

ÇEK ÇİNGELERİ'NİN ÇEKTİKLERİ
Çeviri: Sacit Somer
Kaynak: The Economist,30.5.1998
Çek Cumhuriyeti görünüşte hoş görülü ve barışçıl bir ülkedir. Oysa 300 000 Çingeneye gelince durum değişiyor. Genel nüfusun %3'ünü oluşturdukları halde hoş görüyle karşılanmıyorlar. Kendilerine iş verilmiyor. Yapılan saldırılar da gittikçe artmaktadır. Mayıs ayında Milan Lacko adında, 4 çocuk babası bir çingene, dazlaklar tarafından ba-yıltılıncaya kadar dövüldükten sonra bir yol kıyısına atıldı. Oradan geçen bir kamyon tarafından da ezildi.
Kimi Çek ileri gelenleri -örneğin Çek Cumhurbaşkanı Vaclav Havel- Çingenelere daha hoş görülü davranılması için ısrarla telkinlerde bulunuyor. Fakat Çingene karşıtlığının, özellikle siyasette geçerli akçe olduğu anlaşılmakta. İki kentin belediye meclisinde, Çingenelerin öteki Çek yurttaşlarından ayrı tutulmaları için duvarlarla çevrili, polis gözetiminde gettolar kurulması önerilerinin gündeme getirilmesi bunun kanıtı.
Usti Nad Lebem adlı sanayi kenti meclis üyeleri de, 39 Çingene ailesinin yaşadığı birkaç eski konutun, 4 metre yükseklikte duvarlarla çevrilmesi için 11 000 dolar harcamak istemektedir. Belediye Başkanı, bu duvarların sadece gürültüye karşı olduğunu söylemekte. Oysa sıcak suyu ve banyo odası bulunmayan bu blok sakinlerinin dışarı çıkmamaları için 24 saat polis gözetimi altında tutuldukları görülmektedir.
Daha güneyde bulunan Pilsen kentinde kimi politikacılar, "sosyal bakımdan topluma uyum sağlayamayan" yüzlerce insanı, kentin dışında özel polis tarafından denetlenen duvarla çevrili yerlere yerleştirmek istemektedir. Usti'de olduğu gibi, Pilsen'in yerli halkı da Çingenelerin kiralarını ödemeyen, çılgın içki partileri düzenleyen ve suç işleyen pis insanlar olduklarını söylemektedirler. Bir çok çingenenin kiralarını ödemekte zorlandıkları doğrudur. Kimileri hırsızlık ta yapmakta. Bununla birlikte, kimi Çek yurttaşları, Havel'in sözlerine uymaya çalışıyor. Cumhurbaşkanı. Havel kısa bir süre önce, koyu Çingene aleyhtarı, aşırı sağcı Cumhuriyetçi Parti'nin lideri Miroslav Sladek'e saldırmakla suçlanan iki Çingeneyi af etmişti. Kamu yoklamasında halkın %85'inin bu affı onayladığı anlaşıldı.
Usti ve Pilsen'de yapılan "getto" kurulması önerileri, yalnız insan hakları gruplarını değil, kimi ileri gelen politikacıları da ayağa kaldırdı. Sosyal demokrat milletvekili Pavel Dostal, İkinci Dünya Savaşı'nda, Almanya, Çekoslavakya'ya saldırdığı zaman Yahudilere ve Çingenelere reva görülen işlemleri anımsatarak, yapılan getto planlarını, Nazi Toplama kamplarına benzetti.
Getto planlarını esefle karşılayan sandalyasız bakan Vladimir Mlynar, çarenin eğitim olduğunu söylemektedir. Bağlı olduğu "Özgürlükçü Birlik Partisi", Çingenelere iş veren firmaları ödüllendirmek yoluyla Çingeneler leyhine "pozitif ayırım" yapılmasını istiyor. Bu tür düşünceler şimdilerde hiçte rağbette değil. Çünkü, Çeklerin Avrupa Birliği'ne üye olmak için gerekli niteliklere sahip olduklarını kanıtlamaları gerekiyor.