Minyatür Özel yöntemle işlenmiş küçük boyutlu resim.
Özellikleri
Çoğunca yazma kitapların süslenmesi için kullanılmıştır. Minyatürler sanat bakımından ziyade metni izah eden ve hakikatdeki manzara ve şahısları en ufak tafsilâtına hatta ağaçların yaprak şekillerine ve çehrelerdeki kirpiklere varıncaya kadar gösteren resimlerdir. Elbiselerin renk ve biçimleri büyük bir sadakatle gösterilmiş olduğundan eski kıyafetler hakkında mühim bir vesika teşkil ederler.
Tarihi
Adının Latince'de "minimum" denilen kırmızı renkli boyadan geldiği sanılıyor. İlk örnekleri M.Ö. 2. yüzyıldaki Mısır papirüsleri üzerinde görüldü. Bizans, Süryani ve Kopt sanatlarında önemli bir yer tuttu. Batıda, 8. yüzyılın sonunda Charlemagne'ın (Şarlman) sarayında gelişme gösterdi; daha sonra zaman zaman tutulup yaygınlaştığı dönemler oldu. Doğu minyatürün kökeni Orta Asya'ya, Turfan bölgesinde bulunan Uygur duvar resimlererine (8. yüzyıl) uzanır. Oradan Selçuklulara geçen minyatür sanatı, 15. yüzyılda Herat, Şiraz, Tebriz gibi merkezlerde gelişti. Aynı yüzyılda II. Mehmed (Fatih) döneminden başlayarak Osmanlı minyatürü de gelişim çizgisi izledi, II. Mehmed döneminde sarayda çalışan yabancı ressamların da bunda etkisi oldu. II. Bayezid döneminde minyatürlü elyazması kitaplar çoğalmaya başladı, I. Süleyman (Kanuni) döneminde saraydaki nakkaşnane ya da nigarhane denlien minyatür atölyesinde Doğu'dan gelen sanatçılar da çalıştı. Edebiyat kitaplarının yanı sıra tarih yazmaları da resimlendi ve giderek klasik Osmanlı minyatür üslubu doğdu. Sinan Bey, Baba Nakkaş, Nigari (Reis Haydar), Nakkaş Osman, Nakkaş Hasan, Levnî (Abdülcelil) gibi sanatçılar yetişti. Lale devri'nde (1718-30) minyatürden uzaklaşarak, Avrupa'dakl Barok sanatın da etkisiyle, manzara ve çiçek resimlerine ilgi arttı.
Osmanlı minyatüründe, yaşanan çevreden etkileniimekle birlikte, nesneye bütünüyle bağlı kalınmamış, süslemeye özen gösterilmiş, düz ve parlak renklere ağırlık verilmiştir. Cumhuriyetten sonra bu aianda çalışanların başında Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünver gelir. Uzun yıllar araştırmalarını sürdürmüş, kendisi de minyatürler yapmıştır. Bugün Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Faküitesi'nin Türk Süsleme Sanatları Bölümü'nde ve Topkapı Sarayı'nda ve özel kurslarda minyatür çalışmaları yapanlar vardır.