Çocuklarda kekeleme nedenleri ve tedavisi
Çocuklarda kekeleme, artikülasyon sorunları ve sesle ilgili olanlar gibi çok sayıda konuşma bozukluğu bulunabilir.
Kekelemek, durarak, aynı ses ya da heceleri tekrarlayarak (örneğin “ko-ko-ko-nuşma” gibi) ya da ses veya heceleri uzatarak (örneğin “ssssseni” gibi) konuşma akışının kesilmesidir. Çocukların çoğunda, özellikle 2-4 yaş arasındakiler başta gelmek üzere, karmaşık dil becerileri geliştirdikleri sırada, kekeliyor gibi durdukları bir dönem yaşanmaktadır. Hemen bütün çocuklar okula başladıklarında bu sorunu yenmiş olurlar.
Kekelemeye devam eden çocukların anlayışınıza ve cesaret vermenize gereksinimleri vardır. Kekeleme sorunu olan çocuğa tekrar tekrar sorular sorarak ya da cümleleri tekrarlamasını isteyerek dikkati bu soruna yönlendirmemek gerekir. Bunun yerine çocuğa dikkatlice ve sabırlı olarak dinlemek gerekir. Kekeleme sorunu olan çocuğa ailesi desteklemeli ve onu sevdiklerini hissetirmelidir. Çocuk dikkatini kendine döndürür ise kekelemesi artabilir.
Kekeleme sorunu olan çocuk için, doktor değerlendirme ve tedavi amacı ile ebeveynleri konuşma ve dil uzmanına sevk edebilir. Kekeleme devam eder ya da başka dil sorunları ortaya çıkar ise çocuğun işitmesinin değerlendirilmesi de gerekebilir.
Çocuklarda artikülasyon nedenleri ve tedavisi
Artikülasyon sorunu olan çocuklar sesleri, heceleri ya da kelimeleri yanlış şekilde söylerler. Bazı sesleri atlayabilirler (örneğin “şapka” yerine “apka”), bir ses ya da hece yerine başkasını kullanabilirler (örneğin “tırtıl” yerine “tığtıl”) ya da bir ses veya heceyi bozarak kullanırlar. Artikülasyon sorunları, seslerin yanlış öğrenilmesi, bozuk konuşmaların taklit edilmesi ya da beyin felci, yarık damak ve yarık dudak veya işitme bozukluğuna bağlı gelişebilir. Artikülasyon sorunu aynı zamanda ses ritim bozukluğu olarak da adlandırlır. Örneğin çocuk R harfi yerine Y harfi kullanır ve bu durum artikülasyon, fonolojik bozukluk şeklinde tanımlanır. Çocuklar sesleri çıkartmayı evreler halinde öğrenirler ve yaklaşık sekiz yaşına kadar dildeki bütün sesleri doğru olarak çıkartabilmelidirler.
Artikülasyon sorunu olan çocukta konuşma tedavisi, üç yaş dolaylarında başlandığında çok etkili olur. Çocukta kelimeleri seslendirme bozukluğu var ise mutlaka bir uzman görüşü alınmalıdır. Artikülasyon problemi olan çocuğun işitme muayenesine ya da konuşma terapisine ihtiyacı olabilir.
Çocuklarda ses sorunları nedenleri ve tedavisi
Ses sorunları olarak, ses kısıklığı, olağandışı tiz ya da yüksek ses çıkartma, çın çın öten bir ses, anormal rezonans (örneğin genizden gelen bir ses ile konuşma) ya da soluk soluğa kalarak konuşma sayılabilir. Bu sorunların bir bölümüne zorlanma ya da sesin aşırı kullanılması veya soğuk algınlığı neden olabilir ve durum geçicidir. Diğer nedenler arasında ses tellerinde (larinks) hasarı, ağız tavanındaki yumuşak dokularda bulunan defektler (bozukluklar), diş sorunları ya da larinks veya burunda polipler gibi altta yatan bir hastalığa bağlıdır.
Ses sorunu olan bir çocuk için doktora çocukta dört haftayı geçen bir ses sorunu bulunup bulunmadığını söylemek gerekir. Bu durumda doktor aileyi bir kulak, burun ve boğaz hastalıkları uzmanına (otolaringolog) sevk eder ve KBB uzmanı da, ses sorununun altında yatan herhangi bir fiziksel sorun var ise bunu saptamak için muayene ve bazı tetkikler isteyebilir. Ses sorununun nedeni polip ise, çıkartılması için cerrahi girişim gerekebilir. KBB uzmanı çocuğa konuşma terapisi için konuşma ve dil patologuna da sevk edebilir
Konuşma terapisi nedir?
Çocuklarda konuşma sorunlarının çoğu, konuşma ve dil sorunlarının değerlendirilmesi ve tedavisi konusunda özel bir eğitim ile birlikte master ya da doktora eğitimi almış bir kişi olan, eğitimli bir konuşma ve dil patoloğu tarafından uygulanan konuşma terapisi ile düzeltilebilir ya da en azından hafifletilebilir. Uzmanın mutlaka bir lisansı bulunmalıdır.
Konuşma terapisti çocuğun konuşmasını dinler ve ağız, burun ve boğazını muayene eder. Ayrıca konuşma bozukluğu olan çocukta bir işitme testi uygulayabilir. Spesifik bir sorun belirlendikten sonra, terapist çocuğun konuşmasını geliştirme amaçlı ona konuşma egzersizleri yapmayı öğretir. Terapist ayrıca ailenin tamamı ile birlikte çalışabilir ve çocuğun öğretmenlerine konuşma sorununu anlatıp yardımcı olabilecekleri yollar da önerebilir.