Yüksek Kolesterol Tedavisi
Yüksek kolesterol nasıl geçer? Yüksek kolesterol teşhisi konduysa, öncelikli olarak, diyetinizde değişiklikler yapmanız ve egzersiz seviyenizi yükseltmeniz önerilmektedir.
Birkaç ay sonra, kolesterol seviyeleri düşmüyorsa, doktor tarafından kolestrol düşürücü ilaç almanız önerilebilir.
Diyetinizi değiştirme, sigarayı bırakma ve daha fazla egzersiz yapma, yüksek kolesterolün gelişmesini önlemeye de yardımcı olmaktadır.
Yüksek kolesterol için çeşitli tedaviler aşağıda özetlenmiştir. Ayrıca yüksek kolesterol tedavilerinin artı ve eksilerini bir araya getirebilir ve tedavi seçeneklerini karşılaştırabilirsiniz. (1)
Diyet
Daha az doymuş sağlar içeren, sağlıklı ve dengeli bir diyetle beslenmek kötü kolesterol (LDL) seviyenizi azaltmayı sağlayabilmektedir. Doymuş yağ oranı yüksek olan gıdalardan kaçınmaya veya azaltmaya çalışın. O gıdalardan bazıları şunlardır:
- Et ve et ürünleri, sosisler ve turta gibi yağlı gıdalar
- Saf olmayan tereyağı, ghee ve domuz yağı
- Krema, ekşi krema, taze krema ve dondurma
- Peynir, özellikle sert peynir
- Kek ve bisküvi
- Sütlü çikolata
- Hindistancevizi yağı, hindistancevizi kreması ve hurma yağı (2)
Omega-3 Yağ Asitleri
Birçok uzman, avokado ya da uskumru, somon ve ton balığı gibi yağlı balıklarda bulunan yağların sizin için iyi olacağına inanmaktadır.
Bunlar omega-3 yağ asitleri olarak bilinmektedir ve yüksek dozlar, bazı insanlardaki trigliserid seviyelerini artırabilmektedir. Ancak, her besinde olduğu gibi, aşırı miktarda omega-3 yağ asidi tüketimi de bazı durumlarda zararlı olabilmektedir. Örnek vermek gerekirse, aşırı omega-3 yağ asidi tüketimi obeziteye katkıda bulunabilmektedir.
Yüksek trigliserid seviyesine sahip insanlar için, haftada en az iki öğün yağlı balıkların yararlı olduğu düşünülmektedir. Bununla birlikte, omega-3 yağ asidi takviyelerinin aynı faydayı sağladığına dair bir kanıt bulunmamaktadır. (3)
İlaçla Yüksek Tansiyon Tedavisi
Farklı şekillerde çalışan birkaç farklı kolesterol düşürücü ilaç türü bulunmaktadır. Doktorunuz size en uygun tedavi tipini gösterebilir ve sizi etkiliyorsa, yüksek tansiyonunuzu düşürmek için (hipertansiyon) de ilaç reçete edebilir.
Yüksek kolesterol için en sık reçete edilen ilaçlar şöyle sıralanabilmektedir: (4)
Statinler
Statinler, karaciğerdeki kolesterolün oluşmasına yardımcı olan enzimi (bir kimyasal türü) devre dışı bırakmaktadır. Bu da, kandaki kolesterol düzeylerini düşürmeyi sağlamaktadır.
Genellikle, atorvastatin adlı bir ilaç reçete edilmektedir. Diğer statinler, simvastatin ve rosuvastatin içermektedir.
Statin kullanımından dolayı ortaya çıkan yan etkileri varsa, kişi intolerans yaşamış gibi tanımlanmaktadır. Statin ilaçlarının yan etkileri arasında baş ağrısı, kas ağrısı, hazımsızlık, ishal veya kabızlık gibi mide sorunları yer almaktadır.
Statinler yalnızca kalp hastalığı riski yüksek olan insanlara reçete edilmektedir, çünkü ömür boyu alınmaları gerekmektedir. Kolesterol seviyeleri ilaçları almayı bıraktığınızda tekrar yükselmeye başlamaktadır. (5)
Aspirin
Bazı durumlarda, yaşa (genellikle 40 yaşın üstünde) ve diğer risk faktörlerine bağlı olarak günlük olarak düşük bir aspirin dozu reçete edilebilir.
Düşük doz aspirin, özellikle kalp krizi geçiren birisi için, damar hastalığı veya kardiyovasküler hastalık geliştirme riskini yükselten kan pıhtısı oluşumunu önlemeye yardımcı olabilmektedir.
Karaciğerin iyi çalışıp çalışmadığından emin olmak için periyodik kan testleri yaptırılması da önerilebilir. (6)
Ezetimib
Ezetimib, bağırsaklardaki yiyecek ve safra sularındaki kolesterolün kan dolaşımına geçmesine engel olan bir ilaçtır. Genellikle statinler kadar etkili değildir, ancak yan etkilere neden olma olasılığı daha düşüktür.
Ezetimib, kolesterol düzeylerini tek başına yeterli olmadığında, statin ile alınması da doktor tarafından önerilebilir. Bu kombinasyonun yan etkileri genel olarak kendi başına statinin sahip olduklarıyla aynıdır (kas ağrısı ve mide sorunları).
Bir statin alamıyorsanız ezetimib alabilirsin. Bunun nedeni, başka bir tıbbi durumunuz olması, statinin nasıl çalıştığını engelleyen ilaçları almanız ya da statinlerdeki yan etkilere maruz kalmanız olabilir. Ezetimib kendi başına alındığında nadiren yan etkilere neden olmaktadır. (7)
Yüksek Kolesterol Riskini Önlemek
Doymuş yağ oranı açısından düşük bir diyetle beslenmek, düzenli olarak egzersiz yapmak, sigara ve alkol içmeyi kesmek gibi sağlıklı ve dengeli bir planlama ile yüksek kolesterol riskini önlemek mümkün olabilmektedir. (8)
Yüksek Kolesterol Ameliyatı
Yüksek kolesterol için belirli bir ameliyatla tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak, bazı koşullarına müdehale edilerek yüksek kolesterolü engellemek mümkündür. Örneğin, yüksek kolesterolün nedeni obezite ise, bariatrik cerrahi (obezite ameliyatı) düşünebilmektedir. (9)
Yüksek Kolesterol İçin Hangi Doktora Gidilir?
Yüksek kolesterol teşhisi ve tedavisi için aile hekimine, iç hastalıkları uzmanına, kalp hastalıkları uzmanına (kardiyolog) ya da bir diyetisyene başvurabilirsiniz. (10)
Yüksek Kolesterol Nedir?
Vücut, birçok hormon, D vitamini ve yağ sindirimine yardımcı safra asitlerini üretmek için kolesterole ihtiyaç duymaktadır. Bu ihtiyaçları karşılamak için kandaki kolesterolden az miktarda alınması yeterlidir.
Eğer kişinin kan dolaşımında çok fazla kolesterol varsa, bu aşırı kolesterol fazladan kalbe ait koroner arterler, beyindeki karotis arterler (şah damarı), bacaklara ve bağırsaklara kan sağlayan arterler de dâhil olmak üzere arter duvarları boyunca biriktirilebilmektedir.
Kolesterol birikintileri, arterlerin daralmasına ve tıkanmasına neden olmakta, vücudun kan akışını düşürmekte ve belirli bölümlerinde belirtiler ve plakların ortaya çıkmasına sebebiyet vermektedir. (11)
Yüksek Kolesterol Belirtileri
Yüksek kolesterol sıklıkla sessiz katil olarak adlandırılmaktadır, çünkü çoğu insan yüksek kolesterol başlangıcında gözle görülür herhangi bir belirti yaşamamaktadır. Yüksek kolesterol nasıl anlaşılır? Yüksek kolesterolün belirtileri şunlar olabilmektedir:
- Angina – kalbi besleyen bir veya daha fazla arterin daralmasından kaynaklanmaktadır
- Kalp krizi – kalbi besleyen atardamarların birinde meydana gelen tıkanıklığın bir sonucudur
- Felç – boyun veya beyindeki damarlardan birinde meydana gelen tıkanıklığın bir sonucudur
- Bacak kaslarını besleyen bir atardamar tıkanmasından kaynaklanan ağrı
Bu belirtiler, kalp ve dolaşım hastalığının varlığına da işaret etmektedir. (12)
Yüksek Kolesterol Nedenleri
Yüksek kolesterol neden olur? Yüksek kolesterolün birçok muhtemel nedeni bulunmaktadır. Başlıca nedenleri şunlardır:
- Genetik
- Diyet
- Temel sağlık koşulları
- Aşırı kilo
- Aktif olmayan yaşam tarzı
- Yaş ve cinsiyet
- Sigara içmek (13)