NASIL BİR İZMİR?
Erdinç GÖNENÇ (rahmetli)
Ekim 1997
Yirmi beş yıl sonra, yani Cumhuriyetin yüzüncü yılında nasıl bir İzmir? sorusunu tek cümlede yanıtlamam gerekirse "çocukluğumdaki gibi bir İzmir" derim. Çin Seddi ile çevrilmeyen; Melez Çayı ağzında bile yüzülebilen; mavi körfezinde, Bayraklı'sında çipura avlanan; Alsancak Kordon'unda iki katlı sakız biçimi evleri olan; Karşıyaka Yalı'sında ise hepsi bahçeler içinde evleri ve köşkleri olan; Çiğli, Turan sırtları boş kalan; Kadifekale'si ve Bayraklı'sı yemyeşil görünen; imbat rüzgarının sokak aralarına kadar girip, her sokakta bolca bulunan dut ağacı ve akasyaların yapraklarını okşayan; gecekondusu olmayan; Karşıyaka Yalı'sında atlı, Üçkuyular-Konak arasında elektrikli tramvay çalışan, insanları otobüsten çok vapuru ve treni tercih eden bir İzmir.
Yirmi beş yıl uzun zaman. Bilgisayar teknolojisi artık bir yıldan az zamanda eskiyor. Yirmi beş yılda belki Çin Seddi'mize bile çözüm bulunabilir. Belki her beş on apartman yerine, birbirlerinden parklarla ayrılmış zarif gökdelenler dikilir. Kadifekale yerleşimden arındırılıp açık müze ve parka dönüştürülür. Yamanlar dağı etekleri en az Çatalkaya kadar ağaçlandırılır ve tepelerdeki gecekondular, yeşillikler içinde toplu konut alanları olurlar. Güzelyalı iskelesi yeniden yapılıyor gibi. Umarım Bayraklı iskelesi dahil eski iskelelerin çoğu ihya edilir ve deniz ulaşımının toplu taşımacılıktaki payı beş on kat artırılır. Raylı sistem geliştirilir ve Çeşme'ye kadar uzatılır.
Hızlı Tren
İzmir-Ankara ve İzmir-İstanbul bağlantıları eskiden de kötüydü zaten. Otoyollar pahalı ve yapımı çok zaman alıyor. O zaman ortası refüjlü gidiş-dönüşleri ikişer şeritli, ekspres yollar yapılsın ama hemen yapılsın. İzmir-Bandırma tren hattı hızlı trene dönüştürülüp, Bandırma-İstanbul bağlantısı da deniz otobüsü ile sağlanırsa, artık kimse başka hat kullanmaz.
Ben İzmir'i sanayi kenti olmaktan çok, fuarlar, sanat-kültür etkinlikleri ve turizm kenti olarak düşlüyorum. Kuşkusuz tarımsal yapı da bozulmamalı. Bu yüzden, yapımı süren organize sanayi bölgeleri tamamlanıp, bunlara Aliağa ve Torbalı da eklendikten sonra, İzmir'e yenileri yapılmamalı. Yeni organize sanayi bölgeleri için Uşak yönü düşünülmeli ve bunlar çevrelerindeki uydu kentlerle birlikte planlanmalı.
Çamaltı'nda ikinci ve hatta Çandarlı'da üçüncü birer liman şart. Kaklıç havaalanı yapılamıyorsa, Çiğli sivil trafiğe açılmalıdır.
Fuar Kenti
İzmir fuar kenti olacaksa, fuar alanının Çakalburnu-İnciraltı arasına taşınması hızlandırılmalıdır. Kültürpark içindeki çok gerekli ve güzel olmayan tüm yapılar yıkılarak, yeşil alanlar geri kazanılmalı ve metropol ilçelerin tümünde en az birer kültürpark olmalıdır.
Eskiden Seferihisar-Gümüldür arası, içinde parsların dolaştığı ormanlarla kaplıymış. Urla-Çeşme arası ise bağlarla doluymuş. Yarımada'ya sanayi adına tek bir çivi bile çakılmamalıdır diye düşünüyorum. Keşke ormanlar ve parslar geri gelebilse!