Polikistik over sendromu nedir? Polikistik over sendromu belirtileri nelerdir? Polikistik over sendromu nasıl tedavi edilir? Polikistik over sendromuna ne iyi gelir? Merak ettikleriniz ve daha fazlası yazımızın devamında…
Yumurtalıklarda küçük kistlerin oluşmasına neden olabilecek,
hormonal dengesizlikten kaynaklanan bir durumdur. Ergenlik ve üreme çağındaki kadınlarda görülür. Üremeyi etkileyebilmektedir. Testesteron, androstenedion, ve dehidroepiandrostenedion (DHEA) hormonları normalden daha yüksek seviyededir.
Polikistik over sendromu, önemli metabolik hastalıklara neden olabilmektedir. Bunların başında glikoz intoleransı ve Tip 2 diyabet, metabolik sendrom, kardiyovasküler hastalıklar-dislipidemi, obezite, kanser ve depresyon gelmektedir.
Polikistik over sendromlu hastalarda gelişen obezite ile hormon bozukluğu, menstrüal düzensizlik (amenore, oligoamenore), bozulmuş glikoz toleransı ve infertilite arasında güçlü bir ilişki vardır.
Polikistik over sendromu (PCOS) olan bireylerin genelinde insülin direnci vardır.
PCOS belirtileri :
Erkek tipi tüylenme
Saç dökülmesi
Akne
Kısırlık
Kilo
Adet düzensizliği ve adet görmeme
Stres ve kaygı
- İnsüline Dayalı PCOS
Bu tip en yaygınıdır ve vücutta yumurtlamayı engelleyen yüksek insülin seviyeleri ile karakterizedir. Aşırı insülin seviyeleri yumurtalıklarınızı yumurtlamayı beklemeye alır ve bunun yerine testeronu arttırır.
Çocuk doğurma çağındaki kadınlar yumurtlamadığında, vücut testeronu dengelemek için yeterli düzeyde estradiol ve progesteron yapamaz. Bu tip PCOS yüksek karbonhidratlı beslenmede ve stresle ortaya çıkmaktadır.
Yüksek düzeyde salınan insülin:
Erkeklik hormonu olarak bilinen androjenlerin yüksek düzeyde salınmasına neden olmaktadır.
Seks hormonu bağlayıcı globulin (SHBG) düzeylerini azaltmakta, bu da androjenlerin etkisini artırmaktadır.
LH (luteinize edici hormonun) salınımını uyarır. Artmış LH ve androjen düzeyleri de obeziteye neden olmaktadır. Ayrıca ovulasyonu olumsuz yönde etkilemektedir.
- İnflamasyon Bazlı PCOS
İltihap nedeniyle kaynaklanmaktadır.
- Sentetik Hormon Kaynaklı PCOS
Doğum kontrolü olan kadınlarda ortaya çıkar. Bu dönemde vücut kendi hormonunu üretemez. Bunun yerine doğum kontrolü size düzenli seviyelerde yapay östrojen progestin sağlar ve yumurtlamayı bastırır.
PCOS’da ilaç tedavisi, cerrahi tedavi ve diyet-egzersiz gibi destekleyici tedavi yöntemleri olarak üç şekilde ele alınmaktadır.
PCOS’da birincil tedavi yöntemi ağırlık denetimidir. Diyet tedavisi, PCOS’da ilaç tedavisinin yanı sıra uygulanması gereken en önemli tedavi yöntemlerinden biridir.
Glueck ve arkadaşlarının 2009’da yaptığı araştırma ile PKOS’lu hastaların sadece %5’lik bir ağırlık kaybı bile erkeklik hormonlarının ve insülin direncinin azalmasında, menstürasyonun düzenlenmesinde etkili olduğunu belirtmiştir.
PCOS’un diyet tedavisi ağırlık denetiminin sağlanması, akne, hirşutizm gibi hastalık belirtilerinin iyileşmesini ve gebelik oranının artmasını sağlar. Ayrıca Tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalık ve kanser gibi hastalıklardan korunmada büyük önem taşımaktadır.
İnfertil kadınlarda ağırlık kaybı ve abdominal yağ dokusunun azalmasıyla birlikte menstrüal periyotlar düzene girmekte, ovulasyon yeniden başlamaktadır.
Polikistik over sendromunun ilaç tedavisinde kullanılan ilaçlar, B12 gibi bazı vitaminlerin emilimini azaltmaktadır. Sentetik progestin ile östrojen ve progesteron içeren ilaçlar, riboflavin, niasin, B6 vitamini, B12 vitamini, C vitamini, folik asit, magnezyum, çinko ve selenyum emilim bozukluğuna neden olmaktadır. Magnezyumun karbonhidrat metabolizmasında, glikoz homeostazında ve insülinin etkisinde önemli rolü vardır.
PCOS DİYETİ
İnsülin direnci oldukları için basit karbonhidrat alımı azaltılmalı, protein ve tekli doymamış sağlıklı yağ alımı arttırılmalı. Rafine şekerden kaçınılmalı. Lifden zengin tam tahıl ürünleri tüketilmeli. Vitamin ve mineral kaynağı olan meyve ve sebzeler tüketilmeli.
Enflamasyon esaslı PCOS’u olanlar, anti inflamatuar ve bağırsak iyileştirici gıdalara odaklanmalı ve gıda alerjilerine dikkat edilmelidir. Süt, glüten, şeker hatta baklagiller ve tahıllar gibi sindirimi daha zor olan bazı yiyeceklerden kaçının.
İnflamasyonu azaltan gıdalar:
Brokoli, Lahana, Papaya, Avokado, Çilek, Kiraz, Portakal Ceviz, Badem, Kırmızı Lahana, Yaban Mersini, Kereviz, Zencefil, Zerdeçal, Kenevir tohumu, Domates, Zeytin yağı, Yeşil yapraklı sebzeler, Yağlı deniz balıkları(Ton, Somon,Uskumru,Sardalya), Roka, Maydanoz, Tere, Ispanak, Soğan, Sarımsak, Pırasa, Havuç, Turp, Turşular
Sentetik hormon kaynaklı PCOS’u stabilize etmeye çalışan kadınlar özellikle çinko, B vitaminleri, magnezyum, balıkyağı, D vitamini, balık ve kırmızı et gibi gıdaları tüketmelidir.
SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ
Bağırsak geçirgenliği ve iltihabı düzelene kadar süt ve süt ürünlerinden kaçınmak, diyetten çıkarmak gerekir. Süt A1 kazein nedeniyle birçok insan için inflamatuardır.
GLUTEN
Glüten bazı tahıllarda bulunur ve hassasiyeti olanlarda bağırsaklarda iltihaplanmaya ve bağırsak geçirgenliğinin artmasına neden olur.
- DİYETİSYEN Aylin Koçak