Miyelini Artırabilecek Beslenme ve Perhiz Etmenleri
Miyelin kılıfı, asap hücrelerinin aksonlarını çıkıntısını saran yağlardan ve proteinlerden yapılmış gözetici bir örtüdür. Nöronları izole etir, böylece elektrik sinyallerini daha süratli ve daha faydalı yollayabilmektedir. Bu beyin sıhhatini ve asap sistemi işlevini desteklemektedir. Bu yazıda miyelini çoğaldırabilecek beslenme ve perhiz etmenleri hakkında bilgiler bulunmaktadır. 1 Balık/DHA Beyin DHA, hamileliğin son üç ayında ve doğumdan sonraki […]
Miyelin kılıfı, asap hücrelerinin aksonlarını çıkıntısını saran yağlardan ve proteinlerden yapılmış gözetici bir örtüdür. Nöronları izole etir, böylece elektrik sinyallerini daha süratli ve daha faydalı yollayabilmektedir. Bu beyin sıhhatini ve asap sistemi işlevini desteklemektedir. Bu yazıda miyelini çoğaldırabilecek beslenme ve perhiz etmenleri hakkında bilgiler bulunmaktadır.
1 Balık/DHA Beyin
DHA, hamileliğin son üç ayında ve doğumdan sonraki ilk 2 sene süresince serebral kortekste süratlendirilmiş bir oranda birikmektedir. Bu erken süratlendirilmiş DHA birikimi, DHA birikimine ve ambarlarına duyarlı bir süreç olan miyelinasyonun başlangıcı ile çakışmaktadır. Perhizde DHA’nın eksiltilmesi beyindeki DHA konsantrasyonlarını negatif etkilemektedir. Hayvan modelleri, perhiz DHA noksanlığının neticelerinin beyin yağ asidi kompozisyonunda yüksek omega-6: omega-3 oranı, bilme ve hafıza yetersizlikleri olabileceğini düşündürmektedir. Tahlilciler bunun kısmen nörit gelişmesi ve miyelinasyon üzerindeki negatif tesirlere bağlı olabileceğini düşünmektedir.
2 D Vitamini
Normal D vitamini seviyelerini gözetmek kemik sıhhatini ve bağışıklığı desteklemektedir. Hayvan çalışmaları, D3 vitamininin fasiyal asap zararı sıçan modelinde fonksiyonel iyileşmeyi ve çoğalmış miyelinasyona neden olabileceğini göstermektedir. Bilim adamları D vitamini reseptörünün oligodendrosit imalini çoğalıp arttıramayacağını incelemektedirler ve insan çalışmaları gerekmektedir.
3 C Vitamini
Hayvan çalışmalarına göre, C vitamini miyelin yaradılışına dayanakçı olmaktadır. Askorbat olarak da öğrenilen C vitamini, muhtelif enzim tepkinlerinde bir kofaktör olarak ehemmiyetlidir. Bilim adamları askorbat bağımlı kollajen birleşiminin miyelinasyona dayanakçı olabileceğinden şüphelenmektedirler. Sıçan Schwann hücrelerine askorbat ilave edilmiş ve nöronlar miyelin yaradılışını desteklemiştir.
4 İyot
İyot bir hayli vücutsal işlev için zorunludur. Hayvan araştırmaları, iyot noksanlığının miyelinasyona hasar verebileceğini düşündürmektedir. İyot ile yardım, asap hücrelerinde miyelin yaradılışının iyileştirilmesine dayanakçı olmaktadır, ancak bu belirtiyi destekleyen hiçbir muayenehane bilgi bulunmamaktadır.
5 Çinko
Bazı tahlilciler, miyelin proteinlerinin doğru çalışması için çinkonun zorunlu olduğuna inanmaktadır. Çinko noksanlığı miyelin yaradılışı ve hatalı kılıflarda meselelere neden olmaktadır.
6 Kolin ve Lesitin
Multipl sklerozun hayvan modellerinde, paketin yolunun miyelin kılıflarının yine aydınlatılmasına dayanakçı olduğu görülmektedir. Miyelin onarımını arttırmıştır fakat bu yol MS’li şahıslarda incelenmemiştir. CDP-paketin, multipl sklerozun hayvan modellerinde miyelinasyonu iyileştirmiştir. İlaca bağlı demiyelinizasyondan sonra CDP-paketin, miyelin rejenerasyonunu çoğaldırmış ve motor koordinasyon beceriksizliklerini tersine çevirmiştir. Çoğalan remiyelinasyon, artan oligodendrosit ve oligodendrosit lider hücre rakamındaki çoğalıştan kaynaklanmıştır. Bununla beraber Lesitin miyelinin bir bileşenidir. Bu bileşiklerin insanlarda miyelinasyon üzerindeki tesirleri henüz incelenmemiştir.
7 B12 Vitamini
B12 vitamini noksanlığı, demiyelinizasyona ve erken beyin gelişimi ile alakalı meselelere neden olmaktadır. Bu sebeple, yeterli B12 vitamini alımı kılıf yaradılışına dayanakçı olmaktadır.
8 Demir
Demir, uygun hücre işlevinde ehemmiyetli bir rol oynamaktadır. Bazı çalışmalar miyelin yaradılışı için klasik demir seviyelerine lüzum olduğunu göstermektedir. Demir noksanlığı cılız miyelinasyonla iletişimlidir. Bu sebeple demir bedendeki miyelinasyonu oligodendrositler destekleyebilmektedir, ancak daha fazla insan bilgisine lüzum vardır.
9 K Vitamini
Miyelin membranları özellikle galaktosilseramid GalCer ve sülfatlanmış formu sülfatid gibi glikolipidlerle zenginleştirilmiştir. Hayvan belirtileri, beyin gelişimi sırasındaki sülfatid konsantrasyonlarının, beyin miyelinasyonundaki çoğalışa paralel olarak çoğaldığını göstermektedir. Miyelin sülfatid içeriğindeki düşüşler veya molekül yapılarındaki farklılıklar miyelin yapısının bozulmasında ehemmiyetli etkenler olarak gösterilmiş ve müteakiben aksonal bir yalıtkan olarak miyelin bereketliliğinin zayıflaması mevzubahisidir. Yaşla beraber miyelin sülfatidlerinin içeriğindeki düşüşler, klasik ihtiyarlama ve yaşa bağlı nörolojik bozukluklarda kollanan tavır sarihlerinde rol oynamıştır. Ancak, hiçbir büyük ölçekli insan çalışması bu irtibatı doğrulamamıştır. Teorik olarak, yeterli ölçüde K vitamini almak miyelinasyonu desteklemektedir. K vitamini çoğalan sülfatidlerde rol oynamaktadır; sülfatidler ve K vitamini arasında bir iletişim önerilmiştir. Beyinde K vitamini çoğunlukla K2 vitamini veya menaquinone-4 MK-4 olarak bulunmaktadır.
10 Biyotin
Bazı bilim adamları biyotinin enerji imali ve miyelin birleşiminde yer alan enzimleri aktive ettiğini düşünmektedir. Küçük bir çalışmada, multipl sklerozlu MS insanların takribî % 91,3’ü muayenehane olarak yüksek dozda biyotin ile iyileşmiştir. Rehabilitasyonun başlamasından 2 ila 8 ay sonra iyileşme gerilemiştir. Günümüzde iki çok merkezli çift âmâ plasebo hakimiyetli çalışma devam etmektedir. Sonuçlarının MS’de biyotin kullanımını destekleyip desteklemediğini henüz görülmemiştir.
11 Folat/B9 Vitamini Beyin
Gebelik sırasında folat noksanlığı, sıçan yavrularında daha düşük miyelinasyona neden olmuştur. Sinir sisteminin oluştuğu ilk üç aylık yarıyılda yeterli folat almak özellikle ehemmiyetlidir. Bununla beraber, miyelinasyon daha sonra bebeğin gelişiminde olmaktadır. Prenatal folat alımından bütün olarak nasıl etkileneceği henüz tanımlanmamıştır.
12 Pantotenik Asit/B5 Vitamini
Pantotenik asit, yağ asidi birleşimini destekleyerek miyelin lipit bakımından zengindir dolaylı olarak miyelin yaradılışına dayanakçı olmaktadır. Pantotenik asit noksanlığı olan tavuklarda cilt tahrişi, tüy anormallikleri ve miyelin kılıfının yozlaşmayı ile ilişkili spinal asap zararı gelişmiştir.
13 Bakır
Bakır miyelinasyon oligodendrositler için ehemmiyetlidir, ancak bunu doğrulamak için muayenehane çalışmalara lüzum dinlenmektedir. Hayvanlara bakırı bağlayan bir ilaç verildiğinde demiyelinizasyon ortaya çıkmıştır.
14 Fosfatidilserin
Bazı çalışmalar fosfatidilserin arasındaki etkileşimleri, öğrenişsel etkinliği, öğrenişsel ihtiyarlamayı ve öğrenişsel işlevsellik hünerini gözetmeyi açıklamıştır. Bununla beraber, fosfatidilserinin insanlardaki miyelin üzerindeki tesirleri hakkında netice çıkarmak için yeterli bilgi bulunmamaktadır. Erken araştırmalar sıhhatli asap hücresi çeperleri ve miyelin için fosfatidilserinin zorunlu olduğunu göstermektedir. Ayrıca insan beyninin ihtiyarlaması, biyokimyasal farklılıklar ve nörotransmisyonu bozan yapısal bozulma ile ilişkilendirilmiştir. Bitirici fosfatidilserin 300 ila 800 mg/gün insanlarda iyi emilir ve muhtemelen kan-beyin bariyerini geçmektedir. Bilim adamları asap hücrelerinde biyokimyasal farklılıkları ve yapısal bozulmayı yavaşlatıp durdurmadığını veya tersine çevirip yasaklamadıklarını incelemektedir. Bazı bilim adamlarına göre, bu bileşik insan öğrenişsel işlevini desteklemektedir: kısa süreli hafıza yaradılışı, uzun süreli hafıza konsolidasyonu. Aynı zamanda yeni hatıralar yaratma, mevcut hatıraları alma, bilgi bilme ve andırma, dikkati odaklama, meseleleri çözme ve laflı bağlantı kurma hünerini etkilediği zannedilmektedir.
15 Tiamin
Tiamin noksanlığı olan sıçanlarda yapılan araştırmaya göre, B1 vitamini miyelin kılıfının büyümesine dayanakçı olmaktadır. Bilim adamları bunun gerek asap hücreleri gerekse asap sistemindeki öbür destekleyici hücreler tarafından zorunlu olduğunu düşünmektedir. Bu B vitamini, Parkinson, Alzheimer ve Huntington hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıklarda incelenmektedir.
16 Keto Perhizleri
Keto perhizlerinin miyelinasyon üzerindeki tesiri hala bilinmezdir ve uygun muayenehane çalışmalar bulunmamaktadır. Bazı bilim adamları ketonların 3-hidroksibutirat lipitler için bir enerji ve yakıt kaynağı olarak miyelin gelişmesini desteklemeye dayanakçı olabileceğini öne sürmüşlerdir. Ketojenik perhiz muhakkak enzim bu enzimin noksanlığı insan nöbetler ve makûs gelişimine neden olmaktadır, Oligodentrositlerde yapmak N-asetil dayanakçı AGC1 dengeleyerek miyelinasyonunu artırmaktadır. Ketojenik perhizlerin bu ender genetik bozukluğu olan şahıslar için verimli olup olmadığını görmek için çok daha fazla araştırmaya lüzum dinlenmektedir.
17 Kolesterol
Kolesterol miyelinin ehemmiyetli bir bileşenidir ve miyelinin kuru kütlesi takribî % 70 ila 85 lipittir. Miyelin membran gelişmesi için kolesterol zorunludur. Kılıfın klasik çalışması için çeperlerde bulunması gerekmektedir. Her ne kadar kolesterol fazla hasarlı olsa da, muayenehane araştırmalar yumurta, sardalya veya yoğurt gibi besleyici yiyeceklerden yeterli ölçüde almanın sıhhatli ve miyelinasyon için iyi olup olmadığını araştırmalıdır. Ancak yüksek kolesterollü yiyeceklerin alımını çoğaldırmadan evvel uzman bir hekime gidilmelidir. Bununla beraber perhizde bol ölçüde DHA, B vitamini, demir, çinko ve paketin bulunduğundan emin olmak miyelinasyonun desteklenmesine dayanakçı olmaktadır.
Dayanaklar
Miyelinasyon için listelenen yardımları önermek için ispat yoktur. Erken hayvan veya hücresel araştırmalar, yardımların miyelini artırıp arttırmadığını incelemiştir. Bu dayanaklar alttaki gibidir:
1 Gotu kola: Gotu kola, sıçanların asap zararından sonra daha süratli fonksiyonel iyileşme ve daha fazla rakamda miyelinli akson yapmalarına dayanakçı olmuştur.
2 Üridin: Üridin hayvanlarda miyelin kılıfı lezyonlarını eksiltmiştir.
3 Ashwagandha: Ashwagandha’nın etkin bir bileşeni withanoside IV’cins. Farelerde IV ile hangosid miyelin düzeylerini çoğaldırmıştır.
4 SAMe ve metilasyon: S-adenosilmetiyonin SAMe DNA metilasyonunun tertip edilmesine dayanakçı olmaktadır. DNA metilasyonu miyelin gelişiminde ehemmiyetli bir rol oynamaktadır. Bilim adamları SAMe’nin nöronlardaki miyelinasyonu çoğalıp arttıramayacağını incelemektedirler. Gebelik sırasında folat ve B12 yetersizliği de sıçan yavrularında daha düşük miyelinasyona neden olmuştur.
5 Myoinositol: Kronik düşük kan sodyum seviyeleri miyelinin yok olmasına neden olmaktadır. Miyoinositol, miyelin kaybını eksilttiği ve hayvanlarda kan sodyum seviyelerini olağanlaştırdığı görülmüştür.
6 Ozon: Ozon sıçanlarda fasiyal asap sıhhatini iyileştirmiş ve daha kalın miyelin kılıfları ile sonuçlanmıştır.
7 Üzüm çekirdeği ekstresi Gövde: Diyabetik sıçanlarda, üzüm çekirdeği ekstresi demiyelinizasyona karşı korunmuştur.
8 Aslan yelesi: Mantar aslanının yelesi Hericium erinaceus özütü hayvanlarda miyelinasyon sürecini süratlendirmiş ve miyelin kılıflarının klasik gelişimini desteklemiştir.
9 Ginkgo Beden: Yaralanmadan sonra Ginkgo hayvanlarda ve Schwann hücrelerinde miyelinasyonu arttırmıştır.
10 Dayanakçı lityum: Bazı tahlilciler, lityumun miyelinin çoğalmasına dayanakçı olup olamayacağını incelemektedir. Erişkin farelerinin fasiyal asap ezilme yaralanmasından sonra lityum ile rehabilitasyonu miyelin genlerinin ekspresyonunu uyarmış, miyelin yapısını restore etmiş ve bıyık hareketlerini iyileşmesini süratlendirmiştir. Ayrıca lityum ezilme sonrası siyatik asabın yine aydınlatılmasını teşvik etmiştir. Kumpaslı ve düşük doz lityumun insanlardaki miyelinasyon üzerindeki tesirleri öğrenilmemektedir ve muayenehane araştırmalara lüzum dinlenmektedir.
Öbür
Bilim adamları şu mevzuları araştırmaktadırlar:
• PQQ Schwann hücrelerinde miyelini çoğaldırma
• Quercetin, yaralanma sonrası miyelin üreten hücreleri oligodendrositler çoğaldırma.
• Antioksidan flavonoidler luteolin, quercetin ve fisetin, miyelin makrofajlarının dağılınma ölçüsünü eksiltme
Ayrıca bu bileşiklerin miyelinasyon üzerindeki tesiri hayvanlarda veya insanlarda incelenmemiştir.