Cilt mantarı yaygın görülen bir enfeksiyon türüdür. Normalde cilt için zararsız olan mantarların aşırı çoğalması sonucu oluşur. Tırnak, ayak, saç ya da kasık mantarı cilt mantarı türlerinden bazılarıdır. Çoğunlukla ciddi sağlık sorunlarına yol açmaz, ancak ciltte kaşıntılı pul pul dökülen kızarıklıklara neden olduğu için rahatsızlık vericidir. Genellikle reçetesiz topikal ilaçlarla iyileşse de bazı cilt mantarı enfeksiyonları inatçı olabilir. Bu durumda, doktor kontrolünde reçeteli ilaçlar kullanmak gerekebilir. Ayrıca enfeksiyonlu bölgeyi kuru ve temiz tutmak, bol kıyafetler giymek, giysileri, çarşafları ve havluları sık sık yıkamak gibi önlemler tedavi sürecini hızlandıracaktır.
İçindekiler
Mantarlar, insan cilt yüzeyi de dahil her ortamda yaşayabilen mikroskobik organizmalardır. Normalden daha hızlı çoğalmadıkça veya bir kesik ya da lezyondan cilde nüfuz etmedikçe, genellikle herhangi bir soruna neden olmazlar. Ilık, nemli ve fazla hava almayan ortamlar mantarların çoğalması için idealdir. Bu nedenle cilt mantar enfeksiyonları genellikle ayaklar, kasıklar ve deri kıvrımlarında oluşur. Enfeksiyon can sıkıcı ve rahatsız edici olsa da, genellikle ciddi değildir. (1)
Genellikle kollar, bacaklar veya gövde gibi vücudun açıkta kalan kısımlarını etkiler ve kaşıntılı, kırmızı, kabarık, pul pul dökülen, halka şeklinde bir kızarıklığa neden olur. Mantar yakın temasla bulaşabilir. Çiftlik hayvanları ya da kedi, köpek gibi evcil hayvanlar taşıyıcı olabilir. (2)
Buna “sporcu kaşıntısı” da denir ve genç erkeklerde daha yaygındır. Bunun nedeni, testis torbalarının ve uyluğun yakın temas halinde olması ve bu da mantarların gelişebileceği koşullar yaratabilmesidir. Fazla kilo ve dar giysiler de riski arttırabilir. Kasık mantarı, kasıklarda ve bacakların üst kısmında kaşıntılı kızarıklığa neden olur. Bulaşıcıdır.
Çoğunlukla çocukları etkileyen bir durumdur. Kafa derisinde pullu ve kaşıntılı lekelerle başlar ve tedavi edilmezse bu lekeler kızarıp iltihaplanabilir. Bulaşıcıdır. Enfeksiyon saç dökülmesine ve kafada kel bölgeler oluşmasına neden olsa da tedavi sonrası saçlar tekrar uzar.
Yaygın bir enfeksiyondur. Ayak parmaklarının arasındaki deride ve ayak tabanlarında kaşıntılı, pul pul dökülen kızarıklıklara ve bazen ağrılı çatlaklara neden olur. Ayakları terleten ayakkabılar ya da ortak kullanılan banyo ya da havuz gibi nemli, kirli zeminlerde çıplak ayakla yürümek ayak mantarının başlıca nedenleridir. Enfeksiyonlu bölgeyi kaşıdıktan sonra mantarı vücudun başka yerlerine de bulaştırmak mümkündür. (3)
Bu enfeksiyon genellikle ciltte zararsız bir şekilde yaşayan Malassezia adlı bir mantar türünün aşırı çoğalması sonucu oluşur. Genellikle gençlerde ve genç yetişkinlerde görülen tinea versicolor, sırt, göğüs ve üst kollarda küçük, oval, pul pul, hafif kaşıntılı ve renksiz cilt lekelerinin oluşmasına neden olur. Bu lekeler bazen cildin geri kalanından daha açık veya koyu görünebilirler ve kırmızı, pembe, ten rengi veya kahverengi olabilirler. (4)
Bu enfeksiyon, gastrointestinal sistem (bağırsak) ve vajina içinde zararsız ve doğal bir şekilde yaşayan Candida mantarlarının aşırı çoğalması sonucu oluşur. Bu mantarlar sıcak, nemli ve yeterince hava almayan vücut bölgelerinde daha hızlı çoğalır.
Enfeksiyon genellikle cinsel organların (vajina ve penis) çevresinde, ağızda veya deri kıvrımlarının olduğu yerlerde görülür. Ağrılı bir kaşıntıya neden olur. Deri genellikle kırmızı ve nemlidir ve küçük kabarcıklar oluşabilir.
Kadınlarda vajinal mantar kaşıntıya ve beyaz akıntıya neden olabilir. En çok bebeklerde ve özellikle takma diş kullanan yaşlılarda görülen ağızdaki (oral) pamukçukta beyaz lekeler görülür ve bu lekeleri ovaladığınızda kırmızı bir iz bırakır. (5)
Tırnak mantarı enfeksiyonu (onikomikoz), çoğunlukla ayak tırnaklarında görülür ve tırnağın herhangi bir bölümünü etkileyebilir. Uzun zamanda gelişen bir enfeksiyondur. Tırnağın rengi değişir (sarı, kahverengi veya beyaz), kalınlaşır, pürüzlü ve kolay kırılabilir bir dokusu olur. Bazen ağrıya da neden olabilir. (6)
Ayak mantarı gibi başka mantar enfeksiyonlarınız varsa, tırnak mantar enfeksiyonu kapma olasılığınız daha yüksektir.
Mantar enfeksiyonu genellikle normalde zararsız olan mantarların aşırı çoğalması sonucu oluşur. Enfeksiyonu tetikleyen faktörler:
Aşağıdaki faktörler de cilt mantarı kapma riskini arttırabilir:
Bunlar cilt mantarında sık görülen belirtilerdir. Ancak aslında cilt mantarı belirtileri, ona neden olan mantarın türüne ve vücudun neresinde olduğuna göre değişebilir.
Cilt mantarı öncelikle fiziksel muayene ile teşhis edilir. Doğru tedavi için mantarın türünü belirlemek için ise enfeksiyonlu bölgeden bir örnek alınır (ciltten sürüntü ya da tırnak veya saç parçası vb.) incelenmesi için laboratuvara gönderilir.
Mantar enfeksiyonlarının tedavisinde antifungal ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar mantarları doğrudan öldürebilirler veya büyümelerini ve gelişmelerini engelleyebilirler. Antifungal ilaçlar reçeteli ya da reçetesiz olabilir ve piyasada krem, hap, toz, sprey ya da şampuan formunda bulunabilir.
Tedavide genellikle topikal (cilde uygulanan) ilaçlar tercih edilse de cildin geniş bir alanını kaplayan, tırnakları veya saç derisini etkileyen bir mantar enfeksiyonunda ya da işe yaramayan bir topikal tedavi sonrası tablet kullanmak gerekebilir.
Tedavi, semptomlar kaybolduktan sonrasında da 2 hafta devam etmelidir. Bazı mantar enfeksiyonlarının tedavisi (örneğin tırnak mantarı) çok daha uzun sürebilir. Bazen düzelmiş gibi görünseler bile bir süre sonra semptomlarınız geri dönebilir.
Eğer mantar enfeksiyonunuz olduğundan şüphe ediyorsanız öncelikle eczacınıza danışarak reçetesiz bir ilaç deneyebilirsiniz. Ancak daha inatçı ve şiddetli vakalarda doktor kontrolünde reçeteli daha güçlü ilaçlar kullanmak gerekebilir.
İçerdikleri etken maddelerine göre tedavide kullanılan ilaçlar:
Yukarıda ismi geçen ilaçların krem, tablet, cilt spreyi, toz ya da şampuan formları bulunabilir. Ancak bir doktora danışmadan kullanmayın.
Antifungal ilaç kullanmanın yanı sıra, mantar enfeksiyonundan kurtulmanıza yardımcı olmak için evde yapabileceğiniz bazı şeyler var. Bunlar:
Kaynaklar ve Referanslar:1- Types of Fungal Diseases2- Fungal Infections3- Fungal skin and nail infections:
YAZIYI PAYLAŞ