Kaderiyle ülkenin kaderi arasına eşit bir işaret koyan imparator 13 yıllarında Rusya'yı dünyanın en güçlü güçlerinden birine dönüştürdü.
14'in Mart ayında 2'in (1881'in eski tarzında) tahtı üstlenen İmparator Alexander III çok zor bir miras aldı. Askeri bir kariyer için hazırladığı bebeklikten, ağabeyi Nikolay'ın ölümünden sonra, tahtın yükselişine hazırlanmak için bütün hayatını değiştirmek zorunda kaldı. Çocukluğundan beri, çoğunlukla büyük ve küçük erkek kardeşlerine giden ebeveyn sevgisi eksikliği nedeniyle acı çeken Alexander Alexandrovich, kalıtımının son yıllarında, ebeveynlerinin yaşam korkusundan her gün ölmek zorunda kaldı. Sonunda, kraliyet tahtını yaşlı ve kademeli olarak emekli olan imparatorun elinden değil, hayatını canavarca "özgürlük krallığı" kurmaya çalışan insanlar tarafından parçalanan ölümcül şekilde yaralanan bir babanın elinden aldı.
III. İskender'in on üç yıllık yönetiminin en tutarlı gidişatının, dışardan geleneksel Rus değerlerine getirilen liberal fikirlerden belirleyici bir dönüş olduğu bir şüphe mi? Pek çok çağdaşa göre, penguen imparatorunda, dedesi Nicholas I'in ruhunun somutlaşmış gibiydi. “Ortodoksluk” sloganı. Otokrasi. Vatandaşlık "Alexander tarafından eylem için bir rehber olarak algılandı. Belki de, görgü tanıklarının dediği gibi Nicholas I'in ikinci torun için gerçek bir sevgisi olduğu ve ona haklı bir rol oynadığını düşündüğü eğitimi vermek için büyük çaba sarf etmesi. Ve onu kaybetmedim: beklenmedik bir şekilde önce Tsarevich, sonra da İmparator oldu ve kısa sürede Rusya'yı en güçlü dünya güçlerinden birine çevirme onuruna sahip olan toruna kalmıştı.
Nicholas I ve Alexander III, yalnızca dede ve torun arasındaki doğrudan bağlantıyla değil, birçok bakımdan tahtlara katılma koşullarıyla da ilgilidir. Nicholas için saltanat, Senato Meydanı'ndaki bir isyanla ve İskender için babasının Halk tarafından öldürülmesiyle başladı. Her ikisi de, eylemleri imkansız görünen, düşünülemeyen, insanlık dışı - ve ne yazık ki, aynı sert tepki talep eden insanların eylemlerini araştırmaya başlamak zorunda kaldı.
Bu nedenle, geleneksel Rus tarihçiliğinde karşı-reform çağı olarak adlandırılan, İskender III'ün saltanatının dönemi sadece kısmen böyleydi. Evet, imparator, kasıtlı olarak, babasının birçok yeniliğinin kaldırılmasına gitti, içlerinde, ülkedeki yaşamın gelişimini çok fazla görmüyor, nüfusun güvenliğini zayıflatmak için bir bahane olarak görüyor, en baştan başlayıp alt sınıflarla bitiyor. Ulusal refah hakkında tartışan ve "zorbalar" ın ölümünü isteyen terörist devrimcilerin, ölümlerin mağduru olanları, Tatlı sayısından veya izleyenlerden mağdurlar olarak görmedikleri unutulmamalıdır. Sadece “farkedilecek zararın” sadece kabul edilebilir olmadığına inanmakla kalmayıp, aynı zamanda sadece insanlık dışı otokrasinin özünün daha açık bir şekilde ortaya çıkacağına inanıyorlardı.
Alexander III, karısı Maria Fedorovna ile birlikte. Fotoğraf: wreporter.com
Ve bu otokraside III. İskender'in kişiliğinde özü çok insancıldı. Rus-Türk 1877 - 1878 savaşı yılları boyunca ciddi bir hayat okulu geçirdi, yılın mahsül yetmezliği sırasında açlıklarına faydalarının toplanması ve dağıtılması için Özel Komite yönetimi sırasında köylü sorunlarını görmüş, kraliyet prensi Alexander, Rusya’nın başarısını eşit olarak gören tek bir çiftlik olarak algıladı. otokrat ve son köylü bağlıdır.
“Bir dönüm noktasında duran devasa bir ülkenin kaderini tek başına yöneten onun hakkında ne söyleyebiliriz? - "İskender III. Çağdaşların gözünden devlet adamları" koleksiyonuna giriş makalesinde yazar doktor tarihi Sci., Baş Araştırmacı, St. Petersburg Tarih Enstitüsü, Rusya Bilimler Akademisi Valentina Chernukha. - Kuşkusuz, hem memleketin karakteri hem de yeni çardan talep edilen zamanın tuhaflığı, sadece bir devlet adamının niteliklerini değil, aynı zamanda arzulananla mümkün olanı, gerekli ve ulaşılabilir olanı nasıl dengeleyeceğini bilen, yakın ve uzun vadeli hedefleri gören, uygulamaları için insanları görevlerine göre seçen seçkin bir figür ve kişisel anlayışla değil. Bir insan olarak, şüphesiz parlak bir karakter, bütün bir insan, sağlam ilkelerin ve inançların taşıyıcısıydı. Özel bir ortamda pek çok samimi arkadaşı vardı, çünkü insani özelliklerinin neredeyse tamamı veya birçoğu sempati uyandırıyordu. Görünüşü - doğrudan ve sağlam bakışları olan kocaman, net gözlü bir adam - doğrudan ve açık karakterine olabildiğince doğru bir şekilde karşılık geldi, bu nedenle kolayca tahmin edilebilirdi. Kişiliği, onu devlet adamı üzerinde açıkça egemendi ve karakterinin içinden geçtiği Çar'ın politikasında açıkça ortaya çıktı. "
“Onlar (Nicholas I ve Alexander III. - Not. Yazar.) Genel bir psikolojiye sahipti - büyük bir mülkün sahibi, sadece her şeyden sorumlu, - devam ediyor Sevgililer Chernuha. - Bu sahiplenme anlamında elbette olumlu yönler vardı. Birincisi, Alexander III çalışkandı, kelimenin tam anlamıyla devlet arabasını çekti, tüm dış ve iç işlerine girdi. Her zaman acil ve büyük meselelerle boğulmuş ve bu yüzden laik eğlencelerden hoşlanmamıştı: katılması ve belirsiz bir şekilde bırakması gereken toplar, resepsiyonlar. İkincisi, imparator iş gibi bir şekilde tutumlu oldu. Lanet olası pantolonunun hizmetkarın tamir ettiği hikayesi iyi bilinmektedir. Dışişleri Bakanı Nikolai Girs, kralın pantolonundaki büyük bir yamayı görünce şok oldu. Ancak Maliye Bakanı Sergei Witte, hükümdarlığı döneminde hükümdarlığına şöyle yazdı: “İyi bir usta olduğunu söyledim; İmparator Alexander III, kendi çıkarları nedeniyle değil, görev duygusundan dolayı iyi bir ustaydı. Kraliyet ailesine, ayrıca onurlara da, Devlet Alexander Rublesi'nin sahip olduğu devlet kuruşuna devlet ruble'sine duyduğum saygı duygusuyla hiç karşılaşmadım. Rus halkının her kuruşunu, en iyi sahibi olamayacağı için karaya oturdu. ”
Elbette, Alexander III'ün olduğu gibi, böyle bir ustayı hayal etmek imkansızdı, çiftliği, bu çiftlikte her çalışanın değerine kesinlikle bakan insanların yönetimine nasıl verdiğini! Bu nedenle, resmi popülizmin sloganı narodnik teröristlerin sloganlarından Aleksandr Aleksandrovich'e çok daha yakındı. Bu nedenle, “halk için afyon” değil, insanların sık sık olduğu gibi hükümdarlara sorgulamayan bir itaatsizlik sağlamayan bir kurum değil, Rusya’ya akıl hocası ve yorganı olarak görerek Ortodoks Kilisesi’ni korudu.
Alexander III güvertede. Fotoğraf: medeniyet-history.ru
Burada, İskender'in hükümdarlığı boyunca kesin ve tutarlı bir biçimde sergilediği Rusya'ya karşı bu ekonomik tutumunda, onu mümkün olduğunca güçlü ve bağımsız kılma arzusu kök salmaktadır. Ve bunun için, sadece “iki sadık müttefik - ordu ve donanma” ya da (onunla birlikte kabul edilmeli, tüm Avrupa'nın kabul edildiği gerçek bir zorlu güce dönüşmesi gerekiyordu) ve aynı zamanda güçlü bir ekonomiye ihtiyacı vardı. Bunu yükseltmek için Alexander Alexandrovich çok şey yaptı. Belki de ithal ikamesinin ilk ideoloğu olarak adlandırılabilir: birçok teknolojik ürün ve teknolojiye kendileri koruyucu görevler getirerek ve aynı zamanda Rus sanayicilere destek vererek, ülkenin kendi metalurji ve ağır sanayisinin hüküm sürdüğü bir süreçte başardı. Bu, sadece orduyu ve donanmayı kendi yetenekleri pahasına yeniden donatmakla kalmayıp, aynı zamanda 10 000 demiryolu ağını genişletmeyi de mümkün kıldı: merkezin etekleriyle güçlü bir ulaşım bağlantısı fikri imparator için en önemli olanlardan biriydi. Bağlanacak bir şey vardı: İskender III’ün altında Rusya İmparatorluğu’nun toprakları 429, 895 km2, özellikle Orta Asya ve Uzak Doğu’dan kaynaklanıyordu. Ve bunu neredeyse tek bir atış yapmadan yapmak mümkündü - birkaç kral, imparator, şansölye ve o dönemin başkanları aynı başarıya sahip olabilirdi! Ancak kralın hedeflerini böyle bir fiyata araştırmasının nedeni basitti: İskender, ülkenin yaşadığı yerdeki yaşamını genişletmek için kategorik olarak ödemek istemedi.
Son olarak, tüm gayretli mülk sahipleri gibi, Alexander III de, tüm özneleriyle, sadece özne çalışmalarına değil, eğitimlerine de katkıda bulunabilir. Liberal görüşlü çağdaşların “boğulma” dediği çok zorlu bir üniversite tüzüğünü harekete geçirerek, aslında her şeyden önce, öğrencilerin ve profesörlerin nihayetinde, siyasi tartışmalara ve şüpheli fikirlerin uygulanmasına değil, eğitim çabalarına odaklandıklarını başardı. Aynı zamanda “özgür üniversite düşüncesinin boğazı”, hızla büyük bir bilimsel ve eğitim merkezi haline gelen ilk üniversiteyi Sibirya - Tomsk'ta kurdu. Ayrıca ülkedeki en düşük eğitim kurumlarının sayısının - paroşiyal okulların - 13 yıllarında sekiz kat artmasını ve bunlara kayıtlı olan öğrenci sayısının: 105 000 kişiden neredeyse bir milyon kız ve erkek çocuğa ulaşmasını sağladı!
Yasaların çoğu tek bir hedefe ulaşmayı hedefliyordu. Ve bu amaç daha değerliydi: her şeyi yapmak, böylece siyasal özgürlükler fikrinin özgür tercümanları Rusya'nın dünyayı dolaşmasına izin vermeyecek, yavaşça ama kesinlikle eski büyüklüğüne geri döneceklerdi. Ne yazık ki, imparator-barışcılığa, ülkenin güvenliği için gerçekten güçlü bir temel oluşturmak için çok az zaman verilmiştir. Ünlü tarihçi Vasily Klyuchevsky, ölümünden bir hafta sonra Alexander III'ün hem Rus hem de dünya tarihinde oynadığı rol hakkındaki belki de en doğru şey, “13 yılları, İmparator Alexander III'ün saltanatından geçti ve acele ölüm eli gözlerini kapatmak için acele ediyordu. daha geniş ve daha çok hayret, Avrupa'nın bu kısa saltanatın dünyadaki önemine açılan gözleriydi ... Bilim, İmparator Alexander III’e yalnızca Rusya’nın ve tüm Avrupa’nın değil, aynı zamanda Rus tarihçiliğinin de kazanabileceğini söyleyecek. zaferlerin kazanması en zor olanların, halkların önyargıları fethedildi ve böylece onların yakınlaşmasına katkıda bulundu, halkın vicdanını barış ve hakikat altına soktu, insanlığın ahlaki dolaşımındaki iyiliğini artırdı, Rus tarihi düşüncesini, Rus ulusal bilincini teşvik etti ve arttırdı. o kadar sessiz ve sessiz ki, artık sadece o artık orada değilken, Avrupa onun için ne olduğunu anladı. ”