tc inkılap tarihi ders notları, inkılap tarihi ve atatürkçülük ders notları İnkılap Tarihi Ders Notları Özet olarak bu sayfada verilmiştir.Tüm öğrencilere faydalı olmasını umuyor başarılıar diliyoruz... TC İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERS NOTLARI II. Meşrutiyet Dönemi (1908-1918) Meşrutiyet, hükümdar ile birlikte bir meclisin ülke yönetiminde bulunmasıdır. Osmanlı Devletinde I. Meşruiyet, 23 Aralık 1876da Jön Türklerin baskısıyla II. Abdülhamit tarafından ilan edilmişti. İlk Osmanlı Mebusan Meclisi 20 Mart 1877de açıldı. İlk Osmanlı anayasası, Kanun-i Esâsî yürürlüğe girdi. I. Meşruiyet Dönemi, fazla uzun sürmedi. 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşının çıkması ve azınlık milletvekillerinin yıkıcı faaliyetleri üzerine Sultan II. Abdülhamit, Meşrutiyeti kaldırdı ve Mebusan Meclisini kapattı. Meşruiyet taraftarı olan Jön Türkler, İttihad-ı Osmânî Cemiyetini kurdular. Sonra bu cemiyet, İttihat ve Terakki Cemiyeti adını aldı (1889). Osmanlıcılık fikrini savunan bu cemiyet, Makedonyada örgütlendiler. İngiltere ve Rusyanın 10 Haziran 1908de Revalde bir araya gelerek Makedonyanın özerkliğine karar vermeleri İttihatçıları harekete geçirdi. Osmanlı Devletinin parçalanacağından endişe eden İttihatçılar, II. Abdülhamite Meşrutiyeti ilan etmesi için baskı yaptılar ve Rumeli'de ayaklandılar. Hürriyet Taburları kurularak halk ayaklandırıldı. Resneli Niyazi ve Enver Paşanın isyanları üzerine, ülkenin iç savaşa sürüklenmesini istemeyen II. Abdülhamit, Meşrutiyeti tekrar ilan etmek zorunda kaldı (1908). Kanun-i Esâsî tekrar yürürlüğe kondu. Osmanlı Mebusan Meclisi, tekrar oluşturuldu. Seçimlerde, İttihat ve Terakki üyeleri başarılı oldu. Not: İttihatçıların, Meşrutiyet ve ülke yönetimi için ciddi bir hazırlığı olmadığından beklenen sonuçlar alınamamış, Meşrutiyete geçişte iktidar boşluğu ve kargaşa yaşanmıştır. 31 Mart Olayı İttihat ve Terakki içinde zamanla farklı görüşler belirdi. Muhalifler, Ahrar adıyla yeni cemiyet kurdular. Muhalefetin Volkan Gazetesi ve Serbesti Gazetesi ile yürüttüğü muhalefet İttihat ve Terakkiyi bunalttı. Her iki gazetenin başyazarları Derviş Vahdet ve Hasan Fehmi, Galata Köprüsünde öldürüldüler. Bu gelişmeler üzerine, muhalifler İstanbulda gösterilere başladılar. Gösterilere engel olmayan Avcı Taburları da, harekete destek verdiler. 31 Mart günü, (13 Nisan 1909) Mebusan Meclisine gelerek, hükümet yetkililerinin idamını istediler. İsyanı bastıramayan hükümet, istifa etti. Komutanlığını Mahmut Şevket Paşanın, Kurmay Başkanlığını Mustafa Kemalin yaptığı Hareket Ordusu Selanikten İstanbula geldi. Hareket Ordusu, 31 Mart Ayaklanmasını bastırdı. II. Abdülhamit, tahttan indirildi, yerine V. Mehmet (Reşat) tahta çıkarıldı (1909). II. Meşrutiyete geçiş sürecinde; Bulgaristan bağımsızlığını ilan etmiştir. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Bosna-Herseki topraklarına katmıştır. Girit, Yunanistana bağlanma kararı almıştır. Notlar: II. Abdülhamitin tahttan indirilmesinden sonra ülkede huzur sağlanamadı. Balkan Savaşı sonrası, Londra Görüşmeleri devam ederken İttihatçılar, Bâb-ı Âlî Baskını'nı gerçekleştirmiş ve yönetimi tamamen ele geçirmişlerdir (1913). Trablusgarp Savaşı (1911-1912) İtalyanın Trablusgarpı İşgalinin Nedenleri 1.Birliğini geç kuran İtalyanın ham madde ve pazar arayışı Açıklama: Birliğini geç tamamlayan İtalya sömürgecilik yarışında geç kalmıştır. 1896da Habeşistana saldırdıysa da; İtalyanın bu saldırısı başarısızlıkla sonuçlanmıştır. 2.Trablusgarpın İtalyaya yakın olması 3.Osmanlı Devletinin Trablusgarpı savunacak gücünün olmaması Açıklamalar: Osmanlı Devleti, Trablusgarpa karadan yardım edemezdi; çünkü Mısır, İtalyanın Trablusgarpı işgalini onaylayan İngilterenin elindeydi. Osmanlı Devleti, donanmasının güçsüzlüğünden dolayı da Trablusgarpa denizden yardım edemezdi. 4.İtalyanın, Trablusgarpın işgali için, Avrupa devletlerinin onayını alması Açıklamalar: 1900de, Fransa, Fası almasına yardımcı olduğu takdirde Trablusgarpı İtalyanın işgal etmesine razı olabileceğini açıkladı. 1902de ise Avusturya, Bosna-Hersek üzerindeki emellerini İtalyaya kabul ettirdiği için; İtalyanın Trablusgarpa yönelik olan emellerini kabul etti. Fransanın işgali altındaki Tunus ile kendi işgali altındaki Mısır arasında Trablusgarpı tampon bölge olarak gören ve İtalyayı bloklaşmada yanında tutmak isteyen İngiltere de İtalyanın Trablusgarpa yönelik emellerini olumlu karşıladı. İtalyanın Rusyanın Boğazlara yönelik olan planlarını desteklemesinden dolayı; Rusya da İtalyanın Trablusgarpa yönelik olan emellerini onayladı. Almanya ise oluşan bloklaşma hareketinde İtalyayı kaybetmek istemediğinden dolayı İtalyanın Trablusgarpa yönelik olan emellerini kabul etti. 5.İtalyanın, Trablusgarpın uygarlıkta geri bırakıldığı ve burada İtalyanlara kötü davranıldığı iddiası. 6.İtalyanın Habeşistandaki başarısızlığını telafi etmek istemesi 7.İtalyan hükümetinin, kendi halkı karşısında, saygınlığını artırmak istemesi. Trablusgarpın İşgali Büyük devletlerle gizli görüşmeler yaparak Trablusgarpı ele geçirme serbestliği elde eden İtalya, haklı bir gerekçe göstermeden 28 Eylül 1911de Trablusgarp üzerine harekete geçti. Osmanlı bölgeyi savunabilecek durumda olmadığından dolayı bir grup vatansever subay (Mustafa Kemal, Enver Paşa) halkı teşkilatlandırmak için Trablusgarpa gitti. Bölgeye giden subaylardan Mustafa Kemal Derne ve Tobruku; Enver Paşa da Bingaziyi teşkilatlandırdı. İtalyanlar, teşkilatlanmış olan asker ve Ömer Muhtar liderliğinde ayaklanan Araplar karşısında başarısız duruma düştüler. İtalya, Trablusgaprpta başarılı olamayacağını anlayınca; Osmanlıyı barışa zorlamak için On İki Adayı işgal etti. Osmanlı buna rağmen barışa yanaşmamıştır. Fakat 8 Ekim 1912de Balkan Devletleri Osmanlıya saldırınca; Osmanlı Devleti, İtalya ile Uşi Antlaşmasını imzalamak zorunda kalmıştır. Uşi (Quchy) Antlaşması (18 Ekim 1912) 1.Trablusgarp İtalyanlara verilecek. 2.On İki Ada, Yunan işgali ihtimaline karşı, geçici olarak, İtalyanlara bırakılacak. Açıklamalar: Balkan Savaşlarından sonra Birinci Dünya Savaşının başlaması On İki Ada meselesini küllendirdi. Savaş esnasında ise İtilaf Devletleri gizli anlaşmalarla On İki Adayı İtalyaya bıraktılar. Lozan Antlaşması ile adalara resmen sahip olan İtalya II. Dünya Savaşından sonra ise bölgeyi Yunanistana bıraktı. Uyarı: On İki Ada meselesi Balkan Savaşları esnasında gündeme gelmemiştir. 3.İtalya Osmanlı Devletine kapitülasyonların kaldırılması konusunda destek verecek. 4.Trablusgarp, dini bakımdan halifeye bağlı kalacak. (Böylelikle Osmanlı Devleti, Araplarla olan dini bağını sürdürmeyi hedeflemiştir.) Trablusgarp Savaşının Sonuçları 1.İtalyanlar, Trablusgarpı ele geçiremeyince Osmanlı Devletini barışa zorlamak için On İki adayı işgal etti. 2.Balkan Savaşının başlaması üzerine Osmanlı Devleti İtalya ile anlaşma yapmak zorunda kaldı. 3.Osmanlı Devleti Kuzey Afrikadaki son toprak parçasını İtalyaya verdi. 4.Mustafa Kemal, Trablusgarpta kazandığı başarılar (Derne-Tobruk) sonucu binbaşı oldu. 5.Kuzey Afrikada İtalyan sömürgesi başladı 6.On İki Ada fiilen Osmanlının elinden çıktı. 7.İtalyanlar ilk defa Ege Denizine yerleşti. 8.Balkan devletlerinin Osmanlı üzerine harekete geçişi kolaylaştı 9.İttihat ve Terakki Partisi saygınlığını kaybetti. Not Mustafa Kemal, ilk defa sömürgeciliğe karşı savaştı. Not: Uşi, İsviçrede bir kenttir. Balkan Savaşları Birinci Balkan Savaşı (1912-1913) Savaşın Nedenleri 1.Rusyanın Balkanlarda takip ettiği Panslavist politika 2.Balkanlardaki gelişmelerin, Osmanlı tarafından, takip edilememesi 3.Fransız ihtilalinin etkisi (Milliyetçilik ve bağımsızlık) 4.Türklerin Balkanlardan tamamen atılmak istenmesi Açıklama: Savaş başlamadan önce; Arnavutluk, Makedonya, Selanik ve Yanya Osmanlının elindeydi. 5.Trablusgarp Savaşı esnasında, Osmanlı Devletinin güçsüz olduğunun anlaşılması 6.Kiliseler sorununun Balkan devletlerinin lehine sonuçlanması 7.Balkan devletlerinin Osmanlıya karşı ittifak kurmaları 8.İngilterenin, 1908de Estonyanın başkenti Revalde yapılan görüşmeler sonucunda, Rusyayı Balkan politikasında serbest bırakması Katılan Devletler ve Savaşın Sonucu · Karadağ, Bulgaristan, Sırbistan ve Yunanistan Osmanlı Devletine karşı savaştılar. · Bu devletlerin Bulgaristan önderliğinde birleşip; Osmanlıya saldırmasında Rusya etkili oldu. · Savaş, 8 Ekim 1912de Karadağın Osmanlı topraklarına saldırması ile başladı. · Bulgarlar Çatalcaya kadar gelmeyi başarırken; Rauf Orbayın Hamidiye Kruvazörü ile yaptığı başarılı mücadelelere rağmen Yunanlılar, Ege Adalarını işgal etmişlerdir. · Osmanlı Devleti, bütün cephelerde yenilerek Çatalcaya kadar geriledi Osmanlı Devletinin Balkan Savaşlarındaki Başarısızlığının Nedenleri 1.Ordunun siyasete karışması 2.Savaştan önce askerlerin bir bölümünün terhis edilmesi 3.Ordunun savaşa hazır olmaması 4.Osmanlı donanmasının yetersiz olması 5.Avrupa devletlerinin Balkan uluslarını desteklemesi 6.İngiltere, Fransa ve Rusyanın Balkan sınırlarının değişmeyeceğine dair verdikleri teminata güvenen Osmanlının Balkanlarda gelişen olayları takip etmemesi. 7.Balkan devletlerinin birlikte hareket etmesi 8.Balkan devletlerinin ulaşım ve iletişim imkânlarını etkisiz hale getirmelerinden dolayı Osmanlı ordusunda iletişim ve ulaşım bozukluğu olması. 9.Osmanlının siyasal yalnızlık içinde olması. Londra Antlaşması (30 Mayıs 1913) 1.Midye-Enez çizgisinin batısındaki topraklar, Balkan devletlerine bırakıldı. (Osmanlı, Gelibolu Yarımadası hariç olmak üzere, Doğu Trakya ve Balkan topraklarının tamamını kaybetti.) 2.Ege adalarının durumu ve Arnavutluğun sınır durumu büyük devletlerin kararına bırakıldı Açıklama: Ege Adaları fiilen elden çıkmıştır. Birinci Dünya Savaşı başlayınca; Ege Adaları meselesi askıya alınmış; Lozan Antlaşması ile Ege Adaları resmen Yunanistana verilmiştir. Birinci Balkan Savaşının Sonuçları 1.Osmanlı Devletinin Balkanlardaki varlığı tamamen sona erdi. 2.Edirne ve Kırklareli Bulgaristana bırakıldı 3.Gökçe Ada ve Bozca Ada hariç, Ege Adaları fiilen elden çıktı 4.28 Kasım 1912de, Arnavutluk, bağımsızlığını ilan etti. Bu durum İslamcılık politikasını da olumsuz etkiledi. *Osmanlı Devletinden ayrılan son Balkan devleti Arnavutluktur. 5.İttihat ve Terakki Partisi, 23 Ocak 1913de düzenlediği Bâb-ı Âli Baskını sonucunda hükümeti tam olarak ele geçirdi. (Bu partinin resmî iktidar dönemi başladı.) Açıklama: İttihat ve Terakki Partisi 1889da kurulan II. Meşrutiyetin ilanında etkili olan, 31 Mart Olayından itibaren yönetimde etkili olmaya başlayan, II. Meşrutiyet Döneminde Türkçülüğü devletin siyasi düşüncesi haline getiren, Osmanlı Devletini I. Dünya Savaşına sokan bir partidir. 6.Mustafa Kemalin ordunun siyasete girmemesi şeklindeki görüşünün doğruluğu ispatlandı. 7.Bulgaristan, Ege Denizine ulaştı. 8.Balkan devletleri arasındaki anlaşmazlık sonucunda İkinci Balkan Savaşı çıkmıştır. 9.Balkanlardan Anadoluya göç başladı 10.Mustafa Kemal, siyaseti bırakmıştır. Açıklamalar: · Birinci Balkan Savaşında İstanbul tehdit altına girmiştir. · Londra Antlaşması, İkinci Balkan Savaşının çıkması üzerine yürürlükten kalkmıştır. İkinci Balkan Savaşı Savaşın Nedenleri 1.Bulgaristanın Birinci Balkan Savaşı sonucunda en büyük payı alması (Özellikle Makedonya üzerindeki anlaşmazlıklar) ve Ege Denizine ulaşmasından dolayı Balkan devletlerinin aralarında anlaşmazlığa düşmesi. 2.Bulgaristanın Ege Denizine kadar genişlemesini Yunanistanın uygun görmeyişi. 3.Osmanlı Devletinin bölgeden çekilmesiyle meydana gelen otorite boşluğu Yunanistanın çalışmaları sonucunda Sırbistan, Karadağ ve Romanya Bulgaristana karşı birleşmiştir. Bulgaristanın zor durumda olduğunu gören Enver Paşa harekete geçerek, Edirne ve Kırklarelini Bulgarlardan almıştır. İkinci Balkan Savaşı sonucunda Bulgaristan yenildi. Savaş Sonucunda Yapılan Antlaşmalar 1. Bükreş Antlaşması (10 Ağustos 1913): Balkan devletleri arasında yapıldı. Açıklamalar: 1.Bulgaristan, Birinci Balkan Savaşında aldığı toprakların büyük bir kısmını kaybetti. 2.Bükreş Antlaşması, Balkanlarda huzuru sağlayamadı. 3.Bu antlaşmaya Osmanlı Devleti katılmadı. 4.Bulgaristan, Ege Denizi ile bağlantısını devam ettirdi. 2. İstanbul Antlaşması (29 Eylül 1913) İstanbul Antlaşması Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasında imzalandı. Antlaşmanın İçeriği: 1.Meriç nehri iki ülke arasında sınır kabul edildi. 2.Edirne, Kırklareli Dimetoka ve Kırkağaç Osmanlı Devletinde kaldı. 3.Bulgaristandaki Türklerin yasal hakları garanti altına alındı. 4.Bulgaristandaki Türklerin; isterlerse dört yıl içerisinde Türkiye ye göç edebilecekleri karalaştırıldı. Açıklamalar: · Bulgaristanın Ege Denizi ile bağlantısı kesilmedi. · Bu günkü Türk-Bulgar sınırı yaklaşık olarak çizildi. · Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı öncesinde; savaş esnasında Bulgaristan üzerinden Almanya ile kara bağlantısı kurabilmek için Dimetokayı Bulgaristana bıraktı. 3. Atina Antlaşması (14 Kasım 1913): Atina Antlaşması Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında imzalandı. Antlaşmanın İçeriği: 1.Yunanistandaki Türklerin hakları güvence altına alındı. 2.Yanya, Girit ve Selanik Yunanistana bırakıldı. 3.Ege Adalarının durumu büyük devletlerin kararına bırakıldı. Not: Büyük devletler 16 Kasım 1913te aldıkları karar ile İmroz, Bozcaada ve Meis dışındaki Ege Adalarını Yunanistana, On İki Adayı da İtalyanlara verdiler. 4. İstanbul Antlaşması (13 Mart 1914): İstanbul Antlaşması Osmanlı Devleti ile Sırbistan arasında imzalandı. Osmanlının Sırbistan ile sınırı olmadığı için; bu antlaşma ile yalnızca Sırbistanda kalan Türklerin hakları görüşüldü. İkinci Balkan Savaşının Sonuçları 1. Balkanlarda azınlık durumuna düşen Türklerin hakları imzalanan antlaşmalarla güvence altına alındı 2. Edirne ve Kırklareli Bulgaristandan geri alındı. 3. Bulgaristan mağlubiyetini telâfi etmek için Birinci Dünya Savaşına girdi. Açıklamalar: · İttihat ve Terakki Partisi savaştan sonra; orduyu, gençleştirmek ve Almanyadan subaylar getirerek modernize etmek için harekete geçtiyse de; Birinci Dünya Savaşı başladığı için İttihat ve Terakki Partisinin düşüncesi sonuçsuz kaldı. · Mustafa Kemal, Edirnenin kurtuluşuna katılmıştır · Arnavutluk, Balkan Savaşlarına katılmamıştır · Balkan Savaşlarından sonra Balkanlarda Rusya, Osmanlı yerine Avusturya ile karşı karşıya geldi · Osmanlının Almanyadan faydalanarak orduyu ıslah etmek istemesi Osmanlı ile Almanyayı birbirine daha fazla yaklaştırmıştır. · Türk ordusu, İkinci Balkan Savaşında sadece Bulgaristan ile savaşmıştır · İkinci Balkan Savaşı esnasında Avrupalı devletlerin tepkisinden çekindiği için Osmanlı ordusu Meriçin batısına geçmemiştir. · Balkan Savaşları Osmanlının Birinci Dünya Savaşına girmesinde etkili olmuştur.