Hiyeroglif, resimli yazı sisteminde kullanılan bir karakterdir. Özellikle de eski Mısır anıtlarında kullanılan bir karakterdir. Hiyeroglif semboller tasvir ettikleri nesneleri temsil edebilir, ancak genellikle belirli sesleri veya ses gruplarını temsil eder. “Kutsal Oyma” anlamına gelen hiyeroglif, eski hiyeroglifleri günün el yazısından ayırmak için kullanılan, ilk Yunanca ile Mısır teması sırasında kullanılan Mısırlı “tanrı’nın sözleri” ifadesinin Yunanca çevirisidir. Modern kullanım, terimi Hiyeroglif Hitit, Maya hiyeroglifleri ve erken Girit gibi diğer yazı sistemlerine genişletmiştir. Mısır hiyeroglifleri ve bu diğer senaryolar arasında bağlantı yoktur. Mısır yazlarından Meroitik için kullanılan tek belirli türev.
Mısır hiyeroglif yazımı tamamen resimlerden oluşmakla birlikte, tasvir edilen nesne her durumda tanımlanamaz. Okunabilen en eski örnekler, Eskimolar veya Amerika yerlileri gibi resim yazımı olarak değil, gerçek yazı olarak kullanılan hiyeroglifleri, yani fonetik değerlerle gösterir. Komut dosyasının kökenleri bilinmiyor. Görünüşe göre geç predinastik dönemde ortaya çıktı (MÖ 2925’ten hemen önce). Şu anda Mısır ve Mezopotamya arasında temaslar vardı ve yazı kavramının Sümerlerden ödünç alındığı düşünülüyordu. Bu kesinlikle mümkündür, ancak durum böyle olsa bile, iki sistem işaret kullanımlarında o kadar farklıydı ki bağımsız olarak geliştikleri açıktır.
İsimler ve birkaç başlık hariç, en eski yazıtlar okunamaz. Birçok durumda, sonraki dönemlerden aşina olan bireysel hiyeroglifler kullanılmıştır, ancak yazıtın bir bütün olarak anlamı belirsizdir. Bu yazının sesleri daha sonra olduğu gibi tamamen temsil etmediği açıktır.
3. hanedan döneminde (MÖ 2650 – 2575), hiyeroglif yazım ilkelerinin çoğu düzenlenmiştir. O zamandan beri, senaryo Kıpti’nin erken bir versiyonu (MS 3. ve 4. yüzyıllar) ile tamamlanıncaya kadar, sistem neredeyse hiç değişmedi. Kullanılan işaret sayısı bile 2.000 yıldan fazla bir süre 700 civarında sabit kalmıştır. MS 2. ve 3. yüzyıllarda Hristiyanlığın yükselişiyle birlikte sadece eski Mısır dininin değil, hiyerogliflerinin de düşüşü ve nihai çöküşü geldi. Mısırlı Hristiyanlar tarafından, Yunan alfabesinin uyarlanmış bir formunun kullanılması, yerli Mısır senaryosunun buna göre yaygın olarak kullanılmamasına neden oldu. Hiyerogliflerin bilinen son kullanımı, MS 394 tarihli bir yazıttır.
Hiyeroglif yazı dört temel ilke izledi. İlk olarak, bir hiyeroglif neredeyse tamamen resimsel bir şekilde kullanılabilir. Elini ağzına götüren bir adamın işareti “yemek” anlamına gelebilir. Benzer şekilde, “güneş” kelimesi, merkezinde daha küçük bir daireye sahip büyük bir daire ile temsil edilir. İkincisi, bir hiyeroglif resim tarafından önerilen başka bir kelimeyi temsil edebilir veya ima edebilir. “Güneş” işareti, “gün” işareti ya da güneş tanrısı Re’nin adı olarak kolayca kullanılabilir. “Yemek” işareti, ağzın örtülmesini önererek daha kavramsal “sessiz” kelimesini de temsil edebilir. Üçüncüsü, işaretler aynı zamanda ünsüzleri paylaşan kelimelerin temsilcileri olarak da hizmet etti. Böylece her ikisi de aynı ünsüzlerle yazılan Mısırlı “insan” ve “aydınlık” kelimeleri aynı hiyeroglif tarafından oluşturulabilir. Dördüncüsü, hiyeroglifler bireysel veya ünsüz kombinasyonları içindi.
Eski Yunanlıların mı yoksa Romalıların hiyeroglifleri mi anladıkları tartışmalıdır. Yunanlılar, kendi bakış açılarına göre, hiyerogliflerin fonetik işaretler değil, daha abartılı ve alegorik bir doğaya ait sembollerdi. Bir dizi İtalyan tasarımlı hiyeroglif üretmesine rağmen, Avrupa Orta Çağının hümanist canlanması, orijinal Mısırlılar hakkında daha fazla bilgi vermedi.
Hiyeroglifleri deşifre etmeye yönelik ilk girişim, aslında fonetik semboller oldukları varsayımına dayanarak, 1600’lerin ortalarında Alman bilgin Athanasius Kircher tarafından yapıldı. İlk doğru hipotezine rağmen, sadece bir sembolü doğru şekilde tanımladı.