Kan nakli hayat kurtarıcı olabilen tıbbi bir işlemdir. Kan nakli sırasında bağışlanan kan kişinin kendi kanına ilave edilir. Kan nakli bazen de bağışlanan kandaki çeşitli bileşenlerin eklenmesini hedeflemektedir. Bazı durumlarda ise elektif ameliyat öncesi yapılır.
Kan nakli sırasında kolda damar yolu açılarak bağışı yapan kişiden kan alındığı gibi yine aynı şekilde karşı tarafa da damar yoluyla aktarılır. Genellikle bir ila dört saat arası bir sürede gerçekleştirilir. Acil durumlarda ise çok daha hızlı yapılabilir.
Sponsorlu Bağlantılar
Kan nakli vücudun yeterince kan üretemediği durumlar ile ameliyat, hastalık veya yaralanma neticesinde fazla kan kaybedilen durumlarda gerekli görülebilir.
Niçin yapılır?
İnsanlar ameliyat, yaralanma, kanama ve hastalık dahil olmak üzere birçok nedenden dolayı kan nakline ihtiyaç duyabilir. Kanın kırmızı hücreler, beyaz hücreler, plazma ve trombositler olmak üzere çeşitli bileşenleri vardır. Kan nakli ile kandaki bu bileşenlerin faydalı olabilecek bir kısmı veya tamamı alınır. Tam kan nakli demek kanın tüm bileşenleri ile birlikte alınması demektir. Ancak bu şekilde bir kan nakli sıklıkla yapılmaz.
Araştırmacılar yapay kan yapma üzerinde araştırmalarını sürdürmektedirler. Şimdiye kadar insan kanının yerini tutabilecek bir formüle henüz ulaşılamamıştır.
Ameliyat, yaralanma veya anemi
Eğer ameliyat veya yaralanma nedeniyle kan kaybı yaşarsanız, muhtemelen anemi durumu gerçekleşecektir. Böyle bir durumda alınan kan çoğunlukla kırmızı kan hücrelerinden oluşan bir konsantrasyonda olmaktadır. Bu tür bir kan nakli aynı zamanda diğer başka nedenlerden kaynaklı anemi olan insanlar için de yapılır.
Sponsorlu Bağlantılar
Gastrointestinal kanama
Ülser, genişlemiş damarlar (varisler) ya da sindirim sistemindeki diğer koşullardan kaynaklanan kanamalar yaşamı tehdit edici potansiyele sahip olabilir. Bu tür durumlar için kan nakli hayat kurtarıcı olabilir.
Kanser
Kanser böbrek, kemik iliği ve dalak gibi kan sayımını etkileyen organları etkileyerek kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri ve trombositlerin vücuttaki üretimini azaltabilir. Radyasyon ve kemoterapi ilaçları da kan bileşenlerini azaltabilir. Kan nakli ile kanserin bu tür olumsuz etkileri azaltılır.
Diğer hastalıklar
Bazı hastalıklar vücudun çok az miktarda trombosit veya pıhtılaşma faktörlerini üretmesine yol açar. Bu kan bileşenlerinin düşük seviyelerini telafi etmek için kan nakli gerekli görülebilir.
Enfeksiyon, karaciğer yetmezliği veya şiddetli yanıklar
Eğer bir enfeksiyon, karaciğer yetmezliği veya ciddi yanıklara maruz kalırsanız kan plazması nakli gerekebilir. Plazma, kanın sıvı kısmıdır.
Kan hastalıkları
Kan hastalıkları olan kişiler kırmızı kan hücreleri, trombositler ya da pıhtılaşma faktörleri nakline ihtiyaç duyabilir.
Şiddetli karaciğer yetmezliği
Eğer ciddi karaciğer sorunlarınız varsa bir kan proteini olan “albümin” nakli gerekebilir.
Kan nakline nasıl hazırlanmalı
Kan naklinden önce hangi gurup (A, B, AB veya O; Rh pozitif ya da Rh negatif) bir kan nakline sahip olduğunuzun belirlenmesi gerekir. Çünkü nakli yapılacak kan ile kana ihtiyaç duyan kişinin kan gurubunun aynı olması gerekir.
Kan nakli öncesi diyetlerinizde veya aktivite düzeylerinizde bir değişikliğe gitmeniz gerekmez. Eğer daha önceki kan nakillerinde bir reaksiyon yaşamış iseniz bunu ilgili doktorunuza söyleyiniz.
Kan naklinden beklentiler
Kan nakli genellikle bir hastanede, poliklinikte veya doktorun muayenehanesinde yapılır. Kan naklinin süresi ne kadar kana ihtiyaç duyulduğu ve hangi bileşenlere ihtiyaç duyulduğuna bağlı olarak bir ila dört saat sürebilir. Prosedür gerçekleştirildiğinde genellikle oturur veya uzanır vaziyette olursunuz.
İşlem sırasında
Kan nakline geçmeden önce doğru kanı verebileceğinizden emin olmak için bir doğrulama aşaması bulunur. Ardından kolunuzdan bir damar yolu açılır. Bir plastik torba içinde muhafaza edilen kan damar yolu aracılığıyla kan dolaşımınıza aktarılır. Süreç boyunca bir hemşire kontrolünüzü sağlayacaktır. Kan nakli ile birlikte aşağıdaki sorunları yaşarsanız derhal ilgili hemşireye durumu belirtiniz:
- Ateş
- Nefes darlığı
- Nakil yerinde ağrı
- Titreme
- Olağandışı kaşıntı
- Tedirginlik duygusu
İşlem sonrası
Nakil işlemi bittikten sonra damar yolundaki iğne çıkarılacaktır. İğnenin yerleştirildiği yerin etrafında ufak bir morluk gelişebilir ama bir süre sonra kendiliğinden iyileşir.
Sponsorlu Bağlantılar