Şef Joseph
Nez Perce Kabile Şefi, Şef Joseph’in Biyografisi.
Şef Joseph, 3 Mart 1840 yılında şimdiki Oregon Bölgesi’nde yer alan Wallowa Vadisi’nde bir Nez Perce olarak doğdu. Kızılderili ismi “Hin-mah-too-yah-lat-kekt“‘dir. Anlamı “Dağdan Aşağıya Yuvarlanan Gök Gürültüsü” demektir.
Babası Tuekakas idi lakin babası beyazlar ile iyi ilişkiler içindeydi ve bir çok Nez Perce gibi hristiyanlığı benimsemişti, 1838 yılında vaftiz edildikten sonra Joseph ismini aldı. Bundan dolayı ilerleyen yıllarda Hin-mah-too-yah-lat-kekt da Joseph olarak anılmıştır.
Nez Perceler başlangıçta bölgeye gelen beyaz yerleşimcilere karşı misafirperver davrandılar. Yerleşimciler Nez Perce topraklarını tarım ve hayvancılık için tahsis etmeye başladıkça gerginlikler başladı ve 1855 yılında Nez Perce toprakları ile beyaz yerleşimcilerin topraklarını belirleyen bir anlaşma imzalandı. Bu anlaşmaya göre Nez Perce toprakları 7,700,000 dönüm (31,000 km2) idi.
Bölgede altın olduğu söylentilerinin yayılmasından sonra yeni beyaz yerleşimciler bölgeye akın ettiler. ABD hükümeti Nez Perceler ile yeni bir anlaşma yapmak istedi. Bu yeni anlaşmaya göre Nez Perce toprakları batı Idaho Bölgesi’ndeki Lapwai köyü çevresinde bulunan ve Wallowa Vadisi hariç 760.000 dönüm (3.100 km2 ) idi. Bu Nez Perce topraklarının 10 kat küçülmesi demekti.
Nez Perceler’den bu yeni anlaşmanın kabul edilmesi isteniyordu. Karşılığında, rezervasyon için finansal ödüller, okullar ve bir hastane sözü verildi. Baş Avukat ve müttefik şeflerinden biri Nez Perce Milleti adına antlaşmayı imzaladı, ancak Yaşlı Baba Joseph ve diğer birkaç şef topraklarını satmaya karşı çıktı ve anlaşmayı imzalamadılar.
O yıllardan sonra Nez Perce kabilesinin başına geçen Şef Joseph, Beyaz Kuş (White Bird), Aynaya Bakan (Looking Glass) gibi bazı Nez Perce Şefleri ile birlikte ABD hükümeti ile görüşen kişilerin Nez Perce halkını temsil etmediğini dolayısı ile 1863 yıllarında yapılan anlaşmanın geçersiz olduğunu ileri sürdü. Beyaz arkadaşlarına kızarak incili yok etti.
Sonrasında ABD hükümeti anlaşmayı kabul etmeyen Nez Perceleri Idaho’daki bir yerleştirme kampına götürmeye zorlayınca Şef Joseph gönülsüzce durumu kabullenmek zorunda kaldı. Yolculuk hazırlıkları sürerken 1877 yılında Şef Beyaz Kuş (White Bird) grubundan bir grup savaşçının bazı beyaz göçmenleri ve altın arayıcılarını öldürdükleri haberi geldi.
Bu durum üzerine ABD hükümeti anlaşmayı bozarak Nez Perce topraklarının çoğunu aldıklarını ilan etti. ABD hükümetinin saldırısından çekinen Şef Joseph kabilesi ile birlikte Oturan Boğa önderliğindeki Lakotaların sığındığı Kanada sınırına doğru harekete geçti ve tarihin en uzun savaş göçlerinden birini gerçekleştirerek 17 Haziran – 30 Eylül 1877 tarihleri arasında Oregon, Washington, Idaho ve Montana’dan geçerek 1.800 km’den fazla bir yol aldı.
Yolda kendilerini takip eden Kaptan Perry, Kaptan Trimble ve Teğmen Theller liderliğindeki iki süvari grubu ile savaştılar. Bu savaş sonucunda 34 ABD askeri ölürken sadece 3 Nez Perce savaşçısı ölmüştü.
Şef Joseph, ordunun ilerlemelerini püskürtmeye devam etti ve sonunda Clearwater Nehri’ne ulaştı. Burda bir başka Nez Perce şefi Aynaya Bakan (Looking Glass) ve grubuyla birleştiler. Toplam 740 kişi olmuşlardı fakat bunlardan sadece 200 tanesi savaşçıydı.
General Nelson A. Miles tarafından yönetilen ve Cheyenne izcileri eşliğinde bir ABD Ordusu müfrezesi 30 Eylül 1877’de Bear Paw dağlarında Nez Perce’leri kıstırarak Şef Joseph‘i ele geçirdi ancak daha sonra Şef Joseph‘i ele geçirilen subaylardan biriyle değiştirmek zorunda kaldı.
Dondurucu havada, yiyecek veya battaniye olmadan beş günlük bir kuşatmanın ardından, Şef Joseph 5 Ekim 1877 günü öğleden sonra resmen General Miles’a teslim olmak zorunda kaldı. Teslim olduklarında geriye sadece 87 savaşçı kalmıştı. Bir çok kadın ve çocuk açlıktan ve soğuktan ölmüştü. Ölenler arasında kardeşi Olikut ve Şef Aynaya Bakan (Looking Glass) da vardı.
Şef Joseph bu uzun kaçış sırasındaki becerilerini gazetelerden okuyan bir çok beyaz tarafından tanındı ve takdirlerini kazandı. Teslim olduktan sonra yaptığı konuşma uzun süre hatırlanacaktı.
Savaşmaktan yoruldum. Şeflerimiz öldürüldü. Aynaya Bakan (Looking Glass) öldü. Yaşlı adamların hepsi öldü. Gençlerin lideri Olikut öldü. Hava soğuk ve battaniyemiz yok. Çocuklar donuyor. Halkımın bazıları tepelere kaçtı. Yiyecek ve battaniyeleri yoktu. Kimse nerede olduklarını bilmiyor. Belki de donarak öldüler. Çocuklarımı aramak, kaç tane bulabileceğimi görmek için zamanım olsun istiyorum. Belki de onları ölülerin arasında bulacağım. Dinleyin Beni ! Şeflerim ! Yoruldum. Kalbim hasta ve üzgün. Güneşin durduğu yerden sonsuza dek savaşmayacağım.
Amerikan Basını tarafından Kızıl Napolyon olarak anılan Şef Joseph ve beraberindeki Nez Perceler bugünkü Oklahoma topraklarında küçük bir yerleştirme kampına gönderildiler. Kalanların çoğu orda hastalandı ve öldü. Şef Joseph beyazlarla iyi iletişim kurma çabası içindeydi. 1879 yılında Başkan Rutherford Hayes ile görüştü. Buna rağmen kabilesinde sağ kalan kişilerle birlikte Washington’daki bir yerleştirme kampına gitme iznini ancak 1885’te alabildi.
Yerleştirildikleri bölge kendi topraklarına yine de uzaktı. Pek çok Kızılderili Şefi gibi Şef Joseph de 21 Eylül 1904 yılında kendilerine ayrılan rezervasyon topraklarında öldü. Kamp doktoruna göre Hin-mah-too-yah-lat-kekt üzüntüden ölmüştü.
Şef Joseph Washington eyaletindeki Colville Yerleşimi’ndeki Colville Hint Mezarlığı’na gömüldü.
[su_note note_color=”#edeccc”]Bu döküman yeşiltüy tarafından derlenmiştir. Lütfen kaynak gösterilmeden kullanmayınız.[/su_note]
[supsystic-gallery id=2 position=center]