Herkes hayatının bir döneminde ishal olmuştur. İshalin yaygın belirtileri arasında sık sık yapılan sulu dışkı, karın ağrısı ve şişkinlik yer alır. İshal, vücudun sindirim sistemi problemleriyle başa çıkma şeklidir. Akut ishal genelde iki haftadan kısa sürer ve bir çok nedeni olabilir.
Bu nedenlerin bazıları şunlardır:
- Viral enfeksiyonlar
- Bakteriyel enfeksiyonlar
- Gıda zehirlenmesi
- Yakın zamanda antibiyotik kullanımı
- Enfeksiyona yol açan kirli sularla temas
Enfeksiyona bağlı ishal, küçük çocuklar arasında yaygın görülür ve genelde bir virüs dolayısıyla ortaya çıkar. Seyahat yapanlarda görülen ishal ise kirli sulara temas etmekten kaynaklanır. İyi saklanmamış veye iyi pişmemiş yemeklerden bulaşan bakteriler ise gıda zehirlenmesine yol açarak ishale sebep olabilirler.
İshal, oldukça rahatsız edici olabilir. Genellikle kendi kendine geçen ishal, evde uygulanacak yöntemlerle daha kısa sürebilir.
1. Bol Su İçin
Su içmek ve vücudunuzu susuz bırakmamak ishal geçirmede çok önemlidir. İshal, vücudun su kaybetmesine sebep olur. Vücudun su kaybetmesi, önemli elektrolitleri de kaybetmesi demektir. Vücudun susuz kalması ishal geçiren küçük çocuklar veya yaşlılar için ölümcül olabilir.
Sıvı tüketmek, ishal tedavisinde her zaman ilk adım olmalıdır. Suyla birlikte tuz ve şeker tüketmek bağırsakların daha fazla su çekmesini sağlar. Bu da vücudun su ihtiyacını, yalnızca su tüketmeye kıyasla daha çabuk karşılar.
Araştırmalar, orta seviyede ishal geçiren yetişkinlerin, sporcu içecekleri veya reçetesiz satılan su sağlayıcı ilaçları tüketmelerinin eşit derecede etkili olduğunu göstermiştir (1).
Sporcu içecekleri vücuttaki potasyum ve sodyumun dengelenmesini sağlayabilir. Meyve suları da potasyumu dengelemek için iyi bir seçenektir.
Alkol, süt, gazlı içecekler veya kafein içeren içecekleri bir su kaynağı olarak görmemelisiniz çünkü semptomları daha kötü hale getirebilirler.
2. Probiyotik Tüketin
Probiyotikler, iyi bakteri kaynaklarıdır ve bağırsaklarda sağlıklı bir ortam yaratırlar. Probiyotikler en çok şu besinlerde bulunur:
- Eski yumuşak peynirler
- Pancar birası
- Köy peyniri
- Bitter çikolata
- Yeşil zeytin
- Kefir
- Lahana turşusu
- Salatalık turşusu
- Ekşi mayalı ekmek
- Yoğurt
Ayrıca, probiyotikleri eczaneden takviye olarak da alabilirsiniz.
Vücudun ve sindirim sisteminin normal bir şekilde işlemesi için bağırsaklarda bulunan iyi bakterilere ihtiyaç vardır. Bu bakteriler, bağırsaklarınızı enfeksiyonlara karşı korurlar. Fazla antibiyotik kullanımından dolayı vücuttaki bakterilerin dengesi değişmişse veya vücudunuzda çok fazla zararlı bakteri varsa ishal olabilirsiniz. Probiyotikler, bağırsaklarınızdaki iyi ve kötü bakterileri dengeleyerek ishali geçirirler.
2010 yılında, probiyotikler üzerine yapılan 63 araştırma üzerine geniş bir inceleme yapıldı. Bu inceleme sonucunda, probiyotiklerin ishal süresini önemli ölçüde azalttığı görüldü. Aynı zamanda probiyotiklerin tamamen güvenli olduğu ve büyük yan etkileri olmadığı gösterildi (2).
Fakat yine de probiyotik takviyesi almadan önce her zaman doktorunuza danışmalısınız.
3. İyileşme Diyeti Uygulayın
Sık sık ve az az tükettiğiniz besinlerden oluşan bir diyet, günde üç büyük öğün tüketmekten daha iyi olabilir. İshal geçiren birine iyi gelecek bir diyet aşağıdaki besinleri içerir:
- Meyve gibi pektin açısından zengin besinler
- Patates veya tatlı patates gibi potasyum içeren besinler
- Sporcu içecekleri gibi elektrolit açısından yüksek sıvılar
- Pişmiş yumuşak sebzeler
- Yeterli miktarda protein
Bazı insanlar ishalin ilk 24 saatinde fazla sıvı tüketmeyi zor bulurlar. Bu sıvılar tuzlu kemik suyunu, tatsız çorbaları veya sporcu içeceklerini kapsayabilir.
24 saat boyunca bu tip bir beslenme düzeni uygulamak bağırsaklara fazla yük binmesini önleyebilir.
İshal geçiren insanlar için bir diğer seçenek TEMP diyetini uygulamaktır. TEMP diyeti aşağıdaki besinleri içerir:
- Tost
- Elma
- Muz
- Pirinç
Bu diyet, lif bakımından düşük nişasta bakımından yüksek besinleri biraraya getirerek daha katı bir dışkının oluşmasını ve bağırsakların ona göre hareketlenmesini sağlar. Aynı zamanda potasyum ve pektin gibi ishalin geçmesini sağlayan maddeler içerir.
TEMP diyetinin oldukça kısıtlı bir beslenme şekli olduğunu ve ihtiyacınız olan tüm besinleri dengeli bir şekilde sağlamadığını unutmamalısınız. Bu diyeti iyi hissedene kadar, en fazla iki gün boyunca uygulamalısınız.
TEMP dışında bir beslenme izleyecekseniz, tüketebileceğiniz diğer besinler yulaf, haşlanmış patates, derisiz fırınlanmış tavuk ve tavuk çorbasıdır. Tavuk çorbası aynı zamanda susuzluğu da önler.
4. Bazı Yiyecekleri Tüketmeyin
Bazı yiyeceklerden bir süre kaçınmak bağırsaklarınızı rahatlatabilir. Kaçınmanız gereken yiyecekler:
- Yağlı yiyecekler
- Baharatlı yiyecekler
- Yapay tatlandırıcı içeren besinler
- Yüksek dozda fruktoz içeren yiyecekler
- Alkol
- Fasulye çeşitleri
- Taneli meyveler
- Brokoli
- Lahana
- Karnabahar
- Nohut
- Kahve
- Mısır
- Dondurma
- Yeşil yapraklı sebzeler
- Süt
- Bezelye
- Biber
- Kuru erik ve kuru kayısı
5. Reçetesiz Satılan İlaçları Deneyin
Reçetesiz satılan bazı ilaçlar ishale iyi gelebilir. Bağırsak hareketlenmelerini engelleyen ilaçlar ishalin iyileşme sürecini hızlandırır. Fakat bu ilaçları kullanmak ishali geçirse de ishalin altta yatan nedenleri için iyi bir seçenek olmayabilir.
Eğer kronik ishaliniz varsa (14 günden fazla süren ishal), çocuğunuz ishal olmuşsa, dışkınızda kan varsa, uykunuzda ishal oluyorsanız, aşırı kilo kaybı varsa veya ishal, yoğun karın ağrısı ve ateş şikayetleriyle birlikte 7 günden fazla sürmüşse ve her geçen gün daha kötü bir hale geliyorsa, kesinlikle doktora gitmelisiniz. Çünkü bu tip ishallerin altında daha komplike enfeksiyonlar ve hatta kolon kanseri bile olabilir.
Reçetesiz satılan ilaçları almadan önce, çok ağır şikayetleriniz olmasa bile mutlaka doktorunuza danışmalısınız.