Bu teori, eski zamanlarda yaşamış insanların doğadaki olayları anlamlandırabilme çabasıdır.
Yaşam için gerekli maddeleri; ateş, toprak, metal, su ve ağaç olarak beş temel maddeye indirgediler. Daha sonra bunlar arasındaki bağlantıyı kurdular. Birinin yokluğu yaşamla bağdaşmazken, birinin azlığı ya da fazlalığının problem doğurduğunu teorik olarak değil pratik olarak hayatlarında yaşadılar.
Böylelikle beş element teorisi, yin-yang teorisi ile birleştirilerek evreni ve insanı anlamak için kompleks bir teori ortaya konulmuş oldu.
Yin-yang’ın kendi arasındaki etkileşiminden önceki yazımızda örneklerle bahsetmiştik. Beş elementin de kendi arasında etkileşimleri vardır. Bunlar; güçlendirme, sınırlandırma, engelleme, karşı koyma, anne ve oğul arasındaki karşılıklı etkilenme olmak üzere beş şekildedir. Şimdi örnekleriyle bunları inceleyelim. Yukarıdaki şekil üzerinden takip ediniz.
- Güçlendirme/Destekleme: Yukarıdaki şemanın dıştaki çemberinde ok yönünde ilerlediğinizde önceki element, sonrakini destekler. Su, ağacı besler; ağaç (odun), ateşi güçlendirir. Ateş, toprağı oluşturur (kül olma, lavların topraklaşması vs). Toprak, metali içerir/saklar (altın, gümüş madenleri vs). Metaller suyu biriktirir, taşır ve suyu (mineraller ile) zenginleştirir.
- Sınırlandırma: Bir element şemada kendinden iki sonra gelen elementi sınırlar / engeller / azaltır. Örneğin; ağaç, toprağı yarar. Toprak, suyu emer. Su, ateşi söndürür. Ateş, metali eritir. Metal, ağacı keser.
Güçlendirme ve sınırlama, maddenin birbirine zıt ve birbirinden ayrılmaz iki özelliğidir. Destekleme olmadan iş gerçekleşmez, sınırlama olmadan had aşılır, denge bozulur.
“Denge hali orta yolda olmaktır, her işte olduğu gibi.”
- Anne ve oğul arasında etkilenme: Bir elemente, kendinden sonrakini beslediği için “anne”, beslediği elemente de “oğul” denir. Normal şartlarda anne, oğlu besler. Eğer bu ilişki anormal olursa bu duruma “etkilenme” denir. Örneğin ağaç ateşi besler. Eğer ağaç aşırı şekilde ateşi beslerse buna ağaç ateşi etkiledi deriz, “oğlu etkileyen anne prensibi”dir. Tam tersi de geçerlidir, ağaç aşırı artarsa ağacı besleyen su azalır. Buna da ağaç suyu etkiledi deriz, “anneyi etkileyen oğul” prensibi denir.
- Engelleme: Sınırlandırma normal bir süreçtir. Engelleme ise sınırlamanın anormal derecede olmasıdır.
- Karşı koyma: Artan elementin kendisini sınırlandıran (şemada kendinden iki önceki) elementi azaltması/engellemesi, karşı koymasıdır. Eğer ağaç çok sertse, metal onu kesemez, hatta hasar görür. Su normalde ateşi söndürür ama ateş aşırı olursa suyu buharlaştırır.
Peki bu teori sağlıkla nasıl ilişkilendirilir?
Her iki organ bir elementle temsil edilir. Kronik bazı semptomları olan kişide semptomların ilişkili olduğu organlar tek tek tespit edilir. Bu organların karşılık geldiği elementler, şikayetin özelliğine bağlı olarak şemaya fazlalık ya da eksiklik olarak yazılır. Bütün semptomlar şemaya döküldüğünde,bulmaca çözer gibi element bozukluklarından hangisinin ilk ortaya çıktığını bulmak ve onun üzerinde gitmek gerekiyor. Çünkü “bu teoriye göre”; diğer şikayetler, o organ bozukluğu nedeniyle ortaya çıktı. Örneğin; metal element düşüklüğü, ateş ve ağaç element fazlalığı olan kişide bu durumu başlatan durum ağaç fazlalığıdır, bunun enerjisinin düşürülmesi gerekir.
(Lütfen şikayetiniz olduğunda doktora gidiniz. Hastalığınızı kendiniz tedavi etmeye çalışmayınız. Bu anlatılanlar bir teoridir. İleride yeni yöntemlerin gelişmesinde fikrî bir altyapı sağlayabilir. Fakat son zamanlarda bilimsel olarak kanıtlanmış metotlar değildir. Bu metot uygulanmak istense de ancak uzman doktor gözetiminde uygulanabilir. Aksi takdirde olumsuz sonuçlarla karşı karşıya kalınabilir. Bu durumdaki sorumluluğun bize ait olmadığını belirtmek isteriz.)
Bir sonraki yazımızda organlar ve ilişkili oldukları semptomlardan bahsedeceğiz.
Sağlıkla kalın…