“Sosyalizmi Seviyorum”, Erdost'un bir yazısının adı. Gün'de, Ekim 1987'de, 32’nci sayısında yayımlanmış. Daha sonra yayımlayacağı kitaplarından birine bu yazıyı almış ve o kitaba da ad olmuş, Sosyalizmi Seviyorum.
Tabii bu söz esas olarak onun dünya görüşünü anlatıyor. İşsiz kaldığında seçimi, temel Marksist eserleri basacağı Sol Yayınları'nı kurmak oluyor. Onun bu kararı; sayısız dava, işkence, tutukluluk, mahkûmiyet ve en acısı da kardeş kaybıyla cezalandırılıyor. "Pişman mı," diye soran olur mu bilmiyorum. Bana sorarsanız böyle bir soru, hakaret olur, ona. Gerçi Erdost'a, "Bilimsel Marksist yayıncılığı bırakmayı düşündünüz mü," diye sorulmuş, yanıtı şöyle: "Hiç aklımdan geçmedi. Daha yetkin, daha kusursuz, daha tamamlanmış bir Marksist literatür düşü hiç yara almadı, düşüncemde bir kanama olmadı."
1987'de, sosyalizmin düşüncelerde ve gönüllerde öldürülmek istendiği "Elveda'ların çoğaldığı günlerde, Erdost, o günlerin kabarttığı duygularla," sosyalizm için ne yapacağını, ne yapması gerektiğini değil de sosyalizmin ona ne getirdiğini, ne verdiğini yazıyor.
"Her ülkede onu, eski hastalıkların ve yeni hastalıkların sinsi salgınları çevreler. Bocalar da zaman zaman. Düz, yalın bir yol da izlemez. Alışkanlıklar, dingin yaşam özlemleri, kurulu düzenin tıkırtıları. Çeker, alır götürür nicesini. Ama insan olmanın onuru, mutluluğu, toplumsal ve tarihsel yükümlülüğü, özgürleşme, bağımsızlaşma tutkusu, hepsi, her şey derinden saran bir ırmak gibidir, tüketilemez, tükenmez de."
ŞÖYLE DENECEK BİR GÜN: HEPSİNDE İYİYDİ
Erdost'u tanımaya, yakın arkadaşı, Cemal Süreya'yı dinleyerek başlayalım: "Nedir Muzaffer İlhan Erdost? Şair mi, öykücü mü, yayımcı mı, düşünce adamı mı, ideolog mu, siyasetçi mi, aile reisi mi, savaşçı mı, ressam mı? Hangisi? En azından şöyle denecek bir gün: Hepsinde iyiydi! Evet, bir canlı olarak sunuyor kendini. Muzaffer İlhan Erdost diye biri var, orada duruyor. Kurtarıyor. O var ya, daha yürekliyiz. Daha kara gözlü, daha gerçekçi, daha ütopyacıyız. Gerçekçi ütopya".
Cemal Süreya, çok haklı. Ülkesinin sorunlarına kafa yoran, sosyalist mücadelede kararlı bir insan, o… "Tam bağımsız gerçekten demokratik Türkiye" sloganı onun ülküsünü özlü şekilde ifade ediyor. Çünkü ülkemizde sosyalizme bu aşamadan geçmeden ulaşamayacağımızı biliyor. Her zaman görünenin ötesini araştırmaya, birbirinden bağımsız görünen olayların, temelinde yatan bağlantıyı bulmaya, gelişmeleri bütünsel olarak anlamaya önem veriyor.
Erdost, yazar, yayıncı, yaratıcı bir sanatçı, şair, öykücü… Özellikle toplumsal sorunlar, Türkiye tarihi, tarım, faşizm, demokrasi konularında çok sayıda kitabın yanı sıra, ses getiren pek çok eleştiri ve denemenin yazarı. Şemdinli Röportajı, Genç Fotoğrafsızlar Ne Düşünüyor? Onun sosyolojik çalışma niteliğinde, iz bırakan ilk röportajlarının adları. Tüm yapıtlarının temelinde; derinliğine bir araştırma, ideolojik birikim ve ülke sorunlarından damıtılmış bir yaşam deneyimi var. Ayrıca fotoğraf çekiyor ve resim yapıyor…
"Goya'nın hayatıyla ilgili bir televizyon programı vardı. Fransızlar işgal etmiş İspanya'yı. Cumhuriyetçilere yönelik katliam yaşanıyor. Goya, kurşuna dizilecekler arasında oğlunu arıyor. Sonra Kurşuna Dizilenler tablosunu yapıyor. Oğlunu o resimle yaşatıyor. Ben de İlhan'ın öldürülüşünün resmini yaptım.”
MARKSİZM’İN EDİTÖRÜ
Erdost bir yayıncı ama herhangi bir yayıncı değil. Kardeşi İlhan Erdost'la birlikte, Sol Yayınları'yla: Marx, Engels, Lenin ve Stalin başta olmak üzere Marksizm’in temel eserlerini sistemli bir biçimde ilk kez Türk okuruna sunan kişi. Yine iki kardeşin birlikte yürüttükleri Onur Yayınları'yla da bir anlamda Sol Yayınları'nı bütünleyen, güçlendiren bir yayın çizgisi izleniyor.
Cemal Süreya, "Marksizmin editörü" olarak adlandırdığı Erdost'un yaratıcı ve ödünsüz oluşunu vurguluyor. Ayrıca şöyle hoş bir saptaması var: "Uzay düşüncesine ulaşmış, ama köylülüğün diri ve doğal tatlarından vazgeçmemiştir."
Neden Marksizm? Erdost bu sorumu; bilimden, ülkemizin koşullarından ve kendi yaşamından örnekler vererek yanıtladı. Sosyalizmi öğrenme gereksinimi ve tutkusundan söz etti. Onu bu seçime yönlendiren ana etkeni ise şöyle açıkladı: “Ama yayınları bu tutkumu ve sevgimi paylaşmak için çıkarmadım. Ülkemde, herkesin özgürce okuyabilmesine, kendi özgür iradesiyle sosyalizmi öğrenmesine, kararını kendi özgür iradesiyle vermesine olanak sağlamak amacıyla yayımladım.”
İKİNCİ YENİ ŞİİRİNİN İSİM BABASI
Erdost bir şair. Şiirler yazmış, şiir kuramları üzerinde düşünmüş. Erdost'un İkinci Yeni akımından farklı bir şiir yazdığını biliyoruz ama şiire olan tutkusu ve şiir kuramları üzerinde kafa yorması, bu konuda yazdığı inceleme yazıları onu, “İkinci Yeni Şiiri”nin isim babası yapmış. Söyleşimizde: “Bir de böylece baba oldum” demişti.
Cemal Süreya da Erdost'un "şiirde İkinci Yeni deviniminin savunucusu ve bir bakıma kurucularından biri," olduğunu vurguluyor ve onun Pazar Postası'nda iki orta sayfa yazısıyla çok şeyi yerinden oynattığını yazıyor.
Ayrıca tüm metinlerinde şiir tadı var. Sanırım şiir onun için hep var ve önemli. Yazılarının ve konuşmalarının akla seslenmesinin yanı sıra edebi bir tat taşımasına, anlatım olarak da dörtdörtlük olmasına, olağanüstü özen gösteriyor.
Yazımı onun İlhan Erdost için yazdığı şiirlerden biriyle bitiriyorum.
“Hasretle Gülüşüne
Gün olur da
Dağılırsa bulutlar
Açarsa mavi çiçeğini gökyüzü
Yeni baskısını hazırlarız
Kapital'in
Yeni kitabını zorun ve zulmün
Emeğin ve özgürlüğün
Çağıldayan sesini
Dökeriz yeniden kurşuna"
Muzaffer İlhan Erdost’u, 25 Şubat 2020 günü yitirdik. Marksizm’in editörü, şair, yazar Muzaffer İlhan Erdost eserleriyle, yaşamaya devam edecek. O sosyalizmi, biz de onu seviyoruz.
Kaynak: Muzaffer İlhan Erdost’la, İlhan İlhan kitabevinde 2012-2013 yıllarında yapılan görüşmelerden ve onun kitaplarından yararlanılarak hazırlanmış kitap dosyası.
Feyziye Özberk
Odatv.com
Odatv’nin gözünden kaçmadı...