Yapay atomlar
Doğada saptanmış olan elementlerden ve onların doğal izotop-larından başka, bugün uranyumdan daha ağır elementler bilinmektedir (uranyum, doğal halde bulunan en ağır elementtir), ayrıca doğal halde var olan yeni element izotopları da bulunmuştur.
Bu elementlerin veya bu izotopların atomları nükleer tepkimeler kullanılarak yapay olarak elde edilir; nükleer tepkimeler ise, bilinen elementlerin atom çekirdekleri, değişik ve çok büyük bir hıza erişmiş parçacıklarla bombardıman edilerek sağlanır. Bu tepkimeler, çekirdeğin Z proton sayısını artırmayı (böylece bombardıman edilen elementin atomlarmdan daha ağır çekirdekli atomlar elde edilir) veya N nötron sayısını değiştirmeyi sağlar (böylece yeni izotoplar elde edilir).
Genel kural olarak bu şekilde elde edilen yapay elementler radyoaktif olurlar; çekirdekleri parçalanır ve ömürleri çok kısa olabilir, bu da doğal ortamlarda bulunmayışlarının nedenidir. Uranyumdan daha ağır yapay element atomları (uranyumötesi elementler) doğal uranyum veya toryum çekirdeklerinden yararlanılarak elde edilir. Uygulanmaları bakımından, bunların en önemlisi plütonyumdur (Z = 94). Uranyumun, siklotronlarda hızlandırılmış yüklü parçacıklarla bombardıman edilmesi birçok uranyumötesi elementin elde edilmesini sağlamıştır. Yapay olarak yapılmış en ağır atomda 109 proton vardır; oluşan elementin miktarının yarısı, saniyenin beş binde birinde, radyoaktif dönüşümle kaybolur.
Doğal element atomları, hızlandırılmış parçacıklarla bombardıman edilerek veya bir nükleer reaktörden çıkan nötronların etkisinde bırakılarak, bilinen elementlerin çoğunlukla radyoaktif izotopları elde edilebilir.
Bu izotoplar gerek tıpta, özellikle kanser tedavisinde (kobalt bombası) veya tamda (radyo-iyot), gerek çok eser miktarda bulunan (milyonda bir kısım mertebesinde) elementleri saptamak ve miktarını belirlemek için kimyasal analizde, gerekse çok büyük parçaların radyografisini çekmek için mekanikte kullanılır.