Sergei Konstantinovich Krikalev, 27 Ağustos 1958 doğumlu Sovyet ve Rus kozmonot ve makine mühendisidir. Önde gelen bir roket bilimcisi olarak , altı uzay uçuşunda deneyimli bir kişidir ve uzaydaki süre bakımından Gennady Padalka ve Yuri Malenchenko’dan üçüncü sırada yer alır: toplam 803 gün, 9 saat ve 39 dakika. Krikalev, Sovyetler Birliği’nin dağılması sırasında Mir gemisinde mahsur kaldı. Onu uzaya gönderen ülke artık var olmadığından, dönüşü gecikti ve görevin başlangıçta talep ettiği sürenin iki katı olan 311 gün art arda uzayda kaldı.
Krikalev 1985’te kozmonot seçildi, 1986’da temel eğitimini tamamladı ve bir süreliğine Buran Mekik programına atandı. 1988 yılının başlarında, Mir uzay istasyonunda ilk uzun süreli uçuşu için eğitime başladı. Bu eğitim, en az altı EVA (uzay yürüyüşleri) için hazırlıkları , yeni bir modülün kurulumunu, yeni İnsanlı Manevra Birimi’nin ilk testini ve ikinci ortak Sovyet-Fransız bilim misyonunu içeriyordu. Soyuz TM-7 , uçuş mühendisi Krikalev, Komutan Aleksandr Volkov ve Fransız astronot Jean-Loup Chrétien ile 26 Kasım 1988’de fırlatıldı.
Önceki ekip Mir’de 25 gün daha kaldı ve altı kişilik bir mürettebatın yörüngede olduğu en uzun süre oldu. Önceki mürettebat Dünya’ya döndükten sonra Krikalev, Polyakov ve Volkov, Mir istasyonunda deneyler yapmaya devam etti. Bir sonraki mürettebatın gelişi geciktiği için, 27 Nisan 1989’da Dünya’ya dönmeden önce Mir’i insansız operasyonlar için hazırladılar.
Nisan 1990’da Krikalev, beş EVA ve bir haftalık Sovyet-Japon operasyonlarını içeren sekizinci uzun süreli Mir görevi için yedek ekibin bir üyesi olarak ikinci uçuşuna hazırlanmaya başladı. Aralık 1990’da Krikalev, on EVA için eğitim içeren dokuzuncu Mir misyonu için eğitime başladı.
Krikalev, Komutan Anatoly Artsebarsky ve İngiliz astronot Helen Sharman ile 19 Mayıs 1991’de fırlatıldı. Sharman bir hafta sonra aşağıdaki mürettebatla birlikte Dünya’ya dönerken, Krikalev ve Artsebarsky Mir’de kaldı. Yaz boyunca, çeşitli deneyler ve bazı istasyon bakım görevleri gerçekleştirmek için altı EVA gerçekleştirdiler.
Mir’deki çeşitli misyonları boyunca Krikalev , dünyanın dört bir yanındaki çeşitli amatör radyo operatörleriyle (hams) düzenli olarak iletişim kurdu. Krikalev ile amatör radyo operatörü Margaret Iaquinto arasında özellikle uzun bir ilişki kuruldu. Uzayda kaldığı süre boyunca bir noktada, bütün bir yıl boyunca günde bir kez onunla temasa geçti. Krikalev ve Iaquinto , tarihte ilk kez yörüngedeki bir uzay istasyonu ile amatör bir radyo operatörü arasında paket radyo aracılığıyla başarılı bir şekilde iletişim kurdu. Politik konular kadar kişisel konular hakkında da iletişim kurdular. Iaquinto, Mir kozmonotlarının çökmekte olan Sovyetler Birliği’nin durumuyla ilgili sansürsüz batı haberleri ve bilgileri almak için sıklıkla kullanacakları geçici bir dijital ilan panosu kurdu.
12 Haziran 1991 : Boris Yelsin, Rusya’nın cumhurbaşkanı seçildi
25 Haziran 1991: Yuugoslav cumhuriyetleri, Slovenya ve Hırvatistan bağımsızlık ilan etti
Temmuz 1991’de Krikalev, bir sonraki mürettebat için uçuş mühendisi olarak Mir’de kalmayı kabul etti, çünkü planlanan sonraki iki uçuş bire düşürüldü.
19 Ağustos 1991: Sovyet darbesi girişimi; Komünist Parti çökmeye başlıyor
6 Eylül 1991: Sovyetler Birliği bağımsız Baltık devletlerini tanıdı
8 Aralık 1991: Rusya, Belarus, Ukrayna ve dağılan SSCB’den ayrılarak bağımsızlığını ilan eden 11 yeni Cumhuriyet bir araya gelerek, Bağımsız Devletler Topluluğu kuruldu
25 Aralık 1991: Sovyetler Birliği dağıldı; Sovyetlerin son devlet başkamı Mihail Gorbaçov istifa etti
26 Aralık 1991’de Sovyetler Birliği dağıldığında Krikalev uzaydaydı. Baykonur Uzay İstasyonu yeni bağımsız Kazakistan sınırları içinde kalmıştı ve görevinin akıbeti hakkında birçok belirsizlik vardı. Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla Rusya ve Kazakistan, Kazakistan’daki devasa Baykonur Uçuş Rampasının nasıl yönetileceği konusunda kavga etmeye başladı. Kazakistan Hükümeti uzay kompleksinin kullanımı için büyük ücretler almaya çalıştı ve zaten para sıkıntısı çeken Rusya, Uçuş Rampasına ve onun üzerindeki atmosfere daha kolay erişim karşılığında ilk Kazak astronotunu fırlatmak için bir anlaşma yaptı.
Ancak anlaşma, başka bir gecikmeye neden oldu çünkü Kazak kozmonotu, uçuş mühendisi olarak Krikalev’in yerini alacak kadar tecrübeli değildi. Mali sorunlar ayrıca Krikalev’in uzaydan geri alınmasını geciktirdi. Rus uzay ajansı Glavkosmos, para toplamak için diğer ülkelere uzay gezileri satıyor ve Krikalev ve diğer kozmonotları iyi beslemek için Dünya atmosferinin 240 mil dışına malzeme göndermeyi zar zor karşılayabiliyordu. En fazla 12 kozmonot barındıracak şekilde tasarlanan devasa Mir istasyonu, 1986’dan beri neredeyse sürekli olarak insanlıydı ve Sovyet uzay programının odak noktasıydı.
Krikalev, uzayda başlangıçta planlanandan iki kat daha uzun kaldı ve uzayda toplam 311 gün geçirdi. 25 Mart’ta Dünya’ya döndü ve bazen “son Sovyet vatandaşı” olarak anılıyor.
2 Ocak 1992: Rusya devlet sübvansiyonlarını kaldırdı; fiyatlar yükseldi.
5 Mart 1992: BM eski SSCB’den ayrılan 8 yeni ülkeyi kabul etti
25 Mart 1992’de Dünya’ya dönmeden önce başka bir EVA gerçekleştirdiler, Bir gün sonra da Krikalev dünyaya dönerek, “uzaydaki ve dünyadaki son Sovyetler Birliği Vatandaşı” unvanını aldı.
Dünya’ya dönmeyi beklerken medya tarafından “uzay kurbanı” ve “uçmaktan bıkmış adam” lakapları verilen Krikalev, kendilerini aniden yeni bir yüzyıla fırlatılmış bulan bilim kurgu karakterleriyle karşılaştırıldı. Krikalev ayrıldığında, o ve Volkov aynı ülkenin vatandaşlarıydı. Onlar uzaktayken, Volkov bir yabancı oldu, ana vatanı Ukrayna bağımsız bir ulus olarak ortaya çıktı.
Yaklaşık bir yıl önce karısını ve 2 yaşındaki kızını öptüğünde Krikalev, Leningrad adlı bir şehirde evindeydi. Evi hala orada, ama şimdi St. Petersburg’daydı. Ayrıldığında hâlâ bir Sovyet Komünist Partisi vardı. Daha fazla yok. Pravda diye bir gazete vardı. Döndüğünde ise ikisi de kapatılmıştı. Kalkışta kazandığı her 30 ruble ile bir dolar alabiliyordu, Döndüğünde ise bir dolar alabilmek için 120 dolar ödemek zorundaydı. Ayrıldığında, Krikalev’in 600 ruble aylık maaşı iyi bir maaştı ve çok yetenekli bir bilim adamına yakışırdı. Şimdi bir otobüs şoförü onun iki katından fazla kazanıyordu.