Soru: liste yöntemi ile ilgili soruları ayrıntılı olarak açıklar mısınız ?
Soru: liste yöntemi ile ilgili soruları ayrıntılı olarak açıklar mısınız ?
Cevap: liste yöntemi ile ilgili sorular
Seçime katılan partilerin, yönetilenlerden aldıkları oy ora-nında temsilci çıkarmalarına imkan veren bir sistem olduğundan çoğunluk sistemine karşılık adalet ilkesini öne çıkartmaktadır. Nisbî temsil, ancak liste yöntemiyle uygu-lanabilir. Dolayısıyla tek temsilcinin seçile-ceği dar bölge sistemi uygulanamadığın-dan, birkaç temsilcinin seçileceği geniş bölge sisteminin uygulanması zorunludur. Geniş seçim çevresinde birkaç temsilci se-çileceğinden, adayların partilerin listeleri-ne girmeleri gerekmektedir. Listelere giren yönetici adaylarının, partilerin aldıkları oy-lara göre seçimi kazanmaları farklı yöntem-lerle tayin edilmektedir. Seçim çevresi bö-lüm sayı yönteminde, bir seçim çevresinde alınan geçerli oylar seçilecek temsilci sayı-sına bölünerek elde edilen sayının, partile-rin aldıkları oy miktarlarında kaç defa oldu-ğuna bakılmakta ve o sayı kadar temsilci çı-karabilmektedirler. Değişmez teksayı yön-teminde ise, ülke düzeyinde seçilecek tem-silci sayısına seçme sayısının bölünmesi ile elde edilen sayı, değişmez sayı olmakta ve seçim bölgelerinde alınan oyların bu sayıya bölünmesi ile seçilen temsilciler belirlen-mektedir. Millî bölüm sayısı yönteminde de, ülke çapında kullanılan geçerli oylar,
temsilci sayısına bölünerek elde edilmekte olan sayıya, seçim bölgesinde alınan oyla-rın bölünmesiyle seçilen temsilciler tayin edilmektedir.
Yapılan işlemler sonunda arta kalan oy-ların değerlendirilmesi için tam olarak uy-gulanan nisbî temsil veya yakışurmalı nisbî temsil sistemleri uygulanır. Yakıştırtnah nisbî temsilin uygulanması durumunda en yüksek artık yöntemi, en yüksek ortalama yöntemi veya d'Hondt yöntemlerinden biri-nin uygulanması tercih edilir.
Nisbî temsil sisteminde adaylar partile-rin listelerinden seçime katıldık lan ndan sandalyelerin listeler içinde dağılımı için de farklı yöntemler uygulanmaktadır. Bloke liste yönteminde, partiler tarafından düzen-lenen listeler üzerinde seçmenlerin müda-halesi söz konusu olmamaktadır. Karma liste yönteminde ise seçmenler, adayları tercihlerine göre sıralamaktadırlar. Tercihli oy yönteminde de partilerin kendi tercihle-rine göre sıraya koyduktan adaylardan bir ikisi hakkında seçmenler tercih yapabil-mektedirler.
Seçim sistemlerinin ülkenin parti ve si-yasal sistemi üzerinde önemli bir etkisi bu-lunduğu gözlenmektedir. Tek turlu çoğun-luk sistemi iki partili sisteme, çift turlu ço-ğunluk sistemi ittifaklarla yumuşatılmış çok partililiğe, nisbî temsil sistemi de sert ve bağımsız çok partili sisteme yol açmak-tadır. Çoğunluk sisteminde, bir parti her ha-lükarda parlamentoda çoğunluğu ele geçir-diğinden İstikrarlı hükümetlerin kurulması, iktidar partisinin programını uygulaması-nın kolay oylamanın basit, halkla temsilci-ler arasındaki ilişkilerin sıkı ve yakın olma-sı ve parti etkisinin nisbeten sınırlı olması olumlu yanlan ise de partilerin aldıktan oyla parlamentoda kazandıkları temsilci sayı-sındaki oransızlık ve yeni partilerin kurul-masını zorlaştırması eleştirilen Özellikler olmaktadır. Buna karşılık nisbî temsil siste-minin küçük partilere temsil imkanı verme-si, adil olması, dürüst ve oylamaya İmkan tanıması olumlu yanlan olarak görülürken, parlamentoda genellikle tek bir partinin ço-ğunluğu sağlayamaması, hükümetlerin ko-alisyonlar yoluyla kurulması zorunluluğu-nun bulunması, partilerin programlarını tam olarak uygulama imkanı bulamamaları ve siyasal istikrarsızlığa yol açması olum-suz Özellikleri olarak dikkat çekmektedir. Tükiye'de 1960 öncesinde çoğunluk sis-temi, bu tarihten sonra ise nisbî temsil siste-mi uygulanmışür.1980 öncesindeki siyasal istikrarsızlıklarda TBMM'de temsil edilen partilerin hiçbirinin çoğunluğa sahip olma-maları ve hükümetlerin koalisyonlarla ku-rulmaya çalışılmasının önemli payı olduğu-na inanan 12 Eylül kadrosunun kanun ko-yucuları, TBMM'de küçük partilerin temsi-lini önlemek, Meclis'te bir partinin çoğun-luğu ele geçirmesine imkan vermek için ulusal ve yerel düzeyde % 10 baraj 11 bir nisbî temsil sistemini yürürlüğe koymuşlar-dır. Barajü nisbi temsil sistemiyle yapılan 1987 seçimlerinde TBMM'de ancak üç par-ti temsil edilebilmiş ve alınan oylarla Mec-lis'te sahip olunan sandalye sayısı arasında ciddi oransızlıklar ortaya çıkmıştır. Sistemi kuran siyasal irade, siyasal istikrar uğruna birtakım toplum sal-siyasal gerçekleri gör-memezlikten gelmiştir. İstikrar her şeyin Önüne çıkarılmıştır.
Elinize sağlık yardımcı oldunuz