Bin dokuz yüz altmış: İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden bu yana sadece 15 yıl geçmişti. Ama daha şimdiden, 1933-1945 olaylarıyla ilgili olarak Batı'yı etkisi altına alan bir hafıza kaybı dalgasını anlatan bir makale okunabilir.
Bu Hikayeden
Üçüncü Reich'ın Yükselişi ve Düşüşü William L. Shirer tarafından.(Simon & Schuster'ın izniyle)
1934'te Nürnberg'deki bir Nazi mitingine tanık olan Shirer, bireylerin suçluluğunu toplumsal çılgınlığa bağlayacaktı.(Corbis)
Shirer, 1934'te, sınır dışı edilme tehdidi altında Nazizmin yükselişini haber yapan Amerikalı gazetecilerden biriydi.(Literary Trust of William L. Shirer'in izniyle yeniden basılmıştır)
Adolf Eichmann sadece emirlere uyduğunu iddia etti. Ama Shirer aksini gösterdi. Burada gösterilen tutuklama emridir.(İsrail Devlet Arşivleri)
Shirer, Johann Gottlieb Fichte'nin konuşmalarının Napolyon savaşlarından sonra 'bölünmüş ve yenilmiş bir halkı bir araya getirdiğini' yazdı.(AKG-Resimler)
Ayrıca Shirer, Fichte'nin konuşmalarını 'Üçüncü Reich'ı Alman yanlısı ve antisemitizmin bir bileşimi üzerine inşa edecek olan Hitler için bir örnek teşkil etti' diye yazdı.(Popperfoto / Getty Images)
İlgili İçerik
O zamanlar Spielberg tarafından üretilen HBO Band of Brothers ve Greatest Generation kutlamaları yoktu; Amerika Birleşik Devletleri'nde Holokost müzeleri yoktu. Bunun yerine, o yılların dehşetine dair bir tür kasıtlı unutkanlığın başlangıcı oldu.
Şaşmamalı. Bu sadece İkinci Dünya Savaşı değildi, ikinci güce karşı savaştı, katlanarak daha korkunçtu. Auschwitz ve Hiroşima düşünüldüğünde, yalnızca derece ve nicelik olarak -ölü sayısı ve coğrafi erişim açısından değil- aynı zamanda sonuçlar açısından da.
Ancak 1960'da iki önemli gelişme, iki yakalama oldu: Mayıs ayında İsrail ajanları Arjantin'de Adolf Eichmann'ı yakaladı ve yargılanmak üzere Kudüs'e gönderdi. Ve Ekim ayında, William L. Shirer, bir kitabın dört köşesinde hem devasa hem de anlaşılması zor başka bir şey yakaladı: Üçüncü Reich'ın Yükselişi ve Düşüşü . Bunu, amneziyi artık bir seçenek olmaktan çıkaracak şekilde ele geçirdi. Kitabın Ulusal Kitap Ödülü'nü kazanmasının 50. yıldönümünde yeni bir baskının çıkması, Amerikan tarihi bilincinde önemli bir dönüm noktasını hatırlatıyor.
Nihai Çözüm'ün işletme müdürü Eichmann'ın tutuklanması, Neden? Uzun zamandır dünyanın görünüşte en medeni, yüksek eğitimli toplumlarından biri olan Almanya, kendisini neden bir kıtayı bir mezarlığa dönüştüren bir araca dönüştürmüştü? Almanya neden Shirer'in küçümseyici bir şekilde bir serseri olarak bahsettiği bir adamın gözü dönmüş imhacı emirlerine teslim olmuştu? Dünya neden 1923'te birahane darbesi komik bir fiyasko olan Chaplinesk bir figürün, bir serseri soykırımcı olmasına izin verdi? Önder bir kıtaya yayılan ve bin yıl sürme tehdidinde bulunan kimdi?
Neden? William Shirer 1.250 sayfalık bir cevap verdi.
Bu nihai bir cevap değildi -şimdi bile, çok sayıda tarihçiden on binlerce sayfa sonra, nihai bir cevap yok- ama Shirer dünyaya neyi hatırlattı: o yıllarda medeniyete ve insanlığa ne oldu. Bu, 60'larda olgunlaşan, birçoğu Shirer'i ebeveynlerinin Ayın Kitabı Kulübü seçimi olarak okuyan ve bana bunun onlar üzerindeki unutulmaz etkisini anlatan savaş sonrası kuşağa büyük bir katkıydı.
Shirer, 1925'te Ortabatı'dan Fransa'ya geldiğinde sadece 21 yaşındaydı. Başlangıçta, gazetecilikten romancılığa Hemingway benzeri bir geçiş yapmayı planladı, ancak olaylar onu aştı. Lindbergh'in Paris'e inişini kapsayan ilk büyük görevlerinden biri, onu kahramana tapmanın kitlesel histerisiyle tanıştırdı ve kısa süre sonra kendini çok daha derinden karizmatik bir figürün üzerinde buldu: Mahatma Gandhi. Ama hiçbir şey onu, 1934'te Hearst gazeteleri için (ve daha sonra Edward R. Murrow'un CBS radyo yayınları için) Berlin'de ikamet ettiğinde tanık olduğu şeytani, büyüleyici karizmaya hazırlamadı ve Üçüncü Reich'ın yükselişini kaydetmeye başladı. Adolf Hitler.
Hitler'in muhaliflerinin öldürülmesi, Nihai Çözüm'ün başlangıçları ve açık ve net bir şekilde ortaya çıkan olaylar da dahil olmak üzere en kötü aşırılıkları detaylandırmalarını engellemeye çalışan bir tehdit olan sansür ve sınır dışı etme tehdidi altında kopyalarını dosyalayan birkaç cesur Amerikalı gazeteciden biriydi yaklaşan savaş için hazırlıklar. Savaş patlak verdikten sonra, Almanların Polonya'yı işgalinin vahşetinin üzerini örttü ve Silahlı Kuvvetler Aralık 1940'ta ayrılmak zorunda kalmadan önce savaşarak Paris'e girdi.
Ertesi yıl -Amerika Birleşik Devletleri savaşa girmeden önce- Berlin Günlüğü Reich'ın yükselişine verdiği tepkiyi içgüdüsel olarak ortaya koydu. İlk kez bir Hitler argosuna bizzat tanık olarak şunları yazdı:
Güçlüyüz ve daha da güçleneceğiz, diye bağırdı Hitler mikrofondan, sözleri sessiz alanda hoparlörlerden yankılandı. Ve orada, ışıklandırılmış gecede, tek bir sardalya gibi bir araya toplanmış, Nazizmi mümkün kılan Almanya'nın küçük adamları, Germen insanının bildiği en yüksek durumu elde ettiler: bireysel ruhlarının ve zihinlerinin dökülmesi - kişisel sorumluluklar, şüpheler ve problemler - mistik ışıklar altında ve Avusturyalıların sihirli kelimelerinin sesiyle tamamen Germen sürüsünde birleşene kadar.
Shirer'in buradaki küçümsemesi elle tutulur, fiziksel, acil ve kişiseldir. Hitler'e değil, Almanya'nın küçük adamlarına -Hitler'e ve Nazizm'e bu kadar kolay uyum sağlayan kültüre- duyduğu nefrettir. Shirer'de bir evrim görülebilir: Berlin Günlüğü Germen karakterine yaptığı vurgu içgüdüseldir, Yükseliş ve Düşüş eleştirisi ideolojiktir. Diğer yazarlar savaşın tarihini yazmaya ya da Hitler'i açıklamaya çalıştılar, ancak Shirer, Reich'ın tüm gücünü ve kapsamını, insanların kaynaşmasını ve Hitler'in sahtekarlığını üstlenmeyi misyon edindi. İçinde Yükseliş ve Düşüş daha derin bir neden arar: Üçüncü Reich benzersiz, tek seferlik bir fenomen miydi, yoksa insanlar ilkel, sürü benzeri nefretin çekiciliğine karşı her zaman mevcut bir alıcılığa sahip mi?
yazı Yükseliş ve Düşüş gerçek bir bilgi kıtasını fethetmek için olağanüstü bir cesaret eylemiydi, neredeyse edebi-tarihsel bir generallik eylemi denebilirdi. Sadece 1.250 sayfada bu dehşet alanını yakalayabilmesi hayranlık uyandıran bir başarı olmaya devam ediyor.
Shirer yükselişteyse, düşüşten de uzaktı ve her iki durumu da kendi lehine çevirdi. Thucydides gibi, o da ilk elden savaş deneyimine sahipti ve ardından tarihçinin analitik mesafesini benimsemeye çalıştı. Thucydides'in aksine, Shirer, önceki tarihçilerin her zaman aradığı ama çoğunlukla bulamadıkları türden bir hazineye erişime sahipti. Alman yenilgisinden sonra, Müttefikler, Shirer'in savaşı diğer taraftan görmesini sağlayan, ele geçirilen Alman askeri ve diplomatik belgeleriyle (zamanlarının Pentagon Belgeleri/WikiLeaks'i) dolu depolar yaptılar. Ayrıca B.H.'nin teslim olmasından sonra Alman generallerle yapılan son derece samimi röportajlara da erişebildi. Liddell-Hart, yıldırım taarruz savaşı (Almanların benimsediği ve yıldırım savaşı olarak adlandırdığı) kavramını geliştirmesiyle tanınan İngiliz stratejik düşünür.
Ve 1960'a gelindiğinde, Shirer de 15 yıllık mesafeye sahipti - gördüklerini düşünmek için 15 yıl, kendini uzaklaştırmak ve sonra o mesafeden geri dönmek için 15 yıl. O varmış gibi davranmıyor herşey cevaplar; gerçekten de eserinin en takdire şayan özelliklerinden biri, bulduğunda gizemi ve anlaşılmazlığı kabul etmeye istekli olmasıdır. Daha sonraki tarihçiler -Shirer'in yapmadığı gibi- Müttefiklere Alman kuvvetlerinin hareketlerini önceden tahmin etme avantajını sağlayan İngiliz şifre kırma aygıtı olan Enigma makinesinin bilgisine erişebildiler - savaşın gidişatını değiştiren bir avantaj.
Kitabı yeniden okurken, Shirer'in teleskop ve mikroskop, hatta stetoskop arasında geçiş yaparken ne kadar incelikli olduğu görülüyor. İrlanda Denizi'nden Uralların ötesindeki bozkırlara uzanan geniş bakış açısında bize Tolstoy'un savaş manzaralarını sunuyor ve yine de kilit oyuncuların yakın çekimleri kargaşanın ardındaki zihinleri ve kalpleri çıplak bırakıyor. Shirer, tekil, açıklayıcı ayrıntılar için olağanüstü bir göze sahipti. Örneğin, Eichmann yakalanmadan önce yazılmış bir dipnotta, kitaba dahil ettiği bir Eichmann alıntısını ele alalım.
Yeni Düzen'in 27. Bölümünde (başlığı Hitler'in orijinal görkemli ifadesinin ironik bir yankısı olması amaçlanmıştır), Shirer henüz geniş çapta Holokost olarak adlandırılmayan bir olayda öldürülen Yahudilerin gerçek sayısı sorusunu ele alıyor ve bize şunu söylüyor: Nürnberg'deki iki SS tanığının toplamı, konuyla ilgili büyük Nazi uzmanlarından biri, 'nihai çözümü' gerçekleştiren Gestapo'nun Yahudi bürosu şefi Karl Eichmann tarafından beş ila altı milyon arasındaydı. Eichmann'ın ilk adı, yakında ondan ayrılamaz hale gelecek ikinci adı değil: Adolf.)
Ve işte o pasaja karşılık gelen dipnot:
Yandaşlarından birine göre, Eichmann, Alman çöküşünden hemen önce, 'Gülerek mezarına atlayacağını, çünkü vicdanında beş milyon insanın olduğu hissi onun için olağanüstü bir tatmin kaynağı olacağını' söyledi.
Açıkça, savaş sonrası tanıklıkların dağlarından çıkarılan bu dipnot, yalnızca beş milyon ölü sayısını doğrulamak için değil, aynı zamanda Eichmann'ın tutum yönettiği toplu katliama doğru. Shirer, bu sorunun dünya çapında bir tartışma yaratacağını hayal edemese de, bu sorunun önemli hale geleceğini hissediyordu. Shirer için, Eichmann kansız bir kağıt itici değildi, Eichmann ve savunma avukatı dünyayı ikna etmeye çalışırken, emirleri yerine getiren bir orta düzey yöneticiydi. Siyaset teorisyeni Hannah Arendt'in tasvir ettiği gibi, kötülüğün sıradanlığının bir amblemi değildi. Hırslı, kana susamış bir katildi. Shirer, sadece aşağıdaki emir savunmasında bireysel ahlaki sorumluluğun aklanmasını onaylamayacaktır.
Aslında Shirer'in daha kapsayıcı bir amacı vardı, bu da bireylerin müstehcen suçluluğunu komünal bir çılgınlığa - bütün bir ulusu, Reich'ın kendisine yön veren nefrete- bağlamaktı. Kitabını diğerlerinden ayıran şey, Hitler'in ve onun yok etme güdüsünün, Alman tarihinin, bütün bir kültürün en karanlık unsurlarından hazırlanmış bir öz olan Reich'ın damıtılması olduğu konusundaki ısrarıdır. kitabına isim koymadı Adolf Hitler'in Yükselişi ve Düşüşü (bu başlığa göre genç yetişkinler için bir versiyon yapmış olmasına rağmen), ancak Üçüncü Reich'ın Yükselişi ve Düşüşü .
Cesur bir karardı: Savaşın önceki tedavilerine ilişkin Hitler merkezli bakış açısına meydan okumak istedi. Hitler, yüzyıllarca Alman kültürü ve felsefesinin mükemmel bir damıtılması olabilirdi, ancak Shirer, onun veya bu mirasın suç ortakları için bir bahane olmasına izin vermemeye dikkat etti.
Üçüncü Reich, Hitler'in icat ettiği bir terim değildi; 1922'de üç önemli eyleme bölünebilecek bir Alman tarihinin ilahi kaderine inanan Arthur Moeller van den Bruck adlı bir Alman milliyetçisi tarafından yazılan bir kitapta uydurulmuştur. Charlemagne'ın İlk Reich'ı vardı. Bunu, Bismarck tarafından Prusya kanı ve demiriyle yeniden diriltilen, ancak daha sonra arkadan bıçakla ihanete uğrayan İkinci Reich izledi. Kasım 1918'de zaferin eşiğindeydi. Ve böylece tüm Almanya, kendilerine ait olan kaderi Üçüncü Reich ile yeniden kurmak için ayağa kalkacak kurtarıcıyı bekliyordu.
Burada Shirer, dehşetin kaynağı olarak Hitler-merkezciliğini Alman-merkezciliğiyle değiştirmekle suçlandı. Ama Germen'in kötü niyetli yönünü etnik veya ırksal bir özelliğe -Hitler'in Yahudileri nasıl gördüğünün aynadaki görüntüsüne- bağlaması beni şaşırtmıyor. Daha ziyade, titizlikle bu özelliklerin izini genetiğe değil, paylaşılan bir entelektüel geleneğe dayandırmaya çalıştı, ya da belki de sanrı daha iyi bir kelime olabilir. Üçüncü Reich'ın etnik kromozomal kodunun aksine, sizin adlandırabileceğiniz entelektüel DNA'sının izini sürmeye çalışıyor.
Shirer'in başyapıtı, Hitler'in zihninin ve Üçüncü Reich'ın oluşumunun izini sürerken, değerli bir dikkati, filozof Johann Gottlieb Fichte'nin 1807'de Jena'daki Alman yenilgisinden sonra başlayan ateşli milliyetçi konuşmalar dizisinin kalıcı etkisine odaklar. Shirer'in sözleriyle bölünmüş ve mağlup bir halk). Hitler, Linz'deki öğretmenlerinden biri olan Leopold Poetsch'in büyüsüne kapıldığında henüz bir gençti ve Shirer, hafıza kaybının gölgelerinden, Pan-Germen Birliği'nin bir yardımcısı olan bu neredeyse unutulmuş figürü ortaya çıkarıyor. Göz kamaştırıcı belagatiyle uysal genç Adolf Hitler'i şekillendirmede - çarpıtmada - en belirleyici olan, Hitler'in Poetsch'in eserindeki etkisini tarif ettiği gibi, bizi onunla birlikte sürükledi. Kavgam . Fichte'yi Hitler'e zorla kabul ettiren, kuşkusuz, sefil küçük öğretmen Poetsch'ti. Böylece Shirer bize genç adamın zihninde fanatik anti-Semitizmin yanında fanatik Alman yanlılığının yerini aldığını gösteriyor.
Shirer, Almanları Alman olarak kınamıyor. Tüm insanların eşit yaratıldığı fikrine sadıktır, ancak tüm insanların eşit yaratıldığına dair göreli nosyona katılmayacaktır. fikirler Fichte ve Poetsch'i öne çıkarırken, dikkatimizi Hitler'in gelişiminde aptal ve kötü fikirlerin ne kadar önemli bir rol oynadığına zorluyor.
Elbette, Hitler'in, örneğin taktiksel geri çekilmeleri bile yasaklayan, kendi ilahi kaderi hakkındaki fikrinden daha aptalca ve kötü çok az fikir vardı. Shirer, uzaktaki birliklere tehlikeleri ne olursa olsun direnmelerini emretme çılgınlığının, ...Stalingrad'a ve diğer felaketlere yol açmak ve Hitler'in kaderini belirlemeye yardımcı olmak olduğunu yazıyor.
Gerçekten de, Shirer'in 50 yıl sonraki dikkate değer çalışmasını yeniden okumaktan alınacak en önemli ders, intihara meyilli şehitliğin yüceltilmesinin, onun yanılgı ve yenilgiden ayrılamazlığının, yandaşlarını öldürücü inançtan başka her şeye kör etmesi ve masumların katledilmesinden biraz daha fazlasına yol açması olabilir.
Ve evet, belki de hemen hemen dile getirilmesine gerek olmayan bir sonuç: Çılgın bir kitle hareketinin yanıltıcı birliği için benlik duygumuzdan vazgeçmenin, cinayete meyilli bir soyutlama için insandan sürüye geçişin tehlikesi vardır. Bu, asla yeterince hatırlatamayacağımız bir sorun ve bunun için William Shirer'e her zaman bir şükran borcumuz olacak.
Ron Rosenbaum yazarıdır Hitler'i Açıklamak ve en yakın zamanda, Son Nasıl Başlıyor: Nükleer Bir Dünya Savaşına Giden Yol III.
Ron Rosenbaum'un yeni baskıya girişinden uyarlanmıştır. Üçüncü Reich'ın Yükselişi ve Düşüşü . Telif hakkı © Ron Rosenbaum. Yayıncı Simon & Schuster'ın izniyle yeniden basılmıştır.