Hareket Mekanizmasının Yapısı İşlevi
Kemikler, Kaslar ve Eklemler
İskeletimiz kafatası, omurga, kaburgalar, kürek ve köprücük kemikleri ve kol kemikleri, leğen kemiği ve bacak kemiklerinden oluşur. Küçük çocuklarda 350, büyüklerde 225 adet kemik vardır; çocuk büyüdükçe, bazı kemikler birbirine kaynar.
Kemikler şekillerine göre, uzun kemikler (kol, bacak, el ve ayak kemikleri), kısa kemikler (el ve ayak bileği, omurga) ve yassı kemikler (örneğin kürek kemiği, kafatası, leğen kemiği, göğüs kemiği) olarak üçe aı rılır. Uzun kemiklerde bir orta kısım (diafız) ve uçlar (epifız) vardır. Uzun kemikk rin kalın uçları eklem başlarını ve eklem yuvalarını oluşturur, bunlar sürtünmeye yer bırakmayacak şekilde birbirlerinin içine geçer: Sürtünmenin önlenmesinde heı kemik uçlarını saran kıkırdak katmanı, hem de eklem boşluğunda yer alan ve bir çeşit eklem yağı işlevi gören eklem sıvısı etkilidir. Eklem boşluğu, bağ dokusunda! oluşan eklem kapsülü ve dayanıklı eklem bağları tarafından çepeçevre sarılır.
Her kemiğin dış yüzü sert, acıya duyarlı kemik şaftıyla kaplıdır. Şaftın içinde kemiği besleyen kan damarları ve kemiğin algıladığı ağrıları beyne ileten sinirler bulunur. Kemiğin iç kısmındaki kemik iliğinde kan hücreleri üretilir. Kaslar eklemleri hareket ettirir. Kaslar liflerle kemiğin üstünü sarar ve çekilerek kısalınca kemiği de çekerek, hareket etmeyi mümkün kılar. İskelet kaslarını oluşturan yüzbinlerce kas hücresi çizgili fıbrilleri oluşturur, bunlar büzüşebilen, minicik ipçiklerdir. Desteler halinde bir araya gelerek, kas demetlerini ve kasları meydana getirirler. İskelet kasları beyinden gelen sinir uyarılarıyla harekete geçer ve insanın iradesine göre tepki verir. Oysa örneğin bağırsaktaki düz kaslar, otonom (vejetatif), yani iradi olmayan sinir sistemi tarafından idare edilir.
Büyüme Ağrıları:
Büyüme ağrıları küçük ve okul çağının ilk dönemlerindeki çocuklarda en sık görülen uzuv ağrılarıdır. Bu ağrılar baldırlar ve uyluk kemiğinde, içten içe bir sızı ya da keskin bir ağrı şeklinde kendini gösterebilir. Ağrı akşamları, uyumadan önce ya da uykuda ortaya çıkar ve bazen o kadar şiddetlidir ki, çocuk acıdan ağlamaya başlar. Genellikle tam olarak neresinin ağrıdığını söyleyemez. Ağrılar bir süre sonra kendiliğinden ortadan kalkar, ama tekrar edebilir. Ateş yükselmez. Büyüme ağrılarının nedeni henüz tam olarak bilinmemekle beraber, ağrıların kemik şaftı, büyüme kıkırdakları ya da kas ve liflerden kaynaklandığı düşünülmektedir. Kesin olan, çocuk bir büyüme dönemine girdiğinde ağrıların belirdiğidir. Canlı, yerinde duramayan ya da sinirli çocuklarda daha sık görülür.
Hastalık Belirtileri:
> Özellikle baldır ve uyluk kemiğinde ağrılar,
> Özellikle akşam ve geceleri yatınca kendini gösteren ağrılar.
Hareket mekanizması:
> Vücudumuzun hareket mekanizmasını kemikler, bağlar, kaslar ve lifler oluşturur. Bu mekanizmanın edilgen bir kısmı—kemikler, eklemler, kıkırdak ve bağlar—ve etken bir kısmı—kaslar ve lifler—vardır. Bunların hepsi beraber çalışarak, hareket etmemizi sağlarlar.
DOKTORA GİTMEK GEREKİR MI?
Bacaklarda nedenini bilmediğiniz ağrılar yedi günden uzun bir süre devam ediyorsa, doktora gitmelisiniz. Uzuvlarda ağrı ve çocukta ateş varsa, bir kemik iliği iltihabının söz konusu olup olmadığını anlamak için hemen doktora gitmelisiniz.
DOKTORUNUZUN YAPABİLECEKLERİ:
> Doktor eklem akıntısı, bağ kopması ya da romatizma gibi başka olası hastalıkları da hesaba katarak, çocuğunuzu muayene edecektir.
> Büyüme ağrıları zararsızdır, belli bir tedavi gerektirmez.
SİZİN YAPABİLECEKLERİNİZ:
Çocuğunuzun ağrıyan bacaklarına aşağıdan yukarı doğru, okşarcasına hareketlerle masaj yapın. Masaj kastaki gerginlikleri çözer. Masaj yaparken tuvalet ispirtosu ya da bir masaj yağı da kullanabilirsiniz. Çocuğunuzun gün boyunca bolca hareket etmesine özen gösterin; fiziksel hareketlilik kasları güçlendirir.
Evde hazırlanan ilaçlar:
Su ve limon suyuyla hazırlanmış soğuk sargılar kan dolaşımını destekler ve ağrıyı hafifletir; bazı çocuklara da kuru, sıcak sargılar iyi gelir.