Üniversite ve teknoloji dünyasının dolandırıcılığı, Cambridge Analytica skandalı sonrasında artan inceleme ile karşı karşıya kaldı. Endüstride ve akademide ortak pozisyonlar, uygulanabilir ve etik açıdan savunmasız bir yol sunabilir mi? Aleksandr Kogan, akademik dünya ile teknoloji dünyası arasındaki bir bağın çok ama çok yanlış yerlere gidebileceğini biliyor.
Aleksandr Kogan, bu yılın başlarında, on milyonlarca kullanıcıdan gelen Facebook profil verilerinin Cambridge Analytica’nın ana şirketine, bu bilgileri kullanarak potansiyel Donald Trump’ı hedef almakla suçlanan şu anki politik danışmanlıktan geçmesi için uluslararası gayret göstermiş olan Cambridge Üniversitesi nörobilimcidir. 2016 ABD başkanlık seçimlerindeki seçmenler (firmanın reddettiği bir şey). Şimdi New York’ta yaşayan ve yeni bir online anket aracı üzerinde çalışan Kogan, kötü tanıtımın akademik kariyerine son verdiğini kabul ediyor. “İnsanların nasıl tepki vereceğini tamamen özledim” diyor.
Kogan, sadece uygulamayı yükleyenlerin değil, aynı zamanda Facebook’taki arkadaşlarından da profil verilerini toplamak için bir Facebook uygulaması kullandı (Facebook’un 2014’te kurallarını değiştirmesinden sonra artık mümkün değil). Bazı raporlar, meslektaşlarının yaptıklarının etik olmadığını düşündüğünü; Kogan, verileri 2015 yılında reddedilen, akademik amaçlarla rızaya ilişkin kaygılardan dolayı kullanmak için başvuruda bulundu.
Kogan’ın söylediği gibi, o naifti – ama açgözlü ya da etik olarak değil. Kişisel olarak Cambridge Analytica anlaşmasından maddi kazanç sağlamadığını, ancak dünyanın en büyük sosyal ağından sulu bir araştırma veri tabanının toplanmasına yardımcı olmak için daha fazla fon istediğini söylüyor.
“Bütün bunlar şimdi inanılmaz ve aptalca görünüyor, ama bu bakış açısından mantıklı görünüyordu” diyor. “Kuşkulu bir bilim insanıyım ama şüpheci bir insan değil.”
Ne müdürü ne de meslektaşları, uyuşmazlığa karşı etik açıdan itirazlar çıkarmadılar. Kogan ısrar ediyor (bir Cambridge sözcüsü kişisel bilgi oluşturacağı için yorum yapamayacağını söyledi). “Üniversite, öğretim üyelerini girişimcilik faaliyetlerine gitmeleri için çok teşvik ediyor” diyen kısmen, araştırma mükemmelliği çerçevesindeki etki hedeflerini vurmanın bir yolu olarak ekliyor.
Ancak Kogan’ın “girişimcilik faaliyeti”, üniversiteyi mümkün olan en büyük aşamada feshetme ile sonuçlandı. Skandalın Nisan ayında patlak vermesinden sonra ABD Kongresi öncesinde çağrılan Facebook kurucusu Mark Zuckerberg, “Cambridge Üniversitesi’nde genel olarak kötü bir eylemin gerekip gerekmeyeceğini sordu”.
Bu ayın başlarında, İngiltere’nin veri koruma bekçisi olan Bilgi Komisyonu’nun Ofisi, Kogan’ın suç işlemiş olup olmadığını araştırdığını açıkladı. Veri Koruma Yasası’na uymak için Kogan’ın çalıştığı Cambridge Psikometrik Merkezi’ni denetlemeyi açıkladı. ICO, üniversitelerle, akademisyenlerin hem kendi araştırmalarında hem de ticari kapasitelerinde kişisel verilerin kullanımının daha geniş bir incelemesini gerçekleştirecektir. Ve ofis, Facebook’u Cambridge Analytica skandalı üzerindeki payı üzerinden mümkün olan en yüksek £ 500,000 para cezasına çarptırdı.
Zuckerberg’in sorusuna yanıt olarak, Cambridge, Facebook çalışanları tarafından yazılan çalışmalar da dahil olmak üzere, Facebook verilerini kullanan kamuya açık araştırmalarda yıllarca çalıştığına dikkat çekti. Kogan’ın girişimi akademi ve büyük teknoloji arasında bir bağ kurma açısından sadece bir örnektir ve spesifik olarak yanlış giden bir şeydir. Bu yılın başlarında, Fransa École Polytechnique, yapay zeka alanında Google tarafından finanse edilen yeni bir bölüm duyurdu.
Ancak Cambridge Analytica skandalı, bir çok gözlemcinin Google, Facebook, Uber ve Amazon gibi isimlerin karşısına çıkmayı düşündüğü “tekdüze” nin sadece bir örneğidir.