Tükürük Bezi Taşı (Sialolit)
Tükürük bezlerinde ya da kanalında oluşan ve tükürükte bulunan kalsiyum kristalleri tükürük bezi taşı (Sialolit) olarak adlandırılır. Tükürük kanalının tıkanmasına yol açarak tükürük akışını engellerler ve ağrılı şişliklere neden olurlar.
En fazla çene altı tükürük bezinde rastlanırlar. Bazen kulak önü tükürük bezinde, çok nadir de olarak dilaltı ve küçük tükürük bezlerinde görülürler.
Yetişkinlerde (özellikle 40 yaşın üzerinde) çocuklara oranlara çok daha fazla meydana gelir.
Tükürük Bezi Taşları Neden Oluşur?
Tükürük bezi taşlarının oluşmasına şunlar neden olur:
- Tükürük üretiminde azalma
- Ölü hücre artıkları içinde kalsiyum birikimi
- Yetersiz sıvı alımı
- Tükürük bezi kanal darlıkları
- Bazı ilaçlar
- Enfeksiyonlar
Tükürük Bezi Taşlarının Belirtileri
Tükürük bezi taşların bazen belirti vermeyebilirse de genellikle;
- Özellikle yemek yerken çene altı ve yanakta ağrılı şişlik (Eğer yiyecek asitli ya da ekşili ise daha fazla ortaya çıkar)
- Şiddetli ağrı, bölgede sıcaklık ve komşu lenf bezlerinde şişlik (tükrük bezi iltihabının da eşlik ettiğini gösterir.)
- Taş küçükse yemekten sonraki saatlerde şişlikte kaybolma ve yemek yendiğinde tekrar otaya çıkma görülebilir.
Tükürük Bezi Taşı Tedavisi
Çene altı tükürük bezinde genellikle görülen taşlar daha büyük, kulak önü tükürük bezindeki taşlar ise daha küçük boyuttadır. Tükürük bezi taşlarının tedavisinde genellikle sialendoskopi yöntemi uygulanır. Bu yöntemde doğrudan tükürük bezi kanalının içerisine endoskopik olarak girilir ve teşhis ile tedavi aynı anda yapılır. Sialendoskopi için taş çapı kanal çapından çok büyük olmamalıdır, eğer büyükse öncesinde lazer, şok dalga gibi yöntemlerle taş kırılır ve ardından çıkartılır. Bazen taş boşaltma kanalı ağzına yakındır ve elle müdahale edilerek dışarı çıkarılabilir.
Tükürük Bezi Ameliyatı
Eğer taş büyükse, kronik iltihaplanma varsa ameliyatla bezin tamamı alınır. Ameliyat genel anestezi altında gerçekleştirilir. Tükrük bezinin diğer dokulardan ayrıştırılarak alınması esasına dayanır. Hastanede yatış süresi genellikle bir ya da iki gündür.