Atmosferik basınç, atmosferin ağırlığının bir sonucu olarak herhangi bir yüzeye uyguladığı basıncı tanımlar. Atmosfer basıncının ölçü birimi normalde milibardır, 1.000 milibar bir bar veya santimetre kare başına bir milyon dindir. Bir dyne bir kuvvet ölçüsüdür.
Çoğu insan, balonların yapay ortamlarında atmosferik basınca aşina olur. Basit bir ifadeyle, bir balona ne kadar fazla hava zorlanırsa, içindeki havanın basıncı o kadar yüksek olacaktır. Balon daha sonra patlarsa, yüksek basınçlı hava, içerideki hava basıncını dışarıdakiyle eşitlemek amacıyla delikten dışarı fırlayacaktır.
Doğal atmosferik ortamda, nispeten daha yüksek ve daha düşük basınçlı alanlar vardır. Dünyanın atmosferi, patlama balonunda olduğu gibi, sürekli olarak daha yüksek basınç alanlarından daha düşük basınçlara doğru hareket ettiğinden, rüzgarlar oluşur.
Bir bütün olarak dünya üzerindeki ortalama atmosfer basıncının 1013,25 mbs (milibar) olduğu tespit edilmiştir. Bu, bir cıva sütununu 0 santigrat derecede 29,92 inç veya 760 mm yukarı itmek için gereken kuvveti temsil eder. Başka bir deyişle, ortalama basınç, bir santimetre kareye itilen 1033.3 gramlık bir ağırlığın eşdeğerini temsil eder.
Atmosferik basınç bir barometre ile ölçülür ve aneroid ve cıva olmak üzere iki tipi vardır. İkincisi, ortalama koşullarda 29.92 inç cıva sütunuyla ilgili olduğu için, ikisinin açıklaması daha kolay. Atmosfer basıncı arttıkça, cıva sütunu da yükselecek ve bu durumda basınç inç olarak ölçülebilecek; nispeten yüksek, 29.92’den fazla ve nispeten düşük, 29.92’den az.
Bir aneroid barometre, içinde sanal bir vakum bulunan metal bir kutu içerir. Kutunun dışındaki atmosferik basınç arttığında kutunun esnek taraflarını iter ve tersine, dışarıdaki basınç azaldığında kenarlar dışa doğru hareket eder. Kutunun bu hareketleri kalibre edilmiş bir kadran üzerindeki bir iğneye bir yay ile bağlanmıştır.
Yalnızca çok küçük hatalara açık olan bu tür barometre, sabit sıcaklıkta bir cıva sütunu gerektiren bir barometreden çok daha uygundur ve bu nedenle ikisi arasında çok daha yaygın olanıdır. Arazinin yüksekliğini ölçen veya bir uçakta altimetre kullanan herkese tanıdık gelecektir.
Atmosferik basınç bir hava ağırlığını temsil ettiğinden, dünya yüzeyinden uzaklaştıkça azalır. Oldukça basit, daha yüksek bir seviyede daha az hava ve dolayısıyla daha az ağırlık vardır. Bu nedenle yüksekliği ölçmek için bir barometre kullanılabilir.
Güneş dünyanın bir bölgesini ısıttığında, hemen üstündeki hava yayılan ısı alacaktır. Bu nedenle genişleyecek ve yükselecektir. Bu, tıpkı bir balondan çıkan havanın balonun içindeki basıncı düşürmesi gibi, atmosferik basıncı azaltacaktır, ancak bu daha yavaş olacaktır. Atmosferin ısı nedeniyle bu dikey hareketi, özellikle Ekvator bölgelerinde meydana geldiği gibi, yer seviyesindeki atmosferik basıncı azaltır ve Ekvator’un kuzeyinden ve güneyinden gelen havanın sanki boşluğu doldurmak için içeri girmesine neden olur. Bu işlemin ürettiği havanın dikey ve yatay hareketleri rüzgarların nedenidir.
Atmosferik basınç nadiren uzun süreler boyunca aynı kalır. Bunu yaptığında, hava koşulları özellikle istikrarlı hale gelir. Daha normal olan, basıncın değişmesi ve böylece rüzgarların oluşması ve esmesidir. Daha yüksek ve daha düşük basınç alanları arasındaki basınç gradyanı ne kadar büyükse, rüzgar o kadar güçlü olacaktır. Bu nedenle rüzgar, patlama balonu durumunda olduğu gibi, yüksek atmosferik basınç alanlarından alçak alanlara hareket etmesine neden olan havadır. Bu nedenle, bir hava tahmininde olası rüzgarların değerlendirilmesi, biri diğerine neden olduğu için değişen atmosferik basıncın incelenmesini gerektirir.