SARS-CoV-2'nin yeni bir varyantı olan XBB.1.5, COVID-19 enfeksiyonlarında ve yeniden enfeksiyonlarda potansiyel artışlar konusunda büyük endişelere neden oluyor. Omicron XBB.1.5 varyantı, aralık ayı başlarında Amerika Birleşik Devletleri'nde ilk ortaya çıkışından bu yana hızla baskın hale geldi ve dünya çapında yayıldı. Görünüşte üstün olan iletilebilirliği nedeniyle Omicron XBB.1.5 varyantı "Kraken varyantı" olarak adlandırılıyor. Omicron XBB.1.5 suşu hakkındaki veriler az olmasına rağmen Omicron BA.2.75 ve BA.2.10.1'in bir melezi olduğu bilinmekte. Peki endişe kaynağı olan en yeni SARS-CoV-2 varyantı hakkında başka ne biliyoruz? Omicron XBB alt değişkeni, mutasyonel profili, bulaşıcılığı, patojenitesi ve pandeminin geleceğine yönelik etkileri hakkında daha fazla bilgi edinmek ve “XBB.1.5 nedir? XBB.1.5'in belirtileri nelerdir? XBB.1.5 Türkiye'de görüldü mü?” sorularına yanıt bulmak için okumaya devam edin.
“Kraken varyantı olarak da adlandırılan XBB.1.5 ne demek? Kraken varyantı nedir?” sorusu şu şekilde yanıtlanabilir:
Kraken varyantı; daha önceki alfa, beta, gama ve delta Covid-19 varyantlarını izleyen omicron varyantının alt dallarından biri. Semptomları ile önceki omicron alt türleriyle benzer olduğu düşünülmekte ve çoğu insanda soğuk algınlığı benzeri semptomlar göstermekte.
“XBB.1.5 omicron varyantı nedir? Ne gibi belirtiler gösterir?” sorusu da yeni varyant hakkında sıklıkla dile getirilmekte. Uzmanlar bu yeni varyantın klinik bulgularda diğer varyantlarla bir fark oluşturmadığını ancak bulaşıcılığının arttığının gözlemlendiğini belirtmekte. Yapılan açıklamaya göre Covid 19’da gözlemlenmesi beklenen yüksek ateş, baş ağrısı, kas ve eklem ağrısı, öksürük belirtileri kraken varyantında da devam etmekte.
Genel olarak 5 ile 7 gün süren tipik belirtiler ise şöyle:
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) genomik gözetim sistemine göre XBB.1.5 vaka sayısı, 2022 Aralık ayının başında vakaların sadece %4'ünü oluştururken ABD'deki kovid 19 vakalarının yüzde 40'ından fazlasını sunuyor. Ortaya çıkışından bu yana XBB.1.5 Türkiye, İngiltere, Çin, Hindistan, Pakistan, Endonezya, Avustralya, Kanada, Danimarka, Almanya, Avusturya, Fransa, İsrail dahil olmak üzere 30'dan fazla ülkeye yayıldı.
Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre Omicron XBB.1.5 varyantının neden olduğu hastalığın ciddiyetine ilişkin veriler şu anda yetersiz. Şimdiye kadar uzmanlar XBB.1.5 belirtisi şiddetinin arttığına veya klinik tablonun değiştiğine dair hiçbir belirti gözlemlemedi. Bu nedenle Omicron XBB.1.5 varyantının neden olduğu enfeksiyonların semptom ve patojenitesinin, Omicron varyantının diğer suşlarının neden olduğu semptomlarla karşılaştırılabilir olması beklenmekte.
XBB.1.5 belirtileri ve hastalığın seyrini önlemede aşı olmak en iyi yollardan biri olmaya devam ediyor. Bunun yanında maske takmak, ortak kullanım alanlarını dezenfekte etmek, kalabalık ortamlardan kaçınmak dikkate alınması gereken diğer önlemler arasında. Uygun şekilde filtrelenmiş maskeler, virüsten sorumlu havadaki partiküllerin solunmasını durdurduğundan COVID-19'un yayılmasını engellemenin ve XBB.1.5 tedavisi için etkili bir yolu olmaya devam ediyor. Sağlık yetkilileri bireylerin N95 ve KN95 maskeleri gibi %95 filtreleme etkinliğine sahip maskeleri tercih etmelerini öneriyor. Kendinizi hastalanmaktan korumanın bir başka yolu da el temizliğine özen göstermek. Bu nedenle dışarıda olacağınız anlar için yanınızda mutlaka %60 ve üzeri alkol içeren el dezenfektanı taşımaya özen göstermelisiniz.
XBB.1.5 kuluçka süresi diğer omicron varyantlarıyla benzerlik gösteriyor. XBB varyantı belirtileriniz başlamadan 1-2 gün önce bulaşıcısınız. Kraken varyantı belirtileri başladıktan birkaç gün sonra—bazı kişilerde, koronavirüs belirtileri başlamasından sonra bir haftaya kadar tespit edilebilir.- canlı virüsü taşımaya devam edebilirsiniz. Maruz kaldıktan sonra semptomların ortaya çıkması ise 5 günü alabilir.