Futbolda dönen milyar dolarlar
Güney Afrika'da Dünya Kupası 2010'un heyecanı tüm dünyayı sardı. FİFA, yayın hakları ve sponsorluklar için 3.3 milyar dolarlık anlaşmaya imza attı.
Dünya Bülteni /Haber Merkezi
Güney Afrika'da Dünya Kupası 2010 ekonomik krizin skıntısını biraz olsun unutturacak. En azından futbol tutkunları için.
Yayın hakları ve sponsorluklar için 3.3 milyar dolarlık anlaşmaya imza atan Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) bunun 1 milyar dolarlık kısmını kasasına koymayı bekliyor.
Katılan takımlara toplam 420 milyon dolar ödenecek, şampiyonun payına 30 milyon dolar düşecek.
CNBC-e Business dergisi, Güney Afrika Cumhuriyeti'nde 11 Haziran'da başlayacak Dünya Kupası finallerini tüm ekonomik boyutlarıyla ele alarak kapağına taşımış.
Dört yıl önce Almanya'da düzenlenen dünya kupası finalleri için tüm dünyadaki yayın haklarından ve sponsorluk anlaşmalarından 2.7 milyar dolarlık bir gelir elde edilirken, FIFA'nın 2010 Dünya Kupası için yaptığı ticari anlaşmaların tutarı Mayıs ayı başı itibariyle 3.3 milyar dolara ulaştı.
Bu gelirler sayesinde FIFA'nın dört yıllık hesap dönemini büyük bir kârla kapatacağı, 2010 Dünya Kupası sonrası FIFA'nın kasasına 1 milyar dolar gireceği hesaplandı. Ancak FIFA'nın bu 1 milyar doları kâr gibi görmeyip bu meblağı 2010 Dünya Kupası sırasında meydana gelebilecek aksilikler için bir teminat olarak gördüğü belirtiliyor.
GELİRLERDEKİ ARTIŞ REKORDA
FIFA'nın son dönemdeki bu gelir artışında en büyük pay sponsorluklardan ve yayın hakları satışından geliyor. İngiltere merkezli sponsorluk araştırmaları şirketi Sportscal'a göre 2007-2010 yıllarını kapsayan dört yıllık dönemde FIFA'nın toplam geliri 3.4 milyar dolara ulaşacak. 2003-2006 döneminde ise bu rakam 2.3 milyar dolardı.
Oysa İspanya'daki 1982 Dünya Kupası için dokuz sponsor firma sadece 2.6 milyon dolardan toplam 23.5 milyon dolar ödemişti. 2002'de ise 15 resmi sponsor 25 milyon Sterlin'den (40 milyon dolar) toplam 375 milyon Sterlin (562.5 milyon dolar) ödedi. 2002'den sonra ise ana sponsorlarla iki Dünya Kupası dönemini kapsayacak şekilde sekiz yıl için sözleşme imzalandı. FIFA'nın halen altı ana sponsoru Adidas, Coca Cola, Emirates, Hyundai-Kia, Sony ve Visa'nın her birinin iki Dünya Kupası için sekiz yılda yaklaşık 300'er milyon dolar ödediği tahmin ediliyor. Kısacası FIFA'ya ana sponsorluğun bedeli 28 yılda 60 katına çıktı.
Sponsorluklara paralel şekilde yayın gelirleri de 20 yılda hızla arttı. FIFA 1978'de tüm dünyadaki yayın hakları karşılığında sadece 17 milyon dolar alabilmişti. TV Sports Market araştırma şirketinin verdiği bilgilere göre sadece 2010 Dünya Kupası yayın haklarından 2 milyar 290 milyon dolar elde etti.
GÜNEY AFRİKA'NIN YATIRIMI 2.5MİLYAR DOLAR
Dünya Kupası etrafında dönen para bu kadar büyüyünce ev sahibi adayı ülkeler de bu mali pastaya gözlerini dikiyor. 2010 Kupa organizasyonu düzenleme yarışında ipi göğüsleyen Güney Afrika, altı yıl önce kamu bütçesinden stadyum inşaatları için 1.2 milyar dolar, altyapı yatırımları için de 962 milyon dolar tahsis etti. İzleyen yıllardaki ek katkılarla Güney Afrika'nın 2010 Dünya Kupası için toplam yatırımı yaklaşık 2.5 milyar dolara kadar yükseldi. FIFA da organizasyonun eksiksiz gerçekleşebilmesi için 700 milyon doları Güney Afrika'da olmak üzere toplam 1.2 milyar dolar harcamayı taahhüt etti.
Grant Thornton danışmanlık şirketi 2004'te hazırladığı ekonomik etki raporunda Güney Afrika ekonomisinin bu organizasyondan 3 milyar dolar kazanacağını hesaplamıştı. Dört yıl sonra Güney Afrika'daki yatırımların da artırılmasıyla bu raporu revize ettiler ve ekonomik etkinin 6.6 milyar dolara çıkabileceğini tespit ettiler. Ancak, İngiliz spor ekonomisi profesörü Stefan Szymanski ülkelerin GSYİH büyüme oranlarının bu organizasyonlara ev sahipliği yaptıkları yıl daha düşük olduğunu ortaya çıkardı. Güney Afrika 2010'a dair en büyük beklentilerden biri de ülkenin bir turizm patlaması yaşamasıydı. Beş yıl önceki tahminlere göre Dünya Kupası'nı izlemek için ülkeye 1 milyon yabancı turist gelecekti. Ancak, 2008'den beri dünya ekonomisindeki durgunluk ve Güney Afrika'daki güvenlik sorununa dair endişeler bu rakamın aşağı çekilmesine yol açtı. FIFA'nın Mayıs ayındaki tahminine göre Güney Afrika'ya gelecek turist sayısı 450 bin civarında olacak.
FİFA'DAN TAKIMLARA 420 MİLYON DOLAR
Dünya Kupası profesyonelleştikçe, kupadan sağlanan gelir yükseldikçe FIFA'nın turnuva boyunca milli takımlara ve de kulüplere dağıttığı para ödülleri ve tazminat bedelleri de arttı. FIFA, 2006'da 32 milli takıma toplam 261 milyon dolar ödemişti. Bu miktar 2010 Dünya Kupası'nda yüzde 61'lik bir artışla 420 milyon dolar olacak. Bu toplamın yaklaşık 380 milyon doları takımların başarısına göre dağıtılan ödüllere gidecek. Öncelikle turnuvadaki her milli takım 1 milyon dolarlık kamp ve konaklama yardımına hak kazanıyor. Sonra grup maçlarında elenenler dahil her takım başarısına göre ödüllendirilecek. Şampiyon milli takımın kasasına 30 milyon dolar girecek. Ayrıca, futbol kulüpleriyle 2007'de yaptığı anlaşmaya göre FIFA, Dünya Kupası'na gönderilen her oyuncu için de kadroda yer aldığı gün başına 1600 dolar ödeyecek. Bu tazminatların toplamı da 40 milyon doları bulacak.
TÜRKİYE 400 MİLYON DOLARDAN OLDU
Türkiye, 2006'da olduğu gibi bu yıl da kupaya katılamadığı için yan Türk Milli Takımı oyuncuları Güney Afrika'da sahaya çıkıp yeteneklerini sergileme imkanından yoksun kaldı. Böylece daha büyük takımlara transfer olma olanaklarından biri kapandı. Bunun yanı sıra Türk Milli Takımı'nın sponsorları da bir ay boyunca yapacakları tanıtım ve reklam çalışmalarını çöpe atmak zorunda kaldı. Dünya Kupası vesilesiyle canlanması beklenen elektronik eşya ve tekstil sektörleri de bu hayal kırıklığını paylaşıyor.
Futbol ekonomisi üzerine yazdığı kitaplarla tanınan araştırmacı Tuğrul Aşkar Türk Milli Takımı'nın mahrum kaldığı para ödülünden reklam gelirlerine, elektronik ve tekstil sektörlerine kadar bir dizi tahmin yürüttü. Türk ekonomisinin bu yılki kaybının 400 milyon dolara varacağını öngören Aşkar'a göre bu kaybın dağılımı ise şöyle:
- Milli Takım'ın 10 ile 50 milyon dolar arasında turnuva geliri.
- Milli Takım'ın minimum 20 milyon dolarlık sponsor geliri.
- Mobil iletişim teknolojisinden minimum 20 milyon dolar.
- Minimum 25 milyon dolarlık yayıncı reklam geliri.
- En az 150 bin adet TV satışından 150 milyon dolar.
- Forma ve bayrak gibi tekstil ürünlerinden 75 milyon dolar.
- En az 50 milyon dolarlık tanıtım fırsatı.
- Turizm seyahatlerinden 10 milyon dolar.
TÜRKLER EKRAN BAŞINDA
Türkiye, Dünya Kupası'na gidemese de Türk futbolseveri turnuvaya tamamen ilgisiz değil. 2010 Dünya Kupası'nın Türkiye'deki tek yetkili seyahat acentesi WTS Tour'a yaklaşık 500 futbol meraklısı başvurdu. WTS Tour yönetim kurulu üyesi Hürser Tekinoktay birkaç ay önceki tahminlerinin de üzerine çıktıklarını söyledi. Buna karşılık Türkiye'deki futbol meraklıları tüm maçları canlı olarak TV başında izleyebilecek. TRT, 35 kişilik bir ekiple Güney Afrika'da. Kupadaki 60 maçı TRT1 veya TRT3'ten naklen yayınlayacak TRT ekibi Johannesburg'u merkez seçti. Dünya Kupası boyunca Ömer Üründül, Hakan Şükür, Hakan Can, Hikmet Karaman ve Feyyaz Uçar yorumcu olarak yayınlara katkıda bulunacak.