Motor yollar olarak da bilinen inen yollar, hareketten sorumlu nöronlardır. İnen yollar beyinden aldıkları bilgiyi aşağıdaki nöronlara veya direk kasa iletirler. Piramidal ve ekstrapiramidal olarak ikiye ayrılır.
İstemli hareketlerde yer alan inen yollar, piramidal yollar olarak bilinir ve motor korteksten kaynaklanır. İstemsiz harekete katılan inen yollar, ekstrapiramidal yollar olarak bilinir ve beyin sapından kaynaklanır.
Bu makale piramidal ve ekstrapiramidal yolların kökenini, seyrini ve fonksiyonunu kapsayacaktır.
Piramidal Sistem (İstemli Hareket)
Piramidal izler, ön lobun bir bölgesi olan motor kortekste (santral öncesi gyrus) başlar .
Motor Korteks
Motor korteks bilinçli, istemli hareketin planlanmasından ve yürütülmesinden sorumludur. Motor homunculus , motor korteksindeki nöronların yoğunluğunun, vücudun farklı kısımlarına tahsis edilmiş bir tasviridir.
Ayrıca, motor korteksine verilen kan beslemesi, felçte görülen kalıpları açıklar. Orta serebral arterin tıkanması, öncelikle yüz ve üst ekstremite zayıflığına neden olurken, ön serebral arterin tıkanması, öncelikle alt ekstremite zayıflığına neden olur.
Motor korteks üç ana alana bölünebilir:
- Premotor korteks – öncelikle hareketin planlanmasında ve duyusal bilgilerin harekete dahil edilmesinde rol oynar (örneğin, uzuvun proprioseptif yeri ve bir nesnenin görsel uzaysal konumu).
- Tamamlayıcı motorlu alanlar – öncelikle duruş ve hareket sırasının koordinasyonunda yer alır (örneğin, bir nesneyi almak için kasların kasılması gerektiği).
- Birincil motor korteks – Betz hücreleri adı verilen ve azalan motor izlerine katkıda bulunan ve öncelikle hareketin yürütülmesinde rol oynayan nöronal hücre gövdelerini içerir (örneğin bir nesneyi almak).
Piramidal izlerinin hücre gövdeleri motor korteksinde bulunur. Kortikosinal ve kortikobulbar traktları olarak bilinen iki ana piramidal trakt vardır .
Not: Corticobulbar tractus, medulla piramitlerinden geçmediğinden gerçekte piramidal tract değildir. Bununla birlikte, fonksiyonel olarak kortikospinal sisteme benzer olduğu için, genellikle ikisi de piramidal yollar olarak adlandırılır.
Kortikospinal Sistem
Kortikosinal sistem, vücudun kontralateral (zıt) tarafının istemli hareketinden sorumludur. İki kortikospartik trakt vardır – kortikospinal sistemin% 90’ını oluşturan lateral kortikospinal sistem ve kortikospinal sistemin kalan% 10’unu oluşturan anterior kortikospinal sistem.
Lateral Kortikospinal Yol (ekstremite kaslarını innerve eder):
- Motor korteksinde başlar
- İç kapsülün içinden geçer
- Medula piramitlerinde çürür (üstünden geçiyor)
- Omuriliğin ön boynuzunda daha düşük motor nöronlu sinapslar
Anterior Kortikospinal Yol (gövdenin kaslarını innerve eder):
- Motor korteksinde başlar
- İç kapsülün içinden geçer
- Medulla piramitleri geçer
- Omurilikte huzursuz olur (üstünden geçer)
- Omuriliğin ön boynuzunda daha düşük motor nöronlu sinapslar
Kortikosinal yollar alt motor nöronları ile sinapslaşmadan önce çürümeleri nedeniyle, motor korteksini etkileyen beyinde herhangi bir yaralanma vücudun kontralateral tarafını etkileyecektir.
Kortikobulbar Traktus
Kortikobulbar yolu baş ve boynun istemli hareketinden sorumludur. Kranial sinirlerin üst motor nöronlarını içerir.
Kortikobulbar yolu:
- Motor korteksinde başlar.
- İç kapsülün içinden geçer.
- Beyin sapında sonlanır.
- Beyin sapında daha düşük motor nöronlarla (kranyal sinirler) sinaps.
Kortikobulbar yolu, her bir kranyal siniri iki taraflı olarak inceler. Bu nedenle, inme geçiren bir üst motor nöron lezyonu, kranial sinir fonksiyonunu etkilemez. Bunun istisnaları:
Fasiyal sinir (CN VII): Fasiyal sinir, biri üst yüzü besleyen ve biri alt yüzü besleyen iki koldan oluşur. Alt yüzü besleyen dal, kortikobulbar kanalından iki taraflı innervasyon almaz. Sadece kontralateral motor korteksinden innervasyon alır. Bu nedenle, beynin sağ tarafını etkileyen bir inmede sol yüzün alt kısmının felci olacaktır.
Bu, Bell’in felci ile karşılaştırır (alt motor nöronun yaralanması – yüz sinirin kendisi – lezyonun aynı tarafında yüzün tüm tarafının felci olduğu yerde).
Hipoglossal sinir (CN XII) : Dilin her yarısı kontralateral üst motor nöron tarafından beslenir. Sağ motor korteksindeki bir yaralanmada, dilin sol tarafı etkilenecektir. Sonuç, dilin sola doğru sapması olacaktır (dil kasları, dilin çıkıntısını elde etmek için dili ters yönde iter).
Ekstrapiramidal Sistem (İstemsiz Hareket)
Ekstrapiramidal izler beyin sapında başlar (orta beyin, pons ve medulla). İstemsiz hareketlerden sorumludurlar.
Dört ana ekstrapiramidal yol vardır. Tektospinal, vestibulospinal, retikülospinal, tektospinal ve rubrospinal yollar.
Tectospinal Yol
Tektospinal sistem orta beyin kaynaklı ve servikal spinal segmentlerde sonlandırmadan önce azalır . İşlevi, görsel ve işitsel uyaranlara yanıt olarak vücudun duruşunu değiştirmektir.
Vestibulospinal Yol
Vestibulospinal sistem medullada ortaya çıkar ve omurilikten aşağı doğru ipsilateral olarak devam eder. Baş dengesi ve dönümden sorumludur.
Retikülospinal Yol
İki retikülospinal yol vardır:
- Pontin retikülospinal yolu ponstan kaynaklanır ve ipsilateral olarak omurilikten aşağı iner. Uzatıcı reflekslerinin ve uzatıcı tonunun kontrolünden sorumludur.
- Medüller retikülospinal sistem medulda köken alır ve opsiyonel olarak omurilikten aşağı iner. Fleksör reflekslerini ve fleksör tonunu kontrol etmekten sorumludur.
Rubrospinal Yol
Rubrospinal sistem orta beynin kırmızı çekirdeğinden kaynaklanır ve omuriliğe devam etmeden önce çürür. Bir eklemin hareketini izole etme kabiliyetinden sorumludur.
Ayrıca, ekstra piramidal sistemin bir parçası olmasına rağmen, ellerin ve ayakların istemli hareketine katkıda bulunduğu düşünülmektedir.
Üst Motor Nöron Sendromu
Üst motor nöron sendromu, inme gibi üst motor nöron lezyonu olan hastalarda görülen belirtilerin bir birleşimidir.
Üst motor nöron hasarı olan çoğu kişi, yaralanmadan hemen sonra tamamen ton kaybı (hipotoni) sergiler – buna spinal şok denir . Birkaç gün sonra omurilik bir miktar işlev kazanmaya başlar ve hastalar gelişebilir:
Zayıflık
- Genellikle tüm uzuvlarda
- Kasları bozan motor yoluna zarar vermesinden kaynaklanır.
- Üst uzuvlarda ekstansiyonlar daha zayıftır ve en fazla etkilenir.
- Alt uzuvlarda, fleksörler daha zayıftır ve en çok etkilenir.
Artmış Tonus
- İnhibitör sinyallerin kaybı nedeniyle.
- Spastik yakalama – artan ton hıza bağlıdır, yani denetleyici eli yavaşça hareket ettirirse, o zaman çok az direnç vardır, ancak denetleyici eli hızlı bir şekilde hareket ettirirse keskin bir direnç olduğu bir nokta vardır.
- Toka bıçağı refleksi – eğer gerginlik yeterince kuvvetliyse, kasta otojenik (kendiliğinden oluşan) inhibitör bir refleks başlatılır, tonda ani düşüşe neden olur.
Anormal Pozisyon
- İnhibitör sinyallerin kaybından kaynaklanır.
- Üst uzuvlarda, fleksörler (biseps) ekstansörlerden (triseps) daha güçlüdür ve böylece kollar bükülmüş bir konumda durur.
- Alt uzuvlarda, uzatıcılar (kuadrisepsler) fleksörlerden (hamstring) daha güçlüdür ve böylece bacaklar uzatılmış pozisyonda durur.
- Bu özellikler tipik olarak inmeli hastalarda görülen spastik yürüyüşe neden olur.
Anormal Plantar Refleks
- Ayağın tabanını okurken ayak parmağının anormal şekilde uzaması (devam eden plantar / Babinski pozitif).
- Kortikosinal sistem henüz tam olarak gelişmemiş olduğundan bebeklerde normal.
Hiperrefleksı
- Üst motor nöronların inhibe edici sinyallerinin kaybolmasından kaynaklanır.
- Germe refleksleri abartılmıştır.
- Bu reflekslerin yeniden uyarılması, genellikle ayak bileğinde görülen ritmik bir kasılma ve gerilmeye yanıt olarak kas gevşemesi olan klonusa katkıda bulunabilir.