Farklı Bakış Açıları İçin Eksiksiz Kılavuz: Yazılı Bakış Açısından Örnekler
Kurguda bakış açısını kullanmanın sayısız yolu olsa da, bu edebi aygıtın temellerine aşina olmak iyidir.
Anlatı Bakış Açısı Nedir?
Bakış açısı, bir hikayeyi anlattığınız “göz” veya anlatı sesidir. Bir hikaye yazarken, hikayeyi kimin anlatacağına ve kime anlatacağına karar vermelisiniz. Hikaye, hikayeye dahil olan bir karakter tarafından veya tüm karakterleri gören ve bilen ama onlardan biri olmayan bir bakış açısıyla anlatılabilir.
3 Tip Bakış Açısı
Üç temel bakış açısı türü vardır:
- Birinci şahıs bakış açısı. Birinci şahıs bakış açısından, karakterlerden biri hikayeyi anlatıyor. Bu genellikle “ben” cümle yapısı ile ortaya çıkar ve birinci şahıs zamirlerine dayanır. (“İşe gittim.”) Okuyucu, bu karakterin hikayenin eylemiyle yakından ilişkili olduğunu varsayar - ya bir ana karakter ya da ana karaktere yakın biri. Birinci şahıs anlatımı, bir karakterin zihnine yakınlık ve daha derin bir bakış sağlayabilir, ancak aynı zamanda karakterin algılama yetenekleriyle de sınırlıdır. Yalnızca hikaye hakkında gerçekçi olarak ne bilebileceklerini bildirmekle sınırlıdırlar ve kendi bakış açılarıyla daha da sınırlandırılırlar. F. Scott Fitzgerald'ın Muhteşem Gatsby'den Nick Carraway (1925) ve Herman Melville'in Moby Dick'inden Ishmael (1851) edebiyatta en çok tanınan birinci tekil şahıs anlatıcılardan ikisi ve bu bakış açısının en güzel örneklerindendir.
- İkinci şahıs bakış açısı. İkinci şahıs bakış açısı “siz” zamiri etrafında yapılandırılmıştır ve roman uzunluğundaki çalışmalarda daha az yaygındır. (“Bunu yapabileceğinizi düşündünüz.”) İkinci kişi, okuyucunuzu hikayenin içine çekmenize ve anlatıcı doğrudan onlarla konuştuğu için aksiyonun bir parçası olduklarını hissettirmenize izin verebilir. Herhangi bir uzunlukta ikinci tekil şahıs olarak yazmak zorlu bir iştir ve yazma becerilerinizi geliştirecektir. Lorrie Moore, kısa öykü koleksiyonu Self-Help'te (1985) ikinci kişi anlatımını yenilikçi kullanımıyla tanınır. İkinci
- Üçüncü şahıs bakış açısı. Yazar, karakterlerle ilgili bir hikaye anlatıyor ve onlara üçüncü şahıs zamiriyle “o” ile atıfta bulunuyor. (“Acıkmıştı.”) Bu bakış açısı, üçüncü kişi her şeyi bilen ve üçüncü kişi sınırlı olarak ikiye ayrılır.
Üçüncü Kişi Her Şeyi Bilen ve Sınırlı Üçüncü Kişi Arasındaki Fark Nedir?
Her şeyi bilen anlatıcı, hikaye ve karakterleri hakkında her şeyi bilir. Bu üçüncü şahıs anlatıcı herkesin zihnine girebilir, zaman içinde özgürce hareket edebilir ve okuyucuya karakterlerin yanı sıra kendi görüş ve gözlemlerini de verebilir. Bu anlatıcı aynı zamanda karakterlerden daha fazlasını bilir; her şeyi bilen anlatıcıyı, karakterlerin tanrının bakış açısına sahip olduğunu düşünün. (“Virüs kapmıştı ama henüz bilmiyordu.”)
Üçüncü şahıs sınırlı bakış açısı (genellikle "yakın üçüncü" olarak adlandırılır), bir yazarın bir karaktere sıkı sıkıya bağlı kalması, ancak üçüncü şahıs olarak kalmasıdır. Bu stil, okuyuculara daha derin bir karakter ve sahne deneyimi sunabilen bir karakterin düşüncelerinin, duygularının ve hislerinin içinde olma yeteneği verir. (“Onun gidişini izlerken, bir daha geri gelmeyeceğinden korktu.”)
Ernest Hemingway, çok doğrudan bir üçüncü şahıs anlatım tarzı kullanmasıyla tanınır.
4 Kolay Adımda Doğru Bakış Açısı Nasıl Seçilir?
Hangi bakış açısının sizin için en uygun olduğunu bulmak zor olabilir. Bunu aşmanın en iyi yolu, birkaç şeyi denemek ve neyin en iyi şekilde aktığını görmektir. Birinci tekil şahıs bakış açısıyla mı yoksa üçüncü şahıs bakış açısıyla mı söylendiğinde kelimeler kulağa daha hoş geliyor? Üçüncü şahıs bakış açısı fikirlerinizin hakkını verecek mi yoksa birinci şahıs bakış açısıyla anlatan daha samimi, tek bir karakter daha mı iyi olacak?
- Farklı bakış açıları deneyin. Romanınız için en iyi bakış açısı stratejisine karar vermenin tek yolu farklı olanları denemektir. Muhtemelen hikayeniz için doğru olanı bileceksiniz çünkü yazı daha hızlı hareket etmeye başlayacak ve ivme hissedeceksiniz. Birinci şahıs, okuyucunun karakterinizin iç monologuna erişmesine izin vererek yakınlık oluşturmanıza olanak tanır. İkinci kişi genellikle stilistik bir seçim olarak yapılır; kafa karışıklığı veya klostrofobi duygularını uyandırabilen güçlü ama potansiyel olarak ezici bir anlatı aracıdır. Üçüncü şahıs anlatımı, birinci veya ikinci şahıstan daha esnek bir seçimdir. Karakterlerin bakış açıları arasında geçiş yapmanızı sağlar. Hatta tam her şeyi bilmeden sınırlı veya "kapalı" üçüncü bakış açısına kadar yakınlaştırıp uzaklaştırabilirsiniz.
- Bir bakış açısı seçtikten sonra hemen kurun. Hangi anlatım tarzını kullanırsanız kullanın, bakış açınızı hızlı bir şekilde oluşturmanız önemlidir. Herhangi bir sahnede hangi karakterin bakış açısını takip ettiğinizi okuyucuya her zaman bildirin. Üçüncü kişi kullanıyorsanız, bölümün başlarında karakterin adını kullanmalısınız. “Robert kendini yorgun hissetti” gibi basit bir ifade bile bu bilgiyi aktarmaya yeter. Bir bakış açısı içindeyken, ona bağlı kalın. Örneğin, kahraman karakterinizin bakış açısından anlatıyorsanız ve bir sahnenin ortasında aniden farklı bir karakterin bakış açısına geçerseniz, bozulma okuyucunuzu hikayenin dışına itecektir.
- Sınırlamaların farkında olun. Bakış açısı, karakter gelişiminde önemli bir araçtır. Dünyayı onların gözünden anlatıyorsunuz ve okuyucunun ne düşündüğünü ve hissettiğini bilmesini sağlıyorsunuz. Her zaman karakterlerinizin sınırlarının ne olduğunun farkında olmanız gerekir. Bir karaktere normalde sahip olamayacakları bilgiler veya görüşler verirken yapmış olabileceğiniz hataları taramak için yazınızı sık sık gözden geçirin.
- Değiştirin. Romanınız boyunca tek bir bakış açısına bağlı kalmak zorunda değilsiniz; bazı romanlar birinciden üçüncüye veya birinciden ikinciye geçer. Ancak, bir bakış açısı oluşturduğunuzda, okuyucuyla başka bir tür sözleşme oluşturduğunuzu belirtmek önemlidir: Sahnenin gidişatı boyunca bu bakış açısına bağlı kalacaksınız. Romanınız boyunca farklı bakış açılarından farklı alt konuların anlatılmasında bir sakınca yoktur, ancak her bakış açısını ayrı bir bölüm veya bölüm olarak ele almalısınız.
Bakış Açısını Kullanmanın 4 Yolu
Anlatı bakış açısını yazılarınızda birçok farklı efekt için kullanabilirsiniz.
- Gerilim yaratın. Bir okuyucu, Bram Stoker'ın Dracula'sında (1897) olduğu gibi karakterden daha fazlasını bildiğinde ve okuyucunuz karakterin zaten bildiklerini öğrenmesini beklediğinde. Bu gerilim, okuyucunuzu koltuğunun kenarında tutacaktır.
- Güvenilmez bir anlatıcı oluşturun. Birinci tekil şahıs anlatıcı, okuyucudan daha fazlasını bildiği halde, okuyucuyu manipüle etmek için bilerek okuyucudan bilgi saklarsa. Gillian Flynn'den Gone Girl (2012) ve Daphne du Maurier'den Rebecca (1938) güvenilmez anlatıcıların parlak örnekleridir.
- Komik ironi yaratın. Birinci tekil şahıs anlatıcı, hem okuyucudan hem de diğer karakterlerden çok daha az şey bildiğinde komedi yaratır. Bu stratejide okuyucu, karakterden çok anlatıcıya güler. Örnekler arasında, Jonathan Swift'in, sade bir dille konuşan bir anlatıcının fahişeleri düz bir yüzle anlattığı Gulliver'in Seyahatleri'nde (1726) Gulliver ve John Kennedy Toole'un A Confederacy of Dunces (1980) adlı kitabında, anlatıcının diğerlerinin beceriksizliğinden şikayet ettiği yer alır. Karakterler, açıkça en beceriksiz karakter olduğu zaman. Her şeyi bilen bir anlatıcı, Voltaire'in Candide'de (1759) yaptığı gibi, bir hikayenin tüm karakterlerini hicvedebilir.
- Trajik bir ironi yaratın. Karakterler okuyucudan daha az şey biliyor. Anlatı ironisi , her şeyi bilen anlatıcı, okuyucuya gelecekte olacak bir şey hakkında ipuçları bıraktığında , önceden haber vermeyi de içerir. Trajik bir olay önceden haber verildiğinde, ancak karakterler bunun geleceğini görmediğinde, bir ironi duygusu yaratılır. Birinci şahıs bakış açısından da trajik bir ironi yaratabilirsiniz, ancak anlatıcınızın neler olacağı konusunda gerçekten cahil kalarak önceden haber vermesi gibi ince bir çizgide yürümek zorundasınız.
2 Bakış Açısı Yazma Alıştırmaları ile Bakış Açısı Alıştırmaları
Artık çeşitli bakış açıları ve uygulamaları hakkında sağlam bir anlayışa sahip olduğunuza göre, aşağıdaki alıştırmalarla bilginizi yazıya dökmeyi deneyin.
- Tek bir sahne ile deney yapın. En az üç karakter içeren bir olay düşünün. Ardından, üç farklı sayfa veya belgeye bu olayı bu üç farklı bakış açısından yazın, hem birinci kişiyi hem de üçüncü kişiyi (veya cesur hissediyorsanız ikinci kişiyi!) deneyin. Sahnenizi yazdıktan sonra baştan sona okuyun ve kendinize şu soruları sorun: Bakış açısı hikayeyi nasıl değiştirdi? Hangisi daha doğal hissettirdi? En zorlayıcı hangisi?
- Romanınıza POV uygulayın. Yeni veya daha uzun bir proje üzerinde çalışıyorsanız, bu alıştırmayı devam eden işinize uygulayın. Üzerinde çalıştığınız kitaptan önemli bir olay seçin. İlk başta kimin bakış açısından yazdınız? Boş bir sayfada veya belgede, aynı olay hakkında farklı bir karakterin bakış açısından yazmayı deneyin; Tüm olayı bu farklı açıdan yazmaya kendinizi zorlayın. Bu karakterin olayı nasıl deneyimlediği veya anlattığı konusunda ne gibi farklılıklar keşfettiniz? Olayı onların gözünden yeniden anlatmak olayı anlama şeklinizi değiştirdi mi? Bu bakış açısı nihai bir taslağa dönüşmezse endişelenmeyin. Ancak anlatımı farklı bir karaktere aktarmanın hikayenizdeki olayları anlamanızı derinleştirmesine ve zorlaştırmasına açık kalmaya çalışın.