Hepimizin nefes almak için temiz havaya ihtiyacı var.
Sn. Ayhan Küyük beyin "Hepimizin nefes almak için temiz havaya ihtiyacı var." başlıklı makalelerini siz değerli okurlarımızın ilgisine sunuyoruz
18 Mart 2023 - 22:36
Bir grup prova odasında iki saattir çalıyor. Müzisyenler çalmaya o kadar dalmışlar ki, hiç kimse zaman zaman dışarı çıkmayı düşünmüyor. İki saat sonra bir sonraki grup kapıda ve onlarda prova yapmak istiyor. O odaya girdiğinde, yeni gelen müzisyenler havasız bir "odaya" yürüyor gibi hissediyorlardı.. Odadaki hava çok” kirli" idi.. Bu durumda, hiç kimse bu koşullar altında prova yapmak istemedi.. Tek yardım pencereyi açmak ve en az yirmi dakika havalandırmak. Müzisyenler bir kahve içtikler ve yirmi dakika sonra geri döndüklerinde oda yine yeterli temiz hava ile zenginleşmişti.. Böylece bir sonraki prova başlayabildi.
Peki ne olmuştu?
Prova odasındaki hava, iki saat sonra hangi nedenle nefes almak için kullanılamaz bir hale gelmişti?
Oda örneğini "daha küresel" olarak düşünürsek başka bir soru sormanız gerekir. Dünya Gezegeni yaklaşık 8 milyar insana ev sahipliği yapar. Nefes almak için hepsinin havaya ihtiyacı var.
Peki solununan bu hava nereden geliyor? Hızla büyüyen dünya nüfusunun, dünya atmosferinin bir noktada sağladığı tüm solunum havasını tüketme riski yok mu?
İnsanların ve hayvanların bir süre sonra sıkıca kapalı bir alanda boğulabilecekleri yüzyıllardır bilinmektedir. Bu yüzden insanlar nefes almanın havayı "bozacağına" çok erken tesbit ettiler.18. yüzyılda İngiliz doğa bilimci Joseph Priestley bitkilerin bu tür kirli havada da ölüp ölmediğini incelemek istedi.
Bu soruyu açıklığa kavuşturmak için basit bir dizi deney gerçekleştirdi.
● Su dolu ahşap bir oluğa, su yüzeyinin hemen altında bir tahta tutturdu ve üzerine ters çevrilmiş bir cam kavanoz koydu. Bu ona altında hava geçirmez bir alan verdi.
● İki fareyi cam kavanozunun altına koydu ve davranışlarını gözlemledi. Hayvanlar gittikçe daha sessiz hale geldi, yaklaşık 1,5 saat sonra "uykuya dalıyor" gibi gözüktüler, boğuldular.
Priestley böylece şu kanıtı sağlamıştır: hayvanlar nefes aldıklarında havayı "kirletir" ve sonra "kirli" havayı solumaktan ölürler.
Priestley daha sonra bitkilerin hayvanların solunumuyla kirlenen havada da ölüp ölmediğini test etti.Bu yüzden cam kavanoza bir nane bitkisi ve kirli bir hava sıktı ve ölmesini bekledi. Bu bir hafta sonra bile ölüm gerçekleşmemişti. Aksine bitki kirli havada özellikle daha iyi gelişmiş idi.. Bu nedenle şu sonuca varmıştı .Bitkiler hayvanlardan farklı yaşarlar, hayvanlar tarafından " kirletilmiş" havada çok iyi gelişirler.
Başka bir deneyde, Priestley kirli hava ile cam kavanoza bir nane bitkisi ve iki fare getirdi. Şaşırtıcı şeyler gözlemledi. Fareler uzun süre bitki havasında hayatta kaldı. "Bitkiler sadece kirli havada hayatta kalmakla kalmaz, aynı zamanda solunumun etkisini tersine çevirmek ve havayı tekrar" “iyileştirici "hale getirmek için çaba gösterirler, böylece hayvanlar hayatta kalabilir.
Özetle, açıklanan tüm deneyler, oksijenin hayvanların solunumu için çok önemli olduğunu göstermektedir. Solunur ve nefes verirken karbondioksit salınır. Bitkiler, karbondioksite bağlı oldukları için kirli havada çok iyi gelişirler. Bunu emer, organik malzeme üretmek ve oksijen serbest bırakmak için kullanırlar.
İşte ormanlar bu yüzden bizim için çok önemli.Biz insanlar fotosentez yapacak yeterli ormana sahip olduğumuz için çok şanslıyız. Onlar yeryüzünün koruyucusudur, ancak onları koruma sırası bizde. Bu yüzden ormanlarımızı sırf temiz hava almak için dahi olsa mutlaka sürdürülebilir bir şekilde korumalıyız.
FACEBOOK YORUMLAR