Yaygın olarak ücretlerde Vergi İadesi denilen ücretlilerle ilgili ‘‘Özel Gider İndirimi’’ 1994 yılından beri yeni şekliyle uygulanmaktadır.
Özel gider indiriminden, sadece ücretliler yararlanabilir. Eğer bir kimsenin, bir yıl içinde aldığı ücretler için, ücreti ödeyenler tarafından Gelir Vergisi kesilip Vergi Dairesi'ne yatırılmışsa, o kişi ödediği vergiyle orantılı olarak özel gider indiriminden faydalanabilecektir.
Ayrıca, ücretlerinden vergi kesilmemekle birlikte, yıllık olarak ücretinin kendisi beyan etmek zorunda olan kimseler de bu uygulamadan faydalanabilmektedir.
MAHİYETİ NEDİR?
Özel gider indirimi, daha önce alınan ücretlerden bir yıl boyunca kesilen vergilerin, yıl bittikten sonra bir kısmının, belirli konularda yapılan ve belgelerle ispat edilen bazı harcamalarla orantılı olarak, ücret sahibine geri verilmesi işlemidir.
Bu bakımdan, yapılan harcamaların, elde edilen ücret gelirlerini geçmesi, iade alınacak vergilerinde, yıl icinde ödenmiş vergileri aşması sözkonusu olamaz.
Hesaplamalar kanunda belirlenen oranların Gelir Vergisi matrahına ve harcama tutarlarına uygulanması suretiyle yapılır. Kanuna göre yapılan geçerli harcamaların ancak 1/3'ü bu uygulamadan yararlanabilmektedir. Ayrıca, hesaplanacak indirim tutarı harcamanın yapıldığı yıla ait ücretin yıllık vergi matrahının yüzde 35'ini geçemeyecektir.
Bu indirimde dikkate alınmak suretiyle hesaplanacak vergiyle ücretlerin o yıl içinde stopaj yoluyla fiilen ödediği vergi arasındaki fark, ücretliye iade edilecektir.
İade, peşin para vermek şeklinde değil, ücretliden ertesi yıl Şubat ayından itibaren kesilecek vergilerden indirilmek, yani mahsup edilmek suretiyle yapılmaktadır.
NELER GEÇERLİ?
Ücretlinin kendisinin, eşinin ve çocuklarının yıl içinde yaptıkları aşağıdaki harcamalar özel gider indirimine konu olabilecektir. Çocuk tabiri, yaş sınırına bakılmaksızın ücretli ile birlikte oturan veya ücretli tarafından bakılan veya nafaka ödenen kişileri ifade etmektedir.
Eskiden var olan 18 yaş sınırı son tebliğ ile kaldırılmıştır. Ayrıca, anne ve babasını kaybetmiş torunlar ile evlat edinilenler de kapsama alınmıştır.
EĞİTİM GİDERLERİ:
Eğitim ve öğretim kurumlarıyla ile anaokulu, kreş ve dershanelere eğitim amacıyla yapılan ödemeler, kurs ücretleri, kitap ve kırtasiye alımları için yapılan harcamalar ve okul servis ücretleri.
Kurumlar veya Gelir Vergisine tabi olmayan devlete ait resmi okullar gibi öğretim kurumlarına ödenen ücretler özel gider indiriminden faydalandırılmamaktadır. Kazançları geçici olarak vergiden istisna edilmiş okullara ödenen ücretler geçerli olmaktadır.
SAĞLIK GİDERLERİ:
Ücretlilerin yaptığı ilaç masrafı, sağlık malzemesi ve hastane giderleriyle muayehane, tahlil, ameliyat, fizik tedavisi ve diş protez ücretleri, gözlük, lens alımları gibi sağlık harcamaları.
Burada da resmi hastanelere ödenen tutarlar kabul edilmemektedir.
Ayrıca, sağlık harcamalarının bir kısmı işverence karşılanmışsa, sadece ücretlinin kendisinin karşıladığı kısmı geçerli sayılmaktadır.
GIDA GİDERLERİ: Her türlü yiyecek ve içecek için yapılan harcamalar. Sİgara, bira ve diğer alkollü içecekler kabul edilmemektedir.
Ayrıca, evcil hayvanlar için yapılan, yem harcamaları da geçerli sayılmamaktadır.
GİYİM GİDERLERİ:
Kumaş, hazır elbise, ayakkabı, şapka, iç çamaşırı, çorap, kemer gibi giyimle ilgili giderlerle bunlara ilişkin dikim, tamir ve onarım gibi harcamalar.
KİRA GİDERİ:
İkamet edilen konut için yapılan kira ödemesinin tamamı. Burada resmi dairelere ödenen lojman kiraları geçerli değildir. Bu uygulamada, kiracı ödeme şekli ve periyodlar önemli değildir. Ancak ödenen kiranın ilgili yıla ait olması ve ödemenin mal sahibinin imzasını taşıyan makbuz veya banka dekontları ile ispat edilmesi şarttır.
TÜRKİYE'DE OLMALI
Yukarıdaki harcamaların geçerli olabilmesi için harcamanın Türkiye'de yapılmış olması ve Gelir ve Kurumlar Vergisine tabi olan mükelleflerden alınan belgelerle tevsik edilmesi gerekmektedir.
Harcama eğer Gelir ve Kurumlar Vergisine tabi olmayan bir yerden, örneğin Tüketim Kooperatiflerinde veya Oyak'a bağlı Ordu Pazarlarında yapılmışsa bunların belgeleri kabul edilmemektedir.
İşleme konulacak belgeler ise nizami olarak düzenlenmiş, fatura, serbest meslek makbuzu, perakende satış fişi veya yazar kasa fişi olmalıdır.
Bu belgeler mutlaka, ya ücretlinin kendisi ya da eş ve çocukları adına düzenlenmiş olmalıdır. Doğal olarak perakende satış ve kasa fişlerinde isim yazılması söz konusu olmayacaktır.