Odaklanmış Dikkat
Bilişssel Beceri ve Kabiliyetler
Odaklanmış dikkat nedir?
Odaklanmış dikkat beynin dikkatini hedef bir uyarıcı üzerinde uzun süre yoğunlaştırabilme kabiliyetidir. Odaklanmış dikkat, alakalı bir uyarıcıyı hızlıca farketmemize olanak verek dikkat türüdür. Odaklanmış dikkati, ya da mental odaklanmayı, her içsel uyarıcılar (susuzluk hissetmek), hem de dıştan gelen uyarıcılarla (sesler) ilgilenmek için kullanırız. Bu bilişsel kabiliyet gündelik aktiviteleri dikkatlice ve doğru biçimde yapabilmemiz için çok önemlidir.
Dikkatimizi uzun süre tek bir eylem ya da uyarıcı üzerinde yoğunlaştırma kabiliyetimiz, birçok farklı faktöre bağldır:
- Kişisel Faktörler: Motivasyon, duygular, aktivasyon miktarı/seviyesi, veya uyarıcını işlendiği duyusal modalite. Bir uyarıcıyı doğru olarak işleme eğilimimiz uyanık ve motive olduğumuzda daha yüksekken, bu olasılık üzgün ya da yorgun olduğumuzda veya uyarıcı sıkıcı olduğunda daha düşük olur.
- Çevresel Etkenler: Etrafta daha az miktarda dikkat dağıtıcı faktör varken bir uyarıcı ya da hedef eyleme odaklanmak daha kolay olacaktır. Dikkat dağıtıcı etkenlerin daha sık ve yoğun belirmesi halinde konsantre olmak güçleşir.
- Uyarıcı Etkenler: Uyarıcının yenilik, karmaşıklık, süre, ya da göze çarpıcılığı. Eğer sadece tek, basit, açık bir uyarıcı varsa, bunu tespit etmesi daha kolay olacaktır.
Dikkat Türleri
Pratik ve bilişsel antrenman odaklanmış dikkati geliştirmeye yardımcı olabilir, ve bunun sonucu olarak, bir uyarıcı ya da eyleme uzun süre odaklanabilme kabiliyeti de iyileşebilir.
Odaklanmış Dikkat Örnekleri
- Her araba kullandığınızda, yola, diğer arabalara, hıza, trafik işaretlerine, ve kendi aracınızın ışıkları ve ikaz işaretlerine uzun süre dikkat etmelisiniz. Araba sürerken oluşabilecek herhangi bir dikkat dağınıklığı ölümcül sonuçlara yol açabilir ve gelişmiş bir odaklanmış dikkat gereksiz kazaları önleyebilir.
- Öğrenciler sınıf içerisinde dersi anlatan öğretmen olsun, ders kitabı ya da bir sonraki proje hakkında konuşan sınıf arkadaşı olsun, tüm önemli uyarıcılara dikkatini doğru ve etkili bir biçimde verebilmelidir. Eğer öğrenci mental odaklanmayı sürdüremiyorsa, bunun çok önemli akademik yansımalarını görebilir.
- Çalışanlar hemen hemen her alanda odaklanmış dikkati kullanırlar. İster bir mağazada müşteriyle ilgilenmek ister bir ofiste evrak hazırlamak olsun, yapmakta olduğunuz işe zaman ve dikkatinizi vermeniz çok önemlidir.
- Gündelik yaşatınızda odaklanmış dikkati hergün kullanırsınız; masanızdan düşen bir şeyi alırken, akşam yemeğini hazırlarken, yemekten sonra sofrayı kaldırırken…
Odaklanmış dikkat eksikliğiyle alakalı problem ve bozukluklar
Bazen etrafta ne olup bittiğinin farkında olmamak gayet normaldir ancak odaklanmış dikkat ciddi derecede hasar aldığında, belli bir dereceye kadar dikkat gerektiren çok sayıda günlük aktivitelerin yerine getirilmesi imkansızlaşır. Hasarlı odaklanmış dikkat, diğer günlük işleri yapılması daha zor ve az verimli hale sokacaktır..
Odaklanmış dikkat birçok hastalıktan dolayı bozulmaya uğrayabilir. Bu problemler odaklanmış dikkatten kaynaklanabileceği gibi buna bağlı dikkatsel alt süreçlerden de kaynaklanabilir(bu durumda uyarılma ve aktivasyon). Odaklanmış dikkati zayıf bir kimsenin dikkatini ilgili bir uyarıcı üzerinde tutması imkansız olacaktır. Odaklanmış dikkatle nitelenen en bilindik hastalık, sizi çevreleyen alanın yarısında (sağ ya da sol) uyaranları tespit etmeyi imkansızlaştran yarı-alan ihmali ya da yarımekansal ihmaldir. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ya da Dikkat Eksikliği Bozukluğu da, her ne kadar bellek problemlerinden kaynaklı olsa da, ilgili uyarıcıları belirlemeyi güçleştiren çok geniş bir odaklanmış dikkat bileşenine sahiptir. Genelde şizofreni, Alzheimer Hastalığı veya demans gibi bozukluklarda da zihinsel odaklanma problemleri görebiliriz. Felç ya dabeyin yaralanmasına bağlı herhangi bir beyin hasarı yaşamış kimselerde odaklanmış dikkat bozukluklarının ortaya çıkması oldukça yaygındır. Diğer taraftan, anksiyete bozuklukları bulunan bireylede aşırı yüksek seviyede zihinsel odaklanma oluşabilir.
Odaklanmış Dikkati Nasıl Ölçebilir ve Değerlendirebilirsin?
Odaklanmış dikkat sayesinde gündelik hayatta çok sayıda etkinliği yapabiliriz. Zihinsel odağı bir uyarıcıya doğru ve etkili biçimde çevirebilme kabiliyeti odaklanmış dikkate bağlıdır. İşte bu yüzden odaklanmış dikkatin değerlendirilmesi gündelik hayatın birçok alanında yardımcı olabilir. Akademik alanlar: Bir çocuğun sınıfta dikkatini verirken sorun yaşayıp yaşamayacağını, ya da yeni bilgilerin ona farklı bir yoldan açıklanmasına ihtiyacı var mı anlamak için. Klinik alanlar: Bir hasta kendine söylenen belirtilere dikkatini verebiliyor mu veya bulunduğu ortama uyum sağlayabilecek mi anlamak için. Uzmanlık alanları: Potansiyel bir çalışanın iyi bir şoför, kalite kontorl müdürü, ofis çalışanı olup olamayacağını anlamak için.
Tam bir nöropsikolojik değerlendirme yardımıyla, odaklanmış dikkat gibi çok sayıda bilişsel beceriyi kolayca ve doğru biçimde değerlendirmek mümkündür. Norofix’in odaklanmış dikkati ölçmek için değerlendirmesi Devamlı Performans Testinden esinlenmiştir. Bu test dürtüsellik, anksiyete, dikkatsizlik gibi diğer davranışsal değişmeleri de değerlendirmeye yardım eder. Odaklanmış dikkate ek olarak, ketleme ve yön değiştirme de bu test tarafından ölçülür.
Odaklanmış Dikkati Nasıl İyileştirebilir veya Geliştirebilirsin?
Odaklanmış dikkat dahil tüm bilişsel beceriler çalıştırılıp geliştirebilirler. Norofix bunu profesyonel bir programla mümkün kılıyor.
Beyin esnekliği Odaklanmış dikkat ce diğer bilişsel becerilerin rehabilitasyonunun temelidir. Norofix klinik egzersizler dizisi Odaklanmış dikkat ve diğer bilişsel işlevlerin eksikliklerini rehabilite etmeye yardımcı olması için tasarlanmıştır. Beyin ve onun nöral bağlantıları çalıştırılarak güçlendirilebilir, yani bu becerilere sık sık antrenman yaptırarak odaklanmış dikkatle alakalı beyin yapıları daha da güçlenir. Bu demek oluyor ki, kulaklarınız beyne bilgi gönderdiğinde beyin bunu işler, bağlantılar daha hızlı çalışır ve odaklanmış dikkatin genel durumu geliştirilir.
Norofix sinaptik esneklik ve nörojenez alanından uzmanlaşmış bir profseyoneller ekibi tarafından yaratılmıştır, işte bu sayede her bir kullanıcının ihtiyaçlarına uyan kişiye özel stimülasyon progragramını geliştirmemiz mümkün oldu. Bu program ilk olarak odaklanmış dikkat ve çok sayıda diğer önemli bilişsel alanı değerlendirir ve bu sonuçları baz alarak, her bir kullanıcı için kişiye özel bir beyin antrenman programı oluşturur. Program ilk bilişsel değerlendirmelerden verileri otomatik olarak toplar ve sofistike algoritmalarla kullanıcının bilişsel zayıflıklarını geliştiren ve güçlü bilişsel yönlerini çalıştıran bir program oluşturur.
Sürdürülen dikkati geliştirmenin anahtarı doğru ve sürekli antrenmandır. Norofix ‘in profesyonel değerlendirme ve antrenman araçları hem bireylere hem de uzmanlara bu işlevi en iyi haline getirmeye yardım etmek için tasarlanmıştır.