Klasik koşullanma ilkelerinin ikinci bölümünde genelleme (uyarıcı genellemesi), ayırt etme, korku koşullanması, geçici koşullanma, birden fazla uyarıcıya koşullanma, engelleme ve gölgeleme kavramlarını irdeleyeceğiz. Kpss gelişim psikolojisi içinde klasik koşullanma ilkelerinin ikinci bölümündeki kavramları sıralayalım.
Klasik Koşullanma İlkeleri 2
Kpss gelişim psikolojisi klasik koşullanma ilkelerine genelleme ile devam ediyoruz.
Genelleme (Uyarıcı Genellemesi): Bir uyarıcıya benzeyen diğer uyarıcılara da aynı tepkinin verilmesidir.
Ayırt Etme: Genellemenin tam tersidir. Bir tepkinin tek bir nesne ya da durum karşısında sergilenmesi ve bunun dışındaki hiçbir nesne ya da duruma karşı sergilenmemesidir.
Korku Koşullanması: Koşullu bir uyarıcıyla korku tepkisi eşleştirildiğinde, korku koşullanması ortaya çıkmaktadır.
Geçici Koşullanma: Koşulsuz uyarıcının organizmaya eş aralıklarla verilmesidir. Bu koşullanma sürecinde sadece koşulsuz uyarıcı kullanılır.
Birden Fazla Uyarıcıya Koşullanma (Üst Düzey Koşullanma): Organizmanın birden fazla sayıda koşullu uyarıcıya aynı tepkinin vermesinin sağlanmasına üst düzey koşullanma denir. Koşullanan uyarıcı sayısı iki ise ikinci dereceden koşullanma, üç ise üçüncü dereceden koşullanma denir.
Birden fazla uyarıcıya koşullanma sağlamak için organizma önce bir uyarıcıya koşullandırılır. Daha sonra bu koşullu uyarıcı, koşulsuz uyarıcı yerine kullanılarak yeni bir nötr uyarıcı ile ilişkilendirilir.
1. Düzey:
Zil > Salya
Zil+Işık > Salya
2. Düzey
Işık > Salya
Islık + Işık > Salya
3. Düzey
Islık > Salya
Şimdi de klasik koşullanma ilkeleri içinde birden fazla uyarıcıya koşullanmanın gerçekleşmeme nedenlerini inceleyelim.
- Gölgeleme: Aynı anda ortama giren iki uyarıcıdan birisinin şiddetinin daha fazla olması ve organizmanın şiddetli olan uyarıcıya tepki vermesidir. (Koşullu Uyarıcı)
- Engelleme: İki uyarıcı ortama sırayla verilirken şiddetli olan uyarıcı ya da ilk koşullanılan uyarıcı (ilk uyarıcı değil dikkat) ikincisine izin vermez.
Kpss eğitim bilimleri öğrenme psikolojisi dersine ait klasik koşullanma ilkeleri içinde yer alan genelleme, ayırt etme, korku koşullanması, geçici koşullanma, birden fazla uyarıcıya koşullanma, engelleme ve gölgeleme kavramları tamamlanmıştır. Bir sonraki öğrenme psikolojisi konusu yine klasik koşullanma ilkeleri içinden son işleyeceğimiz ön koşullunma, öğrenilmiş çaresizlik, kendini gerçekleştiren kehanet ve Garcia etkisi kavramları olacaktır.