Inka'ların ve şimdiki Americas'ın arkeolojik başkenti.Kıtanın en eski yerleşim ve ticaret kenti. Güneş tanrısı "Inti" ilk Inca imparatoru Manco Capac'tan "altın çubuk" dikebileceği yer bulmasını istiyor. O da dünyanın merkezi olarak (Qosqo daha sonra Ispanyollar telaffuzu zor olduğu için değiştiriyorlar) Cusco'yu seçiyor.1430 da kral Pachautec sınırları Quito/Ekvator'dan Santiago/Şili'ye kadar genişletiyor. Sacsaywaman, Ollantoytambo, Machu Picchu gibi inanılmaz şehirler inşa ediyor. Oğulları birbirine düşünce 1532'de gelen Pizorro yönetimindeki Ispanyollar durumdan faydalanıp imparatorluğu işgal etmeye başlıyorlar.
Cusco'da epey müze var. Plaza de Armas'daki La Catedral hem ölçeği hem de içersindeki tablolarıyla ilgi çekici. "Son Yemek" Peru yemekleriyle tekrar resmedilmiş! Museo Inca bu kültürle ilgilenenler için ideal. Museo Quijote ( Don Quijote gibi) ufak ama modern resimlerin olduğu bir banka müzesi. Müzelerin çoğu ve Sacred Vadi'deki arkeolojik alanlar 70Sole karşılığı alınan kartla ziyaret ediliyor. Fakat kart Cusco'da bir Vadi'de iki gün geçerli!
Şehrin güneyindeki Qorikancha kalıntıları yürüyerek gidilebilen, eskiden tonlarca altınla kaplı odaları, gökbilimi gözlem yerleriyle önemli bir alan. San Blas şehrin kuzeyinde merdivenle (valizinizle zor olabilir) çıkılan hem antik, hem de bohem havalı bir mahalle. Ben zevkle orada kaldım. Eski konaklardan Hospedaje, Hostal yapmışlar. Binalar biraz eski ama iyi bir oda alırsanız şehre yukardan bakar, sakin ama canlı bir mahallede konaklarsınız
Peru'da yemekler lezzetli. Plaza de Armas'ın biraz dışına çıktığınızda restaurantların kapısında yazan Menu'ler, 8-20 Soles, oldukça lezzetli. Balık olarak truçya bulunuyor. Cevicheyi de ondan yapıyorlar. Lima'daki deniz balıklarının yerini tutmuyor ama yapılış itibariyle lezzetli "Ceviche".
Meydanda ve neredeyse tüm Cusco'da ilgi çekici mimariler var. Ispanyollar merkezin 1 km kadar çevresini yıkıp tekrar yapmışlar. Tabii Inka'ların koca temel taşlarının üzerine. Taş işçiliğinde ne kadar kusursuz olduklarını Ispanyol'ların taş işçilikleriyle karşılaştırınca görüyorsunuz. Arap-Ispanyol mimarisi kendini gösteriyor. Tabii sadece meydan ve çevresine 16 kilise inşa etmeyi ihmal etmemişler. Kiliselerin hepsi gerçekten güzel mimariler.
Ben oradayken, 20-24 haziran festival vardı. Dans gösterileri, müzik, renkli kıyafetler, renkli insanlar... Böyle bir festivale isabet etmeseniz de Peru ve Cusco yeteri kadar renkli insanla dolu zaten.