500 Yıl Yaşamamız Bir Gün Mümkün Olacak mı?
İnsanoğlunun ölümsüzlük konusundaki takıntısı binlerce yıl öncesine dayanıyor. Bu hayali kuran milyarlarca insan şuan aramızda değil, yakın bir zamanda da bu hayale ulaşılabilecek gibi durmuyor. Fakat "Peki ölümsüz olmasak da, yaşam süremizi uzatsak? O da mı mümkün değil? Hiç mi..." diyenlerimiz için umut olacak bir araştırmadan bahsedeyim.
Günümüzde insan ömrü bağlı olduğu çeşitli koşullar nedeniyle ülkeden ülkeye değişiyor. Örneğin Angola'da ortalama yaşam süresi 52 yıl. Somali'de 55, Kamerun'da 57, Afganistan'da 60. Listenin alt sıralarını tamamen Afrika ülkeleri oluşturuyor. En üst sıradaki Japonya'da ise ortalama yaşam süresi 84 yıl. Onu 83.4 ile İsviçre, 83.1 ile Singapur, 82.8 ile Avustralya ve İspanya takip ediyor.
Türkiye ise 75.8 ile 58. sırada bulunuyor (tam liste için tıklayın).
Özetle ortalama insan ömrü için dünya geneli ortalamanın 71-72 olduğunu söylüyor Dünya Sağlık Örgütü (WHO). Bu süre binlerce yıl önce ortalama 30-40 civarındaydı. Yani yıllar içinde yaşam süremizi uzatabildik. Peki bu süreç devam edecek mi, 100 yaşın üstü ortalamalara ulaşabilecek miyiz? Yoksa sınıra ulaştık mı?
Bu konudaki çalışmaların temelinde, yaşam süresini belirleyen mekanizmaların işleyiş biçimini anlamak yatıyor. Dişi ahtapotlar yavruları yumurtadan çıktıktan sonra ölüyor, çünkü genleri bu şekilde işliyor. Kaplumbağalar ise 200 seneye kadar yaşayabiliyor. Dolayısıyla bu iki tür arasındaki gensel işleyiş farklılıklarını bulmak, sorunun cevabına bizi ulaştırabilir.
Bunun dışında çok çarpıcı bir fikir var. Ya evrimsel mekanizmalar bireyin iyiliğini değil de, direkt olarak türün iyiliğini düşünüyorsa? Yani bireysel değil, toplumsal bir evrim mekanizması var olabilir mi? Bu görüşü benimseyenlerin sayısı azımsanacak gibi değil. Genler, tek bir bireyin hayatta kalıp çok fazla kaynağı tüketmesindense, türün yeni bireylerinin oluşmasını ve kaynakları onların kullanmasını istiyor olabilir.
Şöyle düşünün; eğer bugün ölümsüz olursak, sadece 200 yıl içinde insan nüfusu 8 milyardan 50 milyara kadar çıkabilir (UNICEF'e göre günde 350 bin bebek doğuyor, bu 8 yılda 1 milyar bebek demek. 200 yılda 25 milyar ediyor, insan sayısı arttıkça doğan bebek sayısı da artacağından toplamda 33 milyarı 50'ye yuvarlayabiliriz).
O kadar insan varken kaynakların herkese yetmesinin imkanı yok. Dolayısıyla tüm kaynakları tüketip tür olarak bir yok oluş sürecine girebilir, daha da kötüsü kendimizle beraber bütün gezegenin başını da yakabiliriz. İşte genler bu durumu engellemek için, popülasyonun iyiliğini bireyin iyiliğinden ön plana alıyor olabilir.
Genler bunu yaparken, aslında yaşam süresi daha uzun olabilecek türlerin ömrünü bilerek kısıtlıyorsa, bu mekanizmayı kısmen de olsa devre dışı bırakabilir miyiz? Bilim insanlarına göre yanıt kesinlikle evet, ancak önce bu mekanizmayı keşfetmek ve anlamak lazım. Böylece aslında yüzlerce yıl yaşayabilecekken 70'lerimizde ölmemizin önüne geçebiliriz.
Peki bu mekanizmayı kısmen yavaşlatırsak en fazla kaç yaşına kadar yaşayabiliriz? Bunun cevabı da aslında başlıkta gizli: 500! Mekanizmayı tamamen durduramıyoruz, binlerce yıl boyunca da yaşayamıyoruz. Bilgisayar modellemelerine göre ömrümüz 6-7 kat artabiliyor, bu da yaklaşık 500 seneye denk geliyor. Kim bilir, belki biz yaşıyorken bir yolu bulunur ve biz de yarı ölümsüz olabiliriz... Bilim her şeye gebe.