Ebola Hastalığı; viral kanamalı ateşlerden bir tanesidir, vücutta ateş ve kanamalarla seyreden bir enfeksiyon hastalığı şeklinde karşımıza çıkar. EVH insanlarda genellikle ağır ve ölümcül seyreder. Salgın sırasında ölüm oranı %90'lara ulaşır.
Virüs ilk olarak 1976 yılında Sudan ve Kongo'daki salgınlarda tespit edilmiştir ve Kongo'daki bir nehre hitaben Ebola adı verilmiştir. Filavoviridae ailesinden bir RNA virüsüdür. Ebolavirus cinsi içinde de beş tür vardır:
Bu beş türden bugüne kadar ilk dördü; Afrika'da insanlarda büyük salgınlara yol açmışlardır.
Batı Afrika'da Mart 2014'de başlayan Ebola virus (EV) salgınında 4 Ağustos 2014 itibarı ile Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre 932'si ölümle sonuçlanan 1711 olgu (ölüm oranı %55-60) tanımlanmıştır. Bu salgın Batı Afrika'da bugüne kadar saptanan en büyük salgındır. Bu salgın Gine, Liberya ve Sierra Leone'yi etkilemektedir anca Nijerya'da da EVH'li olgu tanımlanmıştır.
Virüsün doğal kaynağının Afrika'daki meyve yarasaları olduğu düşünülmektedir. Virüslerin varlığı bu yarasaların coğrafi dağılımı ile örtüşmektedir.
2014 yılında salgın yaşanan ülkeler;
Ebola Virüsü'nün doğal konağı henüz bilinmemektedir. Ancak yapılan çalışmalarda Ebola Virüsü'nin hayvanlardan insana geçtiği düşünülmektedir. Afrika'da yağmur ormanlarında hasta veya ölmüş şempanze, goril, yarasa, maymun, antilop ve kirpilerde Ebola Virüsü saptanmıştır. Ebola Virüsü ile infekte bir hayvanın kanı, çeşitli salgıları veya organları ile temas edildiğinde; bütünlüğü bozulmuş deri (çatlaklar, çizikler) ve mukozalardan virus insana bulaşmaktadır.
Ebola Virüsü insanlarda hasta kişinin vücut salgıları, kanı ve organları ile temas sonucunda toplum içinde insandan insana kolayca bulaşabilmektedir. Hasta kişinin kan ve vücut salgılarının bulaştığı, döküldüğü objelerle temas da indirekt yoldan bulaşmaya neden olmaktadır. Bulaşma semptomların ortaya çıktığı andan itibaren sıklıkla da ateş sonrası başlamaktadır. Hastalıktan iyileşenler vücut salgıları ile haftalarca virusu etrafa saçmaktadırlar, iyileşen bir erkek hastanın menisinde 61 gün boyunca virus izole edilmiştir. Virus dış ortamda sıvı ya da kuru materyal içinde birkaç güne kadar canlılığını koruyabilmektedir. Ölen kişilerin vücutları ile temas sonucunda bulaşma olduğu saptanmıştır.
Ebola virüsü hastalığı için kuluçka dönemi 2 - 21 gün arasında değişebilir, ancak vakaların büyük kısmında yaklaşık 7 gün olarak görülmektedir.
Ebola Virüsü ani başlangıçlı ateşli bir hastalıktır; ilk olarak ateş (≥38.6 derece), halsizlik, iştahsızlık, kas ve eklem ağrısı, başağrısı, boğaz ağrısı olur. Ardından kusma, ishal, vücutta döküntüler, göğüs ağrısı, nefes alma güçlüğü, yutmada zorluk ortaya çıkar. Burundan, ağızdan, mide ve barsaklardan kanamalar başlar. Kanama hem vücut dışındaki yüzeylerde, hem de vücut içinde mukoza, doku ve organlarda olur. Böbrek fonksiyonları bozulur, anüri gelişir. Myokardit, pulmoner ödem, takipne, hipotansiyon olur. Belirtiler başladıktan sonra hastalık hızla ilerler ve genellikle 8-9 günde hasta kaybedilir.
Sık görülen belirti ve bulgular;
Eşlik edebilecek diğer belirti ve bulgular;
Hastalığın özgün bir tedavisi bulunmamaktadır. Bununla birlikte etkinliği kanıtlanmamış monoklonal antikor tekniğiyle hazırlanmış tedavi yaklaşımı ABD ve Nijerya'da denenmektedir. Bu gün için kullanılabilir veya klinik çalışma düzeyinde bir aşısı bulunmamaktadır.
Hastalardaki GİS semptomları nedeniyle sıklıkla dehidratasyon gelişmektedir. Hastalara hidrasyon, oksijenasyon, sekonder enfeksiyonların tedavisi ve diğer semptomlara yönelik destekleyici tedavi uygulanmalıdır. Hasta standart önlemlere ek olarak temas ve damlacık izolasyon kurallarına uyularak, izole edildiği odada gerektiğinde monitörize edilerek, mümkün olan en az sayıdaki sağlık personeli teması ve ziyaretçi kısıtlaması ile izlenmelidir.
Etkili bir antiviral ajan henüz yoktur. Tedavi; sıvı-elektrolit dengesinin düzeltilmesi, oksijen takviyesi, kan basıncının düzenlenmesi gibi tümüyle destek tedavisi ile sınırlıdır.