Prostat sadece erkeklerde bulunan bir salgı bezidir. Kadınlardaki rahmin karşıtı bir organdır. Prostat erkeklerde dış idrar yolunun ilk kısmını çevreleyen bir organdır. Mesane tabanında yer alır. Yetişkinde yüksekliği 20-25 mm kaidesinde ön-arka çapı 25 mm ve enine çapı 40 mm civarındadır. Ağırlığı 20-25 gramdır. Şekerli koniye benzer. Bir tabanı, tepesi, arka ön ve iki yan yüzü vardır.
• Tabanı:
Mesane yüzüdür. Enine bir çıkıntı ile ön ve arka iki parçaya ayrılır. Ön parça mesane ile komşu olup, önünden dış idrar yolunun prostatik parçası geçer. Arka parçada prostatik bir oluk bulunur. Bu oluk içerisinde Meni yolu borusu yer alır.
• Tepe:
Anüsten itibaren 3-4 cm öndedir.
• Arka yüz:
Konveks ve arka aşağıya bakar. Dikey bir oluk gösterir, prostatı iki yan parçaya ayırır.
• Prostatın İç Komşuluğu:
Prostatın içinde bez dokusundan başka dış idrar yolu kanalı prostatik parçası, bunun üst kısmı çevresinde mesane büzücü kası bulunur.
PROSTAT BEZİNİN GÖREVLERİ:
Prostat bir dış salgı bezidir. Aynı zamanda organizmanın ikincil sex organıdır. En önemli vazifesi meninin %95 ini teşkil ederek spermayı sulandırır. Böylece ejekulatın miktarını çoğaltarak döllenmeyi kolaylaştırır. Prostatik dokuda yüksek konsantrasyonda çinko vardır. Çinkonun karbonik anhidraz ve dehidrogenez enzimleriyle ilişkisi vardır. Çinko yetmezliklerinde prostat dumura uğrar.
Prostatik Sekresyon: pH 6,5 olup süt görünüşünde özel bir kokusu olan bir sıvıdır. İçerisinde fibronilizin, asit fosfotaz ve beta glukuronidaz enzimleri tespit edilmiştir. Ayrıca plazmadan daha fazla miktarda Na, K, Ca ihtiva eder. Anyon bakımdan daha fakirdir. Bol sitrat bulunur. Bunlardan başka aminoasitler, proteinler, lipitler, kollestrol bulunur. Prostat ergenlik yaşına kadar faal değildir. Ergenlikte faaliyet göstermeye başlar 25 yaşına kadar artar daha sonra faaliyetinde yavaş yavaş düşme görülür.
PROSTAT İLTİHAPLARI:
Prostat iltihapları Acil ve Kronik (Müzmin) olmak üzere ikiye ayrılır.
1- Acil Prostat İltihabı:
Adi mikropların meydana getirdiği iltihaptır. Prostata kan yolu veya direkt olarak gelir. Sıklıkla dış idrar kanalı vasıtası ile gelen mikroplar prostatta iltihaba neden olurlar.
Belirtileri:
İdrar yaparken huzursuzlık vardır. İdrarda yanma, sık idrara çıkma şikayetleri olur. İdrar bulanıklaşır. İdrarın başında veya sonunda 1-2 damla kan gelir. Prostat şiş ve gergin olduğundan idrar yapmada güçlük ortaya çıkar. Torbaların alt kısmında ağrı vardır. Yüksek ateş olur. Titremeler bulantı ve kusmalar buna eklenir. Günlerce ve haftalarca devam edebilir. İdrar dış deliğinden çok defa akıntı olmaz. Daha sonra tedavi edilmezse şikayetler hafifler veya apseye dönüşür. Böylece müzminleşir.
Prostat İltihabının Teşhisi:
Akıntı varsa bu akıntının mikroskopik muayenesi yapılır. İdrar ve kan tahlilleri yapılır. Doktorun yapmış olduğu parmak ile makat muayenesinde prostat şiş, sıcak olarak parmağa gelir ve çok hasastır.
Prostat İltihabının Tedavisi:
1- Yatak istirahati.
2- Sıvı ihtiyacını karşılmak için serumlar verilir.
3- Kabızlık varsa o düzeltilir.
4- Ağrı giderici fitiller kullanılır.
5- İdrar kültürü ve akıntıdan yapılacak tahlil ile mikrobun cinsi tespit edilerek uygun antibiyotik verilir.
6- Ön şikayetler geçtikten sonra prostat mesajı yapılır.
2- Kronik (Müzmin) Prostat iltihabı:
Çok defa bir belirti vermez. Orta yaşlılarda ve genç olgunlarda görülür. Acil prostat iltihabından sonra veya daha önce hiç belirti vermemiş prostat iltihabından sonra ortaya çıkar.
Belirtileri:
1- İdrar yapmada huzursuzluk, sık idrara çıkma, idrarda yanma, bazen idrarda kanama şikayetleri olabilir. En önemli belirtiisi idrar dış deliğinden gelen bir akıntıdır. Sabahları ilk idrardan önce çok fazladır. Rengi beyaz saydamdır. (Yeşil olmaması ile bel soğukluğundan ayrılır) Yapışkan bir sıvıdır. Salyaya benzer.
2- Çabuk yorulma, uyku bozuklukları, konsantrasyon bozuklukları vardır. Belin alt kısmında ağrı olur.
3- Seksüel arzu azalır. Sertleşme problemleri vardır. Erken boşalma görülür.
Prostat İltihabının Teşhisi:
Akıntının mikroskopik muayenesinde mikroplar ve iltihap hücreleri görülür. Kan idrar tahlilleri yapılır. Ayırıcı teşhis için flimler çekilir. Ultrasonografi yapılır.
Prostat İltihabının Tedavisi:
1- Hastalık müzmin olduğu için çok defa antibiyotik fayda vermez.
2- Ağrı giderici fitiller kullanılabilinir.
3- Sinirleri yatıştırıcı ilaçlar ve vitaminler verilir.
4- İstirahat sağlanır.
5- Sıcak su banyoları veya torbaların alt kısmına tatbik edilecek sıcak (Termofor) çok defa faydalıdır.
6- Doktor tarafından haftada 2 defa uygulanacak prostat mesajı ile prostat içerisindeki salğı ve iltihap dışarı atılacağı için hasta rahatlar.
*****
ÖZET
Prostatit; prostat iltihabına verilen genel isimdir. Bir idrar yolu iltihabından sonra veya başka bir bölgeden kan yoluyla bakterilerin taşınması ile ortaya çıkar. Şeker hastalığının da prostat iltihabını kolaylaştırdığı sanılmaktadır.
Belirtileri
• Belirtileri aniden ortaya çıkar.
• Yüksek ateşle birlikte umumi bir halsizlik ve vücut kırıklığı, bacak arasında ağrı ve dolgunluk hissi ilk belirtilerdir.
• Bulantı, kusma, sık işeme, işemede güçlük diğer belirtilerdir.
• İdrar yolu iltihabı kaynaklı prostat enfeksiyonlarında, idrar bulanık ve irinlidir.
• Bazen, idrarda kana rastlanır.
• Kan yolu ile gelen iltihaplanmada idrar berraktır.
Belirtiler sidik boşaltım sistemine dikkat çektiği için, iyi bir muayene ve testler sonunda teşhis konabilir.
Tedavi
• Tedavi antibiyotik ve kortizon uygulamasına dayanır.
Prostat Uru
• Prostat, biri önde diğeri arkada iki salgı bezinden meydana gelmiştir. Ön prostat bezi, idrar torbası ile komşudur. Burada salgılanan prostat sıvısı, spermanın bileşimine katılır. Prostat uru dediğimiz şişlik, bu ön parçada gelişmektedir. Sebebi ise, henüz tam bilinmemektedir.
Belirtileri
• İlk belirtisi, uyanır uyanmaz arka arkaya iki idrar çıkarma ihtiyacının duyulmasıdır.
• Bundan sonra, sık işeme ve geceleri idrar çıkarma güçlüğü gibi belirtiler baş gösterir.
• Tedavide geç kalındığı zaman, idrar torbasında kapasitesinin çok üzerinde idrar birikmesi olur ve bu da “idrar kaçırma” ile kendisini gösterir. Hasta zor işemenin yanısıra, geceleri idrarını tutamaz.
• Prostat urunun uzun süre farkına varılmaması halinde böbrek yetmezliğine yol açar.
• Kanda üre ve kreatinin yükselmesi olur.
• Aşırı susama duygusu, bulantı, kusma durumun ciddiyetini gösteren diğer belirtilerdir.
Tedavi
• Geç kalınmış vakalarda, idrar torbasının boşaltılması ve ondan sonra sidik yolları filminin alınması ile esas müdahale şeklinin tayin edilmesi gerekir.
*****
Akut Bakteriyel Prostatit:
Genellikle prostat absesi ile birlikte bulunur. Gram negatif adı verilen bakteri grubu tarafından meydana getirilirler.
• En sık neden olan bakteriler:
E. coli, proteus ve klepsielladır. Bazen stafilokok ve enterokok gibi gram pozitif bakteriler de neden olabilir.
• Titremelerle yükselen ateş, idrar yollarına ait şikayetler, ve penis ile makat arasında ağrı ile kendini gösterir. İdrar yapamama, eklem ağrıları ve kas ağrısı da eşlik edebilir. Bazen absenin kendiliğinden boşalması sonucu penisin ucundan akıntı gelir.
• Tedavide genelde ikili antibiyotik enjeksiyonu tercih edilir. İdrar tutulumu varsa penisin hemen üzerinden enjektör ile idrar dışarı alınır. Abse varsa boşaltılır.
Kronik Bakteriyel Prostatit:
Yine yukarıda adı geçen bakteriler neden olur. Prostat masajı ile alınan örnekte bakteri üretilebilir.
• Muayene sırasında ağrı meydana gelmez. Ateş gibi akut enfeksiyon bulguları yoktur.
• Tedavide esas; prostat sıvısına en fazla geçen antibiyotiklerle uzun süreli tedavi uygulamaktır (3 ay kadar). Tedavide trimetoprim-sulfametoksazol, sadece trimetoprim, indanil karbenisilin, doksisiklin ve eritromisin kullanılabilir.
• Kronik bakteriyel prostatit ile sıklıkla karışan durum, kronik abakteriyel prostatittir. Bu hastalıkta klamidya, mikoplazma, üreaplazma gibi mikroorganizmaların etken olduğu düşünülmektedir.