Giriş: Alzheimer Demansının Tanımı
Alzheimer hastalığı demansın en yaygın türüdür. Alzheimer için karakteristik bulgular amiloid plaklar ve nörofibriler yumaklardır. Amiloid plaklar, hastalığın ilerlemesinin bir göstergesi olan bir protein olan anormal derecede yüksek beta-amiloid seviyeleri nedeniyle oluşur.
Beta-amiloid, beyindeki nöronlar arasında bulunan doğal olarak oluşan bir proteindir, ancak Alzheimer hastalarında anormal miktarlara yükselir. Beta-amiloid proteinleri, dejenere olmuş nöronlar ve diğer kalıntılarla bir araya gelerek amiloid plakları oluşturur. Nörofibriler yumaklar, tau olarak bilinen bir proteindeki değişikliklerden kaynaklanır. Normal, sağlıklı bir durumda tau, mikrotübüller olarak bilinen nöronlardaki yapıları destekler. Ancak Alzheimer hastalığında tau proteinleri mikrotübüller yerine birbirine bağlanır. Bu, nöronlar arasındaki iletişimi bozan bu protein filamentlerinin karışıklığını yaratır.
İletişim bozulduğundan, beyindeki bağlantılar artık işlev görmez ve bu da onların dejenerasyona uğramasına neden olur. Bu sinirsel bağlantı kaybı, hafıza kaybı gibi Alzheimer semptomlarının çoğuna yol açar. Son olarak, nöroinflamasyon başka bir ortak özelliktir. Bu enflamasyon, nörofibriler yumaklara dolanmış amiloid plakları, toksinleri ve dejenere olmuş nöronları etkili bir şekilde temizleyememesinden kaynaklanır.
Doktorlar, bilişsel testler ve beyin taramaları da dahil olmak üzere bir dizi test yoluyla demansı teşhis eder. Daha sonra ayrıntılı bir tıbbi öykü alırlar ve bir dizi hafıza testi yaparlar. Bununla birlikte, bunama tipini teşhis etmek zor olabilir. İlk olarak, ilaçlar veya hastalık durumları gibi geçici hafıza kaybı nedenlerini ekarte etmelidirler. İkincil olarak, Alzheimer demansına benzer semptomlarla ortaya çıkan diğer koşulları göz önünde bulundurmaları gerekir.
Alzheimer Demansı ve Epigenetik Değişiklikler
Epigenetik, DNA dizisinin kendisini değiştirmeden DNA ifadesindeki değişiklikleri içerir. Sonuç olarak, genler kapanır veya açılır. Epigenetik değişiklikler geri dönüşümlüdür ve çevre ve bireyin diyeti gibi dış faktörlerden etkilenir.
Çalışmalar, epigenetiğin Alzheimer hastalığının ilerlemesinde önemli bir rol oynayabileceğini göstermektedir. Bu alandaki araştırmalar nispeten yeni olsa da, birçok çalışma epigenetik ve Alzheimer hastalığı ile ilgili birçok gen ile bir ilişki bulmuştur. Bu genler, tau proteini, amiloid proteinleri ve glial hücreleri içerir. Glial hücreler beyindeki destek hücreleridir. Genellikle toksinleri ve dejenere olmuş nöronları temizlemeye yardımcı olan bağışıklık hücreleridir. Epigenetik, bu hücrelerin tau proteini toplamasına ve nörofibriler yumaklara benzer yumaklar oluşturmasına neden olabilir. Bu değişiklikler ayrıca glial hücrelerin toksik amiloid plaklarını ortadan kaldırma yeteneğini de etkiler.
Epigenetik Değişikliklerle İlişkili Hastalıklar
Çalışmalar, tip 1 ve tip 2 diyabetli bireylerin Alzheimer hastalığına yakalanma riskinin arttığını göstermektedir. Enflamasyon, hem diyabet hem de Alzheimer hastalığının gelişmesinde önemli bir rol oynar. Obezite, tip 2 diyabetin yaygın bir komorbiditesidir ve viseral yağ, sistemik bir inflamasyon kaynağıdır. Tip 2 diyabet, şeker ve doymuş yağ oranı yüksek bir diyet gibi her iki hastalık için diğer risk faktörleriyle de ilişkilidir.
Kalp hastalığı, hipertansiyon ve yüksek kolesterol gibi kalbi etkileyen birçok hastalık da Alzheimer hastalığına yakalanma riskini artırır. Kalp vücudun geri kalanına kan sağladığından, kan damarlarında beyne giden herhangi bir hasar, işleyişini etkileyebilir. Bazı araştırmalar beyindeki damar hasarının Alzheimer hastalığının ilerlemesini amiloid plaklardan veya nörofibriler yumaklardan daha fazla kötüleştirebileceğini öne sürüyor. Kalp hastalığı da kronik inflamasyonun bir risk faktörü olduğu başka bir hastalıktır.
Demans: Önlemenin Rolü
Diğer birçok hastalıkta olduğu gibi, diyet gibi yaşam tarzıyla ilgili faktörler, önleme ve ilerlemede önemli bir rol oynamaktadır. Akdeniz diyeti, her ikisi de Alzheimer hastalığının gelişimi için risk faktörleri olan kalp hastalığı ve iltihaplanma riskini azaltmasıyla bilinir. Sonuç olarak, bu tür diyet, hastalığın ilerleme riskini azaltmada etkilidir. DASH (Hipertansiyonu Durdurmak için Diyet Yaklaşımları) diyeti, kalp hastalığı ve hipertansiyon riskini azaltmak için başka bir başarılı yöntemdir ve Alzheimer’ı önlemede faydalıdır.
Akdeniz ve DASH diyetleri, bütün gıdaları, doğal kompleks karbonhidratları yemeye ve basit karbonhidratlardan kaçınmaya veya sınırlamaya odaklanır. Basit karbonhidratlar (yani şekerleme, soda ve rafine edilmiş beyaz rafine) oldukça iltihaplıdır. Öte yandan, kompleks karbonhidratlar ve tam tahıllar, fasulye ve baklagiller ve sebzeler gibi lif oranı yüksek gıdalar, anti-inflamatuar özelliklere sahiptir ve vücuttaki iltihabı azaltır. Benzer şekilde, doymuş yağlar inflamasyonu artırırken, doymamış yağlar yüksek oranda anti-inflamatuardır.
Akdeniz diyeti, zeytinyağı, somon ve uskumru gibi yağlı balıklar, kabuklu yemişler, tohumlar ve avokado dahil olmak üzere bu doymamış yağlara önem verir. DASH diyeti, kan basıncını düşürmek için genel yağ alımını sınırlamaya çalışır. Esas olarak meyve ve sebzelerde bulunan antioksidanlar, her iki diyetin de tanıdığı yüksek derecede anti-inflamatuardır. Antioksidanlar iltihabı azaltır ve DNA ve hücre hasarına neden olan zararlı serbest radikalleri nötralize eder. İltihaba daha yakından bakmak için iltihabı nasıl azaltacağınız ve sağlığınızı nasıl ateşe dayanıklı hale getireceğinizle ilgili YHF makalesine bakın.
Enflamasyon ve Alzheimer Demansı
Vücudumuz sağlıklı olduğunda ve herhangi bir toksinle veya istilacı patojenlerle karşı karşıya olmadığında, herhangi bir iltihaplanma yaşamamalıyız. Enflamatuar genler, genleri “kapayan” epigenetik faktörler tarafından bastırılır. Enfeksiyon veya doku hasarı belirtileri olduğunda, bu inflamatuar yollar açılır ve bağışıklık yanıtı düzenli bir mekanizma olarak başlar. Bununla birlikte, iltihaplanma genellikle çözülmez ve Alzheimer demansı gibi hastalıklarda kronikleşir.
Çalışmaların gösterdiği gibi, anormal epigenetik değişiklikler potansiyel olarak kronik inflamasyonun önemli bir nedenidir. Alzheimer’daki epigenetik değişiklikler, tau proteini gibi hastalık yolundaki inflamatuar genleri ve kritik genleri etkiler. Diyet ve yaşlanma gibi yaşam tarzı faktörleri (her ikisi de Alzheimer için risk faktörleri) bu epigenetik değişiklikleri etkiler. Enflamasyonun kendisi Alzheimer için karakteristik bir belirteçtir – beyin, amiloid plaklardan ve nörofibriler yumaklardan birikintileri ve toksinleri etkili bir şekilde temizleyemediği için, nöroinflamasyon kötüleşir.
Yaşlanma ve Beyin: Onu korumanın 10 yolu hakkındaki makaleyi inceleyerek kendinizi bunamadan korumanın daha fazla yolunu öğrenin.
Referanslar:
İlişkili
Kaynak : https://yourhealthforumbydrcirino.org/2022/03/29/is-dementia-preventable-and-reversible/