Thomas Newcomen 1663 yılında Devonshire bölgesindeki Dartmouth şehrinde doğdu. Küçük yaşlarda demirci çırağı olarak iş hayatına atıldı. Daha sonra çeşitli makine parçaları ve araç gereç yapımcılığına başladı. 1700'lerin başında geliştirdiği bir buhar makinesinin üretimini yapabilmek için Thomas Savery ile ortaklık kurdu. 1712 yılında icadını piyasaya süren Newcomen daha sonraları aygıtı üzerinde çeşitli geliştirmeler yaparak kömür ocakları için çok sayıda üretim yaptı.
Newcomen'in buluşu İngiliz madencilik sanayinin gelişiminde bir dönüm noktası olmuştur. Bu dönemlerde giderek daha derinlere inen kömür ocaklarındaki temel sorun içeride biriken suların dışarı boşaltılamamasıydı. Sorunun çözümüne yönelik ilk adımı 1698 yılında Savery atmış ve ''ateşli tulumba'' adı verilen bir tür pompa geliştirmişti.
Bir su kazanıyla bir emici bölümünden oluşan bu aygıtta kazandaki suyun kaynamasıyla elde edilen buhar bir boruyla emiciye aktarılıyor daha sonra bu bölmenin üzerine soğuk su dökülerek buhar yoğunlaştırılıyor ve ocağın içindeki suyu emecek bir hava boşluğu oluşturuluyordu.
Fakat elde edilen hava boşluğunun sadece 6 metre derinlikte suyu emebilmesi, o dönemlerde yapılan kazanların yüksek basınca dayanamaması ve 75 litre suyu 1 metre yukarı çıkartmak için 16 kilo kömür yakma zorunluluğu gibi nedenler Savery'in bu makinesinin ticari başarıya ulaşmasını engellemiştir.
Deniş Papin'in 1678 yılında geliştirdiği piston sistemi ile Savery'nin vakum pompasını birleştiren Newcomen'ın içi su dolu bir kazanın üzerine yerleştirilmiş pistonlu bir silindirden oluşan pompasında ısıtılan kazandan elde edilen ve bağlantı borusuyla silindire doldurulan buhar pistonu iterek ona bağlı olan tulumba kolunu hareketlendiriyordu. Daha sonra püskürtülen suyla soğutulan silindirin içindeki buharın yoğunlaşmasıyla oluşan vakum pistonun ilk konumuna dönmesini ve gel git devinimini tamamlamasını sağlıyordu.
Daha güçlü ve az masraflı olan bu makine üzerinde çeşitli iyileştirmeler yapan Newcomen piston hareketinde dakikada 12 iniş çıkışlık bir hız ve 100 beygirlik güç elde etmeyi başardı. Ayrıca kazan, silindir ve su sistemlerini denetleyen vanaların çalışmasını elle yapılmaktan kurtarıp otomatikleştirdi. Newcomen'ın kullanımı 20. yüzyılın başlarına kadar süren makinesi James Watt'ın ısı kaybını ve yakıt masraflarını büyük oranda düşüren ve piston hareketini tekerleğe aktaran buhar makinesinin de öncüsü olmuştur.
Thomas Newcomen 5 Ağustos 1729 tarihinde Londra'da öldü.