Sindirim Sistemi
Sindirim Sistemi, Ağızdan başlayarak anüste sonlanan sindirim kanalını oluşturan organ ve yapılara denir. Bütün canlılarda olduğu gibi insan da canlılığını sürdürebilmesi için enerjiye ihtiyaç duyar. Enerji vücuda alınan besinlerden sağlanır. Besin maddelerin vücuda alınması, organlara ulaştırılması, bölünerek yapı taşlarına ayrılması, tüm hücrelere ulaşması, kana karışması ve atık ürünlerin dışarı atılması olayına sindirim denir.
Sindirim Olayının Aşamaları
- Yeme: Sindirimin ilk aşaması olan yeme, besinlerin ağız yoluyla vücuda alınmasıdır.
- Mekanik Sindirim: Besin maddelerinin yutulabilmesi için dişler aracılığıyla koparılması, parçalanması, ufalanıp öğütülmesi ve mideye gönderilmesi işlemidir.
- Kimyasal Sindirim: Besin moleküllerinin daha küçük yapı taşlarına ayrılması, kimyasal olarak yıkımdır.
- Salgılanım: Sindirim kanalının epiteli ve bezler tarafından su, asit, enzim ve tuzlarının serbestleşmesi ile gerçekleşir. Salgılanan sıvılar besinlerin sindirimi ve emiliminde rol oynar.
- Emilim: Yapı taşlarına ayrılmış olan besi moleküllerinin bağırsak duvarlarında kan ve lenfatik sisteme emilerek alınması işlemidir.
- Dışkılama: Sindirilemeyen ve emilemeyen besin artıklarının vücuttan dışarı atılmasıdır.
Sindirim Sistemi Bölümleri
İki temel bölüme ayrılarak incelenir;
- Sindirim Kanalı: Ağızdan anüse kadar uzanan 8-10 metrelik bir kanaldır. Sindirim kanalını oluşturan organlar ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsaktır.
- Sindirime Yardımcı Organ ve Bezler: Yaptıkları salgıları özel boşaltım kanallarıyla sindirim kanalına boşalttıkları için sindirim kanalının yardımcı organları olarak adlandırılır. Bunlar karaciğer, pankreas ve tükürük bezleridir.
Sindirim Sistemi Organları ve Görevleri
1) Ağız Görevi
- Besin maddelerinin vücuda alındığı organdır.
- Ağızda besinler mekanik olarak parçalanır.
- Karbonhidratların kimyasal sindirimi ağızda başlar.
Ağız hakkında daha fazla bilgi için Ağız Anatomisi, Ne İşe Yarar? isimli yazımızı okuyabilirsiniz
2) Yutak Görevi
- Yutak sindirim yiyeceklerin yutulması esnasında yutma refleksinde görev alır.
- Nefes alımında, alınan nefesi gırtlağa iletilmesinde görev alır.
- Konuşma sırasında seslerin çıkarılmasında yardımcı olur.
- Bademcikleri bulundurduğu için bağışıklık sistemi içinde görevi vardır.
- Östaki borusu sayesinde yutak ile orta kulak arasında bir bağlantı oluşur. Bu, kulak zarındaki hava basıncını dengelemeye yardımcı olur.
Yutak hakkında daha fazla bilgi için Yutak Nedir? Yutak Ne İşe Yarar? isimli yazımızı okuyabilirsiniz.
3) Yemek Borusu Görevi
- Yemek borusunun görevi yiyeceklerin mideye iletilmesidir.
- Yemek borusu sürekli kasılıp gevşediğinden yemeklerin mideden tekrar geri gelip yukarı doğru çıkmasını engeller.
- Yemek borusu sindirim siteminin bir parçası olmasına rağmen sindirim görevi yoktur.
Yemek borusu hakkında daha fazla bilgi için Yemek Borusunun Görevi, Yemek Borusu Nedir? isimli yazımızı okuyabilirsiniz.
4) Mide Görevi
- Mide sindirim sisteminin en geniş organıdır.
- Alınan besinler burada depolanır.
- Besinler midenin peristaltik hareketleriyle karıştırılır.
- Mekanik ve kimyasal olmak üzere iki görevi vardır.
- Midenin mekanik görevi, çiğnemeyle ezilmiş, tükürükle karışmış ve bir ölçüde dönüşmüş besinler üzerinde etkilidir.
- Proteinlerin kimyasal sindirimi midede başlar.
Mide hakkında daha fazla bilgi için Mide Nerede Bulunur? Midenin Görevi Nedir? isimli yazımızı okuyabilirsiniz.
5) İnce Bağırsak Görevi
- Çoğu besin maddesinin sindiriminde ince bağırsak görev alır.
- Karbonhidratların sindirimi ağızda başlar. Karbonhidrat sindiriminin tamamlandığı yer ise ince bağırsaktır.
- Proteinlerin Sindirimi ise midede başlar ve ince bağırsakta son bulur.
- İnce bağırsakta pankreas enzimleri ve ince bağırsak sıvısında bulunan enzimler yardımıyla sindirilerek serbest amino asitlere kadar parçalanır.
- Yağların sindirimi ince bağırsakta başlar ve biter.
- Besinlerin emilimi, çoğunlukla bağırsaklarda özellikle de ince bağırsağın yukarı bölümünde gerçekleşir.
İnce bağırsak hakkında daha fazla bilgi için İnce Bağırsak Görevi, Uzunluğu, Bölümleri isimli yazımızı okuyabilirsiniz.
6) Kalın Bağırsak Görevi
- Kalın bağırsak, ince bağırsaktan sonra gelen sindirim sisteminin son bölümüdür.
- Sindirilemeyen besinler ince bağırsaktan geçerek kalın bağırsağa ulaşır. Kalın bağırsağa geçen besinler sıvı haldedir. Besinler, kalın bağırsağın içinde ilerlerken suyu emilerek katılaşmaya başlar.
- Kalın bağırsağın en önemli görevi, suyun geri emilimini sağlamaktır.
- Kalın bağırsakta inorganik tuzlar, bir miktar glikoz ve kısa zincirli yağ asitleri emilir.
- Kimustaki su ve elektrolitlerin geri emilimini sağlar.
- Atık maddelerin atılıncaya kadar depo eder.
- Kalın bağırsaktaki bazı simbiyotik bakteriler tarafından B ve K vitaminleri sentezlenir.
Kalın Bağırsak hakkında daha fazla bilgi için Kalın Bağırsak Görevi Nedir? isimli yazımızı okuyabilirsiniz.