Mahatma Gandhi
- Doğum : 2 Ekim 1869-Porbandar
- Ölüm : 30 Ocak 1948-Yeni Delhi
Mahatma Gandhi, Hindistan’ın büyük milli lideridir. Mahatma Mübarek lakabı ile tanınmaktadır. Ahmedâbâd şehrinde yerleşerek Hint halkına kendi kendini yönetme fikrini aşılamıştır. Ölümüne kadar Hindistan’ın tartışmasız millî lideri sıfatını korumuştur.
Hayatı
Batı Hindistan’da Kathiavvar yarımadasının Porbandar şehrinde 1869 yılında doğmuştur. Ticaretle uğraşan tanınmış bir Ortodoks aileye mensup olan Gandhi’nin babası soylu bir aileden gelmektedir. Aynı zamanda Porbandar şehrinin başpapazı olan babası, Gandhi’ye disiplinli bir ilk tahsil temin etmiş ve 13 yaşında evlendirmiştir. Gandhi 18 yaşında Londra’ya tahsil için gitmiştir. İngiltere’de zamanını İncil ve diğer din kitapları ile bazı tanınmış batı felsefecilerinin eserlerini okuyarak geçimiştir. Gandhi’nin fikirlerinde bu felsefecilerin tesirleri görülmektedir.
Hindistan’a döndüğü zaman, Bombay’da avukatlığa başlamış, ancak bir Hindistan firmasında çalışmak üzere Güney Afrika’ya gönderilmiştir. Orada başarılı bir meslek hayatı olmasına rağmen, Güney Afrika’daki beyaz azınlığın, bölgedeki yerli Güney Afrikalılara ve Hintlilere uyguladıkları fena muamele ve ırk ayrımı, onun bölgedeki Hint toplumunun sosyal ve siyasi haklara kavuşmaları için mücadeleye başlamasına sebeb olmuştur. Gandhi kendisini Hint milletine adamıştır. Hintlilerin hakkını korumak için şiddete başvurmaksızın Güney Afrika hükümetine karşı mücadeleye girişmiştir. Bunun sonucunda birçok defa tevkif edilmiş, işkenceye maruz kalmıştır. Fakat bunlar onu yıldırmamıştır. Gayretlerinin sonucunda 1914 yılında Güney Afrika Birliği hükümeti, Gandhi ile Hint toplumunun haklarını arttıran bir anlaşma imzalamaya mecbur edilmiştir. Daha sonra kendisine çok para getiren işinden ayrılarak mücadele için tekrar 1915 yılında Hindistan’a dönmüştür. Gandhi 1922 yılında hapse atılmıştır. 1924 yılında ameliyat olması gerektiği için serbest bırakılmıştır. Aynı yıl “Bütün Hindistan Millî Kongresi”nin başkanı seçilmiştir. Bunu takip eden yıllarda sık sık hapsedilmiştir.
Gandhi'nin Savundukları
Tam bağımsızlık için ısrar etmiştir. Bağımsızlık yolundaki savaşı sırasında Hindistan’da bulunan sınıf farklarına karşı çıkmıştır. Aynı zamanda azınlıkların haklarına saygılı olmayı savunmuştur. Dinlerin insanlar üzerindeki etkisini çok iyi anlayan Gandhi, İslâm dinini ve Kur’an-ı Kerimi dikkatle incelemiş ve Müslümanlığa hayran kalmıştır.
Son Yıllar
1946 yılında İngilizlerin tahrikiyle de Hintlilerle, Müslümanlar arasında çarpışmalar başlamış, daha sonra bütün Hindistan’a yayılmıştır. 15 Ağustos 1947 yılında Hindistan istiklalini elde etmesine rağmen, Gandhi son aylarını, bu çarpışmalardan, İngilizlerin Hindistan’ı bölüp, bir kısmını Pakistan olarak ayırmalarından ve milyonlarca insanı, özellikle Müslümanları İngilizlerin Pakistan’a göçe zorlamasından dolayı üzüntü ile geçirmiştir. Gandhi 1930’lu yıllardan itibaren ülke yönetiminde söz sahibi olmuş ve Vallabhbhai Patel, Mevlânâ Ebul Kelam Âzâd ve Jawaharlal Nehru gibi seçilmiş idareciler kendisiyle pek çok meseleleri istişare etmişlerdir.
Gandhi’nin en önemli başarısı Hindistan’ı bağımsızlık yıllarından alıp, kararlı bir idare kurmasında yatmaktadır. 30 Ocak 1948 yılında Hindistan’ın bölünmesinden onu sorumlu tutan aşırı fikir sahibi biri tarafından vurularak öldürülmüştür.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
Kaynakçalar
Yeni Rehber Ansiklopedisi İstanbul: Türkiye Gazetesi
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Mustafa Nihat Özön
Cumhuriyet dönemi edebiyat tarihi ve dil bilimi üzerine çalışmalar yapan Mustafa Nihat Özön, İstanbul Etmeydanı’nda dünyaya geldi. Şemsülmaârif ve Burhanıterakki gibi özel okullardaki öğreniminin ardından Davutpaşa ve Gelenbevi rüşdiyelerine devam eden Özön, Mercan İdadisi’nin son sınıfındayken seferberlik ilanı üzerine askere alındı. Liseyi tamamlamamış olmasına rağmen Edebiyat Fakültesi’ne öğrenci olarak kabul edildi. Eğitimini tamamlamasının ardından Ankara Erkek Lisesi’ne Fransızca öğretmeni olarak gönderildi ve meslek hayatının ilk adımını attı. Bir dönem Anadolu Ajansı’nda çalışan Özön, farklı okullarda psikoloji ve ahlak dersleri de verdi. Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü’nde hocalık yapıp buradan emekli olan Özon, emeklilik yıllarında da çalışmalarına devam etti ve İstanbul’da vefat etti.
-
Walt Disney
Walt Disney, Amerikalı sinema, televizyon ve çizgi film yapımcısı ve yönetmendir. Çizgi filmciliğin ve canlandırma tekniğinin babası sayılan Walt Disney, bir sanatkârdan ziyade tüccar olma özelliğini korumuştur. Para kazanabilmek için her türlü yola başvurmuştur. Filmlerinin çoğunda şiddet, vahşet ve sadizm unsurlarına yer verdiği için eğitimciler ve sosyal bilimciler tarafından tenkit edilmiştir. Para kazanmak için eğlencenin her türlüsünü teşvik eden Walt Disney’in kurduğu Disneyland birçokları tarafından eğlence süpermarketi olarak vasıflandırılmıştır.
-
Sabri Esat Siyavuşgil
Sabri Esat Siyavuşgil, Türk şair, yazar, psikolog, çevirmen, ansiklopedisttir. Cumhuriyet dönemi topluluğu olan Yedi Meşaleciler'in kurucuları arasındadır. Psikoloji alanında akademik kariyere sahip olan sanatçı profesörlüğe kadar yükselip hayat boyu vazifesini sürdürdü. Fransız şairlerden Türkçe'ye şiir çevirileri yaptı. Aynı zamanda Sait Faik hikayelerini de Fransızca'ya çevirdi.
-
Ahmet Haşim
Modern Türk şiirinin kurucularından kabul edilen Ahmet Haşim İlmiye sınıfına mensup bir ailenin üyesidir. Babası Bağdat'ın köklü ailelerinden biri olan Alusizadelere mensup Fizan mutasarrıfı Ahmet Hikmet Bey ve annesi Kahyazadelerin kızı Sara Hanım'dır. Erken yaşlardan itibaren anne yokluğunu hissederek büyüyen Ahmet Haşim içine kapanık bir çocukluk geçirdi.
-
Küçük Kaynarca Antlaşması
Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanan bu antlaşma Osmanlı-Rus savaşı ardından imzalandı. Yalnızca Osmanlı Devleti değil Doğu siyaseti açısından Rusya için de bir dönüm noktası teşkil eden Osmanlı-Rus Savaşı, Osmanlı zafiyetini bütün açıklığıyla gözler önüne sermek ve Rusya’nın büyük güç olarak ortaya çıktığını belgelemek bakımından büyük öneme sahipti. Ruslar kısa zamanda Kırım’ı istilâ ve Memleketeyn’i işgal ederek Tuna nehrine kadar ilerledi ve nehri aştı, Osmanlı toprakları ağır tahribata uğradı. Ordunun ehliyetsiz ellerde kötü yönetimi, askerî hedeflerin belirlenmemiş olması, askerin disiplinsizliği, sebatsızlığı, yer yer sergilediği isyan ve yağmalama hareketleri, müslim ve gayrimüslim ahalinin hoşnutsuzluğu ve gereken desteği sağlamaması genel bir çözülmenin ipuçlarını vermekteydi. Küçük Kaynarca Barış Antlaşması’na temel teşkil edecek hususlar, savaş esnasında yapılan mütarekeler sonrasında sürdürülen barış görüşmelerinde belirdi ve barış, akamete uğrayan bu görüşmelerde söz konusu edilen Rus talepleri doğrultusunda tahakkuk etti. Kırım ve askerî yönden hayatî bir önem atfedilen kalelerin terki konularında yoğunluk kazanan görüşmeler Osmanlı Devleti’nin tâvize yanaşmaması sebebiyle başarısızlıkla sonuçlandı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun