... konulu sunumlar: "BÖLÜM 10 Okul Öncesi Dönemde Fiziksel Gelişim ve Motor Gelişimi."— Sunum transkripti:
1BÖLÜM 10Okul Öncesi DönemdeFiziksel GelişimveMotor Gelişimi
2Okul Öncesi Dönemde Fiziksel Gelişim ve Motor Gelişimi Fiziksel BüyümeKaba Motor Gelişimi• Motor Becerilerdeki Kültürel Değişkenler • Aktivite Seviyesinde Kültürel Değişiklikler Motor Oyun ve Kültür• Koşma ve Yürüme • Tırmanma ve Aşağı Atlama • Yakalama ve Fırlatma • Dengede Durma • Sert–ve–Yuvarlanma Oyunuİnce Motor GelişimiSanatsal Gelişim• Çizim Gelişimi: Geleneksel Bakış Açısı • Çizim Gelişimi Reggio Emilia Bakış AçısındanCinsiyet ve Motor GelişimiKişisel ve Ailevi Yaşam BecerileriSınıf Uyarlamaları: Fiziksel Engeli Olan Okul Öncesi Dönem Çocukları • Nörolojik ve Algısal Bozukluklar • Dikkat Eksikliği / Hiperaktivite Bozukluğu • Yetersiz Beslenme • Obezite • Erken MüdahaleÖzet
3Rehber Sorular ( Konu sonunda cevaplandırması gereken sorular ) 1. Okul öncesi dönemde fiziksel gelişimde başlıca eğilimler nelerdir?2. 2 ve 5 yaş arasında edinilen kaba motor yetenekleri nelerdir ve bunlar kültürler arası nasıl bir değişiklik gösterir?3. Batı kültürlerinde ve diğer kültürlerde erken yaşlarda oynanan motor oyunlarına örnekler neler olabilir?4. Erken yaşlarda ince motor gelişiminde başlıca eğilimler nelerdir ve bunlar algısal beceriler tarafından nasıl etkilenir?5. Geleneksel sanatsal gelişime ilişkin görüşler İtalya’da Reggio Emilia’daki aileler ve öğretmenlerin görüşlerinden nasıl farklılaşmaktadır?6. Anaokulu yıllarında kızlar ve erkekler motor gelişim konusunda nasıl farklılık göstermektedir?7. Erken çocuklukta edinilen kişisel ve ailevi yaşam becerileri nelerdir ve bunlar kültürel geleneklerden nasıl etkilenir?8. Çalışanlar ve veliler, fiziksel engeli olan çocukların motor gelişimini desteklemek için etkileşimleri ve sınıf çevresini nasıl uyarlarlar?
4Bu bölüm, bu dönemde meydana gelen olağanüstü motor gelişmeleri ortaya koyar. Okul öncesi dönem çocukları daha koordineli olarak, şaşırtıcı bir güç ve hız göstermekte ve yorulmak bilmeden enerji sergilemektedir. Ancak, bu fiziksel değişikliklerde çocuktan çocuğa değişen büyük bir çeşitlilik vardır.2 yaşından 5 yaşına kadar olan dönemi kapsayan okul öncesi yılları önemli bir fiziksel büyüme ve gelişim ile bilinmektedir.
5FİZİKSEL BÜYÜMEFiziksel ve motor gelişimde bazı desenler evrenseldir. Okul öncesi dönemde bütün kültürlerde çocuklar fiziksel olarak benzer şekillerde büyür.Birincisi ve en önemlisi, bu yaştaki çocuklar illaki büyür ancak, bebeklik döneminde fiziksel gelişimin şaşırtıcı hızı aksine büyüme hızı bu gelişimsel süreçte yavaşlar. Okul öncesi yılları yavaş ama kararlı bir boy, kilo ve kas yoğunluğunda artışın olduğu zamandır.
6Okul öncesi dönem çocuklarının vücudu onların kafasından daha hızlı büyür. Bebeklikte ve hemen sonrasındaki koca kafalı bir görünüm gövde uzadıkça ve karın kasları güçlendikçe ortadan kaybolur.Bu büyüme ağırlık merkezinde bir kaymaya neden olur, vücut ağırlığının eşit olarak dağıldığı noktaya kayar.Ağırlık Merkezi: Vücut ağırlığının dengeli bir şekilde dağıldığı vücuttaki bir nokta. Erken çocukluk döneminde, çocuğun bebekken yapması imkânsız olan hareketlere izin verecek şekilde ağırlık noktası daha düşüktür.
7Okul öncesi dönem çocuklarının boyu ve kilosu aynı kültürel grupta dahi önemli ölçüde değişir. Okul öncesi dönem çocuklarının boyutunda kültürel farklılıkların var olduğu saptanmıştır. Örn. Asya kıtası çocukların gelişimi ile Amerika kıtası çocuklarının gelişimi göz önüne alınarak tartışılabilir…
8KABA MOTOR GELİŞİMİBütün kültürlerde çocuklar büyük kas/kaba motor becerilerini edinirler. Bu beceriler bacaklarda, kollarda ve genel güç ve dayanıklılık kaslarında büyük kasların kullanımını gerektirir.Bu becerilere örnek olarak koşmak, fırlatmak, tırmanmak, tekme atmak verilebilir. Okul öncesi dönemde edinilen bir dizi kaba motor becerileri Tablo 10–1’de gösterilmiştir.
9Büyük Kas Becerileri: Koşma, zıplama, fırlatma, tırmanma ve tekmeleme gibi kol ve bacaklardaki büyük kasların kullanımını ve genel güç ve canlılık gerektiren beceriler.
10TABLO 10-1Okul Öncesi Dönemde Edinilen Kaba Motor Becerileri
12Motor Becerilerdeki Kültürel Değişkenler Motor gelişimden farklı olarak, fiziksel büyüme genetik ve olgunlaşma ile gerçekleştiğinden, farklı kültürlerde bile okul öncesi dönem çocukları birbirine çok benzer.Fakat hangi becerinin önce ortaya çıkacağına göre bazı kültürlerde değişiklikler ortaya çıkabilir.
13Aktivite Seviyesinde Kültürel Değişiklikler Küçük çocukla zaman harcayan herkes onların aktivite seviyelerinin farkındadır. Bazı okul öncesi dönem çocukları sessizken, diğerleri aşırı derecede hareketlidir.Aktivite seviyesi yaşamın ilk 2 yılında genelde artar ve sonra çoğu çocuk için 5 yaşına doğru önemli ölçüde azalırÇocukların hareket ihtiyaçları kültürden kültüre değişiklik göstermektedir. Bu kısmen benzersiz biyolojik kalıtımın bir sonucudur.Bir kültürde bireylerin aktivite seviyeleri bazen diğer kültürler tarafından yanlış anlaşılabilir. Tartışınız…
14MOTOR OYUN VE KÜLTÜRFarklı kültürlerde okul öncesi dönem çocukları motor yeteneklerini oyunlarında farklı şekillerde kullanırlar.Bazıları topla oyun oynarken tekme atma yeteneklerini kullanabilir. Bazıları ise tekme atma yetilerini yanan bir mangal ateşinin içine taş atmak için kullanabilir. Bazıları bakkaldan eve dönerken kaldırım boyunca bir teneke kutuya tekme atarken, bazıları dövüş sanatlarının icrası olarak tekme atmayı kullanabilir.
152) Tırmanma ve Aşağı Atlama Bu bölüm okul öncesi çocuklarının motor oyunlarının kültürden kültüre değiştiğini gösteren örnekler sunmaktadır.1) Koşma ve Yürüme2) Tırmanma ve Aşağı Atlama3) Yakalama ve Fırlatma4) Dengede Durma5) Sert–ve–Yuvarlanma Oyunu ( Boğuşma Oyunu )Sınıfta değerlendirin…
16Okul öncesi dönemde bütün çocuklar aynı motor yetenekleri kazanırlar ancak oyunlarında bu yetenekleri farklı şekillerde kullanırlar.Bütün kültürlerde çocuklar sert-ve –yuvarlanmalı oyun ( boğuşma oyunu) oynarlar.
17İNCE MOTOR GELİŞİMİİnce motor gelişimle, kollar, eller ve parmaklardaki küçük kasları koordine etme becerisi kastedilmektedir.İnce motor gelişimdeki dikkat çekici gelişmeler okul öncesi yıllarında ortaya çıkar.Tablo 10-2Okul Öncesi Dönemin Sonunda Kazanılan İnce Motor Beceriler
18Kaba motor gelişimiyle beraber, ince motor gelişiminde yetişkinleri şaşkına çeviren ani gelişmeler gerçekleşir. Head Start programı öğretmenleri bir gün çocuğun ince motor gelişimiyle ilgili zorlandığını söylerken ertesi gün ayakkabısının bağcıklarını bağlayabildiğini söylemektedir.
19SANATSAL GELİŞİMBütün kültürlerde çocuklar küçük kaslarını kullanmalarını gerektiren sessiz oyunlar oynarlar. Oyunların çeşidi var olan oyuncaklara ve kültürel geleneklere göre değişir. Yapboz yapmak, kil yoğurma, nesneleri kesme ve istifleme ve blokları inşa etme bazı kültürlerde yaygın ince motor aktiviteler olarak bilinir.Çizme ve diğer sanatsal ifade formları belki en yaygın evrensel ince motor oyun formudur.
20Çizim Gelişimi: Geleneksel Bakış Açısı Çocukların çizimleri okul öncesi dönemde bilişsel gelişimin yanı sıra ince motor gelişimini ortaya koyar.Bebeklikten hemen sonra ve okul öncesi yılların erken dönemlerinde çocuklar genelde karalama yapar.
21Karalama Dönemi: Çocukların kâğıt üzerinde işaretlemeler yaptıkları, bunların giderek daha kontrollü hâle geldiği ve dairesel dokunuşlar ve münferit şekiller içerdiği çizimin ilk dönemi. Bu aşamada çocuklar sonunda karalamaları ile ilgili hikâyeler anlatmaya başlarlar.
23ŞEKİL 10-1Çizme becerisi okul öncesi dönemin sonunda hızla gelişir. Çocuklar önce karalama yapar (a), sonra kafalar çizer. (b) Kollar, bacakla ve diğer vücut parçalarını hemen sonra belirir (c) Bazı çocuklar bütün figürleri okul öncesi dönemin sonunda çizer (d).
24Okul öncesi dönemin ilerleyen yıllarında, çocuklar insanların ve kendilerine önemli gelen şeylerin temsili resimlerini yaptıkları şema öncesi döneme girerler. Takip eden dönemde de şematik döneme girerler.
25Çizim Gelişimi: Reggio Emilia Bakış Açısından İtalya’da Reggio Emilia adı verilen kasabada kültürün sanatsal gelişimi nasıl etkilediğine dair mükemmel bir örnek bulunmaktadır.Geçtiğimiz birkaç yıl içinde dünyanın birçok yerinden araştırmacılar ve eğitimciler orada yaşayan küçük çocukların olağanüstü sanatsal başarıları görmek için bu bölgedeki okullarına akın etti (Copple, 2003; Gandini, 1997b; Salmon, 2008). Üç yaşındaki anaokulu çocuğunun bile yüksek temsili sanat çalışmaları yarattığı gözlemlendi. Şekil 10–2’de Reggio Emilia’daki çocukların sıra dışı çizimlerine bir örnek görülmektedir.
26ŞEKİL 10-2İtalya, Reggio Emilia ’da çocuklar erken yaşlarda oldukça gerçekçi sanatsal çalışmalar üretebilir. Bu karmaşık çizim Amerikalı çocuklarda ilkokulun ilerleyen yıllarına kadar hiç görülmez.
276 yaşına kadar çocuklar için olan Reggio Emilia sınıflarının özellikleri 1. Sanat öğrenmeyi ortaya koymak için kullanılır.2. Sanat ve diğer öğrenme deneyimleri arasında iş birliği, bir bütünlük vardır.3. Zaman ve mekan sanatsal temsiller için kullanılmaktadır.4. Görsel sanatlarda eğitim almış bir öğretmen her okulda vardır.5. Öğrenme deneyimleri dokümantasyon panelleri kullanılarak sergilenir.
28CİNSİYET VE MOTORGELİŞİMİ Araştırmacılar okul öncesi dönemde motor gelişimde cinsiyet farklılıkların olduğunu tespit etmiştir.Erkeklerin kızlardan daha çabuk, bebeklik kilolarını kaybettikleri ve kas yaptıkları saptanmıştır. Erken yıllarda daha büyük ve daha güçlü olmaya eğilimlidirler. Kızlardan ise ince motor aktivitelerinde daha beceriklidir.
29KİŞİSEL VE AİLEVİ YAŞAM BECERİLERİ Motor gelişimdeki gelişimler okul öncesi dönemdeki çocukların kendilerine daha iyi bakmalarını ve ev işlerinde basit sorumluluklar almasını sağlar.Üç yaşındaki birçok çocuk yetişkinlerden biraz yardım alarak öz–bakım becerilerini yapabilirler.Çocuklar 5 yaşında bütün bu işlerde ustalaşmış olurlar.Kültürlere göre çocuklara küçük yaşlarda hangi işlerin ve sorumlulukların verildiği, bu kültürlerle kendi kültürümüzün çocuklara verdiği sorumluluk ve sorumluluk yaşları karşılaştırılmalı ve tartışılmalıdır.
30SINIF UYARLAMALARIFiziksel Engeli Olan Okul Öncesi dönem ÇocuklarıBazı çocukların nörolojik ve algısal bozukluklar, dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu ve kötü beslenme dahil olmak üzere motor gelişimiyle ilgili zorlandıkları durumları vardır.Nörolojik ve Algısal BozukluklarSerebral Paralizi: ?Down sendromu: ?Görme engeli ve işitme yetersizliği, Serebral paralizi, Down sendromu, Postural ton, dikkat eksikliği gibi durumlarda neler yapılabilir?
31ŞEKİL 10-3Sandalye destekleri, ayak koyma yerleri ve kesilmiş masalar fiziksel engeli olan çocukların öğrenmesine ve oyun oynamasına yardımcı olabilir.
34ÖZETOkul öncesi dönemde yavaş ama düzenli bir gelişme olur. Çocuklar uzar ve ağırlaşırlar. Vücutları başlarından daha hızlı büyür ve böylece bebeklikteki koca kafa görünüm ortadan kalkar. Okul öncesi dönem çocukları koşma, tırmanma ve hoplama gibi kaba motor becerilerini kazanırlar. Dünyanın her yerinde çocuklar bu becerileri öğrenirler ve kendi kültürlerine uygun oyunlarda bunları uygularlar Tayvan’da çocuklar uçurtma uçurabilir; Polenezya’da dalgalar; ve Amerika Birleşik Devletleri’nde akranlarıyla etiket oyununu oynayabilirler. Okul öncesi dönem çocukları onların yapboz yapmasını, makas kullanmasını veya montlarının fermuarını açmasını sağlayan ince motor becerileri de kazanırlar. İnce motor gelişim çizim becerilerinde de ilerlemeye yol açar. Sanatsal becerilerde kültürel farklılıklar mevcuttur. İtalya’da Reggio Emilia’nın çocukları, kültürel ve ailevi etkilerden dolayı çok sofistike çizimler yapabilirler. Motor gelişim, cinsiyet dahil olmak üzere birçok faktörden etkilenir. Amerikalı erkek çocuklar motor gelişimde ileri olmaya eğilimlidirler; fakat, bu eğilim diğer kültürlerde aynı değildir. Zorlu şartlar motor gelişimi etkileyebilir. Bakıcılar veya anaokulu öğretmenleri etkileşimlerini ve sınıf çevrelerini uyarlayarak özel gereksinimli çocukların motor gelişimlerini destekleyebilir.