MELBOURNE, Avustralya — Şu anda bir Avustralya sahilinde yaşanan üzücü sahnenin de kanıtladığı gibi, arabadan daha büyük bir hayvanı kurtarmak kolay bir iş değil.
Çarşamba günü, yaklaşık 230 pilot balina, Avustralya ada eyaleti Tazmanya’nın batı kıyısının uzak bir bölümünde mahsur kaldı. Mümkün olduğu kadar çok kişiyi kurtarmak için neredeyse anında bir mücadele başladı.
Bir pilot balina – teknik olarak bir tür yunus – 20 fit uzunluğa ve iki tona kadar ağırlığa sahip olabilir. Çoğu durumda, kaslı kütleleri bir avantajdır: Birkaç doğal yırtıcıya sahiptirler ve beslendikleri kafadanbacaklılar için ölümcül, bombalama tehdidi oluştururlar.
Ancak sahilde mahsur kaldıkları için boyutları ölümcül olabilir. Sidney’deki Macquarie Üniversitesi’ne bağlı bir vahşi yaşam bilimcisi olan Vanessa Pirotta, “Çok ağır oldukları için vücut ağırlıkları tam anlamıyla organlarını ezecek” dedi. “Dik veya yanda olmalarına bağlı olarak, bu, nasıl nefes aldıklarını ve ciğerlerinin düzgün çalışma yeteneğini tehlikeye atacak.”
Ve saatler geçtikçe görev, olasılığa karşı bir savaşa dönüşüyor. Kurtarıcılar, hayvanların iç organları çok fazla hasar görmeden önce en fazla bir veya iki günü var. Dr. Pirotta, “Bir karaya oturduğu an, saat işlemeye başlar,” dedi. “Bir hayvan kumsalda ne kadar uzun olursa, denize geri dönme olasılığı o kadar az olur.”
Perşembe gününün sonunda, dev memelilerden yaklaşık 200’ü öldü. Ancak en kötü tahminlere meydan okuyarak, kurtarma ekipleri yaklaşık 32 kişiyi kurtarmayı başardı, onları yerel balık çiftlikleri tarafından sağlanan teknelere bağladı ve onları limanın dışındaki derin sulara sürükledi. Bir tekne, bir saat süren yolculukta, her iki tarafta birer tane olmak üzere, aynı anda iki balinayı feribotla taşıyabilirdi.
Turizm endüstrisinde de çalışan yerel bir tekne kaptanı olan Sam Gerrity, “Biraz güçlerini geri kazanıncaya kadar onlarla yavaş yavaş denize çıkıyorlar” dedi.
Ancak kurtarılan bir balinanın hayatta kalacağının garantisi yoktur.
Karada geçirdikleri süre boyunca zayıflamış olan balinalar, her zaman zorlu okyanus koşullarıyla baş edebilecek veya onları kıyıya geri itebilecek gelgitlere ve akıntılara karşı yüzebilecek kadar güçlü değildir.
Tazmanya hükümetinden bir deniz biyoloğu olan Kris Carlyon Cuma günü düzenlediği basın toplantısında, “Onları serbest bıraktığımızda biraz tehlikeye giriyorlar” dedi. “Fizyolojik olarak kendilerini bir araya getirmeleri için onlara biraz zaman vermeliyiz.”
Denize yolculuk, hayvanların oldukça travmatik bir deneyimden sonra sakinleşmeleri için bir fırsattır. Brisbane’deki Griffith Üniversitesi’nden deniz araştırmacısı Olaf Meynecke, “Bunu bir yangın nedeniyle paniğin meydana geldiği bir konsere benzetiyorum” dedi. “İnsanlar bu duygusal stres yüzünden bilinçli kararlar alamazlar.”
Bazıları, özellikle kıyıdan seslendiğini duyarlarsa, diğer balinaların yattığı kumsallara geri çağrılacak. Dr. Meynecke, “Bir partneri veya bir arkadaşı kaybetmenin stresini ve korkusunu yaşıyorlar ve bu aslında tüm hayatta kalma içgüdülerinin önüne geçiyor” dedi.
Cuma sabahı, kurtarılan balinaların sadece bir avuç dolusu tekrar karaya oturmuştu ve bu bir zafer olarak kabul edildi. Biri sahilde öldü; diğer beş ötenazi edildi.
Gezinmek için ekolokasyon kullanan pilot balinalar için sahillerin yakınındaki sığ sulara girmek ölüm cezası olabilir. Dr. Meynecke, “Gezemezler,” dedi. “Çökelti tüm sonarı kaplıyor.”
Böylece ölümcül bir komuta zinciri başlar: Bir balina yardım çağırır, sonra kapsüllerindeki diğerleri yanlarına koşar ve orada da kaçamaz hale gelirler. “Tüm grubun, süperpodun bu tehlikeli alana hareket ettiği bu basamaklı etkiye dönüşüyor. Hepsi orada sona eriyor, ama aslında hepsi dışarı çıkamıyor” dedi Dr. Meynecke.
Balinalar giderek daha fazla panikler ve kafaları karışır, bu da yüzlerce hayvanın mahsur kalmasına neden olur. Balinalar sadece arkadaşlarını değil, arkadaşlarının arkadaşlarını da çeker. Dr. Meynecke’ye göre pilot balinalar, yaşamları boyunca annelerinin bölmelerinde kalan ve akrabaları ve arkadaşları ile derin bağlar oluşturan derinden sosyal hayvanlardır.
Kurtarılabilecek her hayvan denize açıldıktan sonra hayvanları bertaraf etmek gibi zor bir görevle karşı karşıya kalırlar.
Yağmurlu bir Cuma sabahı, bilim adamları ilk olarak Tazmanya sahilindeki cesetlerden örnekler alarak dünyanın dört bir yanındaki araştırmacılarla paylaştılar. Tazmanya Müzesi’nden bir bilim adamı olan David Hocking, “Genetiklerine bakarak, hayvanların nasıl ilişkili olabileceğine bakabiliriz” dedi.
Daha sonra işçiler, Galler’i kıyı boyunca yaklaşık bir mil boyunca kolayca denize çıkarılabilecekleri bir yere çekmek için bir SUV, traktör ve dev bir forklift gibi bir telehandler cephaneliği kullandılar. Yüzgeçleri gökyüzüne dönük ve kuyruklarına kalın bir ip bağlanmış leşler yüzlerce yarda dizilmişti.
Hava müsait olduğunda, bir tekne birbiri ardına bağlanmış düzinelerce ölü balinadan oluşan bir konvoyu denize çekerdi. Ardından, yaklaşık altı millik bir alanda, balinalar ipten ayrılacak ve derin okyanusa geri bırakılacaktı.
Yaklaşık 650 kişilik bir köy olan Strahan’da bu haftaki kurtarma, 470 balinanın aynı bölgede karaya çıkmasından iki yıl sonra gerçekleşti.
Bu tür bir karaya oturmak – ister hayvanları güneş yanığından korumak, ister denize iade etmek, isterse imha etmek olsun – neredeyse tüm topluluğun desteğini gerektiren muazzam bir çabadır. Bu hafta Strahan’da olduğu gibi birkaç düzine balinayı bile kurtarmak, her şeye rağmen bir zaferdir.
2020’de bir rekor kıran kaptan Gerrity içini çekerek, “Herkes son seferden çok şey öğrendi” dedi.
Kaynak : https://www.nytimes.com/2022/09/23/world/australia/stranded-whales-rescue.html