Koenzim Q10 (CoQ10), insan vücudunun doğal olarak yaptığı, gıdayı enerjiye dönüştürmeye yardımcı olan, yağda çözünen vitamin benzeri bir madde. Vücudun hemen hemen her hücresinde bulunuyor ve bu hücreler onu enerji üretiminde kullanırken aynı zamanda hücrelere ve DNA'ya zarar verebilecek serbest radikallerle mücadeleye yardımcı olan güçlü bir antioksidan olarak da işlev görüyor.
Antioksidanlar vücutta hücre zarlarına zarar veren, DNA hasarına ve hatta hücre ölümüne neden olan serbest radikal olarak bilinen zararlı parçacıklarla savaşırlar. Bilim insanları, serbest radikallerin yaşlanma sürecine, kalp rahatsızlığı ve kanser gibi birtakım sağlık sorunlarına katkıda bulunduğuna inanıyorlar. CoQ10 gibi antioksidanlar serbest radikalleri nötralize ediyor ve neden oldukları hasarın bir kısmını azaltabiliyor veya önlemeye yardımcı olabiliyor.
Bitkilerde, bakterilerde, hayvanlarda ve insanlarda bulunuyor. Vücutta da en çok kalp, karaciğer, böbrekler ve pankreas gibi metabolizması yüksek organlarda bulunuyor. Üretimi erken çocukluk yaşlarında başlıyor ve 30 yaşına kadar artarak sürüyor. Ancak 30 yaştan sonra düşüş başlıyor ve yaşlandıkça azalıyor. Bazı kalp problemleri, diyabet, parkinson gibi bazı hastalıklarda CoQ10 düzeylerinin düşme eğiliminde olduğu biliniyor. Ancak bu hastalıkların mı COQ10 u düşürdüğü, veya CoQ10 düşüklüğünün mü bu hastalıklara neden olduğu henüz bilinmiyor.
CoQ10 vücutta üretiliyor olsa da yağlı balıklar, sığır karaciğeri gibi et ürünleri ve kepekli tahıllarda da bulunuyor. Ancak diyetle alımının çok yeterli olacağı düşünülmüyor ki COQ10 destekleri ABD'de en çok satılan besin destekleri arasında 3. sıraya oturtmuş durumda.
Kullanım Alanları:
- Kalp krizinden sonra
Bir klinik araştırma, kalp krizi sonrasında 3 gün boyunca günlük olarak COQ10 kullananlarda kalp krizi tekrarı ve göğüs ağrısı yapma olasılığının düşük olduğunu tespit etti. Ayrıca takviye kullananların kullanmayanlara kıyasla kalp hastalıklarından ölme ihtimalleri daha düşüktü. Ancak kalp krizi geçiren kişilerin CoQ10 da dahil olmak üzere herhangi bir ilaç veya takviye için mutlaka doktoruna danışması gerekmektedir.
- Kalp yetmezliği
CoQ10'un konvansiyonel ilaçlarla kombine edildiğinde kalp yetmezliğine yardımcı olabileceğine dair kanıtlar var. Konjestif kalp yetmezliği olan, kalp kanını gerektiği gibi pompalayamayan kişilerde CoQ10 seviyesi düşük olabiliyor. Kalp yetmezliğinde, akciğerler ve bacaklar gibi vücudun bir bölümüne kan pompalanması zayıflıyor. Nefes darlığına da neden olabiliyor. Birkaç klinik araştırma, CoQ10 takviyelerinin bacaklardaki şişmeyi azalttığını,akciğerdeki sıvıyı azaltarak nefes almayı kolaylaştırdığını ve kalp yetmezliği olan insanlarda egzersiz kapasitesini artırdığını gösteriyor. Ancak bu konudaki tüm çalışmalar olumlu değil ve bazıları herhangi bir etki göstermediğinden kalp yetmezliği için CoQ10 kullanımı konusunda tartışmalar devam ediyor. Kalp yetmezliğini tedavi etmek için CoQ10 tek başına asla kullanılmamalı ve mutlaka doktora danışılmalıdır.
- Yüksek tansiyon
Az sayıda denek üzerinde yapılan bazı klinik araştırmalar, CoQ10'un kan basıncını düşüreceğini düşündürüyor. Ancak kan basıncı üzerinde değişikliğin görülmesi 4 ila 12 hafta sürebiliyor. Bir analizde, 12 klinik çalışmayı gözden geçirdikten sonra, araştırmacılar, CoQ10'un, önemli yan etkileri olmaksızın, sistolik kan basıncını 17 mm Hg ve diyastolik kan basıncını 10 mm Hg düşürecek potansiyele sahip olduğuna karar verdiler. Ancak daha fazla sayıda insanla daha fazla araştırma gerekiyor. Yüksek tansiyonunuzu kendiniz tedavi etmeye çalışmayın. Tedavi için doktorunuza görünün.
- Yüksek kolestorol
Yüksek kolestrollü kişiler düşük CoQ10 seviyelerine sahip olma eğilimindeler. Bu nedenle CoQ10 yüksek kolesterol için bir tedavi olarak öneriliyor ancak bilimsel çalışmalar henüz eksik. Kolesterolü düşürmek için kullanılan ve statin adı verilen kolesterol düşürücüler yan etki olarak vücuttaki doğal CoQ10 düzeylerini de düşürüyorlar. CoQ10 takviyeleri almak seviyeleri normale döndürebiliyor. Buna ek olarak, çalışmalar, CoQ10'un statin tedavisiyle ilişkili kas ağrısını azaltabileceğini gösteriyor.
- Diyabet
CoQ10 takviyeleri, kalp sağlığını destekler ve kan şekerini düzenler ve diyabetlilerde yüksek tansiyonun yönetimine yardımcı olabilir. Ön çalışmalar, CoQ10'un kan şekeri kontrolünü geliştirdiğini bulmuştur. Ancak diğer çalışmalarda anlamlı bir etki görülmemiş.Diyabetiniz varsa, CoQ10 almadan önce mutlaka doktorunuza danışın.
- Kemoterapi sonucu kalp hasarı
Birkaç klinik araştırma, CoQ10'un bazı kemoterapi ilaçlarının yol açtığı kalp hasarını önlemeye yardımcı olabileceğini düşündürüyor. Ancak daha fazla çalışma gerekli. Kemoterapi görüyorsanız, doktorunuza danışmalısınız.
- Kalp ameliyatı
Klinik araştırmalar, bypass ameliyatı ve kalp transplantasyonu da dahil olmak üzere kalp cerrahisinden önce CoQ10'un kullanılmasının, serbest radikallerin neden olduğu hasarı azalttığını, kalp fonksiyonunu güçlendirdiğini ve iyileşme evresinde düzensiz kalp atışlarının (aritmilerin) insidansını düşürdüğünü gösteriyor. Ancak bu konuda mutlaka doktorunuza dannışmalısınız.
- Dişeti (periodontal) hastalıkları
Dişeti hastalığı, dişetlerinde şişme, kanama, ağrı ve kızarıklığa neden olan yaygın bir sorun. Klinik çalışmalar, diş eti hastalarının dişetlerinde düşük CoQ10 seviyesine sahip olma eğiliminde olduğunu gösteriyor. Az sayıdaki insanla yapılan birkaç çalışma, CoQ10 takviyelerinin daha hızlı iyileşme ve doku onarımı sağladığını keşfetti; ancak daha fazla araştırma gerekiyor.
- Diğer
Ön klinik araştırmalara göre CoQ10'un olası bazı diğer faydaları:
HIV veya AIDS'li hastalarda bağışıklık fonksiyonunu iyileştiriyor
Sperm hareketliliğini arttırarak, erkek fertilitesini arttırabiliyor
Parkinson hastalığının tedavisinin bir parçası olarak kullanılabiliyor.
Anjinalı kişilerde egzersiz yeteneğini geliştiriyor.
Migreni önlemeye yardım ediyor.
CoQ10'a benzer insan yapımı bir bileşik olan idebenonun Alzheimer hastalığı olan insanlara faydalı olabileceğine dair bazı kanıtlar var. Bununla birlikte, CoQ10'un kendisinin etkisi belirsiz.
Güçlü bir antioksidan olarak vücuttaki yaşlanmaya bağlı etkilerin giderilmesine faydalı olabiliyor. ancak daha birçok ayrıntılı çalışmaya ihtiyaç duyuluyor.
Piyasada COQ10 un ağızdan alınan formları mevcut. CoQ10 ayrıca çeşitli kozmetik ürünlerine katılıyor.
Bir doktor önermedikçe CoQ10'u, 18 yaşın altındaki bir çocuğa VERMEYİN.
19 yaş ve üstü yetişkinlerde CoQ10 takviyesi için önerilen günlük doz 30 ila 200 mg. CoQ10 yağda çözünür, bu nedenle yağ içeren bir yemekle birlikte alınması daha iyi emilmesini sağlar.
Yararlanılan kaynaklar
University of Maryland Medical Center: Coenzyme Q10 http://www.umm.edu/health/medical/altmed/supplement/coenzyme-q10
Pubmed Health Coenzyme Q10 (PDQ®) Health Professional Version https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0032790/
The National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH): Coenzyme Q10 (CoQ10): In Depth https://nccih.nih.gov/health/supplements/coq10
PMC US National Library of Medicine National Institutes of Health: Coenzyme Q10: The essential nutrient https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3178961/