Bangladeş nasıl doğdu
Pakistan'dan bağımsızlığını kazanmasından bu yana geçen 50 yılda Bangladeş, dini ve iki ulus teorisini geride bıraktı.
Nisan 1946'da Mevlana Abul Kalam Azad, gazeteci Shorish Keşmiri'ye verdiği bir röportajda, Cinnah'ın Pakistan'a yönelik talebindeki ciddi tehlikeleri yalnızca görebiliyorum dedi. Başka bir şeye de dikkat edin. Bengal şimdiye kadar Jinnah'ın incelemesinden kurtuldu. Ve Bengal'in basitçe dış hakimiyet ve otoriteye boyun eğmediğini henüz bilmiyor. Bengalce protesto edecek - er ya da geç. Doğu Pakistan'ın Batı Pakistan'ın üstünlüğüne asla katlanamayacağına inanıyorum - ikisi asla bir arada var olamaz. İnançları farklıdır; ikisini birleştirmek için başka ne var? Müslüman olmanın tek gerçeği, pek de uyumlu bir faktör olamaz.
Batı Pakistan, Doğu Pakistan'ı birden fazla alanda yoksun bıraktı ve zorladı. Doğu Pakistan'da yetiştirilen jüt ve diğer mahsullerin fiyatları Batı Pakistan'da belirlendi; kârın sadece yarısı Doğu Pakistan'a geri döndü. Batı Pakistan'da üretilen elma, üzüm veya yünlü giysiler Doğu Pakistan'daki fiyatının 10 katına satıldı. Ayrımcılık öyle bir şeydi ki, en ufak bir fikir ayrılığı bile bir kişiyi Pakistan'ın ya da İslam'ın düşmanı olarak damgaladı. Zulüm, tutuklamalar, hapsetmeler günün sırasıydı.
Pakistan Kararı Mart 1940'ta Lahor'da kabul edildi. 1966'da Pakistan'ın muhalefet liderleri bir araya geldi ve burada altı maddelik programa Şeyh Mujibur Rahman öncülük etti. Güçlü bir Pakistan ve tabii ki özgür bir Bangladeş inşa etmenin tohumları vardı. Pakistan'ın casusları ve askeri istihbaratı, altı maddelik programda ayrılma ve kendi kaderini tayin etme mesajını ölçmekte hiç zaman kaybetmedi. Komünist lider Moni Singh, kurtuluştan sonra şunları söyledi: Bangabandhu'nun kafasında 1951'de Kurtuluş planı vardı.
Awami Ligi ve Bangabandhu, Mart 1966'dan itibaren altı maddelik program lehine ülke çapında mitingler başlattı. Hareket yayıldı. Mujibur, diğer birçok kişiyle birlikte tutuklandı. Ancak hapishane onları uzun süre tutamadı ve serbest bırakılmak zorunda kaldılar. Ayub Han rejimi, protestocuları Agartala Komplo Davası ile suçladı. Doğu Pakistan halkı birlik olarak ayağa kalktı ve Mujibur Rahman'ın serbest bırakılmasını istedi. 144. madde uygulandı. Sloganlar havaya uçtu - Jai Bangla (Dolu Bangla), Tomar Amaar Thikana, Padma, Meghna, Jamuna (Evimiz burada, biliyor musun?/ Padma-Meghna-Jamuna'nın aktığı yer); Dhaka Na Pindi, Dakka, Dakka (Bize Pindi'yi değil Dakka'yı verin/ Bize her gün Dakka'yı verin!). Artık Doğu Pakistan veya Doğu Bengal'den söz eden bir pankart veya slogan yok; baştan sona Bangladeş'ti. Bu yazar da bu tür sloganlardan birkaçını kaleme almıştır.
7 Mart'ta Bangabandhu ulusa seslendi. Açıkça belirtti: Bu sefer mücadele özgürlüğümüz için.
25 Mart gece yarısı Pakistan, Bangladeş'te soykırım başlattı. Mülteciler Hindistan'a akın etti. Hindistan, özgürlük mücadelesinde Bangladeş'in yanında yer aldı ve Bangladeş'in kurtuluşunu kazanmada İndira Gandhi'nin ve Hint Ordusu'nun katkısını selamlamak gerekir.
25-26 Mart gecesi soykırımın başladığı gibi kurtuluş günü olarak anılıyor. Pakistan'ın üstünlüğü iki buçuk yıl sürdü - din ve iki ulus teorisi yola çıktı.
Pakistan'ın varlığından sadece sekiz ay sonra Jinnah, Dakka'ya geldi ve iki mitinge hitap etti. Urduca'yı Batı ve Doğu Pakistan'ın devlet dili ilan etti. Doğu Pakistan halkının Urduca konuşmadığını unuttu - Bangla konuştular. Bangla Dil Hareketi'nin ve Bangladeş Kurtuluş Savaşı'nın tohumları, Cinnah'ın ilanına kadar takip edilebilir.
Londra'da hem Pakistan'ın hem de Bangladeş'in doğumlarını Cinnah'a borçlu olduğunu söyleyen Pakistanlı bir romancıyla tanıştım. Ortak bir din, ülkeleri ve milletleri birleştiremez. Bir politikacı olarak bilgeliğine ve kurnazlığına rağmen bu meseleye kördü.
Bangladeş Anayasası'nın dört ana ilkesi vardı: demokrasi, sosyalizm, laiklik ve Bengal milliyetçiliği. Ancak, Bangabandhu suikastından sonra dördü de ortadan kayboldu. Demokrasi sadece isim olarak kalır. Gerçi seçimler yapılıyor.
Askerlikten devlet başkanlığına dönen bir ordu mensubu olan Ziaur Rahman, Bengal milliyetçiliği yerine Bangladeş milliyetçiliğini yarattı, Müslüman milliyetçiliğini Bangladeş'e dahil etti ve Bengalce olan her şeyi ortadan kaldırdı. Rahman, yasaklanan Cemaat-i İslami'ye kur yaptı ve Cemaat-i İslami'den Amir Ghulam Azam'a, kendisinin de aslen Bangladeşli olduğu ve ancak Doğu Pakistan uzaklaştıktan sonra Pakistan'a sığınma talebinde bulunduğu bahanesiyle vatandaşlık teklif etti. Başka bir diktatör, Hüseyin Muhammed Ershad, zaten yeniden hazırlanmış Anayasa'ya Bismillah'ı ekledi. İslam devlet dini oldu. Siyasi partiler protesto etmedi.
O gelenek devam ediyor. Bangabandhu Mujibur Rahman'ın kızı Şeyh Hasina, on yıldır Bangladeş Başbakanı. Bismillah ve İslam'ı devlet dini olarak korumuştur. Göreve gelmeden önce Anayasa'nın dört ana ilkesini yerine getireceğine söz vermişti, ancak bunu yapmaktan kaçındı. Aslında daha çok İslam'a, İslam ülkelerine ve İslami partilere yaslanıyor.
Bangladeş'in kurtuluş tarihi, yarım yüzyıllık farklı ve damalı yönlerden oluşur. Bangabandhu suikastına, iki askeri diktatörün saltanatlarına, Ziaur Rahman'ın girişimiyle SAARC'ın kurulmasına, bir askeri darbeye ve Ziaur Rahman'ın öldürülmesine, üç bekçi rejimine, iki kadın başbakan tarafından yönetilen hükümetlere, yükselişe tanık oldu. çoğu İslami olan yaklaşık yüz siyasi parti. Awami Ligi ve BNP ve onların ilgili liderleri - Şeyh Hasina ve Begum Zia - İslami partilerin artan talepleri tarafından engelleniyor. Bu partiler gelişirken, ilerici olanlar zar zor duyuluyor ve görülüyor.
Bangladeş, Henry Kissinger'in tanımladığı gibi artık dipsiz bir sepet değil. Ülkenin kişi başına düşen geliri 2.064 dolar. İlköğretim şu anda yaklaşık yüzde 98 seviyesinde bulunuyor. 50 yılda, Bangladeş dini ve iki ulus teorisini geride bıraktı. Ülke, özgürlüğüyle, dünya ulusları arasındaki yerinde övünüyor.
Jai Bangla! Jai Bangladeş!
Bu makale ilk olarak 26 Mart 2021 tarihli basılı baskıda 'Bangladeş'in kurtuluşu' başlığı altında yayınlandı. Yazar tanınmış bir şairdir. Bengalce'den Swati Ghosh tarafından çevrilmiştir.