Ortodoksluk, tarihsel olarak M.S. 4. yüzyılda İstanbul’un (Konstantinapol) yeni siyasal merkez olmaya başlamasının yansımasıdır.
Özetlersek, Ortodoksluk, 343’te Sofya’da toplanan konsilde Batı ile Doğu Roma’nın mücadelesinin bir sonucu olarak belirdi. 381’deki konsilde İstanbul’un Roma’dan sonra ikinci yetkili merci olduğu ilan edildi. Karar Roma tarafından kabul edilmedi. 451’deki konsilde ise İstanbul’un Roma ile eş imtiyazlara sahip olduğu resmen onaylandı. 595’te İstanbul Patriği 4. John, tarihte ilk defa ekümenik patrik unvanını alarak İstanbul’un tek ve evrensel kilise olduğunu ilan etti.
Roma ile İstanbul arasındaki mücadele 9. yüzyılda Balkanlar üzerinde derinleşti ve Slavların hangi kilise tarafından Hristiyanlaştırılacağı konusu, 1054 yılındaki kesin kopuşu getirdi.
Rusların Ortodoks olması
10. yüzyılda, Ruslar Bizans İmparatorluğu yoluyla Hristiyanlığa geçti. Bulgar tehdidi altındaki Bizans İmparatoru II. Basileios, Kiev Knezi Vladimir’den yardım istedi. Vladimir, askeri desteği siyasal kazanca dönüştürmek amacıyla, Bizans İmparatorunun kız kardeşi Anna ile evlenmek istedi. Bizans İmparatoru ise kız kardeşini ancak bir Ortodoks ile evlendirebileceğini söyledi. Sonuçta Vladimir, düğünden sonra 988’de Kiev’de toplu halk vaftizi ile Hristiyanlığa geçti.
Fakat 450 yıl sonra, 1439’da bu kez İstanbul ile Kiev ayrışması yaşandı. Şöyle ki, 1054 yılında kesin olarak ayrılan Roma ve İstanbul kiliseleri, Osmanlı basıncı karşısında birleşme kararı aldı. Moskovalı Başknez II. Vassiliy bu birleşmeyi kabul etmedi ve İstanbul Patrikliğinden ayrılarak ayrı bir Rus kilisesi kurma yoluna gitti.
İstanbul’u fetheden II. Mehmet, Osmanlı topraklarındaki tüm Ortodoksları İstanbul’a bağlamak istedi. Bunun için 1439’daki Roma-İstanbul birleşmesine karşı olan Ortodokslara dayandı ve Katoliklerle birleşmeye en sert muhalefet eden Gennadios II. Scholarios’u patrik ilan etti.
Rus Çarlığının siyasal bir güç haline geldiği sonraki yüzyıllarda ise Moskova, Ortodoksluğu Osmanlı’ya karşı kullandı. Dahası Ruslar 1774’ten itibaren Ortodoksların resmi hamisi oldu ve büyük güçlerin Osmanlı topraklarında Katolik (Fransa), Proteston (İngiltere) ve Ortodoks (Rus Çarlığı) kiliseleri üzerinden yürüttüğü güç mücadelesi, 1854’te Kırım Savaşı’na bile dönüştü.
19. yüzyıl, Yunan, Bulgar, Sırp, Romen kiliselerinin İstanbul Patrikliğinden ayrılma mücadeleleri biçiminde yürüyen milli bağımsızlık girişimlerine sahne oldu.
Moskova’ya karşı Kiev- İstanbul ortaklığı
Tüm bu tarihsel özeti neden mi yaptık? Siyasal mücadelenin bir yansıması olarak Ortodokslar bölünüyor da ondan!
Kiev Patrikhanesi, Rusya’dan ayrılarak bağımsız Ukrayna Ortodoks Kilisesi’nin kurulduğunu ilan etti. Kiev bu kararı, İstanbul Fener Rum Patrikhanesi’nin desteğiyle aldı.
Rus Ortodoks Kilisesi Patriği Kirill ise Ukrayna’da bağımsız kilise kurulmasına izin verilemeyeceğini ilan etti.
Rus Ortodoks Kilisesi, Fener Rum Patrikhanesinin Kiev’e desteği nedeniyle, İstanbul’a kendi vatandaşları için rahip gönderme kararı aldığını ilan etti.
Fener Rum Patriği Bartholomeos, Rus Ortodoks Kilisesi’nin Türkiye’ye rahip gönderme kararının yasadışı olduğunu savundu.
Ortodokslar arası bu ayrışma, aslında Türkiye’nin önüne Kıbrıs meselesinden İsrail gazı konusuna kadar birçok alanda avantajlar doğuruyor. Mesele bu çelişmelerden yararlanabilecek bir dış politika anlayışının kalıp kalmadığıdır…
Mehmet Ali Güller
Cumhuriyet Gazetesi
17 Aralık 2018
#1 by nayk on 19/12/2018 - 20:13
ilginc bir din tariihi yazisi. o kadar din dersi gorduk boyle seyler gormedik. hristiyanlik hakkinda gordugumuz tek sey, isa gercek bir peygamberdir, ama incil tahrifata ugramistir iddiasi idi. yani ne sis yansin ne kebap, sunni dincilige devam, saidi nursiye ve abdulhamite selam gibi birseydi. Acaba din derslerimizin amerikanciliktan etkilendigini soylesek, kac tane yobaz buna inanir. Antiamaerikanci gecinirler ama amerika sayesinde boyle palazlanmislardir. Amerika sayesinde imamlarin parasini suudiler odemistir. Bunu bize anlatan Ugur Mumcuyu gladyonun dinci piyonlari katleder, iftirayi da iran’a atarlar, ve malesef bazi gercek ataturkculerimiz de bu iftiraya hala inanir.
Evet gordugumuz gibi, Amerika Suriyeden cekiliyor. Rusyadan dolayi cekiliyor aslinda ama secim oncesi havayi biz basacagiz. Zaten cekilecekti, yani ne yapacakti. Hillary secilseydi dunya savasini deneyecekti. Rusyanin ordaki butun elektronik sistemleri kilitlemesine, tamamen mekanik olmayan silahlarin calismasina engel olmasina karsi ne yapabilirdi: hicbirsey. Zaten orada bir derin devlet yapilanmasi vardi, ve Trump derin devletin orada yuvalanmasini istemez. Abdnin yararina da degildir bu. Ama galiba gizlice buyuk tavizler vermis olabiliriz. Mesela s400ten vaz mi geciyoruz. Abd patriot satimini onaylamis. Sanki bize bir lutuf yapmis. Bedava vermek icin yalvarir bile, yeter ki s400 almayin. Patriot veya abdnin yuksek irtifa savunma fuzeleri pek etkili degil. Belki ucak falan dusururler, ya da radarla casusluk yaparlar, ama hipersonik bir fuzeyi durdurabilirler mi, hic sanmiyorum. Yakinda f35 icin satimi da onaylanir. Trump ve Dunford Alliance tarafinda yani insanlik tarafinda demistim,Iste goruyoruz. Graham bir videoda Dunford’a firca atiyordu, hizbullah, esat, iran, rusya orda, biz ne yapiyoruz..Dunford da sut dokmus kedi gibisinden bizim rusyaya gucumuz yetmez anlamina gelen seyleri politik bir dille anlatiyordu. ve bu fasist Graham flip etmis, yani Alliance’nin hizmetinde. Pompeo , ve digerleri icin de bunu soyluyorlardi.
Bunun dinle ne ilgisi var. ilgisi su: dunyayi satanisteler yonetiyordu, zaten din kisvesi altinda eylemler yapanlar da ya satanisttirler, ya da onlarin hizmetkaridir. yahudi, musluman, hristiyan gorunebilirler. Yeni yuzyil dincilerin sozunun fazla gecmeyecegi bir yuzyil olacak, ya da din baronlari kontrol altina alinacak, baska bir dunyaya hizmet edecekler.