Arkeologlar, New Mexico’daki Chaco uygarlığınıda kimlerin hüküm sürdüğünü bulduklarını düşünüyor. Chaco, 120.000 yıl önce Amerika’nın güneybatısında bulunan en nüfuzlu kültür olarak biliniyor.
Pueblo Bonito’daki oldukça büyük labirentli bir evin bodrumunda bulunan mezardaki dokuz insanın DNA analizine göre; onlar annelerinin aracılığıyla liderliğe geçen güçlü bir yerli Amerikan hanedanının yöneticileri idi.
Virginia Üniversitesi’nden Steve Plog ve ekibi, “İlk defa, bir akrabalık grubunun Pueblo Bonito’yu 300 yıldan fazla bir süre yönettiğini anladık.” diyor.
“Bu, antik güneybatıda bir toplumsal hiyerarşinin en iyi kanıtıdır.”
Arkeologlar, 1896’da New Mexico Pueblo Bonito bölgesinde 650 odalı bu büyük evi buldu. Evin ortasında sıkışmış bir bodrum mezarında ise gömülü 14 kişi vardı.
Ekip, bu kişilerin üzerinde turkuaz ve opelesan (rengarenk ışıyan) kabuğundan yapılan kolye, bilezik ve diğer mücevherler buldu ve bu mezarı, “Amerikan güneybatısında bilinen en zengin mezar.” haline getirdi.
Mezarın yeri ve bu kişilerin gömüldüğü kıyı şeridi, MS. 800-1250 yılları arasında bu toplumun hiyerarşisini koruduğu anlaşıldı ve bulunan 14 kişinin de bu topluma yöneticilik yaptığı düşünülüyor.
Bulunan insanların dokuzunun kalıntılarından elde edilen genetik analiz, bu insanların hepsinin tek bir annenin soyundan geldiğini gösterdi.
Araştırmacılar, 300 yıldan fazla hüküm süren bir “matrilineal (anaerkil)” hanedanlığın varlığını bizlere göstermiş oldu.
Kadim dünyada birçok toplumun babanın soyundan anneninkinden çok daha fazla yöneticiyi başa getirdiği biliniyor. Bu daha çok olan payın geçerliliğini sarsmasa da anaerkil yapıların varlığını da es geçmememiz gerektiğini bizlere gösterdi. Amerikan Doğal Tarih Müzesi’nden Adam Watson: “Bir süre bu mezarda bulunan mücevherlerden dolayı yaşamlarında gerçekleştirdikleri başarıları sebebiyle öbür dünyada saygı görecek bireyler olduğu düşünülüyordu. Çoğu Chaco’nun yerleşim dışına gömülmesi ve bu kadar yüksek miktarda egzotik eşyanın bulunmaması bizleri şüpheye götürdü.” dedi.
Testlerin sonuçları, dokuz örneğin annelerinden çocuklarına aktarılmış olan aynı mitokondrial DNA genetik materyalini içerdiğini ortaya koydu.
Yani hepsi de aynı anneden gelmişlerdi. Resimde olası aile ağacını görebilirsiniz.
Kırmızı çizgiler matrilineal inişi göstermektedir ve mavi noktalar büyükanne-torun ve ana-kız ilişkilerini göstermektedir.
Pueblo Bonito’nun orijinal kazısı yüzyılı aşkın bir süredir Cacho Kanyonunda en az 12 çok katlı “büyük ev” ortaya çıkarmış ve onlarca yerleşim New Mexico, Colorado, Arizona ve Utah sınırlarının kesiştiği Four Corners’de yayılmıştır.
Arkeologlar, keşiften bu yana Chaco uygarlığının eşitlikçi bir toplum ya da hiyerarşik bir toplum olup olmadığını anlamaya çalışıyor. DNA analizi sonrasında araştırmacılar, bu sorulara cevap buldular: Bu toplum dişi hattın egemen olduğu bir hiyerarşidir ancak özellikle sosyal yapılarını gösteren yazılı kayıtları geride bırakmayan eski toplumlar söz konusu olduğunda arkeolojide kesin sonuçlara ulaşmak çok zor olmaktadır.
Bazı araştırmacılar ekibin düşünceleriyle hemfikirken bazıları da bu grubun şehrin geneline yayılmış seçkinlerden biri olabileceğini söyleyerek herhangi bir sonuca varma konusunda temkinli davranıyor. Araştırma; arkeoloji alanında geleneksel olarak yapılmamış bir şey olarak insanların sosyal yapılardaki kanıtlarını bulmak için DNA’larını kullanmak heyecanlandırıcı oldu.
Araştırmaya dahil olmayan New York City Üniversitesi’nden bir adli antropolog olan Angelique Corthals, Science’de söylediğine göre, “Bu araştırmadaki gibi sosyolojik yapıları belirlemek için biyolojik veri kullanımının bazı tartışmalara neden olabileceğini düşünüyorum.” dedi.
Teksas Üniversitesi’nde görevli antropolog olan Robert Hard: ” Ancak hem arkeolojik veriler hem de genetik veriler kullanılarak davalarını çok inandırıcı bir biçimde inşa ettiler. Bu sonuçlar, eski DNA araştırmasının gücünü sergileyerek belirli bir anaerkil yapıdan gelen üyelerin toplumun birçok üyesinden çok daha prestijli ve seçkin bir hiyerarşi oluşturduğunu önermek açısından dönüşümseldir.” dedi.
Araştırmanın, Arizona Üniversitesi yerli Amerikan kökenli bir hukuk profesörü olan Rebecca Tsosie’yi etik açıdan kaygılandırdı. Scientific American’a, Tsosie: “Bu çalışmayı üstlenmeden ve yayınlamadan önce çağdaş kabile liderlerini araştırma çabası olmadığı için üzgünüm.” dedi.
Araştırmalar, “Yabancıların; Pueblo Hint uluslarının kültürü, yönetim tarihi ve yapılarının gerçeğini zorla kabul ettirmek için yaptığı bir çalışmanın başlıca örneğidir.” diye ekliyor. Umarız ki ataları yaşayan Chaco uygarlıkları, Kuzey Amerika tarihinin önemli bir parçası olarak araştırmacılarla doğrudan çalışma şansına sahip olabilirler.
İleri okuma için: http://www.nature.com/articles/ncomms14115
Çeviri: Tuğba Aydın