Çınar Ekiz
Mit: “Omnivoruz, demek ki et yemeliyiz.” ve “Atalarımız da et yiyordu.”
Cevap: Omnivor olmak et yiyebiliyor olduğumuz anlamına geliyor. Lakin yiyebiliyor olmamız, yememiz gerektiği anlamına gelmiyor. Meseleye bu bağlamda bakacaksak, bizler yamyam da bir türüz aynı zamanda. Haliyle bu da birbirimizi yememiz gerektiği anlamına gelmiyor.
Meksika Tlatelcomila’da ortaya çıkan bulgular;
İspanya;
Hatta daha güncel olarak (2015): Tanzanya’da şans ve zenginlik getirdiğine inanıldığı için kaçırılıp vücutlarından parçalar alınan albinoların eti dahi yeniyor. Ek olaran National Geopraphic’in günümüzde yamyamlıkla ilgili belgeselleri izlenebilir.
Cevap 2: Otuz bin sene önceki atalarımızla (onların koşulları, beslenme ve yaşama biçimleriyle ve dahi fizyolojik özellikleriyle) günümüz insanını kıyaslamak, birinin üç yaşındaki haliyle şimdiki halini kıyaslaması kadar absürd olur.
Mit: “Et ya da hayvansal gıda tüketmek protein alımı için şarttır. Hayvansal gıdalar bu bakımdan bitkilerden daha üstündür.”
Cevap: Dünyanın beslenme konusundaki en yetkili kuruluşu The Food and Nutrition Board of the National Academy of Sciences “Ellerinde bitkisel protein karışımıyla beslenen kişilerin mutlaka hayvansal protein almaları gerektiğini söyleyecek yeterli delil olmadığını” açıkladı. Ayrıca Beslenme konusundaki en yetkin sağlık kuruluşlarından biri olan Amerikan Gıda ve Beslenme Akademisi’nin vegan beslenmeyle alakalı bilimsel araştırması:
Ek olarak;
ve Dr. Murat Kınıkoğlu’nun vegan beslenme ile ilgili kitabı;
Mit: “Zekamız et yediğimiz için gelişti.”
Cevap: İnsan beyninin büyümesi et yemeye bağlı olsaydı, bizden çok daha fazla et yiyen etçillerin beyinlerinin insan beyninden büyük olması gerekirdi. İnsan beyni 1200-1450 gramken sadece etle beslenen aslanların beyni 260 gramdır. Ot yiyen gorilin beyni (500 gram) et yiyen aslanın beyninden büyüktür. Ağırlık olarak insan beynine en yakın olan hayvanlar yunuslar olup, sadece bitkiyle beslenen fillerin beyni bizden büyüktür. Balık yiyen kutup ayılarının beyni de 500 gramı geçmez. İnsan beyni yakıt olarak et değil nişasta-şeker kullanır. Tükettiğimiz glukozun % 25’i beynimiz tarafından harcanır. Buna karşılık hayvansal besinlerde glukoz değil yağ ve protein bulunur. Bu yüzden de et, yumurta gibi hayvansal gıdalar beyin için iyi bir yakıt değildir. Vücudumuz hayvansal gıdalarda bulunan amino asitlerin yarısını kolayca glukoza çevirirken kalan yarısı ketoacide dönüşür. Papua New Guinea’da yaşayan insanlar enerjilerinin % 90’ını sadece patatesten almalarına ve çok az miktarlarda hayvansal gıda tüketmelerine (günlük yağ alımı 6 gramın altındadır) rağmen sağlıklı beyinlere ve akıllı çocuklara sahiptirler. Evrimsel süreçte insan beyni et yediği için değil nişasta içeren kök bitkiler yediği için ve besinleri pişirmeye (salt eti pişirmeye değil, “besinleri” pişirmeye başladığı için!) başladığı için gelişti.
Mit: “Hayvanlar aptaldır. Gelişkin zekaya sahip tek tür insandır.”
Cevap: “Bin yıldır, her türden yetkili makamlar -dinlerden, seçkin otoritelere kadar- rahatsızlık verecek şekilde insanların, hayvanlar aleminde en zeki varlıklar olduğu fikrini tekrar ediyorlardı. Ancak, bilimin bize gösterdiğine göre hayvanlar, insanlardan üstün bilişsel yeteneklere sahip olabilirler.”
İlgili çalışmalar; http://phys.org/…/2013-12-humans-smarter-animals-experts.ht…
Ayrıca şu da var;
“İnsanlar bilinç sahibi tek canlı değil; Hayvanlar da insanlarla kıyaslanabilecek derecede bilince sahip. Bu, aralarında bütün memeliler, kuşlar ve ahtapotun da olduğu birçok canlı için geçerli.”
“Aynı noktada buluşan ortak kanıtlar, hayvanlarda nöroanatomik, nörokimyasal ve nörofizyolojik bilinç durumlarının alt katmanlarının var olduğunu ve hayvanların kasıtlı davranışlar gösterme kapasitesi taşıdıklarını göstermektedir. Bunun sonucu olarak, elimizdeki kanıtlara göre, insan, bilinç oluşturan nörolojik altyapıya sahip tek canlı değildir. Aralarında bütün memeliler, kuşlar ve ahtapot gibi birçok canlının da bulunduğu hayvanda bu nörolojik altyapı bulunmaktadır.”
“Yapmamız gereken, daha az yıkıcı çözümler bulmak. İnsan hayatı üzerine araştırmalar yapmak için başka hayatları sona erdirmek zorunda değiliz. Hayvan hayatına saygı duyan daha iyi teknolojiler geliştirebiliriz”
“Sanırım vegan olacağım. Hayvanlar hakkındaki bu yeni bulgulardan, özellikle onların acıyı deneyimlerken yaşadıkları zulümden etkilenmemek olanaklı değil.”
Bu açıklamayı yapanlar, 7 Temmuz’da İngiltere’nin Cambridge Üniversitesi’nde düzenlenen uluslararası bir konferansta toplanan bilim insanları. “İnsanda ve Hayvanda Bilinç” başlığı altında gerçekleştirilen Francis Crick Anma Konferansı’nda, aralarında Stephen Hawking’in de bulunduğu 15 uzman, bu sonucu kanıtlayacak bilgileri sundular.
* The Cambridge Declaration of Consciousness, CBS 60
İlgili döküman; https://yadi.sk/i/Z4E7Pv5FhzoK7
“Nükleer fizik ya da diğer bilimler gibi, sosyobiyoloji de istismara açıktır. Başka insanları öldürmeyi ya da onlara acı çektirmeyi gerekçelendirmek için insanların bahaneleri her zaman olmuştur. Fakat Darwin evrim teorisini ortaya koyduğunda, evrime dayalı akıl yürütme de bu bahaneler gibi istismar edilmiştir.”
Jared Diamond, Üçüncü Şempanze: İnsan Türünün Evrimi ve Geleceği, Alfa Yay., s.114
Söz konusu hayvan ve hayvansal gıda tüketimi olduğu zaman, kişisel zevklerinden ve alışkanlıklarından feragat etmek istemediği için kimi insanlar bilimin arkasına sığınmaya çalışıyorlar ve hemen sağlığa yararlı olmadığından, evrimden, doğa kanunlarından bahsetmeye başlıyorlar. Yetmiyormuş gibi insanları da yanlış yönlendiriyorlar. Öncelikle şu iki şey iyice anlaşılmalı;
1- Hayvan ve hayvansal gıda tüketimi (yani hayvancılık) gezegenimiz için sürdürülebilir değildir. Bu konuda elimizde yığınla veri var artık. Tek bir kişinin de hamburger sevdası, gezegenimizden, doğadan ve içinde yaşayan tüm canlılardan daha mühim değildir. Ayrıca bilimden bahsediyorsak, facebook sayfalarında gezinen uydurma bilgilerle değil, doğru bilimsel kaynaklara göre hareket etmek gerekir.
2- Sürdürülebilirlikten, doğadan vesaire bahsettiğimizde anlaşılmış olabileceği gibi, veganlık yalnızca bir diyetten (vejetaryenlik gibi), yani beslenmeden ibaret değil. Bugün hayvan ve hayvansal gıda tüketimin az evvel belirttiğimiz gibi doğaya olan olumsuz etkilerini, dünyadaki açlığın en büyük sebeplerinden biri olduğunu ve tür ayrımcılığının diğer tüm ayrımcılık biçimlerinin (ırkçılık, cinsiyetçilik, homofobi, transfobi, bifobi, sınıf ayrımı, hiyerarşi vs.) temelini oluşturduğunu ve bunları körüklemeye devam ettiğini biliyoruz. Görüldüğü üzre bu “kişisel” bir mesele yahut yalnızca kişiyi bağlayan bir tercih değil.
Yanı sıra dünya üzerinde yaşamış en zeki insanların ya da günümüzde kabul görmüş kimi bilim insanlarının da hayvanları ve hayvansal gıdaları tüketmenin yanlış olduğunu belirttiklerini görüyoruz.
“Genel ilkeler adına, sığırı gıda sağlayan bir araç olarak yetiştirmek sakıncalıdır. Kesinlikle sebze yetiştirmek buna tercih edilmelidir ve bu nedenle de vejetaryenliğin, kurulu olan barbar alışkanlık sisteminden övgüye değer bir ayrılış olduğunu düşünüyorum. Bitkisel gıdayla geçinebileceğimiz ve hatta bu yolda çalışmalarımızı avantaja dönüştürebileceğimiz, yalnızca bir teori değil, müspet bir gerçektir. Birçok ırk, neredeyse yalnızca sebzelerden gelen üstün fizik ve güce dayanarak yaşar. Örneğin, yulaf ezmesi gibi bazı bitki besinlerinin, etten hem daha ekonomik hem de mekanik ve zihinsel performans konusunda etten daha üstün olduğuna şüphe yoktur. Dahası, bu tür gıda, sindirim organlarımızı kesinlikle daha az vergilendirir ve bu gıda miktarı bizi daha mutlu ve girişken yapar. Bu gerçekler ışığında, her çaba, ahlakımıza aykırı bir şekilde hayvanların nedensiz yere vahşice katledilmesini durdurmaya yönelik olmalıdır.”
Nikola Tesla
“Vejetaryenliğin yayılması kadar insanlığın sağlığına ve dünyada hayatta kalmalarına fayda sağlayacak başka bir şey yoktur.”
“Artık yağ olmadan, et olmadan, balık olmadan yaşıyorum ve bu şekilde gayet iyi hissediyorum. Daima insanın bir etçil olarak doğmadığını düşünmüşümdür.”
Albert Einstein
“İnsan kibirle kendini müthiş bir başarı olarak görür, ilahi bir varlığa layık gibi. Ancak bence kendisinin hayvanlardan geldiğini kabul etmek daha saygıya değer bir şey.”
“Zevk ve acıyı, mutluluğu ve ıstırabı hissetme kabiliyetleri esas alındığnda, insanlar ve hayvanlar arasında fark yoktur.”
Charles Darwin
“Diğer hayvanları köleleştiren, hadım eden, üzerinde deney yapan ve onlardan biftek yapan insanların, hayvanların acı hissetmediğine dair anlaşılması kolay bir eğilimi var. İnsanlar ve “hayvanlar” arasındaki keskin ayrım, eğer biz hayvanları zerre kadar pişmanlık ya da suçluluk duygusu hissetmeden irademize boyun eğdirmek, bizler için çalıştırmak, onları giymek, onları yemek istiyorsak hayati öneme sahiptir.Hayvanlar fazlasıyla bizim gibiler.”
“Kuşku yok ki çağımızın kimi alışkanlıkları sonraki kuşaklar tarafından barbarca tavırlar olarak görülecek. Torunlarımız, küçük çocukların, hatta bebeklerin anne-babalarıyla değil yalnız başlarına uyumalarında ısrar ettiğimiz; halktan onay alma ya da yüksek siyasi konuma gelebilme uğruna milliyetçi tutkuları alevlendirdiğimiz; rüşvet ve değer yitimine yaşam şekilleri olarak göz yumduğumuz; hayvan beslediğimiz; hayvanları yiyip şempanzeleri hapsettiğimiz; yetişkinlerin rahatlatıcı ilaç kullanımını suç saydığımız; çocuklarımızın cahil yetişmesine izin verdiğimiz için bizden nefret edebilirler.”
Carl Sagan
“Ben vejetaryen olmak istiyorum. Herkesin vejetaryen olmasını isterdim. 100 veya 200 yıl sonra bugünkü hayvanlara karşı davranış şekillerimizle dedelerimizin kölelere davranış şekillerine baktığımız gibi bakabiliriz. Çiftliklerde ve kesimhanelerde hayvanlara karşı zalimce muameleye karşı çıkmak bizim için çok önemlidir.”
Richard Dawkins
Not: Vejateryenlikten bahsedilmesine takılmayın. Bu kişilerin kiminin yaşadığı dönemde yumurta ve süt endüstrisi mezbahalardan daha beter halde değildi belki de. Ama şimdi öyle. Şimdikilerin de durumdan pekâlâ haberi olmayabilir. Günümüzde neresinden bakarsak bakalım vejateryenliğin etik bir tarafı yoktur ve bütünüyle çelişkili ve tutarsızdır. Çünkü mandıralarda ve yumurta üretim yerlerinde hayvanlar hayatları boyunca tecavüze uğrar, dayak yer ve artık süt ya da yumurta veremeyecek hale gelince de mezbahaya gönderilirler. Bunların yanı sıra veganlar, vejetaryenlerin aksine hayvanlar üzerinde test edilmiş herhangi bir kozmetik ürünü ve içinde hayvansal madde bulunan herhangi bir ürünü de tüketmezler. Ayrıca hayvanlardan üretilen tekstil ürünlerini de tüketmez; sirkleri, hayvanat bahçelerini, rodeoları, at yarışlarını, kısaca hayvanların her ne şekilde olursa olsun kullanımı reddederler.
***
Not: Bu yazıda www.sosyalistforum.net sitesindeki “Hayvan Özgürlüğü” rumuzlu kişinin ilgili gönderisinden yararlanılmıştır.
Resim: