Eski Bursa evlerinin yer aldığı sokakları, tarihi cami, türbe ve hanları yenileyen Osmangazi Belediyesi, Bey Sarayı'nı da turizme kazandıracak.
Bursanın Tophane ve Hisar bölgesinde kentsel yenilenme ve dönüşüm çalışmalarına hız verdiklerini söyleyen Belediye Başkanı Mustafa Dündar, şu an orduevi içinde kalan Bey Sarayı'nın da yenileneceği müjdesini verdi.
Dündar, Hisar içi bizim için mühim. Osmanlı ilk burasını fethetti. Bu bölgede tarihi eserler var. Yeni projeler hazırlıyoruz. Bundan sonraki aşamalarda şu an ordu evi içerisinde kalan eski Bey Sarayı Büyükşehir Belediyesi'ne devrolduğunda bu bölge tarihi kimliğine kavuşmuş olacak. Kale Sokak çalışmasında olduğu gibi diğer sokaklarımız ve eski yapılarımız tarihi kimliğine uygun olarak yenilenecek. Hisar bölgemiz, Bursanın tarihi yüzünü ortaya çıkaran bir turizm bölgesi olacak şeklinde konuştu.
OSMANLI'NIN İLK SARAYI; TARİHİ BURSA BEY SARAYI
Bursa merkez Osmangazi Ilçesi'nin Hisar semtinde, günümüzde garnizon komutanlığı ile orduevinin bulunduğu yerde, XIX. yüzyıl ortalarına değin kalıntıları var olan saray. Bursa'nın 1326'da fethi sırasında burada bir "tekfur sarayı" olup olmadığına ilişkin bilgiler yeterli değildir. Osmanlı tarihçileri, Orhan Gazi'nin kale içinde bir "Bey sarayı" ve karşısında bir mescit yaptırdığını kaydederler. 1834'te Charles Texier'nin saptamalarına göre saray, 110 X 150 metrelik bir alanda, bir ana bina ile bahçeler içinde bulunan köşklerden oluşmaktaydı. Çevresi, onyedi kuleli bir güvenlik duvarıyla sınırlandırılmıştı. 1861'de Suphi Bey başkanlığında bir kurul tarafından Bursa haritası çalışmaları yapılırken, sarayın ve çevre duvarının bazı bölümleriyle temellerinin planı da çıkarılmıştı. Çevre duvarının bazı kalıntıları günümüzde de durmaktadır (Saat Kulesi batısında, Garnizon ile Tophane Parkı'nı ayıran, üzerinde nişler bulunan restore edilmiş duvar.)
Albert Gabriel'in çizdiği "Bursa kalesi restitüsyon planı"nda sarayın ana giriş kapısı güneye açılmakta. Orhan Gazi'nin yaptırdığı mescit de Tophane bahçesinde ve Saat Kulesi'nin bulunduğu yerde veya hemen kuzeyinde gösterilmektedir. Sarayla mescidin ayakta kalan son kalıntılarının da 1855 depreminde tamamen tahrip olduğu sanılmaktadır. Aşıkpaşazâde'de, sarayın karşısında Murat I Hudavendigâr tarafından bir cuma mescidinin yaptırıldığı kayıtlıdır; bu mescidin, günümüzdeki Şahadet camisi olması da düşünülebilir (bu cami, I. Murat I tarafından 1365'te yaptırılmıştır.) II. Murat döneminde Bursa'ya gelen Bertrand de la Broquiere saraya giremediğini, ancak bahçesinde içinde kayıkların yüzdüğü bir havuzu bulunduğunu öğrendiğini anlatır (XVI. yüzyılda Bursa'ya gelen Lubenau ise, bunun bir fıskiyeli havuz olduğunu belirtir.)
İstanbul'un fethinden sonra Bursa sarayının önemi giderek azalmıştır. XVI. yüzyıl başlarındaki kayıtlara göre, Bey Sarayı'nda sadece az sayıda güvenlik görevlisi bulunmaktaydı. Nitekim 1640'ta Bursa'ya gelen Evliya Çelebi, yapıya, "Bursa imaretlerinin vasıfları" başlığı altında kısaca şöyle değinir:
"Eski padişahlara ait saray da bu kalededir. Fatih 'e gelinceye kadar padişahların sarayı bu idi. Fakat Hudavendigâr Gazi, bazan Edirne sarayında otururdu. Şimdi bu saraylara rağbet edilmeyip, terk edilmiştir. Ama yine serdarları ve bostancıları vardır."
Lâmiî Çelebi (1472-1532), "Şehrengiz-i Bursa"da Bey Sarayı'na övgüler düzer, ancak onun "padişah hasreti"yle yanıp tutuştuğunu belirtir ki, bu da terk edildiğinin kanıtıdır. Şehrengiz'in bu bölümleri şöyle:
Serây-ı şahı nice eyleyeni yâd Ki ol sahn-ı şerif ü cennet-âbâd
Firâk-ı pâdişâhiden oda yanmış Serâpâ dûd-i mihnetten boyanmış
Harab olmuş dil-i uşşâka benzer Yakılmış sîne-i müştaka benzer
Harab etmiş firakı şeîriyârun Gamından oda yanmış rûzigârun
BEY SARAYI'NDA YAŞAM...
Murat Hudavendigâr ile oğlu Yıldırım Bayezit'in saltanat yıllarında (1362 -1402), saray, yapılan bazı eklerle büyütülmüştü. Savaşlarda elde edilen ganimetlerle olabildiğince zenginleşmiş, görkemi ve yaşam biçemiyle döneminde dillere destan olmuştu. Bizans İmparatoru Kantakuzenos'un 1346'ta Orhan Gazi'yle evlendirilen kızı Theodora, saraya gelen ilk gelindir. Murat Hudavendigâr'ın şehzadeleri Bayezit ve Yakup Çelebi'yle Savcı Bey'in sünnet düğünleri burada yapıldı. Bu dönemde sarayda, "Karagöz"e benzeyen bir tür gölge oyunu olan "Zıll-ı hayal"in (hayal gölgesi) oynatıldığı kaynaklarda yer almaktadır. Sarayda yaşanan en görkemli olay, şehzade Bayezit ile Germiyan Beyi Süleyman Şah'ın kızı Devlet Hatun'un evlenme törenleridir. Bu düğünde her sınıf halk, yeni evlilerle tanışarak armağanlar sundular. Özellikle Evrenos Bey'in sunduğu armağanların zenginliğini, Osmanlı tarih yazarları anlata anlata bitirememektedirler. Yıldırım Bayezit zamanında saray daha da büyüdü. Özellikle, "Las kızı" veya "Vlak kızı" adıyla anılan Olivera'nın Bayezit'e gelin gelişinden sonra, sarayın, olağanüstü zenginlikler ve debdebe içinde bir sefahat merkezi halini aldığı öne sürülmektedir.
Mehmet Çelebi ve II. Murat'ın tahta çıkış törenleri de Bursa sarayında gerçekleştirilmiştir. 1365'te Edirne'nin fethedilerek başkent yapılmasına karşın, Bursa sarayının önemi azalmamıştı. Ne var ki 1453'te İstanbul'un fethinden sonra, Bursa sarayı yavaş yavaş ve kesin biçimde yazgısına terk edilmiştir. Gerçi 1605'te I. Ahmet ve 1633'te IV. Murat'ın Bursa gezilerinde bu sarayda kaldıkları bilinmektedir. Öte yandan, ıV. Mehmet'in, 1659'daki Bursa gezisi sırasında "yeni saray" adıyla anılan bir başka yerde veya otağ-ı hümâyunda kaldığı belirtilmektedir. Saray, sonraki yıllarda giderek ihmale uğramış, çeşitli biçimlerde tahrip edilmiş ve olasılıkla 1855 depreminden sonra tamamen yok olmuştur.
Kaynak: BGC Ansiklopedi
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.