Eliminasyon diyetleri, diyare (ishal), şişkinlik ve gaz gibi semptomlarla ilişkili olabilecek gıdaları belirlemeye yardımcı olmak için bazı durumlarda önerilebilir. Süresi 4-8 hafta arasında değişen bir takip programı uygulanmaktadır. Bu diyet tipi uygulanmadan önce var olabilecek çeşitli sağlık sorunlarının ekarte edilmesi gereklidir. Örneğin: aynı semptomları barındırabilecek çölyak hastalığından şüpheleniliyorsa bir doktor tarafından endoskopik biyopsi uygulanıp bağırsaklardaki dokunun test edilmesi gerçekleştirilebilir. Veya laktoz/fruktoz intoleransını ekarte etmek için bir nefes testi yapılabilir. Tüm bunlar yapıldıktan sonra herhangi bir sorun yoksa besin intoleransları noktasında eliminasyon diyeti uygulaması önerilebilir.
Eliminasyon diyetleri motivasyon gerektirir. Sadece kısa süreli olsa bile gerekli diyet değişikliklerini yapmak oldukça zor olabilir. Bu sebeple mutlaka alanında uzman bir sağlık profesyoneli eşliğinde sürecin yönetilmesi gereklidir.
Eliminasyon diyetinin iki aşaması vardır:
Eleme aşamasında, rahatsız edici olduğu düşünülen tüm yiyecekler diyetten çıkarılır. Her seferinde bir yiyeceği/yiyecek grubu komple ortadan kaldırılabilmektedir. Amaç, bu yiyecekleri kısıtlayarak semptomların ortadan kalkıp kalkmadığını görmektir. Genellikle bireyler, hangi gıdaların semptomlara neden olduğunun farkındadır. Bununla birlikte, sağlık profesyoneli, hangi yiyeceklerin sorun yaratabileceği konusunda da farkındalık oluşturacaktır.
Eğer var olan semptomlarda iyileşme mevcutsa bir sonraki adım, kısıtlanan yiyecekleri yeniden diyete eklemektir. Amaç, bu yiyecekleri yiyerek belirtilerin geri dönüp dönmediğini görmektir. Bu aşamada hasta hangi gıdaların tolere edildiğini takip eder. Genellikle, küçük bir miktarla başlayarak, her seferinde bir gıda maddesi yeme planına geri eklenir. Semptomlar geri gelmezse, gıdanın daha büyük bir kısmı tolerans açısından test edilir. Hasta tolere ettiği gıda miktarını kaydeder. Bu aşama, potansiyel olarak rahatsız edici yiyeceklerin tümü test edilene kadar devam eder.
Bazen gıda intoleransları, belirli bir üründe veya gıda markasında kullanılan bir bileşenle ilgili olabilir. Bu, sülfit hassasiyetlerinde yaygındır. Örneğin bazı kuru gıdalar sülfit içerir. Ancak bir kuru kayısı markası sülfit içerebilirken diğeri içermeyebilir, bu nedenle etiket okuma ve ayrıntılı gıda kayıtları oldukça dikkat edilmesi gereken bir husustur.
Eliminasyon diyetleri kısa süreli olarak uygulanması tavsiye edilen diyetlerdir ve sadece bir uzman gözetimi altında yapılmalıdır.