Böyle giderse, endüstri araya birkaç mucize ilaç daha sıkıştırmayı da becerebilirse, kırk yıla varmadan Amerikalıların yüzde doksanı ruh hastası kadrosundan maaşa bağlanmış olacak. Geri kalan yüzde on, onlara ilaç yetiştirmek, dolar basmak ve Amerikan üniforması giyip, dünyanın orasında burasında terör estirmek için anca yeter. Terör, dolara paraymış gibi muamele etmeyi sürdürmemiz için şart.
Şaka bir yana, ABD'de ruh hastalığı akılalmaz bir hızla yayılıyor. Tarihteki salgınlarda veba da, bu kadar kısa süre içinde ancak bu kadar çok kişiyi vurmuştu. Ama bu defa salgına sebep olan bir mikroorganizma filan da yok. Yerine, şöyle şeyler var: Endüstri, bizim utangaçlık diye bildiğimiz şeye, mesela sosyal anksiyete bozukluğu filan gibi fiyakalı bir isim veriyor. Amerikalılar böylelikle, utangaçlığın bir ruh hastalığı olduğunu öğreniyorlar. İstatistiklerde ruh hastalarının oranı aniden yükseliyor. Filan.
Kime bu zırvalığı anlatmaya kalksam, cevap hazır: Amerikalılarınki bir şey mi, bizde ne ruh hastaları var. En azılı düşmanları da dahil kimse Amerikalıların aptalca ve yanlış işler yaptığını kabul etmeye yanaşmıyor. Kötü olabilirler, ama aptal? Asla. Eğer nüfuslarının beşte birinin ruh hastası olduğunu tespit etmişlerse, öyledir. Biz kendimizle yüzleşmeye bir cesaret etsek, muhtemelen bizde üçte bir çıkar bu oran. Filan.
***
Utangaçlığa bilimsel görünümlü, fiyakalı bir isim koymak çok da aptalca veya yanlış olmayabilir. Bilim zannettiği şeylere neredeyse tapınan bir ahali için böyle isimler uydurulmasında anlaşılmaz bir hal de yok. Lakin mesele orada kalmıyor. Sosyal anksiyete bozukluğunu gidermek için bir ilaç almaya başlıyorsunuz. Utangaçlığınız hafifliyor mu bilmem ama mesela uyku düzeniniz bozuluyor. Fazladan bir ruh hastalığınız daha oluyor, çünkü uykuya geçme güçlüğünün de fiyakalı bir adı - ve elbette- bir ilacı var.
Utangaçlık hastalık filan değil ama yine de benziyor. Çünkü kararlı bir hal. Daha fenası, nadiren vurup geçen haller bile hastalık diye tasnif ediliyor. Arada bir kendisini çok bezgin hissetmek, bir an için çok öfkelenmek, her şeyi bırakıp gitmeyi hayal etmek, sabah yataktan çıkmak istememek, her şeyin anlamını yitirivermesi... Gelip geçiyorsa bile hastasınız siz, derhal bir doktora görünmelisiniz.
Dahası da var. Ergenlik döneminin çalkantılarına bile tahammülü yok endüstrinin. Ergenliğin biyokimyasına meydan okuyor. Okulda arkadaşlarının alay konusu oldu da, ertesi gün okula gitmek istemiyor mu çocuk? Biz biliyorduk ki, bu tür güçlükleri yaşayarak olgunlaşacak. Sosyal ortamlarda neyin yapılacağını, neyin yapılmayacağını böyle öğrenecek. Yanlış biliyormuşuz. Çocukta meğer sosyal koordinasyon eksikliği gibi bir şey varmış. Filanca ilaç, şıp diye giderecek hastalığı.
***
Amerikalılar tarih boyunca bir yığın aptalca iş yaptılar. Mesela dünyanın en yanlış beslenen milleti onlar. Bir yandan da, yanlış beslenme ve zırva bir hayat tarzı sayesinde biriktirdikleri kilolardan kurtulmak için en çok para harcayan da onlar.
Ama bana öyle geliyor ki, bugüne kadar yaptıkları hiçbir yanlış, nüfusun beşte birini beyin kimyasını düzenleme hayaliyle ilaç almaya sevk eden budalalık kadar mühim değildi. Her 76 kişiden birinin ruhsal hastalık sebebiyle iş göremez duruma gelmesine yol açan anlayış bozukluğu ölçüsünde bir hatayı onlar bile yapmamıştı.
Bunca fahiş hataya rağmen Amerika neden başarılı? Şöyle anlatayım: Elinize bir yay alsanız ve oku fırlatsanız. Okun duvara değdiği yeri boyayıp 'burası vurulacak' deseniz. Sonra hepimiz o hedefe ok atıp dursak. Neticede herkes hedefe ne kadar yaklaştığıyla sıralansa... Kim başarılı bulunur?
Amerikalılar zırva bir iş işleyip, sıradan ruhsal dalgalanmaları ve ergenlik çalkantılarını hastalık diye tasnif edecek, başkaları da böyle yapmamayı eksiklik olarak görecek... Sonra da Amerikalıların neden başarılı olduğunu merak edip duracağız, öyle mi? Geçiniz.