

Bilgi Felsefesi Nedir?
(Epistemoloji Nedir?)
Tarihsel Bakış
Bilgi edinme, bilme ve öğrenme insanın en temel güdülerinden ve onu
diğer canlılardan ayıran en temel özelliklerindendir. Bu güdüler,
insanın ortaya çıkmasından itibaren her yerde ve her zamanda insanın
aktivitelerini temelden etkilemiştir. Yani bilgi edinmenin, dolayısıyla
da bilginin tarihi, insanlık tarihi kadar eskidir.


Felsefenin ilk ortaya çıktığı dönemlerde (M.Ö. 7. yüz yıl; Yunan düşüncesi) insanlar ilgilerini bilginin öznesine değil, nesnesine yoğunlaştırmışlardır. Bu da demektir ki felsefenin ilk dönemlerinde insanlar "bilen özne" ile değil de "bilginin konusu olan nesne" ile ilgilenmişlerdir. Miletos Okulu'nun kurucusu olan Thales, her şeyin arkhesinin, yani ana maddesinin "su" olduğunu söylemiştir. Aynı şekilde Anaksimandros, her şeyin arkhesinin sonsuz ve sınırsız olan "aperion", Anaksimenes ise "hava" olduğunu söylemişlerdir. İşte bunlar, nesne üzerine yoğunlaşan ve yorum yapan düşünce insanlarıdır. Herakleitos, Parmenides, Demokritos ve Anaksagoras gibi ilk dönem Yunan filozofları bilginin imkanı, kaynağı, sınırları ve ölçütlerine ilişkin ilk soruları, şüpheleri ve tartışmaları ortaya çıkarmışlardır. Sonuç olarak "bilgi" konusunun, felsefî düşüncenin gündemine gelmesi; sofistler, Sokrates ve onu takip eden Platon ve Aristoteles gibi büyük filozofların döneminde olmuştur. Bilgi felsefesinin tarihsel gelişimine biraz göz gezdirdikten sonra, şimdi bilgi felsefesinin içeriğine değinilebilecektir.
Genel Hatlarıyla Bilgi Felsefesi
Özetle Bilgi Felsefesi
Bilgi, İlk Çağdan itibaren ele alınmaya başlanmış bir konudur. Bu
konunun felsefi bir sorun olarak algılanması ve temellendirilmeye
çalışılması ancak Yeni Çağda gerçekleşmiştir. Bu dönemden itibaren bilgi
felsefesi, bilginin kaynağını, değerini ve sınırlarını inceleyen felsefe
dalı olarak varlığını sürdürmektedir.
Bilgi felsefesinin temel kavramları, doğruluk (hakikat), gerçeklik ve
temellendirmedir. Doğruluk, düşüncenin yada ileri sürülen savın
nesnesine uygun olmasıdır. Gerçeklik, zaman ve mekan içinde var
olanların tümüdür. Temellendirme ise ortaya konulan sava dayanak ve
gerekçe bulma işidir.
Bilgi felsefesinin temel soruları, doğru bilgi olanaklı mıdır?, insan
gerçeği tam ve kesin olarak bilebilir mi?, bilginin kaynağı nedir?
...vb. dir.