Başka bir dünyada ortak paydalar yaratır mıyız üstadım...Mülkiyet kavramı kalkmadan sanırım bu sorun devam edecektir
AYRIMCILIK ÜZERİNE
Babür Akdağ
Aylar önce forumlardaki bir yazımda; " 'Ayrımcılık' gibi yere, zamana, kişiye göre değişen ve içinin doldurulması için epeyce uğraşılması gereken, henüz çok 'boş' bir kavram …" demiştim.
Türk Dil Kurumu da aynı görüşte olmalı ki, net bir tanım vermemiş, konuyu geçiştirmiş.. Ancak, pozitif ayrımcılık kavramına olabildiğince açık bir tanım getirmiş:
Biz de buradan tersine doğru yola çıkarsak, ayrımcılığın tanımına varabiliriz, diye düşünüyorum. Ama her şeyden önce şunu belirtelim: "Pozitifi varsa negatifi de vardır" diye akla gelebilir. Hayır, negatif ayrımcılık diye bir şey yoktur! Ayrımcılığın kendisi negatiftir çünkü.Toplumdaki diğer kişiler ile eşit koşullarda yaşamadığı düşünülen belli gruplara çeşitli ayrıcalıklar tanıyarak onları destekleme.
Yukarıdaki tanımı önce dörde ayırıp sonra ikişer ikişer birleştirirsek sanırım amacımıza ulaşabiliriz:
Toplumdaki diğer kişiler: Karşılaştırma yapılan konuda toplumun çoğunluğunu ya da ortalamasını oluşturan bireyler.. Engelli-engelsiz ayrımında engelsizler.
eşit koşullarda yaşamadığı düşünülen belli gruplar: Yukarıdaki ayrımda engelliler.
çeşitli ayrıcalıklar tanıyarak: İşe alımlardaki %3 kontenjanından tutun, malulen ya da erken emekliliğe kadar, toplu ulaşımda engelliye yapılan özel indirimden tutun, engellilerle ilgili tüm yasa, tüzük ve yönetmeliklerin her maddesi bu ayrıcalıkların belgelenmiş hâlidir.
onları destekleme.: Yarışa başlarken - (eksi)de olanları, 0 (sıfır) noktasına getirme çabaları..
Gelelim ikişer ikişer birleştirme olayına:
Toplumdaki diğer kişiler ile eşit koşullarda yaşamadığı düşünülen belli gruplar "AYRIMCILIK"ın, çeşitli ayrıcalıklar tanıyarak onları destekleme "POZİTİF AYRIMCILIK"ın net ifadesidir. Elbette bu tanıma çeşitli eklentiler yapılabilir, "düşünülen belli gruplar"ın ve "çeşitli ayrıcalıklar"ın "kimler" ve "neler" oldukları sıralanabilir. Fakat onlar ikincil ayrıntıdan ibarettir..
Burada önemli olan; bu işi (pozitif ayrımcılığı) kimin yapacağıdır. Doğal olarak, zayıfın şişmanı desteklemesi düşünülemez! Şişmanın zayıfı desteklemesi ise kişilerin inisiyatifine bırakılmayacak kadar hassas bir konudur. İşte burada devlet/kamu yönetimi devreye girer. Desteklemenin hakkaniyete uygun/adil yapılabilmesi ancak bu sayede gerçekleşir.
Devleti/kamu yönetimini oluşturan organlar/kişiler ne kadar çağdaş dünyaya, akla ve mantığa + bilime uygun davranmayı becerebilirlerse; "pozitif ayrımcılık" o kadar başarılı olur! Ama her ikisi de hayatın gerçekliğidir. İkisinin de olmadığı bir dünya düşlersek, başka bir dünya aramalıyız.
Şubat 2007
Başka bir dünyada ortak paydalar yaratır mıyız üstadım...Mülkiyet kavramı kalkmadan sanırım bu sorun devam edecektir
Yazılarıma yıllar sonra cevap almak heyecanlandırıyor yav Sağolasın
İstanbul taksicilerini argosu sandığım bir söz öbeği var: Başka İstanbul yok!
Başka dünya da yok! En azından gidip yaşayabileceğimiz, giderken kendimizi de götürmeyeceğimiz bir dünya yok!
O nedenle ayrımcılık da, pozitif ayrımcılık da, çelişkiler de, neden oldukları mücadeleler/kavgalar da hep ama hep devam edecektir!
Mülkiyet kavramı da kalkmayacaktır! Ama kalkması için uğrunda mücadele bile başlı başına bir olay, bir keyiftir!!
Not: Ötekileşme başlığındaki sorularını unutmuş değilim. Biraz mola verdim sadece ona..
"İstanbul taksicilerini argosu sandığım bir söz öbeği var: Başka İstanbul yok!"bana gençliğimi hatırlattı .Ayrıma kurban verilen tohumlar elbet başağa dönüşecektir.Çelişkiler olsun elbet devinim gerek
sorularımın cevaplarını unuttuğunuzu hiç düşünmedim üstadım
yaşadığımız olaylar üzerine önceden yapmadığımız ayrımı mı belli olayları yaşadıktan sonra mı yapıyoruz...hangi pencereden baktığımız önemli sanırım
Biraz daha açabilir misin Öykücüm, somut örnekler sunsan.. Biraz anlama sorunum var heralde bugünlerde
1-sonradan engelli olan bir bireyin bakış açısının değişimi...önceden ayrım yaptığını varsayarsak ve sonradan engelli olduğunu düşünürsek bakış açısı değişir
2-Engelli olan bireylerin kendi engellerini diğer engellilerin engelleri ile karılaştırıp kendisini daha iyi hissetmesi de ayrımcılıktır...Başkasına göre değildir yani olmayabilir
3-sitemizde bazı tartışmalar içinde bile aklıma ilk gelen engelli engelli evliliği ya da engelli engelsiz evliliği bakış açısına göre değişiyor...O zaman hangi kesim ayrım noktasını belirler(hatta engelli engelli evliliğinde bir tarafın engelinin daha az olmasının istenmesi ayrım mıdır değil midir...)
4-Yani bakış açımızla alakalı mıdır...Bana göre ayrım başkası için ayrım olabilirde olmayabilirde
5- Birde ben kavaramı biz kavramı ayrımcılık noktasında bana göre etkilidir...Yani ayrımcılık yaparken bu kavramların oluşmuş olması da bakış açısının değişimini sağlar...Konular birbiriyle bağlantılı gibi geliyor bana...hangi pencereden bakacağımız önemli...
Üstadım derdimi anlatabildim mi bilemedim yaff
Anlaşılmıştır.. Tam cevap üzerinde yazıyordumm..
Mesaj alındı Üstadım
Başta anladığınız nedir onu öğreneyim
diğer maddelerle bağlantılıydı sayın ensar:şöyleki benim ayrıclık yaptığım bir olay başkası için ayrımcılık olarak algılanmayabilir...sizde engin düşüncelerinizi bizden esirgemeyin
bir yönüyle öyle...ve bana göre ayrımcılık olarak algılanan bir konu senin için ayrımcılık teşkil etmeyebilirde...yani ayrımcılık bakış açısına göre değişken midir...
hepsi için geçerli mi..sen yapıyorsundur başkası ben olmuştur ötekileştirmiyordur yapmıyordur
Sorular
1. Valla bi reklam sloganı vardı: "Ânı yaşa" diye..
Bireylerin/kişilerin/insanların o andaki duruşları, tutumları önemlidir benim için.
Bireylerin, olayların, düşüncelerin geçmişlerini de (çok iyi bilmek gereklidir amma!), geleceklerini de hesaba katarsak işin içinden çıkamayız!
Geçmişte ayrımcılığa olumlu bakıyormuş, sonra sakatlanmış, mücadele ediyormuş, (hatta iyileşmiş ve yine eskiye dönmüş olsun) o kadar önemli değildir! O an neyse o..
2. Bak yukarıda ne dedim?.. "Toplumdaki diğer kişiler ile eşit koşullarda yaşamadığı düşünülen belli gruplar "AYRIMCILIK"ın ..." Sen şimdi "Engelli olan bireylerin kendi engellerini diğer engellilerin engelleri ile karılaştırıp kendisini daha iyi hissetmesi de ayrımcılıktır" tezini bu tanımın neresine sığdırdın bakiim?
Bu konularda çok tartışmıştık bu forumlarda.. Hatta şöyle bişey demiştim de kıyametler kopmuştu: (Tam bunun yüzünden değil ama, olsun)
"birey/kişi/insan ancak ötekileştirme yapar, ayrımcılık yapmaz/yapamaz.. Yapsa bile kimse iplemez.. Ayrımcılığı: Devlet(kamu organları)/tüzel kişiler, kısaca otorite sağlayan kurumlar yapar.."
Başka biyerde de:
"Pozitif ayrımcılığı olmayan, yapılamayan bir ayrımcılığa "AYRIMCILIK diyebilir miyiz?
Ayrımcılığı "özel" [doğrusu "gerçek"] (tüzel, kamusal olmayan, sivil) kişiler, yani sen-ben-biz yapabilir miyiz? Yaparsak bunun pozitifi nasıl olur? Ondan önemlisi "kıymet-i harbiyesi" ne olur?" diye sormuştum.
Gerçek kişinin yaptığı "ayrımcılık" nasıl bişeydir? Örneğin, dolmuş şoförüdür.. Sakat bir arkadaşı dolmuşuna almamıştır. Yani tam anlamıyla "Engelli" yapmıştır! Bi yerde "kamu" hizmeti yapmaktadır. İlgili mevzuatla sorumludur. Yaptığı AYRIMCILIKTIR! Başka bir örnek; Ev sahibidir. "Evimi Çingene'ye vermem." diyor.. Bu ÖTEKİLEŞTİRMEDİR! Adam, "mal benim değil mi? İster bindiririm, ister bindirmem" diyemez!* Ama "ev benim değil mi? İstediğime kiraya veririm" diyebilir. Ne yapıcan?
*Özel amacı için kullanmıyorsa!
Ötekileştirme ile ayrımcılık arasında ince bir çizgi vardır. Aman, birbiriyle karıştırmayalım lütfen.
3. "Evlilik"le "ayrımcılık"ı aynı cümlede bile zor kullanıyorum ben! Çünkü biri alabildiğine kişisel ve özel, diğeri alabildiğine toplumsal ve genel..
Tamam, hiç kimse ağaç kavuğunda büyümemiştir, herkesin bir ailesi, çevresi vardır.. Ama bunu "ayrımcılığın" toplumsallığı gibi düşünemeyiz bence.. Artı yukarıdaki ev sahibi örneği.. Kız/oğlan benim! diyor babası.. "İstediğime veririm/istediğimi alırım" diyor.. Napıcan?
Kalanı daha sonra olsun e mi?
Devam..
4- Bence değildir! Yani konunun çerçevesi çizilmiştir. Yasalarla, gelenek-göreneklerle, kurallarla falan.. Burada çıkıp "sen eğri bakıyosun, ben düz bakıyorum!" diyemezsin kimseye.. Toplumsal bir olay olduğu için, kişisel bakış açılarının önemi çok çok azdır! Yasa ne diyosa o! Lâkin, sorun yasaların uygulanmasındadır! Adamına göre uygulama yapıca herkeste çelişkiler doğuyor! İşin rengi değişiyor.. Tartışma buralara kadar uzuyor..
5- Yukarda dediğim gibi; konu toplumsaldır, bireysel değildir! Hangi pencereden baktığı, bakan kişiyi bağlar.. Yanlış pencereden bakıyorsa, doğru pencereyi göstermekten başka elimden bir şey gelmez.. Burada yapılanlar da budur! Benim pencerem de yanlış olabilir.. Doğru pencereyi bulana kadar devam..
Bir de beğenmediğimiz her bi şeye "ayrımcılık yapıyoooo.. asalım!" demek de olmuyor! Gereksiz paranoya yaratmaktan ve asıl ayrımcılık yapanların gizlenmesinden başka bir işe yaramıyor, çünkü!
Bunları eklemek fırsatı verdiğin için teşekkürler ayrıca.. Umarım yeterli olmuştur..