66 milyon yıl önceki Chicxulub asteroit etkisinin modellenmesi, dinozorların yaşaması için büyük ölçüde uygun olmayan bir dünya yarattığını gösteriyor.
66 milyon yıl önce Kretase döneminin sonunda Dünya’yı Meksika kıyılarında vuran asteroitin, kuş haline gelenler dışındaki tüm dinozor türlerinin ölümünün sebebi olduğuna inanılıyor.
Bununla birlikte, bazı araştırmacılar, on binlerce yıllık büyük volkanik patlamaların, dünyadaki yaşamın neredeyse% 75’ini de öldüren kitlesel yok oluşun gerçek nedeni olabileceğini ileri sürdü.
Şimdi, Imperial College London, Bristol Üniversitesi ve University College London’dan bir araştırma ekibi, yalnızca asteroit etkisinin dünyadaki dinozorlar için elverişsiz koşullar yaratabileceğini göstermiştir.
Ayrıca büyük volkanizmanın, uzun vadede hayatın asteroit çarpmasından kurtulmasına yardımcı olabileceğini de gösteriyorlar. Sonuçlar, bugün Ulusal Bilimler Akademisi Bildiriler Kitabı’nda yayınlanmaktadır.
Doktora çalışması sırasında bu çalışmayı yürüten baş araştırmacı Dr. Alessandro Chiarenza; Imperial, Dünya Bilim ve Mühendislik Bölümü’nde şunları söyledi: “Asteroitin onlarca yıl boyunca bir etkiye neden olduğunu ve bu çevresel etkilerin dinozorlar için uygun ortamları azalttığını gösteriyoruz. Buna karşılık, yoğun volkanik patlamaların etkileri, küresel ekosistemleri önemli ölçüde bozacak kadar güçlü değildi.
“Çalışmamız ilk kez kantitatif olarak, yok olma için tek makul açıklamanın, dünya çapında dinozor habitatlarını ortadan kaldıran etkili kış (Büyük bir asteroit veya kuyruklu yıldızın Dünya yüzeyi üzerindeki etkisinden dolayı uzun süreli soğuk havaların varsayıldığı bir dönemdir.) olduğunu doğruladı.”
Asteroit çarpması atmosfere yüksek parçacıklar ve gazlar salarak Güneş’i yıllarca engelledi ve kalıcı kışlara neden oldu. Volkanik patlamalar, ayrıca Güneş’i engelleyici etkilere sahip parçacıklar ve gazlar üretir ve kitlesel yok oluş sırasında, bugünkü Hindistan’da Deccan Tuzaklarında on binlerce yıllık patlamalar oldu.
Hangi faktörün, asteroit veya volkanizmanın, daha fazla iklim değiştirme gücüne sahip olduğunu belirlemek için, araştırmacılar geleneksel olarak iklimin jeolojik belirteçlerini ve güçlü matematiksel modelleri kullandılar. Yeni makalede; ekip bu yöntemleri, her türlü dinozor türünün gelişmesi için ne tür çevresel faktörlerin -yağış miktarı ve sıcaklık gibi- olduğu hakkındaki bilgi ile birleştirdi.
Daha sonra, bir asteroit çarpması veya büyük volkanizma sonrasında bu koşulların hala bir dünyada nerede olacağını haritaya koyabilirlerdi. Sadece asteroit çarpmasının tüm potansiyel dinozor habitatlarını yok ettiğini bulurken, volkanizma ekvatorun etrafında bazı canlı bölgeler bıraktı.
Çalışmanın ortak yazarı Dr. Alex Farnsworth, Bristol Üniversitesi’nden şunları söyledi: “Asteroit veya volkanizmanın, Dünya çapında neden olabileceği iklim üzerindeki etkiyi modellemek için sadece jeolojik kayıtları kullanmak yerine, ileriye dönük olarak, bu iklimsel dalgalanmaların ekosistemleri nasıl etkilediğini ortaya koymak için çalışmaya ekolojik bir boyut kattık.”
University College London’dan ortak yazar Dr. Philip Mannion ekledi: “Bu çalışmada, asteroit etkisinin küresel yaşam alanları üzerindeki yıkıcı etkisini gösteren önemli jeolojik ve iklim verilerine bir modelleme yaklaşımı ekliyoruz. Esasen, dinozorlar için mavi bir ekran oluşturur.”
Volkanlar, Güneş engelleyici gazlar ve parçacıklar salgılasalar da bir sera gazı olan karbondioksit de salgılarlar. Bir patlamanın ardından kısa vadede, Güneş engelleyicilerin daha büyük bir etkisi vardır ve bu da ‘volkanik bir kışa’ neden olur. Bununla birlikte, uzun vadede bu parçacıklar ve gazlar atmosferden düşer, karbondioksit etrafta kalır ve birikerek gezegeni ısıtır.
Asteroitin yol açtığı ilk şiddetli küresel kıştan sonra, ekibin modeli uzun vadede volkanik ısınmanın, birçok habitatın geri kazanılmasına yardımcı olabileceğini ve felaketten sonra gelişen yeni hayata yardımcı olabileceğini öne sürüyor.
Chiarenza şunları söyledi: “Aynı zamanda meydana gelen volkanik patlamaların, özellikle de kış mevsiminden sonra sıcaklıkların yükselişini hızlandırırken, etkinin çevre üzerindeki etkilerini azaltabileceğini gösteren yeni kanıtlar sunuyoruz. Bu volkanik kaynaklı ısınma, yok olma yoluyla yapılan hayvanların ve bitkilerin hayatta kalmasını ve iyileşmesini sağlamaya yardımcı oldu.
Kaynak: https://www.bizsiziz.com/asteroid-impact-not-volcanoes-made-the-earth-uninhabitable-for-dinosaurs/
Çeviri: Simge Kara