Emzirirken Besin İhtiyacı Beslenme
Emzirirken Besin İhtiyacı Beslenme
Doğumdan sonra, annenin beslenme ihtiyacı laktasyona (emzirme )bağlı olarak değişiklik gösterir. Anneye beslenme ile ilgili danışmanlık yapılmadan önce onun beslenme durumunun değerlendirilmesi önem taşır. Laktasyonda beslenme durumunun tayini için öncelikle annenin kilosu, hemoglobin ve hematokrit düzeyleri ve diyet hikayesi değerlendirmelidir.
Daha önce de tartışıldığı gibi normal kiloda bir kadının gebelik sırasında 11,5-16 kg ağırlık kazanması gerekir. Doğumdan hemen sonra bu ağırlığın yaklaşık 4,5-5 kg’ı fetus ve eklerinin doğması ile kaybedilir. Doğumdan sonra ilk birkaç hafta içinde, uterusun normal ölçülerine dönmesi, doku arasındaki sıvının çekilmesi ve anne kan volumünün normale dönmesi ile hızlı kilo kaybı meydana gelir. Bu dönemden sonra annenin kilosu daha stabil hale geçer. Emzirme, annenin kilo kaybını etkiler. En az 6 ay süre ile emziren annelerin kilo kaybı emzirmeyenlere göre daha fazladır. Bunun yanında postpartum dönemdeki kilo kaybetme hızı çeşitli faktörlerden etkilenir. Bazı kadınlar gebelik öncesi kilolarına doğumdan sonra birkaç hafta içinde, bazıları ise 6 ay sonra dönerler. Doğumdan önce fazla kilo alanlar, doğumdan sonra genellikle daha fazla kilo kaybederler. Fazla kilo kaybetmeye neden olan diğer faktörler; annenin işe başlaması, çocuk sayısının fazla olması ve sigara içmedir.
Hemoglobin ve eritrosit değerleri 2-6 hafta içinde normale döner. Hematokrit düzeyi, doğumdan sonra ekstrasellüler sıvının atılmasıyla ortaya çıkan hemakonsantrasyondan dolayı bir miktar yükselir. Hematokrit düzeyi postpartum dönemde, anemiyi tesbit etmek amacı ile kontrol edilmelidir. Annenin demirden zengin beslenmesi için desteklenmesi gerekir. Gebeliğin de aldığı demir ve vitamin preparatlarma doğumdan sonra iki-üç ay daha devam edilmelidir.
Annenin beslenme alışkanlıklarına ve diyetine ilişkin özel bilgi alınmalıdır. Anne hangi besinleri tercih ediyor? Meyva ve sebze tercihi nasıl? Diyeti dengeli ve yeterli mi? Sıvı alma durumu nasıl? Aşırı yorgunluğu var mı? Süt miktarı yeterli mi? Bu soruların cevapları alındıktan sonra, öncelikle annenin doğru beslenme alışkanlıkları vurgulanmalı, daha sonra eksik yönleri tamamlanmalıdır. Annenin beslenme ile ilgili problemi varsa diyetisyen ile işbirliği yapılmalıdır.
Laktasyonda Besin İhtiyacı
Laktasyonda besin ihtiyacı artar. Postpartum dönemde sütün yeterli miktarda salgılanması için annenin kalorisi yüksek bir diyetle beslenmesi ve bol sıvı alması gerekir. Günlük 850 mi sütün salgılanması için 600-700 kaloriye ihtiyaç vardır.
Bu nedenle kalori, emziren bir kadının diye-tindeki en önemli faktörlerden biridir. Laktasyonda kalorinin yetersiz alınması, süt miktarının azalmasına neden olur. Emziren annenin kalori ihtiyacı gebelikteki ihtiyaçtan 200 kalori daha fazladır. Diğer bir deyişle laktasyondaki kalori miktarı gebelik öncesi kaloriden 500 kalori daha fazladır. Böylec emziren anneler için günlük ihtiyaç 2500-2700 kaloridir.
Emziren anneler, süt miktarlarının yeterli olması için günlük 2500-3000 mi sıvı almalıdır. Bunun için annenin günlük 8-10 bardak sıvı alması için desteklenmesi gerekir. Bunun 4-6 bardağı su şeklinde, geri kalan miktar ise meyva suları, süt ve çorba şeklindeki içeceklerden karşılanabilir. Sıcak havalarda hem annenin hem de bebeğin sıvı ihtiyacı artacağından annenin daha fazla sıvı alması önerilir. Doğum sonu çok görülen konstipasyon sorunu da annenin bol sıvı alması ile önlenebilir. Konstipasyonu önlemede yardımcı diğer yöntemler, lifli diyet ve fiziksel egzersizdir.
Protein, emziren anne için yeterli miktarda alınması gereken önemli bir besin maddesidir, ilk 6 ayda günlük ortalama 65 gr protein alınması önerilmektedir. Gebelikte olduğu gibi protein olmayan kalorinin yeterli alınması, proteinlerin enerji kaynağı olarak kullanılmasını önleyecektir. Kalsiyum, süt üretimi için önemli bir besindir. Laktasyonda kalsiyum ihtiyacı gebelik dönemi ile aynı düzeydedir (1200 mg/gün). Eğer besin kaynaklarından kalsiyum yeterli alınamıyorsa ek kalsiyum preparatları önerilmelidir.Demir, sütte bulunan temel bir bileşik değildir. Laktasyonda annenin demire olan ihtiyacı artmaz. Bununla birlikte doğumdan sonra 2-3 ay’ daha demir preparatlarına devam edilmesi, gebelikte boşalan anne depolarının dolmasını sağlar.
Laktasyondaki annenin riboflavin, niasin, A, C ve E vitaminlerini hücrelerin fonksiyonel ve yapısal gelişmeleri için yeterli miktarlarda alması gerekir.
Laktasyon sırasında diyetin sağlıklı olması, gebelikteki kadar önemlidir. Emziren kadın, uygun besin seçimi yapmasına yardım edecek danışmanlık hizmeti almalıdır. Emziren annenin artan vitamin ihtiyacının karşılanması için vitamin preparatları alması tavsiye edilir.
Postpartal Periyodda Sağlıklı
Beslenmenin Sürdürülmesi İçin Günlük Yiyecek
Listesi
Süt, yoğurt, peynir grubundan 3-5 porsiyon*
Et ya da protein grubundan 2-3 porsiyon
Sebze grubundan 3-5 porsiyon
Hububat grubundan 4 porsiyon
Meyva grubundan 2-4 porsiyon
Ekmek, kek grubundan 6-11 porsiyon
Yağ ve şeker grubundan idareli olarak 1 porsiyon
* Bir porsiyon karşıtı miktarlar
1 su bardağı süt ya da yoğurt
2 kibrit kutusu peynir
2 yumurta
1 tabak et ya da kurubaklagil yemeği
2 tabak etii sebze yemeği
1 dilim ekmek
1/2 tabak pilav ya da makarna
1 portakal ya da elma
2 domates
1 yemek kaşığı yağ