|Haberler/...


SAĞLIK SEKTÖRÜNDE: BİLİMSEL YAYINLARIN YARISI YALAN
Her yıl 3 trilyon dolardan fazla para harcanan bir sektör: Sağlık Sektörü. Ancak bir çok şey ters gidiyor. Dünya gittikçe daha sağlıksız bir yer haline geliyor. İçerden bir ses bu durumu anlamamıza yardımcı olabilir. Dünya'nın bir numaralı tıp dergisi Lancet'in baş editörü olan Richard Horton, derginin 11 Nisan 2015 tarihli sayısında şöyle bir başyazı hazırladı: "Bilimsel Yayınların Yarısı Yalan"
Katıldığı bilimsel bir sempozyumdan alıntılar yapan Horton, bilim dünyasının; çıkarların, çatışmaların ve yalanların kuşatması altında olduğunu belirtti. Richard Horton şöyle yazdı:
"'Yayınlananların çoğu doğru değil!' Bu cümleyi kimin söylediğini açıklama iznim yok, çünkü bizden Chatham House kurallarına uymamız istendi. Slaytların fotoğraflarını da çekmemiz yasaktı. Devlet dairelerinde çalışanlar özellikle yorumların kayda geçirilmemesini rica ettiler. Neden paranoyak bir şekilde gizliliğe önem veriyorlar? Çünkü, Londra'da Wellcome Trust'ta gerçekleştirilen bu sempozyum, modern bilimin en hassas konularından birine temas ediyor: Biyomedikal araştırmaların güvenilirliği ve tekrarlanabilirliği. Ana fikir şu ki; insanlığın en büyük buluşlarından biri temelden yanlış gidiyor.
Bilime karşı yapılan itham oldukça doğrudan ve açık: Bilimsel yayınların çoğu, belki de yarısı yalan. Küçük denek grupları, büyütülen küçük etkiler, geçersiz tetkik analizleri ve alçak çıkar çatışmalarından ve şüpheli trendleri takip etme saplantısından muzdarip olan bilimin yönü karanlık tarafa doğru çevrildi. Katılımcılardan birisi şöyle söyledi: "Zayıf metodlarla sonuçlar elde ediliyor." Tıp Bilimleri Akademisi, Tıbbi Araştırmalar Konseyi, Biyo-teknoloji ve Biyoloji Bilimleri Araştırma Konseyi bu iddiaları araştırmaya ağırlık verdiler. Apaçık bir salgın hastalık haline gelen kötü-zayıf araştırma davranışları alarm veriyor. Araştırmacılar ikna edici bir öykü yazmaya çabalıyorlar. Bilim adamları tercih ettikleri teorileri doğrulamak adına genellikle verileri yontuyor. Ya da hipotezlerini verilere uyacak şekilde tasarlıyorlar.
Bilimsel dergilerin editörleri de eleştiriyi hak ediyor. En kötü davranışlara yardım ve yataklık ettik. Etki faktörüne teslim olduk; böylelikle sayılı bir kaç dergide yer edinmek için girişilen bir rekabete yol açtık. 'Önemli' olana duyduğumuz aşk, literatürü bir sürü istatistiksel peri masalı ile kirletti. Ehemmiyeti olan tasdikleri reddediyoruz. Dergiler yalnız değil. Üniversiteler de çok ses getirecek yayınlar yapmak adına sonu gelmez para ve yetenek savaşı içindeler. Araştırma Mükemmeliyet Sistemi (REF) gibi ulusal değerlendirme prosedürleri kötü ve zayıf pratikleri teşvik ediyor. Bireysel olarak bilim adamları da ki bunlara en saygın bilim insanları da dahil bu konuyu düzeltmek için hiç bir şey yapmıyor.
Bu kötü bilimsel düzen düzelebilir mi? Sorun şu ki, düzgün olmayı teşvik eden hiç bir şey yok. Onun yerine, bilim adamları üretken ve inovatif olmaya teşvik ediliyor. Hipokrat yemini işe yarayabilir mi? Araştırmalara lüzumsuz formaliteler eklemekten başka bir işe yaramaz. Teşvikleri değiştirmek yerine birinin bu teşvikleri ortadan kaldırması sanırım daha doğru. Araştırma raporlarında tekrarlanabilirlik sözü alınmalı. Rekabet yerine işbirliği gibi kurallar uygulanmalı.
Sempozyumun vardığı sonuç, bir şeylerin yapılması gerektiğiydi. Herkes bir şeyler yapabileceğimiz konusunda fikir birliğine vardı. Ancak, bir şeyler yapma gücü olanlar, diğerlerinin harekete geçmesini bekliyorlar. Tabi ki, her pozitif fikire karşı bir karşı argüman ortaya atıldı. İyi haber şu ki bilim, en kötü başarısızlıklarından birini ciddiye almaya başlıyor. Kötü haber ise, kimse sistemi temizlemek için ilk adımı atmaya hazır değil."
Güncelleme: 07/04/2020
Kaynak: Richard Horton, What is medicine's 5 sigma?, The Lancet Journal, çev. Furkan Demirpehlivan, yaklasansaat.com, 11/04/2015