Kadı tarafından yapılan yargılamalar sonucu verilen hükümlerin, merkezden gönderilen yazıların ve kadıların birbirleriyle veya diğer idarecilerle yaptıkları yazışmaları ihtiva eden defterlere Şer’iyye Sicilleri denir. Sosyal hayatın bütün yönlerinden izlerin bulunduğu Şer’iyye Sicilleri, Osmanlı toplumsal yapısına dair yapılan araştırmalarda önemli bir yere sahiptir. Özellikle konumuzla ilgili olan evlenme, boşanma, gibi konular açısından en detaylı belgelerin bulunduğu defterlerdir. Aile kavramı, değişik toplumlarda, farklı bilimsel alanlarda değişik biçimlerde tanımlanmaktadır. Ancak aile, genel bir ifade ile bir kadın ve erkeğin evlenmesi sonucunda oluşan en temel toplumsal birime verilen addır. Toplum yapısının en küçük birimi olarak nitelendirilen aile, var olduğu zaman ve mekân içerisinde dini, kültürel, ekonomik, sosyal ve siyasi birçok etkenin güdümü altında kalmıştır. Bundan dolayıdır ki, farklı toplumlarda farklı aile modelleri görülmüştür. Bu bağlamda çalışmamızda, Urfa Şer’iyye Sicillerine dayanarak XIX. yüzyılda Urfa’daki aile yapısı incelenecektir. Çalışma kapsamında, Urfa’da Müslüman ve gayr-i Müslimlerin evlilikleri ve evlenme şekilleri, yine Müslüman bir aile ve gayr-i Müslim bir aile arasında eş sayısı ve çocuk sayısı bakımından bir farkın olup olmadığı, tespit edilmeye çalışılmıştır. Keza, şehrin etnik zenginliğe sahip olması ve farklı kültürlerin ve inançların bir arada bulunması, Urfa’daki aile yapısını değişik açılardan değerlendirmemize katkı sağlayacaktır.
Aile, Kadın, Şer’iyye Sicilleri, Urfa