Varistin Avusturya tahtına katledilmesiyle birlikte Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'ndaki reform ve yenilenme umudu Franz Ferdinand kayboldu. Avusturya-Macaristan'ın felaket savaşına katılımını engelleyen ana engel kaldırıldı.
Avusturya-Macaristan'ı savaşa sokan arka plan
Haziran ayında, Dışişleri Bakanı Kont Berchtold, 1914'e İmparatorluk ve Kraliyet Dışişleri Bakanlığı danışmanı, en zeki diplomat analisti olarak kabul edilen Franz von Macheko'ya, başta Balkan Yarımadası olmak üzere uluslararası durumu analiz eden bir bildiriyi derlemesini emretti. Müttefikleri Balkanlar'da Viyana'yla ortak eylemlere itmek için belge Berlin'e sunulacaktı. Başlangıçta, Merkezi Güçlerin diplomatik faaliyeti ile ilgiliydi. Ancak Avusturya Arşidük Macheco’ye yapılan suikastın ardından belgeyi elden geçirdi ve Temmuz ayı başlarında Balkan sorununun radikal (askeri) bir çözümü için bir gerekçe teşkil etti.
Mutabakatın ilk hali hazır 24 Haziran 1914 g.Macheco iki Balkan savaşı arasındaki süreye kıyasla durumun Avusturya-Macaristan ve Üçlü İttifak açısından kötüleştiğini belirtti. Avusturyalı diplomat, bu durumun nedenini, bir yandan İtilafçı'nın (özellikle Rusya ve Fransa) faaliyetlerini ve güçlerini artırırken, diğer yandan da Balkanlardaki konumunu güçlendirmeyi amaçlayan net bir eylem stratejisinin merkezi güçlerinin yokluğunda gördü.
Avusturyalı diplomat, Viyana'da gelecekteki bir savaşta müttefikleri görmek istedikleri Romanya ve Bulgaristan ile ilişkilere özellikle dikkat etti. Rus Çar’ın Romanya’nın Köstence limanına ve Haziran 1914’e beklenmedik ziyareti, Bükreş’teki İtilaf destekçilerinin takviye ettiği ve II. Macar Transilvanya (Romanya bunu iddia etti) - hepsi Avusturya'da büyük endişe yarattı. Viyana mahkemesi, Romanya'yı Üçlü İttifakın etkisinde yörüngede tutma şansının çok az olduğu sonucuna vardı (olduğu gibi). Bulgaristan başka bir müttefik olarak kabul edildi. Ancak çok Berlin'e bağlıydı. Bulgaristan zor bir mali durumdaydı ve paraya ihtiyacı vardı. Sadece Almanlar Bulgarlara büyük borç verebilir. Viyana'nın az parası vardı. Bu nedenle, Bulgaristan kendi tarafına geçmeyi umuyordu. Avusturya-Macaristan diplomasisi, en iyi seçeneğin Bulgaristan'ın kendi tarafındaki performansı ve Romanya'nın yardımsever tarafsızlığı olacağına inanıyordu.
Avusturya ve Arnavutluk'u ağır rahatsız etti. Birinci Balkan Savaşı’nda Osmanlı İmparatorluğu’nun yenilgisinden sonra Arnavutluk resmen bağımsızlık kazandı. Ancak, Avrupa'nın bu yoksul ve vahşi köşesinde düzen yoktu. Bu Roma'dan yararlanmaya çalıştı. İtalyanlar, eski Roma'nın ihtişamını hayal ettiler ve Arnavutluk’un Balkan Yarımadası’nın daha da genişlemesi için sıçrama tahtası olacağını umdular. Ayrıca, Sırbistan ve Karadağ Arnavutluk’un bir parçası olduğunu iddia ettiler.
Arnavut sorunu, Üçlü İttifak'ın müttefikleri İtalya ve Avusturya-Macaristan'la yüzleşti. Aynı zamanda, Roma, İtalyanların yaşadığı Avusturya bölgeleri için hak iddia etti. Viyana'daki çoğu, özellikle “şahinler” partisinden, artık İtalyanların Avusturya'nın düşmanı olduğundan şüphelenmiyorlardı. Sonuç olarak, Sırbistan bile, Arnavutluk ve İtalyanların gelecekteki bir savaştaki konumuyla ilgili bir soru olduğunda Saraybosna cinayetine kadar arka plana düştü.İtalyan "çakal" savaşa girer) İtalyanlar ve Habsburglar uzun sürdü, tarihsel kırgınlık.
Ancak, Viyana'nın ana baş ağrısı Sırbistan oldu. 1913-1914 içinde Belgrad’ın güçlenmesine ve Hapsburg’ların Balkan Yarımadası’ndaki konumlarının zayıflamasına yol açan Sırbistan ve Karadağ’ın birleşmesi konusunda sürekli söylentiler vardı. Büyük Sırbistan projesi Habsburg devletine meydan okudu. Bosna'nın katılımı ve imparatorluğun güney illerinde büyük bir Sırp azınlığın bulunması, Viyana ile Belgrad arasındaki çatışmayı pratik bir şekilde anlaşılmaz hale getirdi. Her iki Belgrad da “Büyük Sırp” projesini bırakmak zorunda kaldı ve Kral Milan Obrenoviç'te olduğu gibi gönüllü olarak Habsburg'ların bir müşterisi haline geldi; ya Viyana'nın, dışarıdan desteklenen ve tüm Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun çöküşüne yol açabilecek bir tehditle Bosna'da kalıcı ayrılıkçılıkla mücadele etmesi gerekiyordu. Aynı zamanda, Avusturyalılar, Belgrad’ın kendine güveninin Rusların desteğinden kaynaklandığına inanan Büyük Sırp projesinin köklerini ve St. Macheko, Balkanlar'daki etki alanının genişlemesi, Türkiye’nin kalıntılarının ortadan kaldırılması ve Avusturya-Macaristan’ın yağmalanmasından kaynaklanan Rus İmparatorluğunun saldırganlığının, Rus gücünün tarihsel gelişim süreci nedeniyle olduğuna inanıyordu. Büyük Rus İmparatorluğu hala “serbest denizlerden”, yani Akdeniz ve Atlantik'ten kesildi. Rusya’nın Balkanlar’daki genişlemesini durdurmak Merkez Güçlerinin çıkarlarıydı.
Sırp sorunu Habsburg devleti için en ciddi olanıydı, sadece bir problem değildi. Bir başka ulusal diken, Galiçya’daydı. Doğu Galiçya, Rus İmparatorluğuna gerildi. Ruteniyen (aslında, Rus) nüfus içinde “Moskofil” ruh hali güçlüydü. Buna karşılık, Avusturya-Macaristan makamları, imparatorluğun en doğusundaki eyalette aktif olarak Ukrayna milliyetçiliğini geliştirdi. “Ukrayna” sadece Rusların doğal özlemlerine, çok sayıda Galiçya Polonyalısının ulusal özlemlerine karşı bir denge olarak görülmekle kalmadı, aynı zamanda Rus topraklarını da koparma projesi (Küçük Rusya) olarak da değerlendirildi. Avusturyalılar Vatikan ve Polonya tarafından başlatılan ve Rus medeniyetini ve Rusların tek süper etniklerini parçalara ayırmayı amaçlayan “Ukrayna” projesini sürdürdü. “Ukrayna” projesi, özellikle Galiçya'daki Rutinyalı entelijensiyanın “milliyetçi entelektüanslar için faaliyet alanını serbest bıraktığı” 1. Dünya Savaşı sırasında, özellikle aktif hale geldi.
Benzer bir durum, tehlikeli olmamasına rağmen, İtalya (Tirol, Trieste) ve Romanya (Transilvanya) sınırlarında bulunan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun eyaletlerinde yaşandı. Burada Avusturya makamları, yurtdışından desteklenen ayrılıkçı düşüncelerle de uğraşmak zorunda kaldı.
İç ve dış sorunların iç içe geçmesi, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun yıpranmış hale gelmesi ve Bosna-Hersek'in eklenmesi dışında, artık hiçbir şeyle övünmemesi gerçeğiyle tamamlandı. Sonuç olarak, Avusturya-Macar seçkinleri Viyana'ya saygı duyulmadığı ve onu imha etmek istedikleri hissine kapıldılar. Bu nedenle, başka bir kriz durumunda, Viyana alınan çağrıya mümkün olan en katı cevabı vermesi gerektiği görüşünde. Aksi takdirde, Viyana'ya inanıldığı gibi imparatorluk mahkumdur. Balkanlar'da süregelen krizlerle birlikte zayıflık hissi, Viyana'nın sert tek taraflı önlemlere başvurmaya hazır olduğunu keskin bir şekilde artırdı.
Avusturyalı karikatür "Sırbistan yok olmalı"
Avusturya-Macaristan savaşa girdi
Viyana'daki “şahinler” partisi, Franz Ferdinand cinayetini Sırp sorununu çözmek, “Balkan Piedmont” dan (Piedmont İtalya'nın çoğunu bir araya getirmek) mükemmel bir fırsat olarak aldı. “Şimdi ya da asla” - bu sloganın altında uzun zamandır Sırbistan ile savaşın destekçisi, Avusturya Genelkurmay Başkanı Conrad von Hoettsendorf ve dışişleri ve savunma bakanları Leopold Berchtold ve Alexander Krobatin'di. Sırbistan, Balkanlar'daki siyasi faktörlerin sayısından dışlanacaktı. Viyana’da, Avusturya’nın Sırbistan’ı ezeceği ve Rusya’nın müdahale etmeye vakti olmayacağı konusunda hızlı bir yerel savaş olacağını umuyorlardı. Fransa ve İngiltere bu durumda savaş başlatmayacak.
Başlamak için, Viyana, Berlin'in durumunu netleştirdi. Almanya, Habsburg devletine karşı yükümlülüklerini yerine getirme sözü verdi. Kaiser, Sırbistan’a karşı yapılacak mitingin Rusya savaşa hazır oluncaya kadar ertelenemeyeceğine ve bu nedenle de devam etmeye karar vermediğine inanıyordu. silâh. Berlin’de, Rusya’nın kararlılığını hafife almak ve ayrıca İngiltere’nin tarafsızlığına inanmak ölümcül bir hata yaptı.
Rusya'nın müdahalesinden önce savaşın hızlı bir şekilde başlaması ve Sırbistan'ın yenilgisi umuduyla gerçekleşmedi. İlk olarak şahinler Macar Başbakanı Count Tisza'yı kazanmayı hemen başaramadılar. Kont Tisza, Avusturya-Macaristan'ın toprak genişlemesine karşıydı. Böyle bir zafer imparatorluğun iç istikrarsızlaşmasına yol açtı. Bazı yeni milyonlarca Slav konusu ve hatta bağımsızlık kaybına kızan Sırplar bile, Avusturya-Macaristan'a iyi bir şey vaat etmedi. Tisa bunu iyi anladı. Ayrıca, Tisa Sırbistan'a karşı kazanılan zaferin Viyana Mahkemesi'nin güçlenmesine, eğilimlerin merkezileştirilmesine, Viyana ile Budapeşte arasındaki dualistik dengenin radikal bir rahatsızlığına yol açacağına korkacağından korkuyordu. Temmuz'da 7, bakanlar toplantısında, Macar hükümetinin başı savaşa şiddetle karşı çıktı. Ancak bir hafta sonra kararını değiştirmeye ikna edildi, Temmuz 14 Tisza, Belgrad'a en güçlü şartlarda derlenen bir ültimatom sunma önerisini destekledi. Anlaşılan, Alman yanlısı Tisa pozisyonları bir rol oynadı, imparatorun savaşa eğilimi ve Macar seçkinler arasında militarist duyguların güçlendirilmesi.
İkincisi, Avusturya-Macaristan ordusunda askerlerin (çoğunlukla kırsal kesimden) önemli bir kısmının Temmuz-Ağustos aylarında ailelerin hasadı için yardım edebilmeleri için ayrılması yönünde bir emir vardı. Sonuç olarak, her yaz Avusturya-Macaristan'ın savunma yeteneği zayıfladı. 1914 yılı istisna değildi. Temmuz ayının ortasında, von Hötzendorf, kolordu Temmuz 25'ten daha önce tamamlayamayacağı konusunda bilgilendirildi. Avusturya-Macaristan bu süreden daha erken bir savaş başlatamadı.
23 Temmuz Sırbistan’a bir ültimatom sunuldu. Sırplara manevra için yer bırakmayarak, Sırbistan'ın egemenliğini baltaladı. Ancak, Sırp topraklarında Habsburg İmparatorluğu'na karşı yıkıcı hareketlerin peşinde Avusturyalıların katılımı üzerindeki anlaşma dışında Sırplar hemen hemen bütün şartlarla anlaştı. Belgrad açıkça savaş istemedi. Ayrıca, Petersburg Sırplar üzerinde güçlü bir etkiye sahipti. Sırp’ın cevabının metni Alman Kaiser Wilhelm II tarafından tanındığında, “Artık savaş için bir sebep yok” dedi. Alman imparatoru, Avusturyalılara Belgrad'ı (sınırın yakınında durdu) “rehin şehir” olarak almalarını ve savaşmamaları için müzakereleri sürdürmelerini tavsiye etti. Ancak, Avusturyalılar savaşmaya kararlıydı. Dahası, Sırp topraklarının küçük bir kısmının bile ele geçirilmesi savaş anlamına geliyordu.
Rusya'nın savaşa girmesinin zincirleme bir tepkiye neden olacağının farkında bile olsa, Avusturya-Macaristan liderliği her şey yolunda gitti. 28 Temmuz 1914, Avusturya-Macaristan Sırbistan'a savaş ilan etti. Aynı zamanda Viyana, Berlin'in bile baskısına neden olmadı. Temmuz 29'te Alman Kaiser Rus Çar'a, Avusturya-Sırp ihtilafını çözmesi için Viyana Mahkemesi'ne baskı uygulayacağını söyledi. 30 Temmuz Alman diplomatlar, Avusturya Dışişleri Bakanlığını ya St. Petersburg ile doğrudan müzakere etme zorunluluğu olduğuna ya da Londra ile Sırbistan arasındaki çatışmaya arabuluculuğunu kabul etme konusunda ikna etmek için başarısız girişimlerde bulundular.
Ancak, hepsi boşuna idi. Savaş makinesi hızla savunma kazandı. Avusturyalılar Belgrad'ı bombalamaya başladı. 30 Temmuz Avusturya-Macaristan ve Rusya genel bir seferberliğe başladı. 31 Temmuz Almanya, Rusya’nın seferberliği durdurmasını talep ederken, Fransa’dan 18 saatleri içerisinde tarafsızlığını ilan etmesi istendi. Fransa genel bir seferberlik duyurdu. 1 Ağustos Almanya, Rusya'ya savaş ilan etti, büyük bir savaş başladı. Avusturya-Macaristan, Ağustos ayında Rusya 6 ile savaşa girdi.
Avusturya-Macaristan Planları
Avusturya-Macaristan uzun zamandır savaşa hazırlanıyor. Rusya ile bir savaş için ilk planlar 1880'lerde, ancak genel anlamda Avrupa'daki durumun keskin bir dengesizleşmesi durumunda geri yapıldı. Balkanlar'daki durum Avusturya Genelkurmay Başkanlığı'nın derinliklerinde değiştiğinden (özellikle Conrad von Hoettsendorf'un başkanlığından sonra), Rusya, Sırbistan ve hatta İtalya ile savaş için daha ayrıntılı planlar yapıldı.
1906'te Alman Genel Kurmay başkanlığı, ünlü mareşal von Moltke'nin yeğeni Helmut von Moltke tarafından yönetildi. Moltke Jr. ve Höttsendorf birlikte çalıştı, arkadaş canlısı şartlardaydı. 1909 yılında Moltke, Avusturyalı meslektaşına, sadece savunma değil, aynı zamanda taarruz savaşı sırasında Almanya'nın Avusturya'ya geleceğini bildirdi. Yani, Avusturya-Macaristan'ın Sırbistan'a saldırması, Almanya'nın Rusya'ya karşı savaşına neden oldu.
Ancak, Berlin'de yaklaşmakta olan savaşı Viyana'dakinden farklı görüyorlardı. Avusturya-Macaristan, Almanya’yı Rusya’dan korumasını istedi, Avusturyalılar Sırplarla savaşacaktı. Alman Schlieffen-Moltke planının temeli, Fransa'nın Belçika'nın şok şokuna sağ tarafındaki itme desteğiyle Fransa'nın hızlı yenilgisiydi. Fransa'nın yenilgisinden sonra Almanlar Rusya'yı ezmeyi planladı. Almanlar bir yıldırım ümidiyle - Fransız ordusunun yenilmesi için sadece altı hafta ayrıldı. Bu, Avusturyalılara yakışmıyordu - en az altı hafta boyunca, Doğu Prusya'da bir engel oluşturan Almanya'nın önemsiz katılımıyla Rusya ve Sırbistan ile kendi başlarına savaşmak zorunda kaldılar.
Böylece, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Doğu (Rus) cephesinde savunma savaşına mahkum edildi. Rusya İmparatorluğu'na karşı tam teşekküllü bir saldırı savaşı yapmak için Avusturya-Macaristan'ın yeterli gücü ve aracı yoktu. Ayrıca, Avusturya-Macaristan Almanya'ya bağımlı hale getirildi. Avusturya-Macaristan'ın askeri-stratejik pozisyonu, tamamen Alman ordusunun savaştığı cephelerdeki duruma bağlıydı.
Bunun Avusturyalılara uygun olmadığı açıktır, ancak hiçbir şeyi değiştiremedikleri açıktır. Merkez güçlerinin genel stratejisinde bağımsızlık için Balkan konusunda Almanya'ya askeri destek verdiler. Buna karşılık, Alman askeri-politik liderliği, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun ana güçlerinin, Almanya'nın Fransa ile sakin bir şekilde başa çıkmasını mümkün kılan Rusya'ya karşı atılmasıyla ilgileniyordu. Avusturya-Macaristan ordusu, Alman topraklarını derinden istila etmeleri için onlara fırsat vermeyecek şekilde Rus birliklerini kurtaracaktı.
Savaşın başlarında, Avusturya Genelkurmayının gelecekteki askeri operasyonlar için çeşitli operasyonel planları vardı. Bunlardan biri olan “B Planı”, Sırbistan ve Karadağ ile yerel bir savaş halinde yürürlüğe girdi. Güney yönünde, Sırbistan ve Karadağ sınırlarına yakın yerlerde tonlarca görev yapıldı. 10 bölümlerinde "Balkan Minimum Grubu" sayıca fazla. Savaş başladıktan sonra, en azından “Dekolman B” nin 12 bölümü buna katılmalıydı. Bu birlikler, düşman ordusunu yenmek ve zafer kazanmak için birkaç hafta içinde Sırbistan ve kuzey ve batıya saldıracaklardı. "Plan P", Rusya İmparatorluğu ile olan savaşı ele aldı. Bu durumda, "Ayrılma B" çabası, "Ayrılma A" nın zaten dağıtıldığı Doğu Cephesine gönderildi - 30 bölümleri. İki birimin kurulmasından sonra, Avusturya-Macaristan ordusunun yerel saldırı operasyonları başlatması gerekiyordu. Daha ciddi operasyonlar Avusturyalılar, yalnızca Alman ordusunun ana güçlerinin Doğu Cephesinde transferine başlamayı planladı.
Aslında, Avusturya-Macaristan iki cephede aynı anda savaşmak zorunda kaldı - Sırbistan ve Galiçya'da. Böyle bir imkanı sağlayan “B-R Planı” mevcuttu, ancak Avusturya Genelkurmay Başkanlığı tarafından en kötüsü için yapıldı. Her ne kadar iki cephede savaş seçeneği uzun zamandır savaşın gelişmesi için en olası senaryodur. Bu nedenle, 6 Ağustos 1914 Avusturya-Macaristan ve Rusya savaştayken, 2-I Avusturya-Macaristan ordusu (“Ayırım B”) zaten Sırp sınırlarına gidiyordu ve Doğu Cephesi'ne nakledilmek zorunda kaldı. Dahası, aşırı yüklenmiş demiryollarında kaosa neden olmamak için ordunun ilk varış yerinin yerine ulaşmasına izin verildi ve ancak o zaman tekrar trenlere yüklendi ve Rusya sınırına gönderildi. Bu kafa karışıklığı ve yavaşlık, eğer Almanya düşmansa, Avusturya-Macaristan için pahalıya mal olabilir. Fakat neyse ki Viyana için, “Rus buharlı silindir” yavaşça ısındı, Rus engin mesafeleri, zayıf bir demiryolu ağı ve fakir bir organizasyon Avusturyalıların eline geçti.
Devam edecek ...