1.FA CUP
Dünyanın en eski futbol liginin 1888’de faaliyete geçen İngiltere’nin The Football League organizasyonu olduğunu daha önce belirtmiştim. Ancak en eski organizasyon ise The Football Association Challenge Cup veya yaygın kullanılan adıyla FA Cup.
1871 yılında oynanmaya başlanan FA Cup’da günümüzde İngiltere futbol liglerinde mücadele eden bazı Galler takımları da turnuvaya katılıyor. Bunun yanı sıra bir İskoç takımı olan Quenn’s Park Glasgow takımı 1884 ve 1885 yıllarında FA Cup’ta final oynadı. 1915-1919 yılları arasında I. Dünya Savaşı, 1939-1945 yılları arasında ise II. Dünya Savaşı nedeniyle düzenlenmeyen kupa bu yıllar dışında sürekli düzenlendi.
1872 ilk şampiyonunu çıkartan kupada şu 15 takım yer aldı: Barnes (Londra), Civil Service (Londra), Hitchin (Hertfordshire), Crystal Palace (Londra), Maidenhead (Berkshire), Marlow (Buckinghamshire), Queen’s Park Glasgow, Donington Grammer School (Lincolnshire), Royal Engineers, Reigate Priory (Surrey), Upton Park (Londra), Clapham Rovers (Londra), West Ham Park (Londra), Wanderers (Londra), Harrow Chequers (Londra), Hampstead Heathens (Londra).
Londra ve civarındaki amatör kulüplere sadece İskoçya’dan Queen’s Park’ın katılmasıyla gerçekleşen ilk turnuvada finali oynayan iki kulüpten Wanderers FC 1859 yılında İngiltere’de kurulmuş olan bir amatör futbol takımı; Royal Engineers ise, Britanya Ordusu’na bağlı Kraliyet Mühendisleri’ni temsil eden İngiliz futbol kulübü. 1863 yılında kurulan kulüp.
Kupa Statüsü ve Şampiyonlar
Kupanın statüsü tek maç usulü eleme şeklinde. Maçın berabere bitmesi halinde o maçı deplasmanda oynayan takımın sahasında tekrar maçı yapılıyor, bu maçın da berabere bitmesi halinde 15’er dakikalık iki uzatma devresi oynanıyor, uzatma dakikalarında da eşitliğin bozulmaması halinde seri penaltı atışları turu atlayan takımı belirliyor Tekrar maçında deplasman golü avantajı uygulanmıyor.
759 takımın katıldığı turnuvada 2 öneleme ve 4 eleme turu sonrası -ki bu turlara Qualifying Competition deniyor- takım sayısı 128’e düşüyor ki İlk eleme turlarında yol masraflarını azaltmak için kuzey ve güney ayrımı yapılıyor. Competition Proper denen 128 takımın oynadığı 6 tur sonucu ise yarı finallere ulaşılıyor. Yarı final maçları ve final maçı Wembley Stadyumu’nda oynanıyor. En baştan itibaren her turda yeni seviyede ekipler turnuvaya katılıyor ki Premier League ve Championship takımları ise kupaya 3.turda katılıyorlar.
Arsenal 20 finalde 13 şampiyonluk elde ederken en fazla şampiyon olan kulüp ve ilk şampiyonluğu 1930’da; Manchester United 20 finalde 12 şampiyonluk ile onu takip ediyor ve ilk şampiyonluk 1909’da gelmiş. Chelsea 13 finalde 8 şampiyonluğa ulaşırken ilk şampiyonluğu 1970’de ve aynı zamanda kendileri son şampiyon. Tottenham Hotspur 9 finalde 8 şampiyonluk gibi yüksek bir yüzdeye sahip ve ilk şampiyonluk 1901’de gelmiş. Liverpool 14 finalde 7 şampiyonluk elde etmiş ki ilki 1965’de.. Aston Villa da 11 finalde 7 şampiyonluk elde ederken en eski şampiyonlardan ve ilk şampiyonluğu 1887’de gelmiş. Newcastle United 13 finalde 6 şampiyonluğa sahip ve ilki 1910’da. Blackburn Rovers 8’de 6 şampiyonluk elde etmiş ve ilki 1884’de gelmiş ki bu üst grup içinde en eski şampiyon. Everton, Manchester City, West Bromwich Albion da beşer şampiyonluk ile onları takip ediyor. Bu üçlü içinde en eski şampiyon WBA 1888’de. Everton 1906 ve City 1904’de bu zafere ilk kez ulaşmış.
***
2.THE FOOTBALL LEAGUE (1888-1889)
Dünyanın en eski futbol organizasyonu The Football League 8 Eylül 1888’de İngiltere’nin East Midlands, West Midlands ve North West Bölgelerinden 12 üye kulüp ile başladı: East Midlands Bölgesi’nden Notts County ve Derby County; West Midlands Bölgesi’nden Aston Villa, Stoke, West Bromwich Albion, Wolverhampton Wanderers; North West Bölgesi’nden ise Accrington, Blackburn Rovers, Bolton Wanderers, Burnley, Everton, Preston North End. Londra başta olmak üzere İngiltere’nin birçok yerinden takım olmadığı görülüyor.
Her kulüp, rakipleriyle bir kez evinde ve bir kez de deplasmanda oynadı. Galibiyet için iki puan ve beraberlik için bir puan verildi. Sezonun ilk gününe kadar galibiyete bir puan konusu tartışılmıştı. İlk ligde Preston North End 40 puanla şampiyon olurken, Aston Villa 29 puanla ikinci, Wolverhampton Wanderers 28 puanla üçüncü sırada yer aldı. Şampiyon Preston’un kadrosundaki oyuncuların İngiliz, İskoç, İrlandalı ve Galli oyunculardan oluştuğu görülüyor ki 1980.lerde ve hatta kısmen 1990.larda bile bu, böyleydi.
***
3.THE FOOTBALL LEAGUE (1890-1891)
Dünyanın en eski futbol ligi organizasyonu The Football League’in Eylül 1888’de İngiltere’nin East Midlands, West Midlands ve North West Bölgelerinden 12 üye kulüp ile başladığını daha önce paylaşmıştım.
Galibiyete iki puan verilen sistemde ilk iki sezonda Preston North End şampiyon olurken ilk sezonda açık ara bir üstünlük sağlamıştı. İkinci sezonda ise ise Everton ile yoğun bir mücadele içinde olup 2 puan farkla zafere ulaşmışlardı. Aynı kulüplerle devam eden The Football League’de üçüncü sezonda Stoke çıkartılırken Sunderland lige alınmıştı. Oldukça çekişmeli geçen bu üçüncü sezon sonunda Everton 22 karşılaşmada 29 puanla şampiyon oldu. İlk iki sezonun galibi Preston North End ise 27 puanla ikinciliğe ulaşırken 26 puanlı Notts County üçüncü, Wolverhampton Wanderers dördüncü olmuştu.
Bu ilk kulüplerin bölgelerini hatırlarken şu an hangi liglerde olduklarına da bakalım?
East Midlands Bölgesi’nden Notts County (EFL League Two), Derby County (Football League Championship)
West Midlands Bölgesi’nden Aston Villa (Football League Championship), Stoke (Football League Championship), West Bromwich Albion (Football League Championship), Wolverhampton Wanderers (Premier League);
North West Bölgesi’nden ise Accrington (EFL League One), Blackburn Rovers (Football League Championship), Bolton Wanderers (Football League Championship), Burnley (Premier League), Everton (Premier League), Preston North End (Football League Championship).
North East Bölgesi’nden Sunderland (EFL League One)
Bu durumda bu kulüpler içinde Everton ve Burnley en üst ligde yer alırken içlerinde en alt ligde alan kulüp ise Notts County. 13 kulüpten 7 tanesi ise Football League Championship’de.
Not: Stoke 1863’de kurulmakla birlikte önce Stoke Ramblers ismiyle faaliyet gösterdi ve 1878’de Stoke Victoria Cricket Club ile birleşerek Stoke Football Club ismini aldı. 1925’de Stoke-on-Trent şehir statüsünü alınca kulüp de adını Stoke City olarak değiştirdi. Accrington FC de 1896’da kapandı. Şu an mevcutta olan Accrington Stanley başka bir kulüp. Onlar da 1891’de kuruldu ve sonra 1966’da kapandı, sonra tekrar açıldı. Accrington’da işler biraz daha karışık.
***
5.THE SCOTTISH FOOTBALL LEAGUE (1890-1891)
Dünyadaki lig hikayelerine devam ediyoruz. İkincisi Scottish Football League, yani İskoçya Futbol Ligi (SFL), kuruluş yılı olan 1890’dan Scottish Premier Lig’in (SPL) 1998’de ortaya çıkmasına kadar devam etmiş İskoçya’daki en üst lig yapılanmasıydı. SFL 1998’den sonra da 2.Lig ile 4.Lig seviyelerinde devam edip 2013’de SPL adına tarihe karıştı. İskoç Futbol Birliği 1873’de kurulmuştu ve 1890 öncesinde İskoçya’da kupa ya da yerel turnuvalar şeklinde karşılaşmalar oluyordu ve bazı futbolcular da daha iyi para kazanabilmek için 1888’de İngiltere’de kurulmuş olan The Football League’deydi.
İskoçya’da ligin kurulması için girişimlerde bulunulurken amatör Queen’s Park zamanla profesyonelliğin teşvik edilerek küçük kulüplerin yok edileceğini düşünerek bu tip bir organizasyona karşı çıktı. Queen’s Park, 1867’de Glasgow’da kuruldu ve İskoçya’nın en eski kulübü. 1884 ve 1885’de İngiltere’de FA Cup Finali oynadılar ve bunu gerçekleştiren tek İskoç kulübü. Şu an İskoçya 2.Ligindeler (Yani 4.Lig).
Scottish Football League, Queen’s Park’ın itirazına rağmen Nisan 1890’da kuruldu. Renton profesyonellikten dolayı hiç alınmadı. Saint Bernard’s bir karşılaşmada oyuncularına para ödediğinin tespit edilmesi üzerine ihraç edildi. İlk sezon yer alan kulüpler şunlardı:
(Parantez içindeki ilk yıl kuruluş, eğer kapandı ise ikinci yıl kapanış yılı)
Abercorn (1877-1920), Cambuslang (1874-1897), Celtic (1887-devam ediyor / Şu an Premier League’deler), Cowlairs (1876-1896), Dumbarton (1872-devam ediyor / Şu an 1.Ligdeler), Heart of Midlothian (1874-devam ediyor / Şu an Premier League’deler, Hearts olarak biliniyorlar), Rangers (1872-devam ediyor / Şu an Premier League’deler), Renton (1872-1922), St Mirren (1877-devam ediyor / Şu an Premier League’deler), Third Lanark (1872-1967), Vale of Leven (1872-1929, 1939’da tekrar kuruldu / Yerel olarak Central District 2.Division’da mücadele ediyor).
Celtic, Third Lanark ve Cowlairs de bazı profesyonel aktiviyelerden küçük cezalar aldı. İlk sezonda Rangers ve Dumbarton 29 puan topladı ve bir play-off karşılaşması oynadılar. 2-2 biten karşılaşma sonrası ikisi de şampiyon ilan edildi.
***
5.THE IRISH LEAGUE (1890-1891)
Dünyada futbol liglerinin kuruluşlarına bakmaya devam ediyoruz. Sırada 1890’da başlayan Kuzey İrlanda Ligi yani Irish League var. Büyük Britanya’yı oluşturan dört unsurdan üçü yani İngiltere, İskoçya ve Kuzey İrlanda Ligleri ilk ligler olarak karşımıza çıktı.
Irish League’in ilk sezonunda yer alan 8 kulübün 7 tanesi başkent Belfast’dan ve sadece 1 tanesi Armagh şehrindendi. Zaten lige başlangıçta bir süre Belfast & District League dendi. İlk ligde oynayan kulüpler şunlardı:
(Parantez içindeki ilk yıl kuruluş, eğer kapandı ise ikinci yıl kapanış yılı)
Belfast’tan olan takımlar Linfield (1886 – devam ediyor / Northern Ireland Premier League’deler), Ulster (1877 – 1930’dan itibaren sadece rugby), Distillery (1880 – devam ediyor / NIFL Premier Intermediate League’deler-3.Lig), Cliftonville (1879 – devam ediyor / Northern Ireland Premier League’deler), Glentoran (1882 – devam ediyor / Northern Ireland Premier League’deler), Oldpark (1880 – 1892), Clarence (1882 – 1892)’dı ve Armagh şehrinden Milford (1885 – 1891) almıştı.
İki devreli lig olarak oynanan ilk sezonda Ulster Spinning Company’nin Linfield Değirmeni işçilerinin kurduğu Linfield FC rakiplerine büyük bir üstünlük kurdu ve 14 karşılaşmadan 12’sini kazanırken rakip filelere tam 89 gol bırakarak şampiyonluğa ulaştı.
Kuzey İrlanda’nın en başarılı kulübü Linfield FC ve tam 52 şampiyonluğu var. Ezeli rekabet içinde olduğu Glentoran FC ise 23 şampiyonlukta. Aslında Linfield FC’nin Glentoran FC’den önce asıl rekabette olduğu kulüp Belfast Celtic FC. 1891’de kurulan ancak 1896’dan itibaren ligde yer alan bir kulüp ve 1949’a kadar 14 şampiyonlukları var. İskoçya’daki Celtic kuruluncaya kadar sadece Celtic olarak ifade edilirlerken sonra Belfast Celtic ismini alıyorlar. 1949’da bir Linfield karşılamasında çıkan olaylardan sonra ligden çekilme kararı alıyorlar ve sonrasında tasfiye süreci gerçekleşiyor.
Ligin şu an adı Northern Ireland Football League Premiership, daha önce Irish Premier League, Irish Football League Premier Division gibi isimler de aldı. Bu durumda 1891 yılı itibariyle dünyada 4 tane ligin kurulmuş olduğunu görüyoruz: English Football League 1888’de, Scottish Football League ve Irish League 1890’da ve Argentine Primera Division ise 1891’de.
***
6.FA CUP FINALS (1872-1891)
Daha FA Cup’ın da ilk sezonuna, en çok şampiyon olanlara ve kupa statüsünün detaylarına girmiştik. Peki ilk FA Cup Finalleri nerede oynandı ve kimler finallerde yer aldı?
1892’ye kadar ilk 20 finalin biri hariç hepsi Güney Londra’daki The Kennington Oval Kriket Sahası’nda oynandı. Bu saha 1870’deki ilk milli karşılaşma olan İngiltere-İskoçya karşılaşmasına da ev sahipliği yapmıştı. 1890’a kadar İskoçya ve Galler’le olan birçok milli karşılaşmanın oynandığı saha 18.yüzyıldan itibaren kriket sahası olarak kullanılıyordu ki 1845’de tam anlamıyla bir nizami saha haline gelmişti ki hala aktif bir saha.
İlk FA Cup finali Wanderers – Royal Engineers arasında bu sahada oynanmış ve 1-0 Wanderers kazanmıştı. 1873’deki ikinci final yine Londra’nın Fulham bölgesinde Lillie Bridge Grounds’daydı. Sonraki 18 final The Kennington Oval’da oynandı.
1872-1881 arasında ilk 10 finale baktığımızda 6 farklı kulüp görüyoruz. Parantez içindeki yıllar faal oldukları periyotları gösteriyor ki bir kısmı hala alt kümelerde ya da farklı organizasyonlarda devam ediyorlar.
Wanderers (1859-1887) bu dönemde 6 finalde 6 şampiyonluk elde etmiş. Royal Engineers (1863 – …) ise 5 finalde 2 şampiyonluk ile onları takip ediyor. Old Etonians (1871 – …) 6 finalde 1 şampiyonluk, Oxford University (1871 – …) 4 finalde 1 şampiyonluk ve Clapham Rovers (1869 – 1911) 2 finalde 1 şampiyonluk ile bu dönemde önemli performans göstermiş. Old Carthusians (1876 – …) ise 1 finalde 1 şampiyonluk elde etmiş. Bu kulüplerin hepsi ya Londra’da ya da çok yakınlarında.
1882’den itibaren ikinci 10 yılda Old Etonians üst üste iki finalde bir şampiyonluk elde ediyor. Birinde Blackburn Olympic (1878 – 1889)’e kaybedip diğerinde Blackburn Rovers’ı yeniyorlar. Blackburn Rovers bu dönemde 7 finalde 6 şampiyonluk elde ediyor. West Bromwich Albion 4 finalde 3 şampiyonluk elde ederken Preston North End 2 finalde 1 şampiyonlukla ön plana çıkıyor. Aston Villa tek finalde şampiyonluğa ulaşıyor. Wolverhampton Wanderers, The Wednesday (Sheffield) ve Notts County tek finallerini kaybediyorlar. Şu ana kadar final oynayan tek İskoç temsilcisi Queen’s Park ise iki finalde de Blackburn Rovers’a kaybediyor.
***
7.THE FOOTBALL LEAGUE (1891-1892)
Sıra dünyanın en eski futbol ligi organizasyonu olan ve 1888’de başlayan The Football League’in dördüncü sezonu olan 1891-92 Sezonunda. Bir önceki sezonda son dört sırada yer alan Accrington, Aston Villa, Derby County, West Bromwich Albion lige oylama sonucunda yeniden seçilmişti. Yeni başvuran 6 kulüpten ise Darwen ve Stoke lige yeni dahil edilmiş ve takım sayısı 14’e çıkmıştı. (Stoke 1889-1892 arasında devam eden Football Alliance’a gidip geri gelmişti ki onun da hikayesinden daha sonra bahsedeceğim.)
Bu sezon ligde yer alanların dağılımlarına baktığımızda ki parantez içindeki bilgiler şu an nerede olduklarını gösteriyor.
East Midlands Bölgesi’nden Notts County (EFL League Two), Derby County (Football League Championship)
West Midlands Bölgesi’nden Aston Villa (Football League Championship), Stoke (Karışık ve uzun hikayesinden daha önce bahsetmiştim – Stoke City / Football League Championship), West Bromwich Albion (Football League Championship), Wolverhampton Wanderers (Premier League);
North West Bölgesi’nden ise Accrington (1896’da kapandı, EFL League One’da devam eden Accrington Stanley’den farklı), Blackburn Rovers (Football League Championship), Bolton Wanderers (Football League Championship), Burnley (Premier League), Everton (Premier League), Preston North End (Football League Championship) ve Darwen (2008’den bu yana AFC Darwen olarak North West Countries League’de).
North East Bölgesi’nden Sunderland (EFL League One).
Bu bölgelerin nerelerde olduğu bilgisini gösteren harita görselde var.Bu liglerden Football League Championship, Premier League’in bir alt ligi yani ikinci lig, EFL League One iki altı, yani üçüncü lig ve EFL League Two üç altı, yani dördüncü lig.
Bu sezonda Midlands ya da North West bölgelerinden olmayan tek kulüp olan görseldeki Sunderland 38 puanla şampiyonluğa ulaşırken ki bu durumda dağdan gelip bağdakini kovmuş oluyordu Preston North End 37 puan ve Bolton Wanderers 36 puan onu sezon sonuna kadar zorlamışlardı. Ligi 12. sırada bitiren WBA ise finalde ligi 4.sırada bitiren Aston Villa’yı 3-0 yenerek FA Cup’ı kazanmıştı. Bu sezon aynı zamanda ikinci lig kurulmadan önceki son sezondu.
***
8.THE FOOTBALL ALLIANCE (1889-1892)
The Football Alliance 1889-90’dan 1891–92’ye kadar üç sezon boyunca devam etmiş olan bir futbol organizasyonuydu ve 1888’de başlayan The Football League’de yer almayan 12 kulüp tarafından kurulmuştu. The Alliance (Birlik) da The Football League’le benzer bir alanı yani Midlands’den North West’e olan bölümü kapsıyordu; küçük bir fark olarak Sheffield, Sunderland de ligin kapsama alanındaydı.
The Football Alliance’ın ilk sezonunda olan kulüpler:
Birmingham St George’s (1892’de kapandı), Bootle FC (1893’de kapandı), Crewe Alexandra (Şu an League 2 yani 4.Ligde oynuyor), Darwen FC (2009’da kapandı), Grimsby Town FC (Şu an League 2 yani 4.Ligde oynuyor), Long Eaton Rangers (Sadece bir sezon oynadı, kapandı), Newton Heath FC (1902’de Manchester United ismini aldı), Nottingham Forest (Şu an Championship yani 2.Ligde), Small Heath (1905’de Birmingham, 1943’de Birmingham City adını aldı ve şu an Championship yani 2.Ligde), Sunderland Albion (1892’de kapandı), The Wednesday (1929’da Sheffield Wednesday adını aldı ve şu an Championship yani 2.Ligde) , Walsall Town Swifts (1896’da Walsall FC adını aldı ve şu an League 1 yani 3.Ligde oynuyor).
Özetle Manchester United şu an en üst ligde hayatına devam ederken, Nottingham Forest, Birmingham City ve Sheffield Wednesday bu ligde ilk mücadelerini veren geleceğin diğer önemli kulüpleriydi.
1889-90 sezonunda şampiyon görseldeki The Wednesday olmuştu ki o sezon FA Cup’da final de oynamışlardı. Görselde şehir ismiyle belirtilmiş olsalar da dünyanın en eski profesyonel kulüplerinden birisi olan kulübün o anki adı The Wednesday.
The Football Alliance’ın Midland Football League örneğinde olduğu gibi diğer bazı halen devam eden yerel liglerden farkı The Football League’e alternatif olmasıydı. Ancak sadece 3 sezon devam edebildiler ve alternatif olarak ortaya çıktıkları ligin yani The Football League’in 2.Lig’i (Division 2) haline geldiler, ilk alt küme…
***
9.THE FOOTBALL LEAGUE (1892-1893)
Britanya futbolu tarihine de kaldığımız yerden devam ediyoruz. Yeni katılanlar için hatırlayalım, The Football League 1871’de başlayan FA Cup’dan sonra dünyada en eski futbol organizasyonu ve başlangıcı 1888. Birbirine komşu olan İngiltere’nin East Midlands, West Midlands ve North West Bölgelerinden 12 üye kulüp ile başlayan lig beşinci sezonunda 16 kulübe ulaştı.
1892-93 sezonunda East Midlands Bölgesi’nden Notts County, Derby County; West Midlands Bölgesi’nden Aston Villa, Stoke (Karışık ve uzun hikayesinden daha önce bahsetmiştim), West Bromwich Albion, Wolverhampton Wanderers; North West Bölgesi’nden Accrington (1896’da kapandı, şu anki Accrington Stanley’den farklı), Blackburn Rovers, Bolton Wanderers, Burnley, Everton, Preston North End; North East Bölgesi’nden Sunderland bir önceki sezondan devam eden kulüplerdi. Bu bölgeleri veriyorum, yerel rekabetler açısından önemli bilgiler.
East Midlands Bölgesi’nden Nottingham Forest, South Yorkshire Bölgesi’nden Sheffield Wednesday ve North West Bölgesi’nden Newton Heath (şimdiki Manchester United) ligdeki yeni kulüplerdi. Ligde temsilcisi bulunan bölge sayısı beşe çıkmıştı.
Sezon sonunda bir önceki sezonun şampiyonu Sunderland açık ara şampiyonluğa ulaşırken ilk iki sezonun şampiyonu Preston North End ikinci sırada yer alırken, üçüncü sezonun şampiyonu Everton da ligi üçüncü sırada bitirdi. 1892-93 aynı zamanda Second Division (İkinci Lig)’ın 12 kulüple başladığı sezondu.
“Team of all Talents (Bütün yeteneklerin takımı)” denilen Sunderland kalesinde daha önce hikayesini anlattığım İskoç Ned Doig (Arka sıra şapkalı) oynarken 30 karşılaşmada 36 gol yemişlerdi. 100 gol kaydettiler ve bunların 30 tanesi gol kralı olan İskoç Johnny Campbell (önde topla uzanan)’e aitti. Campbell bir önceki sezon da gol kralıydı, 1890’ların ve aslında futbol tarihinin ilk önemli yıldızlarındandı, ne yazık ki sadece 36 yıl yaşadı. Ligde yer alan kulüpler içinde İskoçya’ya en yakın olan Sunderland’de çok İskoç oyuncu vardı.
***
10.CORINTHIAN FC – 1
1890’lara geldiğimiz Britanya Futbol Tarihinde sırada ilginç bir kulüp var: Corinthian FC
Kulüp 1882’de İngiltere Futbol Federasyonu başkan yardımcısı N. Lane Jackson tarafından Londra’da kuruldu. Takım, çok iyi oyunculara sahip olmasına rağmen Londra’da amatör kulüplerle dostluk maçları yapıyor ve hiçbir yarışmacı organizasyona katılmıyordu. Kulübün ilkesi “spormenlik, fair-play ve spor aşkıydı”. Kulübe yapılan Futbol Ligi’ne ve FA Cup’a katılma davetleri geri çevriliyordu. Bunun nedeni olarak kulüp ilkelerinden olan: “Yarışmak ne rekabetle kupa kazanmak ne de belirli bir ödül almaktır.” prensibi olarak gösterilmişti.
Jackson, İskoçya milli takımının başarısını sürekli birlikte oynayan oyunculara bağlamış ve böyle bir milli takım kurmak istemişti. Bunun için dönemin en iyi amatör futbolcuları bir araya getirilmişti. Zamanla İngiltere millî futbol takımının iskeleti haline gelen takımın oyuncuların başka takımlarda oynamaya izinleri vardı. Bu sebeple kulüp, diğer karşılaşmaların oynandığı cumartesileri sahaya çıkmıyordu.
Eğer Football League ya da FA Cup bir yarışma olmasaydı Corinthian’ın bu kupayı birçok kez kazanmış olma ihtimali oldukça yüksekti. Buna birkaç örnek vermek gerekirse 1884’te oynanan bir karşılaşmada Corinthian o senenin FA Cup şampiyonu Blackburn Rovers’ı 8-1 yenmişti. 1900’de o yılın şampiyonu Aston Villa’yı mağlup etmişlerdi. 1903 FA Cup finalinde Derby County’i 6–0 mağlup eden Bury’i 10-3 yenmişlerdi. 1904’te Corinthian’ın 11–3’lük Manchester United galibiyeti bardağı taşıran son damla oldu…
Ortalama 50.000 seyirciye oynayan bu kulübün ve kalecilerinin hikayesiyle devam edeceğiz… Dünya turları, etkiledikleri kulüpler, oyuncuların milli takım performansları…
Fotoğrafta Kral George VI, Corinthian ve Tottenham Hotspur arasındaki karşılaşmanın başlama vuruşunu yapıyor.
***
11.CORINTHIAN FC – 2
Corinthian FC’nin hikayesine kaldığımız yerden devam edelim. 1882’den itibaren İngiltere milli takımının bazen tamamını bazen de büyük çoğunluğunu oluşturan bir yapıdan bahsediyoruz. 1890’a kadar İskoçya ile yapılan 8 karşılaşmada oynayan 88 oyuncunun 52’si Corinthian FC oyuncusuydu. Hatta ilk siyahi oyuncu Andrew Watson da bir Corinthian’lıydı.
Hem Football League hem FA Cup şampiyonlarına karşı aldıkları farklı galibiyetler sonunda Corinthian FC’nin üst düzey futbol kulüpleriyle karşılaşması 1900’lerin başlarında artık bir sorun olmaya başlamıştı. Bunun üzerine takım dünya turnesine çıkmaya karar verdi ki zaten bunu daha önce de gittikleri ülkeler olmuştu. 1897’den itibaren Güney Afrika ile başlayan ve Kanada, ABD, Macaristan, Çekoslovakya, İspanya, Danimarka, Hollanda, Avusturya, İsviçre, İsveç, Almanya, Brezilya, Jamaika ile devam eden bir süreçten bahsediyoruz. 1914’de Dünya Savaşı patlak verinceye kadar yabancı takımlarla 131 gösteri karşılaşması oynadılar ve bunların 72 tanesi yurtdışındaydı.
En son Brezilya turnesine gittiklerinde Dünya savaşı başladığı için hemen geri dönmek zorunda kaldılar. Daha önce de Brezilya’ya gitttiler ve onlardan çok etkilenenen tren yolu işçilerinin de girişimleriyle Brezilya’nın en önemli kulüplerinden Corinthians’a isim kaynağı oldular. Corinthian’ın eski oyuncularından Charles Miller, Brezilya’da futbolun babası olarak kabul edilir. İspanya seyahatinde Real Madrid’in beyaz formasının da esin kaynağı onlardı.
Futbol içindeki aykırı duruşları dışında dünyada da yıllar boyunca birçok etki bıraktılar. Onların 1.Dünya Savası Sonrası dönemlerine de değineceğiz.
***
12.SCOTTISH FOOTBALL LEAGUE (1892-93)
Dünya Futbol Tarihinde sırada İskoçya / Scottish Football League 1892-93 sezonu var. İrlanda ile birlikte İngiltere’den sonra ikinci lig olma özelliğini taşıyan İskoçya Football League’nin üçüncü sezonuydu ve önceki ilk iki sezonda Dumbarton şampiyon olmuştu. Dumbarton ilk sezonda şampiyonluğu Rangers ile paylaşmıştı. 10 takımlı ligde çift devreli oynanan karşılaşmalarda ilk Celtic ve Rangers çekişmesi yaşandı. İki puanlı sistemde çift devreli oynanan lig sonunda 1888’de kurulmuş olan Celtic 29 puanla şampiyon olurken 28 puanlı 1872’de kurulmuş olan Rangers ikinci oldu.
Onun dışında ligdeki diğer kulüplere bakarsak (Parantez içindekiler kuruluş yılı, ikinci bir tarih varsa da kapanış yılı): İskoçya’nın en eski kulüplerinden Saint Mirren (1877) ligde üçüncü oldu. Third Lananrk (1872-1967) dördüncü, Heart of Midlothian / Hearts (1874) beşinci, Dumbarton (1872) altıncı, Leith Athletic (1887) yedinci, Renton (1872-1922) sekizinci olurken Abercorn (1877-1920) ve Clyde (1877) son iki sırada yer alarak bir sonraki sezon kurulacak olan Scottish Division Two’ya düştüler. Bahsşi geçen 10 takım ağırlıklı olarak Glasgow, Dumbarton ve Paisley’dendi ve şu an faal olan 7 tanesinden iki dev kulüp yanı sıra Saint Mirren ve Hearts en üst ligde hayatına devam ediyor.
O sene lig şampiyonu olmanın yanı sıra bütün kupaları alan Celtic sezona Tom Duff ile başlamıştı; ancak Ocak ayında Dumbarton’a karşı alınan 8-0’lık mağlubiyette fatura kaleciye kesilirken yeni bir kaleci arayışına girildi ve Benburb’de aranan isim bulundu: Joseph Cullen. Celtic’in ilk efsane kalecisi olarak kabul edilen Cullen 1868’de dünyaya geldi ve önce Hawthorn ve Glasgow Benburb takımlarında oynadı. 1892-93 sezonunda Celtic’e gelen kaleci 5 sezon boyunca takımın kalesini koruduktan sonra Tottenham Hotspur’a transfer oldu. Görselde en üst sırada dördüncü sırada yer alan Cullen 1900’de futbolu bıraktıktan sonra 1905 yılında, henüz 37 yaşında zatürreden hayatını kaybetti.
***
13.FOOTBALL LEAGUE (1893-94)
Football League’de kaldığımız yerden devam edelim. 1893-94 sezonundayız… Önce ikinci sezonu olan Second Division’a göz atmakta fayda var: Liverpool, Newcastle United, Rotherham Town & Woolwich Arsenal (şimdiki Arsenal)’ın lige başvuruları kabul edilmişti. 15 takımla çift devreli oynanan ligde Liverpool ilk sezonunda büyük bir üstünlük sağlayarak kendi sahasında bütün karşılaşmaları kazanmış, hiç yenilmeyerek ligi birinci sırada bitirmişti. Daha sonra da First Division’da son üçte yer alan takımlardan Newton Heath (Bugünün Manchester United’ı) ile baraj karşılaşmasında oynamış, galip gelerek küme yükselme hakkını elde etmişti. Onun ardından ikinci sırada yer alan Small Heath (Bugünün Birmingham City’si) de yine üst ligde son üçten Darwen’i yenmişti.
Üçüncü sıradaki, şu anki profesyonel kulüplerin en eskisi (1862) Notts County ise baraj karşılaşmasında üst kümeden ilk şampiyon Preston North End‘e kaybedince yerinde kalmıştı. Üst lige çıkamadılar ama FA Cup’da büyük bir performans göstererek kupaya uzanma başarısını göstermişlerdi. First Division’da düşenler ve kalmayı başaranlara baktık. Üst tarafta neler oldu? 16 takımlı ligde üçüncüden başlayalım: Derby County, 36 puan toplarken 34 puanlı Blackburn Rovers, Burnley ve 33 puanlı Everton’ın önünde yer almıştı. Bir önceki sezonun şampiyonu Sunderland 38 puanla bu sefer ikinci sırada kendine yer bulmuştu. Aston Villa ise en fazla 60 puanın toplanabileceği zorlu ligde 44 puanla ilk şampiyonluğuna ulaştı. Nottingham Forest, WBA, Wolves, Sheffield United, Stoke, The Wednesday de 7. ve 12.sıra arasında kendilerine yer buldular.
İlginç bir bilgi olarak o zaman bile First Division karşılaşmaları bütün takımlar dikkate alındığında ortalama 7-8 bin kişiye oynanıyordu ve en çok seyirci toplayan takım da 14 bin kişi ile Everton’dı. Şampiyon Aston Villa 11 bin kişiye, Sunderland 8 bin kişiye oynuyordu; Second Division şampiyonu Liverpool ise 5 bin kişi… Renklendirilmiş görselde Sunderland ve Aston Villa takımları birlikte…
***
14.IRISH LEAGUE (1891-92)
Dünyada futbol liglerinin tarihine bakmaya devam ediyoruz. Sırada 1890’da başlayan Kuzey İrlanda Ligi yani Irish League var. Ligin şu an adı Northern Ireland Football League Premiership, daha önce Irish Premier League, Irish Football League Premier Division gibi isimler de aldı. Irish League’in ikinci sezonunda bütün takımlar Belfast’tandı. Lig 10 takımlıydı ve bu lige ilk yıllarında Belfast ağırlığı sebebiyle Belfast & District League deniyordu.
İkinci sezonda da ilk sezonda olduğu gibi Linfield Belfast şampiyonluğa ulaşırken sadece bir yenilgi almışlardı ve tam 106 gol atmışlardı. Linfield’ı hatırlarsak Linfield Değirmeni işçilerinin oynadığı bir takımdı. Ulster Belfast ise yine ikinciliği elde ederken Lancashire Fusiliers üçüncü olmuştu. Bu takım daha sonraki yıllarda da devamlılığı olan bir İngiliz ordu birliğinin ismini taşıyordu. Bu, çok klasik bir hikayedir ve dünyanın birçok yerinde ilk liglerde bu tip takımlara rastlanmaktadır ki ülkemiz lig tarihinin başlangıcı olan İstanbul Ligi’nden bahsederken benzer bir durumla karşılaşmıştık. Ancak Lancashire Fusiliers sadece bu sezon ligde yer almıştı.
Bu ligden günümüzde Linfield (1886/Northern Ireland Premier League’deler), Glentoran (1882/Northern Ireland Premier League’deler), Cliftonville (1879/Northern Ireland Premier League’deler), Distillery (1880/NIFL Premier Intermediate League’deler-3.Lig) devam ederken Ulster ilerleyen yıllarda sadece rugby kulübüne dönüştü. Milltown (1886-1897), Oldpark (1880-1892), Ligoniel (1881-1899) yeni yüzyılı göremeden tarihe karışmışlardı ki zaten bir sonraki sezonda da yer almayacaklardı.
Görsel ilk sezondan itibaren Linfield ile yoğun bir rekabet içinde olan ve birçok şampiyonluk elde eden Glentoran’ın 1892’den bu yana evi olan The Oval’e ait.
***
15.SCOTTISH FOOTBALL LEAGUE (1893-94)
İskoçya / Scottish Football League’in 1890’da başladığından ve ilk üç sezonda önce Dumbarton ile Rangers’ın şampiyonluğu paylaştığını sonraki iki sezonda ise önce Dumbarton’ın sonra da Celtic’in şampiyonluğı elde ettiğinden bahsemiştik.
1893-94 sezonunda ise lig yine 10 takımla oynanırken artık bir de Division Two da vardı. Bu durumda artık en üst ligden Division One diye bahsetmek gerekiyordu. Glasgow (Celtic, Rangers, Third Lanark) ve Edinburgh (Heart of Midlothian, Saint Bernard’s, Leith Athletic) ağırlıklı olan ligde diğer kentlerden Dumbarton, Dundee, Saint Mirren ve Renton kulüpleri de vardı. Bu anlamda İskoçya’daki ligin ülkenin genelini kapsama alanında dönemi için ileri seviyede olduğu söylenebilirdi.
Yine 10 takımlı Division Two ise Glasgow ağırlıklıydı: Cowlairs, Partick Thistle, Port Glasgow Athletic, Northern ve Thistle gibi. Bu ligden başlarsak Edinburgh takımı Hibernian şampiyon olmasına rağmen üst lge çıkmak istememş ve ikinci Cowlairs de aynı durumda olunca üçüncü sıradaki North Lanarkshire bölgesinden Clyde, Division One vizesi almıştı. Division One’da ise Celtic 29 puanla ikinci şampiyonluğu elde ederken bu sefer Heart of Midlothian 26 puanla ikinci sırada yer alırken Renton ise sadece 5 puanla lige veda etmişti.
32 takımla başlayan kupada ise ligi dördüncü sırada bitiren Rangers, finalde lig şampiyonu Celtic’I 3-1 yenerek kupaya uzanmıştı.
Oldukça kapsamlı bir organizasyon haline gelen İskoçya futbolundan birçok oyuncu da bir yandan İngiltere’de oynamaktaydı.
***
16. FOOTBALL LEAGUE (1894-95)
Liverpool ilk Premier League şampiyonluğunu elde etti. Benim çocukluğum ile gençliğimde yani 70’ler ve 80’lerin efsane kulübü o dönemde dünyada kendine özel bir edinmişti ve dünyanın her yerinde taraftarı olmayı başaran ilk kulüplerdendi. Kendilerini kutluyoruz ve Football League’e kaldığımız yerden devam ediyoruz ki 1894-95 sezonu da Liverpool’un ilk kez Division 1’de yer aldığı sezondu. Bir önceki sezon yine ilk kez yer aldıkları Division 2’de şampiyon olmuşlar ve lig başından bu yana Football League’de yer alan gelecekteki ezeli rakipleri Everton’ın yanına gelmişlerdi.
Peki 1894-95’de neler oldu? Bir önceki sezon Aston Villa’nın gerisinde ikinci sırada kalan Sunderland bu sezon şampiyonluğu geri almayı başarırken 16 takımlı ligde özellikle kendi sahasında hiç karşılaşma kaybetmemiş ve sadece 2 beraberlik almıştı. Bu üstünlük onlara 47 puanla üçüncü zaferlerini getirmişti. Ligin ilk sezonundan bu yana zirve mücadelesi içinde olan ve daha önce bir şampiyonluk da elde eden Everton ise 42 puanla ikinci sırada yer almıştı. Bir önceki şampiyon ise 39 puanlı Aston Villa olmuştu. 4.-13.sıra arasında yer alanlar ise sırasıyla Preston North End, Blackburn Rovers, Sheffield United, Nottingham Forest, The Wednesday (sonraki Sheffield Wednesday), Burnley, Bolton Wanderers, Wolverhampton Wanderers ve Small Heath (sonraki Birmingham City), West Bromwich Albion’dı.
Sırasıyla son üç sırada yer alan Stoke, Derby County ve Liverpool ise Division 2’den sırasıyla ilk üç sırada yer alan Bury, Notts County ve Newton Heath (sonraki Manchester United) ile baraj karşılaşması oynadılar. Bunun sonucunda sadece Stoke devam ederken Derby County ve Liverpool lige veda etmişti. Liverpool’un ilk Division 1 macerası çok kısa sürmüştü.
FA Cup’da ise finalde Aston Villa, West Bromwich Albion’ı 1-0 yenerek tarihinde ikinci kez kupaya uzanmıştı ki 1887’de ilk kupaya uzandıklarında yine bu iki ekip karşı karşıya gelmişti.
***
17. WELSH FOOTBALL
İngiltere, İskoçya ve İrlanda liglerinin başlangıçlarına değindik ve devamında da hikayelerini anlatmaya devam ediyoruz, 1900’lere yaklaştık. Peki Galler’de durum nedir? Her zaman önemli kulüplerde oynayan ünlü futbolcuları ile daha çok milli takımları ile bildiğimiz her daim ilginç bir yer olan Galler’de de futbol adanın kalanı gibi çok eskilere dayanıyor. Futbol 1860’larda kuzeyde Wrexham’da oynanmaya başlarken ilk birlik Football Association of Wales 1876’da kuruldu. 1877’de ilk milli takım kurulurken İskoçya’ya 4-0 kaybettiler. Ülkenin güneyi uzun süre bu spora soğuk bakıp ragbiye devam ederken ilk kez 1894’te Swansea’de bir milli karşılaşmaya ev sahipliği yaptılar. Bu yıllar Gal futbolunun yükselişte olduğu yıllardı. 1906’da Wrexham, İngiltere’de Birmingham and District League’e, 1909’da güneyden Swansea, Newport, Ton Pentre, Merthyr Tydfil, Aberdare and Riverside İngiltere’de Southern Football League’e dahil oldu.
Lig eskiden beri oynanmakla birlikte onların da 1992’den bu yana bir Premier League’leri var ve bu yaklaşık 30 yıl içinde en çok şampiyonluk alan kulüpler Bangor City (1876), Barry Town (1912) ve The New Saints (1959). Kuruluş tarihleri çok farklı olan bu kulüplerden ilk ikisi İngiltere liglerinde de oynadı. The New Saints son dönemin yükselen kulübü ve ilginç olan ise bir İngiliz kulübü olması. Onlar dışında da Newcastle AFC, Bucknell, Trefonen, Morda United ve Bishop’s Castle Town da Gal liglerindeki diğer İngilizler.
Bu, madalyonun bir yüzü bir de diğer yüzü var ki o da düzenli olarak İngiltere liglerinde oynayan 5 kulüp: Swansea City (1912) ve Cardiff City (1899) şu an EFL Championship’de. Newport County (1912) ise League 2’de. Daha alt liglerde ise Wrexham (1864) ve Merthyr Town (1909) yer alıyor. 1992’de Galler’de Premier League organizasyonu kurulduğunda gelen davete Bangor City, Barry Town, Caernarfon Town, Colwyn Bay, Newtown ve Rhyl gibi kulüpler icabet ederken bahsettiğimiz 5 kulüp İngiltere’de kalmayı tercih ettiler. Bu 5 kulüp FA Cup’a dahil olabilirken Gal Kupası’na katılamıyorlar.
***
18. IRISH LEAGUE (1893-94)
1890’da başlayan Kuzey İrlanda Ligi yani Irish League’de 1893-94 sezonundan Dünya Futbol Tarihine devam ediyoruz. Ligin şu an adı Northern Ireland Football League Premiership, daha önce Irish Premier League, Irish Football League Premier Division gibi isimler de aldı. Irish League’in ilk sezonlarında bütün takımlar Belfast’tandı. İlk sezonunda 8 takımlı ikinci sezonunda 10 takımlı olan lig 3. ve 4.sezonunda ise 6 takımlıydı ve bu lige ilk yıllarında Belfast ağırlığı sebebiyle Belfast & District League deniyordu.
İlk üç sezondaki Linfield’un şampiyonluğundan sonra sıra ilerideki yıllarda ezeli rakibi olacak Glentoran’daydı. İkisinin rekabetine “Big Two” denmektedir. Glentoran 1882’de kurulmuş bir ve 1886 kuruluşlu Linfield’e göre daha eski bir kulüp. 1891 kuruluşlu Belfast Celtic 1949’da rekabetten çekilince ortalık sadece bu iki kulübe kalkmıştı, daha öncesinde rekabet Katolik Celtic ve Protestan Linfield arasındaydı. Aralarındaki karşılaşma Celtic’in protesto ile ligden çekilmesine gitmişti ki bu hikayeden daha önce bahsetmiştim. Celtic’in o zamana kadar
Bu ligden günümüzde Glentoran (1882/Northern Ireland Premier League’deler), Linfield (1886/Northern Ireland Premier League’deler), Cliftonville (1879/Northern Ireland Premier League’deler), Distillery (1880/NIFL Premier Intermediate League’deler-3.Lig) devam etmektedir. Ulster ilerleyen yıllarda sadece rugby kulübüne dönüşürken Ligoniel (1881-1899) yeni yüzyılı göremeden tarihe karışmıştı.
***
19. SCOTTISH FOOTBALL LEAGUE (1894-98 ARASI)
1890’da başlayan İskoçya / Scottish Football League’de 1894-98 arasındaki 4 sezonda Heart Of Midlothian ve Celtic sırayla ikişer şampiyonluk yaşamıştı. 1893’ten itibaren Division 1 ve Division 2 olarak oynanan organizasyonda her iki seviyede de 10’ar takım yer almaktaydı. Bu 4 sezonda bu iki şampiyonun yanı sıra Rangers ve Hibernian da ilk 4 sırada kendilerine yer bulmuştu. Sadece 1894-95 sezonunda Third Lanark dördüncü sıradayken Hibernian o sezon Division 2’de şampiyon olarak üst lige çıkmış ve ertesi sezon da kendine Division 1’de yer bulmuştu. Bu dört sezonda sırasıyla Leith Athletic, Dumbarton, Abercom, Clyde küme düşerken Hibernian dışında Abercom, Partick Thistle ve Kilmarnock da yine sırasıyla Division 1’e yükselmişti.
Glasgow temsilcileri Celtic ve Rangers’dan daha önce bahsetmiştim, sırada Edinburgh temsilcileri Heart Of Midlothian ve Hibernian var ki ilki 1874, ikincisi 1875 kuruluşlu olan bu iki kulüpten Hearts, İskoçya’nın başkentinin en eski kulübü. Kulüp adını Orta Çağ’dan kalma tarihi kasaba Midlothian’dan ve The Old Tolbooth hapishanesinin tarihi girişini gösteren Royal Mile’daki Heart of Midlothian mozaiğinden almıştır. Bunlar Walter Scott’ın The Heart of Midlothian romanında yaşatılmaktaydı. 1895 ve 1897’de iki şampiyonluk dışında 1906’ya kadar dört şampiyonluk elde eden kulübe 1886’dan bu yana Tynecastle Park ev sahipliği yapıyor.
Fotoğraf Kaynak: https://www.heartsfc.co.uk/more/club/history-2
Hibernian ve daha çok bilinen adıyla Hibs ise Edinburgh’daki İrlanda kökenliler tarafından kuruldu ve adı da zaten İrlanda Adası’nın Latin dilindeki adı Hibernia’dan geliyor. Ancak günümüzde etnik ya da kökenden çok kentteki yerleşime göre taraftarı olan Hibernian, Heart of Midlothian’ın ezeli rakibi. 1886-87’de ilk İskoçya Kupası’nı alan Hibs ligde ilk büyük başarısını ise 1896-97’de ezeli rakibinin arkasında ikinci gelerek elde etti. Karşılaşmalarını 1893’den bu yana Easter Road’da oynuyorlar.
Hatta iki takım 1896 kupa finalinde de karşı karşıya gelmiş ve Heart Of Midlothian, Hibernian 3-1 galip gelmişti. Bu dönemdeki diğer kupardan birisini St. Bernard’s, diğer ikisini Rangers kazanmıştı.
20. IRISH LEAGUE (1894-98)
1890’da başlayan Kuzey İrlanda Ligi yani Irish League’de 1894-96 arasında 2 sezon 4 takımla oynanırken 1896-98 arasında ligde 6 takım yer almıştı. Parantez içinde önce kuruluş yılı sonra da şu anki pozisyonu belirtilen Glentoran (1882/Northern Ireland Premier League’deler), Linfield (1886/Northern Ireland Premier League’deler), Cliftonville (1879/Northern Ireland Premier League’deler), Distillery (1880/NIFL Premier Intermediate League’deler-3.Lig) ana takımlar olurken 1896’dan itibaren North Staffordshire (1896 – 1899) ve Belfast Celtic (1891 – 1949) de lige katılırken Celtic tasfiye olduğu 1949’a kadar Linfield’in ezeli rakibi olmuştu, Celtic sonrası rekabette yerine Glentoran geçmişti. Bu kulüplerin rekabetine daha önce değinmiştik.
Bu sezonlardan 1895 ve 1898’de Linfield, 1896’da Distillery ve 1897’de Glentoran şampiyonluğa ulaştı. Linfield toplamda 8 sezonda 5 şampiyonluğa ulaştı. Ortalama 4-4.50 golün atıldığı bu sezonlarda kupada Linfield lig şampiyonluğunu elde ettiği sezonlarda kupaya da uzanırken Distillery de aynı şekilde şampiyon olduğu sezon kupaya da uzanmıştı. 1896-97 sezonunda ise Cliftonville, Curragh Co. Kildare Sherwood Foresters 3-1 yenerek kupada zafere ulaştı.
***
21. FOOTBALL LEAGUE (1895-98)
İngilizlerin Football League’inin sekizinci sezonu 1895-96 sezonuydu. Hem Division 1 hem Division 2 16 takımla oynanırken puan eşitliği halinde atılan golün yenilen gole oranına göre daha yüksek orana sahip olan daha üstte yer almaktaydı. Aston Villa (45 puan) daha önceki şampiyonlarda olduğu gibi kendi sahasındaki 15’te 14 galibiyetle fark yaratarak şampiyonluğa ulaştı. Bu, onların 1894’ten sonra ikinci şampiyonluğuydu. Derby County 41 puanla ikinci, Everton 39 puanla üçüncü sırada yer alırken Small Heath (Birmingham City) ve West Bromwich Albion (WBA) son iki sırada yer alarak Division 2’de ilk iki sırada bulunan Liverpool ve Manchester City ile test karşılaşması oynadılar. Lig usulü oynanan karşılaşmalar sonrasında Liverpool ve WBA, takip eden sezon Division 1’de oynamaya hak kazandılar. 1894 yılında belirlenen kurallar bu sezonda ve takip eden birçok sezonda devam ederken Division 2’de son üç takım Port Vale, Rotherham Town, Crewe Alexandra “Yeniden Seçim”e girmişler, ancak seçilmemişlerdi. The Wednesday de ligde orta sıralarda yer alırken FA Cup’a uzanmayı bilmişti.
1896-97 sezonunda Aston Villa’nın üstünlüğü devam ederken farkı daha da açmıştı (47 puan). Sheffield United ve Derby County 36 puanla ikinci ve üçüncü sırada yer aldılar. Sunderland ve Burnley ise son iki sırada yer almışlardı ve test karşılaşması oynanak zorundaydılar. Division 2’den de Notts County ve Newton Heath (Manchester United) ilk iki sırada yer alırken test karşılaşmaları sonucunda Notts County ve Sunderland takip eden sezonda Division 1’de oynamaya hak kazandılar. Şampiyon Aston Villa, Everton’a karşı 3-2 galip gelerek FA Cup’ı da müzesine götürerek muhteşem bir sezon geçirmişi aynı zamanda yine 3 şampiyonluğu olan Sunderland’ı yakalamışlardı. Division 2’de Burton Swifts ile Lincoln City yeniden seçilirken Burton Wanderers lige veda etmişti.
Fotoğraf Kaynak : Villa Park / Footballawaydays
1897-98 sezonuna gelindiğinde bir önceki sezonun ikincisi Sheffield United 42 puanla şampiyonluğa ulaşırken bu onlar için bir ilkti. Sunderland 37 puanla ikinci sırada, Wolverhampton Wanderers ise 35 puanla üçüncü sırada yer almıştı. Aston Villa ise iki başarılı sezondan sonra altıncı sırada yer almıştı. Division 1’de son iki sıradaki Blackburn Rovers ve Stoke ile Division 2’de ilk iki sıradaki Burnley ve Newcastle United test karşılaşmaları oynarlarken Stoke ve Burnley bir sonraki sezonda Division 1’de olma hakkı kazandılar. Division 2’de son üç sırada yer alan Lincoln City, Darwen, Loughborough yeniden seçilerek bir sonraki sezon devam etme şansını elde ettiler. FA Cup’da ise Nottingham Forest ezeli rakibi Derby County’yi 3-1 yenerek kupayı kazanmıştı.
***
22. FOOTBALL LEAGUE (1898-1901)
İngilizlerin Football League’inin onbirinci sezonu 1898-99 sezonuydu. Hem Division 1 hem Division 2 18 takımla oynanırken Aston Villa (45 puan) daha önceki şampiyonlarda olduğu gibi kendi sahasındaki 17’te 15 galibiyet ve 2 beraberlikle fark yaratarak dördüncü şampiyonluğa ulaştı. Liverpool 43 puanla ikinci, Burnley 39 puanla üçüncü, Everton 38 puanla dördüncü sırada yer alırken Bolton Wanderers ve The Wednesday (Sheffield) son iki sırada yer alarak Division 2’nin yolunu tuttu. Manchester City ve ligin yeni takımı Glossop ilk iki sırada yer alarak Division 1’e yükselirlerken Division 2’de son üç takım Blackpool, Loughborough, Darwen “Yeniden Seçim”e girmişler, ancak sadece Loughborough yeniden seçilmişti. Düşmekten son anda kurtulan Sheffield United ise orta sıralarda yer alan Derby County’i 4-1 yenerek de ligde orta sıralarda yer alırken ilk kez FA Cup’a uzanmayı bilmişti.
1899-1900 sezonunda Aston Villa’nın üstünlüğü devam ederken bu sefer 50 puan toplamışlar ve ligin onikinci sezonunda beşinci şampiyonluğu elde etmişlerdi. Beş şampiyonlukta da takımın başında 1926’ya kadar tam 42 yıl takımı yönetecek olan eski oyuncuları İskoç George Ramsay vardı.. Bir önceki sezonun FA Cup şampiyonu Sheffield United 48 puanla ikinci sırada yer alırken Sunderland 41 puanla üçüncü ve Wolverhampton Wanderers 39 puanla dördüncü sırada yer aldılar. Burnley ve ligin yeni takımı Glossop ise son iki sırada yer almışlardı. Division 2’den de The Wednesday ve Bolton Wandereres ilk iki sırada Barnsley, Luton Town ve Loughborough son üç sırada yer almışlardı. The Wednesday sahasındaki bütün karşılaşmaları kazanmıştı. Division 2’de Burton Swifts ile Lincoln City yeniden seçilirken Burton Wanderers lige veda etmişti. Bury ise Southampton’ı 4-0 yenerek FA Cup’a uzanmıştı.
1900-01 sezonunda ise Liverpool ilk şampiyonluğuna ulaşmıştı. Ezeli rakibi olacak Everton daha önce bir şampiyonluk bir ikincilik ve iki üçüncülük alırken bu, 45 puanlı Liverpool’un ilk başarısıydı. Sunderland 43 puanla ikinci sırada yer alırken bu onların da üç şampiyonluk ve iki ikincilik sonrasında yeni başarısıydı. Daha önce kendilerine şampiyonlukları kazandıran Tom Watson ise Liverpool’un başındaydı. İki ezeli rakip Notts County ve Nothingham Forest de üçüncü ve dördüncü sıradaydı. Division 1’de son iki sıradaki Preston North End ve West Bromwich Albion son iki sırada kendilerine yer bulabildiler. Division 2’de ise Grimsby Town ve Small Heath bir üst lige çıkma hakkı kazandılar. Walsall, Stockport County ve Burton Swifts son üç sırada yer alırken son ikisi lige tekrar seçildiler. FA Cup finalini Crystal Palace’da 110.000 kişi izlerken Tottenham Hotspur ve Sheffield United 2-2 berabere kaldılar. Burnden Park’taki tekrar karşılaşmasını ise Tottenham Hotspur 3-1 kazandı. Bu dönemde lig karşılaşmalarındaki ortalama seyirci sayısı ise 10.000’leri bulurken en yüksek seyirci 50.000 kişi ile Liverpool-Everton karşılaşmasındaydı.