2006’da İngiliz ekonomist Nicholas Stern, iklim değişikliğinin en büyük tehlikelerinden birinin kitlesel göç olacağı konusunda uyardı. “İklimle ilgili şoklar geçmişte şiddetli çatışmalara yol açtı” diye yazdı ve “Çatışma Batı Afrika, Nil Havzası ve Orta Asya gibi bölgelerde ciddi bir risk oluşturuyor.”
On yıldan fazla bir süre sonra hala insanların nereye ve ne zaman hareket edebileceğini söyleyebilecek modeller oluşturmaya çalışıyoruz. Geçen yıl, iklim değişikliğine bağlı göçü büyük ölçekte ilk modelleyen Dünya Bankası için hazırlanan bir raporda, 2050 yılına kadar, Sahra altı Afrika, Güney Asya ve Latin Amerika’da 143 milyon kadar insanın kendi ülkeleri içinde yer değiştirmek zorunda kalabileceği tahmin ediliyor.
Ama bu güvenebileceğimiz bir sayı mı? Modelciler, insanların daha önceki iklim felaketlerine verdikleri tepkiyle aynı tepkiyi gösterip göstermeyecekleri gibi birçok varsayımda bulunuyorlar. Modeller gelişiyor olsa da, denizlerin ne kadar yükseleceğini ve kuraklıkların ne kadar sürebileceğini tahmin etmek pek çok bilinmeyeni içeriyor. Raporun yazarlarından biri olan Baruch College’dan Bryan Jones, “Bu alanda daha yapılacak çok iş var ve bence sadece yüzeyi çiziyoruz” diyor.
Modelciler, uydu görüntülerinden veya cep telefonu verilerinden yeni bilgilerle daha doğru sayılar elde etmeye çalışıyor. Ancak Arizona Eyalet Üniversitesi’nde ekonomist olan ve iklim değişikliğinin neden olduğu göç üzerine bir dizi çalışmanın yazarı olan Valerie Mueller, “bu teknolojiyi kullanmanın kısıtlamaları var” diyor. Örneğin, uydu görüntüleri popülasyonları saymak için kullanılabilir, ancak popülasyondaki değişiklikler sadece göçten değil, doğum ve ölümlerden de kaynaklanabilir. Cep telefonlarındaki SIM kartlar, telefonun nereye gittiğini gösterebilir, ancak nedenini gösteremez; ve birden fazla kişi herhangi bir telefonu kullanabilir.
Bu örnekler, ülkeler arası değil, ülkeler içi göçe odaklanmaktadır, çünkü mevcut modellerin çoğu buna odaklanıyor. Peki neden? Çünkü insanlar hareket ettiklerinde genellikle fazla uzağa gitmezler; göç etmeye zorlanan insanların genellikle çok fazla parası yoktur ve komşu bir ülkedeki insanlar farklı bir dil konuşursa, bu da anavatanını terk etme konusunda başka bir caydırıcıdır. Ve bazı durumlarda, potansiyel bir hedef ülke, insanları evlerine yakın kalmaya zorlayabilecek fiziksel veya yasal engellere sahiptir.
Bu modelleri geliştirmek çok önemli, çünkü hükümetler insanların nereye gidebileceğini bilirlerse, olacaklara hazırlanabilirler. Örneğin, büyük ekonomik fırsatlara sahip bir şehir, bir iklim şoku meydana gelirse muhtemelen daha fazla göçmen çekecektir. Politika yapıcılar, kaç kişinin ve ne zaman gelebileceğini daha iyi anlayabilirlerse, uygun fiyatlı konutlar, hastaneler ve okullar için bu alana yatırımı yönlendirerek hazırlık yapabilirler.
Raporun diğer yazarlarından biri olan Columbia Üniversitesi’nden Alex de Sherbinin, “Asla kesin sayıları elde edemeyeceğiz, ancak insanlar modelin ne yaptığını anlarlarsa, bundan çok yararlı bilgiler elde edebilirler” diyor.