Gebelikte bulantı ve kusma çok sık görülen bir sorundur. Sabahları daha sık görülmekle beraber,günün herhangi bir saatinde olabilir. Genellikle bebeğe bir zararı olmamakla beraber, annenin hayatını ciddi olarak etkiler,günlük aktiviteler ve işe gidilmesine engel olur.
Genellikle 9. gebelik haftasından önce başlar ve çoğu hastada 14. gebelik haftasında biter. Nadiren tüm gebelik boyunca devam edebilir.
Bazı kadınlarda bulantı günün belli saatlerinde kısa süreli olur ve günde bir-iki kere kusabilirler. Bu durum hafif bulantı olarak kabul edilir. Daha şiddetli olgularda, bulantı birkaç saat sürer ve daha sık kusma olur. Ancak tedaviye başlama kararı, kusma sıklığından çok, hastanın hayatının ne kadar etkilendiğine bakarak verilmelidir.
Gebelikte Bulantı ve Kusma
Bulantı ve kusmanın en şiddetli formu hiperemesis gravidarum olarak adlandırılır. Gebelerin yaklaşık yüzde 3’ünde görülür. Gebelik öncesi kilonun yüzde 5’inden fazlası kaybedilirse ya da dehidratasyon (su kaybı) oluşursa tanı konulur. Bu hastalarda kusmayı durdurmak ve vücut sıvılarını yerine koymak için tedavi gerekir.
Bazen hastanede yatarak tedavi gerekebilir. Bazı hastalar hiperemesis gravidarum için artmış risk taşırlar. Örneğin:
Çoğul gebelikler (ikiz, üçüz gibi), Geçmiş gebelikte bulantı, kusma olması, Anne ya da kızkardeşte şiddetli bulantı, kusma hikayesi olması, Migren hikayesi, Kız fetus taşıyor olmak.
Ayrıca bazı tıbbi durumlar da bulantı, kusma riskini artırırlar. Mide ülseri, tiroid hastalığı, idrar yolu enfeksiyonu ya da safra kesesi hastalığı bu durumlara birer örnektir.
Aşağıdaki belirtiler varlığında, bu tür tıbbi hastalıklardan şüphe etmek gerekir:
9. gebelik haftasından sonra ilk defa başlayan bulantı ve kusma, Karın ağrısı ve hassasiyet, Ateş, Başağrısı, Boyunda şişlik(tiroid bezinde büyüme nedeniyle).
Gebelik bulantı ve kusması genellikle gebeye de bebeğe de zarar vermez. Ancak ciddi kilo kaybı başlar, hasta yediği içtiği herşeyi çıkarır ve sıvı kaybı olursa,problem oluşturmaya başlar. Bu durum uzun sürerse bebeğin kilosunun düşük olmasına ya da annenin tiroid,karaciğer ya da sıvı dengesiyle ilgili sorunlar oluşmasına yol açabilir. Bu nedenle şiddetli bulantı, kusması olan gebelerin gebeliğin erken döneminde tedaviye başlaması önerilir.
Öncelikle Bazı Diyet ve Hayat Tarzı Değişiklikleri Önerilir
Multivitamin almak, Sabah yataktan kalkmadan tuzlu kraker veya tost gibi boş mideyi bastıracak yiyecekler tüketmek, Sık sıvı tüketmek, Bulatıyı tetikleyen kokulardan kaçınmak (örneğin: yemek pişerken ortamda bulunmamak), Sık sık azar azar küçük atıştırmalar şeklinde beslenmek, Kolay sindirilen, baharatsız yağsız yiyecekler tercih etmek, Zencefilli içecekler ya da zencefil kapsülleri tüketmek şeklindedir.
Çok fazla kusma olursa, mide asidinden dolayı diş mineleri zarar görebilir. Suyun içinde karbonat eriterek ağzı çalkalamak, diş minelerinin asitten zarar görmesine engel olabilir.
Diyet ve Hayat Tarzı Değişiklikleri İşe Yaramazsa İlaç Tedavileri Önerilebilir
Vitamin B 6 ya da yeterli olmazsa doxylamine tedaviye eklenebilir. Bunların bebeğe zararı olmaz. Bunlar da yeterli olmazsa daha kuvvetli bulantı ve kusmayı önleyici ilaçlar hekim tarafından önerilebilir.
Nadiren şiddetli bulantı ve kusma varlığında hastaneye yatarak tedavi gerekebilir. Bir damar yolu aracılığı ile gerekli sıvı ve vitaminler hastaya verilebilir. Buna rağmen kontrol altına alınamayan bulantı, kusma ve kilo kaybı durumunda, gerekli besinleri verebilmek için hastanın midesine ağız ya da burundan yerleştirilen bir tüp ile beslemek gerekebilir.
Op. Dr. Burcu Saygan Karamürsel
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı