"Bu salı Yeraltından Notlar varmış, kaçmaz."
"Ben geçen hafta alamadım, Totem ve Tabu'nun ilk cildini nereden bulabilirim acaba?"
"Haftaya Tolstoy verecekmiş, unutma sakın."
Türk basın tarihinin edebiyat alanında yapılmış en ileri hamlesiydi Cumhuriyet'in her salı bir dünya klasiğini gazeteyle birlikte bedava vermesi. Üstelik pek çoğu Hasan Ali Yücel'in Milli Eğitim Bakanlığı döneminde yapılmış çevirileriyle, Hasan Ali Yücel'in önsözleriyle. Benim de iple çektiğim, kaçırmamak için binbir çileye katlandığım bir dönemdi; neticede çok büyük bir kısmı var arşivimde. Her salı bir dünya klasiği, her cuma Kurtuluş Savaşı veya Kuruluş dönemine ilişkin bir kitap. Bir gazete fiyatına başta öğrenciler, gazete bayii olan her yerde dünya klasikleriyle buluşuyordu insanlar (kitapçının, kütüphanenin mumla arandığı bölgeleri de düşünürsek bunun ne demek olduğunu daha iyi anlarız). Hem de iki yıl boyunca istikrarlı olarak, hiç aksatmadan yapıldı. 20 yıl geçmiş ilk kitap verildiğinden bu yana. Yani o gün doğan okur arkadaşlar bugün bu sitenin kullanıcıları. Aradan geçen süre ülke basınının geldiği nokta açısından ciddi bir irtifa kaybını ortaya koyuyor. Bir de tabii artık yaşlandığımız gerçeğini lakin bu bambaşka bir konu, rica ederim bu bahsi kapatalım.
Gogol'un bu öyküsü ilk kez 1835'teki bir seçkide yayınlanmış. Bizde de Gogol'un bazı seçkilerinde yer alıyor. Bence dünya klasiklerini en derli toplu yayımlayan yayınevi olan İş Bankası Kültür Yayınları'nda ise Taras Bulba ve Mirgorod Öyküleri kitabında yer alıyor. Cumhuriyet, Hasan Ali Yücel önsözü ve güzel bir incelemeyle birlikte tek başına basmış öyküyü.
Öykümüz Mirgorod'da geçiyor. Bugünkü Ukrayna'nın orta kısımlarındaki küçük bir kent Mirgorod. Tabii o dönem Ukrayna filan yok. Rus İmparatorluğu'na bağlı. 1814'te Napolyon'u devirmenin sarhoşluğuyla (130 yıl kadar sonra bir başka muhteris psikopatı devirip Avrupa'yı bir kez daha ipten alacaklardı) kendini büyük güçler sahnesinde hisseden ve artık yavaş yavaş Osmanlı, İran, Polonya gibi daha zayıf güçleri gözüne kestirip daha güçlenen bir Rusya. Ama bütün azametine rağmen Batı'nın sanayi devrimiyle yaptığı atılımların gerisinde kalmış Rusya. Bürokrasisi hantal, devlet kurumları köhnemiş. Gogol ince ince buna dokunduruyor Ivan Ivanoviç ve Ivan Nikiforoviç'in öyküsünü anlatırken.
İki İvanımız da soylu birer beyefendidir. Güzel birer çiftlikleri, emrinde çalışan hizmetçileri vardır. Kibar insanlardır ikisi de. Komşu olan İvan Beyefendiler ayrıca çok iyi arkadaştırlar ama soyluluğun verdiği bir özenle birbirleriyle belirli bir mesafeyi aşmazlar. Ancak bir gün İvanoviç, Nikiforoviç'in evinde Türk yapımı bir tüfek görüp bunu kendisine vermesi için pazarlığa tutuşur. Ama Nikiforoviç pazarlığa yanaşmaz ve bu iki dost birden atışmaya başlarlar, nihayetinde iş mahkemeye taşınır. Bundan sonrasında hantal bürokrasi, ağır işleyen yargı Kemal Sunal'ın Davacı filmi tadını alır.
Kitap öykü formatında yazılsa da benim gözümün önüne sürekli tiyatro sahnesinde sergilenirken geldi. Zaten hem Türkiye'de hem de dünyanın pek çok yerinde oyunlaştırılarak sahneleniyor. Dönemin Rusyasından kesitler sunan, hafiften eserekli iki taşralı soylunun komik öyküsünü anlatan, elinize almanızla bitmesi bir olacak, enfes bir öykü bu.
* Cumhuriyet salı kitaplarından bir kısmının yer aldığı listeyi şuradan görebilirsiniz: http://www.mcuma.com/...etesi_sali_kitaplari
Görselleri de şurada: https://www.google.com.tr/......0.V5KgHkTII5s
HesaplaşmaKar İzleri Örttü, Gülşah Elikbank (Sayfa 153 - Kırmızı Kedi Yayınevi - Birinci Basım: Aralık 2012)
Üniversite okuduğu yıllarda onun da farklı hayalleri vardı elbette. Dünyayı kurtarmanın, aşkı dünya meselesi ilan etmenin dışında, kesinlikle ünlü bir yazar olacaktı. Okul sıralarında, korsan kitapçıların tezgâhlarını aşındırarak edindiği Rus klasikleri onun yazdıklarının yanında hafif kalacaktı. Nobel'e aday gösterilecek ama almaya bile gerek duymayacaktı. Henüz, tek bir romanın tek bir cümlesini tamamlamamış olabilirdi ama, tüm bunlar zamanlama meselesiydi. Vakti yoktu... Olsaydı, kim bilir ne şaheserler kaleme alacak, kelimelere hâkimiyetiyle kimlere parmak ısırtacaktı. Onun yerine, bir şirketin muhasebe hesaplarını tutuyordu. Hiçbir zaman hazzetmediği matematiğin, hayatının tam ortasına yerleşmesine, her gün daha yüksek sesle isyan ediyordu.
Quasımodo...
Sevmediğimiz yanlarımızın kuvvetli kahramanı.
Klasikleri okuyunca neden böyle isimlendirildiğini anlamak çok iyi geliyor insana. Aslında kolaya kaçıyor da olabiliriz.
Hikâyeyi zaten biliyorum diyerek başladım okumaya ve hiç de öyle olmadığını itiraf etmeliyim. Sayfalarca bu çancı başından bahsedilmiyor bile.
Çok sayfalı satırlar korkutuyorsa sizi, bu kitaptan korkmamalı bence. Hikâyeye dahil olmanız için yazar elinden geleni yapmış. Her bölümün başında ilk önce sahneyi oluşturuyor tüm ayrıntılarıyla. Binalar, insanlar, yaşantı, haller, ayrıntılar gözünüzün önünde canlanıyor. Sonra kahramanları bir bir serpiştiriyor bu sahneye. Konuşurken kahramanlarla karşısındakinin tavrını tahmin edebiliyorsunuz.Bazen gotik mimari hakkında fikir sahibi olurken bazen de kahramanın bir duruşunun Rembrant'ın tablosuyla ne kadar benzediğini görüyorsunuz.
Dışında kamburu görünen ve içinde kamburunu saklayanlar arasında bir çatışmadır başlıyor. Ulaşılamaza hissettiğimiz özlem ve aşk seviyesine gelen bu tutku olayların sarmal seviyesini giderek zorlaştırıyor. Ortaçağ devlet düzeni ve adalet anlayışının elle tutulamaz durumu da epeyce vurgulanmış. Sonu da hüzünlü tadıyla güzelce yerini bulmuş.
Her şey hazır, güzel bir hikâye, ayrıntılı ve anlaşılır bir anlatım, her duyguyu size yaşatacak kahramanlar ve tabi ki adaletsiz bir dünya.
Dışı ne kadar çirkinse içi o kadar güzel bir kahraman.
Quasımodo...
Sevmenin yürek bulmuş hali...
Halide Edib Adıvar, II.Abdülhamit dönemini Doğu-Batı arasında gelip gitmeleri masalsı roman niteliğinde ortaya koymuş. Rabia gerçekten çok ilginç bir karakter olarak karşımıza çıkıyor. Tam bir Doğu-Batı sentezi şeklinde bir düşünüş ve yaşantı. Aldığı cesurca kararlar o dönemin koşullarında değerlendirildiğinde ancak cesurca gelebilir. Romanda benim en çok dikkatimi çekense Tevfik'in başına gelenler, daha doğru bir ifadeyle o dönemki saraya çalışan ajanlar ve jurnalcilik. Benzetmek gibi olmasında ne kadar da günümüze benziyor. Ne diyelim sonumuz benzemesin. Tevfik'in yanısıra Hilmi karakteri de kıyısından köşesinden Jön Türkler hakkında bilgi vermekte... Kim ne der bu yorumuma bilemiyorum ama; hem Türk hem de Dünya klasikleri bence 30'lu yaşlardan sonra okunmalı. Hatta lise döneminde okunanlar varsa bile yeniden okunmalı; çünkü yaşanmışlıklar arttıkça bu eserlerin aslında ne kadar zengin olduğunu çok daha iyi anlıyorsunuz.
Bu romanı okumaya başlamadan önce kitapla ilgili okuduğum tüm yorumlar beni bir an önce okumam konusunda heyecanlandırdı. O kadar güzel, övgü dolu değerlendirmeler vardı ki ister istemez beklentimi çok yukarıya taşıdım. Ancak Germinal, Suç ve Ceza, Sefiller, Babalar ve Oğullar, Gazap Üzümleri gibi klasikleri okumuş birisi olarak Uğultulu Tepeler'i bu eserlerin çok gerisinde bir dünya klasiği olarak nitelendiriyorum.
Bildiğim kadarıyla Emily Bronte'nin tek romanı olan bu eser ölümünden bir yıl önce tamamlanabilmiş. Bir ilk roman olmanın verdiği amatör ruhu kesinlikle barındırıyor ve vermek istenen duygu kimi bölümlerde tam işlenemiyor. Kitabın tamamına hakim olan hırs ve kin duygusu ise çok iyi işlenmiş diyebilirim ancak aşk duygusu maalesef sönük kalıyor.
Benim bu esere puanın 6/10 oldu ve 1 ayda zor okuyabildim. Yine de güzel bir eser diyebilirim. Bir insanın takıntılı bir biçimde aşık olması nelere mal olabiliyor, güzelce aktarılmış.
Ithaki Bilimkurgu Klasikleri Serisi Güncel Liste
Değerli arkadaşlarım;
Bildiğiniz üzere İthaki Bilimkurgu Klasikleri Serisi yoluna baş koymuş biriyim. Çoğunlukla da özelden mesaj yazan okurlar bu kitaplarla ilgili fikrimi almak istiyor. Her yazan kişiye sonuna kadar bildiklerimi aktarmaya çalışıyorum elbette. Fakat, fark ettiğim üzere, genelde listeyi bilmedikleri için kitapları araştıramıyorlar ve hangisini tavsiye edersiniz diyerek genel bir soru soruyorlar. Bu şekilde genel nitelikteki sorulara cevap vermek benim için, takdir edersiniz ki, bir hayli güç oluyor.
Bu sebeple ben de size faydalı olması açısından tüm listeyi paylaşıyorum. Liste güncellendikçe ben de buradaki listeyi güncelleyerek sizlere haber niteliğinde bir yardımda bulunmaya çalışacağım. Mesela dün itibarıyla listenin 30. ve 31. kitapları da seriye eklendi. Şimdiden keyifli okumalar herkese.
1- Dune - Frank Herbert
2- Kıyamete Bir Milyar Yıl - Boris ve Arkadi Strugatski
3- Maymunlar Gezegeni - Pierre Boulle
4- Cesur Yeni Dünya - Aldous Huxley
5- Çocukluğun Sonu - Arthur C. Clarke
6- Dr. Moreau'nun Adası - H.G. Wells
7- Dune Mesihi - Frank Herbert
8- Işık Tanrısı - Roger Zelazny
9- Yıkıma Giden Adam - Alfred Bester
10- Yıldız Gemisi Askerleri - Robert Heinlein
11- Sürgün Gezegeni - Ursula K. Le Guin
12- Pazartesi Cumartesiden Başlar - Boris ve Arkadi Strugatski
13- Arcturus'a Yolculuk - David Lindsay
14- Zaman Makinesi - H.G. Wells
15- 2001 Bir Uzay Macerası - Arthur C. Clarke
16- Dune Çocukları - Frank Herbert
17- Ben, Robot - Isaac Asimov
18- Kaplan! Kaplan! - Alfred Bester
19- Bitmeyen Savaş - Joe Haldeman
20- Ay Zalim Bir Sevgilidir - Robert Heinlein
21 - Su Adamı - Aleksandr Belyaev
22 - Görünmez Adam - H.G. Wells
23 - Tanrı Olmak Zor İş - Boris ve Arkadi Strugatski
24 - Frankenstein - Mary Shelley
25 - Anlatış - Ursula K. Le Guin
26 - Dune Tanrı İmparatoru - Frank Herbert
27 - Resimli Adam - Ray Bradbury
28 - Yenilmez - Stanislaw Lem
29 - Dünyalar Savaşı - H.G. Wells
30 - Yüzyılın En İyi Bilimkurgu Öyküleri - Orson Scott Card (Derleyen)
31 - Uzayda Piknik - Boris ve Arkadi Strugatski
Budapeşte'li yazar Ferenc Molnar romanlarından sadece bir tanesi Pal Sokağı Çocukları, aynı zamanda da en ses getiren en beğenilen kitabı. Kızıl Gömlekliler ve Pal Sokağı Çocukları arasında, Arsa adını verdikleri oyun yeri için kapışırlar. İki tarafında pes etmeye niyeti yoktur. Kitap genel olarak bu olay üzerine kurgulanmış. Romana ilk başladığımda Macarca isimler yüzünden biraz bocaladım, belki de diğer taraftan başka bir roman okuduğum içindir, bünye alışkın değil tabi. Ama çeviri de kesinlikle bir sıkıntı yok gayet başarılı. Kitapta çocukların sahip oldukları şey için cesaret ve dayanışma içindeki tavırları sizi gülümsetmeye yetiyor. Hatta bir ara kendi çocukluğumdan sokakta oyun oynadığım zamanlar canlandı gözümde. Modern Dünya Klasikleri arasında yerini alan bu kitabı bence önce siz sonra da çocuğunuz okuyun derim, zaten arka kapakta İlk gençlik olarak belirtilmiş. Dostluk, arkadaşlık, cesaret, dayanışma, üzerine yazılmış bir roman.
Sahne 8
Brindavoine_ Efendim, bir beyfendi geldi, sizinle görüşmek istiyor.
Herpagon_ Söyle ona işim var, başka zaman gelsin.
Brindavoine_ Size para getirmiş de...
Herpagon_ O zaman başka. Birazdan gelirim
...
17. yüzyıl Fransız burjuvazisini temsil eden kahramanlardan oluşan ve Moliére'in "toplumdışı bir acayiplik" olarak tanımladığı soyut bir kavramın beden bulmuş hali Herpagon. Yani Cimri.
Entrikalarla dolu, komedi unsurları içeren aynı zamanda gizliden gizliye eleştirel yaklaşımlar içeren kısacık bir tiyatro.
Bordo-Siyah Dünya Klasikleri serisinden olan kitapta kesinlikle değinmem gereken ve takdir ettiğim 2 nokta var:
1. Ustalıkla hazırlanmış, dönemi kavramanızda size epey yardımcı olacak olan aynı zamanda "Moliére kimdir?" sorusunun tam karşılığıyla sizi selamlayacak olan, olağanüstü ve kesinlikle okunması gereken ÖNSÖZ.
2. Gerçekten bir çeviri ne kadar güzel ve o kadar eksiksiz yapılabilir dediğim ve büyük saygı duyduğum çevirmen, Sonat KAYA. (Emeğinize sağlık. Özellikle Çevirmen notlarına bayıldım)