PAZARTESİ SOHBETİ/CEMALİ AYGIR
Turnuva için "İlklerin Dünya Kupası" olacak diyen Akçer, "İlk kez kış döneminde bir Dünya Kupası düzenlenecek, ilk kez Avrupa'da ligler kışın duracak, ilk FIFA hakem kurulu kadın hakemlere Dünya Kupası'nda görev verecek, ilk kez yeni bir teknoloji oyun kurallarına uyarlanacak. İlk kez Arap dünyasından bir ülke Dünya Kupası'na ev sahipliği yapacak ve ilk kez orta doğuda bir Dünya Kupası yapılmış olacak" dedi
DÜNYANIN en büyük futbol organizasyonu olan FIFA Dünya Kupası, 20 Kasım 2022 Pazar günü Katar'da başlıyor. Açılış maçı ise Katar ile Ekvator arasında saat 19.00'da başlayacak. Bu büyük organizasyon ve getirdiği yenilikler hakkında, daha önce FIFA'nın organize ettiği Plaj Futbolu Dünya Kupası'na 3 kez katılıp 2 kez final maçı yönetmiş ve 15 yıl Süper Lig'de yardımcı hakemlik yapmış bir uzman olan eski FIFA eğitimcisi ve Süper Lig yardımcı hakemi Serdar Akçer ile bir söyleşi yaptık.
Yeni Alanya: Serdar hocam öncelikle hoş geldiniz, yine bir Dünya Kupası arifesindeyiz. Hemen sorayım, neden Dünya Kupası bu kadar önemli?
Serdar Akçer: FIFA dünyada futbolun idari patronu ve Dünya Kupası'nı organize eden kuruluş. Dünya Kupası FIFA’ya bağlı altı konfederasyondan toplam 32 milli takımın katıldığı en büyük futbol organizasyonu. Dünyada televizyon ve sosyal medyadan en çok takip edilen organizasyon unvanını da elinde bulunduruyor. Bir nevi futbolun yıldızlar geçidi veya vitrini demek lazım.
Yeni Alanya: Hocam biz hep Dünya Kupalarını yaz aylarında izlerdik, peki neden şimdi Kasım ayında başlıyor?
Serdar Akçer: 2009 yılında, 2022 Dünya Kupası'nı düzenlemek için Avusturalya, Japonya, Amerika Birleşik Devletleri, Güney Kore, Endonezya, Katar ve Meksika aday oldu. Ancak Meksika mali sebeplerden, Endonezya ise hükümetin desteğini çekmesi nedeniyle adaylıklarını geri çektiler. FIFA yönetim kurulu çok tartışmalı bir oylama sonrası Katar'ı ev sahibi olarak açıkladı. Ancak bir sorun vardı. Katar yazın çok sıcak ve aşırı nemli olması nedeniyle futbolcuların sağlığı açısından uygun değildi. Kamuoyu Katar'ın sırf bu sebeple seçilemeyeceğini daha önce belirtmesine rağmen seçilmişti. Bu seçim süreci sonucu FIFA yönetim kurulu üyelerinin bazıları yolsuzluk ve para karşılığı oy kullanma nedeniyle suçlandı ve FIFA etik komitesi tarafından görevden alındılar. Sonrasında da FIFA Başkanı Sepp Blatter istifa etti ve o da FIFA etik kurulundan 8 yıl futboldan men cezası aldı. FIFA seçime gitti, yerine gelen Başkan Gianni Infantino ve FIFA konseyi futbolcu sağlığı açısından Dünya Kupası'nın tarihte ilk kez sonbahar ve kış ayında oynanmasına karar verdi. Ve yine tarihte ilk kez Avrupa'da (UEFA) bir sezonun ilk yarısı bitmeden liglere Dünya Kupası arası veriliyor.
Yeni Alanya: Hocam sanırım bu Dünya Kupası'na ilklerin Dünya Kupası desek yanlış olmayacak.
Serdar Akçer: Evet bu kesinlikle doğru. İlk kez kış döneminde bir Dünya Kupası düzenlenecek, ilk kez Avrupa'da ligler kışın duracak, ilk FIFA hakem kurulu kadın hakemlere Dünya Kupası'nda görev verecek, ilk kez yeni bir teknoloji oyun kurallarına uyarlanacak. İlk kez Arap dünyasından bir ülke Dünya Kupası'na ev sahipliği yapacak ve ilk kez orta doğuda bir Dünya Kupası yapılmış olacak. Birçok ilklerin Dünya Kupası olacak.
Yeni Alanya: Hocam yeni teknoloji dediğiniz nedir, biraz açıklar mısınız?
Serdar Akçer: İki büyük teknoloji var demek lazım esasında. Birincisi Katar aday olduğunda Dünya Kupası için hiçbir stadyumu yoktu. Ancak Katar imkansız denileni başardı ve 5 şehirde (Lusail, Havr, Doha, Er-Rayyan, Vekre) 8 yeni teknoloji harikası stadyumlar inşa etti. Bu stadyumlar klimalı ve futbol oynanması için en elverişli dereceye ayarlanabiliyor. İkinci büyük teknolojik gelişim ise VAR (video yardımcı hakem) konusunda. Artık ofsayt kararları yarı otomatik bir sistem ile karara bağlanacak. Bu sistem yapay zekayı hakemlerin maç esnasında kullanımına sunan bir sistem.
Yeni Alanya: Serdar hocam bu yapay zeka olayı malum bizde de çok gündemde. Nedir bu yarı otomatik sistem açıklayabilir misiniz?
Serdar Akçer: Yarı otomatik ofsayt sistemi hakemlere daha hızlı karar almada yardımcı bir sistem olarak geliştirildi. Stadyumlardaki büyük ekranlarda ve televizyon başındaki bizlere de ofsaytı üç boyutlu olarak gösterecek bir sistem.
Yeni Alanya: Hocam sistem nasıl çalışıyor peki, yapay zeka neresinde?
Serdar Akçer: FIFA bu sistemi geliştirmek için özel bir AR-GE departmanı kurdu. Çünkü VAR ile ofsayt tespiti yaparken ekran başındaki operatör ve hakemlerin karşılaştığı en büyük sorun şu meşhur çizgi çekme olayı idi. Bizim ülkemizde de kullanılan sistemde hakem ofsayt tespiti için hücum ve defans oyuncusu kaleye en yakın vücut noktasını belirlemek zorunda (eller hariç). Bunu yapabilmek için de topa ilk vuruş anı doğru tespit edilmeli. İnsan faktörü şuan VAR'da ofsayt tespitinde çok fazla şekilde müdahil. Yeni sistemde bu insan faktörü yok denecek kadar az. Her stadyumda çatının altına yerleştirilmiş 12 tane hassas görüntü kaydı yapan izleme kameraları olacak. Bu kameralar bizim televizyonda izlediğimiz görüntülerden farklı şekilde görüntü yakalayacak. Yani bizdeki gibi yayıncı kuruluşun kameraları değiller. Bu kameralar saniyede 50 kez hem topu hem de sahadaki oyuncuların 29 ayrı noktasını (oyuncuların uzuvları) izleyerek dijital olarak konumlarını izleyecekler. Her bir oyuncunun 29 noktasının izlenmesi toplanarak yapay zekaya aktarılacak. Ayrıca topun içinde, tam ortasında özel bir sensör var bu sensör saniyede 500 defa top verisi gönderecek ve topa vuruş anı sıkı şekilde izlenmiş olacak. Yapay zekâ tüm bu uzuv ve top verileri işleyerek eğer topa vurulduğu anda ofsayt varsa otomatik olarak VAR hakemine iletecek. VAR hakemi verilerin doğruluğunu kontrol edip sahadaki hakemi bilgilendirecek. Yapay zekâ verileri işlerken 12 hassas görüntü kaydı yapan izleme kamera verilerini saha üzerindeki 3 boyutlu konumları ile hesaplıyor ve topun içindeki sensörden gelen topa vurulma anını ile birleştirip VAR odasına iletiyor. Yani artık ofsaytta çizgi otomatik çiziliyor ve burada insan faktörü yok denecek kadar az.
Yeni Alanya: Hocam yani ofsaytta hata son buluyor diyebilir miyiz?
Serdar Akçer: Bu çok iddialı bir söz olur. Futbolda hata her zaman vardır çünkü futbolda insan vardır ve insanlar hata yapar. Sonuçta hala yorum gerektiren ofsayt kararları var olacaktır. Şunu da unutmayalım ki bu yapay zeka sadece ofsayt için geliştirilmiş bir sistem ama ileride mutlaka fauller konusunda da gelişim olacaktır. Teknoloji hızla evriliyor, gelişiyor. 2018'de VAR ilk kez kullanıldığında bile büyük olay denilmişti ama sonra eleştiriler geldi. Bir de şunu unutmamak lazım VAR bir yardımcı sistem hala son kararı sahadaki hakem veriyor. VAR kullanım amacı oyundaki bariz ve açık hatayı tespit etmek şu bir gerçek ki hala maçı bir insan yönetiyor.
Yeni Alanya: Bizim milli takımımız Dünya Kupası'nda yok. Peki hakemimiz var mı? Bir de kadın hakemler ilk dediniz kimler bunlar?
Serdar Akçer: Ne yazık ki Milli Takımımız Katar Dünya Kupasında yok. Umarım 2026'daki Dünya Kupası'nda görebiliriz. Hakemimizde yok bu Dünya Kupası'nda. Cüneyt Çakır hoca Dünya Kupası aday hakemleri arasındaydı ancak Türkiye'de yaşanan bazı olaylar etkiledi ve FIFA hakem komitesi Türkiye'den hakem seçmedi. Dünya Kupası'nda FIFA'ya bağlı 6 konfederasyondan toplam 36 hakem, 69 yardımcı hakem ve 24 video yardımcı hakem görev yapacak. Yani dünyadaki en üst düzey hakemler bu turnuvada olacak. 6 kadın hakemin dağılımı ise şöyle; Fransa'dan 2019 yılı UEFA Süper Kupa finali hakemi Stephanie Frappart, Afrika Uluslar Kupası'nda görev yapan ilk kadın hakem unvanlı Ruanda'dan Salima Mukansanga, Japonya'dan Yoshimi Yamashita ki kendisi Asya Şampiyonlar Ligi'nde görev alan ilk kadın hakem. Ayrıca Brezilya'dan Neuza Geri, Meksika'dan Karen Diaz Medine ve ABD'den Kathryn Nesbitt yardımcı hakem olarak görev yapacaklar.
Yeni Alanya: Hocam verdiğiniz değerli bilgiler için Dim Medya Ailesi olarak teşekkür ederiz. Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?
Serdar Akçer: Dim Medya'ya asıl ben teşekkür ederim, umarım yararlı olmuştur. Herkese hak edenin kazandığı keyifli bir Dünya Kupası seyri diliyorum. Kaçırmayın derim, çünkü bu ilklerin Dünya Kupası olacak.