Bu Videonun aktif sunu dosyaları aşağıdaki linklerdedir. lütfen dosyaları indiriniz. (Winzip, Winrar ile açınız.)
MEB müfredata uygun olarak hazırlamıştır
Canlıların ortak özlelikleri<– Word dosyayı indir
Canlıların ortak özlelikleri<– Pps sunu dosyayı indir
Hücresel yapı
Beslenme
Solunum
Hareket
Boşaltım
Uyarana tepki
Adaptasyon
Organizasyon
Üreme
Metabolizma
Büyüme ve gelişme
Homeostazi
Protein sentezi
- Hücresel Yapı
Tüm canlılarda temel yapı ve görev birimi hücredir
Hücreler prokaryot ve ökaryot olarak ikiye ayrılır.
- Prokaryot Hücreler: Zarlı organelleri (Golgi, E.R , Koful gibi) yoktur. Yönetici molekül zarla çevrili değildir yani sitoplazmada dağınık halde bulunur. DNA protein kompleksi bulunmaz. Bu gruba bakteriler ve mavi-yeşil algler örnek verilebilir.
- Ökaryot Hücreler: Zarlı organelleri (Golgi, E.R , Koful gibi) vardır. Yönetici molekül zarla çevrili olup çekirdek adını alır. DNA protein kompleksi bulunur. Mantar, bitki ve hayvanlar bu gruba örnek verilebilir.
2. Beslenme
Bütün canlılar besin maddelerine ihtiyaç duyar
Beslenme üçe ayrılır; Ototrof, hetetrof ve hem ototrof hem de hetetroflardır.
3. Solunum
Canlılar canlılıklarını devam ettirebilmek için gerekli olan enerjiyi, besinlerdeki kimyasal bağ enerjisinden karşılarlar. Bunun için organik besinleri monomerlerine parçalarlar. Solunum iki farklı şekilde yapılır.
a. Oksijensiz (anaerobik) Solunum: Organik besinlerin oksijen kullanılmadan parçalanarak enerji elde edilmesidir. Enerji verimi düşüktür. Bira mayası ve bazı bakteriler enerjilerini bu yolla karşılarlar.
b. Oksijenli (aerobik) Solunum: Organik besinlerin oksijen yardımıyla parçalanarak enerji elde edilmesidir. Enerji verimi oksijensiz solunuma göre daha yüksektir. Canlıların çeşitli tepkimelerle yaptığı besin yıkım olayıdır. Glikoz + 6O2 → 6H2O + 6CO2
4. Hareket
Bütün canlılar çevreden gelen uyarılara karşı pasif ya da aktif olarak tepki verirler. Örneğin, hayvanlar hareket ederek aktif, bitkiler ise güneşe yönelerek pasif tepki gösterirler.
6. Boşaltım
Canlılarda gerçekleşen metabolik olaylar sonucu oluşan artık maddelerin vücut dışına atılması olayıdır. Her canlıda metabolik olaylara bağlı olarak artık maddeler meydana gelir. Tek hücrelilerde hücre yüzeyiyle yapılırken, çok hücrelilerde sistemlerle yapılır. Bitkiler ise terleme, damlama ve yaprak dökümü gibi olaylar sayesinde boşaltım yapılır.
7. Uyarana tepki
Bütün canlılar çevreden gelen ışık, ses, basınç, sıcaklık gibi uyarılara karşı çeşitli tepki gösterirler. İnsan göz bebeğinin parlak ışıkta küçülmesi, sinekkapan bitkisinin sineği yakalaması canlıların tepkilerine örnektir.
8. Organizasyon
Tek hücreli hücrelerde organeller arasında, çok hücreli canlılarda ise hücreler arasında bir düzen mevcuttur. Örneğin tek hücreli bir canlı olan öglenada hareketi kamçı, besin sentezini kloroplast, çoğalmayı ise çekirdek sağlar. Bu şekilde canlı yaşamına devam eder.
Atom→ Molekül→ Organel→ Hücre→ Doku→ Organ→ Sistem→ Organizma
9. Üreme
Bütün canlılar türlerini devam ettirebilmek için eşeyli ya da eşeysiz üreme yaparak yeni bireyler oluşturur.
10. Metabolizma
Canlı içinde yapım ve yıkımların toplamına metabolizma denir. Sonu sentezle biten bütün reaksiyonlar anabolizmadır. Katabolizma, hidroliz ve solunum olmak üzere ikiye ayrılır.
Metabolizma Hücrede meydana gelen yapım ve yıkım tepkimelerinin tamamına metabolizma denir. Metabolizma ikiye ayrılır.
• Anabolizma (Özümleme): Basit moleküllerin birleştirilerek daha karmaşık moleküllerin sentezlenmesidir
• Katabolizma (Yadımlama): Kompleks moleküllerin daha basit moleküllere parçalanmasıdır.
11. Büyüme ve Gelişme
Büyüme hücre kütlesinin artışı ile olur. Bir hücreliler belli oranda büyüyünce ikiye bölünüp ürer
• Çok hücreli canlılarda ise büyüme doku hücrelerinin bölünmesi ve hücre kütlesinin artışı sonucu olur.
• Zigotta itibaren ergin birey oluncaya kadar geçen sürece ise gelişme denir.
12. Homeostazi
Bütün canlılar iç dengelerini sürekli kararlı tutmaya çalışır. Örneğin koşan bir insan vucut ısısını dengelemek için terler. Benzer biçimde fazla şeker tüketimi kandaki şeker miktarını yükseltir. Bu durumda, karaciğer ve kas hücreleri şekeri depolayarak kandaki şeker miktarını dengeler.
13. Protein sentezi
Bütün canlılar ribozom organeli ile aminoasitleri birleştirerek DNA’larındaki genetik bilgiye göre kendilerine özgü protein sentezi yapar.
MEB müfredata uygun olarak hazırlamıştır
Canlıların ortak özlelikleri<– Word dosyayı indir
Canlıların ortak özlelikleri<– Pps sunu dosyayı indir