gebelik.net Dr. Kağan Kocatepe tarafından hazırlanmıştır.
Embriyonik gelişim döneminde rahimağzı ve rahim, sağlı sollu yerleşmiş Müller kanalları adı verilen yapıların orta hatta birleşmesinden ve kaynaşmasından meydana gelir. İlk birleşmede iç duvarlar orta hatta ince bir septum (perde) oluşturur. Kaynaşma ilerledikçe bu septum rahimağzından rahime doğru (aşağıdan yukarı) incelerek kaybolur. İşte Müller anomalileri adı verilen bu genital sistem doğumsal kusurları bu birleşmenin hiç olmaması ya da birleşme ve kaynaşmanın yetersiz olmasından kaynaklanan anatomik bozukluklardır.
Müller anomalileri gebe kalmış ve doğurmuş kadınlarda çok ender görülürler. Daha çok tekrarlayan düşükleri olan, erken doğum, rahim içi gelişme geriliği, önceki doğumlarında bebeklerinde duruş bozuklukları (makat, yan ya da çapraz duruş) yaşamış olan kadınlarda yapılan araştırmalarda ortaya çıkarılırlar.
Bu hastalıklar gebe kalamama sorununa neden olabilseler de daha çok gebeliği sürdürüp canlı çocuk sahibi olamamaya neden olurlar.
Sınıflandırma
Class I: bazı organların hiç olmaması
vajinal agenezi: vajinanın olmaması. 1/5000 kadında görülür.
rahimağzı, rahim ve Fallop tüplerinin olmaması da ender görülen durumlardır.
kombine agenezi: Rokitanski sendromu adı verilen bu gelişim kusurunda vajina, rahimağzı rahim ve Fallop tüpleri oluşmamıştır. Ender durumlarda Fallop tüpleri ve rahim az gelişmiş olarak var olabilirler. Yumurtalıklar Müller kanallarından gelişen yapılar değildir ve bu nedenle bu bozukluktan etkilenmemişlerdir. Dış görünümlerinde hiç bir sorun olmayan bu kadınlarda sorun adet görememedir, ancak diğer kadınsı özellikler mevcuttur.
Class II: unikorn uterus
Burada söz konusu olan, Müller kanallarından birinin hiç olmamasıdır. Bu yüzden asimetrik bir genital anatomi vardır.
Class III: uterus didelphis (didelfis okunur)
Bu durumda da her iki Müller kanalı orta hatta hiç yaklaşmamış ve birleşmemiştir. Bu yüzden de iki rahim ve iki rahimağzı vardır. Çoğu durumda da vajinayı ortadan ikiye ayıran bir septum sözkonusudur (çift vajina).
Class IV: uterus bicornis (bikornis okunur)
Burada kısmi bir birleşme olmuş, ancak kaynaşma hiç olmamıştır. Rahimin üst yüzünde bir çöküntü vardır
Class V: uterus septus
Birleşme tam olmuş ancak içteki septum (perde) rahimağzından yukarıya doğru kaybolurken belli bir aşamada duraklamıştır. Duraklamanın olduğu yere göre rahimağzına yakın bir bölgeden, rahimin tepesinin iç kısmına kadar olan bir yerde belli bir uzunlukta septum söz konusudur. Rahim iç boşluğu bu septum nedeniyle iki ayrı bölüme ayrılır.
Class VI: DES (Dietilstilbestrol) anomalileri:
Annelerinin kendilerine gebe olduğu dönemlerde düşük tehdidi nedeniyle DES kullandıkları kadınlarda oluşan gelişim kusurlarıdır. Başta T şekilli uterus olmak üzere çok çeşitli yapısal kusurlara yol açmış olan "DES faciası" ülkemizi Avrupa kadar etkilemediğinden bu tür gelişim kusurları ülkemizde fazla değildir.
Class VI hariç, class sayısı arttıkça gelişim kusurunun toplumda görülme sıklığı da artar. Yani Class I'deki anomaliler ender görülürken, özellikle Class V ve Class VI anomalileri doğurganlıkla ilgili problem yaşayan kadınlarda sık görülürler.
Resimde sırayla komplet septum (rahimağzına kadar uzanan), inkomplet septum (rahim içinde kalan) ve uterus bicornisin çeşitli ağırlık derecelerindeki görünümleri şematik olarak yer almaktadır.
Nasıl Tanı Konur?
Muayene ve ultrasonografi bulguları bazı anomali türlerinde tanıya götürebilirken, sıklıkla histerosalpingografi ("ilaçlı rahim filmi") ile rahim iç boşluğunun incelenmesi gerekir. Şüpheli durumlarda laparoskopik inceleme kesin tanının konmasını sağlar.
|Yandaki resimde ultrasonda uterus bicornisden ve septumdan şüphelenilmesine neden olan bulgular vardır (daha açık renk görünen rahim iç tabakası ortadan kesintiye uğramıştır) |
|Bu resimde rahim iç tabakasının normal görüntüsü yer almaktadır. |
Uterus bicornis ile uterus septus arasındaki kesin ayrım ancak rahimin dış yüzeyindeki çöküntünün gözle görülmesiyle yapılabilir. Bu ayrım önemlidir, zira iki durumun tedavisi birbirinden çok farklıdır.
Müller anomalisi olan kadınlarda idrar yolu doğumsal kusurları da (atnalı böbrek, böbreklerden birinin olmaması) sık olduğundan IVP ile ("ilaçlı böbrek filimi") bu sistemin değerlendirilmesinde fayda vardır.
Tedavi
Vajinanın hiç olmadığı durumlarda tedavi bölgedeki dokularda bir kanal açılarak bir vajina yapılmasıdır.
Doğurganlığın etkilendiği durumlarda metroplasti (rahim şeklinin ameliyatla düzeltilmesi) operasyonu gerekir. Septum varlığında histeroskopiyle septum rezeksiyonu (çıkarılması) en etkili tedavidir.
Alttaki resimde rahimin iç yüzünü ikiye bölen bir septumun histeroskopik görüntüsü yer almaktadır.
Gebe kalamayan çiftlere yapılan incelemeler>>