Halk edebiyatımızın iki ünlü Emrah'ı vardır: Erzurumlu Emrah ve Ercişli Emrah.
Biz size, Ercişli Emrah'ın bir türküsünün öyküsünü iletmek istiyoruz.
Van'ın şirin ilçesi Erciş'te doğup büyümüş olan Emrah, gönlünü, güzeller güzeli Selvi Han'a kaptırmıştır. Gözü, Selvi Han'dan özge bir şey görmez olur. Gelgelelim, o sıra, Şah Abbas Van'ı kuşatır. Kuşatmanın başladığı günlerde, Van Kalesi dışında bir bağ kurdurur. Yıllar geçer, Van'ı ele geçiremez. Bir gün, bir bilgesi Şah Abbas'a:
- "Bu kentte Abdurrahman Gazi varken, sen bu kaleyi alamazsın", der. Şah Abbas:
- "Kim ola ki bu Abdurrahman Gazi?" diye sorar. Bilge:
- "O, ermiş bir kişidir", der.
Şah Abbas; Abdurrahman Gazi'nin ermişliğini sınamaya kalkışır. Bir kuzu ve bir köpek kestirir; ikisinin de kızarttırıp Abdurrahman Gazi'ye armağan olarak yollar. Abdurrahman Gazi, kuzuyu alıyor ve ötekini Abbas'a geri götürmelerini söyler, Şah Abbas'ın adamları:
- "Bu yaptığınız hem töreye aykırıdır, hem de Şahımız gücenir", diyecek olurlar. Bunun üzerine Şah Abbas, kuzu gibi kızartılmış köpeğe:
- "Hoşt köpek, doğru sahibine!" der,
Köpek canlanır ve koşa koşa Şah Abbas'ın otağına gider. Bunun üzerine Şah Abbas:
- "Ko desinler Şah Abbas'ın bağı var", diyerek kuşatmayı kaldırır. Ancak Ercişli Emrah'ın sevdiceği Selvi Han'ı da, kendi rızası olmaksızın İran'a götürür.
O günden öte, Emrah'a aşıklık görünür; elde saz, yol görünür. Emrah dolaşır da dolaşır. Aşkından türküler yakar.
Aradan yıllar geçer, Selvi Han'ın İran'a götürüldüğü yıl doğan kız çocukları gelinlik çağına geldiklerinde, Emrah da güçten kesilir; yatağa düşer. Son çare olarak hasta yatağında bir name (mektup) yazıp, sabah yeliyle sevdiceğine yollar:
Bad-ı saba, yarim hey Mevla'yı seversen
Eğlen hele bir dur seher yeli
Bir emanetim var sana vereyim
Götür nazlı yare ver seher yeli.
Sen seher yelisin esersin yakın
Her sabah her seher zülfüne dokun
Yarim uykusuzdur uyartma sakın
Uyana kadar dur seher yeli.
Sen seher yelisin estin yüceden
Dokunursun pencereden bacadan
Selvim uykusuzdur dünkü geceden
Sağında-solunda gez seheryeli.
Emrah'ındır kurdurayım sazları
Fikrime düşmüştür Selvi sözleri
Karadır kaşları, ela gözleri
Var murada sen er seheryeli.
Ercişli Emrah; bu nameyi rüzgarla yolladıktan sonra;
- "Şah eğer kendine layık bir şahsa son soluğunda olsun Selvi'mi bana getirir. Getirmezse, ben bu dünyada murada ermedim; o da iki cihanda murada ermesin" der.
Mektup menzile ulaşınca Şah. Selvi'ye:
- "Ey Selvi Han, madem ki Emrah ölüm döşeğinde, son dileğini yerine getirelim. Hadi, atla ata. Hem söyle; Emrah'a ne hediye götürelim?" diye sorar. Selvi Han:
- "Ey Şah'ım; bana yetiştirmiş olduğun bahçeden elma, ayva ile nar; bir de -yüreği yangındır- Bulgarı dağından kar götürelim", cevabını verir.
Hediyeler alınır, atlara atlanıp, Erciş'in yolu tutulur. Tam Emrah'ın evine yaklaşıldığında Şah, Selvi'ye:
- "Emrah eğer gerçek bir aşıksa, biz kapısını çalmadan geldiğimizi anlasın. Hem de, kendisine getirdiğimiz hediyeleri bilsin", der.
İşte o sıralarda, ecelle pençeleşmekte olan Emrah, yatağında şöyle bir doğrulup, anasından bağlamasını ister. Anası:
- "Ay oğul, gittin gideceksin; bağlamayı n'edeceksin?" deyince Emrah:
- "Anacığım; gelinin gelmiştir; ver şu sazı hele de onlara bir sesleneyim" der ve başlar çalıp çığırmaya:
Yar senin elinden hastayım hasta
Hastayı görmeye yar safa geldin
Elinden ayvası koynunda narı
Canımın cananı yar safa geldin
Yar senin kaşların kemenin bendi
Melekler bürümüş huridir kendi
Bir su ver içeyim yüreğim yandı
Bulgan dağından kar safa geldi
Eskiden görürdüm haftada ayda
Artık bundan sonra geldin ne fayda
Azrail göğsümde canım hayhayda
Gözyaşı dökmeye yar safa geldin
Emrah'ın sevdiği Selvi sen misin
Sağ eli sinemde gezdiren misin
Ağır cenazemi götüren misin
Namızım kılmaya yar safa geldin