Kapitalist sistemin çok temel özelliği, sistem dinamiğini oluşturan sermaye birikimi krizler oluştururken, aynı süreçte, gerek süreç esnasında gerekse kriz esnasında ezilenlerde sisteme karşı derin bir bilinç uyandırmamasıdır. Bundan dolayıdır ki, kapitalist krizler hem doğal olarak algılanmakta, hem de aynı zamanda "fırsat" olarak değerlendirilmektedir. FED ve kriz kahinleri de bizi oyalamaktadır!
Kapitalist krizlerden "fırsat" olarak söz eden ana akım iktisatçılarının ne kastettiği açıktır. Ana akım iktisat yandaşlarının söylemi sermaye yanlı olduğundan, amaç, topluma krizlerin tehlikeli oluşumlar olmadığı yönünde görüş kazandırmaktır. Diyebilirsiniz ki, bu bir yalan değil mi! Evet, bu bir yalan, ama kapitalist sistem içinde hangi söylem ya da eylemin yalan olmadığını ileri sürebiliriz ki? İktisadi dokudan soyut olarak kamu bilimcileri demokrasiden söz etmiyor mu, benzer şekilde, bundan dörtyüz yıl kadar öncelerinde temeli atılmış olan liberalizm olgusunu bugünkü koşullarda hâlâ savunmanın John Locke'un ruhunu rencide edeceğini demokrasi alimlerimiz bilmiyor mu! Ve nihayet, kapitalizmin kaleleri olan fakültelerde emekçi hakları diye dersler okutulmuyor mu! Sistem kendisini korumak mecburiyetindedir. Biz sisteme değil de, sistemi böylesi savunan alimlere bakmak durumundayız. Hal böyle olunca, krizler fırsat olarak savunulabilir; bunda da bir yanlış yoktur, diye düşünülür!
Krizleri fırsat olarak savunan ana akım iktisatçılarının bir görevi de krizler ortamında küçük ve dayanıksız sermaye dokularını yutarak ya da değersizleştirip piyasadan kovarak büyüyen sermaye kesimine telkinde bulunurken, sermayenin böylesi büyümesini meşrulaştırmaktır. Ana akım iktisatçılarının ikinci işlevi de, piyasadan silinen ve/veya büyükler tarafından değersizleştirilerek yutulan sermaye kesimini de teskin etmektir. Piyasadan silinen sermaye kesimine, kendilerinin yeterince girişimci olmadıkları ve uzağı görmede basiretli davranamadıkları konusunda telkinde bulunan ana akım iktisatçıları, böylece kapitalizme olan vefa borcunu yerine getirmiş olur. Şöyle ki, ana akım iktisatçıları bu telkinle sistem sorununu bireysel algılama ve/veya davranış eksikliği görüntüsüne dönüştürerek, sistemi geri plana çekmektedir.
BAŞAR İKTİSAT YANDAŞLARININ BU TUTUMU
Ana akım iktisatçıları bu davranışları ile, krizi fırsata çevirerek büyüyen sermayenin gelecek dönemlerde nasıl daha sık oluşacak derin krizlere ortam yarattığından da söz etmezler. Ana akım öğretisinde krizden çıkışın bir yolunun da teknolojik atılım yaparak rakip sermayeleri değersizleştirip, piyasaları kendi lehine büyütmek olduğu şeklinde verilir. Ne var ki, bir süre işlerin yoluna girdiği görüntüsü veren bu süreç de yeni krizlere kapı aralar. Başar iktisat yandaşlarının bu tutumunu cehaletle mi yoksa sadakatle mi açıklamak gerekir, bilemiyorum!
Cehalet ya da sadakat, böylesi davranışlar ya da açıklamalar toplumda karşılık bulduğu sürece tutunur ve yaygınlaşır. Kapitalizmin sermaye birikimi, ne hazindir ki, yarattığı tüm sosyal eziyetlere rağmen, toplumlarda sosyal kalkışın bilincini oluşturmada o denli başarılı olamaz. Üstadın ifade ettiği şekliyle, zincirlerinden başka kaybedeceği bir şeyi olmayanlar kadar, ücretli kölelerin de krizden şiddetle etkilenmelerine rağmen niçin sistemle uyumlu davrandıkları sosyologlar tarafından açıklanması gereken bir konudur. Veblen ya da Bourdieu vs gibi bazı iktisatçı ve sosyologlar bu konu üzerinde kafa yormuşlardır. Ancak, gerek bilimsel çalışmalar gerekse reel yaşam göstermiştir ki, sosyal oluşumların da kendi içsel dinamikleri ve kuralları vardır ve toplumsal davranış kalıplarının istenildiği yönde ve hızda değiştirilmesi olanaklı değildir. Tabii, bu konuda demokrasi, ya da jakobenizm vs gibi bir ton tartışma da devreye girmektedir. Sanki kapitalizm, hem de görünür olmadan, Jakobenist yönlendirmelerden tümüyle uzakmış gibi!
Kapitalizm, bir sistem olarak kendisini korur ve savunur. Tarih sahnesinde görülen sosyal demokrasi uygulaması, finans kesiminin yükselmesi, daha sonraları küreselleşmeye geçilmesinin, sömürü ya da emperyalizm sözcüğüne bulaştırmadan, nasıl bir medeniyet aşaması olduğu yalanlarını da dinledik. Son kertede, neo-liberalizm aşamasına methiye düzenleri de gördük. Keşke 2009 krizi olmasaydı da, bu sistemin nasıl bir vahşet olduğunu en çıplak hali ile görmüş olsa idik! Belki o zaman bir sosyal uyanış gerçekleşebilirdi.
Kapitalizmin mecrasına evrilirken, doğayı, insanı ve tüm değerleri tahrip etmektedir. Belki de tarih kapitalizme kendisini sonlandıracak yeni bir insanî mecra hazırlamaktadır!
Prof. Dr. İzzettin Önder
Odatv.com
Gamze Akkuş İlgezdi'nin de olduğu...
"Bir gün tankla gelecekler Adına din diyecekler"