Epidemiyolojik zincir, bir maddenin bir aktarma yolu ve bir konukçu vasıtasıyla ortamın etkisiyle etkileşiminin sonucudur.
Epidemiyolojik zinciri başlatan patojen, rezervuardan kaçar ve sırayla onu enfekte ederek yeni bir konağa saldırır. Ortam ve patojenlerin iletimini etkilediği düşünülür, çünkü ajan ve konakçı bunun içinde olduğu gibi iletim yolunda da bulunur.
Bir epidemiyolojik zincir çalışması, bulaşıcı hastalıkları analiz etmek, zinciri oluşturan bağları belirlemek ve olası hastalıkları önlemek ve kontrol etmek amacıyla gerçekleştirilir. Salgının popülasyonda yayılmasını önlemek için önleme seviyelerinin kullanılması önerilmiştir.
Bu seviyelerin bazıları, iyi beslenme ve fiziksel egzersiz gibi sağlıklı yaşam alışkanlıklarının teşvik edilmesi yoluyla, patolojik ajan yayılmadan önce bile uygulanır.
Patolojik ajanın ortamdan geçmeden önce tanınması gerekir, böylece daha fazla konukçunun yayılmasını önler. Bu nedenle, zincirdeki bağları analiz etmek ve bulaşma noktasını keşfetmek önemlidir.
Zincir başlangıçta yavaşlamazsa, misafirleri patolojik ajanlara dönüştürerek ve zincire başından başlayarak sınırsız sayıda epidemiyolojik zincirde tetikleyebilir. Epidemiyolojik üçlüyü görmekle de ilginizi çekebilir: tanım ve bileşenler.
Epidemiyolojik zincirin bağlantıları
Epidemiyolojik zincir, bir hastalığa neden olabilecek herhangi bir patojen olan nedensel ajanla başlar. Bir patojeni, bir hastalığın bulaşması için gerekli olan bakteri veya hayvan veya bitkisel toksinler olarak tanımlayabiliriz.
Reservorio
Nedensel ajan, yeni bir konağa ulaşmak için, bir çıkış kapısı aracılığıyla yaşadığı rezervuarı terk eder. Rezervuar, hayatta kalması ve çoğalmasına bağlı olduğu nedensel aracının doğal yaşam alanıdır. Rezervuarlar canlandırılabilir (insanlar), hayvanlar veya cansız olabilir (toprak, mantarlar ...).
taşıyıcı
Enfeksiyöz ajanın taşıyıcısı, herhangi bir semptomu olmasa veya ortadan kaldırıyor olsa bile, sisteminde biyolojik ajan bulunan kişidir.
Farklı tipte taşıyıcılar vardır, bunlar inkübatör veya iyileştirici olabilir. İnkübatörler, bilmeden patojen tarafından enfekte olabilenlerdir. İyileşme, zaten patojenin semptomlarından muzdarip olan taşıyıcılardır.
Kapıdan çık
Rezervuarınızın nedensel acentesinin çıkış kapısı, bulunduğu yere göre değişebilir. Animasyonlu rezervuarların ve hayvanların içinde çıkış kapıları; solunum, sindirim, genito-üriner veya cilt ve mukozalar.
Nedensel ajan rezervuarından çıktıktan sonra, bir iletim yolu ile yeni ana bilgisayara geçer.
Nedensel ajanların bulaşma yolları doğrudan fiziksel temas yoluyla doğrudan olabilir; örneğin hapşırmak gibi fiziksel temas olmadan; veya dolaylı olarak, şırınga veya yiyecek gibi kontamine olmuş maddeler yoluyla.
Giriş kapısı
Nedensel ajanın yeni konağa girmesi için bir geçide ihtiyacı var. Giriş kapıları, çıkış kapıları, solunum, sindirim, genito-idrar veya deri ve mukoza ile aynıdır.
Sebep olan ajan yeni konakçıya girdiğinde, doğal şartların biyolojik ajanın gelişimi için uygun olması durumunda enfekte olacaktır.
misafir
Konuklar insanlar ve hayvanlardır. Cansız varlıklar, biyolojik ajanlar içerebildikleri halde, onlardan etkilenemezler.
Konuklar, patojene karşı yeterli savunmaları olmadığından enfeksiyona duyarlı olabilirler. Bununla birlikte, toksik maddelere karşı vücut savunma mekanizmaları vardır. Bu konuklar bağışıklık olarak bilinir. Konağın direnç durumu olan bağışıklık, doğal veya kazanılmış olabilir.
dokunulmazlık
Bağışıklık, organizmanın dış saldırılara karşı dirençli durumudur. Vücudun efektör sistemler olarak bilinen savunma mekanizmaları vardır. Savunma mekanizması patojenin bileşenlerini tanır ve onu yok etme sürecine başlar.
İlk olarak, patojenden etkilenen hücreler bulunur ve yayılmaması için bir bariyer işlemi başlatılır. Bariyer yöntemleri mekanik veya kimyasal olabilir. Birincisi, epidermisin dış tabakası gibi fiziksel engellerdir.
Kimyasal engeller, patojenin gelişemediği düşmanca bir ortam oluşturur. Kimyasal engellerin örnekleri diğerlerinin yanı sıra tükürük ve terdir.
Bir iltihaplanma meydana geldiğinde, bunun nedeni patojenin bir dokuya saldırmasıdır, bunun cevabı ajanı bulmak ve durdurmak için iltihaplanmadır.
Bağışıklık doğal veya kazanılmış olabilir. Doğal bağışıklık, genel bir bariyer sağlayan ve uyarılması gerekmeyen bir şeydir. Diğerleri arasında cilt, mukoza ve tükürük olabilir.
Kazanılmış bağışıklık, dış uyaranlara ihtiyaç duyan bir bağışıklıktır. Patojenik ajanı tanıyan ve koruma işlemini başlatan vücudun kendisi olduğunda bu aktif olabilir.
Bir başka kazanılmış bağışıklık vakası, vücut başka bir konakta oluşturulmuş diğer yabancı antikorları aldığında pasiftir. Pasif kazanılmış bağışıklık, ilaç ve aşıları içerir.
Hastalıkların sınıflandırılması
Patojenler rezervuarlarından bir konakçıya geçtiğinde, çoğalabilir ve enfeksiyonlara birkaç konakçıya neden olabilir. Enfeksiyon sıklığına ve her bulaşıcı arasındaki zamana bağlı olarak, farklı hastalık seviyeleri ayırt edilebilir.
salgın
Salgında, patojen beklenenden daha fazla sayıda konakçı enfekte eder. Buna rağmen zaman ve mekân sınırlıdır. Patojenin normal insidansını aşan kitle bir fenomendir
yaygın
Bu durumda, patojen sınırsız bir alanda çok sayıda misafir bulaştırır. Ülkelerin ve hatta kıtaların sınırlarını aşabilir, ancak zamanla sınırlıdır.
salgını olan
Patojen sayısı zaman ve uzayda çoğalır ve uzar. Sınırsız bir süre için çok sayıda vaka vardır. Bu, epidemiyolojik sürveyansın ilgili kurumlar tarafında başlamasının nedenidir.
Bu kurumların, epidemiyolojik zincirin durmasını ve popülasyonu patojenin kasılmayacağına dair bilgilerle güncellemek için gelişimini ayrıntılı olarak bilmeleri gerekir.
Önleme seviyeleri
WHO'ya göre önleme, hastalığın başlangıcını önlemeyi, ilerlemesini sonlandırmayı, neden olduğu hasarı sınırlandırmayı ve bir kez tespit edildiğinde sonuçlarını azaltmayı amaçlayan önlemlere dayanmaktadır.
Leavell ve Clark tarafından yürütülen önleyici bir ilaç çalışması var. 1958'de bu yazarlar, hastalığın sağlık durumuyla başladığını ve sonuçların hastalığın evrimi olduğunu iddia etmişlerdir.
Koruyucu hekimlik, hastalıkları nasıl önleyeceğini, sağlığı ve uzun ömürlülüğü nasıl geliştirdiğini araştırıyor. Leavell ve Clark, birincil, ikincil ve üçüncül olmak üzere üç önleme düzeyini öne sürdüler.
Birincil önleme
Birincil önleme, hastalığın gelişiminden önceki evrede veya önadogenik evrede meydana gelir. Bu aşamada, konak hücreler henüz sürece dahil olmamıştır.
Şu anda, epidemiyolojik zincirin başlangıcı gelişmekte ve patojen yeni konakçıya doğru ilerlemektedir. Bu aşamadaki hastalıkları önlemek için, genel olarak sağlık, sağlıklı beslenme alışkanlıkları ve egzersizle teşvik edilir.
İkincil önleme
İkincil önleme, virüsün patojenik aşamasında gelişir. Bu aşamada, konağın patojen tarafından enfekte olduğu ve konağın doğrudan etkilendiği epidemiyolojik zincir noktasındayız.
Bu aşamada, inkübasyon süresinin gerçekleştiği ve değişiklikler konakçı tarafından hastalık belirtileri olarak kabul edildiği yerdir. Bir önleme yöntemi olarak, spesifik koruma, yani, hastalığı teşhis etmek ve özellikle önceden bilinen bir hastalık tipi için belirtilen önlemlerle başlamak için kullanılır.
Tersiyer önleme
Üçüncü derece önleme, iyileşme aşamasındadır, patolojik sonrası dönem olarak bilinir; sekeli sınırlamaya çalışmak veya rehabilitasyona başlamak.
Bu önleme seviyesinde, konakçıdaki patojenin neden olduğu zararı sınırlandırması amaçlanmaktadır ve bir bütünleşik iyileşmeye yol açacak bir tür devam filmi varsa, rehabilitasyon süreci başlatılmaktadır.