Gözden geçirmek
Exorcist Mirası: 50 Yıllık Korku
kaydeden Nat Segaloff
Hisar: 352 sayfa, 28 dolar
Sitemizde bağlantısı verilen kitapları satın alırsanız, Haberler aşağıdakilerden bir komisyon kazanabilir: kitapçı.orgücretleri bağımsız kitapçıları destekleyen.
20 Ağustos 1949’da Washington Post, oldukça şok edici bir manşetle bir ön sayfa haberi yayınladı: “Rahip, Rainier Dağı’nı Devil’s Grip’te Tuttuğu Bildirildi.” Aşağıdaki hikaye, kuru ve nesnel bir dille, 14 yaşındaki bir çocuğun “bir Katolik rahip tarafından şeytan tarafından serbest bırakıldığını” ve “yakın din tarihinde türünün belki de en dikkate değer deneyimlerinden biri olduğunu” bildirdi. İşte, siyah beyaz olarak, ekranın üst kısmında, FCC ile ilgili bir makalenin hemen yanında. Bu, bize söylendi, gerçekten oldu.
Yıllar boyunca, şeytan çıkarmanın Maryland’de tam olarak nerede gerçekleştiği konusunda bazı anlaşmazlıklar oldu. Daha da önemlisi, hikayeye gerçeklere dayalı yaklaşım, bu hikayenin doğaüstü olmaktan çok gerçekliğe ait olduğu fikri. Bu, William Friedkin’in 50 yıl önce sinemaseverlerin korkudan ölme ve çoğu durumda sinemadan çıkarken (genellikle film bitmeden önce) kusma ayrıcalığı için binanın etrafında sıraya girmelerine neden olan, oldukça etkili ve hit korku filmi “The Exorcist”e rehberlik eden ilkenin aynısıdır.
Nat Segaloff’un “The Exorcist Legacy: 50 Years of Fear” adlı yeni kitabında açıkladığı gibi, film devam filmleri, ön filmler, taklit filmler ve hatta 2016’dan 2017’ye kadar süren bir TV dizisi üretecekti (arkamda olsun). “Cadılar Bayramı” serisini yenilemeyi henüz bitirmiş olan David Gordon Green’in izniyle başka bir devam filmi daha çekmek üzere.
Çoğu zaman olduğu gibi, hala gerçek bir şey gibi bir şey yok ya da en azından gerçek olabilecek bir şeye dayanan bir kitaptan uyarlanan orijinal film. William Peter Blatty’nin kendi romanından (1949 hikayesinden esinlenerek) uyarladığı “The Exorcist”, tüm tüyler ürpertici makyajı ve görsel efektleriyle, yönetmeninin belgesel geçmişine ihanet ediyor ve onu ürkütücü yapan da bu.
Friedkin, “Fransız Bağlantısı”nı (1971) yönettiği için Oscar kazanıyordu, ancak kökleri, bir adamı ölüm hücresinden kurtarmaya yardımcı olan “The People vs. Paul Crump” adlı bir belgesel de dahil olmak üzere, zorlu kurgusal olmayana dayanıyordu. Owen Roizman adında, yakın mesafeden gerilla atışları konusunda eğitim almış bir görüntü yönetmeni vardı.
Sonuç, görüntüleriyle, kurgusuyla ve (filmin iki Oscar’ından birini kazanan) doğal sesiyle parmaklarınızın arasından izlediğiniz şeyin gerçekten gerçekleştiğine sizi ikna etmeye kararlı bir film. Linda Blair’in canlandırdığı bu küçük kızda, sarhoş bir denizci gibi küfreden (seslendiren sert bir Mercedes McCambridge) ve acımasız bir mizah anlayışı olan Pazuzu adında bir iblis yaşıyor. Ve annesi (Ellen Burstyn), zavallı Regan’ın neyin yanlış olabileceğini açıklamak için mantıklı teşhisler koyan bir dizi doktor arasında gidip geldikten sonra aklının ucunda olduğunu. Bu anlamda “The Exorcist” hiç de fantastik değil. O gazete manşeti ya da iblisin eziyet çeken insan ev sahibi tarafından yapılan sert bir ters vuruş kadar yalın ve açık sözlü.
Filmin ilk gösterimi sırasında gösterildiği Boston’daki bir tiyatro zincirinin tanıtım direktörü olan Segaloff, film ve mirasıyla ilgili görevine bağlı, çorbadan yemişe kitabında, bu kadar çok “Exorcist” izleyicinin kusmasına neden olan soruyu ele alıyor. Bariz varsayım, bunun mermi bezelye çorbası, kanlı haç veya dönen kafa olduğudur. Öyle değil, diye ısrar etti Blatty, mide bulandırıcı kaçışını izlemek için bir sinema salonunun arkasına dikildiğini iddia etti. Blatty’ye göre en büyük suçlu, Regan’ın arteriyogram aldığı sahneydi: Boynuna bir iğne saplanıyor ve kan fışkırıyor.
Başka bir deyişle, Blatty’ye göre, çoğu izleyicinin herhangi bir şeytan oyunundan ziyade öğle yemeğini kaybetmesine neden olan şey, etten kemikten yapılan bir tıbbi prosedürün gerçekçi tasviriydi. Apokrif mi? Belki. Ancak hikaye, filmin gerçekçilik anlayışının en rahatsız edici niteliği olduğu fikrine değiniyor.
Friedkin bir inanan ya da en azından birini oynamanın avantajlarını görüyor. Segaloff’un ayrıntılarına göre, 2017’de Friedkin, ticaretini İtalyan bir kadın üzerinde yürüten gerçek hayattaki bir şeytan kovucuya eşlik ettiği “Şeytan ve Amort Baba” adlı bir belgesel çekti. Roma Piskoposluğu için eski bir şeytan kovucu olan Gabriele Amorth, düşündüğünüz kadar kötü olmayan Russell Crowe korku filmi “The Pope’s Exorcist”e ilham kaynağı oldu.
Amorth ayrıca Uluslararası Exorcists Derneği’nin kurucu ortağıydı. Görünüşe göre herkes bir birliği kullanabilir. Bir saatten biraz fazla süren belgesel biraz dublör gibi hissettiriyor ve muhtemelen pek çok yeni din değiştiren kazanamayacak. Ve yine de, bu hala bir belgesel. Bir şeytan kovucu hakkında. “The Exorcist”in yönetmeni tarafından yapılmıştır.
Segaloff ikna edici bir şekilde “The Exorcist”in inançla ilgili olduğunu savunuyor. Cizvit eğitimi almış oyun yazarı ve sonradan aktör olan Jason Miller’ın canlandırdığı genç rahip Peder Karras, babasını kaybediyor; şeytan çıkarma görevlerine alınmadan çok önce varoluşsal serbest düşüşte. Regan’ın annesi Chris McNeil’in işgal ettiği dünya, Hollywood’un seküler yahnisidir; kızı şeytanın oyuncağı olunca o bir film çekmek için Washington, DC’de.
Karras neye inanıyor? Chris neye inanıyor? Daha da önemlisi, izleyici neye inanıyor? Böyle bir şey gerçekten olabilir mi ya da oldu mu? Cevaplar akıl hastalığında veya aşırı aktif bir hayal gücünde bulunabilir mi? Sorular, Regan’ın odasındaki yatak gibi havada asılı duruyor ve “The Exorcist”e hem gerçeklik hem de gizem katıyor.
Film hakkında pek çok kitap var, bunların en iyisi muhtemelen Mark Kermode’un 1997’de İngiliz Film Enstitüsü tarafından yayınlanan “The Exorcist” adlı eleştirel/tarihsel monografisidir. Segaloff, Kermode’dan kapsamlı bir şekilde alıntı yaparak, aksi takdirde oldukça basit bir prosedüre biraz entelektüel ağırlık katıyor. Film, cevaplarının cezbedici bir şekilde erişilemediği bir dizi soru gibidir. Yine de (belgesel tarih için çok önemli bir kelimeyi kullanırsak) bir sağlamlığı, bir gerçeklik duygusu var, bu da size uzanıp ona dokunabileceğinizi hissettiriyor. Bir uyarı: Hala yanıyor.
Vognar, Houston’da yaşayan bir serbest yazardır.