Marne Muharebesi
- Önem : Alman Ordusunun, savaşın gidişatını öngöremeyerek Fransızlara karşı beklenmedik bir şekilde yenildiği muharebe
- Tarih : 5-10 Eylül 1914
- Yer : Marne Nehri, Paris yakınları
- Taraflar : Almanya - Fransa, Britanya
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Arşidükü Fransuva Ferdinand'ın öldürülmesi sonrası başlayan kriz, Avrupa'yı bir savaşa doğru sürüklerken; bu tehlikenin farkına varan Avrupa devletleri seferberlik ilanları ile savaş hazırlıklarına başladılar. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun Sırbistan'a savaş ilanı ve bu işin arkasında olan Almanya ile Rusya faktörü, olayı bir "Germen-Slav" mücadelesi şekline dönüştürdü. Almanya birçok siyasi yanlış içerisinde savaşa sürüklenince savaşı çok kısa sürede kazanmak istedi ve planlarını da ona göre yaptı. Almanya'nın savaşın başında uygulamaya koyduğu Schlieffen Planı'nın başarıya ulaşması Fransa tarafından son anda engellenebildi. Marne'de Alman Genelkurmayı daha atak davranabilse, Fransızlarda başlayan panik havası devam etse, bu plan başarıya ulaşabilirdi. Eğer Fransa burada yenilseydi, Rusya muhtemelen kısa süre içinde barışa razı olacaktı. Bu durumda Avusturya, Sırbistan'ı ezme fırsatını yakalayacak ve sonu gelen monarşinin ömrünü uzatabilecekti. Bu durumda Kıta Avrupası'na Almanya hakim olurken, İngiltere, Bonapart döneminde olduğu gibi Avrupa'dan atılacaktı. Ancak Almanlar tüm hesaplarını, Prusya askeri geleneğinin düsturu olan ve savaşların karada yani muharebe meydanlarında kazanılacağına dair inançları üzerine yapmıştı.
Deniz egemenliğini sağlamadan kalıcı zaferi kazanamayacağını anlayan Almanlar, bir yıl sonra taktik değiştirerek düşmanları ile yıpratma savaşlarına girişti ve bu taktikle Rusya'nın savaştan çekilmesini sağladı. Ancak bu savaş hali, Avusturya'yı çöküşe sürüklediği gibi, ABD'nin desteğini alan İngiltere ve Fransa karşısında da Almanya'nın sonunu hazırladı. Almanların, ilk olarak Fransa’yı hızlı bir şekilde savaş dışına itmeyi amaçlayan Schlieffen Planı karşısında Fransızların taktiksel geri çekilmeleri Almanları yanılttı. Alman ordusunun ihtiyatsız bir şekilde ilerleyişini gören Paris komutanı General Gallieni, General Joffre'ye bu Alman ordularını Fransız ordusunun sol kanadı ile Paris'teki ordu ve İngiliz kuvvetleri ile ezmeyi teklif etti ve Fransız saldırısı ile Alman ordusu geri çekilmeye mecbur oldu. Tarihe Marne Zaferi olarak geçen bu savaşta Almanlar, Fransızların tamamen yenildiklerine inanmalarının getirdiği ihtiyatsızlığın cezasını çekti ve imha etmeyi planladıkları kuvvetler karşısında yenildiler. Alman Başkomutanı Moltke’nin, bu savaş sırasında, risk almayan tavrı; Fransızların düştüğü zor durumu anlayamaması ve karargâhının cepheden çok uzakta olması gibi sebeplerle Almanya'nın lehine ilerleyen savaşın, Fransız zaferi ile sonuçlanmasında etkili oldu.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Arıkan, Refik, I. Dünya Savaşı’nda Marne Cephesi ve Osmanlı Devleti’nin Savaşa Girişi, VAKANÜVİS- Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, Mart, 2016
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
John Lennon
II. Dünya Savaşı sonrasında doğan kuşak için önemli bir sembol olan, dünyaca ünlü Beatles adlı müzik grubunun gitaristi ve söz yazarı olan John Lennon, grubun diğer üyeleri gibi İngiltere’nin Liverpool şehrinde dünyaya geldi. Dönemin önde gelen barış aktivistlerinden biri olan sanatçının annesi ilk gitarı ona 1957 yılında aldı. Aynı yıl bir konserde on beş yaşındaki Beatles gurubunun diğer üyesi McCartney ile tanıştı. Böylece aralarında yaşanacak uzun dostluk da başlamış oldu. Başlarda Quarrymen adıyla tanınan gruplarına 1958 yılında gitarist George Harrison katıldı. İsimlerini Beatles olarak değiştirmelerinin ardından davulcu Ringo Star da gruba dahil oldu. Aynı yılın sonlarına doğru ilk hit şarkıları “Love Me Do” piyasaya çıktı. Böylece bütün dünyayı saracak Beatles fırtınası başladı.
-
Mustafa Nehhas Paşa
Hukuk Fakültesi’nden mezun olduktan sonra 1919 yılına kadar avukat ve hâkim olarak çalışan Nessah Paşa 1918’de Sa‘d Zağlûl yönetimindeki Vefd Partisi’ne girdi. Mısır’ın İngiltere’den bağımsızlığını kazanması yolunda verdiği mücadeleden dolayı 1921-1923 yıllarında Sa‘d Zağlûl ile birlikte Hint Okyanusu’ndaki Seyşeller (Seychelles) adalarına sürgün edildi. Krallık dönemi anayasasının belirlendiği 1923’te Mısır’a döndü ve aynı yıl yapılan seçimlerde milletvekili olarak parlamentoya girdi. İngiltere’nin hükümette görev almasına izin vermemesi sebebiyle önce meclis başkan yardımcısı, sonra da başkanı oldu. Sa‘d Zağlûl’ün ölümünün ardından Vefd Partisi başkanlığına seçildi. Beş defa başbakanlık yaptı. Siyasî mücadelesinin en önde gelen amaçlarından biri Mısır’ın İngiltere’den tam bağımsızlığını kazanmasıydı. 1936-1937 yıllarındaki başbakanlığı döneminde bu doğrultuda önemli mesafe aldı. Londra’da imzalanan ve 1882’de başlayan İngiliz işgalini resmen sona erdiren 26 Ağustos 1936 tarihli İngiltere-Mısır Antlaşması Mısır’ın tam bağımsızlığına giden yolda dönüm noktalarından biri oldu. Ancak iç siyasetteki çekişmelerin sokağa sıçraması ve hükümet aleyhindeki gösteriler, Başbakan Nehhas ile Kral Fârûk arasındaki mesafeli ilişkinin siyasî krize dönüşmesiyle sonuçlandı. Kral Fârûk, yetkilerini sınırlandırma girişiminde bulunan Başbakan Nehhas’ı görevden aldı.
-
-
Mehmet Besim Darkot
Coğrafya alanında ülkemizin yetiştirdiği büyük değerlerden biri olan Mehmet Besim Darkot İstanbul Erkek Muallim Mektebi’nde okudu. 1923’te mezun olduktan sonra ilkokul hocalığı yaparken bir yandan da Dârülfünun’un Coğrafya Dârülmesâisi’ne devam etti. Okul bitirince Fransa’ya gönderildi ve Strasbourg Üniversitesi’nde eğitim gördü. “Cezayir Yüksek Ovaları” adlı tezle “yüksek etüt diploması” aldı. Türkiye’ye döndükten sonra Dârülfünun’da müderris muavin vekili olarak göreve başladı. 1933’te “Kurak Bölgeler Morfolojisi” başlıklı teziyle doktor unvanını aldı. İstanbul Üniversitesi’nde Türkiye ve Ülkeler Coğrafyası doçentliğine tayin edildi. 1940’ta profesörlüğe, 1956’da da ordinaryüs profesörlüğe yükseltildi. Yayın hayatına erken başlayan Darkot, önce İlk Mekteplerde Coğrafya Muallim Kitabı adlı eserini yayımladı. İlkokul çocuğuna coğrafyanın nasıl öğretileceğini anlatan pedagojik nitelikteki bu esere mükâfat verildi. Coğrafî Araştırmalar adlı eserinde boğazların menşeinden başka Türkiye’de iklim değişiklikleriyle ilgili olarak meydana gelen morfolojik şekillenmeler, Ege haliçlerinin oluşumu gibi konularda orijinal görüşler ortaya koydu. Türkiye’de sıcaklığın ve yağışların dağılışı çalışmaları ve ilk renkli “Türkiye Yağış Haritası” önemlidir. Ülkemizde ilk defa gerçek izotermler denemesini yaptı.
-
Şükufe Nihal Başar
Şükufe Nihal, 1896 yılında İstanbul Yeniköy’de dünyaya geldi. Babası V. Murat’ın başhekimi Emin Paşa’nın oğlu, Eczacı Albay Ahmet Bey’dir. Annesi Nazire Hanım’dır. Soy kütüğü, baba tarafından Katipzadelere, anne tarafından Fatih Sultan Mehmet’in Başressamı Nakkaş Mehmet Efendi’ye dayanır.1962’de İstanbul’da geçirdiği bir kaza sonucu sol ayağı sakat kaldı. 1965’te bir huzurevine yerleşti. Hayatının son yıllarına kadar Türk Kadını dergisinin yazarları arasında yer aldı. 24 Eylül 1973'te İstanbul'da yaşamını yitirdi. 26 Eylül 1973 günü Rumelihisarı Aşiyan Mezarlığı'na gömüldü.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun