Şiirlerinden seçkilerle Emily Dickinson ve şiir anlayışı
Tam ismi ile Emily Elizabeth Dickinson, 10 Aralık 1830’da doğduğu Massachusetts’teki Amherst kentinden hayatı boyunca pek ayrılmadı. Hatta …
Tam ismi ile Emily Elizabeth Dickinson, 10 Aralık 1830’da doğduğu Massachusetts’teki Amherst kentinden hayatı boyunca pek ayrılmadı. Hatta kız kardeşi ile birlikte hiç evlenmediler ve aileleriyle birlikte yaşadılar. Emily, 1862’den sonra büsbütün konuta kapandı ve bir daha ölünceye kadar kimse ile görüşmedi; en yakın arkadaşlarıyla bile. Onlarla münasebetini yalnızca mektuplar ve küçük ikramlar göndererek sürdürdü. Bundan bu türlü kapandığı odasında yalnızca yazdı, daima yazdı. Eleştirmenlere nazaran bunun sebebi umutsuz bir aşktı. Emily, birinci mektuplarında kendini betimlerken canlı bir ruh ön plana çıkıyorken kendini odasına, meskenine kapatmasından varmışlardı bu sonuca.
Emily tahminen kendi dünyasında, dışarıdaki hayatla irtibat kurmadan yaşamıştı; lakin yazılarında her şeyin yerli yerinde olduğu bir dünya vardı. Yaratıcılığı ve yüksek imge gücü ile dikkat çeken bir edebiyatçı oldu.
1886’da öldüğünde kız kardeşi odasından 1.800 kadar şiir buldu. 1890’a kadar şiirlerin neredeyse tamamı yayımlandı. Emily Dickinson, 1920’lerde, Amerika’nın en sevilen şairlerden biri olarak ünlendi. Ünlü şair Emily Dickinson’u, vefat yıl dönümünde şiirlerinden seçkiler ve şiir anlayışına değinerek anıyoruz…
ŞİİR YAZMAYA BAŞLADI
Emily, birinci şiirlerini yazmaya başladığında şimdi pek eğitim almamıştı. Elizabeth Browning ve Bronte Kız Kardeşler üzere bayan yazarlarla ilgileniyordu yalnızca. Şimdi Shakespeare ile de klasik mitoloji ile de tanışmamıştı. Lakin Ralph Waldo Emerson, Hawthorn ve Thoreaut’yu biliyordu. Klâsik olarak din ile ilgilenen birisi değildi; fakat İncil’i incelemişti. Böylelikle pek çok şiirinde dinî formlara da yer verdi.
Ömrünün farklı periyotlarında öğretmenleri de esin kaynakları da daima öğretmenleri oldu. Kendini meskene kapattığı için Amerika’da süregelen iç savaş, Emily’i pek etkilemedi. İnzivaya çekildiğinde yazdığı şiirlerin bir kısmını periyodunun değerli eleştirmenlerinden Thomas Higginson’a gönderdi. Fakat beklediği ilgiyi görmediğinde daha da içine kapandı. Yeniden de yazmaya devam etti. Lakin yaşarken yalnızca 7 şiiri basıldı…
ŞİİR ANLAYIŞI
Emily, çoğunlukla tek bir imge ya da simgeye dayanan kısa şiirler yazdı. Tekrar de hayatındaki en değerli hisleri en tesirli formda aktarabilmişti. Tabiat hakkında da yazdı, ulaşamadığı muvaffakiyet ve daima arkadaşı olarak gördüğü başarısızlıktan da kelam etti; ancak şiirlerinde asla yaşayamadığı aşkı ve kavuşamadığı sevgilisi daima başrolde oldu.
Neyi anlatırsa anlatsın şiirlerinde lisanı daima etkileyiciydi. Amerika, onu fakat vefatından sonra keşfedebildi…
BİR ANDA
Bir anda olur biter ölmek
Hiç canın yanmaz diyorlar
Solmaktır kademe aşama
Sonra gözden büsbütün yitmek
…
*
BİR SAAT BEKLEMEK ÇOK UZUN İŞ
Bir saat beklemek çok uzun iş,
Aşk biraz ötede duruyorsa,
Kısadır sonsuzluğu bekleyiş,
Sonunda aşk armağanı varsa…
*
BİLSEYDİM
Bilseydim sonbaharda olacağını bu işin
Yazı bir yana iterdim
Yarı kızgın, yarı gülüşle
Mesken bayanlarının sinekleri kovduğu gibi…
…
Bilseydim ne vakit biteceğini ömrün;
İkimizin ömrünün,
Onları bir meyve kabuğu üzere soyar,
Tatlarına bakardım…
ANLATMAKTAN VAZGEÇENLER SUSARLAR
Anlatmayı beceremeyenler susarlar.
Anlatmaktan vazgeçenler susarlar.
Anlaşılmayacağına karar vermiş olanlar susarlar.
Başkalarından ümidi kesmiş olanlar susarlar.
Yanılgı yapmaktan korkanlar susarlar.
Kendilerini açığa çıkarmaktan korkanlar susarlar.
Zannettikleri kişi olmadıkları,
Zannettikleri dünyada yaşamadıkları gerçeğini hazmedemeyecek kadar güçsüz olanlar susarlar.
Olaylar ve olgular dünyasıyla baş edemeyenler susarlar.
…
ÇİÇEĞİMDE GİZLİYORUM KENDİMİ
Çiçeğimde gizliyorum kendimi,
Göğsünde taşıdığın, habersizce,
Beni de taşıdığından kuşku duymadan
Ve melekler biliyor ötesini.
…
Damla Karakuş
[email protected]
Instagram: biyografivekitap