Eski nesille, nihilist gençlik arasındaki kuşak çatışmasını anlatan Babalar ve Oğullar, Rusya’nın çalkantılı bir dönemine Bazarov karakteriyle mercek tutuyor. Genç Arkadiy Petroviç’in babası, okulunu bitirip dönen naif oğlunu tanıyamaz: Beraberinde getirdiği arkadaşı, yerleşik prensipleri, otoriteyi ve inançları tamamen reddeden genç Bazarov, oğlunun aklını kendi sapkın fikirleriyle zehirlemiştir. Toprak beyliğini ve Rus toplumunun tüm geleneksel değerlerini söküp atmak isteyen ve kendini nihilist olarak tanımlayan bu genç adam, Arkadiy’nin Batıcı babasını ve amcasını dehşete düşürür. 1862 yılında yayımlandığında Rus okurları ve eleştirmenleri derinden sarsan Babalar ve Oğullar’da Turgenyev, edebiyatta sık sık karşımıza çıkan “öfkeli genç adam”ların olağanüstü bir erken örneğini Bazarov ile yaratıyor. Eski nesille, nihilist gençlik arasındaki kuşak çatışmasını anlatan Babalar ve Oğullar, Rusya’nın çalkantılı bir dönemine Bazarov karakteriyle mercek tutuyor.
“O zamanlar yeni bir şeyin doğduğunu hissettim; yeni insanlar görüyordum ama nasıl hareket edeceklerini, onlardan ne bekleneceğini bilemiyordum. Ya susacak ya da ne biliyorsam yazacaktım. İkincisini seçtim.”[Turgenyev]
“Babalar ve Oğullar Turgenyev’in en iyi romanlarından biri olmakla kalmaz, 19. yüzyılın en parlak romanlarından da biridir.”[Vladimir Nabokov]
Turgenyev’in Babalar ve Oğullar’ından 20 alıntı
- Zaman bazen kuş gibi uçar bazen de solucan gibi sürünerek geçer; ama insan en çok zamanın ağır mı yoksa çabuk mu geçtiğini fark etmediği vakit kendini iyi hisseder.
- Geçmişi hatırlamanın lüzumu yok,
“Geleceğe gelince; onun için de kafa patlamaya değmez.
- Anılar çok, fakat anılmaya değecek hiçbir şey yok!
Yaşamı, her anın anlamı olacak şekilde kurmalı.
- Gençliğin geçmiş, yaşlılığın henüz gelmemiş olduğu bu dönemde hüsranlar umuda, umutlar hüsrana benzer.
- Her şeyden önce ben, kesinlikle iyi birisi değilim ve ikincisi sizin gözünüzde bütün önemimi yitirdim ve şimdi siz bana iyi bir insan olduğumu söylüyorsunuz… Bu neye benziyor biliyor musunuz? Bir ölünün başına gül koymaya.
- Sevilmeden sevmekten daha korkunç bir şey yoktur.
- Sokakta taş kırmak, bir kadına serçe parmağının ucunu kaptırmaktan iyidir.
- Sevdiğinin gözlerinde böyle gözyaşı görmemiş olanlar, insanın kalbi minnetarlıkla ve çekingenlikle titrerken dünyada ne denli büyük mutlulukların olabileceğinden habersizdirler.
- Hayatımız zaten pamuk ipliğine bağlı, ayaklarımızın altında her an bir uçurum görünebilir. Bu yetmezmiş gibi, kendi elimizle hayatımızı mahvetmek için her tür çareye başvuruyoruz.
- Çocuklar, onları “gerçekten” seveni hisseder.
- Kişilik, sayın bayım, en önemlisi budur işte: İnsanın kişiliği bir kaya gibi sağlam olmalıdır, çünkü her şey onun üzerine bina ediliyor.
- ‘Ama,’ diye düşündü, ‘insan o ilk baştaki tatlı anları neden ölümsüzce sonsuza değin yaşayamıyor?’
- Bazen insanın kendisini saçlarından tutup da, köküyle birlikte bir turpu topraktan söker gibi kaldırıp silkelemesi iyi oluyor.
- İnsan her şeyi anlayabilecek durumdadır: Dünyayı saran esirin nasıl titreştiğini de, güneşte neler olup bittiğini de; ama bu insan, başka bir insanın burnunu neden başka türlü sildiğini anlayamaz.
- Mutluluk mevcut bulunmadığımız yerdedir.
- Bu kocaman dünyanın içinde yerini bulamamış küçücük bir nokta gibi hissediyorum kendimi. Yaşıyorum, hareket ediyorum, konuşuyorum. Ama her şey anlamsız geliyor.
- – İnsanlar bedensel yönden de, ruhsal yönden de birbirine benzer…İnsanlar ormanda ki ağaçlar gibidirler…
– …Yani aptal biriyle zeki biri, iyi yürekliyle hain arasında fark yoktur diyorsunuz, öyle mi?
– Hayır, vardır: Hasta biriyle sağlıklı biri arasında olduğu gibi. Manevi hastalıklar kötü eğitimden, küçük yaşlardan itibaren insanların kafasını dolduran her türlü ıvır zıvırdan ileri gelir. Yani erdem eksikliği toplumun rezil durumundan kaynaklanmaktadır. Toplumu düzeltirseniz hastalıklar da ortadan kalkar.
- Yaprağın düşüşü tıpkı bir kelebeğin uçuşunu andırıyor. Tuhaf değil mi? En hüzünlü ve ölü şey, en neşeli ve canlı şeye benziyor.
- Günümüzde ancak ahlaksızlar ve boş insanlar ilkesiz yaşayabilir.
- Bir zamanlar “çok şey yapacağım, ölmeyeceğim! Bir devim ben ve görevlerim var!” derdim. Ama bu devin tek amacı var şimdi, kimsenin umurunda olmasa da, yoluyla yordamıyla ölmek…
İvan Turgenyev
Babalar ve Oğullar