1. Kanserojen madde nedir?
Yıllar içerisinde tıbbi araştırmalar, insanlarda kansere neden olduğu düşünülen sağlığa zararlı maddelerin ve endüstriyel işlemlerin giderek genişleyen bir listesini belirlemiştir. Bunlar 'kanserojen maddeler' olarak bilinmektedir ve kendine özgü kontrol ve mevzuata tabidir.
Bilinen kanserojen maddelerin listesi genişlediği için en iyisi tüm kimyasal maddelerin potansiyel olarak sağlığa zararlı olduklarını varsaymak ve bunlara eşit derecede muamele etmektir.
2. Kanser nedir?
Kanser, vücut dokularını, özellikle yeni hücrelerin gelişmesini etkileyen bir bozukluktur. ‘Kanserli’ hücreler şunlardan biri olabilir:
- iyi huylu, bölgesel kalırlar ve diğer dokulara yayılmazlar veya
- kötü huylu, diğer dokulara yayılabilen ve bunları tahrip edebilen veya kan damarlarına ve diğer boşluklara giren ve vücudun uzak kısımlarını yayılabilen tümörlere yol açan. Uzak tümörler (metastazlar) ciddi hasara neden olabilir; 'kanser' terimi ile ifade edilen genellikle bunlardır.
3. Ne tür maddeler kanserojendir?
Sağlığa zararlı maddelere dair bilgiler, hangilerinin kanserojen olduğunu söyleyecektir. Bir sonraki bölüm, daha az bilinenlerin bazıları hakkında ayrıntılar vermektedir.
Dört madde tehlikeli kanserojenler oldukları içi bilhassa yasaklanmıştır. Bunlar:
- 2-naftilamin;
- benzidin;
- 4-aminodifenil ve
- 4-nitrodifenil.
Bu maddeler ve bunların tuzları yalnızca ruhsat altında kullanılabilir veya ithal edilebilir.
4. Nerede karşılaşılabilir?
Bazı türleri ithal edilmesine karşın tehlikeli konsantrasyonlarda kanserojen maddelerle karşılaşmanız pek mümkün değildir. Yine de bazı kanserojen maddelerin endüstriyel işlemlerin sonucu olduklarını göz önünde bulundurun; örneğin:
- bot veya ayakkabı yapımı sırasındaki deri tozu;
- kauçuk imalatı ve işlenmesi;
- kömür katranı, is zifti vb. içeren işler;
- kullanılmış motor yağının elleçlenmesi;
- ahşap işçiliğindeki sert ağaç tozları.
5. Bunlar hangi tür kanserlere neden olabilir?
Duruma göre değişir. Farklı türdeki kanserojen maddeler vücudun farklı kısımlarına saldırır; örneğin:
- arsenik ve bileşikleri cilt ve akciğerleri etkiler;
- kanserojen yağlar skrotum kanseri ile ilişkilendirilmiştir;
- benzen, lösemiye yol açan kemik iliğini etkileyebilir;
- aromatik aminler (ör. benzidin ve 2-naftilamin) mesane kanserine neden olabilir.
Bununla birlikte kanserojen maddeler solunum, sindirim veya cilt teması yoluyla olsun ya da olmasın vücut ile temas halinde hasara yol açabilir. Dolayısıyla bunlarla doğrudan temastan kaçınılması son derece önemlidir.
6. Riskleri azaltmak için neler yapılabilir?
Malzeme güvenlik bilgi formlarını daima kontrol edin. Bunlar yoksa, ürünün ve gerekli güvenlik önlemlerinin ne olduğundan emin olana kadar muayene ve numune alımına devam etmeyin.
Eşyanın ne olduğunu tespit edemiyor ve muayene ve numune alımına devam etmeniz gerekiyorsa, bu işlemleri büyük dikkat ile yapınız ve mümkün olan en iyi kişisel koruyucu ekipmana ilişkin uzman tavsiyesi alınız.