Öncelikle belirtmeliyim ki, kitabı okuma sebebim, Dostoyevski ile Turgenyev arasında süregelen çatışmaları, Dostoyevski'nin Puşkin anısına yaptığı konuşmanın sona erdirmesidir.
Rekabetlerle dolu bir yazın hayatında dostluklar, düşmanlıklar ile geçer yıllar. Dostoyevski'nin rakiplerinden, hatta görüşleriyle, eleştirileriyle düşmanlarından biri de Turgenyev'dir. Bir asilzade olan, aristokrat bir aileden gelen Turgenyev, Batıcı görüştedir; Dostoyevski ise, Rus halkının gücüne inanan, kurtuluşu, yükselişi Avrupa'da değil de kendi topraklarında arayan, Ortodoksluğun ruhani gölgesinde halkın refaha erişeceğini savunan bir Slavcıdır.
Hâl böyle olunca söz düelloları, atışmalar ikili arasında hiç eksik olmayacaktır. Dostoyevski'nin girdiği ortamlarda Turgenyev'in onu kıyasıya eleştirmesi, zaman zaman iğneleyici bir alaycılıkla onun üstüne gitmesi de karşılıksız kalmayacaktır. Ecinniler'de Dostoyevski Batıcılığıyla karikatürize edecektir Turgenyev'i.
Her şeyin bir sonu olduğu gibi, bu didişmenin de bir sonu olacak, ünlü Rus şair ve yazar Puşkin'in anısına yapılan anma konuşmasında, önce Turgenyev kürsüye çıkacak konuşma yapacak(ki bu konuşma dinleyiciler tarafından pek ilgi görmez) sonrasında söz alan Dostoyevski ise dinleyicilerde büyük bir coşkunluk yaratacaktır.
Dostoyevski, her ne kadar katı bir Slavcı olsa da Turgenyev'den de konuşmasında övgüyle bahsedecektir.
Bu övgüye mahzar olan eseri de "Asilzade Yuvası" olacaktır. Daha doğrusu, "Asilzade Yuvası"nın güçlü kadın karakteri Liza olacaktır.
Bu konuşmanın ardından Dostoyevski ile Turgenyev arasında buzlar anlık da olsa eriyecektir.
Peki neden Dostoyevski kendisi bir Slavcı olmasına rağmen Batıcı düşüncedeki Turgenyev'in eserinden övgüyle bahsetmiştir? Sebebi açıktır aslında. Dostoyevski fikrinden dönmemiştir. "Asilzade Yuvası"nın kadın karakteri Liza, Rus toplumunun güçlü kadınlarını simgeler, yüce gönüllülük onun Rus kanında vardır Dostoyevski'nin deyimiyle.
Aslında Turgenyev de kitabının adının bu güçlü karakterin adını taşımasını "Liza" olmasını istemiştir; fakat yayıncısı "Asilzade Yuvası"nı uygun bulmuştur.
"Asilzade Yuvası", otobiyografik özellikler taşıyan bir romandır. Kitaptaki Lavretski karakteri, Turgenyev ile benzerlikler taşır.
Tıpkı Dostoyevski ile Turgenyev arasındaki Batıcılık-Slavcılık çatışması gibi kitaptaki Lavretski ve Panşin karakterleri arasında da görüş ayrılıkları kendini gösterir.
Batıcı görüşte olan Turgenyev, kitabında objektif bir duruş sergilemiştir. Karakterleri detaylı bir şekilde tasvir etmiştir ve karakterlerin görüşlerini oluşturan zemini, geçmiş ve gelecek ekseninde okuyucuya resmetmiştir.
Lavretski'nin yuva arayışı, (ki burda yuva bir metafordur, anavatana Rusya'ya dönüşü simgeler), kitap boyunca kendini gösterecektir.
Asilzade, yuvasına kavuşacak mıdır yoksa köksüz, dalsız, yurtsuz mu kalacaktır onu da siz değerli okuyuculara bırakıyorum.
Keyifli okumalar dilerim :)