Sanatçının düzene muhalif yönünden bahsetmiyorum, o zaten olmalı. Daha çok kişilik, yaşam tarzı ve alışkanlıklardan giderek soruyorum.
Bu kadar güzel eserler yaratan insanların özel'ine de anlam/erdem yükler, onları hayallerimizde "örnek vatandaş" suretinde idealize ederiz. Daha da ötesi, kendimizce misyonlar yükleriz. Ama işin aslı hiç öyle değil. Sanatçıların büyük kısmı, düşünselin yanı sıra, yaşayışlarıyla da toplumun değer yargılarından (normlarından) sapma gösteren insanlardır. Ayrıksı. Toplumun kurallarıyla (ahlak başta) örtüşme göstermeyen.. Baudelaire'deki madde bağımlılığı, Dostoyevski'nin kumarbazlığı, Woody Allen ve Polanski'deki pedofili, Rimbaud'daki eşcinsellik, karısını öldüren Althusser... gerçekten sayısız örnek var. Hatta siyasi görüşünü uçlara taşıyanları da katabiliriz. Ezra Pound ve Hamsun'u faşist diye bir kenara mı itmeli? Bu -eserlerini gölgelemediği sürece- sanatlarının önüne mi geçmeli? Ama geçiyor.
Şöyle düşünmek gerekmez mi? İnsanlığa güzel eserler sunan bu kişiler, acılardan ya da "norm dışı"ndan beslenmeseler, acaba o eserleri yaratabilirler miydi yine? Yarattıklarıyla "farklarını" daha en başta tescillemiş insanları minderin sıradanlığı içine çekme uğraşı paradoks değilse nedir?
Balzac için romanlarındaki kahramanlarda yaşıyor denir mesela. "Kahramanın" dışındaki Balzac'ın izini sürdüğünüzde "hoş olmayan" sürprizlerle karşılaşmak olası.
Ben yine keyifle Jean Genet okumaya devam edeceğim. :)
Sanatçı, sosyolojik gurbeti derin olan insandır. O, Grimm'in "gökyüzü terzisi"dir bir nevi. Ya da Nesimi. Göklere çıkar ara ara. Ve aşağısı için endişeler duyar. Mihnetleri, endişeleri, amaçları olan insandır o ve "yazma " edimi de sıklıkla buradan beslenir. Sanatçının sırat-ı müstakimi, dikenlidir. Onu bir takım "timsaller"in bahçesine çekemezsiniz. Kalıplar biçemezsiniz. Cendereye hapsedemezsiniz.
Sanatçı da kerterizini size göre alacak değildir zaten. Bu -senin tabirinle- değer'den sapma gösteren yaşayışları, onların Palladium'udur çünkü. Palladium, bir desise ile çalınınca Truva savaşı kaybetmişti hani.
"Yarattıklarıyla "farklarını" daha en başta tescillemiş insanları minderin sıradanlığı içine çekme uğraşı paradoks değilse nedir? " sorusu ile noktayı zaten koymuşsun.
Kimse sanatçı olarak doğmaz, hayatlarına yön verdikleri gibi eserlerinide yaşadıklarına göre şekillendirip belli bir amaca hizmet etmesini sağlarlar. Kimi zaman hayal dünyasına dalıp çıkmazlar, kimi zaman ise gerçekliğin ötesinde ki şeylerin dışına çıkmayıp kalanlarla ne yapacaklarını düşünürler. Sanat sadece kelimelerle ifade edilen bir dil değildir, sanat 5 duyu organımızın bize verdiği hareketle nesneleri ordan oraya taşıyıp süslemektir.Kimisi gözüyle renklere şekil verirken, kimisi kalemi ile sütunları doldurur, kimiside mimarisini haz aldığı bütün şeyleri birleştirip alt yapısını oluşturur.Sanat anlatmakla olmaz, yaratılır. Yaratıcı sensindir, ama yapan hislerdir.