Yılda iki kez, Kenya’nın Kisii kentindeki erkek çocuklar, kanatlı böceklerin uçması için termit tepelerinde beklerlerdi. Onları yakalarlar, kanatlarını çekerler, bir kaseye atarlar ve ailelerinin altı aylık incelikleri için eve götürürlerdi.
Bu benim için yabancı ve çekici olmayan bir besin kaynağıydı. Sonra bir arkadaşım bana denizin dibinde yaşayan ve ona oldukça iğrenç olan yaratıkları sordu.
Istakoz mu demek istiyorsun? Diye sordum.
Yaptı ve yıllar sonra Hint Okyanusu’nda yeni bir göreve taşındığında onlardan hoşlanmayı öğrendi.
Etno-merkezliliğimi tedirgin eden tek Kenya geleneği böcek yemek değildi. Ayrıca on üç karısı ve elliden fazla çocuğu olan kıdemli şef de vardı. Bigamy ABD’de yasa dışıdır, ancak Kenya’da bir zenginlik göstergesiydi. Ve elliden fazla çocuk? Bana tam sayıyı söylemek istemedi çünkü hatırlayamadığı için değil, net olmak kıskançlık ve böylelikle talihsizlik yaratır.
Yıllar boyunca diğer uyumsuz geleneklerle karşılaştım. Örneğin, Çin’de bambu faresi veya diğer hayvanları doğrudan kafeslerden sipariş edebileceğim ve bunları benim şartnameme göre pişirebileceğim bir canlı hayvan restoranı vardı.
Almanya’da güzel bir eski binada dünyaca ünlü bir belediye kaplıcasını ve hamamını ziyaret ettim. Son hoşgörü saunaydı. Fırın odasına girdiğimde rahatsız oldum. Pek çok erkek ve kadın birbirleriyle konuşurken durdu, hepsi tamamen çıplak ve bana kayıtsızdı.
Kültürel farklılıkların listesi uzundur. Ama sonsuz mu yoksa insanların kendilerini nasıl başarılı bir şekilde organize edebileceklerinin bir sınırı var mı?
Yemek benzetmesi yararlıdır. İnsan vücudu hayatta kalmak için gerekli besin maddelerine ihtiyaç duyar. Bu kritik vitamin ve mineraller, çeşitli şekillerde hazırlanmış çok çeşitli yiyeceklerden alınır, ancak biliyoruz ki, diyet Kayalar işe yaramaz ya da sadece kömürleşmiş et tüketmek sizi çok uzağa götürmez. Yeterli diyetle ilgili seçenekler geniş olsa da, yediklerimiz doğamız tarafından sınırlandırılmıştır.
Yale’de bir doktor ve sosyolog olan Nicholas Christakis, ‘sosyal süit’ olarak etiketlediği insan doğası için bir plan ortaya koyuyor. Tüm toplumların merkezinde sekiz nitelik bulur. Sekiz nokta, bir diyetisyenin önerilerine çok benzer: başarılı bir toplum için gerekli bileşenlerdir, ancak birçok farklı şekilde organize edilebilir ve düzenlenebilirler.
Christakis, Blueprint: The Evolutionary Origins of a Good Society adlı kitabında “Gezegeni yönetmemize izin veren beyinlerimiz veya kaslarımız değil” diye yazıyor. Yeni şeyler öğrenmeye devam eden gruplar halinde örgütlenmemizdir. Türümüzün hayatta kalmasına ve çoğalmasına yardımcı olan diğer davranışlar gibi, insanoğlunun toplumlar inşa etme yeteneği de bir içgüdü haline geldi. Bu sadece yapabileceğimiz bir şey değil, yapmamız gereken bir şey. “
İşte Christakis tarafından dile getirildiği gibi, grup davranışını karakterize eden, tüm toplumlarda bulunan sekiz temel evrimsel köken. İnsanlara özgü değillerdir, ancak türümüzde daha çeşitli ve karmaşık hale gelirler.
Bu planı, merkezde birey ve daha fazla sayıda insanı kapsayacak şekilde dışarıya doğru yayılan eşmerkezli daireler halinde tasarlandığı gibi görselleştiriyorum.
1. Bireye sahip olma ve tanıma kapasitesi Kimlik.
İnsanlar şifre değil kişilikler. Başkaları tarafından kendilerine ad verilir. İnsanlar kendilerini diğerlerinden farklı olarak deneyimliyorlar ve bu benzersizlik başkaları tarafından kabul ediliyor.
2. Partnerleri ve çocukları için sevgi.
Yetişkinler, ortak oldukları kişiler için bir endişe ifade ederler. Bu özel bir duygusal ek dosya
3. Dostluk.
Her yerde insanlar, akraba olan veya olmayan başkalarına sürekli, duygusal bağlar kurarlar. Arkadaşlık işlemsel değildir.
4. Sosyal ağlar
Arkadaşların arkadaşları ve düşmanları vardır, bunlar da dostları ve düşmanları olur. Bu, şu ilkeleri izleyen sosyal ağların temelidir: arkadaşınızın bir arkadaşı, sizin arkadaşınızdır; arkadaşının düşmanı senin düşmanın; Düşmanının arkadaşı senin düşmanın.
5. İşbirliği
İnsanlar, birbirleriyle işbirliği yapmak için doğuştan donanıma sahiptir. Akraba, arkadaşlar ve sosyal ağlar, karşılıklı yararları için birlikte güvenilir bir şekilde çalışan insanlara bağlıdır.
6. Kişinin kendi grubu için tercih edilmesi.
Partnerlere ve çocuklara olan sevgi, arkadaşlık ve sosyal ağlar, özdeşleştirdiğiniz kişileri, çevrenin içinde olmayanlar yerine tercih etmenize yol açar. Birbirine yakın olanlarla işbirliği ve güven, yabancı olanlara göre daha kolay hale gelir.
7. Hafif hiyerarşiler
İstikrarlı toplumlar ne güçlü hiyerarşik ne de eşitlikçidir, ancak prestij ve egemenliği dengeleyen bazı kombinasyonlardır.
8. Sosyal öğrenme ve öğretmek
Kültürler gelişir çünkü insanlar, başkalarından öğrendiklerini ve deneyimleriyle nesilden nesile aktarırlar. Bu öğrenmenin kişiden kişiye olması gerekmez, aynı zamanda yazma ve hikaye anlatımı gibi eserler yoluyla da olması gerekir.
Christakis ahlaki bir soruyu gündeme getirerek şu sonuca varır: Bizim için ne tür bir toplum iyidir? Bu, termit veya ıstakoz yediğimiz ya da vücudumuzu başkalarına ne ölçüde maruz bıraktığımız değil. Bunlar sosyal uzlaşmalardır. Ama bize uyan ve gelişmemize izin veren iyi bir toplum, karşılığını veren bir toplumdur. Dikkat Christakis’in sunduğu plana göre. Bu, bireysel ve kültürel farklılıklar arasında büyük çeşitliliğe izin verir, ancak aynı zamanda, hangi niteliklerin bizi iyi bir toplum yaratmaya katkıda bulunduğunu veya bundan caydırdığını yargılamamıza izin verir.
Kaynak Linki