Fibromiyalji – Fibromyalgia; Fibromiyalji, yorgunluk, uyku, bellek ve duygudurum sorunları ile birlikte yaygın kas-iskelet ağrısı ile karakterize bir hastalıktır. Araştırmacılar, fibromiyaljinin, beyninizin ağrı sinyallerini işleme şeklini etkileyerek ağrılı duyuları güçlendirdiğini düşünmektedir.
Semptomlar bazen fiziksel bir travma, ameliyat, enfeksiyon veya önemli psikolojik stresden sonra başlar. Diğer durumlarda, semptomlar zaman içinde tek bir tetikleme olayı olmadan yavaş yavaş toplanır.
Kadınların erkeklerden daha fazla fibromiyalji geliştirmesi daha olasıdır. Fibromiyaljisi olan pek çok insanda tansiyon baş ağrısı, temporomandibular eklem (TME) bozuklukları, irritabl barsak sendromu, anksiyete ve depresyon görülür.
Fibromiyaljinin tedavisi yokken, çeşitli ilaçlar semptomların kontrolüne yardımcı olabilir. Egzersiz, rahatlama ve stres azaltma önlemleri de yardımcı olabilir.
Fibromiyalji – Fibromyalgia Belirtileri
- Yaygın ağrı. Fibromiyaljiye bağlı ağrı genellikle en az üç ay süren sürekli donuk ağrı olarak tanımlanır. Yaygın olarak görülmek için, vücudunuzun her iki tarafında ve belinizin üstünde ve altında ağrı oluşmalıdır.
- Ağrı ve sertlik. Gövde, boyun, omuz, sırt ve kalça dahil olmak üzere vücudun hemen her yerinde kas ve eklemlerde meydana gelebilir. Genellikle omuz ile boynun dibinde hissedilir. Ağrı ya genel bir ağrı ya da kemirgen bir ağrı olabilir ve sabah sertliği genellikle daha kötüdür. Fibromiyaljisi olan kişilerde, vücutta dokunmaya hassas ağrılı olan özel noktalar bulunur.
- Yorgunluk. Fibromiyaljisi olan insanlar, uzun süre uyumalarına rağmen, çoğu zaman yorgunluk ile uyandırırlar. Uyku genellikle ağrı ile bozulur ve fibromiyaljisi olan birçok hasta, huzursuz bacak sendromu ve uyku apnesi gibi diğer uyku bozukluklarına sahiptir.
- Bilişsel zorluklar. Genellikle “fibro sis” olarak adlandırılan bir semptom, odaklanma, dikkat etme ve zihinsel görevlere odaklanma yeteneğini bozar.
- Diğer belirtiler. Fibromiyalji sıklıkla diğer ağrılı durumlarla birlikte bulunur. İrritabl bağırsak sendromu, depresyon, anksiyete, baş ağrıs, migren, İnterstisyel sistit veya ağrılı mesane sendromu, Temporomandibular eklem hastalıkları
Fibromiyalji – Fibromyalgia Nedenleri
Doktorlar fibromiyaljiye neyin neden olduğunu bilmezler, ancak büyük olasılıkla birlikte çalışan çeşitli faktörleri içerir. Bunlar şunları içerebilir:
- Genetik. Fibromiyalji, ailelerde bulunmaya eğilimli olduğu için, bazı genetik mutasyonlar olabilir. Bu bozukluk sizi daha duyarlı hale getirebilir.
- Enfeksiyonlar. Bazı hastalıklar fibromiyaljiyi tetikler veya şiddetlendirir. Viral veya diğer enfeksiyonlar
- Fiziksel veya duygusal travma. Fibromiyalji bazen araba kazası gibi fiziksel bir travma ile tetiklenebilir. Psikolojik stres de durumu tetikleyebilir.
- Uyku döngüsünün rüya olmayan kısmında bir problem
- Uyku ve ağrı algısını düzenleyen bir beyin kimyası olan düşük bir serotonin seviyesi
- Somatomedin C’nin düşük bir seviyesi, kas gücü ve kas onarımı ile ilgili bir kimyasal
- Bir kişinin acı deneyimlediği düşük bir eşik
- Kaslarda kan akımı anormallikleri
Araştırmacılar, tekrarlanan sinir uyarımının, fibromiyaljili insanların beyinlerinin değişmesine neden olduğuna inanıyorlar. Bu değişiklik beyindeki belirli kimyasalların (nörotransmitterler) sinyal seviyelerinde anormal bir artışı içerir. Ek olarak, beynin ağrı reseptörleri, bir çeşit ağrıyı geliştirir ve daha hassas hale gelir, yani ağrı sinyallerine aşırı tepki gösterebilirler.
Fibromiyalji tahmini 3 milyon ila 6 milyon Amerikalıyı etkilemektedir. Kadınlarda erkeklerden daha yaygındır. Fibromiyaljisi olan birçok kişinin depresyon, anksiyete veya yeme bozukluğu gibi ruhsal sorunları da vardır.
Fibromiyalji kronik (uzun süreli) bir durum olma eğilimindedir.
Fibromiyalji – Fibromyalgia Risk faktörleri
Fibromiyalji için risk faktörleri şunlardır:
- Cinsiyet. Fibromiyalji kadınlarda erkeklere göre daha sık teşhis edilir.
- Aile öyküsü. Eğer bir akrabanızda FMF varsa, fibromiyalji gelişmesi daha olası olabilir.
- Diğer bozukluklar. Osteoartrit, romatoid artrit veya lupus varsa, fibromiyalji gelişmesi daha olası olabilir.
Fibromiyalji ile ilişkili ağrı ve uyku eksikliği evde veya işte çalışma yeteneğinizi etkileyebilir. Sık sık yanlış anlaşılan bir durumla uğraşmanın hayal kırıklığı da depresyon ve sağlıkla ilgili kaygı ile sonuçlanabilir.
Fibromiyalji – Fibromyalgia Tedavi Yöntemleri
Fibromiyaljinin nedeni bilinmediği için tedavi etmek semptomları iyileştirmeyi amaçlamaktadır.
Ağrı kesici. Ağrının giderilmesi için başlangıç noktası genellikle asetaminofen (Tylenol ve diğer marka isimleri) gibi reçetesiz bir ağrı kesicidir; aspirin veya ibuprofen (Motrin, Advil ve diğerleri) veya naproksen (Aleve) gibi nonsteroidal antienflamatuar ilaçlar. Siklobenzaprin (Flexeril) gibi kas gevşeticiler ve amitriptilin (Elavil) veya fluoksetin (Prozac) gibi antidepresanlar, bazı insanlar için ağrıyı hafifletir.
Diğer ilaçlar. İlaçlar genellikle fibromiyaljiyi tedavi etmek için iyi sonuç vermez ve ilaçsız tedaviler (aşağıya bakınız) daha yararlı olabilir. Bununla birlikte, FDA özellikle fibromiyaljiyi tedavi etmek için üç ilacı onaylamıştır: pregabalin (Lyrica), duloksetin (Cymbalta) ve milnasipran (Savella). Gabapentin (Neurontin), tramadol (Ultram) ve tizanidin (Zanaflex) gibi diğer ilaçlar da yararlı olabilir.
İlaçsız tedaviler. Çeşitli yaşam tarzı ya da alternatif terapiler, fibromiyaljili kişilerde ağrı ve yorgunluğu hafifletebilir.
- aerobik egzersizi. Düşük etkili vuruş, bisiklete binme veya yüzme gibi aktiviteler, haftada birkaç kez tedavinin önemli bir parçasıdır.
- uyku hijyeni. Yatak odasının karanlık ve serin kalması, televizyon izlememesi ya da yatmadan önce bilgisayar başında çalışmaması, günün erken saatlerinde egzersiz yapması, günün erken saatlerinde güneş ışığı alması, kafeinli içecekler içmemesi ve akşam geç saatlerde sıvı içmemesi gibi stratejiler, uykuyu iyileştirmeye ve yorgunluğu azaltmaya yardımcı olabilir.
- Alternatif terapiler. Fibromiyalji olan bazı kişiler akupunktur, masaj terapisi, biofeedback, tai chi, hipnoz ve stres yönetiminden fayda görür.
Fibromiyaljisi olan her kişi farklıdır, bu nedenle belirtilerinize, tercihlerinize ve yaşam tarzınıza uyan bir tedavi planı hazırlamak önemlidir.
Toplum temelli tedavi programları, fibromiyaljili kişilerin yaklaşık% 25’inde semptomların kaybolduğunu ve yaklaşık% 50 oranında önemli ölçüde iyileştiğini göstermektedir.
Doğal ve Bitkisel Fibromiyalji Tedavisi
Genel Prensip; Bitkisel ya da doğal ürünler tıbbi onay olması halinde kullanılmalıdır. Halen kullanmakta olduğunuz bir ilaç varsa bu tür ürünlerle birlikte kullanımı olumsuz etkileşimlere yol açabilir.
- Günlük olarak alınacak 1-2 kapsül Omega-3 yağ asitleri ağrı ve yorgunluğu hafifletmeye ve bağışıklığı geliştirmeye yardımcı olabilir. Canadian School of Natural Nutrition günde 1-2 gr EPA and DHA alımını önermiştir.
- Fibromiyalji belirtileri için günlük 300-600 mg magnezyum ve 1200-2400 mg malic acid alınabilir. Malik asit meyve (özellikle elma) ve bitkilerde bulunan organik bir maddedir. Magnezyum eksikliğinde vücutt P denilen kimyasal madde artar. 1995 yılında ‘Journal of Rheumatology’da yayınlanan çalışma sonucuna göre 2 ay boyunca malik asit ve magnezyum alımı fibromiyalji tanısı konan kişilerde ağrının şiddetini azaltmıştır. Dr. Russel, “bulgular, malik asit ve magnezyumun güvenli olduğunu ve fibromiyalji hastaları için kullanımının faydalı olabileceğini göstermekte. Gelecekteki çalışmalarda malik asit bu dozda kullanılmalı ve en az 2 ay devam edilmelidir,” şeklinde görüş bildirmiştir.
- Chlorella semptomların azaltılmasına yardımcı olabilir. Bir klinik çalışmada katılımcılar özel bir dozda chlorella ürünleri kullandıklarında semptomlarında belirgin bir düzelme olmuştur. Chlorellada yüksek oranda bulunan klorofil maddesi enerji artışına ve kas ağrıları azaltmaya yardımcı olabilir.
- NADH (nicotinamide adenine dinucleotide) enerji için günlük 5 – 20 mg.
- 500 – 1,000 mg C vitamini bağışıklık sistemini destekler. Phyllis Balch, Prescription for Nutritional Healing adlı kitabında yüksek oranda C vitaminin enerjiyi artırmaya ve yorgunluğu azaltmaya yardımcı olacağını belirtimiştir.
- SDÜ Tıp Fakültesince ülkemizde yapılan bir araştırmada egzersizle birlikte kullanılan C ve E vitamininin stres kaynaklı ağrıları azalttığı belirlenmiştir. Stresin yol açtığı ağrılara karşı en etkili uygulamanın egzersizle beraber vitamin alımı olduğu belirtilmiştir. (Söz konusu araştırma Amerika’da yayınlananFibromyalgia Network adlı dergiye kapak olmuştur)
- Bağışıklık ve kas desteği için yatmadan önce 100 – 200 mg Coenzyme Q10
- Antioksidan ve bağışıklık etkileri için 250 – 500 mg standardized Yeşil Çay özü.
- Yazar Michael Castleman, The Healing Herbs adlı kitabında Ginkgo Biloba bitkisinin fibromiyalji belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabileceğini belirtmiştir.
- 5-HTP ağrı ve yorgunluk gibi fibromyaljinin bazı semptomlarının giderilmesine yardımcı olabilir.
- Uyku ve bağışıklık desteği için yatmadan önce 0,5-3 mg Melatonin
- B Vitamini Komplex olarak alınması
DİP NOT: Yukarıda ele alınan vitaminler ve minerallerin her biri için faydalar çok fazladır. Yararlarından bir kısmına değinebildik. Bu nedenle her bir vitamini ayrı ayrı ilerideki makalelerimizde ele alacağız!
Yukarıda yeralan metin, haber bilgi amaçlı hazırlanmış olup, hekimin uygulayacağı teşhis ve tedavisinin yerine geçmez. Herhangi bir tedavi sürecine başlamadan önce mutlaka sağlık uzmanının görüş ve onayı alınmalıdır.
Kaynaklar / Referanslar;
- Mayo Clinic / https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/fibromyalgia/symptoms-causes/syc-20354780
- Harvard Health Publishing – Harvard Medical School / https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/fibromyalgia