Habsburg imparatorluğunun en önde gelen komutanlarını bütünüyle hatırlamaya çalışırsanız tarih, birinin Fransız (bu Savoylu Eugene), diğerinin de Çek olduğu ortaya çıktı. "Şanlı Şövalye Prens Eugene" makalesinde Fransız hakkında daha önce konuşmuştuk. Ve Avusturya'nın Çek kahramanı kimdi? Çek asıllı büyük generaller söz konusu olduğunda herkes tarafından hatırlanan Jan ижižka kesinlikle değil.
Avusturyalı Mareşal Josef Wenzel Radetzky'nin aynı zamanda 1848'de Johann Strauss Sr.'nin ünlü Hoşgeldin Martını (opus 228) yazdığı bir Çek olduğu ortaya çıktı. Bu besteci "valslerin kralı" olarak kabul edilir, ancak yürüyüşü o kadar iyi sonuçlanmıştır ki, onu ilk kez duyan Avusturyalı subaylar, tüm görgü kurallarına rağmen, müziğe zamanında ellerini çırpmaya başladılar. Radetzky'nin Marşı'nın melodisi en çok tanınanlardan biridir, sizi temin ederim, hepiniz duymuşsunuzdur ve belki de söyleyebilirsin. Bu yürüyüş, Viyana'daki ünlü Noel Balosunu sona erdirir ve katılımcılar artık dans etmeyip, ilk dinleyiciler gibi performansa alkışlarla eşlik eder.
1896'dan bu yana, bu yürüyüş 1'da Kraliçe'nin Ejderhaları ile birleşen İngiliz 1959.Kral Dragoon Muhafızlarında alay yürüyüşü oldu, şimdi zırhlı bir alay.
Ayrıca Radetzky Marşı, Şili Askeri Akademisi'nin tören marşıdır.
Ülkemizde bu yürüyüşün metninin versiyonlarından biri Jaroslav Hasek'in "İyi Asker Schweik'in Maceraları" adlı romanından bilinmektedir:
Kont Radetsky, cesur savaşçı,
Lombardiya'dan kurnaz
Düşmanları süpürmek için yemin etti.
Verona'da takviye bekledi
Ve gecikmeden olmasa da,
Bekledi, hafifçe iç çekti.
Lombardiya'dan kurnaz
Düşmanları süpürmek için yemin etti.
Verona'da takviye bekledi
Ve gecikmeden olmasa da,
Bekledi, hafifçe iç çekti.
Radetzky'nin 1849'da Belarus hafif süvari alayı üzerinde bu rütbeyi ve himayesini alan Radetzky'nin aynı zamanda Rus ordusunun bir mareşali olduğunu biliyor.
Askeri yeteneklere ek olarak, Joseph Radetzky yabancı dil öğrenmede büyük başarı elde etti: bir dereceye kadar Avusturya İmparatorluğu'nun tebaasının konuştuğu 11 dili de biliyordu. Bu, tüm milletlerden askerleri ve subayları büyük ölçüde etkiledi ve bu nedenle Radetzky, "ordunun babası" lakabını bile aldı.
Anıt Savaşı
Daha da şaşırtıcı olan, 1918. yüzyılda evde Radetzky'ye karşı tutumdur. Çek Cumhuriyeti 1858'de bağımsızlığını kazandıktan sonra, geçmiş zamanların bu kahramanı, ulusal çıkarlara bir hain ve İtalya'nın özgürlüğü seven halkının yabancısı olarak kabul edildi. Hatta bazıları ona Çek olarak anılma hakkını bile reddettiler ve onu küçümseyerek "Avusturyalı" diye adlandırdılar. XNUMX'de Radetzky tarafından Küçük Şehir Meydanı'na dikilen anıt, daha sonra söküldü ve Ulusal Müze'nin bir kolu olan "lapidarium" a taşındı.
Prag'da Radetzky anıtı bulunan XNUMX. yüzyılın başlarından kartpostal
Ancak Viyana'da, 1892'de dikilen Radetzky anıtının da taşınması gerekiyordu. Gerçek şu ki, 1912'de başkentin merkezinde bir Çek anıtı olduğu için öfkelenen yerel "vatanseverler" tarafından saldırıların hedefi haline geldi. Sonuç olarak heykel, hala görülebilen Savunma Bakanlığı binasına taşındı.
Doğru, şimdi tarım, inşaat ve ticaret bakanlıkları burada bulunuyor. İşte bu nedenle, bu tür barış departmanlarının inşasındaki cesur komutanın atlı heykeli biraz şaşkınlığa neden oluyor.
Viyana'daki Radetzky Anıtı
Komutanın genç yılları
Josef Wenzel Radetzky, 2 Kasım 1766'da Çek kasabası Trebnitsa'da askeri kalıtsal bir ailede doğdu.
A.V.Suvorov ve Yevgeny Savoysky gibi, çocuklukta pek sağlıklı değildi. Bu nedenle askeri okula girmeyi başaramadı. Devlet görevlilerini ve avukatlarını eğiten Brno soylu akademisine gitmem gerekiyordu. Kabulünden bir yıl sonra, İmparator II. Joseph'in kararnamesiyle, öğrencileri geleneksel olarak saray hanımlarının sayfalarının rolünü oynayan Viyana Theresian Akademisi ile birleştirildi. Genç Radetsky için, bu hizmet utanç ve skandalla sona erdi: "kendi" hanımının treninde ve imparatorun huzurunda dolaşmayı başardı. Sonuç olarak, akademiden atıldı, tekrar askeri okula kabul edilmedi ve sonra umutsuz bir adım atmaya karar verdi - 1785'te 18 yaşındayken cuirassier alayına bir öğrenci olarak girdi. Şüphecilerin beklentilerinin aksine, genç adamın hizmeti iyi gitti, 1786'da ikinci teğmen rütbesini aldı, 1787'de cuirassier alayının teğmeni oldu.
1788'de Türkiye ile (Avusturya'nın Rusya'nın müttefiki haline geldiği) bir başka savaş sırasında Radetzky, Generalissimo Ernst Gideon Laudon'a yardımcı oldu.
Fransa Savaşları
Ve 1792'den beri Avusturya, cumhuriyetçi ve ardından imparatorluk Fransa'ya karşı uzun bir dizi savaşa girdi.
Fleurus Savaşı sırasında (Belçika, Haziran 1794), teğmen rütbesindeki Radetzky, düşmanın arkasına bir keşif baskını düzenleyen bir süvari müfrezesine liderlik etti ve amacı Fransızlar tarafından kuşatılan Charleroi şehrinin kaderini açıklığa kavuşturmaktı. Bu savaşta General Jourdain komutasındaki Fransızlar, dünya tarihinde ilk kez savaş alanını gözlemlemek için bir balon kullandılar. Savaş, Avusturyalılar için yenilgiyle sonuçlandı, ancak kayıpları Fransızlardan daha azdı.
1796'da J. Radetzky, şimdi İtalya'da olan Fransızlarla tekrar savaştı. Bu kez Napolyon Bonapart, düşman ordusunun başındaydı. Avusturyalılar tarafında, General Johann Peter Beaulieu, bir zamanlar neredeyse yakalanacak olan ona başarısız bir şekilde direnmeye çalıştı, ancak Kaptan Radetzky'nin hafif süvari müfrezesi başkomutanı kurtardı. Bu kampanya, Avusturya birliklerinin Tirol'e çekilmesiyle sona erdi.
1796'da, Mantua'da Fransız birlikleri tarafından kuşatılmış 30 yaşındaki Binbaşı Josef Radetzky'yi görüyoruz. Kale teslim oldu, ancak garnizonunun askerleri ve memurlarının ayrılmalarına izin verildi. Ve 1799'da, Suvorov'un İtalyan kampanyası sırasında Radetsky, Rus komutanına bağlıydı, Trebbia savaşlarında (geri çekilen Fransızların peşinde koşarken kendini ayırt etmişti) ve Novi'de savaştı. Bu savaşlardan sonra Radetzky albay rütbesini aldı ve General Melas'ın karargahına atandı.
Marengo Savaşı'nda (Haziran 1800) Radetzky, Prens Albrecht'in cuirassier alayına komuta etti ve beş kurşun yarası aldı. İyileştikten sonra, o ve alayı, Hohenlinden savaşına (3 Aralık 1800) katıldığı Bavyera'ya gitti. Burada Prens John'un Avusturya ordusu, General Moreau'nun Fransız kuvvetleri tarafından mağlup edildi. Bu savaş, aynı zamanda, kötü şöhretli Franz von Weyrother'in, Austerlitz Savaşı planının yazarı olacak olan Avusturyalıların kurmay başkanı olması açısından da ilginçtir. Ancak Avusturya komutanının Radetzky hakkında hiçbir şikayeti yoktu, hatta Maria Theresa Nişanı'nın Şövalye Haçı ile ödüllendirildi.
1805'te Tümgeneral Radetzky, Avusturya Arşidükü Karl ve Fransız Mareşal Massena ordularının çarpıştığı İtalya'da tekrar savaştı. En büyük savaş, Charles'ın yine de geri çekildiğini gösterdiği ve beş bininci Avusturyalı koruma birliğinin teslim olduğu akşama kadar sonucu belirsiz olan Caldiero Savaşı'ydı.
22 Nisan 1809'da Radetzky'nin tugayı, Ekmühl Savaşı'na ve ardından Napolyon'un yalnızca çok yüksek kayıplar pahasına kazanmayı başardığı en zorlu Wagram savaşına katıldı.
1810'da Radetzky, Maria Teresa Tarikatı Komutanı ve o zamandan beri askerleri Radetzky'nin Hussarları olarak bilinen 5. Hussar Alayı Albay oldu.
Bu savaşın sona ermesinden sonra, Radetzky korgeneralliğe terfi etti ve Avusturya genelkurmay başkanı oldu. Avusturya ordusunu daha modern hale getirebilecek reformlar yapmaya çalışarak 1812 yılına kadar bu pozisyonda kaldı. Ancak ordu çevrelerinde inatçı bir direnişle karşılaştı ve istifa etti.
1813'te Radetzky, müttefik kuvvetlerin genelkurmay başkanı olarak atandı, altında iki atın öldürüldüğü ünlü Leipzig Savaşı'na katıldı. Savaş sonucunda kendisine 3. derece Rus St. George Nişanı verildi.
Mansfeld. Korgeneral J.Radetsky'nin Portresi, 1813
Daha sonra, Paris'e zafer girişine katıldı ve Viyana Kongresi'nde Metternich ile I. Alexander arasında arabulucu olarak görev yaptı.
Savaştan sonra, Radetzky, 1829'da bu pozisyondan çıkarılıncaya ve Moravia'daki Olomuc şehrinin (doğu Bohemya'daki) kalesinin komutanlığına gönderilinceye kadar Avusturya genelkurmay başkanı olarak görev yaptı. Bu seviyedeki bir askeri lider için pozisyon açıkça önemsizdi, birçok kişi bu atamayı utanç ve sürgün olarak algıladı.
Çek Cumhuriyeti'nin 1918'de bağımsızlığını kazandıktan sonra, bu ülkede Radetzky'ye yönelik tutumun olumsuz hale geldiğini hatırlıyoruz. Ancak Olomuc'ta Radetzky her zaman popülerdi ve bu şehirde her yıl onun şerefine bir tatil hala kutlanıyor. Ağustos ayının son hafta sonu, eski Avusturya imparatorluğunun farklı bölgelerinden gelen askeri gruplar ana meydandan müzik eşliğinde geçerler. Bu geçit törenine Josef Radetzky ev sahipliği yapıyor (daha doğrusu onu canlandıran aktör).
A. Strixner. Kont Radetzky, litografi
İtalya'daki savaşlar
Radetzky, Modena, Parma ve Papalık Devletlerinin vilayetlerinin isyan ettiği İtalya'ya acilen gönderildiği Şubat 1831'e kadar Olomuc'ta kaldı. Radetzky, General Fremont'un yardımcısı oldu. Zaten Mart ayında isyancılar yenildi. İtalya'da kalan Radetzky, iki yıl sonra orada bulunan Avusturya ordusunun komutanlığını ve 1836'da mareşal rütbesini aldı.
Avusturya İmparatorluğu'nun bir parçası olan sözde Lombardo-Venedik Krallığı'nı yutan 1848 ayaklanması çok daha ciddiydi.
Avusturyalı vatansever I. Strauss'un yazdığı "Radetzky Yürüyüşü" nde anlatılan bu savaş hakkındadır: "Kont Radetzky, cesur savaşçı, / Kurnaz Lombardiya'dan / Düşmanları süpürmek için yemin etti ..." Hatırladın mı?
O zamana kadar Radetzky'nin itibarı kusursuzdu.
Ancak, 1848-1849 olaylarına katılım. her kesimden liberallere onu gerici ve özgürlük ve demokrasinin boğucusu olarak adlandırmaları için bir neden verdi. Paradoks şu ki, Radetzky'nin başkomutan olarak büyük zaferler kazanması, ardından adının tüm dünya tarafından tanınması ve Avusturya ve Çek Cumhuriyeti'ndeki popülaritesinin sınırına ulaşmasıdır. Ancak daha sonra hem Avusturyalıların hem de Çeklerin Radetzky'den utanmaya başlamasına yol açan tam da bu zaferlerdi.
Böylece, 18 Mart 1848'de Milano'da başlayan ayaklanma (Cinque giornate di Milano - "Milano'nun 5 günü") Lombardiya'nın tamamını hızla yuttu.
Milano, Mart 1848'in beş günündeki olayların anıtı
22 Mart 1848'de Venedik'in bağımsızlığı ilan edildi, avukat Daniele Manin yeni kurulan St. Mark Cumhuriyeti'nin başkanı oldu.
Venedik'teki Risorgimento'ya adanmış İtalyan pulu
İsyancılar, bu topraklar üzerinde hak iddia eden ve Avusturya'ya karşı savaşa liderlik etme arzusunu ilan eden Papa Pius IX ve Sardinya Kralı (Piedmont) Carl Albrecht tarafından desteklendi. Lombardiya ve Venedik'te, Cumhuriyetçi devrimciler için hoş olmayan bir sürpriz olan iddialarına rıza göstererek yanıt verdiler. Bunu öğrenen aynı Manin, Venedik'in devrimci hükümetini terk etti.
Radetzky'nin emrinde (bu arada, o zamanlar zaten 82 yaşındaydı), Milano'da 10 bin asker ve Verona ve Mantua'ya götürmek zorunda kaldığı illerde yaklaşık 5 bin asker vardı. Radetzky'nin Mart'ı "Verona'da takviye bekliyordum" diyor.
Yeni Avusturya birimleriyle birlikte, yakında imparator olacak olan genç Prens Franz Joseph geldi. Şaşırtıcı görünebilir, ancak Viyana Devrimi ve Macar Ayaklanması'nın o çalkantılı döneminde, amcası ve babası birbiri ardına tahttan çekildiğinde, sahadaki İtalyan ordusu imparatorluktaki en tehlikeli yer değildi. Ünlü mareşalin karargahında, prensin annesine göre, kendi sarayındakinden çok daha sakindi.
Bu arada Radetzky harekete geçti. İlk olarak, Papalık bölgesi ordusunun tugayının yenildiği savaşta Avusturyalılar Venedik bölgesini tekrar işgal ettiler. Sonra 25 Temmuz'da Custoza Muharebesi'nde, Milano'ya kadar takip edilen Sardunya ordusu yenildi. Lombardiya'nın başkenti sakinleri duvarlarının önünde Avusturya ordusunu görünce teslim olmayı seçti.
Albrecht Adam. Mareşal Radetzky, 1848'de Milano'nun önünde
Bundan sonra Radetsky, Catherine II, P.Rumyantsev, G.Potemkin, A. Suvorov, M.Kutuzov, Barclay de Tolly, Prusya Mareşal Blucher dahil olmak üzere dar bir süvari listesinde yer alan 1. derece Rus Aziz George Nişanı ile ödüllendirildi. , İsveç kralı Charles XVI (daha çok Napolyon Mareşal Jean-Baptiste Bernadotte olarak bilinir) ve Wellington (toplam 25 kişi).
31 Ağustos 1848'de, Radetzky'nin Viyana'daki birlikleri Strauss'un "Hoşgeldin Yürüyüşü" ile bir araya geldi.
Sardinya Kralı Carl Albrecht, birkaç ay sonra bozulan bir ateşkes imzalamak zorunda kaldı. Radetzky'nin ordusunun İtalya'da yeni bir savaşın haberine verdiği tepki paradoksal oldu: herkes Radetzky'nin askeri yeteneklerine o kadar emindi ki, düşmanlıkların yeniden başlaması haberinde pek çok kişi çok sevindi: herkes yeni bir zafer bekliyordu.
İtalyan ordusu, beklenmedik bir şekilde, bir sonraki Polonya ayaklanması sırasında Varşova komutanı olan Rus ordusunun eski bir kaptanı olan ve askerden kaçan Polonyalı Khrzhanovsky tarafından yönetildi ve ardından Paris'teki bir kafede hayali "istismarlar" hakkında konuştu. Partilerin güçleri yaklaşık olarak eşit çıktı.
İlk başta İtalyanlar Mortara'da kolayca yenildiler.
Ancak Novara'daki savaş çok zordu. Avusturyalılar, Biccoco köyü ile yüksekliğe saldırdılar, oradan devrildi ve sadece akşamları onu yeniden ele geçirebildiler.
Mareşal Radetzky, Novara Savaşı'nda
Bundan sonra Sardunya kralı Carl Albrecht tahttan çekilmeye karar verdi ve Portekiz'e göç etti. Oğlu Victor Emmanuel II tarafından yeni bir barış anlaşması imzalandı.
Ağustos 1849'da, kuşatma altındaki Venedik teslim oldu, Avusturyalılar daha sonra havadan bombardıman etmeye çalıştı: topçu teğmen Franz Uhatius'un önerisi üzerine, uygun bir rüzgarla, yanan fitillere asılı bombalı balonlar gökyüzüne fırlatıldı: Yandıklarında bomba düştü. Tabii ki, herhangi bir doğruluk sorunu yoktu, bombalar suya dahil herhangi bir yere düştü. Ancak buna alışkın olmayan Venedikliler üzerinde bazı izlenimler bırakmayı başardılar. Ukhatius, icadı için savaşın bitiminden sonra asaletle ödüllendirildi.
Böylece Josef Radetzky, 83 yaşında son galibiyetini kazandı.
Mareşal, İtalya Genel Valisi olarak atandı, altın bir mareşal sopası takdim edildi, Olomouc ona fahri vatandaş unvanı verdi ve Franz Joseph borçları ödedi.
G. Decker. Radetzky Josef-Wenzel, portre, 1850 dolaylarında
Aynı yıl, Radetsky Rus mareşal rütbesini aldı ve Belarus hafif süvari alayının başına atandı.
Kahramanın ölümü
1857'de Josef Radetzky yerde kayarak düştü ve kalçasını kırdı. Birkaç ay yattıktan sonra, üşüttüğü birliklerin kış incelemesine katılmaya karar verdi. Artık yeni bir hastalıktan kurtulmaya mahkum değildi ve 5 Ocak 1858'de Mareşal Radetzky Milano'da öldü.
Cenazesi, İmparator Franz Joseph ile kendisini II. Joseph'in gayri meşru oğlu olarak gören zengin vaftiz edilmiş Yahudi Joseph Parkfrieder arasındaki rekabetin komik bir hikayesiyle ilişkilendirilir. Bir kibir duygusuyla, Parkfrieder, Avusturya İmparatorluğu'nun en önde gelen insanlarının yanına gömüleceği büyük bir Kahramanlar Pantheon'u (Heldenberg) inşa etti. Bu Pantheon'da gömülme rızasını elde etmek için, artık hiçbir şeyi inkar edemeyen adayların tüm borçlarının ölümünden sonra ödenmesi yükümlülüğünü üstlenmeye başladı. Bu Pantheon'da zaten başka bir yere gömülmüş olan büyüklerin mezarlarının yerini heykeller ve büstler aldı.
İmparator Franz Joseph, Radetzky'yi Habsburg'ların aile mezarına gömmeye karar verdiğinde, Parkfrieder'in kendisiyle (ve başka bir mareşal olan Freyer von Wimpffen ile) böyle bir anlaşma imzaladığı ortaya çıktı. Hayal kırıklığına uğramış imparator Pantheon'u satın almaya karar verdi, ancak Parkfreeder ücretsiz olarak verdi.
Heldenberg
Heldenberg, J. Radetzky'nin mezarı
Şu anda, bu Pantheon topraklarında iki imparator dahil olmak üzere 169 büst ve heykel var: Rudolf I ve Franz Joseph.