Coğrafi keşifler nelerdir? Coğrafi keşiflerin amacı, nedenleri, Amerika’nın keşfi, keşfedilen yerler ve sonuçları nelerdir?
Coğrafi Keşifler Nedir? Sonuçları Nelerdir?
Coğrafi Keşiflerin Nedenleri
- Yeni İpek ve baharat yollarının aranması
- Avrupalı ülkelerin yeni pazar ve hammadde kaynaklarına ihtiyaç duyması.
- Ticaretin gelişmesi ile paranın esası olan kıymetli madenlere ihtiyaç duyulması, piyasadaki, altın ve gümüşün ihtiyacı karşılayamaması, Avrupalıların bu madenlerin bol bulunduğu inancıyla Asya ve Afrika’ya
yönelmesi
- Avrupalıların, bilinmeyen ülkeleri bulma, Hristiyanlığı yayma vb. istekleri
- Coğrafya bilgisinde ilerleme (Dünya’nın yuvarlak olduğunun farkına varılması, gerçeğe uygun haritalar yapılması, bu haritaların basılarak çoğaltılması)
- Pusula’nın icadı, açık denizlere ve fırtınalara dayanıklı gemilerin yapılması
- Cesur gemicilerin yetişmesi
- Türklerin, ticaret yollarını ellerine geçirmeleri sonucu Avrupalıların yeni yollar aramaya başlamaları
Keşfedilen Yerler
İlk keşifleri XIV. Yüzyılın başında Fransız ve Cenevizliler yaptı. Kanarya ve Azor adaları keşfedildi. Yüzyıl savaşları nedeniyle keşifler durdu. Coğrafi Keşifler dönemi İspanya ve Portekiz’in keşifleriyle açıldı. Bu iki devlet büyük bir rekabet içinde yeni yerler keşfetme çabalarını sürdürdüler.
Hint Deniz Yolu’nun Bulunması
Portekizli Bartelmi Diaz, Fırtınalar Burnu’nu (Sonradan Ümit Burnu) keşfetti (1486). Yine, Portekizli Vasko dö Gama Ümit Burnu’nu dolaşarak Hindistan’a vardı (1497). Bu yolun bulunması Orta Doğu ticaretine
büyük bir darbe vurdu.
Amerika’nın Keşfi
Kristof Kolomb, Dünya’nın yuvarlak olduğuna inanıyordu. Buna göre sürekli batıya gitmekle doğuya varacağını düşünüyordu. Bu amaçla hareket ederek tesadüfen Amerika kıtasını buldu (1492).
Kolomb, yeni bir kıta bulduğunun farkına varamadan öldü. Ölümünden bir yıl sonra bu kıtaya bir gezi yapan Amerika Vespuçi buranın yeni bir kıta olduğunu dünyaya ilan etti. Amerika’nın keşfinden sonra İspanyollar kıtayı ele geçirmeye başladılar. Aztek ve İnka Imparatorlukları yıkılarak yağmalandı. Fatih diye nitelendirilen Konkistadorlar yağma ile birlikte büyük katliamlar yaptılar. 1500 yılında Portekizli gemiciler tesadüfen Brezilya kıyılarına çıktılar. Burayı kısa sürede kolonileştirdiler. Amerika’nın keşfinden sonra İngiliz Fransızlar da Kuzey Amerika’nın Kuzey Doğu kıyılarını keşfedip buralarda koloniler kurdular.
İlk Dünya Turu (1519-1522)
Macellan’ın başlattığı ve Del Kano’nun tamamladığı ilk dünya turu gerçekleştirildi. Böylece Dünya’nın yuvarlak Olduğu kesin biçimde kanıtlandı. Ayrıca Avrupalıların öteden beri aradıkları Batıdan Doğu’ya gidecek yol da bulunmuş oldu.
Keşiflerin Sonuçları
- Akdeniz limanları eski önemlerini yitirirken, Avrupa’nın Atlas Okyanusu kıyısındaki bazı limanlar (Lizbon, Bordo, Londra, Anvers) büyük birer ticaret merkezi haline geldi.
- Yeni bulunan ülkelerden bol miktarda kıymetli maden ve çeşitli ham maddeler Avrupa’ya taşındı. Böylece Avrupa’da büyük bir sermaye birikimi oldu.
- Sömürgecilik başladı. Bu alanda Portekiz ve İspanyollar en başta geliyordu. Onları İngiltere, Fransa ve Hollanda izledi. Böylece, yüzölçümü bakımından dünyanın sondan ikinci kıtası olan Avrupa, Coğrafi Keşifler sonunda dünyanın önemli bir kısmını sömürge haline getirerek kendine bağladı.
- Yeni dünyaya özgü bazı ürünler (tütün, pamuk, patates, şekerkamışı, vanilya, kakao vb.) Avrupa’ya ve oradan da dünyanın diğer bölgelerine yayıldı.
- Keşfedilen yerlere (özellikle Amerika’ya) Avrupa’dan göçler oldu. Dünya nüfus dağılışı değişirken yeni ticari ve siyasi merkezler ortaya çıktı.
- Avrupa’da hayat seviyesi yükseldi. Burjuva sınıfı zenginleşti. Şehirleşme hızlandı.
- Rönesansın yayılması hızlandı. İnsanlarda yeni şeyler bulma ve araştırma arzusu uyandı.
- Kiliseye güven azaldı.
- Coğrafi keşiflerin Akdeniz ticaretini geriletmesi ve eski ticaret yollarının önemini yitirmesi en çok Osmanlı Devleti’ni etkiledi. Osmanlı Devleti büyük ekonomik kayba uğradı.