WHerkes Cuma günü ABD-İngiltere’nin Yemen’e hava saldırısı haberiyle uyandı. Televizyon ekranlarımız, Akdeniz’de gece gökyüzüne doğru havalanan RAF bombardıman uçaklarının görüntüleri ve yavaş çekimdeki bir video oyununda olduğu gibi, isimsiz, karanlık manzaraları kısaca aydınlatan görünüşte rastgele patlamaların görüntüleri ile doluydu. Ama bunlar gerçek stratejik hedefler ve gerçek insanlar: Hayatlarını riske atan İngiliz ve Amerikalı pilotlar, yerde bombalar altında kalan Yemenliler.
Bu, 2018’de ABD, İngiltere ve Fransa’nın Suriye’yi bombalamasını, 2011’de Libya’da Muammer Kaddafi’nin güçlerine yönelik Fransız-İngiliz bombalamasını ve 2011’deki “şok ve dehşet” kampanyasını hatırlatan endişe verici ve tanıdık bir dizi görüntü. 2003’te Irak. Bitti mi? Çok iyi değil. Ancak gerçekleşmeyen şey de gerçekleşmedi: Obama liderliğinde ABD, İngiltere ve Fransa’nın Beşar Esad’ın güçlerine karşı hava saldırıları düzenlemesi, ardından Esad’ın 2013’te kendi halkına karşı kimyasal silah kullanması.
Ağustos 2013’te İngiltere’nin Ulusal Güvenlik Danışmanıydım. Güneşli bir Cumartesi öğleden sonra 10 Numara’nın bodrumunda oturduğumu, Barack Obama’nın David Cameron’a yaptığı telefon görüşmesini dinlediğimi çok net hatırlıyorum. Amerika’nın teklifi sınırlıydı: mümkünse Pazar akşamı erken bir zamanda Suriye hükümet güçlerine yönelik “cerrahi” hava saldırıları. Ancak BM müfettişleri hâlâ Suriye’deydi ve zaman çizelgesi kaydırılarak Milli Güvenlik Kurulu ve kabine görüşmelerine ve kaçınılmaz olarak Parlamentonun görevden alınmasına zaman bırakıldı.
Kamu kayıtlarının bir gün göstereceği gibi süreç gerektiği gibi takip edildi. Savunma Bakanlığı ve ordu, ABD’nin planlarını ve hedeflerini gözden geçirdiler ve teklifin şok ve dehşet olmak şöyle dursun, fazlasıyla sınırlı, fazla cerrahi olduğu ve Esad için yeterince güçlü bir sinyal göndermediği sonucuna vardılar. FCO olası uluslararası tepkiyi analiz etti. Avukatlar, eylemin uluslararası hukuka uygun olduğunu gösterdi. MGK’da bakanlar ciddi yüzlerle sırayla konuşuyorlardı: En çok desteklenenler, ikisi kararsız kaldı. Bu, çok eleştirilen “kanepe hükümeti”nin antiteziydi. Ama sonuçta bunun değeri neydi? Avam Kamarası’nda milletvekilleri, 2003 yılında Irak’ın işgaline verdikleri destek konusunda vicdanlarını temize çıkarmak için oy kullandılar ve gün 13 oyla kaybedildi: Bir İngiliz hükümeti 1782’den bu yana ilk kez askeri harekâta ilişkin oylamayı kaybetti.
Günler sonra Obama, ABD’nin hava saldırısı planlarından vazgeçti ve Suriye’nin kimyasal silah yeteneklerinden vazgeçme sözünü içeren bir anlaşmaya vardı. Obama daha sonra bunun şimdiye kadar verdiği en iyi kararlardan biri olduğunu söyledi: Tamamen farklı bir bakış açısı elde etmek için David Cameron’un otobiyografisini okumak. Esad hükümeti nihayetinde ülkenin tamamen yok edilmesi pahasına iç savaşı kazanırken, Rusya ve İran etki alanlarını genişletti. Bazıları bunu Batı’nın asla toparlanamayacağı stratejik bir dönüm noktası olarak gördü. Bu nedenle tarihsel emsaller cesaret kırıcıdır. Müdahaleler Batılı güçlerin bitmek bilmeyen savaşlara sürüklenmesine neden oldu. Devredilen bölgenin arkasında kalmak ve düşmanlarımıza avantaj sağlamak. Hikaye bu sefer farklı olabilir mi? Eyleme geçme durumu güçlü. Dünya ticaretinin yaklaşık %15’i Kızıldeniz’den geçmektedir. Husi saldırılarının İsrail limanlarına giden gemileri hedef aldığı iddia edilebilir ancak gerçek şu ki, bu saldırılar ayrım gözetmeksizin oradan geçen herkesi hedef alıyor. Ve çok daha uzun olan Ümit Burnu güzergahına kargo gemileri göndermek, nakliye maliyetlerini önemli ölçüde artırıyor. Kopenhag merkezli denizcilik analisti Peter Sand’e göre yolculuk başına 1 milyon dolar ekstra yakıt. Bu ek maliyetler mağaza kasalarında ortaya çıkıyor ve merkez bankaları onu kontrol altına alırken enflasyonun yeniden alevlenmesi riskini taşıyor. Bu, Atlantik’in her iki yakasındaki ekonomik zorlukları daha da kötüleştirecektir.
Biden’ın notları kısmen ABD ekonomisine ilişkin yaygın umutsuzluk nedeniyle su altındayken, muhafazakarlar büyümenin zayıf olması veya hiç olmaması, yaşam maliyeti krizi, yüksek enerji ve ipotek maliyetleri ve inatçı enflasyon gibi olumsuz rüzgarlarla karşı karşıya.
Peki dünyanın en güçlü ve gelişmiş hava kuvvetlerinden ikisi 20.000 kadar Husi milislerini kesinlikle geri püskürtebilecek mi? Pekala belki. Suudiler ve Birleşik Arap Emirlikleri, Batı tarafından sağlanan pahalı uçaklarla yedi yıl boyunca Husileri yenilgiye uğratana ve başarısız olana kadar bombalamaya çalıştılar. ABD ve İngiltere’nin hava saldırılarının Husi yeteneklerine ciddi hasar vereceği, radar istasyonlarının, komuta ve kontrol merkezlerinin yanı sıra insansız hava araçları, füzeler ve helikopter stoklarını yok edeceği kesin. Ama her şeyi alamayacaklar. İranlılar süresiz ikmal için para ödemeye hazır görünüyor. Bu özel savaşta kullanılan dronlar ve küçük sürat tekneleri gibi silahlardan bazıları ucuzdur ve toplu olarak satın alınabilir. Ancak bu silahlar büyük ve pahalı Batı gemilerine ciddi hasarlar verebilmektedir: Falkland Adaları sayesinde tek bir füzenin ne kadar yıkıcı olabileceğini biliyoruz. Doğu Akdeniz ve Körfez’deki 20 kadar ABD savaş gemisinin maliyeti milyarlarca dolara mal olacak. Ve Amerikalılar, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı üzerinden yapılan nakliyelerin çoğunun Amerika değil, Avrupa limanlarına gittiğini biliyor.
Bütün bunlar, bunun yüksek riskli, belirsizliklerle dolu bir operasyon olduğu anlamına geliyor. Ancak Joe Biden ve Rishi Sunak’ın yaptıklarında eski moda, neredeyse hayali bir şeyler var. Farkında olmayabilirler ama aslında 19. yüzyılın büyük Amerikan deniz stratejisti Alfred Thayer Mahan’ın takipçileridir. Mahan, son eserinde şunları yazmıştır: Deniz gücünün tarihe etkisi: “Dalgalara hükmeden, dünyaya hükmeder. » Üstelik savaş sonrası dünya düzenini savunuyorlar. Uluslararası hukuk üstün gelmeli, Batılı değerler üstün gelmeli, anarşiye meydan okunmalı, düzen yeniden sağlanmalı ve deniz yolları açık kalmalıdır. Ancak popülist ve diktatörlük çağında Biden ve Sunak’ın siyasi kariyerleri pamuk ipliğine bağlı. Her ikisi de önümüzdeki 12 ay içinde seçimlerle karşı karşıya. Her ikisi de kamuoyu yoklamalarında çok geride. Bu ikisi için de bir dönüm noktası olabilir. Veya eski düzenin son nefesi olabilir. Kendi adıma, müdahalelerinin başarılı olacağını umuyorum.
Sir Kim Darroch, 2012’den 2015’e kadar Birleşik Krallık’ta Ulusal Güvenlik Danışmanı olarak ve 2016’dan 2019’a kadar İngiltere’nin Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçisi olarak görev yaptı.
Bu makalede dile getirilen konular hakkında bir fikriniz var mı? Yayınlanmak üzere değerlendirilmek üzere en fazla 250 kelimeden oluşan bir mektup göndermek isterseniz, bunu gö[email protected] adresine e-postayla gönderin.