Bir sermaye grubu adina 1982 yilinda Londra’da bir banka kurmak sorumlulugunu üstlendim.
O yillarda Ingiltere’de bankalarin kurulusu gözetimi ve denetiminden Merkez Bankasi’nin bir bölümü (Banking Supervision Division-Bankala-ri Gözetim Birimi) sorumlu idi. Bu birimin basinda Mr. Cook vardi, Yardimcisi Mr. Bull’du. (Mr. Cook, daha sonra Avrupa Birligi’nde bankacilik ilkelerini belirleyen ünlü Cook Komisyonu’nun baskanligini yapti). Banka kurarken bize sunlari sordular:
• Bu bankayi kimler, ne amaçla kuruyor? Bankayi kuranlar daha önce ne is yapti? Parayi nereden buldu? Ahlaki ve moral degerleri nedir? Itibarli kisiler mi? Bankayi kurduktan sonra yürütebilecek kisilikte ve maddi güçte mi?
• Bankanin yasama ve basan sansi nedir? Nereden para bulup, nereye verecek? Ne kadar kazanacak? Kazandigi ile nasil yasayacak?
• Bankanin yönetim kuruluna kimler üye olacak? Bunlar bankaciliktan anlar mi? Bunlarin ahlaki, moral degerleri nedir? Özgeçmisleri temiz mi?
• Bankaya genel müdür ve muavini olarak kimler atanacak? Bu kimselerle temasa geçildi mi? Bunlara ne ücret ödenecek? Bunlara ödenecek ücret, piyasanin üstünde mi, altinda mi? Bu ödemeyi banka hazmedebilir mi? Yöneticilerin özgeçmisleri, yetenekleri nedir? Bir banka yönetme güçleri ve yetenekleri var mi?
Bütün bunlardan sonra, bankanin hukuken tesekkülüne imkân verildi. Fakat kurulusun 2 yil süre ile faaliyeti gözetildikten sonra, banka unvanini kullanmasi mümkün olabildi. Simdi sorumlu birim Merkez Bankasi’ndan ayrildi. Bagimsiz birim oldu. Banka unvaninin kullanilmasi için iki yillik bekleme süresi yok. Fakat diger uygulamalar devam ediyor.
Banka, her onbes günde bir, her ay basi, belli rasyolari (belli oranlan) gözetim birimine gönderiyor. Gözetim birimi belirlenen oranlardan sapmayi gördügünde bankayi uyariyor. Banka uyariya uymaz ise, ceza; kapatma…Bu isin mahkemesi, danistayi, sayistayi yok. Karar kesin.
Bitmedi…Bankanin genel müdürünün hatali bir kredi islemi nedeniyle görevden aynlmasi gerekti. Yönetim bunu gerekçeleriyle gözetim birimine duyurdu. Gözetim birimi aynlmayi onayladi. Fakat bu hatali islem, ayrilan genel müdürün siciline islendiginden o tarihten sonra bu kisinin Ingiltere’de herhangi bir bankada görev alma sansi kal-. madi. Hayati söndü.
Bitmedi…Bankanin yönetim kurulu üyeligine ‘ saygin bir Ingiliz bankasinda yillarca çalismis, saygin bir bankacinin atanmasi için gözetim biriminden izin istendiginde, gözetim birimi bir süre sonra banka yönetimini uyardi. “-Bu kisinin yirmi yil önce ödenmemis 237 Ingiliz Lirasi bir vergi borcu vardir. (237 Ingiliz Lirasi 113 milyon Türk Lirasi eder) Bu konu açikliga kavusmadan yönetim kurulu üyeligine tayini uygun olamaz.” Ilgili bankaci, vergi dairesindeki hesap hatasini düzeltip, temiz kâgidini aldiktan sonra, gözetim biriminin izni ile göreve baslayabildi.
Bunlari neden yaziyorum? Bankacilik ciddi bir istir. Küp kirildiktan sonra adam dövmek ise yaramaz. Önemli olan küp kirilmadan gerekli tedbiri almaktir.
Bir sermaye grubu adina 1982 yilinda Londra’da bir banka kurmak sorumlulugunu üstlendim.