Magna Carta nedir?
Belediye arşivindeki defterden 700 yıllık Magna Carta kopyası bulundu.
İngiltere’de bir belediyenin arşivindeki defterin arasında 700 yıllık orijinal Magna Carta kopyası ortaya çıktı. Tarihi belgeyle ilgili açıklama yapan İngiltere’nin doğusundaki Kent Bölgesi Belediyesi (KCC), araştırmacıların belediyeye ait Kent Tarih ve Kütüphane Merkezi’nin (KHLC) arşivinde bir defterin içerisinde Magna Carta’nın kopyası olan orijinal bir belge bulduğunu açıkladı.
Magna Carta Projesi’nde araştırmacı olarak görev yapan Sophie Ambler, belgenin 1215 tarihli Magna Carta’nın 13’üncü yüzyıldaki 24’üncü kopyası olduğunu kaydetti. Yaklaşık 50 santimetre uzunluğundaki belgenin üçte birinin eksik olduğunu belirten Ambler, belgenin ıslandığı için zarar gördüğünü ve üzerindeki kraliyet damgasının kaybolduğunu belirterek ancak belgenin yayın tarihinin okunabildiğini söyledi.
Tarihçiler, yeni bulunan belgenin dönemin İngiltere Kralı John’un ilk Magna Carta’yı imzalamasından 85 yıl sonra, Kral John’un torunu olan İngiltere Kralı Birinci Edward döneminde basıldığını bildirdi. Belediye’nin arşivlerini tarayan KCC Tarih Sorumlusu Dr Mark Bateson tarafından bulunan belge ayrıca, 2007 yılından bu yana keşfedilen ilk Magna Carta kopyası olma özelliğini taşıyor.
1215 yılında İngiltere Kralı John tarafından imzalanan Magna Carta ile Birleşik Krallık’ta ilk kez kralın yetkileri kısıtlanarak, halka temel hak ve özgürlükler tanınmıştı. Magna Carta, günümüzdeki anayasal düzenin oluşması sürecinde en önemli belgelerden biri olarak kabul ediliyor ve bu yıl Magna Carta’nın 800’üncü yılı kutlanıyor.
Magna Carta nedir?
Magna Carta, Latince bir kelimedir. Türkçe’de “Büyük ferman” anlamına gelmektedir. Magna Carta, 1215 yılında derebeylerin, İngiliz kralı I. John’u zorlayarak elde ettikleri hakların tümünü içeren belgeye verilen addır. Bu belge kralın yetkilerini karara bağlamak amacıyla imzalanmıştır.
Magna Carta nasıl ortaya çıktı?
Magna Carta; 1215’te İngiltere Kralı John ile soylular arasında imzalanan ve kralın haklarını sınırlayan ilk antlaşmadır. Krallık iktidarı ile feodal beyler arasındaki mücadele yüzünden doğdu.
İngiliz kralları, Normanların İngiltere’yi kuşatmalarından (1066) başlayarak iktidarlarını derebeylerin zararına geliştirmeye başlayınca baronlar buna karşı çıkarak zaman zaman krallara karşı başkaldırma hareketlerine giriştiler. 12. yüzyılın sonlarından başlayarak derebeylerin gelirlerinde artış görüldü, bu sınıf krallık önünde zenginleşti.
Bunun üzerine Kral John gelirlerini arttırmak için derebeylere yeni vergiler koymak, askere gitmeyenlerin ödeyeceği bedelleri yükseltmek, gelir, toprak ve gümrük vergilerini arttırmak gibi kararlar aldı, bu durum krala karşı tepki duyan geniş bir kesim yarattı. John’un 1214 sonbaharında Fransa Kralı Philippe Auguste ile yaptığı savaşta ağır bir yenilgiyle dönmesinden sonra bundan cesaret alan baronlar, kendi aralarında toplanarak yapılmasını istedikleri değişiklikleri kararlaştırdılar ve isteklerini kabul edilmesi durumunda krala karşı savaşmaya ant içtiler. Ancak Kral John krallık haklarının hiçbirinden vazgeçmek istemiyordu.
Bunun üzerine baronlar krala karşı savaş kararı aldılar. İlk ayaklanmalar Nisan 1215’te Stanford’da başladı. Ayaklananlar 17 Mayısta Londra’yı ele geçirdiler. Kenti kurtaramayacağım anlayan Kral John, 15 Haziranda Runny çayırlığında, ayaklanmacıların isteklerini kapsayan Magna Carta Fermanı’nı imzalamak zorunda kaldı.
İngiltere derebeyliğinin krallık karşısında güçlenmesine neden olan fermanın toplumsal-politik açıdan önemi, halka belirli özgürlükler tanınması, kişilik haklarının sağlanması yolunda atılan ilk adımlardan biri olmasıydı. Başlangıçta yalnızca derebeylerle din adamlarına tanınan bu haklardan zamanla tüm yurttaşlar yararlanmaya başladılar.
Magna Carta derebeyler ve parlamento tarafından kralın yasaya uymasını sağlamak amacıyla başa geçen krallara onaylatılarak uzun yıllar yürürlükte kaldı. V. Henry’nin ölümüne kadar 44 kez onaylandı. Asıl önemi, birçok ülkede krallık yetkilerinin kısıtlanmasının ilk örneği ve demokrasiye uzanan sürecin başlangıcı olmasıdır.
Magna Carta, 63 tane maddeden oluşmaktadır.
Önemli maddelerinden başlıcaları şunlardır:
1. Hiçbir özgür insan yürürlükteki yasalara başvurmaksızın, tutuklanamaz, hapsedilemez, mülkü elinden alınamaz, sürülemez ya da yok edilemez.
2. Adalet satılamaz, geciktirilemez hiçbir özgür yurttaş ondan yoksun bırakılamaz.
3. Yasalar dışında hiçbir vergi, yüksek rütbeli kilise adamları ile baronlardan oluşan bir kurula danışılmadan haiz yoluyla ya da zor kullanarak toplanamaz.
Magna Carta’yı imzalayanlar kimlerdir?
Papa III. Innocentius, Kral John ve baronları.