Bir yakıtın kalitesi, motorlarda iyi performans göstermesini sağlamak için gerekli olan, bir dizi özellik ve ilgili sınırlar olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca bu tanımlamanın içinde bu spesifik özelliklerde belirtilen minimum gereklilikler ve kullanıma uygunluğu da yer almaktadır. Farklı ülke ve bölgelerdeki benzin, etanol, dizel ve biyodizel spesifikasyonlarının karşılaştırması, yapıldığında farklı olması uygunsuzluk olarak tanımlanır.
Bir yakıtın spesifikasyonlarından herhangi birini karşılamaması uygunsuzluk olarak adlandırılır, bu da yakıtın kullanıma uygun olmadığı anlamına gelir. Uygunsuzluk, her zaman kar marjını yasadışı yollarla artırmak, vergi gelirlerinin azalmasına, haksız rekabetle sonuçlanmak amacıyla, genellikle vergi kaçakçılığıyla bir yakıta kasıtlı ve yasa dışı olarak daha düşük maliyetli maddelerin eklenmesi olan tağşişten kaynaklanmamaktadır. Çevreye zarar verme ve araç motorlarının artan aşınma ve yıpranmasıyla sorumludur. Aslında, bir akaryakıt saflaştırılmış olabilir ve yine de teknik özellikleri dahilinde kalabilir, bu durumda tek zararlı etki vergi gelirleri üzerindedir. Yakıtların tağşişini tespit etmek bir zorluktur çünkü saf olmayan maddeler genellikle yakıtların kendisinde zaten mevcut olan bileşikleri içerir.
Yasadışı yakıt katkısı uygulaması yakıtın kalitesini bozabilirken, aynı zamanda gazları ve partikül maddeyi kirleten çevre kirliliğine neden olabilir, çünkü yanma süreci etkilenir ve NOx ve SOx gibi asit yağmuruna neden olan kirletici ve bileşiklerin daha yüksek emisyonlarına neden olurken bu durum oldukça boğucu olan CO yaşanır.
Yakıtın tağşişinin en büyük zararlı etkisi aracın performansı üzerinedir. 2006 yılında Brezilya‘nın São Paulo şehrinde araç onarımlarının yaklaşık % 95’i doğrudan veya dolaylı olarak düşük yakıt kalitesinden kaynaklandığı belirlenmiştir. Nitekim, hem yerel hem de federal bütçeleri etkileyen, yakıttaki tiksinmenin Brezilya’ya o yıl 1 milyar dolardan fazla mal olduğu ve 400 milyon dolar kaybedilen vergi geliri de dahil olmak üzere hesaplanmıştır. Brezilya gazetesi Estadão’ya göre Getúlio Vargas Vakfı tarafından 2017’de yapılan bir araştırma, akaryakıt sektöründe her yıl 4,8 milyar reais’in kara para aklama ve vergi kaçakçılığı nedeniyle kaybedildiğini ve bir bütün olarak ekonomi üzerinde ciddi zincirleme etkileri olduğunu ortaya koymuştur.
Ülkedeki yakıt kalitesinin izlenmesinden sorumlu ajans olan ANP’ye göre, benzine kendi benzin bileşenleri haricinde, izin verilen maksimum sınırın üzerinde etanol ilavesi veya hafif ve ağır alifatik ve aromatik çözücülerin yasadışı ilavesi gibi çeşitli şekillerde karıştırılabilir.
Brezilya’da benzin ve etanolün her ikisi de, toksisitesinden dolayı % 0,5 h / h’yi aşmasına izin verilmeyen, ancak düşük fiyatı onu çekici bir saflık bozucu yapan metanol ile karıştırılır. Bu arada, Brezilya’da dizelde bulunan ana uygunsuzluk, ANP tarafından % 10 v / v olarak belirlenen doğru biyodizel miktarına uyulmamasıdır . Yakıt gibi petrol ürünleri, tüm dünyada ekonomiler, endüstriler ve temel günlük faaliyetler için son derece önemli girdilerdir. Hükümetler için önemi, ister jeopolitik nedenlerle ister silahlı çatışmalar ya da ekonomik faktörler nedeniyle olsun ağır bir şekilde vergilendirilme eğiliminde oldukları anlamına gelir ve bu da tüketicilere olan maliyetlerini artırır. Sonuç olarak, Güney Amerika ve Güney Asya gibi çok çeşitli bölgelerde tağşiş yaygın bir uygulama haline gelmiştir.
Hindistan’da gazyağı sübvanse edilmektedir, bu da onu nafta, kauçuk çözücüler, aromatikler, etanol, hafif ve ağır alifatik çözücüler ve yağlayıcılar gibi diğer ürünlerle birlikte benzini karıştırmak için özellikle popüler kılmaktadır. 2018’de Doğu Afrika Petrol Enstitüsü, her ay tüketilen 33 milyon litre gazyağının % 75’inin dizel ve benzini kirlettiğini açıklamıştır. Yaptığı bu açıklamada her ay sadece aydınlatma ve yemek pişirme için 5 milyon litre kullanılmaktadır. Vietnam ve Çin’de 2016 yılında aseton ve sek-bütil asetat ile benzinde kirlenme vakaları rapor edilmiş olsa da, bu uygulama şimdi benzin özelliklerinde ketonlar için yeni sınırların getirilmesiyle Vietnam’da daha az yaygındır. Çin’de benzin genellikle nafta, etanol, metanol ve hatta silikon yağı veya silikon içeren atık kimyasallar gibi maddelerle karıştırılmaktadır.
Fransa’da, en yaygın tağşiş şekli, dizele soya fasulyesi yağı veya kullanılmış yemeklik yağ ilavesidir. Son 5 yıl içinde, Avrupa Komisyonu, yakıtın tağşişini önlemek için büyük yatırım yapmıştır. 2017 yılında belirlenen, yakıtlarda hangi tağşiş maddelerinin kullanıldığını etkileyen parametreler – karlılık, bulunabilirlik ve kimyasal uyumluluk gibi hususlar da dahil olmak üzere (yerden yere değişir) belirlenmiştir. Ana tağşiş yöntemleri benzinde dizel ve gazyağı gibi küçük miktarlarda orta distilat yakıtların karıştırılması olan atık yağlayıcıların benzin ve dizelde harmanlanması şeklindedir, çünkü yağlayıcıların çevre standartlarına uygun olarak imha edilmesi pahalıdır. Ve dizele küçük miktarlarda daha ağır fuel-oil eklenmesi çeklindedir.
Avustralya‘da Çevre ve Enerji Bakanlığı, ülkedeki yakıt kalitesine ilişkin standartları düzenleyen ve sağlayan 2000 Yakıt Kalitesi Standartları Yasasını düzenlemiştir. Avrupa’da, otomotiv benzini ve dizel için zorunlu kalite gereksinimleri 98/70 / EC sayılı Direktifte belirlenmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde, ASTM International her tür yakıt için standartlar yayınlamıştır. Yakıt kalitesi standartlarını belirleme sorumluluğu Petrol Ürünleri, Sıvı Yakıtlar ve Madeni Yağlar Komitesi D02’ye aittir. Bu arada, Japonya‘da yakıtlar için iki standart vardır, bunlarda Çevre Bakanlığı altında Merkezi Çevre Konseyi tarafından belirlenen zorunlu standartlar ve Japon Endüstri Standartlarıdır.
İlki yasal gerekliliklerdir ve Nisan 1996’dan beri yürürlüğe giren Benzin ve Diğer Yakıtlar için Kalite Kontrolü Yasasını düzenler.Her ülke veya bölge için benzin, dizel, etanol ve biyodizel spesifikasyonlarını gösteren tablolara göre Ek Malzemeler dahil edilir. Benzin ve dizel saflığının izlenmesine yönelik analitik yöntemler, fizikokimyasal yöntemler ve kromatografik ve spektroskopik yöntemler kullanılarak yoğunluk, damıtma eğrisi, oktan derecesi, buhar basıncı vb. Gibi farklı özelliklerinin belirlenmesini vurgulayan yakın tarihli bir incelemenin hedefi olmuştur.
Dizel-biyodizel karışımlarında spesifik olmayan biyodizel seviyelerini belirlemek için tahribatsız analitik yöntemler ve karışımın karıştırılması da birinci dereceden çok değişkenli kalibrasyon modellerine odaklanan yeni bir incelemede ele alınmıştır. Bu bölümde, yakıt kalite kontrolünde kullanılabilen farklı kolorimetrik teknikler, özellikle sahadaki yakıt kirliliğini tespit etme potansiyeline sahip basit, hızlı, düşük maliyetli yöntemler ele alınmaktadır.
Yakıtların kalitesi ve saflığını bozma, özellikle kromatografi, spektroskopi ve kemometrik yöntemler gibi modern analitik tekniklerin kullanımıyla, ancak çok az kolorimetrik teknik örneğiyle, çeşitli yayının konusu olmuştur. Bazı yakıt kalitesi ve tağşişin izlenmesi için geliştirilen kolorimetrik teknikler, özellikle sahada uygulama potansiyeli olan basit, hızlı, düşük maliyetli prosedürlere dayalı olanlar kullanılabilir. Ggeleneksel olarak işlevsel grupların nitel tanımlanması için kullanılanlar ise daha tercih edilen yöntemlerdir. Dizel-biyodizel karışımlarında biyodizel ve bitkisel yağ katkı maddelerini tespit etmeye yönelik kolorimetrik yöntemler, renkli bir ferrik hidroksamat kompleksi üreten hidroksamik asit testi kullanılarak karboksilik esterlerin kalitatif analizine dayanır. Etanolde ve benzinde metanolün kolorimetrik tespiti ayrıca renkli bir Schiff bazı oluşumu için reaksiyonla aldehitlerin tanımlanmasına yönelik bir reaksiyona dayanmaktadır.
Bu testler, organik ve inorganik analizlerde kullanılan, diğer kolorimetrik analizlerin geliştirilmesi için ilham kaynağı olabilecek ölçülemez bir nokta testleri arşivini açıklar. Benzer şekilde, prob veya sensör olarak kullanılan boyaların ve elyafların solvatokromik etkisi, dizel-biyodizel karışımlarındaki biyodizeli ve benzindeki su veya etanolü tespit etmek ve hatta benzindeki tağşiş maddeleri tespit etmek için kullanılmıştır.
Kaynakça:
concawe.eu/topics/fuels-quality-emissions/
sciencedirect.com/science/article/pii/S2590198219300880
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu