BBC Türkçe Servisi, “BBC Arşiv Odası” adlı programının bu haftaki bölümünde, Yaşar Kemal ile 1981 yılında İngilizce'ye çevrilen kitabı Al Gözüm Seyreyle Salih ile ilgili yapılan röportajı yayınlandı.
28 Şubat 'ta vefat eden, Türk Edebiyatı'nın usta yazarı Yaşar Kemal, BBC Türkçe'den Nuri Çolakoğlu'na Al Gözüm Seyreyle Salih kitabı ile ilgili " Bu eserimi de gayet yanlış anladılar. Bir takım kritikler çıktı ortaya gördüm onları. Savunacak değilim kitabımı da. Hiç umurumda da değil fazla. Çok yanlış yargılara varıyorlar. Bu kadar yalın bir şeyi, batı dünyasının anlayamamasına şaşıyorum" şeklinde açıklama yapmıştı.
İşte o konuşmanın tam metni:
Nuri Çolakoğlu: Son kitabınız Al Gözüm Seyrele Salih'in çevirisi yeni yayınlandı İngiltere'de. Burada geleneksel Çukurova'yı bırakıp bir Karadeniz kıyı kentine gidiyorsunuz. Neden böyle bir şeyi yapmayı gerek gördünüz?
Yaşar Kemal: Valla hiç düşünmüyorum şurada yazıp burada yazmak diye... Dünyanın her yerindeki veyahut da Türkiye'nin her yerindeki insanı etkileyebiliyor. Yani bir bölge seçmedim. En iyi bildiğim şeyleri yazmak, en iyi bildiğim insanlarla... Gayet doğal değil mi en iyi bildiğini insanın yazması. Örneğin Çukurova'da doğdum büyüdüm. Çok iyi biliyorum Çukurova'nın taşını, toprağını, insanını, Çukurova'nın büyük şiirini, doğal şiirini, insan şiirini çok yüreğimde duyuyorum onun için yıllarca Çukurova'yı yazdım. 27 yıl yaşadım Çukurova'da , 30 yıldır da İstanbul'dayım Şile'de. Uzun zamanalrım geçti. Zaten bu romanı yazmak için Şile'ye gitmiştim. 150 sayfasını da yazmıştım Şile'ye gittiğim zaman. Ondan sonra romanın bu 150 sayfalık yazdığım sayfa yırttım yeniden yazdım. Çukurova'da bir demirci gördüm, Salih adında çocuğu gördüm... Ondan sonra yepyeni bir roman ortaya çıktı.
Nuri Çolakoğlu: Bu demirci motifi romanlarınızda çok sık rastlanan bir motif ve bu demirciler genellikle çok saygın toplumda değer taşıyan insanlara olarak resmediliyor. Bu motifin aslında, altında daha derin anlatmak istediğiniz bir şey de var mı?
Yaşar Kemal: Valla, işte bu tabi çalışan adamın, müthiş ilgilendiriyor beni çalışan adam. Çocuklukta da çok gördüğüm insan tipi bu. Toroslar'da çok demirci vardı. Yani Çukurova'nın bu fabrikasyonuna demirciler temel oldu. Bütün romanlarımda aşağı yukarı var. Çünkü bu bir ocaktır, demirciler ocağı diye... Tarihlerden bu yana kılıç ocakları, hançer ocakları yani demirciler ocak olarak gelmiş demircilik ortaya çıktığından bu yana... Piri olan bir iştir demirciler. O zamanlar da yazıyorum Anadolu'da. Demircilerin piri Davut aleyhisselam derler. Yani kral Davut'tur. Ama bizim Anadolu'da Davut kral olarak değil de Peygamber olarak bilinir. Onun için Davut Peygamber, demircilerin piridir. Yani, demircilik köklü meslektir. Bilmiyorum, beni ilgilendiriyor demircilik. Çok demirci tanıdım belki ondandır.
Nuri Çolakoğlu: Bir de bu son romanınızda dikkatimi çeken bir şey, daha önce Anadolu masalları üzerine çok şey yazdınız. Bu romanda ise gerçek hayatla masalı, Anadolu masallarını iç içe geçirmişsiniz. Bu değişik bir deneme. Bu denemeyi nasıl düşündünüz?
Yaşar Kemal: Benim zaten eskiden beri bir düşünce düzenim var. O düşünce düzenimde insanoğlu, ne kadar gerçek yaşamı varsa, o kadar da bir düş yaşamı var. Ve biz bunun sınırını bilemiyorum. Zaptedemiyoruz sınırını. İç içe geçmiştir gerçek hayatımız ve düş hayatımız. Yani ben insanı şey olarak kabul etmiyorum artık. Yani 19. yüzyıl gerçek insanı verdiğin, insanın insan ilişkisi var, insanın kendi psikolojik ilişkisi var, insanın toplum ilişkisi var, insanın doğa ilişkisi var... Bir de insan sonun kendi yarattıklarıyla ilişkisi var. Nedir o yarattıkları? Bir düş dünyası yaratıyor... Ve ben bunu romanlarımda gerçekten çok iddiasız vermeye çalışıyorum bu dünyayı. Ama ne kadar verebildim bilmiyorum. Batı'da tabi bizim maceramızın anlaşılması çok zor. Örneğin ben müthiş bu günlerde batı dünyasında bir Gogol nasıl anlaşıldı... Tabi kendimi hiç bir zaman bu büyük ustalarla bir tutmuyorum. Ama ben de bir şeyler getirmeye çalışan bir adamım. Bir Dostoyevski nasıl anlaşıldı ve nasıl sevildi bu batı dünyasında. Müthiş şaşkınlık içindeyim. Öyle ki sanata karşı çok acayip hele uzak dünyalardan gelen diyelim, müthiş tavırları var. Ve çok yanlış bir şey ayırmışlar. 3. dünya, 4. dünya, Doğulu ve Batılı insanlar diye ayırdı. O da çok şaşılacak bir şey. Özellikle İngiltere, kendileri özel insan tipiymiş gibi öyle bir tavır takınıyorlar. Şimdi bu eserimi de gayet yanlış anladılar. Bir takım kritikler çıktı ortaya gördüm onları. Savunacak değilim kitabımı da. Hiç umurumda da değil fazla. Çok yanlış yargılara varıyorlar. Bu kadar yalın bir şeyi, batı dünyasının anlayamamasına şaşıyorum.
İşte Arşiv Odası'nın bu haftaki programının videosu:
Odatv.com