Çin'in Wuhan kentinden yayılan ve 2 milyondan fazla insanın ölümüne neden olan koronavirüsle ilgili Çin devletinin tutarsız açıklamaları virüsün kaynağı konusundaki şüpheyi artırıyor. Virüsü kapan ilk hasta olarak açıklanan Çinli araştırmacı Yanling'in bir yıldır ortada gözükmemesi kafaları daha da karıştırıyor. Wuhan'a inceleme için giden Dünya Sağlık Örgütü uzmanlarına çeşitli zorluklar çıkartan Çin'de, ortaya çıkan yeni görüntüler Pekin yönetimini daha zor günlerin beklediğini gösteriyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) uzmanları pandeminin kaynağına ilişkin Wuhan'da araştırmalarına başladı. Bunun ardından Çin de Kovid-19'un ülke dışında ortaya çıktığına dair dayanaksız teoriler kamuoyuna peş peşe pompalanmaya başlandı.
Salgının üzerine kalacağını anlayan Çin tam anlamıyla paniğe kapılmış bir halde, ülkenin devlet medyasını harekete geçirdi.
Geçen hafta, salgının yurtdışında başladığının kanıtı olarak virüs semptomları olan bir kadının Kasım 2019'da Milano'da izlendiğini bildiren bir haber yayına sokuldu.
Önde gelen bir Çinli bilim insanı, milliyetçi Global Times'da şu iddiada bulundu: "Diğer ülkeler potansiyel olarak Wuhan'dan önce Kovid salgınları yaşadı. Soruşturmalar mümkün olan en kısa sürede yapılmalı."
İtalya'dan gelen haberler birçok Çin gazetesinde manşetlere taşındı ve bunu sosyal medyada "dünya Çin'e bir özür borçludur" bezneri yorumlar görüldü.
Pekin yönetimi, salgının Çin'e yabancılar tarafından getirildiğini iddia ederek, pandemiye ilişkin okları başka yöne çevirmek için defalarca girişimde bulundu.
2020 Mart ayında, Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Zhao Lijian, ABD Ordusunun Ekim 2019'da Wuhan'daki Askeri Dünya Oyunlarında birlikleri yarıştığında virüsü getirmiş olabileceğini ileri sürdü.
Kasım ayında ise Çinli bilim insanları virüsün 2019 yazında, bir sıcak hava dalgasının hayvanları ve insanları aynı su kaynaklarını paylaşmaya zorladığında Hindistan'da ortaya çıkmış olabileceğini iddia etti.
Aralık ayında ise devlet tarafından işletilen bir gazete, daha önce insanların ithal balıklardan enfekte olabileceği yönündeki iddiaların ardından, virüsün Avustralya'dan ithal edilen dondurulmuş et ile Çin'e gelmiş olabileceğini öne sürdü.
Birkaç hafta önce de gazeteler ve TV kanalları, Batı'da geliştirilen Kovid-19 aşılarının etkinliğini sorgulayan haberleri peş peşe yayınladılar.
İLK HASTA NEREDE?
Ancak bu şüpheleri başka yöne çekme çabaları Çin'de etkili olsa da dünya genelinde çok da benimsenmiyor.
Batılı istihbarat yetkililerine göre dünyanın ilk Kovid-19 hastası olduğuna ilişkin bilgiler bulunan Çinli bir laboratuvar araştırmacısı için bir yıl süren arama çalışmaları, şüpheli bir devlet örtbasıyla engellenmiş durumda.
Wuhan Viroloji Enstitüsü'nde çalışan Huang Yanling adlı bilim insanı, geçen Şubat salgının ilk haftalarında Çin'de yaygın olarak paylaşılan çevrimiçi raporlarda Hasta Sıfır (ilk hasta) olarak kaydedildi. Bu rapor, pandemi ile yarasa üzerinde tehlikeli deneyler yaparken yanlışlıkla koronavirüsün açığa çıkmasına sebep olduğundan şüphelenilen laboratuvar arasında doğrudan bir bağlantı kurulmasını sağladı.
Raporlar, Yanling'in virüse yakalanıp yakalanmadığını veya hayatta kalıp kalmadığını göstermiyor. Ancak, bu raporlar ABD Dışişleri Bakanlığı'nın, tartışmalı enstitüde 2019 sonbaharında koronavirüse yakalanan birkaç araştırmacıdan birisi olan Yanling'in hastalığı kapan ilk araştırmacı olduğu inancını güçlendiriyor.
YARASA TARAFINDAN ISIRILAN ARAŞTIRMACILAR
Wuhan Viroloji Enstitüsü'ndeki bilim insanlarının, pandeminin başlamasından iki yıl önce, uygun güvenlik ekipmanları olmadan koronavirüs taşıdığı düşünülen yarasaları ellediklerini gösteren şok edici bir video gündeme geldi.
2017 tarihli video, SARS virüsü hakkında daha fazla bilgi edinmeye çalışan ekibiyle birlikte "Batwoman" (Yarasa kadıın) lakaplı bilim insanı Shi Zhengli'yi işaret ediyor.
The Taiwan Times'ın haberine göre, "Batwoman" daha önce işinin "herkesin düşündüğü kadar tehlikeli olmadığı" ile övünmüş bir bilim insanı.
Videodaki bilim insanlarının güvenlik önlemlerine karşı rahat yaklaşımları görüntülere yansıyor ve temkinli olmak yerine son derece "gevşek" davrantıkları görünüyor.
Bu korkunç sahneler, Kovid-19'un küresel ölüm bilançosunun 2 milyonu aşmasından sadece günler sonra ortaya çıktı.
Görüntülerde bazı bilim insanları yarasaları tutarken tehlikeli madde kıyafetleri içinde görülürken, diğerlerinin ise herhangi bir koruma giymeden orada bulundukları gözleniyor.
Virüs araştırmacısı Cui Jie, yarasa tarafından ısırıldığını hatırlıyor. Jie yaşadığı acıyı tarif ederken yarasanın dişleri eldiveninin içinden geçerken "iğne batırılmasına" benzetiyor.
DSÖ EKİBİNİN GİRİŞİ ENGELLENMİŞTİ
Dünya Sağlık Örgütü bilim insanlarından oluşan uzman ekip, koronavirüsün kökenini araştırmak için Wuhan'a gitmek için Singapur'a geldiklerinden izin alamadılar. Ve Çin'in engellemesi sonucu bir süre bu ülkede beklemek zorunda kaldılar.
Sydney Üniversitesi'nde sağlık uzmanı olan Adam Kamradt-Scott, bürokratik gecikmenin 'Çinli yetkililerin müdahale etmeye çalışıp çalışmadığı sorusunu gündeme getirdiğini' düşünmeye sevk ettiğini söyledi.
Ekip, iki bilim insanının antikor test sonuçları nedeniyle Singapur'da tutulmasının ardından daha fazla engelle de karşılaştı. Pozitif bir antikor testi, geçmişte birisinin koronavirüs geçirdiğini gösteriyor ancak 15 kişilik seyahat eden ekibin tamamı mevcut bir enfeksiyon için negatif sonuca sahipti.
Çalışmalarına başlamadan önce iki hafta karantinaya alınacak 13 uzman, gecikmeli seyahatlerinde Singapur'dan geldikten sonra Çinli yetkililer tarafından tehlikeli maddelere karşı giyilen kıyafetler içinde karşılanarak negatif tutum bir kez daha ortaya konuldu.
Ancak Singapur'da Kovid-19 testleri pozitif çıkınca diğer iki kişinin girişi reddedildi. Halbuki tüm ekip, altın standart olan PCR testini kullanmış ve negatif çıkmıştı.
Çin'e inen 13 kişi, virüsün kökenini araştıran bir uzman panelinden yedi kişi, DSÖ için çalışan beş uzmandan ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'nden bir operatörden oluşuyor. DSÖ, diğer beş uzmanın da uzaktan katıldığını söylüyor.
Bir Çin hükümeti sözcüsü bu hafta, DSÖ ekibinin Çinli bilim insanlarıyla 'görüş alışverişinde bulunacağını' söyledi ancak kanıt toplamalarına izin verilip verilmeyeceğine dair açıklamada bulunmadı.
DSÖ ekibinin bir kısmı bir hafta önce Çin'e gidiyordu ancak Pekin'in geçerli vize alınmadığını açıklaması üzerine geri dönmek zorunda kaldı.
Pekin, kapsamlı bir soruşturma için uzun süredir baskıya direniyordu ve virüsün Wuhan'dan kaynaklanmayabileceği teorilerini öne sürdü, ancak DSÖ ekibine Çinli yetkililerle ancak aylarca süren görüşmelerin ardından izin verildi.
Ekip, erken enfeksiyon kümeleriyle bağlantılı hayvan pazarını araştıracak olsa da, Donald Trump ve başka figürlerin öne sürdüğü gibi virüsün bir Wuhan laboratuvarından yanlışlıkla salınıp salınmadığını değerlendirme planları yok.
Trump'ın önümüzdeki Çarşamba ofisten ayrılmadan önce Wuhan laboratuvarını suçlayan bir istihbarat bilgisi yayınlayacağına dair spekülasyonlar yayıla dursun, İngiltere merkezli bir uzman, enstitü için bir 'bilimsel denetim' yapmanın 'rutin bir faaliyet' olacağını söyledi.
Komünist yöneticileri, ülke sınırları içinde enfeksiyonlarını asgariye indirmedeki başarılarıyla övünerek, Çin'i 2020'de ekonomik büyümenin tadını çıkaran tek OECD ülkesi haline getirdi.
Ancak ABD, Çin'i ilk salgının boyutunu gizlemekle suçladı ve Çinli uzmanların araştırmanın ilk aşamasındaki şartları eleştirdi. Çin, geçtiğimiz Mayıs ayından bu yana ilk resmi koronavirüs ölümünü kaydetti ve vakalar, ilk salgının sona ermesinden bu yana en yüksek seviyeye çıktı.
Avustralya, Nisan ayında bağımsız bir soruşturma için çağrıda bulunduktan sonra Pekin, Avustralya sığır eti, şarap ve diğer malların ithalatını engelleyerek misilleme yaptı.