TCMB'nin "Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2013/15)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ"i Resmi Gazete'de yayımlandı.
Karara göre, Türk Lirası zorunlu karşılık oranları mevduat/katılım fonu (yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonu hariç) vadesiz, ihbarlı, 1 aya kadar ve 3 aya kadar (3 ay dâhil) vadeli yüzde 6'dan yüzde 8'e, 6 aya kadar (6 ay dâhil) vadeli yüzde 4'ten yüzde 6'ya, 1 yıla kadar vadeli yüzde 2'den yüzde 4'e, 1 yıl ve 1 yıldan uzun vadeli yüzde 1'den yüzde 3'e, müstakrizlerin fonları için yüzde 6'dan yüzde 8'e, diğer yükümlülükler (yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonu dâhil) 1 yıla kadar (1 yıl dâhil) vadeli yüzde 6'dan yüzde 8'e, 3 yıla kadar (3 yıl dâhil) vadeli yüzde 3,5'ten yüzde 5,5'e, 3 yıldan uzun vadeli yüzde 1'den yüzde 3'e çıkarıldı.
MB: TL cinsi karşılıklar 25 milyar TL artacak
Merkez Bankası, ZK'da yapılan artışa ilişkin yaptığı açıklamada, bu hamleyle 25 milyar liralık bir tutarın piyasadan çekileceğini duyurdu. MB'nin açıklaması şöyle: "Yapılan bu değişikliklerle, rezerv opsiyon kullanım oranlarının kalan dilimler için aynı seviyede kalması halinde, Türk lirası cinsinden zorunlu karşılık tesislerinin yaklaşık 25 milyar TL artması, buna karşın döviz ve altın cinsinden toplam zorunlu karşılık tesislerinin 0,5 milyar ABD doları tutarında azalması öngörülmektedir."
Hakan Kara: Fiz artışının etkisini güçlendirmek için yapıldı
TCMB'nin ZK kararını değerlendiren Dünya Gazetesi yazarı Hakan Kara, TCMB yaptığı faiz artışlarının sıkılaştırıcı etkisini güçlendirmek amacıyla ZK’yı artırmış göründüğünü söyledi. Kararın kredi ve mevduat faizlerini sınırlı (0,1 puan) artırabileceğini kaydeden Kara'nın Twitter hesabından yaptığı değerlendirme şöyle:
Bu kararla birlikte, bankaların 100 lira mevduatına karşılık 2 lira ilave borçlanıp TCMB’ye koyması gerekiyor. Bu 2 lirayı TCMB’den % 17 faizle borçlanıp sonra ZK olarak geri yatırıyorlar. TCMB ZK’ya % 13,5 faiz ödüyor. Aradaki fark bankaya 7 kuruş ek maliyet yaratıyor.
Yani maliyet etkisi çok az, likidite üzerinden sınırlı etki yapabilir.
Pratikte ise geçmişte ZK artışı sonrasında genelde kredi ve mevduat faizlerinin aynı anda yükseldiğini gördük. Bunun sebebi likidite ve rekabet etkisi. Bu defa da benzer bir sonuç oluşabilir.
Ayrıca TL zorunlu karşılık tutmanın göreli maliyeti arttığından bankalar ZK’ların daha fazla kısmını ROM kapsamında yabancı para cinsinden tutmayı tercih edebilir, bu da TCMB rezervlerini artırabilir. Fakat aynı zamanda ROM dilimleri daraltıldığı için bu etki sınırlı kalır.
Özetle TCMB yaptığı faiz artışının etkisini güçlendirmek amacıyla ZK’yı artırmış görünüyor.
Bunun yerine ölçülü bir faiz artışı gerçekleştirmek çok daha etkili olurdu.
ZK artışının tercih edilmesi faiz konusunda kısıt yaşandığını düşündürüyor. Umarım yanılıyorumdur.
Tera Yatırım Ekonomisti Enver Erkan, "Para piyasası ve mevduat faizlerine bu durumun bir miktar yukarı doğru etki yapmasını bekleriz... kararın sıkı para politikası zeminini likidite bazlı enstrümanlar vasıtasıyla ince ayarlarla desteklediği görülmektedir" dedi.