Dünya Basın Fotoğraf Yarışması'nda birden fazla ödül kazanan Henning Christoph 1977'den 1989'a kadar Almanya'daki Türk göçmen işçilerin günlük yaşamını Ruhr bölgesi odaklı fotoğrafladı.
Henning Christoph'un fotoğraflarından oluşan sergi, 31 Ekim 2021 – 30 Ekim 2022 tarihleri arasında UNESCO-Welterbe Zollverein/ Ruhr Museum’da gezilebilecek.
Almanya ile Türkiye arasında 30 Ekim 1961'de imzalanan İş Gücü Anlaşması, Federal Almanya Cumhuriyeti'nin ekonomik ama her şeyden önce sosyal kalkınmasında belirleyici bir olaydı. Bu anlaşma ilk değildi; İtalya (1955), İspanya ve Yunanistan (1960) ile imzalanan anlaşmaları Fas (1963), Portekiz (1964), Tunus (1965) ve Yugoslavya (1968) ile yapılan anlaşmalar izledi.
İş gücü anlaşmaları esas olarak ekonomik nedenlerle yapıldı ve 1950'lerin ekonomik mucizesi sırasında Alman emek talebine geniş kapsamlı sonuçlarla katkıda bulundu. Çünkü "misafir işçi"lerin birçoğu ülkelerine dönmek yerine Almanya'da kaldılar ve ülkeyi zaman içinde bir göçmen toplumuna dönüştürdüler.
Henning Christoph'un fotoğraflarından oluşan sergi, 1970'lerin sonundan 1980'lerin sonuna kadar olan dönemi gösteriyor ki, bu dönem Türkiye kökenli “misafir işçi”lerin birçoğunun ailelerini Almanya'ya getirdiği, burada kalmaya karar verdiği veya bir aile kurarak burada yeni bir memleket buldukları zaman aralığıdır.
Profesör Heinrich Theodor Grütter “Henning Christoph, Türkiye'den gelen göçmen işçiler ve aileleriyle yakın dostluklar kurdu. Onların güvenini kazandı ve hayatlarındaki birçok özel ve kişisel anları fotoğrafladı” diyor.
Henning Christoph, mahallesinde yaşayan Sakin ve Aydın aileleriyle dostluğu sayesinde Essen ve çevresinde Türkiye'den ilk göçmen işçi kuşağının sosyal faaliyetlerine erişim sağladı. Sık sık tekrarlanan özel görüşmeler ve Seyfi Sakin tarafından kurulan temaslar sayesinde birçok fotoğraf ortaya çıktı.
Bu fotoğraflarda “misafir işçiler” ilk kez misafir olarak merkezde yer almıyordu. Türkiye kökenli insanların günlük yaşam ve kültürü odak noktasıydı. Henning Christoph "Kendimi belki de Türk yaşamına gerçekten kaptıran ilk kişiydim. [...] Bu konuya rastladım [...] ve bunun iyi bir konu olduğunu hissettim. Ve beni gerçekten ilgilendiren bir konu bulduğumda yıllarca buna bağlı kalırım" diyor.
ALMAN TÜRKLER
Dünya Basın Fotoğraf Yarışması'nda birden fazla ödül kazanan Henning Christoph 1977'den 1989'a kadar Almanya'daki Türk göçmen işçilerin günlük yaşamını Ruhr bölgesi odaklı fotoğrafladı.
En iyi fotoğraflarından bir seçki 1979'da GEO adlı dergide o sırada eşi gazeteci Shawn Christoph'un yazdığı bir metinle birlikte on üç çift sayfalık “Alman Türkler” raporunda yayımlandı. “Alman Türkler”, Türkiye kökenli işçi göçünü konu alan ilk ve en kapsamlı fotoğraf raporuydu.
Shawn Christoph'un iyi araştırılmış metni ve Henning Christoph'un derinlemesine içgörü sağlayan fotoğrafları sayesinde, bir buçuk yıllık araştırma ve üretim süresini arkada bırakan rapor, sosyal ve tarihsel olarak bugün hâlâ benzersiz ve önemli bir kaynaktır. Bu etkileyici raporun tamamı sergide gösterilmektedir.
150 FOTOĞRAF SERGİLENİYOR
"Mustafa'nın Hayali. Almanya'daki Türk Yaşamı Üzerine Henning Christoph Fotoğrafları 1977 – 1989” adlı sergide, Ruhr Müzesi toplamda yaklaşık 150 adet siyah beyaz ve renkli fotoğrafı ziyarete açıyor. Bu fotoğraflar aileleri iş yerlerinde, okulda, sünnet ve düğün törenlerinde, siyasi ve dini etkinliklerde, alışverişte; kurban keserken, koyunyünü işlerken, yemek pişirirken, Türkiye'ye seyahat ederken ve yağlı güreş etkinliklerinde gösteriyor. Christoph'un fotoğrafları, tasvir edilenlere yakınlığı, yaşama sevincini, mizahı ve kültürdeki büyük çeşitliliği ifade ediyor.
Sergide görülebilecek bir video röportajda, fotoğrafçının kendisi, uzun soluklu raporu hakkında söz alıyor ve oluşum süreci hakkında bilgi veriyor.
MUSTAFA’NIN HAYALİ
Türkiye kökenli işçilerin çoğu, daha iyi kazanç fırsatları nedeniyle Almanya'ya geldi. Birçoğu, 1962'de Almanya'ya gelen Mustafa Aydın (1926-1997) gibi, Türkiye'deki hayallerini gerçekleştirmek için Almanya'da para biriktirip geri dönmeyi planladı.
Mustafa Aydın başlangıçta ABD'ye gitmeyi istemişti, bu yüzden İngilizce öğrendi. Ancak, Türkiye'de birkaç girişimden sonra Herne'den Heitkamp inşaat şirketi tarafından işe alınarak burada çalışmaya başladı ve Türkiye'de bir kereste fabrikası almaya yetecek parayı kazanana kadar Almanya'da kalmayı hedefledi. Mustafa bu hayale uzun süre inandı, boş zamanlarında bir kereste fabrikası modeli yaptı.
Christoph'un gazeteci ve 1979 yılındaki eşi Shawn Christoph, “Bu kereste fabrikasının modeli ve ona uygun Lego tuğlalarından yapılmış bir ev, baba Aydın'ın ‘Hagenbeck 16’ numaralı evinin avlusunda atıklardan inşa ettiği ahşap bir kulübede. (…) Mustafa'nın Henning'e bu küçük özel dünyasını göstermeye hazır olması uzun zaman aldı" diyor.
“MUSTAFA'NIN HAYALİ” GERÇEKLEŞMEDİ
Ancak “Mustafa'nın hayali” gerçekleşmedi. Ama bu hayal aynı zamanda, sayısız insanın onları vatanlarından ayrılmaya ve yeni bir hayata başlamaya sevk eden umutlarını, hayallerini, dileklerini ve özlemlerini temsil ediyordu. Birçoğu burada kaldı ve Almanya'da doğmuş çocukları ve torunları var artık. Genellikle iki ülke arasında gidip geliyorlar.
FOTOĞRAFÇI HENNİNG CHRİSTOPH KİMDİR?
Alman-Amerikalı fotoğrafçı Henning Christoph 1944 yılında, Leipzig yakınlarındaki Grimma'da dünyaya geldi. Etnolog ve gazeteci Henning Christoph, Folkwang Tasarım Okulu'nda Profesör Otto Steinert’ten fotoğraf eğitimi almak için Washington DC'den bugün hâlâ yaşadığı Essen'e 1967 yılında taşındı. Uluslararası ajanslar, dergiler ve gazeteler için serbest fotoğrafçı olarak çalıştı. Kendi fotoğraf ajansını kurdu. Otuzdan fazlası yoğun olmak üzere elli yıldır Afrika'daki farklı kültürleri ve Vudu inancını belgelemeye kendisini adamıştır.
Ruhr Müzesi fotoğraf arşivinin yöneticisi Stefanie Grebe, "Henning Christoph'un fotoğrafik yaklaşımı, büyük bir empati, karşıdaki kişinin yaşam koşullarına karşı bir ilgi ve aynı zamanda insan doğasına dair bir anlayışı karakterize ediyor" diyor.
Katılımcı gözlem gibi kültürel antropoloji çalışmalarında edindiği teknikler, fotoğraflarını çektiklerinin güvenini kazanarak çok sabır ve zaman harcaması ona fayda sağlamıştır. İki kez göç etmiş bir Alman-Amerikalı olarak deneyimi nedeniyle, diğer kültürlerle empati kurma kaderi önceden belirlenen Christoph Türkiye kökenli göçmenler tarafından kabul edildikten sonra onlarla birlikte yaşamaya başlar ve özel hayatını fotoğraf çekme işinden ayırmaz.
Tesadüfi veya sahnelenmiş motifi merkez olarak yakalar, her zaman kendisini asla ön plana itmeyen sezgisel bir kompozisyona gömülür. Büyük röportajında Henning Christoph, anlattığı hikayelerle kataloğun odak noktasında duruyor. Bu hikayeler kişisel yaklaşımını örnekliyor ve uluslararası alanda aktif bir fotoğrafçının hayatından alanlar aktarıyor.
ETKİNLİK PROGRAMI
Sergi süresince kapsamlı bir kültürel program gerçekleşecektir. Bu kültür programı rehberli turlara (Almanca, İngilizce ve Türkçe) ek olarak, Henning Christoph ile sohbetleri, fotoğraf söyleşilerini, bir anlatı kahvesinin yanı sıra bir okuma etkinliğini, yemek kurslarını, atölye çalışmalarını, gezileri ve film akşamlarını içermektedir.
Ayrıntılı bilgi için: www.ruhrmuseum.de
Adres: Ruhr Museum
Kohlenwäsche 21-Meter-Ebene UNESCO-Welterbe Zollverein
Gelsenkirchener Str. 181- 45309 Essen
Muhabirce/ Copyright: Henning Christoph/Fotoarchiv Ruhr Museum/ESSEN