Gıcık diyafram adı verilen nefes alıp vermede önemli bir rol oynayan ve karından göğsü ayıran bir kasın istemsiz kasılmaları olarak ifade edilebilir. Her kasılma karakteristik “hık” sesi üreten ses tellerindeki ani kapanma, tarafından devam ettirilir. Gıcık genelde büyük bir yemek, alkollü içecekler veya ani heyecan sonucu olarak meydana gelebilir. Bazı durumlarda, gıcığın altında yatan etmen farklı bir tıbbi etki de olabilir. Çoğu insanda, gıcık nöbetleri sadece birkaç dakika sürmektedir. Nadiren de olsa, gıcık aylarca devam edebilmektedir. Bu durum yetersiz beslenme ve yorgunluğa neden olabilir.
Gıcık Neden Olur?
48 saatten daha az zamanda geçen bir gıcık için en yaygın tetikleyiciler şunlardır;
- Gazlı içeceklerin tüketilmesi
- Aşırı miktarlarda alkol içilmesi
- Yemekte tüketilen yiyecek miktarının çok fazla olması
- Heyecan veya duygusal stres durumlarının yaşanması
- Ani sıcaklık değişikliklerine maruz kalmak
- Sakız çiğneme esnasında hava veya şeker yutma
48 saatten daha çok süre devam eden gıcık durumları genellikle birkaç kategoriye ayrılır. Bunlar arasında merkez sinir sistemi düzensizlikleri, sinir hasarı ya da tahriş durumları ve metabolik düzensizlikler veya kullanılan ilaçların etkileri yer almaktadır. Sinir hasarı veya tahriş durumlarının içerisinde reflü, boğazda tümör, kist veya guatr oluşumu ve boğaz ağrısı yer almaktadır. Merkez sinir sistemi düzensizlikleri içerisinde ise ensefalit, menenjit, çoklu skleroz, inme, travmatik beyin hasarı ve tümörler yer almaktadır. Son olarak metabolik düzensizlikler veya kullanılan ilaçların etkileri arasında ise alkolik olmak, anestezi, barbitüratlar, diyabet, elektrolit dengesizliği, böbrek yetmezliği, steroidler ve sakinleştirici ilaçlar yer almaktadır.
Gıcığın Belirtileri Nelerdir?
Bir gıcığın tek belirtisi oluşan karakteristik sestir. Bazen tek belirti göğüs, karın ve boğazdaki hafif sıkma duyumudur. Eğer oluşan gıcık belirtileri 48 saatten daha fazla bir süre boyunca devam ediyor ise ciddiye alınması gereken bir durum söz konusudur. Böyle bir durumda bir doktordan randevu alarak durumunuzun kontrol edilmesini sağlayın. Oluşabilecek diğer sıkıntıların da önüne geçmiş olursunuz.
Gıcığın Risk Faktörleri Nelerdir?
Uzun süre devam eden gıcığın erkeklerde oluşması, bayanlara göre daha büyük bir risk miktarı içermektedir. Gıcığın oluşmasına neden olan diğer risk faktörleri arasında ise;
- Zihinsel ya da duygusal problemler: Kaygı, stres ve heyecan kısa dönemli ve uzun süreli gıcık durumuyla alakalı olabilir.
- Ameliyat: Gıcık oluşan bazı insanlarda, süregelen genel anestezi altındaki durumdan sonra ya da karın içi organlarını da içeren birtakım işlemlerden sonra gıcık gelişebilir.
Sürekli olarak oluşan gıcık komplikasyonları arasında yeme, içme, konuşma ve ameliyat sonrası yaraların iyileşmesinde geçen süreçte etkili olmaktadır.
Gıcık Teşhisi Nasıl Yapılır?
Fiziksel bir muayene sırasında, doktorunuz tarafından durumunuzun kontrol edilmesi için bir nörolojik muayene yapılabilir. Yapılacak muayenede yer alacak testler arasında ise;
- Denge ve koordinasyon,
- Kas gücü ve tonu,
- Refleksler,
- Dokunma ve görme duyusu gibi birtakım testler yer alacaktır.
Eğer herhangi bir hastalığınız varsa altında yatan sebep gıcığa neden olabilir. Doktorunuz ise aşağıdaki testlerden birini ya da birçoğunu yaptırmanızı isteyebilir.
Laboratuvar testleri: Kan örnekleri gıcığın belirtilerini kontrol etmek için kullanılır. Yapılacak testler arasında enfeksiyon, diyabet, böbrek hastalığı ve çeşitli görüntüleme testleri bulunacaktır. Bu tip testler ile vagus siniri, frenik sinir ya da diyaframı etkileyen anatomik anormallikleri kanıtlamak olasıdır.
Görüntüleme testleri: Bunların arasında ise göğüs X-ray filminin çekilmesi, bilgisayarlı tomografi işlemi (CT), manyetik rezonans görüntüleme (MR) ve diğer çeşitli endoskopik testler de yer almaktadır.
Endoskopik testler: Bu prosedürler esnasında yemek borusu veya nefes borusu sorunlarını kontrol etmek için boğazınızdan aşağıya geçirilen küçük bir kamera içeren ince, esnek bir tüp kullanılarak yapılır. Alınan görüntüler ile birlikte tanı koyulmaya çalışılır.
Gıcık Tedavisi Nasıl Yapılır?
Gıcık olaylarının pek çoğu herhangi bir tedavi işlemine gerek kalmadan evde tedavi yöntemi ile iyileşmektedir. Eğer altta yatan farklı bir tıbbi durum gıcığa sebep oluyor ise, bu hastalığın tedavisi gıcığın ortadan kalkmasına neden olabilir. Aşağıdaki tedaviler iki günden fazla süren gıcık için yapılabilecek olası tedavi yöntemleri arasında yer almaktadır.
- İlaçlar: Genellikle uzun süreli gıcık tedavisinde kullanılan ilaçlar şunlardır; klorpromazin, metoklopramid, baklofen.
- Cerrahi ve diğer prosedürler: Eğer yapılan girişimsel tedaviler etkili değilse, doktorunuz size gıcığı durdurmada frenik sinir bloku için bir anestezik enjeksiyonu tavsiye edebilir. Bir diğer seçenek ise cerrahi vagus sinirinin hafif elektrik stimülasyonunu sağlamak için bu bölgeye bir pille çalışan cihaz yerleştirmektir. Bu işlem en yaygın olarak epilepsi tedavisi için kullanılır ancak aynı zamanda kalıcı gıcık kontrolüne de yardımcı olmaktadır.
Gıcığa Ne İyi Gelir?
Gıcık için tedavi yöntemlerinden herhangi biri işe yaramadıysa, evde tedavi yöntemlerine geçilir. Bunların arasında ise;
1.Soğuk Su
Gıcığı durdurmak için soğuk su ile vücut sisteminin şok edilmesi gerekir. Herhangi bir türe sahip şok, dağılmaya ve gıcığın pasif hale geçmesine neden olur. Ayrıca suyu 1 dakika boyunca boğazınızda gargara da yapabilirsiniz. Ek olarak bir bardak suyu nefessiz bir şekilde kafanıza dikerek de vücudunuzu şoke etmiş olur ve gıcığı da durdurabilme imkanına sahip olursunuz.
2.Nefes Tutmak
Nefesi tutmak da gıcık için kullanılan eski bir tedavi yöntemi görevi görecektir. Kandaki karbondioksit miktarını arttırarak, zihni oyalar ve gıcık döngüsünü durdurur. Nefes alın ve dayanabildiğiniz kadar tutun. Sonrasında ise kontrollü bir şekilde verin. Bu döngüyü sürekli olarak tekrar edebilirsiniz. Birtakım etkili sonuçlar almanıza sebep olabilir.
3.Şeker
Şeker özellikle yukarıda açıklanan iki yöntemi etkili bir şekilde tam olarak bilmeyen küçük çocuklar için gıcık tedavisinde büyük bir evde tedavi yöntemi olma özelliği taşır. Şeker yutmak vagus siniri uyarır ve vücuda gıcık hakkında her şeyi unutturur.
4.Sirke
Sirke gıcığı durdurmak için bir başka etkili çözümdür. Ekşi tadı, zihnin dikkatini dağıtmaya yarar ve gıcığı durdurmak için yardımcı olur. Malt sirke, beyaz sirke veya elma sirkesi aynı etkiyi yapacaktır.
5.Fıstık Ezmesi
Gıcığı durdurmak için bir asırlık çaredir fıstık ezmesi. Yutmaya çalıştığınızda yapışkan bir yapıya sahip olan fıstık ezmesi, solunum yolunu keser ve sürekli devam eden bu gıcığı durdurmaya yardımcı olur.
6.Kese Kağıdı
Zamana bağlı olarak yapılan bir diğer test ise bir kese kağıdı ya da poşetin içerisine nefes alıp vermektir. Bu vücuttaki karbondioksit miktarını artırır ve diyaframın daha derinlerine inerek oksijen bulma zorluğunu arttırır. Bu gıcık durdurmada yardımcı olan yöntemler arasında yer almaktadır. Ek olarak, kalp ve inme hastaları için tavsiye edilmez. Ayrıca kendi konfor seviyenizi takip etmek de bu yöntem için oldukça önemlidir.