İçerik
Trombosit Nedir? Ne İşe yarar?
Trombositler kanamayı durdurmak için vücudunuzun pıhtı oluşturmasına yardımcı olan küçük kan hücreleridir. Kan damarlarından birisi hasar görürse, trombositler tarafından sinyaller alınır. Trombositler daha sonra hasar bölgesine yapışır ve hasarı onarmak için bir tıkaç gibi çalışarak pıhtı oluşturur.
Kanamayı durdurmak için hasar görmüş bir kan damarının yüzeyine yayılma işlemi adezyon olarak adlandırılır. Bunun nedeni, trombositler yaralanma bölgesine ulaştığında, yapışkan tutkallar üretirler. Ayrıca, agregasyon (bir araya gelme) adı verilen bir süreçte daha fazla trombosit çekmek için kimyasal sinyaller gönderirler.
Trombositler, kemik iliğinde beyaz ve kırmızı kan hücreleriyle birlikte yapılır. Kemik iliğiniz kemiklerinizin içindeki süngerimsi merkezdir. Sağlık uzmanları genellikle pıhtıyı trombüs olarak adlandırır. Trombositler, kemik iliğinde üretilip kan dolaşımına katıldıktan sonra 8-10 gün yaşarlar.
Mikroskop altında, trombosit küçük bir tabak gibi görünmektedir. Doktorunuz, kemik iliğinizin doğru sayıda trombosit elde ettiğini öğrenmek için tam kan sayımı denilen bir kan testi yapabilir.
Normal bir trombosit sayısı, her mikro litre kan için 150.000 ile 450.000 arasındadır. Trombosit sayısı 50.000'den aşağı inmedikçe azaldığı yönünde bilgi vermez. Ancak 50000 mm3 altına inerse vücutta, ufak çarpmalar sonrasında bile çabuk gelişen morartılar şeklinde kendini gösterebilir. Spontan kanama riski, trombosit sayısı 30000 mm3 altına indiğinde artmaktadır. 30000 altına indiğinde burun kanaması, diş eti kanaması gibi durumlarla karşılaşılabilir.
Regl süresinde uzama meydana gelebilir. Eğer trombosit sayısı 10000’in altına inerse vücutta kendiliğinden gelişen küçük veya büyük çaplı morartılar görülebilir. Böyle bir durumla karşı karşıya kaldıysanız, risk taşıyan spontan kanamalara (beyin kanaması gibi) karşı doktora bu durumu bildirmenizde fayda vardır.
Bazı insanlar çok fazla trombosit üretir ve trombosit sayısı 500.000'den 1 milyondan fazla olabilir.
Trombosit sayılarınız yüksek veya düşükse ne olur?
Anormal trombositler veya anormal trombosit sayılarıyla ilişkili tıbbi durumlar:
Trombositopeni
Bu durumda, kemik iliğiniz çok az sayıda trombosit yapar veya trombositler yok edilir. Trombosit sayınız çok düşük olursa cilt altında çürük, vücut içinde iç kanama veya kanamanın durmadığı bir kesik veya burun kanaması yoluyla vücudun dışında kanamalar meydana gelebilir. Trombositopeni, çeşitli ilaçlar, kanser, böbrek hastalığı, gebelik, enfeksiyonlar ve anormal bir bağışıklık sistemi gibi birçok rahatsızlıktan kaynaklanabilir.
Trombositemi
Bu durumda, kemik iliğiniz çok fazla trombosit yapar. Trombositemisi olan insanlar 1 milyonu aşan trombosit sayılarına sahip olabilir. Semptomlar, beyne veya kalbe kan tedarikini bloke eden kan pıhtılarını içerebilir. Trombositeminin nedeni bilinmemektedir.
Trombositoz
Bu, çok fazla trombositten kaynaklanan bir başka durumdur. Ancak trombosit sayıları trombositemide olduğu kadar yüksek değildir. Trombositoz daha sık görülür ve anormal kemik iliği kaynaklı değildir. Vücutta kemik iliğini daha fazla trombosit elde etmeye teşvik eden başka bir hastalık veya durumdur.
Nedenler arasında enfeksiyon, iltihaplanma, bazı kanser türleri ve ilaçlara karşı verilen reaksiyonlar bulunur. Belirtiler genellikle ciddi değildir ve altta yatan durum düzelince trombosit sayısı normale döner.
Trombosit disfonksiyonu
Trombosit sayısı normal olduğu halde zayıf trombosit fonksiyonuyla ilişkili nadir görülen hastalıklar vardır. Trombosit sayısı normal olsa da bu durumda trombositler normal şekilde çalışmazlar. Aspirin gibi bazı ilaçlar normal trombosit fonksiyonunu inhibe edebilir. Hangi ilaçların trombosit işlevini etkilediğini bilmek ve bu ilaçları alırken kanama riskinin arttığını bilmek önemlidir.
Trombositler kanınızdaki minik fakat önemli hücrelerdir ve vücudunuz kanamayı kontrol altına alır. Kolay morarma, kanamayı sürdüren bir kesik veya sık karşılaşılan burun kanamaları gibi belirtilere sahipseniz, sağlık uzmanınıza bilgi verin. Trombosit sayılarınızın normal olup olmadığını öğrenmek için ihtiyacınız olan tek şey basit bir kan testidir.