-21 mayıs 1864-
selamlar herkese size bir konu hakkında bilgi vermek ve bu konudan bahsetmek isterim. bahsetmek istediğim konu çerkes ve kafkas halkları soykırımı (sürgünü) hakkında. bu konu vikipedia da güzel olarak anlatılsa da ben okuduğum birkaç kitap ile birleştirerek açıklamaya çalışacağım.
1763 yılında rus imparatorluğu çerkesya işgalini başlattı ve rus-çerkes savaşı başladı. yaklaşık olarak 100 yıl süren savaşta büyük katliyamlar yapıldı. bu uzun savaş sonucunda çarlık rusyası müslüman kafkas hakları ve çerkesleri ( büyük çoğunluğu çerkesler olmak üzere ) katletti ve göçe zorladı .
vikipediada verilen bilgilere göre o dönemki çerkes nüfusunun en az % 75 i bu savaştan etkilendi ( öldü veya sürüldü). " kuzey kafkasya bölgesinin yerli halkı olan çerkesler, baştan sona etnik temizlikten geçirildi[12] ve vatanlarından sürüldü. soykırımın ana hedefi, çerkeslerin (adığelerin) yok edilmesi olsa da, olaylardan bazı abhaz, abazin, çeçen, oset ve diğer müslüman kafkas[13] toplulukları da etkilenmiştir. tam olarak kaç kişinin etkilendiği bilinmese de, araştırmacılar çerkes nüfusunun en az %75'i, %90,[14][15], %94,[16] veya %95-%97'sinin[17] etkilendiğini öne sürmüştür. bu oranlar göz önüne alınarak etkilenen kişi sayısı tahmini olarak 600.000 ile 1.500.000 arasında kabul edilir. " olarak vikipediada , "1864 yılında savaş kesin olarak kaybedilince ruslar karadeniz sahıllerinde çerkes yerleşimlerini tamamen kaldırdılar. bu bölgede oturan halkların tamamı yerlerinden edildi ve osmanlı topraklarına sürüldü. 1864 yılına göre birçok tahmını rakam verilmesine karşın en çok kullanılan değerler 1.000.000 -1.500.000 kişidir. " olarak geçer "çerkes tarihi ( hayri ersoy) adlı kitapta. dostlarım burada savaşın başlangıcı ve sonundan bahsedebildim fakat içerisinde yaşanan katliyamlardan ve göç sırasında ölen bireylerden şimdiye kadar bahsedemedim.
büyüklerimiz bize her zaman en büyük ölümler göç sırasında oldu derlerdi. bunun kanıtı olarak birçok kitapta okudum fakat size vikipediada geçen şu sözü göstermek isterim
olaylara şait olan rus araştırmacı adolf petroviç berzhe, şunları kaydetmiştir:
«novorossiisk limanında gördüklerimi asla unutmayacağım, on yedi bin çerkes kıyıda toplanmış. onların bu durumunu görenler hristiyan da olsa, müslüman da olsa, dinsiz de olsa dayanamaz, çökerdi. kışın soğuğunda, karda evsiz, yiyeceksiz ve doğru dürüst giyecek giysisi olmayan bu insanlar tifo, tifüs ve çiçek hastalığının pençesindeydiler. sadece görmek bile insanın kalbini acıtıyordu, zayıf bir kadın cesedi çöplüğe iki bebeğiyle beraber atılmış, birisi hayat mücadelesi içinde, diğeri annesinin göğsünde besin arıyor. böyle sahneler hiç de nadir değildi. rus tarihinin yüz karası olan bu acılı sayfa çerkes tarihi açısından büyük zararlara yol açtı. »
aynı şekilde olaylara şait olan ıvan drozdov, şunları kaydetmiştir:
« yolda sarsıcı bir görüntüyle karşılaştık, kadın, çocuk ve yaşlıların cesetleri, parçalara ayrılmış, yarısı köpekler tarafından yenmiş, sürülenler açlık ve hastalıkla boğuşuyor, neredeyse bacaklarını hareket ettirecek güçleri yok, yere devriliyorlar ve canlı halleriyle köpeklere yem oluyorlar. türk gemiciler en ufak hastalık belirtisi gösterenleri anında suya fırlatıyor. dalgalar, bu şanssız cesetleri anadolu kıyılarına sürüklüyor. sürgüne gönderilenlerin sadece yarısı karayı canlı görebildi. »
1929 baharında adigey'e bilimsel çalışma üzerine giden gürcü tarihçi simon canaşia'nın karşılaştığı 91 yaşında bir ihtiyar, olayları şöyle aktarmıştır:
« deniz kenarında atılmış insan kemikleri vardı. kargalar erkek sakallarından ve kadın saçlarından yuvalarını kurarlardı. deniz yedi yıl boyunca karpuz gibi insan kafataslarını atıyordu. benim orada gördüklerimi düşmanımın bile görmesini istemem. »
(olaylara şahit olan 91 yaşında bir ihtiyar)
bunların yanı sıra ingiliz sefirleri ve osmanlı valilerinin bir çok mülteci kampları için söyledikleri sözler de bulunmakta çoğu bu kamplardaki hastalıklar var ölümlerden bahsetmektedir.
5 mayıs 1864'te, istanbul'daki ingiliz büyükelçisi henry bulwer, ingiliz hükûmetinin kendi gemilerinden bazılarını bu amaçla getirmesi gerektiğini, çünkü osmanlıların kendi başlarına yeteri kadar gemiye sahip olmadığını savundu; ve 29 mayıs'ta bir moldavya, bir alman ve bir ingiliz gemisi ve sekiz yunan gemisinin çerkeslerin taşınmasına yardım ettiği bildirildi.[63][64]
rusya, tüm bunlara rağmen, çerkesleri sürmeye devam etti ve öbür tarafa varıp varmadıklarını çok umursamadığından, hiçbir tedbir almadı.[65] bu sebeple, hastalıklar, fırtınalar[66] ve kapasiteyi aşan cimri gemiciler[67] sebebiyle batan gemiler sonucu, sürülenlerin tahminen yarısı kadarı öldü. bazı çerkesler, yolculuğun parasını ödeyebilmek için, tüm mallarını, hatta bazen kendilerini ve aileleini köle olarak satmak zorunda kaldı.[68][69] bazı gemiler hedefe vardıklarında, içerideki tüm çerkesler ölmüştü. bu sebeple, gemiler "yüzen mezarlık" olarak anıldı.[70][71]
osmanlı kıyılarına varmayı başaran nüfusun büyük kısmı hastalıklar sebebiyle öldü.[72] olaylara şahit olan bir ingiliz şunları kaydetti:
« erkek, kadın ve çocuk cesetleri tam anlamıyla deniz kıyısını kaplıyordu. çoğu çıplaktı. bir çoğu oracıkta öldü. »
olarak geçmektedir.
burada ek bir parantez açmak isterim ki kendi bildiğim kadarı ile türkiye bu soykırımı tanımıyor. rusyanın baskısına yenik düşüyor bunuda eklemek istedim . hatam varsa bana ulaşıp düzeltebilrsiniz.
okuduğunuz için teşekkür ederim
kaynakçalarım
viki
ingilizce makale çevirmek isteyenlere
[undefined görsel] [çerkes tarihi ]
atlas dergisi kafkasya özel sayısı
[undefined görsel] [1864 çerkes hikayeleri ] bu kitaba pek değinemesemde olayın içerisinden gelen hikayeleri barındırmakta.