Kuş ölümlüdür / Sen uçuşu anımsa
Düşünün en sevdiğiniz dizeleri. Okurken tadına doyamadığınız şiirleri anımsayın. Aklınıza geliyor mu altında bir kadının imzası olanı?
Bir kadının şiirini ezberlediniz mi hiç?
Kadınlar ayrıntıları yakalamada ustadır fakat bu ayrıntıları anlatmakta son derece beceriksizdir. Belli bir akışa uygun şekilde, gereken zamanda duyamadım ben bir kadından ayrıntıları.
Bir kadın, bir hasta ziyaretine gitse ve döndüğünde hastanın durumu sorulsa giderken gördüğü yerlerden, ziyarete gittiği hastanın geçmişinden, geçmişindekilerin geçmişinden vb. bahseder ve hastanın durumuyla ilgili öz bilgiyi verene kadar insanı çatlatır.
Edebi türler ise bunu kaldıramaz. Hele şiir asla...
Ayrıntıları yakalamak bahşedilmiştir de kadına, onları düzenleme yeteneği kısıtlanmıştır.
Furuğ Ferruhzad'ı okuyana dek böyle düşünürdüm. O'nu okuyunca kadınlar hakkındaki tüm genellemelerin yanlış olduğunu bir kere daha kavradım.
1934'te Tahran'da doğmuş Furuğ Ferruhzad.
Babası; dindar ve despot;
baba diyor ki:
"benden geçti artık
ben yükümü taşıdım"
ve odasında, sabahtan akşama
ya Şehname okuyor
ya Nasih-ül Tavarih.
Annesi de dininine bağlı;
annemin tüm yaşamı
açık bir seccadedir.
cehennem korkusu eşiğinde serili
anne her şeyin dibinde
her zaman
bir günahın izi peşindedir
ve bahçeye bir bitkinin küfrü bulaşmıştır.
On altı yaşında Perviz Şapur'la evlenmiş. 1954'te şiddetli geçimsizlik yüzünden ayrılmışlar. Şeriat kanunlarına göre oğlu babada kalmış:
"...seni istiyorum ve biliyorum
asla koynuma alamayacağım
sen o aydın ve pırıl pırıl gökyüzüsün
ben bu kafeste bir tutsağım..."
Dört kitabı yayımlanmış. Sırasıyla; Tutsak(1952), Duvar(1954), İsyan(1959) ve Yeniden Doğuş(1964).
Otuz üç yaşındayken 1967'de trafik kazası geçirerek ölmüş.
Genç ölmüş fakat şu dizeleri de sığdırabilmiş "Yeniden Doğuş"a:
yalnızlık boyutlarındaki bir odada
aşk boyutlarındaki yüreğim,
kendi mutluluğunun sade bahanelerini seyreder,
saksıda çiçeklerin güzelim yok oluşunu
ve senin bahçemize diktiğin fidanı
ve bir pencere boyutlarında öten
kanarya ötüşlerini.
ah..
budur benim payıma düşen,
budur benim payıma düşen,
benim payıma düşen,
bir perde asılmasının benden aldığı gökyüzüdür,
benim payıma düşen, terk edilmiş merdivenlerden inmektir
ve ulaşmaktır bir şeylere çürüyüşte ve gurbette,
benim payıma düşen anılar bahçesinde hüzünlü gezintidir.
ve 'ellerini
seviyorum' diyen
sesin hüznünde ölmektir..
"Ölümlüdür Kuşlar Da" şiirinin sonundaysa şöyle diyor:
Kuş ölümlüdür
Sen uçuşu anımsa