Pakistanlılar, Çin mültecilerinde Uygurlar yok oldular.
Eski İpek Yolu’nun bir parçası olan dağlık Karakoram Otoyolu’nun her sonbaharında, Çin’in batısındaki Pakistanlı tüccarların grupları, Çinli eşlerine hoşça kal ve kendi ülkelerinde kış geçirmek için sınırı geçecekti.
Kar yükseklerken, erkekler aileleriyle telefonla irtibat halinde kalacaklar ve Sincan’da yeniden bir araya gelmelerine izin verecek olan bahar erimesi için özlem duyuyorlardı.
Ancak geçen yıl çağrılarının çoğu aniden cevapsız kaldı.
Öğrentikleri aileler, Pakistan sınırını geçen militanlık korkusuyla bölgedeki Uygur Müslüman azınlığı ortadan kaldıran büyüyen bir gölge “eğitim merkezleri” ağına kaymışlardı.
Ailesi’nin güvenliğiyle ilgili kaygılarını dile getirmeyi reddeden Pakistanlı bir işadamı olan Iqbal, “Eşim ve çocukları geçen yıl Mart ayında Çinli yetkililer tarafından alındı ve onlardan haber almadım” dedi.
Geçtiğimiz Temmuz ayında, onları bulmak için Çin’e gitti, ancak sınırda geri çevrildi. Yetkililer, “eşimin eğitimde olduğunu ve hükümetin çocuklarımla ilgilendiğini” söyledi.
“Kızlarımla konuşmama izin vermeleri için yalvardım, ama reddettiler.”
İkbal, Pakistan için yerel meclis üyesi olan Javed Hussain’ye göre Gilgit-Baltistan’dan Pakistan’a vize gerekçesiyle geri dönen veya işlerini yürüten ve Çin’de yaşayan Uygur aileleriyle görüşemeyen onlarca tüccardan biri. Sincan sınırındaki bölge.
Bu ayın başlarında, delegeler erkek ailelerinin “yasadışı gözaltına alınmasını” protesto eden oybirliği ile kabul edildi.
Hussain, “Çin makamları en azından erkeklerin karı ve çocuklarıyla buluşmalarına izin vermeli” dedi.
“Çin bizim dostumuzdur ve bu olay kötü bir tadı bırakacaktır.”
Çin dışişleri bakanlığı, “iki tarafın iki ülke arasındaki etkileşimlerle ilgili sorunlar hakkında iletişimi sürdürdüğünü” söylerken, Pakistan’ın konuya “Çin hükümeti ile aktif olarak tartışıldığını” söyledi.
‘Aşırıcılığı ortadan kaldırmak’
Pek çok erkek gibi, İkbal’in ailesi Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) boyunca, Çin’in batısını Gwadar’ın Arap Denizi limanına bağlayan bir ticaret yolu olan antik bir şehir olan Kaşgar’da yaşıyordu.
Son yıllarda Çin, Pakistan’la olan ilişkilerini büyük ölçüde zorladı, ülkedeki CPEC altyapı projelerine on milyarlarca dolar yatırım yaptı ve Pekin, Gilgit-Baltistan’ı Sincan’a bağlayan hain dağ yolunu iyileştirdi.
Ancak Çin, Uygur ayrılıkçılarının Pakistan’dan şiddeti ithal edecekleri korkusuyla kalkınma arzusunu uzlaştırmakta zorlandı.
Çinli yetkililer, ayrılıkçıların El Kaide gibi yabancı militanlara katılma konusunda eğildiklerini öne sürerek, Sincan’ın Müslümanlarına yönelik uluslararası terörle mücadele konusundaki baskılarını uzun zamandır bağladılar.
Uygurlar, ülke çapında son yıllarda düzinelerce ölmüş kitlesel sapmalara ve bombalamalara bağlandı. Hükümetle yapılan ayaklanmalar ve çatışmalar yüzlerce kişiyi daha öldürdü.
Geçtiğimiz yıl boyunca Çin, “üç güç” olarak tanımladığı şeyleri ortadan kaldırmak için giderek daha sert yöntemlere yöneldi: teröristler, dini aşırıcılar ve ayrılıkçılar.
2017 yılında, hükümet Sincan’a on binlerce güvenlik görevlisi getirdi, şehirlerdeki neredeyse her blokta polis karakolları ve “aşırılığın ortadan kaldırılması” için zorlu düzenlemeler yapıldı.
Bu, ayrılıkçı sempatileri barındırdığından şüphelenilen herkes için zorunlu “yeniden eğitim” kullanımını artırdı.
Pakistan’dan ‘Tehdit’
İkbal ve diğer Pakistanlı erkekler, eşlerinin ve hatta iş ortaklarının, Pakistan’dan çağrı ve mesaj aldıkları için hedeflendiğine inanıyor.
30 yıldan uzun bir süredir Kaşgar’da çalışan bir işadamı olan Qurban, “Pakistan’dan herhangi bir iletişim bir tehdit olarak değerlendiriliyor” dedi.
“Çalışanlarımdan biri, bir Uygur, Pakistan’a gittiğimde benimle temasa geçtiği için iki yıl geri alındı.”
Çinli yetkililer, eğitim merkezlerinin varlığını reddettiler.
Ancak, Sincan’ın geçtiğimiz Mart ayında benimsediği militanlığa karşı düzenlemeler, yetkilileri siyasi yeniden eğitime hızlandırma çağrısında bulundu.
Radio Free Asia’ya göre, yalnızca Keşmir’de, Ocak’taki tesislerde 120.000’ten fazla insanın (nüfusun yaklaşık yüzde üçü) tesisleri bulunuyordu.
Devlet medyası raporlarının ve devlet belgelerinin bir AFP incelemesi, bu tür merkezlerin en az 30’unun varlığını ve onlara gönderilen yaklaşık 4000 kişinin durumunu doğruladı.
Sincan’daki Hejing ilçesinde yerel bir web sitesinde yayınlanan yönetmelikler, sıkı dini düzenlemelerin küçük çaplı ihlallerinin bile bir merkezde üç aya kadar cezalandırılabileceğini açıkladı.
Aralık ayında karısıyla temasını yitiren bir işadamı olan Ali, yetkililerin “Komünizmi öğrettikleri ve vatansever vatandaşlar olarak hazırladıkları bir eğitim” yapmalarını istediklerini söyledi.
Çin, “Çin polisinin evine geldiğini ve kendisine Pakistan’dan gelen çağrıları sormasını ve ETIM ile olan bağlantılarını açıklamalarını istediğini söyledi.” Diyen Ali, Çin’in suçladığı bir grup olan Doğu Türkistan İslami Hareketi’ne atıfta bulundu. Uygur ayrılıkçılığını kışkırtmaya teşebbüs.
Ailesini bulmak için mayısta sınırı geçmeyi planlıyor, ancak çocuklarına Çin hükümetinin gözaltında tutulduğu ve onlara tekrar bakıp bakmayacağını bilmediği söylendi.
“Size hiçbir şey anlatmadılar, sadece eğitimini tamamladıklarında ailenizin size geri döneceğini söylüyorlar.”