Avustralya kökenli sörf kıyafeti devi Rip Curl'ün Kuzey Koreli işçiler tarafından üretilip Çin etiketi vurulan kıyafetlerden milyonlarca dolar kazandığı ortaya çıktı.
Fairfax Media'nın yaptığı bir araştırmaya göre Rip Curl'ün 2015 kışlık kıyafetlerinin bir bölümünün üretimi için Kuzey Kore'nin başkenti Pyongyang yakınlarında kurulu Taedonggang Giyim Fabrikası ile anlaşma yapıldı. Ancak kıyafetler perakendecilere “Made in China” logosuyla gönderilip satıldı. Avustralya'daki sendikalar bu yöntemin başka Avustralya giyim firmaları tarafından da uygulandığını söylüyor. Rip Curl firması ise uygulamadan fason üreticilerinden birini sorumlu tuttu.
Fairfax Media'nın işçilerin çalışma koşullarını da fotoğraflayarak yaptığı haberin ardından Rip Curl'ün mali sorumlusu Tony Roberts bir basın açıklaması yaptı: “Kış 2015 sezonu kıyafet gamı ile ilgili sorunun bilincindeyiz. Ama sorundan üretim tamamlanıp perakendecilere gönderdikten sonra haberimiz oldu. Durum bir tedarikçinin üretimin bir bölümünü bizim bilgi ve onayımız dışında ve tedarikçi politikamızı ihlal ederek yetkisiz bir ülkeden yetkisiz bir tedarikçiye yönlendirmesi şeklindedır.” Bu çok tanıdık laf dolandırmaya rağmen Rip Curl'ün açıklaması inandırıcı kabul edilmedi. Avustralya'daki diğer firmalar ise bu olayı Rip Curl ile rekabet koşulları açısından fırsat olarak değerlendiriyorlar. Buna karşılık Kmart, Target, Cotton On, Forever New ve Coles gibi firmaların da aynı yöntemi izlediği, Rip Curl'ün ise suçüstü yakalandığı belirtiliyor.
Binden fazla işçinin yaşamını yitirdiği 2013 yılındaki Rana Plaza katliamının ardından kamuoyunun dikkati Avustralya konfeksiyon firmalarının tedarik politikalarında yoğunlaşmıştı. Katliam, pek çok Avustralya firmasının tedarikçi politikalarını yenilemelerine yol açtı.
Avustralya'da satılan giysilerin yüzde 90'ının Asya'da üretildiği ve Asya'daki konfeksiyon işçilerinin çoğunun da asgari ücretle, sefalet ücretiyle çalıştırılan kadın işçiler olduğu biliniyor. Tekstil, Konfeksiyon ve Ayakkabı İşçileri Sendikası genel sekreteri Michele O'Neil, bunun tekil bir olay olmadığını ve tek amacının mümkün olan en ucuz emekgücünü bulma arayışından kaynaklandığını söyledi. Kuzey Kore'nin seçilmesinin nedeni ise ücret, çalışma ve iş güvenliği koşullarının Çin'den de kötü olması.
Foxconn ile Pegatron Apple'ın ün büyük tedarikçilerinden. China Labour Watch tarafından yapılan bir araştırmaya göre bu iki firmanın da üretimi Aralık ayında yavaşladı. Ocak ayında Foxconn fabrikasına işten çıkarmaları azaltmak için 12,3 milyon dolar tutarında devlet desteği verildi.
Bu koşullarda Apple'ın devletin çıkarları için telefon şifresi kırmayı reddetmesiyle bu denli övünmesini açıklamak kolay tabii.* Şirket iPhone güvenliğini devletin bile aşamayacağı şekilde geliştirme olanağından faydalanıyor. Apple yürüttüğü kampanya sayesinde medyada ürünlerinin bedavadan reklamını yapmış oluyor.
Apple'ın halkla ilişkiler kampanyasının ana teması, müşterilerinin güvenliğini önemsediği şeklinde. Aynı zamanda ürünlerini üreten işçileri de önemsediği temasını işliyor. Örneğin 2014 yılında Apple CEO'su Tim Cook “Dünya çapındaki tedarik zincirimizde çalışan her işçi bizim için önemlidir,” diyordu. Çünkü “... dini, cinsel yönelimi, cinsiyeti ne olursa olsun herkes saygıyı hakeder”di.
Fakat bu sözler cehennemin reklamından başka bir şey değil elbette. 2015 yılında Pengatron Shanghai fabrikasından işçilerin bordrosunu incelediğimizde bakın neler görüyoruz:
Tim Cook'un 2011'de elde ettiği kar payı, 98.862 işçinin 2015'teki yıllık asgari ücretine eşit. (Pegatron'da 70.000 kadar işçi çalışıyor.) 2015'de ise Tim Cook'un kar payı 78.846 işçinin yıllık asgari ücretine eşit.
Apple'ın tedarik zincirinde kendi raporlarında belirtildiği gibi 1,6 milyon işçinin çalıştığını ve bu işçilerin de Pengatron'dakilerle aynı yıllık ücreti aldığını kabul edersek, bu durumda tedarik zincirindeki tüm işçilerin yıllık ücreti Apple'ın 2015'teki toplam gelirinin yalnızca % 2,6'sını oluşturuyor.
Tim Cook'un 2015'teki yıllık geliri (hisse senetleri dahil) 10.281.237 dolardı. Bu miktar bir Pegatron işçisinin yıllık ücreti olan 3.803 doların 2.703 katı. İşçilerin aldığı fazla mesai ücreti ve diğer ödemeleri dahil ettiğimizde dahi Tim Cook'un yıllık geliri bir Pegatron işçisinin yıllık gelirinin 1.132 katı. Başka bir deyişle bir işçi Cook'un bir yılda kazandığı parayı kazanmak için kesintisiz 1.132 yıl çalışmak zorunda.
Pegatron işçilerinin aynı zamanda ödenmemiş fazla mesai ücretleri de sözkonusu. 2015 yılında 70.000 Pegatron işçisinin ödenmemiş fazla mesai ücretinin tahminen 10.7 milyon dolar olduğu hesaplanıyor.
Yine 2015 yılında Apple'ın altı üst düzey yöneticisinin toplam yıllık geliri 136.486.026 dolardı. Bu miktar bir Pegatron işçisinin yıllık ücretinin 35.887 katı. Fazla mesai ve diğer ödemeleri de göz önüne aldığımızda ise altı Apple üst düzey yöneticisinin gelirine ulaşabilmek için 15.028 işçinin kesintisiz bir yıl çalışması gerektiği ortaya çıkıyor.
* Geçtiğimiz günlerde, ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI), San Bernardino saldırısının ardından Apple'dan saldırıyı gerçekleştirenlerden Syed Rizwan Farook’un iPhone bilgilerine ulaşılması için yardım etmesi doğrultusunda bir mahkeme emri yolladı. Tim Cook ise “ABD hükümeti Apple’dan müşterilerinin güvenliğini tehdit edebilecek ve sonuçları öngörülemeyen bir talepte bulunmuştur” diyerek mahkeme emrini uygulamadı.