Son yıllarda enflasyon orta sınıf ABD hanehalklarının servetleri için fırsat oldu ve genel servet eşitsizliğindeki artışın azaltılmasına yardımcı oldu. Buna enflasyonun “servet etkisi” denmektedir.
Servet etkisini anlamak için bir örnek verelim.100$ varlığınız ve 20$ borcunuz olduğunu varsayalım, böylece net değeriniz 80$ olsun. Ayrıca, enflasyonun yıllık %5 olduğunu ve varlıklarınızın nominal değerinin enflasyon oranında arttığını varsayalım. Bu durumda, gerçek anlamda, varlıklarınızın değeri değişmeden kalır, ancak borcunuz şimdi %5 daha düşüktür. Böylece, net değerinizin gerçek değeri %1,25’lik bir artışla 81$’a yükselir. Ayrıca, borcun varlıklara oranı ne kadar yüksek olursa, enflasyonun sonucu olarak net değerdeki yüzde artış o kadar büyük olur. Bu da, “kaldıraç etkisi”dir: Önceki örnekteki borcunuz 20$ yerine 40$ olsaydı, net değeriniz %3,3 artardı.
ABD’de, orta sınıf çok zenginlerden (en üstteki %1) çok daha fazla borçludur. 2019’da orta sınıf için toplam hanehalkı borcunun toplam varlıklara oranı %36,5 iken, çok zenginler için sadece %2,3’tü.
Bu nedenle orta sınıf, net değer açısından, zenginlerden daha fazla enflasyondan yararlanacaktır. Benzer şekilde, ABD’deki Siyahi haneler beyaz hanelerden çok daha fazla borçlu ve borç-varlık oranı neredeyse üç kat daha yüksek.
Orta sınıf ve siyahi haneler enflasyonun servet etkisinden beyaz Amerikalılara göre daha fazla fayda sağlayacaktır
Enflasyon, 1983’ten 2019’a yılda ortalama %2,5 olmuştur.
1980’lerin başından beri ABD servet eşitsizliğinde ise büyük bir artış oldu.
Bunu ölçmek için, servet dağılımının en tepedeki %1’inin servetinin ortalama hanehalkının servetine oranını kullandım. 1983’ten 2019’a, bu oran zaten yüksek olan 131.4’ten 273.8’e ulaştı. Bu dönemde servet eşitsizliği artmasına rağmen, enflasyon aslında hafifletici bir faktördü çünkü süper zenginlerden çok orta sınıfa yardım etti. Enflasyon sıfır olsaydı, servet-eşitsizlik oranı daha da yükselerek 385’e yükselecekti.
Enflasyondan kaynaklanan borç devalüasyonu, 36 yıllık dönemde ABD orta sınıf servetinde %76’lık bir artışa yol açtı.
Enflasyon ayrıca ırksal ve etnik zenginlik farklarını azaltmaya (veya en azından artışı sınırlamaya) yardımcı oldu.
Örneğin, Siyah ve beyaz haneler arasındaki gerçek ortalama servet oranı, 1983’te 0,19’dan 2019’da 0,14’e keskin bir şekilde düştü. Ancak sıfır enflasyonla, oran sadece 0,06’ya düşecekti.
Latin ve beyaz haneler arasındaki fark da benzer. 1983’ten 2019’a, gerçek oran 0.16’dan 0.19’a yükseldi. Ancak sıfır enflasyonla 0.14’e düşecekti.
Bu bulguların politik sonuçları nelerdir? Özellikle, ABD Merkez Bankası enflasyonu düşürmeye devam etmeli mi yoksa daha rahat bir duruş sergilemeli mi?
Karar vermenin bir yolu, enflasyonun (negatif olan) gelir etkisini servet etkisi (pozitif olan) ile karşılaştırmaktır. Gelir etkisi daha büyükse, enflasyon durdurulmalıdır. Ancak servet etkisi daha büyükse, o zaman bir miktar enflasyon teşvik edilmelidir.
1983-2019 arasındaki dönemde enflasyon, ortalama ABD hanehalkına 50.000 dolardan daha az bir gelire mal oldu, ancak medyan serveti yaklaşık 60.000 dolar arttırdı. Böylece servet etkisi gelir etkisinden daha ağır bastı. Buna karşılık, enflasyon çok zenginlerin gerçek gelirini yaklaşık 600.000 dolar azaltırken, servetlerini yaklaşık 500.000 dolar arttırdı.
Net olarak enflasyon orta sınıfın işine yararken, çok zenginleri de olumsuz etkiledi. Aynı zamanda hem genel servet eşitsizliğinin hem de ırksal ve etnik zenginlik boşluklarının sınırlandırılmasına yardımcı oldu. Enflasyonun son zamanlardaki yükselişinden endişe edenler -Fed’den başlayarak- bunu ne kadar bastıracaklarını ve ne kadar düşüreceklerini düşünürken bunu akıllarında tutmalılar.
Söz konusu yazı New York Üniversitesi’nde Ekonomi Profesörü ve “Amerika’da Yüzyıllık Zenginlik” dergisi yazarı Edward N. Wolff tarafından Project-syndicate için kaleme alınmıştır.
Alt gelir grubundakilerin faiz artışında karşılaşacağı durum ile ilgili Joseph E. Stiglitz’in “Enflasyona karşı dengeli bir tepki gerekiyor” isimli yazısını okuyabilirsiniz.