- Soğuk hava kütleleri
Bunlar, Arktik (A), Antarktik (AA) ve Polar (P) hava kütleleridir. Kaynak bölgeleri, Arktika ve Antarktika’nın merkezi ile çevresindeki kara ve denizlerdir. Bu kaynak bölgeleri, soğuk mevsimde düşük enlemlere 50o kuzey ve güney enlemlere doğru genişleyerek, kuzey yarımkürede Sibirya ve Kuzey Amerika’nın kuzeyindeki, soğuk yüksek basınç alanlarını da içine alırlar. Genel olarak, soğuk hava kütleleri kaynak bölgelerinde aşağıdaki özellikleri gösterirler. Bunlar;
1. Enlem itibariyle ısınma azdır. Buna ek olarak alt katlarda radyasyon kaybı fazladır.
2. Soğuk havanın nem alabilme kapasitesi düşük olduğu için özgül nem düşüktür.
3. Alttan soğuma kararlı bir durum yaratır. Fakat hava kütlesinin kalınlığı azdır.
2. Sıcak hava kütleleri
Bu hava kütlelerinin başlıca kaynak bölgesi, subtropikal okyanuslar ile düşük enlemlerdeki çöllerdir. Bu bölgeler birinci derecede Büyük Sahra ve Avustralya çölleri ile ikinci derecede yazın, güneybatı ABD ve Meksika’dır.
Sıcak hava kütlelerinden Denizsel Tropikal (mT) hava kütleleri, Karasal Tropikal (cT) hava kütlelerine göre daha etkilidirler. Bunlar, okyanuslar üzerindeki subtropikal antisiklon alanlarından doğarlar ve bütün yıl sürekli o bölgede kalırlar. Kuzey yarımkürede yazın kuzeye, kışın da güneye doğru hareket ederler.
Denizsel Tropikal (mT) hava kütleleri, doğduğu bölgelerde aşağıdaki özellikleri gösterirler. Bunlar;
1. Sıcak bir deniz üzerinde oluştuklarından ve antisiklonik hareket nedeniyle ısındıkları için sıcak hava kütleleridir.
2. Sıcak olmaları nedeniyle, nem alabilme kapasiteleri fazla olduğu ve sıcak deniz üzerinde oluştukları için özellikle alt katlarında nem çok fazladır.
3. Nemli ve sıcak karaktere sahip olmalarına karşın kararlı hava kütleleridir.
Denizsel Tropikal (mT) hava kütleleri, kendilerinden daha soğuk kara ve denizler üzerine hareket ederlerse;
1. Alt ve üst hava katları arasındaki sıcaklık farkı azalır. Yani sıcaklık değişme oranı (lapse-rate) azalır. Hatta inverziyon meydana gelir ve kesin bir kararlılık görülür. Konvektif faaliyet gözükmez. Türbülanssız ve rüzgarsız bir hava yaşanır.
2. Özgül nem çok fazla olduğundan, soğuyan alt katmanlarda yoğunlaşma olur ve sis meydana gelebilir. Türbülans ve orografik yükselme varsa sürekli Stratus tipi bulutluluk görülür. Çisenti meydana gelir.
3. Düşey yönde hava hareketleri olmadığı için nem ve yabancı maddeler yükselemez. Onun için görüş kısıtlıdır.
Denizsel Tropikal (mT) hava kütlesi daha sıcak, kara ve denizlere inerse, soğuk hava kütlelerinde görülen etkileri yaparlar. Yani alttan ısınarak çok kuvvetli yağışlara neden olabilirler.
Karasal Tropikal (cT) hava kütleleri kaynak bölgelerinde çöl koşullarında oluştuklarından, oldukça sıcak ve nem bakımından fakirdir. Ancak, alt katları kuvvetli ısınmadan dolayı kararsızdır. Bu hava kütleleri kaynak bölgelerinden ayrılırsa ve bir miktar nem alırlarsa zaten kararsız olan bu kütleler beklenmeyen sürpriz yağışlara da neden olabilir.