Konunuzu belirlediniz ve sıra geldi bilgisayarınızda klasör içine klasör şeklinde yerleştirdiğiniz makale/tez/rapor/kitap okuması yapmaya.
Bilimsel bir makaleyi okumak başlı başına dikkat gerektiren bir süreçtir. Sadece özeti veya sonucu okumak, başlıklara göz atmak yetmez; tekrar tekrar bazı bölümleri farklı sıralamalarda okumanız gerekebilir.
Lisansüstü eğitimimin ilk zamanlarında bir makaleyi günlerce okuduğumu bilirim. Süreç aşağı yukarı -hiç abartı olmadan- şu şekilde ilerliyordu (buna ilerleme dersek):
Cümleyi oku→Anlamını bilmediğim kelimeleri sözlükten bak→ Cümleyi yeniden oku→”Herhalde bu kelimenin farklı bir anlamı daha var, ben hiçbir şey anlamadım bu cümleden” →Yeniden sözlüğe bak→Yine birşey anlama→Çıldırmak serbest. Son.
Bu süreç size çok kıymetli zamanınızı kaybettirdiğini hissettirse de birçok öğretiyi de içinde barındırıyor. En önemlisi ise sabırlı olup, daha çok okuyup tecrübe kazandıkça çok daha hızlı ve etkili okuma yapabiliyorsunuz. Kısaca hala umut var!
Konunuzla ilgili literatürü okumaya başlamadan önce aşağıdaki soruların cevabını bir düşünmenizde fayda var:
Ne okuyorsunuz?
Neden okuyorsunuz?
Nasıl okuyorsunuz?
İşte Bu yazının amacı yukarıdaki soruları cevaplamak için size bir yol haritası çizmek
1. Okumaya başlamadan önce makalenin güvenilirliğini değerlendir.
- Yazarlar kim?
- Hangi kurum/üniversitede çalışıyorlar? -Yazarın çalıştığı kurumun bilimsel olmayan herhangi bir amacı olup olmadığını değerlendirmeniz için-
- Makale hangi dergide yayınlanmış? Dergi ne kadar saygın ve tanınır? (Bunun için scimagojr.com işinize yarayabilir).
- Makale ne zaman yazılmış? Sonuçlar güncelliğini yitirmiş mi?
2. Giriş bölümünü oku.
Her ne kadar “Özet” kısmı çalışmanın amacını ve sonuçlarını ortaya koymak için yazılsa da, kelime kısıtından dolayı (100-250 kelime) araştırılan makalenin konusuna dair çok az bilgi içerir. Bu yüzden “özet” yerine “giriş” bölümünü okumak çalışmanın amacına, literatürde hangi boşluğu doldurduğuna, yöntemine dair daha derinlemesine bilgi elde etmenizi sağlar.
3. Bölüm başlıklarına göz at.
4. Tablolara, şekillere ve tanımlara bak, içeriğini incele.
Yukarıdaki 2 adım makalenin ne hakkında olduğunu anlamanızı sağlayacaktır. Bir başka ifadeyle araştırmanın odak noktasını görmenize yardımcı olur.
5. Metodoloji bölümüne bak.
Araştırma sorusunun cevaplanması için hangi veri türünün (birincil/ikincil) nasıl toplandığını (nitel/nicel veri toplama yöntemleri) tespit edin.
6. Makalenin sonuç kısmını oku.
- Araştırma sonuçlarının nasıl yorumlanmış? Sadece rakamlar üzerinden mi değerlendirme yapılmış yoksa bulunan anlamlı/anlamsız sonuçların olası nedenleri mi tartışılmış?
- Araştırmacılar çalışmanın kısıtlarını belirtmiş mi?
- Gelecekteki çalışmalar için öneriler sunuyor mu?
7. Referanslara/kaynakçaya göz at.
- Ne kadar kaynak kullanılmış?
- Yazarlar güncel çalışmalara yer vermiş mi?
- Alandaki olmazsa olmaz çalışmalar yer alıyor mu?
7 adımı sabırla bitirdiniz ve sıra “giriş” ve “sonuç” kısmını karşılaştırmaya geldi. Araştırmacıların girişte cevaplamayı amaçladıkları araştırma sorusu gerçekten cevaplanmış ise okuduğunuz çalışmayı özetleyecek 5 ya da daha az cümleyi not alın.
- Makalenin amacı neydi?
- Hangi teori kullanılmış?
- Ne tür sonuçlara ulaşılmış?
- Araştırmanın kısıtları nelerdi?
- Gelecekteki çalışmalar için öneriler nelerdi?
Gelsin sıradaki makale!