Uyku Bozuklukları
Uyku Bozuklukları
Uyku, vücudun yenilenmesini, dinlenmesini ve kendini tamir etmesini sağlar. Uykuya dalmakta güçlük çekmek ya da çok erken uyanmak şeklinde de olsa, ağır insomnia (uykusuzluk) tüm sağlık durumunuzu etkileyebilir.
Bireysel uyku gereksinimi 4 saatten 10 saate kadar değişiklik gösterir. Daha yaşlı kimseler genellikle daha az uykuya gereksinim duyarlar çünkü, vücudun işleyişi yavaşlamıştır ve gece gerçekleşen uzun ramir dönemlerine duyulan ihtiyaç oldukça azalmıştır. Bunun aksine, hasta ya da sıkıntılı iseniz uyku gereksinimiz artabilir.
Uyku, genel durumunuzla iştah kadar yakından İlişkili olduğundan, uykusuzluk, genellikle başka bir sorunun belirtisidir. İş yerinde, okulda ya da aile içinde yaşanan kaygı, baskı ya da gerilim durumları, rahatlamayı güçleştirir. Büyük olasılıkla zihninizde soruna tekrar geri döneceksiniz ki bu da kesinlikle uykuyu kaçırmaktadır. Matem durumları veya ilişkilerinizle İlgili sorunlar gibi duygusal krizler ya da ağrılı bir hastalık da rahatlamayı ve uykuya dalmayı güçleştirir. Depresyonu olan kişi geneilliklc uykuyu ulaşılmaz bulacaktır. Sıklıkla sabahları erken uyanır ve böylece, kaygılanmak için bolca vakti olur. Bunlara eklenen başka bir kaygı da uykusuz geçen birkaç gecenin neden olduğu uyuyamama endişesidir ki bu da insomnîayı yaratan etkenlerden biridir.
DİNLENDİRİCİ BİR UYKU İÇİN AKLINIZDA BULUNMASI GEREKENLER
• Yatak odanızın iyi havalanmasına ve sessiz olmasına çarşafın ve yatağınızın aşırı sıcak ya da soğuk olmadığından emin olun.
• Her gün aynı saatte yatın ve aynı saatte kalkın. Bu, gece ve gündüz paternlerinizin yerleşmesine yardımcı olur.
• Gündüzleri kestirmekten kaçının.
• Uykunuzu getiren, beyne özgü kimyasal maddeleri tetikleyen, ılık sütlü içecekler alm, kahve, çay, kakao ve kola gibi kafein içeren içeceklerden uzak durun.
• Yatma vaktinize yakın rahatlatıcı bir rutin geliştirin: gece geç saatlerde çalışmaktan, ağır yemekler yemekten, yoğun tartışmalara girmekten ve televizyon seyretmekten kaçının.
• Sabah erken saatlerde ya da akşam üzeri yürüyüşe çıkın ya da bir çeşit egzersiz yapın.
• Gününüzü gözden geçirmeye ve ertesi günü planlamaya yatma vaktinde değil, akşamın erken saatlerinde zaman ayırın.
• Yatak odanızı yalnız uykuyla ilgili etkinlikler için kullanın ,odaya girmek size işinizi, faturalarınızı ya da randevularınızı düşündürmemeli.
UYKUSUZLUĞUN AŞILMASI
Uykusuzluğun tedavisinde en önemli aşama gerçek nedenin saptanmasıdır. Eğer neden, yaşanan günden geriye kalan kaygı ve baskılarsa, yatma vaktinden Önce rahatlatıcı bir ortam yaratma kadar (soldaki kutuya bakınız), soluma alıştırmaları, hayal kurma ve aşamalı olarak kas gevşetme gibi rahatlama teknikleri de faydalıdır.
Birkaç hatta boyunca tahminen ne kadar uyuduğunuz, saat kaçta yarmaya gittiğiniz, kaç kez ve hangi zamanlarda uyandığınız ve sabahleyin kendinizi ne kadar zinde hissettiğinize ilişkin bilgileri kaydettiğiniz bir günlük tutmanız faydalı olabilir. Bu, sizîn kendi uyuma biçiminizi anlamanıza ve uyumanızı güçleştiren başlıca sebepleri belirlemenize faydalı olur. Uykusuzluk günlük yaşamınızı etkilemeye başlar ve doktorunuza danışmanızı gerektirirse de faydalı olur.
Uyumanıza yardımcı olacak İlaçlar, yaygın olarak, kısa süreli kriz ve emosyonel stres dönemlerinde kullanılmak üzere kabul görmüştür. Uyku haplarının uzun süreli kullanılması vücudun bunlara karşı toleransını düşürür ve zaman içinde aynı etkiyi sağlamak için doz arttırımına gidilmesi gerekir. Bu bağımlılığa yol açar ve hem zihin hem de beden sağlığına zarar verir.
HORLAMA VE UYKU APNE SENDROMU
Birçok çiftin de bildiği gibi, horlama, genellikle horlayan kişinin kendisi için olmasa bile sıkça uykusuzluk sebebi olmaktadır. Horlama sesi, havanın yumuşak damak olarak bilinen dokuyu titreştirmesiyle ortaya çıkar. Soğuk algınlığı ya da aşırı kilolu olmaktan büyük geniz ve burun erleri gibi klinik durumlara kadar burundan normal olarak solumayı engelleyen herhangi bir durum horlamaya yol açabilir. Kişi, sırt üstü yatarak uyuyorsa, ortaya çıkması daha muhtemeldir çünkü, bu durumda ağız açık kalmaya ve dil de geri kaçmaya meyillidir. Bu durum havanın akışını engeller.
Horlamanın önlenmesi İçin, burnu açık tutmaya yarayan basit klipslerden ağır vakalar için kullanılan oksijen pompalayan maskelere kadar çok çeşitli aletler bulunmaktadır. Daha basitçe, bazı kişiler horlayan kimsenin pijamasının arkasına bir saç fırçası dikerek onu yan yatarak uyumaya yöneltmektedirler. Ender vakalarda cerrahi uygulanmaktadır. Bazen horlama, uyku apne diye bilinen kişinin uykudayken çok defalar birdenbire nefesinin kesilmesine ve bu yüzden sürekli olarak uyanmasına neden olan daha ciddi bir duruma yol açabilir. Kişi sürekli uyandığının farkında olmasa bile uykusu bozulabilir ve vücudu yeterli oksijenden mahrum kalır ve sonuç olarak bitkinlik ve tahammülsüzlük günlük yaşamı sekteye uğratabilir.
Uyku apne, hava yollarındaki bir tıkanıklıktan ya da daha ciddi olarak solunumu yürüten sinirsel uyandaki bir aksaklıktan kaynaklanıyor olabilir. En çok 30-50 yaş arası fazla kilolu erkeklerde görülür. Tedavi genellikle kilo vermek, geceleri suni solunum desteği veya ağır vakalarda cerrahi olarak bademciklerin ya da geniz etlerinin alınması veya yumuşak damağın kısaltılması şeklindedir.
–