Geçen hafta Anakaragücü deplasmanındaki mağlubiyetle sezonun ilk devresindeki son kredisini de tüketen Fenerbahçe, Alex'le kazandı. Son dört maçta kaybetmeyen ve 8 puan toplayan Sivasspor ise puana çok yaklaştığı maçı kaybederek devreyi 15 puanla tamamlamaya razı oldu.
Fenerbahçe'de geçen hafta cezalı duruma düşen Emre'nin yerine orta sahada genç oyuncu Gökay, sol bekte Caner'in yerine Andre Santos ve yabancı sorununu çözmek adına Lugano'nun yerinde sağ stoperde Bekir oynadı. Alex'in merkez forvet Niang'ın arkasında ikinci forvet / sahte 10 numara'yı oynadığı 4-2-3-1 yine sahaya konulmuştu.
Sivasspor'da geçen hafta cezalı duruma düşen Sedat ve Mehmet Yıldız'ın yerine Diallo ve Keita sahadaydı. Kenarlar sabit tutulmuş, Keita savunmanın önüne konulmuştu. Onun önünde dörtlü hat ve 4-1-4-1 yerleşiminde en önde Pacheco Pedriel vardı.
Cristian'ın Yeni Rolü ve Keita
Sahadaki en ilgi çekici rol Cristian'a aitti. Son birkaç maçtırgeçmişte olduğu gibi savunma önünde değil, orta ikilideki partnerinden çok daha önde oynadı. Fenerbahçe topa sahipken Gökay derine gelerek top alıyor, ilk topları kullanıyordu. Cristian ise sürekli kenarlara doğru yönlendirilen oyunda merkezdeki boş alanlara girmeye çalışıyor, ön alanda kaptırılan toplarda şok prese katkı sağlamaya çalışıyordu. (Geçen haftalardan iyi bir örnek, İBBSpor deplasmanında Alex'in golünde yaptığı pres olabilir.) Geçtiğimiz sezonu Selçuk'la savunma önünde geçirmişti, fakat bir süredir başka bir oyuncu izliyoruz. Arkasında Selçuk, Gökay ya da bir başkası olan Cristian için bu rol daha uygun görünüyor.
Diğer yandan bugün görevini iyi yapan Gökay'ın yetileri, savunma önündeki çapa rolü için çok uygun görünmüyor. Çok az sayıda top çalabiliyor ve yaşı henüz sahadaki en kritik alan olan tavşan deliği'ni kapatmak için genç sayılır. Fakat daha önceki Mehmet Topuz denemesinde olduğu gibi, Aykut Kocaman'ın orta sahadaki oyuncu tercihleri, kesici oyunculardan yana değil.
Sivasspor'da ise savunma dörtlüsü ile orta saha dörtlüsü arasına Keita konulmuştu. Alex'in alanlarını kapattı, Niang'ın geri gelişlerinde öne çıkan stoperlerin kademesini aldı. Önünde oynayan Kadir ve Mehmet ile pek koheziv göründüler, Fenerbahçe orta sahada boş alan ve adam bulamadı.
Uğur Kavuk - Issiar Dia Eşleşmesi
İlk 15 dakika, Issiar Dia sol kenarda istediği alanları buldu. Biliyoruz ki Mehmet Topuz'u uzak savunmak, sol bekin yerini terketmemesi sorun sıklıkla yaratmaz; hatta yerleşim korunduğu için daha etkin bir savunma yolu olabilir. Fakat Dia ya da benzeri, alan buldukça hızlanan ve hızlanınca çok çabuk yön değiştirebilen oyuncuları yakın savunma gerekir. Fakat bu da öncelikle bir avantaj sağlarken, peşinde dezavantajlar getirir.
Dia orta çizgiye yaklaşıp top almaya geldikçe, Sivasspor'un sağ beki Uğur da peşinden geldi. Maç boyu derinde kurdukları savunma hattı, böylece sağ kanadında; sağ stoperle sağ bek arasında bir boşluk bıraktı. Alex'in bu bölgeye dalışları, Ivanovs'un iyi oyunu ve Dia'nın Uğur tarafından teke tekte mağlup edilişiyle etkisiz kılındı; fakat ilk devrede penaltı itirazlarına sebep olan son çizgideki Dia - Ivanovs mücadelesinin sol iç koridora dalış yapan Alex'in pasıyla gelişmiş olması bu duruma iyi bir örnekti. Sivasspor'un sağ iç koridorundaki bu boşluk, oyunun devamında Andre Santos tarafından da kullanıldı, fakat sonuç vermedi.
Geniş, Yayvan Fenerbahçe
Fenerbahçe'nin kendi yarı sahasına sağlam yerleşen Sivasspor'a ve benzeri rakiplerine karşı hücumda yeterince etkin olamaması ve kaptırdığı toplarda rakip hücumcuların kolayca Fenerbahçe savunmacılarıyla ikili mücadele haline gelebilmeleri oyuncu kalitesinden ve karakterinden öte ilk bakışta soyut görünen birtakım etkenlere dayanıyor olmalı. Bu maç iç sahada olması nedeniyle bir istisna oldu, fakat Fenerbahçe'nin deplasman performansında açık şekilde görülen bazı ortak noktalar var. Özellikle maçların ikinci yarılarında (Gaziantep ve Ankaragücü deplasmanları iyi örnekler) ön alandaki pres çok zayıflayınca (buna fiziki düşüş de diyebiliriz) maç boyu orta sahaya yaklaşmayan savunma hattıyla ön alan arasında devasa boşluklar oluşuyor. Bu yalnızca boyuna da değil, aynı zamanda enine; ve bu ence aşırı genişlik, merkezdeki zaafiyetin de esas sebebi.
Cristian ve Gökay'ın varlığı nicel bir sıkıntı oluşturmuyor, keza Sivasspor'un çok adamla hücum etmemesi de bu akşam için büyük sorun oluşturmadı. Emre varken de çok farklı değildi. Lakin yine de Ceyhun oyuna girdikten sonra dikkat çekilmesi gereken bir bölüm var. Dia ve Mehmet Topuz, farklı karakterde oyuncular olsalar da neredeyse aynı rolü oynuyorlar. İkisi de taç çizgisinde, her ikisi de merkezden olabildiğince uzakta oynuyorlar. Evet, bu organize savunma yapan takımlara karşı iyi bir yol olabilir; fakat Fenerbahçe için götürüsü, getirisinden fazla oluyor sıklıkla. İlk problem sürekli merkezde uzak oynamaları sebebiyle orta sahadaki ikilinin sıkça atıl kalması. Sol kenarda ters ayaklı oyuncuların oynatılması bu açıdan -nispeten- artı sağlıyor, ama hele ki bir de Cristian'ın (ya da Emre'nin) hücumcu oyununu eklersek, Fenerbahçe savunmasına geri kaçmaktan başka seçenek kalmıyor. (1-1 biten Bursaspor maçının ikinci yarısı çok iyi örnektir.)
Bu konunun diğer açılımı ise hücumda. Kenar oyuncularının kaleden çok uzakta oynamasının etkisiyle Fenerbahçe'nin kenar adamlarının arka direk koşularıyla gol atamıyor. (Devre boyunca Burak Yılmaz ile bugünkü Ömer Şişmanoğlu ve Sercan Yıldırım performansları gibi) Stoch, Dia ve Mehmet Topuz üçlüsü sezonun ilk devresini toplam 2 golle tamamladılar. Merkez oyuncuları Alex, Niang ve Semih ise toplamda 28 golü buldu. Elbette bu üçlünün hücum gücü çok daha fazla, fakat arada bu kadar fark olması doğal değil. Sivasspor gibi merkezi iyi kapatan, savunma - orta saha arasını bir ekstra oyuncuyla dolduran bir takıma karşı skor sıkıntısı yaşanması bu tabloya göre gayet doğal. Hücumlar ağırlıkla teke tek'te sınırlanan oyuncular üzerinden kenarlardan gelişse de Niang'ın geri gelip top alışları engellenince, Fenerbahçe'nin gol yükü tamamen hücumda sınırlandırılan Alex'in üzerine biniyor. Kaptan bu akşam yine işini yaptı, fakat bu golün evvelindeki Niang - Semih - Dia hücum üçlüsü, bahsedilen bu soruna uzun vadede iyi bir çözüm olabilir.
Sol Bek Krizi
Andre Santos bugün ortalama bir performans gösterdi. Sorun çıkarmadı, fakat epeydir berbat oynuyor. Takımın farklı kazandığı Bucaspor maçındaki performansı korkutucuydu, sanki maça sarhoş çıkmış gibiydi. Caner ise sol bekte çok kez yenilmesi gereken bir oyuncu. Burada oynamaya uygunluğunu geçtim, sol bekte oynamayı hiç sevmiyor. CSKA Moskva'da hocası Gazzaev'le bu yüzden kapışmıştı. Sol ön için, hatta orta saha için iyi bir alternatif olabilir; fakat Fenerbahçe sol beke iyi bir yerli koymak zorunda. Takım her maç bu bölgeden pozisyon yiyor ve bu maçta bile Ceyhun oyuna girdikten sonraki kısa bölümde sorun üretti.
Sol kenar Fenerbahçe'nin aktif hücum kanadı. Aynı zamanda da en büyük zaafı, tıpkı Everton'ın bu sezon attığı ve yediği gollerin 5'te 3'e varan oranda sol kanattan gelmesi gibi; her güç içerisinde bir zaaf barındırıyor. Orta sahada çift hücumcu kenar adamı kullanımında olduğu gibi, savunma dörtlüsünde de çift dış bek kullanmak zayıf proaktivite halinde rakibe geniş boşluklar bırakabiliyor.
Sonuç: Anlamsız Tartışmalar
Dizilişler ve şablonlar futbolda mutlak öneme sahiptir. Onlar olmadan yarışmacı oyun içerisinde varolmak imkansız. Hatta bana göre sistemleri dikkate almadan futbol konuşmak mümkün değil. Fakat dizilişler birer çözüm ya da sorun değiller. Fenerbahçe bir süredir 4-2-3-1 oynuyor, fakat şu anda Aykut Kocaman'ın ideali olduğu söylenen 4-3-3 uygulansa da yukarıda bahsi geçen sorunlarda büyük değişimler olmayacak. Üstelik içerisinde Alex olmadığından (geçmişte de tecrübe edildiği gibi) takımın hücum kalitesi zayıflayacak. Aynı şekilde Dia ve Stoch'un etkinliği aratacaktır, fakat bu uğurda nelerden vazgeçildiği önemli; tıpkı Cristian'ın bir süredir artan aktivitesi gibi. Bir artı, peşinde bir başka eksiyi getirecektir. Önemli olan terazide baskın tarafın artılar olması ve bu fazlalığın galibiyet eşiğine ulaşmasıdır. Optimuma ulaşmak için biraz hücumdan ya da savunmadan feragat edilebilir; yansıması mutlaka tabelada görülür.
Aykut Kocaman atletik oyuncularla oynayabileceği bir oyun düşlüyor, bu uğurda yüksek fizik kapasiteye sahip Dia ve Niang'ı transfer etti. Orta sahada versatil oyuncular kullanıyor. Ama henüz Alex meselesini kendi açısından tam olarak çözebilmiş değil. Alex takıma bir oyunu dayatıyor ve bu oyun hep sonuç aldı. Sadece TSL'de değil, CL'de de verim alındı. Fakat kenarların merkezden uzak olduğu ve santraforun gezgin oynadığı mevcut görüntüde Alex'ten de takımın geri kalanından da tam verim alınamıyor, ama sahada görünende ve sonuçlarda her zamanki gibi Alex ağır basıyor.
Bakalım Aykut Hoca'nın devre arası hamleleri neler olacak? İlk devre iki hocayla çalışan Sivasspor'da artıları ve eksileri konuşacak ortamın olması için bir transfer döneminin geçmesini beklemek lazım. Bugün geçen dört haftanın ve son hafta 10 kişiyle alınan müthiş galibiyetin de özgüveniyle disiplinli, etkin bir oyun oynadılar. Ama bir duran top puan umutlarını bitirdi. İkinci yarı mutlaka bulundukları noktanın üzerine çıkacaklardır, küme düşmeleri uzak ihtimal görünüyor.
Noat Samisa
19.12.2010