BORÇLAR HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI
Bir sosyal ilişkiyi borç ilişkisi sayabilmemiz için, o sosyal ilişkide borçlu ve alacaklının ve bunun yanı sıra borcun konusunu oluşturan edimin olması gereklidir.
Borç ilişkisi, alacaklı ile borçlu arasında bir veya daha fazla alacak hakkını, bazı defi haklarını, yenilik doğuran hakları ve bazı yan yükümlülükleri ihtiva eden bir bağdır. Borç ilişkisi, borcu da içine alan ve borçtan daha geniş bir alanı kapsar.
BORÇ VE BORÇ İLİŞKİLERİ
Borç ile alacak eş anlamlı gibidir. Borçlu için borç, alacaklı için alacaktır. Alacaklının borçludan istemeye yetkili olduğu ve borçlunun da yerine getirmekle yükümlü olduğu şey edimdir.
Borç ilişkisi, alacaklı ile borçlu arasında bir veya daha fazla alacak hakkını, bazı defi haklarını, yenilik doğuran haklarını ve bazı yan yükümlülükleri ihtiva eden bir bağdır. Borç ilişkisi, borcu da içine alan ve borçtan daha geniş bir alanı kapsar.
Borç ilişkileri nisbî ilişkilerdir, yani sadece o ilişkinin taraflarını ilgilendirir.
Borç ve Borç İlişkisi Arasındaki Farklar
Doğuş anı yönünden: Genellikle borç ilişkisi ile borç aynı anda doğar. Ancak aynı anda olması zorunlu değildir. Bazen borç ile borç ilişkisi farklı zamanlarda da doğabilir. (Eylülde kira sözleşmesi yapılmasına rağmen, Aralık ayında kira borcunun ödenmesi durumu. Burada sözleşme yapılıp borç ilişkisi doğmasına rağmen, borç sonra ödenmiştir.)
Kapsam itibariyle: Borç ilişkisi, borçtan daha geniştir. Borç ilişkisi, bir veya birden fazla münferit olayda, yenilik doğuran hakları, defi haklarını, rehin ve kefalet haklarını da ihtiva eder.
Devir yönünden: Borcun devrinde sadece alacak hakları devir edilir. Borç ilişkisinin devrindeyse sözleşmeye dair tüm hak ve yükümlülükler devredilir. Borcun devrinde en önemli örnek alacağın temlikidir. Alacağın temliki işleminde, devreden ve devralan arasında işlem yapılır. Eski borçlunun işlem için onayı aranmaz. Borç ilişkisinin devrindeyse, üç tarafın onayının gerektiği bir işlem söz konusudur. Sözleşmenin bütün tarafları ve sözleşmeye yeni katılanların da o işlem de olması gerekir ve ortak rızası aranır. (Örneğin kira sözleşmesi)
Borcun devri işlemi gerçekleştikten sonra sözleşmenin tarafları değişmez; çünkü bu durumda sadece alacak temlik edilir. Taraflar değişmez. Taraflar arasındaki sözleşme bozulmaz. Borç ilişkisinde ise, ilişkinin devri sebebiyle sözleşmenin tarafları değişir. A, C’ye devrederse sözleşmeden doğan bütün hakları devretmiş olur. Borçta ise eski alacaklı ile borçlunun anlaşması yeterliydi. Ancak borç ilişkisinde devralanın da iradesi aranır. Her 3 kişinin de anlaşması gerekir. Borç ilişkisinin devri ile borcun devri farklı esasa tabi tutulur.
Sona erme bakımından da borç ve borç ilişkisi arasında fark vardır. Genellikle borç ve borç ilişkisi aynı anda sona erer. Ancak her zaman aynı zamanda sona ermesi gerekmez. 2 durum bunun istisnasını oluşturur.
Borç sona ermesine rağmen borç ilişkisi devam edebilir. Örneğin kira sözleşmesi. Her ay kirayı ödemek borcu sona erdirir. Ancak, kira sözleşmesi devam eder. (Borç ilişkisi)
Borç ilişkisi sona ermesine rağmen borç devam eder. Örneğin kira sözleşmesi 1 senelik yapıldı. Sene dolunca borç ilişkisi sona erer. Ancak daha önceden 1 senelik borç ilişkisine ilişkin ödenmemiş borçlar sona ermez.
Ders Notları İçin;
Diğer Ders Özetleri İçin Tıklayınız