Akneler neden çıkmaya devam ediyor?
Aynaya baktığınızda pürüzsüz bir ciltle karşılaşamıyor ve sebebini anlayamıyorsanız endişelenmeyin. Sivilce neden, nasıl oluşur ve nasıl geçer sorularını cevapladık.
İster ara sıra çıkan sivilceler ister ömür boyu süren kistik sivilce yolculuğun olsun, hemen hemen her erkek, kadın veya genç, hayatlarının bir noktasında sivilce rahatsızlığından muzdarip olmuştur. Birçoğumuz cildimizi temizlemek için sayısız ürünü, pahalı yüz bakımlarını veya moda diyetleri denedik hatta değişen derecelerde başarı elde ettik. Ancak bazılarımız başa tekrardan döndü..
Peki neden bazılarımız "sağlıklı" bir yaşam tarzını ve güçlü bir cilt bakım rutinini devam ettirse bile hala sivilce sorunu yaşıyor? Gelin, sivilcelerin neden cildin derinliklerinden daha derin olduğunu bizimle öğrenin.
Sivilceye ne sebep olur?
İnflamasyon
Akne özünde sistemik inflamasyonun bir sonucudur. Dermatologlar tarihsel olarak bakterileri veya "aşırı sebum üretimini" sivilcenin ana nedeni olarak görmüşlerdir. Bakteriler kesinlikle denklemin bir parçası olsa da yeni araştırmalar, cilt hücrelerinin anormal derecede hızlı çoğalmasını (hiperkeratinizasyon) tetikleyen inflamasyonun genellikle ana suçlu olduğunu göstermektedir. Sistemik iltihaplanma, aşağıdakiler de dahil olmak üzere birçok şeyden kaynaklanabilir:
Proinflamatuar diyet (rafine şekerler, işlenmiş karbonhidratlar, aşırı omega-6 yağ asitleri, alkol vb.)
Diyabet / kan şekeri disfonksiyonu
Aşırı kilo veya obezite
Kronik stres
Toksinlere ve kirliliğe maruz kalma
Genetik yatkınlıklar
Hormonal dengesizlikler
Adet döngünüzün belirli noktalarında neden sivilce çıkma olasılığının daha yüksek olduğunu hiç merak ettiniz mi veya neden çoğumuz hormonal doğum kontrol ilacını bıraktıktan sonra intikamla sivilce çıkarıyoruz? Adet görmeden önce ortaya çıkan ve doğum kontrol ilacının bırakılmasının ardından hızla artan hormonlardaki (Östrojen, Progesteron ve özellikle Testosteron) yükselmelerin aşırı sebum (yağ) üretimine yol açtığı ve sıklıkla sivilceye katkıda bulunduğu ortadadır. Döngünüz sırasında ara sıra bir veya iki sivilcenin ötesine geçtiğinizi fark ederseniz veya lekeleriniz çenenizde ve çene çizginizde yoğunlaşmışsa, bu hormonlarınızın kontrolden çıktığına dair bir kırmızı bayraktır.
Gıda hassasiyetleri / Kötü bağırsak sağlığı
Gaz, şişkinlik, kabızlık, ishal, hazımsızlık… Bunların hepsi gıda hassasiyetinin ve zayıf bağırsak sağlığının yaygın belirtileridir. Ancak bu semptomlar akne ve egzama gibi cilt rahatsızlıklarının da belirtisi olabilir. Belirli gıdalara karşı duyarlıysanız ve onları yemeye devam ediyorsanız ya da sindirim sisteminizi iltihap önleyici yiyecek ve içeceklerle dolduruyorsanız sindirim sisteminizin iç kısmına zarar verebilirsiniz; bu durum "sızdıran bağırsak" olarak ortaya çıkabilir. Bu, toksinlerin ve sindirilmemiş gıda parçacıklarının kan dolaşımımıza "sızmasına" izin vererek sistemik inflamasyona ve dolayısıyla sivilceye neden olur. Sivilcenize ek olarak sindirim semptomları da yaşıyorsanız, gıda hassasiyetleri veya zayıf bağırsak sağlığı sivilcenizin önde gelen nedeni olabilir.
Hasarlı cilt bariyeri
Cilt bariyerinin iki görevi vardır: iyi maddeleri (nem, besinler) içeride tutmak ve kötü maddeleri (toksinler, alerjenler) dışarıda tutmak. Aslında hasarlı cilt bariyerini dermal tabakanın "sızdıran bağırsağı" olarak düşünebilirsiniz. Hasar görmüş bir cilt bariyeri dış istilacılara karşı son derece duyarlı olduğundan ve nemi tutmakta güçlük çektiğinden, aknenin yanı sıra dermatit ve egzama gibi diğer cilt rahatsızlıklarına da yatkındır. Cildinizin özellikle hassas olduğu malzemeleri kullanmak cilt bariyerinizi de değiştirebilir. Hasar görmüş bir cilt bariyerinin belirtileri şunlardır:
Akne, rosacea, dermatit veya egzama
Kuru, donuk cilt
Hiperpigmentasyon (Ten renginde eşitsizliğe yol açan koyu lekeler)
Kızarıklık ve hassasiyet
Retinoidler, benzoil peroksit, asitler ve aşındırıcı eksfoliantlar gibi sert cilt bakım ürünlerinin aşırı kullanımı cilt bariyerlerinin zarar görmesinin başlıca nedenidir. Cilt bariyerinin bozulmasında yer alan diğer önemli etmenler ise aşağıdadır:
Besin eksiklikleri (omega-3 yağ asitleri, amino asitler, Çinko, A Vitamini)
Kimyasallar veya kokular içeren makyaj / güzellik ürünleri
Çevresel toksinler / kirlilik
Sigara içmek
Kurutucu temizleyicilerin aşırı kullanımı
Hava koşullarındaki değişiklikler
İlaçlar ve takviyeler
Hem farmasötik ilaçlar hem de doğal takviyeler sivilceye çeşitli şekillerde katkıda bulunabilir. Örneğin, hormonal doğum kontrol ilacına başlanmasının veya hormonal doğum kontrol ilacının bırakılmasının hormon seviyelerinde dalgalanmalara ve dolayısıyla sivilcelere nasıl yol açabileceğine daha önce değinmiştik. Steroidlerin (özellikle testosteron gibi anabolik steroidlerin), lityumun ve anti-epileptik ilaçların hepsinin akneye katkıda bulunduğu gösterilmiştir. Ayrıca antibiyotik kullanımı mikrobiyomu değiştirerek akneye yol açabilmektedir.
İlaçlara ek olarak, biotin (B7), B12, B6 ve iyot dahil olmak üzere bazı takviyelerin yüksek dozlarının bazı bireylerde sivilceye neden olduğu veya sivilceyi kötüleştirdiği gösterilmiştir. Yukarıdaki ilaçlardan veya takviyelerden herhangi birini alıyorsanız sivilceye katkıda bulunabilirler.
Peki sivilcelerimin sebebini nasıl anlarım?
Sivilce tetikleyicilerinizi bulmanın ilk adımı, temel nedenlerin tedavisinde uzmanlaşmış bütünsel bir uygulayıcıyla çalışmaktır. Bütünsel bir uygulayıcıyla işbirliği yapmak, sivilce oluşumuna katkıda bulunabilecek karmaşık faktörler ağını ortaya çıkarmak için çeşitli test türlerine erişmenizi sağlayacaktır. Bu faktörler iltihaplanma, hormonal dengesizlikler, zayıf bağırsak sağlığı, hasarlı cilt bariyeri, ilaçlar ve takviyeler, endokrin bozucular, genetik yatkınlıklar, yaşam tarzı seçimleri ve daha fazlasını içerebilir. Bu yaklaşım, jenerik çözümlerden veya dikkat çekici ürünlerden uzaklaşırken, berrak, parlak bir cilt elde etmeniz için sizi bilimsel bir araç kutusuyla güçlendirir. Spesifik sivilce nedenlerinizi belirlemek için en iyi fonksiyonel laboratuvar kitlerinden bazıları şunlardır:
Kapsamlı bağırsak sağlığı testi
Tam hormon testi
Gıda hassasiyeti testi
Hba1c, CRP, d vitamini içeren kan parametreleri testi
Akneyi doğal yollarla nasıl önleyebilirim?
Aknenizin temel sebebini belirlemek en büyük adımlar biridir. Daha sonra ise temiz bir cilde ulaşmak hedeflerden biridir. Temiz bir cilde ulaşmanın en kusursuz yöntemi, benzersiz laboratuvar sonuçlarınıza, genetiğinize ve yaşam tarzınıza göre sizin için kişiselleştirilmiş bir plan oluşturabilecek bütünsel bir uygulayıcıyla çalışmaktır. Bununla birlikte, eğer bu maliyet açısından engelleyici ise, genel inflamasyonu azaltmaya ve cilt bariyerinizi yeniden dengelemeye yardımcı olacak ve cildinizde gözle görülür bir iyileşme sağlayacak bazı ek ipuçlarımız var.
Cilt bakım rutininizi optimize edin
Pahalı cilt bakım ürünlerinizin endokrin bozucular olarak bilinen, birçok sağlık sorununa neden olabilecek ve cildinize daha fazla zarar verebilecek kimyasallar içerebileceğini biliyor muydunuz? Endokrin sistemi, üreme / cinsel işlev, uyku, büyüme ve gelişme, ruh hali ve metabolizma dahil olmak üzere bedensel işlevlerimizi koordine eden hormonal habercileri ifade eder. Endokrin bozucu kimyasallar (EDC'ler), PFA'lar, ftalatlar, parabenler, BPA, sentetik kokular ve sülfatlar olarak bilinen ve yalnızca endokrin sistemimizi etkilemekle kalmayıp aynı zamanda kanserojen, immünojenik ve nörolojik hastalıklarla bağlantılı olduğu gösterilen "sonsuza kadar kimyasalları" içerir. Genel sağlık için iyi olmasının yanı sıra, toksik olmayan cilt bakımına geçmek, endokrin fonksiyonunu iyileştirerek ve genel iltihabı azaltarak sivilcelerin azaltılmasına ve önlenmesine yardımcı olabilir.
Akne için geleneksel Çin Tıbbı’nı deneyin
Geleneksel Çin Tıbbı (TCM), binlerce yıldır başarıyla kullanılan ve bize vücuttaki dengeyi nasıl yeniden kuracağımız konusunda birçok fikir verebilen bir Doğu Tıbbı şeklidir. TCM, yüzün iç sağlık durumunuzun haritası olduğuna inanmaktadır. Aslında yüzün her bölgesi, dengesiz olabilecek belirli bir organ sistemine bağlıdır. Örneğin, yüzün bu kısmı üreme sistemiyle bağlantılı olduğundan çenenizin veya çene hattınızın çevresinde hormonal sivilce fark edebilirsiniz. Ek olarak, yüzün bu bölümü, yediğimiz besinlerin emiliminden ve sistemik dolaşımımıza asimilasyonundan sorumlu olan ince bağırsakla bağlantılı olduğundan, süt ürünleri veya özellikle hassas olduğunuz herhangi bir gıdayı yedikten sonra alnınızda sivilce fark edebilirsiniz. TCM haritası, sizin ve uygulayıcınızın test etme ve kişiselleştirilmiş tedavi planınızı oluşturma açısından nereden başlayacağınızı bilmenize yardımcı olacak harika bir araç olabilir.
Sivilceler ve diyet ilişkisi nedir?
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün tanımına göre ‘‘vücuttaki yağ miktarının, sağlık üzerinde olumsuz etkilerine sebep olacak düzeyde artması’’ olarak bilinen obezite ile sivilce arasındaki ilişki tartışmalıdır ve yapılan çalışmalarda kesin bir tanıya varılamamıştır. Kesin bir tanıya varılamamış olsa da obezitenin ileri derecedeki kan insülin düzeyi ve insülin direnci ile arasındaki pozitif yönlü ilişkisi sivilce oluşumunu dolaylı şekilde etkileyebilir.
Karbonhidrat içeren bir besin tüketildikten sonra kan glikoz seviyesinin belirli vakit sonunda yükseltebilme etkisine Glisemik İndeks (GI) olarak tanımlamaktadır. GI yüksek besin ile tüketilmesi neticesinde meydana gelen yüksek insülin düzeyinin sivilce patojenezinde görev aldığı bilinmektedir. Yapılan bir diğer çalışmaya göre de GI düşük besinleri tüketmenin doymuş yağ asitlerinin doymamış yağ asitlerine oranını pozitif şekilde etkilediği ve bunun sonucunda sebum yapımını azalttığı belirtilmiştir. Günlük hayatta sıkça karşılaştığımız besinlerin GI düzeyine dikkat ederek tüketmek AV’ın şiddetini azaltması yönünde önemlidir.
Sivilceye sahip birçok hasta incelendiği zaman sivilce oluşumuna sebep olarak gösterilen çikolata ve yağlı besin tüketiminin lezyonda artışa neden olduğu bilinmektedir. Önceden yapılmış olan bir çalışmada yüz bölgesinde bulunan aknelerin şiddet seviyesi incelenmiş ve sonuç olarak çikolata tüketiminin çalışmanın başlangıçtaki düzeyine göre akne şiddetini artırdığı gözlemlenmiştir. Çikolata her daim akneye sebep olabilecek besinlerden biri olarak görülmüştür.
Doğada 40’tan fazla yağ asidi olduğu bildirilmektedir fakat insan vücudunun gereksinimi olan 20 farklı yağ asidi bulunmaktadır. Bu yağ asitlerinin bir kısmını vücut kendi üretirken, diğer kısmını da üretemeyip besinler yoluyla dışarıdan almaya ihtiyaç duymaktadır. Bu tür yağ asitleri elzem yağ asitleri olarak adlandırılmaktadır. Çoklu doymamış yağ asitleri olarak bilinen omega-6 (n-6) ve omega-3 (n-3) elzem yağ asitleridir. n-3 yağ asitleri iltihabı önleyici yani anti-inflamatuvar yönde etki gösterirken, n-6 yağ asitleri, inflamasyon yükseltici olarak yani diğer bir tabiriyle pro-inflamatuvar etkisi göstermektedir. İnsan cilt sağlığının yağ tüketimi ile direkt akne ilişkisinin var olduğu tespit edilmiş olup akneli bireylerin tükettikleri besinlerin yağ çeşidine, diyetlerinde elzem yağ asidi ile doymuş yağ asitleri alım oranına önem vermeleri önerilmektedir.
İlk tanımlanmış olan ve yağın içinde çözünebilen antioksidan vitaminlerden olan A vitaminin birincil görevi epitel dokunun sağlığını korumaktır. Birçok dermatolojik hastalıklardan korunmak ve tedavi edebilmek adına A vitamini büyük öneme sahiptir ve deri lezyonlarında düzenleyici rol almaktadır.
Sivilcelerle mücadelede bütüncül yaklaşımı benimseyin
Hepimiz toksik olmayan iyi bir cilt bakımı rutinini sevsek de bu, sivilcenin temel nedenlerini tedavi etme açısından yapbozun yalnızca bir parçasıdır. Diyet ve yaşam tarzı düzenlemeleri, birçok insanın parlak, sivilcesiz bir cilde kavuşması ve gelecekte ortaya çıkabilecek sivilcelerin önlenmesi açısından çok önemlidir. Akne yönetimine yönelik en önemli bütünsel ipuçlarımız şunları içerir:
Düzenli ve uygun egzersiz: Düzenli bir egzersiz rutini, genel inflamasyonu ve kortizol seviyelerini düşürerek, kan şekeri kontrolünü iyileştirerek ve detoksifikasyona yardımcı olarak akneyi azaltabilir. Ancak aşırı terlemenin sivilceyi artırabileceğini unutmayın.
Akne dostu bir diyet uygulamak: İnflamasyonu düşük tutmak ve kan şekeri seviyelerini kontrol altında tutmak sivilceyle mücadelede kritik öneme sahiptir. Bunu yapmanın en iyi yolu, organik sebzeler ve meyveler, yüksek kaliteli protein kaynakları (otla beslenen etler, merada yetiştirilen yumurtalar, fasulye ve baklagiller) ve cilde özgü besinler açısından zengin, anti-inflamatuar bir diyet uygulamaktır. Cilde özgü besinler şunları içerir:
Omega-3 Yağ Asitleri (yağlı balıklarda, keten tohumlarında, kenevir tohumlarında, chia tohumlarında bulunur)
Çinko (istiridye, kırmızı et, kabak çekirdeği ve bitter çikolatada bulunur)
Protein / Amino Asitler (özellikle glisin, prolin, glutamin, lizin amino asitleri)
A Vitamini (karaciğer, yumurta, havuç, tatlı patates, yağlı balıkta bulunur)
C Vitamini (çilek, portakal, brokoli, biber ve domateste bulunur)
Anti-inflamatuar bir diyet aynı zamanda rafine şekerler, işlenmiş karbonhidratlar, rafine yağlar (bitkisel yağ, kanola yağı, ayçiçek yağı vb.), kızarmış veya ağır işlenmiş gıdalar ve alkol dahil olmak üzere inflamatuar yapıcı gıdalardan kaçınmayı da gerektirir.
Simbiyotikler, probiyotikler ve prebiyotiklerin bir kombinasyonudur ve bunların faydalarının, bağırsak mikrobiyomu üzerindeki etkilerinden kaynaklandığı varsayılmaktadır. Diğer etkilerin yanı sıra, faydalı bağırsak mikropları,cilt bariyer fonksiyonunun iyileştirilmesine ve inflamatuar tepkinin modüle edilmesine yardımcı olan kısa zincirli yağ asitleri üretir. Simbiyotik kaynakları; yulaf+ yoğurt, yoğurt+ bal, feta peyniri+ soğan…
Uykuyu optimize etmek ve stresi azaltmak: Stres seviyelerini yönetmek ve 7-9 saat dinlendirici uyku çekmek, inflamasyonu düşük tutmak ve vücuda cildi iyileştirmek ve onarmak için ihtiyaç duyduğu kaynakları sağlamak için kritik öneme sahiptir.
Omega-3 yağ asitleri arasında alfa-linolenik asit (ALA), eikosapentaenoik asit (EPA) ve dokosaheksaenoik asit (DHA) bulunur. Omega-3 yağ asitlerinin türevlerinin, transkripsiyon faktörleri olarak hareket ederek ve bağışıklık modülatörleri olarak inflamasyonu azaltarak cilt bariyerini etkilediği düşünülmektedir.
Güneş ışığı / güneş kremi: Uygun güneş ışığına maruz kalmak genel sağlık ve D vitamini düzeyleri açısından faydalı olsa da güneş yanıkları cilde zarar verebilir ve cilt bariyerlerinin bozulmasına neden olabilir. Güneş koruyucu seçerken toksik olmayan mineral bazlı güneş koruyucuları seçin.
Sonuç olarak sivilcenin meydana gelmesini etkileyecek birçok faktör bulunmaktadır. Bireyin tükettiği besinler ile salgılanacak serum düzeyi ve içeriği değişiklik göstereceğinden dolayı sivilce ile beslenmenin ilişkisi olduğu her zaman dikkatleri çekmiştir. Akne tedavisinde bütünsel yaklaşım en doğru yaklaşımlardan biri olacaktır. Düzenli ve dengeli beslenme, cildi temiz tutma, düzenli bakımlar yapma gibi yaklaşımlar daha iyi bir cilde sahip olmanıza yardımcı olabilir. Akne tedavinize başlamadan önce sağlık profesyonellerinden yardım almanız gerektiğini unutmamalısınız. İnternette veya bir başkasından duyduğunuz ‘sivilce önleyici maske, bir gecede sivilce nasıl geçer vb.’ videolara, yazılara aldırış etmemeli, sağlık profesyonelleriyle çalışıp bütünsel yaklaşmalısınız.