Lozan Barış Antlaşması'nın birçok sebebi vardır. Bunlardan en önemlileri şunlardır:
I. Dünya Savaşı'nın Sonuçları:
I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu, İttifak Devletleri saflarında yer almış ve savaş sonunda mağlup olmuştur.
Savaşın ardından, İtilaf Devletleri Osmanlı topraklarını paylaşmak için Sevr Antlaşması'nı hazırlamıştır.
Sevr Antlaşması, Osmanlı İmparatorluğu'nu parçalamayı ve Türkiye'yi küçük bir devlete dönüştürmeyi amaçlıyordu.
Türk Kurtuluş Savaşı'nın başlaması ve Anadolu'da İtilaf Devletlerine karşı kazanılan zaferler, Sevr Antlaşması'nın uygulanmasını imkansız hale getirmiştir.
Türk Kurtuluş Savaşı'nın Başarısı:
Türk Kurtuluş Savaşı'nda Türk ordusu, İtilaf Devletlerine karşı önemli zaferler kazanmıştır.
Bu zaferler, Türkiye'nin bağımsızlık isteğini ve gücünü göstermiştir.
Lozan Barış Antlaşması, bu zaferlerin bir sonucu olarak imzalanmıştır.
İtilaf Devletlerinin Durumu:
I. Dünya Savaşı'ndan sonra İtilaf Devletleri de yorgun düşmüş ve zayıflamıştır.
Bu durum, Türkiye'ye karşı daha fazla savaşmak istememelerine neden olmuştur.
Ayrıca, Sovyetler Birliği'nin yükselişi de İtilaf Devletlerini endişelendirmiştir.
Bu nedenle, İtilaf Devletleri Türkiye ile barış yapmak ve Sovyetler Birliği'nin Orta Doğu'da güçlenmesini engellemek istemiştir.
Türkiye'nin Hedefleri:
Türkiye, Kurtuluş Savaşı'nın ardından bağımsızlığını ve milli egemenliğini kazanmak istiyordu.
Lozan Barış Antlaşması, bu hedefin gerçekleştirilmesi için önemli bir adımdı.
Antlaşma ile Türkiye, milli sınırlar çerçevesinde yeni bir devlet kurmayı ve kapitülasyonlar gibi Osmanlı döneminden kalan tüm ayrıcalıkları kaldırmayı başarmıştır.
Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasında rol oynayan diğer faktörler:
Diplomasi
Uluslararası kamuoyu
Ekonomik faktörler
Antlaşmanın sonuçlarını şu şekilde sıralayabiliriz:
1. Bağımsızlık ve Milli Egemenlik:
Lozan Antlaşması, Türkiye'nin bağımsızlığını ve milli egemenliğini uluslararası alanda tescil etmiştir.
Sevr Antlaşması'nın dayattığı esaret koşullarından kurtularak, milli sınırlar çerçevesinde yeni bir Türk devletinin kurulmasını sağlamıştır.
2. Kapitülasyonların Kaldırılması:
Osmanlı döneminden kalan ve Türkiye'nin ekonomik ve siyasi bağımsızlığını kısıtlayan kapitülasyonlar Lozan Antlaşması ile kaldırılmıştır.
Bu sayede, Türkiye ekonomik kalkınma ve siyasi bağımsızlık yolunda önemli bir adım atmıştır.
3. Modern Bir Devlet Temellerinin Atılması:
Lozan Antlaşması, Türkiye'nin modern bir devlet olma yolunda ilerlemesine katkıda bulunmuştur.
Antlaşma ile birlikte hukuk sistemi, eğitim sistemi, ekonomi gibi alanlarda modernleşmeye yönelik reformlar yapılmasının yolu açılmıştır.
4. Uluslararası Tanınma:
Lozan Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası toplum tarafından tanınmasını sağlamıştır.
Bu sayede Türkiye, uluslararası ilişkilerde yer alan ve saygın bir devlet haline gelmiştir.
5. Barış ve İstikrar:
Lozan Antlaşması, Türkiye ile İtilaf Devletleri arasında barış ve istikrar ortamının oluşmasına katkıda bulunmuştur.
Bu durum, Türkiye'nin kalkınma ve gelişmesi için gerekli olan güvenli ortamı sağlamıştır.
Lozan Barış Antlaşması'nın bazı önemli sonuçları:
Türkiye'nin bugünkü batı sınırı büyük ölçüde Lozan Antlaşması ile belirlenmiştir.
Kapitülasyonlar kaldırılmış ve Türkiye ekonomik ve siyasi bağımsızlığını kazanmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti uluslararası toplum tarafından tanınmıştır.
Türkiye modern bir devlet olma yolunda önemli adımlar atmıştır.
Lozan Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin temelini oluşturan bir antlaşmadır.
Antlaşma ile kazanılan bağımsızlık ve milli egemenlik, günümüzde de Türkiye'nin temel değerleridir.
Lozan Barış Antlaşması, Türkiye'nin uluslararası ilişkilerde izlediği bağımsız ve barışçı dış politikanın da temelini oluşturmaktadır.
Kaynak: Şule GÜRKAN