1
LOGO Travma Nedir? Post Travmatik Stres Bozukluğu
2
Company Logo İçerik Travma Nedir? 1 Post Travmatik Stres Bozukluğu 2 Belirtileri 3 Ne Yapılabilir? 4
3
Company Logo Travma Kişiyi aşırı korkutan, dehşet içinde bırakan, çaresizlik yaratan, çoğu kez olağandışı ve beklenmedik olayların yolaçtığı etkilere ruhsal travma diyoruz.
4
Company Logo Travma Olay -korku, dehşet veya çaresizlik hissi yaratmışsa, Travma Olayda -kişinin kendisinin veya yakınının ölüm veya yaralanma tehlikesi varsa
5
Company Logo Travma Hangi Olaylar Travmaya Yol Açar * Doğal afetler (deprem, sel, yangın) * İnsan eliyle yapılan travmalar (savaş, işkence, tecavüz) * Kazalar (iş, trafik) * Beklenmedik ölümler * Ciddi-ölümcül hastalıklara yakalanma
6
Company Logo Travma Depresyon Hayattan keyif almama, genel isteksizlik hali… Travma sonrası stres hastalığında (TSSH) ise: -uykusuzluk, -kabuslar, -olayla ilgili anıların rahatsız edici biçimde sık sık hatırlanması, -sürekli olarak olayın tekrarlanacağı korkusu ve bu nedenle diken üstünde hissetme,
7
Company Logo Travma Depresyon Hayattan keyif almama, genel isteksizlik hali… Travma sonrası stres hastalığında (TSSH) ise: -kolay irkilme, -çabuk sinirlenme, -gelecekle ilgili plan yapamama, -yabancılaşma (başkaları beni veya yaşadıklarımı anlamıyor hissi), -olayı hatırlatan durumlarda huzursuz olma ve bu durumlardan kaçınma..görülür.
8
Company Logo Travma Kadınlar, geçmişte ruhsal travma yaşayanlar, başka ruhsal veya bedensel hastalığı olanlar ve travmayı daha şiddetli yaşayanlar daha fazla risk altındadır.
9
Company Logo Travma * Depremde enkaz altında kalanlar kalmayanlara göre, * Yakınını kaybedenler kaybetmeyenlere göre, * Evi hasar görenler görmeyenlere göre.. daha fazla ruhsal sorun yaşarlar. Bunun dışında travma sırasında yaşanan korkunun derecesi de önemlidir: Örneğin deprem anında çok fazla korktuklarını, hiçbir şey düşünemeyip donup kaldıklarını söyleyenler arasında TSSB oranları daha yüksektir.
10
Company Logo TSSB Belirtileri Kaçınma Aşırı Uyarılma Yeniden Yaşama (Hatırlama)
11
Company Logo TSSB Belirtileri Yeniden yaşama (hatırlama): Travma yaşayan kişide olaydan sonra olayla ilgili anıların zihnine gelmesi sık görülür. Olayla ilgili görüntüler ve sesler onları düşünmek istemediğinde veya aklına getirecek bir durum olmadığı halde bile kişinin zihnine gelebilir. Bu anıların canlanması kişiyi genellikle çok rahatsız eder ve iç sıkıntısı, çarpıntı, terleme, titreme, nefes alamama gibi bunaltı belirtilerine yol açar. Bazen de kişi olayı gerçekten yaşıyor gibi olur. Gerçekte bir sarsıntı olmadığı halde yer sallanıyor gibi hissetme, uyanıkken travma anıyla ilgili hayaller görme buna örnektir. Kişi bu durumu öylesine gerçekçi yaşar ki, ona uygun davranabilir: örneğin gördüğü hayallerle konuşabilir, bir tehlike olmadığı halde kaçmaya çalışabilir.
12
Company Logo TSSB Belirtileri Kaçınma: Kişi olayı hatırlatan yer, durum, konuşma, hatta duygu ve düşüncelerden mümkün olduğunca uzak durmaya çalışır. Olayı hatırlamak büyük bir sıkıntı, acı ve korku hissine yol açtığı için kişi olayı hatırlatan yerlere gitmez, bu konulardan bahsetmez veya konuşulan yerlerden uzak durur. Enkaz altında kalmış bazı kişiler evin enkazının bulunduğu yeri, hatta o şehri ziyaret edemeyebilir, olaydan bahsedemeyebilir. Ruhsal travmalardan sonra insanlardan uzaklaşma, gelecek beklentisinin kalmaması gibi belirtiler de görülebilir. “Benim yaşadıklarımı kimse anlayamaz” tarzında düşünme sık görülür. Kişiler olayı yaşamamış kişilerden duygusal olarak uzak hissedebilirler, duygularında körelme olur, sevinç ve üzüntü hissedemeyebilirler.
13
Company Logo TSSB Belirtileri Aşırı uyarılma: Ruhsal travmadan etkilenmiş kişiler kendilerini diken üstünde, sürekli tetikte hissedebilirler. Her an o olay tekrar olacakmış gibi gelebilir. Davranışlarını bu ihtimali düşünerek şekillendirirler, bu konuda aşırı tedbirli davranırlar. Örneğin istemeden de olsa girdikleri binanın çatlağı var mı, kapısından kolay kaçılabilir mi diye kontrol ederler. Yolda yürürken üstüne devrilmesinden korkup direklere yaklaşmazlar. Tehlikeler konusunda abartılı tedbirler alabilirler. Aşırı uyarılmanın diğer göstergeleri ani ses ve hareketlerde irkilme veya yerinden sıçramadır. Kapı çarpması, yüksek sesle konuşma, birinin aniden odaya girmesi gibi beklenmedik durumlar kişinin yerinden sıçramasına ve uzunca sürebilen bunaltı belirtilerine (çarpıntı, terleme, titreme, nefes daralması) yol açar.
14
Company Logo Ne Yapılabilir? Tedaviden Kaçınma Sebepleri 1. Yaşadıklarının bir ruhsal rahatsızlık olduğunu bilmediği veya belirtileri kendi güçsüzlüğüne-eksikliğine bağladığı için, 2. Sorunların tedavi edilebileceğini bilmediği için, 3. Tedavi imkanlarına nasıl ulaşacağını bilmediği için, 4. Maddi imkanları olmadığı için 5. Sorunlarını konuşmaya utanıp sıkıldığı için veya rahatsız olduğu için…. tedaviye başvurmuyor olabilir
15
Company Logo Ne Yapılabilir? TSSB tedavisi var olan bir hastalıktır. İlaçla ve psikoterapi ile tedavi yapılır. Belirtileri gösteren bireylerin okul rehber öğretmenlerine yararlanması gerekir.