C-peptid testi, kandaki c-peptid proteininin seviyesini ölçer.
C-peptid, pankreas tarafından üretilen insülin hormonu öncülünün bir parçasıdır.
İnsülin kandaki şeker seviyesi yükseldiği zaman pankreastan salgılanan bir hormon olup, kan şekerinin hücrelere taşınması ve hücre içinde enerji elde edilmesini sağlayan bir hormondur.
İnsülin üretimi esnasında, “proinsülin” adı verilen öncül maddeden bir parça koparılır. C-peptid, adı verilen bu parça resimde görüldüğü gibi, insülini hormonu öncül parçalarını oluşturan A ve B zincirlerini birbirine bağlayan parçadır.
“Connecting peptide” İngilizce kelimelerinin kısaltılmış hali olan c-peptid, ayrı bir parça olarak kan dolaşımında bulunur ve pankreasın fonksiyonu hakkında fikir verir.
Eğer normal düzeyde insülin üretimi varsa, c-peptid düzeyi de normaldir. Kandaki c-peptid miktarı pankreas tarafından ne kadar insülin yapıldığının göstergesidir.
C-peptid nereden salgılanır ?
Pankreas beta hücrelerinde insülin üretimi sırasında meydana gelen c-peptid, pankreastan insülin salınırken insülin ile beraber kana salınır. İnsülin üretiminin azalması veya artması durumunda c-peptid miktarı da buna paralel olarak artar veya azalır.
C-peptid testi için gerekli örnek nedir ?
Test koldaki bir toplardamardan alınan kan örneğinde yapılır.
C-peptid testi neden yapılır ?
- Şeker hastalığının tipini belirlenmesinde: Tip 1 şeker hastalığında pankreas tarafından üretilen insülin miktarı yok denecek kadar azdır veya yoktur. Buna paralel olarak, c-peptid düzeyi de çok düşüktür. Tip 2 şeker hastalığında ise, c-peptid düzeyi normal veya yüksek olabilir.
- Kan şekeri düşüklüğünün sebebinin araştırılmasında: Pankreasta “insülinoma” adı verilen tümörler fazla insülin salgılanarak kan şekerinin düşmesine yol açabilirler. Bu durumda kanda hem insülin hem de c-peptid miktarı yüksektir. Ancak dışarıdan yapılan insülin enjeksiyonlarında c-peptid bulunmadığından, insülin seviyesi yüksek bulunsa bile, c-peptid düzeyi düşüktür.
- Kişinin rezidüel beta hücre fonksiyonunun değerlendirilmesinde,
- Pankreasta yer alan insülinoma gibi bir tümörün tamamen çıkarılıp çıkarılmadığının belirlenmesi için de c-peptid testi yapılabilir.
C-peptid testi normal değerleri nelerdir ?
Aşağıda verilen değerler testin yapıldığı laboratuvara, kullanılan m
etoda ve testin yapıldığı cihaza göre değişiklik gösterebilir.
Kandaki C-peptid düzeyleri: 0.51-2.72 ng/mL arasındadır.
Yüksek değerler ne ifade eder ?
- Tip 2 şeker hastalığı
- İnsülin direnci,
- İnsülinoma,
- Cerrahi tedavi sonrası insülinomanın tekrarlaması durumunda yüksek c-peptid değerleri görülür.
Düşük değerler ne ifade eder ?
- Tip 1 şeker hastalığı,
- Karaciğer hastalıkları,
- Şiddetli enfeksiyonlar,
- Addison hastalığı,
- İnsülin tedavisi.
Testin sonucunu etkileyen faktörler nelerdir ?
- Sülfonilüre veya insülin gibi ilaç alımı,
- Böbrek yetmezliği,
- Şişmanlık.
Test sonuçları mutlaka doktorunuz tarafından değerlendirilmelidir.
Test öncesi nelere dikkat edilmelidir ?
Test sonuçlarını etkileyen ilaçları kullanan hastalar bu durumu testi isteyen doktora mutlaka belirtmelidirler.