Yedi yıl önce, Tunuslu bir sokak satıcısı, saygınlığını savunmak için kendisini ateşe verdi ve Orta Doğu'da halka açık bir gösteri çığlığı tetikledi. Bölgedeki insanlar, neredeyse bir yüzyıl boyunca inkar edildiklerini, adil bir düzen, daha iyi bir yaşam ve biraz özgürlük istedi.
Buna karşılık gelenlerin hepsi despotizm ve kaosun gelişmiş bir hali.
Bir taksi şoförü ile konuşmak dünya siyaseti hakkında en güvenilir bilgi kaynağı değildir. Ancak birkaç hafta önce İstanbul'da konuşmacı bir sürücü, “Savaş olacağını söylediler. Son zamanlarda yetiştirdiğim herkesin söylediği şey bu. ”
"Bölgesel savaş" temasıyla ilgili spekülasyonlar popüler hale geliyor ve büyük ölçüde bunun nedeni fikrin kendisinin ölümü. Buna ilerleme ve demokrasi denilebilir, ancak insanlar artık tarihsel ilerlemenin doğrusallığına inanmazlar ve zamanla tüm ulusların daha özgür ve daha müreffeh olacağına inanmaz. Türklerin, Arapların veya Perslerin özgür rejimler altında yaşayacağı umutları, Kahire sokaklarında ve dünya sahnesinde uzun süre önce öldü.
Arap Baharı'nın başlangıcından bu yana yedi yıl geçti. Orta Doğu'nun bekleyecek hiçbir şeyi yok. Bahreyn, Türkiye ve Mısır'daki demokrasinin talepleri uzun süredir rejimler tarafından ezildi. Ekonomik reform yerine yolsuzluk geldi. Liberalizm kan akıtıyordu; laikliğin destekçisi yoktur; Baasçılık, Arap milliyetçiliği ve bazılarının iddia ettiği gibi İslamcılık başarısız oldu. İdeolojiler artık yok, ancak değişim için umut yok.
Bir zamanlar demokratik bir düzen yaratma şansı olan Türkiye gibi ülkeler bile pes ediyor. Geç Fuad Ajami, bu bölgenin olağanüstü özelliklerinden bahsetti: demokrasi ve refahın küresel yayılımı, birkaç nesil boyunca Orta Doğu’yu atladı. Özgürlük de aynı şeyi yapmak olasıdır.
Tabii ki, bu umutsuzluk duygusu doğrudan savaşa yol açmaz. Ama bu hala kaybedecek bir şey olduğu anlamına gelir.
İstanbul’da taksi şoförüne “Ne olacağını gerçekten bilemiyorum” dedim. Suudi Arabistan'daki bir darbe, İran'a karşı savaşın habercisi olabilir mi? İsrail Hizbullah ile başka bir savaşa hazırlanıyor mu? Bağdat, Iraklı Kürtlerle savaşmaya devam edecek mi, yoksa Türkiye'nin iç Kürt savaşı Suriye'ye mi gidecek?
Ancak tüm bunlar aynı anda, uygun bir durumdan sonra, Orta Doğu’nun Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşünden bu yana ilk kez bir Gobbes tuzağına dönüşmesi sonucu, 1914’taki Saraybosna’daki Arşidük Franz Ferdinand’ın suikastına benzer şekilde olabilir mi?
Belki.
Orta Doğu her zaman böyle olmamıştı. 2011’e geri dönersek, tüm dünya on dakika boyunca bu bölgenin demokratik bir devrimin eşiğinde olduğuna inandığında, Münih Güvenlik Konferansı’nda, Hillary Clinton’ı dinledim. Ardından Dışişleri Bakanı bölgedeki liderlerden reform yapmak için büyük bir istek dile getirdi: “Orta Doğu'da hala güvenlik ve demokratik gelişme bir arada görmüyoruz” dedi. “Onlarca yıldır hükümetler devletlerini daha demokratik ve sorumlu hale getirecek siyasi ve ekonomik reformları aramamışlardır.
Statüko kararsız. Bu nedenle, tüm arkadaşlarımız için, hükümetler ve insanlar da dahil olmak üzere bölgedeki tüm arkadaşlarımız için, iş ortaklarımız, insanların seslerinin ve haklarına ve özlemlerine saygının duyulacağı daha iyi bir gelecek için sistematik adımlar atmalarına yardımcı olmaktır. Bu idealizm değil. Bu stratejik bir zorunluluktur. ”
Fakat yol boyunca bir yerlerde, Mısır'daki başarılı karşı-devrimden, Libya ve Irak'taki huzursuzluktan, Suriye ve Yemen'deki iç savaşlardan sonra, Arap baharı şaka haline geldi. Batı'da herkes sakince, Ortadoğu'nun demokratikleşmeye maruz kalmadığını söylemeye başladı. Hiçbir Batılı lider, Hillary Clinton’un 2011’taki konuşması gibi bir şey söylemeyecek. Despots güvenle yerlerine oturur ve Batı ile anlaşma yapmaya hazırdır. Batılı liderler artık demokrasiyi teşvik etme motivasyonuna sahip değil.
Orta Doğu’ya gelince, “geçiş” yerine “istikrar” kelimesini kullanmak moda oldu. Başka hiç kimse demokrasiye dayanamaz.
Ancak, Clinton diktatörlüklerin doğası gereği dengesiz olduğunu söylediğinde, 2011’tan bu yana bir şey değişti mi? Hayır. Monarşiler ve baskıcı rejimler her zaman istikrarsızlığın yaratılmasıyla ilişkilendirilir. Halkla hükümetler arasındaki boşluk hala geniş. Bölgesel zorbalar hala iyi yönetişimden yoksundur. Toplum hala heterojendir.
Daha da kötüsü, Orta Doğu şimdi sigortasız. Burada silahlı çatışma kavramı değil haberAncak, artık dünyayı dönüştürme yeteneğinden bu kadar emin olmayan, giderek daha da dağılan liberal bir dünya düzeninin arka planı karşısında yeni bir gerileme turu gelişiyor. Kendinden emilen Birleşik Devletler artık bölgesel istikrarı sürdürme veya Arapların yaşam standartlarını iyileştirme ihtiyacını duymuyor. Rusya, yalnızca Suriye rejimini desteklemek ve kendi ulusal gurur duyusunu sürdürmek için Orta Doğu’da. Türkiye, bir “model” olma sözünü yerine getirmek için fazla savunmasızdır ve İran sadece mezhepçi politikalarının sınırlarını genişletmek istiyor.
Bundan iyi bir şey çıkmaz.
Savaş fikrine geri dönelim. Ne yazık ki, bunun için tüm şartlar. Sınırlar değişebilir, ülkeler kontrol edilemez hale gelebilir ve devlet dışı aktörler Irak, Suriye veya Lübnan'daki rejimi baltalayabilir. Dünyadaki en eskilerin yıkımını izlerken, mezhepsel savaşlar bölgede bir on yıl daha devam edebilirdi. hikayeler.
Demokrasi fikri ölmüşse, başka ne yapabilirsin?