Yazar: Altan Murat ÜNAL
Her eylem bir düşünce sonucunda gerçekleşir. Güzel eylemlerin ardında derin düşünceler yattığı gibi yanlışların, günahların ardında da bir düşünce yatar. Düşüncelerdir insanlara doğruları, yanlışları yaptıran. Kumar oynayan birisi davranışının yanlış olduğunu bilmesine rağmen o anki eylemini doğru bir eylemmiş gibi bir düşünce ile yapar. “Benim paraya ihtiyacım var.”, “Onların kazandıkları da zaten helal değil.” şeklindeki gerekçelerle yapılan yanlış işi haklıymış, doğruymuş gibi savunmaya başlar.
“Eylemlerde yanlışlıklar varsa bunları düzeltebilmek için işe nereden başlamak gerek?” denilebilir.
Eylemleri değiştirmeye çalışmaktan ziyade o eylemleri yapmaya sevk eden düşünceleri saptayıp o düşünceleri değiştirmekle işe başlamak daha doğru olacaktır kuşkusuz. İnsanları kötülüğe, yanlışa yönlendiren düşünce değiştiği takdirde belirli bir süreç içinde eylemlerin de değiştiği görülecektir. Düşünceyi değiştirmeden eylem bir an için değişse bile bu değişiklik kalıcı ve amaca uygun olmayacaktır. Kalıcı ve amaca uygun eylem değişikliği onun ardında yatan düşünce değişmeden mümkün değildir.
Düşünceler amacı doğurur, amaçlar eyleme dönüşür, eylemler insanların, toplumların şimdiki zamanlarının ve geleceklerinin rengini belirler. Düşünceler bilinçli bir şekilde değiştirildiğinde düşünce-eylem bütünlüğü sağlanabilecektir. Doğru bir düşünce-eylem bütünlüğü sağlandığı takdirde yanlışa, kötülüğe yönelmeler azalacaktır. Başka bir deyişle, düşünce-eylem bütünlüğü hangi oranda sağlanmışsa o oranda da yanlışa, kötülüğe yönelmeler azalacaktır.
“İnsani eylem ve refleksler neye göre yorumlanacak?”, “Aidiyet bilincinin düşünce ve eylem üzerinde bir etkisi var mıdır?” Konuları genellikle psikologların da üzerinde durduğu konulardır.
(Yazının devamı için, Nida Dergisi, 178. “Savaş, ölünce değil; düşmana benzeyince kaybedilir” sayısını edinebilirsiniz.)