Antibiyotikler
Antibiyotikler, insanlığın onları tedavi için kullanmayı öğrenmesinden çok önce vardı. Bunlar, bakterilerin kendileri de dahil olmak üzere çeşitli mikroorganizmalar tarafından kendilerini diğer bakterilerden korumak için üretilen kimyasallardır.
İlk bilim adamlarından biri, Penicillinum cinsinin mantarları tarafından salgılanan bakteriler üzerinde zararlı etkisi olan bir madde fark etti. Böylece, endüstriyel ölçekte üretilmeye başlanan ilk antibiyotik olan penisilin keşfedildi. Daha sonra diğer benzer maddeler keşfedildi ve daha sonra insanlar bunları laboratuvarda sentezlemeyi öğrendi.
Bakteri tek hücreli bir organizmadır. Bazı antibiyotikler bakteri hücre duvarına saldırır. Bu nedenle, bakteri artık vücudumuza saldıramaz. Örneğin, penisilin böyle çalışır, buna bakterisidal denir.
Bazı antibiyotikler bakterilerin çoğalma yeteneğini engeller. Vücuttaki iltihaplanma sürecini devam ettirmek için milyonlarca bakteriye ihtiyaç vardır. Üremeleri durduğunda, bağışıklık sistemi “istilacı” ile savaşma şansına sahip olur. Antibiyotiğin bu etkisine bakteriyostatik denir.
Şu anda birçok antibiyotik grubu vardır (sefalosporinler, penisilinler, florokinolonlar, vb.) ve her birinin kendine has özellikleri vardır.
Antibiyotik olmadan neden hayatta kalamayız?
Bakteriyel pnömoni ve menenjit gibi ciddi durumlar için antibiyotiklere güveniyoruz.
Antibiyotikler bizi vücudun sepsis gibi enfeksiyona karşı aşırı reaksiyonundan kurtarır.
Ameliyat sırasında, şiddetli böbrek hastalığından muzdarip hastalar ve daha fazlası sırasında antibiyotiklere ihtiyaç vardır.
Genel olarak, antibiyotikler reçete edilir:
- Kendi kendine geçme olasılığı olmayan ve başkaları için tehlikeli olabilecek hastalıklar için;
- Antibiyotikler bir kişinin iyileşmesini önemli ölçüde hızlandırabildiğinde;
- Ciddi komplikasyon ve hatta ölüm riski olduğunda. Örneğin, bir balgam veya zatürrede olduğu gibi.
Kim daha fazla bakteriyel enfeksiyon kapma riski altındadır?
Potansiyel risk teşgil edenler;
- 75 yaşından büyük insanlar;
- Yeni doğmuş bebek;
- Kalp yetmezliği çekenler;
- Şeker hastası olanlar;
- Zayıf bağışıklık sistemi olan kişiler: Bu, AIDS gibi bir hastalığa veya kemoterapi gibi bir tedaviye bağlı olabilir.
Hastanın antibiyotik ihtiyacı olduğu nasıl anlaşılır?
Bakteriyel bir enfeksiyonunuz olup olmadığını ve antibiyotik tedavisi gerekip gerekmediğini yalnızca bir doktor söyleyebilir. Ancak onun bile doğru bir teşhis koyabilmesi için bir takım araçlara ihtiyacı olabilir.
Bazen hastanın durumu o kadar şiddetlidir ki, test yapılmasa bile doktor durumu görür ve muayeneye göre antibiyotik reçete eder. Bazen laboratuvar testlerine, bazen de araçsal teşhislere ihtiyaç duyulur.
Bazı durumlarda, hangi ilacın bir kişiye yardımcı olacağını belirlemek için bakterinin hangi antibiyotiğe duyarlı olduğunu anlamak gerekir.
Bu nedenle tüm doktorlar antibiyotiklerin çok ciddi ilaçlar olduğunu ve bunları kendinize yazmanın tehlikeli olduğunu vurgulamaktadır.
Tüm bakteriyel enfeksiyonlar, antibakteriyel ilaçların hemen kullanılmasını gerektirmez.
Örneğin, Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi, sistit olarak bildiğimiz mesane iltihabının küçük semptomlarla ortaya çıkması ve 3 gün içinde geçmesi durumunda vücudun enfeksiyonla kendi başına baş edebileceğini belirtmektedir.
Antibiyotiklerin yan etkileri
Antibiyotiklerin oldukça hoş olmayan yan etkileri olabilir.
En yaygın olanı, ishal, mide bulantısı, şişkinlik, karın ağrısı ve benzeri gibi sindirim sisteminden kaynaklanan yan etkilerdir.
Ancak çoğu zaman bir döküntü ile kendini gösteren alerjik reaksiyonlar ve nadir durumlarda – anafilaktik şok bile olabilir.