Paralimpik Nedir?
Kelime anlamı olarak "paralel olimpiyat" anlamındadır ve, paralel ve olimpik kelimelerinin birleşmesinden oluşmuştur.
Tarihçesi
Dünyada ilk Paralimpik Oyunları 1948 senesinde İngilterede Stoke - Mandevillede Sir Ludwig Guttman tarafından organize edilip, daha çok tekerlekli sandalyeli sporculara yönelik bir etkinlik olarak ortaya çıkmış. Daha sonraki senelerde devam ederek, olimpiyatların yapıldığı senelerde, mümkün olduğu kadar aynı ülkede, ama olamadığı zamanda bir başka şehirde Paralimpik Oyunları yapılmış. Örneğin; 1960 Roma Olimpiyatları sırasında, aynı zamanda Romada Paralimpik Oyunları da yapılmış.
Daha sonra 1972 senesinde, Münih Olimpiyatlarından hemen sonra Paralimpik Oyunlarının yapılması planlanmasına rağmen, olimpiyatlar sırasında İsrail sporcularına yönelik yapılan suikast ve ondan sonra Olimpiyat Köyünün hemen restore edilerek elden çıkarılması dolayısıyla Heidelbergde yapılmış. Bu arada 1970li senelerin sonunda bu oyunlara artık bir özel isim verilmesi düşünüldüğünde, olimpiyatlarla paralel zamanlarda yapıldığı için, paralelin parası ve olimpikin de limpiki alınarak Paralimpik Oyunları denmeye başlanmış.
Paralimpik Oyunlar, özellikle 1988 Seul ve 1992 Barcelona Olimpiyatında dikkat çekmiştir. 1960 yılında Romada 400 atletin katılımıyla yapılan oyunlardan sonra, 1999 Atlantada 3195 atleti ağırlamıştır. Paralimpik Oyunlar bugün, dünyanın en büyük etkinliklerinden biri haline gelmiştir. Paralimpik Oyunların etkisi ve gördüğü ilgi, 1996 yılında Atlanta Paralimpik Oyunlarında Avustralya takımının gösterdiği büyük başarıyla daha da artmıştır.
Bu oyunlara kimler katılabilir?
Yukarıda sayılan engelliler tüm yaz ve kış Paralimpik oyunlarına katılabilirler, her sene yeni engeller ve yeni spor dalları oyunlara eklenmektedir. Ülkemiz de son olimpiyatta yaptığı yatırımların karşılığını almaya başlamış Gizem, Neslihan gibi bir çok atletimiz evlerine madalya ile dönmüşlerdir ama bu oyunların amacı madalya değildir, zaten paralimpik oyunları komitesi başkanı Yavuz Kocaömer de Pekindeki olimpiyat öncesi bunu dile getirmişti.
- Amputeler: yani vücudunun bir kısmını yada bir uzvunu kaybetmiş olanlar
- Serebral palsi, travmatik beyin hasarı, felç veya benzeri engelli kas kontrolü, denge ve koordinasyonu etkileyen rahatsızlığı olanlar
- Zihinsel engeli olanlar,
- Tekerlekli sandalye kullanan engelliler: omurilik yaralanması vb
- Görme Engelliler: görme bozukluğu olanlar, kısmi görme bozukluğu olanlar
- Les Autres ve multipl skleroz hastaları
PARALİMPİK KATEGORİLER
1-Ampüteler Bu kategori, kol veya bacakta en az bir bağlantının eksik olduğu (dirsek, bilek, diz gibi) kişileri kapsar. Spor dalına bağlı olarak, bazı ampüteler tekerlekli sandalye sporu olarak da yarışabilir.
2-Beyin felçliler Beyin felci, beyinin kas hareketi, refleks, duruş ve hareketi kontrol eden bölgelerinden biri veya daha fazlasında meydana gelen hasar sonucu oluşan duruş ya da hareket bozukluklarının neden olduğu rahatsızlıktır.
3-Zihinsel engelliler Zihinsel engelli sayılan bir kişinin; -Zihinsel fonksiyonlarının ciddi ölçüde sınırlı olması (Amerikan Zihinsel Engelliler Derneği bu sınırı standart zeka ölçümünde 70in altında IQ olarak belirlemiştir.) -İletişim, kendine bakma, evde yaşama, sosyal beceriler, topluma fayda, kendini yönlendirme, sağlık ve güvenlik, etkili öğrenim, eğlenme ve dinlenme alanlarının iki veya daha fazlasında sınırlı beceriye sahip olması. -Bu duruma 18 yaşından önce gelmiş olması gerekmektedir.
4-Les Autres Les Autres diğerleri sözcüğünün Fransızca karşılığıdır. Bu terim geleneksel sınıflandırma sisteminin tanımlarına uymayan, farklı koşullar sonucunda hareket bozukluğuna sahip olmuş sporcuları kapsar. 5-Görme engelliler Düzeltilebilir bozukluklardan, tam körlüğe kadar normal görmenin engellenmiş olduğu her durum bu kategoriye dahildir.
6-Tekerlekli sandalye sporları Bu kategori, tekerlekli sandalye ile yarışacak durumdaki engelli sporcuları kapsar. Genel olarak bu kategoriye katılan oyuncuların rahatsızlıkları, travmatik parapleji, spina bifida, polyomyelitis, ampüte, beyin felçli ve yürüyemeyen tüm diğer engellilerde görülebilecek rahatsızlıklardır.
SPORLAR Okçuluk 1948 Stoke Mandeville Oyunları okçuluk yarışmaları ile açıldı ve bu sporun önemi 44 yıl sonra Paralimpik sporcu Antonio Rebollo, Barcelonada Olimpik ve Paralimpik ateşleri yaktığında en yüksek noktaya ulaştı. Bu dalda birey ve takım etkinlikleri, ayakta ve tekerlekli sandalye yarışmaları düzenlenmektedir. Ampüte, beyin felçli ve tekerlekli iskemleli oyuncular yarışmaktadır.
Atletizm En fazla etkinlik ve katılıma sahip bu dal Paralimpik Oyunların gelişimini de yansıtmaktadır. Gülle, disk atma, cirit, ve sopa atma (beyin felçli sporcular için) da dahil olmak üzere dokuz alan yarışması gerçekleştirilir. Diğer etkinlikler; uzun, yüksek, üç adım atlama, pentatlon ve maratonu içermektedir. Atletizmde her kategoriden engelli sporcu yarışmaktadır.
Basketbol En popüler sporlardan biri olan basketbol, tekerlekli sandalyeli sporcular tarafından oynanmaktadır. Pota yüksekliği ve saha boyutları uluslararası Basketbol Federasyonu (FIBA) yönetmeliğine uygundur. Bütün uluslararası basketbol karşılaşmaları 40 dakika sürmektedir.
Boccia Bir dikkat oyunu olan boccia, Paralimpik Oyunlardaki çıkışını Barcelonada gerçekleştirdi. Bu oyun, boyun felçli sporcuların uzun, dar bir oyun alanında deri topları beyaz bir hedef topun olabildiğince yakınına atmaları ile gerçekleştirilir. Bayanlar ve erkekler takım ve birey etkinliklerinde yarışır. Boccia İtalya kökenli bir oyundur.
Bisiklet Pist ve yol bisiklet yarışları, rahatsızlıklara göre üç sınıfa ayrılmaktadır; beyin felci, görme bozukluğu ve hareket bozukluğu.
Binicilik Her gruptan engelli sporcular bu dalda aynı kategorideki sporcularla dresaj etkinliklerinde yarışır.
Eskrim Bu spora tekerlekli sandalyeli, ampüte ve beyin felçli oyuncular katılır. Bütün sporcular yere bağlı tekerlekli sandalye üzerinde yarışır. Böylece bedenin üst kısmının rahatça hareket etmesi sağlanmış olur.
Futbol Çeşitli derecelerde beyin felci olan sporcuların oynadığı bir futbol türüdür. Kurallar, bazı değişiklikler dışında olimpik futbolla aynıdır. Her takımda 11 yerine 7 oyuncu yer alır. Saha daha küçüktür ve maçlar 20şer dakikalık iki devre halinde oynanır.
GolBol Bu spor, iki ucunda birer kale bulunan bir sahada görme engelliler tarafından oynanır. Amaç, topu rakip savunmayı aşarak kaleye atmaktır. Her takımda üç oyuncu bulunur. Yarışma topunun içindeki bir çıngırak, savunma oyuncularının topun yerini belirleyerek kaleyi korumalarını sağlar. İki yedi dakikalık devre sonunda yüksek skoru alan taraf kazanır.
Judo Judodaki dokunma, denge ve duyarlılık unsurları tamamen ya da kısmen görme özürlü oyuncuların gelişmiş becerilerini sergilemelerine fırsat verir. Sporcular küçük değişikliklerle birlikte Uluslar arası Judo Federasyonu kurallarına uygun olarak yarışırlar. Bütün etkinlikler nakavt karşılaşmalarıdır.
Ağırlık kaldırma Paraplejik, ampüte, çocuk felci ve beyin felci olan sporcuların yaptığı bu spor yalnızca bench press dalını içerir.
Rugby İleri derecede omurga hasarı görülen sporcuların oynadığı rugby, Sydney 2000de ilk kez paralimpik bir spor olarak oynandı. Rugbynin, dünyada en hızlı gelişen tekerlekli sandalye sporu olduğuna inanılmaktadır.
Yelken Engelli sporcular yelken aktivitelerine bazı ekipman değişiklikleriyle katılabilirler. Yelkende de ilk paralimpik yarış Sydney 2002de gerçekleştirilmiştir.
Atıcılık Sporcular bu dalda iki kategoride yarışırlar; tekerlekli sandalyede ve ayakta. Bayan ve erkek sporcular tabanca ve tüfek atışlarında mücadele ederler. Havalı tüfek ve 22 kalibre atışları da yarışmalarda yer alır.
Yüzme Yüzme yarışları bütün sporculara açıktır. Etkinlikler iki gruba ayrılır; görme engelli sporcular ve diğerleri. Atlantada ilk kez olarak zihinsel engelli sporcular da yüzme dalında yarıştılar. Yüzme, seçkin paralimpik sporcuların başarılarının dikkat çekmesinde rol oynamıştır. Örneğin, Amerikalı bir paralimpik sporcu, Amerikan Olimpiyat Takımına girebilmek için gereken saniyeye 1/100 gibi az bir süre farkla yaklaşmıştır.
Masa tenisi Birey ve takım karşılaşmaları oynanır. Tekerlekli sandalyedeki sporcular için ayarlamalar gerçekleştirilir.
Tenis Tenis, tekerlekli sandalyedeki sporcular tarafından oynanır. Geleneksel tenisten tek farkı, topun karşılanmadan önce kortta iki kez sekebilmesidir. Oyuncular iki grand slam turnuvasına katılırlar; US Open ve Avustralya Open
Uluslararası Tekerlekli Sandalye Federasyonu tarafından sıralamaya tabi tutulurlar. Oyuncular, bayan ve erkek, tek ve çift kategorilerinde yarışır.
Voleybol Ampüte ve Les Autres kategorisindeki sporcular tarafından oynanan voleybol, oturarak ve ayakta olmak üzere iki ayrı şekilde oynanır. Oturarak oynayan sporcular daha küçük bir sahada, daha alçak bir filede mücadele eder.
AĞIRLIK KALDIRMA Ağırlık kaldırmadünyanın en hızlı gelişen Paralimpik spor dalıdır. İlk kez 1964te yapılan 2. Paralimpik Oyunlarda programa alınan ağırlık kaldırma yarışmalarına, yalnızca omurgası zedelenmiş sporcular katılabiliyordu.Zaman içinde öteki engelli gruplarının da katılımının ve engelsiz sporculara uygulanan kuralların geçerli olmasının sağlanmasıyla, bu dalda önemli değişiklikler ve gelişmeler oldu. 1992 Barselona Paralimpik Oyunlarında, ağırlık kaldırma yarışmalarında 25 ülkenin sporcuları yarıştılar. 1996 Atlanta Oyunlarına gelindiğinde bu sayı iki katından fazla artmıştı; 58 ülkenin sporcularının yarıştığı 96 Paralimpik Oyunlarında bu dalda yarışmak üzere 68 ülke kayıt olmuş, ancak bütçe yetersizliği nedeniyle 10 ülke yarışamamıştı. 1996dan beri bu sayı beş kıtadan toplam 109 ülkenin üyeliğiyle devamlı bir artış göstermektedir. Uluslararası Paralimpik Komitesine bağlı (IPC) IPC Powerlifting Comittee, 10 ağırlık sınıfında, değişik engelli kategorilerinden bayan ve erkek sporcuların karşılaşmalara katılımını sağlamaktadır. Ağırlık kaldırma yarışmalarını yöneten, IPC Powerlifting Comittee 1989 yılında kuruldu. Bu komite bir başkan, bir doktor, üç üye ve bir sporcu temsilcisinden oluşmaktadır ve tüm Paralimpik Oyunlarda olduğu gibi sorumlular, gönüllü kişilerdir. Komitenin başkanı, Uluslararası Federasyonun bağlantı kurduğu asıl sorumlu olarak bu sporu her türlü toplantıda temsil eder ve bu alanda düzenlenen Dünya Şampiyonaları, Paralimpik Oyunlar ve Bölge Yarışmalarını düzenleyen komitelere gerekli desteği verir. Paralimpik Oyunların, dünya, bölge ve kıta yarışmaları sonuçlarının ve dünya ve kıta rekorlarının bütün sporcular ve teknik adamlar tarafından izlenebilmesi için bir dünya sıralaması sistemi geliştirilmiştir. 2000 Sydney Olimpiyatlarında, ilk kez bayanlar da ağırlık kaldırma yarışmalarına katılmışlardır.
ATICILIK Atıcılık yarışmaları havalı ve 22 kalibrelik silahlar dalında yapılır. Yarışmaların kurallarıUluslararası Engelliler Atıcılık Komitesi tarafından belirlenir ve kurallar herhangi bir engeli olmayanlar ile engelli sporcular arasındaki farkları dikkate alır. Atıcılık yarışmalarında, değişik engelli sınıflarına dahil, ancak aynı yetilere sahip sporcuların birlikte, bireysel ya da takım halinde yarışmalarını sağlayacak fonksiyonel bir sınıflandırma sistemi kullanılır.
ATLETİZM Atletizm 1960tan beri Paralimpik Oyunların kapsamındadır. Atletizm yarışmaları tüm engelli kategorilerindeki sporculara açıktır. Bazı sporcular tekerlekli sandalyeyle, bazıları protezle, görme engelliler de görme yetisi olan eşlikçileriyle beraber yarışırlar. Yarışmalar koşma, atma, atlama, pentatlon ve maraton dallarında yapılır. Sporcular işlevsel sınıflandırmalarına göre yarışırlar ve mümkün olan en fazla sayıda sporcunun katılımını sağlamak amacıyla bu yarışma tanımları sürekli yenilenir.
BİNİCİLİK Paralimpik binicilik yarışları beyin felci (cerebral palsy) kategorisine ve fiziksel, görme ve zihinsel engelli sınıflarına giren tüm sporculara açıktır. Dresaj yarışmalarında bireysel olarak yarışan binicilerin, yürüyüş ve yön değişiklikleri içeren bir seri tamamlamaları zorunludur. Paralimpik Oyunlarda tüm biniciler işlevsel profillerine göre gruplanır ve atlarını kontrol etme ve yönlendirme yeteneğine göre değerlendirmeye tabi tutulurlar.
BİSİKLET Bisiklet yarışları engelli sporcular için görece yeni bir spor dalıdır. 1980lerin başında ilk kez görme engelliler bisiklet dalında yarışmaya başladılar. Beyin felci (cerebral palsy) ve ampute kategorileri ise 1984 Uluslararası Engelli Oyunlarında yarışmalarına katıldı. 1992 Paralimpik Oyunlarına kadar ayrı yarışan bu üç engelli grubu, 1992de hem pist, hem de yol yarışlarında olağanüstü başarı gösterdiler. Bisiklet yarışları tekler ve takım (bir ülkeyi temsilen üç kişi) yarışları olarak yapılır. Beyin felci kategorisinde standart yarış bisikletleri ve bazı sınıflarda üç tekerlekli bisiklet kullanılır. Görme engelli sporcular, görme yetisine sahip bir takım arkadaşlarıyla iki kişilik bisikletlerde yol ve zaman (time trial) yarışlarına katılırlar. Ampute ve kalıcı hareket bozuklukları olan sporcular ise ihtiyaçlarına göre yapılmış, özel bisikletlerle bireysel yol yarışlarına katılırlar.
BOCCIA İlk kez 1992 Barcelona Oyunlarında programa alınmışsa da kökleri çok eskilere dayanan bir spordur. Beyin felci (cerebral palsy) kategorisindeki sporcular arasında çok sık oynanır. Boccia yarışmacının kas kontrolünü ve dikkatini ölçer. Karşılaşmalarda oyuncuların konsantrasyonu ve dikkati hemen göze çarpar.Bocciada amaç deriden yapılmış topları atarak, vurarak ya da yardımcı bir alet kullanarak ilerletmek ve hedef olarak koyulan küçük beyaz topa olabildiğince yaklaştırmaktır.Sporcular tek ya da takım halinde yarışırlar. Yarışma zemini düz ve pürüzsüzdür.
DALIŞ Uluslarrası Engelli Dalgıçlar Organizasyonu (Handicapped Scuba Association) Türkiye de.. Kurs Direktörü ve Eğitmen yetiştiricisi ERCAN TUTAL öncülüğünde gönüllü eğitmenlerden oluşan bir ekip engellilere ücretsiz olarak dalış eğitimi veriyor.1997 yazından beri "Dalmak Özgürlüktür" sloganı çerçevesinde yürütülen gönüllü çalışmalarda değişik engel gruplarından 200 kişi sualtı dünyası ile buluştu..Uluslararası standartlardaki dalış faaliyetleri "alternative camp"ta devam ediyor.
ESKRİM Seyirci gözüyle bakıldığında, Paralimpik Oyunlardaki eskrim yarışmalarının en dikkat çekici özelliği tüm sporcuların yere sabitlenmiş tekerlekli sandalyelerle yarışmasıdır. Bununla birlikte bu tekerlekli sandalyeler eskrimcilere hareket özgürlüğü sağlar ve sporcular geleneksel eskrim yarışlarındaki kadar hızlı hareket edebilirler. Tekerlekli sandalyedeki sporcular için eskrim ilk olarak Sir Ludwig Guttmann tarafından, 1953te tanıtılmış ve 1960ta Roma Paralimpik Oyunlarının programına alınmıştır. Yarışma kuralları o zamandan bu yana, tekerlekli sandalyeyi yere sabitleme tekniklerindeki gelişmeler doğrultusunda kademeli olarak değiştirilmektedir. Tekerlekli sandalye kullanan, ampute olan ya da beyin felci (cerebral palsy) engellisi olan bayan ve erkek eskrimciler yıllardan beri uluslararası yarışmalarda çok önemli başarılar elde etmektedirler. Tekler ve takım halindeyapılan karşılaşmalar flöre, epe (erkek ve bayan) ve kılıç (erkek) dallarını kapsar.
FUTBOL Futbolun uluslararası popülaritesi, bu sporun Paralimpik Oyunlarda da oynanması ve yaygınlaşması sonucunu getirmiştir. Yalnızca beyin felci (cerebral palsy) engellisi olan erkek sporcuların katıldığı futbol karşılaşmalarında, bazı küçük değişikliklerle FIFA kuralları uygulanır. Bu değişiklikler oyunun heyecanını arttırmak ve oyunu, sporcuların engellerini dikkate alarak düzenlemek amacına yöneliktir. Ofsayt kuralının olmaması, sahanın ve kalenin daha küçük olması, taç atışlarının tek kolla da yapılabilmesi değişikliklere verilebilecek örnekler arasındadır. Bir takım en az 11 oyuncudan oluşur.
GOALBALL Goalball takımlarla oynanan bir top oyunudur. Yalnızca görme engelli bayan ve erkek sporcular tarafından oynanır. Her takımın sahada üç oyuncusu vardır ve amaç topu karşı tarafın kalesine atmaktır. Maçlar toplam 14 dk sürer ve 2 eşit yarıdan oluşur.Goalballu görme engeli olmayan sporcularca oynanan diğer toplu, takım oyunlarından üç özellik ayırır. Birinci olarak, içindeki ziller nedeniyle hareket halindeyken çıngırak gibi ses veren bir topla oynanır ve böylece topun pozisyonu ve yeri dinleme yoluyla belirlenebilir. İkinci olarak kabartma işaretleri olan bir sahada oynanır; bu kabartma işaretlere ayakları ya da elleriyle dokunan oyuncu, sahadaki yerini ve yüzünü döndüğü yönü anlayabilir. Üçüncü olarak ta, tüm oyuncular gözlerine siyah maskeler takarlar ve böylece tümünün eşit koşullara sahip olması sağlanarak, hiç görmeyen ya da çok az görenlerin dezavantajları ortadan kaldırılır. Topun içindeki zillerin oyuncuları yönlendirmesine, sporcuların iyi konsantre olabilmelerine ve topa anında tepki verebilmelerine olanak vermek için, oyun sırasında salon bütünüyle sessiz olmalıdır. Kazanılan her sayıdan sonra yükselen tezahüratları izleyen sessizlik tekrar oyuna dönüldüğünün işaretidir.
JUDO Paralimpik Oyunlardaki judo karşılaşmalarının öteki judo karşılaşmalarından tek farkı, minderin yarışma alanını ve bölgeleri gösteren bir dokuya sahip olmasıdır. Görme engelli erkek sporcuların katılabildiği karşılaşmalar Uluslararası Judo Federasyonunun koyduğu kurallara göre yapılır. Judo Paralimpik Oyunların programına 1988 Seoul Oyunlarında alınmıştır. Dört yıl sonra Barselonada yapılan 1992 Paralimpik Oyunlarına, judo dalında, 16 delegasyonu temsilen 53 sporcu katılmıştır.
MASA TENİSİ Paralimpik Oyunlarda masa tenisi karşılaşmaları iki şekilde yapılır: ayakta ve tekerlekli sandalyeyle. Program kapsamında tekler, takım, açık erkekler ve bayanlar karşılaşmaları bulunur. Sporcunun engeline göre on sınıf belirlenir ve sporcular bu on sınıftan biri kapsamında yarışırlar. Paralimpik Masa Tenisi karşılaşmaları, tekerlekli sandalyeyle yarışan sporcular için yapılan ufak tefek değişiklikler dışında, esas olarak Uluslararası Masa Tenisi Federasyonunun belirlediği kurallara göre yapılır. Masa tenisi dalında, Paralimpik Oyunlara ek olarak, dört yılda bir Dünya Şampiyonası düzenlenmektedir. Sporcular ayrıca Avrupa Oyunları, Pan Amerikan Oyunları, Pan Afrikan Oyunları, Uzak Doğu Oyunları gibi önemli bölge şampiyonalarında da yarışırlar. Bütün bu yönleriyle engelliler masa tenisi, gerçek anlamda uluslararası bir spordur ve 50 ülkede oynanmaktadır.
OKÇULUK Engelli sporcular 50 yıldan fazla bir süredir okçuluk yarışmalarına başarıyla katılmaktadırlar. 1948de İngilterede düzenlenen Stoke Mandeville Oyunlarından beri Bayanlar ve Erkekler kategorilerinde ayakta ve tekerlekli sandalyede yarışan okçular gücün ve keskin nişancılığın en güzel örneklerini vermektedirler. Paralimpik Oyunlar programı tekler, çiftler ve takım yarışmalarını içerir. Yarışma ve değerlendirme usulleri Olimpiyat Oyunlarındakinin aynıdır.
VOLEYBOL Paralimpik Oyunlardaki voleybol karşılaşmaları ayakta voleybol ve oturarak voleybol olmak üzere ikiye ayrılır. Böylelikle karşılaşmalara bütün engelli kategorileri katılabilir. Üst düzeyde ekip çalışması, beceri, strateji ve yoğunluk, her iki oyun türünde de hakim olan unsurlardır. Geleneksel voleybol ve oturarak voleybol arasındaki tek fark, oturarak oynanan voleybolda file boyunun daha alçak ve sahanın daha küçük olmasıdır. Bu durum, oyunun hızını arttırır.
TEKERLEKLİ SANDALYE BASKETBOL Çok yüksek bir fizik kondisyon ve teknik beceriyle birlikte süratli bir biçimde yer değiştirmeyi gerektiren tekerlekli sandalye basketbol karşılaşmaları, Paralimpik sporlar arasında çok önemli bir yere sahiptir. Tekerlekli sandalye basketbol karşılaşmaları, Uluslararası Tekerlekli Sandalye Basketbol Federasyonu (IWBF) tarafından belirlenen kurallar ve sınıflandırmalar çerçevesinde yapılır. Bu düzenlemeler, ayakta oynanan basketboldakine eş saha büyüklüğü ve pota yüksekliği gibi konuları da içerir. Tekerlekli sandalye basketbol karşılaşmaları ayakta oynanan basketbol karşılaşmalarıyla önemli ortak özelliklere sahip olmakla beraber, kendine has, benzersiz stiliyle farklı ve ayrı bir yere sahiptir. Yardımlaşma esasına dayalı alan savunması ve adam adama savunma çok sık kullanılır. Sporcuların tekerlekli sandalyedeki hareketlerini ayarlamak için geliştirilen farklı bir top saydırma kuralı ve yüksek bir yoğunluğu olan bu spor, kendi atak sistemini yaratmıştır. Sahadaki hareketi arttırmak için, bir takım genellikle üç defans oyuncusu ve iki pivottan oluşur. Topu alıp yuvarlama en etkili hücum taktiğidir.
TEKERLEKLİ SANDALYE RUGBY Tekerlekli sandalye rugby karşılaşmalarına kol ve bacak felci (paraplegia ya da tetraplegia) engellisi olan erkek ve bayan sporcular katılır. 1972de Kanadada doğan bu spor, oldukça yeni bir dal olmakla beraber, büyük bir hızla yaygınlaşmaktadır. Tekerlekli sandalye rugby; basketbol, futbol ve buz hokeyinin bir karışımıdır ve basketbol sahasında oynanır. Takımlar dört asıl ve sayıları sekize kadar çıkabilen yedek oyunculardan oluşur. Sporcular yeterliliklerine göre sınıflandırılır ve bu sınıflandırma sonucunda 0.5 ile 3.5 arasında değişen puanlar alırlar. Sahadaki dört oyuncunun toplam puanları 8.0i geçemez. Oyunda bir voleybol topu kullanılır: her 10 snde bir sektirilmesi gereken bu top taşınabilir, saydırılabilir ya da vurma dışındaki her yolla, diğer oyuncuya geçirilebilir. Sporcular topu karşı tarafın kale çizgisinden ileri taşımak suretiyle sayı yapmaya çalışırlar. Tekerlekli sandalye rugby karşılaşmaları 8er dakikalık 4 bölümden oluşur.
TEKERLEKLİ SANDALYE TENİS Tekerlekli sandalye tenis karşılaşmaları Paralimpik Oyunlar programına 1992de alındı. İlk olarak 1970lerde Amerikada yapılmaya başlanan bu spor, günümüzde yaygınlaşmasını sürdürmektedir. Karşılaşmalarda geleneksel tenis kuralları uygulanır ve tenisin ana unsurları olan beceri, kondisyon ve strateji, burada da esastır. Tek fark topun yerde 2 kere sektirilmesine izin verilmesidir. Karşılaşmalara ancak, tıbbi olarak tespit edilmiş, hareketle ilgili bir engeli olan sporcular katılabilir. Paralimpik Oyunlar programında tekerlekli sandalye tenis karşılaşmaları, tekler ve çiftler sınıflarında yapılmaktadır. Sporcular Paralimpik Oyunlara ek olarak, dünya üzerindeki pek çok başka karşılaşmaya ve turnuvaya katılmaktadır. Uluslararası Tenis Federasyonu (ITF) her yılın sonunda, tekerlekli sandalye tenis sıralamalarını ve milli sıralamaları belirler.
YELKEN 1996 Atlanta Paralimpik Oyunlarında gösteri sporu olan yelken, 2000 Sydney Paralimpik Oyunlarında madalyalı bir spor olarak kabul edilmiştir. Tüm engelli kategorilerinden sporcuların katılabildiği yelken yarışlarının sınıflandırma sistemi beş faktöre göre belirlenmektedir: dayanıklılık, el fonksiyonu, manevra kabiliyeti, görme ve duyma. Paralimpik Oyunlarda kullanılan yatlar mavnalıdır; bu tür bir tasarım yatın dengesini arttırır. Bunun yanı sıra mavnalı yatların açık kokpitleri de yelkencilere daha fazla yer sağlar. Yelkenciler filo formatında yarışırlar, yani bütün yatlar aynı anda yarışır. Puanlar yatların yarışı bitirme durumlarına göre hesaplanır. Uluslararası Yelkencilik Federasyonu, Uluslararası Engelli Yatçılar Federasyonunu 1991de üye olarak tanımış ve ardından ilk resmi Dünya Engelliler Şampiyonası düzenlenmiştir. Uluslararası Engelli Yatçılar Federasyonu (IFDS) bu alandaki resmi sorumlu ve yetkili federasyondur.
YÜZME
Eski zamanlardan günümüze kadar yüzme, engelliler için önemli bir fizyoterapi ve rehabilitasyon yöntemi olmuştur. Spor olarak ise bugün artık yüzme yarışları, Paralimpik Oyunlar kapsamındaki en popüler ve geniş katılımlı spor karşılaşmaları arasındadır. Yüzme yarışlarına bütün engelli kategorilerindeki sporcular katılabilirler ve yarışırken hiçbir protez ya da herhangi bir yardımcı alet kullanamazlar.
Kurallar aynı, fark fiziki
Engelliler basketbolunda tek fark oyuncuların bedensel engellerine göre puanlanması. Bu sporu kadın erkek birlikte oynayabiliyor.
Yalova Engelliler Basketbol Takımının oynadığı ikinci ligde takımlar gruplar halinde eşleşiyor. Yalovanın grubunda, Tekirdağ, Saran Anadolu, Galatasaray, İzmitspor ve İstanbul Engelliler takımı bulunuyor. Bu takımlar arasında Galatasaray ve Saran Anadolu play-offları garantilemiş durumda. Engelliler basketbol maçı tıpkı normal basketbol maçlarının kuralları ve ölçüleriyle oynanıyor. Kullanılan sandalyelerde arka tarafta bulunan açılı iki büyük tekerlekle birlikte, ön tarafta da iki küçük tekerlek bulunuyor. Oyuncu topu kucağında tutarak sektirmeden tekerleğini sadece iki defa yürütebiliyor. Oyuncular arabanın tek tekerleğini havaya kaldırabiliyor. Tekerlekli sandalyeyi geri geri sürmek yasak. Oyuncular sahip oldukları bedensel engele göre sınıflandırılıyor. Bedensel engeli en ağır sporculara (omurilik felci gibi) 1 puan veriliyor. Yürüyebilen ama koşamayan bedensel engelli sporculara ise 4-4.5 puan veriliyor. Oyun esnasında sahadaki beş oyuncunun toplam puanların üst sınırı 14 olmalı. 22 yaşının altındaki sporcular genç kategorisine giriyor. 18 yaşından küçük sporcular puanlama yapılırken, kalifikasyon puanından 1 düşülerek takım hesaplamasına katılıyor. Kadın oyuncular da puanlamada 1.5 puan düşürülerek dikkate alınıyor. Kadınlar ve erkekler birlikte mücadele edebiliyor.
MsXLabs.org
-derlemedir.