Müdahaleli doğumda yapılan teknikler nelerdir?
Doğuma yardımın temel teknikleri: epizyotomi (Dikişli doğum), forseps, suni sancı (doğum indüksiyonu) ve doğumun ağrırsızlaştırılması.
Epizyotomi
Epizyotomi ceninin hayatı için tehlike durumunda veya vajinada beklenebilecek bir yırtılmayı önlemek ve doğumun 2. döneminin kısaltılması amacıyla vajina girişinde kesiğin yapılmasıdır.
Epizyotomi aşağıdaki durumlarda uygulanır:
- Ceninin başının büyüklüğü vajinadan çok büyük olduğunda;
- Bebeğin baş tarafında değil de makat tarafından gelmesi (Bebeğin ters gelmesi);
- Vaktinden önce gerçekleşen doğumlarda;
- Hamile kadın doğum ıkınmalarının tam olarak kontrol edememesi veya yetersiz olan durumlarda;
- Vajina esnekliği az ise veya vajina dokuları sert ise yırtılmalara karşı önlem amacıyla epizyotomi uygulanır.
Sancının doruk sınırında çocukluk yolunun aşağısında biraz kesik yapılır. Bazen ağrı kesici ilaçların kullanımına da zaman olmuyor; ancak dokuların büyük ölçüde germe dolayısıyla kadın acıyı hissetmez. Doğumdan sonra bu bölgeye dikişlerin yapıldığında ise mutlaka anestezi gerektirir. Dikiş materyali bir süre sonra kendi kendini yok eder yani eriyip geçer. Yapılan kesik 10-14 günde iyileşir. Rahatsızlıklar bundan fazla süre devam ederse, doktora başvurmak gerekir.
Forseps
Bazen bebeğin doğmasına yardımcı olmak amacıyla kaşık-maşa (Forseps) kullanılır. Bebek doğum maşaları ceninin başını sabit etmek ve onun doğum yollarından çıkarılması için öngörülen jinekolojik alettir. Forseps sadece vajina tam açıldığında, fetüsün başı vajinada çıktığı zaman kullanılır.
Vajinada cenini mecburi olarak aşağıdaki durumlarda dışarı çıkarılır:
- Annenin veya fetüsün durumunda belirli bozukluklar tespit edildiğinde;
- Döl ters gelince;
- Doğum vaktinden önce ise.
Forseps ananın ve çocuğun korunması (ağır nefropati, doğum etkinliğinin döl dışarı çıkarken zayıflaması, ceninin oksijen azlığı) doğuşu tez tamamlamak amacı ile kullanabilirsiniz. Bu işlem anestezi altında yapılır.
Hekim maşa ile çocuğun başını tutarak dikkatle onu dışarı çeker. Bu zaman da yeterli güç olmadığında bu yapılır. Bundan sonra her şey doğal olur. Maşa çocuğun başında ezik veya morluklar koyabilir. Bu izler birkaç günden sonra geçip gidiyor.
Suni sancı (doğum indüksiyonu)
Doğum indüksiyonu doğum uzun sürerse, yapay şekilde suni sancı vermek demektir. Doğum stimülasyonu aşağıdaki durumlarda uygulanır:
- Doğumun bir haftadan daha gecikmesi sırasında ceninde fonksiyonel bozukluklar olursa;
- Annede ceninin hayatı tehdit eden yüksek tansiyon veya diğer patolojik durumlar varsa.
Doğum indüksiyonu genellikle önceden tasarlanarak, hamile kadını önceden doğum evinde yerleştirirler doğum indüksiyonu esasen 3 yöntemi uygulanır:
- Vajinaya rahim ağzını yumuşatan özel ilaçlar verilir. Suni sancılar 1 saatten sonra başlıyor. Ancak bu yöntem ilk doğumlarda her zaman etkili olmuyor.
- Doktor amniyon kesesini açar. Kadınların çoğunluğu bu zaman hiçbir acı duymaz.
- Rahim kasılmalarını başlatmak ve artırmak için oksitosin hormonunun verilir.
Doğumun ağrısızlaşdırılması
Doğumlarda her zaman çeşitli derece ağrılarla eşlik eder. Her kadın bu ağrıları farklı algılıyor. Eğer kadın doğuma psikolojik açıdan doğru hazırlanmış olursa, bu ağrılar onun için hayli hafif geçmiş olur. Bu çalışmada gebeliğin gidişine kontrol eden doktorun ve hamileler için düzenlenen özel grup şekilli öğretime de büyük yardımı olabilir.
Doğumu gebeliği yürüten hekim tarafından yapılması daha amaca uygun görülüyor. Çünkü hamilelik döneminde doktor ile hamile kadın arasında karşılıklı anlayış ve güven oluşmuş olur.
Doğum sırasında ağrısızlaştırma tıpta uzun süredir kullanılmaktadır. Doğumun ağrısızlaşdırılmasının birkaç türünden kullanılır:
1- Ana ve çocuk için güvenli hesap edilen dozlarda ağrı kesicilerin kullanılması. Doğum sırasında bu yöntemden sadece 1 kez kullanılmasına izin verilir. Bu ağrı tam olarak geçmese de 1-1,5 saat içinde hayli azalmış olur.
2- İnhalasyon ağrısızlaştırma. Doğum tutmaları arasındaki aralarda kadın gaz karışımlarına (çoğunlukla azot oksit ve oksijen) kullanılma nefes alma aparatı ile nefes almakla ağrılarını azaltmış olur.
3- Epidural anestezi (ağrısızlaştırma). Şu anda doğum sırasında daha çok bu yöntem kullanılır. Bu zamanda ağrı kesici madde bel bölgesinde, omurga beyini çevreleyen sert beyin zarı önü alana enjekte edilir. Bu durumda ağrı tam olarak yok olur, doğam yapan kadın belden aşağı vücudunu hissetmiyor, doğum ise kendi akarı ile gidiyor. Epidural anestezinin daha bir olumlu yönü şu ki, ağrı kesici madde rahim ağzını yumuşatarak onun daha hızlı açılmasına neden olur. Sonuçta doğum anne ve bebek için daha az travmatik olur. Ağrı kesici madde anne ve bebeğe çok da olumsuz etkilemez.
Epidural anestezinin zararları
Doğum etkinliğinin göreli zayıflığı, annede bel bölgesinde ve baş ağrısı (genellikle bir anda yok olur). Her kadın doğum sırasında ağrıkesicileri kullanılmamasında serbesttir. kadının doğuma doğru hazırlanması sırasında anne ağrı ve ıstıraplara değil, doğumun mucizevi sonları sonucunda güzel ve istekli bebeğinin dünyaya geleceğine hazırlanmış olsun ve bu zaman ona hiçbir ağrıkesicinin uygulanmasına gerek kalmasın.