Parkinson hastasının beynine yeniden programlanmış kök hücreleri aktarıldı. Kyoto Üniversitesi bilim insanları geçen ay ilk kez “yeniden programlanmış” kök hücrelerini bir Parkinson hastasının beynine aşıladılar. Bu amaçta indüklenmiş pluripotent kök hücreler (iPS) kullanıldı.
Bunlar, örneğin ciltten elde edildikten sonra yeniden programlanarak, embriyo evresine benzer bir duruma getiriliyor. Yani her türlü hücre tipine dönüşecek duruma. Araştırmacılar ilk kez iPS hücrelerini insan beyninde test ediyorlar. Yeni tedavi şimdiye dek çok az hastalıkta denendi. Bir göz doktoru 2014 yılında ağtabakası hücrelerinden iPS hücreleri üreterek, göz hastalıklarında kullanmıştı.
Hastalık nasıl oluşuyor?
Parkinson hastalığında, bir nörotransmitter olan dopamini üreten hücreler ölüyor. Hastalarda titreme ve hareket kısıtlamaları ortaya çıkıyor. Halihazırdaki tedaviler semptomları hafifletse de tamamen iyileştirmiyor. Araştırmacılar şimdi iPS hücrelerini öncü dopamin hücrelerine dönüştürerek, 2.4 milyon tanesini elli yaşındaki hastanın beynine aşıladılar. Üç saat kadar süren bu işlemde hücreler, dopamini etkinleştiren merkezler olarak bilinen on iki bölgeye aktarıldı. Daha önceki deneylerle, bu yöntemin maymunlardaki Parkinson semptomlarını azalttığı kanıtlanmıştı. Hastanın durumu iyi, bugüne dek büyük yan etkiler ortaya çıkmadı.
Hastanın durumu altı ay kadar takip edilecek. Yöntemin etkisinin ve güvenirliğinin kontrol edilmesi için 2020 yılına dek altı Parkinson hastası da aynı şekilde tedavi edilecek. Olumlu sonuçlar elde edildiği taktirde, 2023 yılında Japonya’da ilk Parkinson ilaçları için onay verilebilecek diyor bilim insanları.
‘Reprogrammed’ stem cells implanted into patient with Parkinson’s disease, Nature, 14.11.2018.
Derleyen: Nilgün Özbaşaran Dede