Sarıkamış Faciası’nda Neler Yaşandı?
Sarıkamış Faciasında, tam 90 bin asker ölür. Bunun bir kısmı donarak, bir kısmı da tifüsten ölür. Düşman kurşunuyla ölen yok gibidir. Mağaralar, ağaç kovukları cesetten geçilmez.
Bir aile de bir kaç erkek çocuk varsa usüldendir bir çocuk bırakılır. Bunlar kimseyi bırakmazlar. Özellikle okumuş çocuklar alınırlar askere.
Askerin giyecek ayakkabısı yoktur.
2. Fırka komutanı İzzet Paşa -ki Harp Okulu’nda Enver Paşa’nın hocasıdır- Enver Paşa’nın teftişinde Rusların Pasinler ovasına gittiğini söyleyerek geri çekilmeyi ister. Paşa kabul etmez. Hiç olmazsa kışı dağ başında değil daha aşağılarda Murat vadisinde geçirmeyi teklif eder. Yine kabul görmez. Yaşlı paşa Enver’in ayaklarına kapanır. Enver’in verdiği cevap ilginçtir. “Paşa paşa sen bilmezsin. Ruslar koyun pustuna bürünüp gelirler ve bütün buraları işgal ederler. Ondan sonra da vatan elden gider.”
Tarihe Düşülen Notlar, Emin Çölaşan, Ümit Yayınları, İstanbul-2001