Eski günlerin geri gelece?i özlemine teslim olan bir k?s?m 'merkez', internet eri?iminin yüzde 50'leri geçti?i Türkiye'de seçimlerde sosyal medya ve dijital içeriklerin rolü konusunda da duyars?z. Bu seçimde ilk kez oy kullanacak olan milyonlarca genç seçmenin bu mecralara yönelimi bilindi?i halde.
YAVUZ BAYDAR'IN SABAH'TAK? YAZISI
AD?L HABER, AD?L SEÇ?M...
Yeni bir genel seçime do?ru harekete geçildi. Önceki seçimlerde "demokrasi inanc? dü?ük" bir k?s?m medya iyi s?nav vermedi. Okurla güven tazelemek için nelere dikkat etmeli?
Partilerin milletvekili listelerini belirlemesi ve seçim vaatlerini aç?klamalar?'n?n ard?ndan Türkiye seçim havas?na iyice girdi.
Seçimlerde medyan?n rolü büyük. Geçmi? seçimlerdeki tecrübeler, bu rolün hem olumlu hem de olumsuz aç?dan etkisini aç?kça ortaya koyuyor. Medya takibini (özellikle TV arac?l???yla) iyi yapt??? bilinen seçmen, hür iradesini sergiliyor. Özellikle, Türk siyasi tarihinde demokrasi ad?na birer utanç sayfas? olan 27 Nisan ve 367 kararlar? esnas?nda medyan?n demokrasiye geni? anlamda sahip ç?kmamas?n?n oylara 22 Temmuz'da bir yans?mas? olmam??, 'merkez medya'n?n yönlendirme amaçl? ters rüzgârlar?na ra?men 'merkez sa?' seçmenden k?r?k not alm??t?.
12 Haziran'da seçimlere gidilirken, hâlâ 'eski'de ?srar eden gazetecilerin ç?karmas? gereken temel ders ?udur: Okur, dinleyici ve izleyici, en az ona haber ve yorum sunanlar kadar zeki. Ne kadar tersi iddia edilirse edilsin, külyutmaz bir medya takipçisi kitle var kar??m?zda. Yönlendirildi?ini veya yanl?? 'haberdar edildi?ini' anlad???nda çok ters tepki veren, bunu da hür iradesiyle bildi?ini okuyarak gösteren bir toplum. Problemin bir yönü, medyan?n bu 'yeni' toplumun gerisinde kalmakta olmas?. Eski günlerin geri gelece?i özlemine teslim olan bir k?s?m 'merkez', internet eri?iminin yüzde 50'leri geçti?i Türkiye'de seçimlerde sosyal medya ve dijital içeriklerin rolü konusunda da duyars?z. Bu seçimde ilk kez oy kullanacak olan milyonlarca genç seçmenin bu mecralara yönelimi bilindi?i halde.
Bunlar? bir yana b?rakt???m?zda, okurun, izleyicinin seçim kampanyalar? ile ilgili temel beklentilerinin de?i?medi?ini de hat?rlamak gerekir.
Adil ve hür bir seçim süreci için adil ve hür habercilik hayati önem ta??r. Türkiye'de bas?n yelpazesi çok geni?. 40'a yak?n günlük ulusal gazete ç?k?yor. Bunlar?n birkaç? d???nda hemen hiçbiri bir partiyle organik ba? içinde de?il. Geri kalanlar?n? ise kabaca hükümete destek verenler ve muhalefete destek verenler olarak görmek mümkün. Bu, asl?nda normal bir durum, fakat ülkedeki AK Parti alerjisi nefretle el ele gitti?i ve belli bir kesim seçilenlerin d???ndakilerin siyasete yön ve ?ekil vermesini hâlâ içten içe me?ru buldu?u için duygusall?k ve öfke akl?n öne ç?kmas?n? engelliyor. Bu da en çok medyada görülüyor.
Bir sorun, gazetelerin editorial bak???n? ve siyasi tercihini önemli anlarda yans?tan imzas?z ba?yaz? gelene?inin bizde olmamas?. Bu da kar??l?kl? as?ls?z veya orant?s?z suçlamalar?n asli tart??malar? gölgede b?rakmas?na yol aç?yor.
Medya kurulu?lar? siyasete Dördüncü Kuvvet olman?n gerektirdi?i o net mesafede de?il. Geçmi?ten gelen 'Ankara ile ili?kileri iyi tutmak' refleksi canl?l???n? koruyor, içerikleri de etkiliyor.
'Haber kutsal, yorum hürdür' denir. Gerçekten de, seçim süreçlerinde, sand??a bilgilenmi? ve gerçe?in farkl? yönleri konusundaki dü?ünce yar???n? (tart??ma ve yorumlar?) izlemi? olarak gitmesi gereken seçmen, tüm siyasi yar??ç?larla ilgili hakkaniyetli bir habercilik ister. X partisine üç sayfa ayr?l?rken Y partisine iki sütun ayr?lmas? kadar, partilerle ilgili hangi haberlerin ne kadar verildi?ini de izler. ?u veya bu partiye organik ba? içinde olan gazete okurlar? için bu bir sorun de?ildir, ama yüzbinlerce ki?iye ula?an kitle gazeteleri, mü?terilerinin de geni? bir yelpazede oldu?unu kabullenmek zorundad?rlar. Kitle gazetelerinin partizanl??a savrulmak gibi bir lüksü yoktur. Okurlar, filanca partinin seçim haberlerini ba?ka gazetelerden okumak zorunda kalmamal?d?r. Bu tür kitle gazeteleri parti reklamlar?nda da ayr?mc? olmamaya gayret etmelidir.
Özel medyada matematiksel bir haber adaleti elbette beklenemez. (Bu kamu yay?nc?s?n?n sorumlulu?udur.) Ancak, temel etik kurallara uyum seçim süreçlerinde okur tepkilerini azalt?c? rol de oynar. Sansasyonel yakla??mlar yerine siyasetin özünü ortaya koyup irdeleyen, ?ekil yerine içeri?e odaklanan, vaatleri ak?lc? terazilerde tartarak do?ruyu ve yanl??? kamu yarar? ad?na dürüstçe okurla payla?an, bu dönemlerde artan yalan ve iftira rüzgârlar?na kap?lmayan bir habercilik, pek öyle görünmese de okurun takdiriyle kar??lan?r.
Bir gazete, seçimlere kat?l?m? ve oy kullanmay? te?vik etti?i, ulusal ve yerel düzeyde adaylar? art? ve eksileriyle tan?tt???, parti programlar?na ne?ter tuttu?u, sistemdeki aksamalar? öngördü?ü, küçük partileri ve ba??ms?z adaylar? da ihmal etmedi?i, oy say?m? sandalye da??l?m? vs konularda teknik bilgileri esirgemedi?i, demokrasinin bayra??n? (yani halk iradesine sayg?y?) yüksek tuttu?u ölçüde itibar görecek, ba?ar?l? say?lacakt?r.