Unvan Sahibi İnsanlar “Haksız” Buldukları İçin Talimatlara Uymuyorlar
İş başvurularından kasadaki kuyruklara kadar her yerde bizden beklenilenlere dair talimalatlar vardır. Yakın zamanda yapılan araştırmalar, daha fazla yetki sahibi olma anlayışındaki insanların diğerlerine göre talimatlara daha az uyduğunu çünkü bu kişilerin talimatların kendilerine haksız yere dayatıldığını düşündüklerini ortaya koydu.
Bilim insanları, unvanı olan insanların başkalarının hak etmediği şeylere kendilerinin sahip olmayı hak ettiklerine inandıklarını ve neyin sosyal olarak kabul edilebilir veya yararlı olduğu konusunda daha az endişe duyduklarını zaten biliyordu.
Çalışmanın sahipleri Zitek ve Jordan, öncelikle kimin kelime arama görevi sırasında talimatlara uymaktan daha çok kaçındığını tespit etmek için bir dizi deney gerçekleştirdi. Yetkili kişilik ölçümleri üzerinde yüksek puan alan kişilerin talimatları yerine getirme ihtimalinin daha az olduğunu tespit ettikten sonra, bu sahibi kişilerin talimatları ihmal etme nedenini anlamaya çalışmak için bir dizi senaryo hazırladılar: bencillik, kontrol veya ceza. Fakat bunların hiçbiri sonuçlarını etkilemedi; yetkili/unvan sahibi insanlar hâlâ talimatlara uymuyorlardı.
Zitek insanlara talimatlara uymazlarsa kesinlikle cezalandırılacaklarını belirtirlerse bu durumun değişeceğini düşündüklerini ancak unvan sahibi kişilerin talimatlara hala diğer insanlardan daha az uyduklarını gördüklerini söylüyor. Sonrasında, araştırmacılar, adalet ve eşitliği daha anlamlandırmak için yaptıkları bir dizi deney sonrası şu sonuca varıyorlar; Yetki veya unvan sahibi insanlar talimatlara uymuyor çünkü haksız bir durumu kabul etmekten ziyade bir şeyler kaybetmeyi tercih ediyorlar.
Zitek bu bulguların yönetici, profesör gibi talimatları takip etmesi gereken herkese karşı bunları nasıl daha adil ve meşru görecek şekilde düşünmeleri gerektiği konusunda bir meydan okuma olduğunu söylüyor. Aynı şekilde, çalışma arkadaşı Jordan ile talimatları izlemeye istekli insanlardan oluşan örgütlerin ve toplumların daha sorunsuz çalıştıklarını da belirtiyorlar.
Yazının orijinal versiyonuna bu linkten ulaşabilirsiniz:
Çeviri: Hande Özlem Atar