Anne Vücudunun Doğuma Verdiği Sistematik Cevap
Anne Vücudunun Doğuma Verdiği Sistematik Cevap
Kardiyovasküler sistem :
Annenin kardiyovasküler sistemi ağrıya, kasılmalara ve yaşanmış deneyimlere bağlı olarak eylemde stres altındadır. Eylem sırasında kardiyak out-put’da önemli bir artış olur. Güçlü kontraksiyonların her-biri uterusa ve plasentaya olan kan akımını azaltır. Bu durum yaklaşık 300-500 mi kanın yeniden periferik dolaşıma katılmasına yol açar. Sonuçta diastolik kan basıncı, kardiak out-put artar ve nabız yavaşlar.
Annenin pozisyonu da kardiyak out-put’u, kan basıncını ve nabız hızını etkiler. Anne yan yatırıldığında kardiak out-put %22 oranında artar, nabız hızı dakikada 6 atım azalır, atım volümü %27 oranında artar. Sırtüstü pozisyonda, kardiyak out-put %25, atım volümü %33 artar. Bu değişikliklerle birlikte nabız hızıda artar. Sırt üstü pozisyonda kan basıncı artar, nabız hızı %15 azalır.
Eylemin ikinci devresinde ıkınma sırasında bazı değişiklikler görülür. Anne nefesini tutup (Valselva manevrası) bebeği ittiğinde, intratorasik basınç artar. İntratorasik basıncın artması ile birlikte, venöz dönüş durur, ven basıncı artar. Bu sırada akciğerlerde bulunan kan sol atriumu zorlar. Sonuçta kardiyak out-put’da, kan basıncında, nabız hızından geçici bir artış olur ve bradikardi gelişir. Akciğerlere olan venöz dönüşün azalmasının devam ettiği durumlarda (annenin nefesini tutması nedeni ile) kan basıncı, nabız hızı ve kardiyak out-put’da azalma görülür. Anne tekrar nefes aldığında (Valsevva manevrası sonlandırıldığında) toraks içi basınç azalır, venöz dönüş artar ve sonuçta pulmoner yatağa olan kan akımı artar. Kardiyak out-put ve stroke volümünde de artış görülür. Bu olaylar herbir ıkınma sırasında tekrar yaşanır.
Eylemden hemen sonra kardiyak out-put doğum öncesi düzeyine oranla %80 artar. Daha sonra (ilk 10 dakikada) %20-25 azalır. Bu azalmaya rağmen, doğumdan sonra ilk 24 saat içinde kadiyak out-put yükselir.
Kan Basıncı Kardiyak out-put’un artmasının bir sonucu olarak, uterus kontraksiyonları sırasında sistolik kan basıncı artar. Eylemin ilk devresinde sistolik kan basıncı 35 mm Hg artabilir, ikinci devrede annenin bebeği itmesi ile birlikte kan basıncında daha fazla artış görülebilir. Eylemin ilk devresinde diastolik kan basıncı 25 mm Hg, ikinci devrede ise 65 mm Hg artabilir. Bu artışlar uterus kontraksiyonlarının başlamasından hemen önce görülür. Kontraksiyon biter bitmez de normal değerine ulaşır.
Anne sırt üstü yattığında supine hipotansif sendromu gelişerek kan basıncı düşebilir. Hipotansiyona ek olarak nabız hızında artma, terleme, bulantı, halsizlik ve hava açlığı görülebilir. Bu değişiklikler kardiyak out-put’un azalması ile birlikte görülür ve atım volümünde ani bir düşüş gözlenir.
Supine hipotansif sendroma yatkın olan kadınlar; güçlü abdominal kasları olan ilk gebeler, hidroamniozlu gebeler, çoğul gebeler ve obes gebelerdir. Supine hipotansiyonu hazırlayan diğer faktörler; hipovolemi, dehidratasyon, hemoraji, metabolik asidoz ve narkotik kullanımıdır. Narkotikler vazodilatasyona yol açarak supine hipotansiyon tablosunu hazırlarlar. Rejiyonal anestetiklerin kullanılması da sempatik sinir sistemini bloke ederek vazodilatasyon ve hipotansiyona yol açmaktadır. Epidural veya spinal blok sırasında da sempatik blokaj görülebilir.
Sıvı ve Elektrolit Dengesi
Eylemde annenin fazla terlemesi sonucunda sıvı ve elektrolit kaybına bağlı olarak hiperventilasyon görülür. Kas aktivitesi sonucunda vücut ısısı, terleme ve deri yolu ile buharlaşma artar. Solunum hızında artmaya bağlı olarak da sıvı kaybedilir. Bu yolla kaybedilen sıvıların yerine konması (İV veya oral yolla) önemlidir.
Solunum Sistemi
Uterus kontraksiyonlarına bağlı olarak oksijen ihtiyacı ve tüketimi artar. Uterus kontraksiyon-larının yol açtığı anksiyete ve ağrının artması sonucunda hiperventilasyon görülür. Hiperventilasyonun sonucunda Pa CO2 oranında azalma olur ve solunum alkolozu gelişir.
Eylemin ilk devresinin sonucunda annelerde solunum alkolozu tarafından kompanze edilen bir metabolik asidoz gelişir, ikinci devrede annenin bebeği itmesi ile birlikte, annenin Pa CO2 seviyesinde artma görülür. Kas aktivitesinin artmasına bağlı olarak kan laktat düzeyinde artma ve orta derecede bir solunum asidozu görülür.
Eylemde görülen asit-baz dengesizliği dördüncü devrede annenin solunumunun normale dönmesine bağlı olarak düzelir. Gebelikteki düzeyine doğumdan sonraki 24. saatte ulaşır. Gebelik öncesi düzeyine ise, doğumdan bir kaç hafta sonra ulaşır.
Renal Sistem
Eylemde annenin renin düzeyinde, plazma renin aktivitesinde ve anjiyotensin düzeyinde artış gözlenir. Bu artışın eylemde ve erken post-partum dönemde uterusa olan kan akımının düzenlenmesinde önemli olduğu düşünülmektedir.
Bebeğin önde gelen kısmının yaptığı baskı sonucunda, mesaneye olan kan akımı azalır. Sonuçta doku ödemi gelişir.
Gastrointestinal Sistem
Eylemde gastrik motilite ve katı gıdaların geri emilimi azalır. Midenin boşalma zamanı uzar, mide volümü (mide de kalan içerik miktarı) 25 ml’nin üzerindedir. Bu durum en son yemeğin alınma süresi ile ilgili değildir. Mide asidinin artması sonucunda, eylemdeki annelerin yarısından fazlasında gastrik PH 2.5′tan az bulunmuştur. Bazı narkotik ilaçların da midenin boşalma zamanını geciktirerek aspirasyon riskini arttırdıkları bilinmektedir.
Eylemde annenin sıvı ihtiyacının karşılanma yoluna ilişkin tartışmalar bulunmaktadır. Bazı hastalarda oral hidrasyon yeterli olmakla birlikte, bazılarında İ.V yolla sıvı verilmesi gerekmektedir, intravenöz sıvı olarak hipertonik glukoz infüzyonunun uygulanması sonucunda, annenin kan şekeri artacaktır. Sonuçta fetal hiperglisemi, hiperinsülinemi ve bebekte hipoglisemi görülebilmektedir.
immün Sistem ve Diğer Kan Değerleri
Eylem ve erken postpartum dönemde beyaz kürelerin sayısı 25.000 ila 30.000 arasındadır. Bu durumun eylemin anne bedeni tarafından bir stres olarak algılanmasına bağlıgeliştiği düşünülmektedir. Beyaz küre sayısının artması, enfeksiyon varlığının tanılanmasını zorlaştırmaktadır.