Bu hafta, Afrika’nın en büyük ikinci ülkesi ve dünyanın en yoğun ormanlık alanına sahip altıncı ülkesi olan Demokratik Kongo Cumhuriyeti, bu ormanların büyük bölümlerini petrol ve gaz şirketlerine açık artırmayla satıyor. Karar, iklim aktivistlerini öfkelendirdi: Kongo Nehri havzasındaki geniş ekvator ormanları ve turbalık alanları, dünyanın en etkili karbon yutaklarından biridir.
Yine de DRC’nin liderleri, haklı olarak, dünyanın dehşetini düpedüz ikiyüzlülük olarak görüyorlar. Ukrayna savaşı, Batı’yı kömür santrallerini yeniden açmaya ve Körfez ülkelerine daha fazla petrol pompalamaları için yalvarmaya itti. Neden dünyanın en yoksul ülkelerinden biri, diğer pek çokları gibi ithal gıda ve yakıt için daha yüksek fiyatlar ödemek için mücadele ederken, Ortadoğu, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki üreticilerle birlikte petrol üretiminden yararlanmamalı?
Gerçekten de, bir yanıt olarak, ahlaki öfke hem saçma hem de pratik değildir. Bu çok saçma çünkü DRC gibi iklim değişikliğinden en fazla risk altında olan ülkeler zaten atmosferdeki karbondan en az sorumlular ve ısınan bir dünyaya uyum sağlamak için en az kaynağa sahipler.
Liderleri neredeyse iklim inkarcıları değil. Kongo Devlet Başkanı Felix Tshisekedi geçen yıl Afrika’nın GSYİH’sının %15’inin 2030’dan önce iklim değişikliği tarafından yok edilebileceği konusunda uyardı. Bunun olmasını önlemek için uluslararası toplumdan beş yıl boyunca yılda yalnızca 5 milyar dolar istedi – ama alamadı . Sabrını kaybetmesi şaşırtıcı mı?
DRC, eğer zengin ülkeler, yüzyıllarca süren karbon emisyonlarının daha fakir olanlara getireceği maliyetleri ödeme konusunda ciddi değillerse, nakdi kendilerinin yükseltmek zorunda kalacaklarına karar veren yalnızca ilk gelişmekte olan ülkedir. Diğer ülkeler takip edecek. Bu bahar Hindistan’daki can sıkıcı sıcak dalgaları ve elektrik kesintileri sırasında, yerel bir politikacı bana, Hindistan’ın enerji geçişi için uluslararası toplumdan fon toplayamaması halinde, “bir milyar havayı çalıştırmak için daha fazla kömür santrali açmak” zorunda kalacağını söyledi. – klimalar, başka bir şey değilse.”
Ve bu yüzden öfke de pratik değildir. Ülkeleri karbondan arındırmaya zorlamanın makul bir yolu yoktur. İster otokrat ister demokrat olsun, liderleri her zaman herhangi bir küresel öncelik yerine vatandaşlarının acil ihtiyaçlarına odaklanacaktır. Ve seçenekleri var: Batılı şirketler Kongolu petrol ve gaz blokları için teklif vermemeyi seçerse, Çinli petrokimya şirketleri onları mutlu bir şekilde kapacaktır.
Sonunda, DRC gibi ülkelere dünyanın geri kalanı için doğru olanı yapmaları için ödeme yapılması gerekecek. Bu konuda ahlaki olmak istiyorsanız, ödenmesi gereken tazminatın bir kısmı olarak adlandırın. Pragmatik olmak istiyorsanız, satın alınmaları gerektiğini kabul edin.
Bu imkansız mı? Kendi ekonomileri mücadele ederken, hangi Batılı ülkeler, özellikle de bu ulusların birçoğu geçmişte resmi yolsuzlukla mücadele etmişse, binlerce mil ötedeki daha yoksullara milyarlarca dolar vermeye hazır?
Gelişmekte olan dünyada karbonsuzlaşmaya yardımcı olacak anlaşmalar, hükümet bütçelerine basit transferleri içermek zorunda değildir. Konuşma bunun çok ötesine geçti. Odaklanmış, sektöre özel borç-dekarbonizasyon takasları üzerinde çalışılıyor. Güney Afrika’nın kömürden uzaklaşmasına yardımcı olmak için yapılan 8.5 milyar dolarlık anlaşma, geçen yıl COP26’daki tek gerçek başarıydı. Diğer birçok ülke için de benzer mekanizmaların inşa edilmesi gerekiyor – açıkçası DRC de dahil.
Yapılması gereken bariz anlaşmalar yok gibi değil. DRC sadece petrol ve gaza sahip değil, Kongo Nehri’ne de sahip. Dört on yıllık Inga-1 ve Inga-2’nin yerini alacak yeni bir hidroelektrik santrali inşa etmek için mücadele etti. Artık herhangi bir yeni proje ancak Çin parasıyla ve gücünün çoğunu enerji açısından fakir yerel nüfusa değil de Güney Afrika’ya ihraç ederse inşa edilebilir gibi görünüyor. Ve tabii ki, böyle bir tesis, etrafındaki ormanın büyük bölümleri petrol pompalamak için yerle bir edilirse asla inşa edilemez. Şikayet etmek yerine, dünyanın sürdürülebilir bir Inga-3’ü finanse etmesi gerekmez mi?
Paranın nereden geleceğine gelince, gerçekçi olalım. Bol miktarda fon mevcut. ABD ve Avrupa Birliği, bundan on yıllar sonra karbon yakalama ve depolamaya yol açabilecek gökteki pasta teknolojilerini kovalamak için milyarlar harcıyor. DRC gibi ülkelere halihazırda var olan karbon yutaklarını korumaları için ödeme yapsalardı, bu yatırımlardan daha hızlı ve daha iyi bir getiri elde edeceklerdi.
Uzak gelecekte net sıfır hedefleri ilham verici olsa da, dünyanın kaderinin 2030’dan önce belirleneceğini hatırlamak önemlidir. Gelişmekte olan ekonomilerin önümüzdeki yüzyıl için altyapılarını yerine koymaları önümüzdeki birkaç yıl içinde olacak. Endonezya sanayi parklarındaki küçük kömür santralleri veya Kongo havzasındaki dev yeni petrol sahaları olsun, şu anda kritik seçimler yapılıyor. Bu, eylem için bir an, gereksiz bir öfke değil.
Bloomberg