7. GÜN
Dünyanızı Değiştirin
Bu ünitenin içerdiği konular:
- Alt Duyular ve Deneyim Anlamı
- Deneyim ve Davranışı Değiştirmek
6.günde temel algı sistemleri veya duyular hakkında bir şeyler öğrendik. Fakat her algı sistemi veya duyu belirli özellikler, nitelikler veya detaylar içerir. İşte biz bu özelliklere alt duyular diyoruz. Onlar insan düşünce ve deneyimlerinin sırlarını içermektedir.
Alt Duyular ve Deneyimin Anlamı
İlk duyu sistemimiz olan “görme”yi örnek olarak alalım. Tek bir duyu içerisinde şunlar gibi daha derin resim ve imaj tanımları yapabilirsiniz:
yakın veya uzak büyük veya küçük, parlak veya donuk, siyah beyaz veya renkli, belirli veya belirsiz, tam ileride veya yanda görülen, panoramik veya çerçevelenmiş, üç boyutlu veya iki boyutlu (hayat gibi veya bir parça gerçek dışı) vb. alt duyular sübjektif anlamlar verirler. Gerçekten, mantıklı olurlar.
Aşağıda üç temel duyu sisteminin her biri için nitelik veya alt duyu listeleri bulacaksınız:
İşitsel
Gürültülü veya alçak Sözler veya sesler Stereo veya tek Devamlı veya devamsız
Ses kaynağının yeri Ses kaynağından uzak
Hız (normalden daha hızlı veya daha yavaş) Açık veya gizli Yumuşak veya sert
Kinaestetik (Dokunma)
Isı Doku (pütürlü veya pütürsüz) Yoğunluk
Baskı (sert veya yumuşak) Süre (Ne kadar dayanır?) Ağırlık (ağır veya hafif) Görsel
İlgili veya ilgisiz
Renkli veya siyah beyaz Konum (sol, sağ, aşağı, yukarı) Mesafe
Parlaklık
Çerçevelenmiş veya panaromik Belirli veya belirsiz
Karşıtlık
Hareketli veya hareketsiz
Hız (gerçek hayattan daha hızlı veya daha yavaş) Büyüklük
Alt duyular herhangi bir algıya uygulanabilir. Bir çeşit şifre gibi hareket ederek, zihninizdeki resme anlam verirler. Kafanızdaki algıyı yani tasviri net veya karmaşık, güzel veya çirkin yapabilirler. Diğer bir deyişle, alt duyular sadece gördüğünüz şeyi değil onu nasıl yorumlayacağınızı ve onun hakkında neler hissedeceğinizi de belirler.
Alt duyular, duyularla ilgili her deneyime özel bir anlam yüklerler. Örneğin görsel imajlar, göz olarak adlandırılan akıllı bir optik aracın ölçtüğü ışık dalgalarından daha fazla bir şeylerden oluşmaktadır. O beyninizdeki milyonlarca sinire dayanan deneyiminizin kişisel yorumundan oluşmuştur. (Ayrıca milyarlarca hücreler arası bağlantı kayıtlarının karşılıklı etkileşiminden oluşmuş ağ vardır.) Bu olağanüstü karmaşık süreç kainattaki renksiz enerji dalgalarını güzel bir kırmızı gül,
Muhteşem bir gün batımı, veya küçük bir çocuğun masum yüzü yapar. Bir parça televizyonunuz gibi çalışır fakat sonsuz denebilecek bir zenginlik ve çeşitlilikle…
Zamana Anlam Vermek
Bu alt duyu özellikleri aynı zamanda imajı zamana yerleştirirler. Görsel bir imaj, belki geçmişinizden bir şeyi hatırlatabilir veya geleceğinizden bir şeyi önceden görebilirsiniz, bu dün ya da beş yıl önce veya yarın ya da beş yıl sonra olabilir. Alt duyu seviyesinde zamanı: “Geçmiş geride kaldı.” veya “Parlak bir geleceğe bakıyorum.” gibi ifadeler kullanarak vurgulayabiliriz. Bununla ilgili daha fazla bilgiyi 13- gün zamanı nasıl algıladığımız konusunda görebilirsiniz.
Kendine Özgü Deneyim Oluşturmak
Alt duyular, herhangi bir duyudan oldukça farklıdır ve görmek, işitmek ve dokunmak gibi fizyolojik ve objektif işlemleri sübjektif deneyimlere dönüştürürler. Hepimiz, dış dünya ile ilgili aynı duyumsal bilgilerin farklı insanlarda çok farklı etkileri olabildiğini biliyoruz.
Örneğin bir insanı mutlu edebilen bir şey diğer bir insanı üzebilir çünkü beynimize bu bilgileri gireriz ve onları geçmiş deneyimlerimize, inanç ve değerlerimize göre filtreden geçiririz. Bu, NLP’nin alt duyular olarak adlandırdığı, değişik düşünme özelliklerini ortaya çıkarır.
Duyular ve onların altduyuları birlikte sizin hakikatinizi, gerçeğinizi yani deneyiminizi değiştirir. Sizin dünya “haritanızı” yansıtırlar. Fakat, bildiğiniz üzere, bu gerçeklik “vatanını” oluşturmaz. Alt duyular bu deneyimlere anlam verirler. “İnsanlar kendi deneyimlerini ( Bilinçli olarak alt hayatlarını) oluştururlar.” duyularınızı ‘ değiştirerek, deneyimlerinizi değiştirebilirsiniz. Böylece günlük hayatınızda pratik bir kullanım bulmuş oldu.
İçerik ve Özellikler
Alt duyular, bir düşüncenin içeriğinden daha fazlasını kapsar. (Örneğin tenis oynama veya tiyatroya gitme gerçeğinde.) Onlar deneyim hakkındaki histerinizin tarzını belirlerler. Görerek, duyarak ve dokunarak elde ettiğimiz algılardan bizim “ruh hali” olarak adlandırdığımız şeyi ortaya çıkarırlar.
Bunu test edebilirsiniz. Güzel bir hatıranızı düşünün ve yapabildiğiniz kadar çok onun altduyularına dikkat edin. İhtiyacınız olursa ünite başında verdiğimiz kontrol listesini kullanın. Sonra çok kötü bir hatıranızı düşünün ve aynı şekilde
onun alt duyularını belirleyin. Şimdi oluşturduğunuz iki listeyi karşılaştırın ve muhtemelen onların farklı olduğunu göreceksiniz. Bu farklılıklar, her bir deneyim için farklı şekillerde hissettiğinizi gösterir.
Elbette, her hatıranın içeriği veya olaylar farklıdır. Fakat, siz muhtemelen çok yakın içeriklerle hatıraları düşündünüz. Yine de sizde farklı duygular çağrıştırdılar. Örneğin, belki bir şeyi iki fırsatta kazanmıştınız fakat şimdi hatırlayınca her biri için farklı şeyler hissediyorsunuz. Ve yeterince emin olduğumuz bir şey, muhtemelen hafıza alt duyuları da farklı olacaktır.
Diğer bir örneği ele alırsak, bir seferde iki farklı insanla tanışmış olabilirsiniz ve her bir tanışma sizde çok farklı duygular veya “kimya” oluşturmuş olabilir. İçerik çok fazla farklılaşmadı; her iki insan hakkında da bir ön bilginiz ve özel bir izlenim oluşması için mantıklı hiçbir sebebiniz yoktu. Fakat bilinçsiz olarak iki hatırayı çok farklı kodladınız. İkisinin de farklı nitelikleri oldu. Kodlamanız muhtemelen başlangıçta vermiş olduğumuz listedeki çeşitli alt duyularla şekillendi.
Düşünce Nitelikleri
Bunlar görünürde rastgele ve mantıksız olan duyguları ve reaksiyonları açıklamaya yardım eder. Takıntılarımızın, önyargılarımızın, mantıksız duygularımızın ve algılarımızın sırları dibe doğru çöker ve buradan alt duyularımıza kodlanarak bizim çevremizdeki dünyayı algılama şeklimizi oluşturur. Diğer bir deyişle, kişisel harita oluşturma sistemi düşüncemizin niteliklerine veya alt duyulara bağlıdır.
Örneğin bir becerideki veya aktivitedeki ilk girişim mesela halkın karşısında konuşmak, utanmanın acıklı duygularını uyandırabilir. Aynı aktivite başlangıçtaki korkularınızı yendiğiniz zaman hoşunuza gidebilir. Bu tarz olayları hatırlıyor veya hayal ediyorsanız görsel alt duyuların çeşitlerini ünite başındaki listeden belirleyebilirsiniz. Kendi deneyimlerinizden örnekleri test ettiğiniz zaman şunları görmelisiniz:
^> Bütün düşünceler, görsel, işitsel ve kinaestetik algıları içerir.
% Her algının kendi alt duyusunda derece ve niteliği vardır.
^> Benzer duygular veya “anlam” benzer alt duyulardan oluşur.
^> Böyle alt duyular ve onların çağrıştırdığı duyular içeriğe bağlı görülmez.
Belli alt duyu kombinasyonları mutluluk ve haz ile diğerleri acı ve kötü duygularla bağlantılı olma eğilimindedir.
Uygun bir derste, alt duyuları çok özel ruh halleriyle bağlantılandıracaksınız. Fakat şimdi bu çerçeve içerisinde düşüncelerinize ulaşmış olmanız gerekiyor.
Elbette, aklınıza geldiği zaman içerik konusunda pek bir şey yapamazsınız. Zamanı geriye döndürüp olan bir şeyi değiştiremezsiniz. Fakat kodlanmış olan bu deneyimleri şu anda hatırlama tarzınız üzerine bir şeyler yapabilirsiniz. Zihninizdeki resimlerin özelliklerini ve niteliklerini, sesleri ve deneyiminizi oluşturan hislerinizi değiştirebilirsiniz. Bunlar, zaten öğrenmiş olduğumuz gibi, gerçekle eşit değildir. Onlar zaten kişisel zihin filtrelerinden geçmiştir; kaydettiğimiz hatıralar ve onların çağrıştırdığı hisler şeklini almıştır.
Bu yüzden eğer bu algıları değiştirirseniz ve bunu şu andaki elde etmeyi düşündüğümüz sonuçları desteklemesi ve ruh halinizi düzeltmesi için yaparsanız mantıklı olur. Bir kere alt duyuları belirlediğinizde onları daha sonra deneyimler oluşturmak ve davranışları değiştirmek için kullanmaya başlayabilirsiniz.
Deneyim ve Davranışı Değiştirmek
Alt duyularınız ruh halinizi ciddi şekilde etkileyebilir! Örneğin daha önce de söylediğimiz gibi onları değiştirebildiğiniz için bir şeyleri yapma şeklinizi, deneyimlerinizi de değiştirebilirsiniz. Bu, nasıl hissettiğinizi ve bunu takip edebilecek herhangi bir davranışı değiştirmek manasına gelir. 2. günde öğrendiğimiz Dört Aşamalı Başarı Modelinden bildiğimize göre yaptığımız şeyler sonuçları meydana getirir.
Alt duyuları Değiştirmek
Bunu deneyin. Aklınıza gelen kötü bir hatıranıza geri dönün ve bu sefer resmin özelliklerini belirlemiş olduğunuz güzel bir hatıranızın alt duyularıyla eşleştirmek için değiştirin. “Üzücü” alt duyuları yenisiyle değiştirin. Örneğin, eğer mutlu hatıranızda büyük, parlak imajlar görüyorsanız, sonra negatif bir hatıranız aklınıza geldiğinde onları aynı şekilde görün. Eğer üzücü hatıranız, bulanık, flu ve gerçekte hayatta olmayan renklerde görülmüşse eşleştirmek için onun yerine güzel hatıranızı, koyun.
Muhtemelen baştaki listemizde var olan birçok görsel nitelikle karşılaşacaksınız.
Başka bir örnek verelim. Belki de üzücü hatıranızda kendinizi o resmin içinde görebiliyorsunuz halbuki güzel hatıranızda kendi vücudunuz içinde bulunuyorsunuz, ileriye kendi gözlerinizle bakıyorsunuz ve onu kendi kendinize yaşıyorsunuz. NLP, bütünleşmek (bir şeyleri kendi gözleriniz vasıtasıyla görmek) ve ayırmak (dışardan biri gibi bakmak) terimlerini kullanır.
Böyle önemli bir alt duyu yaşadığımız deneyiminiz hakkındaki hisleriniz üzerinde coşkulu bir etkiye sahip olabilir. Diğer alt duyularla birlikte ilgili hali değiştirmek, üzücü hatıranın içeriğine “mutluluk” şifresi koyabilir. Bu alt duyular evrensel değillerdir. Fakat genellikle özel haller gösterdiğiniz zaman sizin için de geçerli olur.
Çağrışım bir duyguyu yoğunlaştırma eğilimindedir. Tersine, sarsıcı bir deneyiminizi olayın dışında birisiymiş gibi hatırlarsanız, kendinizi “bir adım dışarıda” tutsanız, size daha az acı verir. Bu sebeple, düşüncenin temel altduyularını değiştirmek, nasıl hissettiğinizi değiştirmek anlamına gelir. Ve daha zevkli ve insanı daha güçlü kılan duygular uyandırmayı anlamlı kılar.
Genellikle altduyu işlemlerini görsel terimlerle ifade ederiz. Herhangi bir olayda en çok görsel duyuyu kullanırız. Örneğin “görselleştirme” ve “hayal kurma” terimleri daha çok görsel imajlarla bir şeyleri hayal ettiğimiz için kullanılır. Fakat algı sistemlerinin herhangi birinde alt duyuları değiştirebilirsiniz. Sesleri ve hisleri değiştirin. Küçük bir çocuk sesi için çirkin duran şu sesi değiştirin veya bir çizgi film kahramanını değiştirin ve içinizde aynı korkuyu uyandırıp uyandırmadıklarına bakın.
Samimiyet ve rahatlık için bu soğuk duyguları değiştirin. Dışarıdaki deneyimler duyuların hepsini kapsar ve içinizdeki deneyimlerinizi, yaşadıklarınızı değiştirmek aynı şekilde çok sayıda duyumsal realizm gerektirir. Alt duyuları değiştirmek, size değişiklik için güçlü bir teknik sunar.
Sübjektif Zihninizi Tekmelemeye Başlamak
Belki de çoktan bu şekilde düşüncelerinizi değiştirmeye başladınız ve duygularınızın da nasıl değiştiğini gördünüz. Diğer yandan, belki bunun imkansız, inanılmaz veya sadece değişik olduğunu düşünebilirsiniz. Bu temel yetenek, belki de hepimiz çocuklar olarak kalmalıydık, sadece “hayal” gerektiriyor. Bunun anlamı; kendi zihninizde yapmak istediğiniz şeyi yapmak, kendi kimliğinize sahip olmak ve istediğiniz şeyi değiştirmektir. Yıllarca kullanmamaktan hayal gücünüz zayıflamışsa, basit bir şeyle
başlayın sonrası pratik, pratik, pratik. Tekrar ve pratik vasıtasıyla herhangi bir yeteneğiniz gibi zihinsel yeteneklerinizi de güçlendirebilirsiniz.
Başlangıçta aşağıdakileri deneyin:
Patronunuzun kafasında gülünç bir şapka olduğunu hayal edin.
Masanızın ikiye ayrıldığını düşünün.
& Zihninizde televizyonunuzun tavandan sallandığını canlandırın.
& Mavi bir karahindiba hayal edin. (^ Bazı renkleri, duyguları ve sesleri değiştirin.
& Kendi kendinize farklı ve kendinizi daha güçlü hissedeceğiniz
şeyler söylemeye başlayın.
& Mavi bir üçgen-kısa bir parça tel/bir mil yüksekliğinde bir ağaç hayal edin.
& Kaybettiğiniz zaman aslında kazanmış gibi davranın. & Başarısızken aslında başarılıymış gibi davranın.
Kendinizden memnun olun. Zihninize paha biçilemez kişisel bir hazine gibi davranın.
İyi eğitimli batı insanı daha objektif düşünme eğilimindedir ve mantıki “sol-beyin” işlemlerini tercih eder. Fakat şimdi siz çok değerli, sübjektif dünyanıza girebilirsiniz ve daha çok “sağ beyninizle” ilgili olan çocukluğunuzun hayal yeteneklerini tekrar öğrenebilirsiniz. Bu yolla, yaratıcı bilinçaltınıza ulaşabilirsiniz.
Bir kere, kendi deneyimlerinizden tehdit edici olmayan olayları kullanarak alt duyularınızı değiştirmede uzmanlaştığınız zaman, içinizde istediğiniz daha pozitif duyguları ve deneyimleri oluşturmak için yeni yeteneğinizi kullanmaya başlayabilirsiniz. Bu daha pozitif, daha faydalı davranışlar üretir ve hayatınızda önemli değişiklikler yapmanızı mümkün kılar.
Rahatlamayı Öğrenmek
Bu zihinsel tekniklerden herhangi birini kullanmak rahatlamanıza, dinlenmenize yardım eder. Hepimiz dinleniriz ve bunu, müzik dinlemek, sıcak bir duş veya zihinsel olarak sessiz bir yere gitmek gibi kendi metodlarıyla yapar. Önce kol ve bacaklarınızın tek tek, sonra, boynunuzun, başınızın ve çenenizin gevşediğini
düşünmek genellikle dinlenmenize yardım eder. Aynı zamanda, derinden yavaş yavaş nefes almak da işe yarar. Bazı insanlar bununla birlikte vücutlarının su üstünde yüzen, çok hafif bir şey olduğunu hayal etmekten hoşlanıyor görünürler. Bazı özel müzik çeşitleri de çok farklı bir etkiye sahip olabilir. Örneğin, bazı insanları barok telli çalgılar fazlasıyla rahatlatabilir.
Bir kere fiziksel olarak rahatladığınızda, güzel, sakin bir sahne tasvir ederek çok yoğun düşünceleri bile zihninizden çekip alabilirsiniz; yani güzel bir tatilden veya huzuru ve derinliği yaşadığınız bir yerden alacağınız bir manzara olabilir. Hayalinizin gezinmesine, ortaya çıkacak tüm görüntü, ses ve duygulara yoğunlaşmasına izin verdiğiniz zaman, sol beyninizin eleştirel müdahalelerinin üstesinden geleceksiniz.
Birçok insan nasıl rahatlayacağını bilmesine rağmen, yoğun hayat tarzımız genellikle gerçek bir zihinsel egzersiz için hiçbir boşluğa izin vermez. Bunu formda olan bir vücud kadar formda olan bir zihnin de avantajları vardır şeklinde görüp yatırım olarak görmeliyiz. Rahatlamak stresinizi azaltacaktır daha net ve yaratıcı düşünmenize yardım edecektir ve nasıl hissettiğiniz konusunda daha çok kontrol sahibi olmanızı sağlayacaktır.
Telefonla veya başka bir şekilde kesintiye uğramayacak olan makul bir zamanınızın olduğundan emin olun ve rahatça oturabilir veya uzanabilirsiniz. Bununla birlikte, bir kere rahatlama yeteneğinizi geliştirdiğiniz zaman, kendinizi nasıl bir durumda görürseniz görün size yardım edecek olan ruh halini hızla değiştirebilirsiniz. Bilinçli bir şekilde kendi kendinize uygulayarak ve zaman ayırarak başlayın. Sonra, farkında olmadığınız zihinsel alışkanlıklar ve vücut kontrolü hemen ardından gelecektir.
Sinirsel Peyzajınızı Değiştirmek
Her zaman bir şekilde beyninizi kullandığınızda, beyninizde gerçek elektrokimyasal olaylar olur. Farklı tarama teknikleri bunu açıkça gösterir ve bazıları anında yapar. Düşünürken, gerçek fiziksel sinir ağınız değişir. Beyninizin tüm manzarası (sadece tanımlanabilen fakat dokunulamayan “zihin” değil sizin “gri maddenizde) devamlı değişir.
Bu hem şekil olarak olur hem de kimyasal bileşim olarak. Bir kere zihinsel olarak bir mil büyüklüğünde bir ağaç veya mavi bir karahindiba yarattığınız zaman onu söküp atamazsınız. Onu her hatırlayışınızda (belki farkında olmaksızın) değişebilir. Fakat bir şekilde, zihninize kök salarak orada kalacaktır.
Şimdi aynı olayı bilinçli ve pozitif olarak, nasıl hissettiğinizi değiştirmek ve bunu hayatınızın parçalarına dönüştürmek için kullanabiliriz. Bunu aşağıdaki günün uygulamaları kısmında kendi kendinize test edin.
Dünyayı değiştirmek için tek başınıza çok şey yapabilirsiniz. Fakat, düşünce alt duyularınızı belirleyerek ve değiştirerek dünyayı nasıl algıladığınızı veya yorumladığınızı değiştirerek çok daha fazlasını yapabilirsiniz. Daha iyisini yakalamak için nasıl düşündüğünüzü, yaptığınız ve gerçekleştirdiğiniz şeyleri değiştirebilirsiniz.
Zihin ve vücut aynı sistemin parçalarıdır ve birbirlerini etkilerler
Duygularımızın vücutlarımızla ilişkisi vardır. Fakat düşünerek tüm fizyolojinizi değiştirebilirsiniz. Eğer “güveni” düşünürseniz, güvenli görünür ve güvenli hareket edersiniz. Eğer “endişe” veya “korkuyu” düşünürseniz, kalp atışınız, ses tonunuz ve vücut diliniz bu düşünceyle eşleştirme yapacaktır. “Utandırıldığınızı” düşünürseniz, davranışlarınız ve fiziksel tavrınız gerçeğe ihanet edebilir.
Tersine, fizyolojinizi değiştirerek davranışlarınızı ve “ruh halinizi” değiştirebilirsiniz. Üzerinde kontrol sahibi olduğunuz tek bir sistem olarak iki şekilde de çalışır. Güvenli bir şekilde yürü, konuş ve hareket et. O zaman kendini güvenli hissetmeye başlayacaksın.
Aşağıda yapabileceğiniz şeyleri göreceksiniz:
- Var olan tüm zihinsel kaynaklarınıza erişebilirsiniz.
- İstediğiniz zaman herhangi bir alt duyunuzu değiştirebilirsiniz.
3- Bu alt duyuları değiştirerek herhangi bir deneyiminizin anlamını ve onun hakkında nasıl hissettiğinizi değiştirebilirsiniz.
- Hedeflerinize uymak için kendi deneyimlerinizi oluşturmaya ve kontrol etmeye başlayabilirsiniz. (Artık şansa veya olaylara güvenmeniz gerekmiyor.)
- (Fiziksel olarak) yaptığınız şeyi zihninizi etkilemek için değiştirebilirsiniz; nasıl düşündüğünüzü vücudunuzu etkilemek için değiştirebilirsiniz.
- (Nefes alıp vermeniz, nabız atışınız ve hatta beyin dalgalarınız gibi) temel vücut fonksiyonlarınızı, rahatlayarak ve en ince vücut değişikliklerinin bile farkında olarak değiştirebilirsiniz.
Günün Uygulamaları
Eğer henüz alt duyuları değiştirme egzersizinizi yapmamışsanız onu bugün ciddi bir şekilde uygulayın. Bu durumda kendinize kimsenin sizi rahatsız etmeyeceği bir vakit ayarlayın ve önce rahatlayın. Bazen bu uyumadan önce yatakta da işe yarayabilir. Tekniği herhangi bir engelleyici hatıranıza veya takıntınıza uygulayın ve derhal yapabileceğiniz değişikliklere dikkat edin.
Örnek ve rehber olma yeteneklerinizin pratiğine devam edin (Bakınız 5. gün). Güven ve yetenek kazanana kadar hassas olmayan durumlarla başlayın. Önemli bir sözleşmeyi veya yakın bir ilişkinizi tehlikeye atmayın veya öncelikle yönetim müdürü üzerinde deneyin. Eşleştirme yaparak diyalog oluşturabildiğiniz sayısız yöntemi tekrar kontrol edin. (Bakınız 4. Ve 5. günlere.)
Kaynak: 21 Günde NLP – Harry Alder
|Seninde bize katılmanı isteriz. Sende BU FORMU eksiksiz doldurarak bize katılıp, yazarlar kadromuzda yer alabilirsin.|