Birleşik Devletler'in Hawaii Eyaleti'nde yapılan profesyonel sörf yarışlarından bir enstantane. Hawaiili Liam MacNamara dalga tünelinin içinden geçiyor. Kuşkusuz denge için elleri öyle havada ama 'o' anda sihirbaz edasıyla dalgalara hükmediyormuş gibi görünüyor.
1 şubat 2006'da Filistin'de Batı Şeria'da İsrail güçleri bir Yahudi yerleşim yerini boşaltırken, tek kadın yerleşimci, koca bir polis taburunu tam 'o' anda durduruyordu. Ancak insanın direniş gücü açısından bakıldığında kadın durdurmayı sürdürmekten öte galip geliyordu
Tek haber fotoğrafının birincisi... Reuters Ajansı'na bağlı Nijeryalı foto-muhabir Akintunde Akinleye, Nijerya'nın başkenti Lagos'taki doğal gaz borusu patlamasından he**** sonra olay yerine yetişmiş. Patlamanın ardından yüzünü yıkayan bir adamı fotoğraflamış. Ama öylesine bir anı yakalamış ki, Karaafrika'nın kara bahtından arınmaya çalışan insanlığın fotoğrafı ortaya çıkmış.
Siyah-beyaz'ın fotoğraftaki ve haber fotoğrafındaki yerini asla yitirmeyeceğini gösteren bir seçim daha... Haber fotoğrafı ikincisi... Danimarka'da yayımlanan Politiken gazetesi foto-muhabiri Jan Grarup deklanşöre bastığında bir grup Sudanlı kadın Darfur'dan kaçıp Çad sınırını geçiyordu. Her biri hareketleriyle, yüz ifadeleriyle kendi felaketlerini 'o' ana getiriyordu. 'O' an bununla da kalmıyor, adeta geride kalan binlerin ışığa yüklenmiş umutsuzluk zerrelerini de karşımıza çıkarıyordu.
Hindistan'da Rajestan bölgesindeki bir grup göçebe kadın barındıkları yere su taşıyor. AP Ajansı, bu fotoğrafın küresel ısınma yüzünden dünyanın karşı karşıya kalacağı su sıkıntısını vurgulamak için çekildiğini vurguluyor. Bu gerekçeyle bakılınca 'o' ana, kadınların göçebe topluluklara has giysilerindeki renk bolluğu ve 'o' anın içinde yer alan şeffaf iplerle dokunmuş hareket, 7 insanın su sıkıntısını 7 milyarın sorununa dönüştürüyor.
Beş yaşında bir kız çocuğu... Adı Florcita... Nikaragua'da yaşıyor. Hikayesinin büyük bölümü, yumuşacık masum yüz hatlarının içini dolduran karanlıkta bulunuyor. Florcita annesi babası AİDS'den ölen bir yetim. Kendisi de HIV taşıyıcısı. Florcita'ya anneannesi bakıyor. Okula başlamış ama öteki çocukların velileri Florcita'nın okuldan çıkarılması için öğret****lere baskı yapmış. Anneannesi de buna karşılık yetkililere başvurarak torununun yeniden okula kabulunu sağlamış. Küçük kızın hikayesinin biraz iyimserlik taşıyan bu bölümü de alnı ve gözkapaklarına düşen okşayıcı sıcak ışıkta yer almış.
Afganistan'ın başkenti Kabil'deki mahallelerden birinde çocuklar evlerine su taşıyorlar. Işığın 'o' ana düşüş açısı, çocukların çocukluktan feragat etmelerinin 'o' andaki boyutu, etraflarındaki tabiatın 'o' ana yaydığı duyarsızlık biraraya gelmiş. Sonuçta 'o' an, ülkelerinin makus, kötü talihinin ve yokluklarının sırtlarına binişinin fotoğrafı olmuş.
Haiti'de Birleşmiş Milletler Barış Gücü,o sırada başkent Port-au Prince'deki bir mahallede çetelere karşı operasyon yapıyordu. Bu operasyon sırasında 66 yaşındaki Maricia Jean fenalık geçirmiş, Kızılhaç ambulansına götürülüyordu. Haiti, yıllardır bir türlü gün yüzü görememiş bir ülke... Yani bu resim, emperyalizmin, sömürgeciliğin örselediği bir ülke dekorunda 'o' an rahat nefes alamamış bir neslin umutsuzca tedaviye götürülüşünü sergiliyordu.
NASA’nın Spitzer Uzay Teleskopu'yla çekilmiş kızılötesi fotoğrafta Helix Nebulası, kozmik olarak yakınlardan, yani 700 ışık yılı öteden veya 700 yıl öncesinden lakabına yakışır bir poz daha veriyor. Ortadaki minicik beyaz nokta halindeki cesedi, bu kalıntıyı çevreleyen çekirdeğin açık kırmızı halkası, patlamasının izi kırmızı sıcak gazlar ve uzaya yaydığı yeşil-mavi gaz bulutu görülebiliyor. Ama fotoğraf, ölmüş bir yıldızımsının kozmik son nefesi olarak değil de ''Tanrı’nın Gözü'' lakabını kanıtlamaya çalışan bir oluşum olarak karşımızda duruyor.
Çin'deki Çhendu Panda Yetiştirme Merkezi'nde 2006 yılındaki başarılı ve rekor sayılabilecek suni döllemenin ürünleri yavrulardan 5'i öğle yemeğinde. Sözünü ettiğimiz merkez 2006 yılında 34 yavru elde etmiş. Bunlardan 30'u yaşamayı başarmış. Ve anlaşılan, hayatta kalanlar, biberondan süt içmeyi de iyi öğrenmiş.
Kolombiya'da başkent Bogota yakınlarındaki Cota adlı bölgede sabah saatleri... Bölgede gündüzleri aşırı sıcaktan orman ve çalı yangınları çıkıyor. Geceleri meydana gelen don olayları ise tarım ürünlerine zarar veriyor. Yeni yeni dağılmaya başlayan sis bu sıra dışı hava koşullarından şaşkın ağaçları adeta teselli ederken, 'o' anın üst bölümüne de manzaraya bakanlar için bir izlenimci resim rötuşu atıyor. 'O' anın gerçeğini yansıtmaksa suya kalıyor.
Afrika'da moritanya hava yolları'na ait yolcu uçağı başkent Nouakchott'tan havalandıktan sonra bir hava korsanı tarafından kaçırılmak istendi. 71 yolcu arasında bulunanlardan bazıları korsanı etkisiz hale getirdi ve uçak İspanya'ya bağlı Kanarya Adaları'ndaki Las Palmas Havaalanı'na indi. 21 yolcu arbede sırasında hafif yaralanmıştı. Yolcuların güvenliği sağlandıktan sonra Angel Medina bu fotoğrafı çekmişti. Yolcular arasında bulunan Moritanyalı büyükanne, yine yolcular arasında bulunan torununa adeta ilk defa kucaklıyormuş gibi sarılmıştı. 'O' ansa bir insanın içindeki şükran ve sevinç duyguları kucaklaşmasının nasıl dışa yansıyacağına dair güzel bir örnek olmuştu.
Brezilya'da Rio Karnavalı'na koşut yapılan ve tabii bu karnavala alternatif olarak gösterilen bir eğlence daha var. Parati adlı yerleşim yerinde ''Bloco de Lama'' karnavalı... Bu festivaldeki kostümlü geçit, Brezilya'da Portekizliler gelmeden önceki inanışlara dayanıyor. Karnavala katılanlar kötü ruhları korkutacak ve uzak tutacak giysiler giyiyor. Bir kısmı da kentin yakınlarındaki bir plajda çamura bulandıktan sonra kostümlü geçite katılıyor. 'O' andaysa karnavalın katılımcılarından biri köstümünü daha yeni giyinmiş bulunuyor
'O' anda Kabil'de bir sokaktan koyun sürüsü geçiyor. Ve bu ülkenin genel durumunu yansıtan hakim doku içinde terzi dükkanının vitrini, Afganistan'ın; içinde bulunduğu koşullardan çıkma çabasını, biraz umutlanma arzusunu çekingen bir edayla 'o' ana işliyor.
Mısır'da hükümet, ülkedeki en büyük muhalefet organizasyonu Müslüman Kardeşler'e karşı yeni bir hareket başlattı. Yine tutuklamalar, yine askeri mahkemelerde yargılanmalar... Müslüman Kardeşler, köktendinci bir örgüt olarak değerlendiriliyor. Ancak Mısır Hükümeti'nin bu oluşuma karşı tavrı da eleştiriliyor. Yakın geçmişte yapılan seçimlerde Müslüman Kardeşler önemli oranda oy almış ancak demokrasiye aykırı uygulamalar ve hileyle bunun parla****toya yansıtılmadığı yolunda eleştiriler olmuştu. Mısır Hükümeti'nin örgüte karşı giriştiği son hareketten sonra bir grup Müslüman Kardeşler ****subu mahkeme sırasında görüntülenmişti. Tellerin yoğunluğu, gerideki öfkeyi ve gözlerdeki kararlılıkla bezeli tehdit ışıklarını kapatamamıştı.
Hindistan burası. Ahmedabad yakınlarında bir köy. Bu insanlar, ayıkladıkları her 20 kilo biber için Yeni Türk Lirasıyla 250 kuruş alıyor. Sanki 'o' anda biberlerin oluşturduğu dekor emeğin sömürülüşünün, duyarsızlığın simgesi oluveriyor. Belki de bu yüzden, biberlerin duyarsızlığı üstlenmesinden ötürü kadın işçi, 'o' anda kırmızıya bürünmüş acı biber dokusundan keskin çizgilerle ayrılıyor.
Yine pagan geleneklerinden bugüne yansıyan bir 'o' an. Bu kez mekan Brezilya... Parati kentinde Bloco de Lama Karnavalı sırasında çamura bulanmış katılımcılar geçit yapıyor. Geleneğin kökündeki amaç, inanışa göre kötü ruhları uzaklaştırmak. Dumanın dekor oluşu, ışığın düşüşü katılımcıların konumu ve kompozisyon... Sanki pek çok unsurun binlerce yıllık geçmişten gelip konduğu bir 'o' an oluşmuş da foto-muhabir Jorge Saenz bu nadir durumu yakalamış. Bir de o sağ alt köşedekinin plastik maskesi olmasa daha iyi olurmuş.
Hesap sorma gözlerin içinde biraz belirmiş ama hüzün ağır basmış. Sanki çocuğun içindeki bir şeyler, ışığın da yardımıyla yüzlerce yıl önce yaşananları bir an hatırlatmak istemiş de 'o' anda AP Ajansı'ndan Arnulfo Franco deklanşöre basmış. Orta Amerika ülkelerinden Panama'da çekildi fotoğraf. Her yıl şubat ayında Panama'da bir festival düzenleniyor. Adı ''Congos y Diablo.'' Diablo, malum, şeytan demek. Congos ise Afrikalı kölelerin Panama’daki adı. Fastivalde İspanyol istilacıları ve köle tacirleri, korkunç şeytan maskeleriyle, congoslar yani siyah köleler de böyle temsil ediliyor. Hasılı çocuk, o dönemlerde yaşanan acılar ve atalarının karşılaştığı muameleler genlerine işlemiş gibi bakıyor. Sunucu ise, Afrikalı kölelerin Avrupalı istilacılar ve köle tacirlerini şeytan gibi görmesine takılıyor. Panama'da yaşayan Afrikalıların yanıldığını düşünüyor. ''Şeytan değildi onlar... Şeytan değildi..
Bu kez bir önceki fotoğrafın tersi karşımızda duruyor. Birleşik Devletler'in Washington Eyaleti'ndeki Olympia Kenti'nin bir köşesinde bir evsiz elindeki yiyecekten mutlu gülümsüyor. Buna karşılık surat asan çadırlar dolayısıyla da 'o'anın geneli oluyor. Işık bile tedirgin görünüyor.
Nepal'in başkenti Katmandu'da Ordu Günü kutlamalarından bir enstantane... Asker kafasını ateşe sokuyor gibi görünüyor ama öyle değil. Bildik bir gösteriyi yapıyor. Yani kafasıyla kiremit kırıyor. Gösteriyi farklı kılmak için de kiremitlere akaryakıt dökülmüş ve tutuşturulmuş. Yani bu gösteri kafayla kiremit kırmada son nokta oluyor.