Peptik ülser, mide asidinin sindirim sisteminin iç yüzeyini yıprattığında oluşan bir yaradır. Mide, duodenum veya yemek borusunun alt kısmında mukozada bir peptik ülser oluşabilir. Belirtileri hazımsızlık benzeri ağrı, bulantı ve kilo kaybı olabilir.
Küresel olarak, yetişkinlerin yüzde 10'una kadarının yaşamlarında en az bir kez peptik ülserden etkilendiği tahmin edilmektedir. Peptik ülser mideyi etkilediğinde mide ülseri, duodenal ülser, özofagus ülseri ortaya çıkar.
En yaygın nedenleri Helicobacter pylori (H. pylori) bakterileri ve non steroid antienflamatuar ilaçların kullanımıdır .
Belirtiler
İnsanların peptik ülseri olması ve hiçbir semptom görülmemesi çok nadirdir.. Bununla birlikte, peptik ülserlerin en yaygın semptomlarından biri hazımsızlık benzeri ağrıdır.
Ağrı göbek deliğinden göğsüne kadar herhangi bir yerde olabilir. Kısa olabilir veya saatlerce sürebilir. Yemek yedikten hemen sonra (bulunduğu yere bağlı olarak) daha şiddetlidir; bazen uyku sırasında daha kötüdür. Bazı yiyecekleri yemek rahatlatabilir ve bazı yiyecekler sorunu daha da kötüleştirebilir.
Diğer belirtiler şunlardır:
- yiyecek yutma zorluğu
- Yenen yiyecekler ağza geri gelir
- kilo kaybı
- iştah kaybı
Reçetesiz satılan ilaçlar bu belirtiler için genellikle rahatlama sağlayabilir. Nadiren ülserler gibi şiddetli belirti ve semptomlara neden olabilir:
- kusma kan
- siyah veya koyu kırmızı kanlı dışkılama
- özellikle kalıcı ve şiddetli olan bulantı ve kusma
Bu belirtiler tıbbi acil durum olduğunu gösterir. Hasta hemen bir doktora görünmelidir.
Komplikasyonlar
Ülser tedavi edilmezse veya tedavi tamamlanmadığında komplikasyon riski artar. Komplikasyonlar şunlardır:
- iç kanama
- hemodinamik instabilite, birden fazla organı etkileyebilen ve ciddi bir komplikasyon olabilen iç kanama
- ülserin mide veya ince bağırsak duvarından bir delik oluşturması peritonit
- yara dokusu
- pilorik darlığı, mide ya da duodenum mukozasında kronik bir enfeksiyon ve yara
Peptik ülserler tekrarlayabilir.
Tedavi
Tedavi tipi genellikle peptik ülsere neyin sebep olduğuna bağlıdır. Tedavi, mide asidi seviyelerinin düşürülmesine odaklanacak ve böylece ülser tedavi edilebilecek veya H. pylori enfeksiyonunu yok edebilecektir.
Proton pompa inhibitörleri
PPI'lar midenin ürettiği asit miktarını azaltır. H. pylori enfeksiyonu olan hastalar için reçete edilir. Tedavi genellikle 1-2 ay sürer, ancak ülser şiddetli ise, tedavi daha uzun sürebilir.
H. pylori enfeksiyonu tedavisi
H. pylori ile enfekte olan hastalara genellikle PPI ve antibiyotik gerekir. Bu tedavi etkilidir ve ülser tedavi süresi içinde kaybolmaya başlayacaktır. Tedavi bittiğinde, H. pylori'nin tedavi edildiğinden emin olmak için birey tekrar test yaptırmalıdır. Gerekirse, farklı antibiyotiklerden başka bir kombinasyon oluşturulabilir.
Non steroid antienflamatuar ilaçlar
Ülser NSAID'lerden oluşmuşsa, hasta non steroid antienflamatuar almayı bırakmak zorunda kalacaktır. Alternatifler arasında asetaminofen bulunur. Eğer kişi NSAID almak zorundaysa, doktor dozu en aza indirebilir.
Takip tedavisi
Ülser iyileştikten ve tedavi tamamlandıktan sonra bile, hastanın hazımsızlığı olabilir. Bu gibi durumlarda, doktor bazı diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri önerebilir. Belirtiler devam ederse, düşük doz PPI veya H2 reseptörü antagonistleri verilebilir. Kanamalı ciddi vakalarda, ülser bölgesinde kanamayı durdurmak için bir endoskopi gerekebilir.
Diyet
Peptik ülserlerin tedavisi ve önlenmesi için diyet gerekli olabilir .
Mideyi uyaran yiyeceklerin ve aromaların, (biber tozu, sarımsak, karabiber ve kafein gibi) asit üretmesini önlemek önemlidir. Alkol, mide üzerinde olumsuz etkiye sahiptir ve bundan da kaçınılmalıdır.
Çözünebilir lif kaynakları
- yulaf
- elma
- portakal
- havuç
- bakliyat
- Keten tohumu
- Fındık
A vitamini kaynakları
- Karaciğer
- Brokoli
- Süs lahanası
- Ispanak
- Tatlı patatesler
- Kara lahana
Çeşitli meyveler ve taze bezelye gibi antioksidanları yüksek olan yiyecekler tavsiye edilir. Yeşil çay ayrıca laboratuvar koşullarında H. pylori'nin büyümesi üzerinde kısıtlayıcı bir etki göstermiştir. Bununla birlikte, insanda aynı etkiye sahip olup olmadığı belli değildir.
Meyve ve sebzelerle dolu, dengeli bir diyet peptik ülserde tedaviye yardımcı olmalıdır.
Peptik ülserler normalde aşağıdakilerden oluşur:
- H. pylori bakterileri
- Non steroid antienflamatuar ilaçlar (NSAID'ler)
H. pylori bakterileri mide ve duodenum ülserlerinin çoğundan sorumludur. NSAID'ler nadir nedendir.
H. pylori ülserlere nasıl yol açar?
Birçok insan doğal olarak H. pylori taşıdığı halde, bakterilerin neden sadece bazılarında ülserlere neden olduğu bilinmemektedir. H. pylori yiyecek ve su ile yayılır. Midenin ve duodenumun mukozasını kaplayan mukusta yaşarlar ve mide asidini daha az asidik hale getirerek nötralize eden bir enzim olan üreaz üretirler.
Bunu telafi etmek için, mide daha fazla asit üretir ve bu mide zarını tahriş eder. Bakteriler ayrıca midenin savunma sistemini zayıflatır ve enfeksiyona neden olur. H. pylori'nin neden olduğu peptik ülseri olan hastalar, bakteriden kurtulmak ve tekrarlamasını önlemek için tedaviye ihtiyaç duyarlar.
Non steroid anti-enflamatuar ilaçlar ülserlere nasıl yol açar?
Midenin koruyucu bir mukus tabakası oluşturmasını engellerler. Bu, midenin asitten daha çok zarar görmesine neden olur. NSAID'ler ayrıca mideye kan akışını da etkileyerek vücudun hücreleri onarma yeteneğini azaltır.
Peptik ülserlerin diğer nedenleri
- Genetik: Peptik ülseri olan çok sayıda kişinin aynı probleme yatkın yakın akrabaları vardır, bu da genetik faktörlerin rol oynayabileceğini düşündürmektedir.
- Sigara: Sigara içenlerin sigara içmeyenlere göre daha fazla peptik ülser geliştirmesi daha olasıdır.
- Alkol tüketimi: Alkollü içecekler, peptik ülser gelişme riskini artırır.
- Kortikosteroid kullanımı: Kronik dozda kortikosteroid kullanan kişiler de daha büyük risk altındadır.
- Zihinsel stres: Bu stres yeni peptik ülserlerin gelişimi ile bağlantılı değildir, ancak devam eden zihinsel stres yaşayan ülserli kişilerde semptomlar daha şiddetli görünmektedir.
Teşhis
Hastanın semptom tanımlaması normalde doktorun bir peptik ülserden şüphelenmesine neden olur.
Teşhis için gerekli tahliller:
- H. pylori için kan testi
- H. pylori tespit etmek için radyoaktif bir karbon atomu kullanarak bir nefes testi
- dışkıdaki H. pylori'yi saptamak için bir dışkı antijen testi
- ülserleri tanımlamak için üst gastrointestinal taraması
Endoskopi de kullanılabilir. Bu, bir kamerayla kontrol ve gözlem yöntemidir, hastanın boğazından aşağıya, mide ve duodenuma girer. En iyi tanı yöntemidir.
Bir ülser tespit edilirse, doktor mikroskop altında incelemek için biyopsi alabilir (küçük bir doku örneği). Biyopsi ile H. pylori için teşhis yapabilir ve kanserli hücre var mı arayabilir. Ülserin iyileşip iyileşmediğini belirlemek için endoskopi birkaç ay sonra tekrar edilebilir.
Görünüm
Acı verici ve zayıflatıcı olabilir ancak hemen hemen her durumda bir peptik ülser başarılı bir şekilde tedavi edilebilir ve önlenmesi önlenebilir.
H. pylori enfeksiyonunu tedavi etmek ve NSAID'lerden kaçınmak, sorunun tekrarlanmamasını sağlayabilir.