Düşük Protein Diyeti Nedir, Nasıl Yapılır?
Belirli sağlık koşullarına yardımcı olmak için genellikle düşük proteinli bir diyet tavsiye edilir.
Bozulmuş karaciğer fonksiyonu, böbrek hastalığı veya protein metabolizmasına müdahale eden bozukluklar, düşük proteinli bir diyet gerektirebilecek en yaygın durumlardan bazılarıdır.
Son yıllarda, bazı araştırmalar, düşük proteinli diyetlerin uzun ömürlü olabileceğini ve kronik hastalıktan korunma sağlayabildiğini de ortaya koymuştur.
Bu yazıda, düşük proteinli diyetin artıları ve eksileri ve protein alımınızı azaltmanız gerekip gerekmediği anlatılmaktadır.
Düşük proteinli diyet nedir?
Düşük proteinli bir diyet, tükettiğiniz protein miktarını kısıtlamanızı gerektirir, tipik olarak günlük kalorilerinizin % 4-8’ini oluşturur.
Bu , tükettiğiniz kalori miktarına bağlı olarak günde 20–50 gram protein tüketmeniz gerektiği anlamına gelir.
Karşılaştırmak gerekirse, ortalama bir kişinin, günlük kalorilerinin en az % 10-15’ini proteinden alması önerilir. Bu miktar sporcular, yaşlı yetişkinler ve belirli sağlık sorunları olanlar için artabilir.
Protein sağlık açısından hayati öneme sahiptir, ancak protein alımının azaltılması, spesifik şartlara sahip kişiler için gerekli olabilir.
Özellikle, düşük proteinli diyetler, azalmış böbrek veya karaciğer fonksiyonu olanlara fayda sağlayabilir.
Ayrıca, homosistinüri ve fenilketonüri gibi protein metabolizmasını etkileyen bozukluklar için de gerekli olabilir.
Ancak düşük proteinli bir diyete devam etmek, sağlık sorunlarını ve beslenme eksikliklerini önlemek için dikkatli bir planlama gerektirir.
Ek olarak, düşük proteinli bir diyete başlamadan önce dikkate almanız gereken başka riskler ve potansiyel dezavantajlar vardır.
Düşük Protein Diyetinin Sağlığa Faydaları
Düşük proteinli bir diyetin yararları sağlıklı olanlardan ziyade belirli sağlık durumları veya hastalıkları olan kişiler için geçerlidir.
Proteini yediğinizde, genellikle karaciğer tarafından parçalanır ve böbrekler tarafından atılan üre adı verilen bir atık ürün üretilir.
Azalmış protein alımı, karaciğer hastalığı veya böbrek fonksiyon bozukluğu olan insanlar için yararlı olabilir karaciğer ve böbreklerin iş yükünü hafifletebilir.
Bu protein metabolizmasını geliştirmeye yardımcı olur ve kan akışında üre oluşumunu engeller.
Kanda yüksek düzeyde üre bulunması, yorgunluk, iştah kaybı, kilo kaybı ve mental durumdaki değişimlere neden olur.
Aynı zamanda, kalp yetmezliği olanlarda tip 2 diyabet ve ölüm riskinin artması ile de ilişkili olabilir.
Protein alımının azaltılması, homosistinüri ve fenilketonüri gibi protein metabolizmasını etkileyen genetik bozukluklar için de gereklidir.
Bu bozukluklar spesifik amino asitlerin parçalanmasını bozar, bu nedenle protein alımını azaltmak semptomları en aza indirmeye yardımcı olabilir.
Bazı araştırmalar, düşük proteinli diyetlerin genel popülasyon için çeşitli sağlık yararları ile ilişkili olabileceğini de göstermiştir.
Bir derlemeye göre, orta yaşlı erişkinlerde kısıtlı protein alımı, yaşam beklentisinin artması ve kanser, kalp hastalığı ve diyabet gibi kronik hastalık risklerinin azalması ile ilişkilidir.
Potansiyel Yan Etkiler
Protein, büyüme ve gelişme için çok önemli bir besin maddesidir. Vücudunuz kaslarınızın, cildinizin ve kemiklerinin temelini oluşturmak, önemli enzimler ve hormonlar üretmek ve dokuları inşa etmek ve onarmak için kullanır.
Çalışmalar, protein eksikliğinin, bozulmuş bağışıklık fonksiyonu, kas kaybı ve çocuklarda büyüme yavaşlaması da dahil olmak üzere sağlık üzerinde zararlı etkileri olabileceğini göstermektedir.
Bir protein eksikliğinin diğer olası semptomları arasında şişme, anemi, yağlı karaciğer hastalığı, saç kaybı ve azalan kemik yoğunluğu bulunmaktadır.
Olası sağlık risklerinin yanı sıra, protein alımını azaltmak çok zor olabilir. Düşük proteinli bir diyet, diğer beslenme ihtiyaçlarınızı karşılamanızı sağlamak için dikkatli bir planlama gerektirir.
Bunun nedeni, yüksek proteinli gıdaların çok sayıda kalori ve anahtar mikro besinler sağlamasıdır. Örneğin, sığır eti B vitaminleri, demir ve çinko açısından zengindir, fasulye ise iyi bir magnezyum, fosfor ve potasyum kaynağıdır.
Düşük proteinli bir diyet uygularken, besin eksikliklerini önlemek için bu besinleri diğer kaynaklardan almalısınız.
Ancak, potansiyel tehlikeleri ve sağlık riskleri nedeniyle, altta yatan bir sağlık durumunuz olmadıkça ve doğrudan tıbbi gözetim altında olmadıkça düşük proteinli bir diyet yapmayın.
Yemekler
Çoğu diyette, yemekler et veya bitki bazlı proteinler gibi yüksek proteinli gıdaların etrafında yer alır.
Ancak düşük proteinli bir diyette, öğünleriniz tahıllar, sebzeler veya meyveler gibi öğünlerin düşük proteinli bileşenlerine odaklanmalıdır.
Diyetinize et ve bitki bazlı proteinleri dahil edebilirsiniz ancak bunları yan yemekler olarak kullanmanız ve sadece küçük miktarlarda tüketmeniz gerekir.
Ayrıca , günlük ihtiyaçlarınızı karşılamanıza yardımcı olacak ekstra kalori sağlayan sağlıklı yağ tüketiminizi de artırmanız gerekir.
Diyette Tüketebileceğiniz Sağlıklı Düşük Proteinli Gıdalar
Meyveler: Elma, muz, armut, şeftali, çilek, greyfurt vb.
Sebzeler: Domates, kuşkonmaz, biber, brokoli, yapraklı yeşillik vb.
Tahıllar: Pirinç, yulaf, ekmek, makarna, arpa vb.
Sağlıklı yağlar: Avokado, zeytinyağı ve hindistan cevizi yağı.
Kaçınılması gereken yiyecekler
Düşük proteinli bir diyette olsanız bile protein hala diyetin gerekli bir parçasıdır.
Ancak, eğer düşük proteinli bir diyet yapıyorsanız, hayvansal ürünler ve bitki bazlı proteinler gibi yüksek proteinli gıdaları ılımlı tüketmelisiniz.
Bunu yapmak için, meyveler ve sebzeler gibi sağlıklı, düşük proteinli gıdaların alımını artırın. Aynı zamanda, protein porsiyon boyutlarınızda da tekrar düzenlemeniz gerekebilir.
Örneğin, bir tavuk porsiyonu genellikle yaklaşık 4 gram protein içerir(113 gram). Ancak düşük proteinli bir diyette, bu miktarı yarıya kadar kesmeniz ve protein alımınızı kontrol altında tutmak için 57 gram değerinde yemeniz gerekebilir.
Yüksek Proteinli Gıdaları Sınırlamak veya Önlemek
- Tavuk, hindi, sığır eti gibi etler
- Balık ve kabuklu deniz ürünleri
- Yumurta
- Fasulye, bezelye ve mercimek de dahil olmak üzere baklagiller
- Süt, peynir ve yoğurt gibi süt ürünleri
- Soya ürünleri
- Ceviz, badem ve antep fıstığı gibi kabuklu yemişler
- Chia tohumu, keten tohumu ve kenevir tohumu gibi tohumlar
Düşük proteinli diyeti denemeli misiniz?
Karaciğer veya böbreklerinizi etkileyen veya protein metabolizmasına müdahale eden bir durum yaşıyorsanız, semptomlarınızı azaltmaya yardımcı olmak için düşük proteinli bir diyet gerekebilir.
Ancak, sağlıklı bireyler için, herhangi bir sağlık yararı olduğuna dair sınırlı kanıt vardır.
Ayrıca, düşük proteinli diyet, potansiyel sağlık risklerini ve beslenme eksikliklerini en aza indirmek için dikkatli bir planlama gerektirir. Sadece tıbbi gözetim altında yapılmalıdır.
Düşük proteinli bir diyete başlamadan önce bir doktora veya diyetisyene danışmak çok önemlidir. Sadece sizin için iyi bir seçenek olup olmadığına karar vermekle kalmaz, aynı zamanda diyetinizin sağlıklı ve iyi durumda olmasını sağlamak için rehberlik yapacaklardır.