yazı: İlyas Öztürk
Nikola Tesla Kimdir?
Tesla bobinin çalışma prensibine geçmeden önce bobinin mucidi Nikola Tesla’yı kısaca tanıyalım. 10 Temmuz 1856 tarihinde Avusturya İmparatorluğu’nda doğdu. Sırp mucit 1870’lerde mühendislik ve fizik alanında ileri bir eğitim aldı. 1880’lerin başında telefonculukta ve Continental Edison’da yeni elektrik enerjisi endüstrisinde çalışırken uygulamalı deneyim kazandı. 1884 yılında Amerika Birleşik Devletleri’ne göç etti.
Ortaklarının fikirlerini finanse etmeleri ve pazarlamaları için Tesla; New York’ta çeşitli elektrikli ve mekanik cihazlar geliştirmek için laboratuvarlar ve şirketler kurdu. Tesla’nın hayatı boyunca yapmak istediği şey, elektrik dalgalarını, aynı radyo dalgalarında olduğu gibi atmosferde iletebilmekti. Böylelikle tüm insanlık için bir merkezden üretilen, bedava elektrik sağlanmış olacaktı. New York ve Colorado Springs’teki yüksek voltajlı, yüksek frekanslı güç deneylerinde kablosuz aydınlatma ve dünya çapında kablosuz elektrik enerjisi dağıtımı konusundaki fikirlerini sürdürdü.
Tesla Bobini Nedir, Nasıl Çalışır?
Tesla bobini, elektrik geriliminin yükseltilerek yüksek frekanslı düşük akım yoğunluğuna sahip bir çıkış ile elektrik gücünün kablosuz olarak aktarılmasını amaçlamaktadır. Bu ilke ile ilerleyen yıllarda radyo anteninin ortaya çıkmasında, flüoresan ve neon lambaların keşfi, röntgen, kablosuz veri aktarımında kullanılan cihazların temeli atılmıştır. Basitçe radyo frekanslarında yüzbinlerce volta varılmasını sağlayan yüksek frekanslı bir transformatördü. Elektrik akımı bu aletin tepesinden sıçramalara neden oluyor ve kıvılcımlar çıkartıyordu. Bu elektrik deşarjlarının bir alıcı tarafından kablosuz olarak alınabilmesi elektrik enerjisinin kablosuz transferini sağlamış olacaktı.
1891 yılında Tesla’nın laboratuvarında yaptığı aletler sadece 10-15 cmlik sıçramalar meydana getirirken 1900’lü yıllarda yaptığı daha büyük olanlarda ise 100’lerce metrelik sıçramalar elde etmeyi başarmıştı. Bütün yaşamı boyunca düşündüğü doğal enerjinin insanlık yararına kullanılması açısından çok önemli bir adım olmuştu. Bu alet sayesinde elektriğin çok yüksek frekanslarda kablosuz olarak transferinin mümkün olacağını düşünüyordu ve kuracağı merkezlerle küçük bir kaynaktan yükselterek elde ettiği elektrik enerjisini dünyanın istediği yerindeki alıcılara ulaştırabilecekti. Bunu yapabilmek için, en iyi iletken dediği yerküreyi kullanıyordu. Bu bizim AC sisteminde evlerimizde kullandığımız topraklama gibi düşünülebilir; yerküre aslında kendisine aktarılan elektriği kaybetmez ve topraklanan akım gücünün yettiği yere kadar dalgalar halinde yayılır.
Tesla, kuvvetli elektrik akımlarını topraklıyordu. Bu akımı başka bir akımla aynı yerden topraklayarak destekliyor ve dalgayı kuvvetlendiriyordu. Böylece saniyede 300.000 km hızla hareket eden elektrik dalgaları, dünyanın merkezinden geçip diğer taraftan dünyanın yüzeyine çarpıyor ve tam olarak aynı noktadan geri dönüyorlardı. Salıncakta olduğu gibi küçük küçük ama aynı kuvvette ittirmelerle rezonans mantığına göre yükselen salıncak gibi, elektrik dalgaları her geri gelişlerinde daha kuvvetli oluyor ve daha yükseğe sıçrayabiliyorlardı.
Tesla’nın bugün günlük yaşamda kullandığımız birçok şeyde payı vardır; bilgisayar, televizyon, radyo, internet. Bugün hepimizin evinde kullanılan AC şebekeler yine tam olarak onun icadıdır. Laboratuvarında çok büyük işler başarmıştır.