LNG piyasası, ılıman bir kış mevsimi, Avrupa ekonomilerinin genel ekonomik dayanıklılığı ve LNG tedarikindeki gecikmeleri veya kesintileri hafifletmeye yönelik geniş depolama kapasitesi nedeniyle nispeten istikrarlı kaldı.
Küresel LNG ticaretinde Kızıldeniz, üreticiler ve alıcılar açısından her zaman doğu ve batı pazarlarını ayıran çizgi olmuştur. LNG endüstrisi doğası gereği döngüseldir. On yılın başından bu yana, küresel LNG sıvılaştırma kapasitesi dört kattan fazla arttı ve küresel bir emtia haline geldi. LNG, yerleşik enerji karışımına meydan okuyarak ve emtia dinamiklerini değiştirerek ticaret akışlarını yeniden yazmaya devam ediyor. Kızıldeniz’de Husilerin gemilere yönelik saldırıları sonucunda 12 Ocak’tan bu yana Kızıldeniz’den LNG kargosu geçmediği belirtiliyor. 2023’te küresel LNG ihracatının yüzde 8’i Süveyş Kanalı, yüzde 2,5’i ise Panama Kanalı üzerinden gerçekleştirildi. Bu noktalardaki kesinti, küresel LNG ticaretinin yüzde 10’undan biraz fazlasını etkiliyor. İhracatçılar ve ithalatçılar arasındaki etkileşim fırsatlarının yanı sıra zorluklar da yarattı.
Rusya-Ukrayna savaşı zaten LNG pazarında bir değişime yol açmıştı; ABD LNG üreticileri, Rusya’nın Avrupa’ya gaz tedarikindeki boşluğu doldurmak için genişledi. Aynı zamanda ABD’nin Avrupa’ya artan LNG arzı diğer uluslararası tedarikçilere olan iştahı azalttı. Kızıldeniz nakliye hatlarındaki istikrarsızlık, alıcıları ABD’nin daha fazla LNG genişlemesini desteklemeye yöneltecek ve istikrarsızlığın yayılması aynı zamanda Asya pazarını daha fazla Kuzey Amerika LNG hacmi elde etmeye teşvik edebilecek duruma getirdi. Bir bütün olarak bu durum, nakliye riskini en aza indiren yeni LNG tedarik zincirlerinin geliştirilmesini ve genişletilmesini destekleyecektir. Ne yazık ki, dünyanın her yerinde coğrafi sıkışma noktaları mevcuttur ve hepsi olmasa da çoğunun, bunların geçişiyle ilgili kendi zorlukları vardır. Kızıldeniz’de devam eden gerilim nedeniyle birçok LNG kargosu, Ümit Burnu çevresinde daha uzun yolculuklar yapmak gibi alternatif rotalara yöneldi. Kanallarda yaşanan aksaklılar Atlantik ve Pasifik Havzaları arasındaki nakliyeyi engellemiyor ama LNG kargolarının daha uzun rotalar üzerinden yeniden yönlendirilmesi sevkiyat kapasitesini azalttığı görülüyor. Güney Afrika çevresinde artan gemi trafiği, yakıt fiyatlarında da artışa neden oldu. Rotası değişen gemilere uygun miktarda yakıt sağlanması konusunda endişeler arttı. Kesinti öncelikle Katar’dan Avrupa’ya ve ABD, Rusya, Cezayir ve Mısır’dan Asya’ya yapılan teslimatları etkiledi. Kızıldeniz’in kapanmasının devam edeceğini varsayarsak, her birinin sonraki LNG teslimatının Ümit Burnu üzerinden yapılması önemli ölçüde daha uzun sürecektir, yani kümülatif etki yıl boyunca artacaktır. Daha uzun rotalar, daha yüksek nakliye maliyetleri ve belirli bir süre içinde her bir gemi tarafından teslim edilebilecek daha küçük bir LNG hacmi anlamına gelir. Bu ek maliyetler ancak kesintinin Avrupa ve Asya’daki LNG ithalat fiyatlarının yükselmesine neden olması halinde daha yüksek satış fiyatları yoluyla telafi edileceği belirtiliyor. Kızıldeniz su yolu baskı altındayken ve düşmanlıkların ne zaman sona ereceğine dair bir tahmin yokken, küresel denizcilik filosunun uzun Ümit Burnu yolculuğu gibi alternatif rotaları değerlendirmesi mecburen gerekli hale geldi.
Avrupa, Ümit Burnu üzerinden yeniden yönlendirmenin kabul edilmesini önermeye devam ediyor, ancak kargolar başka ülkelere yönlendirilmeye başlanırsa, Avrupa’ya yönelik haftalık kargo yükleri düşebilir piyasalar ve daha uzun gidiş-dönüş yolculukları, etkin nakliye kapasitesini olumsuz yönde etkilemeye başlar. Daha uzun nakliye süreleri, daha yüksek maliyetler ve nakliye riskleri doğuracaktır. 2023 Aralık ortasına baktığımızda en az üç LNG taşıyıcısı Ümit Burnu çevresinde daha uzun bir yolculuğu tercih etti ve Katar’dan Avrupa’ya gidiş-dönüş geçişine yaklaşık 22 gün eklenmiş oldu. Bu fazladan 6.000-7.000 deniz mili, ilave 1 milyon dolarlık yakıt maliyeti anlamına geliyor. Sigorta primleri de artıyor, bu da nakliye maliyetlerini artırıyor. Daha uzun nakliye süreleri, planlanan liman varışlarını, yükleme ve boşaltma programlarını olumsuz yönde etkilemesi mümkün ve LNG taşıyıcı filosunun küresel olarak yeniden programlanmasına neden olarak yine nihai ürüne maliyet katabilir. Önemli bir ölçüt olarak, Katar’dan Avrupa’ya kargo gönderilerindeki fazladan 11 günlük gecikme, bir geminin 24 saat içinde boşaltılacağı varsayıldığında, üç ila dört kargonun eksik olması anlamına geliyor. Sistemdeki nakliye gecikmelerinin uzun sürmesi ve Avrupa’da kış ısıtma sezonunun ortası olması nedeniyle Avrupalı alıcılar sigorta olarak spot kargoları güvence altına almak zorunda kalacak. Ana pazarı olmasa da Avrupa, Katar LNG’si için oldukça büyük bir pazar olmaya devam ediyor. 2023 yılında yaklaşık 15 milyon ton, Kızıldeniz üzerinden Avrupa’ya ulaştırıldı. Bu, 2022 gaz krizinden önceki yılda gönderilen yaklaşık 19 milyon tona göre yüzde 20’lik bir düşüş anlamına geliyor. Umman ve BAE zaman zaman Avrupa’ya kargo tedarik ediyor ancak asıl odak noktaları Asya pazarıdır. Gaz tedariki durmamış olsa da LNG kargolarının hedef pazarlara ulaşması daha uzun sürüyor. Kızıldeniz’deki kesinti, kuraklığın neden olduğu düşük su seviyelerinin Panama Kanalı İdaresi’ni trafiği sınırlamaya sevk ettiği Panama Kanalı’ndaki trafiğin kısıtlanmasıyla aynı zamana denk geldi. Bu durum doğuya giden ABD LNG kargolarının yanı sıra Rusya’nın Yamal Yarımadası’ndan yaptığı tedariki de etkiliyor çünkü LNG kargoları kışın kuzey deniz yolunu kullanamıyor ve bunun yerine Süveyş Kanalı’nı geçmek zorunda kalıyor. Bu zorluklara rağmen LNG piyasası, ılıman bir kış mevsimi, Avrupa ekonomilerinin genel ekonomik dayanıklılığı ve LNG tedarikindeki gecikmeleri veya kesintileri hafifletmeye yönelik geniş depolama kapasitesi nedeniyle nispeten istikrarlı kaldı.
Stokların tükendiği 2022 yılındaki koşulların aksine mevcut piyasa koşulları daha olumlu. Ancak gecikmelerin devam etmesi ve yazın yeniden dolum döneminde stokların azalması durumunda pazarda daralma yaşanabilir ve bu da potansiyel fiyat artışlarına yol açabilir. Gaz piyasasındaki bu aksama, ABD Başkanı Joseph Biden yönetiminin 20 Ocak’ta yaptığı, yeni LNG projelerinden Serbest Ticaret Anlaşması olmayan ülkelere ihracat onaylarında duraklama ilan eden şaşırtıcı bir duyuruyla aynı zamana denk geldi. Piyasa, bu kararı geniş çapta, onaylanmamış projelerde olası bir gecikmeye işaret ederek, planlanan ABD ve Meksika projelerinin yılda yaklaşık 50 milyon tonunu etkileyeceği şeklinde yorumladı. Bu durum, LNG kapasitelerini 2028 yılına kadar faaliyete geçecek şekilde genişleten Katar ve diğer Orta Doğu LNG ihracatçılarına fayda sağlayabilir. Dünyanın üçüncü büyük LNG ihracatçısı olan Katar, Ras Laffan tesislerindeki mevcut kapasiteyi arttıracak. On yılın sonundan önce 142 milyon ton olması bekleniyor. Katar’ın LNG’sinin büyük bir kısmı, en çok ithalat yapan bölge olan Asya’daki alıcılara gidiyor. Elde edilen veriler Asya’nın Orta Doğulu üreticinin hacminin ortalama %80’ini aldığını gösteriyor. BAE’de inşaat halindeki Ruwais tesisi ve Das Adası tesisinin genişletilmesi, toplam kapasiteyi yılda 10,4 milyon tona çıkaracak.
Önde gelen bir LNG tedarikçisi olan Shell, 2024 Görünümünde 2040 yılına kadar talepte yüzde 50’den fazla bir artış öngörüyor. Bu büyümenin nedeni, Çin’de endüstriyel kömürden gaza geçişin hızlanması ve Güney Asya ve Güneydoğu’da artan LNG kullanımıdır. Asya ülkelerinin ekonomik büyümeyi desteklemesi öngörülüyor. Bu da piyasanın şu ana kadar Kızıldeniz’de gemi taşımacılığına yönelik saldırılara nispeten kayıtsız olduğunun bir başka işareti. Kızıldeniz’deki krizden etkilenen LNG hacminin nispeten küçük olduğunu ve mevcut piyasa dinamiklerinin, spot fiyatlar üzerinde önemli bir yukarı yönlü baskı yaratmadan bunu telafi edecek kadar esnek olduğunu da belirtmekte fayda var.