Donald Trump’ın bir dizi konu hakkında saçma sapan konuştuğu göz önüne alındığında, başkan olarak Rusya’yı mali yükümlülüklerini yerine getirmeyen NATO müttefiklerine saldırmaya teşvik edeceğini öne sürdüğü söylentiyi dikkate almamak cazip geliyor.
Bu bir hata olurdu. Trump’ın sözleri, bir ABD müttefikine karşı ciddi bir şekilde savaş eylemi çağrısında bulunmasa veya seçildiği takdirde ABD’yi NATO’dan çekeceğini öne sürmese bile endişe verici. Trump’ın çirkin yorumlarını açıklamaya çalışmak yerine Kongre’deki müttefikleri bunları kınamalı.
Hafta sonu Conway, SC’de düzenlenen bir mitingde yaptığı konuşmada Trump, “büyük bir ülkenin” – muhtemelen bir NATO üyesi devletin – başkanının Trump’a “eğer ödeme yapmazsak ve saldırıya uğrarsak” diye sorduğu bir olayı aktardı. Rusya adına bizi koruyacak mısın?” Trump ise şu cevabı verdi: “Hayır, seni korumam. Aslında onları ne isterlerse onu yapmaya teşvik ederim.”
Bazı önde gelen Cumhuriyetçiler onun yorumlarını küçümsediler. Senatör Marco Rubio (R-Fla.), CNN’e verdiği bir röportajda neredeyse her başkanın, NATO’daki diğer ülkelerin yeterince çaba göstermediğinden şikayet ettiğini belirtti. Rubio, “Trump bunu bu şekilde ifade eden ilk kişi” dedi, “ama hiç endişem yok, çünkü o daha önce de başkandı.” Senatör Lindsey Graham (RS.C.) Reuters’e verdiği demeçte, Trump’ın kendisini ifade etme biçimine katılmadığını ancak “Rusya, başkan olduğunda kimseyi işgal etmediğini ve eğer yeniden başkan olursa da olmayacaklarını” söyledi.
Trump’ın NATO üye ülkelerini savunmaya daha fazla harcama yapmaya çağıran tek başkan olmadığı doğru. Bu tür çene kemiklerinin olumlu bir etkisi olmuş gibi görünüyor. Bazı NATO ülkeleri artık gayri safi yurt içi hasılalarının en az %2’sini savunmaya harcama kriterini karşılıyor. NATO üyesi ülkeler de, ittifak üyesi olmayan Ukrayna’ya Rus saldırganlığına karşı direnişinde yardım etme konusunda ABD’ye katıldı.
Tüm Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü üyelerinin %2’lik kriteri karşılaması önemlidir. Ancak bu, ittifakın karşılıklı savunma taahhüdünden faydalanmanın bir koşulu olmamalı. Bu ilke, Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 5. Maddesinde yansıtılmaktadır. “Avrupa veya Kuzey Amerika’da bunlardan birine veya birkaçına yönelik silahlı saldırı, hepsine karşı yapılmış sayılacaktır.” Bu taahhüt tek yönlü bir yol değildir. ABD, 11 Eylül terör saldırılarından sonra NATO’nun Afganistan’daki askeri misyonu desteklemek için bu hükme başvurmasıyla 5. Madde’den yararlandı.
Trump’ın ABD’yi NATO’dan çıkarmaya çalışması pek olası görünmüyor. Öncelikle Kongre geçen yıl, başkanın ABD’yi ittifaktan çekebilmesi için Kongre kararı veya Senato’nun üçte ikisinin onayını gerektiren bir yasayı onayladı. Ancak bu onun yorumlarını daha az yıkıcı kılmıyor. Rusya, Trump’ın başkan olarak NATO’ya ve kolektif savunma ilkesine bağlı olmadığına inanırsa, komşu NATO ülkelerine karşı açık bir şekilde veya yıkıcı hareket etme konusunda cesaretlenebilir.
Trump’ın son yorumlarının, bir zamanlar “modası geçmiş” olarak nitelendirdiği ittifaka verdiği destek konusunda endişe yaratması şaşırtıcı değil. Pazar günü NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg şu uyarıda bulundu: “Müttefiklerin birbirlerini savunmayacağına dair herhangi bir öneri, ABD dahil tüm güvenliğimize zarar verir ve Amerikalı ve Avrupalı askerleri daha fazla risk altına sokar.” Biden Beyaz Saray’ın bir sözcüsü, Trump’ın açıklamasının “dehşet verici ve mantıksız” olduğunu söyledi; bu aynı zamanda gerçeğin de ifadesi olan siyasi bir yanıttı.
6 Ocak 2021’de ABD Kongre Binası’na düzenlenen saldırıyla sonuçlanan 2020 seçimlerini bozma girişimlerinden başlayarak, Trump’ın neden Beyaz Saray’a dönmeye uygun olmadığına dair çok sayıda tartışma var. Ancak seçmenlerin aynı zamanda NATO’ya ve ittifakın yaratılmasına yardımcı olduğu uluslararası düzene olan düşmanlığı nedeniyle onun adaylığını reddetmesi gerekiyor.