- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Oyun oynayan çocuklar hakkında en ünlü resim, Pieter Bruegel’in 1560 tarihli ve bebeklikten ergenliğe değişik yaşlardaki çocukların (araştırmacılar 246 çocuk saymıştır) bir kent meydanında çeşitli oyunlar oynarken resmedildiği ‘Çocuk Oyunları’ isimli tablosudur. Resimde oyuncak bebekler, bilyeler, top oyunları, tırmanma ve at binme gibi oyunlar tasvir edilir (araştırmacılar 90 civarı farklı oyun saymıştır). Bu şehirde sadece çocuklar yaşar ve faaliyetleri bir çeşit “oyun sınıflandırması” görevi görmektedir.
Ancak bazı insanlar, günümüz kültürünün oyuna karşı daha mesafeli olduğunu ve çocukların oyunları tam anlamıyla keşfetme şansına sahip olmadıklarını savunuyor. Bu konuya açıklık getirmek için, Amerikan Pediatri Akademisi geçtiğimiz günlerde ‘Oyunun Gücü: Küçük Çocukların Gelişimindeki Pediatrik Rolü’ başlıklı bir bildiri yayınladı.
Bildiri, oyunu; içsel olarak motive edilen, aktif katılım içeren ve “keyifli bir keşif”le son bulan aktivite olarak tanımlıyor. Ayrıca oyun üzerine yapılmış geniş çaplı gelişimsel ve nörolojik araştırmaları özetliyor ve “Ce-ee” (tekrarlı oyunlar ‘sırada ne olacağını tahmin edebilmekten doğan hazzı’ sağlar) ve “Simon der ki” (dürtü kontrolü ve kendini yönetme becerisi kazandırır) oyunlarının sağladığı bazı gelişimsel keşifleri açıklığa kavuşturmaya çalışıyor. Bunun yanı sıra doktorların, bebeklere hayatlarının ilk iki yılındaki tüm muayenelerinde “oyun reçetesi” yazarak ebeveynleri ve çocukları oynayarak öğrenmeye teşvik etmeleri gerektiğini söylüyor.
Peter Bruegel-çocuk oyunları Bu, oyunun “temel değerinin” bir ifadesidir. Çünkü yeni araştırmalar çocukların büyümesinde oyunun önemini gösterse de oyun üzerine çalışan herkes oyunun bir “kuşatma” durumunda olduğuna inanıyor.
Ebeveynler oyunu teşvik etmeli
“Ebeveynlerin çocuklarının her dakikasını planlamak zorunda hissettikleri ve anaokullarının yüzde 30’unun teneffüse çıkmadığı bir ortamda yaşıyoruz,” diyor Amerikan Pediatri Akademisi’nden Dr. Michael Yogman. Hatta, bazı insanların “oyunun yersiz ve eski moda olduğunu” düşündüğünü de ekliyor.
New York Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde gelişimsel ve davranışsal pediatri bölümünün yöneticisi ve Amerikan Pediatri Akademisi eski başkanı Dr. Benard Dreyer, “’Oyun çocuğun işidir’ diye eski bir deyiş var. Oyun, çocukların öğrenmelerinin ve gelişmelerinin yoludur. Başta ebeveynler olmak üzere hepimizin, oyunu teşvik etmemiz gerektiğini anlamamız gerekiyor.”
Cambridge, Mass’teki Mount Auburn Hastanesi’nde pediatri bölümü başkanı Dr. Yogman, “Çocuklar oyun oynayarak 21. yüzyıl becerilerini geliştirebilirler,” diyor. Bu, “yeni ekonomide yetişkinlerin işbirliği yapmalarını ve yenilikçi olmalarını sağlayan olmazsa olmaz” beceriler arasında sosyal, duygusal ve kendini yönetebilme becerileri bulunuyor.
“Pediatrinin birinci basamak tedavisinde yapılan temel şeylerden biri ebeveyn-çocuk ilişkisini güçlendirmektir ve bu noktada oyun da çok önemlidir,” diyor Yogman. Çocuk çok küçük dahi olsa, “Üç aylık bir bebek gülümsediğinde ebeveynin ona gülerek karşılık vermesi, yani bu tür karşılıklı faaliyetlerin gücü küçümsenmemeli.” Bu etkileşimler, dilin ve sosyal-duygusal becerilerin gelişmesi için son derece önemli.
Doktorlardan çocuklar için “oyun reçetesi”
Bu etkileşimler aracılığıyla ebeveynler ya da diğer bakıcılar ile kurulan istikrarlı ilişkiler, çocukların stres ve travmayla başa çıkmalarına da yardım ediyor. Ayrıca, yoğun stres durumunun çocukların gelişimine zarar vermesini önlüyor.
Bildiri, oyun oynamanın beyin gelişimini etkilediğini ortaya koyan yeni araştırmalara değinerek detaylar sunuyor. Oyun, gelişmekte olan beynin hem yapısını hem de işlevselliğini etkiliyor; moleküler ve hücresel düzeyde olduğu gibi davranışsal düzeylerde de değişiklikler yaptığı görülüyor.
“Bence, oyunun birçok açıdan ne kadar önemli olduğunu vurgulamada pediatrinin de büyük bir rolü var,” diyor Dr. Yogman. “Ebeveynler, çocuklarıyla ne yapacakları ve onları hangi faaliyetlerle meşgul etmeleri gerektiğiyle ilgili bize danışıyorlar. Akademinin oyun reçetesi fikrini onaylamaya istekli olması beni müthiş mutlu etti.”
“Mesele süslü oyuncaklar değil,” diyor ve ekliyor, “Mesele, herkes tarafından kullanılan, çocukların da karıştırarak keşfedebilecekleri ev eşyaları. Yere kaşık ve plastik kaplar gibi şeyler koymak ve çocuğun bunlarla neler yapacağını görmek…” Ebeyeynlerin kendisine sürekli “Buna zaten hep inanırdım. Onaylanmasına sevindim,” dediklerini iletiyor.
Oyun oynayarak öğrenmek
Dr. Yogman, “Amaç, ebeveynleri suçlu hissettirmek ya da bir uzman olarak onları küçük görmek değil,” diyor. Amaç, bir doktor görüşmesi sırasında ebeveynlerin faydalanabilecekleri anlar yaratmak ve çocuklarının gelişimleri sırasında nelerle karşılaşabileceklerini konuşmak – ki bu, pediatride temel bakımın mecburiyetlerinden biri.
Doktor görüşmelerine oyunu dahil etmenin yolları mevcut. Korkan çocuklarla köpüklü baloncuk üflemek ya da muayene sırasında neler olduğunu anatmak için el kuklası kullanmak gibi. Aileyi bekleme odasına çıkarmak ve çocuğun orada bulunan oyuncaklarla neler yaptığını gözlemlemek de işe yarayabilir.
Dr. Yogman, bildirinin; oyun yoluyla öğrenmeyi arka plana atmayan ve bloklarla oynayarak geçen zamanı “anlamsız” olarak nitelendirmeyen dengeli bir anaokulu müfredatını desteklediğini söylüyor. Oyun oynayarak öğrenmek, test sonuçları gibi dışsal motivasyonların aksine çocuğunuzun öğrenmeye ve keşfetmeye karşı içsel motivasyonunu desteklemek demektir.
Dr. Dreyer’a göre ebeveynlerin yapması gereken şey, çocukları için mevcut bulunmak ve onların “çabalamalarına” yardım etmek. Bu, çocuğunuz için oyununu kontrol etmeniz yerine, bir sonraki adıma geçmeye hazır olduğunu gördüğünüzde onu desteklemeniz anlamına geliyor.
Örneğin, çocuğunuzun yaptığı bir yapbozu onun için siz çözmezsiniz ancak, bir sonraki parçayı yerleştirmesine yardımcı olmak adına ona ufak bir ipucu verebilirsiniz. “Ebeveynleri eleştirmek yerine, halihazırda iyi yaptıkları şeyleri pekiştirmek onlara daha çok yardımcı olur,” diye ekliyor Dreyer.
Oyun çocukluğun en önemli parçası
Kendi adıma, temel bakım sürecinin bir parçası olarak, ebeveynleri çocuklarıyla birlikte kitap okumaya nasıl teşvik edebileceğimizi uzun zamandır düşünüyorum.
Ancak, okumayı, oyun oynamayı, dışarı çıkmayı ve sağlıklı meşgul bir çocukluğu oluşturan diğer tüm önemli parçaları başarılı bir şekilde “reçete” olarak yazabilir miyiz gerçekten?
Tüm bu farklı fikirleri birbirine bağlayan önemli maddeler var; çocuklarla etkileşime geçmenin, işaretlerine ve sorularına yanıt vermenin önemi, ebeveynlerle ve arkadaşlarla “modası geçmiş” şekilde yüz yüze görüşmenin değeri ve hem ebeveynler hem de çocuklar için giderek artan bir şekilde sanallaşan dünyada her şeyin ekran ve ekran zamanından ibaret olmadığını anlayabilecekleri çeşitli tecrübeler edinmelerine yardımcı olmanın önemi…
Dr. Yogman, “Okumak, çocukların, rollerinin neler olacağını hayal etmelerini sağlar, bu da bir nevi oyundur. Dışarı çıkmak, fiziksel aktivitede bulunmak da oyundur.” diyor.
“Muayenenin sonunda ebeveynlere vereceğim bir ‘oyun reçetesi’ onlara şunu demek olur: ‘Sorun yok, çocuğunuz dünyayı keşfederken sevincini paylaşabileceğinizi düşündüğünüz bir yere gidin ve sağduyunuza güvenin.’” Amaç, anne-babaların kendi başlarına da akıl edebilecekleri ancak onlara hayır diyen bir kültür tarafından baskılanmış hissettikleri şeyi meşru kılmak. iPad’lerine video oyunları yüklemek ve günün her dakikasını planlamak zorunda hissediyorlar kendilerini”
Dr. Dreyer, “Oyun oynamak, çocukluğun en önemli parçası,” diyor. “Duygusal, bilişsel ve dilsel olarak gelişmelerinin yolu bu. Bildiri, çocuk doktorlarının ve ebeveynlerin oyunun değerini ve oyunu geliştirmenin yollarını anlamalarına yardımcı olmak için yayımlandı.”