-
sergio leone'nin "a fistful of dollars", "for a few dollars more" ve "the good the bad and the ugly"den olusan spaghetti western uclemesinin ilk ayagi. clint eastwood'u sinemaya kazandiran film olarak da bilinir. cagdasi olan italyan western yonetmenleri hollywood'u kopyalarken her zaman ilginc fikirleri olan leone uzakdoguya yonelmis ve hikaye olarak akira kurosawa'nin "yojimbo"sunu yeniden yorumlamistir uclemenin bu ilk filminde. basrol clint eastwood'dan once henry fonda, james coburn, charles bronson (ki kendisi filmi daha sonra "gordugum en boktan senaryoydu ama o zaman onemli olanin senaryo degil, filmi leone'nin yonetmesi oldugunu anlamamistim" demistir) ve richard harrison gibi aktorlere teklif edildiyse de eastwood leone'nin icine cok sinmis, nedenini sorduklarinda da bir anektodla "michaelangelo'ya yuzlerce mermer blok arasindan sadece bir tanesini nasil sectigini sorduklarinda onun icinde musa'yi gordugunu soylemis. benim de clint'te gordugum sey bir mermer blok. clint patlamalar ve kursunlar arasinda bir uyurgezer gibi dolasiyor, hic degismiyor, ayni mermer blok" seklinde yanit vermistir.
filmin bir baska ozelligi yapimcilarinin bile montaj bittikten sonra gormeyi reddettigi, kimsenin umitli olmadigi bir film olmasidir. piyasaya ciktiginda kendine sadece floransa'da bir istasyon kenarindaki sinema salonunda yer bulabilen bu filmin ingilizce konusulan dunyayla tanismasi 3 sene sonra kurosawa'nin filmi fikir hirsizligi sebebiyle dava etmesi sayesinde olmus, sonra onu alinamamistir.
sinemanin ilk anti-kahramanlarindan birini de yine bu filmle goruruz karsimizda, clint eastwood'un oynadigi ismi olmayan* bu karakterin (gercekten de film boyunca gringo, amigo, americano disinda baska sekilde cagirilmaz) ne kadar "kahraman" oldugu tartismalidir zira film boyunca ikili oynar, yanlislikla da olsa bir kadina yumruk atar (hollywood'daki gibi tam atacakken farkedip durduramaz) ayrica olduresiye dayak yemisligi de vakidir. (ki bu "esas oglanin bir ara ami gotu dagitmasi" temasi muteakip iki filmde de baska formlarda karsimiza cikacaktir.)
velhasil konusunun ozgunlugu, uclemenin ilk filmi olmasi ve clint'i bize kazandirmasiyla "a fistful of dollars"in ya da " bir avuc dolar"in gonlumuzde ayri bir yeri vardir.
-
kurusawa'nin yojimbosudur esin kaynagi.
leone, rawhide adindaki kovboy dizisinde seyreder eastwood'u ve denemeye karar verir, fakat daha evvelinde the magnificiant seven oyuncularina gider senaryo, lakin kimse begenmez burun kivirir.
film ispanyanin guneyinde cekilmistir lokasyonun adi almeria'dir, filmin ilk karesinde gorulen, sol taraftaki beyaz ev, ramon'un kucuk evi bugun restore edilmis vaziyette ve icinde ikamet eden birileri var; meksika askerlerini pusuya dusurdukleri nehrin buyuk kismi sehirler arasi yol olarak kullaniliyor gunumuzde.
leone ingilizce, eastwood italyanca bilmez aralarindaki diyaloglari ikinci dunya savasindan sonra amerikada yasamis, polanyali tercuman bir kadin yapar, hatta eastwood bu kadinin ingilizcesini pek bir begenmis ayaktakimi ,argo agzini dahi konusabildiginden bahsetmistir daha sonra.
filmdeki ikinci esas oglan, ramon (gian maria volonté) denen sahsiyet bos bir aktör degildir kendisi roma film akademisinden mezun, sekspir oynamis degerli bir aktordur.filmi yojimbo ile karşılaştırdığınızda bu karakter çok daha ağır basmaktadır, gian maria rölünün hakkını fazlasıyla vermiştir.
film cok kucuk bir butce ile yapilmistir sanirim italyan, alman ve ispanyol ortak yatirimi idi.
morricane, bu film ile silver ribbon odulunu almistir.
dunyada eastwood kadar bu role uygun daha baska bir insan evladi bulunamaz (sahsi kanaatimce, fazla iddiali biliyorum), sanki eastwood bir zaman bu filmde olan butun hadiseleri yasamis, olmus, tekrar dogmus gelmis bu filmi cekmis, sanki leone bu filmi eastwood icin yapmis, bir aktor bir role bu kadar gider hayret dogrusu, kaldi ki rawhide'i izlerseniz eastwood'un o kadar da parlak bir oyuncu olmadigini dusunursunuz hatta kucuk de bir rolu vardir cok da parlamaz ama hemen her sahnede kameraya yakalanir soyle gecerken dokunmak gibi, pek onemli degildir...
film yapilirken ispanyadaki katolik bayrami baslar, italyanlarda katolik oldugundan set ekibi tatil etmek ister, bunun uzerine leone bishop'a cikar bu jewish sirketi acaba film yapmaya devam edebilirmiyiz diye izin ister, bishop'ta devam edebilirsiniz deyince seti tatil etmeyip çekimlere devam edilir.
film aslinda bir kalede baslar (amerika'da gösterime girmeden eklendi), americano tutukludur, bir gun cezaevi mudurune cikartirlar kendisini, sinirin hemen otesinde pek cok kotuluklere gebe, iki aile tarafindan yonetilen icki ve silah ticareti yapilan bir kasaba var ,seninse iki secenegin var ya bu delikte gebereceksin yada bu kasabaya gidip buraya ceki duzen vereceksin 60 gunde vaktin var der, bir katir ve kemerin-silahin disarda seni bekliyor, secimini yap.(sonraları bu görüntüleri mgm filmden çıkarttı)
leone, yojimboyu sinema da seyreder, sinemadan ciktiktan sonra menajeriyle konusup derhal bu filmin haklarini satin almasini soyler, fakat filmin haklari amerikali baska bir sirket tarafindan satin alinmistir.(bu olayi hayal meyal hatirliyorum yanlis da olabilirim)
senaryo, leone ve iki senarist tarafindan spagetti western'e adapte edilmis, ayrica bir amerikali tercuman da amcalara yardım etmiştir.
düzeltmeler :
leone, kurusawa'dan asla izin almamıştır, ne zaman ki kurusawa filmi dava eder, zati filmde bu dava olayından sonra patlar, leone, kurusawa'ya filmin kazancından %15'lik bir pay, artı yüzbin dolar vermeyi kabul eder.
film, öylesine düşük bir bütçe ile sahneye konmuştur ki eastwood california'daki ikinci el bir mağazadan filmde giydiği kıyafetleri satın almıştır.
leone, film amerika'da gösterime gireceği vakti, direktör olarak bob robertson ismini kullanmıştır.(bkz: http://www.imdb.com/name/nm0001466/)
leone, maliyetleri kısabilmek için, aktörlerin yüzlerine yakın çekim yapmıştır, duygusal ifadeleri daha iyi aktarabilmek için, ve bir teknik olarak gelişmiştir.
yojimbo'nun hakları 1992 senesinde hollywood tarafından satın alınıp last man standing filmi yapıldı, ilk başta amaç 20 yy.'a adapte edilmiş bir film yapmak iken daha sonra karar değiştirip 1920'lerin amerika'sına adapte edildi.
(bkz: #19725562)
(bkz: #19791891)
-
yojimbo'nun yeniden çevrimi olmasına rağmen yazarları akira kurosawa ve ryuzo kikushima'ya telif falan ödenmemiştir. onlar da bunun üstüne dava açarlar filmin yapımcılarına, bu yüzden film 1964'te çevrilmesine rağmen 1967'ye kadar abd'de gösterime girmez. davayı kurosawa ve kikushima kazanır, yapımcılar filmin gelirlerinin %15'ini ve japonya'daki dağıtım haklarını vermek zorunda kalırlar. işin ilginç yanı kurosawa'nın "bu film bana yojimbo'dan daha fazla para kazandırdı" demiş olmasıdır.**
-
tek eksiği filmde kan olmamasıdır. ölen onlarca adam ellerini kaldırıp yarım daire çizip düşer yere. ah o kurşunlardan sonra kanlar fışkıracaktı ki işte o zaman hey olurdu can olurdu. ama 1960 larda oluyo böyle şeyler, takmamak lazım.
-
uclemenin diger filmlerine gore clint in replikleriyle biraz daha öne çıktıgı film;
-orda once cesed varken neden bunları gömüyoruz?
-clint:onları gömmeyecegiz, onları gömmeyecegiz
-peki neden taşıyoruz o zaman, neden bu kadar zahmete katlanıiyoruz.
-clint:ölüler bazen cok faydalı olabilirler, hemde birden cok faydası; birincisi konusmazlar, ikincisi hayatta olsalardı tutuklanırdık, ucuncusu endiselenmeye gerek yok zaten oludurler.
-bizimle gelmiyor musun?
-clint:cebinde parası olan barıştan yana olur.
-
şu an cnbc-e'de olan film. bir çift lafım var rtük. clint eastwood'un efsane puro içişini göremeyeceksek ölelim o zaman. kekosun rtük.
-
-
-
açmamla babamın gözünden ışın çıkmasına sebep olan sinema tarihinin efsane filmlerinden. an itibariyle zevkle izliyoruz.
-
küçük bir bütçeyle çekildiği belli olan segio leone filmi. az karakterli yapısı tek bir kasaba da geçip mekanların minimum kullanılıişı gibi unsurlar loeone western'lerini seyrettiğimizde özellikle daha bir gözümüze çarpıyor fakat bunların hiçbiri bu filmin hem iyi bir üçleme başlangıcı hem de iyi bir western olduğu gerçeğini değiştirmiyor.
ennio morricone için parantez değil makale açmak gerekir ki kendisi yaptığı müziklerle o denli sahneyi ve atmosferi destekler bu şekilde kalitesini her daim yükseltir plan ve sahnelerin.