Lund Üniversitesi’ndeki araştırmacılar şunu buldu: görsel perspektif alma, engellenen bir bakışı takip etme bilişsel yeteneği, memelilerde ortaya çıkmadan yaklaşık 60 milyon yıl önce dinozor soyunda ortaya çıktı. Bu bulgu, karmaşık bilişin öncelikle memelilerde evrimleştiği düşüncesine meydan okuyor ve kuşların ve onların dinozor atalarının bilişsel yeteneklerini vurguluyor.
Yakınınızdaki biri kafasını çevredeki bir şeye çevirdiğinde, muhtemelen bunu yapabilirsiniz’ bakış yönlerini takip etmelerine yardımcı olmaz. Bu reaksiyon memelilerde, kuşlarda ve hatta sürüngenlerde benzer şekilde gözlenir. Bu, başka türlü gözden kaçırmış olabileceğiniz, arkadaşınızın dikkatini çeken şeyler hakkında bilgi toplamanın etkili bir yoludur. Ancak, çok daha gelişmiş bir davranış, birisinin bakışlarını başlangıçta sizin görüşünüzden engellenen bir yere doğru takip etmektir. Diğer kişinin neye baktığını görmek için kendinizi yeniden konumlandırarak, diğer kişinin farklı bir bakış açısına sahip olduğunu anladığınızı gösterirsiniz. Görsel perspektif alma olarak bilinen bu yetenek, bir buçuk ila iki yaş arasındaki çocuklarda gelişir ve daha sonra referans iletişimini ve başkalarının sizinkinden farklı zihinlere sahip olduğunu anlamanın temelini oluşturur.
{ 6}Görsel perspektif alma, bugüne kadar yalnızca çok az türde bulundu. Esas olarak maymunlarda ve bazı maymunlarda, ama aynı zamanda köpeklerde ve karga kuşlarında da bulunur. Bununla birlikte, bu çok önemli sosyal becerinin evrimsel kökenleri hakkında sınırlı bilgi vardır. Lund Üniversitesi’nden bir araştırma ekibi, dinozorları ele alan görsel perspektifin olası bir erken ortaya çıkışını araştırmayı amaçladı. Timsahları, paleognathlar olarak bilinen mevcut en ilkel kuşlarla karşılaştırarak, görsel perspektifin dinozor soyundan, muhtemelen memelilerde ortaya çıkmasından 60 milyon yıl veya daha uzun süre önce ortaya çıktığını keşfettiler.
Timsahlar, kuşların yaşayan en yakın akrabalarıdır. Nöroanatomileri yüz milyonlarca yıldır büyük ölçüde değişmeden kalmıştır ve dinozorların ve timsahların ortak atalarınınkine benzer. Paleognath kuşları, emus ve rheas gibi devekuşu kuşlarını ve ayrıca uçan kalaylıları içerir. Beyinlerinin büyük bir kısmı, ataları olan velociraptorlar gibi ünlülere sahip, kuş olmayan paravian dinozorlarla karşılaştırılabilir. Bu iki hayvan grubunu karşılaştırmak, modern kuşlara kadar giden soyu tükenmiş dinozor soyunun çevresinde bir parantez oluşturur.
Çalışma, timsahların görünür bir yere bakışlarını takip etmelerine rağmen görsel perspektif almadıklarını ortaya koydu. Buna karşılık, test edilen tüm kuş türleri görsel perspektif alma sergilemiştir. Ek olarak, kuşlar, ilk seferinde bakışlarının yönünde bir şey bulamayınca, gözlemcinin bakanın gözlerinin içine baktığı ve bakışlarını yeniden takip ettiği “geri kontrol” adı verilen bir davranışta bulundular. Bu davranış, bakışın çevredeki bir hedefi işaret ettiği beklentisini gösterir. Daha önce bu durum yalnızca insanlarda, maymunlarda ve maymunlarda ve kuzgunlarda gözlemlenmişti.
Paleognath kuşları 110 milyon yıl önce ortaya çıktı ve görsel perspektif alma yeteneğine sahip iki memeli grubundan (primatlar ve köpekler) 60 milyon yıl öncesine tarihlendi. . Bu kuşlar ve onların kuş olmayan ataları arasındaki nöroanatomik benzerlikler göz önüne alındığında, bu becerinin dinozor soyundan daha önce ortaya çıkmış olması akla yatkındır. Bununla birlikte, daha çok timsah benzeri beyinlere sahip olan ilk dinozorlar arasında var olma olasılığı daha düşüktür. Belki gelecekteki araştırmalar, memeliler arasında şu anda bilinenden daha yaygın olma becerisini gösterecek, ancak durum böyle olsa bile, büyük olasılıkla dinozor kökeni tarafından hala ön plana çıkacak. Bununla birlikte, tarihsel olarak gece adaptasyonlarına dayanan çoğu memeliye kıyasla üstün görme yetenekleri göz önüne alındığında, kuşları da içeren dinozorlarda görsel perspektif almanın daha erken ortaya çıkması şaşırtıcı değildir. Ancak primatların ve belirli etoburların ortaya çıkmasıyla görsel yeteneklerimiz gelişti.
Bu, memelilerin karmaşık bilişin evrimini yönlendirdiği ve onların memeliler olduğu yönündeki yaygın görüşü sorgulayan başka bir bulgudur. diğer hayvanların karşılaştırılması gereken bilişsel ölçüt. Giderek artan sayıda araştırma, kuş dinozorlarının, yani kuşların dikkate değer nörobilişini gösteriyor; bu da, bilişin doğal tarihinin yeniden düşünülmesine yol açabilir.
Yazarların yorumları:
Kıdemli yazar, prof. . Mathias Osvath:
“Kariyerimin başlarında, karga kuşları, olağanüstü bilişlerini sergileyen çok sayıda araştırma bulgusu nedeniyle “tüylü maymunlar” takma adını aldılar. Ancak, primatları fahri kuşlar olarak kabul etmenin daha uygun olup olmayacağını sorgulamaya başlıyorum.”
Birinci yazar (daha sonra doktora öğrencisi), Dr. Claudia Zeiträg:
“Kuşlar bilişsel becerileri söz konusu olduğunda genellikle göz ardı edilir. Bulgularımız, onların yalnızca maymunlarınkiyle aynı bilişsel becerilere sahip olmadıklarını, ayrıca atalarının bu becerilere büyük ihtimalle memelilerde evrimleşmeden çok önce sahip olduklarını gösteriyor.”
Orta yazar, Dr. Stephan Reber:
“Timsahlar, kuşlardaki bilişsel kapasitelerin evrimsel kökenlerini incelemek için ideal modellerdir. Paylaştıkları şey büyük olasılıkla dinozorların ve timsahların ortak atasında vardı. Timsahlar, kuşların sahip olduğu bir yetenekten yoksunsa, bu muhtemelen bölünmeden sonra dinozor soyunda evrimleşmiştir. Bu yaklaşım, soyu tükenmiş türlerin bilişini incelememizi sağlar.”
Referans: “Archosauria’da bakışlar—Timsahlar ve paleognath kuşlar, görsel perspektif almanın dinozor kökenini öne sürüyor”, yazan Claudia Zeiträg, Stephan A. Reber ve Mathias Osvath , 19 Mayıs 2023, Science Advances.
DOI: 10.1126/sciadv.adf0405