Fıtık, yaygın bir sorundur. Karın veya kasıkta lokalize bir çıkıntıya neden olur.
Genellikle zararsız ve ağrısız olabilir, ancak zaman zaman rahatsızlık ve acı verebilir.
Bu yazıda fıtığın ne olduğunu, fıtığın genel nedenlerini ve nasıl tedavi edildiğini inceleyeceğiz.
Fıtıklar hakkında özet bilgi
- Fıtıklar sıklıkla rahatsız edici semptomlar göstermez, ancak abdominal şikayetler ciddi bir soruna yol açabilir.
- Şişkinliği hissederek ve muayene ederek teşhis genellikle basittir.
- Tedavi, açık veya laparoskopik (kapalı) cerrahi ile yapılır.
- Kasık fıtığı ameliyatı çocuklukta ve yaşlılıkta daha sık görülmektedir.
Peritonda, genellikle karın organlarını yerinde tutan kas duvarında, zayıflık veya delik olduğunda fıtık oluşur.
Peritondaki bu kusur, organların ve dokuların, şişkinlik yaratarak dışarı çıkmasını veya fıtıklaşmasını sağlar.
Kişi yattığında yumru kaybolabilir ve ayağa kalktığında tekrar belirginleşebilir. Öksürük fıtığın tekrar ortaya çıkmasına sebep olabilir.
Fıtıklar, aşağıdaki alanlarda yaygın olarak bulunabilir :
Kasık fıtığı: Femur fıtığı kasıkların hemen altında bir çıkıntı oluşturur. Kasık fıtığı erkeklerde daha sık görülür. Kasıkta skrotuma ulaşabilen bir çıkıntıdır.
Mide fıtığı: Hiatal veya hiatus fıtığı, midenin üst kısmı, karın boşluğundan ve diyaframdaki bir açıklıktan göğüs boşluğuna doğru itilir.
Göbek fıtığı: Bu bölgedeki şişkinlikler göbek veya periumbilikal herni tarafından üretilir. Kadınlarda daha sık görülür.
Cerrahi skar: Geçirilmiş karın ameliyatı skar yoluyla insizyon fıtığına yol açabilir.
Kesik fıtığı (karın ameliyatının bir komplikasyonu) hariç, çoğu durumda fıtığın ortaya çıkması için açık bir neden yoktur. Fıtık riski yaşla birlikte artar ve erkeklerde kadınlardan daha sık görülür.
Bir fıtık doğuştan (doğumda mevcut) olabilir veya karın duvarında zayıflığı olan çocuklarda gelişebilir.
Karın duvarı üzerindeki baskıyı artıran faaliyetler ve tıbbi sorunlar fıtığa neden olabilir. Bunlar :
- tuvalette zorlanma (örneğin uzun süreli kabızlık nedeniyle)
- kalıcı öksürük
- kistik fibroz
- genişlemiş prostat
- idrar yaparken zorlanma
- fazla kilolu veya obez olmak
- karın sıvısı
- ağır eşyaların kaldırılması
- Periton diyalizi
- zayıf beslenme
- sigara içmek
- fiziksel çaba
- inmemiş testisler
Fıtık için risk faktörleri
Risk faktörleri fıtık tipine göre ayrılabilir:
Kesi fıtığı risk faktörleri
Kesik fıtığı ameliyatın sonucu olduğu için, en açık risk faktörü karındaki son cerrahi işlemdir.
Kesi fıtığına, geçirilmiş ameliyattan genellikle 3-6 ay sonra aşağıdaki durumlar sebep olur.
- yorucu faaliyetlerde bulunmak (ağır kaldırmak)
- aşırı kilo almak
- hamile kalmak
Bu faktörlerin hepsi dokuya ekstra stres uygular.
Kasık fıtığı risk faktörleri
Kasık fıtığı riski daha yüksek olanlar:
- yaşlı yetişkinler
- kasık fıtığı olan yakın akrabaları olan insanlar
- daha önce kasık fıtığı olan insanlar
- erkekler
- sigara içenler, tütündeki kimyasallar, fıtığı daha muhtemel hale getirir
- kronik kabızlığı olan insanlar
- erken doğum ve düşük doğum ağırlığı
- gebelik
Göbek fıtığı risk faktörleri
Göbek fıtıkları en çok doğum kilosu düşük, prematüre bebeklerde sık görülür.
Yetişkinlerde, risk faktörleri şunları içerir:
- Aşırı kilolu olmak
- çoğul gebeliklere sahip olmak
- kadın olmak
Hiatal herni (mide fıtığı) risk faktörleri
Hiatal herni riski, aşağıdaki kişilerde daha yüksektir:
- 50 yaş ve üstü
- obez olmak
Fıtık belirtileri
Pek çok durumda, fıtık, sorun çıkarmayan ve acil tıbbi yardım gerektirmeyen ağrısız bir şişlikten daha fazlası değildir.
Bununla birlikte, fıtık, ağır nesnelerin kaldırılması veya gerilme gibi durumlarda semptomların daha da artmasıyla birlikte, rahatsızlık ve ağrıya neden olabilir. Artan şişlik veya ağrı hissi hisseden çoğu kişi sonunda bir doktora gider.
Bazı durumlarda, örneğin, bağırsağın bir kısmı inguinal bir fıtık tarafından tıkandığında veya boğulduğunda, acil bir ameliyat gerektirir.
Kasık fıtığı akut karın şikayetleri üretirse acil tıbbi yardım alınmalıdır:
- Ağrı
- mide bulantısı
- kusma
- şişkinlik karın içine geri itilemez
Şişlik, bu durumlarda, tipik olarak serttir ve karın içine itilemez.
Hiatal herni, mide asidinin özefagusa girmesinin neden olduğu mide ekşimesi gibi asit reflü semptomlarına neden olabilir.
Semptomsuz bir fıtık için, olağan eylem seyri izlemek ve beklemektir, ancak bu kasık fıtığı gibi bazı fıtık türleri için riskli olabilir.
Kasık fıtığı teşhisi konulduktan sonraki 2 yıl içinde, yüzde 40'ı bağırsak boğulmasına neden olur.
Acil olmayan bir cerrahinin, inguinal fıtık vakalarında fıtık onarımı için, karın içine müdahale edilmesinin faydalı olup olmadığı hala tartışma konusudur.
Amerikan Cerrahlar Derneği ve diğer bazı tıbbi organlar, bu gibi durumlarda elektif cerrahiyi gereksiz görür ve bunun yerine dikkatli bir bekleme ve izlemeyi önerir.
Diğer grup ise acil bir duruma gerek kalmadan cerrahi uygulanmasını uygun görür.
Cerrahi türleri
Cerrahi seçenekler fıtığın yeri de dahil olmak üzere bireysel koşullara bağlı olsa da fıtık için iki ana cerrahi müdahale türü vardır:
- açık ameliyat
- laparoskopik ameliyat (kapalı ameliyatı)
Açık cerrahi onarım dikişleri, ağları veya her ikisini kullanarak fıtıkları kapatır ve derideki cerrahi yara dikişler, zımbalar veya cerrahi tutkalla kapatılır.
Laparoskopik onarımın ,genellikle daha pahalı olmasına rağmen, enfeksiyon gibi komplikasyonlara neden olma olasılığı daha düşüktür.
Laparoskopla yönlendirilen fıtığın cerrahi onarımı, operasyondan daha hızlı iyileşme sağlayarak daha küçük insizyonların kullanılmasına izin verir.
Fıtık açık cerrahi ve kapalı cerrahi ile aynı şekilde tamir edilir, Kapalı cerrahide küçük bir kamera ve bir tüpten gelen ışık tarafından yönlendirilir. Cerrahi aletler başka bir küçük insizyondan sokulur. Karın, cerrahın daha iyi görmesine yardımcı olmak ve çalışmalarına yer açmak için gazla şişirilir; Bütün ameliyat genel anestezi altında yapılır.
Çocuklarda fıtık
Kasık fıtığı, bebeklerde ve çocuklarda en sık görülen cerrahi durumlardan biridir.