Merkez Bankası Başkanı Başçı: (1)
-"Konut kredilerinin Gayri Safi Milli Hasılaya oranı
bizde şu anda son derece düşük"
-"Dolayısıyla biz buradaki gelişmeleri kontrollü bir
şekilde sürdürebilirsek, dikkatli bir şekilde ele
alabilirsek, o zaman şu anda buradan herhangi bir sorun
beklememiz için hiç bir sebep yok"
Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı, konut
kredilerinin Gayri Safi Milli Hasılaya oranının Türkiye'de şu anda son derece
düşük olduğunu belirterek, "Dolayısıyla biz buradaki gelişmeleri kontrollü bir
şekilde sürdürebilirsek, dikkatli bir şekilde ele alabilirsek, o zaman şu anda
buradan herhangi bir sorun beklememiz için hiç bir sebep yok" dedi.
Stratejik Düşünce Enstitüsü (SDE) Ekonomi Koordinatörlüğü'nce oluşturulan
Kriz İzleme Grubu tarafından hazırlanan "Avrupa Birliği Borç Krizi ve Türkiye'ye
Yansımaları" başlığındaki analizin kamuoyuna duyurulması amacıyla SDE Konferans
Salonunda düzenlenen panelde konuşan Başçı, Avrupa Birliği ve avro bölgesi ile
ilgili sorunların sürekli gündemde olduğunu ve bu sorunları herkesin yakından
takip ettiğini söyledi.
Başçı, küresel krizle ilgili olarak iki dönem olduğunu, bunların "Lehman
krizi" dönemi ve "Avrupa borç krizi" dönemi olduğunu bildirdi.
Bunların arasındaki farka da değinen Başçı, "Lehman krizi"nin daha küresel
bir etki gösterdiğini, Avrupa borç krizinin ise daha seçici bir etki yaptığını
ifade etti.
"Lehman krizi"nin, akut bir kriz olduğunu, "Avrupa borç krizi"nin ise
daha ziyade kronik bir kriz özellikleri gösterdiğini belirten Başçı, "Avrupa
borç krizi"nin daha uzun süreli etkileri olan bir krize benzediğini söyledi.
Yaptığı sunumda Yunanistan, İtalya, İrlanda ve İspanya'yı ele aldığını
anlatan Başçı, Yunanistan ve İtalya'daki problemin, ağırlıklı olarak kamu borç
yükünün çok fazla olması, İrlanda ve İspanya'daki problemin ise ağırlıklı olarak
tüketicilerin borç yükünün aşırı olması ve bunun bankacılık sektörü aracılığıyla
tekrar kamu borcuna dönüşmesi problemi olduğunu ifade etti.
Bu 4 ülkenin de borç yükünün, Maastricht kriterlerinin üzerinde olduğunu
belirten Başçı, şunları kaydetti:
"Bu özel sektörle ilgili, hane halkıyla ilgili borçlanma nereden
kaynaklanıyor diye baktığımızda konut kredilerinden kaynaklandığını görüyoruz.
Burada enteresan bir gelişme olmuş. 1996'dan itibaren hepsini 100 olarak
başlatırsak, buradaki artış en fazla İrlanda'da.
Konut fiyatları 2006'da İrlanda'da 4 katına çıkmış. Bu, makul bir artış
değil. Buna şimdi baktığımızda bunun böyle makul bir artış olmadığını görüyoruz
ama o zaman herkes bunu memnuniyetle karşılıyordu, herkes zenginleşiyordu ama bu,
sanal bir zenginlikti. Konutun fiyatları artınca bunlar teminat olarak
gösterilip, daha fazla borçlanıldı. Hoş bir döngü ama aslında gerçek olmayan bir
sanal servetin tüketilmesi diye bakabiliriz.
Benzer gelişmeler İspanya'da da vardı. İspanya'da 2007 sonu ve 2008 başında
tepe nokta görüldü. ABD'de ise endeks 100'den yaklaşık 200'e kadar çıkmıştı aynı
süre zarfında, dolayısıyla İrlanda ve ve İspanya'daki problem çok daha büyük.
Konut fiyatlarındaki şişme ve daha sonra oradaki düşüş, bunun bankacılık
sektörüne yansımaları ve onun da daha sonra kamu borcuna dönüşerek kamu
maliyesini bozması."
-"Aşırı borç yükü büyümeye zarar veriyor"-
Bu ülkelerin kamu borçlarına bakıldığında ise Gayri Safi Milli Hasılaları'na
oranla oldukça yüksek seviyelere ulaştığını belirten Başçı, İspanya'da bu oranın
yüzde 60'lar civarında, İrlanda'da yüzde 80'in üzerinde, ABD'de ise yüzde 70'in
üzerinde olduğunu bildirdi.
Bunların çok yüksek borç yükleri olduğunu vurgulayan Başçı, sözlerini şöyle
tamamladı:
"Bunlar belli bir eşiği geçtiği zaman büyümeyi de vurmaya başlıyor. Aşırı
borç yükü büyümeye zarar veriyor. Türkiye'ye baktığımızda Türkiye bu işin daha
başlangıcında. Konut kredilerinin Gayri Safi Milli Hasılaya oranı bizde şu anda
son derece düşük. Dolayısıyla biz buradaki gelişmeleri kontrollü bir şekilde
sürdürebilirsek, dikkatli bir şekilde ele alabilirsek, o zaman şu anda buradan
herhangi bir sorun beklememiz için hiç bir sebep yok. Konut fiyatlarına gelince,
Türkiye'de bir konut fiyat endeksi yoktu. Onunla ilgili Merkez Bankası resmi bir
istatistik başlattı ve orada baktığımızda son 1-2 yıllık dönemde konut
fiyatlarında öyle önemli bir artış gözlenmiyor ama bu konuları yakından izlemek
gerekir."
(Sürecek)