Venezuela, Güney Amerika'da yer alan bir ülkedir. Resmi adı İspanyolca República Bolivariana de Venezuela olup; Bolivarcı Venezuela Cumhuriyeti anlamına gelir. Kuzeyinde Karayip Denizi, doğusunda Guyana, güneyinde Brezilya ve batısında Kolombiya ile çevrilidir. Venezuela açıklarında Küçük Antiller adaları olan Aruba, Kurasao, Bonaire (son ikisi Hollanda Antilleri'ne bağlı) ile Trinidad ve Tobago ada devletçikleri bulunur.
Resmi Adı: Bolivarcı Venezuela Cumhuriyeti
Yönetim biçimi: Federal Cumhuriyet
Kuruluş: 5 Temmuz 1811
Nüfus: 27.635.743 (2011 tahmini) - Dünyada 45.sırada
Doğum oranı: Binde 20.01
Yaşam beklentisi: Kadın 74, erkek 70 – dünyada 110.
Etnik gruplar: İspanyol, İtalyan, Portekizli, Arap, Alman ve yerliler
Okuma yazma oranı: 93 %
Yüzölçümü: 1.141.748 km² (Dünyada 26.)
En düşük-en yüksek rakım: En düşük Pasifik 0 m. En yüksek Pico Cristobal Colon 5,775 m
Para birimi: Bolivar (BOL)
Doğal Kaynaklar: Petrol, doğal gaz, kömür, demir, altın, nikel, altın, bakır, hidro enerji
Tarım ve hayvancılık ürünleri: Şeker, şekerkamışı, pirinç, muz,mısır,kahve, süt, balık
Caracas
CARACAS, Venezuela’nın başkenti, federal idare bölümünün merkezi; yüksl. 1 050 m, Caracas vali veya Chacao val’inde Guaire nehri kıyılarında; 1 371 000 nüf. (banliyölerle birlikte).
Diego de Losada, 1567′de Santiago de Leon de Caracas’ı (bu son ad bölgede yaşayan yerli kabilenin adıydı) kurdu . Coğrafî şartlar pek elverişli değildi: yükselti İklimi yumuşatmış ama sömürge devrinde getirilen tropikal bitki tarımını kolaylaştırmamıştı. Alüvyonlu topraklar geniş değildir ve Guaira limanıyle ulaşım zordur (eski yol sayısız zikzaklarla 1 600 m yükseltiye ulaşırdı). Caracas XIX. yy.da başkent olması ve sermayelerin yoğunlaşması sayesinde merkezî Venezuela’nın ihracat pazarı oldu. O tarihten bu yana şehir petrol sanayiinin gelişmesiyle zenginleşti; şehirde yapılan son değişiklikler ve olağanüstü gelişme ülke iktisadının ilerlediğini göstermektedir.
Caracas’ın görünüşü şehircilik tarihinin evrelerini yansıtır. Eski sömürge şehri, Bolivar ve San Jacinto alanı çevresinde yer alır. XIX. yy. sonu ve Guzman Blanco’nun diktatörlüğü zamanından, cumhurbaşkanlığı semti Pastora ile ikinci Ampir üslûbunda yapılar (Palarco Miraflores, cumhurbaşkanı sarayı, Case Amarilla ve eski üniversitenin cephesi) kaldı. 1940′tan sonraki karışıklıklar eski evlerin ve modern yapıların harap olmasına yol açtı. Caracas yeni bir görünüş kazandı: Urdaneta ve Bolívar caddesi gibi büyük yollar açıldı; yeni bir semt (Silencio) kuruldu; dev yapılar (msl. Centro Bolívar), iki gökdelen (idarî servisler buradadır) ve yeraltı caddeleri yapıldı. Şehirlerarası geniş otomobil yollarıyle (El Rosal, Las Mercedes, Los Chauguarama) ulaşımı sağlanan yeni konut mahallelerinin ve büyük üniversite sitesi Florida’nın kurulmasıyle yerleşme merkezi gelişti.
Şehrin çok hızlı gelişmesiyle birlikte komşu köylerin nüfusunun şehre akması ciddî konut ve beslenme meseleleri (bataklık tarımları banliyöde az gelişmiştir) ortaya çıkardı. 16 km uzunluğunda, dev kemerleri ve tünelleri olan bir oto yolu yapılmasıyle şehrin, La Guaría ile ilişkisi sağlandı.
Canaima Lagünü
Canaima Ulusal Parkı, Venezuella’nın güneydoğusunda Guyana ve Brezilya sınırı boyunca 3 milyon hektarlık bir alanı kapsamaktadır. Parkın yaklaşık %65’i masa dağ (tepui) oluşumlarıyla kaplıdır. Tepui’ler eşsiz biyo-jeolojik oluşumlar olup, jeolojik açıdan büyük ilgi uyandırmaktadır. Dik kayalıklar ve şelaleler (1.000 m.lik dünyanın en yüksek şelalesi dahil olmak üzere) muhteşem bir manzara sunmaktadır. Doğal özellikleriyle 1994 yılında dünya mirası olarak kabul edilmiştir.
Canaima lagününde botla yapılabilecek gezide Ucaima, Golondrinas, Waidama, Sapo, Sapito ve Hacha şelalelerini görebiliriz. İsteyenlerde yürüyüş yapabiliriler.
Angel Şelalesi
Kerepakupai Meru Şelalesi (İspanyolca: El salto Ángel), Venezuela'da bulunan dünyanın en yüksek çağlayanıdır. National Geographic ekibi tarafından 1949 yılında yapılan resmî ölçüme göre 979 m yüksekliğindedir.
Şelaleyi, 20. yüzyılın başlarında, kâşif Ernesto Sánchez La Cruz keşfetmiştir. Batı dünyası ise ancak 1935'te Amerikalı pilot Jimmie Angel sayesinde bu şelalenin varlığını öğrenmiştir. Angel, değerli taşlar aramak amacıyla 1933 yılında çıktığı yolculukta şelaleyle karşılaşır.[2] Şelalenin güzelliğini karısı ve iki arkadaşıyla da paylaşmak isteyen Angel'ın tekrar gelişinde kullandığı uçak, yerlilerin Şeytan Kanyonu dediği Auyan tepesine düşer. Angel, karısı ve iki arkadaşı, 11 gün süren çetin bir mücadelenin ardından küçük bir kasabaya iner. Onların bindiği uçak ise tam 33 yıl sonra tepeden helikopter yardımıyla kaldırılarak Maracay'daki Aviation Müzesi'nde sergilenir. Şeytana meydan okuyan uçuşuyla Angel, Venezuela'nın efsanesi haline gelir.
Şelalenin suları, en uç noktadan tabana doğru düşerken 807 metre boyunca hiçbir engele çarpmadan ilerler. Doğa bilimciler bu olayı "serbest düşüş" olarak tanımlar. 807'inci metreden sonra kaya çıkıntısına çarpan suların yolculuğu bir süre daha devam eder ve 979'uncu metrede sona erer. Sisli bir görüntüye sahip olan şelalenin suları, kuzeye doğru yol alarak Churun Nehri'ne karışır.
Merida
And dağlarında koloniyel mimarinin en güzel örneklerinin olduğu şehir. Santiago de los Caballeros de Mérida Libertador belediyesi ile Mérida eyaletinin başkenti. 1558'de kurulan şehir, And Dağları'nda yer almaktadır.Yaklaşık 345.489 kişinin yaşadığı Mérida, batı Venezuela'nın eğitim ve turizm merkezi konumundadır.Jaji ve Hacienda El Carmen köyleri koloni dönemin örneklerinden. Yine And dağlarında bulunan Sierra Nevada Ulusal Parkı içerisinde kalan Laguna Mucubaji Parkı ve Laguna Negra’da yaklaşık 4 kmlik bir yürüyüşün ardından bir mikroklima alanını ziyaret etmek mümkün.
İspanyolların Güney Amerika'da ilk sürekli yerleşimlerinden biridir. Başarısız birkaç ayaklanmadan sonra, ülke sonunda İspanya'dan bağımsızlığını ünlü Simon Bolivar önderliğinde 1821'de kazanmıştır. Bağımsızlığının ilk yıllarında şimdiki Kolombiya, Panama ile Ekvator'la birlikte, Büyük Kolombiya'nın bir parçasını oluşturan Venezuela, 1830 yılında bu birlikten ayrılmıştır.
Venezuela'nın yakın tarihinde, 19. yüzyılın tümü ile 20. yüzyıl başları siyasal çalkantılar, diktatörlükler ve devrimlerle doludur. Siyasi yaşama baktığımızda 1948’de Acción Democratica (Demokrasi Hareketi) partisinin lideri Rómulo Gallego’nun iktidarına son veren Marcos Pérez Jiménez’ün diktatörlüğü 10 yıl sürmüştür. Daha sonra 1958’de uzun yıllar egemen olacak sistemin başlangıcı sayılan Punto Fijo anlaşması büyük politik partiler arasında imzalandı . Aralık 1958’deki seçimleri Rómulo Betancourt kazanmıştır. Bu tarihten sonra iktidarın merkez sol parti Acción Democratica (AD) ve sosyal-Hristiyan eğilimli parti COPEI arasında gidip geldiği bir süreç görülür. Punto Fijo sürecinin o dönem diğer Latin Amerika ülkelerine demokrasiye geçişin nasıl olması gerektiğine dair önemli bir model olarak gösterildiğini belirtmektedir
Fernando Casado Gutiérrez, ülkenin politik hayatını bir takım dönemlere ayırır: 1958-1968 arasında demokratik sistem kurulmuş ve kurumsallaştırılmış; 1988’e kadar iki partili bir sistem yürümüş ve 1989-1998 arasında ise sistem zayıflamış ve krize girmiştir. Bir görüşe göre, mevcut partilerin seçim başarısına odaklanmış olmasının ve ideolojilerinin birbirinden farksız hale gelmesinin sisteme olan güvenin azalmasında önemli payı olmuştur. Gözlemciler özellikle 1980’lerden itibaren var olan sistemi “Partidokrasi” olarak tanımlarlar ve bu dönemde iki partinin (AD ve COPEI) ülkede yeni açılımların oluşmasını tıkadıklarını söylemektedirler.
Caracazo 1989’da IMF’nin yapısal uyum programları uygulanmaya konulmasına tepki olarak ortaya çıkan olaylara verilen isimdir. Bu politikalar faiz oranlarının serbest bırakılması, kamu hizmetlerine uygulanan vergilerin arttırılması, ithalat vergilerinin büyük ölçüde kaldırılması, bütçe açığında %4 oranında indirime gidilmesi ve yabancı firmalara karlarının tamamını ülkelerine aktarabilmesi gibi yeni-liberal politikaları içermiştir . Oluşan tabloda ise enflasyonun %80,7’lere ulaşması, işsizliğin %14’e yükselmesi ve halkın %80,42’sinin fakirlik içinde yaşaması gibi sıkıntılar ortaya çıkmıştır. İktidardaki AD’nin lideri Calos Andrés Perez’in politikalarına tepki için sokaklara dökülen resmi olmayan rakamlara göre yaklaşık 3000 kişi hükümet güçleri tarafından öldürülmüştür ve bu olaylar huzur içinde yaşayan ülke açısından çok önemli bir kırılma olmuştur.
1980’lerde Hugo Chávez profesyonel bir askerdir ve 1982’de arkadaşlarıyla birlikte Movimiento Bolivariano Revolucíonario 200 (Bolivarcı Devrimci Hareket - MBR 200) isimli gizli ve kendisine yakın genç subayları örgütlemeyi amaçlayan bir yapı kurmuşlardır. Bu hareket 4 Şubat 1992’de Chavez ve arkadaşlarının darbe girişimiyle birlikte kamuoyu tarafından tanınmıştır. Bu darbe girişiminin yeni-liberal politikaların uygulanmasına tepki olarak ayaklanan halkın hükümet tarafından sert bir şekilde bastırıldığı Caracazo olaylarına tepki olarak doğduğu belirtilmiştir. Darbe sonuç olarak başarısız olmuş, Chavez hapse düşmüş ama kamuoyu Chavez’i tanıma fırsat bulmuştur. Chavez teslim olduktan sonra diğer isyancılara teslim olmaları için çağrı yapması için televizyonda bir dakika konuşmasına izin verilmesini istemiştir ve kendine verilen sürede “yeni olanakların ortaya çıkacağını ve ülkenin daha iyi bir geleceğe doğru ilerleyeceğini” belirterek isyanı sonlandırdıklarını açıklamıştır. 1993’de başkan Perez kamu fonlarını kötü yönde kullandığı için görevden alınmıştır ve 1994’de yeni kurulmuş merkez sağ parti Convergencia’nın lideri Rafael Caldera MAS adında küçük sol partinin de desteğiyle başkan seçilmiştir. MBR 200 bu seçimleri boykot etme çağrısı yapmıştır . Caldera yoksul halkın sevgisini kazanmış olan Chávez'i serbest bırakmıştır.
Daha sonra, 1998 başkanlık seçimlerine yeni kurulan "Beşinci Cumhuriyet Devinimi" adlı partiyle katılan Chávez, oyların yüzde 56'sını alarak başkan seçilmiştir. 1999 Yılında bu partinin girişimleriyle yeni anayasa hazırlanmış ve halkoylamasıyla kabul edilmiştir. 2000 Yılında oyların % 59'unu alarak yeniden başkan seçilen Chávez'e meclis Kasım 2000'de bir yıl boyunca ülkeyi kararname ile yönetme yetkisi vermiştir. Bu bir yıl içerisinde Chávez'in özellikle tarım ile petrol alanlarında büyük düzenlemeler içeren 49 kararname çıkarması, ülkedeki o ana kadar egemen olan güçler arasında tedirginlik yaratmış ve düzenlemelerin dirençle karşılaşmasına ve kutuplaşmalara yol açmıştır. 2001'in Aralık ayında ülkenin büyük işveren ve işçi sendikaları genel işi bırakma eylemi girişiminde bulunmuşlardır. 2002'de ordu ile sivil toplumun bazı öğeleri Chávez'i darbe ile başkanlıktan düşürmüşler, ancak Chávez halk ve ordu desteği ile 48 saat içerisinde görevine geri getirilmiştir. Venezuela petrolünün en büyük alıcısı olan ABD'nin başarısız darbedeki rolü tartışılmış ama kanıtlanmamıştır. 15 Ağustos 2004'de yapılan halkoylamasını Chávez oyların %58'ini alarak kazanmıştır. Ülkedeki Chávez karşıtı güçler halkoylamasında yolsuzluklar olduğunu öne sürmüşlerse de, oylamanın geçerliliği Amerika Devletler Örgütü ile ABD'deki Carter Kurumunca onaylanmıştır.
Venezuela Güney Amerika Uluslar Topluluğu'nun bir üyesidir.
Coğrafya
Güney Amerika'nın kuzeyinde, Karayip Denizi ve Kuzey Atlas Okyanusu kıyısında, Kolombiya ile Guyana arasında yer alır. 8 00 Kuzey enlemi, 66 00 Batı boylamında, Güney Amerika, Orta Amerika ve Karayipler ile sınırlı.
Tropikal iklime sahiptir. Kuzeybatıda And Dağları ve Maracaibo ovaları, orta kısımda ovalar, güneydoğuda Guyana dağlık arazisi yer alır.