Korku ve fobinin her ikisi de artan kalp, nefes alma ve nabız sayısı gibi fiziksel tepkileri içeren duygusal tepkilerle karakterizedir. Bunlar bireyleri çok rahatsız hissettiren durumlarla ilişkilidir. Fobi gibi, korku da uyaranla olan ilişki nedeniyle öğrenilmiş bir duygu olabilir. Bununla birlikte, korku büyük ölçüde canlıları gerçek tehlikeden korumak için işlev gören bir içgüdüdür; diğer yandan fobi, algılanan bir tehdidin belirgin bir beklentisiyle karakterize olan irrasyonel bir korkudur.
Korku Nedir?
TDK’ya göre Korku: “Bir tehlike veya tehlike düşüncesi karşısında duyulan kaygı, üzüntü” şeklinde açıklanmıştır. Farkedilir derecede, bu duygusal durum tehlikeli bir şey tarafından uyarılır. Bu, insanları gerçek tehditlerden korumaya yardımcı olduğu için hayati bir yanılgı yaratır. Atalarımızın hayatta kalmasında etkili olan ilkel bir tepkidir. Korkunun iki aşaması vardır:
Biyokimyasal Reaksiyon: Bu, vücudun “dövüş, uçuş ya da donma” gibi tehlikeye karşı tepki vermesidir. Bu, fiziksel reaksiyonlar sempatik sistem tarafından yönetildiği için istemsiz bir yanıttır.
Duygusal Tepki: Bu aşamada, çoğu insanın korkuya yol açabilecek durumlardan kaçınması, fakat bazıları bu duyguyu aramakta olduğu için yanıt daha özneldir. Örneğin, “adrenalin bağımlıları” tehlikeli bir durumdayken çok heyecanlanır.
Fobi Nedir?
“Fobi”, “phobos” kelimesinden geliyor ve TDK’ya göre: “Belirli nesneler veya durumlar karşısında duyulan olağan dışı güçlü korku, yılgı” anlamına gelir. Bu, tehdidin kaynağıyla orantılı olmayan oldukça yoğun bir korku biçimidir. Bu nedenle, bir kişinin günlük aktivitelerine ve ilişkilerine önemli ölçüde müdahale edebilir.
- Bir obje, hayvan veya iğneler, köpekler ya da halk önünde konuşma gibi durumlarla ilgili kayda değer kaygı.
- Fobinin kaynağı neredeyse her zaman endişeye yol açar ve aktif olarak kaçınılır ya da acı çekmeye devam eder.
- Korku, gerçek tehlike ile orantılı olarak belirgin değildir.
- İrrasyonel korku genellikle 6 ay veya daha fazla sürer
- Kaygı, kişinin çalışma alanlarında önemli bozulmaya neden olur.
İşte yaygın fobilerden 10 tanesi:
- Arachnophobia (örümcek korkusu)
- Ophidiophobia (yılan korkusu)
- Akropobi (yükseklik korkusu)
- Agorafobi (açık / kalabalık alanlardan korkma)
- Sosyal fobi (sosyal etkileşim / durum korkusu)
- Klostrofobi (kapalı / dar alanlardan korkma)
- Aerophobia (uçma korkusu)Sinofobi (köpek korkusu)
- Tripanofobi (iğnelerden korkma)
- Glossophobia (halkın önünde konuşma korkusu)
İnsanların şikayetçi olduğu en tuhaf 10 fobi yazımıza da göz atabilirsiniz.
Korku ve Fobi Arasındaki Farklar
Korku, canlıların gerçek tehlikeye karşı hayatta kalmalarına yardımcı oldukları için genellikle hayati önem taşır. Fobi ise bireyin; mesleki, sosyal ve diğer iş ve yaşam alanlarını etkileyerek kaygıya neden olur.
Beklenen tehlikeler Fobi‘yi tetiklerken, gerçek tehlikeler Korku‘yu tetikler. Fobisi olan insanlar psikiyatrik müdahale gerektirecek kadar irrasyanel tehlike durumunun oluşacağını hayal ederler.
Tehlike kaynağı olmadığında ya da kaynak yok olduğunda Korku duygusu da yok olur. Ancak fobi’de hissedilen kaygı en az 6 ay sürer.
Korku yaşayan insanlar, tehdidin ortadan kalkmasından sonra günlük rutini ile devam edebilecekleri rahatsızlıklarını rahatlıkla yönetebilirler. Ancak, fobiden muzdarip olanlarda, korku genellikle kontrolsüz ve aşırı bilişsel sonuçlar doğurmakta, çünkü Bilişsel Davranış Terapisi (BDT), maruziyet temelli terapiler ve psikofarmakoterapi gibi çeşitli yaklaşımları kullanan bir terapistin yardımına ihtiyaç duyabilirler.
Korku, hafif-orta (bazen makul derecede yüksek) bir kaygı ile karakterize edilirken, fobi çok yüksek kaygı düzeyi ile ayırt edilir; çünkü, kaygı bozukluğu aynı derecede yüksek düzeyde kaçınma ve önleyici davranışlarla birleştirilmiştir. Ayrıca fobi genellikle panik atak geçirmesi ile ilişkilidir.
Korku evrensel bir deneyim iken, fobi neredeyse tüm toplumlardaki insanların % 8 ila 18’ini etkiler ve kadınların herhangi bir fobi edinmesi erkeklere oranla daha fazladır.