Kuzey İrlanda’daki Demokratik Birlikçi parti milletvekili Gregory Campbell, bir keresinde İrlanda dilini küçümsediğini altı kelimeyle dile getirdi: “Yoğurtumu köri, koka kömürü olabilir”
Anlamsız ifadeyi 2014’te bir konuşma sırasında icat etti. Stormont meclisinin adresi sözlerine başlayan milliyetçi meslektaşları taklit etmek ve alay etmek.raibh maith agat’a git, ceann comhairle”, bu da “teşekkür ederim başkan” anlamına geliyor.
Kargaşaya neden oldu ama Campbell pişmanlık duymadı. Daha sonra bir DUP konferansı, kürsüye bir kase yoğurt getirip körinin öğle yemeği için olduğunu söylediğinde onu neşelendirdi. Mesaj açıktı: İrlanda, sendikacılar için değil, cumhuriyetçiler içindi.
Ancak sekiz yıl sonra Birleşik Krallık hükümeti İrlandalıları teşvik etmek ve korumak için uzun süredir ertelenen yasaları masaya yatıracak ve Kuzey İrlanda’daki Protestan ve sendikacı kökenden gelen az sayıda ve giderek artan sayıda insan zaten bunu öğreniyor.
Koşan Linda Ervine, “Yılda yaklaşık 300 kişiyi işe aldık, gerçekten iyi gidiyor, talebi karşılayamıyoruz” dedi. Turaş, sadık bir kalp bölgesi olan doğu Belfast’ta bir İrlanda dili projesi. “Gelen Protestan öğrenciler için etrafı olumsuzluklarla çevrili ama yine de geliyorlar.”
Ervine, on yıl önce Protestanların ve sendikacıların İrlandaca öğrenmek konusunda gergin olduklarını ve hain olarak görülmelerinden korktuklarını söyledi. “Artık arkadaşların ve komşuların onları da beraberlerinde getirdiklerini bilmeleri konusunda endişelenmek yerine.”
Kraliçe’nin sendika krikoları ve duvar resimleriyle bezenmiş bir alanda bulunan bu sınıflar, yüzyıllardır marjinalleştirilmiş ve ayrımcılığa uğrayan bir dilin değişen kaderinin altını çiziyor.
Çarşamba günü Kuzey İrlanda Dışişleri Bakanı Brandon Lewis, İrlandalıları tanımak ve korumak ve Ulster İskoçlarını teşvik etmek için Westminster’de kimlik ve dil (Kuzey İrlanda) yasasını sunacak.
İrlanda diline resmi statü verecek, İrlandacanın mahkemelerde kullanılmasına izin verecek, iki komisyon üyesi artı bir kimlik ve kültürel ifade ofisi oluşturacak ve İrlandalı bir dil yatırım fonu olan An Ciste Infheistíochta Gaeilge’ye 4 milyon sterlin sağlayacak. Lewis, “Bu yasa tasarısı, yeni bir kültürel çerçevenin oluşturulmasında önemli bir kilometre taşını temsil ediyor” dedi.
İrlandalı dil aktivistleri yasayı memnuniyetle karşıladılar ve hızlı uygulama çağrısında bulundular. “Bu artık İngiliz hükümeti için acil turnusol testi. Conradh na Gaeilge dil grubundan Conchúr Ó Muadaigh BBC’ye verdiği demeçte, mevzuata sahip olmak bir şeydir, ona göre hareket etmek gerçek sınavdır. “Bu acil eylem olmadan bu yasa, üzerinde yazıldığı kağıt değerinde olmayacak.”
Siyasi mücadeleler devam edecek. Geçen yıl bazı sendikacılar, Belfast’ın ilk İrlanda dili anaokulu olacak olanın engellenmesini kutladılar. Birçoğu Sinn Féin’i İrlanda’yı birleşik İrlanda için daha geniş bir çabaya “silahlaştırmakla” suçluyor. Milliyetçi partiler ve merkezci İttifak, İrlanda’nın Galce ve İskoç Galcesi’ne benzer bir resmi konuma sahip olması gerektiğini ve Kuzey İrlanda’yı Birleşik Krallık’ın geri kalanıyla aynı hizaya getirmesi gerektiğini söylüyor.
On yıldan fazla bir süredir Birleşik Krallık hükümeti ve hatta DUP, güç paylaşımı anlaşmalarının bir parçası olarak, hiçbir şey olmaması için resmi tanınma konusunda vaatlerde bulundu. DUP’nin boykot ettiği bir Stormont yöneticisinin bulunmamasının, mevzuatın uygulanmasını engelleyebileceği endişesi var.
Ama bir ivme duygusu var. Geçen hafta sonu 10.000’den fazla insan, İrlandalı bir kampanya grubu olan An Dream Dearg’ın bayrağı altında Belfast’ın merkezinde yürüyüş yaparak şunları talep etti:cearta, cothromas agus cóir(haklar, saygı ve tanınma). Sinemalar, İrlanda filmlerinde çığır açan bir drama olan An Cailín Ciúin’i (Sessiz Kız) gösteriyor.
Ervine, “Yasanın bir fark yaratacağını umuyorum ama bence bu yolculuğun sadece başlangıcı,” dedi. “Umarım insanlar dile saygı gösterirler ve onun kenara atılamayacağını görürler.”
Öğrencilerinden bazıları İrlandalılarla ilgili yaygarayı merak ettikleri için geliyor, diğerleri yer adlarının kökenini öğrenmeye hevesli, bazıları ise dilsel zorluklardan hoşlanıyor.
“Ülkenin orijinal dilidir ve sırf bu yüzden yaşatılmayı hak ediyor. Desteklenmezse yok olabilir” dedi, geçen yıl derslere başlayan emekli bir memur olan 72 yaşındaki Mildred Bass.
Catering işletmesi işleten 56 yaşındaki Paul Taylor, dilin herkese ait olduğunu söyledi. “Protestanlardan ve Katoliklerden, Hıristiyanlıktan, sınırdan önce vardı, hepimizin paylaştığı bir şey. İnsanları bir araya getirebilecek ve bir araya getirmesi gereken bir şey.”
Apolitik, Protestan ve sendikacı bir geçmişe sahip olan Taylor, sınıfların dille derin bir bağ uyandırdığını söyledi. “İrlandaca öğrenmekten ve burada yaptığımız şeyden gerçekten gurur duyuyorum. Bana gerçekten olumlu bir şey verdi, özlediğim kültürel bir temel.”
Kaynak : https://www.theguardian.com/uk-news/2022/may/25/bill-irish-official-status-northern-ireland-language-government