Modernizm; yirminci yüzyılın ilk yıllarından itibaren modern-endüstriyel yaşamın deneyimi ve değerleriyle yeni bir uyum arayışında olan toplumda ve kültürde küresel bir hareketi ifade eder. 19. yüzyıl sonlarına ait emsallerini takip eden dünya çapındaki sanatçılar, modern toplumların gerçeklerini ve umutlarını daha iyi yansıttığını hissettikleri sanat eserleri yaratmak için yeni imgeler, malzemeler ve teknikler kullandılar.
Ben Nicholson OM, Beethoven 7. Senfoni Balesi için 1934 Massine projesi 1934, Tate. © Angela Verren Alay Hareketi 2020. Tüm hakları saklıdır, DACS
Modernizm ve modern sanat terimleri; genellikle eleştirmenlerin ve tarihçilerin Gustav Courbet’nin gerçekçiliğinden bu yana tanımladıkları ve 1960’larda soyut sanat ve onun gelişmeleriyle sonuçlanan art arda gelen sanat hareketlerini tanımlamak için kullanılır.
Pek çok farklı tarz bu terimin kapsamına girse de modernist sanat akımını tanımlayan bazı temel ilkeler vardır:
- Tarihin ve muhafazakâr değerlerin reddi (konuların gerçekçi tasviri gibi)
- Soyutlama eğilimi olan formla yenilik ve deney yapma (çalışmayı oluşturan şekiller, renkler ve çizgiler gibi)
- Malzeme, teknik ve süreçlere vurgu.
Modernizm ayrıca çeşitli sosyal ve politik gündemler tarafından yönlendirilmiştir. Bunlar genellikle ütopikti ve modernizm genel olarak ideal insan hayatı, toplum vizyonları ve ilerleme inancı ile ilişkilendirildi.
1960’larda modernizm, baskın bir sanat akımı haline geldi ve özellikle o dönem oldukça etkili olan Amerikan eleştirmen Clement Greenberg tarafından dar bir modernist resim teorisi ortaya atılmıştır. Kısa bir süre sonra bu duruma “postmodernizm” olarak tanımlanan bir tepki başlatılmıştır.
Modernizmde Önemli Akımlar/ Eserler:
- Le Repas des Pauvres (Yoksulların Yemeği), Alphonse Legros (1877)
Courbet ve gerçekçilik: Alphonse Legros’un bu resmi, on dokuzuncu yüzyılın ortalarında yüzyıllar boyunca sanata egemen olan tarihî ve mitolojik konuları reddederek geleneğe meydan okuyan Gustave Courbet’in etkisini yansıtıyor. Legros bunun yerine günlük hayattan sahneler çizdi. Büyük ölçekli ve gerçekçi bir üslupla yapılan resimler, sanat dünyasını şok etti.
2. Hasat, Le Pouldu, Paul Gouguin, 1890
Post-empresyonizm: 1880’lerin sonlarında bir grup ressam, gördüklerini basitçe resmetmek yerine basitleştirilmiş renkler ve kesin formlar kullanarak çalışmalarında duyguları ifade etmenin yollarını keşfetti. Çalışmaları benzer görünmese ve kendilerini bir hareketin parçası olarak görmeseler de Gauguin, Seurat, van Gogh ve Cézanne gibi sanatçılar post-empresyonistler sanatçıları olarak anılıyor.
3. Andre Derain’in Portesi, Henri Matisse, 1905
Fovizm: Fauve ressamları, geleneksel algılama yöntemlerinden ilk kopanlardı. Doğaya karşı spontane ve genellikle öznel tepkileri, doğrudan boya tüpünden kullanılan koyu fırça darbeleri ve açık, canlı renklerle ifade edildi.
4. Georges Braque, Şişe ve Balıklar ( bottle and fishes) , 1910-1912
Kübizm: Kübizm, 1907 civarında farklı konu görüşlerini aynı resimde bir araya getirmeyi amaçlamış sanatçılar- Pablo Picasso ve Georges Braque- tarafından icat edilmiş, gerçekliği temsil etmek için devrim niteliğinde yeni bir yaklaşımdır ve bu yaklaşım parçalanmış ve soyutlanmış görünen resimlerle sonuçlanmıştır. Kübizm, görsel gerçekliğin işleyişi için neredeyse sonsuz yeni olanaklar açtı ve daha sonraki birçok soyut stil için başlangıç noktası oldu.
5. Kazimir Maleviç, Siyah Kare, 1913
Kazimir Malevich ilk Siyah Kare‘sini 1915 yılında resmetmiştir. Temsilî resim ile soyut resim arasındaki kopuşu işaret eden bu eser, modern sanatın ve genel olarak Batı sanatının ufuk açıcı eserlerinden biridir. Malevich, meydanı Süprematizm’in bir çalışması olarak ilan etti.
6. László Moholy-Nagy, K VII, 1922
Yapılandırmacılık: Yapılandırmacılık, kübistler tarafından yapılan, soyutlama deneylerine dayanan soyut sanatın özellikle sert bir dalıdır. Rusya’da Vladimir Tatlin ve Alexander Rodchenko tarafından 1915 civarında kuruldu. Sanat fikrini hayatın diğer yönlerinden ayrı olarak reddetti ve sosyal amaçlı bir uygulama olarak sanattan yana oldu.
7. Bart van der Leck, Kompozisyon, 1918
De Stijl: Hollandacada ‘stil’ anlamına gelen De Stijl, yatay ve dikeylerin katı geometrisine dayanan bir sanat tarzını destekleyen Hollandalı soyut sanatçıların oluşturduğu bir topluluktu. 1917’de Piet Mondrian ve Theo van Doesburg tarafından kuruldu ve hem soyut sanatın hem de modern mimari ve tasarımının gelişimi üzerinde derin bir etkiye sahipti.
8. Raoul Hausmann, Sanat Eleştirmeni, 1919-1920
Dada: Birinci Dünya Savaşı’nın dehşetine yanıt olarak Zürih’te ortaya çıkmıştır. Dada sanatçılarının amacı, sanatta geleneksel değerleri yok etmek ve modern dünyayı yansıtacak yeni bir sanat yaratmaktı. Dada sanatçıları tarafından üretilen sanat, şiir ve performans genellikle hicivsel ve doğası gereği anlamsızdır. Savaş karşıtı olmanın yanı sıra, dada aynı zamanda burjuva karşıtıydı ve radikal solla siyasi yakınlıkları vardı.
9. Salvador Dali, Narcissus’un Metamorfozu, 1937
Sürrealizm: Sürrealizm, 1920’lerde yazar ve sanatçıların başlattığı bir akımdı. Sürrealizmin amacı bilinçdışını ortaya çıkarmak ve onu rasyonel yaşamla uzlaştırmaktı.
10. Jackson Pollock, Sarı Adalar, 1952
Soyut dışavurumculuk: 1940’larda ve 1950’lerde Jackson Pollock, Mark Rothko ve Willem de Kooning gibi Amerikalı ressamlar, kendiliğindenlik izlenimi ile karakterize edilen yeni bir resim yaklaşımı geliştirdiler. Sanatın biçimsel özelliklerinin – renk, çizgi ve alan gibi – konu veya anlam üzerindeki önemini vurgulayan muhtemelen 20. yy’ın en etkili sanat eleştirmeni Clement Greenberg tarafından destek gördü.
11. Robert Morris, Başlıksız, 1971
Minimalizm: 1960’larda ABD’de geliştirilen ve basit geometrik şekillerden oluşan sanat eserleriyle simgelenen minimalizm, sanatın kendi gerçekliğine sahip olması ve başka bir şeyin taklidi olmaması gerektiği fikrini genişletti. Yapıldığı ortam (veya malzeme) ve işin biçimi gerçekliktir. Minimalist heykeltıraş/ressam Frank Stella kendi çalışmalarından bahsettikten sonra tüm akımın sloganı haline gelen bir ifade dile getirdi ve bunu önerdi:
“Ve görünen, görene özgüdür.”