-
arthur schopenhauer
'in haklı çıkma sanatı alt başlığıyla sel yayıncılık'tan çıkan kitabı.
orijinal adı: eristische dialektik
- die kunst, recht zu behalten.
-
çöküşü ve/veya ideal kullanımı aşağıdadır.
- çalıyorsunuz!
+ yalancı darbeci türbanlı bacımız!
- çalıyorsunuz videolar, ses kayıtları, tapeler...
+ montaj, dublaj, camide seks
, türbanlı bacımız...
-
arthur schopenhauer
'ın aşağıdaki 38 hileyi açıkladığı çalışması.
1- genişletme
2- eşadlılık
3- mutlaklaştırma
4- oyunu gizleme
5- yanlış önerme kullanma
6- kanıtı varsayma
7- bir anda çok soru sorma
8- kızdırma
9- soru sırasını karıştırma
10- zıddını sorma
11- sonucu sormama
12- isim seçme
13- tezat sunma
14- zafer narası atma
15- tez ekleme
16- zorluk çıkarma
17- ince ayrım
18- tartışmayı kesme
19- genel düzeye kayma
20- sonucu söyleme
21- kendi silahıyla vurma
22- önermeleri özdeş sayma
23- abartmaya zorlama
24- sonuç uydurma
25- karşı örnek uydurma
26- gerekçeyi terse çevirme
27 - öfkede zaaf arama
28- tribünlere oynama
29- saptırma
30- neden yerine otorite gösterme
31- anlamazdan gelme
32- etiketleme
33- sonucu inkar etme
34- zayıf noktada inkar etme
35- taraf tutma
36- laf kalabalığı yapma
37- yanlış kanıttan yararlanma
38- kişiselleştirme
-
notlar
1. antik dönemde mantık ve diyalektik çoğunlukla eş anlamlı kullanılırdı, günümüzde de öyle.
2. "eristik" aynı şeyi anlatan biraz daha sert bir sözcük sayılır, diogenes laertius'a göre. aristoteles retorik ve diyalektiği birlikte düşünmüş, amaçlarının inandırma olduğunu belirtmişti. diğer yandan, amaçları gerçek olan analitik (mantık) ile felsefeyi de bir tuttu. diyalektik bir konuşma sanatıdır, onun aracılığıyla bir şey çürütülür ya da ileri sürülüp ispatlanır ve bu konuşmacıların soru ve cevaplarıyla yapılır. gerçekten de aristoteles şu ayrımı yapmaktadır:
1. tartışma götürmez doğrulukta sonuçlara varmanın teorisi ya da yöntemi olarak mantık veya analitik;
2. doğru kabul edilen, doğru sayılan, kabul gören kanılar, olası şeyler sonuçların, yani kendi başlarına yanlışlıkları da, doğrulukları da kesin sayılmayan sonuçların (çünkü önemli olan bu değildir) yöntemi veya diyalektik. ama bu aslında haklı olalım veya olmayalım haklı çıkma sanatından başka nedir ki? böyle bir sanat, içeriğe önem vermeden sadece görünüşte doğruya ulaşmakla ilgilenir. dolayısıyla, yukarıda belirttiğim gibidir. bu şekilde mantıksal ve diyalektik sonuçları ayırt eden aristoteles, bunlara 3.eristik ve 4.sofistik sonuçları da ekler. eristikte çıkarsamanın biçimi doğrudur ama önermelerin kendileri, yani içerik gerçeğe uymaz sadece doğru görünürler. sofistikte ise çıkarım biçimi yanlıştır ama doğru gibi görünür. aslında bunlardan son üçü, eristik diyalektiğe dahil edilmelidir, çünkü hepsi de nesnel doğrunun değil, sadece görünüşte doğrunun peşindedir; doğruyu önemsemezler, amaçları haklı çıkmak, zafer kazanmaktır. aristoteles'in sofistik çıkarımlar üzerine kitabı diğerlerinden ayrı olarak sonradan hazırlanmıştı. diyalektiğin son kitabıydı.
-
arthur schopenhauer'in 38 hile yoluyla bir tartışmadan nasıl galip çıkılacağını anlattığı eseridir.
diyalektik bir konuşma sanatıdır ve onun aracılığıyla bir önerme çürütülür yada ileri sürülüp ispatlanır ve bu konuşmacıların soru ve cavaplarıyla yapılır. diyalektik bir akıl yürütme yöntemidir.
yunanca eris kelimesinden (yunan mitolojisinde anlaşmazlık tanrıçası) gelen eristik ise kazanma amaçlı tartışma bilgisi, tartışmaları kazanma sanatıdır. tartışmayı gerçeğe ve doğruya ulaşma aracı değil haklı çıkma amacı sayan felsefe yöntemidir.
schopenhauer'in oldukça makyavelci görünen 38 maddesi, tartışmada savunduğu şey doğru olduğu halde hileli argümanlara kurban gidenler için kullanışlı bir bilgi oluşturur.
giriş bölümünde, tartışırken objektif doğruyu dikkate almamayı salık verirken son maddede şu sözler yer alır:
"yalnızca iyi tanıdığın, saçma sapan şeyleri savunmayacak kadar anlama yetisine sahip olduğunu ve utanılacak durumlara düşmeyeceğini bildiğin kişilerle tartış; otoritenin dikte ettiklerine göre değil, nedenlere, gerekçelere dayanarak tartışmayı bilenlerle; sunulan nedenleri dinleyip dikkate alanlarla; ve nihayet, gerçeğe değer veren, karşı tarafın ağzından bile olsa iyi nedenleri memnuniyetle dinleyen ve doğruyu karşı taraf söylediğinde, yani kendisi haksız olduğunda da bunu hazmedebilecek kadar adalet duygusuna sahip olanlarla tartış. demek ki yüz kişi içinde tartışmaya layık bir kişi bile zor çıkar. geri kalanı ise bırakın ne isterlerse onu konuşsunlar, çünkü budalalık insan hakkıdır."
-
19. yüzyıl felsefesinin önemli figürlerinden, kant’ın öğrencisi, alman filozof arthur schopenhauer, 1830'da kaleme aldığı bu metinde, kökleri antik yunan felsefesine uzanan, tartışmalarda her koşulda haklı çıkma sanatı olan "eristik diyalektik" yöntemini anlattığı kitabıdır. kitabın alt başlığı, haklı çıkma sanatı'dır
-
"çoğu zaman bir konuşmacı verdiği isimler aracılığıyla niyetini daha baştan ele verir. biri ruhban sınıfı der, diğeri rahip takımı. bütün hileler arasında bu en sık başvurulandır ve içgüdüsel olarak kullanılır. dinsel coşku - fanatizm, ahlakdışı davranış veya çapkınlık - zina, çift anlamlı fıkra - müstehcen fıkra, ödeme güçlüğü - iflas, etkide bulunma ve kişisel bağlantı yoluyla - rüşvet ve iltimasla, şükran ve takdir - iyi ödeme."
"yığınlar tarafından desteklenen fikirler gerçek gibi görünür. insanlar koçun peşinden giden koyunlara benzerler. onların gözünde ölmek aklı kullanmaktan daha kolaydır."
"gerçekten de insanlar, genel kabul gördüğüne inandırıldıkları bir fikri ne kadar saçma olursa olsun, kolayca benimserler. emsal, hem düşüncelerini hem de eylemlerini etkiler. çoban nereye götürürse oraya giden koyunlar gibidirler: onlar için ölmek; düşünmekten daha kolaydır. bir düşüncenin yaygınlığının bu kadar etkili olması çok gariptir."
"tartışan kişi genel olarak doğru için değil, sadece kendi önermesi için mücadele eder. önemli olan gerçek değil, zafer kazanmaktır."
"özetlemek gerekirse çok az insan düşünmeyi becerebilir ama herkes fikir sahibi olmak ister. tembeller için kopya çekmekten başka yol var mı?"