Bir Kas Grubunu Haftada Kaç Defa Çalıştırmalısın? Bir kas grubunun haftada kaç defa çalıştırılması gerektiği konusu bırakın amatör spor salonu müdavimlerini, profesyonel vücut geliştirmeciler arasında dahi daima tartışmalı bir konu..
Bir Kas Grubunu Haftada Kaç Defa Çalıştırmalısın?
Bir kas grubunun haftada kaç defa çalıştırılması gerektiği konusu bırakın amatör spor salonu müdavimlerini, profesyonel vücut geliştirmeciler arasında dahi daima tartışmalı bir konu olmuştur. Örneğin yakın tarihe kısa bir bakış attığımızda 1900-1950’ler arasında tüm vücut (full body) antrenmanlarının yükselişte olduğunu ve “vücut geliştirmenin babası” olarak anılan Eugen Sandow ve Reg Park (Arnold’un idolü) gibi efsanelerin tüm vücut antrenmanları kullandığını görmekteyiz. Nitekim, Reg Park’ın kendisinin yazdığı ve 1958 Mr. Universe yarışması için yaptığı hazırlık sürecini anlattığı bir yazısında bu hazırlık sürecinin bir kısmının haftada üç günlük tüm vücut antrenmanlarından oluştuğunu görmekteyiz (1).
1950-60’lar ve sonrasında ise kendi besin takviyesi markaları, dergileri ve yarışmaları olan Weider kardeşlerin, dergilerinde yer verdikleri yazılar ile bro-split diye bilinen antrenmanların yükselişe geçtiğini görmekteyiz.
Daha sonraki süreçte “vücut geliştirmenin altın çağı” olarak adlandırılan dönemde, Arnold ve Frank Zane gibi efsanevi isimlerin de bro-split antrenman programlarını ön planda tuttuğunu, hatta Arnold’un 1985’te yayınlanan vücut geliştirme ansiklopedisi kitabında, bu sistemlerin detaylandırıldığını görebiliyoruz (1). Geçmişi geride bırakıp günümüze baktığımızda ise bro-split programların hala popülaritesini korumaya devam ettiğini görmekteyiz, nitekim Hackett tarafından gerçekleştirilen ve 235 müsabık vücut geliştirmecinin katıldığı 2022 tarihli bir ankette, katılımcıların %85,5’inin bro-split antrenman rutini kullandığı bildirilmiştir (2).
Split, Full Body, Upper/Lower, Push/Pull/Leg Antrenman Farkları Nelerdir?
Bir kas grubunu haftada kaç defa çalıştırmamız gerektiği konusunu masaya yatırdığımızda kas grubu başına haftalık antrenman sıklığını değiştiren antrenman rutinleri gün yüzüne çıkar, bu yelpazede bir uçta bir kas grubunun haftada en az iki defa çalıştırılması gerektiğini öne süren tüm vücut antrenman rutini savunucuları bulunurken, diğer uçta haftada bir defa ancak daha yüksek hacimerle daha fazla hasar yaratacak şekilde çalıştırılmasının gerektiğini öne süren split-body antrenman rutini savunucuları bulunur. Biz yine de tüm okuyucularımıza fikir sağlaması adına bu yöntemler arasında en sık kullanılanlara kısaca değinelim.
Tüm vücut antrenmanları kısaca, tüm kas gruplarını tek bir antrenman seansında çalıştırmayı içerir. Bu tür programlarda kas grupları haftada 2 ila 5 defa çalıştırılabilir.
Bro-split programlar, kas gruplarını haftanın farklı günlerinde izole bir şekilde çalıştırmayı içerir. Kas grupları burada tipik olarak haftada bir veya iki sıklıkta çalıştırılır.
Üst/alt vücut programlar, üst ve alt vücut kaslarını ayrı günlerde çalıştırmayı içerir. Genellikle haftada 2 üst ve alt vücut antrenman seansı gerçekleştirilir, bu da kas gruplarının haftada iki defa çalıştırılmasına neden olur, bu sıklığı haftada 3 defaya çıkarmak da mümkündür.
Son olarak, itme/çekme/bacak antrenman programları itiş, çekiş ve bacak kaslarını ayrı günlerde çalıştırmayı içerir. Böyle bir programda, kas grupları genel olarak haftada iki defa çalıştırılabilir.
Aşağıdaki tabloda her bir program dizaynı için basit örnekleri görebilirsiniz.
Daha basit ifadeyle, kas protein sentezi gibi akut ölçüm sonuçlarına bakarak kas gelişimi gibi uzun süreli adaptasyonlara genelleme yapmak doğru değildir!
Diğer tarafta bir kas grubunun haftada bir defa ancak daha yüksek hacimlerle kasa maksimum hasar verecek şekilde çalıştırılması gerektiğini savunan kişilerin bulunduğundan bahsetmiştik, bu da hatalı bir yaklaşımdır çünkü yaygın inanışın aksine kas hasarı primer bir hipertrofi mekanizması değildir ve bu güne kadar gerçekleştirilmiş hiçbir çalışmada daha fazla hasarın daha fazla kas gelişimine neden olduğu gösterilememiştir (4, 5).
Her iki tarafın da argümanının hatalı olduğu durumlarda akut ve bireysel çalışmalara odaklanmak yerine, literatürün genelini yansıtan sistematik derleme ve meta-analizlere bakmak daha sağlıklı olacaktır.
Bu konudaki en ünlü çalışmalardan biri Schoenfeld’in 2016 tarihli meta-analizi, bu çalışmanın sonuçlarına göre bir kas grubunu haftada iki defa çalıştırmak, bir defa çalıştırmaya kıyasla kas gelişimi açısından daha faydalı (6). Hal böyle olunca da tüm vücut antrenman programı savunucularının bu çalışmayı sık sık paylaştıklarını görebilirsiniz, ancak burada bazı temel problemler var. Bunlardan en önemlisi 2016 tarihli bu çalışmanın 6 yıl öncesine ait yalnızca 7 çalışmayı kapsayan bir meta-analiz olması.
Nitekim aynı araştırmacı tarafından 2019 tarihinde gerçekleştirilen ve bu sefer de 13 ayrı çalışmayı kapsayan daha güncel bir meta-analiz, antrenman hacmi antrenman koşulları arasında eşitlendiğinde bir kasın haftadan kaç defa çalıştırıldığının önemsiz olduğunu göstermiştir (7). Yani her iki antrenman programında da bir kas için haftalık aynı sayıda set kullanıyorsanız ister bir defa, ister 3 defa çalıştırın, tercih sizin!
Peki bu araştırmayı olduğu gibi alıp kullanabilir miyiz? Maalesef hayır:)
2019 tarihli bu meta-analize dahil edilen 13 çalışmanın 11 tanesinde kas grubu başına haftalık toplamda 12 set kullanılması nedeniyle, 12 sete kadar olan hacimlerde kas grubu çalıştırılma sıklığının fark yaratmayacağını söylemek daha doğru olacaktır. Peki ya 12 setten yüksek hacimlerde?
Konuya ilişkin araştırmalar yürüten Barbalho’nun, yaptığı usulsüzlükler (8) nedeniyle geri çekilen çalışmalarını saymazsak (9). Hem bu meta-analizden geriye kalan diğer çalışmalar, hem de 2019 yılından bu yana yayımlanan yeni çalışmalar, ne yazık ki metodolojik ve bireysel farklılıklar nedeniyle çelişkili sonuçlar ortaya koymakta.
Dolayısıyla literatürde henüz doldurulmamış boşluklar nedeniyle yayımlanan en son resmi bildirilerde şu sonuçlara yer verildiğini görmekteyiz;
Düşük-orta hacimli antrenman protokollerinde (kas grubu başına haftalık ~≤10 set) antrenman sıklığını artırmanın hipertrofik bir yararı yok gibi görünmektedir. Ancak daha yüksek hacimli antrenmanlar kullanırken, hacmi daha sık seanslara yaymak muhtemelen daha faydalı olacaktır. Genel bir öneri olarak, hacmi kas grubu başına haftalık ~10 set ile sınırlandırmak ve daha yüksek hacimlerde antrenman sıklığını artırmak uygun bir yaklaşımdır
KAYNAKLAR
Hackett DA, Johnson NA, Chow CM. Training practices and ergogenic aids used by male bodybuilders. J Strength Cond Res. 2013;27(6):1609-1617. doi:10.1519/JSC.0b013e318271272a
Üyelerimiz, ziyaretçilerimiz, tedarikçilerimiz ve çalışanlarımız dahil gerçek kişilerin kişisel verilerinin Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve insan haklarına ilişkin ülkemizin tarafı olduğu uluslararası sözleşmeler ile 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuata uygun olarak işlenmesi ve verisi işlenen ilgili kişilerin haklarını etkin şekilde kullanılmasının sağlanması önceliğimizdir. veri politikamızı inceleyebilirsiniz.