İvar Ragnarsson
- Önem : İngiltere'yi istila eden Viking liderlerinden
- Doğum : 795
- Ölüm : 873
Orta Çağ’da Kuzey Avrupa’ya saldıran en ilginç Viking şeflerinden biri olan Ivar Ragnarson, Kemiksiz Ivar olarak da bilinmektedir. Doğuştan itibaren ayaklarının sağlıklı olmaması nedeniyle yürüyememesi onun bu lakabı almasına neden oldu. 9. yüzyılda İngiltere’nin Danimarkalılar tarafından işgal edilmesinde önemli rol oynayan liderlerden biridir. Ivar, Paris’e saldıran Danimarka’nın efsanevi kralı Ragnar’ın üç oğlundan biridir. Babası Rangnar’ın İngilizler tarafından zehirli yılan dolu bir kuyuya atılarak öldürmesi üzerine kardeşleriyle birlikte İngilizlerin üzerine saldırıldı. İngiltere’yi bu sefer sıradan bir Viking talanıyla bırakmadı, orada bir yerleşim alanı kuruldu.
Korku dolu Anglosaksonlar tarafından “Büyük Kafirler Ordusu” olarak adlandırılan Vikingler, 865 yılında İngiltere’nin doğu sahilindeki Kuzey Denizi’ni geçtiler. York şehrini yağmaladılar. Aralarında Ivar’ın babası Rangnar’ı öldüren kişinin de bulunduğu yerel liderler öldürdü. Ivar babasının katilini bizzat kendi elleriyle öldürmüştür. Söylendiğine göre sırtını yarıp kaburgalarını teker teker dışarı çıkartmıştır. Ivar 870’li yıllarda hayatını kaybetti. Kral Büyük Alfred başarılı bir şekilde Viking istilasını durdurdu. Ancak İngiltere’nin kimi bölgelerindeki Danimarka hakimiyeti sonraki 200 yıl boyunca devam etti.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
İvar Ragnarsson
Orta Çağ’da Kuzey Avrupa’ya saldıran en ilginç Viking şeflerinden biri olan Ivar Ragnarson, Kemiksiz Ivar olarak da bilinmektedir. Doğuştan itibaren ayaklarının sağlıklı olmaması nedeniyle yürüyememesi onun bu lakabı almasına neden oldu. 9. yüzyılda İngiltere’nin Danimarkalılar tarafından işgal edilmesinde önemli rol oynayan liderlerden biridir. Ivar, Paris’e saldıran Danimarka’nın efsanevi kralı Ragnar’ın üç oğlundan biridir. Babası Rangnar’ın İngilizler tarafından zehirli yılan dolu bir kuyuya atılarak öldürmesi üzerine kardeşleriyle birlikte İngilizlerin üzerine saldırıldı. İngiltere’yi bu sefer sıradan bir Viking talanıyla bırakmadı, orada bir yerleşim alanı kuruldu.
-
Antoine Lavoisier
Fizikçi ve kimyager Antonie Laurent Lovasier 18. yüzyılın en göze çarpan Fransız bilim adamlarından biridir. Hidrojen ve oksijen elementlerini bulan Lavoiser, kütle korunumu yasasının keşfi ve metrik sistemin oluşturulması ile ün kazandı. Zengin bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Lavoiser, Sorbone Üniversitesi’nde eğitim gördü. Hukuk bölümünden mezun oldu ancak babasının isteğine karşı gelerek hukuku bıraktı. 1760’larda itibaren kimya çalışmaya başladı. Daha sonraları kral adına gümrük vergileri toplayan özel bir vergi firmasına girdi. Fransa’nın önde gelen vergi tahsildarlarından birinin kızı ile evlendi.
-
Daltaban Mustafa Paşa
Genç yaşta Sadrazam Kara İbrâhim Paşa’ya intisap etti. Daha sonra sırasıyla kapıcılar kethüdâlığı, kapıcıbaşılık, mîrâhurluk gibi görevlerde bulundu. 1691’de yeniçeri ağalığına, ertesi yıl Babadağı muhafızlığına tayin edildi, adı bu görevi sırasında bazı suistimallere karıştı. II. Mustafa’nın 1696’daki ikinci Avusturya seferine Anadolu beylerbeyi olarak katıldı ve başarılı hizmetlerde bulundu. Aynı yıl Diyarbekir beylerbeyi oldu. Bu görevi sırasında halkın kendisinden şikâyeti üzerine Sofya’da yapılan muhakemede suçlu bulundu; haksız yere aldığı malları geri vermeye ve ölüme mahkûm edildi. Fakat devrin şeyhülislâmı Seyyid Feyzullah Efendi ve padişahın öteki bazı yakınlarının aracılığı ile ölümden kurtuldu; Bosna sınırındaki Poçitel Kalesi’ne sürüldü. Daha sonra Bosna halkının isteği üzerine affedilerek Bosna valiliği ve seraskerliğine getirildi. Bu görevi sırasındaki askerî başarıları şöhretini daha da arttırdı. 1699 yılı başlarında Rakka beylerbeyiliğine tayin edildi ve o bölgedeki halkı eşkıya tasallutundan kurtarmak, bazı aşiretleri iskân etmekle görevlendirildi. Bu vazifesi sırasında da adı bazı yolsuzluklara karışan Mustafa Paşa 1700 yılında Bağdat valiliğine getirildi.
-
Salacıoğlu Mustafa Celveti
Henüz çocuk yaşta babasını kaybeden Salacıoğlu Mustafa Celveti çeşitli şiirlerinde fakirlikten, çoluk çocuğa muhtaç olmaktan, büyüklerde mürüvvetin, küçüklerde vefanın kalmadığından, kendisini anlamayan zâhir ehlini kastederek “hayvanı çok bir ormana düştüğünden” bahsetmesi onun Girit’te sıkıntılı günler geçirdiğini gösterir. Harabeye dönen dergâhının tamiri amacıyla Seyyid Mustafa Paşa’ya yazdığı kasideye bakarak nüktedan bir mizaca sahip olduğunu gösterdi. Celvetîliğin Hâşimiyye koluna mensup olan Salacıoğlu bir müddet Girit dışında seyahat ettikten sonra İstanbul’da Üsküdarlı şeyh Hâşim Baba’dan hilâfet alıp Girit’te tekke şeyhi oldu. Vezir Hasîb Seyyid Mustafa Paşa’ya takdim ettiği “Kasîde-i Beççe”den Girit’te bir hankahının olduğu anlaşılır. Vahdet-i vücûd ve devir görüşünü benimseyen melâmet ehli bir mutasavvıf olan Salacıoğlu birçok şiirinde melâmeti överken kalender, abdal ve harâbâtî olduğunu da belirtti. Ona göre insan bu âleme devir sırrını anlamak, devrini tamamlayıp çıktığı ulvî âleme dönmek için gelmişti. Devir insanın kendinden kendine yaptığı bir seferdi, yani bu âlemde alıp satan varlık aynıydı. Bu seyrüsefer Hakk’ın bir hikmetiydi. Ancak bunun sırrını anlamak ve anlatmak mümkün değildi.
-
Şahkulu İsyanı
Osmanlı tarihinde önemli bir yere sahip olan Şahkulu İsyanı, Şahkulu liderliğindeki Kızılbaşlar tarafından II. Bayezid yönetimindeki Osmanlı Devleti’ne karşı gerçekleştirilmiş bir isyandır. Yalınlıköy’de dünyaya gelen Şahkulu, buradaki bir mağarada dini telkinlerle Safeviyye tarikatının görüşlerini yaymaya başladığı bilinmekle birlikte Şah İsmail’in 1500 yılı civarında Anadolu’ya haber göndererek müridlerini hareketlendirdiği dönemde etkisini de arttırmaya başladığı zikredilir. Adamları vasıtasıyla Şah İsmail ile irtibat kurarak, isyanı aleni hale getirene kadar ki süreçte aralarındaki irtibat belgelerle sağlamlaştıramadıysa da Teke bölgesindeki taraftarlarıyla Şah İsmail arasındaki yoğun hareketlilik dikkat çeker. Ana merkezi Kızılkaya’da Safevi yanlısı dini görüşleri yayan ve etrafına birçok Türkmen’i toplayan Şahkulu’nun ansızın isyan etmesinin nedenleri tam olarak belli değildir, ancak isyanın sadece dini değil aynı zamanda siyasi faktörlere de dayandığı bilinmektedir. Bunda II. Bayezid’in oğulları arasında başlayan taht mücadelesinin yol açtığı karışık ortam ve belirsizlik önemli rol oynamıştır. II. Bayezid’in öldüğü ve Korkut’un bu yüzden Antalya’dan ayrıldığı kanaatine vararak artık kendi zamanının geldiği düşüncesiyle hareket etmiş; zira Osmanlı belgelerinden anlaşıldığına göre Şahkulu kendisini mehdi ilan ederek, taraftarlarınca büyük kurtarıcı hatta peygamber olarak görülmüştür.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun