52. Kıyam yapmak hangi hâllerde kişiden düşer?
Farz namazlarda kıyam (ayakta durmak) namazın farzlarındandır. Dolayısıyla zaruret olmaksızın terki namazı bozar. Bir kimse ayakta bir ayet okuyacak kadar da olsa kıraate gücü yeterse gücünün yettiği kadarını yapması lazımdır.
Nafile namazlarda ise kıyam farz değildir. Zaruret olmasa da oturarak nafile namaz kılınabilir. Ancak ayakta kılınması daha faziletlidir.
Eğer kişi ayakta durmaktan âciz olursa bütün fakihlerin ittifakıyla kıyam ondan düşer. Bunun dayandığı delil İmran b. Hüseyn’in rivayet ettiği şu hadistir:
— Ayakta namaz kıl. Eğer buna gücün yetmezse oturarak kıl. Buna da gücün yetmezse yaslanarak kıl. (Buhârî, Taksîru’s-Salât, 19)
Kıyamın düşmesine sebep olan âcizlik hâllerinden bir kısmı şunlardır:
1. Hasta kimse ayakta duramayacak kadar âciz olursa kıyam ondan düşer, oturarak namazını kılabilir.
2. Bir kimse ayakta durduğu takdirde eğer yarası akacaksa oturarak namazını kılabilir.
3. Kişi gözlerinden hastaysa ve yatarak tedavi edilmesi gerekiyorsa oturarak namazını kılabilir.
4. Kişi ayakta durduğu zaman sidiğini tutamıyorsa; ayakta durduğunda sidiği akacak, oturduğunda ise akmayacaksa oturarak namazını kılabilir.
5. Düşman korkusu da âcizlik hâllerinden biridir. Bir kimse namazda ayakta durduğu takdirde düşmanın kendisini göreceğinden korkarsa oturarak namazını kılabilir.
6. Kişinin binekte olması ve bineğin durmasının kendi elinde olmaması da bir âcizlik hâlidir. Bu durumda oturarak namaz kılınabilir. Bu madde 49. konuda detaylı bir şekilde izah edilmiştir.
(Vehbe Zuhaylî, I, 502-503)
Yazar: Sinan Yılmaz