31 Temmuz 2020, Yunan vatansever, diplomat, politikacı ve entelektüel Ion Dragoumis’in öldürülmesinin 100. yıldönümünü kutladı. Bana göre Dragoumis, kişisel bir nedenden ötürü de önemli bir figür; Hayatımın yaklaşık 10 yılını onun hakkında araştırıp yazarak geçirdim. Başlangıçta 31 Temmuz civarında yayınlanacak bir köşe yazısı göndermek istedim, ancak sonra ikinci düşüncelerim oldu. Pek çok insanın benzer bir şey yapacağını ve belki de miladi takvime göre ölüm tarihi olan 13 Ağustos’a yakın bir şey yazıp yayınlamayı beklemem gerektiğini düşündüm.
Son birkaç gün içinde Dragoumis’in çalışmalarını ve fikirlerini yücelten birçok sütun okudum; hepsi iyi yazılmış ve doğru. Ayrıca 1920’de düştüğü yerde (bugünkü Atina Hilton oteli olan yolun karşısında) ve Selanik’te bir heykelin açılışını da okudum. Her şey yolunda ve güzel, ama bugün insanlar onu nasıl hatırlıyor? Genel olarak, Yunanlı dostlarım Makedonya’daki vatanseverliklerini kutluyor; bu gerçekten de hayatının hatırlanmaya değer önemli bir parçası. Peki modern Yunanlılar onun diğer bazı fikirleri hakkında ne biliyor? Bununla, Yunan devletini genişletme konusundaki “büyük fikirlerini” kastetmiyorum, daha ziyade Yunanlıların gelecekte hedeflerine ulaşmak için kendilerini nasıl değiştirebileceklerine dair daha “sıradan” fikirlerini kastediyorum.
Dragoumis, modern Yunanlıların yabancı sistemleri ve adetleri Yunanistan’da uygulanıp uygulanmayacağını görmek için önce incelemeden benimsemeleri konusunda endişeliydi. Bunu “aping” olarak adlandırdı ve Yunanlıların kendilerini aptal yerine koyduğunu düşündü. Batı kültürünün ve sistemlerinin eleştirilmeden benimsenmesi Yunanlıları Batılı yapmadı; gerçekten de onları, geleneksel Yunan kültüründen kopuk ama aynı zamanda tam olarak Avrupalı olmayan bir kimsenin olmadığı bir yere koydu.
Dragoumis’in 1910’lardan bazı eserlerini okurken, bugün yazılmış olduklarını düşünebilirsiniz. Daha küçük ve daha verimli bir bürokrasi çağrısında bulundu; daha eğitimli ve daha iyi huylu bir polis gücü; Devlet memurlarını değerlendirmeye yönelik, yollarını değiştirmeyi reddedenleri işten çıkarırken gelişmelerine yardımcı olan gelişmiş bir sistem.
Dragoumis, Parlamento üyelerinin siyasi eğilimleri ne olursa olsun ulusal hedeflere ulaşmak için çalışacakları bir Yunan siyasi sistemi tasarladı. Ayrıca ülkenin, yerel meselelerle ilgilenmek için daha fazla yetkiye sahip yerel belediye meclislerine sahip daha iyi bir idari sisteme ihtiyacı olduğunu düşünüyordu. Onun sistemine göre, Atina’daki bakanlığa değil, yerel okul ve hastaneye öğretmen ve doktor istihdam etmek belediye yetkililerine kalacaktır. Hatta (1910’larda!) Yunanistan’ın ulusal bir tapu siciline ihtiyacı olduğunu belirtti, ki bu 2020’de hala mevcut değil.
Siyasi ve sosyal fikirlerinin çoğuna katılmıyorum, ancak bu olağanüstü adam 100 yıl önce Yunanistan’ın daha iyi bir sisteme ve her şeyden önce daha iyi bir zihniyete ihtiyacı olduğunu fark etti. Dragoumis, Yunanistan’ın kişisel kazançları ve siyasi bağları ne olursa olsun daha iyi bir gelecek için birlikte çalışmaya istekli vatandaşlara ihtiyaç duyduğuna ve hâlâ da buna ihtiyaç duyduğuna işaret etti. Ion Dragoumis’in daha iyi bir Yunanistan aradığını sanmıyorum; daha iyi Yunanlılar arıyordu. İnanıyorum ki, 1960’larda yaşıyor olsaydı, ABD Başkanı John F. Kennedy ile “Ülkenizin sizin için ne yapabileceğini sormayın; ülken için ne yapabileceğini sor. “
Dragoumis’i onurlandıran şenliklerde bu tür duygular yoktu; Bir kahramanı soyut olarak onurlandırmak, fikirlerini gerçeğe dönüştürmek için çalışmaktan çok daha kolaydır. Eminim birincisi yerine ikincisini tercih ederdi.
John A. Mazis, Minnesota, Saint Paul’daki Hamline Üniversitesi’nde tarih profesörüdür. “Tüm Mevsimler İçin Bir Adam: Ion Dragoumis’in Tavizsiz Hayatı” kitabının yazarıdır.