Kötü Alışkanlıklardan Kurtulma Rehberi
Kötü alışkanlıklar hayatınızı kesintiye uğratır ve hedeflerinize ulaşmanızı engeller. Sağlığınızı hem zihinsel hem de fiziksel olarak tehlikeye atarlar. Aynı şekilde zamanınızı ve enerjinizi boşa harcarlar.
Öyleyse neden hala bunları tekrarlıyoruz? En önemlisi de, bu konuda yapabileceğiniz bir şey var mı?
Kötü davranışlarınızı nasıl silebilir ve bunların yerini iyi ve yararlı olanlarla nasıl doldurabilirsiniz?
Tüm bu soruların cevabını ve daha fazlasını bu yazıda bulacaksınız.
Kötü alışkanlıklara ne sebep olur?
Kötü alışkanlıklarınızın çoğuna iki şey neden olur…
Stres ve can sıkıntısı.
Çoğu zaman, kötü alışkanlıklar sadece stres ve sıkıntı ile başa çıkmanın bir yoludur. Tırnaklarınızı yemekten tutun da bir alışveriş çılgınlığında fazlaca para harcamaya, her hafta sonu içmeye, internette çok uzun süreler geçirerek zaman kaybetmeye kadar her şey, stres ve sıkıntıya basit bir yanıt olabilir.
Ancak bu böyle sürüp gitmek zorunda değil elbette. Stres ve sıkıntı ile başa çıkmak için kendinize yeni ve sağlıklı yollar öğretebilir, daha sonra bunların kötü alışkanlıklarınızın yerine geçmesini sağlayabilirsiniz.
Tabii ki, bazen yüzeyde kendini gösteren stres veya sıkıntı, daha derin sorunlardan kaynaklanıyor olabilir. Bu sorunlarla baş etmek zor da olabilir. Ancak değişiklik yapma konusunda ciddiyseniz, kendinize karşı dürüst olmanız gerekir.
Kötü alışkanlıkların ardında bazı inançlar ya da olaylar var mı? Korku ya da sınırlayıcı bir inanç, sizin için kötü olduğunu bildiğiniz bir alışkanlığı ısrarla sürdürmenize neden oluyor mu?
Kötü alışkanlıklarınızın nedenlerini anlamak, bunların üstesinden gelmek için çok önemlidir.
Kötü bir alışkanlığı, yerini başka bir şey koymadan ortadan kaldıramazsınız.
Şu anda sahip olduğunuz tüm alışkanlıklar (iyi ya da kötü) bir sebepten dolayı hayatınızda. Bu davranışların bazıları özünde kötü ve zararlı olsalar bile, kişideki bir boşluğu ya da ihtiyacı giderdikleri için, bir nevi geçici fayda sağlıyor olurlar. Ya da en azından böyle görünürler… Bazen fayda, sigara veya uyuşturucu gibi biyolojiktir. Bazen sizin için kötü bir ilişkide ısrar ettiğiniz zamanki gibi duygusaldır. Ve birçok durumda, kötü alışkanlığınız stresle başa çıkmanın basit bir yoludur. Örneğin, tırnaklarınızı ısırmak, saçınızı çekmek ya da çenenizi sıkmak…
Bu “faydalar” veya nedenler daha küçük kötü alışkanlıkları da kapsamaktadır.
Örneğin, bilgisayarınızı açtığınız anda e-posta gelen kutunuzu kontrol etmek, ya da günümüzde mobil cihazınızda bulunan birçok uygulamanın bildirimlerini aktif etmek, bağlantıda kaldığınızı hissettirebilir. Ancak aynı anda, tüm bu e-postalara, iletişim ve sosyal medya bildirimlerine bakmak üretkenliğinizi yok eder, dikkatinizi böler ve sizi stresle boğar. Ancak, “bir şeyleri kaçırdınız” gibi hissetmenizi önler ve tekrar yaparsınız.
Kötü alışkanlıklar hayatınızda bir tür fayda sağladığı için, bunları ortadan kaldırmak çok zordur. Bu yüzden yalnızca “yapmayı bırak” gibi basit tavsiyeler nadiren işe yarıyor.
Bunun yerine kötü bir alışkanlığı, benzer bir fayda sağlayan yeni bir alışkanlıkla değiştirmeniz gerekir.
Örneğin, strese girdiğinizde sigara içiyorsanız, bu durum gerçekleştiğinde “tek başına sigaradan uzak durmaya çalışmak” kötü bir yöntemdir. Bunun yerine, stresle başa çıkmak ve sigara içmek yerine bu yeni davranışı eklemek için farklı bir yol bulmalısınız.
Başka bir deyişle, kötü alışkanlıklar hayatınızdaki belirli ihtiyaçları ele alır. Bu nedenle, kötü alışkanlıklarınızı aynı ihtiyacı karşılayan daha sağlıklı bir davranışla değiştirmek daha iyidir. Bunun yerine bu alışkanlıkları hızlıca kesmeyi planlıyorsanız, bilmelisiniz ki karşılanamayacak belirli ihtiyaçlarınız olacaktır ve çok uzun bir süre o davranışlardan uzak kalmak, sizi oldukça zorlayacaktır.
Kötü bir alışkanlık nasıl kırılır?
İşte kötü alışkanlıklarınızı kırmak ve süreci yeni bir şekilde düşünmek için bazı ek fikirler.
Kötü alışkanlığınızın yerine geçecek bir alternatif belirleyin.
Kötü alışkanlığınızı tetikleyen stres veya sıkıntı ile karşı karşıya kaldığınızda nasıl tepki vereceğiniz konusunda önceden bir planınızın olması gerekir. Sigara içme dürtüsünü aldığınızda ne yapacaksınız? Telefonunuzdaki sosyal medya uygulamaları sizi işlerinizi ertelemeye çağırdığında ne yapacaksınız? Bu ve benzeri durumlarda, ne olursa olsun ve ne ile uğraşıyor olduğunuz fark etmeksizin, kötü alışkanlığınız yerine ne yapacağınıza dair bir plana sahip olmanız gerekir.
Mümkün olduğunca çok sayıda tetikleyiciye engel olun.
Kül tablası ya da çakmak sizde sigara içme çağrışımı yapıyorsa, evinizde bunları göz önünden kaldırın. Kanepede otururken yaptığınız ilk şey televizyonun uzaktan kumandasını elinize almaksa, uzaktan kumandayı farklı bir odada bırakmayı deneyin. Onlara neden olan şeylerden kaçınarak kötü alışkanlıkları kırmayı kendiniz kolaylaştırın.
Bulunduğunuz ortamlar kötü alışkanlıklarınızı daha kolay harekete geçirip iyi olanları uygulamanızı zorlaştırıyor mu? O halde ortamınızı değiştirin ve sonucun değişimini izleyin.
Herhangi biriyle güçlerinizi birleştirin.
Ne kadar sıklıkla özel diyet yapmaya çalışıyorsunuz? Ya da belki sigarayı bırakmaya çalışıyorsunuz, ama ne olur ne olmaz diye zor zamanlar için bir miktar sigarayı yine de kenarda tutuyorsunuz… (Ne de olsa bir başarısızlık durumunda kimse görmeyecek değil mi?)
Bunun yerine, sizinle aynı kötü alışkanlığı sergileyen ve bundan kurtulmak isteyen eşiniz, dostunuz, arkadaşınız, kardeşiniz ya da herhangi biri ile beraber hareket edin. Böylece ikiniz de birbirinizden sorumlu olabilir ve zaferlerinizi birlikte kutlayabilirsiniz. Bir başkasının daha iyi olmanızı beklediğini bilmek güçlü bir motivasyon kaynağıdır.
Kendinizi, yaşamak istediğiniz şekilde yaşayan insanlarla çevreleyin.
Bunun için eski arkadaşlarınızı terk etmeniz gerekmez, ancak yeni arkadaş bulma gücünü hafife almayın.
Başarılı olduğunuzu hayal edin.
Sigaraları attığınızı, sağlıklı yiyeceklerle beslendiğinizi ya da, güne erken başladığınızı gözünüzde canlandırın. Kötü alışkanlık ne olursa olsun ona engel olmak, gülümsemek ve başarınızın tadını çıkarmak istediğinizi hayal edin.
Başka biri olmanıza gerek yok, sadece eskisine dönmeniz gerekiyor.
Sıklıkla kötü alışkanlıkları kırmak için, tamamen yeni bir insan olmamız gerektiğini düşünüyoruz. Gerçek şu ki, kötü alışkanlıkları olmayan biri olmanız zaten sizin elinizdedir. Aslında, tüm yaşamınız boyunca bu kötü alışkanlıklara sahip olmanız pek olası değildir. Sigarayı bırakmanıza gerek yok. Sadece sigara içmeyen bir kişiye dönmeniz gerekiyor. Sağlıklı bir insana dönüşmenize gerek yok. Sadece sağlıklı olmaya geri dönmeniz gerekiyor. Yıllar önce olsa bile, zaten bu kötü alışkanlık olmadan yaşadınız. Yani kesinlikle tekrar yapabilirsiniz.
Her şey farkındalıkla başlar.
Kötü alışkanlıkları kırmanın ilk adımını arıyorsanız, farkındalıkla başlamanız önerilir.
Kötü alışkanlıklarınız hakkında neler hissettiğiniz sorusuna cevap vermek kolaydır. Kendinizi suçlu hissedebilir ya da aslında yaşamınızın nasıl olmasını istediğiniz konusunda bolca hayal kurabilirsiniz. Ancak bu düşünceler sizi gerçekte olanlardan uzaklaştırır.
Bunun yerine, nasıl değişiklik yapacağınızı gösterecek olan asıl şey farkındalıktır.
Kötü alışkanlığınız hangi zamanlar oluyor?
Günde kaç kez tekrarlıyorsunuz?
Hangi ortamda?
Kimlerle beraberken?
Davranışı hangi etkenler tetikliyor ve başlamasına neden olur?
Bu ve benzer sorulara vereceğiniz cevaplar, sizi davranıştan daha fazla haberdar eder ve durdurmanız için onlarca fikir verir.
İşte basit bir yol: Günde kaç kez kötü alışkanlığınızın olduğunu izleyin. Cebinize bir kalem ve bir kâğıt koyun. Kötü alışkanlığınız her gerçekleştiğinde mutlaka not alın. Günün sonunda, tüm sayım işaretlerini yapın ve sonucun ne olduğunu görün.
Başlangıçta amacınız kendinizi yargılamak ya da sağlıksız, verimsiz bir şeyi yapmakla suçlamak değildir. Tek hedef, ne zaman ve ne sıklıkta gerçekleştiğinin farkında olmaktır. Farkında olarak problemin etrafına kuşatın. Ardından, bu makaledeki fikirleri uygulamaya başlayabilir ve kötü alışkanlığınızı bozabilirsiniz.
Kötü alışkanlıkların kırılması zaman ve çaba, ancak en çok da azim gerektirir. Kötü alışkanlıkları bozan çoğu insan, yöntemleri işe yaramadan önce birkaç kez başarısız olmuşlardır.
Unutmayın! Göstereceğiniz çabaya rağmen sonuç konusunda hemen başarılı olamayabilirsiniz. Ancak bu hiçbir zaman elde edemeyeceğiniz anlamına gelmez.