Şarbon nedir?
Şarbon, Bacillus anthracis olarak bilinen gram-pozitif, çubuk biçimli bakterilerin neden olduğu ciddi bir bulaşıcı hastalıktır. Şarbon, toprakta doğal olarak bulunabilir ve dünya çapında evcil ve vahşi hayvanları yaygın olarak etkiler. Birleşik Devletler’de nadir olmakla birlikte, insanlar enfekte hayvanlarla veya kontamine hayvan ürünleriyle temas ettikleri takdirde şarbon hastalığıyla hasta olabilirler. Şarbon ile temas, hem insanlarda hem de hayvanlarda ciddi hastalıklara neden olabilir.
Şarbon bulaşıcı değildir , yani soğuk algınlığı veya grip gibi yakalanamazsınız.
Hayvanlar şarbon ile nasıl enfekte olur?
Sığırlar, koyunlar, keçiler, antiloplar ve geyikler gibi evcil veya vahşi hayvanlar, kontamine topraklarda, bitkilerde veya sudaki sporlardan enfekte olabilirler. Ev hayvanlarında ise geçmişte şarbonun var olduğu bölgelerde, rutin aşılama yapılırsa salgınların önlenmesine yardımcı olabilir.
İnsanlar şarbon ile nasıl enfekte olur?
Sporlar vücuda girdiğinde insanlar şarbon ile enfekte olurlar. Şarbon sporları vücuda girdiğinde, “aktive edilebilirler”. Aktif hale geldiklerinde, bakteriler çoğalır, vücutta yayılabilir, toksinler üretir (zehirler) ve ağır hastalığa neden olabilirler.
Bu, insanlar sporlarda nefes aldıklarında, sporlarla kontamine olmuş yiyecek veya içecek suları yediklerinde veya cildin kesilmesinde meydana gelebilir. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki insanların şarbon hastalığına yakalanması çok nadir görülür.
Bazı aktiviteler de kişinin enfekte olma şansını artırabilir.
Şarbon nerede bulunur?
Şarbon, Orta ve Güney Amerika, Sahra altı Afrika, orta ve güneybatı Asya, güney ve doğu Avrupa ve Karayipler genel olarak tarım bölgelerinde daha yaygındır.
Şarbon, Amerika Birleşik Devletleri’nde nadirdir, ancak sığır veya geyik gibi yabani ve evcil otlak hayvanlarda sporadik salgınlar meydana gelir. Şarbon, hayvanları şarbona karşı rutin olarak aşılayan veteriner halk sağlığı programları olmayan gelişmekte olan ülkelerde ve bölgelerde daha yaygındır. Amerika Birleşik Devletleri’nde, hayvanların geçmişte şarbon olduğu bölgelerde hayvancılık yıllık olarak tasfiye edilir.
Şarbon Hastalığı Belirtisi
Deri şarbonu: Enfekte hayvanların deri, kıl, yün gibi ürünleri ile temas eden kişilerin ciltlerindeki sıyrık veya kesiklerden bulaşır. Deride ağrı, sızı ve kabartı oluşur. Kabartı çevresinde ödem oluştuğu gibi bu hastalıklı dokunun altı ülserleşir ve ağrısız bir lezyon meydana gelir.
Akciğer şarbonu: Şarbon bakterilerinin havada asılı durumda olan sporlarının solunum yoluyla alınmasından sonraki bir hafta içinde soğuk algınlığına benzer bazı belirtilerle hastalık kendini gösterir. Ateş, bitkinlik, yorgunluk belirtileri gösterir birkaç gün içinde de soluk alıp vermede güçlükler başlar, hasta komaya girip ölebilir.
Bağırsak Şarbonu: Hasta hayvan etlerinin yenmesiyle bağırsak sisteminde iltihap oluşur. Hayvan ürünlerindeki sporların ağız yoluyla alınımı sonucunda bağırsaklara yerleşir. Belirtileri mide bulantısı, iştah kaybı, karın ağrısı, kusma ve kanlı ishaldir. Vakaların yüzde 25-60’ında hastalık ölümle sonuçlanır.
Daha fazlası için fikiravm yi takipte kalın