İDDİA: Eşinin vefatı üzerine Makber'i yazan Abdülhak Hamit Tarhan, iki hafta sonra eşinin taziyesinde tanıştığı bir kadınla evlendi.
YANLIŞ
Şair Abdülhak Hamit Tarhan’ın, ölümü üzerine Makber şiirini yazdığı eşi Fatma Hanım’ın taziyesinde tanıştığı bir kadınla evlendiği iddiası, ara ara paylaşılan bir şehir efsanesi haline gelmiş durumda. Bazı internet sitelerinde de yer alan iddiaya göre Tarhan, eşinin taziyesinde tanıştığı Britanyalı Nelly Clower’a aşık olup evlenmiş.
Ancak Abdülhak Hamit Tarhan, Makber’i ilk eşi Fatma Hanım’ın 1885 yılında vefatından sonra Beyrut’ta yazdı. İkinci evliliğini ise ilk eşinin vefatından beş yıl sonra, 1890 yılında Londra’da tanıştığı Nelly Clower ile yaptı.
Tarhan ikinci evliliğini eşinin ölümünden beş yıl sonra yaptı
Tanzimat döneminin önemli şairlerinden Abdülhak Hamit Tarhan (1852-1937) aynı zamanda diplomattı. Abdülhak Hamit, 1883 yılında bugün Mumbai olarak bilinen Hindistan’daki Bombay’a başkonsolos olarak tayin edildiğinde, 1874 yılında evlendiği eşi Fatma Hanım’ı da beraberinde götürmüştü. Vereme yakalanan Fatma Hanım’ın durumu kötüleşince, çift İstanbul’a geri dönmek üzere yola çıktı. Ancak Fatma Hanım dönüş yolu üzerindeki Beyrut’ta, 1885 yılında hayatını kaybetti.
Abdülhak Hamit Tarhan’ın Makber’i yazdığı ilk eşi Fatma Hanım.
Abdülhak Hamit Tarhan Makber’i, eşinin ölümü üzerine duyduğu acıyla, Beyrut’ta kaldığı 40 gün içinde yazdı. Tarhan kaleme aldığı anılarında Makber’i yazışını şu sözlerle anlatıyor:
“Kırk gün, sanki onunla hem-civâr (komşu) ve hem-hâl olmak için, yer katında bir odada Makber’i yazmaya başladım. Öteki makberi ise, her gün, Ahmet Ağa ile beraber ziyarete gidiyordum. Kabrin taşı yapılıp yerine konulduktan sonra Beyrut’u terk ettim.”
Hatıralarında büyük bir sevgiyle bahsettiği eşinin ölümüyle yazdığı tek eser Makber de değil. Tarhan, İstanbul’a döndükten sonra eşiyle ilgili yazdığı “Ölü”, “Bunlar O’dur”, “Hacle” gibi eserlerini de yayınladı. Eşinin kaybının ardından büyük bir acı yaşayan Hamit, İstanbul’a gelmesinden sonra yeniden dünyaya geldiğini de aktarıyor. Tarhan, İstanbul’a döndükten sonra 1886 yılında Londra elçiliği başkâtibi olarak atandı.
Abdülhak Hamit Tarhan ikinci evliliğini, iddia edildiği gibi eşinin ölümünün hemen ardından değil, beş yıl sonra yaptı. Tarhan, 1890 yılında Londra’daki diplomatik görevi sırasında tanıştığı Nelly Clower ile evlendi. Tarhan ile Nelly Clower, Londra Tilbury Oteli’nin yemek salonunda tanıştı; iddia edildiği gibi eşinin taziyesinde de değil. Clower’ın Fatma Hanım’ın taziyesinde bulunduğunu gösteren bir kanıt da yok.
Abdülhak Hamit, 1911 yılında yine veremden kaybettiği Nelly Clower’ın hemen ardından, Cemile Hanım ile evlendi. Cemile Hanım’la evliliği 20 gün süren Tarhan, 1912 yılında evlendiği Belçikalı Lucienne ile de 1920 yılına kadar evli kaldı. Tarhan 12 Nisan 1937 tarihinde İstanbul Maçka Palas’ta hayatını kaybetti.
Şair Tarhan, Makber adlı eserinde Fatma Hanım’ın kişiliği, özellikleri, hayatını ve kendi duygularını dile getiriyor. Makber’i önemli yapan da, şiirde ölüm ve yas duygusuna, mistik fikirler, isyan, şüphe gibi duygu ve fikirlerin de eşlik etmesi. Nitekim Abdülhak Hamit, eserine ölümü ve kaderi sorgulamakla başlıyor.
Sonuç olarak Abdülhak Hamit Tarhan’ın Makber’i yazdığı eşinin taziyesinde tanıştığı kadınla iki hafta sonra evlendiği iddiası gerçeği yansıtmıyor. İddia yanlış bilginin en yaygın yedi türünden uydurmaya örnek.
Kaynaklar
Evrensel.net, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e bir köprü: Abdülhak Hamit, 1 Ocak 2001
Aynur Demircan, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e aydınlık bir yüz: Abdülhak Hamit Tarhan, Eylül 2003
İslam Ansiklopedisi, Abdülhak Hamit Tarhan
İslam Ansiklopedisi, Makber
Malumatfuruş, Abdülhak Hamit Tarhan’ın Ardından Makberi Yazdığı Eşinin Taziyesinde Tanıştığı Kadınla Hemen Evlendiği İddiası, 21 Nisan 2019