İsyan, aynı ortamda mevcut bir takım kişinin (çoklukla askeri personel yahut sefine mürettebatı, sivil olsa da) kanunen itaat etmesi gereken emirlere karşı gelmesi dolayısıyla meselelenen akarsuç. Geçmişte birkötü ülke, ayaklanmayı idam cezası cezası kabil sıkı cezalarla cezalandırmıştır.[mebde belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, askerî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a başlamak talip İskender, kavgalardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında sefine mürettebatının kalkışmaı ile önlaştı. İsyancılardan birini idam cezası etti, öbmahsulü de kenarda bıraktı.
Içtimai sorunların vesile başüstüneğu isyanlara en kırnak örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.