“Structuring Drama Work’te yer alan drama etkinliklerinden biri olan “tür anahtarı” (genre switch), okuma ve diğer dil becerilerine uyarlanabilecek etkinliklerdendir. Bir türde ifade edilmiş bir içeriği başka bir türde/ formda ifade etmeye dayanır.
Aşağıda aktarılan bilgi ve örnekler daha çok tiyatro türü ile ilgili olsa da okuma ve yazma etkinliği olarak düşünüldüğünde, sınıfın ilgi ve yetenekleri doğrultusunda metinler arası dönüştürmeye dayalı bir çalışma olarak da uygulanabilir. İçeriği bir olaya dayanan veya olay çıkarılabilecek şiirler böyle bir uygulama için kullanılabilir.
“tür anahtarı”
Structuring Drama Work’te verildiği biçimiyle;
& Bir durum veya herhangi bir metnin bir bölümü, farklı bir türde anlatılabilir. Neelands ve Goode’in verdiği örnekler metin türleri arasında bir geçişi değil; romantik komedi, melodram, pandomim, western, pembe dizi, bilim kurgu, MTV video, karikatür, çizgi film, Bollwood filmi gibi tiyatro, sinema ve performans sanatlarını kullanmaya yöneliktir.
& Bir durum veya herhangi bir metnin bir bölümü ayrıntılandırılarak geliştirilebilir. (Benzeri için “tamamlanmamış materyaller”e de metinlerin içeriğinde değişiklik yapma örneklerine de bakılabilir.)
kitapta verilen uygulama örnekleri:
- Çehov’un Üç Kız Kardeş oyununun son provasında oyuncuların Sovyet sinemacı Sergei Eisenstein’in sessiz sineması tarzında oynamaları
Shakespeare’in Hamlet’in açılış sahnesinin önce Hammer tarzı gotik korku filmi, sonra bir melodram tarzında canlandırılması.
- Shakespeare’in Othello oyununun dört bölüme ayrılması, her bölümün bir gruba verilmesi ve Commedia dell’Arte tarzında canlandırılması
“Tür anahtarı” (genre switch) ile ilgili bu örneklerdeki ayrıntıların yanı sıra; seçilecek metnin özelliğine göre, öğrencilere daha tanıdık gelecek biçimde “Şarlo” tarzı bir sessiz sinema, bir korku ya da melodram niteliğinde canlandırılabilir. Othello örneğinde geçen Commedia dell’Arte ise biliniyorsa gerçekleştirilebilir ya da bizim tiyatromuzda benzeri olan orta oyunu veya tulûat hatta hiçbiri henüz öğrenilmemişse, doğaçlama olarak uygulanabilir. “Mahşer-i Cümbüş” de eğlenceli bir yol olarak denenebilir.
şiiri olan abbas’a bir hikâye yazılsa ve oynansa!…
Gerçek bir hikâyesi de olan Abbas (Cahit Sıtkı Tarancı) bir yana, öğrenciler Abbas şiirinde anlatıldığından ilhamla bir olay kurgulayabilir, hikâyesini yazabilir veya doğaçlama anlatabilir, canlandırabilir. (“Abbas”ın gerçek hikâyesi şurada…)
“Haydi abbas, vakit tamam;
Akşam diyordun işte oldu akşam.
Kur bakalım çilingir soframızı;
Dinsin artık bu kalp ağrısı.
Şu ağacın gölgesinde olsun;
Tam kenarında havuzun.
Aya haber sal çıksın bu gece;
Görünsün şöyle gönlümce.
Bas kırbacı sihirli seccadeye,
Göster hükmettiğini mesafeye
Ve zamana.
Katıp tozu dumanı,
Var git,
Böyle ferman etti
Cahit,
Al getir ilk sevgiliyi
Beşiktaş’tan;
Yaşamak istiyorum gençliğimi yeni baştan.”
İlgili:
Yaratıcı Drama Teknikleri