Bayburt Şehrinin Adı Nereden Gelmektedir ?
İlin adı ve ne zaman kurulduğu hakkında ki bilgiler tam olarak bilinmemektedir. Günümüzdeki isminin Ortaçağ Ermeni kaynaklarına göre; Payberd’dir.
Bizans kaynaklarında; Payper, Baberd, Paypert’tir.
Marko Polo'nun seyahatnamesinde ise; Paipurth, Baiburt’tur.
Arap kaynaklarında; Babirt, II. Mesud adına 1291'de basılan bir parada Baypırt.
Akkoyunlu tarihindeki eserlerde; Papirt’tir.
Evliya Çelebi, 1647 yılında kenti ziyaret etmiştir. Bayburt adının zengin manasına gelen "Bay" belde manasına gelen "yurt" gibi iki kelimeyle açıklanmıştır. Osmanlı’ya ait kaynaklar ise adı bu günkü hitaba uygun olarak Bayburt şeklindedir.
Bayburt Şehrinin Tarihi
Bayburt, tarihi Anadolu kavimlerinden Azzi ve Hayasalar ile başlamaktadır. Daha sonra Hatti, Hitit ve Urartular izlemektedir.
Karadeniz halkı, sahil boyunda yaşayanlara Laz, iç ve dağlık kısımlara yerleşenlere de Halt denmektedir. Eskiden, Urartu'nun Baş Tanrı'sı olan Khalt'ın izinden gidenlerin yurdu anlamına gelen Haldia adıyla anılmaktadır.
Bölge M.Ö 7. yüzyılda ilkin Kimmer, ardından İskitlerin bölgeye gelmesiyle, Anadolu'nun büyük kenti olan Gymnias'ı kurmuşlardır. Bugünkü Bayburt kentinin sınırlarında bulunmaktadır. Pontos devletinde sınırlarında olduğu sanılan Bayburt, Pontos’un Roma tarafından yıkılmasıyla başka bir döneme geçmiştir.
Bayburt’un bir müddet Roma İmparatorluğu egemenliğine girdiği ve bu imparatorluğun ikiye ayrılması üzerine Doğu Roma topraklarında olduğu bilinmektedir.
Bayburt ve çevresi Türkmenlerinin Anadolu'da ilk yerleştikleri yerlerdendir. Kesin olarak Türk egemenliği altında Malazgirt Meydan Muharebesi'nden sonra gerçekleşmiştir. Kent, 1072'den 1202'ye kadar bazen Erzurum yöresinde hüküm süren Saltuklu Beyliği'nin bazen de Danişmentliler'in egemenliğine kalmıştır. Daha sonra yeniden Danişmentliler'in hakimiyetine girmiştir. Selçuklular 1202'de Saltuklu Beyliği'ne son verince Bayburt'u da almışlardır.
I. Alâeddin Keykubad tarafından Moğollara karşı sınırlar güçlendirilmiştir. Bayburt da Erzurum ile birlikte Konya'ya bağlanmıştır. Kösedağ Muharebesi’nden sonra Moğolların Anadolu'yu istilası sırasında yapılan anlaşmasıyla Bayburt, Selçukluların hakimiyeinde kalmıştır. Bir ara Karakoyunluların da eline geçen şehir sonra tekrar Akkoyunluların eline geçti ve uzun süre öyle kalmıştır.
Bayburt yöresi 1501'de bir ara Türkmen, Safeviler tarafından alınmıştır. Kanuni'nin İran seferi sırasında önemi artmıştır. 1878 ve 1916'da Ruslar tarafından yeniden işgal edilen Bayburt bu işgallerde harap edildi.
Cumhuriyet’in gelmesiyle, 1927 tarihine kadar Erzurum'a bağlı olan Bayburt bu zamanda Gümüşhane'ye bağlandı. Bayburt, 21.06.1989 yılında kanun ile il olmuştur.