|İlim Dalı : Fıkıh||Konusu : Buluğ,Nikah/Evlilik|
|Soruyu Soran :||Cevaplayan : Önder Nar|
|Cevaplayanın Mezhebi:|
|Ekleyen : /2004-12-14||Güncelleyen : /2020-03-28|
Soru: İslam'a göre asgari evlilik yaşının/çağının buluğla başladığının delili nedir? Nisa Suresi 6. ayette:
"Evlilik çağına gelinceye kadar yetimleri (gözetip) deneyin, eğer onlarda akılca bir olgunlaşma görürseniz hemen mallarını kendilerine verin..."
Buyrulmaktadır. Bu ayete göre evlilik yaşının/çağının kendi mallarını idare edebilecek derecede akli bir olgunluğa ulaşılan yaş/çağ olduğu sonucu çıkmaz mı? 9-10 yaşlarında buluğa eren bir çocukta böyle aklı bir olgunluk olabilir mi?
Sayın Admin, verdiğiniz linkteki yazıyı okudum ama hiç mutmain olmadım. Konuyu yukarıda yazdığım Nisa/6 çerçevesinde kritik ederseniz, ulaştığınız sonucun Kuran ile açıkça çeliştiğine siz de şahit olacaksınız.
el Cevab: sorularınızı maddeleştirirsek;
1- İslam'a göre asgari evlilik yaşının/çağının buluğla başladığının delili nedir?
2- Bu ayete göre evlilik yaşının/çağının kendi mallarını idare edebilecek derecede akli bir olgunluğa ulaşılan yaş/çağ olduğu sonucu çıkmaz mı?
3- 9-10 yaşlarında buluğa eren bir çocukta böyle aklı bir olgunluk olabilir mi? olamazsa o zaman buluğla birlikte evliliğin caiz olması anlayışınızın hatalı olması durumu söz konusudur. Yani Nisa/6 ayetine göre buluğla birlikte evlenmenin meşru olması fikri Kuran ile açıkça çelişir. Buluğ değil aklı yeterlilik önemli olmalıdır esas alınmalıdır?
Cevap 1:
1. Delil: peygamberimizin uygulamasıdır. Hz. Aişe (ra) ile buluğdan önce nikah kıyılmış buluğdan sonra zifaf olmuştur.
2. delil: erkekler buluğa ermeden takdir edersiniz ki zifaf olmaz. Zifaf olmazsa evlenmenin manası da olmaz. O halde buluğ evlilik için zorunludur. Neticesi tartışma dışıdır.
3. delil: İnnin: dediğimiz yaşı 15-18 aralığını geçtiği halde cinsel dürtüleri uyanmayan ve şehvetle alakalı bedensel gelişimi gerçekleşmeyen erkek ya da kızın evlenmesi haramdır.
4. delil: evlilik için buluğa ulaşmak peygamberimiz tarafından yeterli görülmüştür.
5. delil: buluğa ulaşma genel anlamda iyiyi kötüden ayırt etme, cinsel duyguların uyanması ve cinsel istek duymayı da beraberinde getirdiğinden evlilik için de bu yeterli olduğundan buluğa erme mallarda ve işlerde tasarruf etmek ve fayda esaslı onları kullanabilmekten bağımsız mütalaa edilmiştir.
Cevap 2: Ayeti Kerimenin metni şudur:
وابتلوا اليتامى حتى إذا بلغوا النكاح فإن آنستم منهم رشدا فادفعوا إليهم أموالهم ولا تأكلوها إسرافا وبدارا أن يكبروا ومن كان غنيا فليستعفف ومن كان فقيرا فليأكل بالمعروف فإذا دفعتم إليهم أموالهم فأشهدوا عليهم وكفى بالله حسيبا
Yetim: velisini kaybeden buluğa ermemiş çocuktur. Buluğa eren yetim denmez.
Buluğ: bedensel ve ruhsal açıdan cinsel dürtülerinin aktif hale gelmesi durumuna ulaşan insanın sıfatıdır.
Cinsel uyanış buluğun en belirgin alametidir. Bunun yanı sıra kız çocukları hayız hali ne ulaştığında buluğa ermiş kabul edilirler. Koltuk altı tüyleri ve kasık tüylerinin çıkması buluğ alametidir. Bunlar gözlemlenemezse bazı fakihler 15 yaşını bazıları da 17-18 yaşını buluğa ermenin üst sınırı olarak fetvaya bağlamışlardır.
Ayeti kerime velisi vefat edip arkada buluğa ermemiş çocuk bırakması durumunda o çocuklara kalan mirasın nasıl korunacağı ve kullanılacağı hakkındadır.
Yetim çocuklara buluğa ermelerine kadar velisi sahip çıkacaktır. Ayet bu konuda şu hükmü getirmektedir. Yetimler buluğa erinceye kadar mallarını koruyun. Onları kendi faydalarına olacak şekilde mallarında tasarruf edip edemeyecekleri konusunda inceleyin. Onların mallarını kendi faydalarına olacak şekilde kullandıklarını gözlemlediğinizde onlara malları hakkında tasarruf etme haklarını kullandırın hükmünü getirmektedir.
Ayet evlilik yaşının mallarında tasarruf etme yeteneğini kazandığı yaş olduğuna delil değildir.
Ayete verdiğiniz mana eksiktir. Hassas değildir "Evlilik çağına gelinceye kadar yetimleri (gözetip) deneyin, eğer onlarda akılca bir olgunlaşma görürseniz hemen mallarını kendilerine verin...
Çıkardığınız mana da bu çerçeve de hatalıdır.
Şöyle ki; ayetin doğru tercümesi : ''kefili olunan yetimleri buluğa kadar denediğinizde onların tasarruflarında sağlıklı davrandıklarını gözlemlerseniz mallarını ve onlarda tasarruf yetkisini onlara iade edin...'' şeklindedir. Akılca olgunlaşma değil mallarda sağlıklı tasarruf denilmeliydi. Evlilik çağına kadar değil, buluğa erinceye kadar olan süreçte yetimleri test edin... denilmeliydi.
- Netice itibarıyla buluğa eren yetimlikten çıkar. Yetim çocuk buluğa ermemiş çocuktur. Buluğa ermemiş çocuğa bir ailesinden kalan para ve mal mülk onlarda sağlıklı tasarrufta bulunabilecekleri anlaşılıncaya kadar velileri tarafından korunur. Ayetin ifade ettiği hüküm budur.
Yani ayetten buluğa ermiş olanların ancak ellerine verilen mallarda sağlıklı tasarrufta bulunabilecekleri olgunluğa ulaştıklarında evlenmelerinin caiz olacağı aksi takdirde caiz olmayacağı hükmü çıkmaz. Bu sizin yanılgı noktanızdır.
Cevap 3: 9- 10 yaşında bir çocukta para mal mülk gibi şeylerde sağlıklı tasarruf etme durumu olmayacağına göre evlenmesi buluğa erse bile caiz olmaz manasına gelen değerlendirmeniz de hatalıdır.
15 yaşına gelen gençlerde de 25 yaşına gelen gençlerde de mallarında sağlıklı ve doğru tasarruf yeteneği oluşmayabiliyor, ee o halde evlenmeleri de uygun olmaz mı diyeceksiniz.
Konu buluğa ermemiş yetim çocukların mallarında tasarruf etmeleri ve onlardan faydalanma haklarıdır.
Evliliğin caiz olmasının şartları değildir. Kaçırdığınız nokta burasıdır.
-Buluğa ermiş insanlar akıllı olmaları -iman-duyu organlarının akletme ve ihtiyaç duyulan fiilleri yapabilme yeteneğinin olması durumunda dini açıdan ''Mükellef'' fiillerinden sorumlu olarak kabul edilirler. bu çerçevede de evlenmeleri bu mükelleflik şartlarının oluşmasıyla birlikte meşru ve mubah hale gelir. aynı şekilde cezai yaptırımlara da ehil hale gelirler.
-Çok sayıda mallarında zararlı ve faydasız tasarruf durumunda olan yetişkin kadın ve erkek vardır.
Mülahaza: Mehmet Biçer
Öncelikle zahmet edip soruma cevap verdiğiniz için teşekkür ederim.
1- Açıklamalarınızda kız ve erkek çocuklardaki cinsel uyanışın başladığı yaşı/çağı buluğ yaşı/çağı olarak nitelendiriyorsunuz; evlilik yaşını/çağını da buluğ yaşına/çağına indirgiyorsunuz. Böylece buluğa ermiş 9 yaşındaki bir kız çocuğunun evlenmesine dinen bir engel olmadığı sonucuna ulaşıyorsunuz. Eğer sizin yorumunuz doğru olsaydı Nisa/6'da "buluğa erince" denilmesi gerekmez miydi? Halbuki Nisa/6'da asıl vurgu "nikah çağı"na yapılarak "belaġû-nnikâha" denilmektedir. Demek ki burada biyolojik buluğun başlangıç yaşı/çağı ile nikah yaşı/çağı arasında bir ayrım söz konusudur.
2- Diğer yandan "buluğa ermek" ile "rüşte ermek/reşit olmak" kavramlarını da teke indirgiyor/özdeşleştiriyorsunuz. Böylece de rüşt yaşını buluğ yaşına çekerek, 9 yaşındaki kız çocuğunun evlenmesinde dinen bir sakınca olmadığı sonucuna varıyorsunuz. Halbuki buluğ yaşı cinsel uyanışın başladığı bir yaş olup, rüşt yaşı değildir.
3- Gerek yaş küçüklüğü, gerek yaşı rüşt yaşına ulaşsa bile akli melekelerin hiç ya da gerektiği gibi gelişmemesi sebebiyle veya aşırı israf vb. zaafiyetleri sebebiyle ya da hastalık ve ileri yaşlarda akli melekelerin zayıflaması vb. sebeplerle mallarını sağlıklı şekilde idare edemeyenlerin durumu ise Nisa/5'te düzenlenmiştir: " Allah'ın, sizi başına diktiği mallarınızı aklı ermezlere vermeyin; o mallarla onları besleyin, giydirin ve onlara güzel söz söyleyin. " Bu durumdaki kişiler için vesayet altına alınma, ya da bazı hukuki tasarruflarının kısıtlanması söz konusu olabilir.
4- İslam'a göre asgari evlilik yaşı/çağı konusu birçok dini ilimler ve pozitif bilimler açısından (multi disipliner) ele alınmayı hak eden hassas ve hayati bir konu. Ancak sayfanızın formatı gereği bu konuda başkaca tartışmaya girmek istemiyorum. Ancak şu kadarını söylemeyi de bir kardeşlik görevi telakki ediyorum: İslam köleliği, cariyeliği, kız çocuklarını öldürmeyi, kadını ikinci sınıf insan gören anlayışı ortadan kaldıran; yetimin, yoksulun, mazlumun, güçsüzün hakkını koruyan ve gözeten; insanları ırkına, rengine, diline, inancına, düşüncesine bakmaksızın özgürleştiren, tevhid temelinde evrensel bir barış, özgürlük ve adalet sistemi öngörüyorken, 9 yaşındaki bir kız çocuğunun evlendiğini/evlenebileceğini iddia etmek Allah'a, Kur'an'a ve Rasulüne yapılmış bir iftiradır. Bu noktada ise Din'i ve Vahyi anlama konusunda temel referansların ne olduğu ve ne olması gerektiği konusu yeni bir tartışma konusudur.
el Cevab: Kuran türkçesinin tercümesinden üzerine hüküm bina edilecek bir metin değildir.
Arapça indirilmiş Arap dili kurallarına göre manalandırılması gereken bir vahye dayalı metindir. Lafzı da vahye dayanır manalandırılması da vahye dayanır yapılacak yorumlar da hem Arap lügatine uygunluk hem metne uygunluk hem vahye dayalı olarak yapılan açıklama ve uygulamalarına uygunluk şartıyla dini değer taşırlar.
Manalandırmasında peygamberin ''açıklama, uygulama veya dolaylı olarak onaylaması esas alınan bir metin olma özelliği vahye dayalı bir metin olması sebebiyledir. Manalandırılmasındaki beşeri ictihada açık olan yanı vahiyle sabit lafız ve manalandırmalar çerçevesinde kalırsa meşru olur kalmazsa din dışı olur.
Öncelikle bu durumu bir daha hatırlatmak gerektiği anlaşılıyor.
-Nikah kelimesinde asıl olan mana cinsel ilişkidir. Nekaha tedahale manasındadır. kök itibariyle bir şeyin bir diğer şeye girmesi demektir.
-Nikah kelimesi cinsel ilişkiyi mubah hale getiren akid (nikah akdi) manasında da kullanılmıştır.
-Nikah kelimesi buluğ manasında da buluğ yaşı manasında da kullanılmıştır.''yetimler Nikaha erişince demek buluğa erince demektir. Buluğa ermek nikah yani cinsel ilişkiye uygun hale gelmek demektir. Mükellefliğin şartlarından birisi bilindiği gibi buluğdur. Ayetteki belagun nikah, belegu'l buluğ demektir yani.
Buluğ yaşı ile rüşd yaşı aynı olmayabilir. Bu çerçevede buluğa erse de evlilik ve evlilik akdinden sonra zifaf için ailesinin onayını almak durumundadır. Ailesi de onay verirken evlilik külfetini ve cinsel ilişkiyi kaldırıp kaldıramayacağını bedensel ve ruhsal olgunluğunu göz önünde bulundurup onay verebilir ya da o olgunluğa ulaşıncaya kadar zifafı bekletebilirler. Ama buluğa ermek cinsel ilişki için temel şart olduğundan buluğla birlikte kızın kendisi ve ailesi istediği takdirde zifaf caiz hale gelir.
Buluğ yaşı coğrafyaya göre değişkenlik gösterebilir. Hicaz bölgesinde 9 yaşa kadar inen bu ortalama ülkemizde 13-15 ortalamasındadır. Başka bir ülkede de 16-18 civarında olabilir (varsa tabii) buna göre buluğla birlikte bedensel yapı ruhsal durum da cinsel ilişki tecrübesine uygun geliştiyse buluğa eren kız evlenebilir. Fıkhi açıdan konunun hulasası budur.
Buluğla birlikte evlenme caiz hale gelir. Ama caiz olması demek evlenme mecburiyeti de demek değildir. Hiç bir birey buluğa erdi diye evliliğe mecbur edilemez. Ama evlenmek isterse evlenmesine izin verilmelidir.
(İslam'a göre asgari evlilik yaşı/çağı konusu birçok dini ilimler ve pozitif bilimler açısından (multi disipliner) ele alınmayı hak eden hassas ve hayati bir konu.)
Önemli bir konudur. Amenna ama dini bir meselenin haramlık ve helalliğin tesbiti açısından multi disipliner yanı olamaz.
Laik bir ülke de yaşamanın galiba Müslüman bireylere böyle olumsuz (hayati derecede İslam dışı) etkileri de gözlemlenebiliyor.