- Slides: 64
GEBELİKTE SIK GÖRÜLEN RAHATSIZLIKLAR
Öğrenme Hedefleri Gebelikte sık karşılan problemleri sayabilecek Bu sorunlarının meydana geliş sebeplerini kavrayabilecek Gebelikte karşılan sorunlara yönelik uygulamaları bilecek
Minör sorunlar olarak ele alınır Minör değil Çoğu, fizyolojik ve anatomik değişikliklerin bir sonucu olarak ortaya çıkar
Birinci Trimestir Sorunları Bulantı-Kusma Burun Tıkanıklığı ve Burun Kanaması Yorgunluk Sık İdrara Çıkma Üriner Sistem Enfeksiyonu Göğüslerde Hassasiyet Pityalizm Vajinal Akıntıda Artma
Bulantı-Kusma %90’ınını etkiler Nedeni tam olarak bilinmemektedir ANCAAKKK
Bulantı-Kusma Varsayımlar Hormonal değişiklikler Fizyolojik değişiklikler Metabolik değişiklikler Psikolojik faktörler
yapılacaklar Rahatsız edici kokulardan veya etkileyen diğer faktörlerden kaçınmak Diyetin ayarlanması; Ø Sabahları küçük bir dilim ekmek, yağsız tost veya tuzlu kraker yemek Ø Katı-sulu yiyecekleri aynı anda almaktan kaçınmak Ø Kuru, yağsız, az az ve sık aralarla beslenmek
Ağır kokulu, baharatlı ve aşırı yağlı yiyeceklerden kaçınmak Soda gibi karbonatlı içecekler içmek Yatmadan önce sütlü içecekler tüketmek Gün içerisinde zencefil tüketmek Kusma duyusunu uyarabileceği için yemekten hemen sonra dişleri
Gün içerisinde ani pozisyon değişikliklerinden kaçınmak Hipotansif duruma bağlı ortaya çıkabilecek bulantıyı önlemek için yataktan yavaş kalkmak, Açık havada yürümek Bulantı-kusma yoğun ise hekime başvurması önerilir
Kadında günde bir defadan fazla kusma, ağız kuruluğu, idrar konsantrasyonunda azalma gibi dehidratasyon belirtileri görülüyorsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurması önerilir. Çok zor durumda kalmadıkça
Gastroözefagal Reflü Alt özefagal sfingterin relaksasyonu Midenin pozisyonun değişmesi neden olabilmektedir
yapılacaklar Çikolata, narenciye ve suları, domates ve domates ürünleri, hardal, sirke, naneli gıdalar, baharatlı, yağlı yiyecekler asit yapımını artıracağı için tüketilmemelidir. Kafein içeren içecekler (kahve, çay, kola) kapakçık basıncını düşürür, bu yüzden bunlardan uzak durmak gerekir. Alkol kapakçık basıncını düşürüp reflü oluşmasını kolaylaştırır.
Burun Tıkanıklığı ve Burun Kanaması (Epistaksis) Burun mukozasının artan östrojenin etkisiyle hiperemik ve ödemli olması ile görülür Bunun sonucunda burun tıkanıklığı, burun akıntısı ve burun kanaması gelişebilir.
Yapılacaklar Sorunun çözümü için öncelikli olarak yapılacak şey, yatak başını yükseltmek ve odayı nemlendirmektir. Serum fizyolojik ile burun temizliği Sorunun çözümü için soğuk hava buharı, maden tuzu, burun damlaları yardımcı olabilir Dekonjestanlar ve burun spreylerinin tıkanıklığını artırarak başka diğer rahatsızlıklara neden olabileceği içim
Burun kanaması olduğunda baş öne doğru eğilmeli, burun kanatları birbirine yapıştırılacak şekilde parmakla burun kanatlarına bastırılmalıdır. Burun köküne baskı veya buz torbası uygulaması da faydalı sonuç verebilir. Yapılan ilk yardıma rağmen durdurulamayan burun kanamalarında zaman kaybetmeden tansiyon kontrol edilmeli ve hekime başvurulmalıdır.
Yorgunluk Genellikle ilk trimestirde olmakla birlikte gebelik süresince devam edebilir. Gebelikte yorgunluğun nedeni henüz tam olarak açıklanamamıştır. Östrojen, progesteron ve h. CG seviyelerindeki artış, gebeliğe olan psikolojik yanıt ve gebeliğin gerektiği fiziksel ve psikolojik adaptasyon buna neden olabilir
Yorgunluk hem bireysel hem de bütüncül bakımı gerektiren bir kavramdır. Bu durum kadını iyi hissetme halini, günlük yaşam aktivitelerini yerine getirme durumunu, ailesi ve arkadaşlarıyla olan ilişkilerini ve gebeliğin getirdiği problemlerle baş etme düzeyini etkilemektedir.
Kuru kayısı, badem, fındık, ceviz, şeftali, bal gibi enerji veren besinler tüketmesi söylenmelidir. Geceleri erken yatmalı ve sorumlulukları aile üyeleri ile paylaşmalıdır
Sık İdrara Çıkma İntravasküler volümün ve gromerüler filtrasyon hızının artması gebelikte idrar üretimini artırır. Büyümekte olan uterusun mesaneye yaptığı bası sonucunda ise sık idrara çıkma görülür
Genişlemekte olan uterus, ilk trimestirde hala pelvik bir organdır Bu nedenle genişleyen uterus mesane üzerine baskı yapar ve idrara çıkma sıklığını artırır
Bu durum ikinci trimestirde uterusun abdominal kaviteye doğru açılarak, abdominal bir organ olmaya başlamasıyla azalır. Fetus başının prezentasyonu ile son trimestirde mesaneye olan baskı yeniden artar, mesane kapasitesi azalır ve gebe kadın tekrar sık idrara çıkmaya başlar.
Gebelik Öncesi Sonrası Gebelik
Gebelikte idrara çıkma sıklığının azaltılmasına yönelik bir önlem yok Gebelikte sık idrara çıkmayı önlemek için sıvı alımı kısıtlanmamalıdır; ancak yatmadan önce sıvı kısıtlaması yapılabilir
İdrar kaçırma ve üriner enfeksiyon riskini azaltacağından dolayı mesanenin düzenli olarak boşaltılması (uyanıkken her iki saatte bir), idrar kaçırma şikayeti varsa, gün boyunca emici petler kullanılması önerilmektedir. Başaltımın kontrolüne ve iyi bir perineal tonüsün sürdürülmesine yardım edeceği için Kegel egzersizleri önerilebilir
Memelerde Dolgunluk ve Hassasiyet Memelerde hassasiyet gebeliğin erken dönemlerinde başlar ve gebelik süresince devam eder Estrojen ve progesteronunun etkisi ile meme bezlerinin dokusunda artma, vaskülarizasyonda artma, pigmentasyon, meme boyutları ve meme uçlarındaki duyarlılığının artmasına, memelerde sızlama ve acı duygusuna neden olur
Memeleri iyi saran, sıkmayan ve destekleyen sutyen kullanmak, Çok ağrılı durumlarda soğuk uygulama yapmak, Hijyeni sürdürmek için ılık su memeleri yıkamak, Meme uçlarına yumuşatıcı pomatlar sürmek bu rahatsızlıkları azaltabilir
Pityalizm Genellikle ilk 1 ayda görülür Gebelikte nadiren görülen bir durumdur. Keskin, acı ve aşırı miktarda salya üretimi vardır. Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, artan östrojen seviyesi ya da bulantı sonucu ağza gelen salgıların farkında olarak ya da olmayarak yutulması nedeniyle görülebildiği düşünülmektedir
ağız içinin çalkalanması, Sakız Sert çiğneme, bir şekerlemenin emilmesi problemi en aza indirmeye yardımcı olur Nişastalı yiyeceklerin kullanımının azaltılması gerekir
İKİNCİ ve ÜÇÜNCÜ TRİMESTİRLER İkinci ve üçüncü trimestirlerde oluşan problemleri sınıflamak zordur Çünkü problemlerin çoğu, gebeliğin getirdiği fizyolojik değişimlerin bir sonucu olarak görülmektedir
Pika sendromu yabancı madde yeme alışkanlığı anlamına gelir. Toprak, kil, kiremit tozu, kağıt, buz, limon tuzu, nişasta, un, kabartma tozu, kireç, kum, boya gibi maddelerin yenmesi ile ortaya çıkan bir durumdur. Bunun gelişme nedeni daha çok demir, bakır ve çinko eksikliğine bağlı olmaktadır.
Bu durum genelde yetersiz beslenen genç annelerde sıklıkla görülmektedir. Pikanın bir nedeni de bulantı hissini azalttığı görüşüdür. Gebe bu durumda hekime başvurması konusunda eğitilmelidir (1, 8, 12).
Variköz Venler ve Ayaklarda Ödem Gebeliğin ikinci ve üçüncü trimestirlerinde alt ekstremitelerde venöz dönüşün engellenmesi, progesteronun gevşetici etkisi, ileri anne yaşı, herediter faktörler, aşırı kilo alımı, fazla ayakta durmayı gerektiren işler, çoğul gebelik, iri fetüs ve konstipasyon gebelikte vulva ya da alt ekstremitelerde variköz venlerin oluşumuna yatkınlığı artırmaktadır
Gebeliğe bağlı oluşan basit varisler, tedavi edilmezse tromboz, emboli, kronik damar yetmezliği, daha sonra da varikoz ülserlere yol açabilmektedir. Venöz tromboembolizm maternal mortalite ve morbiditeye neden olabilen, yaygın olmayan bir hastalıktır.
Venlerin büyüyen uterus nedeniyle baskılanması, alt ekstremitelerde artan hidrostatik basınca ve sonuçta ayak ve ayak bileğinde ödeme neden olmaktadır.
Bu problemin çözümünde amaç venöz dönüşü artırmaya yardımcı olmaktır. Bunun için gebe kadına; yürüme, koşma, bisiklet, yüzme gibi alt bacak kaslarını çalıştıran düzenli egzersizler yapması (haftada üç gün 30 -40 dakika), uzun süre oturmaktan ya da ayakta durmaktan kaçınması, venöz basıncı artıracağı için bacak üstüne artmaktan kaçınması, sıkan çoraplar ve giysiler kullanmaması, destekleyici ve elastik çoraplar giymesi, otururken ya da dinlenirken bacaklarını ve
Ödemi azaltmak için diyette tuz ayarlaması yapmak, sıkı jartiyer ve çorap kullanımından kaçınmak, rahat ayakkabı giyinmek ve ayak egzersizleri yapmak önerilmelidir. Ayrıca hastalara mevcut basıyı azaltmak için yan taraflarına dönerek uyumaları söylenmelidir.
Gaz Gastrointestinal büyüyen motilitenin azalması, uterusun kalın barsaklar üzerine baskısının artması, barsakların hava boşalmasının gecikmesi, yutma gebelikte gaz oluşumuna neden olan faktörlerdir
Sık sık, az az yemek, gaz yapıcı ve asit artırıcı yiyeceklerden kaçınmak, yiyecekleri her iyice çiğnemek, gün düzenli egzersiz yapmak, düzenli önerilir barsak alışkanlığı geliştirmek
Konstipasyon Progesteron düzeyindeki artışın barsak motilitesini azaltması, büyüyen uterusun barsaklara baskı yapması, Fe prepatratları kullanılması, yetersiz sıvı alınması, yetersiz egzersiz alışkanlığı beslenme düzensizlikleri gebelikte konstipasyona neden olmaktadır
Günlük oral sıvı alımı –özellikle su 2500 -3000 cc’ye çıkarılmalı, Lifli besinler tüketilmeli, Günlük düzenli egzersiz yapılmalıdır Sabah aç karına bir bardak kuru erik suyu ya da ılık içecekler de yardımcı olabilir Kadına defekasyon hissi geldiğinde mümkün olduğunca geciktirmemesi önerilmemelidir
Konstipasyonu önlemek için meyve ve sebze gibi lifli besinler tüketmesi, yeterli sıvı alması, dolaşımı düzenlemek için düzenli egzersiz yapması, uzun süre ayakta durmaktan kaçınması, rahatlığı sağlamak için soğuk yaş uygulama ve oturma banyoları yapması önerilebilir
hemoroidler Hemoroidler, ağrı ve yanma hissini hafifletmek için bölgesel anestetik ve steroidlerle tedavi edilmelidir Hemoroid ciddi derecede ağrı ve hassasiyete neden oluyorsa sağlık personeli iletişime geçilmelidir Cerrahi müdahale gerekiyorsa, doğumdan sonra yapılması tercih edilir
Sırt Ağrısı Gebelikte büyüyen uterus ve kilo alımına bağlı vücut ağırlık merkezinin değişmesi, lordoz görülmesi, sarkık karın ya da karın duvarındaki zayıflık, vücut mekaniklerinin uygun kullanılmaması nedeniyle olur.
Gebelikte hafif derecede sırt ağrısı; özellikle üçüncü trimestirde gebelik nedeniyle kadının ağırlık merkezinin değişmesine bağlı olarak yaygın bir şekilde görülür ve sırtında dik dururken zorlanma hissedilir
Gebelikle birlikte simfisis pubis üzerinde, umblikus seviyesinde olan ağırlık merkezi, öne doğru değişir.
Hafif egzersizler -özellikle gerilme hareketi- endorfin salgılanmasına sebep olabilir ve bu da sırtta hissedilen ağrıyı hafifletir. Hafif masaj ve yastıkla destekleme hafif ağrılarda faydalı olabilir
Uygun vücut mekaniklerini kullanması, Pelvik taban egzersizleri uygulaması, Vücut ağırlığının eşit dağılımını sağlayacak yükseklikte ayakkabı giymesi, Yorgunluktan kaçınması önerilir.
Ağır şeyler kaldırmaktan kaçınmak, yerden birşeyleri kaldırırken sırtı dik tutmak ve dizleri bükmek, mümkün olduğunca kaldırılacak objeye yaklaşmak sırt ağrılarının azalmasına yardımcı olacaktır. Hareketsiz kalmaması söylenir.
Bacak Krampları Büyüyen uterusun bacak sinirlerine yaptığı bası, kalsiyum yetersizliği, bacaklarda staz ve hareketsizliğe bağlı olabilir
Bacaklara diyetinde masaj yapması, bol kalsiyum içeren yiyecekler tüketmesi hareketsiz kalmaması önerilir
Krampları önlemek için kadının hafif, topuğu yüksek olmayan ayakkabılar giymesi, yatmadan önce bacaklarını kasıklardan ayaklarına doğru titreşim halinde sallaması ayağın fleksiyona getirilmesi bacak kramplarında oluşan rahatsızlıkları önlemede kullanılmaktadır. Kadına 1 litreden fazla süt içmemesi söylenmelidir.
Solunum Sıkıntısı Nedeni gebeliğin son aylarında büyüyen uterusun diafragma üzerine yaptığı basınç ve oksijen tüketiminin artışıdır Sırt üstü yatma gebelerde sıkıntı hissi yaratabilir Eğer sıkıntı hissi gebeliğin ilk aylarında rahatsızlık yaratıyorsa, kalp hastalığı yönünden araştırılmalıdır
Sırt üstü yatmaması, Sık aralarla dinlenmesi, Sıkıntı hissini azaltmak için gün boyunca sandalyede otururken esneme hareketleri yapması
Ayağa kalktığında uygun bir postür kullanması, Sıkıntı geceleri artıyorsa, yatarken başının ve omuzlarının altına birkaç yastık koyarak desteklemesi önerilebilir
Uyuma Güçlüğü Büyüyen Aktif Sık uterus, bir fetus, idrara çıkma, Solunum Bacak sıkıntısı krampları gibi rahatsızlıklar uyumayı güçleştirirler
Cilt ve Deri Değişiklikleri Deri pigmentasyonu ilk olarak areola, meme ucu, vulva ve perineal alanda olmaktadır
Abdomenin ortasında umblikustan pubik alana kadar uzanan pigmente olmuş bir çizgi oluşabilir Gebelikte yüzde, özellikle göz çevresinde halk arasında gebelik maskesi olarak bilinen klosma oluşabilir Ayrıca abdomende, bacaklarda ya da memede stria denilen kırmızımsı, dalgalı çizgiler görülebilir.
Bazı makyaj malzemeleri, kolonya, parfümler, sabun ve nemlendiriciler gibi kozmetik ürünler de özellikle güneş temasını takiben bu tür lekelenmelere neden olabilir. Bu nedenle bu tür ürünlerin güneşle temasından kaçınılmalıdır. Gebelik maskesi sadece güneşe maruz kalan bölgelerde oluşur.
Bu nedenle güneş ışınlarının dik olduğu saatlerde güneşe çıkılmaması ve çıkılacağı zaman koruyucu güneş kremi kullanılması önerilmelidir. Güneş kremleri hem UV-A, hem de UV-B içermelidir. UV-A camdan da geçebilir, bu nedenle dışarı çıkmasa bile güneş kremi sürmesi söylenmelidir.
Gebelik maskesine bağlı Beden İmgesinde Bozulma Dış görünüşteki değişime bağlı Durumsal Düşük Benlik Saygısı Metabolik ihtiyaçların artmasına bağlı Beslenmede dengesizlik: Gereksiniminden fazla Gebelikteki cilt ve deri değişikliklerine ilişkin Bilgi eksikliği
Gebelikte cinsel ilişkiye ilişkin mitlere bağlı Cinsel örüntülerinde bozulma Büyüyen uterus nedeniyle ağırlık merkezinin değişmesine bağlı Fiziksel mobilitede bozulma Progesteronun bağırsaklar üzerindeki gevşetici etkisine bağlı Konstipasyon Gebeliğe bağlı Bulantı
Kusmaya bağlı Sıvı volüm dengesizliği riski Sık idrara çıkmaya bağlı Uyku örüntüsünde bozulma Gebelik nedeniyle hareket kısıtlamasına bağlı Yorgunluk Bel ağrısına bağlı Anksiyete
Bilgi düzeyini güçlendirmeye hazır oluş Kontraksiyonlara bağlı korkuyla baş etmeye hazır oluş
DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜRLER !!!