Ihtilâl öncesinde Fransız köylüsünün durumu neydi?
Ihtilâl öncesinde Fransız köylüsünün durumu hakkında bilgi
Bu dönemde Fransada köylü nüfusu yirmi üç milyon kadardır. Feodalitenin getirdiği servaj onsekizinci yüzyılda artık yavaĢ yavaĢ çözülme durumundadır. Bununla birlikte köylü yine de birçok feodal yükümlülüklerin altında ezilmektedir.
Bu yükümlülükleri üçe ayırabiliriz: krala karĢı yükümlülükler, ruhbana karĢı yükümlülükler ve senyörlere karĢı yükümlülükler. Bir milyon civarındaki serfler, menkul mallarının çocuklarına kalabilmesi için «mainmorte» denilen bir vergi öderlerdi. 1779 yılında, kralın toprakları üzerinde yaĢayan
serfler için bu vergi kaldırıldı. Senyörlerin sertleri üzerindeki haklarını elde edebilmeleri için senyörlere tanınan takip hakkı ise bütün ülkede kaldırıldı.
Ancak köylü yine de ürününün bir bölümünü mal ya da para olarak (genellikle dörtte birini) senyöre vermek zorundaydı. Ürettiğinin bir bölümünü de ruhbana yani kiliseye verirdi. Bunun dıĢında köylü ürününü senyörün toprakları üzerindeki köpr
üden geçirebilmek için ayrı bir vergi ödemekle yükümlüydü. Ürününün senyörün değirmeninde öğütülmesi, ekmeğin senyörün fırınında piĢirilmesi de ayrı bir vergiye bağlanmıĢtı. Senyörün fırınının olmaması, değirmenin ya da köpr
ünün kullanılmaz halde oluĢu bile köylüyü her yıl ödenen bu vergilerden kurtarmıyordu.
Köylünün belini büken önemli bir vergi de tuz vergisiydi. Herkes yılda belirli bir miktar tuz satın alarak bu vergiyi ödemek zorundaydı. Devlet ayrıca Ģarap tüketiminden de vergi alıyordu. Fransa gibi Ģarap üreticisi bir üfkede bu verimli bir vergiydi. Maliye memurları sürekli olarak köylülerin mahzenlerine girip fıçılardaki Ģarabı ölçerlerdi. Ihtilâl öncesi yıllarda bu iĢ için yirmi yedi bin memur seferber edilmiĢ durumdaydı.
Ihtilâl öncesinde, imtiyazlı sınıflara ait olmayan topraklar üzerinde bile uygulanan, daha birçok feodal imtiyaz vardı. Bunun bir örneği senyörün avlanırken adamları, misafirleri ve köpekleriyle birlikte köylünün ekili topraklarından geçme ve ekinini çiğneme hakkına sahip oluĢuydu. Bunun gibi her senyörün sahip olduğu güvercinliklerde yetiĢtirilen güvercinlerin ürüne zarar vermesi halinde köylülerin bu güvercinleri öldürmesi, öldürenin ağır cezaya çarptırılmasına yol açıyordu. Buna benzer, insanlık onuruyla bağdaĢmayan, feodal hukuka dayanılarak köylülere yüklenmiĢ daha birçok görev ve angaryalar vardı. Bunların arasında, senyörün uyuyabilmesi için, köylülerin çevredeki su birikintilerindeki kurbağaların bağırmasını önlemek, onları korkutmak gibi görevleri bile olduğunu belirtmekle yetinelim.
Öte yandan köylünün senyörlere yani asiller sınıfına karĢı davacı olması, onların cezalandırılmasını sağlaması da mümkün değildi. Çünkü senyörler aynı zamanda hâkim durumundaydılar.
Özetleyecek olursak köylü, toplumun bütün yükünü taĢıyan, ezilen bir sınıftır. O zamanın bir karikatürü köylüyü sırtına iki kiĢi binmiĢ olarak gösterir; bunların biri senyör, öteki papazdır.
Bu dönemde Fransada toprak sahibi olan köylüler de vardı. Köylülerin büyük çoğunluğunun yoksullaĢmasına karĢılık, küçük bir bölüğü gittikçe zenginleĢmekteydi. Ruhban ve asiller topraklarını bazen kiraya verdikleri gibi daha çok da ortakçıya vermekteydiler. Böylece bu toprakların dörtte üçü ortakçılıkla iĢletiliyordu.
Paris çevresindeki zengin topraklarda ise gerçek bir tarım burjuvazisi ortaya çıkmıĢtı. Bir de köylerin, yoksul köylülerin yararlandıkları, eskiden kalma kollektif toprakları vardı ki zengin köylüler bu toprakların daraltılmasına çalıĢıyorlardı.
Onsekizinci yüzyılda, iktisadî bunalım sonucu, imtiyazlı sınıfların (ordres) köylüyü daha da fazla sıkıĢtırmaya baĢlaması köylüde, feodal hakların artık taĢınamaz bir yük haline geldiği, bunlardan kurtulmak gerektiği bilincinin yer etmesine yol açtı. Bu durumda ihtilâl öncesinde köylülerin tümü feodal hakların kaldırılmasında birliktiler.
Ne var ki ihtilâlde feodal haklar kaldırıldıktan sonra, bir kısım köylüler artık kurulu düzenin savunucusu olacaklar ve köylüler arasında bölünme meydana gelecektir.
Özetlemek gerekirse, onsekizinci yüzyıl sonunda Fransada, tarımdaki üretim iliĢkilerinin genellikle kapitalizm öncesi bir nitelik taĢıdığı görülmektedr.