Demokratik Barış Teorisi, liberal demokratik hükümet biçimlerine sahip ülkelerin birbirleriyle savaş durumuna diğer hükümet biçimlerinden daha düşük olasılıkla geldiğini belirtir. Teorinin savunucuları, Alman filozof Immanuel Kant’ın ve daha yakın dönemde, 1917 Dünya Savaşın’da Kongre’ye gönderdiği mesajda “Dünyanın demokrasi için güvenli hale getirilmesi gerektiğini” belirten ABD Başkanı Woodrow Wilson’un yazılarına dayanıyor.
Demokratik Barış Teorisi;
- Demokratik ülkelerin demokratik olmayan ülkelere göre birbirleriyle savaşma ihtimalinin çok daha az olduğunu savunmaktadır.
- Alman filozof Immanuel Kant’ın yazılarından ve 1832 Monroe Doktrininin ABD tarafından kabul edilmesinden evrilmiş teoridir.
- Teori, demokratik ülkelerde savaş ilan edilmesinin vatandaş desteği ve yasama onayı gerektirdiği gerçeğine dayanır.
- Teorinin eleştirmenleri, yalnızca demokratik olmanın demokrasiler arasındaki barışın temel nedeni olamayacağını savunur.
Demokratik Barış Teorisi Tanımı
Demokratik Barış Teorisi, sivil özgürlükler ve siyasi özgürlük gibi liberalizmin ilkelerine bağlı olarak, demokrasilerin diğer demokratik ülkelerle savaşa girmekte tereddüt etme eğiliminin güçlülüğünü savunur. Demokratik devletlerin barışı koruma eğilimine yönelik nedenler genellikle aşağıdaki gibidir;
- Demokrasilerin vatandaşları genellikle savaş ilan etmek için yasal kararlar hakkında bir şeyler söyler.
- Demokrasilerde oy veren halk, seçilmiş liderlerini insan ve mali savaş kayıplarından sorumlu tutar.
- Halka açık bir şekilde sorumlu tutulduğunda, hükümet liderlerinin uluslararası gerilimleri çözmek için diplomatik kurumlar yaratması muhtemeldir.
- Demokrasiler, benzer politikalara ve hükümet biçimine sahip ülkeleri nadiren düşmanca görürler.
- Genellikle diğer devletlerden daha fazla servete sahip olan demokrasiler kaynaklarını korumak için savaştan kaçınırlar.
Demokratik Barış Teorisi ilk kez Alman felsefeci Immanuel Kant tarafından “Sürekli Barış” başlıklı 1795 tarihli makalesinde dile getirildi. – aslında savaşla kim harbe girecekti. Monarşilerin kralları ve kraliçeleri tek başlarına kendi güvenlikleri için savaş ilan edebilirken, halk tarafından seçilen hükümetler savaş kararını daha ciddiye alarak, temkinli davranış sergileyebilmektedir.
Amerika Birleşik Devletleri ilk önce 1832’de Monroe Doktrini’ni benimseyerek Demokratik Barış Teorisi kavramlarını destekledi. Bu tarihi uluslararası politikada, ABD, Avrupa monarşilerinin Kuzey ya da Güney Amerika’daki herhangi bir demokratik ülkeyi kolonileştirme girişimlerini hoş görmeyeceğini belirtti.
1900’lerde Demokrasiler ve Savaş
Belki de Demokratik Barış Teorisi’ni destekleyen en güçlü kanıt, 20. yüzyılda demokrasiler arasında savaş olmadığı gerçeğidir.
Yüzyılın başlarında, son zamanlarda sonaeren İspanya-Amerikan Savaşı, ABD’nin İspanya’nın Küba kolonisini denetleme mücadelesinde İspanya’nın monarşisini yendiğini görmüştü.
I. Dünya Savaşı’nda ABD, Almanya, Avusturya-Macaristan, Türkiye ve müttefiklerinin otoriter ve faşist imparatorluklarını yenmek için demokratik Avrupa imparatorlukları ile ittifak yaptı. Bu, II. Dünya Savaşı’na ve sonunda 1970’lerin Soğuk Savaşına neden oldu; bu sırada ABD, otoriter Sovyet komünizminin yayılmasına direnmekte olan bir demokratik uluslar koalisyonuna öncülük etti.
Son zamanlarda, Körfez Savaşı’nda (1990-91), Irak Savaşı (2003-2011) ve Afganistan’da, ORtadoğu’da devam eden ABD merkezli savaşta demokratik islam ülkeleri ve hükümetler, radikal islamcılık akımında faaliyet gösterdiğini iddia eden terörist gruplara karşı demokratik mücadelesini sürdürmeye çalışmaktadır. Gerçekten de, 11 Eylül 2001’den sonra terör saldırıları sonrasında, George W. Bush yönetimi, Saddam Hüseyin’in Irak’taki diktatörlüğünü Orta Doğu’ya demokrasi getireceği inancına boğmak için askeri güçlerini kullanmıştır.
Eleştirel Bakış
Demokrasilerin birbirleriyle nadiren savaştıkları iddiası yaygın olarak kabul edilmekle birlikte, bu sözde demokratik barışın neden var olduğu konusunda daha az anlaşma vardır.
Bazı eleştirmenler aslında on dokuzuncu ve yirminci yüzyıllarda barışı sağlayan Endüstri Devrimi olduğunu savundu. Sonuçta ortaya çıkan refah ve ekonomik istikrar, yeni modernize olmuş tüm ülkeleri – demokratik ve demokratik olmayan – endüstri öncesi dönemlere göre birbirlerine karşı daha az savaşçı hale getirdi. Modernleşmeden kaynaklanan çeşitli faktörler, sanayileşmiş ülkeler arasındaki savaşa yalnızca demokrasiden daha fazla bir isteksizlik getirmiş olabilir. Bu faktörler arasında daha yüksek yaşam standartları, daha az yoksulluk, tam istihdam, daha fazla boş zaman ve tüketimin yaygınlaşması vardı. Modernleşmiş ülkeler artık hayatta kalabilmek için birbirlerine hükmetme ihtiyacı duymuyorlardı.
Demokratik Barış Teorisi ayrıca, savaşlar ve hükümet türleri arasında sebep-sonuç ilişkisini kanıtlamaması ve “demokrasi” ve “savaş” tanımlarının var olmayan bir eğilimi kanıtlamak için manipüle edilebildiği kanıtlanmadığı için eleştirildi. Yazarların eserlerinde yeni ve sorgulanabilir demokrasilerde çok küçük hatta kansız savaşlar olsa da 2002 yılında yapılmış bir araştırma, demokrasiler arasında istatistiksel olarak beklenebilecek birçok demokrasiler arası savaş yapıldığı yönündedir.
Diğer eleştirmenler tarih boyunca, iktidarın evrimi, demokrasiden ya da barış ya da savaşı belirleyen yokluğundan daha fazlası olduğunu savunuyorlar. Özellikle, “liberal demokratik barış” olarak adlandırılan etkinin, demokratik hükümetler arasındaki askeri ve ekonomik ittifaklar dahil olmak üzere “gerçekçi” faktörlerden kaynaklandığını öne sürüyorlar.
Mevlüt Baki TAPAN
Kaynaklar ve Ek Referanslar
Owen, J. M. “Liberalizm Demokratik Barış Nasıl Üretir?” Uluslararası Güvenlik (1994).
Schwartz, Thomas ve Skinner, Kiron K. (2002) “Demokratik Barış Efsanesi.” Dış Politika Araştırma Enstitüsü.
Gat, Azar (2006). “Demokratik Barış Teorisi Yeniden Çerçevelendirildi: Modernitenin Etkisi.” Cambridge University Press.
Pollard, Sidney (1981). “Barışçıl Fetih: Avrupa’nın Sanayileşmesi, 1760–1970.” Oxford University Press.
Thoughtco. Robert Longley “Demokratik Barış Teorisi Nedir? Tanım ve Örnekler”.