Çok konuşulan bilimkurgu filmi Her Şey Her Yerde Aynı Anda (Everything Everywhere All at Once), 95. Akademi Ödülleri'ne de damga vurdu.
Yönetmen koltuğunda Daniel Kwan ve Daniel Scheinert'in oturduğu yapım, törenden aralarında En İyi Film, En İyi Kadın Oyuncu ve En İyi Yönetmen ödüllerinin de yer aldığı 7 Oscar'la döndü.
Aynı zamanda bir aile draması ve komedi olan film, Michelle Yeoh'un canlandırdığı Evelyn Juan Wang'ın evrenlerarası yolculuğuna odaklanıyor.
Kocasıyla yıllar önce Çin'den ABD'ye göçüp yeni bir hayata başlayan Evelyn, insanları ve ailesini kurtarmak için paralel evrenler arasında yolculuk etmek ve kendisinin diğer versiyonlarına bürünmek zorunda kalıyor.
Bu evrende bir çamaşırhane işleten Evelyn, diğerlerinde bir film yıldızı, kung fu ustası veya sadece bir kaya parçası olabiliyor.
Üstelik bu fantastik olay örgüsü, fizikte çok tartışılan gerçek bir fikir üzerine inşa edildi: Çoklu evren teorisi. Teorinin kendisi çok tartışmalı olduğu için filmin arkasındaki bilimsel tartışmalar da gündemde.
Çoklu evren nedir?
Teori kabaca, yaşadığımız evrenin tek evren olmayabileceği fikrine dayanıyor. Buna göre evren, diğer birçok evrenle birlikte daha büyük bir yapının parçası. Tıpkı sabun köpükleri gibi…
Teoriyi savunan bilim insanları, daha milyarlarca olası evren olabileceğini düşünüyor. Bu evrenlere "alternatif evrenler" ya da "paralel evrenler" de deniyor.
Bazıları neden çoklu evrenin gerçek olduğunu savunuyor?
Çoklu evren, uzun bir süre boyunca fiziğin değil, felsefenin alanı olarak görüldü. Bu yüzden, 1957'de birden fazla evren olduğunu savunan fizikçi Hugh Everett'in fikirleri alay konusu olmuş ve akademik kariyeri sona ermişti.
ABD'deki Kuzey Karolina Üniversitesi'nden kozmolog Laura Mersini-Houghton, Everett için şunları söylüyor:
Fizik bölümünden uzaklaştırıldı ve sonunda alkol bağımlısı olup genç yaşta öldü. Trajik bir son.
Birçok bilim insanı, ölçülemeyeceği veya sınanamayacağı gerekçesiyle bu fikre karşı çıkıyor. Ancak fizikteki pek çok şey gibi, mevcut modellerin açıklayamadığı gözlemler ve tutarsızlıklar bu fikrin yavaş yavaş bilim insanları arasında da ele alınmasını sağladı.
Örneğin, tek bir evrenin yaşam için uygun koşulları barındıracak şekilde gelişme olasılığı, aslında yok denecek kadar düşük. Evrenimizin milyarlarca evrenden sadece biri olduğu düşüncesi ise, insanların var olmasını sağlayan ender tesadüfleri daha makul kılıyor.
Teoriyi savunan ünlü bilim insanları
Teorinin en önemli temsilcisi bugün halen Everett olarak görülüyor. Amerikalı fizikçi 1982'de 51 yaşında öldüğünde çoklu evren teorisi fizikçiler arasında ciddi biçimde tartışılmaya başlamıştı.
Bugün fikri ciddi biçimde ele alanlar arasında ABD'li teorik fizikçi Sean Caroll, "Kozmos: Bir Uzay Serüveni" belgeselinin sunucusu ve ünlü astrofizikçi Neil deGrasse Tyson ve 2018'de hayatını kaybeden Stephen Hawking yer alıyor.
Özellikle Britanyalı fizik profesörü Hawking'in 2018'de ölmeden önce Belçikalı Thomas Hertog'la birlikte yayımladığı makale, teorinin geniş çapta tartışılmasını sağlamıştı.
Hawking'in son makalesi
Evreni meydana getirdiği varsayılan Büyük Patlama'yı konu alan makale, evrenin aslında sonsuz olmadığını, sonsuza dek genişlemeyeceğini ve daha önce düşünülenden çok daha basit bir yapıda olduğunu öne sürmüştü.
Makale, "kozmik enflasyon ve kozmik çoklu evren" teorilerine yeni bir soluk getirmişti.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Modern fizik, evrenin nasıl oluştuğuna dair birden fazla teori öne sürüyor. Bunların başında gelen teori, Büyük Patlama sonrası "kozmik enflasyon" adı verilen hızlı bir genişleme evresinin başladığını söylüyor.
Kimilerine göre kozmik enflasyonla birbirinden çok farklı olan yeni evrenler de oluştu. Hertog ve Hawking'in makalesi ise bu düşünceyi farklı biçimde ele alıyor.
Makalede farklı fizik kanunlarının geçerli olduğu evrenler teorisi yerine, bu alternatif evrenlerin birbirinden çok da farklı olmayabileceği savunuluyor.
Hertog, "Eski teoriye göre çok çeşitli evrenler vardı, bazıları boş, bazıları cisimlerle dolu, bazıları çok hızlı genişleyen bazıları kısa ömürlü. Çok büyük farklar vardı" diyor.
Bilim insanı, kendi teorilerinin çoklu evreni "hepsi birbirine benzeyen ve idaresi daha kolay bir evren takımına" indirgediğini söylüyor.
Kabarcık evrenler: Hawking'den önce ne düşünülüyordu?
Evrenin sonsuza dek genişleyeceği fikrini baz alan çoklu evren anlayışı ise Büyük Patlama'dan sonraki enflasyon evresi sürerken, evrenin bazı bölgelerinde genişlemenin durduğunu ve kabarcıklar oluştuğunu savunuyordu.
Bu kabarcıklar ilk seviye embriyonik çoklu evrenler olarak görülüyordu. Fakat bu anlayış, aslında farklı kabarcıklarda farklı fiziksel kuralların geçerli olabileceğini öne sürmüştü.
Tıpkı Her Şey Her Yerde Aynı Anda'da karakterlerin bir evrende sosis parmaklara sahip olması gibi…
"Verdiğimiz her karar yeni bir evren yaratıyor"
Çoklu evrenlerin bir diğer savunucusu Caroll ise Eeverett'in izinden giderek "çoklu dünyalar yorumunu" benimsiyor.
Kuantum mekaniğinin yorumlarından biri olan çoklu dünyalar, yaşamdaki her önemli olayın birden fazla olası sonucu olduğunu ve dünyayı alternatif gerçekliklere böldüğünü savunuyor.
Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nde görev alan Caroll'a göre bu yorum, insanların seçim yapması gereken her anda ve her önemli olayda bir paralel evren oluştuğu düşüncesiyle ilintili. Bu düşünce özellikle bilimkurguda çok popüler.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden (MIT) fizikçi Max Tegmark, bu fikri şöyle açıklıyor:
Park cezası aldığımda, 'Aslında ceza yemediğim bir paralel evren var' diye düşünmeye çalışıyorum. Böylece biraz daha iyi hissedebiliyorum. Arabamın çekilmediği başka bir versiyon daha var.
Çoklu dünyalar yorumunun arkasında kuantum var
Farklı yorumlardan görüldüğü üzere, çoklu evrenlere inanan bilim insanları bu sonuca her zaman aynı yoldan ulaşmıyor. Diğer bir deyişle çoklu evrenlerin var olduğunu öngören birden fazla teori var.
Örneğin Hawking kozmik enflasyonu temel alırken, Everett'in çoklu dünyalar yorumu kuantum mekaniğinden yola çıkmıştı.
Bugün fizikçiler, kuantum parçacıklarının hem parçacık hem de dalga özelliği gösterdiğini biliyor. Bu durum, "dalga fonksiyonu" diye adlandırılıyor.
Öte yandan bir parçacığın aynı anda farklı kuantum durumlarında olabilmesi de mümkün. Ancak bir ölçüm yapılması halinde bu durumlardan yalnızca biri gerçekleşiyor. Bir anlamda gözlem yapılan kuantum parçacıkları belirli bir durumu "seçmeye" zorlanıyor ve diğer olasılıklar yok oluyor. Buna da "dalga çökmesi" adı veriliyor.
Everett'e göreyse dalga fonksiyonunda kodlanan tüm olasılıklar eşit derecede gerçek. Diğer bir deyişle "dalga çökmesiyle" bu olasılıklardan yalnızca biri ölçülüyor ama diğer olasılıklar sıfırlanmıyor. Bunun yerine başka gerçeklikler oluşuyor.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/305 Haziran 2023 - Sudan'da iki general arasındaki çatışmalar devam ederken başkent Hartum'daki binaların arkasından dumanlar yükseliyor. Sudan ordusu ve paramiliter Hızlı Destek Güçleri (RSF) arasında 15 Nisan'da patlak veren çatışmaların ardından çok sayıda ateşkes yapıldı ve bozuldu. Bugün ülkenin Kuzey Darfur eyaletinde düzenlenen silahlı saldırıda en az 20 kişi hayatını kaybetti (AFP)
-
2/304 Haziran 2023 - Polonya'da halk, II. Dünya Savaşı'nın ardından ülkede yapılan ilk demokratik seçimlerin 34. yıldönümünde düzenlenen yürüyüşe katılıyor. Polonya'nın en büyük muhalefet partisi Sivil Platform'un (PO) lideri olan eski Başbakan Donald Tusk'un çağrısıyla halk, "yüksek fiyatlara tepki", "demokrasi" ve "Avrupalı bir Polonya" için bugün sokağa çıktı. Tusk, yaptığı çağrıyla 500 bin kişinin Varşova meydanlarında toplandığını söyledi (Kacper Pempel/Reuters)
-
3/303 Haziran 2023 - Hindistan'ın Orissa eyaletinin Balasore bölgesinde meydana gelen tren kazasında kurtarma görevlileri, yolcuları enkaz ve yıkıntıların arasından çıkarmaya çalışıyor. Dünyanın en kalabalık ülkesinde onlarca yıldır görülen en ölümcül tren kazalarından birinde, 280'den fazla kişi hayatını kaybetti. Üst düzey demiryolu yetkililerinden biri, kazanın trafik lambası arızasından kaynaklanmış olabileceğini söyledi. Yaklaşık 44 milyon nüfusa sahip eyalette bugün için yas ilan edildi (AP)
-
4/302 Haziran 2023 - İtalya Hava Kuvvetleri'nin Aermacchi MB-339 uçaklarından oluşan akrobasi ekibi "Frecce Tricolori" (Üç Renkli Oklar), Cumhuriyet Günü'nün 77. yıldönümü kutlamaları kapsamında Trajan Meydanı'nı ve Piazza Venezia'nın üzerinden geçerken İtalya bayrağının renklerine sahip duman bıraktı. (Laurent Emmanuel/AFP)
-
5/301 Haziran 2023 - Senegal'in başkenti Dakar'da bir polis memuru, muhalif lider Ousmane Sonko'nun hapis cezasına çarptırılmasının ardından çıkan çatışmalar sırasında ateşe verilen bir aracın önünden geçiyor. Senegal mahkemesi, muhalif lider ve cumhurbaşkanı adayı Ousmane Sonko'ya gençleri suça sevk ettiği gerekçesiyle 2 yıl hapis cezası verdi. Tecavüz suçlamasıyla da yargılanan Sonko bu suçlamadan aklanırken, verilen cezanın cumhurbaşkanlığı adaylığı önünde bir engel teşkil edip etmeyeceği henüz kesinlik kazanmadı (Seyllou/AFP)
-
6/3031 Mayıs 2023 - Pakistan'ın eski başbakanı İmran Han, başkentteki İslamabad Yüksek Mahkemesi'nden kurşun geçirmez kalkanlar eşliğinde çıkarıldı. Han hakkında açılan yolsuzluk davasında verilen kefalet kararı 19 Haziran'a kadar uzatıldı. Halen Pakistan Adalet Hareketi partisinin başkanı olan Han, yakın zamanda verdiği bir röportajda partisinin iktidara gelmesinin engellenemeyeceğini söylemişti (Faruk Naim/AFP)
-
7/3030 Mayıs 2023 - Rusya'nın başkenti Moskova'da işçiler, bildirilenlere göre drone saldırısı sonucu hasar olan apartmanın çatısını tamir ediyor. Moskova, bazı binaların hedef alındığını ve saldırıda kimsenin yaralanmadığını açıkladı. Öte yandan Rusya, Ukrayna'yı neredeyse her gün füze ve drone'larla vurmayı sürdürürken, Kiev'e 24 saat içinde üç hava saldırısı düzenlendi (Maxim Shemetov/Reuters)
-
8/3029 Mayıs 2023 - Kosova'daki yerel seçimlerin ardından etnik Arnavut olan belediye başkanlarının göreve başlamamasını talep eden Kosovalı Sırplar, Zveçan'daki belediye binasının dışında toplanırken Kosova polisi ve KFOR (Kosova Gücü), binaya girişi güvence altına alıyor. 23 Nisan'da yapılan yerel seçimlerde etnik Arnavut olan belediye başkanlarının göreve başlamasını engellemek isteyen, Kosova'nın kuzey bölgesindeki Sırplar bugün protesto düzenledi. Polis, çıkan çatışmalarda biber gazı kullandı. Bölgedeki Sırplar geçen ay yapılan seçimi boykot ederken, Kosova Merkez Seçim Komisyonu bölgede kayıtlı seçmenlerin yüzde 3,47'sinin oy kullandığını açıklamıştı (AFP)
-
9/3028 Mayıs 2023 - Rusya'nın büyük ölçüde Ukrayna'nın başktenti Kiev'e yönelik yaptığı drone saldırısında düşürülen bir drone patlıyor. Ukrayna Hava Kuvvetleri, Rus güçlerinin bugün erken saatlerde yaptığı saldırıda kullanılan 54 drone'un 52'sinin imha edildiğini açıkladı. Saldırıda bir kişinin hayatını kaybettiği, bir kişinin de yaralandığı bildirildi (Sergey Supinsky/AFP)
-
10/3027 Mayıs 2023 - Güney Afrika Cumhuriyeti'nin yürütme başkenti Pretorya'nın kuzeyindeki Hammanskraal bölgesinde su deposu taşınca sokakları da su bastı. Bölgede yaşanan kolera salgınında ölü sayısı 17'ye yükselirken, 165 kişinin de tedavi altında olduğu açıklandı. Sağlık yetkilileri kolera salgınının kaynağını tam olarak tespit edemese de mevcut durumdan Güney Afrika'nın başkentindeki kötü atık su yönetimi ve yerel yönetimdeki istikrarsızlık sorumlu tutuluyor (Themba Hadebe/AP)
-
11/3026 Mayıs 2023 - Kosova'nın kuzeyindeki İzveçan kasabasında etnik Sırp protestocular, yeni seçilen etnik Arnavut belediye başkanının makama gelmesini protesto ederken Kosova polisiyle çatıştı. Bunun üzerine Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, orduya "tam savaş durumuna" geçme talimatı vererek Kosova sınırına yaklaşmalarını emretti. (Valdrin Xhemaj/Reuters)
-
12/3025 Mayıs 2023 - İsrail'de yedek askerler, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun konutunun önünde düzenledikleri ve yargı düzenlemesini protesto ettikleri eylemde, "Bayan Netanyahu için bedava çamaşır yıkama" yazılı bir pankart açtı. Toplanan kalabalık, Netanyahu'nun İsrail'i dünyanın geri kalanından, özellikle de ABD'den uzaklaştırdığını ve eylemlerinin ülkenin milli güvenliğine tehdit oluşturduğunu iddia etti. Polis, eylemcilerden ikisini gözaltına aldı (Ilan Rosenberg/Reuters)
-
13/302.4 Mayıs 2023 - Ünlü yönetmen Wes Anderson'ın son filmi Asteroit Şehir'in 76. Cannes Film Festivali'nde gerçekleşen galasına filmin oyuncularından ABD'li aktör Bryan Cranston da katıldı. Kadrosunda Jason Schwartzman, Scarlett Johansson, Tom Hanks ve Tilda Swinton gibi yıldız isimleri barındıran film, 16 Haziran'da vizyona girecek (Christophe Simon/AFP)
-
14/3023 Mayıs 2023 - Ukraynalı askerler tank üstünde Donetsk Oblastı'ndaki Bahmut'a gidiyor. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, Bahmut şehri etrafında uzun süredir devam eden çatışmalar nedeniyle kentin yerle bir olduğunu söylemiş, Rusya'nın kentte kontrolü ele geçirdiği iddiasınıysa reddetmişti. Öte yandan Rus güçlerinin Ukrayna'nın doğusundaki Bahmut'u alması Rus medyasında, Kızıl Ordu'nun 1945'te Berlin'i ele geçirmesine benzetildi (Efrem Lukatsky/AP)
-
15/3022 Mayıs 2023 - Filipinler'in başkenti Manila'daki Manila Merkez Postanesi'de çıkan yangın nedeniyle binadan dumanlar yükseliyor. Yetkililer, postanede sabaha karşı başlayan yangının kontrol altına alındığı fakat tarihi yapının ağır hasar aldığını bildirdi. II. Dünya Savaşı'nda ciddi hasar alan bina, 1946'da yeniden inşa edilmişti.
-
16/3021 Mayıs 2023 - Radikal Sol İttifak'ın (SYRIZA) lideri Aleksis Çipras, Yunanistan'ın başkenti Atina'daki bir oy verme merkezinde bir destekçisiyle selamlaşıyor. Bugün genel seçimler için sandığa giden Yunanistan, 27 siyasi parti, 8 ittifak ve 1 bağımsız aday arasında tercih yapıyor. Yaklaşık 10 milyon seçmenin bulunduğu ülkede bu seçimlerde ilk kez 17 yaşındakiler de oy kullanıyor. Ayrıca Yunanistan'da seçim yasasını ihlal ettiği gerekçesiyle 5 kişinin gözaltına alındığı aktarıldı (Aris Messinis/AFP)
-
17/3020 Mayıs 2023 - Ukrayna'nın başkenti Kiev'e gece yapılan drone saldırısının ardından düşen molozların hasar verdiği bir binanın çatısındaki delikten Kiev manzarası görülüyor. Rus ordusunun Kiev'e gece ve sabah erken saatlerine karşı drone saldırıları gerçekleştirdiğini belirten Ukrayna, tüm drone'ların imha edildiğini açıkladı (Sergei Supinski/AFP)
-
18/3019 Mayıs 2023 - Japonya'nın batısındaki Hiroşima'da bir caddede yürüyen protestocular G7 Liderler Zirvesi'ne karşı slogan atıyor. ABD, Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Japonya ve Kanada'nın bir araya geldiği 2023 G7 Zirvesi bugün başladı. 19-21 Mayıs'ta gerçekleşecek buluşma öncesi bazı göstericiler zirveye yönelik protesto gösterisi düzenledi (Hiro Komae/AP)
-
19/3018 Mayıs 2023 - İtalya'nın kuzeyindeki Emilia Romagna bölgesinde şiddetli yağışlar sonucu meydana gelen selde, Lugo kasabasındaki bir yurttaş omuzlarında bir çocuğu taşıyor. Emila Romagna'daki selde 24 beldenin sular altında kaldığı bildirilirken 9 kişi hayatını kaybetti. Ayrıca Formula 1 yönetimi, 19-21 Mayıs'ta yapılması planlanan Emilia Romagna Grand Prix'sinin iptal edildiğini açıkladı (Federico Scoppa/AFP)
-
20/3017 Mayıs 2023 - Ukrayna'nın Kiev şehrindeki Velika Dimerka'da bir kişi, hasar görmüş bir Rus tankı ve taretinin yanındaki bahçesine ayçiçeği ekiyor. Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'nin bugün yaptığı açıklamada Rus ordusunun son 24 saatte 31 hava saldırısı düzenlediği bildirildi. Başta başkent Kiev'i hedef alan bu füzelerin ikisinin havada patladığı, 25'inin de Ukrayna tarafından imha edildiği aktarıldı. Bugün Rusya da Ukrayna'ya ait mühimmat deposunu yüksek hassasiyetli silahla vurduklarını açıkladı (Efrem Lukatski/AP)
-
21/3016 Mayıs 2023 - Fransa'nın güneyindeki Cannes kentinde işçiler, 76. Uluslararası Cannes Film Festivali için kırmızı halıyı seriyor. 16-27 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirilecek festival, Venedik Film Festivali ve Berlin Film Festivali'yle birlikte Avrupa'nın en önemli üç film festivalinden biri olarak kabul ediliyor. Bu yıl 21 film, en büyük ödül olan Altın Palmiye için yarışacak (Daniel Cole/AP)
-
22/3015 Mayıs 2023 - Pakistan'ın koalisyon hükümeti destekçileri, İslamabad'daki Yüksek Mahkeme yakınlarında eski Pakistan Başbakanı İmran Han'ın serbest bırakılmasını protesto ediyor. Yolsuzluk suçlamalarıyla 9 Mayıs'ta gözaltına alınan İmran Han 11 Mayıs'ta serbest bırakıldı. Geçici kefalet kararıyla bırakılan Han, iki hafta boyunca tutuklanamayacak. Bugün yapılan protestolarda bu kararı veren yargıcın istifası talep edildi. Han'ın hükümeti 10 Nisan 2022'de yapılan güven oylaması sonucu düşmüştü (Aamir Qureshi/AFP)
-
23/3014 Mayıs 2023 - Myanmar'ın Rakhine eyaletinde bir yurttaş, Mocha Kasırgası'nın vurmasının ardından devrilen ağaçların yanından geçiyor. Mocha Kasırgası Myanmar'ı ve Bangladeş'in güneydoğusunu vurarak ağaçları kökünden söktü ve Rohingya mülteci kampındaki çürük evleri yıktı. Myanmar ve Bangladeş'te yaşayan yaklaşık 400 bin kişi kasırga öncesi tahliye edildi (Sai Aung Main/AFP)
-
24/3013 Mayıs 2023 - İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski bugün Roma'da bir araya geldikten sonra ortak bir basın toplantısı düzenledi. Zelenski, Rus istilası başladığından beri İtalya'ya gerçekleştirdiği ilk ziyarette İtalya Cumhurbaşkanı Sergio Mattarella ve Papa Francis'le de görüşecek. Zelenski, basın toplantısında İtalya'daki tüm politikacıları ve sivil toplum temsilcilerini Ukrayna'yı ziyaret etmeye çağırdı (Alberto Pizzoli/AFP)
-
25/3012 Mayıs 2023 - Taylılar İçin partisinin başbakan adayı Paetongtarn Şinavatra'nın seçim numarasıyla yüzünü boyayan bir destekçi, Tayland'da 14 Mayıs'ta yapılacak genel seçimler öncesinde Bangkok'ta düzenlenen, partinin son büyük kampanya etkinliğine katılıyor. Anketlerde, Paetongtarn Şinavatra ve İleri Hareket partisinden Pita Limjaroenrat önde görünüyor. Yaklaşık 72 milyon kişinin yaşadığı Tayland'da 52 milyon seçmenin oy kullanması bekleniyor (Manan Vatsyayana/AFP)
-
26/3011 Mayıs 2023 - Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Beyt Lahya kentinde bir kız çocuğu, İsrail'in gerçekleştirdiği hava saldırısı sonrası oluşan enkaza bakıyor. İsrail'in dünden bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 22'ye yükseldi. Saldırılara karşılık olarak Gazze'den de İsrail tarafına çok sayıda roket fırlatıldı (Muhammed Abed/AFP)
-
27/3010 Mayıs 2023 - Pakistan'da eski Başbakan İmran Han'ın başkent İslamabad'da tutuklanmasının ardından destekçilerinin ülkenin dört bir yanında düzenlediği protestolar bugün de devam ediyor. Protesto çağrısı, Han'ın kurduğu Pakistan Adalet Hareketi partisince yapılmıştı. Ülkedeki mobil sağlayıcı hizmetleri dün askıya alınmasının ardından bugün de kapalı kalırken, Twitter, YouTube ve Facebook'a erişim de kısıtlı. Dün protestolarda 1 kişi hayatını kaybettikten sonra güvenlik güçleri düzeni sağlamaya çalışırken, yetkililer yüzlerce kişinin gözaltına alındığını açıkladı (Amir Kureşi/AFP)
-
28/309 Mayıs 2023 - Sovyetler Birliği'nin Nazi Almanyası'nı 9 Mayıs 1945'te mağlup etmesinin 78. yıl dönümünde Moskova'da kutlamalar yapılırken, Ukraynalı aktivist Julie Levkova, Çekya'nın başkenti Prag'daki Rus Büyükelçiliği'nin önünde protesto düzenledi. Levkova, sahte kanla doldurduğu şişme havuza oturup bir hava saldırısı alarmı kaydı oynattı (David W. Cerny/Reuters)
-
29/308 Mayıs 2023 - Sudan'ın Darfur bölgesindeki şiddet olaylarından kaçan Sudanlı mülteciler, Sudan-Çad sınırına yakın bir bölgede bidonlarına su dolduruyor. Sudan'da orduyla paramiliter Hızlı Destek Güçleri arasında geçen ay başlayan çatışmanın ardından pek çok Sudanlı ülkesini terk ediyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği, Sudan'da yaşayan 800 bin kişinin çatışmalar nedeniyle komşu ülkelere kaçabileceğini öngörüyor (Zohra Bensemra/Reuters)
-
30/307 Mayıs 2023 - Filistin'in Cenin şehrinin kuzeyindeki Sandele beldesinde, İsrailli bir yerleşimcinin öldürdüğü Filistinli Diyab Ömer için düzenlenen cenaze töreninde yakınları ağlıyor. Dün 19 yaşındaki Ömer'in İsrailli yerleşimciyle arasında çıkan kavgada, yerleşimcinin ateş aması sonucu öldüğü ifade edildi. Ömer'in ölümünü protesto etmek için Sendele bölgesinde genel grev ilan edildiği aktarıldı. İsrail polisinin olayla ilgili soruşturma başlattığı bildirildi (Ahmet Garabli/AFP)
Her Şey Her Yerde Aynı Anda hangi teoriyi temel alıyor?
Bu noktada akla şu soru geliyor: Oscar Töreni'ne damga vuran Her Şey Her Yerde Aynı Anda'da konu edilen farazi çoklu evrenler, temelde hangi teoriyi baz alıyor?
Filmin yönetmen koltuğunda oturan Scheinert ve Kwan, New York Times'a verdikleri bir röportajda, hem kuantum mekaniğinin çoklu dünyalar yorumundan hem de kabarcık evrenler fikrinden ilham aldıklarını söylemişti.
Öte yandan birçok fizikçi, filmden keyif almalarına rağmen, konunun gerçekten bilimsel incelemeye dayanmadığını düşünüyor. Buna göre film, herhangi bir bilimsel teoriye "dayanmak" yerine onlardan sadece "ilham alıyor".
Virginia Teknoloji Enstitüsü'nden fizikçi Djordje Minic, "Çoklu evreni varoluşsal bir sorunu sanatsal bir yolla keşfetmek için araç olarak kullanmışlar. Bilimsel bir şekilde kullandıklarını düşünmüyorum" diyor.
Çoklu evrenler kanıtlanabilir mi?
Bilim dünyası bu sorunun cevabında da hemfikir değil. Teoriye karşı çıkanlar, bunu sınamanın ve kanıtlamanın mümkün olmadığını düşünüyor. Ancak kimisine göre insanlık bir gün bu teoriyi sınama imkanını da elde edebilir.
Sidney Üniversitesi'nden astrofizik profesörü Geraint Lewis, "Test edilebilir olup olmadığına dair hiçbir fikrimiz yok" ifadelerini kullanıyor:
Bunu sınayacak matematiksel bir teori elimize geçerse başka evrenlerin varlığını tespit edip edemeyeceğimizi görme şansımız olacak. Ancak şu anda hangi yolda olduğumuza dair hiçbir fikrimiz yok.
Paralel evrenler arasında seyahat mümkün olabilir mi?
Bazı teorik fizikçiler, paralel evrenlerin gerçek olduğu anlaşılırsa bunlar arasında seyahatin de mümkün olabileceği görüşünde. Solucan delikleri ve kara delikler gibi nesnelerin evrenler arasında köprü olabileceği savunuluyor.
Ancak bunlar birer tahminden ibaret. Zira şu anda çoklu evrende farklı gerçeklikler arasında nasıl seyahat edileceğine dair bir teori yok.
Ayrıca bu tür bir seyahat, özellikle çoklu dünyalar yorumu açısından kuantum mekaniğinin doğasının ihlal edilmesi demek. Bu yüzden böyle bir sıçramanın imkansız olduğunu düşünenler de var.
Yararlanılan kaynaklar: Forbes, Washington Post, The New York Times, The Next Web, Evrim Ağacı, BBC Türkçe, T24
Derleyen: Çağla Üren