Batağan nasıl bir kuştur? Batağan kuşları nerelerde yaşar, özellikleri ve çeşitleri nelerdir? Batağan kuşu hakkında bilgi.
Batağan Kuşu Hakkında Bilgi
Batağan, Podicipediformes takımının tek familyası olan Podicipedidae’yi oluşturan 19 dalıcı su kuşu türünün ortak adıdır.
Daha çok tropik ve ılıman bölgelerde, bazı türleri subarktik bölgelerde de yaşayan batağanların sivri bir gagası, kısa ve dar kanatlan, körelmiş bir kuyruğu vardır. Bacakları gövdenin arkasına doğru yer aldığından güçlükle yürürler. Kanat telekleri, kanatlar kapalıyken sırtlarına yapışacak biçimde kıvrıktır. Uzun ve kısmen perdeli olan ayak parmaklarının uçları yuvarlak loplarla sonlanır. Yazın hemen hepsi, dimdik duran, parlak renkli kulak püskülleri ve tepelerindeki sorguçlarıyla gösterişli bir görünüme bürünür, ama kış geldiğinde renkleri donuklaşır; her mevsimde erkek ve dişinin dış görünümü aynıdır.
Batağanların temel besini balıklar ve küçük omurgasızlardır. Birbirine kur yapan çiftler ya da dövüşmeye hazırlanan kuşlar suda ila kişilik bir dans gösterisi yaparlar. Dişi, bitkilerden yapılan ve suyun üstünde yüzecek biçimde sazlara tutturulan yuvaya, tebeşir renginde 2-8 kadar yumurta bırakır; erkek ve dişi kuluçkaya yatma görevini ortaklaşa üstlenir ve 20-30 günlük kuluçka dönemi sırasında yumurtaların rengi iyice solar. Türlerin çoğunda, genç batağanların tüyleri arasında yer yer parlak renkli çizgiler bulunur.
Türler arasında en bilineni, bahri olarak da adlandırılan, 48 cm uzunluğundaki bayağı batağandır (Podiceps cristatus). Uzun boynunun ön bölümü ile gövdesinin alt bölümleri ak, boynunun arkası ve sırtı boz kahverengidir. Üreme döneminde başını, kenarları kara, ortası kızıl kestane renginde süs tüylerinden oluşan bir taç çevreler. Palearktik bölgede yaşayan bu tür, en çok dalarak yakaladığı balıklarla, zaman zaman da omurgasızlarla beslenir. Tatlısularda ürer ve su bitkilerinden yaptığı yuvasını ya sazlar arasına yerleştirir ya da yüzen bir adacık gibi suyun üstüne bırakır. Mayıs-temmuz arasındaki üreme mevsiminde dişi 3-6 kadar yumurta bırakır; yumurtadan çıkan yavrular hemen yüzebilir. Türkiye’nin bütün bölgelerindeki birçok göl ve akarsu ağzında kuluçkaya yatan batağan, kışın deniz kıyılarında da görülür.
Kızılboyun batağan (Podiceps grisegena) 43 cm uzunluğundadır; üreme döneminde boynu pas kızılı bir renk alır. Holarktik bölgede yaşayan ve daha çok omurgasızlarla beslenen bu tür, Orta Anadolu’daki birçok gölde, Manyas, Van, Çıldır göllerinde ve Kızılırmak Deltasında kuluçkaya yatar.
Karaboyun batağan (Podiceps nigricollis) 30 cm uzunluğunda, daha küçük bir türdür. Üreme döneminde boynu ve başı kara, kulak püskülleri turuncu renktedir. Omurgasızlar ve küçük balıklarla beslenen karaboyun batağan Orta Anadolu, Van ve Manyas göllerinde ürer; kışın birçok gölde ve deniz kıyılarında çok sık görülür.
33 cm uzunluğundaki kulaklı batağan (Podiceps auritus) kışın boz renklidir; ama üreme döneminde kara başı, pas kızılı boynu ve parlak turuncu renkteki kulak püskülleriyle göz alır. Omurgasızlar ve küçük balıklarla beslenen bu türe kışın Türkiye’nin kuzeyindeki göl ve deniz kıyılarında seyrek olarak rastlanır.
Küçük batağan (Tachybaptus ruficollis) yalnız Eskidünya’da yaşar. 27 cm uzunluğundaki bu tür, kışın genellikle boz renktedir. Yazın başı ve boynu kara, gerdanı kızıl, sırtı koyu kahverengi olur. En çok böcekler ve böcek larvalanyla, ara sıra kabuklular, yumuşakçalar ve küçük balıklarla beslenir. Yazın Türkiye’nin bütün bölgelerindeki iç sularda kuluçkaya yatar; kışın deniz kıyılarında da görülür.
Kuzey ve Orta Amerika’da yaşayan 70 cm uzunluğundaki batı batağanı (Aechmophorus occidentalis), yiyeceği balıkları gagasıyla şişleyerek avlayan tek türdür. Batağanların çoğu uçabilir; hatta bazı türler göçücüdür. Taczanowsky batağanı (P. taczanowskii), kısa kanatlı batağan (Rollandia micropterum) ve Podilymbus gigas gibi uçamayan az sayıdaki Neotropikal türün coğrafi dağılımı ise oldukça dardır.