İçindekiler
- 1 Lösemi ciddi bir konudur. Lösemi hakkında bilgi sahibi olmak onu en başta yenmemize yardım eder. Lösemi hakkında bazı sorular bize onu daha iyi anlamamıza neden olacaktır. Lösemi hakkında sıkça sorulan sorular a sizin için cevap bulduk.
- 2 Lösemi nedir?
- 3 Normal kan hücreleri nedir ve ne yapar?
- 4 Kan Hücrelerinin Görevleri Nedir?
- 5 Lösemi Önlenebilir mi?
- 6 Lösemi Belirtileri Nelerdir?
- 7 Kronik ve Akut Lösemi Arasındaki Fark Nedir?
- 8 Lösemi Türleri Nelerdir?
- 9 Lösemi Nasıl Tedavi Edilir?
Lösemi ciddi bir konudur. Lösemi hakkında bilgi sahibi olmak onu en başta yenmemize yardım eder. Lösemi hakkında bazı sorular bize onu daha iyi anlamamıza neden olacaktır. Lösemi hakkında sıkça sorulan sorular a sizin için cevap bulduk.
Aşağıda, lösemi hakkında sıkça sorulan sorular bulunmaktadır.
Lösemi nedir?
Lösemi, kan hücrelerinin yapıldığı kemik iliği kanseridir. Bir kişide lösemi varsa, kemik iliği çok fazla kan hücresi yapar ve normal değildir. İki tip beyaz kan hücresi lösemiye dönüşebilir. Bunlar lenfoid hücreler ve miyeloid hücrelerdir. Lösemi lenfoid hücrelerdeyken buna lenfositik (veya lenfoblastik) lösemi denir. Miyeloid hücrelerde olduğu zaman buna miyeloid (veya miyelojen) lösemi denir. Lösemi hücreleri tüm vücuda kan yolu ile geçebilir. Yani hemen hemen her organa ulaşabilirler. Bu nedenle, lösemi hangi organların katıldığına bağlı olarak birçok farklı çeşidi olabilir.
Normal kan hücreleri nedir ve ne yapar?
Kan birkaç parçaya sahiptir. Sıvı parçaya plazma denir. Kan hücreleri, kemik iliği adı verilen kemiklerin yumuşak merkezinde yapılır. Kanda üç hücre türü vardır. Bunlar beyaz kan hücreleri, alyuvarlar ve trombositlerdir. Her hücre türünün özel bir görevi vardır. Kemik iliğinde hücreler olgunlaştıkça, daha küçük ve kompakt hale gelirler. Özel işlerini daha iyi yapabilirler. Bazı yeni kan hücreleri büyümek için kemik iliğinde kalır. Bazıları büyümek için vücudun diğer bölümlerine taşınır. Vücudunuz, onlara ihtiyacı olduğunda vücut daha hızlı kan hücresi üretir. Bu süreç sağlıklı kalmanıza yardımcı olur.
Kan Hücrelerinin Görevleri Nedir?
Beyaz kan hücreleri. Bunlar vücudun enfeksiyonla savaşmasına yardım eder. Bakteriyel bir enfeksiyonunuz varsa, vücudunuz enfeksiyonla mücadele etmek için daha fazla sayıda beyaz kan hücresi üretir. Fakat beyaz kan hücre sayısı çok düşükse, enfeksiyon riski artar.
Kırmızı kan hücreleri. Bunlar kana rengini verir. Akciğerlerinizden dokularınıza oksijen taşırlar. Ayrıca dokularınızdan akciğerlerinize karbon dioksit alırlar. Yetersiz kırmızı kan hücreleriniz varsa (anemi olarak bilinir), diğer hücreler yeterli oksijen alamayabilir. Bu yorgunluk, baş dönmesi, zayıflık, baş ağrısı ve sinirlilik neden olabilir.
Trombositler, kan pıhtısı oluşturur ve kanamayı kontrol eder. Trombosit sayılarınız anormal derecede düşükse yaralar veya mukoza zarlarında aşırı morarma veya aşırı kanama meydana gelebilir.
Lösemi Önlenebilir mi?
Lösemiye neden olan risklerden kaçınmak, yaşam biçiminizi değiştirmeniz hastalığa yakalanma şansınızı azaltabilir. Fakat lösemili birçok insanda bilinen risk faktörü yoktur. Lösemi önlemek için mutlak bir yol yoktur. Sigara, akut miyeloid lösemi (AML) gelişme riskinde artış ile ilişkilendirilmiştir. Bu nedenle sigarayı bırakmak lösemi geliştirme riskinizi düşürebilir. Sigarayı bırakmak aynı zamanda akciğer, baş, boyun, özofagus, karın, mesane ve bazı diğer kanserler riskini azaltır.
Lösemi Belirtileri Nelerdir?
Lösemi hastalarının, sağlıklı kan hücrelerine sahip olmaması, lösemi belirtilerine neden olabilir. Bununla birlikte, kronik lösemi tipleri bazı belirtilere sahip olmayabilir.
- Ateş titreme ve terleme
- Gitmeyen enfeksiyonlar
- Anemi belirtileri olabilir zayıflık, yorgunluk veya soluk cilt
- Cilt altındaki küçük kırmızı lekeler ve morluklar
- Sık karşılaşılan burun kanamaları
- Bıktık ya da kanayan diş etleri
- Şişmiş lenf nodları, karaciğer veya dalak
- Kemik veya eklem ağrısı
- Öksürük, nefes darlığı ve göğüsteki ağrılar
- İştah kaybı ve kilo verme
Bu belirtiler devam ederse bir sağlık uzmanına danışın. Bu belirtiler lösemiye özgü değildir. Birçoğunun daha az ciddi koşullardan kaynaklanması muhtemeldir. Lösemi tanısını doğrulamak için kan ve kemik iliğinizin özel testleri gereklidir.
Kronik ve Akut Lösemi Arasındaki Fark Nedir?
Lösemi iki şekilde gruplandırılmıştır. Hücrelerin büyümesine ve hastalığın daha ileri evrelerine ilerlemesine ve lösemi hücrelerinin normal hücrelere ne kadar benzediğine bağlı olarak akut veya kronik olabilir. Kansere dönüşen kan hücresinin türüne bağlı olarak hastalık da lenfoid veya miyelodür.
Akut ve kronik lösemi türleri hakkında daha fazla bilgi edinelim.
Akut lösemi. Kanser hücreleri, işlerini yapamayan blast olarak adlandırılan olgunlaşmamış kan hücreleridir. Bu hücrelerin sayısı hızlı bir şekilde artar. Hastalık tedavi edilmediği sürece daha da kötüleşecektir.
Kronik lösemi. Bazı genç kan hücreleri bulunur, ancak vücut da daha olgun, işlevsel hücreler yapar. Patlama sayısı yavaşça artar. Hastalığın kötüye gitmesi daha uzun sürüyor. Bazen hastalık, tedavisi olmadan bile aylarca hatta yıllarca stabil kalır.
Lösemi Türleri Nelerdir?
Lösemi akut veya kronik olarak ikiye ayrılır. Hem miyeloid hücreler hem de lenfoid hücrelerde gruplanır.
Buda bize, temel lösemi türleri olan dört kombinasyon verir:
Akut lenfositik lösemi (ALL). Bu, çocuklarda löseminin en yaygın türüdür. Ayrıca, yaş arttıkça insidansı artan erişkinlerde de görülebilir.
Akut miyeloid lösemi (AML). Bu tür, yetişkinleri ve daha az sıklıkla çocukları etkiler. Akut nonlmfositik lösemi (ANLL) olarak da adlandırılır.
Kronik lenfositik lösemi (CLL). Bu tip daha yaşlı erişkinlerde görülür. Bazen genç yetişkinlerde görülürken, neredeyse hiç çocuklarda görülmez.
Kronik miyeloid lösemi (KML). Bu tip daha çok yetişkinlerde görülür. Çok az çocuk bu türe sahip.
Lösemi Nasıl Tedavi Edilir?
Kemoterapi çoğu lösemi türü için en yaygın tedavidir. Lösemi için diğer tedavi türleri radyasyon terapisi, hedefli terapi, kök hücre nakli, biyolojik terapi ve ameliyattır. Her biri aşağıda açıklanmıştır:
Kemoterapi. Lösemi hastalarının çoğunda (özellikle akut lösemi) kemoterapi uygulanır. Bu tedavi kanser hücrelerini öldürmek için ilaç kullanır. İnsanlar iki veya daha fazla ilaç alabilir. Bazı ilaçlar hap olarak alınır, ancak çoğu damar içinden verilir. Bu tedavi sistemik olarak kabul edilir, yani vücudun tamamında kanser hücrelerini yok eder.
Radyasyon tedavisi. Radyasyonun amacı kanser hücrelerini X-ışını kullanarak öldürmektir. Bu tedavi bazen kemoterapi veya kök hücre nakli ile birlikte kullanılır. Tüm vücuda, toplam vücut ışınlaması (TBI) adı verilen radyasyon alabilirsiniz. Veya daha fazla lösemi hücresinin toplandığı bir parçaya radyasyon alabilirsiniz. Bazen radyasyon beynin lösemisini tedavi etmek ya da orada yayılmasını önlemek için kullanılır.
Hedefli tedavi. Bu daha yeni bir tedavi türüdür. Kanser hücrelerini normal hücrelerden farklı hale getiren belirli faktörlere saldırmak için ilaç kullanır. Bu tedavi başta lösemi hücreleri olmak üzere normal hücreleri etkilemektedir. Bu, diğer tedavilere göre daha az yan etkiye neden olabileceği anlamına gelir. Hedefli ilaç, bazı diğer lösemi türlerini tedavi etmek için kullanılabilmesine rağmen, genellikle KML için kullanılan ilk tedavi yöntemidir.
Kök hücre nakli. Bu tedavinin amacı, vücuda çok yüksek dozlarda kemoterapi ve radyasyon tedavisi uygulayarak kanser hücrelerinin çoğunu öldürmektir. Normalde, vücut böylesine yüksek dozları idare edemez çünkü kemik iliğindeki kök hücreleri öldürebilir. Bu nedenle, bir kişi bu yüksek dozlarla tedavi edildikten sonra kan, sağlıklı yeni kök hücrelerle kurtarılmalıdır. Yeni kök hücreler bir donörün kanı veya kemik iliği kaynaklı alınabilir. Daha az sıklıkta, kök hücreler, kişinin kendi kanından veya kemik iliğinden, otolog bir nakilden gelebilir. Otolog nakiller durumunda kök hücreler, yüksek doz kemoterapi uygulanmadan önce toplanır ve saklanır. Kök hücre nakilleri, bu tedavi biçiminde uzmanlaşmış merkezlerde yapılır.
Biyolojik terapi. Bu tedavinin amacı bağışıklık sisteminizin lösemiyle savaşmasına yardımcı olmaktır.
Cerrahi. Bu lösemi için daha az kullanılır. Bazı durumlarda, doktorunuz şişkin dalak çıkarmak için ameliyat yapacaktır.