Stonehenge, MÖ 2600 civarında inşa edilmiş, muhteşem megalitik dairesi ve “at nalı” tasarımıyla izleyenleri büyüleyen, olağanüstü karmaşıklıkta bir anıttır.
Tarih boyunca çeşitli hipotezler Stonehenge’in önemi ve amacı ile ilgili olarak önerilmiştir. Ancak şu anda arkeologlar, bu anıtın “atalar için bir yer” olduğunu daha iyi anlıyorlar. Bu anıt, birkaç başka unsuru da içeren karmaşık bir antik manzaranın içinde yer alıyor.
Stonehenge sergilediği için arkeoastronomi bu yorumda kilit bir role sahip. ufkun düzlüğü nedeniyle hem yaz gündönümü gün doğumunu hem de kış gündönümü gün batımını ifade eden güneşe astronomik bir hizalanma. Bu, inşaatçıların güneş döngüsüne olan sembolik ilgisini açıklıyor ve büyük ihtimalle Neolitik toplumlarda ölümden sonraki yaşam ile kış gündönümü arasındaki bağlantılarla ilgili.
Bu, elbette, anıtın bir anıt olduğunu söylemekten çok uzak. yenilenen Archaeology Journal Antiquity’de yayınlanan yeni bir teoride önerildiği gibi dev bir takvim aygıtı olarak kullanıldı. Bu teoriye göre anıt, yılda 365 güne dayalı, 12 ay 30 gün artı beş epagomenal güne bölünmüş ve her dört yılda bir artık yıl eklenmiş bir takvimi temsil ediyor. Bu takvim, iki bin yıldan daha uzun bir süre sonra, MÖ 1. yüzyılın sonunda Jülyen takvimi ile Mısır sivil takviminin birleşimi olarak tanıtılan İskenderiye takvimiyle aynıdır.
Bu “taştan takvimi” haklı çıkarmak için ”, gün sayısı, orijinal projede bulunan (muhtemelen) 30 sarsen lentosunun 12 ile çarpılması ve 360 olan At Nalı’nın ayakta duran trilitonlarının sayısı olan beşin eklenmesiyle elde edilir. Her dört yılda bir artık yılın eklenmesi, aslında dört olan “istasyon taşları” sayısıyla ilişkilidir. Bu mekanizmanın eksenin gündönümü hizalaması kullanılarak çalışır durumda tutulduğu ve sözde Mısır’dan alındığı, ancak 365 günlük Mısır takvimini çok rafine ettiği iddia ediliyor (artık yıl düzeltmesi Roma dönemine kadar mevcut değildi).{4 }
Bu, yenilenmiş iki Arkeoastronomi uzmanı Juan Antonio Belmonte (Instituto de Astrofísica de Canarias ve Universidad de La Laguna, Tenerife, İspanya) ve Giulio Magli (Milano Politeknik Üniversitesi). Yazarlar, Antiquity dergisinde de yayınlanan makalelerinde, teorinin, anıtın astronomik bağlantılarının bir dizi zorlama yorumuna, ayrıca tartışmalı numerolojiye ve desteklenmeyen analojilere dayandığını gösteriyor.
{ 6}Öncelikle astronomi. Gündönümü hizalaması oldukça doğru olmasına rağmen, Magli ve Belmonte, gündönümlerine yakın günlerde güneşin ufukta yavaş hareket etmesinin, cihaz (hatırlayın: büyük taşlar) konumları birkaç yay dakikası kadar, yani bir derecenin 1/10’undan az bir doğrulukla ayırt edebilmelidir. Bu nedenle, eksenin varlığı geniş anlamda güneş döngüsüne ilgi gösterse de, inşaatçılar tarafından tasarlanan yılın gün sayısını tahmin etmek için hiçbir kanıt sağlamaz.
İkincisi, numerolojidir. Bir anıtta “sayılara” anlam yüklemek her zaman riskli bir işlemdir. Bu durumda, iddia edilen takvimin bir “anahtar numarası” olan 12, hiçbir yerde tanınmaz ve ayrıca her dört yılda bir ek epagomenal günü dikkate almanın herhangi bir yolu bulunurken, diğer “sayılar” basitçe göz ardı edilir (örneğin, Stonehenge portalı iki taştan yapılmıştır). Bu nedenle teori, maddi kayıtlardan yalnızca arzu edilen bir yoruma elverişli unsurların çıkarıldığı bir prosedür olan sözde “seçim etkisi”nden de muzdariptir.
Son olarak, kültürel örnekler. 365 artı 1 günlük takvimin ilk detaylandırılması Mısır’da Stonehenge’den sadece iki bin yıl sonra belgelenmiştir (ve yüzyıllar sonra kullanıma girmiştir). Böylece, inşaatçılar takvimi Mısır’dan almış olsalar bile, onu kendi kendilerine geliştirdiler. Ayrıca, zamanı kontrol etmek için kendi başlarına bir bina icat ettiler, çünkü eski Mısır’da bu türden hiçbir şey yoktu – muhtemelen Mısırlılar 365 günlük takvimlerinin mevsimler boyunca kaymasını mimarilerine yansıttılar, ancak bu çok farklı. Ayrıca, Mısır ile kavramların aktarımı ve detaylandırılması MÖ 2600 civarında meydana geldi ve hiçbir arkeolojik temeli yok.
Sonuçta, sözde “Neolitik” güneş-kesinliğindeki Stonehenge takviminin, arkeoastronomik özellikleri olan tamamen modern bir yapı olduğu gösteriliyor. ve takvimsel temeller kusurludur.
Geçmişte birçok kez olduğu gibi – örneğin, Stonehenge’in tutulmaları tahmin etmek için kullanıldığına dair (modern araştırmalar tarafından savunulamaz olduğu gösterilen) iddialar için – anıt sessiz rolüne geri döner. Magli ve Belmonte’nin vurguladığı gibi, onun olağanüstü büyülenmesinden ve öneminden hiçbir şey eksiltmeyen bir rol.
Referans: “Arkeoastronomi ve sözde ‘Stonehenge takvimi'”, yazan Giulio Magli ve Juan Antonio Belmonte, 23 Mart 2023, Antik Çağ.
DOI: 10.15184/aqy.2023.33