Çocuklarda uyku apnesi hastalığı nedir?
Apne, beyinden göğüs kaslarına ve diyaframa gönderilen sinyallerdeki kesintiye bağlı olarak ya da nefes yolundaki bir tıkanmaya ya da her ikisine bağlı olarak ortaya çıkan solunumdaki geçici duraklamalardır. Çocuğun solunumu 20 saniye ya da daha fazla süre için durabilir ya da solunumun yetersizleşmesi yüzünden çocuğun derisi maviye dönebilir ve kalp atışları yavaşlayabilir. Bu sorun genellikle uyku sırasında görülür. Sık ya da uzamış epizotlar ile seyreden apne, yetersiz oksijen seviyesi yüzünden beyin hasarına yol açabilir. Uzun süren düşük oksijen seviyeleri yüzünden ileriki yaşlarda kalp hastalığına yol açabilir. Apne ölümcül bile olabilir.
Miadından önce doğan bebeklerde beyin, sinir sistemi ve solunumda kullanılan kaslar henüz tam olarak gelişmediği için apne görülebilir. Büyümüş geniz eti (ağız tavanının arka bölümünde yer alan ve vücudun savunma sisteminin bir bölümü olan iki doku parçası) uyku sırasında üst nefes yolunu tıkadığı için apneye sebep olabilir. Bu çocuklar tipik olarak, pozisyon değiştirerek kapalı duran nefes yolunu açmak için geceleri çok sık uyanırlar. Havale (nöbet), nefes yollarına ait şekil bozuklukları, beslenme bozuklukları, gastroözafajial reflü ve hiatus hernisi, şişmanlık, enfeksiyon, yabancı cisim yutma ya da nefes yoluna kaçması ve omurga yaralanmaları apnenin diğer sebepleri olabilir. Ani bebek ölümü sendromu da bir uyku apnesi tipidir.
Çocuklarda uyku apnesi belirtileri
Eğer çocuk uyku apnesi geçiriyor ise en az 20 saniye süre ile solunumunun durduğunu ya da hava akışının yetersiz olduğunu görebilirsiniz ve çocuk da bu durumdan korkabilir, huzursuzlaşabilir ya da dalgınlaşabilir. Uzamış apne dönemleri dudaklarda mavimsi bir renklenmeye ve bilincin kapanmasına sebep olabilir. Horlama, büyümüş geniz etine bağlı tıkayıcı apnenin bir belirtisi olabilir. Havale (nöbet) bir apne epizoduna yol açabilir. Miadından önce doğan bir bebekte, yaşamın ilk günlerinden başlayarak, bebek normal doğum yaşına ulaşana kadar apne görülebilir. Eğer çocuk soluk borusuna kaçan bir yabancı cisim nedeni ile nefes almada zorlanıyor ise solunum zorluğu çekecek ve ses çıkaramayabilir.
Çocuklarda uyku apnesi teşhisi
Uyku apnesi teşhisinde çocuğun doktoru, ebeveynin belirtiler hakkında verdiği tarife dayanarak apneyi teşhis edebilir. Doktor, apnenin sebebini bulmaya ve altta yatan durumu tedavi etmeye de çalışır.
Çocuklarda uyku apnesi tedavisi
Apnenin tedavisi, nedenine ve çocuğun yaşına göre değişebilir. Miadından önce doğan bir bebekte solunumu uyaran ve teofılin olarak bilinen bir ilaç tedavisi gerekebilir. Büyümüş geniz etleri ya da nefes yollarındaki şekil bozuklukları için cerrahi girişim önerilir. Omurga hasarı olan bir çocuğun ventilatör adı verilen ve solunuma yardımcı olan bir makineye bağlanması gerekebilir. Çocuğunuzda boğulma gibi bir durum nedeni ile apne gelişmiş ise, yabancı cismin hemen çıkarılması gerekir.
Doktor apne için evde kullanılmak üzere sürekli pozitif hava basıncı aletinin kullanımını önerebilir. Uyku sırasında çocuğunuz nefes yollarını açık tutmasına yarayacak basıncı sağlayan bir hava kompresörüne bağlı maskeyi takmak zorundadır. Evde oksijen tedavisi de gerekebilir. Çocuğun apnesi var ise suni solunum (KPR) kurslarına gitmeniz gerekebilir. Bu şekilde ciddi bir atak sırasında neler yapabileceğinizi öğrenebilirsiniz. Ciddi durumlarda, acil servislere başvurmak gerekebilir. Doktor bebeğin solunum duraklamalarında ya da kan oksijen düzeylerindeki azalmalarda sizi uyaracak bir ev monitörü önerebilir. Bazı çocukların gece boyu solunumlarının izlenmesi için hemşire bakımına gerek olabilir.
Apne tedavisinde ev monitörleri neden kullanılır?
Bebeğin solunumunun durduğunu görmek çok korkutucu bir deneyim olabilir. Bebeğin solunumunu gözlemenize yardımcı olmak için, doktor evde ya da arabada kullanabileceğiniz bir ev monitörü önerebilir. Bu durumda apne ortadan kalkana ya da altta yatan sebep tedavi edilene kadar monitörü kullanmanız gerekebilir.
Elektrikli uyku apnesi ev monitörü nedir?
Elektrikli monitör, bebeğin göğsüne yerleştirilen ve solunumunu, kalp atışını kaydeden kondüktörlere bağlanır. Doktor kayıtları inceleyerek, çocuğunuzun belli bir zaman aralığındaki solunumunu değerlendirir. Eğer bebeğinizin solunumu durur ya da kalp atışları yavaşlar ise bir alarm duyulur ve monitör böyle bir alarm verdiğinde, hemen bebeğin kontrol edilmesi gerekir. Bazen bağlantıların bozulmasından dolayı, monitör yanlış alarm verebilir. Eğer bebeğinizin solunumu o sırada normal ise alarmı kapatıp bağlantıları kontrol edin ve alarmı tekrar kurun. Eğer bebeğinizin solunumu durmuş ise onu hafifçe dürterek solunumu uyarmaya çalışın.
Bebek solunuma başladığında deri rengini, apnenin ne kadar sürdüğünü ve kendi başına solunuma başlayıp başlayamadığını çizelgeye not edin. Bebeğin monitörünü de bakarak kalp hızı bulgularını da kaydedin. Çocuğunuzun doktoru ile apne nöbetini konuşun. Eğer dürterek bebeği uyandıramıyorsanız acil servise başvurun ki suni solunum uygulanabilsin. Doktorunuz bebeği, monitörden ayırmadan önce tedaviyi tamamlamak isteyecektir. Ev monitörü 2-3 ay boyunca hiç apne alarmı olmayana kadar kullanılmalıdır.