XIV. Louis
- Meslek : Fransa Kralı
- Doğum : 1638
- Ölüm : 1715
17. yüzyıl Fransası’nda her şey Kral 14. Louis’in etrafında döndüğü için kendisine “Güneş Kral” adı verildi. Mutlak monarşinin tipik bir temsilcisi olarak tam yetmiş iki yıl boyunca tahtta kaldı. Bu Avrupa tarihinde o zamana kadar yaşanmamış bir süreydi ve bugüne kadar başka hiçbir devlet adamı bu kadar uzun süre iktidarda kalmadı. 13. Lousin’in oğlu olan kral tahta çıktığında henüz beş yaşındaydı. İktidarının ilk sekiz yılında ülkeyi kral naibi olarak Kraliçe Anne yönetti. Louis, yirmi üç yaşına geldiğinde krallığın kontrolünü tamamen kendi ellerine aldı. İktidarını pekiştirmek için hem Fransız asillerinin hem de kendi bakanlarının gücünü kısıtladı.
Louis pek çok Avrupa savaşında yer alıp zaferler kazandı. 1678 yılında Hollanda’yı ve onun müttefiklerini mağlup etti. 1684 yılında Alsace’ı Kutsal Roma İmparatorluğu’ndan aldı. Bu savaşlar sonucunda Fransa, Avrupa’nın en büyük askeri gücü haline geldi. İspanya’daki Halefler Savaşı bir duraklamaya neden oldu. Bu savaş Fransa ve İspanya’nın birleşerek kutsal bir süper güç haline gelmesine engel oldu. Güneş Kral’ın dönemi Fransa’da sanatsal ve kültürel açıdan da önemli bir gelişme dönemi oldu. Louvre Müzesi’ni büyüttü. Ayrıca emekli askerler için Paris’te büyük bir askeri kompleks olan “Hotel des Invalides”i inşa ettirdi. Louis yemiş yedi yaşında öldüğünde hem oğlundan hem de torunundan daha uzun süre yaşamıştı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Yanyalı Bedreddin Mehmed
Kaynaklarda hayatı hakkında çok fazla bilgi bulunmayan Yanyalı Bedrettin Mehmed’in, Yanyalı Esad Efendi’nin oğlu olduğu bilinir. Babası, döneminde Esad Hoca olarak anıldı, eserlerinde “Yanyavî” nisbesini kullandı. Esad Efendi ilme karşı arzusu ve üstün zekâsıyla kısa zamanda dikkatleri üzerine çekmiş bir şahsiyetti. Mantık ve felsefenin yanı sıra matematik ve astronomi de öğrendi. Ondaki bu aydın düşünme ve geniş zeka oğluna da sirayet etti. Bedreddin lakabı Bedrî şeklinde de kaydedilen Bedreddin Mehmed’in medrese tahsilinin ardından mülâzemetle ilmiyeye intisap ettiği anlaşılır. 1733’de babasından üç yıl sonra vefat ettiği bilinir. Babası gibi aklî ilimlerle uğraşan Bedreddin Efendi daha çok matematikle ilgilendi.
-
Saruca Paşa
Osmanlı donanmasını takviye edip Venedik için bir tehdit oluşturmasını sağlayan Saruca Paşa II. Murad’ın Selânik kuşatması sırasında Gelibolu muhafızlığında bulunmaktaydı. 1426-1427 yıllarında Selânik’te yaşayan Türk tüccarlara bazı haklar tanınması ve haraç ödenmesi karşılığında Venedik ile yapılacak barış görüşmelerini bizzat yürüttü. 1428 yılında Osmanlıların Güvercinlik Kalesi’ni ele geçirmesi ve bu sebeple Macarlar’ın geri çekilmesi üzerine yalnız kalan Sırp Despotu Brankovič’i vergi vermek ve gerektiğinde asker göndermek şartıyla barış yapmaya zorladı. Saruca Paşa, rakibi olduğu Çandarlı Halil Paşa’nın vezîriâzamlık görevine getirilmesinden önce vezir olarak divanda idi. Rumeli beylerbeyi ve vezir sıfatıyla Rumeli’deki faaliyetlerde önemli rol oynadı. Bizans imparatoru, Osmanlı Devleti ile dostluk için onun aracılığına başvurdu. Macarlar’a karşı Sırp despotu ile dostluk ve uzlaşma politikasına taraftar olduğundan Sırp despotunun Macar kralıyla ilişkisini kesmek ve despotun kızı Mara’yı Sultan Murad’la evlendirmek şartıyla ilişkilerin yumuşamasını sağladı.
-
Müderris
Osmanlı ilmiye teşkilâtında kadılık ve müftülükle birlikte oluşan üç temel görevden biri olan müderrislik, medreselerde çeşitli dersler veren hocaları nitelemek üzere kullanıldı. Müderris kelimesi herhangi bir ilim dalı anılmadan mutlak olarak kullanıldığında fıkıh hocası kastedilirdi; hadis, kıraat, tasavvuf ve nahiv gibi ilimleri öğreten kimseler için de genellikle şeyh kelimesi kullanılırdı. Medreselerin bir kurum niteliği kazanmaya başladığı Selçuklular döneminde müderrisler Dîvân-ı Vezâret’ten çıkan ve Nizâmülmülk’ün imzasını taşıyan bir menşurla tayin edilirken daha sonraları bizzat sultanların ve halifelerin tevkīi ile de tayin edildiler. Medrese sisteminin ortadan kalkmasından sonra da yüksek dereceli okullarda görev yapan hocalar için bu unvan sürdürüldü. XIX. yüzyılda açılan Batı tarzındaki eğitim kurumlarının hocaları da müderris unvanıyla anıldı. Müderrislik aynı zamanda ulemâ mesleği olduğundan zamanla belirli hiyerarşik kademelenmeyi de sağladı ve XVI. yüzyıl ortalarından itibaren gelişen yapısıyla ilmiye teşkilâtındaki yerini aldı. Bir müderrisin aslî görevi medresede ders vermek ve az sayıdaki öğrencileriyle ilgilenmek ve onları ilme teşvik etmekti. Ayrıca medrese içinde asayişin ve çalışma ortamının sağlanması da onun görevlerindendi.
-
Rıza Nur
Rıza Nur, Hekim, siyaset adamı ve yazardır. Mezuniyet tezi olarak hazırladığı Fenn-i Hıtan adlı eserinin basılmasıyla tanındı, bu eseri daha sonra Almanca’ya çevrildi. II. Meşrutiyet’in ardından 4 Şubat 1909 tarihinde yapılan seçimlerde Sinop’tan milletvekili seçildi. Ancak bir müddet sonra uyum sağlayamadığı İttihat ve Terakki’den istifa edince kürsüsü lağvedilerek profesörlükten çıkarıldı ve rütbesi kolağalığa indirildi. Bunun üzerine Prens Sabahaddin’in fikirleri etrafında toplananların kurduğu Ahrar Fırkası’na katıldı. Sakarya Meydan Muharebesi esnasında doktor olarak görev yaptı.1 Kasım 1922 tarihinde saltanatı kaldıran kanunun metnini kaleme aldı. Türkiye'nin ilk Maarif Vekili (Eğitim Bakanı) oldu, Moskova Antlaşması ve Lozan Antlaşması müzakerelerine katıldı.
-
Abdullah Biraderler
Osmanlı Devleti’nin ilk fotoğrafçıları olan Abdullah Biraderler 1. Meşrutiyet sonrası İstanbul’unu fotoğraflama faaliyetleriyle bilinirler. Bir dönem Abdullah Freser adıyla da bilinen Kevork ve Vichen kardeşlerin doğum yerleri Diyarkabır’dır. Kevork Venedik’te resim, kardeşi Vichen ise Osmanlı’nın başkenti İstanbul’da fildişi üzerine minyatür çalışmaları yaptı. Alman kimyager Rabach’ın açtığı fotoğrafhanede çalışmaları ise onlar için dönüm noktası oldu. Rabach’ın Almanya’ya dönüşü üzerine stüdyoyu devralan kardeşler kısa zamanda şöhret kazandılar. Bu ünleri onları 2. Abdülhamid tarafından saray fotoğrafçısı olarak atanmalarına vesile oldu. Saraydan gördükleri ilgi ve himaye karşısında ise Müslüman olarak Abdullah Biraderler adını aldılar.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun