Bebekler kim olduklarını doğumdan itibaren gördükleri muameleye göre öğreniyorlar.
Sevgi dolu ilişkiler küçük çocuklara konfor, güvenlik, güven ve cesaret anlayışı verir. Küçük çocuklara arkadaşlık kurmayı, duygularını aktarmayı ve zorluklarla baş etmeyi öğretir. Kuvvetli, olumlu ilişkiler aynı zamanda çocukların güven, empati, şefkat ve doğru ve yanlış anlayışı geliştirmesine yardım eder.
Doğdukları andan itibaren, bebekler kim olduklarını gördükleri muameleye göre öğrenmektedir. Anne-babalar, akrabalar ve çocukla ilgilenen kişiler günlük etkileşimlerle bebeklere şu gibi mesajlar verirler: sen zekisin, sen çözersin, sen seviliyorsun, beni güldürüyorsun, seninle olmayı seviyorum. Bu mesajlar bebeğin öz saygısını şekillendirmektedir.
6 aylık bir bebek annesi yüzünü bir mendille kapatıp açtıktan sonra “Ce-ee!”deyince defalarca güler. Annesi, mendili masaya bırakmayı deneyince bebek “eh, eh, eh” der ve oyunu tekrar oynamak istediğini annesine belli etmek için kollarını ve bacaklarını sallar. Annesi bebeğin istediğini yapar ve bebek sıkılıncaya kadar oynamaya devam eder. Bu bebek başkalarıyla ilişkilerin tatmin edici ve keyifli olduğunu, iyi bir iletişimci olduğunu ve ihtiyaçlarının ve isteklerinin önemli olduğunu keşfetmektedir.
Sizin Yapabilecekleriniz
Bebeğinize duyarlı bakım sağlayın.
Duyarlı bakımla çocuğa bakarken onun ihtiyaçlarına uygun davranmak kastedilmektedir. Örneğin; 10 aylık bebeğiniz tekmelemeye, agulamaya ve yemek saatinde kaşığını kendisinin tutabileceğini size göstermek için eliyle bir şeyler tutmaya başladı. Henüz kendi başına yemek yiyemeyeceğini biliyorsunuz, bu yüzden eline bir bebek kaşığı tutuşturup başka bir kaşıkla onu beslemeye devam edin. Bu duyarlı bakımdır çünkü bebeğin davranışının ne anlama geldiğini düşünmek için vakit ayırdınız ve onu desteklemenin bir yolunu buldunuz.
- Bebeğinizi tanıyın. Sevdiği ve sevmediği şeyler neler? En sevdiği oyuncaklar hangileri? Hangi günlük program onun için uygun?
- Çocuğunuzun bakıcısıyla (bakıcılarıyla) açık ve işbirlikçi bir ilişki kurun. Çocuğunuzun bakıcısıyla bebeğiniz hakkında konuşun – kişiliği, neler yapmayı sevdiği, onu neyin sakinleştirdiği, onu nelerin üzdüğü. Bebeğinizin genel günlük programını ve tipik aktivitelerini paylaşın. Bebeğiniz (ve aileniz) hakkında daha çok bilgi sahibi olmak bakıcıların bebeğinizin ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olur. Bakıcılarla işbirliği yapmak her ikinizin de saygı gördüğünü ve desteklendiğini hissetmenizi sağlar.
Bebeklerin gelişen becerilerini destekleyin.
Bebekler en iyi oyun oynamalarına, keşfetmelerine ve ilgilendikleri şeyleri yapmalarına izin verdiğiniz zaman öğrenirler. Bir zorluğun üstesinden çok sinirlenmeden gelebilmelerini sağlayacak kadar yardım ettiğinizde yeni beceriler geliştirirler. Örneğin; yuvarlanmaya çalışan beş aylık bir bebeğin yanında bir oyuncak tutup vücudunu oyuncağa doğru uzatmasını sağlayabilirsiniz.
- Bebeğinizin keşiflerinin tadını çıkarın. Buldun beni! Yüzümü saklayan eşarbı çektin ve işte buradayım! Bebeğinizin sahip olduğu becerileri geliştirin. Örneğin; bebeğiniz bloklarla bir şey yapmaya çalışıyorsa ve iki tane bloku birleştirdiyse, üçüncüyü de size ekleyin ve kulesine eklemesi için dördüncü bloku onun eline verin.
Sevecen ve şefkatli olun.
Bebeğinize dokunmak, onu kucağınızda tutmak, rahatlatmak, sallamak, ona şarkı söylemek ve onunla konuşmak bebeğinize özel olduğu ve sevildiği mesajını verir. Bebekler şirin ve sevimliyken sevecen olmak kolayken, zor, mızmız olduklarında, çok ağladıklarında veya sancılı olduklarında da şefkatli olmak önemlidir. Zor zamanlarda çocuğunuzun yanında olabildiğinizde çocuklar –ne olursa olsun- sevildiklerini öğrenirler.
- Sarılın ve öpün. Bebeğiniz onu ne kadar çok sevdiğinizi bilsin.
- Zor zamanlarda sabırlı olun. Sancı, ağlama ve mızmızlık bebekliğin bir parçasıdır. Çocukları en zor hallerinde bile desteklediğinizde size güvenebileceklerini bilmelerini sağlarsınız. Bu onlara kendilerini güvende hissettirir ve büyüyünce de kendilerini sakinleştirmeyi öğrenme olasılığını arttırır.
Çocuğunuzun kendini güvende hissetmesine yardım edin.
Ağlamalarına ve diğer iletişimlerine karşılık vererek bebeğinizin kendini güvende hissetmesine yardım edersiniz —mesela, “Yukarı!” dermiş gibi kollarını havaya uzattığında bebeğinizi kucağınıza almak gibi. Bebekler sizden çok şefkat görünce ve günleri tahmin edilebilir olduğunda da güvende hissederler. Çocuğunuzun her zaman onun yanında olduğunuzu öğrenmesine yardım eden şey onunla paylaştığınız sevgi ve güvendir. Bu güven ona özgüven verir.
- Bebeğiniz için güvenli bir “merkez üssü” olun. Çocuğunuzun emekleyerek sizden uzaklaşıp sonra sizinle iletişim kurmak için geri dönüşünü izleyin. Hala orada olduğunuzdan emin olmak istiyor ve biraz daha keşfetmek için sizden biraz destek bekliyor olabilir.
- Bebeğiniz için rutinler belirleyin. Ne bekleyeceğini bilmek bebeklerin güvende hissetmelerine, kendilerine güvenmelerine ve dünyalarının kendi kontrolleri altında olduğunu hissetmelerine yardımcı olur. Günlük rutinleri aynı sırada ve her gün aynı saatte yapmaya çalışın. Örneğin, bir sabah yürüyüşü, arkasından bez değiştirme, sonra biberon, sonra da hikâyeler gibi bir sıralama olabilir.
Ev kültürünüzü çocuğunuzun günlük rutinlerinin parçası haline getirmenin yollarını arayın.
Bir çocuğun kültürü kim olduğunun önemli bir parçasıdır. Kültürü ile olan bağlantısı çocuğun kimliğini ve öz saygısını sağlıklı ve olumlu şekilde şekillendirir.
- Çocuğunuzun bakıcılarına ailenizdeki önemli kişiler (anne, baba, büyükanne ve büyükbaba) ve şeyler (biberon, battaniye, emzik, vs.) için kullanılan sözcükleri öğretin.
- Ev kültürünüzü yansıtan kitaplar ve müzikler seçin. Bunlar genellikle kütüphanenizde mevcuttur ve hızla çocuğunuzun günlük rutinlerinin –yatma zamanı, banyo saati veya arabada giderken- sevilen bir parçası olacaktır.