Kan dolaşımında bulunan hücrelerden biri olan akyuvarlar, “White Blood Cells” İngilizce kelimelerinin baş harflerinden oluşan kısaltma ile anılır. Beyaz kan hücreleri anlamına gelen bu kelimelerin karşılığı olarak dilimizde “akyuvarlar” veya tıbbi olarak “lökositler” kullanılmaktadır.
Akyuvarlar genellikle vücut savunmasında görevli hücreler olup, çeşitli durumlarda sayıları değişir. Enfeksiyonlar başta olmak üzere, çeşitli hastalıklarda sayıları artan lökositler, mikroplarla savaşta önemli rol oynar.
“Lökositoz” adı verilen WBC yüksekliği, sadece kanda değil, beyin-omurilik sıvısı (BOS) gibi diğer vücut sıvılarında da tespit edilebilir.
WBC hangi durumlarda artar ?
Bakteriyel, bazı viral enfeksiyonlar ile nadiren mantar veya parazit enfeksiyonları: Bu gibi enfeksiyon kaynakları vücuda girdiğinde, çoğalarak hastalık yapar.
Çoğalan bu mikroplarla savaşmak için akyuvarlara ihtiyaç vardır. Bu sebeple, kemik iliği lökosit üretimini artırarak, mikroplarla savaşan asker sayısını artırır. Böylece, üretim artışına bağlı olarak, WBC sayısı yükselir. Enfeksiyonlar, iltihabi durumlara da yol açarak, akyuvarların artmasına sebep olabilir.
Akut lenfositik lösemi, akut myelojenik lösemi, kronik lenfositik lösemi, kronik myelojenik lösemi, gibi lösemilerde WBC sayısı artar. Sayı artsa da, üretilen akyuvarlar fonksiyon görmedikleri için, bu gibi kanser hastalarında, enfeksiyon riski yükselir.
Sigara içenlerde ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı olanlarda hava yollarında iltihaplanmalar meydana gelir. İltihaplar arttıkça, WBC sayısı da artar.
WBC normal sınırları nedir ?
WBC normal sayısı 5.000-10.000/mm3’dür. Akyuvar sayısının milimetreküpte 10.000’in üzerinde olması, WBC artışını gösterir.
WBC neden artar ?
Bir enfeksiyon, kullanılan bir ilaca karşı reaksiyon, kemik iliğini etkileyen bir hastalık veya bağışukluk sistemini etkileyen bir duruma bağlı olarak, lökosit üretim artışı sonucu WBC sayısı artar.
Aşağıdaki durumlarda da WBC sayısı artmaktadır:
Alerji,
Astım,
Kortikosteroidler,
Adrenalin,
Polistemia vera,
Romatoid artrit,
Vaskülit (damar iltihabı),
İltihabi bağırsak hastalıkları,
Çeşitli travmalar,
Yanıklar,
Cerrahi operasyonlar,
Fiziksel veya duygusal stres,
Tüberküloz,
Ameliyatla dalağı alınmış olanlar,
Aşırı egzersiz,
Hamileliğin son ayları.