Arapça'da "bilmek" manasına gelen "irfan" ve "marifet" kelimeleri "ilim"le eş anlamlı görülürse de kavram olarak farklıdırlar. İlim umumidir. Akli, tecrübi, nazari her türlü bilgiyi bünyesinde toplar. "Eşyanın hakikatine ve ilahi hikmetlere vukuf" demek olan irfan ve marifet ise bilginin hem kaynağı hem de gayesi durumunda olduğu için ilimden daha hususi bir mahiyet arzeder.
Marifetin yeri kalbdir. Buradaki kalb, göğüsteki maddi organ demek değildir. Kalbde marifet nurunun parlayabilmesi için onun Allah'tan başka şeylerle (masiva) meşgul olmaktan arındırılması lazımdır. Kalb aynası kirden, pastan temizlenmiş olunca, ilahi hakikatleri görüp gösterebilir. Kalb aynasını temizlemenin yolu ise tevbe?istiğfardan geçmektedir. Allah bilgisi marifetullaha vakıfı olmak en büyük manevi saadet ve zevkin kaynağıdır.
İLMİYLE AMİL OLMAK
Hz. Ali (kv) Efendimiz şöyle buyurdu:
? "Ey ilmi göğüslerinde taşıyanlar! İlminizle amel ediniz. Zira alim o kimsedir ki bild~|~ikleriyle amel eder. Bildiği ile yaptığı birbirini tutar. Bir zaman öyle insanlar gelecek ki, ilim boğazlarından aşağı geçmeyecek. İçleri başka dışları başka olacak. Bildikleriyle amel etmezler. Birbirlerini methederler. İşte bunların amelleri oturdukları yerde kalır, Allah'a yükselmez."