Carl Friedrich Gauss’un Hayatı
Gauss erken gelişmiş bir çocuktu. Söylentilere göre daha üç yaşındayken babasının aritmetiğini düzeltirdi. Brunswick-Wolfenbüttel dükünden mali destek alarak 1972’de Brunswick’s Collegium Carolinum’a gitti. Orada çok sayıda önemli matematiksel buluş yaptı. İkinci derece karşılıklılık yasası ve asal sayı teorisi bu buluşlar arasında ancak teorileri kanıtlamadı. 1795-1798 arasında Göttingen’de çalıştı. Cetvel ve pergel kullanarak 17 kenarlı düzgün çokgen inşa etmeyi burada keşfetti. Sayı teorisi alanında halen en önemli çalışma olan Disquisitiones Arithmeticae adlı eseri 1801’de yayımlandı.
Ancak Gauss‘un halk arasındaki itibarı gökbilimine dayanıyordu. Giuseppe Piazzi 18012de ilk astroidi olan Ceres’i keşfetti. Gökbilimciler, gözlemler çok seyrek yapıldığı için astroidin güneşin arkasından tekrar çıkışını görememekten korkuyordu. Ceres’in tekrar görüneceği yer için birçok gökbilimci öngörüde bulundu. Gauss da onlardan biriydi. Gelgelelim sadece Gauss haklı çıktı. Gauss aslında kendi icadı olan bir yöntem kullanmıştı. Günümüzde “en küçük kareler” diye bilinen bu yöntemle, sınırlı gözleme dayanarak hassas sonuçlar elde ediliyor. Gauss’un o dönem gizli tuttuğu bu yöntem, daha sonra istatistik ve gözlemsel bilimde esas oldu.
Gauss çok sevdiği Johanna Ostoff’la 1805’te evlendi, Göttingen gözlemevini yönetmek üzere 1807’de Brunswick’ten ayrıldı. Babası 1808’de öldü, Johanna 1809’da ikinci oğullarını doğurduktan sonra öldü. Çok geçmeden oğlu da öldü.
Gauss yaşadığı acılara rağmen araştırmalarına devam edip Theoria Motus Corporum Coelestium in Sectionibus Conicis Solem Ambientium adlı eserini 1809’da yayımladı. Eser, gökbilim mekaniği için büyük bir katkıdır. İkinci evliliğini Johanna’nın yakın arkadaşı Minna’yla yaptı ancak bu evlilik aşktan çok mantık evliliğiydi.
Gauss 1816 yılı civarında Öklit’in aksiyomları arasında paralel aksiyomun sonuçlarını eleştiren bir yazı yazdı. Bu yazıda belki 1800’den beri düşündüğü bir fikri, Öklit geometrisinden farklı ve mantıksal olarak tutarlı bir geometrisinin olabileceğini ima etti.
1818’de Hanover’ın jeodezi ölçümlerinden sorumlu kişi olarak atandığında arazi ölçümünde kullanılan yöntemlere ciddi katkıda bulundu. 1831’de Minna’nın ölümünden sonra fizikçi Wilhelm Weber’le birlikte dünyanın manyetik alanı üzerinde çalışmaya başladı.
Günümüzde Kirchhoff’un elektrik devreleri yasası olarak bilinen şeyi keşfettiler ve kaba ama etkili bir telgraf inşa ettiler. Weber 1837’de Göttingen’den ayrılmaya zorlanınca Gauss‘un bilimsel çalışması düşüşe geçti. Ancak başkalarının, özellikle Ferdinand Eisenstein ve Georg Bernhard Riemann’ın çalışmalarına ilgi duymaya devam etti. Uykusunda huzur içinde öldü.