Birçok insan peynir altı suyunun, peynir yapımının bir yan ürünü, protein tozları ve barlarda ana bileşen olduğunu bilmez.
Peynir ve yoğurt gibi diğer süt ürünlerinin ticari üretiminden elde edilen peynir altı suyunun çoğu, hayvan yemi olarak kullanılır veya boşa gider. Ancak yaratıcı şefler, besin dolu, lezzetli bu besin için yeni kullanım alanları bulmaya oldukça meraklılar.
Peynir altı suyu sütteki iki ana proteinden biridir. Peynir yapımı sırasında peynirin kesilmesinden ve taze yoğurtun yoğunlaştırmak için süzülmesinden dışarı atılan bulanık, sarımsı bir sıvıdır. Peynir altı suyu, yoğurttan, süzme peynir veya mozzarella gibi yumuşak peynirlerden asidik veya çedar ve İsviçre peyniri gibi peynir mayası ile üretilen daha sert peynirlerden tatlı olabilir.
İtalyancada, ricotta, olan "tekrar pişirilmiş" anlamına gelir ve bu isim geleneksel olarak bir peynir yapılışından sonra kalan peynir altı suyundan yapılmış başka peynir için kullanılır. İtalyan ricotta peyniri genellikle koyun sütünden elde edilen peynir altı suyuyla yapılırken, Amerikan ricotta peyniri genellikle inek sütünden elde edilen peynir altı suyuyla yapılır.
Her ne kadar büyük ölçekli tarım ve fabrika üretimi, aile çiftliklerini etkisiz hale getirmiş ve ülkede peynir altı suyunun kullanımı büyük ölçüde düşmüş olsa da, önce sağlıklı gıda savunucuları ve şimdi genel nüfus içinde az da olsa yeniden canlanıyor.
Ticari olarak satın alınan toz tatlı peynir altı suyunu, smoothieler ve diğer karışımlı içeceklerde, kreplerde, ev yapımı enerji barlarında protein güçlendirici olarak kullanabilir ve hatta çorbalara ve yemeklere de ekleyebilirsiniz. Sahip olduğunuz sıvı peynir altı suyu hacmine bağlı olarak, tuzlu tarifler için su veya süt yerine asidik olması için veya hamur işlerinde sıvı yerine kullanabilirsiniz. Soslara ekleyebilir, içinde makarna veya pirinç kaynatabilir ve gece boyunca tahılları ıslatarak daha hızlı pişirebilirsiniz. Buzlu bir içeceğe doğrudan ekleyerek içebilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Ürünler!
Tatlandırılmamış taze peynir altı suyunun tadı yoğurt gibi hafif ekşidir. Toz ilave tatlar ile vanilya, çikolata, kahve, muz ve orman meyveleri gibi birçok aroma elde edebilirsiniz.
Peynir altı suyu (Whey) ile birçok farklı tarif yapılabilir. Peynir altı suyunun tüketilebilmesi için whey tozlara dönüştürülür. Böylece onları keklere, smoothielere, süte veya yoğurda karıştırarak tüketebilir ya da en kolay kana karışmasının sağlandığı suyla birlikte tüketme yöntemine gidebilirsiniz. Sporcuların sıklıkla tercih ettiği whey proteinler zengin içerik yapısına sahiptir.
Protein takviyesi olarak kullanmak için hem aromalı hem de sade toz peynir altı suyu yani whey satın alabilirsiniz. Peynir mayasıyla yapılan peynirlerden elde edilen tatlı peynir altı suyunun çoğu protein tozu olarak kullanılır.
Kurutulmuş peynir altı suyunu toz halindeki ürünlerde olduğu gibi ısı, ışık ve nemden koruyan hava geçirmez bir kapta saklayın. Paketlerin ise son kullanma tarihini kontrol etmelisiniz, ancak genel olarak, ticari peynir altı suyu takviyelerinin son kullanma tarihi ambalaj tarihinden itibaren iki yıla kadardır.
Taze sıvı peynir altı suyu, buzdolabında sıkıca kapatılmış bir cam kapta saklanmalıdır; düzgün bir şekilde saklandığında, altı aya kadar raf ömrü vardır.
İlginizi Çekebilecek Ürünler!
Peynir altı suyunun protein tozundaki besin değerleri markaya göre değişir ancak genel olarak, 28 gramlık bir kaşıkta, miktarları tat içeriğine bağlı olarak değişiklik gösterse de 100 kalori şeker ve 20 gram protein (günlük yüzde 40 değer) içerir.
Bir bardak taze asidik peynir altı suyu, toz halinde bulunan konsantre halinden daha az miktarda, yani 59 kalori ve 1.9 gram protein içerir. Ayrıca 12 gram doğal yolla oluşan şeker, günlük kalsiyum için %25 ve riboflavin için %20 değer içerir.
Mehmet Ali Yıldırım
Cycling Master Instructor