

Geçen hafta Yankı Yazgan'ın MEF Okulları'ndaki seminerine katılma şansım oldu.
Bu seferki konu daha spesifikti: Sınıfımda prematüre var. Prematüre doğmanın bireye getirdiği risk faktörü üzerine konuşuldu. Zaten katılımcıların %80'e yakını eğitimciydi. Ben de prematüre doğmuş biri olarak ilgiyle izledim semineri.
Öğrendiklerim:
1. Prematüre, pre-mature yani olgunluk öncesi anlamında olup, doğum zamanı gelmeden ve çok düşük kiloyla doğmuş çocuklara deniyor. Prematüre olması 2.500 gr.'dan düşük kiloda olması lazım. Artık aşırı düşük sayılan 1.000 gr.'dan az kilolu bebekler bile yoğun bakım ünitelerinde yaşatılabiliyormuş.
2. İnsan yavrusu zaten hayata hazır olmadan, bakıma muhtaç bir şekilde doğuyor. Prematüre yani daha önce doğunca daha fazla ilgi ve korunmaya muhtaç oluyor. Prematürelik çocuğun gelişiminde risk faktörü oluşturuyor.
3. Akademik öğrenme dil gelişimi ile doğru orantılı. Amerikan Pediyatri Derneği'nin açıklamalarına göre çocukların ilk 6 yılında her türlü ekranla temasları minimum olmalıymış. Yani eğer dil gelişimi geciksin istiyorsanız ipadleri ellerine verin, çizgi filmin karşısına oturtun. Bu dönemde İpad'i kısıtlamanın zor olduğunu biliyorum. Ama kabul edin İpad ya da benzeri aletler annelerin başı sıkışınca başvurduğu yeni emzik olmadı mı?
Benim neslim çocuğunu büyütürken, yani ilk senelerde İpad daha çıkmamıştı. Bizler yanımıza boya kalemleri, oyun küpleri vs. olmadan restorana gitmezdik. Diyeceksiniz ki aynı şey. Hayır efendim, çocuğu oyun küpleri ile oynatmak için iletişime giriyorsunuz. Ona gösteriyor ve gerekirse beraber yapıyorsunuz küpleri, puzzleları. Ama İpad öyle değil. Son derece tek taraflı ve ezbere dayalı bir alet o yaş için.
Evet sizleri duyuyorum:
'Benim çocuğum şarkıları oradan öğrendi.'
'Beraberce söyleyerek öğrense daha güzel değil mi?'
'Ama üçgeni, kareyi de İpad den öğrendi.'
'Eline alsa, dokunsa kareyi, küpü, 3 boyutlu hissederek öğrense?'
'Arkadaşlarından geri kalmasın.'
'Herkes yapıyor.'
Pekiii
'Çocuğunuz herkes gibi mi olsun istiyorsunuz?'
Her ne kadar teknolojik yanım ağır bassa da, ben de belli bir yaşa gelmeden İpad'in susturucu, oyalayıcı olarak kullanılmasına karşıyım.


4. Prematüre doğan kız çocukları özellikle ortaokul zamanında (13-15 yaş aralığında) ailelerine kök söktürüyor, zor bir ergenlik geçiriyormuş. Ben kendim de o dönemlerimi hatırlarım ve evet, asiydim, tam bir ergendim. Zavallı anneciğim. Sabırlıymış.
5. Doğum sonrası riskleri arttıran prematürelik dışında çeşitli faktörler de varmış:
- Annenin doğum sonrası depresyona girmesi
- Ev içi şiddet, anne-babanın başına gelen travmatik bir durum (tarfik kazası vb.)
-Ailede can ve mal varlığının tehlikede olması
-Annenin psikolojik durumu
6. Annenin bebekle olan etkileşiminin bebeğin-çocuğun beyin gelişimi ile birebir doğru orantılı olduğunu da öğrendik. Doğum sonrası bebekle yalnız kalan anne eğer destek kuvveti yoksa daha da zor atlatıyormuş bu dönemi. Doğum sonrası dönemde anneye verilen destek son derece önemliymiş. Anneanne ve babaennelere iş düşüyor burada. Dinlemeyin kızınızı, gelininizi. Haftada 1-2 gidin, tutun bebeği. Kızcağız da bir hava alsın. İster arkadaşı ile kahve içmeye gitsin, ister saçını yaptırmaya kuaföre. İsterse de içeri gidip, yatsın. Biraz yanlız kalsın.
7. Okula başlama zamanında ise özellikle prematüre doğan ikizlerde gelişimsel farklar olabiliyormuş. Eğer çocukda davranışsal problem varsa okula geç başlamasına çok da gerek olmadığını söyledi Yankı Bey. Davranışsal problemlerin 9 yaşa kadar geçmeyeceğini belirtti. Ama eğitim için gerekli gelişimsel problemlerde zamana bağlı olarak ikizlerde farklı yöntem uygulanabilirmiş. Birisi 1. sınıfa başlarken, gelişmesi daha tamamlanmamış olan diğeri sonraki seneyi bekliyebilirmiş.
Bu seminerden yüreğim ve kafam dolu dolu çıktım doğrusu.
Annenin ruh sağlığının çocuğun gelişiminde ne kadar önemli olduğunu bir kere daha farketmiş oldum.
Benim prematüre olmam ne özel ne de akademik hayatımı etkiledi. Bunun mimarı da annem olmalı diye düşünmeden edemedim.
Prematüre ya da değil tüm çocukların annesine ihtiyacı var. Annesinin sevgi ve ilgisine.
Annelerin de ailesinin ve toplumun desteğine.
6 yaşına kadar ekran temasına hayır.
Kabul, kabul, yapabildiğimiz kadar.
Bahar Anahmias, the premature
Bir Kahve Molası