Geniş olarak bakarsak, Avrupa’nın bütünü ABD gibi nispeten kapalı bir ekonomi oluşturuyor. Kurtuluşu büyük ölçüde içeriden gelmeli. Şimdi, eğer devalüasyon derken enflasyon hedefini yükseltmekten bahsediyorsanız, o güzel
1921’de Keynes, ihracat-ithalat dengesine dikkat çekmiş ve “Ya Amerikan fiyatları Avrupa’dakilerden daha hızlı yükselmeli ya da Avrupa’yla alışveriş azaltılmalı” demişti. Aynı hatalar tekrarlanıyor.


PennsylvanIa
Üniversitesi’nden Maliye Profesörü Jeremy Siegel’in makalesi, bazılarımızın iç devalüasyonun kullanışsızlığına dair yıllardır söylemekte olduğumuz çoğu şeye paralel ama o da cevabın Euro’nun değerini tümden düşürmek olduğunu iddia ediyor.
Şey, kime karşı düşürülecek?
Demek istediğim, şu anda ABD ve Japonya ekonomik güç bakımından sağlam kaleler sayılamayacaklarından Avrupa’nın eksikliğini duyduğu talebi karşılayamazlar. Geriye gelişmekte olan ülkelerin piyasaları kalıyor. Ben ve başkaları yıllardır Çin para birimi manipülasyonuna bir son verilmesi gerktiğini söylüyor olsak da, Çin de şu anda a) pek kuvvetli gözükmüyor ve b) dünya ekonomisi bazında o kadar büyük değil; henüz değil.
Geniş olarak bakarsak, Avrupa’nın bütünü ABD gibi nispeten kapalı bir ekonomi oluşturuyor. Kurtuluşu büyük ölçüde içeriden gelmeli. Şimdi, eğer devalüasyon derken enflasyon hedefini yükseltmekten bahsediyorsanız, o güzel.
Merhum ekonomist James Tobin’i son gördüğümde yaptığı konuşmada bir şaka yapmıştı: Onun görebildiği kadarıyla, dünyanın bütün büyük ekonomileri birbirine karşı değer yitirmeli. Bu da öyle zamanlardan biri ve size bunu geçekten gösteren şey de mali ve parasal teşvike ihtiyaç duymamız.
Keynes ve Euro krizi
Almanya’nın Avrupa’yı çevreleyen ülkelerle karşılaştırmasını, ABD’nin I. Dünya Savaşı borçlarına saplanmış Avrupa ülkeleriyle karşılaştırmasının bir kıyasını okudum. Şimdi bulamıyorum ama önemli değil, birbirlerine çok benziyorlar. John Maynard Keynes’in 1921’deki ‘İkna Yazıları’ kitabından okuyalım: “Er ya da geç ama muhtemelen yakında ihracat ve ithalat arasındaki denge yeniden düzenlenmeli. Amerika daha çok satın almalı ve daha az satmalı. Kendini Avrupa’ya hediye etmesinin tek alternatifi bu.” “Ya Amerikan fiyatları Avrupa’dakilerden daha hızlı yükselmeli (eğer Merkez Bankası altın akışının doğal sonuçlarını üretmesine izin verirse öyle olacaktır) ya da bu becerilemezse, aynı sonuç Avrupa’yla alışverişin daha da düşürülmesiyle elde edilmeli. Öyle ki, Avrupa satın alma gücü olmadığından alabildiklerinin ancak ihtiyaç maddeleri olması durumuna gelsin.”
Buradan sonrasında Keynes, Amerikan politikalarının ahmaklığını anlatmaya başlıyor; simültane şekilde Avrupalılar’dan peşin para isteyip onlardan ödeme yapabilmek için ihtiyaç duydukları oranda ihracat yapma yetisini esirgiyordu.
Bugün gene buradayız, aynı hataları yineliyoruz. Neden kimse hatalardan ders almıyor?
Arka plan: euro
Para birimi için bir çözüm
Pennsylvanıa Üniversitesi’nden Maliye Profesörü Jeremy Siegel’in Financial Times’da 22 Mayıs tarihinde yayınlanan makalesi, Euro Bölgesi’nde döviz piyasasına daha çok müdahale isteyen bazı ekonomistler ve politikacıların duyarlılıklarıyla paralellik gösteriyor. Euro Bölgesi’nde işsizlik yüzde 11’e ulaştı ve dış borç krizi sürüyor.
Siegel’e göre Avrupa Merkez Bankası, Euro’yu yaşatabilmek için değerini düşürmeli çünkü: “Çevre ülkelerdeki istihdam kayıpları ç
ok yüksek ve kuzey Avrupa ülkeleriyle rekabet edemez durumda; özellikle de Almanya ile. Tarihe baktığımızda, aşırı değerli işgücü piyasaları acı şekilde para birimlerinde devalüasyon ile tedavi olmuşlardır. Bu seçenek Euro kullanan ekonomiler için açık değil.”