|Forumları Okundu Yap|
|28-12-16, 22:45||#1|


Aztek Uygarlığı (Aztekler) Hakkında Bilgi
15. yüzyıl ile 16. yüzyıl başlarında, bugünkü Meksikanın orta ve güney kesimlerinde büyük bir imparatorluk kurmuş halk. Nahuva dili konuşan Azteklerin adı, atalarının bir olasılıkla Kuzey Meksikada bulunan anayurdu için kullanılan Aztlândan (Beyaz Ülke) gelir. Öteki adlarından Tenoçka, ataları Tenochtan kaynaklanır. Gene Aztekler için kullanılan Meksika adı, Texcoco Gölünün mistik adı Metzliapân (Ay Gölü) ile ilişkilendirilir. En büyük kentleri Tenochtitlânm adı Tenochtan türetilmiş, Meksika ise önce kentin ve çevresindeki vadinin, sonradan da tüm ülkenin adı olmuştur. Azteklerin kendilerinden söz ederken kullandığı Kulhua-Meksika adı ise, Meksika Vadisinin en gelişmiş merkezi olan Colhuacân ile özdeşleşmek çabasını yansıtır.
Azteklerin kökeni kesin olarak bilinmemektedir. Ama bazı gelenekleri, 12. yüzyılda Orta Amerikaya gelene değin, daha kuzeydeki Meksika Platosunda avcılık ve toplayıcılıkla geçinen bir kabile oldukları izlenimini verir. Gene de Aztlân yalnızca destanlarda doğmuş bir yer olabilir. Azteklerin güneye göçünün, Toltek uygarlığının çöküşünü izleyen ve belki de bu çöküşü hızlandıran genel bir göç hareketinin parçası olduğu sanılır. Texcoco Gölündeki adalara yerleşen Aztekler, tarihleri boyunca başlıca merkezleri olan Tenochtitlânı İS 1325te kurdular. Büyük bir devlet ve sonunda bir imparatorluk kurabilmelerinin temelinde, kullanılabilir tüm toprakların entansif biçimde ekildiği, gelişkin bir sulama ve bataklık kurutma sistemine dayalı olağanüstü tarım düzenleri yatar. Bu yöntemlerle sağlanan yüksek verimlilik, zengin ve kalabalık bir ülkenin doğmasını sağlamıştır.
Tenochtitlân,
Itzcöatl döneminde (1428- 40) komşu Texcoco ve Tlacopan devletleri ile ittifak kurarak Orta Meksikada egemen güç durumuna geldi. Daha sonra hem ticari ilişkiler, hem de fetihler yoluyla, 400-500 küçük devletten oluşan, 5-6 milyonluk nüfusuyla 1519da 207.200 km2lik alana yayılan bir imparatorluğun merkezi oldu. Kent, en gelişkin döneminde, 13 km2yi aşkın bir alanda 140 binden çok insan barındırıyordu; dolayısıyla Orta Amerika uygarlıklarının tarihinde en yoğun nüfuslu yerleşim yeriydi.
Aztek devleti
askerlerin egemenliğindeki bir despotluktu. Kastlara ve sınıflara bölünmüş ama dikey akışkanlığını da koruyan
Aztek toplumunda yükselmenin en güvenli yolu savaşta kahramanlık göstermekti. Devlet işlerini rahipler ve memurlar yürütürdü. Toplumun alt katmanlarında, serfler, sözleşmeli hizmetkârlar ve köleler yer alırdı.
Aztek dini
birçok Orta Amerika kültüründen değişik unsurları özümsemiş, çeşitli inanç sistemlerinden karşıt öğeleri bir araya getirmişti. Önceki halkların birçok kozmolojik inancını paylaşan bu din, özellikle evrenin bir dizi yaradılışın sonuncusu olduğu ve 13 gök katı ile 9 yeraltı dünyası arasında bulunduğu yolundaki Maya inancını benimsemişti. Azteklerin başlıca tanrıları, Savaş ve Güneş Tanrısı Huitzilopochtli, Yağmur Tanrısı Tlaloc ve yan tanrıyan kahraman Tüylü Yılan Quetzalcöatl idi. İnsan kurban etme töreninde, kurbanın yüreği Güneş Tannsına sunulurdu. Kan akıtma töreni de yaygındı. Dinle yakından ilişkili Aztek takvimiç), rahiplerin uğraşı olan kapsamlı bir ayinler ve törenler döngüsünün temeliydi. Orta Amerikanın büyük bölümünde kullanılan bu takvim, 365 günlük (20şer günlük 18 ay, artı 5 uğursuz gün) bir güneş takvimi ile 260 günlük (20şer günlük 13 devre) bir dinsel yıldan oluşuyordu. Birbirine koşut giden bu iki yıl döngüsü, 52 yıllık daha büyük bir döngünün parçasıydı.
Yöreye 1519da gelen İspanyol kâşifler bu uygarlığın gelişmesine son verdiğinde Aztek İmparatorluğunun genişlemesi ve toplumsal evrimi henüz durmuş değildi. Son imparator II. Montezuma (hd 1502-20), Hernân Cortes tarafından tutsak alındı ve hapiste öldü, imparatorluk, üstün silahlarla donanmış Avrupalılarca hızla fethedildi.
Azteklerin Batı dünyasında Codic olarak bilinen ve geyik derisi ya da agave liflerinden yapılmış kâğıtlara yazılmış kutsal metinleri ve elişleri, tapınaklarda korunurdu. Yazıcılar, ideogram, resimyazı ve fonetik imgelerin karışımı bir teknik kullanırlardı. Dinsel tören takvimi, kehanetler, törenler ve tanrılar ile evrene ilişkin yorumlar da yazıcıların ilgi alanına girerdi. Ülkenin fethedilmesinden sonra bu metinlerin çoğunun yok edilmesine karşın, Codex Borbonicus, Codex Borgiav, Codex Fejervâry-Mayer ve Codex Cospiano gibi bazı örnekler günümüze ulaşabilmiştir. Bu el yazması metinlerin anlaşılması çok güçtür ve pek azı gerçekten Azteklere aittir.
Arkeolojik kalıntılar arasında tanrı heykelleri, dinsel içerikli taş alçak kabartmalar, duvar resimleri, kilden yapılmış insan heykelleri ve vazolar ile taş ve ahşap maskeler bulunur. Aztek sanatı temelde simgesel olduğu için bu kalıntılar yardımıyla önemli bilgiler elde edilebilir.Aztek takvimi
tonalpohualli denen 260 günlük dinsel yıl ile 365 günlük Güneş yılını birleştiren takvim sistemi.
Örnek aldığı Maya takvimi gibi, Aztek takvimi de 20şer günlük 13 döneme bölünen dinsel yıl ile 20şer günlük 18 aya bölünen ve ayrıca uğursuz sayılan beş günlük bir dönemi (nemontemi) içeren toplumsal yıldan oluşuyordu. Gene Maya takviminde olduğu gibi, dinsel ve toplumsal Aztek yıllan her 52 yılda bir, birbirlerine göre aynı konuma gelirdi. Yılların Bağlanması ya da Yeni Ateş Töreni adıyla kutlanan bu olaya hazırlık olarak önce tüm kutsal ateşler ve evlerdeki ateşler söndürülürdü. Törende heyecanın doruğa ulaştığı anda rahipler yeni bir kutsal ateş yakardı. Ardından Aztek halkı da ocaklanndaki ateşi yeniden tutuşturur ve şölene geçerlerdi.
1790da Mexicoda yapılan kazılarda bazalttan yapılmış, ağırlığı 25 tonu bulan, 3,7 m çapında daire biçiminde bir takvim taşı ortaya çıkarılmıştır. Bugün Mexicodaki Ulusal Autropoloji Müzesinde sergilenmekte olan taşm tam ortasında Aztek Güneş Tanrısı Tonatiuthun yüzü görülür. Bu yüzün çevresinde de tanrının önceki cisimleşmiş biçimlerini yansıtan ve dünyanın dört eski çağını simgeleyen kare biçiminde dört pano vardır. Bunları da Aztek ayının 20 gününü simgeleyen işaretler çevreler.
kaynak: Ana Britannica
__________________
|Alıntı Yaparak Cevapla|
|Cevapla|
|Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz|
|Taglar|
|adı, aztek, bir, günlük, ile|
|Konu Araçları|

