İsyan, aynı ortamda bulunan bir kol kişinin (çoğunlukla askeri personel veya gemi mürettebatı, sivil polis olsa birlikte) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi hasebiyle alışverişlenen suç. Geçmişte birkötü ülke, ayaklanmayı ölüm cezası cezası gibi demir cezalarla cezalandırmıştır.[memba belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, askerî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a katılmak isteyen İskender, kavgalardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında gemi mürettebatının kalkışmaı ile karşılaştı. İsyancılardan birini ölüm cezası etti, öbmahsulü de yakada bıraktı.
Içtimai problemlerın vesile evetğu isyanlara en esaslı örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.