Skolyoz, omurganın anormal bir eğriliğidir. Bir kişinin omurgasının normal şekli, omzunun tepesinde bir eğri ve aşağı sırtta bir eğri içerir. Omurganız bir yandan diğer yana kavisliyse veya “S” veya “C” tiplerine benziyorsa, skolyozunuz olabilir.
Skolyoz Ameliyatı Nedir?
Amerikan Nörolojik Cerrahlar Birliği'ne (AANS) göre , skolyoz vakalarının yaklaşık yüzde 80'inin tanımlanabilir bir nedeni yoktur. Durum genellikle bir çocuğun yaşamının ilk 7 yılında teşhis edilir. Kesin olarak tespit edilebildiklerinde yaygın nedenler şunlardır:
- doğum kusurları
- nörolojik anormallikler
- genetik koşullar
Skolyozun nedeni genellikle belirlenemez. Doktorların tanımlayabileceği yaygın nedenler şunları içerir:
- serebral palsi, hareket, öğrenme, işitme, görme ve düşünmeyi etkileyen sinir sistemi bozukluğu
- kas distrofisi , kas güçsüzlüğü sebebiyle bir genetik bozukluk
- spina bifida, bebeğin omurga kemiklerini etkileyen doğum kusuru
- spinal yaralanmalar veya enfeksiyonlar
Ailesinde skolyoz hikayesi bulunan kişilerin bu durumu geliştirmesi daha ihtimaldir. Omurganızın fizik muayenesi, doktorunuzun skolyozunuz olup olmadığını görmek için attığı ilk adımdır. Doktorunuz ayrıca omurganıza daha net bakmak için bazı görüntüleme testleri isteyebilir. Ameliyat genellikle eğrileri 40 dereceden fazla olan kişiler için ayrılmıştır. Ancak, size skolyoz teşhisi konduysa ve eğriliğin günlük yaşamınızı kesintiye uğrattığını veya size rahatsızlık verdiğini düşünüyorsanız, bu seçenek hakkında doktorunuzla konuşun.
Spinal füzyon standart skolyoz cerrahisidir. Bu prosedürde, doktor bir kemik grefti, çubuklar ve vidalar kullanarak omurlarınızı birleştirir. Kemik grefti , kemik veya benzeri bir materyalden oluşur. Çubuklar, omurganızı düz bir noktada tutar ve vidalar onları yerinde tutar. Sonunda, kemik grefti ve omur birleşerek tek bir kemiğe dönüşür. Çubuklar, çocuklarda büyüdükçe ayarlanabilir. Spinal füzyon cerrahisinin risklerinden bazıları şunlardır:
- aşırı kanama
- iyileşmek için başarısızlık
- enfeksiyon
- ağrı
- sinir hasarı
Skolyoz Tedavisi Mümkün Mü?
Skolyoz teşhisi konduktan sonra , kavisli omurganızı tedavi etmenin en iyi yolunu belirlemek için sizinle birlikte çalışacak bir ortopedi doktoruna yönlendirileceksiniz.
Durumunuzun nasıl yönetildiği yaşınıza, sahip olduğunuz skolyozun tipine, sırtınızın eğrisinin ölçümüne ve diğer tıbbi durumlarınıza bağlıdır. Çocuklar için doktor, hastanın ne kadar büyüyeceğini hesaba katacaktır.
Ayrıca ağrı, sınırlı vücut fonksiyonu ve nefes alma sorunları gibi şiddetli eğriliklerin neden olabileceği semptomları da dikkate alacaklardır . Skolyoz tedaviniz üç kategoriden birine girecektir:
- Gözlem
- Braket gibi cerrahi olmayan seçenekler
- Ameliyat
Gözlem
Skolyoz vakalarının %90'ında bulunanlar gibi hafif eğrilikler tipik olarak tedavi gerektirmez.Çocuğunuzda bu durum varsa, aile doktorunuz bekle ve gör yaklaşımını önerebilir. Bazı çocuklar “idiyopatik” skolyoz geliştirir, yani doktorlar buna neyin sebep olduğunu bilmezler. Bu normalde 10 ila 18 yaşları arasındaki büyüme atağı yıllarının ortasında gerçekleşir. Doktorlar, omurgaları 20 dereceden daha düşük açılarda eğri olan çocukları izleyecek. Çocuğun vücudu ergenlikte değiştikçe eğri aynı kalabilir veya daha da kötüleşebilir.
Cerrahi Olmayan Seçenekler
Çocuğunuzun eğrisi 20 ila 40 derece arasındaysa, doktoru, büyüdükçe ilerlemesini durdurmaya yardımcı olması için bir sırt desteği takmasını önerebilir. Braketler sert plastikten yapılabilir. Bunlar sert kalabilir veya elastik olabilir ve kolayca hareket edebilir. Türkiyede skolyoz ameliyatı olmadan sadece tedavi ile iyileşme son zamanlarda oldukça artmıştır. İstanbulda skolyoz ameliyatına gerek kalmadan tedavi yönetemleri uygulayarak iyileştirmeye çalışan İstanbul Skolyoz Okulunun temel amacı budur. Ayrıca bu okulda skolyoz sebebiyle yapılan schroth egzersizleri yapılır ve çok maliyetli olmaması için evde nasıl yapıldığı hakkında derste verirler. Ayrıca braket dışında korse tedaviside uygulan
Skolyoz Ameliyatının Amacı Nedir?
Skolyoz kötüleşmeye devam ediyorsa ve korse uygulanamıyorsa veya hasta için işe yaramıyorsa ameliyat düşünülebilir. Skolyoz cerrahisi genellikle aşağıdaki hedeflere bağlıdır:
- Eğrinin ilerlemesini durdurun. Skolyoz ameliyat istendiğinde, bunun sebebi genellikle deformitenin kötüleşmeye devam etmesidir. Bu nedenle, skolyoz cerrahisi en azından eğriliğin daha da kötüleşmesini önlemelidir.
- Deformiteyi azaltın. Omurgada hala ne kadar daha esneklik olduğuna bağlı olacak şekilde, skolyoz cerrahisi, yanal eğriliği yaklaşık olarak %50 ila %70 oranında düzeltmenin yanında aynı zamanda anormal omurga bükülmesini de düzeltebilir. Bu değişiklikler kişinin daha dik durmasına ve sırttaki kaburga kamburluğunun azalmasına yardımcı olabilir.
- Gövde dengesini koruyun. Omurganın pozisyonunda yapılan herhangi bir değişiklik için, cerrah omurganın doğal ön/arka (lordoz/kifoz) eğriliğini korumaya çalışırken aynı zamanda kalçaları ve bacakları mümkün olduğunca eşit tutmaya çalışarak genel gövde dengesini de hesaba katacaktır.
İdiyopatik Skolyoz için Cerrahi Seçenekler
- Füzyon. Bu omurga ameliyatı, iki veya daha çok bitişik omurları kalıcı olarak bütünleştirir, böylece omurga ekleminde birlikte gelişirler ve artık hareket etmeyen katı bir kemik oluştururlar. Modern cerrahi bulunumlar ve enstrümantasyon (omurgaya yerleştirilen çubuklar, vidalar, kancalar ve/veya teller) spinal füzyon ameliyatlarının önceden olduğundan daha iyi eğrilik düzeltmesi ve daha hızlı iyileşme süreleri elde etmesini sağlamıştır. Spinal füzyon cerrahisinin avantajı, skolyoz tedavisi için uzun süreli güvenlik kaydına sahip olması olarak bilinir. Prosedürün bir dezavantajı, herhangi bir kaynaşmış omurun hareketliliğini kaybedeceği ve bu da sırtın bazı bükülme ve bükülmelerini sınırlayabilecek olmasına rağmen, günümüzün omurga kaynaşmaları, geçmişte olduğundan daha az omurları kaynaştırma ve daha fazla hareketliliği sürdürme eğilimindedir.
- Büyüyen sistemler (füzyonu geciktirmek için). Çubuklar, çocuk büyüyüp gelişirken omurganın eğriliğini düzeltmeye/korumaya yardım etmek için omurgaya sabitlenir. Her 6 ila 12 ayda bir çocuk, omurganın büyümesine uyum sağlamak için çubukları uzatmak için başka bir ameliyat olur. Hasta iskelet olgunluğuna yeterince yaklaştığında, hasta çoğunlukla bir spinal füzyon alır.
Çok küçük yaşlarda bir spinal füzyon yapılırsa (genellikle kızlarda 10 yaşından küçük veya erkeklerde 12 yaşından küçük) bu, çocuğun normalden daha kısa bir gövdesi olmasına aynı zamanda ek olarak akciğerlerin gelişmesi için daha az yer kalmasına neden olabilir.Bu komplikasyonları önlemek için, büyüyen sistemler yöntemi, omurganın büyüdükçe kılavuzlanmasına yardımcı olur, omurga olgunlaştıkça eğrinin kötüleşmesini önler ve sonunda gerekirse bir füzyon için hazır hale gelir.
- Füzyonsuz. Mevcut füzyonsuz cerrahi yöntemleri, büyümekte olan çocuklarda eşit olmayan bacak yüksekliklerini tedavi etmek için geçmişte yapılanlara benzer şekilde omurga üzerinde büyüme modülasyonu kullanır. Teori, bir kemiğe hep baskı uygulayarak daha yavaş ve daha yoğun büyüyüme gerçekleşecektir. Cerrah, bir omurga eğrisinin dış tarafına böyle bir basınç uygulayarak, eğriliğin iç tarafı normal şekilde büyümeye devam ederken eğrinin dış tarafının büyümesini yavaşlatmayı veya durdurmayı amaçlar. Omurga bu şekilde büyümeye devam ettikçe, omurga düzleştikçe yanal eğrilik düşmelidir.
Bir füzyonsuz yöntem, vidaların eğrinin dış tarafına yerleştirilmesini ve ardından omurganın düzleşmesi için bir kordonla gergin şekilde çekilmesini içeren bir vertebral bağlama sistemi kullanır. Spinal füzyonla yan yana koyulduğunda füzyonsuz cerrahi, daha çok spinal hareketliliği koruma potansiyeline sahiptir. Ancak bu daha yeni bir yaklaşımdır ve riskler ve faydalar hakkında uzun vadeli veriler henüz mevcut değildir.
Günümüzde skolyoz cerrahisini tercih eden bir ergen veya genç yetişkin için, bugüne kadar en sık uygulanan cerrahi spinal füzyondur.