Arı sokması ciddi midir?
Arı sokması, açık havada vakit geçiren hemen herkesin başına gelebilecek bir durumdur. Çoğu zaman, arı sokmaları can sıkıcıdır ve ağrıyı hafifletmek için tek gereken evde tedavi yöntemidir. Ancak arı sokmalarına alerjiniz varsa veya birçok kez bu durumu yaşadıysanız, acil tedavi gerektiren daha ciddi bir reaksiyonunuz olabilir. Normal arıların yanı sıra eşek arısı sokmasını da önlemek için birkaç adım atabilirsiniz. Ayrıca böyle bir durum meydana geldiğinde, nasıl tedavi edeceğinizi de öğrenebilirsiniz.
Arı sokması belirtileri
Arı sokmaları; geçici ağrı ve rahatsızlıktan, şiddetli alerjik reaksiyonlara kadar değişen farklı tepkilere neden olabilir. Bir tür bir duruma sahip olmak, her zaman aynı reaksiyonu göstereceğiniz veya bir sonraki reaksiyonun mutlaka daha şiddetli olacağı anlamına gelmez.
Hafif düzeydeki tepkiler
Çoğu zaman arı sokması semptomları önemsizdir ve aşağıdaki belirtileri içerir:
- Sokulan yerde ani, keskin yanan ağrı
- Sokulan yerin kızarması
- Sokulan yerde hafif şişlik
Not: Çoğu insanda şişlik ve ağrı birkaç saat içinde geçecektir.
Orta şiddette tepkiler
Arı, eşek arısı veya başka bir böcek sokması yaşayan bazı insanlar, aşağıdaki gibi belirtilerle biraz daha güçlü reaksiyon gösterir:
- Aşırı kızarıklık
- Sokulan bölgede ertesi veya iki gün içinde yavaş yavaş büyüyen şişlik
Orta dereceli reaksiyonlar 5 ila 10 gün içinde çözülme eğilimindedir. Orta derecede bir reaksiyona sahip olmak, bir dahaki sefere arı soktuğunda ciddi bir alerjik reaksiyon yaşayacağınız anlamına gelmez. Ancak bazı insanlar benzer ılımlı tepkiler geliştirir. Bu başınıza geldiğinde, özellikle reaksiyon her seferinde daha şiddetli hale geliyorsa, doktorunuzla tedavi ve korunma yolları hakkında konuşabilirsiniz.
Şiddetli alerjik reaksiyon
Arı sokmalarına karşı şiddetli bir alerjik reaksiyon (anafilaksi) potansiyel olarak yaşamı tehdit eden ve acil tedavi gerektiren bir durumdur. Bir arı veya başka bir böcek tarafından sokulan insanların küçük bir yüzdesi hızla anafilaksi (alerjik şok) geliştirir.
Anafilaksi belirtileri aşağıdakileri içerir:
- Kurdeşen, vücutta kaşıntı ile kızarmış veya soluk cilt
- Nefes almada güçlük
- Boğaz ve dilin şişmesi
- Zayıf, hızlı nabız
- Mide bulantısı, kusma veya ishal
- Baş dönmesi veya bayılma
- Bilinç kaybı
Arı sokmasına karşı şiddetli alerjik reaksiyonu olan kişiler, bir dahaki sefere sokulduklarında %25 ila %65 oranında anafilaksi riskine sahiptir. Tekrar arı sokması durumunda benzer bir reaksiyonu önlemek için doktorunuzla veya bir alerji uzmanıyla immünoterapi gibi önleme yöntemleri hakkında konuşabilirsiniz.
Çoklu arı sokmaları
Genel olarak, arılar ve eşek arısı gibi böcekler saldırgan değildir ve sadece kendilerini savunmak için sokarlar. Çoğu durumda, insanlar hayatlarında en fazla bir veya belki birkaç defa bunu yaşarlar. Ancak bazı durumlarda, bir kişi bir kovanı veya arı sürüsünü rahatsız eder ve birden çok arı sokmasına maruz kalır.
Afrikalı bal arıları gibi bazı arı türlerinin grup halinde sokma olasılığı daha fazladır. Bir düzineden fazla arı sokması, zehrin birikmesi açısından toksik bir reaksiyona neden olabilir ve kişinin hasta hissetmesine neden olabilir.
Çoklu arı sokması belirtileri aşağıdakileri içerir:
- Mide bulantısı, kusma veya ishal
- Baş ağrısı
- Dönme hissi (vertigo)
- Yüksek ateş
- Baş dönmesi veya bayılma
Çocuklarda, yaşlılarda, kalp ya da nefes alma sorunları olan kişilerde; birden fazla arı sokması acil bir durum olabilir.
Ne zaman doktora görünmelisiniz?
Çoğu durumda, arı sokması doktoru ziyaret etmeyi gerektirmez. Ancak daha ağır vakalarda, acil bakıma ihtiyacınız olacaktır. Arı sokmasında sadece bir veya iki belirti olsa bile, anafilaksiyi düşündüren ciddi bir tepki gösteriyorsanız vakit kaybetmeden doktora görünmelisiniz.
Aşağıdaki durumlarda da doktorunuza görünmenizde fayda vardır:
- Arı sokması semptomları birkaç gün içinde geçmiyorsa
- Arı sokmasına karşı alerjik reaksiyonlardan başka semptomlarınız varsa
Arı sokması teşhisi
Bir arı veya eşek arısı sizi soktuğunda, arı zehrine alerjiniz olabileceğini düşündüren bir reaksiyon yaşıyorsanız, doktorunuz aşağıdaki testlerden birini veya her ikisini yapmanızı isteyebilir:
- Cilt testi:
Cilt testi sırasında, kolunuzun veya sırtınızın üst kısmına az miktarda alerjen özü (bu durumda arı zehri) enjekte edilir. Bu test güvenlidir ve herhangi bir ciddi reaksiyona neden olmaz. Arı sokmalarına alerjiniz varsa, test bölgesindeki cildinizde kabarıklık ve şişlik oluşacaktır.
- Kan testi:
Kan testi, kan dolaşımınızdaki alerjiye neden olan antikorların miktarını ölçerek bağışıklık sisteminizin arı zehrine tepkisini ölçebilir. Olası alerjenlere duyarlılık kanıtı için, kan test için bir laboratuvara gönderilir.
Cilt testleri ve kan testleri, böcek alerjilerini teşhis etmek için sıklıkla birlikte kullanılır.
Arı sokması tedavisi
Alerjik reaksiyona neden olmayan sıradan arı sokmaları için evde tedavi yeterlidir. Öte yandan çoklu sokmalar veya alerjik reaksiyon, acil tedavi gerektiren tıbbi bir acil durum olabilir.
Alerjik reaksiyonlar için acil tedavi
Bir anafilaktik atak sırasında ilk yardım ekibi, nefes almayı bıraktığınızda veya kalbiniz durduğunda; size kalp masajı uygulayabilir.
Bu durumda aşağıdakileri içeren ilaçlar size verilebilir:
- Vücudunuzun alerjik tepkisini azaltmak için adrenalin (epinefrin)
- Nefes almanıza yardımcı olmak için oksijen
- Hava geçişlerinizin iltihaplanmasını azaltmak ve nefes almayı iyileştirmek için intravenöz antihistaminikler (alerji önleyici ilaçlar) ve kortizon
- Solunum semptomlarını hafifletmek için bir beta agonisti
Epinefrin otomatik enjektör
Arı sokmalarına alerjiniz varsa, doktorunuz büyük olasılıkla acil bir epinefrin oto enjektörü yazacaktır. Bunu her zaman yanınızda bulundurmanız gerekecek. Otomatik enjektör, uyluğunuza bastırıldığında tek doz ilaç enjekte eden kombine bir şırınga ve gizli iğnedir.
Alerji iğneleri
Arı, eşek arısı veya diğer böcek sokması, anafilaksinin yaygın bir nedenidir. Bir veya birden fazla arı sokmasına ciddi bir tepki verdiyseniz, alerji testi ve alerji aşısı için bir alerji uzmanına görünmeniz gerekecektir. Genellikle birkaç yıl düzenli olarak verilen bu aşılar, arı zehrine karşı alerjik tepkinizi azaltabilir veya ortadan kaldırabilir.
Not: Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.
Arı sokmasına ne iyi gelir?
Arı sokması durumunda aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:
Küçük reaksiyonların tedavisi
Küçük reaksiyonların tedavisi için aşağıdakileri yapabilirsiniz:
- Mümkünse arının bıraktığı iğneyi en kısa sürede, tırnağınızla kazıyarak çıkarın. Deri yüzeyinin altındaki bir iğneyi çıkarmaya çalışmayın. Sadece bazı arılar iğnelerini bıraktıkları için, bir iğne mevcut olmayabilir. Örneğin yaban arıları iğne bırakmaz.
- Sokulan bölgeyi sabun ve suyla yıkayın.
- Soğuk kompres uygulayın.
Orta dereceli reaksiyonların tedavisi
Aşağıdaki adımlar, genellikle büyük reaksiyonlarla ilişkilendirilen şişlik ve kaşıntıyı hafifletmeye yardımcı olabilir:
- Küçük reaksiyonlara uygulanan adımları aynen uygulayın.
- Gerektiğinde eczacınıza danışarak reçetesiz satılan bir ağrı kesici alın.
- Arı bir bacağınızı veya kolunuzu soktuysa, yukarıya doğru kaldırın.
- Kızarıklığı, kaşıntıyı veya şişmeyi hafifletmek için, doktorunuza veya eczacınıza danışarak hidrokortizon krem veya kalamin losyonu uygulayın.
- Kaşıntı veya şişlik rahatsız ediciyse, eczacınıza veya doktorunuza danışarak difenhidramin veya klorfenamin içeren oral bir antihistamin alın.
- Sokulan bölgeyi kaşımaktan kaçının. Bu, kaşıntı ve şişliği kötüleştirecek ve enfeksiyon riskinizi artıracaktır.