B1950’lerde, savaş sonrası dünyada ekonomiyi yönetmenin yolu üzerinde ortaya çıktığı iddia edilen fikir birliğini tanımlamak için bir terim türetildi. Maliyenin iki şansölyesinin – Muhafazakârlar adına Rab Butler ve İşçi Partisi adına Hugh Gaitskell – adlarının bir karışımı olan bu hareket, Butskellism olarak bilinmeye başlandı.
O zamandan beri böyle bir şeyin olup olmadığı konusunda hararetli tartışmalar yaşandı, ancak iki ana partinin – genellikle ciddi olan – farklılıkları olduğu doğru olsa da, belirli geniş ilkeler üzerinde anlaştılar: karma bir ekonomi, refah devletinin sürekliliği ve tam istihdamı sürdürme ihtiyacı.
Bir modadan sonra Butskellism, Ted Heath ve Harold Wilson hükümetlerinin savaş sonrası gösteriyi yolda tutmak için mücadele ettiği 1970’lere kadar sürdü. Ölümü, yalnızca stagflasyon ve Margaret Thatcher’ın gelişinin bir kombinasyonu ile mühürlendi.
Usulca fısılda ama Butskellism geri döndü. Muhafazakarların ve İşçi Partisi’nin aynı fikirde olmadığı alanlar olsa da, bunlar ideolojik olmaktan çok yönetimsel ve teknik olma eğilimindedir. Son yıllarda her iki taraf da merkeze doğru kayarken, büyük meselelerde onları pek ayırmıyorlar. Daha iyi bir kelime bulmak için, gölge şansölye Rachel Reeves ve onun Hazine’de değiştirmek istediği adam Jeremy Hunt’ın (Ekonomist Bay Heeves’i tercih etti) onuruna Reevuntizm diyelim.
Reevuntizm’in bariz bir örneği, Brexit konusunda partiler arası fikir birliğidir. Hunt ve Reeves, 2016 referandum kampanyasında kaldılar; ikisi de şimdi Brexit’in başarılı olabileceği ve olacağı konusunda ısrar ediyor. Taraflardan hiçbiri ikinci bir referandum, hatta ortak pazara geri dönmeyi içeren bir yeniden müzakere istemiyor. Rishi Sunak ve Keir Starmer, Birleşik Krallık ile AB arasındaki ticari sürtüşmenin bir kısmını ortadan kaldırmaya hevesli, ancak bu kadar.
Sağın, ekonominin daha düşük vergiler ve deregülasyon sonucunda daha rekabetçi hale geleceği Brexit sonrası Britanya vizyonu çeşitli nedenlerle hiçbir zaman gerçekleşmedi. Ülkenin daha az varlıklı bölgelerindeki seçmenlerin zaten istediği türden bir Brexit de değildi.
Starmer ve Reeves, halkı Brexit’i gerçekleştirmenin daha iyi bir yolu olduğuna ikna etmeyi umuyor. Yeni konsensüsün ikinci kolu onlara bu konuda yardımcı olacak: daha büyük ve daha aktivist bir devletin kalıcı olduğunun kabulü.
Tüm Muhafazakarlar, hükümetin demiryolu ağının büyük bir bölümünü yönetmesi veya verginin ulusal üretimdeki payının yetmiş yılın en yüksek düzeyine çıkma yolunda olması fikrinden hiçbir şekilde rahatsız değil. Liz Truss, başbakan olma kampanyasını, ekonomiyi daha hızlı büyütmenin yolunun vergileri ve bürokrasiyi azaltmak olduğu fikrine dayandırdı.
Bununla birlikte, Tory partisinin sağı, giderek artan bir şekilde, kaybedilmiş bir savaş veriyormuş gibi görünüyor. Hükümet yerli enerji faturalarının büyük bir kısmını ödüyor. Jaguar Land Rover’ın sahibi Tata ile Birleşik Krallık’ta yeni bir pil fabrikası kurmak için 500 milyon sterlinlik bir sübvansiyon için görüşmeler yapıyor. Bakanlar, bunların gerçekten farklı zamanlar olduğunun en açık işareti olarak, süpermarketleri gönüllü fiyat kesintileri yoluyla gıda maliyetlerini düşürmeye çağırıyor.
Sunak ve Hunt, 1940’ların sonlarında ve 1950’lerin başlarındaki Muhafazakarların Ulusal Sağlık Hizmeti veya kömür madenlerinin devlet mülkiyeti fikrini sevmediği gibi bundan hoşlanmayabilir. Ancak malların, paranın ve insanların dünya çapında kontrolsüz bir şekilde hareket ettiği bir serbest piyasa ütopyası hayali son 15 yılda yavaş yavaş azaldı.
Mali kriz, pandemi ve jeopolitik gerilim, daha müdahaleci, daha korumacı ve daha çok ulusal kendi kendine yeterlilik merkezli ekonomi politikalarıyla sonuçlandı. Sunak’ın İngiltere’yi bir bilim ve teknoloji süper gücüne dönüştürme arzusu, bu yeni gerçekliğin bir örneğidir. Starmer’ın yeşil refah planı bir diğeridir.
Yeni konsensüsün üçüncü kolu, ekonominin nasıl yürütüldüğüyle ilgili. Her iki taraf da faiz oranlarının bağımsız bir İngiltere Bankası tarafından belirlenmesi gerektiğini, hükümetin vergi ve harcama planlarının Bütçe Sorumluluğu Ofisi tarafından denetlenmesi gerektiğini ve büyümeyi artırmanın uzun vadeli en iyi yolunun arz yanlı reformdan geçtiğini kabul ediyor. . Hunt, çıktının bir payı olarak ulusal borcu azaltmak istiyor, ancak Reeves, şansölye olsaydı, aynı şeyi yapardı. Her iki taraf da borç almaya hazır olacaktır – ama sadece yatırım için.
Sunak, Hazine’deyken, salgının ilk aşamalarında ekonomiyi çökmekten kurtarmak için barış zamanında herhangi bir şansölyeden daha fazla borç aldı. İşçi Partisi de aynı yaklaşımı izler miydi? Neredeyse kesin. Bir İşçi Şansölyesi şimdi – Hunt gibi – kamu borçlanmasını azaltmak için vergileri artırır mı? Neredeyse kesin.
Reevuntizm, her iki tarafın da merkeze doğru ilerlemesini içeriyordu. Bu, Starmer için, özellikle birçok parti üyesinin AB’ye yeniden katılmayı destekleyeceği Brexit konusunda tamamen sorunsuz bir süreç olmadı. Yine de politik olarak, yeni fikir birliği İşçi Partisi için Muhafazakarlar için olduğundan çok daha az sorunlu.
Kısmen bunun nedeni, Muhafazakarların değişen ekonomik koşulların bir sonucu olarak bir zamanlar inandıkları şeylerin çoğunu terk etmek zorunda kalmış olmalarıdır. Kısmen bunun nedeni, halkın ekonomide sola kayması, sadece alışmakla kalmayıp aynı zamanda daha müdahaleci bir yaklaşıma kucak açmasıdır. Ama esasen, İşçi Partisi daha aktivist bir devlet fikrinden memnun ve Muhafazakarlar öyle değil.