'Rasyonel zeka (IQ) kadar önemli olduğu düşünülen bu zeka türüne ilişkin son yıllarda yürütülen çalışmalara bir yenisi Amerikan Psikoloji Derneği tarafından eklendi. Yayınlanan çalışma, kendi ve başkalarının duygusal zekalarını anlayabilen ve hatta yönetebilen kişilerin, diğer kişisel özellikleri ve bilişsel kapasitelerinin de ötesinde, daha başarılı ve performanslı olduklarını ve daha iyi liderlik ettiklerini gösteriyor.
Stresi yenme, engelleri aşma ve diğer kişilere ilham verme konusunda duygusal zekası yüksek insanlar büyük avantaja sahip konumda. Sadece bu da değil. “Harvard Business Review” da konuyla ilgili 2016 tarihli bir makaleye göre, güçlü bir EQ'ya sahip olanlar aynı zamanda işlerinde daha mutlular.
Duygusal zeka nedir?
Duygusal zeka ilk olarak psikologlar tarafından "genel zeka" çerçevesinde bilinenlerden farklı zekâ türleri olup olmadığını anlamanın bir yolu olarak düşünüldü.
New Hampshire Üniversitesi'nde önde gelen bir duygusal zeka araştırmacısı ve psikoloji profesörü olan John D. Mayer'ın yazdığı bir makale, duygusal zekânın sağlam bir sosyal işlevsellik gösterdiğini ileri sürüyor. EQ yüksekse insanlar, başkalarının duygularına daha hızlı ve daha kolay uyum sağlıyor. Bu da kendi perspektiflerini ve isteklerini başkalarına iletmekte büyük bir avantaj sağlıyor.
Mayer, “Duyguların problem çözmede nasıl önemli olduğuyla ilgileniyordum” diyor ve“Ya insanların duygularına itibar kazandıran bir zeka varsa?” diye soruyor. Mayer, duygusal zekânın genel zeka ile ilgili olmasına rağmen, “mecburi bir bağlantı” olmadığını belirterek şunları söylüyor:
“Genel zekalı insanlar, sosyal olarak mantıklı görünüyorlar. Duygusal zekalı insanlar, problemli ve saldırgan davranışlı insanlarda daha az sorun yaşıyor ve genel olarak diğer insanlarla daha iyi ilişkilere ve daha az sorunlara sahip oluyorlar. Çoğu araştırmacı, sosyal zekanın var olduğunu söylemektedir, ancak şu an itibariyle, bunu başarılı bir şekilde ölçmenin bir yolu yoktur. ”
Duygular bizi insan yapan şeylerin büyük bir kısmı. Sorun şu ki, geçici hisler ve ruh halleri karar verme sürecimizi yönetiyor, daha sonra pişman olduğumuz şeyleri söylememize ya da yapmamıza neden oluyor.
“EQ Uygulamalı: Gerçek Dünyaya Duygusal Zeka Rehberi”nin yazarı Justin Bariso, duygusal zekayı, gerçek inançlarınız ve değerlerinizle daha uyumlu kararlar almak için duyguları anlamaya ve yönetmeye yönelik bir öğrenme süreci olarak tanımlıyor. “Duygular bizi insan yapan şeyin büyük bir kısmı. Sorun şu ki, geçici hisler ve ruh halleri karar verme sürecimizi yönetiyor, daha sonra pişman olduğumuz şeyleri söylememize veya yapmamıza neden oluyor, ”diye açıklıyor.
Duygusal zeka, daha akıllı kararlar vermenize yardımcı olabilir
Bir takım şeyler hakkında ne hissettiğimizi bilmek ve başkalarının nasıl hissedebileceği hakkında bir fikre sahip olmak sosyal ve içsel olarak güçlendirici olabilir. Bariso'ya göre duygularımız her şeyle ilgili kararlarımızı etkiliyor - hangi kariyer yolunun takip edileceğine, nerede yaşayacağımıza, kiminle hayatımızı geçirmeyi tercih ettiğimize kadar.
“Duygusal zekâ, diğer faktörlerle birleştiğinde, daha akıllı ve daha mantıklı bir hayata yol açarak daha akıllı kararlar vermenize yardımcı olabilir.” diyen Bariso, duygusal zekânın öfke, korku ve üzüntü gibi olumsuz duyguları yararlı ve verimli şeylere kanalize ederek avantaja kullanmanıza ve gerekli tanıları teşhisleri kendi kendinize belirlemede de yardımcı olabileceğini belirtiyor. “Örneğin, üzgün veya kızgın olursak bunun bir nedeni vardır. Bu duyguları ve onların kök nedenlerini tanımlamak, bizi daha iyi için değişiklikler yapmaya teşvik edebilir ”diyor ve ekliyor:
"Duygusal zekâ, diğer faktörlerle birleştiğinde, daha akıllı ve kararlı ve anlamlı bir yaşam sürmenize yardımcı olur."
İyi niyetli olunduğu sürece, insanları neyin mutlu ve motive ettiğini anlamak çok olumlu bir şey olabilir. Fakat 2011 yılında yapılan bir çalışmada, duygusal zekânın olumsuz olabilecek yönleri de ele alındı. Buna göre yüksek EQ sahibi kişilerin gerçek duygularını ve kişiliklerini maskeleyerek amaçlarını diğerlerinden saklama yoluyla bu tür bir zekayı kendi kişisel kazanımlarını arttırmak veya başkaları hakkında bildiklerinizi kendi amaçlarınıza göre manipüle etmek için kullandığını da ortaya koydu.
Bariso, duygusal zekânın sizi bu Makyevelist türlere karşı koruyabileceğine inanıyor ancak bu elbette kimin daha yüksek bir EQ'ya sahip olduğuna bağlı.
Duygusal zeka pratik gerektiriyor
Hem Mayer hem de Bariso, bir dereceye kadar duygusal zekanın öğrenilebileceğini söylüyor:
“Çoğumuz okulda cebir öğreniyoruz. Öğretmenlerimiz bize formülleri veriyor ve bunları nasıl uygulayacağımızı öğretiyor. Bunu duygusal zeka ile de yapabiliriz. Her şeyi kendi kendimize çözmek zorunda değiliz, ama eğitim ve pratik ile kendimiz ve başkalarıyla birlikte nasıl çalıştığımızı anlama kapasitemizi geliştirebiliriz ”
Buna yaklaşıma göre duygusal olarak verdiğimiz yanıtların ve tepkilerimizin çoğu aslında yıllar boyunca tekrar eden alışkanlıklarımızın bir sonucu. İlk adım, duygularımızın nasıl çalıştığını ve bu alışkanlıkların bizi nasıl etkilediğini anlamak. Ardından, zaman ve uygulama ile bu alışkanlıkları değiştirebilir ve duyguları yönetme yeteneğimizi arttırabiliriz.
Duygusal zekanızı geliştirmeli misiniz?
Mayer'e göre eğer bu yönde bir gereksinim hissediyorsanız 'evet, geliştirmelisiniz'. Elbette bazı insanlar diğerlerinden daha duygusal ancak daha az duygusal olan insanlara da toplumda ihtiyaç var. Daha az duygusal olan insanların daha net ve hızlı kararlar alabildiği, daha eylemci oldukları ve bazı alanlarda daha az hata yaptıkları biliniyor. Kısaca bu da pek çok şeyde olduğu gibi bir denge meselesi.
Duygusal zekanın en büyük yararı: Empati
Yüz ifadelerini, ses tonunu, mimik ve jestleri anlayabilmek, başkalarının duygularını çözebilmek duygusal zekayı daha sık kullanmayı gerektiriyor ve bu da empati gelişimine yol açıyor. Empati geliştirmenin en iyi yollarından biri, bolca soru sormak ve konuşmaktan çok dinlemektir. Zaman geçtikçe, başkalarını okumak konusunda daha başarılı olunuyor ve her şeyin ilk başta göründüğü gibi olmadığını çözmek daha az zaman alıyor.
Bariso'ya göre bir ömür boyunca aynı EQ seviyesine sahip olmak veya kazanılan EQ becerilerini hiç kaybetmemek gibi bir durum söz konusu değil. Tıpkı bir kas gibi devamlı kullanılması ve pratik edilmesi gerekiyor.