Soğan,Yemeklere çeşni vermek için çok kullanılan, keskin kokulu, acı sebze (Bilimsel adı Allium cepa; zambakgillerden) iki veya çok yıllık bir bitkidir, toprak altındaki yuvarlak kısmı (soğan) değişik biçim, renk ve irilikte, yaprakları silindirimsi, boş ve sivridir. Çok eskiden beri tarım bitkisi olarak yetiştirilen soğanın anayurdu Doğu’dur. Bileşiminde kükürtlü, uçucu, acı bir yağ bulunduğu için gözü çok yaşartır.
Soğanın Özellikleri
Soğan kabuğu yumurtayı, Doğu’da ipeği kırmızıya zoyamakta kullanılır. Soğan çok kolay yetişir; tarlaya ekilerek kolayca üretilir, ilkbaharda ekilen tohumlardan elde edilen arpacıklar ağustosta toplanır.
Dayanıklı beyaz soğan çeşitleri veya bazı renkli soğanlar kışı yumuşak geçen yerlerde ağustosta da ekilebilir. Toplanan arpacıklar sonbaharda yeniden ekilir ve nisanda ürün alınır. Geç ekilen soğanlardan elde edilen arpacıklar ertesi yıl doğrudan doğruya baharda da ekilebilir.
Soğanlar beyaz ve renkli (sarı veya kırmızı) diye ikiye ayrıldığı gibi acı ve tatlı diye de ikiye ayrılır. Bir kısmı güz ekimine gayet iyi gelir. Soğan zengin ve sağlam toprak ister.
Bitkisel bir organ olarak soğanın, genellikle basık koni biçimindeki tablası, düğüm arası bulunmayan, son derece kısa bir sap demektir; yedek besinle dolu pullar, birbirine bitişik olarak tablanın böğründe yer alır.
Tablanın üzerindeki tomurcuktan ileride soğan ekseninin uzamasıyla çiçekli sap oluşur. Tablanın alt yüzünde saçak şeklinde ek kökler bulunur.
Soğan Çeşitleri
Soğanlar çeşit çeşittir: gömlekli soğanda pullar tamamen birbirini örter (sümbül): pullu soğandan pul yapraklar kiremit gibi birbirini kısmen örter (zambak); tıkız soğanda, dolu olan yuvarlak kısım birçok ince ve kuru pul yapraklarla kaplıdır (safran).
Soğanların çoğu (soğan, lale) yalnız bir defa çiçek açar; fakat aynı zamanda son pulun dibinde ilkine benzer yeni bir soğan oluşur.
Ayrıca pul yaprakların dibinde arpacık denen ikinci derece tomurcuk soğanlar da oluşabilir. Bir kısım soğanlar yenir (soğan, sarmısak), bir kısmı hekimlikte kullanılır (adasoğanı, safran). Soğan, kışı toprakta uyuyarak geçiren ve ilkbaharda cücüklenerek ve yedek besinini kullanarak sap süren bitkidir.