Cinsel işlev bozukluğu, ağrılı ilişki, vajinal kasların ağrılı kasılmaları (spazmları) ve ağrıya neden olan cinsel istek veya orgazm ile ilgili sorunları içerir.
Depresyon veya anksiyete, diğer psikolojik faktörler, patolojiler ve uyuşturucular, ilişki zorlukları da dahil olmak üzere kadının diğer durumlarına benzer şekilde cinsel işlev bozukluğuna katkıda bulunabilir.
Sorunu belirlemek için, doktorlar genellikle eşleriyle hem ayrı hem de ortak görüşmeler yaparlar ve kadın ağrı veya orgazm sorunları yaşarsa jinekolojik muayeneye geçerler.
İşlev bozukluğunun nedeni ne olursa olsun, ilişkiyi iyileştirmek, açık iletişime sahip olmak ve cinsel aktiviteler için koşulları daha iyi belirlemek çoğu zaman yardımcı olabilir.
Psikoterapiye ek olarak bilişsel-davranışçı terapi, öz farkındalık veya her ikisinin kombinasyonu da önemli bir katkı sağlayabilir.
Kadınların yaklaşık %30-50’si hayatları boyunca cinsel sorunlar yaşamaktadır. Sorunlar, sıkıntıya neden olacak kadar ciddiyse, cinsel işlev bozukluğu olarak adlandırılabilir. Cinsel işlev bozukluğu, ilgi veya arzu eksikliği, uyarılma veya orgazma ulaşmada zorluk, cinsel aktivite sırasında ağrı, vajinal kasların istemsiz kasılması veya kalıcı istenmeyen fiziksel (genital) uyarılma gibi spesifik sorunlar olarak tanımlanabilir ve teşhis edilebilir. Bununla birlikte, cinsel işlev bozukluğu olan hemen hemen tüm kadınların tek bir spesifik problemden daha fazlasıyla ilgili özelliklere sahip olması nedeniyle bu ayrımlar her zaman yardımcı olmamaktadır. Örneğin, uyarılmakta zorlanan kadınlar seksten daha az zevk alabilir. Orgazma ulaşmada güçlük çekerler hatta seksi acı verici bulurlar. Bu yüzden bu durumu yaşayan kadınların seks için ilgi ve arzuyu kaybetmesi anlaşılır bir durumdur.
Nedenleri
Cinsel işlev bozukluğuna neden olan veya katkıda bulunan birçok faktör vardır. Geleneksel olarak, fiziksel ve psikolojik nedenler dikkate alınır ancak bu ayrım çok kesin değildir. Psikolojik faktörler beyinde, sinirlerde, hormonlarda ve nihayetinde genital organlarda değişikliklere neden olabilir. Fiziksel değişikliklerin psikolojik etkileri de olabilir ve bu da başka fiziksel etkiler yaratır. Bazı faktörler kadından çok durumla ilişkilidir.
Psikolojik faktörler
En yaygın olanları depresyon ve anksiyetedir.
Önceki deneyimler bir kadının psikolojik ve cinsel gelişimini etkileyebilir ve aşağıdaki gibi sorunlara neden olabilir:
Şiddet veya diğer cinsel deneyimler, düşük benlik saygısı, utanç veya suçluluk duygusuna yol açabilir.
Çocukluk veya ergenlik döneminde duygusal, fiziksel veya cinsel şiddet, değerli bir savunma mekanizması olan çocuklara duyguları kontrol etmeyi veya gizlemeyi öğretebilir. Bununla birlikte, duygularını kontrol eden veya gizleyen kadınlar, cinsel duygularını ifade etmekte zorlanabilirler.
Kadınlar çocuklukta bir ebeveynini veya sevdiklerini kaybederlerse, benzer bir kayıptan korktukları için, bazen farkında olmadan, cinsel bir partnerle yakınlaşmakta zorlanabilirler.
Cinsel işlev, cinsellikle ilgili çeşitli endişelerden etkilenebilir. Örneğin, istenmeyen sonuçlar veya partnerin cinsel performansı hakkında endişe.
Durumsal faktörler
Koşullarla ilgili faktörler şunlar olabilir:
Kadının kendisinin durumu: Örneğin, kadın doğurganlık sorunları varsa veya meme, rahim veya cinsellikle ilişkili vücudun diğer kısımlarını çıkarmak için ameliyat geçirmişse, kendisi hakkında yüksek bir fikre sahip olmayabilir.
İlişkiler: Kadınlar cinsel partnerlerine güvenmeyebilir, olumsuz duygular besleyebilir veya ilişkinin başlangıcına göre daha az çekici hissedebilirler.
Kültür: Kadınlar, cinsel aktiviteyi sınırlayan bir kültürden gelebilir. Bazı kültürlerde kadınlar cinsellik konusunda utanır veya kendilerini suçlu hissederler ve kadınların, eşlerinin farklı görüşlere sahip kültürlerden geldiği durumlar vardır.
Dikkat dağıtıcı unsurlar: Aile, iş, mali sorunlar veya daha fazlası kadınlarda endişeye neden olabilir ve bu nedenle cinsel uyarılmayı engelleyebilir.
Fiziksel faktörler
Çeşitli fiziksel koşullar ve ilaçlar cinsel işlev bozukluğuna katkıda bulunabilir. Yaşla birlikte veya bir hastalığa bağlı olarak meydana gelen hormonal değişikliklere de müdahale edilebilir. Örneğin, menopozdan sonra östrojen seviyelerinin azalması nedeniyle vajinal dokular incelir, kurur ve elastikiyetini kaybeder. Atrofik vajinit adı verilen bu durum, yumurtalıkların alınmasına benzer şekilde cinsel ilişkiyi ağrılı hale getirebilir.
Bir tür antidepresan olan seçici serotonin geri alım inhibitörleri, genellikle cinsel işlevle ilgili sorunlara neden olur.
Oral östrojen tedavisi, menopozla ilişkili semptomları kontrol etmek için kullanılır ve menopoz sonrası kadınlarda cinsel işlevi iyileştirerek atrofik vajiniti hafifletmeye yardımcı olabilir.
Teşhis
Teşhis genellikle her iki tarafla ayrı ayrı ve birlikte ayrıntılı bir görüşmeyi içerir. Doktorlar; semptomlar, diğer bozukluklar, uyuşturucu kullanımı, partner ilişkileri, ruh hali, benlik saygısı, çocukluk ilişkileri, önceki cinsel deneyimler ve kişilik özellikleri hakkında bilgi edinir.
Kadınlar ağrı hissederse, doktorlar jinekolojik muayene yapar ve olabildiğince nazik olmaya çalışırlar. Yavaş hareket ederler ve genellikle ziyaret prosedürlerinin ayrıntılarını açıklarlar.
Tedavi
Bazı tedaviler, işlev bozukluğunun nedenine bağlıdır. Bununla birlikte, bazı genel önlemler, nedeni ne olursa olsun yardımcı olabilir:
Cinsel aktivite için kendinize zaman tanıyın: Genellikle çok meşgul olan kadınlar diğer aktivitelerden (iş, ev, çocuklar, topluluk gibi) endişelenebilir veya dikkati dağılabilir. Kendinize zaman tanımanız cinsel aktiviteyi önceliklendirmeye ve verimsiz dikkat dağıtıcı unsurların ne olduğunu anlamanıza yardımcı olur.
Kendinizin farkında olmak: Yani, yargılamadan veya olup biteni izlemeden, şu anda olanlara odaklanmayı öğrenmek. Farkında olmak, kadının dikkatini dağıtan şeylerden kurtulmasına yardımcı olur ve o ana odaklanırken cinsel aktivite sırasında yaşanan hislere dikkat etmesini sağlar. Öz farkındalığın nasıl uygulanacağını öğrenmek için internette pek çok kaynak var.
Cinsel aktivite için doğru zamanı ve yeri seçmek: Örneğin, gece geç saatlerde, kadının uyumaya hazır olduğu zaman, uygun bir zaman değildir. Kadın yakalanmaktan veya rahatsız edilmekten korkuyorsa, mekanın özel olmasını sağlamak yardımcı olabilir.
Birden fazla cinsel aktivite türüne düşkün olmak: Örneğin, vücudun erojen bölgelerini okşamak ve öpmek, ilişkiye girmeden önce bir süre birbirlerinin cinsel organlarına dokunmak yakınlığı artırabilir ve kaygıyı azaltabilir.
Partnerler arasında güven, saygı ve duygusal yakınlığı teşvik etmek: bu nitelikler bir profesyonelin yardımı ile veya yardımı olmadan geliştirilmelidir. Kadınların cinsel tepkiye sahip olmak için bu niteliklere ihtiyacı vardır. Çiftlerin, ilişkilerine müdahale eden çatışmaları nasıl çözeceklerini öğrenmek için yardıma ihtiyacı olabilir.
İstenmeyen sonuçları önlemek için önlemler alın: Bu önlemler özellikle hamilelik korkusu veya cinsel yolla bulaşan hastalıklar arzuyu engellediğinde faydalıdır.
Sağlıklı bir cinsel tepki için neyin gerekli olduğunu bilmek, kadınların cinsellik hakkında düşünme ve davranış biçimlerini değiştirmeleri için yeterli olabilir. Bununla birlikte, kadınlarda birden fazla cinsel işlev bozukluğu olabileceğinden, genellikle birden fazla tedaviye ihtiyaç vardır.
Psikolojik terapi yardımcı olabilir. Örneğin, bilişsel-davranışçı terapi, kadınların hastalıktan veya kısırlıktan kaynaklanan olumsuz bir kişisel görüşü fark etmelerine yardımcı olabilir. Farkındalık temelli bilişsel terapi (MBCT), bilişsel-davranışçı terapiyi öz farkındalık uygulamasıyla birleştirir. Bilişsel davranışçı terapide olduğu gibi, kadınlar olumsuz düşünceleri belirlemeye ve daha sonra onları gözlemlemeye ve bunların sadece düşünceler olduklarını ve gerçeği yansıtmayabileceklerini kabul etmeye teşvik edilir. Bu, düşünceleri daha az yanıltıcı ve yıkıcı yapan bir yaklaşımdır. Çocukluk sorunları cinsel işlevi engelliyorsa, daha derinlemesine psikoterapi gerekebilir.