Sadece Semantikten Daha Fazlası
“Bulaşıcı” ve “bulaşıcı” kelimeleri hastalıkları tanımlamak için sıklıkla birbirinin yerine kullanılsa da, aslında çok farklı iki anlama gelirler.
Bulaşıcı hastalık
Basitçe söylemek gerekirse, bulaşıcı bir hastalık bir enfeksiyondur. Yani bir mikroorganizma vücudunuza girdiğinde ve kendini rahatlattığında. Bakteriler veya mantarlar için bu, yeni hücrelerin üstel bir oranda bölünmesi ve büyütülmesi anlamına gelir.
Virüslerin ise insan hücrelerine girme ve kendilerinden daha fazlasını yapabilmeleri için kontrol merkezlerini ele geçirme konusunda ek bir engeli vardır.
Bulaşıcı ve Bulaşıcı Değil
Tüm bulaşıcı hastalıklar bulaşıcı olsa da, tüm enfeksiyonlar bulaşıcı değildir. Örneğin tetanoz enfeksiyona neden olabilir, ancak tetanozlu bir kişi onu diğer insanlara bulaştıramaz.
Bakteriler kir ve toz içinde yaşar ve kesikler, sıyrıklar veya delinmeler gibi sıyrıklar yoluyla vücudunuzun içine girer. Patojen, bireylerde çok ciddi bir enfeksiyona ve hastalığa yol açabilse de, neredeyse kesinlikle hiçbir zaman dünya çapında bir salgına neden olmaz.
Görünmez Enfeksiyonlar
Bulaşıcı hastalık
Bulaşıcı bir hastalık bulaşıcı bir hastalıktır. Etkisi dışsaldır.
Birisi hastalığa yakalanırsa, hastalanabilir ve patojeni (soğuk algınlığı, virüs veya başka bir hastalığa neden olan ajan) bir sonraki kişiye yayabilir. Bu, küçük, izole salgınlara veya tam ölçekli salgınlara yol açabilir.
Bunun bir örneği, her yıl Amerika Birleşik Devletleri’nde kabaca Ekim’den Mayıs’a kadar olur: grip. İnfluenza virüsleri insandan insana ve kontamine nesneler yoluyla bulaştığı için virüs çok uzaklara yayılır.
Grip olan her bir kişi için, bir ila iki kişi, bağışıklıkları yoksa büyük olasılıkla enfekte olacaktır.
Bir patojenin ne kadar hızlı yayılabileceği hızına temel üreme sayısı veya R0 (R-naught olarak telaffuz edilir) denir ve bu, mikrobun yeni insanlara nasıl seyahat ettiği de dahil olmak üzere çok çeşitli faktörlere bağlıdır.
İletim Yöntemleri
Patojenlerin bir popülasyonda nasıl seyahat edebileceği konusunda doğada yaratıcılık sıkıntısı yoktur. Bunlar mikropların yayılmak için kullandığı en yaygın yöntemlerden sadece birkaçı.
İnsan insana
Bir kişiden diğerine geçen patojenler, öksürme veya hapşırma gibi solunum damlacıkları, cinsel aktivite, kanla temas veya hamilelik, doğum veya emzirme sırasında anneden çocuğa gibi çeşitli yollarla bulaşabilir.
Çok fazla hapşırdığınız veya öksürdüğünüz aktif hastalık, mikroba daha fazla yayılma fırsatı verebilir, ancak bulaşıcı olması için semptomlarınız olması gerekmez. Etrafta olmana bile gerek yok.
Örneğin kızamık, belirgin döküntü geliştirmeden dört gün öncesine kadar bulaşabilir ve virüs, siz odadan çıktıktan sonra iki saat kadar havada kalabilir.
vektörler
Bazı mikroplar insandan insana değil, daha dolambaçlı bir insan-vektör-kişi yolu boyunca yayılır. Her yıl milyonlarca hastalıktan sorumlu olan sivrisinekler, dünyanın en yaygın vektörlerinden biridir.
Örneğin sıtma, hastalığı olan birini ısırdıktan sonra enfekte olan sivrisinekler tarafından yayılır ve ardından onlar da paraziti ısırdıkları bir sonraki kişiye geçirirler.
Sivrisineklerin varlığı tek başına hastalıkları yaymak için yeterli değildir. Onlar sadece geçiştir. Etrafta sıtmaya yakalanmış kimse yoksa sivrisinekler hastalığı yayamaz.
Fomitler
Bazı hastalıkların yeni insanlara bulaşması için canlı bir şeye bile ihtiyacı yoktur – sadece tutunacak bir yüzey.
El yıkamanın hastalıkları önlemek için bu kadar önemli olmasının nedenlerinden biri, her gün dokunduğumuz ve sizi hasta edebilecek mikroplarla dolu bir sürü nesnenin olmasıdır.
Soğuk algınlığı ve grip mevsiminde, dalgın bir şekilde burun akıntısını silmek ve ardından bir kapı koluna dokunmak, virüslerin bir sonraki kişiye atlayıp atlaması için yaygın bir yoldur.
Aynı kapıyı açmak için arkalarından geldiğinizde, virüsler cildinize bulaşır ve genellikle burnunuza dokunduğunuzda veya gözlerinizi ovuşturduğunuzda, vücudunuza girme fırsatını bekler.
Fekal-Oral ve Gıda kaynaklı
Mikropların özellikle kaba bir şekilde seyahat etmesine fekal-oral – yani fekal madde ile kirlenmiş bir şey yoluyla atıfta bulunulur.
Örneğin, tuvalete gittikten sonra ellerini yıkamayan bir kişi kapı tokmağına bulaşır. Bu, aynı kapı koluna dokunan ve daha sonra o eli ağzına sokan başka birine bulaşabilir.
Diğer bir kontaminasyon yöntemi, genellikle bozulmuş gıdalardan toksinlerin yutulmasından kaynaklanan gıda zehirlenmesidir. Bozulmuş gıda toksinler, parazitler ve bakteriler içerebilir.
Çoğu zaman, yiyecekleri bozan ve insanlarda hastalığa neden olabilen bakteriler arasında e. coli, staphylococcus aureus, salmonella, botulinum, kampilobakter, kolera ve listeria.