Göz Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi
Göz kanseri, gözümüzün farklı kısımlarında ortaya çıkabilen birçok tümör çeşitlerini tanımlamak amacıyla kullanılan genel bir terimdir. Kanser, vücuttaki hücreler kontrol dışı kalmaya başladığında başlar. Vücudun neredeyse herhangi bir bölümündeki hücreler kansere dönüşebilir ve vücudun diğer alanlarına yayılabilir. Göz kanseri, gözün kısımlarında başlar. Çeşitli göz kanserleri vardır. Göz kanserlerini anlamak için, göz kısımları ve ne yaptıklarını bilmek yardımcı olur.
Gözün kısımları:
Gözümüz 3 önemli bölümden meydana gelir: göz küresi, göz çukuru ve adneksiyal yapılar.
- Göz küresi:
Gözün ana kısmı, çoğunlukla vitröz humor olarak adlandırılan jöle benzeri bir madde ile dolu göz küresidir. Göz küresinin 3 ana katmanı vardır: sklera, uvea ve retina.
Sklera: Sklera, gözün dışının birçoğunun üstünde kalan sert, beyaz kısımdır. Gözün önünde, ışığın içeri girmesine izin vermek üzere açık olan kornea ile devam eder.
Uvea: Uvea, gözbebeğinin orta tabakasıdır. Gözde melanomların çoğunlukla geliştiği yer burasıdır. Uvea’nın 3 ana bölümü bulunmaktadır:
- İris, gözün renkli kısmıdır (çoğunlukla mavi veya kahverengi). Göz bebeği, ışığın göz küresine girmesini sağlayan küçük açıklığı çevreler.
- Koroid, retinayı ve gözün önünü kanla besleyen, gözkapağını astarlayan ince, pigmentli bir katmandır.
- Siliyer cisim, gözde yakın veya uzak nesneler üzerinde odaklanabilmek için lensin şeklini değiştiren göz içindeki kasları içerir.
Retina: Retina, gözün arka tarafındaki hücrelerin iç tabakasıdır. Işığa hassas olan özel sinir hücrelerinden oluşur. Bu ışık algılayan hücreler beyine optik sinir ile bağlıdır. Işık göze girdiğinde mercekten geçer ve retinaya odaklanır. Retinada görünen ışık deseni optik sinir yoluyla beyindeki görsel korteks adı verilen görülebilen bir bölgeye gönderilir.
Göz küresini etkileyen kanserlere intraoküler (göz içi) kanserler denir.
Göz çukuru:
Orbit olarak da adlandırılır. Gözbebeği çevreleyen dokulardan oluşur. Bunlara gözbebeklerini farklı yönlerde hareket ettiren kaslar ve göze bağlı sinirler dahildir. Bu dokuların kanserleri orbita kanserleridir.
Adneksiyal yapılar:
Adneksiyal yapılar göz kapakları ve gözyaşı bezlerini içerir. Bu dokularda gelişen kanserlere adneksiyal kanserler denir.
Göz İçi (İntraoküler) Kanserleri
Göz içinde iki tür kanser bulunabilir.
- Primer göz içi kanseri, gözün içinde başlar. Yetişkinlerde, melanom en sık gözlenen primer intraoküler kanserdir ve onu primer intraoküler lenfoma izlemektedir. Bu 2 kanser bu yazının odak noktasıdır.
Çocuklarda, retinoblastom (retinadaki hücrelerden başlayan kanser) en sık görülen intraoküler kanserdir ve medulloepitelyom en yaygın olanıdır (ancak son derece nadirdir).
- Sekonder göz içi kanseri, vücutta başka bir yerde başlayıp göze bulaşması anlamına gelir. Bunlar gerçekte “göz kanseri” olarak adlandırılmazlar, ancak aslında primer intraoküler kanserlerden daha yaygındırlar. Göze yayılan en yaygın kanserler göğüs ve akciğer kanserleridir. Çoğu zaman bu kanserler uvea adı verilen göz küresine yayılırlar.
İntraoküler melanom (göz melanomu)
Göz içi melanomu erişkinlerde göz küresi içinde gelişen en yaygın kanser türüdür, ancak hala oldukça nadirdir. Cildin melanomları, intraoküler melanomlardan çok daha yaygındır.
Melanomalar, melanosit olarak adlandırılan pigment oluşturma hücrelerinden gelişirler. Gözde melanom geliştiğinde, genellikle uveada bulunur ve bu nedenle bu kanserlere ayrıca uvea melanomları denir.
Koroid veya siliyer cisimde (uveanın bir parçası olan) 10 intraoküler melanomdan yaklaşık 9’u gelişir. Koroid hücreleri deride melanosit gibi pigment yapar, bu hücrelerin bazen melanom oluşturduğu şaşırtıcı değildir.
Diğer intraoküler melanomların çoğu iris içinde başlar (ayrıca üvea’nın bir parçasıdır). Bunlar, doktorun teşhis etmesi en kolay olanıdır. Çünkü yıllar içinde var olan irisin karanlık bir noktasında başlayıp daha sonra büyümeye başlarlar. Bu melanomlar genellikle oldukça yavaş büyür ve nadiren vücudun diğer bölgelerine yayılırlar. Bu nedenlerle, iris melanomu olan insanlar genellikle iyi bir prognoza sahiptir.
İntraoküler melanomlar genellikle 2 farklı hücre türünden oluşur.
- Spindle hücre: Bunlar uzun, ince hücrelerdir.
- Epitelyoid hücreler: Bu hücreler neredeyse yuvarlak olup bazı düz kenarlara sahiptir.
Çoğu tümör iki hücre tipine sahiptir. Tümörler çoğunlukla epiteloid hücrelere karşıt olarak çoğunlukla spindle hücreler ise görünüm daha iyidir. Epitelyoid tümörlerin vücudun uzak kısımlarına (karaciğer gibi) yayılması daha olasıdır. Göz içi melanomunuz varsa, doktorunuz hangi hücrenin tipinin bulunduğunu söyleyebilir.
Primer intraoküler lenfoma (göz içi lenfoması)
Lenfoma, bağışıklık sistemi hücrelerinde lenfositler olarak başlayan bir kanser türüdür. Çoğu lenfomalar lenf nodlarında başlar. Lenfomalar aynı zamanda mide, akciğerler gibi iç organlarda ve nadiren de gözlerin içinde başlayabilir.
2 ana lenfoma türü vardır: Hodgkin lenfoma ve non-Hodgkin lenfoma. Primer intraoküler lenfoma, non-Hodgkin lenfoma türüdür. Primer intraoküler lenfoma olan çoğu insan yaşlıdır veya AIDS gibi bağışıklık sistemi problemlerine sahiptir. Primer intraoküler lenfoma çoğunlukla primer merkezi sinir sistemi (CNS) lenfoma olarak bilinen beyindeki lenfoma ile birlikte görülür.
Orbital ve adneksiyal kanserler
Göz çukuru ve adneksa kanserleri kas, sinir ve göz küresi çevresindeki cilt gibi dokulardan oluşur ve vücudun diğer bölgelerindeki benzerleri gibidir. Bunlar, kas, sinir, deri vb.
Göz Kanseri Belirtileri ve Bulguları
Çoğu zaman, göz kanserinin erken evrelerinde belirtileri yoktur. Bulgular olduğunda, kişiden kişiye değişir.
Göz kanseri belirtileri şunları içerir:
- Bir gözde şişkinlik
- Tam veya kısmen görme kaybı
- Göz içerisinde veya çevresinde ağrı (göz kanserinde nadirdir)
- Göz yüzeyindeki soluk bir kitle (konjonktiva veya kornea)
- Bulanık görüş
- Gözün görünümünde değişiklik
Göz kanseri ayrıca aşağıdakilere neden olabilir:
- Gözlerin önünde ışık ya da titrek çizgiler, noktalar veya yanıp sönen ışık görülmesi
- Yanıp sönen görme (periferik görme kaybı), düz olanı açıkça görebilirsiniz, ancak yan tarafta ne olduğunu göremezsiniz.
- Gözün renkli bölümünde (iris) daha büyükleşen karanlık bir nokta
- Göz tahrişi, gözde kırmızılık veya konjunktivanın kronik iltihabı (konjunktivit)
Kanser olmadıkça ağrı oldukça nadirdir;
- Gözün dışına kadar yayılmışsa
- Gözün içinde basınç (göz içi basıncı) çok yüksek olmasına neden olur.
Göz kanserinin nadir olduğunu unutmayın. Göz kanseri olmayan göz rahatsızlıkları, bu semptomların çoğuna neden olabilir. Bunlardan herhangi birini doktorunuza bildirmeniz önemlidir.
Göz Kanseri Tanısı
Göz kanseri nadirdir ve ortalama risk altındaki insanlarda bu kanser için yaygın olarak önerilen tarama testleri yoktur. Yine de, bazı göz kanseri çeşitleri erken bulunabilir.
Bazı doktorlar, displazik nevüs sendromu olan kişiler gibi göz melanomu riski yüksek olanlar için yıllık göz muayeneleri önerebilir. Düzenli göz muayeneleri, semptomları olmamasına rağmen herkesin sağlık bakımının önemli bir parçasıdır. Göz randevusunda genellikle göz muayenesinde göz melanomu teşhis edilir. Doktor hastanın gözünün arkasından baktığında, erken bir melanom olabilecek karanlık bir lekeyi görebilir.
Çoğu doktor, melanomaların çoğunun, benign (kanserli olmayan) pigment hücrelerinin tümörü olan bir nevüsten (ben) başladığını düşünmektedir. Bir göz nevüsü mevcutsa, düzenli olarak göz doktoru (göz hastalıklarında uzmanlaşmış bir doktor) tarafından bakılmalıdır. Gözlerin renkli bölümünde (iris) karanlık bir nokta fark eden insanlar, özellikle de daha büyük hale gelirse doktora görünmelidirler.
Genellikle bir oftalmolog veya diğer göz sağlığı uzmanının yaptığı bir muayene, oküler kanseri teşhis edebilir. Diğer testler şunları içerebilir:
İntraoküler tümörleri teşhis etmeye yardımcı olmak için genişletilmiş retinal muayene
Göziçi tümörleri için göz ultrasonu
Görüntüleme testleri, örneğin:
- BT veya CAT (bilgisayarlı eksenel tomografi) taramaları
- MR (manyetik rezonans görüntüleme) taramaları
- Göz çukuru, göz kapağı veya konjonktiva kanserlerini doğrulamak için cerrahi biyopsi
Göz Kanseri Tedavi Seçenekleri
Göz kanseri teşhisi konduğunda doktorunuz tedavi etmek için en iyi seçenekleri tartışacaktır. Bu, aşağıdakileri de içeren çeşitli faktörlere bağlıdır:
- Kanser türü
- Kanserin yeri ve büyüklüğü
- Kanser yayılıp yayılmadığı (metastaz yapmışsa)
- Yaşınız ve sağlığınız
-
Göz Kanseri Ameliyatı
Cerrahi, bazı intraoküler (göz içi) melanomaları tedavi etmek için kullanılır, ancak radyoterapinin kullanımı arttıkça geçmişten daha az kullanılmaktadır. Cerrahi intraoküler lenfoma tedavisinde kullanılmaz.
Ameliyatın tipi, tümörün konumuna ve boyutuna bağlıdır. Bu operasyonlar sırasında hastalar genel anestezi altındadır ve genellikle 1 veya 2 gün sonra hastaneden çıkacaklardır. Göz melanomu olan kişilerin tedavisinde kullanılan prosedürler şunlardır:
- İridektomi: İrisin bir kısmının alınması (gözün renkli kısmı). Bu çok küçük iris melanomları için bir seçenek olabilir.
- İridotrabekülektomi: Göz irisinin bir kısmının çıkarılması, ayrıca göz küresinin dış kısmının küçük bir parçasının çıkarılmasıdır. Küçük iris melanomaları bu teknikle tedavi edilebilir.
- İridoksikektomi: İris ve siliyer cismin bir bölümünün alınması. Bu işlem küçük iris melanomları için de kullanılır.
- Transkleral rezeksiyon: Siliyer cisim veya koroidin sadece bir melanomunu cerrahi olarak çıkarmak prosedürüdür. Bu tür ameliyatlar sadece göz melanomlarının tedavisinde çok tecrübeli kanser merkezlerindeki doktorlar tarafından yapılmalıdır, zira gözün geri kalan kısmına zarar vermeden tümörü çıkarmak zor olacaktır. Bu ciddi görme sorunlarına yol açabilir.
- Enükleasyon: Tüm göz küresinin çıkarılmasıdır. Bu daha büyük melanomlar için kullanılır, ancak gözdeki görme kaybı varsa ya da diğer tedavi seçenekleri gözdeki faydalı görmeyi de yok ederse bazı küçük melanomlar için de yapılabilir.
- Orbital eksternalasyon: Göz küresi ve kasların, sinirlerin ve göz yuvasının içindeki diğer dokuların parçaları gibi göz çevresinin ve bazı çevresel yapıların çıkarılmasıdır. Bu ameliyat yaygın değildir, ancak bazen yakındaki yapılara göz küresinin dışına çıkan melanomlar için de kullanılabilir. Enükleasyonda olduğu gibi ameliyattan sonra sokete yapay göz yerleştirilebilir.
-
Radyoterapi
Radyoterapi, kanser hücrelerini öldürmek için yüksek enerjili x-ışınları veya diğer radyasyon türlerini kullanır. İntraoküler (göz içi) melanomu için ortak bir tedavidir. Radyasyon tedavisi genellikle gözdeki bazı görmeyi kurtarabilir; ancak radyasyon gözün diğer bölümlerine zarar verirse, bazen bu kayıp olabilir. Cerrahiye göre bir avantaj, göz yapısının korunmasıdır ve bu da tedaviden sonra daha iyi bir görünüm ile sonuçlanabilmektedir.
Göz kanserlerinin tedavisinde farklı radyasyon terapisi türleri kullanılabilir.
-
Lazer Tedavisi
Lazer tedavisi bazen intraoküler (göz) melanoma tedavisinde kullanılır, ancak intraoküler lenfoma tedavisinde kullanılmaz. Seçenekler şunları içerebilir:
- Transpupiller termoterapi (TTT)
- Lazer fotokoagülasyon
-
Kemoterapi
Kemoterapi (kemo) kanseri tedavi etmek için ilaçların kullanılmasıdır. İlaçlar, vücudun belirli bir bölümüne (göz gibi) enjekte edilebilir ya da damar içine enjekte edilebilir ya da vücuda ulaşabilmek için ağız yoluyla alınabilir, bu tedavi yayılmış kanserler için çok yararlıdır. Kemoterapi, intraoküler (göz içi) lenfoma tedavisinde faydalı olabilir, ancak intraoküler melanom için daha az kullanılır.
-
Proton Tedavisi
Proton tedavisi, göz çukuru tümörleri için orbital rabdomiyosarkom, optik sinir ve orbital meningiomlar ve lakrimal kesenin / kanalı belirli kanser türleri için kullanılır.
-
Kriyoterapi Göz Kanseri Tedavisi
Aşırı soğuk, kanser hücrelerini yok etmek için kullanılır. Bu tedavi, konjunktival skuamöz hücreli karsinom ve konjunktiva melanomu gibi bazı konjonktival kanserler için cerrahide kullanılır.
-
Monoklonal Antikorlar
Bu özel antikorlar, göz kanseri ile savaşmasına yardımcı olmak için vücudun bağışıklık sistemiyle birlikte çalışır.
Göz Kanseri: Risk Faktörleri
Göz kanseri için risk faktörleri şunları içerir:
- Göz rengi: Açık renkli gözlü insanlarda göz melanomu, kahverengi gözlü insanlara göre biraz daha olası bulunur.
- Yaş ve cinsiyet: Göz melanomları her yaşta ortaya çıkabilir, ancak insanların yaşı ilerledikçe risk artar. Göz melanomu erkeklerde kadınlardan daha sık görülür.
- Bazı kalıtsal hastalıklar: Displastik nevüs sendromlu, deride birçok anormal ben bulunan insanlarda cilt melanomu riski yüksektir. Ayrıca, gözde melanom gelişme riski daha yüksek gibi görünüyor.
Üveada anormal kahverengi lekeler (oktodermal melanositoz veya Ota nevüsü olarak bilinir) olan insanlarda göz melanomu gelişme riski yüksektir.
BAP1 kanser sendromu, aile üyelerinin göz melanomu yanı sıra deri melanomu ve bazı diğer kanserler için artmış risk altında bulunduğu, nadir görülen kalıtsal bir hastalıktır. Bu durum, BAP1 geninde kalıtsal bir mutasyona (değişim) yol açar.
- Güneşe maruz kalma: Cilt melanomu için bilinen bir risk faktörü olan güneş ışığına çok fazla maruz kalma, göz melanomu için olası bir risk faktörü olarak önerilmiştir, ancak bu kanıtlanmamıştır.
- Bazı meslekler: Bazı araştırmacılar, kaynakçılar, çiftçiler, balıkçılar, kimyasal işçilerinin göz melanomu riskinin daha yüksek olabileceğini öne sürmüşlerdir ancak bu bağlantıların hiçbiri kesin olarak ispatlanmamıştır.
Gözdeki primer lenfoma için bilinen tek risk faktörü, bağışıklık sisteminin zayıflamış olmasıdır. Örnekler, AIDS hastaları ve organ veya doku naklinden sonra anti-rejeksiyon ilaçları alan kişilerdir.
Önerilen Makaleler: