COVİD-19 SALGINININ ÇEVRE İLE İLİŞKİSİ
Hepimiz biliyoruz ki günümüz şartlarında bir salgın ile baş etmeye çalışıyoruz, belki başarıyoruz belki de başaramıyoruz fakat bugün bunun hakkında değil de bu salgının çevreye olan etkisinden konuşacağız..
Halk sağlığı sorununun tamamı çevreden kaynaklanmaktadır. Aslında bu konuyu daha geniş ele almak daha doğru olacaktır. Çevresel koşullar ve doğaya insan müdahalesi, tüm biyolojik sağlık sorunlarının temelini oluşturur. Bu nedenle çevre mühendisliği disiplini koruyucu hekimlik gibidir. Havayı, toprağı, suyu ve denizi kirletmez, insanın ve doğadaki tüm canlıların sağlıklı yaşamasını sağlayabilir. Bu nedenle, insanların daha az hastaneye ve eczaneye ihtiyacı var. Koronavirüs (Kovid-19) bizi evlerimizden çıkmamaya, toplumumuzu ve akrabalarımızı yok etmemeye, alışkanlıklarımızı sorgulamaya, ekonomiyi yok etmeye zorluyor, bu da çevresel ve doğal müdahalenin bir sonucudur. Geçmişten günümüze halk sağlığı ile çevre arasındaki ilişkiyi incelemek için bu temel bakış açısını kullanalım...
Halk sağlığı uzmanı ve saygıdeğer hocamız Prof.Dr.Çağatay Güler, Sanayi Devrimi sonrası büyük sanitasyon uyanışı, çevre kirliliği ve halk sağlığı arasındaki ilişkiyi "Çevre Mühendisliği ve Halk Sağlığı" kitabında anlattı. Sanayi Devrimi'nden sonra İngiltere ve İskoçya'da her 1000 bebekten 150'si ölürken, Balton'da fabrika işçilerinin yaşam beklentisi 17 yıldı. O sırada Sör Edwin Chadwick (Sör Edwin Chadwick) konuyla ilgili bir rapor yazarak hastalığın kaynağının hava kirliliği olduğunu vurguladı. , Kolera salgını 1831-1832'de başladı. Sör Chadwick, insan ve hayvan gübresini ve şehirlerdeki hendeklerde ve hendeklerde biriken atık suyu taşımak için kullanılan kanalizasyon tasarımıyla ilgilenmeye başladı. Bu konudaki dersler 1896'da Londra Üniversitesi'nde açıldı. İngiltere'de çalışan nüfusun sağlığı hakkında bir rapor yayınlandı. Ölümünden sonra, oğlu Sir Osbert Chadwick, 1989 yılında University College London'da Belediye Mühendisliği Bölümü'nü kurdu. O zamandan beri, Çevre Mühendisliği Bölümünde bir Profesör Chadwick var ve binalardan birinin adı Chadwick. John Snow'un adı, son popüler dizideki isimdir. Kendini çevre kirliliği ve halk sağlığına adamış bir bilim adamıyız. 1849'da Londra'da bir kolera salgını meydana geldiğinde, John Snow bir harita üzerinde kolera evini işaretledi ve kolera kaynağının Broad Street'teki halka açık bir çeşme olduğunu belirledi. Bu iki örnekte, sanayi devrimi yaklaşırken hava ve su kirliliğinin halk sağlığını nasıl etkilediğini görebiliriz. Günümüzde de benzer sorunlar var, ancak teknolojinin ve doğanın kendini yenileme yeteneği ile bazı sorunlar azalmaktadır. Sonuçta, Barton işçilerinin yaşam beklentisi artık 17 yaşında değil ve doğan bebeklerin hayatta kalma oranı çok daha yüksek. Daha az çevre sorunu olan ülkelerde, daha uzun yaşam süresi bunu gösterir. Ancak üretim ve tüketim ilişkisindeki teknoloji ve yöntemler sorunlarımızı çeşitlendirip karmaşık hale getiriyor. Bugün ülkemizde her yıl en az 30.000 kişi hava kirliliğine bağlı hastalıklardan ölmektedir. Hava kirliliğinin neden olduğu solunum yolu enfeksiyonu. Şiddetle deneyimlediğim akar ve polen alerjileri aslında doğadan çıkmanın ve ağır tozun hayatıma olumsuz etkileri. Tablomuza tarımsal toprak kirliliği getirmeyen zehirli maddeler tamamen istatistik kapsamına giriyor ve birçok şehirdeki musluklar temiz su akıtamıyor... Toplam organik karbon sorunu hala var. Şüphesiz tıbbi hastalıklara neden olacaktır.
Bu Virüs Laboratuvarda Mı Üretildi? Çıkış Noktası Doğa'ya Olan Müdahale Mi?
Salgınla ilgili her gün yeni bilgiler öğreniyoruz. Virüsün hayatımızı nasıl etkilediği ve kendimizi nasıl korumamız gerektiği hakkında çok fazla tartışma var. Her zaman olduğu gibi dünya krizlerle uğraşıyor. Çeşitli alanlarda riskleri yönetmenin önemini vurgulayan birçok gelişmiş ülke, riskleri yönetmek şöyle dursun, krizleri yönetmekte bile zorlanmaktadır. 17 Mart'ta yayınlanan bilimsel bir makalede, birisi virüsün laboratuvarda üretilip üretilmediğini sorguladı. Bu araştırmanın temeli, Çinli bilim adamlarının virüsle ilgili bilgiler üzerine yaptıkları araştırmanın sonucudur ve bu bilgilerin tüm detayları açıkça dünya ile paylaşılmıştır. Bu sonuca göre virüs, laboratuvarlar veya insanlar tarafından üretilen bir "biyolojik silah" veya "terörist" davranış değildir. Virüsün ortaya çıkması iki durumdan bahsetti. İlk vakaya göre virüs, patojenik özelliklere sahip insan dışı organizmalardan evrimleşerek insanlara yayıldı.
İkinci vakaya göre patojenik olmamakla birlikte insan olmayan organizmalardan insanlara geçerek patojenliğe dönüşmüştür. Her iki durumda da öngörülen canlılar benzerdir ve yarasa veya karıncayiyen olarak kabul edilir. Geçmişte insanlar MERS salgınının misk kedisi ve SARS salgınlarından develere yayıldığını düşünüyorlardı. Andrew Rambout ve arkadaşları tarafından yapılan bu bilimsel araştırma sonucunda, bu virüsün insanlara bulaşmadan önce zaten hayvanlarda (karıncayiyenler veya yarasalar) bulunup bulunmadığına dair önemli bir uyarı var. Salgın durursa, yeniden ortaya çıkması ve yayılması muhtemeldir. Eğer kazara tüm yarasaları ve karıncayiyenleri yerden kaldırırsanız, aslında yapmanız gereken çok nettir.Aşı ve ilaçları bir an önce bulmalı, bu canlılar ve habitatları ile iletişimi en aza indirmelisiniz.
Bu Salgında Çevresel Koşulların Önemi Nedir?
Çevre sorunları ile halk sağlığı arasındaki ilişki, sadece bu salgının ortaya çıkması için değil, aynı zamanda salgın dönemini minimum hasarla atlatmak için de kritiktir. Bugün dünyada yaygın olarak kullanılan "evde tutun" sloganının nedeni, sadece virüsün yayılması değil, aynı zamanda sağlık sisteminin salgınla başa çıkma kapasitesinin yetersiz olması. Hiçbir ülkenin sağlık sisteminin kurulamayacağı öngörülebilir. Bu virüs haricinde diğer tüm hastalıkların en aza indirilmesi, sağlık sisteminin tümüyle dışarı çıkabilmesi ve bu hastalıkla mücadele edecek sağlık personeli ve ekipmanların en aza indirilmesi gerekmektedir. Termik santrallerin yakınında yaşayan ve kontrolsüz bir şekilde çevreyi kirleten insanların direnişleri, vücutlarının bu virüs salgınına karşı direncinden ve daha temiz koşullarda yaşayan bireylerin direnişinden farklıdır şüphesiz.
Sigara içenler ve içmeyenler için aynı yaklaşımı düşünebilirsiniz. Bu noktada, rahatlık ya da sigorta baskısını azaltmak yerine, halk sağlığında koruyucu hekimlik ve sağlık sorunları üreten çevre koşullarına uyum gerekli hale gelmektedir. Sonuç olarak, en çok ihtiyacımız olan şey temiz hava, temiz su, sağlıklı yiyecek ve temiz topraktır. Herkesin vücudu güçlendirilir ve vücut sisteminin sağlıklı çalışması, bireyin virüse karşı güçlü bir direnç göstermesini sağlar ve sağlıklı sistem üzerindeki baskıyı azaltır. Bu noktada sanayicilerimiz her zamankinden daha duyarlı ve çevre kirliliğine neden olmayacak, vatandaşlarımız ambalaj atıklarını ve organik atıkları evde topluyor, belediyeler bu atıkları ayrı ayrı topluyor ve mahalleden kaynaklanan atıkları azaltıyor. Çevre kirliliği, trafiği ve içme suyu arıtımını azaltarak hava kirliliğini azaltır. Birçok farklı kişi ve kuruluş, tesislerinin daha verimli çalışmasını sağlama sorumluluğuna sahiptir. Bugün, dünden daha fazla çevre sorununu azaltmamız gerekiyor!