Nobel Edebiyat Ödülü'ne bu yıl Fransız yazar Patrick Modiano layık görüldü. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi Daimi Sekreteri Peter Englund, Modiano’yu usta Fransız yazar Marcel Proust’a benzetti ve onu “zamanın Proust’u” olarak tanımladı.
Akademi bu ödülü Modiano'ya vererek onun Fransa'daki 1940'tan 1944’e kadar süren Nazi işgali sırasında sıradan insanların yaşamlarını yakalamadaki sanatını taçlandırmak istediğini belirtti.
69 yasındaki yazarın eserleri genellikle İkinci Dünya Savaşı'nda Alman işgali sırasındaki hatıralar, kayıtsızlık ve suçlar üzerine kurulu. Fransız yazar şimdiye kadar roman, çocuk kitapları ve film senaryoları kaleme aldı.
Nobel Edebiyat Ödülü geçen sene Kanadalı kısa hikâye yazarı Alice Munro’ya verilmişti.
PATRİCK MODİANO KİMDİR?
İtalyan Yahudisi bir babanın ve Belçikalı bir annenin oğlu olarak 1945 yılında dünyaya gelen Modiano, Fransa’nın başkenti Paris’te doğdu. 2. Dünya Savaşı sırasında Paris’te hayata gözlerini açan yazar, ortaokulu devlet yardımıyla bitirdi.
Lisede ünlü Fransız yazar Raymond Queneau’dan geometri dersi almaya başlayan Modiano, böylece edebiyat dünyasına ilk adımını attı. Queneau ile tanışması hayatında bir dönüm noktası olan başarılı edebiyatçı, Fransa’nın ünlü yayınevi Éditions Gallimard’ın kokteyline katıldı. Modiano, 1968 yılında ilk romanı “La Place de l’Étoile”i (Yıldızın yeri) yayımladı.
Kitapları 2 filme de konu olan başarılı yazarın ilk romanı, 42 yıl sonra Almanca’ya çevrildi. Bu romanıyla Alman Südwestrundfunk Radyosu’ndan ödül alan Modiano, Yahudi karşıtı politikalar yüzünden onca beklemek zorunda kaldı.
1978′de Goncourt ödülünü kazanan yazar, sade dili ve kısa cümleleriyle “Modiano stili”ni yarattı. Modiano, eserlerinde sık sık 20. yüzyıl şehir insanının yakın geçmişini buruk bir hüzünle hatırlayışını işliyor.
Türkçe’ye çevrilen eserlerinden bazıları, Bir sirk geçiyor, Bir gençlik, En uzağından unutuşun, Kötü bir ilkbahar ve Yıkıntı çiçekleri.
1970 yılında Dominique Zerhfuss ile hayatını birleştiren Modiano, evli ve 2 çocuk babası.
NOBEL EDEBİYAT ÖDÜLÜ’NDEN AYRINTILAR
- 106 yazardan yalnızca 13’ü kadın
- İlk kez 1901’de verilen Nobel Edebiyat Ödülü, özellikle iki Büyük Savaş’ın da etkisiyle 1914, 1918, 1935, 1940, 1941, 1942 ve 1943 yıllarında verilmedi.
- 1901-2013 yılları arasında Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan yazarların yaş ortalaması 65.
- Ödülü kazanan en genç yazar, Rudyard Kipling. İngiliz yazar, Nobel’i 1907’de aldığında 42 yaşındaydı.
- Nobel kazanan en yaşlı yazar, Doris Lessing. Ödülü 2007’de aldığında 88 yaşındaydı.
- Bugüne kadar 106 yazara verilen, 4 kez de paylaştırılan ödülü yalnızca 13 kadın yazar alabildi.
- Ödül bugüne dek 2 yazar tarafından reddedildi. 1958’de muhalif yazar Boris Pasternak önce kabul etti, daha sonra Sovyetler Birliği yetkililerinin baskıları sonucunda geri çevirmek zorunda kaldı. 1964’te de Jean-Paul Sartre, tüm resmi ödüllere karşı olduğu gerekçesiyle Nobel’i reddetti.
- Nobel Edebiyat Ödülü en çok İngiliz dilinde yazan yazarlara verildi: 27 kez. İngilizceyi 13’er kezle Fransızca ve Almanca, 11 kezle İspanyolca, 7 kezle İsviççe ve 6 kezle İtalyanca izliyor.
- Nobel Edebiyat Ödülü madalyasının tasarımı, İsveçli heykelci ve gravürcü Erik Lindberg tarafından yapıldı. Madalyada, bir defne ağacının altında oturan, kendinden geçercesine Esin Perisi’nin şarkısını dinleyip yazan genç bir adam betimleniyor.