1990’ların ortalarında, Maciej Henneberg Avustralya’nın Adelaide yakınlarındaki bir vahşi yaşam parkında koalalarla çalışırken garip bir şey fark etti: Hayvanlarda parmak izleri vardı.
Biyolojik bir antropolog ve adli bilim adamı olarak Henneberg, bunun koalaları benzersiz, parmak izi olmayan tek primatlar yaptığını biliyordu. 1996’da The Independent’a bulguyu açıklayan bir dergi makalesi yayınlamadan kısa bir süre önce, “Görünüşe göre kimse onları ayrıntılı olarak inceleme zahmetine girmemiş,” dedi. Henneberg’in araştırması, mikroskop altında yapılan dikkatli bir analizin bile koalaların parmaklarındaki kıvrımlı, dönen çizgileri bizimkilerden ayırt etmeye yardımcı olamayacağını gösterdi. Parmak izleri insanlara o kadar benziyordu ki, dedektifler tarafından kolayca karıştırılabileceğinden endişelendi. (Yine de The Independent’a, “Bir suç mahallinde koala izlerinin bulunmasının pek olası olmadığını” kabul etti.)
Henneberg’in keşfi, herhangi bir koala soğuk algınlığı vakasını çözmeye yardımcı olmasa da, parmak izlerinin ne için olduğu ve insanların onlara sahip olmak için nasıl evrimleştiği konusunda on yıllarca süren bir tartışmaya yakıt ekledi.
Parmak izleri söz konusu olduğunda, hakkında daha fazla şey biliyoruz. nasıl onları neden olduğundan daha fazla geliştiriyoruz. Bilim adamları, türünün tek örneği olan bu desenlerin karmaşık girdaplarını daha büyük kategorilere ayırır: döngüler, kıvrımlar ve kemerler. Çizgilerin kırıldığı, ikiye bölündüğü veya eşmerkezli adalar oluşturduğu diğer şekillere “minutiae” diyorlar. Parmak izinizin genel özü, ebeveynlerinizden miras aldığınız bir şey olsa da, bu küçük ayrıntılar, amniyotik sıvının yapısı, nasıl konumlandığınız ve rahimde neye dokunduğunuz da dahil olmak üzere, fetüs olarak geliştirdiğiniz ortamdan gelir. Bu yüzden herkesin parmak izleri biraz farklıdır, tek yumurta ikizleri bile.
Fakat parmak izlerini evrimsel bir bakış açısından faydalı kılan şey nedir? Henneberg’in koala keşfinden önce, geleneksel görüş, parmak izlerinin sürtünmeyi artırdığını ve insanların nesneleri daha iyi kavramasına yardımcı olduğunu savunuyordu. Bununla birlikte, bir avuç daha yeni çalışma, bunun bundan daha karmaşık olduğunu gösteriyor.
2009’da biyolog Roland Ennos, bir nesneyle temas ettiğinde parmak uçlarımızdaki derinin kauçuk gibi davrandığını öne süren bir çalışma yayınladı. Bu, cildimizle bir yüzey arasındaki sürtünmenin, temas halindeki toplam alanla orantılı olarak arttığı anlamına gelir. Ve cilt ilmekler, kıvrımlar ve kavislerle çıkıntılı olduğu için, aslında bu yüzeyle pürüzsüz olduğundan daha az temas eder, yani parmak izleri aslında azalmak sürtünme.
Ancak daha yakın zamanda, Ennos’un sonuçlarına dayanan bir çalışma, parmak izlerinin kendi başlarına sürtünme oluşturmamasına rağmen, ter bezleriyle birlikte çalışarak tutuşun korunmasına yardımcı olabileceğini öne sürdü. Araştırmacılar, sert, geçirimsiz yüzeylerle temas halinde parmaklarımızın nemi serbest bıraktığını buldular. Nem, sıvıyı maksimum buharlaşmaya izin verecek şekilde yönlendiren küçük olukların yardımıyla parmak uçlarımızdaki cildi yumuşatarak sürtünme oluşturur. (Bu önemlidir, çünkü ter çok fazla birikirse kaymaya neden olabilir.) Yeni esnek cilt ayrıca başka bir yerleşik koruma sağlar, çünkü yüzeye bastırmak sonunda teri üreten gözenekleri tıkayarak buharlaşmanın hızlanmasına izin verir. ve çok önemli sürtünmenin korunmasına yardımcı olur.
Ortak yazar Mike Adams, o sırada bir basın açıklamasında, “Nemi yönetmek için bu ikili mekanizma, primatlara kuru ve ıslak koşullarda evrimsel bir avantaj sağladı – onlara diğer hayvanlarda bulunmayan manipülatif ve lokomotif yetenekler kazandırdı” dedi.
Parmak izleri de parmak uçlarımızda çok önemli bir hassasiyet sağlayabilir. Paris’teki École Normale Supérieure’deki fizikçiler, parmak izi çıkıntılarının, bir parmak ucunu pürüzlü bir yüzeye sürterek yapılan titreşimleri güçlendirebileceğini ve bu titreşimleri parmaklarımızdaki sinir uçlarına iletebileceğini buldu. Protez uzuvların, uyarlanabilir teknolojilerin ve dokunmatik ekranların tasarımcıları, parmaklarımızın ve dokunma duyumuzun dünya ile etkileşime girmemize nasıl yardımcı olduğunu anlamaya çalıştıkça, bu tür bir içgörü giderek daha önemli hale geldi.
Ancak koalalarla olan son ortak atamız, bazı hesaplamalara göre, keselilerin memelilerin geri kalanından ayrıldığı 100 milyon yıldan fazla bir zaman önceydi. Peki bu özel özelliği nasıl paylaştık? Cevap, ilgisiz organizmalar benzer evrimsel baskılara tepki olarak aynı özellikleri geliştirdiğinde “yakınsak evrim” olarak adlandırılan şeydir.
Hayvanların uzun ağaçlara tırmanması, uçurumlarda yaşaması, su altında hareket etmesi veya dar evrimsel nişlerin gerektirdiği belirli görevlerden herhangi birini gerçekleştirmesi için pek çok yol vardır. Yarasa ve kuş kanatları ayrı ayrı gelişti. WordsSideKick.com’ın belirttiği gibi, köpekbalıkları ve yunuslar, yüz milyonlarca yıl önce birbirinden ayrılan soylardan geliyor, ancak her ikisi de, avlarını kovalamalarına yardımcı olmak için pürüzsüz bir cilt ve keskin yüzgeçler geliştirdi. Ve keseliler çok uzun zaman önce dallandığından, Avustralya’da onların plasental memeli kuzenlerimizle yakınsak-evrimleşmiş paralel bir izi bile var. Örneğin, Marsupial moller Down Under, dünyanın diğer bölgelerindeki benlerle ilgisizdir. Yine de her ikisi de kördür ve yeraltında bir yaşam için çok benzer şekilde uyarlanmış ayakları övünmektedir.
Koalalar, belirli bir yaştaki okaliptüs yapraklarını arayan seçici yiyicilerdir. Henneberg’in 1997 tarihli makalesinde belirttiği gibi, koalaların aynı anda “okaliptüs ağaçlarının daha küçük dallarına dikey olarak tırmanarak, uzanarak, avuç dolusu yaprağı kavrayarak ve onları ağza götürerek” insanlara benzer şekillerde kavraması gerekebilir. Ne vombatlarda ne de kangurularda (ikisi de koala kuzenleri) bulunmadığından, koala parmak izlerinin bu göreve bir uyarlama olarak ortaya çıkmış olması gerektiğini ve nispeten yeni bir parmak izi olması gerektiğini hissetti.Sürtünme ve hassasiyet parmak izlerinin aynı anda ağaçlara asılmasına ve aynı anda onları yapmasına yardımcı olabilir. belirli yaprakları toplama ve diğerlerini atma gibi hassas bir iş – ama umarım bir suç mahallinin yakınında değil.