Ermeni Sorunuyla İlgili İngiliz Belgeleri (1912-1923) - British Documents on Armenian Question (1912-1923) - Tolga Başak
Doç. Dr. Tolga Başak tarafından hazırlanan “Ermeni Sorunuyla İlgili İngiliz Belgeleri (1912-1923) başlıklı kitap AVİM tarafından yayınlanmıştır. Tolga Başak’ın çalışması İngiltere Milli Arşivleri (National Archives of the United Kingdom, Public Records Office), İngiliz Parlamento Arşivi Lordlar Kamarası Kayıtları (The Parliamentary Archives, House of Lords Records Office), Hindistan Bakanlığı Arşivi (Oriental and India Office Collection/ British Library) gibi arşivlerden ve bunlara ek olarak David Lloyd George ve Bonar Law gibi ünlü İngiliz devlet adamlarının şahsi evraklarından çok sayıda belgeyi bir araya getirerek tarih, siyaset bilimi ve Ermeni Meselesiyle ilgilenen diğer disiplinlerde çalışan bilim adamlarına çok önemli bir hizmet sunmaktadır. Bu belge koleksiyon 6 Aralık 1912 ile 16 Haziran 1923 arası dönemi kapsayan toplam 367 belgenin tam metinlerini ve bunların Türkçe özetlerini içermektedir. Belgelerin ve olayların yaşandığı dönemin daha iyi anlaşılabilmesi için yazar uzunca bir giriş yazısı sunmakta ve İngiltere’nin Ermeni politikasına dair dikkat çekici değerlendirmeler yapmaktadır.
Daha önce Ermeni Meselesiyle ilgili olan ve 1856-1895 dönemini kapsayan İngiliz Belgeleri 4 cilt halinde Bilal Şimşir tarafından yayınlanmıştı. Doç. Dr. Tolga Başak’ın bu çalışması ise birçok bakımdan Bilal Şimşir’in yayınladığı belgelerin devamı ve tamamlayıcısı olarak görülebilir. Tolga Başak’ın gün ışığına çıkardığı belgeler İngiltere’nin ve dönemin diğer büyük devletlerinin Ermeni Meselesinin ortaya çıkmasında ve içinden çıkılamayacak bir hal almasında oynadıkları rolü göstermektedir. Bunun yanı sıra savaş boyunca bu meselenin İngiltere tarafından nasıl bir propaganda aracı olarak kullanıldığını Arnold J. Toynbee gibi İngiliz Propaganda Bürosu çalışanlarının yazışmalarına yer vererek okuyuculara sunmaktadır.