

1 Yuri Karloviç Oleşanın Şostakovich hakkında yaptığı konuşma. Ljubimov gençliğinde bir sınavda bu konuşmayı okumuş ve başarılı bulunarak kariyerine başlamıştır.|
2 1937 yılını. Buradaki incelik şöyle - ya da benim yorumum diyebiliriz: Vysotskinin ölümcül tarihler ve sayılar isimli bir şarkısı vardır (hala çevirisini yapamadığım), Ve bu şarkıda 37 rakamı(ya da tarihi) en can alıcı kısmını oluşturur, bu tarihte (ya da sayıda) birkaç önemli şair hayatını kaybetmiştir. Burada bunu anarken muhatabına kazasız belasız 20. yaşında 1937 yılını atlatabildiğini ifade etmekte.
3 Amiri Albay Timofov idi ve onun lakabı parke cilacısı idi
4 Lavrentiy Pavloviç Beriya (1889-1953) - Sovyet Devlet Adamı, bir ara Stalinin gözdesiyken bir çok devlet suçuna iştirak etti, Stalinin ölümünden sonra, İçişleri Bakanlığı yaptı, sahip olduğu tecrübeyle, ülkenin ideolojik uçlardan uzaklaşması gerektiğini anlamıştı, içte ve dışta değişim gerektiğini, Gorbaçovdan çok önce görebilmişti, döenmin Sovyet Lideri Kruschov en büyük Sovyet Kahramanlarından biri olan General Jukov ile birlikte bir yüksek düzeyli toplantıda Berijayı tutklattı, daha sonra da kapalı kapılar ardındaki mahkemeden idam kararı çıktı. General Batitskij filmleri aratmayan bir diyalog sonunda kendisi mahkeme kararını uyguladı. Beriya alnından vurulmuştu.
5 Nikolaj Robertoviç Erdaman (1900-1970) - Sovyet drama sanatçısı, şair, aktör, 1933te yazdığı rejim karşıtı keskin şiirleri nedeni ile tutuklanmış ve 3 yıl sürgün edilmiştir. 1936da Moskovada ikamet edebilmesi için gereken evraklar elinden alınmış ve çeşitli şehirlerde yaşamak zorunda bırakılmıştır, Savaştan sonra çeşitli filmlere senaryo yazmış ve ünlü Moskova Taganka Tiyatrosunda çalışmıştır.
6 Bu bir tiyatro oyunudur ve Tagankanın ilk oyunudur; Konusu şöyle birşey: Tanrılar yeryüzüne inip gerçekten iyilikle dolu birileri kaldı mı diye araştırmaya başlarlar, ve kriterlerine uygun tek bulabildikleri kişi Shen Te isimli Sezuandan bir fahişedir. Ama o ne kadar iyilik yaparsa insanlara sürekli daha fazla problemle uğraşmak zorunda kalmaktadır. Bu eser Yurij Ljubimov ve ekibi ile Taganka Tiyatrosunda başarıdan başarıya koşmuştur. İlk göz ağrısı diye bahsedilen bu tiyatro oyunudur.
7 Ljubimovun anlatımı "Annem yarı çingene idi, ve dedem bundan sürekli rahatsızlık duydu, anne tarafından diğer dedem %100 çingeneydi, atları çok severdi, bir yere gideceği zaman 2 at alırdı yanına, çok da zengin sayılmazdı". "Tahtadan atlar" ise bir Taganka tiyatro oyunudur, başrollerinde A.Demidova, Z.Slavina ve İ.Bortnik oynamıştır.
8 22.05.1971 yılında Hamlet provasında oyuncular Ofelyanın tabutu arkasında ilerlerken perdenin asıldığı alüminyum konstrüksiyonla beraber ağır perde de düşer, o anda cenaze marşı da çalınmaktadır. Ljubimovun çelik konstüsiyon kullanımı için israrı, Dupakın pahalı olmasına rağmen alüminyum kullanımı için ısrarı neticede aluminyumda karar kılınması sayesinde hiç kimseye şans eseri bir şey olmaz. Nikolaj Lukjanoviç Dupak - Tiyatro ve sinema sanatçısı, 2. Dünya savaşına katıldı 3 kez yaralandı, 1973ten 90a kadar ara ara Tagankada rol aldı, zaman zaman burada yönetmenlik yaptı.
9 "Marat" diye bahsedilen "Jan Pol Maratın takibi ve öldürülmesi" isimli tiyatro oyunudur. Taganka repertuarından çıkarılmıştır, Sebebi Sovyetlerin Çekoslovakyaya girmesini protesto eden batıya Sovyetlerin de bu ve benzeri şekillerdi karşı cevap verme kararı almalarıdır. Çünkü bu oyun Alman drama yazarı Weisse aittir. Turandot, Giacomo Puccini tarafından bestelenmiş üç perdelik bir operadır. Operada dağlardan gelen ordunun halkı kurtaracağı temasının işlendiği bir bölüm de mevcuttur, yönetmen Çinde Mao iktidarında bu oyunu bu şekilde sergilemenin yanlış olacağını hissederek bazı düzeltmewler yapmıştır elbet, ama finalde sınırlarını açan ülkede kimsenin kalmadığı ortaya çıkınca Çinden bazı protestolar yükselmiştir, bu arada final demişken ilginç olduğunu düşündüğüm bir anekdot anlatayım: Brejnev, Kasıgine: "Eğer Sovyet sınırlarını açarsak herkes gider SSCB sadece ikimize kalır", - Kasıgin ise "Hayır tek sana kalır". Neyse Kuzkine gelince: Bu da bir tiyatro oyunudur, ismi "Fedor Kuzkinin yaşamından", 3 kez Sovyet yönetiminden veto yemiş ve sahneye getirilememiştir.
10 Zinaida Slavina, Ljubov Seljutina, Nadezhda Markina, Taganka oyuncuları idi; ama Sofiya?! Burada Vysotskij ne anlatmak istedi, keşke bilsem.
11 Milana çağıran ünlü İtalyan Kompozitör L. Nono dur, yönetmenden "La Skala" yı sahneye koymasını istemiştir. Parise ise Ljubimovun jübilesinden 1 ay kadar sonra gidilmiştir. San Fransiskoya gidilmemiştir, ama tüm gazetelerde Tagankanın dünyanın dört bir yanından davet aldığı sürekli yazılmıştır.
12 Lyubimovun Belgradda New York Timesa verdiği röportajda söyledikleri:" Yurtdışına nereye gideceğimize hangi oyunu hangi şarkıları götüreceğimize ben değil Kültür Bakanlığı karar verir, zevklerimiz tercihlerimiz her zaman örtüşmez, ben karar veriyor olsam, başkalarını seçerdim, örneğin Hamleti, ama kesinlikle Dünyayı Sarsan 10 Günü değil.
Üzülme, bir usta gelmediğine:
"Mersi" de hala hayatta diye
Burada anlatılan "Usta ve Maragarita" isimli oyunun Fransaya götürülememesidir. Sebebi yukarıda açıklandı.
13 Orjinaldeki "ataman", "kurennoj", "Koşevoj" ifadeleri Rus Kazakhlarının reisleri için kullanılmaktadır, Ljubimova bu şekilde hitap etmesinin altında yatan sebep ise, Ljubimovun bir ara Vahtangovskij tiyatrosunda bir Kazakhı oynamasıdır.
|© Hüseyin Avni Dağlı. Çeviri, 2010|