GYGES'İN YÜZÜĞÜ
Platon "Devlet "adlı kitabının ahlak ve adalet anlayışı bölümünde ve
"Republic” isimli eserinin ikinci kısmında anlatılan bir hikâyede de Gyges'in adı geçmektedir. Platon'un "Cumhuriyet" adlı eserinde; Glaucon ile Sokrates arasında geçen bir konuşmada, Glaucon tarafından anlatılan bir efsanedir...
Gyges'in hikâyesi şöyledir;Gyges, Lidya kralının hizmetinde bir çobandır. Bu çoban, kral Candaules'in hizmetindedir.Bir gün sürüsünü gezdirirken deprem olur. Deprem sırasında yer yarılır ve Gyges korkusuzca yarığın içine iner,orada görülmedik birçok güzel şeyler arasında, içi oyuk, üstü delik deşik, tunçtan bir at görür.Eğilip içine baktığında,insan boyundan büyük bir ölü olduğunu görür.Ölünün parmağında bir şeyin parladığını farkeder ve yakınlaşınca altından bir yüzük olduğunu anlar.Yüzüğü alıp kendi parmağına takar.Daha sonra çobanlar toplantısında yüzüğü evirip çevirerek oynamaya başlar ve yüzüğü çevirince kendisinin görünmez olduğunu fark eder.Diğer çobanlar etkilenip onu saraya gidecek ulak olarak seçerler.Bu görünmezlik sayesinde her şeyi duyabilir, her yere girebilir, istediği, her şeyi alabilir, istediği kişileri öldürebilir.Bunların hepsini de yapmış olan Gyges hala tatmin olmaz.Yüzüğün bu gücün kullanarak büyük servetler elde eder.Bu da ona yetmez.
Saraya gider yeni gücünü kullanarak kraliçenin aklını çeler ve onun yardımıyla kralı öldürür.Lidya’nın yeni kralı olur.(Devlet 359)
Ama kral olsa da mutlu olamaz.Adaletsiz davranarak kendiside mutsuz olur..
Platon, Gualikon'a şeytanın avukatlığını yaptırarak şöyle dedirtir: "Haksızlıktan şikâyet edenler haksızlığa uğrayanlardır"(Devlet, 359)Eğer güçleri yetseydi haksızlık etmeyi bırakırlar mıydı? Hayır! "Haksızlık etmek fırsatını bulan herkes haksızlık eder" (Devlet, 360)
İnsandaki adalet akıl tarafından yönetilir. Platon’a göre mutlu olmak için erdemli ve adil olmak gerekir. Erdem iyiliğin, adil olmakta insanın ve toplumun en yüksek amacı olan mutluluğun gerçekleşmesini sağlayandır.
Doğruluk sofistlerin iddia ettiği gibi “güçlüye göre şekillenen” değil; doğal olan, adalet ve ahlakın temellerinden biridir"
Dışarıdaki ahlâk yasasından bir delik bulduğun zaman kaçabilirsin.Ama ya içindeki vicdanın seni gören gözünden nasıl kaçacaksın?
“Hikâyenin anafikri insanların, görülmeyeceğini, fark edilmeyeceğini bildikleri anlarda suç işleyebilecekleridir."
Böyle bir yüzüğe sahip olsak ahlaklı olmaya devam eder miydik?
Hey sen teknoloji
4 saat önce