Credit Default Swap (CDS), (Türkçeye kredi temerrüt sigorta primi olarak çevrilebilir), bir alacaklının, üçüncü bir kişiye belli bir ücret ödeyerek alacağını garantilemesidir.
Yani alacaklının, borçlunun iflas riskinden kurtulmasıdır. Bu riski, artık CDS satıcısı üstlenmiştir.
Elbette bu işlem belli bir ücret karşılığı olur. Bu ücrete “CDS premium”(CDS primi) denir.
Basitçe anlatacak olursam, diyelim ki bir arkadaşınızın size 100 TL. borcu var ve siz arkadaşınızın bu borcu ödeyemeyeceğinden korkuyorsunuz. Bu korku ne kadar fazla ise CDS primi o kadar yüksek olur.
Başka bir arkadaşınız, borç aldığınız kişinin durumunu inceliyor. Borç verdiğiniz kişinin çalışmadığını tespit ediyor, bu duruma uygun yüksek CDS primi (risk primi) belirliyor ve şöyle bir öneride bulunuyor: “Bana her ay 10 lira ver, eğer arkadaşın borcunu ödeyemezse 100 liranı ben vereceğim.”
Kabul ederseniz, siz de CDS yapmış olursunuz.
Kısaca CDS ülkelerin veya şirketlerin risk puanıdır. Bir ülkenin ya da şirketin CDS primi ne kadar yüksekse borçlanma maliyeti de o kadar yüksek demektir. Çünkü bu prim ister istemez faize yansımaktadır.
Aşağıdaki grafikte ise Türkiye’nin son 5 yıldaki CDS primi grafiğini görebilirsiniz. Özellikle son dönemde dolar/tl’de meydana gelen sert yükseliş hareketiyle benzerlik gösterdiğini görebiliriz.
Türkiye’deki CDS primi ile Dolar/Tl hareketini aynı anda gösteren grafik aşağıdaki gibi. Cds primi (risk primi) arttığında dolar/tl’nin de arttığı görülüyor.