İsveç, NATO'nun Tarihi Tarafsızlığına Son Vererek Teklifini Açıkladı
Başbakan Magdalena Andersson, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından askeri ittifaka katılma kararını açıkladı.
İsveç, İskandinav komşusu Finlandiya'nın benzer bir kararının ardından NATO üyeliğine başvurmaya resmen karar verdi ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından 200 yıldan fazla süren askeri bağlantısızlığa son verdi.
Başbakan Magdalena Andersson, Pazartesi günü başkent Stockholm'de milletvekillerine hitaben yaptığı konuşmada, "NATO'ya ittifakın bir üyesi olmak istediğimizi bildireceğiz" dedi.
"İsveç'in NATO üyeliğiyle birlikte gelen resmi güvenlik garantilerine ihtiyacı var" diyen Bakan, kararı "ülkemizin güvenlik politikasında tarihi bir değişiklik" olarak nitelendirdi.
Duyuru, Finlandiya'nın 30 ülkeden oluşan trans-Atlantik askeri ittifakına katılmaya çalışacağını söylemesinden bir gün sonra geldi.
Andersson, başvurunun pazartesi, salı veya çarşamba günü teslim edilebileceğini ve Finlandiya ile senkronize edileceğini söyledi.
Askeri bağlantısızlık, iki yüzyıl boyunca İsveç ulusal kimliğinin merkezi bir ilkesi olmuştur. Politika değişikliği, Rusya'nın komşusu Ukrayna'ya saldırmasının ardından İskandinav bölgesindeki kamuoyu algısında bir değişime işaret ediyor.
Andersson, "Avrupa, İsveç ve İsveç halkı şimdi yeni ve tehlikeli bir gerçeklikte yaşıyor" dedi.
Hükümetin devam etmesi için parlamento onayına ihtiyacı olmasa da, bir başvuru için geniş bir destek vardı. Ancak Andersson, İsveç'in üyeliğinin onaylanması halinde topraklarında kalıcı NATO askeri üsleri veya nükleer silahlar istemediğini belirtti.
Türkiye'den muhalefet
İskandinav ülkelerinin üyelik ihtimali, geçen hafta Kürt isyancı grupların üyelerine ev sahipliği yapma geçmişleri nedeniyle başvurulara olumlu bakmayacağını söyleyerek NATO müttefiklerini şaşırtan Türkiye'nin muhalefetiyle karşılandı.
Türkiye, İskandinav ülkelerinin kendi topraklarındaki Kürt isyancılara desteği durdurmasını ve bazı silahların Türkiye'ye satışı üzerindeki yasakları kaldırmasını istediğini söyledi.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında, Türkiye'nin NATO'ya katılma tekliflerini onaylamayacağını yineledi ve İsveç'i "terörist" örgütler için bir "kuluçkahane" olarak nitelendirdi.
Erdoğan, "Bu ülkelerin hiçbirinin terör örgütlerine karşı net ve açık bir tutumu yok" dedi. "Onlara nasıl güvenebiliriz?"
Ankara, İsveç ve Finlandiya'nın "terörist" olarak gördüğü gruplarla, yani Kürdistan İşçi Partisi (PKK) silahlı grubuyla ve Ankara'nın 2016 darbe girişimini düzenlemekle suçladığı akademisyen ve din adamı Fethullah Gülen'in takipçileriyle bağlantılı olduğunu söylediği insanları barındırdığını söylüyor.
PKK'nın ülkenin güneydoğusunda yürüttüğü on yıllardır süren silahlı isyanda on binlerce insan öldürüldü. Türk devlet yayın kuruluşu TRT Haber Pazartesi günü yaptığı açıklamada, İsveç ve Finlandiya'nın, Türkiye'nin talep ettiği 33 kişinin ülkelerine geri gönderilmesi için onay vermediğini söyledi.
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg Pazar günü yaptığı açıklamada, "Türkiye'nin dile getirdiği endişeleri üyeliği geciktirmeyecek şekilde ele alabileceğimizden" emin olduğunu söyledi.
NATO'nun genişlemesi ile ilgili herhangi bir kararın ittifakın 30 üyesinin ve parlamentolarının onayını alması gerekir. Diplomatlar, Türkiye'nin Finlandiya ve İsveç'e boyun eğmesi için baskı altında olacağını, çünkü katılımlarının Baltık Denizi'nde NATO'yu büyük ölçüde güçlendireceğini söyledi.