Oyuncu ve tarihçi Pelin Batu’nun, Murat Bardakçı ve akademisyen Erhan Afyoncu‘yla sunduğu ve 2015 yılında yayından kaldırılan Tarihin Art Odası programının bir kısmında yaşanan ‘sosyal tarih’ tartışmasında, Batu’nun kelamının daima kesilmesi ve erkek sunucuların gösterdiği alaycı yıllar sonra tekrar konuşuldu. İşte, görüntü başlığında bahsi geçen ‘mansplaining’ ile ilgili detaylar…
MANSPLAİNİNG NE DEMEK?,
Mansplaining (kelime olan erkeğin ve ulaç haldeki gayri resmi söz olan açıklamanın karışımı olan bir kelime), “bir bayana bir şeyi küçümseyici, çok kendine güvenen ve çoklukla yanlış yahut çok kolaylaştırılmış bir formda yorumlamak yahut açıklamak” manasına gelen bir tabirdir. Mansplaining, ingilizce “explain” (açıklamak) sözünün “man” (adam, erkek) ile birleştirilmiş halinden türemiştir.
Yazar Rebecca Solnitbu bu fenomeni “aşırı inanç ve bilgisizliğin” bir kombinasyonuna bağladı. The Atlantic’ten Lily Rothman, bunu “açıklayanın açıklayandan daha fazlasını bildiği gerçeğine bakılmaksızın, ekseriyetle bir erkek tarafından bir bayana yapılan açıklama” olarak tanımladı.
Orijinal kullanımında, mansplaining, bir erkeğin muhtemelen bir bayandan daha bilgili olduğu varsayımına dayandığı söylendiği için öbür küçümseme biçimlerinden farklıydı. Bununla birlikte, daha geniş bir halde kullanılmaya başlandı, çoklukla bir erkek, hedeflenen alıcıların yaşı yahut cinsiyeti ne olursa olsun, bir açıklama yaparken küçümseyici bir ton aldığında uygulanır.
‘EN YARATICI KELİME’
2010 yılında New York Times tarafından “Yılın Sözleri”nden biri seçildi. American Dialect Society, 2012’de Mansplaining’i “en yaratıcı” yeni söz olarak seçti.
Mansplaining birebir vakitte womansplaining, whitesplaining, rightsplaining, goysplaining, ve damonsplaining üzere paralel yapıları da doğurmuştur.