

||5 Eylül 2017|
Kötü Plan Yapma
Ekranın kalemin ve kağıdın yerini aldığı bir dönemde Aaron Betsky seksi planların neden hala önemli olduğunu bu yazısıyla bizlere aktarıyor.
Editör: AARON BETSKY
James Stirling’in Stuttgart kentindeki Neue Staatsgalerie planı
Plan hala jeneratör müdür? Kuşaklar boyunca, mimarlar Le Corbusier’in tasarımlarını kağıt üzerinde iyi görünen alanların paylaşımı üzerine dayandırmak için kullandılar. Bu güzelliğin ne kadarı bir sayfadaki grafik dengesinden ve bu gösterimlerin ahenkli bir ilişkiyi ve alanların dizilimini nasıl temsil ettiğinden kaynaklanıyordu. Ancak bu her zaman tartışmaya açık bir konudur.
Bununla birlikte, günümüzde mimari güzellik, teknoloji tarafından izin verilen formun akışkanlığıyla veya öğelerin eklemlenmesiyle, disiplin araçlarının kalıntılarını vurgulayan bir şekilde ilişkilendirdiğimiz bir şey. Bilgisayar becerileri, alanlarımızı üç boyutlu olarak tamamen düşünmemize ve görselleştirmemize olanak veriyor; bu durumda planın görünüşü ve diğer detayları kapsaması hala geçerli midir?
Bu ikilem hakkında, bir tasarım stüdyosunda birinci sınıf lisansüstü öğrencilerine proje yaparken düşündüm; Chicago mimar Brad Lynch ile birlikte Taliesin’de Okutman Mimarlık Okulu’nda birlikte çalışıyorum. İki yarıyıldan sonra, çoğu temel bilgisayar programına hakim ve binaları nasıl bir araya getireceğini anlamaya başlıyorlar – en azından (sanal) kağıda. Resmin kriterlerini belirttiğim gibi kendimi daha iyi şeyler yapabileceklerini keşfetmelerine yardımcı olmakla kalmayıp aynı zamanda planlarını nasıl şekillendirebileceklerine odakladık; böylece daha cazip ve mantıklı ve “seksi” olduklarını gördüm. Kullandığım kelimeydi.
Ortak çabanın bir kısmı, küçük bile olsa; gerçek hayatta tehlikeli olan yanlışları önlemekti: Doğrudan lobiye açılan banyolar, öğrencilerin bir seviyede kullanılmayan boşluk bırakan çekirdekleri, tuhaf oranlara sahip odalar, trafik sıkışıklığı yaratacak kadar küçük koridorlar ve her şeyden önce bir çıkış yolu olan ya da hiç olmayan boşluklar.
Christina RutzAtheneum, New Harmony, Indiana, Richard Meier & Partners
Richard Meier & Partners MimarlarOrtak – zemin kat
Richard Meier & Partners MimarlarOrtak – ikinci kat
Richard Meier & Partners MimarlarAtheneum – üçüncü kat
Bu tür tamir çalışmalarının ötesinde, kendi eğitimime dayandığını fark ettiğim bir şıklığa sahip olmak için planlarını masaj yapmalarını istemiştim. Özetlerinin doğası gereği – aynı zamanda bir sanat meclisi okulu ve bir okul öncesi program içermesi amaçlanan büyük bir hacim içindeki bir “yapımcı mekânı” Richard Meier tasarımlarını örnek olarak gösteriyorum.
Yapı, mekân ve dolaşım unsurları arasındaki oyunun beni hep sevindirdiği ilk binalar. Daha maceracı öğrenciler için, James Stirling’in 1970’lerde yaptığı üç Alman müze tasarımında kullandığı “baş aşağı aksonometri” vardı. Ve elbette, Frank Lloyd Wright’ın sergilediği dizileri vardı, konuştuğumuz gibi oturuyorduk -herşeyden önce Taliesin’de dersler veriyoruz- ve bu bizi her gün hafiften karanlığa ve ışıktan tekrar götürüyor. Bizi yol boyunca döndürüyor, çevremizde daralıyor, açılıyor ve nerede olduğumuzdan ve nereye gittiğimizden haberdar ediyordu.
SANAA Yeni Müzeyi planlıyor
Öğrencileri çok çağdaş çalışmaya bakmaya göndermedim. Bu, her şeyin bir zamanlar daha iyi olduğuna inanan insanlardan birisi değilim çünkü. Zira böyle güzel planların yapılması günümüz tasarımcıları için daha az endişe kaynağı gibi görünüyor. Bazı durumlarda, Japon firması SANAA’nın çalışmalarında olduğu gibi, kasıtlı olarak “kötü” ya da sıradan planların kullanılması son nokta gibi görünüyor: New York’taki Yeni Müzede, asansör doğrudan doğruya büyük sergi alanlarına ve dolaşıma açılıyor. O dikey şaftın arkasına sıkışmış bir yangın merdivenidir.
Hesaplamalı yeniliğin getirdiği özgürlüklerden hoşnut olan mimarların çalışmalarında, alanın şekillendirilmesi, UNStudio’nun Hollanda’daki Arnhem tren istasyonundaki gibi, planda temsil etmenin neredeyse imkânsız olduğu karmaşıklıklar bir dereceye kadar üç boyutta ifade edilmeye çalışılmaktadır.
Ronald Tilleman Arnhem İstasyonu, Hollanda’da, zemin kat
UNStudioArnhem İstasyonu – ikinci kat
Genç uygulayıcılar için, planlar o kadar alakasız görünüyor ki, nadiren yayınlıyorlar, onun yerine gerçekçi olan sunumları göstermeyi tercih ediyorlar. Önemli olan, kendisini küçümseyen bir görüntü var mı buna bakıyorlar.
Son birkaç yıldır en iyi öğrencilerim ve bildiğim en iyi genç pratisyenler hâlâ iyi planlar yapıyorlar – çalışanlar ve seksi olanlar – ama bir yandan daha üç boyutlu veya görsel olana yoğunlaşırken neredeyse bir şey yapıyorlar: kahramanlık. Plan, maddeye göre çok soyut ve statik.
Soyutlama temel bir sorundur. Eğer plan herhangi bir şey üretirse, başlangıç noktası, iyi olması gereken bir temel, ancak işlevsel ve cazip bir mekan dizisi veya tutarlı bir yapı garantisi vermez. Mimarlar planlara aşırı yük bindirdiğinde, mimarın beyaz kağıda siyah çizgilerin ritmine yaptığı hileleri takdir eden ve kabiliyetlerini gören kendi kabilesi tarafından sevilen tasarımlar sıklıkla yaratırlar. Plan nihai hedef aracı ve bir şekilde, öğrencilerin boyut eksikliği ötesine taşınır.
Bütün bunlar için hala planı seviyorum. Kötü detaylandırmayı veya diğer hatalarını görmezden gelsem dahi, gelecekteki bir binanın alanlarında ilerlediğimde mutluluk duyacağıma söz verdiğimi söylüyorlar. Tuvalete giderken yolumu bulabileceğime ve orada acele ederken binanın nasıl birleştiğini anladığıma dair söz veriyor. Ve bana gerektiğinde yapısından çıkabileceğime dair söz veriyor.
Daniel Burnham’ı anlamak için hâlâ kötü bir plan yapmamanız gerektiğine inanıyorum, erkekler zihinlerini taşımak için hiçbir güce sahip değiller.
AARON BETSKY kimdir?
Aaron Betsky
Aaron Betsky, sanat, mimari ve tasarım üzerine bir düzineden fazla kitap eleştiren ve yazar. Yale’de eğitim gören Betsky, SCI-Arc’da öğretilen Frank O. Gehry & Associates ve Hodgetts + Fung’un tasarımcısı olarak çalışmış ve 11. Venedik Uluslararası Mimarlık Bienali’nin yönetmeni olarak görev yapmıştır. Halen Taliesin ve Taliesin West’de Frank Lloyd Wright Mimarlık Okulu’nda dekan olarak görev yapmaktadır.
Kaynak: www.architecturemagazine.com
Çeviri: Mimdap