Ölü cüzdan, uzun müddet hareketsiz kalan cüzdandır. Meyyit cüzdanlar kripto varlıkları meblağ fakat yıllardır rastgele bir süreç göndermez yahut almaz. Cüzdan anahtarlarının kaybı, uzun vadeli yatırımlara sahip olanlar ve hatta cüzdan sahibinin mevti nedeniyle oluşabilir.
Ölü Cüzdan Nedir?
Ölü bir kripto para cüzdanı, aktif olmayan bir cüzdandır. Bir cüzdan (çok) uzun bir müddet, diyelim ki birkaç yıl, atıl durumda kaldığında faal değil olarak kabul edilir. Bununla birlikte, cüzdan bir kripto varlığının nezaretinde olmalıdır, aksi takdirde meyyit bir cüzdandan çok, boş bir cüzdandır. Meyyit cüzdanlar yaygındır fakat aktif olmamalarının gerisindeki neden değişiklik gösterir.
Normal bir senaryoda, bir kripto cüzdanı nizamlı olarak süreç alıp göndermelidir ve durum bu türlü olmadığında birkaç mümkün açıklama vardır.
Bir yatırımcı, gelecekte muhtemelen daha pahalı olduklarında onlara geri dönme umuduyla kimi yatırımları kilitliyor. Bu rastgele bir vakit diliminde olabilir. Bu mühlet boyunca, cüzdan aktif değildir ve zincir üzerinde aktifliğin sıfır kaydı nedeniyle “ölü” olarak kabul edilir. Bununla birlikte, yatırımcı varlıklarına daha fazla varlık eklediğinde, cüzdan etkin hale gelir.
Ölü cüzdanların gerisindeki bir diğer sebep de cüzdanın özel anahtarlarının kaybıdır. Bunun nedeni, yetersiz depolama yahut cüzdan sahiplerinin cüzdan anahtarlarının transferi olmadan kazara ölmesi olabilir. Blokzincir teknolojisi, özel anahtarları bir kripto cüzdanına tek erişim noktası haline getirdiğinden, özel anahtarların kaybı, cüzdanı erişilemez ve etkisiz hale getirir.
Bir Kripto Cüzdanının Mühleti Dolabilir mi?
Kripto cüzdanlarının müddeti dolmaz. Bir cüzdan yıllarca yahut on yıllardır faal olmasa bile, bir kripto cüzdanının bütünlüğü bozulmadan kalır. Bir cüzdan oluşturulduktan sonra, ayrıntıları blokzincirinde sonsuza kadar saklanır ve cüzdan, gerekli anahtarlara sahip olan herkes tarafından rastgele bir vakitte kullanılabilir.
Bu, banka hesaplarından farklıdır, birden fazla sistemde olduğu üzere, uzun mühlet atıl durumda kalan bir banka hesabı, tekrar kullanılabilmeden evvel bir aktivasyon sürecinden geçecektir lakin kripto para cüzdanları için durum bu türlü değildir.
Ölü Cüzdandaki Kripto Varlıklara Ne Olur?
Ölü bir cüzdandaki kripto para üniteleri yahut NFT’ler, cüzdana erişilene kadar bozulmadan kalır. Cüzdanın detayları, Etherscan üzere blokzincir uzmanları aracılığıyla zincir üzerinde elde edilebilir ve doğrulanabilir lakin içindeki varlıklar sırf özel anahtarlara sahip olan herkes tarafından taşınabilir. Cüzdan rastgele bir biçimde tehlikeye atılmazsa, kripto varlıklarını kilitleyen bir yatırımcı, istediği vakit bozulmamış bir varlığa geri dönebilecektir.
Ölü Bir Cüzdandaki Varlıkları Kullanmak Mümkün mü?
Bir cüzdan, özel anahtarın sahibinin onları kaybetmesi yahut vefat etmesi nedeniyle erişilemez hale gelirse, cüzdan nitekim ölüdür ve içindekiler taşınamaz. Bitcoin üzere değiştirilebilir kripto para üniteleri için, cüzdan ve içeriği ile yapılabilecek neredeyse hiçbir şey yoktur. Lakin NFT’ler için bir sorun vardır.
NFT’ler blokzincir sanatıdır ve NFT’nin adresi kullanılarak bu halde görüntülenebilir. NFT meraklısı Cozomo de’ Medici, Twitter hesabından yaptığı bir yayında, Cozomo de’ Medici Koleksiyonu’ndan 22 yapıtın Los Angeles County Sanat Müzesi’nin (LACMA) kalıcı koleksiyonuna bağışlandığını duyurmuştur.
https://twitter.com/CozomoMedici/status/1625206526800703488
Ölü Cüzdanlar ve Yanık Cüzdanlar
Token yakma, bir kripto varlığını sirkülasyondan kalıcı olarak çıkarma aksiyonunu tanımlar. Bu, varlığı bir “yanma cüzdanına” yahut boş bir adrese göndererek yapılır.
Ölü cüzdanlar ve yanık cüzdanlar, her ikisinin de gönderilemeyen kripto varlıkları içerdiği bir dizi benzerliği paylaşır. Sahiden meyyit cüzdanlar ve yanık cüzdanlar, teknik olarak sonsuza kadar faal dolanımdan kaldırılan varlıkları içerir.
Bununla birlikte, meyyit cüzdanlar aslında bilerek yahut kazara faal olmayan şahsî cüzdanlardır, yanık cüzdanlar ise kripto varlıklarını dolanımdan kaldırmak için oluşturulmuş boş adreslerdir. Tasarım gereği, yazma adreslerinin özel anahtarları yoktur ve içerikleri hiçbir biçimde geri alınamaz, bu çeşit adreslere gönderilen varlıklar sahiden sonsuza kadar kaybolur. Meyyit cüzdanlar ise özel anahtarlara sahiptir ve anahtarlar kaybolduğu için erişilemez. Özel anahtarın gelecekte rastgele bir vakitte bulunması durumunda, meyyit cüzdanlar tekrar canlanabilir lakin bu, yakılmış bir adresle mümkün değildir.
Son olarak, meyyit cüzdanların sahipleri, bilhassa yaratıcısı ve cüzdanın özel anahtarlarının tek sahibi vardır. Bu ortada yakma adreslerinin bir sahibi yoktur; yalnızca kripto varlıklarını yakmak ve dolanımdan kaldırmak için bulunurlar.