010. The Path of Thunder/Şimşeğin Yolu
Peter Abrahams (Güney Afrika, 1948)
Peter Abrahams, “Afrikalı Yazarlardan Abrahams” başlıklı bir makalede, eleştirmen Andrew Peek tarafından şöyle tarif edilmiştir: “Eşsiz modern bir dille, Afrika ve Batı anlatı geleneklerini sentezleyerek önemli bir konuyu ortaya koyan ilk siyahi Afrikalı yazar.” Abrahams’ın romanı Şimşeğin Yolu, onun en popüler eseridir. Akıcı bir İngilizce ile okuyucularına, özellikle siyah ve karışık ırkın Güney Afrika’da karşılaştıkları sosyal engelleri ve aşağılanmaları göstermek için tasarlanmıştır. Roman; ırkçılık ve ayrımcılığın “apartheid” başlığı altında kanunlaştırıldığı bir dönemde, 1940’lı yıllarda yazılmasına rağmen, görünüşe göre 1948 yılında yayımlandı; içeriğinde ülkenin hem geçmiş tarihi hem de geleceği yer alıyordu. Güney Afrika’da, 1650 yılında Khoikhoi ve San kabileleri bulunuyordu. Hollanda Doğu Hindistan Şirketi, Ümit Burnu’nda bir istasyon ve ticaret kolonisi kurdu. Şirket tarafından ikna edilen ve “Boers” adı verilen Hollandalı çiftçiler, giderek artan bir miktarda gelerek yerlilerin işgal ettikleri toprakları kendi mülkiyetlerine geçirmeye başladı. Boerler, Khoikhoi yerlilerini ve Asya’dan getirilen işçileri köle gibi kullandı. Birçok kavim bu nedenle silindi ve ortadan kalktı. İngilizler, 1814 yılında devreye girdi; Hollandalılar ve diğer yerliler arasında sınır savaşları başladı. Yerliler, tehlikeli çalışma koşulları altında onlar için çok düşük ücretle madenlerde çalışırken, Avrupalılar büyük servet yaptı. Güney Afrika’daki yaşam, 1886 yılında altının keşfedilmesiyle büyük ölçüde değişti.
Başından itibaren siyahlar, Hintliler ve diğer değişik ırk halklarının, oy vermelerine, ofis kiralamalarına ve diğer ırklarla karışmalarına izin verilmemiştir. Rezerv kümelerinde, çoğu eğitilmemiş kişiler, kendilerine verilen ve sert fiziksel emek gerektiren işleri alçakgönüllülükle yapmaya çalışırlardı. 1913 yılında çıkarılan Arazi Yasası ile yerlilerin, kendi toprakları dışında toprak satın almaları yasaklanmış, rezerv oranı ise toplam arazinin yüzde yedisi ile sınırlandırılmıştır. Mevcut tutum, ülkede hemen hemen hiç arzu edilmeyen bir durumdur.
Bu katı ırk ayrımcılığı, genellikle Romeo ve Juliet hikâyesi ile karşılaştırılmıştır ve belki de, Şimşeğin Yolu’nun konusu onun popülaritesini artırmıştır. Talihsiz âşıklardan biri Lanny Swartz’dır. Eğitimi için gittiği Cape Town’dan rezerv bölgesi Stilleveld’deki evine döndüğünde, bir okul açarak kendi halkına karşı manevi borcunu ödemek ister; ancak genç adam “renkli” sınıfına dahil edildiğini öğrenir. Orada Sarie Villier’e âşık olur. Genç kadın bir Afrikaner ailesindendir ve ikamet ettiği çiftlik, renklilerle siyahlar arasındaki bir yerleşim bölgesindedir. İki gencin Portekiz Doğu Afrikası’na kaçma teşebbüsleri Afrikanerler tarafından engellenir ve ikisi de öldürülür. Ölümlerinden sonra yapılan araştırma, Sarie’nin beyaz değil renkli olduğunu ortaya çıkarır. Lanny de, siyah bir kadın ile Afrikaner Villier ailesinden bir adamın ortak çocuğudur.
Okuyucular, siyah, Afrikaner ve karışık ırk kadınlara yönelik cinsel istismarı gizlemek için yapılan girişimler de dahil olmak üzere, Güney Afrika’daki sert ırk ayrımcılığı sisteminin gerçekçi yüzüyle ilk kez tanışmıştır. Gotik romantizmin bir örneği olarak yanlış özlemleri ve Afrikanerler tarafından birer hayvan gibi kullanılan siyah ve karışık ırk kadınlarının durumlarını anlatır; açık ekonomik sömürüye ve bu şekilde bir kadere mahkûm olmamaları için eğitilmelerinin gerekliliğini ortaya koyar.
Romanın yirmi altı dile çevrilmesinin ve yüksek rakamlarda seyreden satışının, onun ne kadar etkili bir eser olduğunun göstergesidir.
Ek Kaynaklar:
– Robert Ensor, The Novels of Peter Abrahams
(Essen, Germany: Verlagdie, Blaue Erle, 1994)
– Allister Haddon Sparks, The Mind of South Africa
(London: Heinemann, 1990)
– Michael Wade, Peter Abrahams
(London: Evans Brothers, 1972)
(Yazanlar: Claudia Durst Johnson & Vernon Johnson-Çeviren: D.Yılmaz Tekin)