Afganistan'da M.S 50 yılından 18. asrın ortalarına kadar Türk hakimiyetini ve Türk devletlerini görüyoruz. Bunlar sırasıyla Saka (İskit), Kuşan, Akhun, Gazneliler, Selçuklular, Harezmşahlar, Timur ve Babür imparatorluğudur. Afganistan'a yerleşen ilk Türk boyunun Halaçlar olduğu ve bunların 480 yılında Akhunlarla bu bölgeye geldiği ve yönetimi ele geçirdiği bilinmektedir. Oğuz Türkleri ise bölgeye Selçuklu Devleti yönetiminde gelmişlerdir.
18. asrın ortalarında Nadir Şah Afşar’ın ordusunda komutanlık yapmış olan Peştunlaşmış Halaç Türkleri’nden Ahmet Şah Dürrani önderliğinde Afganistan Devleti kuruldu. Bu dönemde hakimiyet Türklerden Peştunlar'a geçmiş ve ülkenin ismi “Afganistan” olarak kabul edilmiştir. Daha önce ülkede her bölgenin ayrı ayrı ismi bulunmaktaydı. Bugün bu bölgeler Afganistan'ın başlıca eyaletleri durumundadır (Kabil, Kandahar, Herat, Hazarecat, Sistan, Nuristan, Vahan, Bedehşan ve Türkistan).
Afganistan’da Afşar varlığına gelince, Safevi hükümdarı I. Abbas (1587-1628), tahta çıktıktan sonra Türkmen boyları arasındaki rekabet ve devletteki etkinlikleri yüzünden bunları denetim altında tutabilmek için Türkmen beylerinin çoğunu öldürterek Türkmenleri toplu bulundukları yurtlarından sürüp İran içinde dağıtmıştı. Afşarların bir bölümü (Gündüzlü, Araşlı, Eberli) ise Horasan taraflarına gönderilmişti. Bu gruptan bazıları Kuzey Afganistan’daki Andhoy şehrinde iskan edilmişti. Ayrıca 1738 yılında Nadir Şah Afşar’ın ele geçirdiği Kabil’den ayrılırken burada ihtiyat askeri olarak bıraktığı Kızılbaşlar arasında Afşarlar bulunmaktaydı. Afganistan’daki Afşar varlığı işte bu grupların torunlarından oluşur. 1813 yılında Hindistan’da bulunan İngiliz komiserliği tarafından bölgedeki aşiretlerin nüfus ve etkinlikleri, hangi şehirde kimin hakim olduğunun araştırılması için Türkistan’a gönderilen Mir İzzetullah, Andhoy şehrinde Rahmetullah Han Afşar ve Halefi Yulduz Han’ın hakim olduğunu bildirmişti ki bunlar, I. Abbas’ın Andhoy’a gönderdiği Avşarlar’ın torunlarıdır.
Kaynak: Adnan Menderes KAYA