(KOS Medya – 24 Kasım 2019)
Dünyada gittikçe daha fazla orman tahrip edilirken, bilim adamları bir sonraki ölümcül salgının ormansızlaşmadan dolayı çıkabileceğini söylüyorlar.
Kaliforniya Üniversitesi Toprak Araştırma Enstitüsü’nün ekolojisti Andy MacDonald, “Ormansızlaşmanın, bulaşıcı hastalıkların yayılmasında itici güç olduğu biliniyor. Bu bir sayı oyunu: Orman habitatlarını ne kadar bozarsak, bulaşıcı hastalıkların ve salgınların meydana geldiği durumların içerisinde kendimizi bulma ihtimalimiz o kadar yüksek” diyor.
Doğrudan Bağlantı
Sivrisinekler tarafından yayılan Plasmodium parazitlerinin neden olduğu enfeksiyondan dolayı yılda bir milyondan fazla öldüren sıtmanın, ormansızlaşma ile el ele gittiğinden şüpheleniliyor. Brezilya’daki kontrol çalışmaları geçmişte sıtmayı önemli ölçüde azaltmış olsa da – (1940’larda yılda 6 milyon vaka, 1960’larda sadece 50.000’e düşmüştür); Yüzyılın başında, Amazon havzasında yılda 600.000’den fazla vaka vardı.
Ulusal Bilim Akademisi Bildirileri’nde yayınlanan dergide yakın zamanda yayınlanan uydu ve sağlık verilerinin karmaşık bir analizinde [1]; MacDonald ve Stanford Üniversitesi’nden Erin Mordecai, Amazon havzasındaki ormansızlaşmanın, sıtmanın yayılmasında önemli bir etkisi olduğunu rapor ettiler.
2003 ve 2015 yılları arasında, orman kaybında yıllık yüzde 10’luk bir artışın sıtma vakalarında yüzde 3’lük bir artışa yol açtığı tahmin edildi. Örneğin, çalışmanın bir yılında, yaklaşık 300.000 futbol sahasına eşdeğer olan 1.600 km2 ormansızlaşmış bir alana bağlantılı olarak 10.000 sıtma vakası ilişkilendirildi. Bu etki en çok, bazı orman bütünlüğünün hala yerinde olduğu, sivrisineklerin sevdiği nemli habitat ortamını sağlayan orman içlerinde belirgindi.
Ormandaki Yangın
Sivrisinekler, insanlara ölümcül hastalıklar bulaştırabilecek tek tür değil. Ormanlarda yaşayan hayvanlardan kaynaklanan HIV, Ebola ve Nipah da dahil olmak üzere insanlarda ortaya çıkan yeni bulaşıcı hastalıkların yüzde 60’ı, çoğu yaban hayatı olan bir dizi başka hayvan tarafından bulaşmaktadır.
Küresel olarak bulaşıcı hastalıkları izleyen New York merkezli Ecohealth Alliance’ın 2015 yılında yaptığı bir araştırma[2], yeni ve tekrar ortaya çıkan hastalıkların neredeyse üçte birinin ormansızlaşma ile bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Ölümcül Cazibe
Bulaşıcı hastalıklar ayrıca enfeksiyon taşıyan türleri ormandan kovmaya çalıştığınızda da ortaya çıkabilir.
Örneğin, Liberya ormanlarındaki palm yağı yüzünden tahrip edilen ormanlar. Bölgeyi tarıma açmaya çalıştığınızda hastalık taşıyan mevcut fare orduları beslenmek için yine buraları tercih edecektir. Liberya’da bulaşıcı hastalığa yakalanların %36’sı hayatını kaybetti.
İklim değişikliği ve ormansızlaşma nedeniyle, taşıdıkları virüslerle birlikte hayvanlar daha önce hiç bulunmadıkları bölgelere gidiyorlar. Zika, Ebola gibi virüslerin global olarak dünyayı dolaşabildikleri biliniyor.
MacDonald, “Eğer doğayı koruyabilirsek, o zaman belki sağlığı da koruyabiliriz” diyor. “Bence aklımızda bulundurmamız gereken bir umut ışığı bu.”
Kaynaklar;
https://www.nationalgeographic.com/science/2019/11/deforestation-leading-to-more-infectious-diseases-in-humans/
[1] https://www.pnas.org/content/116/44/22212.short
[2] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4507309/)