Polonya: Üç imparatorluğun kalıntıları üzerine. Polonya sorusuna Rusça cevap. 2’in bir parçası
A. Mitskevich, “Pan Tadeusz”
Krakow'da Almanlar salonda dans ediyorlardı ...
Sırık bıyık hareket etti - hepsi kaçtı ...
Polonya halkı
“Alman bakış açısına göre, Polonya sorununu iyi çözmek imkansızdı: sadece az çok kötü bir çözüm olabilirdi” (1). Almanya Şansölyesi T. Betman-Golvega'nın bu sözleriyle, sadece Almanya'da değil, Avusturya ve Rusya'da da Polonya ve Polonyalılara yönelik tutumu karakterize etmek oldukça mümkün. Rus ve Avusturya imparatorluklarında, Almanlarınkinden daha kötü olmayan güçler, Polonya sorununun temel bir çözümünün onlara yeni bir müttefiki katacağını anlamıştı - sadece iç siyasi bir sorun yerine sınırda yeni bir baş ağrısına maruz kalacaklarını anladılar.
Başka bir “emekli” Şansölye - Prusyalı, Bernhard von Bülow kelimesini verelim: “Doğu sınırımızda, Almanları soygun ve tecavüz eden Almanlara tecavüz eden, tecavüz eden, zengin ve zengin bölgeleri ele geçiren, doğu sınırımızda ölümlü bir düşman yarattık ve büyüttük. Fransa'dan bir paralı asker, bizi boğmaya hazır ”(2).
Evet, von Bülow bunu savaştan sonra ve kukla Polonya Krallığı'nın yaratılmasından sonra - yılın 1916 modelinin Polonya'daki "ışıldakları" hakkında yazarı olan T. Betman-Golweg olarak yazdı. Bununla birlikte, sözleri tamamen Prusyalıların yanı sıra Polonya meselesinde Rus ve Avusturya muhafazakar çevrelerini de yansıtıyor.
Bernhard von Bülow
Polonya, tüm insani ve maddi kayıpları ile dünya savaşının kazananlarından biri oldu. Asıl şeyi kazandı - bağımsızlık. Her ne kadar Polonyalıların kendileri olsa, eğer konuşma “İstifa Etmenin ötesine” geçerse, “Vistula'daki mucizeyi” (Kızıl Rusya'ya karşı mücadelede kazanılan bir zafer), büyük güçler arasındaki dört yıllık bir çatışmanın sonuçlarına göre beklenmedik bir siyasi kombinasyondan ziyade hatırlayacaktır.
Ve “ulusal kendini belirleme” fikrinden etkilenen Kuzey Amerika Devletleri Devlet Başkanı Woodrow Wilson'un önerisi üzerine en azından gerçekleşmediğinin açıklığa kavuşması pek mümkün değil. Bu olağanüstü politikacının sunumunda, dünya düzeninin direği (3) ayağı olabilen “birbirlerine güvenme, hukukun evrenselliği” gibi kavramlarla ayrılmaz bir şekilde bağlandılar.
Tabii ki, Wilson, Polonyalıların, diğer “genç” Avrupa milletlerinden daha fazla, kendilerini bir ulus olarak görmeye hak kazandıklarını söyleyen ilk kişi değildi, ancak Entente diplomatlarının “Polonya meselesini” uluslararası düzeye getirdiğini kabul etti. Savaşın aşırı acısından etkilenen Beyaz Saray'ın başı, hem despotik imparatorlukları yok etmeye hem de yeni demokratik güçler yaratmaya hazırdı.
Bununla birlikte, böyle bir romantizmle bile, Wilson - hepsinden öte, bir pragmatist ve bir Amerikan pragmatisti - Avrupa’ya Almanya’daki Rus büyük dukeleri gibi baktı - onu parçalanmış tutmak ve yerel hükümdarların oyuncak krallıklarını oynamaya devam etmeleri daha iyi.
Gördüğünüz gibi, o dönemin Amerikan siyasetinin perde arkası mekanizmalarını ayrıntılı bir şekilde ortaya koyan Albay E.M. Khauz'un arşivindeki özgeçmişin, böyle karakteristik bir itirafı seçti: “Eski diplomatların herhangi biri bizi duysa, bayılırdı” (4).
ABD Başkanı Woodrow Wilson ve en yakın yardımcısı Albay E.M.
Elbette ABD, Fransa değil ve Rusya ile Almanya arasında bir "Polonya" kama sürmeye doğrudan ihtiyaçları yok. Fakat neden uzun vadede, elbette ki iki potansiyel olarak güçlü Avrupa gücünü zayıflatmıyorsunuz? Bu arada, Rusların Polonya sorununun mevcut kararını fiilen başlattıkları, büyük ducal temyiz başvurusu sadece Avrupa'da değil, Amerika'da da bir sansasyon haline geldi. Ancak o sırada, sıradan Amerikalılara göre, Avrupa'daki ilişkiler genellikle açıkça kayıtsızdı.
Avrupa savaşının arifesinde, en cesur Polonyalı politikacıların güvenebileceği maksimum değer göreceli özerklik ve üç bölümün her biri için ve bazı bölgesel artışlardı. Tabii ki, sadece bir "Polonya'dan denizden" radikalleri ayarlayabiliyordu, ama şiddet içeren Yuzef Pilsudski bile “her şeyi bir seferde” talep etmeye hazır değildi.
[i] Józef Pilsudski ve lejyonerleri Rus cephesinde Avusturya siperlerindeki
Efsanesinin yaratıcıları, Pilsudski'nin bir dünya savaşında ilk önce Rus ve sonra Alman İmparatorluğu'nu (5) yeneceğini öngördüğü şekilde, Sosyal Devrimcilerin lideri Viktor Chernov'u memnuniyetle teklif ediyor. Pilsudski, savaşın sonucundaki bu tür bir diziye gerçekte saydı ve rakiplerin ekonomik ve politik kaynaklarını aykırı bir şekilde değerlendirdi.
Bununla birlikte, dünya katliamı arifesinde en paradoksal tahminlerde bir sıkıntı yoktu. Ve unutmayalım ki, hatıraların yazarı ile tahminin yazarı, aynı zamanda, Chernov hatıralarını yazdığında, mali olarak olmasa da, neredeyse “yüzde yüz” dür; Polonya devlet başkanı ".
Tabii ki, Chernov gibi dürüst bir devrimci, hiçbir zaman eski siyasi muhalifle ilgili olarak anıları serbest tonlarda yeniden yazmaya çalışmakla suçlanamaz. Yine de, asıl mesele Polonyalı radikallerin liderinin, Polonyalıları, Habsburglar ve Hohenzoller'lerin bayrağı altında Rus imparatorluğuyla savaşmak, yani bağımsız Polonya-Litvanyalı Ortaklığı için ana şey olarak gördüğü rakibi olarak adlandırmak amacıyla yaptığı öngörüde bulundu.
Bununla birlikte, savaşın dört yılı boyunca, Polonyalıların çoğunluğu Polonya için değil, haklı olarak köleleştirici olarak gördükleri güçlerin çıkarları için savaşmak zorunda kaldı. Polonyalı askerlerin, Fransa'daki savaşın sonuna üç imparatorluğun ordularından daha yakın olan ulusal silahlı kuvvetlerde gerçek vatanseverlik ve çok daha fazla kahramanlık göstermeleri tesadüf değil.
Polonyalıların hem Rus hem de Avusturya ordusuna çağrılması bile, bu arada ilk çağrının başarısını güvence altına alan, bu nedenle seferberlik komisyonlarını şaşırtan “azaltılmış kotalar” a göre yapıldı. Almanya'da, Polonya topraklarındaki ilk çağrı da sorun çıkarmadan geçti, ancak 1915 yazından itibaren Polonyalıları Batı cephesine göndermeyip, Fransızlara duydukları sempati hakkında çok şey biliyorlardı.
1916'un sonunda, işgal altındaki Polonya topraklarındaki ek taslak Avusturya-Alman taslağı perişan başarısızlıkla sonuçlandı. Savaştan önce Rusya İmparatorluğu’nun bir parçası olan bölgelerde bağımsız bir krallığın ilan edilmesi, zaman içinde sanal olarak adlandırılabilirdi. Orada en ufak bir fırsat olsaydı, General Ludendorff'un çok fazla umduğunu umduğu binlerce Polonyalı gönüllünün 800'i, özellikle Fransa'da kurulduğundan beri hemen Polonya Ordusu'nun saflarına düştü.
Erich von Ludendorff - asla mareşal olamayan bir general
Bununla birlikte, Ağustos 1914’in yurtsever patlamasında Cumhuriyetçi Fransa, Alsace ve Lorraine’in iadesini talep ettiği gibi aynı birliği olan birleşik bir Polonya’yı talep etmeye cesaret edemedi. Tekrarlamak gerekirse, Polonya için ilk önce gerçek bağımsızlık gibi değil, geniş özerklikle ilgili değildi.
Aslında, Polonya sorunu, “örtük” olsa bile “olgunlaşmış” olarak adlandırılan Avrupa'nın hasta konularından biri olarak. Ve sadece Rusya'da değil, Almanya'da ve Avusturya-Macaristan'da. Garip bir şekilde, özel verimlilik bakımından farklılık göstermeyen Rus diplomasisiydi ve Çar bürokrasisinin yanı sıra, Polonya meselesinde "eğrinin önünde" oynamayı başardı.
Ünlü Grand Duke'un Polonyalılara İtirazını yayınladığı diplomatların önerisindeydi. Aynı zamanda, görev, Polonya için değil, Polonyalılar için değil, Polonyalılar için değil, elbette, maksimum acil yararı elde etmek için propaganda etkisinin pahasına yapıldı. Daha sonra ile uğraşmak zorunda kaldı - zaferden sonra. “Temyiz” den temettü olmasının nedenleri elde edilememiştir - yalnızca ve münhasıran Rusya savaşının talihsiz sonucu.
Polonya, 1914 yılında ekonomik gelişme, siyasi kültür ve ulusal kimlik açısından üç bölümünün hepsinden bahsedersek, örneğin, Romanya, Sırbistan veya Bulgaristan'dan daha az değildi. Fakat bunlar zaten bağımsızdı, ancak kuşkusuz ki, Polonya gibi kendi devletleriyle ilgili herhangi bir tarihsel deneyime sahip değillerdi.
Ayrıca, Polonya, II. Dünya Savaşı başlamadan önce bile, “imparatorluk parçaları” üzerinde oluşabilecek diğer “yeni” durumlardan çok daha fazla uluslararası tanıma şansına sahipti.
Savaşın arifesinde, Merkez Güçlerinin, yeni bağımsız ülkeler (Rusya topraklarından veya Balkanlar'dan bile) oluşturmak için herhangi bir proje dikkate almadıklarını, sonra da İtilaf ülkelerinde, kazandıklarında büyük çaplı Avrupa yeniden tahsisinin alındığını unutmamalıyız. Bu arada Rusya'da da Polonya'ya bu yeniden dağıtımla bir çeşit Batı Slav karakolunun yeri verildi.
Efsanevi “İsyan” ın ardından 1863, imparatorlukların toprakları üzerindeki Polonya sorusu - üç bölümün katılımcıları, kalıcı olarak donmuş gibiydi. Ancak, ulusal kimliğe yapılan diğer bir acımasız darbe, Polonya rönesansı için bir tür teşvik haline geldi.
Rusya’daki büyük reformlar, ikili Tuna’daki dönüşümler, 1866 savaşındaki yenilgiden sonra bile, birleşik bir Almanya’daki sanayi büyümesi, tüm bu faktörlerin bir araya gelmesi Polonya’nın durumunu etkilemeyip etkileyemedi. Ekonominin yükselişi ve sonra ekonominin yükselişi, dünyayı üç imparatorluğun Polonya topraklarında şaşırtan kültürel rönesansına mantıklı bir şekilde eşlik ediyor. Henryk Senkevich, Boleslav Prus ve Jan Ignacy Paderewski'nin isimleri sadece tüm dünyayı bilmiyordu - onlara eğildi.
Petersburg, Berlin ve Viyana'da 20. yüzyılın başında, canlanan bir Polonya için hem varsayımsal hem de pratik olarak sayısız kombinasyon olarak kabul edildi. Ve en az üç tanesi, dünya savaşı Merkezi Güçlerin zaferiyle sona ererse ya da Rusya İtilaftan düşmediğinde gerçekleşebilirdi.
Bu yüzden, Romanovlar, mülkiyet adına, Polonya tahtına bazı büyük prensler koyacaklardı. İki taht yerine, Habsburg'lar bu dava için herhangi bir arşiv sıkıntısı çekmeden aynı anda üçe yerleşmeye çalışacaklardı. Ve Prusyalı Hohenzollerns - Alman İmparatorluğu'ndaki "daha genç" meslektaşlarından birinin Lehçe konularını mutlu etmeye hazırdılar - Bavyera Wittelsbach veya Saxon Wettin.
İki ülkeye ve dünyadaki insanlara göre konumunun ve algısının hızla değiştiği gerçeğinde büyük rol oynadı tarihsel Fransa'nın Fransa ile bağları. Fransızların Polonya'ya olan ilgisi elbette ilgisiz değildi, ayrıca Paris'in üç imparatorluk arasında bir demokratik (ve başka nasıl?) Yaratma olasılığı da dikkat çekti.
Evet, o zaman Rusya Fransa’nın bir müttefikiydi, ancak daha sonraki kadar kaba bir halde olmasa da “tampon devlet” kavramı yirminci yüzyılın başlarında diplomatlar tarafından zaten kullanılıyordu. Üçüncü Cumhuriyetin Cumhuriyetçi siyasetçilerine “yeni monarşist müttefik” ile “eski devrimci arkadaşlar” arasında manevra yapma kabiliyetinden ötürü kredi verilemez.
Kuzey Amerika Birleşik Devletleri’nin konumlarının hızla güçlenmesi, bağımsız Polonya’yı restore etmekten yana oldu. Amerikalılar somunu İspanya'ya böldükten ve sonra Rusya ve Japonya'nın uzlaşmasına bilinçli bir şekilde aracılık ettikten sonra, hem İtilaf hem de Merkezi Güçler taraflarına karşı kazanmaya çalıştılar. Bununla birlikte, 1914'te bile, hiçbir mantıklı politikacı, Avrupa prenslerinden birinin Krakow veya Varşova'sında taç giymek yerine Polonya'nın yeniden inşası için koşulları belirleyen Beyaz Saray olduğunu hayal edemezdi.
Ancak, Avrupa’nın iyi geleneğinde bağımsızlığını sağlama konusundaki temel teşvik, devrimdi - Rusya’da, sonra da Almanya’da. Polonyalı kardeşlere özerklik tanıyan Rus “Şubat bürokrasisi” en azından yüzünü kurtarmayı başararak Prusyalılara izin verilmedi ve Versailles'de sadece “Poznan faturası” verildi.
Aynı zamanda, başlangıçta özgür olan Danzig'in Gdansk'ında “bir kavrama” yaptılar ve Doğu Prusya'nın küçük bir bölümünü Pan Pilsudski'nin yeni mülküne kestiler. Bundan sonra, Polonya devlet başkanının iştahı hemen arttı ve Litvanya, Belarus ve Kırmızı Rusya'da savaşa gitti. Polonyalılar ile sessiz Çekler bile aldılar, Polonyalılar Tyosha Silesia'yı almak istedi. Fakat bütün bunlar zaten Avrupa tarihinde tamamen farklı bir aşamadır.
Notlar.
1. T. Betman-Golweg, “Savaş Üzerine Düşünceler”, Beachtungen zum Weltkriege, Bd. II, S.91
2. B.fon Bulow, Anı, M., 1935, g, P.488
3. Op. Clements K. Woodrow Wilson Başkanlığı, Kansas, 1992, p.73
4. Ibid., P.28
5. V.M. Chernov, Fırtına öncesi Anılar, hatıralar. Minsk, 2004, sayfa 294-295.
Abone olun ve en son haberler ve günün en önemli olaylarından haberdar olun.