İçindekiler
Stockholm Sendromu Nedir, Belirtileri Nelerdir, Nasıl Anlaşılır?
Stockholm sendromu yaşanılan travmatik bir olaya verilen psikolojik bir yanıttır. Rehineler veya taciz mağdurları esir veya istismar eden kişilerle bağ kurma yoluyla Stockholm sendromu ortaya çıkmaktadır. Bu psikolojik yakınlık ve bağlılık; günler, haftalar, aylar, hatta yıllar boyunca esaret veya istismar boyunca gelişebilmektedir.
Bu durumun ilk kez Stockholm şehrinde ortaya çıkmasından dolayı ismini bu şehirden alan Stockholm sendromu, genellikle yüksek profilli adam kaçırma ve rehine durumlarıyla bağlantılı olarak gelişmektedir. Bu sendroma sahip olan kişiler rehineler veya istismar mağduru esirlerine sempati duyabilmektedirler. Bu durumda kurbanlardan beklenebilecek korkunun, terörün ve küçümsemenin tam tersidir.
Stockholm sendromunda mağdur, polise veya yetkililere karşı olumsuz duygular beslemeye başlarlar. Sendroma sahip olan kişiler içinde bulundukları tehlikeli durumdan kendilerini kurtarmak, kaçırmak veya yardım etmeye çalışan herkese karşı çıkabilmektedir. Diğer belirtiler ise şunlardır:
- Küçük bir iyilik için bile aşırı fazla şükran duyguları
- Şiddeti ve şiddet tehdidi oluşturan durumları reddetme
- Akılcılaştırma
- Kötüye kullanımı önleme gücüne sahip olduğu inancına kapılma
- Durum ve istismar için kendini suçlama eğiliminde bulunma
- Küfürlü veya fiziksel şiddet davranışını azaltmak için suçlu kişiyi memnun etme çabaları
- Dünyayı suçlu açısından değerlendirme, kendi açısını kaybetme
- Kendini istismarcı açısından değerlendirme
- İstismarı yapan kişiyi iyi biri olarak görme ya da onu bir mağdur olarak görme
- Hayatta kaldığı ve kendini öldürmediği için istismarcıya minnet duyguları barındırma.
Stockholm Sendromu Belirtileri Nelerdir?
Stockholm sendromunun belirtileri üç farklı şekilde ortaya çıkmaktadır. Bunlar;
Mağdur onları esir tutan veya taciz eden kişiye karşı olumlu duygular besler.
Mağdur, polise, otoriteye veya esaretten kurtulmalarına yardım edecek herkese olumsuz duygular besler. Hatta kötü niyetli kişilere karşı polisin veya onları kurtarmaya yardımcı olacak kişilerin iş birliği teklifini ret edebilmektedirler.
Mağdur, esirlerinin insanlığını algılamaya çalışarak aynı amaç ve değere sahip olduklarına inanmaya başlar.
Stockholm Sendromu Nedeni Nelerdir?
Stockholm sendromunun nedeni tam olarak bilinememektedir. Fakat ruh sağlığı uzmanları bunun duygusal ve fiziksel istismar mağdurlarına koruyucu strateji ve başa çıkma yöntemi olduğunu öne sürmektedirler. Stockholm sendromlu kurbanlar, onu tutsak edenlere güvendikleri için polisler tarafından kurtarma taleplerini geri çevirmektedirler. Oluşan bu yanlış yere güven, mağdurun yakalanma travmasıyla başa çıkması ve hayatta kalması için bir yol olmaktadır. Rehineler ayrıca hayatta kalabilmek için onları esir alan kişilerin tepkilerine uyum sağlamaları, bağ kurma ve uyum gibi bu kişileri memnun edecek özellikler geliştirmeleri gerektiğini öğrenmektedirler.
Stockholm Sendromu Tedavisi
Stockholm sendromunun tedavisi kapsamlı bir tedavi gerektiren psikolojik durumdur. Tehlikenin farkına varılması kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. Çoğu zamanlar zihinsel, duygusal ve fiziksel şekillerde istismara maruz kalan kişiler, yaşadıkları acı nedeniyle hastanın kendilerine hangi tedavi danışmanlığının sağlandığını anlaması yıllar alabilmektedir.
Tedavi kısa zamanda, travma sonrası stres bozukluğu için bilişsel davranış tedavisi ile danışmanlık veya psikolojik tedavi, anksiyete ve depresyon gibi iyileşmeyle alakalı acil sorunların hafifletilmesine yardımcı olabilmektedir. Uzun süreli psikoterapi iyileşmede hasta ve hasta yakınlarına daha fazla yardımcı olabilmektedir. Stockholm sendromu görülen kişilere psikologlar ve psikoterapistler, neler olduğunu, neden olduğunu ve nasıl aşılabileceğinin anlaşılması için sağlıklı başa çıkma mekanizmaları ve tepki araçlarını hastalarına öğretebilmektedirler.
Stockholm Sendromu Tedavi Edilmediği Zaman Ne Olur?
Stockholm sendromu tedavi edilmezse kişiler saplantılı bireylere dönüşmektedirler. Oluşan bu saplantılar hem adalet güçlerini zora sokar hem de kişinin kendini tehlikeli faaliyetler içinde bulmasına sebebiyet vermektedir. Stockholm sendromu mağdurlar için hayatta kalma stratejisi olarak kabul edilmiş gibi görünüyor olsa da, istismarcı kişilere karşı bağ kurma onların tehlikeli faaliyetlerine devam etmelerini sağlayabilmektedir.