Geçtiğimiz günlerde Çin Halk Cumhuriyeti’nde Büyük Proleter Kültür Devrimi döneminin en önemli momentlerinden biri olan 1966-1968 yılları arasındaki Tsinghua Üniversitesi’ndeki öğrencilerin devrimci mücadelelerine ve eğitim alanındaki devrime mercek tutan dosyalar yayınlamıştık.1 Yaklaşık bir hafta önce günümüz Çin’inde yaşanan güncel bir gelişme bu bağlamla örtüşür nitelikte.
Tsinghua Üniversitesi bilindiği gibi Çin’in en prestijli eğitim kurumlarının başında geliyor ve ağırlıklı olarak ayrıcalıklı sınıfların ve zengin ailelerin çocuklarının yüksek eğitim aldığı bir yapı olarak biliniyor. Çin’de 1966-1976 yılları arasında parti ve devlet birimleri içinde kapitalist yolu tutmuş bürokratlara ve revizyonizmi uygulayan üst yapı memurlarına yönelik gerçekleşen ancak Mao’nun ölümü ardından karşı devrimci hükümet ve ordu darbeleri ile tasfiye edilen Büyük Proleter Kültür Devrimi’ni ders konusu olarak anlatmak isteyen akademisyen Tang Shaojie‘nin çabası engelleme ile karşılaştı.
Felsefe bölümünde profesör olan Tang Shaojie, dersi önceki yıllarda da vermeyi düşünmüştü ve geçen güz döneminde programa alınması için çabalamıştı. Ancak üniversite rektörlüğü sömestrin başlamasına birkaç hafta kala dersi bir anda iptal etti. Tang durumu “Bana 1 Temmuz’da dersin iptal edilebileceği söylenmişti ve 3 Temmuz’da bir anda iptal edildiğini öğrendim” şeklinde belirtiyor.
İlk kez 1995 yılında açılan ders “Kültür Devrimi Tarihi” olarak yürürlüğe alınmıştı. Tang 2006 döneminde dersi işlemeyi talep ettiğinde bu talep geri çevrilir. Adının “1966-1976’nın Çin Kültür Tarihi” olarak değiştirilmesi şartı ile ders kabul edilir. Dersin adından öcü gibi korkulan “devrim” vurgusu kaldırılır.
Bilgisayar mühendisi Niu Xingzhi, Profesör Tang’ın 2015 döneminde dersine girenlerden biri. Niu, felsefe hocasının döneme ait video klipler, şarkılar, kişisel hikayeler ve dersin bir parçası olarak George Orwell’ın 1984 romanının film uyarlamasını göstererek oldukça etkili bir şekilde işlediğini belirtiyor.
1976’daki karşı devrimin ardından kapitalist yolu tutturan ve revizyonizm batağında debelenen Çin’de gelişmeler bununla da sınırlı değil. Geçen yıl Mao’nun 123. doğum gününde Shandong Üniversitesi’nden profesör Deng Xiangchao, Mao’yu Kültür Devrimi’nde milyonlarca kişinin ölümünden sorumlu tutan online bir yorum paylaştı. Paylaşım üzerine şu an Çin’de revizyonist iktidara karşı mücadele eden ve içinde eski devrimcilerin de olduğu gerçek Maoist organizasyonlardan şiddetli eleştiriler geldi. Kendisinin üniversitedeki parti komitesinden uzaklaştırılması istenmişti.