Massachusetts Üniversitesi’nin genç iktisatçılarından Isabella Weber’in Project Syndicate sitesinde yayımlanan ‘Satıcı Enflasyonunu Hedefe Koymak’ (Taking Aim at Sellers’ Inflation) başlıklı ilginç makalesini dikkatle okudum. Ben de ezelden beri güzel Türkçemizin “Üzüm üzüme baka baka kararır” atasözünden ilham alıp “Fiyat fiyata baka baka zamlanır” diyerek enflasyonun bir kısır döngü olduğunu vurgular dururdum.
Isabella Weber, üşenmemiş Adam Smith’in bundan 250 yıl önce yazdığı kitabında, firmaların kârlılık oranlarını sabit tutacak düzeyde fiyat zammı yapmalarının, ücret artışlarının yarattığı maliyet artışından daha fazla enflasyona sebep olduğunu anlatan bölümü bulup, sayfaların fotokopisini makalesine eklemiş. Boşuna güneşin altında yeni bir şey yok denmiyor.
Binlerce teşekkür Isabella Hanım. Weber’in makalesinde, bu sonucu firmaların, fırsat bulunca ‘sürümden çok birimden kazanmaya’ yönelmelerinin neden olduğu belirtiliyor. Bu davranıştan doğan enflasyona da ‘fırsatçı-flasyon’ (greed-flation) adı verilmiş. Ama iktisatçıların çoğunluğu firmaların bu şekilde suçlanmasına karşı. Bu ilginç konuyu irdelemeyi sürdüreceğim.