ağır çıkacaksın bu merdivenlerden,
Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak,
Ve bir zaman bakacaksın semâya ağlayarak...
Sular sarardı... yüzün perde perde solmakta,
Kızıl havâları seyret ki akşam olmakta...
Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller;
Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller,
Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer?
Bu bir lisân-ı hafîdir ki ruha dolmakta,
Kızıl havâları seyret ki akşam olmakta..."