Son dönemde Hırvatistan'ın AP üyesi siyasetçileri, Bosna Hersek'te Hırvatlara ait üçüncü bir entite talebini yüksek sesle dile getirmeye başladı.
Şubat ayında başlayan protesto gösterilerinden sonra Dayton anayasasının yenilenmesi ve ülkedeki siyasi yapının hem Bosna Hersek içerisinde hem de uluslararası kurumlar tarafından tartışılmaya başlanmasını fırsat bilen Hırvatlar, ülkede şekillenecek muhtemel bir yeni oluşumda Hırvatlara ait "bölge" ya da bir "entite" kurulması için lobi yapıyor.
Avrupa Birliği'nin Bosna Hersek'e yönelik siyasetini kendi emelleri doğrultusunda manipüle etmeye çalışan AB üyesi Hırvatistan, "Bosna Hersek'teki Hırvatların konumlarını güçlendirmek ve Boşnak ve Sırplarla eşit konum ve güce yükseltmek" amacında olduğu iddiasıyla Bosna Hersek'in içişlerine müdahil olmaktan çekinmiyor.
Geçtiğimiz hafta Perşembe günü Hırvatistan'ın başkenti Zagreb'de "Avrupa Birliği'nin Bosna Hersek'e yeni yaklaşımı"nın nasıl olması gerektiği hususundaki bir panelde konuşan Avrupa Parlamentosu'nun Hırvat temsilcileri, Bosna Hersek'te üçüncü bir entite kurulmasının "tabu olmaktan çıkarılması" gerektiğini dile getirdiler.
Sırp Cumhuriyeti entitesi ile birlikte Bosna Hersek'i oluşturan iki entiteden biri olan Bosna Hersek Federasyonu (veya Boşnak Hırvat Federasyonu) içinde yapısal reformlar gerektiği tartışmaları, protestolardan çok daha öncesine uzanıyor ve ABD'nin Saraybosna Büyükelçiliği'nin de teşvikiyle geçtiğimiz yıldan beri tartışılmaya devam ediliyor.
Uluslararası toplumun da teşvikiyle gerçekleştirilen yapısal reform tartışmalarının herhangi bir şekilde Sırp Cumhuriyeti entitesini kapsamaması ise oldukça düşündürücü.
1992-95 yılları arasında Bosnalı Müslümanlar silahlı Sırp kuvvetleri tarafından soykırıma tabi tutulurken Boşnaklara silah ambargosu uygulayan, Dayton anlaşmasıyla ülkedeki üç "anayasal halk"tan biri olan Bosnalı Sırplara ülke topraklarının yarısının idaresini teslim eden, Bosnalı Sırp kontrolündeki bölgeye adeta bir ülke ismini çağrıştırır şekilde "Sırp Cumhuriyeti" ismi veren, dünyanın gözleri önünde korkunç bir soykırıma sahne olan Srebrenitsa'yı dahi Sırpların idaresindeki entiteye veren, Bosnalı Sırpların diretmeleri nedeniyle hiçbir hayati konuda uzlaşma sağlanamayacağının bilinmesine rağmen AB'ye üyelik sürecinde Bosna Hersek'i daima baskı altında tutup yaptırımlar uygulayan AB ve uluslararası toplumun Bosna Hersek'te reform çağrısı yaparken ülkenin iyiliğini istediklerine inanmak oldukça zor.
Diğer taraftan Sırp Cumhuriyeti Entitesi Cumhurbaşkanı Milorad Dodik, Bosnalı Sırplara Dayton anlaşmasıyla sağlanan hakların ve bu anlaşmayla kurulan Sırp Cumhuriyeti entitesinin sonlandırılmaya kalkılması halinde "Sırp Cumhuriyeti"nin kendini korumaya muktedir olduğunu ve meclislerinin "bir gecede ayrılık için referandum kararı alacağını" söyleyerek uluslararası toplumu kendi otonomilerini etkileyecek reformlardan uzak durmamaları halinde Kırım'a benzer bir senaryoyu gerçekleştirmekle tehdit ediyor.
Bosna Hersek'te yapısal reform tartışmaları sürerken, Türkiye'nin Bosna Hersek'in ilerlemesine engel olan Dayton anayasasının değiştirilmesini ve ülkedeki çok başlı ve işlemeyen yapının reforme edilmesini desteklemekle beraber, bu sürecin Bosna Hersek'in uluslararası toplum ve "komşuları" tarafından bir kez daha bölünmesi ve Bosna Hersek Federasyonu topraklarında Hırvatlara ait üçüncü bir entite kurulmasıyla neticelenmesini engellemek için önlem alması gerekiyor.
Zambak.ba