İsim ilk bakışta tanıdık gelmeyebilir. Adı geçen kişi, geçtiğimiz yüz yılın en büyük istihbarat skandalının kahramanı…
Baba Ames, 1952 yılında CIA'in Virginia Operasyon Müdürlüğü'nde çalışmaya başladı. Bir yıl sonra, 1953’te, ailesi ile birlikte, üç yıl boyunca görev yapacağı, CIA’nin Güneydoğu Asya birimine atandı. Sonrasında alkol sorunu ve düşük performans notu nedeniyle, kariyerini tamamlayacağı CIA merkezine alındı.
***
1959 yılında, Chicago Üniversitesi’nde, Yabancı Kültürler ve Tarihi bölümüne girdi ama bitiremedi. 1962 yılında, öğrencilik yıllarında da yaz aylarında işçi olarak çalıştığı CIA’e tekrar ve tam zamanlı olarak geri döndü.
Beş yıl sonra, George Washington Üniversitesi’nde, tarih alanında lisans derecesini tamamladı ve mezuniyetinin ardından, CIA’in Kariyer Programı’na stajyer olarak kabul edildi.
***
1969 yılında ilk görev yeri olarak Türkiye’ye atandı.
Çok uzun yıllar sonra kaleme alacağı hatıralarından öğrendiğimiz kadarıyla, Deniz Gezmiş’in güzellik kraliçesi sevgilisi aracılığıyla Dev-Genç’e sızdı ve örgütün tüm bilgilerinin, dolayısıyla kontrolünün KGB’den CIA’e geçmesini sağladı.
Türkiye’de görev yaptığı dönemde SSCB ajanlarıyla sayısız kez karşı karşıya gelen Ames, bu görevdeki başarısı sebebiyle terfi etti.
***
1983 Eylül ayında, CIA’de Sovyet Karşı İstihbarat biriminde Operasyonlar Bölümü sorumlusu oldu. Bu görev, CIA’in, Sovyetler Birliği’ndeki tüm bilgi kaynaklarının listesine ulaşmasını sağladı.
Ağustos 1985’de, Mexico City’de görev yaparken, CIA’de iş arkadaşı olarak tanışıp 1969’da evlendiği Nancy Segebarth’dan ayrıldı ve hemen ardından Kolombiya’nın Mexico City Büyükelçiliğinde çalışan, María del Rosario ile evlendi.
***
1985 yılında istihbarat bilgilerini KGB’ye satmaya başladı.
Sızdırdığı bilgiler nedeniyle, yakalanan kadar geçen 9 yıl boyunca 100’e yakın CIA operasyonu başarısızlıkla sonuçlandı ve en az 10 CIA ve FBI bilgi kaynağı SSCB’de idam edildi.
Ames, 1986 ve 1991 de iki kez yalan makinesine girdi ama yakalanamadı.
Birkaç kez, harcamalarındaki dengesizlik sebebiyle şüphe uyandırdıysa da harcamalarının kaynağı olarak Kolombiyalı yeni eşinin ailesini gösterdi. Bu arada CIA’deki bilgi sızıntısı ABD yönetiminin en önemli problemi haline gelmişti.
Yıllık 60.000 $ maaş alan Ames’in, Arlington,Virginia’da 540.000 $ nakit ödeyerek aldığı ev, 50.000 $ ödeyerek aldığı Jaguar otomobil, satın aldığı evde yaptığı 99.000 $ tutan tadilat masrafları, çoğu Kolombiya’daki eşiyle yaptığı telefon görüşmelerine ait aylık 6000 $’ı aşan telefon faturaları ve maaşının üzerindeki kredi kartı ekstreleri şüphelerin üzerinde yoğunlaşmasına sebep oldu.
1993 yılının Mart ayında CIA ve FBI, dönemin tüm teknolojik imkânlarını kullanarak hakkında teknik takip başlattı. 22 Şubat 1994 tarihinde Moskova’da göreviyle ilgili bir konferansa katılmak üzereyken tutuklandı.
Mahkemede yaptıklarını itiraf eden Ames’in, 9 yıllık süre boyunca SSCB’den, verdiği belgelere karşılık 4,6 milyon $ aldığı ortaya çıktı.
Skandalın ardından, dönemin CIA Direktörü R. James Woolsey Jr istifa etmek zorunda kaldı.
Mahkemede idam cezası, ömür boyu hapis cezasına çevrildi. Karısı ise casusluğa yardım ve vergi kaçırma suçlarından 5 yıl hüküm giydi.
***
Size bugün, Aldrich Hazen Ames’in ilginç hikâyesinin, olabildiğince kısaltılmış özetini anlatmaya çalıştım.
Hikâyemizde, aksiyon, cinayet, siyaset, ihanet, aşk, para, kısaca bir hikâyede olabilecek neredeyse her şey var, sanırım çıkartılacak çok sayıda dersler de var…
Devletle ilgili suçlarda sonuç almak için parayı takip etme mecburiyetinin sayısız örneğinden biri olarak da kabul edebileceğiniz olay, insanların saçma para hırslarının, ülkelerine, görevli olduğu kuruma, çalışma arkadaşlarına ve kendilerine, nasıl korkunç zararlar verebileceğinin bir örneği aynı zamanda.
Türkiye’de de görev yapmış olması, gelirini çok aşan harcamaları ve mal varlığından hareket edilerek işlediği suçlara ulaşılabilmesi, Pennsylvania'da hapiste olması gibi, ülkemizle ilgili farklı çağrışımlar yapabilecek benzerlikler, sadece talihsiz birer tesadüf.
Ayrıntılara takılmayın…