Edebiyat ve psikoloji hangi yönlerden birbirleri ile ilişkilidir? Edebiyat ve psikolojinin birbirleriyle bağlantıları ve birbirlerinden etkilenmeleri, örneklerle açıklaması.
Edebiyat ile Psikoloji İlişkisi
Psikoloji, zamanın başlangıcından beri var olmasına rağmen kısa bir geçmişi olan bir konudur. Felsefe ile ayrı bir kimlik olmadan birleştiğinde, psikoloji, çok ihtiyaç duyulan gelişimi için önemli değişiklikler geçirdi. Maneviyat yoluyla zihinsel huzuru arayan Müslüman filozoflar, onu sadece hissedilebilen ve görülemeyen bir fenomen olan ruhun incelenmesi olarak gördüler. İnsanların, gelişen zihniyetleri kavramını reddetme, genellikle onu Tanrı ve ruhla ilgili meselelerle ilişkilendirme geçmişi vardır.
Bilimsel bir laboratuvar, parmak uçlarıyla incelenebilen ve hissedilebilen bir şey ister. Ancak ruh test edilemez. Ruh kavramının reddedilmesinin ardından tanımlar çeşitli değişikliklere uğramıştır. Psikoloji daha sonra uzun bir süre zihin ve bilinç çalışması olarak bilindi ve sonunda aynı temelde terk edildi.
Nihai ve güncel tanım, konuyu, edebiyat ve psikolojinin nasıl ve neden birbirine bağlı olduğu konusunda bize bir fikir veren davranış çalışması olarak tanımlar. Edebi klasiklerin sonsuz çeşitliliği, sınırsız insan duygularının dünyasına açıklayıcı bir bakış sunuyor. Psikoloji, delicesine aşık olma, hüsran, kıskançlık, kin, intikam alma ve duygular şemsiyesi altına sığınma dürtüsünü kapsar. Bu yönleri görmezden gelen bir edebiyat eseriyle hiç karşılaştık mı? Her biri tepkiler, sefaletler, arzular, korkular, sosyal ve kişisel kaygılar da dahil olmak üzere algı oluşumu ile ilgilenir.
Psikoloji, davranışın bilimsel bir açıklamasına odaklanır. Edebiyat, batıl olaylarla, gotik unsuru ekleyerek ve bilimsel sebepleri tamamen ihmal ederek zemin sağlar. Edebi dünya, gerçek insanlar tarafından hissedilen fantezi ve gerçek duyguların bir karışımıdır.
William Shakespeare’in ‘Hamlet’i, (psikoloji yoluyla açıklanabilen) zihinsel rahatsızlıklar ile (edebi klasiklerin ortak temaları arasında yer alan) batıl olaylar arasındaki karşıtlığın mükemmel bir örneğidir.
Çok beğenilen oyun, kasabanın konuşmasıydı ve o dönemin inançlarını yansıtıyordu. Bununla birlikte, bilimsel açıklamanın yükselişi, kötü olayları gerçek dışı olarak gördü. İki konunun yaratıcılıkla ilgili farklı bakış açıları var. Edebiyatta yaratıcılık bir şiirdir ve bir şaheseri doğuran düz bir tuvale karşı fırça darbelerinde bulunur. Bu bir deneme, tartışma, belgesel olabilir. Doğanın ve yönlerinin açıklamasıdır. Bununla birlikte, psikolojide yaratıcılığın, bir kişinin vizyoner bir sonuç elde etmek için geçtiği nedenleri veya süreçleri incelediği için farklı yolları vardır.
Sunulan argümana veya karşılaştırmaya ağırlık vermek için edebi eserlere yansıyan bir teoriden bahsedelim. Aslen Müslüman filozoflar tarafından öne sürülen ve daha sonra Freud tarafından iddia edilen üç zihin düzeyi, iki öznenin nasıl birbirine bağlı olduğuna dair başka bir örnektir. Teori ID, EGO ve SÜPEREGO dan bahsediyor. Kimlik, çocuklukta üstünlük kazanır ve çocuk istediği her şeyi gecikmeden veya sebep olmadan alır. Bireyin çevresine uyum sağlama ve doğru ile yanlışı ayırt etme yaşına EGO denir.
Zihnin bu seviyesi, toplumun onayının sınırları içinde kalmak ister. Ancak, yalnız kaldığında bu sınırları görmezden gelir. SUPEREGO bunların en güçlüsüdür ve diğer seviyeleri kontrol altına alır. Neyin yanlış olduğunu bilir ve kımıldamayı reddeder.
Edebiyat, tüm bu seviyelerden insanlar tarafından aşırı derecede dramatize edilmiş bir şekilde bahseder. Klasikler, arzuları ulaşılmazsa veya bastırılırsa aklı başında kalmak için mücadele eden bir karakter gösterir. Bunları kara büyü yoluyla elde etmeye çalışır ve bazı işlerde şeytanı çağırır. Çoğu yazı karakterin bastırılmış arzularını karşılamanın bir yolunu bulduğunu gösterdiğinden, edebiyat dünyasında süperego yok gibi görünüyor. Bu argümanı destekleyen bir örnek, Oscar Wilde’ın felsefi romanı “Dorian Gray’in Portresi”dir.
Parça, yoğun duygu akışı ve ahlaki açıdan olağandışı düşünce süreçleri tarafından manipüle edilen, fiziksel tatmin için çabalarken, baş karakterin daha fazlası için dayanılmaz açlığını takiben yoğun bir şekilde tasvir edilen duyguların hızlı dönüşümünü gösterdiği için hem drama hem de psikoloji unsurlarını içeriyor.
Bu iki konu, kişiliklerin şekillenmesinde ve sayısız teori ve edebi eser ışığında tasvir edilmesinde hayati bir rol oynamıştır. Her klasik, bize tarihin en seçkin karakterlerini veren doğal psikolojik süreçlerin temeli üzerinde durur. Bu iki önemli konunun birbiri olmadan yok olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.