Looking for Love by studio Judith
|—||F.W. Nietzsche, On the Genealogy of Morality|
Liv Ullmann, 1938 doğumlu Norveçli bir ablamız. Ingmar Bergman’ın pek çok filminde rol almış ve dahası, Fransız yönetmenin “ilham perisi” olarak görülmüş. İlham periliği dediğin şey ile zaten yasak aşkın arasında inceden inceye bir çizgi vardır. Daha ilk filmden, Persona’dan (1966) aşık olur Bergman kıza. Adamın yaşı büyük müyük ama Liv de kabul eder Bergman’ın teklifini.
Ancak yine de Liv hanım bir oyuncu olarak o kadar kolay lokma değildir. Brian de Palma’dan Steven Soderbergh’e reddettiği yönetmenlerin sayısı çoktur. Hatta Bergman onun için Fanny and Alexander’daki Emelie Ekdahl karakterini yazar, onu bile reddeder. Bergman durur mu, yapıştırır hemen cevabı: Rolü tutar Ewa Fröling’e verir.
Geçelim: Liv, bir belgesel için verdiği röportajında, beş yıl birlikte yaşadığı, hatta şu sıralarda yazar olan kızı Linn Ullmann’ın da babası olan Bergman’ı niye reddettiğini pek anlamadığını söyler —ya da söylemek istemez. Bize neyse. Ama aynı röportajda şu önemli bilgiyi de verir bize: “İnsanlar benim Bergman’ın kadın karakterlerinin ilham perisi olduğumu düşünüyor. Mesela Scenes from a Marriage’de kadın bendim. Hatta bazı diyaloglar da benim günlüğümden alındı. Ama diğer bir yandan da ben Bergman’ın ikinci kişiliği, alter egosuydum. Ingmar’dim bir nevi. Ingmar kendini bir kadının sesine dönüştürmüştü.”
Ullmann geçtiğimiz yıl (2012) Bergman’la olan ilişkileri üzerine hazırlanan belgesel-film Liv & Ingmar: Painfully Connected’da boy gösterir. Kadının yönetmenlere bir gıcığı olsa gerek, belgeselin yönetmeni Dheerah Akolkar’ı da ilk başta reddeder. Sonra kabul eder tabi. İyi ki de eder, ortaya iyi bir ürün çıkmıştır zira. O kadar iyidir ki konu bir ara Kierkegaard’a bile gelir. Ullmann Danimarkalı filozofun bir sözüne atıfta bulunur: “Bizler gizli emirler olarak geldik bu dünyaya.” Ve ekler: “Ingmar da böyle düşünürdü.”
Ingmar Bergman’ın ne çetin ceviz bir mühürlü zarf olduğuna hiç kuşku yok. Magazinel boyutu bir yana, yönetmenin izleyicisi üzerinde bıraktığı etki, Liv’de doyum noktasına ulaşmış denilebilir. Bergman’ın “sessiz”ligi, aktristin gözlerindeki parlaklığa da işlemiş, gözleri hep puslu. Ve dahası, bizler Bergman’da yoğun bir sis görürken, Liv o sisin içinde yürüyen biri olarak haber veriyor bize yönetmenden. Sessiz ve derinden.
2014
Brooklyn, NY
In 1937 John D. Rockefeller, owner of the world, king of oil, founder of Standard Oil Company, passed away.
He had lived for nearly a century.
The autopsy found not a single scruple.
» Eduardo Galeano, Children of the Days: A Calendar of Human History, tra. Mark Fried, New York: Nation Books, 2013, p. 157.