İngilizce Aslından Çeviren: Zeynep Demir
• Nikolas Cruz; Florida’da gerçekleştirdiği silahlı saldırıyla 17 insanı öldüren 19 yaşındaki bir zanlı.
• Amerika’da yetişkinlerin yaklaşık %18’inin bir ruhsal hastalığı var.
• Tıbbi uzmanlar, kitlesel katillerin özelliklerinin depresyon ve şiddete düşkünlüğü içerdiğine işaret ediyorlar.
Florida’nın Parkland kentindeki Marjory Stoneman Douglas Lisesinde 17 kişinin öldüğü ve 14 kişinin yaralandığı Çarşamba günü gerçekleştirilen katliam, son 45 gün içinde yaşanan on sekizinci olaydı. Bir saldırı tüfeği ile silahlanan 19 yaşındaki şüpheli Nikolas Cruz, ABD tarihinde yaşanan en ölümcül okul saldırılarından birinde 17 kişinin cinayeti ile suçlandı.
Araştırmaya göre, ruhsal hastalığı olan bireyler- Kaiser Aile Vakfı’na göre yetişkinlerin yaklaşık yüzde 18’i – şiddet eylemleri uygulamaya daha meyilli değiller. Ancak, George Washington Tıp Merkezi’nde profesör olan ve Washington’da Şiddet Çalışması Merkezi’nin kurucusu ve yöneticisi olan Alan J. Lipman’a göre, Las Vegas ve Orlando, Florida’daki son korkunç olaylarla sınırlı olmaksızın, kitlesel saldırıların modern çağına baktığınızda, bir saldırganın zihnini tanımlayan bazı genel sağlık faktörleri ve sebepleri var.
Çoğu vakada, bu sorunlu kişilerin silahlara ve birilerini öldürmeye takıntıları vardır.
Şiddet psikolojisi konusunda uzman olan ve 1998 yılından bu yana davaları takip eden Dr. Lipman, çoğu katilin üç kategoriye girdiğini söyledi. Onlar, bu özelliklerden birine ya da bu özelliklerin bir kombinasyonuna sahipler.
1. 16-25 yaş aralığında, depresyonda ve şiddete düşkün olan bir erkek. Depresyonlarının tanısı konmamış yahut tedavi edilmemiş. Cruz, ruh sağlığı için terapi gördü, Lipman bu terapi için “kısa sürdü ve devamı yoktu” dedi. Cruz tedaviye devam etseydi, “büyük ihtimalle bu hiç yaşanmayacaktı.”
Ancak depresyonun kendisi ya da diğer iki koşul, birisini masum insanları yok eden ezici, intikam dolu bir şiddet eylemi gerçekleştirme konusunda güdülemez. Genellikle tetikleyici bir olay vardır. Lipman, Cruz vakasındaki tetikleyici olayın disiplin suçu nedeniyle okuldan atılmak olduğunu söylüyor. (Ayrıca duygusal ilgiden dışlandığına dair raporlar da var.)
Zaten depresyonda olan bir insanın major deneyimi yoğun öfke ve galeyana sebep olur; bu aralık onların acımasızlığına neden olan ciddi bir dönemdir. “Hayatını önceden de değerli görmeyen bu kişi, artık daha değersiz olduğunu hissediyor ve öfkelerini mümkün olan en şiddetli şekilde ifade etmeye çalışıyor.” Çünkü kendi hayatlarının değeri yok, bu yüzden başkalarının yaşamını da değersizleştiriyorlar.
2. Psikotik bir birey. Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü, psikozu “gerçeklikle bir şekilde temas kaybının olduğu” bir durum olarak tanımlıyor. Şizoid (kişilik) bozukluk ve şizofreni psikoz yelpazesinde. Bu kişi doğruluğu gerçeklikten ayırt etmede sıkıntı yaşar, halüsinasyon ve delüzyonlardan dolayı muzdariptir. Lipman, “İnsanların onu almak için fırsat kolladığını düşünen Virginia Tech saldırganında durum böyle oldu,” dedi. Seung-Hui Cho, 2007’nin Nisan ayında aynı gün iki farklı saldırıda 32 kişiyi öldürdü ve 17 kişiyi yaraladı. Psikoz yaşayan insanlar çoğunlukla şiddet kullanmamasına rağmen, psikotik insanların silahlı saldırılara karışan küçük bir alt grubu vardır. Lipman, ABD Temsilcisi Gabrielle Giffords’u vuran ve diğerlerini Tucson, Arizona’da yaralayıp öldüren Jared Loughner’ın da böyle olduğunu söyledi.
3. Bir sosyopat ya da psikopat. Antisosyal kişilik bozukluğu olarak bilinen bu kişi, başkalarının haklarını gözardı eder. Vicdandan yoksun ya da toplumsal yasalara saygısı olmayan, pişmanlık duymayan biridir. Bazen büyüleyici gözükseler de, genellikle yönlendirici, dikkatsiz ve agresif, sorumsuz ve çoğunlukla antisosyal, duygusal patlamalara ve öfke nöbetlerine eğilimlidirler.
Lipman “Şiddet bu kişiyi kışkırtır, toplumun normlarını kırar, başkalarının acısından zevk duyar” diyor. Lipman, Las Vegas saldırganı Stephen Paddock’da görülen bu durumun çoğunlukla aileden geldiğini söylüyor (Stephen’ın babası da aynı durumdaydı).
Dr. James Knoll kitle katilleriyle ilgili çalışmalar yapan önde gelen bir adli psikolog. Mass Shootings kitabında: Medya, Mitler ve Gerçeklikler, James birçok katliam katili arasında bu ortak noktaya işaret ediyor. Genellikle tek başına titizlikle plan yapan ve harekete geçen genç erkekler olduğunu; silahlara ve şiddete olan düşkünlüklerinin onları, bu iğrenç planlarını halka açık yerlerde gündüz vakti uygulamaya yönlendirdiğini belirtti.
Perşembe günü, Başkan Donald Trump, bir Amerikan okulundaki son katliam sonrasında ruh sağlığı ve okul güvenliğini ele almak için söz verdi.
“Okullarımızı güvence altına almak ve ruhsal sağlık sorunuyla mücadele etmek için devletle ve yerel liderlerle birlikte çalışmaya kararlıyız” dedi.
Çevirmen Hakkında
Zeynep Demir / TESA İngilizce Çevirmeni
29 Mayıs Üniversitesi
Psikoloji / İngilizce Mütercim Tercümanlık