

SIK SORULAN SORULAR
Aritmi ne demektir?
Aritmi; ritim
bozukluğu demektir. Aritmiler; kalbin kasılmasını sağlayan elektriksel uyarının
(bakınız)
çıkışında veya iletilmesinde problemlerden oluşur. İlk bakışta zannedildiği
gibi her zaman düzensiz kalp atışı anlamına gelmez.
Kalp hızıyla ritim bozukluğunun bir ilişkisi var mıdır?
Kalp hızı, kalbin dakikadaki atım sayısıdır.
Nabızdan veya kalbin doğrudan dinlenilmesi ile (kulağınızı dayayarak ve
steteskop ile) kalp hızı bulunabilir. Normalde kalp hızı dakika
60-100 arasındadır. Aritmi ve anormal kalp hızı birlikte meydana
gelmek zorunda değildir. Aritmiler, normal, yavaş (bradiaritmiler; dakikada 60 atımdan
az) veya hızlı (takiaritmiler; dakikada 100 atıştan fazla) kalp hızıyla birlikte meydana
gelebilir. Aritmideki nabzın kendi içinde bir düzeni olabileceği gibi (1 normal
1 ekstra atım veya 2 normal 1 ekstra atım gibi) tamamen düzensiz de olabilir
(örnek:
atriyal fibrilasyon).
Dolayısı ile düzenli bir nabızda da aritmi olabileceği gibi, normal, yavaş veya
yüksek kalp hızlarında da da aritmi olabilir,
Aritminin nedeni nedir?
-
Koroner arter
hastalığı (kalp damar hastalığı),
-
Kandaki elektrolit dengesizlikleri (potasyum düşüklüğü veya yüksekliği vb),
-
Kalp kası hastalıkları,
-
Kalp krizi sonrasında oluşan hasarlar,
-
Kalp ameliyatından sonraki iyileşme süreci,
Aritmiler, normal ve sağlıklı kalplerde de görülebilir.
Önemli ve
sık görülen aritmiler nelerdir?
Atriyal Prematür (erken) Atımlar (APA, APS, APC, SVE): Bunlar kulakçıklarda zamanından önce oluşan ekstra atışlardır.
Çoğunlukla zararsızlardır ve tedavi gerektirmezler. Ancak sık olursa atriyal
fibrilasyon denen önemli bir ritim bozukluğunun habercisi olabilir.
Atriyal prematür (erken)
atımlar (Okla gösterilenler).
Ventriküler Prematür (erken) Atımlar (VPA, VPS, VE, PVC): Bunlar en yaygın aritmiler arasındadır ve kalp
rahatsızlığı olan ya da olmayan bir çok insanda görülebilir. Bazı insanlarda stres, fazla kafein ya
da nikotin ya da fazla egzersize bağlı olarak görülebilir. Fakat bazen VPS'ler
kalp hastalığı veya kalp hastalığı dışında da (tiroid hastalıkları, elektrolit dengesizliği
vs) ortaya çıkabilir.
Sık VPS'si ve/veya buna bağlı
semptomları olan insanlar bir kalp doktoru tarafından incelenmelidirler. Yine de bir çok
insanda VPS'ler genellikle zararsızlardır ve tedaviye nadiren ihtiyaç duyulur.
Ventriküler prematür (erken)
atımlar (Okla gösterilenler). En sık görülen aritmi tipi, hemen hemen hepimizde
değişen sıklıkta bulunur.
Atriyal Fibrilasyon (AF): AF (Bkz.
atriyal
fibrilasyon); kulakçıkların normal olmayan bir şekilde kasılmasına neden olan, çok
yaygın görülen düzensiz bir kalp ritmidir. En önemli ve korkulan yan etkisi
kalp içinde pıhtı oluşmasına zemin hazırlaması ve bu pıhtıların yerinden kopup
vücudun değişik yerlerine (özellikle beyine) gidip ciddi problemlere yol
açmasıdır. Atriyal fibrilasyon sağlıklı insanlarda da nadiren görülebilmekle
birlikte özellikle bazı durumlarda sık görülür:
-
Kalp damar hastalığı
-
Tiroid bezinin aşırı
çalışması (zehirli guatr: tirotoksikoz),
-
Hipertansiyon
-
Kalp kapak
hastalıkları (özellikle mitral darlığı)
-
Kalp yetmezliği
Yaş ilerledikçe atriyal
fibrilasyon görülme sıklığı artar.
Atriyal Fibrilasyon: Çoğunlukla
bir organik kalp hastalığı sonucu olan ve yaşla sıklığı artan bir aritmi. EKG'de
dalgaların düzenli olmadığı görülür, bununla paralel olarak nabız da
düzensizdir. En büyük yan etkisi, kalpte pıhtı oluşumuna zemin hazırlamasıdır.
Atriyal flutter: Kulakçıklarda çok hızlı kasılmalar vardır. Bu
kasılmalar, genelde atriyal fibrilasyondan daha organize ve daha düzenlidir. Bu aritmi daha
çok kalp rahatsızlığı olan insanlarda görülür.
Çoğunlukla atriyal fibrilasyona dönüşür.
Paroksismal supraventriküler takikardi (PSVT, PAT): Karıncıkların
üst bölümünden başlayan genellikle
hızı dakikada 150-200 arasında, düzenli bir aritmidir. PSVT aniden başlar ve birden sona erer.
Süresi değişkendir. Kalp hızı yüksek olduğu için özellikle uzun sürerse
rahatsızlık uyandırır. Kendiliğinden geçebildiği gibi, bazı manevralarla
(öksürme, kusma refleksini uyandırma vb) da sonlanabilir. Bazen ise sonlanması
için sağlık kuruluşunda damardan ilaç vermek gerekebilir. Toplumda nadir olmayarak görülür.
İki temel
çeşidi vardır: Aksesuar yola bağlı olan ve AV nodal reentran takikardiler.
Aksesuar yola bağlı takikardiler: Kulakçıklar ve karıncıklar arasında, normalde
olmaması gereken kestirme bir yoldan dolayı oluşur. Uyarılar normal iletim
yollarının yanı sıra ekstra yollardan da geçerler; bu da uyarıların kalbin içinde çok hızlı bir şekilde
iletilerek kalbin alışılmadık şekilde hızlı atmasına sebep olur.
AV nodal reentran taşikardiler: AV düğümden geçen birden çok yol olmasına bağlı olarak
hızlı kalp ritmi. Kalp çarpıntısına, bayılmaya veya kalp yetmezliğine sebep olabilir. Bir çok
durumda ilaçlar pacemaker (kalp pili) veya sağlık personeli tarafından yaptırılan basit bir
manevra ile sonlandırılabilirler.
Ventriküler Takikardi (VT): Ciddi bir aritmidir. Karıncıklardan
kaynaklanır. Bu hızlı ritim, kalbin
yeterince kanla dolmasını engeller, böylelikle vücuda daha az kan pompalanır. Kalp
rahatsızlığı olan insanlarda sonuçları çok ciddi olabilir ve yanında kanın
yeteri kadar pompalanmamasına bağlı şikayetler (baş dönmesi, göz kararması vb)
gözlenebilir. Zamanında tanınmalı ve müdahale edilmelidir.
Ventriküler Fibrilasyon: Karıncıklardan kaynaklanan tamamen düzensiz
ve yetersiz kasılmalardan
oluşan ölümcül bir ritim bozukluğudur. Karıncıklar kas seğirmesi gibi titrer,
etkili bir kasılma oluşturamaz ve vücuda kan pompalayamazlar.
Hastaya
yeniden canlandırma (resussitasyon) canlandırma ve defibrilasyon (elektroşok)
yapılmalıdır.
Ventriküler Fibrilasyon:
Ölümcül aritmi. Kalpte etkili bir kasılma olmaz, ancak kas seğirmesi gibi
titreşimler olur. EKG' de düzenli dalgalar yerine kaotik, bir düzeni olmayan
dalgalar vardır. Zamanında müdahale edilmediği takdirde ölümle sonlanır.
Müdahale, elektrik şoku uygulanarak (defibrilasyon) yapılır.
Bunların dışında aritmi nedeni olabilen bazı durumlar da vardır:
Uzun QT sendromu: QT aralığı
elektrokardiyogram (EKG) üzerinde
belirlenir. QT aralığı normalden uzun olduğunda
ventriküler takikardinin ölümcül olabilecek bir çeşidi olan "torsades des pointes" riskini
artırır. Uzun QT sendromu gençlerde ölüme yol açabilen kalıtsal bir durumdur. Antiaritmik
ilaçlarla, pacemaker, elektriksel kardiyoversiyon (elektroşok), defibrilasyon veya ICDler
ile
(implante edilebilir kardiyoverter defibrilatör) veya
ablasyon tedavisiyle tedavi edilebilir.
Bradiaritmiler (kalp hızının yavaş olduğu aritmiler): Bunlar kalbin
elektriksel iletim sistemindeki bir rahatsızlıktan kaynaklanabilecek yavaş kalp
ritimleridir. Kalpte uyarı çıkaran merkez olan sinüs düğümü hastalıkları ve
iletimi engelleyebilen kalp blokları başlıca nedenlerdir:
- Sinüs düğümü hastalıkları: Hasta sinüs sendromu: Burada
sinüs düğümü yeteri kadar uyarı çıkaramaz. Atım hızı azalır. Bayılma oluşturacak
düzeylerde yavaşlama olursa
kalp pili (pacemaker) takılır.
- Kalp blokları: Elektriksel uyarının sinüs düğümünde
oluşup kulakçıklara, daha sonra karıncıklara ve en son kalp hücrelerine gidiş
yolu boyunca, yolun herhangi bir bölgesinde gecikmesi ya da tamamen bloke
olması. Kalp düzensiz ve genellikle daha yavaş atar. Durum ciddiyse
kalp pili (pacemaker)
ile tedavi edilir.
Aritmilerde ne gibi şikayetler olur?
Aritmiler sessiz ve şikayetsiz olabilir. Doktor muayene sırasında
kalbinizi dinleyip, nabzınızı kontrol
ederek veya elektrokardiyogram (EKG) sayesinde düzensiz kalp atışını tespit edebilir.
Bazen ise değişen derecelerde şikayetler olabilir:
-
Çarpıntı (kuş kanat
çırpıyormuş gibi, motor tekliyormuş gibi tarif edilebilir),
-
Göğüste veya boyunda vuruntu hissi,
-
Baş dönmesi,
-
Bayılma,
-
Nefes darlığı,
-
Göğüste rahatsızlık hissi,
-
Güçsüz veya yorgun hissetmek.
Aritmiler nasıl teşhis edilir?
Aritmileri ve nedenlerini teşhis etmek için yapılan testler şunlardır:
Aritmiler nasıl tedavi
edilir?
Tedavi, aritminin çeşidi ve ciddiyetine bağlıdır.
Başlıca tedavi yöntemleri:
-
Yaşam tarzında değişiklikler,
-
İlaç (antiaritmik
ilaçlar),
-
Kardiyoversiyon veya defibrilasyon (elektrik şoku ile tedavi),
-
Pacemaker
(kalp pili),
-
Kateter
ablasyon,
-
Cerrahi.
Bazı aritmilerde tedaviye gerek olmaz. Şimdi tedavi yöntemlerini tek tek
inceleyelim:
1. Aritmilerde ne gibi yaşam tarzı değişiklikleri
yapılmalıdır?
-
Düzensiz kalp ritmi belli aktiviteler sırasında ortaya çıkıyorsa bunları
yapmaktan kaçınmak gerekir,
-
Sigara bırakılmalı,
-
Alkol tüketimi sınırlandırılmalı,
-
Kafein kullanımı sınırlandırmalı ya da
bırakılmalı (Bazı insanlar kafeine duyarlıdır ve çay, kahve, kola gibi
kafeinli ürünler kullanırken daha fazla şikayet ortaya çıkabilir.)
-
Nezle ve öksürük ilaçlarından
uzak durulmalıdır, çünkü bunlardan bazıları
düzensiz kalp ritmini teşvik eden maddeler içermektedir.
2. Aritmilerin tedavisinde hangi ilaçlar kullanılır?
Aritmilerin tedavisi için çeşitli ilaçlar mevcuttur:
-
Antiaritmik ilaçlar: Bu ilaçlar kalp hızını kontrol altında tutarlar ve aritmiyi baskılarlar.
-
Kan sulandırıcı ilaçlar (Antikoagülan ve antiplateletler): Bu ilaçlar,
atriyal fibrilasyon gibi aritmilerde kan pıhtısı riskini azaltırlar (coumadin,
aspirin, plavix vb).
3. Elektriksel kardiyoversiyon ve
defibrilasyon nedir?
İlaçlar, atriyal fibrilasyon gibi aritmileri
düzeltemiyorsa kardiyoversiyon gerekebilir. Kardiyoversiyon; kısa süreli anestezi uygulamasından sonra, göğüs duvarından
kalbi senkronize eden ve normal ritmin tekrar başlamasını sağlayan elektrik şoku verilme
işlemidir.
Bu işlem, kardiyoverter/defibrilatör adı verilen taşınabilir cihazlarla yapılır.
Kardiyoverter/defibrilatör
cihazı
Defibrilasyon ise yalnızca, müdahale edilmediği
takdirde ölümle sonuçlanan ventriküler fibrilasyonda yapılır.
4. Pacemaker (kalp pili) nedir?
Pacemaker, uygun bir kalp hızı sağlamak için kalp kasına küçük elektriksel uyarılar gönderen
bir alettir. Kalp pilleri öncelikli olarak kalbin çok yavaş atmasını önlerler. Kalp pilleri
elektriksel uyarı üreten bir jeneratör ve elektronik bir ünite ile bu uyarıları kalp kasına ileten elektrodlardan
oluşur. Yeni kalp pillerinin kalp hızını ve aritmileri kontrol etmeye yönelik
olarak oldukça gelişmiş özellikleri vardır (Bkz.
kalp pili
-pacemaker-)
5. Kateter ablasyonu nedir?
Ablasyon sırasında kalp içindeki anormal kalp ritmine sebep olan küçük bir doku bölgesine
bir kateter yardımıyla yüksek frekanslı elektrik enerjisi gönderilir. Bu enerji anormal kalp
ritminin yolunu kapatır. Ablasyon birçok PSVT, atriyal flutter ve bazı atriyal ve ventriküler takikardi tedavilerinde kullanılır. Ayrıca
atriyal fibrilasyonu olan insanlarda
hız kontrolu yapmak amacıyla,
kulakçıklar ve karıncıklar arasındaki elektriksel yolu kapatmada da kullanılabilir. Ablasyon,
optimum tedaviyi sağlamak için diğer prosedürlerle birlikte uygulanabilir (Bakınız:
ablasyon).
6. Ritim bozukluklarında uygulanan kalp ameliyatları nelerdir?
Günümüzde gelişmiş ilaçlar ve ablasyon tekniklerinin
var olmasından dolayı kalp ameliyatları aritmi tedavisinde sık kullanılmaz.
Ancak başka nedenden dolayı kalp ameliyatı olanlarda ek olarak yapılabilir (Atriyal fibrilasyonun giderilmesinde kullanılan Maze ameliyatı
gibi).
___
Son gözden geçirilen tarih: 28 Mart 2012