"Mülksüzler", bilim-kurgu türünde kategorileştirilse de, uzaylılar/yaratıklar ya da uzay boşluğunda sonsuz seyahatlar hakkında bir roman hiç değil. Aslında, anarşist bir toplumun varlığı ve sınırlarını keşfe çıkmış, oldukça spekülatif bir kurgusal dünya Ursula K. Le Guin'in çizdiği ve romanlaştırdığı.
Zengin ve bizim dünyamıza benzer bir dünya Urras. Bir uydusu var Anarres isminde. Bu çöllerle kaplı, kupkuru yere, kuruluş felsefesini Odo'ya dayandıran bir grup devrimci/isyankar yerleşiyor, Urras'tan yaklaşık 200 yıl önce göçüp. Odocular insanoğlunun hamurunu değiştirerek yeni bir toplum yaratmanın savaşımı içindeler. Bunu da 'sahip olmama', 'özgürlük', 'dayanışma', 'paylaşma' gibi prensipleri, sakinlerine aşılayarak yapmak peşindeler. Geçen koskoca 2 yüzyılın sonunda vardıkları nokta gerçekten ütopik.
- Hiçbir yasanın, regülasyonun, kuralın, dolayısıyla demir parmaklıkların da olmadığı, tüm bunlara gerek duyulmayan bir toplum,
- Sınırsiz özgürlüğü yaşayan ve yaşatan Anarresliler,
- Anarresli hiçbir bireyin, herhangi bir şeye sahip olmadığı, varolan her şeyin paylaşıldığı komünal bir yaşam.
Tüm bunlara rağmen, bu ütopyaya da yıkım tohumları ekilmiş, özellikle bireysel düzeyde. Belki de bu yüzden romanın altbaşlığı "Belirsiz bir Ütopya". Örneğin, tüm yeni/özgün düşünceler egoistlikle damgalanıp bastırılabiliyor. Romanın ana karakteri, dahi fizikçi Shevek'in başı, bu bir nevi düşünsel izolasyon ve cesaret kırılmasıyla, çocukluğundan beri dertte. Abbenay'daki bir bilimsel enstitüde çalışırken, yarattıklari ütopyayla hiç bağdaşmayan bilimsel kıskançlık ve tutuculuk iyice gözüne batıyor. Fizik alanında önemli bir buluşun peşine düşmüşken, fikirleri enstitü tarafından reddediliyor. Oysa o fikirlere imrenerek bakan Urraslı fizikçiler, çalışmasını tamamlamak için onu Urras'a davet ediyorlar. Shevek Urras'a geri dönen ilk Anarresli oluyor ve bu birbirinden tamamen farklı iki dünya ve toplum, tüm çelişkileriyle gözler önüne seriliyor.
Kendi kendime soruyorum: tüm bencilliklerin kökünden kazındığı, sadece paylaşımın esas olduğu, güce dayalı hiyerarşik toplumsal yapının ortadan kalktığı bir dünya çok mu düşsel? Bunu hayal etmek bile mi bir hayal, içinde debelendiğimiz şu düşünsel atmosferde? Yoksa böyle düşünmek yılgınlık mı? Çoktan mı açıp salladım beyaz teslim bayrağını?
Metis Edebiyat, 2009 (8. Basım)
|Ursula K. Le Guin|
1929 -