1 37 İŞKENCE VE DİĞER ZALİMANE, GAYRİ İNSANİ VEYA KÜÇÜLTÜCÜ MUAMELE VEYA CEZAYA KARŞI SÖZLEŞME Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 10 Aralõk 1984 tarih ve39/46 sayõlõ Kararõyla kabul edilip imza, onay ve katõlõma açõlmõştõr. Sözleşme 27(1). maddeye uygun olarak 26 Haziran 1987 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye Sözleşmeyi 25 Ocak 1988 tarihinde imzalamõş ve 21 Nisan 1988 tarihinde bir beyan ve bir ihtirazi kayõtla onaylamõştõr Sayõlõ Onay Kanunu 29 Nisan 1988 gün ve Sayõlõ Resmi Gazete'de yayõnlanmõştõr. Bu Sözleşmeye Taraf olan Devletler; Birleşmiş Milletler Antlaşmasõnda ilan edilen ilkelere uygun olarak insanlõk aleminin tüm mensuplarõnõn eşit ve vazgeçilmez haklarõnõn tanõnmasõnõn, dünyada hürriyetin, adaletin ve barõşõn temelini oluşturduğunu düşünerek, Bu haklarõn, kişinin haysiyetine bağlõ olarak meydana geldiğini kabul ederek, Devletlerin Birleşmiş Milletler Antlaşmasõ ve özellikle 55. madde gereğince İnsan Haklarõ ve Ana Hürriyetlerine saygõyõ dünyada yaymak ve bunlara uyma yükümlerini düşünerek, Hiç kimsenin işkence veya zalimane, gayrõinsani veya küçültücü muamele veya cezaya tabi tutulmamasõnõ öngören, İnsan Haklarõ Evrensel Beyannamesi nin 5. ve Uluslararasõ Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi nin 7. maddelerini dikkate alarak, Genel Kurul tarafõndan 9 Aralõk 1975 tarihinde kabul edilen, İşkenceye ve Diğer Zalimane, Gayrõinsani veya Küçültücü Muamele veya Cezaya Tabi Tutulan Kimselerin Korunmalarõ Hakkõnda Beyanname yi keza dikkate alarak,
2 TBMM İnsan Haklarõnõ İnceleme Komisyonu 38 Bütün dünyada işkence ve diğer zalimane, gayrõinsani veya küçültücü muamele veya cezaya karşõ mücadeleyi daha etkinleştirmeyi arzulayarak, Aşağõdaki maddeler üzerinde anlaşmõşlardõr. KISIM I Madde 1 1. Sözleşme amaçlarõna göre, İşkence terimi, bir şahsa veya bir üçüncü şahsa, bu şahsõn veya üçüncü şahsõn işlediği veya işlediğinden şüphe edilen bir fiil sebebiyle, cezalandõrmak amacõyla bilgi veya itiraf elde etmek için veya ayrõm gözeten herhangi bir sebep dolayõsõyla bir kamu görevlisinin veya bu sõfatla hareket eden bir başka şahsõn teşviki veya rõzasõ veya muvafakatõyla uygulanan fiziki veya manevi ağõr acõ veya õzdõrap veren bir fiil anlamõna gelir. Bu yalnõzca yasal müeyyidelerin uygulanmasõndan doğan, tabiatõnda olan veya arõzi olarak husule gelen acõ ve õzdõrabõ içermez. 2. Bu madde, konu hakkõnda daha geniş uygulama hükümleri ihtiva eden herhangi uluslararasõ bir belge veya milli mevzuata helal getirmez. Madde 2 1. Sözleşmeye Taraf Devlet, yetkisi altõndaki ülkelerde işkence olaylarõnõ önlemek için etkili kanuni, idari, adli veya başka tedbirleri alacaktõr. 2. Hiçbir istisnai durum, ne harp hali ne de bir harp tehdidi, dahili siyasi istikrarsõzlõk veya herhangi başka bir olağanüstü hal, işkencenin uygulanmasõ için gerekçe gösterilemez. 3. Bir üst görevlinin veya bir kamu merciinin emri, işkencenin haklõlõğõna gerekçe kabul edilemez. Madde 3 1. Hiçbir Taraf Devlet bir şahsõ, işkenceye tabi tutulacağõ tehlikesinde olduğuna dair esaslõ sebeplerin bulunduğu kanaatini uyandõran başka devlete geri göndermeyecek, sõnõrdõşõ etmeyecek veya iade etmeyecektir. 2. Bu gibi esaslõ sebeplerin bulunup bulunmadõğõnõ tayin maksadõyla, yetkili merciler, sözkonusu devlette mümkün olduğu kadar sistemli biçimde yaygõn, açõk seçik ve kütlevi insan haklarõ ihlalleri bulunup bulunmadõğõ dahil tüm ilgili hususlarõ göz önünde tutacaktõr.
3 39 Madde 4 1. Her Taraf Devlet, tüm işkence eylemlerinin kendi ceza kanununa göre suç olmasõnõ sağlayacaktõr. Aynõ şekilde, işkence yapmaya teşebbüs ve işkenceye iştirak veya suç ortaklõğõ yapan şahsõn fiili suç sayõlacaktõr. 2. Her Taraf Devlet, fiilleri ağõrlõklarõnõ dikkate alarak uygun müeyyidelerle cezalandõracaktõr. Madde 5 1. Her Taraf Devlet, aşağõdaki hallerde, 4. maddede zikredilen suçlar üzerinde kendi yetkisini tesis etmek için gerekli olabilecek tedbirleri alacaktõr. a) Suçlar yetkisi altõndaki ülkelerde veya bu Devlete kayõtlõ bir gemi veya uçakta işlenmişse, b) İtham olunan sanõk bu Devlet uyrukluğunda ise, c) İşkence suçu mağduru bu Devletin uyrukluğunda olup, bu Devletin uygun görmesi halinde, 2. Aynõ şekilde her Taraf Devlet, itham olunan şahsõn kendi yetkisi altõndaki ülkelerde bulunmasõ ve bu şahsi 8. maddeye uygun olarak bu maddenin 1. paragrafõnda zikredilen Devletlerden herhangi birisine iade etmediği takdirde kendi yetkisini tesis etmek için lüzumlu olabilecek tedbirleri alacaktõr. 3. Bu Sözleşme iç hukuka uygun olarak uygulanan herhangi bir ceza yetkisini bertaraf etmemektedir. Madde 6 1. Kendisinde mevcut bilgilerin incelenmesini müteakip, tatmin olmasõ üzerine, şartlar gerektiriyor ise, 4. maddede zikredilen herhangi bir suçu işlediği iddia edilen şahsõn ülkesinde bulunduğu herhangi bir Sözleşmeye Taraf Devlet bu şahsõ tutuklayacak veya hazõr bulunmasõnõ sağlayacak diğer hukuki tedbirleri alacaktõr. Tutuklama ve öteki hukuki tedbirler, bu Devlet kanununda öngörüldüğü şekilde sağlanacak ancak sadece herhangi bir ceza veya iade kovuşturmasõnõn başlatõlmasõna imkan sağlayacak kadar devam edebilecektir. 2. Bu Devlet derhal olaylarõn bir ön soruşturmasõnõ yapacaktõr. 3. Bu maddenin 1. paragrafõna uygun şekilde tutuklanan her şahõs, uyruğunda olduğu Devletin, vatansõz ise mutad olarak ikamet ettiği
4 TBMM İnsan Haklarõnõ İnceleme Komisyonu 40 Devletin uygun en yakõn temsilcisi ile derhal haberleşmesine yardõmcõ olunacaktõr. 4. Bir Devlet, bu maddeye uygun olarak, bir şahsõ tutukladõğõnda 5. maddenin 1. paragrafõnda atõf yapõlan Devletlere derhal şahsõn tutuklandõğõnõ ve tutuklanmasõnõ gerektiren şartlarõ bildirecektir. Bu maddenin 2. paragrafõnda öngörülen ön soruşturma işlemini tamamlayan Devlet vardõğõ sonuçlarõ bu Devletlere hemen bildirecek ve yetkisini kullanõp kullanmayacağõnõ da belirtecektir. Madde 7 1. Yetkisi altõndaki ülkelerde 4. maddede zikredilen herhangi bir suçu işlediği iddia olunan bir şahsõn bulunduğu Taraf Devlet, 5. maddedeki halleri teemmül ettikten sonra, sanõğõ iade etmediği takdirde, kovuşturma amacõyla dosyayõ yetkili mercilerine intikal ettirecektir. 2. Bu merciler, o Devletin kanunlarõ gereğince ciddi nitelikte diğer herhangi bir suç olayõnda olduğu gibi aynõ şekilde karar alacaklardõr. 5. maddenin 2. paragrafõnda atõf yapõlan hallerde kovuşturma ve mahkumiyet için gerekli delil ölçüleri 5. maddenin, 1. paragrafõndaki hallere uygulananlardan hiçbir şekilde daha az kesin olmayacaktõr maddede zikredilen suçlardan herhangi birisi ile ilgili olarak hakkõnda kovuşturma yapõlan herhangi bir şahsa, kovuşturmanõn tüm safhalarõnda adil muamele garanti edilecektir. Madde 8 1. Taraf Devletler arasõnda mevcut herhangi bir suçlularõn iadesi sözleşmesinde, 4. maddede zikredilen suçlar, iade edilebilir suçlar meyanõnda kabul edilecektir. Taraf Devletler bu gibi suçlarõ aralarõnda yapõlacak bir suçlularõn iadesi sözleşmesine iade edilir suçlar olarak dahil etmeyi yükümlenmişlerdir. 2. İadeyi bir sözleşmenin mevcudiyeti şartõna bağlayan bir Taraf Devlet aralarõnda iade sözleşmesi olmayan sözleşmeye Taraf diğer bir Devletten iade için talep aldõğõ takdirde, bu suçlarla ilgili olarak bu Sözleşmeyi iade için bir hukuki temel olarak düşünebilir. İade, talep edilen Devlet kanununun diğer şartlarõna tabi olacaktõr. 3. İadeyi bir sözleşmenin bulunmasõ şartõna bağlamayan Taraf Devletler talep olunan Devletin kanunu tarafõndan öngörülen şartlara bağlõ olarak aralarõnda bu suçlarõ iade edilir suçlar sayacaklardõr.
5 41 4. Bu suçlar, Taraf Devletler arasõnda iade amacõyla sadece meydana geldikleri yerde değil, fakat aynõ zamanda 5. maddenin 1. paragrafõna göre Devletlerin yetkilerini tesis etmeleri istenilen ülkelerinde de işlenmiş gibi işleme tabi tutulacaktõr. Madde maddede zikredilen suçlardan herhangi biri dolayõsõyla yürütülen kovuşturmalarla ilgili olarak, kovuşturma için gerekli tüm delillerin sunulmasõ dahil Taraf Devletler birbirine en geniş adli yardõmõ sağlayacaklardõr. 2. Taraf Devletler, bu maddenin 1. paragrafõ gereğince yükümlülüklerini, aralarõnda mevcut olabilecek herhangi bir karşõlõklõ adli yardõm sözleşmesine uygun olarak yerine getireceklerdir. Madde Her Taraf Devlet, işkencenin yasaklanmasõna dair eğitim ve bilginin kanun uygulayõcõ personel, sivil veya askeri, tõbbi personel, kamu görevlileri ve herhangi bir şekilde tutuklanan, nezarete alõnan veya hapsedilen (cezaevine konulan) herhangi bir şahsõn tutuklanmasõ, sorgulanmasõ veya muamelesiyle ilgilenebilecek diğer şahõslarõn eğitim programõna dahil edilmesini sağlayacaktõr. 2. Her Taraf Devlet, bu gibi kişilerin görev ve yetkilerine dair yayõnlanan kurallar veya talimatlara bu yasaklamayõ da dahil edecektir. Madde 11- Her Taraf Devlet, işkence olaylarõnõ önlemek maksadõyla, yetkisi altõndaki ülkelerde herhangi bir şekilde tutuklanan, nezarete alõnan veya hapsedilen kişilerin tutuklanmasõ ve tabi tutulacağõ muamele ile ilgili düzenlemeleri ve bunlara ait sorgulama kurallarõnõ, talimatlarõ, yöntemleri ve uygulamalarõ sistematik şekilde gözden geçirecektir. Madde 12- Her Taraf Devlet, yetkisi altõndaki ülkelerde bir işkence eyleminin işlendiğine inanmak için ciddi sebepler mevcut olan her halde, yetkili mercilerin derhal ve tarafsõz soruşturma yürütmelerini sağlayacaktõr. Madde 13- Her Taraf Devlet, kendi yetkisi altõndaki ülkelerde işkenceye maruz kaldõğõnõ iddia eden herhangi bir şahsõn yetkili mercileri şikayet hakkõnõ ve davasõnõn bu mercilerle hemen ve tarafsõzca incelenmesini sağlayacaktõr. Şikayetçinin ve tanõklarõn şikayet veya
6 TBMM İnsan Haklarõnõ İnceleme Komisyonu 42 şahadetin bir sonucu olarak, tüm fena muamele veya tehdide karşõ korunmalarõnõ sağlamak için önlemler alõnacaktõr. Madde Her Taraf Devlet kendi hukuk sistemi dahilinde işkence eylemi mağdurunun zararõnõn karşõlanmasõnõ ve mümkün olan rehabilitasyon imkanlarõ dahil uygulanabilir, adil ve yeterli bir tazminat hakkõna sahip olmasõnõ temin edecektir. İşkence eylemi sonucu mağdurun ölmesi halinde bakmakla yükümlü olduğu muhtaçlarõ tazminat almaya yetkili olacaklardõr. 2. Bu madde, mağdurun veya diğer şahõslarõn milli kanuna göre mevcut olabilecek tazminat hakkõnõ hiçbir şekilde etkilemeyecektir. Madde 15- Her Taraf Devlet işkence yapõlarak alõndõğõ tespit olunan herhangi bir ifadenin, işkence yapmakla itham olunan kişi aleyhinde delil olarak kullanõlmasõ hariç, herhangi bir kovuşturmada delil olarak kabul edilmemesini sağlayacaktõr. Madde Her Taraf Devlet, yetkisi altõndaki ülkelerde 1. maddede tanõmlandõğõ şekilde işkence derecesine varmayan diğer zalimane, gayrõinsani veya küçültücü muamele veya ceza gibi fiillerin, bir kamu görevlisi tarafõndan veya onun teşviki veya açõk veya gizli muvafakatõ ile veya resmi sõfatõyla hareket eden bir başka şahõs tarafõndan işlenmesini önlemeyi üstlenecektir. Özellikle, 10., 11., 12. ve 13. maddelerde yer alan yükümlülükler zalimane, gayrõinsani veya küçültücü ceza veya muamele şeklindeki diğer işkence biçimlerine de uygulanacaktõr. 2. Bu Anlaşma hükümleri zalimane, gayrõinsani veya küçültücü muamele veya cezayõ yasaklayan veya iade veya sõnõr dõşõ etmeyi ilgilendiren herhangi bir başka uluslararasõ belge veya milli hukuk hükümlerine zarar vermeyecektir. KISIM II Madde Bundan sonra belirtilecek görevleri yerine getirmek üzere İşkencenin Önlenmesi Komitesi (bundan böyle Komite şeklinde atõf yapõlacaktõr) kurulacaktõr. Komite, insan haklarõ alanõnda yüksek ahlaki yetenek ve yetkileriyle tanõnmõş, kişisel ehliyetleriyle hizmet edecek on uzmandan
7 43 oluşacaktõr. Uzmanlar Taraf Devletler tarafõndan seçilecek ve bu seçimde, hakça coğrafi dağõlõm ile hukuki deneyimi olan bazõ kişilerin Komiteye katõlmasõnõn faydasõ göz önünde tutulacaktõr. 2. Komite üyeleri Taraf Devletler tarafõndan tayin edilen kişiler listesinden gizli oyla seçilecektir. Her Taraf Devlet kendi uyruklarõ arasõndan bir kişi tayin edebilecektir. Taraf Devletler, İşkencenin Önlenmesi Komitesinde hizmet vermeye arzulu ve aynõ zamanda Uluslararasõ Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi gereğince tesis olunan İnsan Haklarõ Komitesinin de üyesi olan kişilerin tayinindeki yararõ hatõrda tutacaklardõr. 3. Komite üyeleri seçimi, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafõndan toplanacak Taraf Devletlerin iki yõllõk toplantõlarõnda yapõlacaktõr. Taraf Devletlerin üçte ikisinin ekseriyet teşkil edeceği bu toplantõlarda, en fazla sayõda oyu elde eden ve hazõr bulunan ve oy veren Taraf Devlet temsilcilerinin oylarõnõn mutlak çoğunluğunu alan kişiler Komite üyesi seçilecektir. 4. İlk seçim, Sözleşmenin yürürlüğe girdiği günü takip eden altõ aydan daha geç olmayan bir tarihte yapõlacaktõr. Her bir seçimden en aşağõ dört ay önce, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri kendi adaylarõnõ üç ay içinde sunmalarõ için Taraf Devletlere bir mektupla çağrõda bulunacaktõr. Genel Sekreter, bu şekilde tayin olunan tüm şahõslarõn alfabetik düzende bir listesini, bunlarõ tayin eden Taraf Devletleri de işaret ederek belirleyecek ve Taraf Devletlere sunacaktõr. 5. Komite üyeleri dört yõl içinde seçileceklerdir. Aday gösterildikleri takdirde yeniden seçilebileceklerdir. Bununla birlikte, ilk seçimde göreve atanan beş üyenin görev süresi, iki yõlõn sonunda sona erecek, ilk seçimden hemen sonra bu beş üyenin isimleri bu maddenin 3. paragrafõnda atõf yapõlan toplantõnõn başkanõ tarafõndan kura ile seçilecektir. 6. Bir Komite üyesinin ölümü veya başka herhangi bir sebeple artõk komite görevlerini yerine getirmemesi halinde kendisini tayin eden Taraf Devlet kendi uyruklarõ arasõndan Taraf Devletlerin çoğunluğunun tasvibine bağlõ olmak kaydõyla kalan süre için bir başka uzman tayin edecektir. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafõndan teklif olunan tayinin bildirilmesinden itibaren altõ hafta içinde Taraf Devletlerden yarõsõ veya daha fazlasõ tarafõndan karşõ çõkõlmadõkça, yapõlan işlem kabul edilmiş sayõlacaktõr.
8 TBMM İnsan Haklarõnõ İnceleme Komisyonu Taraf Devletler görevlerini yaptõklarõ esnada Komite üyelerinin masraflarõndan sorumlu olacaklardõr. Madde Komite, görevlilerini iki yõllõk bir süre için seçecektir. Bunlar yeniden seçilebileceklerdir. 2. Komite kendi çalõşma kurallarõnõ tesis edecek, ancak bu kurallar, diğer hususlar meyanõnda aşağõdaki hususlarõ ihtiva edecektir. a) Altõ üye çoğunluk nisabõnõ teşkil edecektir. b) Komite kararlarõ mevcut üyelerin çoğunluk oyu ile alõnacaktõr. 3. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, bu Sözleşme gereğince Komite görevlerinin etkin şekilde icrasõ için gerekli personel ve kolaylõklarõ sağlayacaktõr. 4. Taraf Devletler, Komite ile Taraf Devletlerin yaptõklarõ toplantõlarda doğan masraflardan, bu maddenin 3. paragrafõna uygun olarak Birleşmiş Milletlerce karşõlanan personel masrafõ ve kolaylõklar gibi Birleşmiş Milletlerce ödenenler dahil sorumlu olacaklardõr. Madde Taraf Devletler, bu Sözleşmenin ilgili Taraf Devlet için yürürlüğe girmesinden sonra bir yõl içinde Sözleşme gereğince üstlendikleri yükümlülüklerini yerine getirmek için aldõklarõ tedbirler hakkõnda her dört senede bir Komiteye tamamlayõcõ raporlar ve Komitenin isteyebileceği bu gibi raporlarõ sunacaklardõr. 2. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri raporlarõ tüm Taraf Devletlere gönderecektir. 3. Her rapor, üzerinde uygun görebileceği genel yorumlarõ yapabilecek olan Komite tarafõndan incelenecek ve bunlar ilgili Taraf Devlete gönderilecektir. Bu Taraf Devlet tercihine göre gözlemleriyle bu rapora karşõlõk verebilir. 4. Komite, kendi takdiri çerçevesinde 24. maddeye uygun olarak verilen yõllõk raporuna, ilgili Taraf Devletten rapor hakkõnda alõnmõş görüşlerle birlikte, bu maddenin 3. paragrafõna göre yaptõğõ yorumlarõn da dahil edilmesine karar verebilir. İlgili Taraf Devletçe istenmiş ise Komite keza bu maddenin 1. paragrafõ gereğince sunulan raporun bir kopyasõnõ da raporuna dahil edebilir.
9 45 Madde Komitenin, bir Taraf Devletin ülkesinde işkencenin sistematik bir şekilde uygulandõğõna dair inandõrõcõ bilgi almasõ halinde Komite, ilgili Taraf Devleti, bu bilginin incelenmesinde işbirliği yapmaya ve bu maksatla alõnan bilgi dolayõsõyla gözlemlerini sunmaya davet edecektir. 2. Komite, ilgili Taraf Devletin sunmuş olabileceği gözlemleri olduğu kadar, temin edilebilecek ilgili başka malumatõ da dikkate alarak, gerekli olduğuna karar verdiğinde, üyelerinden birini veya daha fazlasõnõ gizli bir soruşturma yapmak ve acilen Komiteye rapor vermek üzere tayin edebilir. 3. Soruşturma bu maddenin 2. paragrafõna uygun olarak yapõlmõş ise, Komite ilgili Taraf Devletin işbirliğini isteyecektir. Bu Taraf Devlet ile anlaşmaya varõlarak, böyle bir soruşturma o devlet ülkesine bir ziyareti de içerebilir. 4. Bu maddenin 2. paragrafõ ile uyumlu olarak görevli üye veya üyelerin bulgularõnõ inceledikten sonra Komite, bu bulgularõ duruma göre uygun gördüğü yorumlarõ ve önerileriyle birlikte ilgili Taraf Devlete gönderecektir. 5. Bu maddenin 1. ve 4. paragraflarõnda zikredilen tüm işlemler gizli olacaktõr ve işlemlerin bütün aşamalarõndan Taraf Devletin işbirliği aranacaktõr. 2. paragrafa uygun şekilde yapõlan soruşturmanõn ikmal edilmesinden sonra Komite, ilgili Taraf Devlet ile istişareyi müteakip 24. maddeye uygun olarak düzenlediği yõllõk raporunda, işlemlerin sonuçlarõnõn bir özetinin yer almasõna karar verebilir. Madde Bu Sözleşmeye Taraf olan bir Devlet bu madde hükmü dairesinde herhangi bir zamanda, bir Taraf Devletin diğer bir Taraf Devletin bu Sözleşmeye göre yükümlülüklerini yerine getirmediği hususunda Komitenin şikayetleri alma ve inceleme yetkisini tanõdõğõnõ beyan edebilir. Bu gibi şikayetler sadece Komitenin kendisi ile ilgili olarak yetkisini bir beyanla tanõyan bir Taraf Devlet tarafõndan yapõlmasõ halinde bu maddede vazedilen usullere uygun olarak kabul edilebilir ve incelenebilir. Komite tarafõndan hiçbir şikayet, böyle bir beyanõ yapmamõş bulunan Taraf Devleti ilgilendirdiği takdirde incelenmeyecektir. Bu madde gereğince alõnan şikayetler aşağõdaki usule göre işleme konulacaktõr: a) Bir Taraf Devlet, diğer bir Taraf Devletin bu Sözleşme hükümlerini
10 TBMM İnsan Haklarõnõ İnceleme Komisyonu 46 uygulamadõğõnõ düşündüğü takdirde, yazõlõ bir başvuru ile, meseleyi o Taraf Devletin dikkatine getirebilir. Bu başvurunun alõnmasõndan itibaren üç ay içerisinde başvuruyu alan Devlet, mümkün ve ilgili olduğu nispette, konu hakkõnda uygulanan veya uygulanmasõ düşünülen ulusal kurallar ve tazmin yollarõna atõfla, bunlarõ ihtiva edecek şekilde, meseleyi izah eden bir açõklamayõ veya başka herhangi bir beyanõnõ yazõlõ olarak, başvuruyu gönderen Devlete verecektir. b) İlk başvurunun kabul eden Devlet tarafõndan alõnmasõndan itibaren altõ ay içerisinde her iki ilgili Taraf Devletin tatmin olacağõ şekilde halledilmediği takdirde; bu Devletlerden her biri, Komiteye ve öteki Devlete yapacağõ bir bildiri ile konuyu Komiteye intikal ettirmek hakkõna sahip olacaktõr. c) Komite, genel olarak kabul edilmiş bulunan Devletler Hukuku prensiplerine uygun şekilde, konu ile ilgili olarak tüm ulusal tazmin yollarõna başvurulduğunu ve bunlarõn tüketildiğini tespit ettikten sonra, sadece bu durumda bu madde gereğince kendisine intikal ettirilen meseleyi inceleyecektir. Bu kural, tazmin yollarõnõn uygulanmasõnõn, makul olmayan şekilde, geciktirildiği veya bu Sözleşmenin ihlalinden dolayõ mağdur olan şahsa etkin bir yardõm sağlanmasõ muhtemel değil ise, geçerli olmayacaktõr. d) Komite, bu madde gereğince şikayetleri incelerken kapalõ toplantõlar yapacaktõr. e) Komite (c) alt paragrafõ hükümlerine bağlõ olmak kaydõyla, bu Sözleşmede öngörülen yükümlülüklere saygõ gösterilmesi esasõna dayalõ olarak, meselenin dostane çözümlenmesi maksadõyla arabuluculuğunu ilgili Taraf Devletlere sunacaktõr. Komite, bu amaçla, uygun görülen ahvalde, ayrõ bir uzlaştõrõcõ komisyon kuracaktõr. f) Komite, bu madde gereğince herhangi bir mesele kendisine gönderildiğinde, ilgili Taraf Devletlere (b) alt paragrafõnda atõf yapõlan ilgili malumatõ tevdi etmeleri için çağrõda bulunabilir. g) (b) alt paragrafõnda atõf yapõlan ilgili Taraf Devletler, konu Komite tarafõndan incelendiği sõrada temsil edilmek ve sözlü veya yazõlõ takdimlerde bulunmak hakkõnõ haiz olacaklardõr. h) Komite, (b) alt paragrafõ gereğince bildirimin alõndõğõ tarihi takiben on iki ay içerisinde bir rapor sunacaktõr:
11 47 (i) Komite, (e) alt paragrafõ şartlarõ dahilinde bir çözüme ulaşõldõğõ takdirde raporunu olaylarõn kõsa bir beyanõ ve varõlan çözüme inhisar ettirecektir. (ii) (e) alt paragrafõ dahilinde bir çözüme ulaşõlmamasõ halinde, komite raporunu olaylarõn kõsa bir açõklamasõna tahsis edecek, ilgili Taraf Devletler tarafõndan yapõlan yazõlõ takdimler ve sözlü takdimlerin tutanağõ rapora eklenecektir. Her meselede, rapor ilgili Taraf Devletlere tebliğ edilecektir. 2. Bu madde hükümleri bu Sözleşmeye Taraf beş Devletin bu maddenin 1. paragrafõ dairesinde beyanda bulunmalarõyla uygulamaya konulacaktõr. Bu beyanlar Taraf Devletler tarafõndan bir örneğini diğer taraf Devletlere gönderecek olan Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine tevdi olunacaktõr. Yapõlan bu beyan, Genel Sekretere herhangi bir zamanda yapõlacak başka bir beyan ile geri alõnabilir. Bu geri alma, bu maddeye göre evvelce gönderilmiş bir şikayet konusunun incelenmesine zarar vermeyecektir; Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri beyanda bulunmadõkça herhangi bir Taraf Devlet tarafõndan başkaca şikayet alõnmayacaktõr. Madde Bu Sözleşmeye Taraf bir Devlet, Sözleşme hükümlerinin bir Taraf Devletçe ihlalinden mağdur olduğunu iddia eden kendi yetkisi altõndaki kişilerden gelen veya onlar adõna yapõlan şikayetleri almak ve incelemek için Komitenin yetkisini bu madde gereğince tanõdõğõnõ her zaman beyan edebilir. Yapõlan şikayet böyle bir beyanõ yapmayan Taraf Devleti ilgilendirdiği takdirde, Komite tarafõndan alõnmayacaktõr. 2. Komite, bu madde gereğince yazõlmõş imzasõz veya bu gibi şikayet gönderme hakkõnõn suiistimal edildiğini veya Sözleşme hükümleriyle bağdaşmayan herhangi bir şikayeti kabul edilmez sayacaktõr. 3. Komite, 2. paragraf hükümlerine bağlõ olarak, bu madde gereğince kendisine gönderilen herhangi bir şikayeti 1. paragraf gereğince beyanda bulunan ve Sözleşmenin herhangi bir hükmünü ihlal ettiği ileri sürülen Taraf Devletin dikkatine sunacaktõr. Hakkõnda şikayet olan Devlet, altõ ay içerisinde meseleyi aydõnlatan yazõlõ izah veya beyanlarõnõ ve var ise yapõlan tazminatõ Komiteye sunacaktõr. 4. Komite, bu madde hükmü dairesinde aldõğõ şikayetleri kişi ve ilgili Taraf Devletçe veya onlar adõna sağlanan tüm bilgilerin õşõğõnda inceleyecektir.
12 TBMM İnsan Haklarõnõ İnceleme Komisyonu Komite, bir kişiden aldõğõ şikayetleri aşağõdaki hususlarõ tespit etmedikçe bu madde gereğince tetkik etmeyecektir: a) Aynõ konunun başka uluslararasõ tahkik veya çözüm usulü çerçevesinde incelenmiş ve halen de inceleniyor olmamasõ; b) Kişinin tüm ulusal kanun yollarõnõ tüketmiş olmasõ; kanuni yollarõn uygulanmasõnõn makul olmayan şekilde uzamasõ veya bu Sözleşmenin ihlalinden dolayõ mağdur olan şahsõn zararõnõ etkin bir şekilde karşõlamamasõnõn muhtemel olmasõ halinde bu bir kural sayõlamayacaktõr. 6. Komite, bu madde gereğince şikayetlerini incelerken kapalõ toplantõ yapacaktõr. 7. Komite, görüşlerini ilgili Taraf Devlete ve kişiye bildirecektir. 8. Bu madde hükümleri bu Sözleşmeye Taraf beş Devletin bu maddenin 1. paragrafõ gereğince beyanda bulunmalarõyla yürürlüğe girecektir. Bu beyanlar Taraf Devletler tarafõndan birer örneği öteki Taraf Devletlere göndermek üzere Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine tevdi olunacaktõr. Yapõlan beyan, herhangi bir zamanda Genel Sekretere yapõlacak bir bildiri ile geri alõnabilecektir. Böyle bir geri alma bu madde gereğince yapõlmõş herhangi bir şikayetin bir konusunun incelenmesine zarar vermeyecektir. Genel Sekreter tarafõndan beyanõn geri alõndõğõna dair tebligatõn alõnmasõndan sonra, Taraf Devlet yeni bir beyanda bulunmadõkça, kişi veya onun adõna bu madde gereğince başkaca şikayet kabul edilmeyecektir. Madde 23- Komite ve 21. maddenin 1 (e) paragrafõ gereğince tayin olunan ayrõ uzlaştõrma komisyonlarõnõn üyeleri, Birleşmiş Milletler İmtiyaz ve Muafiyetleri Sözleşmesinin ilgili bölümlerinde yer alan Birleşmiş Milletler uzmanlarõna tanõnan imtiyaz, muafiyet ve kolaylõklarõndan yararlanacaklardõr. Madde 24- Komite Sözleşme gereğince yaptõğõ faaliyetleri hakkõnda Birleşmiş Milletler Genel Kuruluna ve Taraf Devletlere yõllõk bir rapor sunacaktõr. KISIM III Madde Bu Sözleşmeye bütün Devletlerin imzasõna açõktõr. 2. Bu Sözleşme onaylamaya tabidir. Onaylama belgeleri Birleşmiş
13 49 Milletler Genel Sekreterine tevdi edilecektir. Madde 26- Bu Sözleşmeye tüm Devletlerin katõlmasõna açõktõr. Katõlma, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine tevdi edilecektir. Madde Bu Sözleşme Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri nezdine yirminci onaylama veya katõlma belgesinin tevdi edildiği günden sonra otuz gün içinde yürürlüğe girecektir. 2. Sözleşmeyi, yirminci onaylama veya katõlma belgesinin tevdiinden sonra onaylayan veya katõlan her bir Devlet için Sözleşme onaylama veya katõlma belgesinin tevdiini takip eden otuzuncu gün yürürlüğe girecektir. Madde Her Devlet bu Sözleşmenin imzalanmasõ onaylanmasõ veya ona katõlma sõrasõnda Komitenin 20. maddede öngörülen yetkisini kabul etmediğini beyan edebilir. 2. Bu maddenin 1. paragrafõna uygun olarak çekince koyan her Taraf Devlet, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine hitaben yapacağõ bir bildiri ile bu çekinceyi geri alabilir. Madde Bu Sözleşmeye Taraf herhangi bir Devlet bir değişiklik önerisinde bulunabilir ve bunu Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine gönderebilir. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, bunun üzerine önerilen değişikliği, öneri üzerinde inceleme ve oylama yapmak maksadõyla bir Taraf Devletler konferansõ toplanmasõnõ tercih edip etmediklerini kendisine bildirmeleri ricasõyla, Taraf Devletlere intikal ettirecektir. Bu şekilde bir bildirinin yapõldõğõ tarihten sonra dört ay içerisinde Taraf Devletlerin en az üçte birinin böyle bir konferansõn toplanmasõnõ istemeleri halinde, Genel Sekreter, Birleşmiş Milletler himayesinde konferansõ toplantõya çağõracaktõr. Konferansta hazõr bulunan Taraf Devletlerin çoğunluğu tarafõndan kabul edilen herhangi bir değişiklik ve yapõlan oylama Genel Sekreter tarafõndan kabul edilmek üzere tüm Taraf Devletlere tevdi olunacaktõr. 2. Bu maddenin 1. paragrafõna uygun şekilde kabul edilen bir değişiklik, bu Sözleşmeye Taraf Devletlerin üçte ikisinin Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine kendi ilgili anayasal usullerine uygun olarak yapõlan değişikliği kabul ettiklerini bildirmeleriyle yürürlüğe girecektir.
14 TBMM İnsan Haklarõnõ İnceleme Komisyonu Değişiklik yürürlüğe girdiğinde, bunlarõ kabul etmiş olan Taraf Devletler hakkõnda bağlayõcõ olacak, diğer Taraf Devletler bu Sözleşme hükümleriyle ve daha önce kabul etmiş olduklarõ değişikliklerle bağlõ olacaklardõr. Madde İki veya daha ziyade Taraf Devletler arasõnda bu Sözleşmenin yorumlanmasõ ve uygulanmasõnõ ilgilendiren müzakere ile çözümlenemeyen herhangi bir anlaşmazlõk, bunlardan birinin talebiyle hakeme havale edilecektir. Hakem talebinin yapõldõğõ tarihten itibaren altõ ay içerisinde taraflar hakem teşkili üzerinde anlaşmaya varamazlar ise, bu taraflardan herhangi birisi anlaşmazlõğõ Divan Statüsüne uygun olarak yapõlacak bir talep ile Uluslararasõ Adalet Divanõna intikal ettirebilecektir. 2. Her Devlet bu Sözleşmenin imzalanmasõ veya onaylanmasõ veya buna katõlmasõ sõrasõnda bu maddenin 1. paragrafõ ile bağlõ olmadõğõnõ beyan edebilir. Diğer Taraf Devletler, böyle bir çekince koymuş olan herhangi bir Taraf Devlet ile ilgili olarak bu maddenin 1. paragrafõ ile bağlõ olmayacaktõr. 3. Bu maddenin 2. paragrafõna uygun olarak çekince koyan herhangi bir Taraf Devlet, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine yapacağõ bir bildirim ile bu çekincesini her zaman geri alabilir. Madde Bir Taraf Devletin bu Sözleşmeyi Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine yapacağõ yazõlõ bildirim ile feshedilebilir. Fesih, bildirimin Genel Sekreter tarafõndan alõndõğõ tarihi takip eden bir yõl sonra geçerli olur. 2. Böyle bir fesih, hem yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelen bir fiil veya ihmal ile ilgili olarak Taraf Devletin bu Sözleşme gereğince yükümlülüklerinden kurtarõcõ etki yapmayacak, hem de fesih işlemi, yürürlüğe girmesinden önceki bir tarihte Komite tarafõndan zaten incelemeye alõnan herhangi bir meselenin tetkikine herhangi bir şekilde zarar vermeyecektir. 3. Bir taraf Devletin feshi ihbarõnõn yürürlüğe girmesini takip eden tarihte Komite, o Devleti ilgilendiren yeni bir meselenin tekikine başlamayacaktõr.
15 51 Madde 32- Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, Birleşmiş Milletlere üye tüm Devletlere ve bu Sözleşmeyi imzalayan veya katõlan bütün Devletlere aşağõdaki hususlarõ bildirecektir: a) 25. ve 26. maddeler gereğince yapõlan imzalama, onaylama ve katõlmalar; b) Sözleşmenin 27. maddesi gereğince yürürlüğe girdiği tarih ve 29. madde gereğince yapõlan değişikliklerin yürürlük tarihleri; c) 31. maddeye göre yapõlan fesihler. Madde İngilizce, Arapça, Çince, Fransõzca ve Rusça eşit derecede geçerli olan bu Sözleşme Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine tevdi olunacaktõr. 2. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri bu Sözleşmenin onaylõ örneklerini tüm Devletlere görecektir. Beyan: Türkiye Cumhuriyet Hükümeti Sözleşmenin 21. madde 1. paragrafõ uyarõnca, bir Taraf Devletçe diğer bir Taraf Devletin bu Sözleşmeye göre mükellefiyetlerini yerine getirmediği hususunda yapõlacak şikayetleri kabul etmek ve incelemek için İşkencenin Önlenmesi Komitesinin yetkisini tanõdõğõnõ beyan eder. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, sözleşmenin 22. madde 1. paragrafõ uyarõnca, ihlalinden mağdur olduğunu iddia eden, kendi yargõsõna tabi kişilerden gelen veya onlar adõna yapõlan şikayetleri kabul etmek ve incelemek için, İşkenceyi Önleme Komitesinin yetkisini tanõdõğõnõ beyan eder. İhtirazi Kayõt: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, sözleşmenin 30. madde 2. paragrafõ uyarõnca aynõ maddenin 1. paragrafõ ile kendisini bağlõ addetmediğini beyan eder.
1.3.10. IŞKENCEYE VE DIĞER ZALIMANE, INSANLIK DIŞI VEYA ONUR KIRICI MUAMELE VEYA CEZAYA KARŞI SÖZLEŞME Genel Kurulunun 10 Aralık 1984 tarihli ve 39/46 sayılı Kararıyla kabul edilmiş ve imzaya, onaya ve
137 Çocuk Haklarõna Dair Sözleşme ÇOCUK HAKLARINA DAİR SÖZLEŞME Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 20 Kasõm 1989 tarih ve 44/25 sayõlõ Kararõyla kabul edilip imza, onay ve katõlõma açõlmõştõr. Sözleşme
127 Kadõnlara Karşõ Her Türlü Ayrõmcõlõğõn Önlenmesine Dair Sözleşmeye Ek Protokol KADINLARA KARŞI HER TÜRLÜ AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR SÖZLEŞMEYE İLİŞKİN SEÇMELİ EK PROTOKOL Birleşmiş Milletler
DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1 Bu Sözleşmeye taraf devletler, Birleşmiş Milletler Yasasının
İNSAN HAKLARI VE TEMEL ÖZGÜRLÜKLERİN KORUNMASINA İLİŞKİN AVRUPA SÖZLEŞMESİ (11. PROTOKOL İLE DEĞİŞTİRİLEN VE YENİDEN DÜZENLENEN SÖZLEŞME METNİ) (20 Mart 1950' de Roma' da imzalanan Sözleşme, 3 Eylül 1952'
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 11. ve 14. Protokoller ile değiştirilen metin Ek Protokol ile Protokol 4, 6, 7, 12 ve 13 eklenmiştir Sözleşme metni, 1 Haziran 2010 tarihinde
Temel Belgeler Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Bildirgesi 1,2 7 Kasım 1967 tarihli ve 2263 (XXII) sayılı Genel Kurul kararıyla ilan edilmiştir. Genel Kurul, Birleşmiş Milletler e mensup halkların,
NÜKLEER MADDELERİN FİZİKSEL OLARAK KORUNMASINA DAİR SÖZLEŞME 1 Bu Sözleşmeye Taraf Devletler, Tüm devletlerin, nükleer enerjiyi barışçı amaçlarla geliştirme ve uygulama haklarını ve nükleer enerjinin barışçı
Kadınlara Karşı Her Türlü Ayırımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi 3,4 Bu Sözleşmeye taraf olan Devletler, Birleşmiş Milletler yasasının temel insan haklarına, insan itibar ve kıymetine ve erkeklerle
602 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 21 türk. Text des Übereinkommens (abgeänd. Fassung) (Normativer Teil) 1 von 12 AVRUPA ORTA VADELİ HAVA TAHMİNLERİ MERKEZİNİ OLUŞTURAN DÜZELTİLMİŞ SÖZLEŞME Bu
TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ARASINDA HUKUKİ, TİCARİ VE CEZAİ KONULARDA ADLİ YARDIMLAŞMA, TANIMA VE TENFİZ, SUÇLULARIN GERİ VERİLMESİ VE HÜKÜMLÜLERİN NAKLİ SÖZLEŞMESİ Türkiye Cumhuriyeti
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İÇ TÜZÜĞÜ Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, İnsan Haklarını ve Temel Özgürlüklerini Korumaya dair Sözleşmeyi ve bağlı Protokolleri dikkate alarak, Bu İçtüzüğü yapmıştır: Madde
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER YOLSUZLUKLA MÜCADELE SÖZLEŞMESİ GİRİŞ Bu Sözleşmeye Taraf Devletler; Demokrasinin kurum ve değerlerini, etik değerleri ve adaleti zayıflatan, sürdürülebilir kalkınmayı ve hukukun üstünlüğünü
Avrupa İnsan Hakları 50 SORUDA Mahkemesi AİHM TUR? AN COURT OF HUM 50 Soruda AİHM Bu kitapçık, Mahkeme Halkla İlişkiler Birimi tarafından hazırlanmış olup, AİHM yi bağlayıcı bir hükmü yoktur. Bu kitapçık
European Treaty Series - No. 164 BİYOLOJİ VE TIBBIN UYGULANMASI BAKIMINDAN İNSAN HAKLARI VE İNSAN HAYSİYETİNİN KORUNMASI SÖZLEŞMESİ: İNSAN HAKLARI VE BİYOTIP SÖZLEŞMESİ Oviedo, 4.4.1997 {Resmî çeviri metni}
- m - «Uçaklarda işlenen. Suçlar ve Diğer Bazı Eylemlere ilişkin» 14 Eylül 1963 Tarihli Tokyo Sözleşmesine Katılmamızın Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun» (Resmî Gazete ile yayımı : 4. 5. 1975 - Sayı : 15226)
TUR 2014/1 Başvuru formunun doldurulmasına ilişkin açıklamalar I. Başvuru formunu doldurmadan önce bilmeniz gerekenler Mahkeme hangi şikâyetleri inceler? Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (Mahkeme), Avrupa
EDEBİYAT VE SANAT ESERLERİNİN KORUNMASINA İLİŞKİN BERN ANLAŞMASI* Birlik ülkeleri, eser sahiplerinin edebiyat ve sanat eserleri üzerindeki haklarını mümkün olduğu kadar etkili ve birbirine uyumlu bir şekilde
Avrupa Konseyi Çocukların Cinsel Sömürü ve İstismara Karşı Korunması Sözleşmesi ------ Bakanlar Kurulundan Avrupa Konseyi Çocukların Cinsel Sömürü ve İstismara Karşı Korunması Sözleşmesinin Onaylanması
255 HERHANGİ BİR BİÇİMDE TUTULAN VEYA HAPSEDİLEN KİŞİLERİN KORUNMASI İÇİN PRENSİPLER BÜTÜNÜ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 9 Aralık 1988 tarihli ve 43/173 sayılı Kararıyla kabul edilmiştir. PRENSİPLERiN
T.C. BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI GİZLİLİK TAAHHÜTNAMESİ Tarih: / / Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ( Ö.İ.B. ) tarafından, Elektrik Üretim A.Ş. ( EÜAŞ ) ye
HIV/AIDS ve çalõşma yaşamõyla ilgili ILO uygulama ve davranõş kurallarõ Uluslararasõ Çalõşma Örgütü Cenevre 1 Önsöz Bugün küresel bir kriz boyutu kazanan HIV/AIDS salgõnõ, kalkõnma ve toplumsal ilerlemenin