II. Tarkhan Latinler tarafından tahtından indirilip, Roma’dan kovulduğu için, Latin tarihçiler onu karalamayı vazife bilmişlerdir. Bu tarihçilerin iftira kokan suçlamalarına inanmamayı tercih ediyoruz.
Ancak kendisine hangi sebepten dolayı Mağrur Tarkhan denmiş olduğunu açıklamayı gerekli buluyoruz.
Titus-Livius’a göre, II. Tarkhan, daha önce imzalanmış bir anlaşmanın uygulanması ile ilgili meseleleri görüşmek üzere, Latin büyüklerini Roma dışında bir yerde toplantıya çağırmıştı. Latinler gelmiş, Roma kralı gecikmişti. Beklemekten sinirleri bozulan Latin şeflerinden biri Tarkhan’ı çekiştirneye başlar ve şöyle der :
“Biliyor musunuz ? Bunu kasten yapıyor. Bizi küçük gördüğünü belli etmek için … Kendini beğenmiş) MAGRUR TARKHAN!”
O günden sonra, Latinler ondan hep Mağrur Tarkhan diye söz etmişler. Lakap, daha sonra, halka da yayılmış.
Bir de, halkın krala karşı ayaklanmasının sebebini, daha doğrusu buna yol açan bahaneyi anlatmalıyım.
Bahane kralın kendisinin değil, oğlu Sekstus’un işlediği bir suçtur: Genç prensin bir kadının iffetinen tecavüz etmiş olması.
II. Tarkhan’a karşı komployu hazırlayanlar onu ailesini lekelemeye karar vermişlerdi. Bunun ıçın kralın ailesinden de bazı kimselerin yardmını sağlamışlardı. Yakın hedef olarak, kralın oğlu Prens Sekstus seçilmişti.
Düşünün ki, kadının kocası prensin karşısına geçip, şu sözleri söylüyor : “Yer yüzünde benim karım kadar güzel kadın yoktur. Hele yatak odasındaki halini bir görsen ! Şurası şöyle güzel, burası böyle güzel..
Koca prensin karısını yakından görmesini de sağlar. Ondan sonra, kadını evde bir iki esir kadınla yalnız bırakıp, kendisi şehrin dışına çıkar. Prensin bunu bilmesi için, icabına bakar. Eh, bir gece prens kadının evine gelir ve olan olur. O zaman da rezil koca, komployu hazırlayanlarla birlikte, Roma’yı velveleye verir.
O sırada ordusu ile, Roma’nın dışında bulunan kral, döndüğünde, şehrin kapılarını kapalı bulur. Çünkü Yaşlılar Meclisinde bir Latin çoğunluk elde edilmiş ve meclis kral hakkında sürgün kararı vermiştir.
II. Tarkhan, Roma’da, 25 yıl krallık etmiştir. Etrüsk kralına karşı tuzağı tertipleyenler görünüşe göre Latinlerdir. Fakat asıl tertipçiler başkadır. ( Tarkhan’ın geleneğe, hukuka, Devletin meşru Meclisine ve zamanın Anayasası demek olan Töreye gösterdiği saygıya dikkati çekerim : Töreye göre, bir şehrin kendi ordusu şehrin içine giremezdi. Tarkhan, başında bulnduğu askerlerle Roma’nın kapılarını zorlayabilirdi. Töreyi çiğnemektense, bir başka Etrüsk şehlr-devletine sığınmayı tercih eti.)
Proto-Türklerin ve Türklerin, bu arada Etrüsklerin ezeli düşmanı olan Yunanlılann, İtalya’nın güneyinde Kume adlı bir kolonileri vardı. Bunlar, bir Etrüsk şehri olan Roma’nın büyümesinden gelişmesinden rahatsız olmakta idiler. Gizli düşmanlığa rağmen, Roma ile Kume arasında ticarı ilişkiler vardı. Yunanlılar tüccar kimliği ile Roma’ya girip çıkıyor, entrikalar çevirmeye imkan ve fırsat buluyorlardı. Etrüsk kralının ailesini lekeleyip, kendisini Roma’dan kovmak için hazırlanan plan, elbette, Troya atı fikrinin de sahibi olan Yunanlıların kafasından çıkmıştı.
Komployu Yunanlılar. finanse etmiş oldukları muhakkaktır. Böyle durumlarda adet olduğu üzere, bir güzel kadın da kullanılmıştır.
Bu gerçeği, genellikle, tarihçiler pek ortaya koymazlar. Onlara göre Latinler milli bir duygu ile veya Cumhuriyet rejimi aşkı ile Tarkhan’ı Roma’dan kovmuşlardır.
Fakat gerçeği bilen ve söyleyen tarihçiler de vardır. Mesela, Attilio Gaudio, şu ifadeyi kullanır:
“509 da, YUNANLILAR TARAFINDAN desteklenen bir nasyonalist Latin ayaklanma Etrüsklere Roma’yı kaybettirdi”
Kaynak: Türklerin İlk Ataları – Adile Ayda