Navanethem(Navi) Pillay, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği yapmış olan Güney Afrikalı kadın hukukçudur.
Güney Afrika vatandaşı olan Pillay, 23 Eylül 1941 tarihinde doğmuş, 1965 yılında Hukuk Fakültesini bitirmiştir. Pillay, Natal Üniversitesi’nden mezun olmuştur.
Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesinde 1982 yılında Hukuk Yüksek Lisans derecesi ve 1988 yılında da Doktora derecesi elde etmiştir. Pillay, Harvard Law School’da doktora yapan ilk Güney Afrika’dır.
Pillay Hint-Tamil kökenlidir. Apartheid karşıtı eylemciler için savunma avukatı olarak çalışmış, işkence görenlere yardım etmiş, Robben Adası’ndaki mahkumların haklarını savunmuştur. Pillay, KwaZulu-Natal Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak çalışmış, daha sonra Durban Westville Üniversitesi Konsey Başkan Yardımcısı olarak atanmıştır.
Pillay, apartheid’in sona ermesinden ve Afrika Ulusal Kongresi’nin iktidara gelmesinden sonra, 1995 yılında, Nelson Mandela tarafından Güney Afrika Yüksek Mahkemesi’ne yüksek yargıç olarak atanmıştır. Bu atama, Güney Afrika’da, beyaz olmayan bir kadın için ilktir.
Navi Pillay’ın Uluslararası Kurumlardaki Görevleri
Daha önce Uluslararası mahkeme yargıcı olarak görev yapan Pillay, 2003`ten 2008 yılına kadar Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde yargıç olarak görev yapmıştır. Pillay ayrıca Ruanda’da soykırım sorumlularının yargılamak üzere 1995 yılında kurulan Uluslararası Ceza Mahkemesinin de başkanlığını yürütmüştür. Pillay, insan hakları konusunda yaptığı çalışmalarla tanınmıştır. Hukuk hayatına insan hakları savunucu grupların avukatlığını yaparak başlayan Pillay, ayrıca, Güney Afrika’da Yüksek Mahkeme’ye atanan ilk siyah kadın olmuştur.
Pillay, 1995 yılında BM Genel Kurulu tarafından Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne yargıç olarak seçilmiş, 1999-2003 yıllarında bu mahkemede başkan olarak görev yapmıştır. ICTR’in soykırım konusundaki çığır açan içtihatlarına imza atmış, ifade özgürlüğü ve nefret propagandası konularında da kritik kararlar almıştır.
Pillay, 2003 yılında Lahey’deki Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde hakim olarak atanmış, Ağustos 2008’e kadar bu mahkemede görev yapmıştır.
Güney Afrikalı insan hakları savunucusu ve hukukçu Navanethem Pillay, 30 Haziran 2008`de boşalan İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevine getirilmiştir. Louise Arbour’ın yerine BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon’un tavsiyesi ve Genel Kurul’un aldığı karar ile Navi Pillay’ın atanması 28 Temmuz 2008 tarihinde Genel Kurul tarafından onaylanmış, 2008 Eylül ayında resmen yeni görevine atanmıştır. Görev süresi 1 Eylül 2012 tarihinden itibaren iki yıllığına yenilenmiştir.
Pillay, Nisan 2015’te Ölüm Cezasına Karşı Uluslararası Komisyon’un 16. Komiseri olarak görev yapmaya başlamıştır.
Pillay ve İnsan Hakları Mücadelesi
Pilllay, 1967 yılında, memleketi Natal eyaletinde avukatlık yapmaya başlamış ve 28 yıl boyunca Güney Afrika’da avukat olarak, apartheid karşıtı eylemcileri savunmuştur.
Navanethem Pillay, Güney Afrika ülkesinde kadın hakları savunuculuğunda önde gelen isimlerdendir. Irk, cinsiyet, din ve cinsel yönelim temelinde ayrımcılığı yasaklayan eşitliklerin gelişmesinde çabalar göstermiştir. Pillay, Uluslararası kadın hakları örgütü olan Equality Now’ı kurmuş ve çocuklar, tutuklular, işkence mağdurları ve aile içi şiddet mağdurları ile çeşitli ekonomik, sosyal ve kültürel haklarla ilgili konularda çalışan diğer kuruluşlarla işbirliği yapmıştır.
Pillay, Güney Afrika’daki ırkçı rejim dönemlerinde yaşananlara bire bir tanık olduğunu, bu nedenle ırkçılık ile mücadelenin ne anlama geldiğini çok iyi bildiğini belirtmektedir.