Bazı resmi olmayan azınlık dilleri ve lehçeleri de konuşulmaktadır.
Resmi diller[değiştir | kaynağı değiştir]
Yasal statüsü bulunanlar[değiştir | kaynağı değiştir]
Belçika Anayasası, ülkenin bağımsızlığından bu yana özel alanda dil özgürlüğünü garanti eder. 30. madde, "Belçika'da konuşulan dillerin kullanılmasının isteğe bağlı olduğunu; bu konuda ve yalnızca kamu makamlarının eylemleri ve yasal konular için yalnızca yasanın karar verebileceğini" belirtir. Bu kamu makamları için, Belçika Anayasası hangi dillerin resmi statüye sahip olduğunu açıkça belirtmese de, Hollandaca, Fransızca ve Almanca ile ilgili kapsamlı bir dil mevzuatı bulunmaktadır. 4. madde, ülkeyi federal yapının temelini oluşturan dilsel alanlara böler: "Belçika'nın dört dil alanı vardır: Fransızca konuşulan bölge, Felemenkçe konuşulan bölge, Brüksel Başkentinin iki dilli bölgesi ve Almanca konuşulan bölge. "
Federal yapı ve dil mevzuatı 20. yüzyılın sonlarında kademeli olarak uygulanmadan önce, Fransızca genellikle kamu yetkilileri tarafından kullanılan tek dildi. Örneğin, Anayasanın Felemenkçe versiyonu, yalnızca 1967'den beri orijinal Fransız versiyonuyla ve 1991'den beri Almanca versiyonuyla eşit statüye sahiptir.
Belçika sakinlerinin kabaca %59'u Flaman Topluluğuna, %40'ı Fransız Topluluğuna ve %1'i Almanca konuşan Topluluğa aittir. Resmi Belçika dilleriyle ilgili bu rakamlar, ana dil olarak yabancı bir dil konuşabilen bilinmeyen sayıda göçmen ve çocukları ile anadili Fransızca ve Hollandaca konuşanlar için büyük olasılıkla birbirini büyük ölçüde dengeleyen Belçikalı bölgesel göçmenleri içerir. Fransızca konuşan büyük bir nüfus Brüksel çevresinde, Flanders'ta yaşamakta ve coğrafyaya göre Flaman Topluluğunun bir parçası olarak kabul ediliyor. Belçika'da kullanılan standart Hollandaca biçimi, Hollanda'da konuşulanla ve sınırdaki farklı lehçelerle neredeyse aynı olsa da, genellikle halk dilinde " Flamanca " olarak adlandırılır.
Flemenkçe[değiştir | kaynağı değiştir]
Flemenkçe, Belçika'nın en çok konuşulan ana dilidir ve Flaman Topluluğu ve Flaman Bölgesi'nin (Flandre ile birleştirilmiştir) resmi dilidir. Fransızca ile birlikte, Brüksel Başkent Bölgesi'nin resmi dilidir. Belçika'da konuşulan başlıca Flemenk lehçeleri Brabantça, Batı Flamanca, Doğu Flamanca ve Limburgca'dır . Bütün bunlar Hollanda'da da sınırın ötesinde konuşuluyor ve Batı Flamanca, Fransız Flanders'ta da konuşuluyor. İngilizce gibi, Flaman lehçeleri, diğer Hollanda lehçeleriyle karşılaştırıldığında, tarih boyunca karşılıklı kültürel alışveriş yoluyla daha fazla Fransızca ve diğer Romance kelime dağarcığını benimsemiştir. Bu nedenle, Flanders dışındaki Hollandaca konuşanlar için her zaman kolayca anlaşılır değildirler. Bununla birlikte, dilbilimciler bunları Hollandaca çeşitleri olarak kabul ederler. Belçika Felemenkçesi'ne özgü kelimelere belgisizm denir (esas olarak Belçika Fransızcasında kullanılan kelimeler gibi). Brüksel'in orijinal Brabantian lehçesi, Fransızca'dan çok etkilenmiştir. Brüksel'in Fransızlaştırılması sırasında çoğu sakinin ana dili değiştiğinden, şu anda Başkent bölgesinde bir azınlık tarafından konuşulmaktadır.
Fransızca[değiştir | kaynağı değiştir]
Nüfusun yaklaşık üçte biri tarafından konuşulan ve ikinci en çok konuşulan dil Fransızcadır.[1] Fransız Topluluğu'nun (Flaman Topluluğu gibi siyasi bir varlıktır), Wallonia'daki (aynı zamanda küçük bir Almanca konuşan Topluluğa sahip olan) baskın dilin yanı sıra Brüksel Başkent Bölgesi'nin resmi dilidir. Başkent bölgesinin sakinlerinin neredeyse tamamı Fransızcayı ana dilleri (%50) veya ortak dil (%45) olarak konuşur.[2][3] Birçok Flaman da ikinci dil olarak Fransızca konuşur. Belçika Fransızcası birçok açıdan standart Paris Fransızcası ile aynıdır, ancak bazı kelime dağarcığı, telaffuz ve anlambilim açısından farklılık gösterir.
Almanca[değiştir | kaynağı değiştir]
Almanca, Belçika'da nüfusun %1'inden daha azı tarafından yerel olarak konuşulan en az kullanılan resmi dildir . Belçika'nın Almanca Konuşan Topluluğu, Birinci Dünya Savaşı'nı sona erdiren Versay Antlaşması'nın bir parçası olarak eski Alman İmparatorluğu tarafından devredilen Belçika'nın bir bölgesinde ikamet eden 77.000'dir. 1940'ta Nazi Almanyası bölgeyi yeniden ele geçirdi ancak İkinci Dünya Savaşı sonrasında bölge tekrar Belçika'ya iade edildi.
Kullanım[değiştir | kaynağı değiştir]
Ulusal siyasette, politikacılar üç resmi dilden herhangi birinde konuşmayı özgürce seçebilirler. Buna karşılık, Belçika parlamentosu, iletişimde yardımcı olmasını isteyenler için simültane tercüme sağlar.
Eğitim, Topluluklar tarafından, Flaman Topluluğunda (Flanders ve Brüksel) Flemenkçe, Fransız Topluluğunda (Valonya ve Brüksel) Fransızca, Almanca konuşulan toplulukta Almanca olarak sağlanmaktadır. Devlet tarafından finanse edilen okullarda yabancı dil dersleri dışında diğer dillerde eğitim yasaktır. Bununla birlikte, İngilizce yüksek öğretimde giderek daha fazla kullanılır hale gelmiştir.
Ayrıca hükümetle yapılan tüm resmi yazışmalar ve iletişim (örneğin vergi belgeleri, yerel siyaset, kimlik/pasaport talepleri, inşaat izinleri vb.) bölgenin veya topluluğun resmi dilinde olmalıdır. Birkaç belediyenin sakinlerine bu kurallara bir istisna verilmiştir.
Resmi olmayan diller[değiştir | kaynağı değiştir]
Üç resmi dile ek olarak, Belçika'da, örneğin Fransızca'nın nispeten yakın zamanda baskın hale geldiği Wallonia'da farklı diller de konuşulmaktadır. Bazen lehçeler olarak görülen bu varyantlar, Fransız Topluluğu tarafından ayrı diller (Fransızca: langues régionales endogènes) olarak kabul edilmiştir., lit. 'bölgesel yerel diller') 1990'dan beri.[4][5] Ancak bu varyantların kullanımını desteklemek için önemli bir önlem alınmamıştır.
Latin dilleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Valon[değiştir | kaynağı değiştir]
Valon, güney Belçika'nın tarihi dilidir ve şu anda Fransızca'nın konuşulduğu bölgelerin çoğu Valonca konuşulmaktadır. Aynı zamanda Valonların geleneksel ulusal dilidir . 1990'dan beri tanınmasına rağmen, Belçika'daki diğer yerel diller gibi, çoğunlukla yaşlı insanlar tarafından konuşulmaktadır. Bazı genç Valonlar biraz bilgi sahibi olabilir. Esas olarak, daha yavaş bir değişim hızına sahip olan kırsal bölgelerde kullanılır. Okullarda olmasa da tiyatro yapımlarında ve diğer edebiyat türlerinde de kullanılır.
Picard dili[değiştir | kaynağı değiştir]
Fransızca ile ilgili bir başka dil ve aynı zamanda bölgenin tarihi bir dili olan Picardca, 1990 yılında Fransız Topluluğu hükümeti tarafından tanındı. Picardca, tarihsel olarak Fransa'nın bir parçasıdır ve konuşmacılar Valonya'nın batı kesiminde de bulunmaktadır.
Champenois[değiştir | kaynağı değiştir]
Champenois, 1990 yılında yasal olarak da tanındı. Esas olarak Champagne, Fransa ve Valon Bölgesi'nin küçük bir bölümünde konuşulur.
Lorrain[değiştir | kaynağı değiştir]
Cermen dilleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Flaman[değiştir | kaynağı değiştir]
Flanders'ın da bir takım lehçeleri vardır, ancak dilbilimciler bunları Limburgish ve Batı Flamanca hariç olmak üzere ayrı bir Flaman dili yerine Felemenkçenin çeşitleri olarak görürler. Belçika'daki ana Hollanda lehçeleri Brabantian ve Doğu Flamanca'dır . Belçika'da konuşulan Standart Hollandaca, çoğunlukla Brabantian'dan etkilenir. Hem Doğu Flaman hem de Batı Flaman lehçelerinde edebi gelenekler vardır.
Limburgca[değiştir | kaynağı değiştir]
Limburgca, ağırlıklı olarak kuzeydoğu Belçika ve güneydoğu Hollanda'da, Belçika ve Hollanda'nın Limburg eyaletlerinde konuşulan bir dildir. Flemenkçe ile yakından ilişkilidir, ancak daha fazla Alman etkisine sahiptir.
Low Dietsch[değiştir | kaynağı değiştir]
Low Dietsch, Belçika'nın Liege eyaletinin kuzey doğusunda, tarihi (ve dilsel olarak karışık) Limburg Dükalığı'nın çekirdek bölgesinde bulunan bir Cermen dili veya lehçesidir. Plombières <i id="mwww">(Bleiberg)</i>, Gemmenich, Hombourg, Montzen ve Welkenraedt gibi kasaba ve köylerde konuşulur. Dilbilimciler bu lehçeyi Limburgish ve Ripuarian arasında bir geçiş olarak sınıflandırırlar. Hollandaca veya Almanca çeşitleri olarak tanımlanmıştır.
Lüksemburgca[değiştir | kaynağı değiştir]
Bir Moselle Frankonya dili olan Lüksemburgca, Arlon (Arel) şehri de dahil olmak üzere Belçika'nın Lüksemburg eyaletinin doğu kısmı olan Arelerland'a özgüdür. 20. yüzyılın sonlarından bu yana, sınırın diğer tarafında Lüksemburg Büyük Dükalığı'nda gelişmesinin aksine, son yıllarda yerini büyük ölçüde Belçika Fransızları almıştır.
Marolsça[değiştir | kaynağı değiştir]
Brusseleir olarak da bilinen Marolsça, Brüksel'de konuşulan ve öncelikle gayri resmi bağlamlarda kullanılan neredeyse soyu tükenmiş bir lehçedir. Çoğunlukla Fransız ve Hollanda etkilerinin bir karışımıdır. Marols, Brabantian lehçesinden kaynaklandı ve Belçika Devrimi'ni takiben 1830'da Belçika Krallığı kurulduktan sonra daha fazla Fransız etkisi kazandı. Lehçe, adını Brüksel'deki bir mahalle olan Marollen'den almıştır.
Yidiş[değiştir | kaynağı değiştir]
Sinte Romanca[değiştir | kaynağı değiştir]
İşaret dilleri[değiştir | kaynağı değiştir]
LSFB[değiştir | kaynağı değiştir]
LSFB veya Fransız Belçika İşaret Dili, öncelikle Wallonia ve Brüksel'de kullanılır ve LSF ve diğer Francosign dilleriyle ilgilidir . Lyons İşaret Dili ile LSF arasındaki temas sonucunda gelişen Eski Belçika İşaret Dili'nden geliştirilmiştir.
VGT[değiştir | kaynağı değiştir]
LSFB gibi, Flaman İşaret Dili veya VGT, Eski Belçika İşaret Dili'nden türemiş bir Francosign dilidir. Beş ana bölgesel lehçe ile öncelikle Flandre'de kullanılır: Batı Flanders, Doğu Flanders, Antwerp, Flaman Brabant ve Limburg . Dilin tarihsel gelişimi nedeniyle kadın ve erkek konuşmacılar arasında lehçe farklılıkları vardır.
DGS[değiştir | kaynağı değiştir]
VGT ve LSFB'den farklı olarak, DGS veya Alman İşaret Dili, LSF ile ilgisizdir ve kendi dil ailesini içerir. DGS, PJM ve Shassi ile ilgilidir. Öncelikle Belçika'nın Almanca konuşan toplulukları çevresinde kullanılır, Almanca ve DGS ilgisiz olsa da.
Hint-Aryan[değiştir | kaynağı değiştir]
Sinte Romanica, Belçika'da yaşayan 10.000 Roman veya Sinti arasında birçok kişi tarafından konuşulmaktadır. Önemli bir Alman etkisine sahiptir ve diğer Roman dilleriyle karşılıklı olarak anlaşılır değildir. Dil, Kuzeybatı Roman lehçesi grubuna aittir. Dil ve insanlar genellikle yabancılar tarafından "Çingene" olarak adlandırılır, bu terim yasadışılık ve düzensizlik çağrışımları nedeniyle aşağılayıcı olarak kabul edilir.
Ana yabancı diller[değiştir | kaynağı değiştir]
20. yüzyılın sonlarından bu yana Belçika, Avrupa, Akdeniz ve Kuzey Afrika'nın farklı bölgelerinden göçmenler aldı. Onlar ve onların soyundan gelenler Berberi, Arapça (Mağrip), İspanyolca, Türkçe, Portekizce, İtalyanca, Yunanca, Lehçe ve İngilizce gibi dilleri konuşurlar.
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ Footnote: Of the inhabitants of Belgium, roughly 59% belong to the Flemish Community, 40% to the French Community and 1% to the German-speaking Community, though these figures relating to official Belgian languages include unknown numbers of immigrants and their children speaking a foreign language as primary language, and of Belgian regional migrants which may be assumed to largely balance one another for natively French and Dutch speakers.
- ^ Van Parijs, Philippe. "Belgium's new linguistic challenges" (PDF). KVS Express: 34-36. 13 Haziran 2007 tarihinde kaynağından (pdf 0.7 MB) arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2007 – Belgian Federal Government Service (ministry) of Economy – Directorate–general Statistics Belgium vasıtasıyla.
- ^ "Van autochtoon naar allochtoon". De Standaard (Felemenkçe). 2 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2007.
Meer dan de helft van de Brusselse bevolking is van vreemde afkomst. In 1961 was dat slechts 7 procent (More than half of the Brussels' population is of foreign origin. In 1961 this was only 7 percent)
- ^ Décret Valmy Féaux, 14 December 1990
- ^ Conseil des Langues régionales endogènes 30 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Fransızca)
- ^ La protection des langues minoritaires en Europe: vers une nouvelle décennie (Fransızca). Council of Europe. 2010. s. 55. ISBN 978-92-871-6726-2 – Google Books vasıtasıyla.
- ^ "The Jewish Community of Antwerp". ANU - Museum of the Jewish People. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ Sinti and Roma: Gypsies in German-speaking Society and Literature.