KIRIM’IN ALUPKA ŞEHRİNDE DÜNYAYA GELDİ
Amethan Sultan, 20 Ekim 1920 tarihinde Kırım’ın Alupka şehrinde dünyaya geldi. Babası Lak, annesi Kırım Tatarıydı. 1937 yılında yedinci sınıfı bitirdikten sonra, Akmescit (Simferopol) Demiryolu Meslek Okuluna kaydolan Amethan Sultan, Meslek okulundan mezun olduktan sonra demiryolu deposunda tesisatçı olarak çalıştı. Amethan çocukluk hayalinin peşinden giderek hem çalıştı, hem de havacılık kulübünde ders aldı. 1938 yılında da havacılık kulübünden mezun oldu.
II.DÜNYA SAVAŞI VE SÜRGÜN…
Amethan Sultan savaşa ilk günlerinde katıldı. İlk savaş uçuşlarına katıldığı zaman 1941 yılında 20 yaşındaydı. Genç Kırım Tatarı Yak-1 uçağında Stalingrad Savaşı’na katıldı. Burada hakkı ile ‘as’ olduğunu ispat ederek Alman asları ile çarpışacak özel bir avcı pilotları ekibine seçildi. Sovyetler Ordusu’nda pilottan Savaş Muhafızları 9. Hava Alayı Bölük Komutanı unvanına kadar yükseldi. II. Dünya Savaşı sırasında Amethan Sultan 603 savaş uçuşu gerçekleştirdi. 150 hava çarpışması sırasında, şahsen 30 ve grup olarak 19 düşman uçağını düşürdü. İki kere Sovyetler Birliği Kahramanlık Madalyası ile ödüllendirildi.
Sovyet Ordusu’nda içlerinde Amethan Sultan’ın da bulunduğu 30 bin Kırım Tatarının yer almasına rağmen Stalin tarafından Nazi işbirlikçisi ve hain ilan edilen tüm Kırım Tatar halkı, 18-20 Mayıs 1944 tarihlerinde yapılan operasyonla Kırım’dan Orta Asya, Sibirya ve Ural bölgesine sürüldü. Sürgünü engellemek için elinden gelen tüm çabayı sarf eden ancak başarılı olamayan Amethan Sultan, ailesinin bir kısmını kurtarmasına rağmen erkek kardeşinin Gulag kamplarından birinde ölmesini engelleyemedi.
SAVAŞ BİTTİ, AMA UÇMA SEVGİSİ BİTMEDİ
Savaş bitse de Amethan Sultan’ın uçma sevgisi bitmemişti. Amethan gökyüzü, uçaklar ve uçak motorunun gürültüsü olmadan yaşayamıyordu. Hayatını pilot olarak devam ettirmek için çok çaba sarf etmişti.
1947 yılında Moskova Bölgesinde bulunan Jukovskiy şehrindeki Uçuş ve Araştırma Enstitüsü’nde test pilotu olarak göreve başladı. Çok sayıda uçuşu değişik tipteki uçaklarda koltuk fırlatma sisteminin geliştirilmesi amacıyla gerçekleştirdi.
Amethan Sultan kısa zaman içinde en iyi Sovyet test pilotlarından biri oldu. Sovyetler Birliği’nin havacılık gelişiminde Amethan Sultan önemli rol oynadı.
TRAJİK ÖLÜM
Amethan Sultan gökyüzüne aşıktı. Gökyüzü de ona karşılık olarak ilham veriyordu. Ancak gökyüzü de onun sonununu getirdi. 1 Şubat 1971 yılında uçan laboratuvar Tu -16’da test uçuşu sırasında meydana gelen kaza sonucu hayatını kaybetti.
Amethan Sultan’ın mezarı Moskova’da Novodeviçye mezarlığında bulunuyor. Amethan Sultan’ın vefatının üzerinden 45 yıl geçti. Ancak insanlar hala onun başarılarını hatırlıyor ve saygıyla anıyorlar.