Vulvodini veya vulvar ağrı nedir?
"Vulva" Latince kadın dış genital (cinsel) organının tümüne verilen isimdir. "Odiynia" ise ağrı demektir.
Vulvodini, kadın dış genital organın tamamı olan Vulvada veya lokalize bölge olan Vestibulum olarak tanımlanan vajina girişinde görülen ağrılı bir klinik tablodur. Bu bölgelerdeki şiddetli ağrı, yanma, batma, acı, zonklama kadınların günlük yaşantısını ve cinsel ilişkide ağrı nedeni ile cinsel hayatını çok olumsuz etkiler.
Kadınların yaşam konforunu ileri düzeyde bozabilen bu ağrı ve yanmanın olduğu rahatsızlık, tanısı sıklıkla atlanan ve tedavisi de oldukça zor bir tablodur.
Vulvodini, halk arasında rahim ağrısı, vajinal ağrı, ağrılı cinsel ilişki gibi farklı şekillerde de tanımlanır.
Vulvodini ağrının durumuna ve bölgesine göre nasıl tanımlanır?
a) Genel vulvodini: Kadın dış genitalinin tümünde hissedilen ağrıdır.
b) Lokal vulvodini: Dış genitalin sadece bir yerinde olan ağrıdır.
c) Provake vulvodini: Cinsel ilişkiye girmek, tampon kullanmak, jinekolojik muayne olmak, dar çamaşır ve pantolon giymek gibi dış etkenlerin tetiklediği ağrıdır. Vulvodini ağrısı, sadece cinsel birleşme anındaki kaygıya bağlı vajinal kasların kasılmasından kaynaklanan vajinismusla karıştırılmamalıdır.
d) Vulvar vestibulit sendrom: Şiddetli ağrı,yanma, batma,acıma, zonklama şikayetlerinin sadece vajina (hazne) girişinde sınırlı olduğu ağrıdır
Vulvodini neden oluşur?
Aslında vulvodiniye neyin neden olduğu tam olarak bilinmemektedir. Ağrı şikayeti ile gelen bir hastada muaynede enfeksyon ve cilt hastalığı gibi bir patoloji bulunamadığında vulvodini tanısı düşünülmelidir. Kadınların %18'i hayatları boyunca böyle bir ağrıyı yaşama ihtimalleri mevcuttur. Gerek tanıyı koymadaki zorluk, gerekse de bu rahatsızlığa bağlı çok sayıda hekim değiştirmeler nedeni ile de gerçek sayıyı tam olarak bilmek mümkün değildir.
Aşağıda sıralanan nedenlerin vulvodiniyi tetiklediği düşünülmektedir.
- Bölgeye yapılan cerrahi travmalar: Himenotomi, vajinal doğum, epizyotomi, vajinal cerrahi müdahaleler.
- Spinal disk problemlerine bağlı disteziler
- Önceden geçirilmiş herpes zoster (zona)
- Pudental veya genitofemoral nevralji
- İnterstisyel sistit.
- Hastaların %63'ünde tekrarlayan candidal vajinit
- HPV, olguların bir çoğunda DNA hibridizasyon tekniği ile gösterilmiştir.
Vulvodini tanısı nasıl konur?
Bu tarz ağrı şikayetleri olan kadınların ayrıntılı bir muayene ve değerlendirme yapılması gerekir. Ağrının özellikleri, detaylı jinekolojik muayene, cinsel sorunlar dahil tıbbi öykü alınmalı. Östrojen, progesteron, testesteron gibi hormonların düzeyine bakılmalı. Vulva, yumuşak bir basınç uyulama ile değerlendirilmli, pamuklu çubuk ile test yapmak ise yararlı olacaktır. Yine kolposkopik muaynede diffüz asetobeyazlanma tespit edilen hastalarda vulvodini etyolojisinde HPV enfeksyonu düşündürür.
Vulvodini ve vestibulitis tedavi seçenekleri nelerdir?
Vulvodini nasıl geçer sorusuna etkili tek bir cevap vermek mümkün değildir. Tedavi, hastalığın başlama süresi, ağrının derecesi ve hastaya özel olarak planlanmalıdır.
Oral, topikal ve bazı girişimsel tedavi seçenekleri, hastanın ihtiyacına göre kombine edilerek ağrılı tablo tedavi edilir. Hastanın takiplerdeki uyumu, tedavi şansını da arttıracaktır.
a) Öncelikli olarak 'Yaşam Tarzı Değişikleri' ağrıyı azaltmaya yardımcı olacaktır.
-Ilık oturma banyosu
-Cinsel ilişkide kayganlaştırıcı
-Vulvar bölgenin bakımının hassas ve nazikçe yapılması
-Geceleri hariç saf pamuklu iç çamaşırı giyilmesi
-Sık duş, kimyasal ajan ve sabunlardan kaçınmak
-Vajinal mendil, parfüm kullanmamak
-Küvet tarzı banyo yapmamak
-Sentetik, kokulu ped kullanmamak
-Bisiklet binmek gibi direkt vulvar bölgeye bası uygulayan sportif faaliyetlerden uzak durmak.
-Bu kadınlar, yaşadıkları sıkıntılardan dolayı kaçınılmaz olarak duygusal ve cinsel problemler yaşarlar. Psikolojik ve cinsel terapi danışmanlığından fayda görebilirler. Psikolojik tedavi ile gevşeme ve ağrıyla başetme teknikleri tedavide şansı artırır.
-Fizik tedavi ve biyofeedback, gibi öntemlerden fayda görebilirler.
-Vulvodinili kadınlar diyet değişikliği yapmalılar: Yeşillik, fıstık, çay, çikolata ve soya ürünleri gibi oksalattan zengin ürünler diyetten çıkarılmalı. calsyum sitrat takviyesi yapılmalıdır.
b) Tıbbi Tedavi Seçenekleri
Vulvodininin gerçekten etkili ve net bir tedavisinin olmadığı bilinmelidir. Epilepsi (sara) nöbetlerinde kullanılan gabapentinin kullanımının tedavide ciddi başarı sağladığına dair çalışmalar vardır.
Vulvaya uygulanan Botox enjeksiyonu kas ve sinirleri felç ederek tedaviye katkı sağlamaktadır.
Kolposkopi ile HPV enfeksyonu düşündüren hastada intralezyoner veya intramuskuler interferon tedavisi %50 hastada iyileşme sağlamıştır.
Yine HPV enfeksyon tespitinde topikal 5FU, laser veya %30 TCA ile ablasyon yapılan hastalarda %75 iyileşme bildirilmiştir. Smooth Laser ve PRP nin birlikte kullanımı da vulvodininin tıbbi tedaviler seçeneğinde, etkinliği ile yerini almıştır.
Eğer belirtiler 3 ayı geçkin uzun süredir var ise ve şiddetli ise trisiklik antidepresan yatarken 25/50 mg verilebilir.
c) Cerrahi Tedavi Seçeneği
Cerrahi işlem, vulvar vestibulitten dolayı şiddetli ağrısı olan ve diğer tedavilerden fayda görememiş kadınlarda uygulanan bir tedavidir. Vestibulektomi diye tarif edilen perineorafi veya minör vestibuler glandların ve cilt dokularının cerrahi olarak çıkarıldığı Woodruff prosedürü, uygulanan cerrahi tekniktir. Yaygın vulvodinide uygulanmaz. Cerrahi, uygulanan hastaların %50 sinde ağrı gidermede başarılı olmaktadır,%10 hastada ise hiç azalma olmadığı gibi bazen de belirtilerde şiddetlenme olduğu ifade edilmiştir. Vulvar ağrı ile başedemeyen kadınlar için cerrahi, en son tedavi seçeneğidir.
#cinselbölgedeağrı #genitalağrı #vajinalağrı #vulvodini #vulvodinitedavisi #vajinadazonklama #rahimağrısı #rahimağrısınasılgeçer