DEMOKRASİ NEDİR?
Demokrasi, Grekçe’de halk anlamına gelen “demos” ve egemen olmak, yönetmek anlamına gelen “kratein” kelimelerinden meydana gelmektedir. Böylece demokrasinin en kısa ve sade bir tanımını şu şekilde yapabiliriz: Halk tarafından yönetim.
Yunanlıların halk olarak kastettiği yoksullar veya çoğunluklardır.
DEMOKRASİ KELİMESİNİN İLK KULLANIMI
Demokrasi kelimesini ilk kullanan kişi Eski Yunanlı tarihçi Heredot‘dur. Demokrasinin tanımını eski ABD başkanlarından A. Lincoln şu şekilde yapmıştır: “Demokrasi, halkın halk tarafından halk için yönetimidir.“
Eski Yunan’da halk özgür erkeklerden oluşmaktaydı; kadınlar, köleler ve yabancılar buna dahil değildi. Bu uygulama, 20. yüzyıla kadar biraz hafifletilerek de olsa varlığını sürdürmüştür. İngiltere’de genel oy hakkı 1928 yılına kadar yürürlükte değildi. ABD’li siyahlar, 1960’ların başına kadar oy kullanma hakkına sahip olamamışlardır.
Demokrasinin geçirdiği evreler neticesinde halkı oluşturan kitle, zaman içerisinde genişlemiş ve günümüzdeki halini almıştır.
Demokratikleşme konusundaki en önemli adım, ABD’nin 1820’li yıllarda erkek vatandaşlarının büyük bir bölümüne oy kullanma hakkını tanımasıdır.
DOĞRUDAN DEMOKRASİ VE TEMSİLİ DEMOKRASİ
Demokrasi, uygulanması bakımından doğrudan demokrasi ve temsili demokrasi olmak üzere ikiye ayrılır.
Doğrudan demokrasi: Vatandaşların yönetim işlerine hiçbir aracı olmadan doğrudan katılımını ifade eder. Daha çok Eski Yunan’da kullanılan bir yöntemdi. Günümüzdeki örneği ise referandumlardır.
Temsili demokrasi: Halka ait olan egemenlik yetkisinin halkın seçtiği kişiler tarafından kullanılmasıdır. Demokrasinin sınırlı bir şeklidir.
DEMOKRASİNİN DAYANDIĞI İLKELER
Demokrasinin dayandığı temel ilkeler eşitlik ve özgürlüktür. Bireyler, özgür bir vatandaş olarak siyasal sürece katılırlar ve kendi geleceklerine kendileri karar verirler. Demokraside her bir birey eşittir ve siyasal sürece katılım konusunda eşit haklara sahiptirler.