Değerli okuyucular, bildiğiniz gibi otizmde uyku problemleri çok yaygındır. Hatta araştırma sonuçlarına göre normal popülasyonda uyku problemi yaşama oranı % 14 civarında iken otizmli bireylerde % 80’lere kadar çıkmaktadır.
En sık görülen uyku problemleri:
Uykuya dalmakta güçlük çekme
Sık sık uyanma
Çok erken kalkma
Eğer gece uyanıp bir de gezinme davranışı varsa durum çok daha tehlikeli bir hal alabilir.
İşte size bazı öneriler:
Çocuğunuzun gün boyunca yeterli fiziksel aktivite yaptığından emin olun. Bu, onların gece yorulmalarına ve daha iyi uykuya dalmalarına yardımcı olacaktır. Ancak yatmadan hemen önceki saatte aktiviteyi sınırlandırın.
Özellikle öğleden sonra ve akşamları limitli kafein (kola, çikolata vb.)tükettirin.
Düzenli ve öngörülebilir yatma rutini kurun. Örneğin, banyo, diş fırçalama ve yatmadan önce bir hikaye.
Loş ışık hazırlayın ve yatmadan en az bir saat önce elektronik ekranlardan (TV, bilgisayar, tablet, akıllı telefonlar) kaçının. Bu, çocuğunuzun vücuduna uyku vaktini işaret etmeye yardımcı olur. Buna, vücudun uykuya teşvik eden bir hormon olan melatonin salınımı da dahildir.
Çocuğunuzun uykuya dalması için bir miktar arka plan gürültüsüne ihtiyacı varsa, sessiz müzik, vantilatör gibi aletleri çalıştırabilirsiniz.
Çocuğunuz için tutarlı bir yatma süresi ve uyanma süresi belirleyin. Zamanlanmış saatlere uyamadığınız durumlarda, bunun bir saatten fazla olmasından kaçının. Bu, çocuğunuzun vücudunun sağlam bir uykudan uyanma döngüsü ile ritminde kalmasına yardımcı olacaktır.
İyi bir uyku ortamı sessiz, karanlık ve serin olmalıdır. Küçük bir ışık bile kaliteli uykuya müdahale edebilir. Çocuğunuz gece lambasıyla uykuya dalmayı tercih ederse, belli bir süre sonra otomatik olarak kapanacak birini düşünün.
Otizmli bazı çocuklar, kendilerini rahat hissetmelerine yardımcı olabilecek ağırlıklı bir battaniyeyle uyumaktan yararlanırlar.
Görsel bir zamanlama
Otizmli birçok çocuk - ve yetişkinler - görsel zamanlamalarla iyi çalışırlar. Bir yatma vakti rutini için görsel bir program, yatma vakti rutininin temel adımlarını resimlerle özetleyebilir. Ebeveynler yatmadan önce rutini geçirirken bu takvime başvurabilirler.
Zaman kavramlarını anlayan daha büyük çocuklar için, 10 dakikalık ve 5 dakikalık uyarılar, oyun süresinden yatma zamanına geçişi kolaylaştırabilir.
Dolaşmayı sınırla
Gezinti işlerine gelince, hedef; güvenliğini ön planda tutmak istiyoruz. Bu amaçla, geceleri dolaşması durumunda çocuğunuza zarar verebilecek şeylere erişimi önlemeyle başlayalım. Elbette, bu, bir çocuğun tüm dış kapı ve pencerelere kilitler ve alarmlar monte ederek dışarıda dolaşmasını engellemeyi içerir.
Çocukların odalarına kilitlenmelerini önermiyoruz, çünkü bu acil durumlarda büyük tehlike oluşturabilir ve çocuklarda bir panik yaratabilir. Bununla birlikte, bazı ebeveynler, çok küçük çocuklar için yatak odasının giriş kapısı üzerinde bir bebek kapısı veya biraz daha büyük çocuklar için güvenli bir yarım kapı ile başarılı olabilirler.
İşte göz önünde bulundurmanız gereken bazı yatak odası stratejileri:
Tüm dış kapılara kapı alarmları takın. Çocuğunuz kapıyı açarsa alarmların sizi uyandıracak kadar yüksek olması gerekir. Ya da, kendiniz kolayca kurabileceğiniz bir hırdavatçıdan alınan basit bir zil veya uygun fiyatlı elektronik kapı alarmı olabilir.
Dışarıya açılan kapılara veya tehlikeli olan odalara (örn. Mutfak veya bodrum gibi) açılan kapılara kapı kolları veya kapı kolu kapakları takmayı düşünün. Çocuğunuz küçükse, bu kapılara erişemeyeceği yükseklikte sürgülü bir zincir veya sürgü takmanız yeterlidir.
Merdivenlerin üstünde ve altında sağlam şekilde sabitlenmiş bebek kapıları kullanın.
Potansiyel tehlikeleri sınırlayın
Potansiyel olarak tehlikeli nesneleri görüş alanının dışına ve erişemeyeceği bir yere yerleştirin.
Çocuğa dayanıklı elektrik priz koruyucularını, evin masadaki gibi keskin köşeleri için yastıklı koruyucularla birlikte evin erişilebilir alanlarına yerleştirin.
Çocuğunuz tırmanmaya çalıştığında ağır mobilyaların düşmesini önlemek için duvara sabitleyin.
Dolaşırken yakalarsak
Çocuğunuzun yataktan kalktığını fark ettiğinizde, sakince ama sıkıca yatağına mümkün olduğunca az konuşarak ya da başka bir dikkatle yerleştirin. Küçük çocuklar ya da alıcı dil zorlukları olan çocuklar için, onları fiziksel olarak yataklarına yönlendirmeniz gerekebilir.
Çocuğunuzun yatağınıza gelmesini bir çözüm olarak önermiyoruz, çünkü bu ikiniz için de uykuyu daha da bozabilir.
Otizmi olan çocukların evden (veya diğer güvenli yerlerden) diğer çocuklardan daha fazla uzaklaşma ihtimalinin olduğunu biliyoruz. Çocuğunuz evden veya okuldan uzaklaşmaya meyilliyse, yerel yasa uygulayıcı ile iletişim kurmanız ve çocuğunuzun adını, resmini ve iletişim bilgilerini ve özel gereksinimlerinin açık bir tanımını vermeniz önemlidir. Çocuğunuzun otizmli olduğunu bildiren ilk yanıtlayanlara bildirimde bulunmak için çocuğunuza bir tıbbi alarm bileziği takmayı düşünün. Tüm iletişim bilgilerinizi ekleyin. GPS izlemeli saatler veya bilezikler başka bir seçenektir.
Bu yazıda autismspeaks’ten yararlandım.
Saygılar
Berat ÇELİK
07.02.2019