KPSS Tarih: Paris Barış Konferansı!!!
Paris Barış Konferansı 18 Ocak 1919 tarihinde gerçekleşti. I. Dünya Savaşından sonra İtilaf Devletlerinin temsilcileri Paris’te bir konferans düzelendi. Konferansa 32 ülke katıldı. İngiltere ve Fransa konferansa Yunanlıları, Ermenileri ve Arapları da çağırarak çoğunlukta olduklarını iddia ettikleri bölgelerdeki haklarını savunmalarını istediler. I. Dünya Savaşı’nda mağlup olan devletlerle yapılacak olan barış antlaşmalarının şartlarını belirlemek ve asıl amaç olan Osmanlı Devleti’nin topraklarını kendi aralarında paylaşmaktı.
Wilson ilkelerine ters düşmemek için İngiltere ve Fransa savaş tazminatı yerine savaş onarımı, sömürgecilik yerine manda ve himaye sistemini ortaya atmıştır. İngiltere ve Fransa, Osmanlı toprakları üzerinde kurulacak devletlerin, kendilerini yönetecek durumda olmadıklarını ileri sürerek himaye altında yaşamaları gerektiğini belirttiler. Buna da manda sistemi adını verdiler.
İngiltere, Batı Anadolu’da güçlü bir italya’nın varlığını kendi çıkarlarına ters bulduğu için İzmir ve çevresini Yunanistan’a vermeye çalışmış bu konuda Fransa ile anlaşmıştır. İngiltere sahte belgeler kullanarak ABD’yi, İzmir ve çevresiyle Trakya’nın Yunanistan’a verilmesini kararlaştırılmasını sağlamıştır. Bu durum İtalya’yı rahatsız etmiş ve itilaf devletleri arasında ilk ayrılıklar baş göstermiştir. Milletler Cemiyeti’ne ilişkin esaslar belirlendi.
Yunanlılar ve Ermeniler; Osmanlıyı paylaşan devletler arasına girdiler. Bunun nedeni Yunanlıların İtilaf Devletlerinin yanıda savaşa girmesi, Ermenilerin ise savaş sırasında Rusya’ya yardım etmesidir.
Konferansa katılan Yunan, Arap ve Ermeni devletleri sahte belgeler sundular. Doğu Anadolu’da bağımsız bir Ermeni Devleti’nin kurulması kabul edildi. Arap yarımadasını, Filistin’i, Suriye’yi, Irak’ı manda sistemi ile yönetecek bir devletin tayin edilmesi kararlaştırıldı.
Bu konferansta, 1815 yılında Viyana Kongresi’nin aksine milliyetçilik ilkesi önemsendi. Böylece Avrupa’nın siyasi haritası yeniden çizildi. Avusturya, Macaristan, Osmanlı, Rusya ve Almanya parçalandı ve tek bir milletten ibaret kalacak kadar küçüldü. Polonya, Çekoslavakya, Litvanya, Letonya, Estonya ve Finlandiya gibi yeni devletler kuruldu veya yeniden yapılandırıldı.
ABD Monroe Doktirini’ne göre Avrupa siyasetinden çekildi. Bundan yararlanan İngiltere ve Fransa, II. Dünya Savaşı’na kadar dünya siyasetinde etkili bir rol aldı. Mondroe Doktri’ni 1823 yılında gerçekleşti. ABD başkanı James Monroe’nin adıyla anılan yalnızlık anlayışına dayalı ABD dış politika stratejisidir. Bu strateji ile ABD Avrupa’nın kendi kıtasına karışmamasını, buna karşılık kendisinin de Avrupa sorunları ve diplomasisinden uzak durmasını yani yalnızlık politikasına dönmesini sağlamış oldu. Konferanstan sonra İngiltere gizil antlaşmalar gereği Urfa, Antep ve Maraş’ı Fransa’ya bıraktı. Son duruma göre Irak ve Filistin’de İngiliz, Urfa, Maraş, Antep, Suriye ve Lübnan’da ise Fransız mandasının kurulması kabul edildi.