Birinci Dünya Savaşı’nda Rusya, Kafkasya üzerinden Doğu Anadolu’ya girdi. Bu taarruz sonucunda Erzurum, Muş, Bitlis, Van, Erzincan ve Trabzon Rus istilasına uğradı. Bu sırada Çanakkale Cephesi’ndeki görevini başarıyla tamamlayan ve tuğgenerallik rütbesine yükseltilen Mustafa Kemal de 16. Kolordu Komutanı olarak Kafkas Cephesi’nde görevlendirildi. Mustafa Kemal görevini devraldıktan sonra başarılı savunmasıyla önce Rusların Diyarbakır’a girmesini önledi. Ardından da emrinde bulunan 5 ve 8. tümenleri yeniden düzenleyip savaşa hazır hâle getirdi.
8 Ağustos 1916’da ise karşı taarruza geçerek Muş ve Bitlis’i Rusların elinden kurtardı. Böylece bu cephede, birbirini izleyen yenilgilerden sonra tek Türk zaferini kazanan komutan oldu, Aşağıda onun bu cephedeki savaşlarını anlatan bir metin okuyacaksınız: “Bir ara askerleri ile birlikte, çevrelerin’ neredeyse bütünüyle kuşatan bir ‘süngü’ ormanı arasında büyük bir piyade kuvvetine karşı göğüs göğüse dövüşmek zorunda kaldı. Soğukkanlılığı ve kendi süngüsünü bütün gücüyle kullanması sayesinde, bu çarpışmadan sıyrıldı ve böylelikle olası bir ölümden ya da tutsaklıktan kurtulmuş oldu.”
Mustafa Kemal, Kafkas Cephesi’nde kazandığı başarılarla Rusların bölgeye yerleşmelerine ve güneye doğru ilerleyerek İngilizlerle birleşmelerini engelledi. Gösterdiği yararlılık nedeniyle “Altın Kılıç” madalyası ile ödüllendirilen Mustafa Kemal bir süre sonra Kafkas Cephesi’nin güneyinden sorumlu olan 2. Ordu Komutanlığına getirildi.