Irak Savaşı sonrası doğduğu kent olan Tikrit yakınlarında bulunan ve yargılanarak idam edilen Irak’ın devrik lideri Saddam Hüseyin’i sorgulayan eski CIA çalışanı John Nixon, konuştu.
Irak Savaşı sonrası doğduğu kent olan Tikrit yakınlarında bulunan ve yargılanarak idam edilen Irak’ın devrik lideri Saddam Hüseyin’i sorgulayan eski CIA çalışanı John Nixon, bu sorgulamayı “Debriefing the President” adıyla kitaplaştırdı. Nixon, Saddam Hüseyin’in devrilmesini hata olarak görüyor, Fettullah Gülen’le CIA arasında bağlantı olmadığını söylüyor, Gülen’i İran’ın dini lideri Humeyni’ye benzeterek Gülen’in Türkiye’ye dönmek için fırsat kolladığını düşünüyor. Amerika'nın Sesi'nden Mehmet Sümer'e konuşan Nixon, Saddam Hüseyin'in kendisine söylediklerini "Kendisi devrildikten sonra Irak’ın bir savaş alanı haline geleceğini söylemişti. Özellikle radikal gruplar için bir savaş alanına döneceğini söylemişti. Bu noktada kesinlikle haklı çıktı." ifadeleriyle aktardı.
İşte o söyleşinin özeti:
Mehmet Sümer: Saddam Hüseyin’i nasıl sorguladınız? Yalan makinesine bağladınız mı mesela? Ya da her zaman kullandığınız metodlar işe yaradı mı? Saddam Hüseyin’i sorgulamak ne kadar zamanınızı aldı? Kaç saat, gün, hafta ya da ay sürdü?
John Nixon: Asla yalan makinesi kullanmadık. Tüm sorgulama seanslarımız karşılıklı olarak oturup konuşarak geçti ve bize verdiği bilgileri bu şekilde kayda aldık ve değerlendirmeye çalıştık. Bize doğru mu söylüyordu yoksa yalan mı? Ama bu zor bir sorgulamaydı. Çünkü Saddam inanılmaz derecede şüpheci biriydi ve sizin dikkatinizi çok kolay dağıtabiliyordu. Öyle tuhaftı ki bu, bir konuda size doğruyu söylerken bile ‘Acaba gerçekten doğru mu söylüyor’ diye şüphe etmenizi sağlıyordu. Onunla ne kadar zaman geçirdiğimize gelince kesinlikle sabit bir görüşme zamanı ya da görüşme süresi belirlemedik. Hiçbir zaman sabah 10’da gelip öğlen 2’de bitirmiyorduk. Onun zaman konusunda kesinlikle rahat olmasını, kendisini rahat hissetmesini istemiyorduk. Bunu özellikle bir rutine bağlamıyorduk ki süre doldurmak amacıyla bizi geçiştirecek cevaplar vermesin. Onun neyi nasıl söyleyeceği konusunda kontrolu ele almasını istemiyorduk. Aralık ayının 20’sinden Ocak ayının 12’sine kadar olan sürede Saddam’la hergün görüştüm. Genellikle sabah ve öğleden sonra iki görüşme yapıyorduk. Eğer toplam saat olarak düşünecek olursak sanırım bütün sorgular 35 ila 40 saat kadar sürmüştür.
Mehmet Sümer: Saddam’ın sorguladığınız en zorlu kişilerden biri olduğunu söyleyebilir misiniz?
John Nixon: Evet, kesinlikle. Çok ama çok zekiydi. Aslında çok uzun yıllar boyunca kimse onu zorlayacak sorular sormamış, bununla karşı karşıya kalmamış olmasına rağmen ortama uyum sağlama konusunda çok süratliydi. Sorulara hep ilk olarak kendisi başka soruyla karşılık veriyordu ve o bizden bilgi almaya çalışıyordu. Çoğu zaman insanlar, “Bir sorgulayıcı vardır sorguyu o yönetir bir de sorgulanan vardır” diye düşünür. Ama çoğu zaman sorgulanan kişi adeta kendi sorgulama biçimini yaratır. Bu, ikili arasında sürekli gidip-gelen bir durumdur. Saddam da bizim neler bildiğimizi ve nasıl bildiğimizi anlamaya çalışıyordu. Daha sonra da bizden aldığı bilgiyi verdiği cevapla bize dikte etmeye çalışıyordu.
SADDAM YAŞIYOR OLSAYDI
Mehmet Sümer: Bu kitabı yazmak için neden bugüne kadar beklediniz? “11 Eylül’den sonra Saddam Hüseyin’i devirmek hataydı Amerika onu Irak’ın başında tutmalıydı” diye ne zaman düşündünüz?
John Nixon: 2012 yılına kadar CIA’de çalışmaya devam ettim ve orada çalışırken kitap yazmam yasaktı. Bu benim iş anlaşmamda da olan bir koşuldu. Ayrıldıktan sonra kitabı yazmaya başladım ama büyük yayıncıların hiçbiri kitap fikrimle ilgilenmedi. “Irak konusu artık geride kaldı, kimse geriye dönük şeyler duymak istemiyor” benzeri şeyler söylediler. Ama ben yine de birgün yayınlayabilirim ümidiyle kitabımı yazmaya devam ettim. Ve IŞİD’in ortaya çıkmasıyla birlikte ben de kitabıma ağırlık vermeye başladım. IŞİD’in yükselişe geçmesiyle ben de hikayemin en önemli noktasını yakalamış oldum. Çünkü Saddam Hüseyin’in en iyi yaptığı şey ülkesindeki Sünni radikallerle başa çıkabilmekti. Onların kendi yönetimine karşı bir tehlike oluşturduğunun farkındaydı. Saddam yaşıyor olsaydı ya da ölmüş olsa bile görevi birine devretmiş olsaydı direnişin bu şekilde yükselmesi çok zordu.
Mehmet Sümer: Saddam’a hiç Irak ve bölgenin geleceğiyle ilgili fikrini sordunuz mu? Suriye rejimi hakkında bir beklentisi var mıydı ya da diğer Arab devletleriyle ilgili?
John Nixon: Bu konuda söyledikleri çok ilginç aslında. Kendisi devrildikten sonra Irak’ın bir savaş alanı haline geleceğini söylemişti. Özellikle radikal gruplar için bir savaş alanına döneceğini söylemişti. Bu noktada kesinlikle haklı çıktı. Şii grupların oluşturacağı tehditten ve İran’ın Şii yayılmacılığına desteğinden bahsetti. Özellikle Bahreyn’den bahsetti ve İran’ın Şii yayılmacılığı noktasında Bahreyn’in kilit önemde olacağını söyledi. Şiilerin Bahreyn’de güçlenerek Suudi Arabistan’a tehdit oluşturacağını söyledi. Daha sonra da birkaç yıl içinde Bahreyn’de protestoların yükseldiğini ve Suudi Arabistan’ın buna müdahale ettiğini gördük. Açıkçası birçok Arap ülkesiyle ilgili olumlu fikirleri olduğunu söyleyemeyeceğim. Arap dünyasındaki bir sonraki dönem iktidara gelecek liderlere de sıcak bakmıyordu. Bunların arasında Ürdün Kralı Abdullah ve Suriye’de Beşar Esat da vardı. Bu kişilerin ailelerinin yolunda devam edemeyeceğini düşünüyordu.
OBAMA DÖNEMİ FELAKET OLDU
Mehmet Sümer: Amerika’nın bugünkü Ortadoğu politikasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
John Nixon: Bence Obama’nın başkanlık dönemi Ortadoğu için tam bir felaket oldu. Bu süre zarfında hiçbirşey yapılmadığını gördük. Obama’nın politikalarının Irak’ta IŞİD’in güçlenmesine neden olduğunu düşünüyorum. Hatalarımızdan birşey öğrenme noktasına gelecek olursak ben hatalarımızdan ders aldığımızı düşünmüyorum. Birşey öğrendiğimizin tek işareti eğer bir yerde bir karışıklık varsa oraya asker göndermek konusunda istekli olmamak. Ama bence bu Amerikan dış politikasının sorunlarından biri.
Biz ya bir yere hiç karışmıyoruz ya da 500 bin asker gönderiyoruz. Bunu sorgulamalıyız. Obama’nın uyguladığı strateji de buydu. Obama bölgedeki karışıklığa bulaşmamayı tercih etti. Yapmamız gereken bölgeye yönelik diplomasiyi güçlendirmek olmalı ve bölgeyi daha iyi anlamaya çalışmalıyız. Amerika’nın İran, Suriye ve Irak üzerine daha çok düşmesi ve bu ülkelerin bölgenin bir parçası olduğu gerçeğini kabul etmesi gerekiyor. İran ile tansiyonu biraz daha düşürebiliriz, şiddeti azaltabiliriz ve daha gerçekçi politikalar uygulayabiliriz. Konu Ortadoğu olunca Amerika’nın gerçekçi politikalar uyguladığını düşünmüyorum açıkçası.
FETHULLAH GÜLEN CIA'CI MI
Mehmet Sümer: Fethullah Gülen hareketinin bir CIA operasyonu ya da oluşumu olduğu şeklinde komplo teorileri var. CIA Türkiye’de bir darbe girişiminde bulunmuş olabilir mi?
John Nixon: Amerika NATO’da müttefiki olan Türkiye gibi bir ülkede neden darbe yapmak istesin. Bunun sadece basit bir komplo teorisi olduğunu söyleyebilirim. Kaldı ki Amerika Türkiye’de şiddet yoluyla bir rejim değişikliği olmasını istemez ve bunun kendisi için de bir tehdit oluşturacağını düşünür. Gülen konusuna gelince bu ülkede kimse onun varlığından bile haberdar değil. Ama Türkiye’de rejime karşı bir tehdit olarak görüldüğünün farkındayım. Bence onun durumu da Humeyni’yi andırıyor çünkü o da Humeyni gibi sanki geri dönmek için zaman kolluyormuş gibi duruyor. Ama Amerikalılar’a, sokaktaki insanlara “Gülen kimdir” diye sorarsanız bunu kimsenin yanıtlayabileceğini sanmıyorum.
Mehmet Sümer: Son aylarda Amerika Dışişleri Bakanlığı’nın Türkiye’de yaşayan ya da Türkiye’ye seyahat etmeyi düşünen Amerikan vatandaşlarına yönelik olası terör saldırısı uyarıları yayınladığını görüyoruz. Türk vatandaşları da “Türk istihbaratı bu tehditleri göremiyor, haber alamıyor mu” diye sorguluyor. İki ülke arasında böyle durumlarda istihbarat paylaşımı olmuyor mu?
John Nixon: Amerika’da 11 Eylül saldırılarından bu yana gördüğümüz birşey var ki; Amerika terör karşıtı operasyon ve eğitimlere çok ciddi yatırım yapıyor. Açıkçası bunun karşılığını da alıyor. Çünkü 11 Eylül’den sonra Amerika içinde büyük bir terör saldırısı olmadı. Ama Amerika dışındaki ülkelerde özellikle Avrupa’da hala bir kovalamaca oynandığını görüyoruz. Bu noktada çok sayıda insanın özgürlüklerle güvenlik sistemi arasında gidip gelerek bir tehdit oluşturduğuna tanık oluyoruz. Türkiye’de iç güvenliğin son derece iyi olduğunu biliyorum. Her ne kadar kimse ile tanışmamış olsam da biliyorum ki Türkiye’de, yaptığı işleri de etkileyici bulduğum, birinci sınıf bir istihbarat servisi var. Ama Türkiye’nin bulunduğu bölge, jeopolitik konumu ve ülkeye giriş çıkışlardaki durum her ne kadar Türk hükümeti çabalarını en üst düzeye çıkarmış olsa da sorunlar yaşanmasına neden oluyor. Bu konuda sorunların en kısa zamanda son bulmasını umuyorum.
İRAN'A KARŞI TÜRKİYE
Mehmet Sümer: Siz bir CIA ajanı olarak eminim ki Türkiye ve bölgeye ilişkin son derece önemli bilgilere ulaşabiliyordunuz. Peki, bölgedeki son duruma baktığınızda Türkiye ile ilgili neler söyleyebilirsiniz?
John Nixon: Türkiye’nin bölgede lider konumda bir ülke olduğunu düşünüyorum. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Atatürk’ten bu yana gelmiş en iyi idareci bence. Karşı karşıya kaldığı sorunlarla ilgili güçlü bir liderlik ortaya koyuyor. Ben bölgede özellikle Suriye’de devam eden krize Türkiye, İran ve Suriye’nin bir çözüm bulabileceğine inanıyorum. Bu noktada Amerika’nın da bir rol oynamasını arzu ederdim ama Rusya şu an önemli bir oyuncu konumunda. Türkiye, bölgede her geçen gün güçlü bir konuma geliyor ve ben Rusya’nın bölgeye ilişkin arzularına ve İran’ın yayılmacı politikasına karşı ancak Türkiye’nin bir set çekebileceğini düşünüyorum.
Odatv.com
Bu habere tepkiniz:
Sinop Kültür ve Turizm İl Müdürü...