Bitcoin gibi çeşitli dijital para sistemleri için motor sağlamasıyla ünlü olan blockchain (blok zinciri), veritabanlarını daha eşitlikçi, şeffaf ve kurcalamaya karşı neredeyse tamamen korumalı hale getirmeyi amaçlayan bir süreci tanımlar.
Bu ideal bir sonuç olsa da, teknolojinin amaçlarına gerçekten ulaşıp ulaşmadığı konusunda tartışmalar devam ediyor.
Dahası, bunu gerçekleştirme şekli, ısınan bir dünyada sorgulanabilir bir teknoloji haline getiriyor.
Neden blockchain olarak adlandırılıyor?
Bir blok zincirindeki 'blok', halka açık verilerin bir defteridir. Bu, parasal bir işlemin ayrıntılarından tıbbi kayıtlara ve mülkiyet kanıtına kadar hemen hemen her şey olabilir. Küçük bir arkadaş grubu tarafından paylaşılabilir veya dünyadaki herkese açık olabilir.
1990'larda blok zincirinin gelişimi, belgelerde yapılan değişikliklerin güvenli bir şekilde zaman damgalı olmasını sağlamanın bir yolu olarak ortaya çıktı. Sonra 2009'da, Satoshi Nakamoto takma adlı bir mühendis, Bitcoin adlı bir kripto para birimi için blok zincir teknolojisine dayalı bir veritabanı tasarladı.
Kavramı diğer birçok veritabanlarından ve açık belgelerden ayıran şey, belgenin içeriğine dayalı olarak "Hash" adı verilen ve "nonce" adı verilen rastgele oluşturulmuş bir kod sağlayan benzersiz bir tanımlayıcıdır.
Bir bloğu değiştirmek, tamamen yeni bir bloğa eşit olan yeni bir Hash oluşturmak anlamına gelir. Bu yeni blok, dayandıkları önceki bloğun Hash'ine atıfta bulunur; bu, bir dizi bloğu blok zinciri yapan şeydir.
Her yeni blok önceki Hash'i kaydettiğinden, teknoloji prensipte kurcalamaya karşı korumalıdır. Biri zincirin daha önceki bir dönemindeki bir bloğu düzenlerse, belki de sahiplik tarihini yeniden yazarsa veya bir değeri değiştirirse, Hash'i de değişecektir. Sonuç olarak, o zincirden aşağı uzanan bloklar artık ona bağlanmayacak ve bu zinciri geçersiz kılacaktır.
Blockchain teknolojisi nasıl çalışıyor ve neden bu kadar tartışmalı?
Aslında, bir blok zincirindeki her bir düğümün meşru olmasını sağlamak için iki yöntem vardır.
İzinli blok zincirlerinde, her bloğun içeriğine göre bu hesaplamaların cevabı üzerinde bir fikir birliği gereklidir. Bir zincirin çoğu kopyası, bir sonraki bloğun hesaplanmasında hemfikirse, kabul edilir.
İzinsiz blok zincirleri, her yeni blok oluşturulduğunda dolambaçlı bir süreç talep eder. Bir seçim mekanizması olarak tanımlanan hesaplamalar, çözülmesi biraz zaman alan yerleşik bir bulmacaya dayanmaktadır.
Teoride, bu yeni blokların oluşturulmasını yavaşlatmalıdır, ancak pratikte, daha fazla bilgi işlem gücüne sahip olanlar bu bulmacaları çözme konusunda üstünlüğe sahiptir.
Neden bazı blockchain süreçleri iklim için olumsuz etkiye sahip?
Ne tür bir blok zinciri teknolojisi kullanırsanız kullanın, bir bilgisayarı her yeni blok için bir iş kanıtı hesaplamaya zorlamak enerji gerektirir.
Normalde, bu büyük bir sorun olmayabilir. Ancak popüler kripto para birimi biçimleri söz konusu olduğunda, yeni bloklar eklemek – veya 'madencilik' – size bir ödül kazandırır. Blok zincirindeki yerleşik ekonomik kurallar sayesinde, çıkarılan her blok madenciye küçük bir miktar para kazandırır.
Bu, kripto para madenciliğini kazançlı bir eğlence haline getirerek, bireyleri blok zinciri bulmacasını çözmek ve daha uzun zincirler oluşturmak için gereken ağır hesaplamalara büyük miktarda bilgi işlem gücü ayırmaya teşvik ediyor.
Sadece birkaç yıl önce 2018'de, Bitcoin ağı her saniye yaklaşık 26 kentilyon hash operasyonu denetledi.
Bir tahmin, 2018'de yalnızca Bitcoin tarafından tüketilen elektrik miktarını yaklaşık 2,55 gigawatt olarak belirledi, bu da Bitcoin'in enerji kullanımının kabaca küçük bir ülke ile aynı seviyede olduğunu gösteriyor.
Tabii ki, elektriğin kaynağı mutlaka fosil yakıtlar olmak zorunda değildir. Temiz enerji kaynaklarının geleceğinde, enerji tüketimi soruları daha az acil olabilir. Blok zincirlerinin kilitlenme biçimindeki değişiklikler, belki de kuantum şifrelemeyi örerek bütünlüklerini koruyarak, kripto ekonomisinin 'daha yeşil' biçimlerini bize sunabilir.
Fakat bunların hiçbiri, endüstri tarafından üretilen ve yalnızca Bitcoin için kullanılan yılda 30 metrik kilotonu aşan büyük miktarlardaki elektronik atığı engellemiyor. Bu miktar, Hollanda gibi bir ülkenin ürettiği elektronik atığa eşdeğer denilebilir.