Gürültüde Risk Değerlendirme Prosedürü, çalışanların sağlığı ve güvenliği açısından, gürültüye maruz kalmalarından doğan veya doğabilecek risklerden korunması için gereklidir.
İçindekiler
- 1 Gürültüde Risk Değerlendirme Prosedürü
- 1.1 Ne zaman bir risk vardır?
- 1.2 Riski nasıl değerlendirmeliyiz?
- 1.3 Gürültü Riski
- 1.4 Kararlı Gürültü İçin Dinleme ve Basit Kontroller
- 1.5 Maksimum Tepe Ses Basınç Seviyelerinin Basit Kontrolü
- 1.6 Risk Değerlendirmesinin Planlaması
- 1.7 Gerekli Ölçümler
- 1.8 Gürültü Ölçümü
- 1.9 Gürültü Sonuçlarının Değerlendirilmesi
- 1.10 Önemli Gürültü Kaynaklarının Belirlenmesi
- 1.11 Kulak Koruyucu Gerekleri
Gürültüde Risk Değerlendirme Prosedürü
Risk değerlendirmesi, gürültüden kaynaklanan risklere maruz kalan çalışanları tespit etmeli ve gürültü maruziyet düzeylerini belirlemelidir. Risk değerlendirmesinin amacı, gürültüye maruziyet önlem alınması gereken değerlere ulaşıldığında veya aşıldığında alınması gereken önlemleri tespit etmektir.
Ne zaman bir risk vardır?
Risk, günlük gürültü maruziyet seviyesi ile belirlenir (LEX, 8h): Gürültü maruziyeti, maruz kalınan ortalama ses basınç seviyesi (Leq) ve maruziyet süresi ile belirlenir.
Günlük gürültü maruziyeti, günlük toplam değeri elde etmek için, gün boyunca olan gürültü maruziyetinin her bir döneminin (periyodunun) toplanmasıyla belirlenir. Günlük bu periyot, 8 saate normalize edilmiştir.
Risk, C-ağırlıklı tepe ses seviyesi olarak ifade edilen maksimum tepe ses basıncı tarafından da belirlenir.
Günlük gürültü maruziyetinin veya tepe gürültü maruziyetinin en düşük eylem değerlerini aştığı durumlarda çalışanın, risk altında olduğu kabul edilmektedir.
Riski nasıl değerlendirmeliyiz?
En düşük eylem değerlerinin aşılmasının muhtemel olup olmadığını belirlemek için ön kontroller yapılabilir. Bu ön kontroller tam olarak doğru değerleri vermemekle birlikte, sadece ilk tahminler veya bir risk potansiyelinin olup olmadığını belirlemek için uygundur.
En düşük maruziyet eylem değerine ulaşılması veya bu değerin aşılması gibi bir olasılık varsa, nicel bir değerlendirme gerekmektedir. Bu durumda, işin nasıl yapıldığı ve günden güne nasıl değişiklik gösterdiği değerlendirmede göz önüne alınmalıdır. Yapılan her iş veya görev ile ilişkili, ölçümlerden veya diğer güvenilir kaynaklardan sağlanan bilgiler, gürültü seviyesinin değerlendirilmesi için gereklidir. Değerlendirme sonuçları eylem değerleri ile karşılaştırırken, belirsizlik değerlendirmesi dikkate alınmalıdır.
Risk değerlendirmesi, risk altındaki çalışanları belirlemeli ve çalışanın gürültü maruziyetine en çok katkısı olan çalışma yerlerini ve bu çalışma yerlerinde yapılan işleri tanımlamak için yardımcı olmalıdır. Yapılan risk değerlendirmesi gürültüyü azaltmak için alınacak teknik ve organizasyonel önlemlerin planlanması, sağlık gözetimi ve ihtiyaç duyulması gereken durumlarda uygun kulak koruyucusu seçimi için bir temel oluşturacaktır.
İşyeri ile ilgili değişikliklerin (çalışma şekli değişikliği, kullanılan iş ekipmanlarında değişiklik vb.) gürültü maruziyetini etkilediği durumlarda, bulguların kaydı tutulmalı ve değerlendirme yeniden yapılmalıdır.
Gürültü Riski
Gürültü değerlendirmesi sadece gürültü ile ilgili bir riskin var olup olmadığını belirleyebilir. Bir çalışanın gürültü maruziyetinin en düşük gürültü eylem değerlerine ulaşmasının mümkün olduğu durumlarda, çalışanların gürültü maruziyetinin nicel bir değerlendirmesi gereklidir. Dinleme ya da duyma kontrolleri (çalışanın duyup-duymadığının basit şekilde kontrol edilmesi), tipik gürültü seviyeleri ve basit gürültü ölçüm sonuçları, risklerin nerelerde olabileceği hakkında karar vermenize yardımcı olabilir.
Kararlı Gürültü İçin Dinleme ve Basit Kontroller
Günlük gürültü maruziyet düzeyini, maruz kalınan gürültünün seviyesi ve gürültüye maruz kalınan süre belirler. Dinleme ya da duyma kontrolleri gürültü seviyesini değerlendirmeye ve işverenin, bir çalışanın maruz kaldığı gürültü düzeyinin, en düşük eylem değerini aşma olasılığının olup olmadığına karar vermesine yardımcı olur. Unutulmamalıdır ki duyma kontrolleri sadece tahminidir (yaklaşıktır).
Bu aşamada kararlı gürültünün yaklaşık ölçümlerini yapmak ve dinleme (duyma) kontrolünü doğrulamak için ucuz, basit ses seviye ölçerler kullanabilirsiniz. Eğer günlük en düşük maruziyet eylem değerinin aşıldığından şüpheleniyorsanız bu bölümde daha sonra açıklandığı gibi daha kesin bir değerlendirme yapmak gerekecektir
Bir süpermarkette dinleme kontrolü yapılmıştır. Birçok alanda normal konuşmanın engellenme riskinin olmadığı teyit edilmiştir. Fırında (unlu mamüller) kimi makineler çalışırken konuşmak için yakın mesafelerde bağırmanız gerekir. Fırında basit bir ses seviye ölçer ile yapılan ölçümler, en düşük maruziyet eylem değerinin aşılabilir olduğunu göstermektedir. En yüksek maruziyet eylem değerinin aşılıp aşılmadığını belirlemek için daha kesin bir değerlendirme gereklidir.
Maksimum Tepe Ses Basınç Seviyelerinin Basit Kontrolü
Tepe ses basınç seviyelerinin hesaplanması, dinleme (duyma) kontrolleri ile yapılamaz. Tepe ses basınç seviyelerini hesaplamak için, Avrupa standardı gereklerini karşılayan ses seviye ölçerler ile ölçüm yapmak gerekmektedir. Operatör konumundaki tepe seviyeler için yayınlanan değerler, tepe maruziyetinin en düşük tepe eylem değerini aşma riskinin olup olmadığını başlangıçta değerlendirmenin en iyi yoludur. Aşağıdaki tabloda farklı gürültü kaynaklarının tipik tepe ses basınçları listelenmiştir.
Risk Değerlendirmesinin Planlaması
Maruziyetin en düşük eylem değerini aşma ihtimali olduğu durumlarda gürültü maruziyetinin nicel bir değerlendirmesinin yapılması gerekir. Bu bölüm risk değerlendirmesi yaparken hangi bilgilerin, ekipmanların ve becerilerin gerekli olacağına karar vermek de dahil olmak üzere risk değerlendirmesinin planlaması ile ilgilidir.
Gereken Beceriler
Gereken beceriler durumun karmaşıklığına bağlıdır. Asgari olarak şu değerlendirme yapılmalıdır;
- Süreçler ve çalışanların çalışma düzenleri ile ilgili bilgi sahibi olmak,
- Ölçümlerin amacını ve maruziyeti değerlendirmek için gerekli olan bilgileri anlamak,
- Enstrümantasyonun nasıl kullanılacağını bilmek,
- Fiziksel akustiğin temelleri ile ilgili bilgi sahibi olmak.
Ölçümleri veya diğer sağlanan verileri kullanarak anlaşılması gereken hususlar;
- Maruziyetin nasıl değerlendirileceği,
- Eylem ve sınır değerleri aşıldığı zaman yapılması gereken faaliyetler,
- Nasıl bir gürültü kontrol programı başlatılacağı.
Personel, becerilerini birleştirerek bir gürültü değerlendirme ve kontrol programı sağlar. Bir ustabaşı gürültülü alanlardaki, risk altında olması muhtemel çalışanları belirler ve çalışma düzenleri hakkında bilgi sağlar. Bir teknisyen, ustabaşı tarafından belirlenen yerlerdeki gürültüleri ölçer. Bir güvenlik sorumlusu, maruziyeti değerlendirir ve gürültü kontrolünün uygulanmasının nerelerde zorunlu olduğunu belirler.
Durum ve Kontrol Etme
Değerlendirme planlamasına yardımcı olması için toplam gürültü sorununun ön kontrolü aşağıda belirtilen şekilde yapılabilir:
- Personelin risk altında olabileceği alanlar veya faaliyetler belirlenebilir.
- Risk altındaki çalışanlar belirlenebilir. Önceden riskli işitme durumları var olan kişiler, hamile kadınlar ve genç çalışanlar gibi özellikle risk altında olabilecek kişiler için özel bir not alınabilir.
- Gürültünün kararlı, değişken veya darbeli olup olmadığı göz önünde bulundurulabilir.
- Anında uygulanabilir herhangi bir gürültü kontrol tedbiri not edilebilir ve böylece değerlendirmeye devam etmek yerine anında gürültü kontrolü ile bir sürü çabadan tasarruf edilebilir.
Mevcut Bilgilerin Kullanılması
Risk altında olması muhtemel çalışanların kişisel gürültü maruziyetini değerlendirmek için, çalışma günü boyunca her bir gürültülü faaliyetin gürültü seviyesini değerlendirmek gerekir. Bu bilgiler, gürültü seviyeleri üzerine yayınlanan bilgilerden, makine üreticileri ve tedarikçilerinden sağlanan bilgilerden veya ölçümlerden elde edilebilir. Bir kişinin maruz kaldığı gürültü seviyesini değerlendirirken, tüm kaynaklardan yayılan gürültünün ve çalışma ortamının duvalarında yansıyarak gelen gürültünün göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Ses gücü verilerinden kaynaklanan ses basınç seviyelerini değerlendirmek karmaşık olabilir. Bölüm 3, ses gücü verilerinden ve işyeri akustik koşullarından gürültü maruziyetinin nasıl değerlendirileceğini açıklarken Bölüm 1, ses gücü ve ses basınç seviyesi arasındaki farkı belirtir.
Bir el-aleti üreticisi, kullanıcı için ortalama ses basınç seviyesinin, 5 dB’lik bir K belirsizlik değeri ile birlikte 85 dB(A) olduğunu belirtmiştir. Alet, farklı sessiz bir alanda gün içinde 30 ila 60 dakika kullanılır. Operatör, günün geri kalanı boyunca, ses basınç seviyesinin 70 dB(A) den az olduğu dinleme testleri tarafından ispatlanan sessiz bir ofiste çalışır. Belirsizlik değeri dikkate alınarak ortalama gürültü seviyesinin 90 dB(A) (85 dB(A) + 5dB(A) belirsizlik) olduğu ve en kötü maruziyet senaryosu için 60 dakika, 90 dB(A) seviyesinde gürültüye maruz kalındığı varsayılır. Bu nedenle, en düşük günlük Maruziyet eylem değeri; aşıldığı durumda, çalışanın titreşime maruziyetinden kaynaklanabilecek risklerin kontrol altına alınmasını gerektiren değeri ifade eder. Maruziyet... 80 dB(A)’nın aşılabileceği varsayılmıştır.
Gürültü Ölçümü İçin Enstrümantasyon
Ses seviyesini ölçmek için kullanılan elektronik cihazın iki temel tipi vardır: ses seviye ölçerler ve dozimetreler. (Bazı cihazlar çift işlevlidir ve hem ses seviye ölçer ve hem de dozimetre olarak kullanılabilir.)
Ses seviye ölçerler operatörün (ölçümü yapan kişi) ses seviyesini doğrudan okumasını sağlar. Genellikle, bir ses seviye ölçer daha doğru sonuç verir çünkü operatör ölçümü denetleyebilir.
Dozimetreler vücut üzerine giyilmek (takılmak) üzere ve tam veya yarı vardiya boyunca gürültü maruziyetini izlemek üzere tasarlanmış ses seviye ölçerlerdir. Bir dozimetre, sadece ses seviye ölçer ile yapılacak ölçümlerin pratik olmadığı durumlarda kullanılmalıdır. (Örneğin erişimi zor yerlerde veya çalışanın sürekli hareket halinde olduğu durumlarda)
Bazı dozimetreler ölçüm süresi boyunca, aralıklarla gürültü seviyesini kaydeder. Bu kayıt, farklı gürültü kaynaklarından ve faaliyetlerden gelen katkıların belirlenmesine yardımcı olur ve güvenilir olmayan sonuçlar yerine daha güvenilir sonuçlar elde edilmesini sağlar.
İster bir ses seviye ölçer, ister bir dozimetre kullanılsın, Avrupa Standardlarına uygun bir cihaz seçilmelidir. Mikrofonu korumak için bir rüzgarlık ve uyumlu bir ses kalibratörü (cihaz göstergesini test etmek için kalibre edilmiş ses kaynağı) gerekli aksesuarlardır.
Gürültülü alanların içinde ve dışında hareket eden bir forklift sürücüsü ve yüksekte çalışan bir baca tamircisinin gürültü maruziyetini izlemek için dozimetreler kullanmak daha uygundur. Dozimetreler, toplam A-ağırlıklı Leq değerlerini ve izleme periyodu boyunca 1 dakikalık aralıklardaki Leq değerlerinin her ikisini de kaydetmek için ayarlanır. İki sonuç kümesi, tüm periyot için toplam Leq değerini vermenin yanı sıra ses seviyesindeki değişimlerin analizine de olanak sağlar.
Bir makine operatörünün, bir atölyede çalışırken maruz kaldığı ses seviyesinin ölçülmesi için ise ses seviye ölçer kullanılabilir. Ölçümler, makine operatörü çalışma yerinde (makine başında) çalışırken yapılır.
Gerekli Ölçümler
Ses Seviye Ölçer Ölçüm Seçenekleri
Bir ses seviye ölçer üzerine tipik seçimler
|Frekans Ağırlıklandırma||Zaman Sabitleri||Fonksiyon||Ölçüm aralığı dB; Birbirinden mertebe farklılıkları gösteren, nicelikleri anlamlı olarak ifade etmede kullanılan logaritmik bir ölçeği ifade eder. dB NEDİR...|
|A||F||Max||140|
|C||S||SPL||110|
|Llin||P||Leq||90|
Bir seviye ölçer, normalde ölçüm için kullanıcı seçeneklerini içerir. Bunlar, ekrandaki veya ön panel butonlarındaki bir menüden seçilebilir. Tablo 2.2, bazı tipik seçimleri göstermektedir. Bazı cihazlar, günlük maruziyet ve tepe maruziyet ölçümler için önceden tanımlanmış ayarlara sahip olabilir.
- Frekans ağırlıklandırma seçenekleri, A-ağırlıklandırmayı ve C-ağırlıklandırmayı içermelidir ve lineer bir (doğrusal, çizgisel) frekans tepkisini içerebilir.
- Zaman sabitleri, görüntülenen ses basınç seviyesi tepki hızını düzenler (yönlendirir) ve aşağıdaki standard tepkileri içerebilir:
- F ve S (hızlı ve yavaş) RMS ses basınç seviyesi ekranınının ortalamasını düzenler. F, ses seviyesindeki algılanan değişikliklerin yaklaşık olarak sonucu etkilemesine olanak sağlar. S, ses seviyesindeki daha hızlı değişiklikleri düzelten daha uzun bir ortalama zamanıdır.
- P, tepe ses basınç seviyesinin tayinini sağlayan hızlı bir yükselme zamanına sahiptir
- Fonksiyon seçenekleri;
- Max (maksimum) – Ölçüm sırasındaki maksimum RMS veya maksimum tepe.
- SPL veya LP – anlık ses basınç seviyesi.
- Leq (eş değer sürekli ses seviyesi) – ölçüm süresi boyunca ortalama ses basınç seviyesi. Leq, A veya C ağırlıklandırma ile yapılan ölçümleri belirtmek için LAeq veya LCeq olarak da gösterilir.
- Bir seviye aralığı kontrolü, kullanıcı için gürültü seviyesine göre cihazın çalışma aralığının ayarlanmasına imkan verir. Aralıklar, her zaman olmamakla birlikte genellikle dB; Birbirinden mertebe farklılıkları gösteren, nicelikleri anlamlı olarak ifade etmede kullanılan logaritmik bir ölçeği ifade eder. dB NEDİR... olarak gösterge aralığının üst sınırı ile tespit edilmiştir. Bazı cihazlar tek bir geniş aralıkta çalışır ve bu cihazlarda seviye aralığı kontrolü bulunmaz
Günlük Gürültü Maruziyetinin Ölçümleri
SPL veya Lp ölçümleri, sesin nispeten kararlı olduğu durumlarda kullanılabilir. Ses seviye ölçer ile ilgili aşağıdaki hususlar gereklidir;
- SPL
- A-ağırlıklandırma,
- S veya F zaman sabiti; S zaman sabitinin yavaş olan tepkisi, küçük dalgalanmaları ortalamaya yaklaştıracaktır,
- Ölçüm için uygun bir seviye aralığı.
Ev için kullanılan benzinli bir çim biçme makinesi kararlı bir ses üretir. SPL, çim üzerinde hareket ederken çim biçme makinesini kullanan kişinin yanında, kişinin baş yüksekliğinde tutulan bir ses seviye ölçer ile ölçülür. Ses seviyesindeki çoğu değişim, S tepkisinin seçimi ile ortalamaya yaklaştırılır.
Leq ölçümleri, kararlı ve değişken seslerin her ikisi için de kullanılabilir. Ses seviye ölçer ile ilgili aşağıdaki hususlar gereklidir:
- sPL
- A-ağırlıklandırma
- Ölçüm için uygun bir seviye aralığı.
Tepe Ses Basınç Maruziyeti Ölçümleri
Bunun için en yüksek anlık ses basıncının ölçümüne ihtiyacınız vardır. Ses seviyesi ölçer ile ilgili aşağıdaki özellikler gereklidir;
- P (tepe) zaman sabiti,
- Maksimum göstergesi,
- C frekans ağırlığı,
- En az 140 dB’e kadar bir ölçüm aralığı.
Tepe ses basınçlarının 140 dB’in üzerinde olmasının muhtemel olduğu yerlerde, cihazın gerekli ölçüm aralığına sahip olduğundan emin olunması gerekmektedir
Bir pnömatik çivileme makinesi operatörü tarafından yapılan ölçümler, 155 dB’e kadar olan ölçümlere olanak vermesi için düşük hassasiyetli bir mikrofon ile donatılmış ses seviye ölçer ile yapılır. C-ağırlıklı tepe ses basıncı ve A-ağırlıklı Leq değerlerinin her ikisi de, işlemin 5 dakikalık tipik bir periyodu için ölçülür.
Gürültü Ölçümü
Hazırlık
Üreticinin talimatlarını uygulayarak:
- Cihazın pil durumunu ve kalibratörün yeterli olup olmadığı kontrol edilir.
- Cihaz göstergesi kontrol edilerek, gerekirse kalibratör kullanarak ayarlanmalıdır. (Not: Kullanılan kalibratör seviyesi genellikle farklı mikrofon tipleri için değişir ve atmosferik basınç şartlarının ölçüm sonuçları üzerindeki etkisi için düzeltme yapmak gerekir.)
- Mikrofonu korumak ve hava hareketinden kaynaklanan gereksiz gürültüyü önlemek için rüzgarlık kullanılmalıdır
Ses Seviyesi Ölçer İle Ölçüm
- Bir kişinin günlük çalışma süresi boyunca, yaptığı iş sırasında maruz kaldığı gürültü ve yaya olarak/araç içerisinde gürültülü bir alandan geçerken maruz kaldığı gürültü dikkate alınararak, gürültüye maruz kaldığı tüm yerlerde ölçüm yapılmalıdır. 70 dB(A)’in altındaki maruziyetler genellikle yok sayılabilir. (Radyolardan, kişisel müzik çalarlardan ve iletişimden kaynaklanan gürültü, günlük maruziyet için yüksek seviyede darbeli sese katkı sağlıyorsa bu gürültüler de dikkate alınmalıdır.)
- Kol uzaklığında bir cihaz tutulduğunda (veya bir tripot üzerine tutturulduğunda) ve cihazın arkasından 50 cm mesafede durulduğunda, ölçümü yapan kişinin vücudundan yansıyan gürültünün önlenmesi gerekmektedir
- Kişinin başı ses kaynağına doğru bakacak şekilde ve kişinin yan tarafında ayakta durarak ölçüm yapılmalıdır. Mikrofon kişinin başından en az 15 cm uzakta tutulmalıdır.
- Gürültü maruziyet değerinin değişken olduğu yerlerde, ortalama gürültü maruziyet değerini elde etmek için yeterli sürede ölçüm alınarak Leq değeri elde edilmelidir. Kişinin çalıştığı tüm süre boyunca Leq değerini ölçmek gerekebilir. Daha kısa süreler için ölçüm yapılacaksa, okunan ölçüm değerlerinde 1 dB’lik sapmalar (farklar) olana kadar ölçüme devam edilmelidir
- Çok kısa süren faaliyetlerde (işlerde) ölçümler yapılacağı zaman, bu faaliyetlerin her biri için ayrı ayrı A-ağırlıklı Leq değeri ölçülüp faaliyet sayısı not edilmelidir.
- Günlük ses maruziyetine katkıda bulunan A-ağırlıklı seviye ile yüksek seviyeli darbeli seslerin C-ağırlıklı tepe ses basıncı birlikte ölçülmelidir.
- Aşağıdaki bilgiler kayıt altına alınmalıdır:
- Ölçüm yapılan çalışan veya çalışanlar.
- Ölçüm sırasında yapılan iş.
- Ölçüm yeri. 40
- Ölçülen ses seviyeleri ve ölçüm süresi.
- (Önemli olduğunda) arka plan gürültü seviyesi.
- Maruziyetin süresi, ölçüm yapılan faaliyet sayısı ve çalışma günü içindeki faaliyetlerin sayısı.
- Çalışan tarafından kullanılan herhangi bir kulak koruyucu
Dozimetre İle Ölçüm
- Mikrofonun, boyun kısmına değmesini ve kıyafete sürtünmesini önlemek için omuz eklemine ideal yakınlıkta, mikrofon omuz üzerine yerleştirilmelidir. Cihaz gövdesi, güvenli bir şekilde çalışanın cebine yerleştirilerek zararlara (hasarlara) karşı önlem alınmalıdır.
- Çalışma günü boyunca bütün gürültü maruziyetleri veya gün boyunca gürültü maruziyetinin tipik kısa bir periyodu ölçülmelidir.
- Düşük doz okuma değeri veren çok kısa ölçümlerden kaçınılmalıdır. Çünkü cihaz ekran çözünürlüğünün sınırlı olması sebebiyle yanlış sonuçlar doğurabilir
- Aşağıdaki bilgiler kayıt altına alınmalıdır:
- Dozimetre takılan çalışan,
- Ölçüm periyodu boyunca yapılan iş /işler,
- Ölçüm süresi ve günlük gürültü maruziyet süresi,
- Çalışan tarafından kullanılan herhangi bir kulak koruyucu
Dozimetre sonuçları, öğretmenin gürültü maruziyetinin, günlük gürültü maruziyeti 81 dB(A) olan ilk eylem değerinin üzerinde olduğunu göstermektedir. Zaman geçmişi, gün boyunca en gürültülü periyodun aerobik dersi olduğunu göstermektedir.
Kulağa Yakın Gürültü Ölçümü
Kulaklık, kulak kanalına takılan kulaklık, kumlama sırasında veya motosiklet kaskı ile takılan kulaklık gibi çalışanların kulağa yakın kaynaklara bağlı olarak maruz kaldıkları gürültü, ses seviye ölçer veya dozimetre ile yapılan ölçümler şeklinde değerlendirilemeyebilir
Gürültü seviyesi sadece kulaktaki ölçümler ile değerlendirilebilir. Ölçümler için iki yöntem bulunmaktadır; EN ISO 11904-1:2002’de tanımlanan gerçek bir kulakta mikrofon kullanma tekniği (MIRE), ve EN ISO 11904-2:2004’ün konusu olan yapay bir baş ve gövde simülatörü kullanılan yöntem (HATS). Bu ölçümler karmaşıktır ve yalnızca gerekli uzmanlığa sahip kişiler tarafından yürütülmelidir.
Gürültü Sonuçlarının Değerlendirilmesi
Gürültü Maruziyetinin Hesaplanması
Gürültü maruziyeti, gün boyunca her bir periyodunun (çalışma süresinden) maruz kalınan gürültü seviyesi ve maruziyet süresinden hesaplanır. Grafikler, nomogramlar (tablolar) ve bilgisayar programları kullanarak gerçekleştirilen çeşitli basit yöntemler mevcuttur. Maruziyet puanları toplanarak maruziyet hesaplaması için kullanılan basit bir yöntemin örneği aşağıda verilmiştir.
- Ses basınç seviyesi veya Leq ölçümleri için karşılık gelen maruziyet puanları Tablo 2.6’dan okunur.
- İlgili seviyedeki puanlar maruziyet saatleri ile çarpılır.
Veya,
Farklı alt görevler ölçülen için maruziyet puanı (EP), maruziyet süresi (t) ve gün içindeki alt görev sayısı (N) ile çarpılır ve ölçüm süresince gerçekleşen alt görev sayısına bölünür (m).
- Gün içindeki tüm maruziyet periyotları için elde edilen maruziyet puanları toplanır.
- Sütun 2’deki toplam maruziyet puanlarına karşılık gelen LEX,d değeri sütun 3’ten bulunur.
- Eğer haftalık gürültü maruziyet değerinin hesaplanması da gerekirse, haftalık toplam maruziyet puanları bulunarak, haftalık ortalama gürültü maruziyetini hesaplamak için toplam değer 5’e bölünür.
Gürültü maruziyet puanları hesaplama tablosu
|Ses basınç seviyesi veya Leq dB(A)||Maruziyet puanları||Günlük gürültü maruziyeti seviyesi (LEX,d) dB(A)|
|104||1000||95|
|103||800||94|
|102||640||93|
|101||500||92|
|100||400||91|
|99||320||90|
|98||250||89|
|97||200||88|
|96||160||87|
|95||130||86|
|94||100||85|
|93||80||84|
|92||64||83|
|91||50||82|
|90||40||81|
|89||32||80|
|88||25||79|
|87||20||78|
|86||16||77|
|85||13||76|
|84||10||75|
|83||8|
|82||6,4|
|81||5|
|80||4|
ÖRNEK ;
Gürültü maruziyet puanlarını kullanarak maruziyetin hesaplanması;
|TAŞLAMA İŞİ|
|Gürültü kaynağı||Leq dB(A)||Tepe dB(C)||Ölçüm süresi||Maruziyet süresi|
|Operatör konumu||89||115||300 saniye||4 saat|
|Parça toplama noktası||86||111||50 saniye||30 dakika|
|Basınçlı hava ile makinenin temizlenmesi||86||111||200 saniye||45 dakika|
|parça ambalaj ve sevkiyat||<70||108||100 saniye||1,5 saat|
|Maruziyet detayları||Maruziyet puanları|
|4 saat 89 dB; Birbirinden mertebe farklılıkları gösteren, nicelikleri anlamlı olarak ifade etmede kullanılan logaritmik bir ölçeği ifade eder. dB NEDİR... (A)’da||4*32=128|
|0,5 saat 86 dB; Birbirinden mertebe farklılıkları gösteren, nicelikleri anlamlı olarak ifade etmede kullanılan logaritmik bir ölçeği ifade eder. dB NEDİR... (A)’da||0,5*16=8|
|45 dakika 97 dB; Birbirinden mertebe farklılıkları gösteren, nicelikleri anlamlı olarak ifade etmede kullanılan logaritmik bir ölçeği ifade eder. dB NEDİR... (A)’da||0,75*200=150|
|70dB (A)’dan az olan maruziyet önemsizdir|
|Toplam maruziyet puanları||286|
|Günlük gürültü maruziyet seviyesi||89 ile 90 dB; Birbirinden mertebe farklılıkları gösteren, nicelikleri anlamlı olarak ifade etmede kullanılan logaritmik bir ölçeği ifade eder. dB NEDİR... (A) arasındadır|
Önemli Gürültü Kaynaklarının Belirlenmesi
Gürültü azaltımının en iyi yolu, günlük gürültü maruziyetine en çok katkıda bulunan alanlar ve faaliyetleri belirlemektir. En önemli kaynağın en yüksek ses seviyesini üretmese de, günlük gürültü maruziyet seviyesine en çok maruziyet puanı katkılarından birini yapabilir.
Örnek;
|taşlama operatörü||Maruziyet puanları|
|Operatör konumu||128|
|parça toplama noktası||8|
|Basınçlı hava ile makinenin temizlenmesi||150|
|parça ambalaj ve sevkiyat|
|Toplam maruziyet puanı||286|
|Günlük gürültü maruziyet seviyesi||89 ile 90 dB(A) arasındadır.|
Operatör, en yüksek değerde gürültüye, makine temizliği yaparken maruz kaldığı için, gürültü maruziyetinin ve maruziyetten kaynaklanan riskin azaltılması için öncelikli olarak makine temizliğine odaklanılması gerekmektedir. İkinci olarakta, makineyi kullanan operatörün, normal çalışma konumunda iken maruz kaldığı gürültü değerine odaklanılmalıdır.
Gürültü ile Ototoksit Maddeler ve Titreşim Arasındaki Etkileşim
Bilimsel çalışmalar, gürültünün hem ototoksik maddelerle hem de titreşimle etkileşiminin olduğunu ortaya çıkarmıştır. Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi, bu etkileşimlerin risk değerlendirmesi sırasında teknik açıdan mümkün olduğu kadarıyla dikkate alınması gerektiğini vurgular.
Bugün, listelenen ototoksik maddeler olsa bile bu etkileşimler için kesin sayısal (nicel) dozyanıt ilişkileri kullanılamaz ve gürültü-titreşim etkileşimleri için de sadece sınırlı bir bilgi kullanılabilir
Bu etkileşimler için eşik limitler ile pragmatik risk değerlendirme kurallarını sağlamak şu anda mümkün değildir. Bu konuda üye devletler ile Avrupa düzeyinde bilimsel konferanslarla desteklenen daha fazla araştırma gereklidir.
Doz-yanıt ilişkileri üzerine bilimsel bilgi olmamasına rağmen önleyici tedbirler sağlamak için, bazı uzmanlar gürültü ve ototoksik maddelerin veya Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelikte belirtilen eylem değerlerinin yanı sıra yüksek titreşim seviyesi ve gürültünün bileşik maruziyeti için sağlık gözetimi eylem değerlerinin (odyometrik testler) 5 dB; Birbirinden mertebe farklılıkları gösteren, nicelikleri anlamlı olarak ifade etmede kullanılan logaritmik bir ölçeği ifade eder. dB NEDİR... kadar düşürülmesini tavsiye eder.
Bilimsel çalışmalar, hem el kol titreşiminin hem de tüm vücut titreşiminin gürültü ile etkileşime neden olduğunu göstermektedir.
Kulak Koruyucu Gerekleri
Direktif, çalışanın maruz kaldığı gürültü maruziyetinin belirlenirken, çalışan tarafından giyilen (takılan) kişisel kulak koruyucular tarafından sağlanan gürültü azaltma değerinin dikkate alınmasının zorunlu olduğunu belirtir. Gürültü maruziyeti, kulak koruyucuları takılıyken kullanıcının maruz kaldığı gürültü maruziyet seviyesinin ölçülmesi sonucu elde edilen değerler ve kulak koruyucularının gürültü maruziyet azaltma değerleri ile ilgili standart deney verileri dikkate alınarak yapılan hesaplamalar sonucu belirlenir.