Tek bir vitamin gibi B vitamini denilmesine karşın, bu grupta birkaç vitamin bulunur. Bunlar esansiyel vitaminlerdir, yani kedi bunları imal edemez ve dışarıdan almak zorundadır.
Başlıca B vitaminleri:
- B1 vitamini – Tiamin
- B2 vitamini – Riboflavin
- B3 vitamini – Niasin veya nikotinamid
- B5 vitamini – pantotenik asit
- B6 vitamini – piridoksin veya piridoksamin
- B7 vitamini – biotin
- B9 vitamini – folik asit
- B12 vitamini – siyanokobalamin veya metilkobalamin
B vitaminleri suda erir, bu nedenle KBH’lı kedide idrarla bol miktarda atılır. Yeterince yemeyen kedide eksilen B vitaminleri yerine konamaz, iştahsızlık, seyirmeler veya kaşıntı gelişir. B1 eksikliğinde kedi başını dik tutamaz.
Veterineriniz size büyük olasılıkla B vitamini preparatı önerecektir. Kediniz kansız veya hematokrit (HCT) değeri alt sınıra yakınsa, bu daha da önemlidir. B vitaminleri suda eriyen moleküller olduğu için güvenilir ilaçlardır, fazlası idrarla atılır.
B Vitamini Kompleksi:
B vitamini vermenin en sık başvurulan yolu, çeşitli B vitamin karışımlarından oluşan bir ilacı ağız yoluyla, enjeksiyonla veya deri altına verilen sıvının içine katarak vermektir.
Ağız Yoluyla Verilen B Vitamini Kompleksi:
Tek başına B vitamini kompleksi ya da B vitaminlerinin yanı sıra demir içeren veteriner ilaçları mevcuttur. Veterineriniz bu ilaçlardan birini size önerebilir.
İnsanlar için satılan birçok B vitamini kompleksi vardır. Bunların içerikleri değişik olabilir. Genel kural olarak, 4,5 kg.lık bir kediye her gün insan dozunun onda biri verilir. Yani insanda günde bir kapsül kullanılan bir B vitamini kompleksi aldığınızda, bir kapsül kedinize on gün yeter. Mümkünse bu günlük dozu 2 veya 3’e bölerseniz daha iyi olur ama miktarlar çok küçük olduğu için pratikte bu pek mümkün değildir. Günlük vitamini boş bir jelatin kapsüle yerleştirebilirsiniz. İlaç tatsız ise, mamasının üzerine serpebilirsiniz, ancak tatsız olduğundan emin olunuz, kediniz mamadan da soğumasın.
Kedi Dozunun Ayarlanması:
- Vitamin kapsül halinde ise bir kapsülün içini boşaltın, tablet ise toz haline gelene dek ezin.
- Tozu alüminyum folyo üzerine veya düz bir tabağa boşaltın ve bıçak ya da jilet yardımıyla ona bölün.
- Her bir onda-birlik kısmı boş jelatin kapsüllere boşaltın.
Kedinizin gün içinde alacağı diğer ilaçları da, bir arada jelatin kapsüle koyup bir seferde verebilirsiniz. Birlikte vermeden önce bu ilaçlar arasında etkileşim olup olmadığını araştırın. Emin olamazsanız veterinerinize sorun.
Boş jelatin kapsüller farklı boyutlardadır, genelde insanların kullandığı kapsüller kediler için büyük gelir. Kediniz için 3 veya daha iyisi 4 numara kapsül uygun bir boyuttur. Yurtdışında rahatlıkla 1000’lık paketler halinde bu kapsülleri alırken ne yazık ki ülkemizde bu küçük boyuttaki kapsülleri bulamadım. Amerikan ve Avrupa siteleri Türkiye’ye bunları yollamıyorlar. İlaç endüstrisinde çalışan bir arkadaşım yoluyla bir paket elde ettim, bir de uzun aramalar sonucu Çin’den getirtebildim. Boş jelatin kapsüllerin bir başka iyi tarafı, birden fazla ilacı içine koyup bir seferde verebilmeniz. Jelatin kapsül kullanacaksanız aklınızda bulunsun, kapsülün dışını yağlayın, kayganlaşsın. Aksi takdirde kedinizin ağzına, pürtüklü diline yapışır ve yutamaz.
Enjektabl B Vitamini Kompleksi:
Kediniz haftada bir veterinere gidiyorsa, bu enjeksiyonları orada yaptırabilirsiniz. Evde yapmak zordur, çünkü B vitamini yakar. Deri altı sıvıya katmanız da önerilmiyor, bu kez kediniz sıvı yaktığı için sıvı infüzyonuna karşı çaba gösterir.
B vitamini kompleksi alırken içindekilere bakın: Alfa lipoik asit kediler için toksiktir, bu preparatları kullanmayın. Vitamin karışımlarında sorun, büyük kısmının B vitamini dışında yağda eriyen A ve D vitamini de içermesidir, bu vitaminler vücutta birikerek zehirlenmeye neden olabilir. Kediniz için uygun olduğunu düşündüğünüz B vitamini kompleksini veterinerinize de danışın ve onayını alın.
B12 Vitamini (Siyanokobalamin ve Metilkobalamin):
Mide asit salgısını azaltan famotidin, ranitidin veya omeprazol gibi bir ilaç kullanıyorsanız, B12 vitaminin besinlerden emilimi azalır ve eksiklik daha kolay gelişir.
B12 vitamini hem sinir sisteminin çalışması (bilişsel işlevler) hem de kırmızı kan hücreleri (alyuvar, eritrosit) yapımı için gereklidir. Derin kansızlığı (anemi) olan kedilere B12 vitamini verilmesinin anemini düzelmesine katkıda bulunduğu, tedavi için daha düşük ESA ilaç dozları gerektiği gösterilmiştir. Metilkobalamin, B12 vitamininin sinir sistemi açısından aktif olan formudur.
B vitamini kompleksinde bulunan B12 vitamin miktarı genellikle çok azdır. Bu nedenle, KBH’lı kedilere B vitamini kompleksinden ayrı olarak B12 vitamini verilmesi önerilir. İnflamatuvar barsak hastalığı ya da pankreatiti olan kedilerde de B12 eksikliği söz konusudur ve ek B12 vitamini verilmesi gerekir.
KBH’lı kedilerde önceden inanılanın aksine, yüksek dozlarda B12 vitamini verilmesi gerektiğini gösteren çalışmalar vardır. B12 vitamini kullanan kedi sahipleri, bu tedavinin kansızlığa, idrar tutamamaya, iştahsızlığa ve kabızlığa iyi geldiğini deneyimlemişlerdir.
B12 Vitamini Formülasyonu:
Piyasadaki B12 vitamini sıklıkla siyanokobalamin şeklindedir. Siyanokobalamin, B12 vitamininin yapay bir şeklidir, vücudun kullanabilmesi için metilkobalamine dönüştürmesi gerekir. Bu sırada açığa çıkan siyanür çok az olup zararsızdır. Daha kolay emildiği ve esas form olduğu için yurtdışı kaynakların çoğunda metilkobalamin önerilmektedir. Türkiye’de metilkobalamin içeren bir formülasyon yoktur. Yurtdışından getirtmek de zordur, vitamin olduğundan dolayı mutlaka gümrüğe takılır. Bu nedenle çoğu kez siyanokobalamin dışında bir seçeneğiniz yoktur.
Eskiden B12 vitaminin sadece enjekte edilen formunun etkili olduğu, ağızdan alınanın işe yaramadığı düşünülürdü. Günümüzde hala buna inanan veterinerler vardır. Emilim sorunları olmadıkça, insanda da kedide de, ağızdan alına B12 vitamin, enjeksiyonla alınan kadar etkilidir.
Enjekte edilen siyanokobalamin preparatlarının çoğunda aluminyum vardır. Kediniz düzenli olarak enjeksiyonla B12 vitamini alıyorsa, alüminyum birikimi zararlı olabilir, bu konuyu veterinerinizle görüşün. B12 vitaminin kas içine enjeksiyonu önerilmektedir.
B12 Vitamini Tedavi Dozu:
Ağız yoluyla tedavide genellikle başlangıç dozu olarak günde 500 mikrogram (0,5 mg) önerilir. Bu doz size yüksek gelebilir, ancak ağızdan alınan B12’nin sadece küçük bir yüzdesi emilmektedir. Gerekenden fazlası idrarla atılır. B12 vitamini fazlalığı gelişmez. Tozu mamasına serpebilir ya da kapsül içinde verebilirsiniz. Genel kural olarak, AĞIZ YOLUYLA VERECEĞİNİZ İLACIN TATSIZ OLMASINA DİKKAT EDİNİZ.
Enjeksiyon yoluyla B12 vitamini tedavisinde doz, haftada veya iki haftada bir 250-500 mikrogramdır.
B12 vitamini tercihan kanserli kedilere verilmez. Buna karşılık, lenfomalı kedilerde B12 eksikliği gelişebilir ve verilmesi gerekebilir.
Diyabetli kedilerde 3 aydan uzun süre B12 tedavisi önerilmemektedir.