Kolon kanseri, kolon dokularında malign (kanser) hücrelerin oluştuğu bir hastalıktır.
Sağlık geçmişi kolon kanseri geliştirme riskini etkiler.
Kolon kanseri belirtileri arasında dışkıda kan veya bağırsak alışkanlıklarında değişiklik bulunur.
Kolon kanserini teşhis etmek için kolon ve rektumu inceleyen testler kullanılır.
Bazı faktörler prognozu (iyileşme şansı) ve tedavi seçeneklerini etkiler.
Kolon kanseri, kolon dokularında malign (kanser) hücrelerin oluştuğu bir hastalıktır.
Kolon, vücudun sindirim sisteminin bir parçasıdır. Sindirim sistemi besinlerin (vitaminler, mineraller, karbonhidratlar, yağlar, proteinler ve su) emilmesini sağlar, işler ve atık maddelerin vücuttan atılmasına yardımcı olur. Sindirim sistemi yemek borusu, mide, ince ve kalın bağırsaklardan oluşur. Kolon (kalın bağırsak) kalın bağırsağın ana kısmıdır ve yaklaşık 150 cm uzunluğundadır. Birlikte, rektum ve anal kanal kalın bağırsağın son kısmını oluşturur ve yaklaşık 15-20 cm uzunluğundadır. Anal kanal anüste biter (kalın bağırsağın vücudun dışına açılması).
Sağlık geçmişi kolon kanseri geliştirme riskini etkiler.
Bir hastalığa yakalanma şansınızı artıran her şeye risk faktörü denir. Risk faktörünün olması kanser olacağın anlamına gelmez; risk faktörlerine sahip olmamanız kanser olmayacağınız anlamına gelmez. Kolorektal kanser için risk altında olabileceğinizi düşünüyorsanız doktorunuzla görüşün.
Kolorektal kanser için risk faktörleri şunları içerir:
Birinci derece akrabada (ebeveyn, kardeş veya çocuk) ailede kolon veya rektum kanseri öyküsü olması.
Kolon, rektum veya yumurtalık kanseri geçmişine sahip olmak.
Yüksek riskli adenom öyküsüne sahip olmak (1 santimetre veya daha büyük boyutta olan veya mikroskop altında anormal görünen hücreleri olan kolorektal polipler).
Ailesel adenomatöz polipoz (FAP) veya Lynch sendromu (kalıtsal polip dışı kolorektal kanser) riskini artıran belirli genlerde kalıtsal değişikliklere sahip olmak.
8 yıl veya daha uzun süredir kronik ülseratif kolit veya Crohn hastalığı öyküsü olması.
Günde üç veya daha fazla alkollü içki içmek.
Sigara içmek.
Obezite.
Yaşlılık çoğu kanser için ana risk faktörüdür. Yaşlandıkça kanser olma şansı artar.
Kolon kanseri belirtileri arasında dışkıda kan veya bağırsak alışkanlıklarında değişiklik bulunur.
Bunlar ve diğer belirti ve semptomlara kolon kanseri veya diğer koşullar neden olabilir.
Aşağıdakilerden herhangi birine sahipseniz doktorunuza danışın:
Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik.
Dışkıda kan (parlak kırmızı veya çok koyu).
İshal, kabızlık veya bağırsağın tamamen boşalmadığı hissi.
Normalden çok daha ince dışkılama.
Sık gaz ağrıları, şişkinlik, dolgunluk veya kramplar.
Bilinmeyen bir nedenden dolayı kilo kaybı.
Çok yorgun hissetmek.
Kusma.
Kolon kanserini teşhis etmek için kolon ve rektumu inceleyen testler kullanılır.
Fizik muayene ve sağlık geçmişi
Dijital rektal muayene: Anüsün ve rektumun muayenesi
Gaitada gizli kan testi
Kolonoskopi: Polipler (küçük şişkin doku alanları ), diğer anormal alanlar veya kanser için rektum ve kolonun içine bakma prosedürüdür. Anestezi ya da sedasyon altında rektumdan (anüsten) kolona bir kolonoskop sokulur. Kolonoskop bir ışık ve görüntüleme için bir lens ile ince, tüp benzeri bir alettir. Ayrıca kanser belirtileri için mikroskop altında kontrol edilen polipleri veya doku örneklerini çıkarmak için bir aparata sahip olabilir.
Sanal kolonoskopi: Kolonun bir dizi resmini yapmak için bilgisayarlı tomografi adı verilen bir dizi röntgen kullanan bir prosedür. Bir bilgisayar, polipleri ve kolonun iç yüzeyinde olağandışı görünen herhangi bir şeyi gösterebilecek ayrıntılı görüntüler oluşturmak için resimleri bir araya getirir. Bu test ayrıca kolonografi veya BT kolonografi olarak da adlandırılır.
Biyopsi: Kanser belirtilerini kontrol etmek için bir patolog tarafından mikroskop altında görülebilecek şekilde hücre veya dokuların çıkarılması.
DNA dışkı testi: Bu test, kolorektal kanser belirtisi olabilecek genetik değişiklikler için dışkı hücrelerindeki DNA’yı kontrol eder.
Bazı faktörler prognozu (iyileşme şansı) ve tedavi seçeneklerini etkiler.
Prognoz ve tedavi seçenekleri aşağıdakilere bağlıdır:
Kanserin evresi (kanserin sadece kolon duvarında olup olmadığı veya kolon duvarından yayılıp yayılmadığı veya lenf düğümlerine veya vücudun başka yerlerine yayılıp yayılmadığı).
Kanserin kolonda bloke olup olmadığı veya bir delik açıp açmadığı.
Ameliyattan sonra kanser hücresi kalıp kalmadığı.
Kanserin nüks edip etmediği.
Hastanın genel sağlığı.
Prognoz ayrıca tedavi başlamadan önce karsinoembriyonik antijenin (CEA) kan seviyelerine de bağlıdır. CEA, kanser varlığında kanda artabilen bir maddedir.
Kolon Kanseri Evreleri
Kolon kanseri teşhisi konduktan sonra, kanser hücrelerinin kolon içinde mi yoksa vücudun diğer bölgelerine mi yayıldığını öğrenmek için testler yapılır.
Evreleme sürecinde aşağıdaki testler ve prosedürler kullanılabilir:
Bilgisayarlı tomografi: Karın, pelvis veya göğüs gibi vücudun içindeki bölgelerin farklı açılardan çekilmiş bir dizi ayrıntılı resmini yapan bir prosedür.
MRI (manyetik rezonans görüntüleme): Kolon içindeki alanların bir dizi ayrıntılı resmini yapmak için bir mıknatıs, radyo dalgaları ve bir bilgisayar kullanan bir prosedür.
PET taraması (pozitron emisyon tomografi taraması): Vücuttaki kötü huylu tümör hücrelerini bulma prosedürü. Bir damara az miktarda radyoaktif glikoz (şeker) enjekte edilir. PET tarayıcı vücudun etrafında döner ve glikozun vücutta nerede kullanıldığının bir resmini yapar. Kötü huylu tümör hücreleri, normal hücrelerden daha aktif oldukları ve daha fazla glikoz aldıkları için resimde daha parlak görünmektedir.
Cerrahi: Tümörü çıkarmak ve kolondan ne kadar uzağa yayıldığını görmek için bir prosedür.
Lenf nodu biyopsisi: Bir lenf nodunun tamamının veya bir kısmının çıkarılması. Bir patolog, kanser hücrelerini kontrol etmek için lenf düğümü dokusunu mikroskop altında inceler. Bu, ameliyat sırasında veya endoskopik ultrason kılavuzluğunda ince iğne aspirasyon biyopsisi ile yapılabilir.
Karsinoembriyonik antijen (CEA) testi: Kandaki CEA seviyesini ölçen bir test. CEA, hem kanser hücrelerinden hem de normal hücrelerden kan dolaşımına salınır. Normal miktarlardan daha yüksek miktarda bulunduğunda, kolon kanseri veya diğer durumların bir işareti olabilir.
Kanserin vücutta yayılmasının üç yolu vardır. Kanser doku, lenf sistemi ve kan yoluyla yayılabilir.
Kanser başladığı yerden vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. Kanser vücudun başka bir bölgesine yayıldığında buna metastaz denir.
Kolon kanseri tedavi edildikten sonra tekrarlayabilir.