Parlamenter sistem nedir? Dünyadaki gelişim seyri ve genel işleyişi nasıldır?
Parlamenter sistem nedir? Dünyadaki gelişim seyri ve genel işleyişi nasıldır?
Parlamenter sistem yürütme organının yasama organından (çıktığı) kaynaklandığı ve ona karşı sorumlu olduğu hükumet sistemidir.
Parlamenter sistem İngiltere’de 18. yüzyılda Krala karşı halkı temsil eden Parlamentoyu güçlü konumda tutmak, Kralı denetlemek düşüncesinden doğmuştur.
Parlamenter sistemin belli başlı özellikleri şunlardır:
- İki başlı yürütme,
- Sorumsuz devlet başkanlığı,
- Parlamentoya karşı sorumlu hükumet ve
- Yürütme organının yasama organını fesh edebilmesi.
Parlementer sistemde yürütme organı düalist (ikici) yapıdadır. Bir yanda meclisin içinden çıkan ve meclis denetimine tabi olan, meclise karşı sorumlu olan Bakanlar Kurulu (hükumet), öte yanda sorumsuz olarak Devleti temsil eden Cumhurbaşkanı (veya İngiltere’de olduğu gibi Kral) yer alır. Fiili olarak yürütme gücünü kullanan Bakanlar Kurulu yasama organına karşı sorumludur; yasama organı (meclis-parlamento) hükumeti denetler ve güvensizlik oyu vermek suretiyle görevine son verebilir. Yürütme de belli şartların varlığı durumunda parlamentoyu feshedebilir. Yürütmenin karar ve icraatlarına imza atan Cumhurbaşkanının imza yetkisinin sembolik olduğu kabul edilir ve Cumhurbaşkanının formel bir uygulama kabul edilen imza yetkisini kullanmaktan kaçınamaycağı kabul edilir.