Puşkin'in tarihsel romanı Yüzbaşının Kızı. Kitapta 2. Katerina döneminde isyan başlatmış olan Pugaçov İsyanı anlatılıyor. Aslında Pugaçov başkarakter değil. Ama kitabın en önemli karakterlerinden ve benim de dikkatimi en çok çeken karakter. Pugaçov, Rusya'nın Osmanlı'yla savaşta olmasını ve Çar 3. Petro'nun kuşkulu bir biçimde ortadan kaybolmasını fırsat bilerek kendini 3. Petro diye tanıtır. Asıl amacı Rusya'nın zorla ele geçirdiği Kazak topraklarını kurtarmaktır. Başkarakter olan Pyort Andreyiç ise Pugaçov ile askere giderken yolda oluşan bir sorun nedeniyle tanışır. Pugaçov, Andreyiç'in yol klavuzu olur. Andreyiç de ona bir tavşan tüylü gocuk armağan eder. Pugaçov, Andreyiç' e yardım ederken aslında saklanmakla meşguldür. Bu yüzden kendini sıradan bir köylü olarak tanıtır. Bu olayın daha sonra Andreyiç'e büyük katkısı olur. Pugaçov, onun olduğu kaleyi almaya geldiğinde herkesi asar ama Andreyiç'i serbest bırakır. Hatta onunla dost olur. Andreyiç Rus askeri olarak kalmaya devam edeceğini söylese bile. Andreyiç'in sevgilisi olan Yüzbaşının kızı Marya hain Şvarbin ile zorla evlenmek üzereyken Pugaçov, Andreyiç için bunu engeller. Kitabın şu bölümünde olayla ilgili olarak Andreyiç şöyle der : " ... diğer yandan da birçok garip rastlantının inanılmaz bir şekilde beni bağladığı ve kaderimi elinde tutan şu adamı, insanlık dışı saldırılarını ve cinayetlerini düşünüyordum. Onun düşüncesizce yaptığı insanlık dışı saldırılarını ve cinayetlerini, kana susamış, acımasız görünüşünü, korkunç yaradılışını hatırladıkça, şimdi benimle sevgilimi kurtarmak üzere yola koyulması çok garibime gidiyordu." Marya kurtulduktan bir süre sonra Andereyiç 'in Pugaçov ile olan dostluğunu Çarlık duyar ve mahkemede Andreyiç suçlu bulunur. Suçlu bulunmasının sebebi ise Marya'nın adını vererek onun mahkemelerde sürünmesini engellemek istemesidir. Ancak Marya durmaz ve Çariçeyle görüşür, Andreyiç'i kurtarır. Pugaçov ise asılırken Andreyiç' e selam verir. Bu olayın gerçek olduğunu belirtmek için kitabın başında Andreyiç'in torunlarının izniyle yazıldığı söylenmiştir.
Metin dışında Pugaçov'u ele alacak olursak onun Kazaklar'ın kahramanı Ruslar'ın da düşmanı olduğu bir gerçektir. Bu olaylar sırasında Osmanlı'nın Rusya ile savaşta olduğunu ve Kırım'ı kaybettiğini de söylemek gerekir. Ruslar'ın tehlikeli bir isyanla baş başayken Osmanlı'nın bu isyanı fırsata çevirememiş olması da düşündürücüdür.
Görüldüğü gibi bir karakterin kime göre kahraman kime göre düşman olduğu değişkenlere göre belirlenir. Bir toplumun okuyup gurur duyduğu bir roman belki de başka bir toplumun üzüntüsüdür. Ama şu bir gerçek ki Yüzbaşının Kızı klasik bir kitaptır ve okunması gerekir. Olayları anlayabilmek, yorumlayabilmek ve ders çıkarabilmek için. Yüzbaşının Kızı