Rejimlerinin güvenliğini sağlamaya gelince, Çin Komünist Partisi yöneticileri cimrilik etmiyor.
Bu savurgan harcamanın boyutu, Pekin ve diğer şehirlerde COVID-19 ile mücadeleye yönelik katı ve görünüşte bitmeyen kısıtlamalara duyulan öfke nedeniyle on yıllardır en cesur sokak protestoları patlak verdiğinde ortaya çıktı.
Hükümet, büyük çaplı ayaklanmaları bastırmak için gereken makineleri kurarak onlarca yıldır bu tür zorluklara hazırlanıyor.
Güvenlik personelinin biber gazı ve göz yaşartıcı gaz kullandığı başlangıçta sessiz bir yanıtın ardından, polis ve paramiliter birlikler büyük bir güç gösterisiyle şehrin sokaklarını cipler, minibüsler ve zırhlı araçlarla doldurdu.
Memurlar etrafa dağıldı, kimlikleri kontrol etti ve cep telefonlarında protestolara karıştığını ve hatta protestolara sempati duyduğunu gösterebilecek fotoğraflar, mesajlar veya yasaklı uygulamalar aradı.
Bilinmeyen sayıda kişi gözaltına alındı ve herhangi birinin suçlamayla karşılaşıp karşılaşmayacağı belli değil. Protestocuların çoğu öfkelerini, kapsamlı tecritler, seyahat kısıtlamaları ve acımasız testlerle virüsü yok etmeye çalışan “sıfır COVID” politikasına odakladı. Ancak bazıları partiyi ve lideri Xi Jinping’i istifaya çağırdı, partinin yıkıcı ve yıllarca hapisle cezalandırılabileceğini düşündüğü konuşma.
Ölçeği çok daha küçük olsa da protestolar, rejimin hala en büyük varoluşsal krizi olarak gördüğü Pekin’in Tiananmen Meydanı merkezli, öğrenci önderliğindeki demokrasi yanlısı hareketten bu yana en önemli protestolardı. Liderler ve protestocular çıkmaza girerken, Halk Kurtuluş Ordusu gösterileri tanklar ve birliklerle bastırarak yüzlerce, muhtemelen binlerce kişiyi öldürdü.
Tiananmen baskısının ardından parti, hemen ölümcül güç kullanmaya başvurmadan huzursuzlukla başa çıkma araçlarına yatırım yaptı.
1990’ların sonlarında ve 2000’lerin başlarında işsiz işçilerin muhalefet dalgası sırasında, yetkililer bu yaklaşımı test ederek, farklı şehirlerdeki organizatörlerin bir araya gelip liderleri tutuklamasını engellemeye ve tabandan protestoculara büyük ölçüde dokunulmamasına izin vermeye odaklandı.
Zaman zaman gafil avlandılar. 1999’da, üyeleri büyüklük olarak partininkiyle rekabet edecek hale gelen Falun Gong meditasyon tarikatı üyeleri, o zamanki lider Jiang Zemin’in kişisel bir hakaret olarak gördüğü bir meydan okuma gösterisiyle Pekin’deki liderlik yerleşkesini çevreledi.
Bunu sert bir baskı takip etti. Liderlere ağır hapis cezaları verildi ve üyeler tacize uğradı ve bazen yeniden eğitim merkezlerine gönderildi.
Hükümet, 2008 yılında Tibet’in başkenti Lhasa’da hükümet karşıtı ayaklanmalar patlak verdiğinde ve Çin’in batısındaki Tibet bölgelerini kasıp kavurduğunda, yetkililer ezici bir güçle karşılık verdi.
Ertesi yıl, kuzeybatı Sincan bölgesinin başkenti Urumçi’de Uygur Müslüman azınlığın protestolarına yönelik polis baskısı, çoğu Han Çinlisi siviller olmak üzere en az 197 kişinin öldüğü kanlı çatışmalara yol açtı.
Her iki durumda da, güçler kalabalığa ateş açtı, kapı kapı aradı ve ya ağır cezalara çarptırılan ya da bir daha haber alınamayan bilinmeyen sayıda zanlıyı yakaladı. Milyonlarca insan kamplarda tutuldu, gözetim altına alındı ve seyahat etmeleri yasaklandı.
Çin, bildirildiğine göre son on yılda üçe katlanarak ulusal savunma bütçesini aşan muazzam bir iç güvenlik bütçesi sayesinde bu tür kaynakları toplayabildi. Batılı tahminlere göre, yalnızca Sincan’da 2000’lerin başında iç güvenlik harcamalarında on kat artış görüldü.
İç güvenlik için yayınlanan rakam ilk kez 2010’da savunma bütçesini aştı. 2013’e gelindiğinde Çin döküm vermeyi bıraktı. ABD’li düşünce kuruluşu Jamestown Vakfı, iç güvenlik harcamalarının 2016 yılına kadar savunma harcamalarının %113’üne ulaştığını tahmin ediyor. Yıllık artışlar, yüzde olarak ulusal savunma harcamalarının yaklaşık iki katıydı ve her ikisi de ekonomiden çok daha hızlı büyüdü.
Hükümet karşıtı mesajlar, onaylanmamış haberler ve görüntüler için çevrimiçi içeriği izlemek için daha az görünür ancak aynı derecede korkutucu, genişleyen bir sistem var. Propaganda ekipleri parti yanlısı mesajlarla ağı doldururken, hükümet sansürcüleri bu tür öğeleri silmek için harıl harıl çalışıyor.
Baskının arkasında tek parti devletine hizmet etmek için özel olarak hazırlanmış bir hukuk sistemi var. Çin, hukukun üstünlüğünden ziyade yasalarla yönetilen bir ülkedir. Yasalar, yetkililer tarafından hedef alınan herkesi herhangi bir sayıda belirsiz suçlamayla parmaklıkların arkasına koyacak kadar esnektir.
Bunlar, sosyal medyadaki gönderiler aracılığıyla izlenen basitçe “çevrimiçi söylentileri yaymaktan”, beş yıla kadar hapisle cezalandırılabilen her şeyi kapsayan “tartışma çıkarmak ve sorun çıkarmak”a kadar uzanıyor.
“Devlet iktidarını yıkmak” veya “devlet iktidarını devirmek için tahrik” suçlamaları sıklıkla kullanılır ve sanığın parti-devlete karşı eleştirel bir tutum ifade ettiğinin kanıtı dışında çok az kanıt gerektirir. Sanıkların genellikle kendi avukatlarını tutma hakları reddedilir. Davaların mahkemeye çıkması yıllar alabilir ve neredeyse her zaman mahkûmiyetle sonuçlanabilir.
Başkaldırmaya karşı bir başka caydırıcı olarak, hapishaneden salıverilen insanlar genellikle kariyerlerini mahvedebilecek ve aileleri mahvedebilecek yıllarca süren izleme ve tacizle karşı karşıya kalıyor.
Muazzam harcamalar ve genişleyen iç güvenlik ağı, Çin’i muhalefeti bastırmaya hazır hale getiriyor. Heritage Vakfı’ndan Çin siyaset uzmanı Dean Cheng, Washington, DC merkezli muhafazakar düşünce kuruluşunun web sitesinde, “Çin’in iç durumu, liderliğin dünyanın inanmasını istediğinden çok daha az istikrarlı” olduğunu da öne sürüyor.
Ne kadar sürdürülebilir olduğu belli değil” dedi. “Bu, Çin’in önceliklerini değiştirme veya aralarında daha fazla gerilim yaratma etkisine sahip olabilir.”