Lucius Catilina kimdir? Hayatı ve Eserleri: (İÖ 109-62) Romalı siyaset adamı. Pompeius’a karşı düzenlediği ayaklanma ile tanınmıştır. Lucius Sergius Catilina, kimi kaynaklara göre İÖ 108’de doğdu, İÖ 62’de Pistoria (Pistoia) yakınlarında öldü. Romalı bir soylu ailenin çocuğudur. Seçtiği askerlik mesleğinde kısa sürede yükseldi. Sulla IÖ 82’de Roma’da egemenliği ele geçirince ondan yana tavır aldı. Bu dönemde, Sulla, kendisine karşı olanların vatan haini ilan edilerek öldürtülmeleri kampanyasını başlattı. Olaylar, Sulla’nın yandaşlarının bile tepkisine neden olunca Proskrption yoluna gidildi. Buna göre, öldürülmelerine karar verilen yurttaşların adlarını içeren listeler kent alanlarına asılıyordu. Dileyen herkes, köleler bile, bunları öldürebiliyordu. F.I koyulan mallan açık arttırmayla satılıyordu. Bu yolla, Sulla’ya karşı olanlar halkın katkı ve desteği ile öldürülmüş sayılacaklardı. Bu dönemde Proskription yoluyla zengin olanlardan biri de Catilina’ydı.
Bu hazırlıkları haber alan Cicero İÖ 21 Ekim 63’te senatoda verdiği bir söylevle halkı uyarınca senato konsüllere olağanüstü yetki verdi. Ayaklanmacılara karşı bir ordu oluşturuldu. İÖ 7 Kasım 63’te kendisine karşı düzenlenen suikastın önlenmesi ve suikastçilerin kimliklerinin ortaya çıkarılması üzerine Cicero 8 Kasım’da senatoda verdiği bir söylevle Catilina’yı açıkça suçlayınca Lucius Catilina Roma’dan ayrılmak zorunda kaldı. 15 Kasım’da Catilina ve Gaius Manilius vatan haini ilan edildiler.
Bu sırada Roma’daki Catilina yanlılarına ait bazı belgeleri ele geçiren Cicero, art. arda dört söylev vererek bu belgelerle ilgili açıklamalar yaptı (Catilina Söylevleri). Uzun tartışmalar sonunda, senato, Catilina yanlısı suikastçilerin öldürülmelerine karar verdi.
Roma’daki gelişmeleri öğrenen Catilina Etruria’ da kalmayı sakıncalı buldu ve yandaşlarıyla birlikte Gallia’ya geçti. Ancak Senato’nun görevlendirdiği Konsül Gaius Antonius komutasındaki ordu Pistoria (Pistoia) yakınlarında kendisine yetişti. Kimi kaynaklara göre yandaşlarıyla birlikte öldürüldü, kimilerine göre ise kendi canına kıydı. Catilina’nın yaşamı, Ben Johnson’un 161 l’de, Prosper de Creoillon’un 1748’de, Voltaire’ in 1749’da, Alexandre Dumas (baba) ile A. Maquet’nin 1848’de, Jose Maria Diaz’ın 1858’de yazdıkları Catilina adlı eserlerine konu olmuştur. Ayrıca Antonio Salieri’nin Catilina (1792), Serafino Amedeo De Ferrari’nin Catilina (1860) adlı operaları da onun yaşam öyküsünden esinlenerek bestelenmiştir.
Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, Cilt 22, Anadolu yayıncılık.