Protein çeşitleri ve özellikleri, doğada çok çeşitli protein vardır. Bir hücrenin yapısında 2000 kadar değişik protein olduğu sanılmaktadır. Proteinler yapılarındaki maddelere göre basit ve bileşik proteinler olmak üzere iki grupta toplanırlar.
Protein Çeşitleri ve Özellikleri
Amino asitler: Protein molekülü, aminoasidin birbirine bağlanmasıyla oluşur. Bir amino asidin karboksil grubu, öteki amino asidin amino grubuna bağlanır. Amino asitleri birleştiren bu bağa peptid bağı denir. Doğal proteinlerde 22 çeşit amino asidin bulunduğu bilinmektedir. İnsanlar ve hayvanlar vücut proteinlerini besinlerden aldıkları proteinlerdeki amino asitlerden sentezler. İnsanlar, havadaki ve topraktaki azottan yararlanamaz ve amino asidin amino grubu bunu yapamaz. Bitkiler havadan toprağa giren azotlu maddeleri kullanarak amino asitleri, bundan da proteinleri sentezler. İnsanlar ve hayvanların bu yeteneği yoktur. Bu neden insanlar protein yönünden bitkilere ve hayvanlara muhtaçtır.
Elzem (esansiyel) amino asitler: Vücutta bazı amino asitler birbirine çevrilebilir ve böylece amino asitlerin bir kısmı diğerinden oluşabilir. Bazı amino asitler bir şekilde yapılmaz ya da yeterli miktar ve hızda oluşamaz. Vücutta sentezlenemeyen ve besinsel proteinlerle alınması zorunlu amino asitlere “elzem amino asit” denir. Elzem amino asitlerin tümünü ihtiyacı karşılayacak miktarda ve düzenli olarak alınması zorunludur. Bunların tümü gerektiğince alınmazsa vücut proteinleri yeterli sentezleyemez, protein dengesi kuramaz, hücre çalışmasında ve büyümesinde yetersizlik olur.
Elzem olmayan amino asitler (nonesansiyel): Bazı amino asitler başka asitlere çevrilebilir. Örneğin, elzem amino asit olan fenilanin vücutta bir elzem aracılığıyla trozin denilen amino aside çevrilir. Trozin vücutta oluştuğundan elzem olmayan bir amino asittir.
Bir önceki yazımız olan Nikotinik Asit Nedir başlıklı makalemizde nikotinik asit, nikotinik asit ampul ve nikotinik asit eksikliği hakkında bilgiler verilmektedir.