Cehalet; hiç ışık almamış, rutubetli ve bir insanın girmek istemeyeceği kadar soğuk bir odaya benzer.
O odada bir mum yakarsanız, göreceksiniz ki mum, üşüyor gibi titreyecek ve yavaş yavaş da olsa, sönmeye başlayacak.
Bu, cehaletin somut bir benzetmesidir.
Cahil bir insana, bir düşünceyi asla kabul ettiremezsiniz. Çünkü o insanın zihni, ışık almayan odaya benzer. Perdeleri açmadıkça, mum asla yanmaz ve cehalet fersah fersah odanın duvarlarına rutubet olarak kazınır. Rutubet oradan gitmedikçe insanın zihniyeti asla değişmez.
Cehalet, insanlara fikrini değiştirme özgürlüğü tanır elbette. Lakin ben pek şahit olmadım. Belki de cahil olarak tanımladığımız insanlar fikirlerini kolay kolay değiştirmediği için şahit olamamışımdır? Bilmiyorum. Elbette cehalet sadece kalemimin mürekkebinden dökülenlerle sınırlı değil. Bu kağıda dökülen mürekkep, sadece benim düşüncelerimden ibaret.
Cehalet, bir düşünceyi kolay kolay benimsememekle beraber, bir düşünceyi sorgulamadan benimsemektir.
Bir düşünceyi insan kendi kendine danışmadan kabul etmemelidir. Bu, insanın kendi boynuna halat geçirmesinden farksızdır.
Satırlara dökülen ve kelimelerin arasında akarak bu satıra damlayan mürekkebimle anlatmak istediğim şudur: Kendi doğrusunu, yanlış olup olmadığına bakmaksızın kabul etmek ve bir başkasının doğrusunu eleştiride bulunmaksızın kabul etmek birer yoldur ve iki yol da bizi cehalete götürür.
Cahil bir insan, zihnindeki rutubetleri, okuyarak ve öğrenerek yok edebilir. Böylece cehaletle olan savaşta galip gelebilir.
Çünkü insan, okuyarak, zihnindeki boş duvarları okuduğu kitapların ve belki öğrendiği bilgilerin gerçekliğiyle doldurur ve bu rutubeti engeller. Böylece o odada bir mum yanabilir.
Zihnindeki duvarlarda yazılar yazılı olan bir insan tanıyorsanız eğer, gözlerinde yanan alevleri de görüyorsunuz demektir.
"Cehaletle savaş, düşmanla savaştan daha az önemli değildir."