Yazan: Martin Chulov (Erbil)
Irak’ta ölüm cezasına çarptırılan Umm Sayyaf, Bağdadi’nin sırlarını nasıl açığa çıkarttığını anlatıyor.
Guardian’ın edindiği bilgilere göre; IŞİD’in en üst düzey kadın mahkûmu, terörist liderin kullandığı güvenli evleri tespit ederek ve Musul’daki konumunu belirterek Bağdadi’nin yakalanışında çok temel bir rol oynadı.
Soruşturmacılar; Nisrine Assad İbrahim’in, ya da kod adıyla Umm Sayyaf’ın, CIA’e Bağdadi’nin hareketlerini, saklandığı yerleri ve bağlantılarına dair yardım ettiğini açığa çıkarttı. Bu iddialar, dört yıl önce o zaman IŞİD’in petrol bakanı olan kocasını da öldüren Suriye’deki Delta Force operasyonundan sonra verdiği ilk röportajda Sayyaf tarafından da doğrulandı.
29 yaşındaki Sayyaf, Amerikalı yardım görevlisi Kayla Mueller’in ve üst düzey IŞİD’li liderler tarafından tecavüz edilen çoğu Yezidi kadının ve kızın hapsedilmesi gibi örgütün çirkin eylemlerine dahil olmakla suçlanan tartışmalı bir figür.
Erbil’de bir mahkeme tarafından ölüm cezasına çarptırıldı ve Guardian’a şehirdeki bir hapishanede tercüman yoluyla konuştu.
İnsan hakları avukatı Amal Clooney, suçlarıyla yüzleşmesi için Umm Sayyaf’ın Irak’tan ABD’ye transferini istedi. Nisan’da Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’na yaptığı açıklamada “Sayyaf’ın, mahkumları bir odaya kilitlediğini, onları yaraladığını ve ‘tecavüze hazırlık için’ onlara makyaj yaptığını” söyledi.
Umm Sayyaf, ölüm zamanı IŞİD’in kıdemlilerinden ve Bağdadi’nin yakın bir arkadaşı olan Fathi Ben Awn Ben Jildi Murad al-Tunis’in karısıydı.
Şubat 2016’da Musul’da Bağdadi’nin kaldığına inanılan bir evi tespit etti. Buna rağmen Kürt yetkililere göre Amerikalı komutanlar, Bağdadi’nin evde olduğunu kanıtlamak için eve hava saldırısı düzenlemekte tereddüt etti.
“Evin nerede olduğunu söyledim. Bağdadi’nin orada olduğunu biliyordum çünkü o ev, kendisine tahsis edilen ve en çok sevdiği evlerden birisiydi.”
Evliliği ve cihatçı soyu – ailesi IŞİD liderliğinin önemli bir parçası haline gelmişti – Umm Sayyaf’ın, Bağdadi’ye diğer IŞİD’li kadınlardan daha yakın olmasını sağladı. Örgütün en önemli eşlerinden birisi olarak toplantılara ve tartışmalara nadiren katılabiliyordu ve kocasıyla paylaştığı evde Bağdadi sesli propaganda mesajları kaydedecek olsa hazır bulunuyordu.
“Video kaydetme işini Taji’deki (merkezi Irak’ta bir kasaba) oturma odamızda yapıyordu. Kocam o zamanlar örgütün medya şefiydi ve Bağdadi bizi sık sık ziyaret ederdi.”
Mayıs 2015’te Tunis’i, kod adıyla Ebu Sayyaf’ı öldüren ve Umm Sayyaf’ı da rehin alan hava saldırısı, Sayyaf’ın Baghuz tabyasından 60 mil mesafedeki Ömer petrol alanında yakalandığı ve IŞİD’in yenilginin zirvesini yaşadığı bir dönüm noktası oldu.
Ebu Sayyaf, Suriye’de petrol üreten bölgelere el koyan ve buradaki kaynakları örgütün organizasyonu ve Doğu Suriye ve Batı Irak’ta genişlemesi için kullanan güçleri yönetiyordu. Ölümü örgütün nakit akışını kesti ve hareketini yavaşlattı.
Umm Sayyaf, Kuzeydoğu Irak’taki hücresinde, yakalandığı ilk zamanlarda iş birliği yapmayı reddetti ve tepkisiz kalmaya devam etti. Hatta arada çok öfkeli davranıyordu. Ama 2016’nın başlarında örgütün en hassas sırlarıyla alakalı ifadeler vermeye başladı. Bu ifadeler en fazla Bağdadi’nin nasıl hareket ettiği ve çalıştığıyla alakalıydı.
Umm Sayyaf, saatlerce Amerikalı yetkililerle beraber önüne serilen harita ve fotoğrafları inceledi. Sayyaf, bu durumu “Çok kibarlardı ve sivil kıyafet giymişlerdi. Bildiğim her şeyi onlara gösterdim.” diye açıklıyor.
O da yakın zamanda Amerikalı yetkililerle beraber istihbarat toplama çabalarının bir parçası oldu. Amerikan istihbaratına, şehrin batısında halası tarafından Bağdadi için hazırlanmış bir sığınağı tespit etmelerinde yardımcı oldu. “Adı Saadia İbrahim. Oğullarından ikisi IŞİD’deyken öldü. Ve başlangıçtan beri IŞİD’le beraberdi. Bağdadi için güvenli ev bağlantılarını yönetiyor. Babamın kız kardeşi.” dedi.
Bağdadi hakkında ise “Suriye’de bizi sık sık ziyaret ederdi. Ömer petrol alanına taşınmadan önce Shadadah’ta (yakın bir kasaba) bir evde yaşadık.” cümlelerini kullandı.
Shadadah, ayrıca 2014 sonlarında Mueller ve dokuz Yezidi kadının bir ay rehin tutulduğu yerdi. Umm Sayyaf, Amerikan hükümeti tarafından yardım işçisini Yezidilerle beraber rehin tutmakla ve Mueller’in Bağdadi tarafından tecavüze uğramasında bir taraf olmakla suçlanıyor. Mueller’in Şubat 2015’te Rakka’da öldüğüne inanılıyor.
Umm Sayyaf bu iddiaları reddetti. “Bağdadi’nin yaptığı şeylere ben dahil değildim. Bazen sadece birkaç saatliğine gelirdi. Bazen daha uzun kalırdı. Orası normal bir evdi ve ona ve kocama çay yaptım. Ayrıca Rakka’ya iki kere gittiğimizi hatırlıyorum. Amerikalılara evin nerede olduğunu söyledim. Sokağa girdiğimizde gözlerimizi bağladılar ama ben orada daha önceden bulunmuştum ve nasıl göründüğünü biliyordum.”
Uzman bir istihbarat yetkilisi, Umm Sayyaf’ın iş birliği hakkında “Ebu Bekir el Bağdadi’nin aile yapısı ve onun için önemli olan insanlar hakkında çok temiz bir görüntü verdi. Spesifik olarak etrafındaki insanların eşleri hakkında bilgiler öğrendik ve bunlar bizim için çok faydalıydı. Çok fazla insanı ve sorumluluklarını tespit etti. Ve lider eşlerinin gerçek duygularının hissiyatını verdi.” sözlerini kullandı.
İkinci bir uzman istihbarat yetkilisi, Musul olayında Umm Sayyaf’ın, Batı Musul’da tespit ettiği alanlardan birisindeki kaynakların alışılmadık tarzda bir hareketlilik tespit ettiğini aktardı. “Muhafızlarını sokağa yerleştirirlerdi. Bu muhafızlar iç güvenlik adamıydı ve önemli bir şey olduğunda etrafta dolanırlardı. Evin üzerine yoğunlaştık ve Bağdadi’nin orada olduğuna emindik. Bu bilgiyi ilettik ve harekete geçmemiz gerektiğini söyledik. Ama daha sonra Bağdadi evleri hızlıca değiştirdi ve onu kaçırdık.”
Umm Sayyaf, Bağdadi’nin kendini daha güvende hissettiği Irak’a dönmüş olabileceğini önerdi. “Suriye’de kendi hiçbir zaman iyi hissetmedi, hep Irak’ta olmak istedi. Suriye’ye sadece bir şeyler yapmak için gelirdi ve sonra ayrılırdı. Ondan duyduğum en son şey, Qaim ve Bukamal’a gitmek istemesiydi ama bu da bir süre önceydi.”
Umm Sayyaf her ay ailesiyle görüşebiliyor, doktorlara ve yardım görevlilerine erişim hakkı var. Yetkililerle iş birliğine rağmen cezasında indirime gidilmesi ihtimali çok düşük. İkinci istihbarat şefi, “Onu tahliye etmeyeceğiz. Çok radikal bir çevreden geliyor ve eğer onlara dönerse, tekrardan onlar gibi olabilir.” diyor.
Kaynak
Kaynak