Daha önce “Babil Kulesi” resminden bahsettiğim Pieter Bruegel, Rönesans‘ın ünlü Flamalar’ından. 44 yıllık ömrünün 43. yılında tamamladığı “The Blind Leading the Blind“, ressamın en iyi işlerinden biri. İncil’den esinlendiği bu tabloda beş adet kör figür, ürkütücü derecede ince detaylarla betimlenmiş. 86 x 154 cm‘lik kanvas üzerine temperayla yaptığı eser, İtalya’daki Nazionali di Capodimonte Galerisi’nde sergileniyor.
Orijinal ismi “De Parabel der Blinden” olan İngilizce’de “The Blind Leading the Blind” veyahut “The Parable of the Blind” diye geçen, Türkçe’ye “Körlerin Kıssası” ya da “Körlerin Kör Kılavuzu” şeklinde çevrilen resim, 1568’de tamamlandı. Resim, 3. Alba Dükü Fernando Alvarez de Toledo’nun 1567 yılının Eylül ayında kabul ettiği Troubles Konseyi‘ne bir çeşit tepkidir. Ülke sınırlarında yayılan Protestanlık’ı bastırmak, yaymaya çalışanları cezalandırmak niyetiyle kabul edilen bu konseyle birlikte binlerce insan müebbete mahkum edilirken yüzlercesi ölümle cezalandırıldı. Bu dehşet verici cezalar, Bruegel‘i de çok etkiledi. Resimdeki gri, kahverengi, mavinin hakim olduğu bu depresif havanın kaynağı buradan gelir.
İncil‘in Matta Bölümü, 15. kısmının “İnsanı Kirleten Nedir?” başlıklı ayette İsa, Ferisiler için şöyle der; “…Ağızdan giren şey insanı kirletmez, insanı kirleten ağızdan çıkandır. (…) …Bırakın onları; onlar körlerin kör kılavuzlarıdır. Eğer kör köre kılavuzluk ederse, ikisi de çukura düşer.” Bu ayetten etkilenip “The Blind Leading the Blind“i yapan Bruegel, eserine beş kör figür yerleştirdi. Bu kör figürlerin gözleri, Rönesans ressamlarının alıştığı gibi kapalı değil, olduğu gibi resmedildi. Resmi inceleyen tıp uzmanları, kusursuz işlenen gözlerin biçiminden yola çıkarak beş figürün de farklı nedenlerden dolayı kör olduklarını söylüyor.
Resimdeki beş kör figür, soldan sağa doğru ilerliyor. En sağda duran, yani diğer dördüne liderlik eden figür, sırtüstü çukura yuvarlanmış. Hemen ardından gelen de düşme anında resmedilmiş. Sol ayağı çukurda, başından şapkası düşmüş, çukurdaki liderin üzerine doğru düşecek olan bu figür, eserde bize doğru bakan (!) tek figür. Diğer üç figürümüz de birbirlerini takip ettikleri için tıpkı liderleri gibi çukura düşecekler. Bu, bize İsa’nın Ferisiler için söylediklerini hatırlatıyor.
Her birinin üzerinde eskimiş pelerin bulunan figürlerin göz biçimlerine bakınca körlüklerinin sebebi anlaşılıyor. Bunu, yukarıda da bahsettiğim gibi tıp uzmanları söylüyor. Kiminin gözleri oyulmuş, kimi kanserli kornea sebebiyle yetisini kaybetmiş. Kıyafetlerinin eskiliği ve kirliliğinden sokakta yaşadıkları anlaşılan körler, hayatlarını dilenerek sürdürüyorlar. Bellerindeki mini çantalar, dilencilerin paralarını saklamak için kullandıkları çantalardan.
Arka plana bakınca su birikintisi ve köy evleri, resme derinlik katıyor. İki ile üçüncü figür arasında kalan kilise ise resimdeki en önemli öğelerden biri. Kilisenin resimde var olmasının amacı, Bruegel‘in dindarlığı veyahut İsa’nın Ferisiler için söylediklerine gönderme olabilir.Bir başka yorum da körlüğün Tanrı’nın bir cezası olduğu ve ressamın bu cezayı bize hatırlatarak figürlere acımamıza engel olma çabası olduğu. Kilisenin iki ile üçüncü figür arasında olması bize mesaj veriyor da olabilir. Çukura düşen lider niteliğindeki figür kaybedilmiştir, ancak ondan sonrası için hala umut vardır. Bruegel‘in eserlerinde ‘yol gösterici’ olarak karşımıza çıkan kilise, figürlerimizin gittiği yolda değil. Bu da bize yine “Tanrı’nın gazabı” ihtimalini hatırlatıyor.