Amerikan medyasının küresel meseleleri her defada tek bir konu şeklinde yer verme alışkanlığı, Başkan Obama’nın Tunus ve Mısır’daki gelişmelere karşı yavaş ve etkisiz reaksiyonuna odaklanabilirdi. Fakat bunun yerine Afganistan’daki yükselen gerginlik ve ölü sayılarıyla ilgili sorular sordular. Uluslar arası koalisyona, bir sürü stratejisine, yüz milyarlarca dolara ve on binlerce askerine rağmen, ABD, tarihinin en uzun savaşını bitiremiyor, hatta şu anki gidişatını bile değiştiremiyor.
Savaşla ilgili son raporlar iki çeşit. Washington’da hazırlanan bazı resmi veya analitik raporlar savaşın son derece iyi gittiğiyle ilgili bir portre çizmekte. Öte yandan bölgeden gelen haberler, Taliban’ı yenme veya onları pazarlık masasına oturtmayla uzaktan yakından ilgisi olamayan ve yorgun, geriye giden ve taktisel geri çekilmeler yapan bir ABD’yi anlatıyor.
Örneğin, Birleşik Devletler ordusunun Pech vadisinden geri çekilme kararı nüfusu koruma görevi için birlikleri dağıtmak üzere taktiksel bir ihtiyaç olarak gösterilmişti. Fakat savaşı yakından izleyenler bunu, önceleri Pentagon’un çok stratejik bir pozisyon olarak gördüğü ve savunmak için yüzlerce askeri feda ettiği bir yerden utandırıcı bir geri çekilme olarak gördü.
Aynı şekilde, yönetime yakın strateji analistleri ABD birlikleri ve yüksek teknolojili ateş gücünün Taliban’a müthiş bir zarar verdiğini, birçok isyancıyı öldürdüğünü ve birçoğunu da sığınaklarından uzaklaştırdığını yüksek sesle dile getirmekteler.
Ne var ki savaş bölgesinden gelen haberler Taliban’ın amansız, artan karşı saldırılarını ve savaşı özellikle ABD birliklerinin olduğu bölgelerde tırmandırdığını gösteriyor. Ve 400 Afgan bölgesinin çoğunluğunu daha sakin olsa da, hemen hepsi Kabil’in kontrolünde değil.
Hangi başarı?
Dönemin savunma bakanı Donald Rumsfeld’in 2003 yılında Afganistan’ın büyük bölümünün güvenli olduğunu ve Amerikan güçlerinin stratejisini askeri operasyonlardan istikrar ve yeniden yapılandırma projesine doğru değiştirdiğini iddia etmişti.
Fakat Taliban, hükümet binalarına, ABD karargâhlarına ve uluslar arası organizasyonlara günlük saldırılar düzenlemeye devam etti. İki yıl sonra, Birleşik Devletler savaş başladığından beri en kötü ve en fazla ölümün olduğu yılı yaşadı.
Bugünün savaş uzmanları da aynı şekilde inkâr içindeler. Hepsi pratik amaçlar için olmak üzere, Washington, McChrystal ve Petreaus tarafından geliştirilen kontrgerilla stratejisinden vazgeçti.
Bunun yerine, ülkeyi kazanmak dışında yer şeye yol açan özel operasyonları, suikastları, toplu yıkımları, hava ve gece baskınlarını vb. içeren çok ağır ve yıkıcı bir strateji izliyor.
ABD saldırı helikopterleri tarafından geçen hafta hepsi 12 yaşının altında dokuz Afgan çocuğun ölümü, gözleri yine Amerikan ordusunun yeni agresif metotlarına çevirdi.
Seçenekler tükeniyor
Afgan hükümetinin başkent dışında ülkeyi yönetme ve güvenli hale getirmedeki yetersizliği ve Obama yönetiminin Taliban direnişini kırmadaki acizliği savaşın yakın bir zamanda bitmeyeceğini gösteriyor.
Obama’nın savaş ve askeri birlikler konusundaki destekçilerinde bazıları Afganistan için hiçbir askeri çözüm olmadığını fark etmekteler. Şu da açık ki savaş alanındaki başarılarıyla ilgili iddialar, Taliban’la bir an önce konuşma konusundaki acelelerini haklı çıkarmaya yardım ediyor.
Fakat Taliban’la devam ettiği varsayılan gizli görüşmelerin ciddi olup olmadığı, ya da daha kapsamlı görüşmelere yol açıp açmayacağı ve sonunda anlaşıp anlaşılmayacağı belirsizliğini koruyor.
Eğer Taliban sonunda Obama veya Karzai temsilcileriyle masaya oturmayı kabul ederse, sadece grubun gücünü geri kazanması için Birleşik Devletlerin neden 10 yıldır savaştığını açıklaması gerekecek.
Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, utandırıcı geri adımlara geçen ay başladı: “Taliban gibi acımasız olabilen bir düşmanla uzlaşmanın kulağa tatsız ve hatta hayal edilemez geldiğini şu anda biliyorum. Dostlarımızla konuşabilseydik diplomasi kolay olurdu. Fakat barış bu şekilde yapılmaz.” Dedi.
Gerçekle yüzleşme
Dünyanın süper gücünün 10 yıllık uzun bir mücadeleden sonra zayıf silahlanmış Taliban’ı yenememesi gerçeği sonuca bakılmaksızın zaten şu ana kadar stratejik olarak başarısız olduğu anlamına gelmektedir.
Şiddeti tırmandırmak ve milyarlar harcamak bunu değiştirmeyecek. İşte bu tarihtir. Obama yönetimi hatalarını ne kadar çabuk görür, kayıplarını minimize eder ve BM çatısı altında Afganistan’ın geleceği üzerine bölgesel bir konferans toplarsa, küçük düşmeden oradan ayrılmak daha kolay olur.
ABD’nin sonunda savaşı kaybedip zafer ilan edip etmeyeceği; görüşmelere başlayıp birliklerini geri çekip çekmeyeceği, bekleyip görülecek. İnkâr edilemez olan şey şu; zayıfla çok uzun zaman savaştığında, sen de zayıf hale geliyorsun.
Tüm bunlar, ABD Savunma Bakanı Robert Gates’in Şubat ayının sonunda yaptığı şu yorumlarını açıklıyor: “… Gelecekteki herhangi bir savunma bakanı, başkana yine Asya, Orta Doğu, veya Afrika’ya büyük bir Amerikan ordusunu göndermeyi tavsiye ederse onun akıl sağlığından şüphe ederim.”