PARANIN TARİHSEL GELİŞİMİ
İnsanlık, paralı ekonomiye çok uzun bir dönem sonucunda ulaşmıştır. Bu dönemin başlangıcı trampa
ekonomisidir. Paranın kullanılmadığı dönemlerde bir malın doğrudan doğruya diğer bir malla mübadelesi,
yani trampa söz konusuydu.
Trampa (takas), kısaca bir mal veya hizmetin başka bir mal veya hizmetle değişimidir. Mübadele
edilen mal miktarının oranı herhangi bir malın diğerine nazaran değerini ifade eder. Trampanın
gerçekleştirilebilmesi taraflardan her birinin alacağı malın, vereceği maldan daha faydalı olduğuna
inanmasıyla mümkün olur. Diğer taraftan trampa edilecek mallar kolaylıkla bölünemediğinden bu mallar
arasında tam anlamıyla kıymet eşitliği sağlanamıyordu. Bu ise mübadeleyi zorlaştırıyordu. Bu zorluğu
gidermek için üçüncü bir mal (hayvan derisi, tuz, buğday, inci daha sonra madenler gibi) ödeme vasıtası
olarak kullanılmaya başlanmıştır.
İlk madenî paralar, MÖ VII. yy. da Lidya’da basılmıştır. Madenî para basımı ve kullanımı giderek
dünyanın birçok ülkesinde yaygınlaşmıştır. Madenler içerisinde demir, kalay ve bakır, para olarak
kullanıldıysa da en uygun olanları değerli madenler adı verilen altın ve gümüş paralar olmuştur. Daha
sonraları, değerli madenlerin para olarak kullanılması yerine kâğıt para usulü ve ekonomik hayatın
gelişmesiyle de çekle ve kredi kartı ile ödeme gibi parasız ödeme usulleri ortaya çıkmıştır.
Bilgi Notu ‘
Tarihteki ilk madenî para basım yerinin Anadolu olması özellikle uygarlık gelişiminin
göstergesi olarak oldukça önemlidir. Anadolu bu üstünlüğünü sürekli devam ettirmiştir.
Dünyanın ilk büyük darphanesi Fatih Sultan Mehmet tarafından İstanbul Simkeşhane’de
kurulmuştur.