Ay'ın Dünya'dan zamanla uzaklaştığı uzun süredir biliniyor. 1969'da NASA, Apollo görevleriyle Ay'a yansıtıcı paneller yerleştirmişti. Bunlar, Ay'ın her yıl Dünya'dan 3,8 santimetre uzaklaştığını göstermişti.
Ancak bu uzaklaşmanın tam olarak ne zaman başladığı ve Ay'ın eskiden Dünya'ya ne kadar yakın olduğu detaylarıyla bilinmiyordu. Hakemli bilimsel dergi PNAS'ta yayımlanan yeni araştırmada bilim insanları, Dünya'nın yerkabuğunu inceleyerek gizemlerden birini çözdü.
Independent Türkçe'de yer alan habere göre araştırma ekibi, Avustralya'nın batısındaki Karijini Milli Parkı'nda, 2,5 milyar yıllık katmanlı tortul kayaçları inceledi.
Milankoviç döngüleri, Ay'ın sırlarını çözebilir
Joffre Şelaleleri'ndeki uçurumlarda beyaz, kırmızı ve mavimsi gri katmanların birbiri ardına dizilerek bir desen oluşturduğu biliniyor.
Bu desenlerin "Milankoviç döngüleri" adı verilen teorik bir olaydan kaynaklandığı ve iklimdeki uzun süreli değişimlerle ilişkili olabileceği düşünülüyor.
Gökbilimci Milutin Milankoviç'in I. Dünya Savaşı sırasında ortaya attığı teoriye göre gezegenin hareketlerindeki değişimler iklim üzerinde uzun vadeli etkiler yaratıyor.
Bu hareketler arasında Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesinin değişimi, eksen eğikliği ve yalpalaması gibi olgular yer alıyor.
Milankoviç döngüleri her 400 bin, 100 bin, 41 bin ve 21 bin yılda bir değişiyor. Teoriye göre bu döngülerden bazıları iklimin daha soğuk olmasını, bazıları ise daha yağışlı veya kurak olmasını sağlıyor.
Bu döngülerden 21 bin yıllık olanı, Dünya'nın kendi etrafında dönerken bir topaç gibi yalpalamasıyla ortaya çıkıyor.
Bir gün 17 saatti
Öte yandan araştırmacılar, Ay'ın Dünya'ya yakın olduğu dönemlerde kütle çekim kuvveti nedeniyle bu yalpalama hareketinin daha farklı olduğunu, dolayısıyla döngünün 21 bin yıldan kısa sürmesi gerektiğini düşündü.
Avustralya'da incelenen mineral tabakalarında buna dair bir işaret arandı ve nihayetinde bulundu. Zira mineral tabakalarının analizi, yaklaşık 2,5 milyar yıl önce bu döngünün 11 bin yıl sürdüğünü gösterdi.
Daha sonra bu bulgular, Ay ve Dünya arasında o dönemde ne kadar mesafe olduğunu hesaplamak için kullanıldı.
Ekibin hesaplamaları, 2,5 milyar yıl önce Ay'ın Dünya'ya yaklaşık 60 bin kilometre daha yakın olduğunu ortaya koydu.
Kanada'daki Quebec Üniversitesi'nden Joshua Davies ve ABD'deki Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden Margriet Lantink, The Conversation'da kaleme aldıkları yazıda şu ifadeleri kullandı: "Sonuçlar, bir günün uzunluğunun 2,5 milyar yıl önce şimdikinden çok daha kısa olduğu anlamına geliyor. Bir gün 24 değil, yaklaşık 17 saat sürüyordu."