Kanada tarihinde ender görülen anlardan birinde, Başbakan Justin Trudeau bağımsız kamu soruşturması için Olağanüstü Hal Yasası komisyonunun önünde ifade verdi. Soruşturmanın nedeni, Bu yılın Ocak ve Şubat aylarında Ottawa’yı kilitleyen kamyoncu eylemlerine karşı uygulanan olağanüstü hal yetkilerinin meşru olup olmadığıydı.
Trudeau soruşturma karşısında sıkı durdu. Olağanüstü yetkilerin kullanılmasının “kaçınılmaz” olduğunu savunan Kanadalı lider, protestocularla müzakere etmenin mümkün olmadığını söyledi. “Onlar seslerinin duyulmasını değil, itaat istiyorlardı,” diyen Trudeau, şiddet tehdidine ve polisin yetersizliğine de dikkat çekti.
Kanada Başbakanı, olağanüstü yetkileri kullanma tercihinde “tamamen huzurlu ve kendinden emin olduğunu” da sözlerine ekledi. Şimdiki haline 1980’lerde kavuşan Olağanüstü Hal Yasası, bu haliyle daha önce hiç kullanılmamıştı.
Konvoy avukatlarından biri, Trudeau’ya, “Siz ve hükümetiniz kendi yurttaşlarınızdan ne zaman bu kadar korkmaya başladınız?” diye soruduğunda, Kanadalı şu cevabı veriyordu: “Korkmuyorum ve korkmuyoruz.”
Kamyonculara ne yapılmıştı?
“Özgürlük Konvoyu” adı altında örgütlenen kamyoncular, COVID-19 aşı zorunluluğunu ve kamusal kısıtlamaları protesto için başkent Ottawa’yı kilitlemişti.
Mesele, ABD sınırından geçen kamyonculara yönelik aşı muafiyetinin sınırın her iki tarafında da sona ermesi ve sınırdan geçmek için aşı zorunluluğunun getirilmesiydi. Kamyoncular, COVID-19 aşı zorunluluğunun kaldırılması gerektiğini söylüyorlardı.
29 Ocak’ta başlayan eylemler, 11 Şubat’ta Joe Biden-Justin Trudeau görüşmesinin ardından yeni bir safhaya geçti. Üç gün sonra, Kanada hükümeti Olağanüstü Hal Yasası’nı uygulamaya başladı.
Yasa, hükümete toplantıları engelleme ve federal güçleri yerel polise yardım için gönderme hakkı tanıyordu. Daha ötesinde ise, “konvoyu desteklediğine inanılan” insanların banka hesaplarını geçici olarak dondurma hakkı tanınıyordu. Hükümet bu yetkisini de kullandı.
ABD ve bankaların baskısı işe yaramış
Komisyon önünde ifade veren kabine üyelerinden Finans Bakanı Chrystia Freeland, protestolar esnasında Kanada’nın “tehlikeli bir an” ile karşı karşıya kaldığını savundu. Freeland’in kastettiği, kamyoncuların blokajının ABD ile hayati ticaret koridorunun kapatmasıydı.
Trudeau ise daha da ileri gitti ve eylemler sırasında ABD Başkanı Joe Biden’a, Kanada’nın “güvenilir bir ortak olmaya devam edeceğine” dair güvence vermeye çalıştığını söyledi.
Chrystia Freeland, Biden’ın ekonomi danışmanlarından Brian Deese ile 10 Şubat’ta yaptığı telefon konuşmasını “belirleyici” bir an olarak nitelendirdi. Deese, blokajın 12 saat içerisinde sonlanmaması halinde ABD’nin kuzey doğusundaki tüm otomotiv fabrikalarının kapanacağını söyledi.
13 Şubat’ta ise, yani Olağanüstü Hal Yasası’nın uygulanmasından bir gün önce, Kanada’nın üst düzey banka CEO’larıyla yapılan görüşme de ABD’nin endişelerini doğrular nitelikteydi.
CEO’lar, protestoların Kanada’nın saygınlığını riske attığını düşünüyorlardı. Bir CEO, ABD’de bir hafta geçirdiğini ve protestolar nedeniyle Kanada’nın komşusu nezdinde “şaka” gibi göründüğünü söylüyordu. CEO’lar, yürürlükte yasaların yetersizliğinden dem vuruyor ve protestocu örgütleyicilerinin mali desteğini kesmek için tavsiyelerde bulunuyorlardı.
Hatta ismi verilmeyen bir CEO, hükümetin protestocuları “terörist” ilan ederek bu sayede hızlı hareket etmesini istedi. CEO’lardan birinin ikna etmeye çalıştığı bir yabancı yatırımcının Kanada’ya “muz cumhuriyeti” demesini “içler acısı” diye nitelendiren Freeland ilginç bir tavsiyede de bulunmuş. “Yabancı yatırımcının İngiliz olması durumunda ona Brexit’i hatırlatın, Fransız olması durumunda Sarı Yelekliler hatırlatın, Almansa şu anda Rusya’yı ne kadar kötü idare ettiklerini hatırlatın.”
‘Kaç tank istiyorsun?’
Komisyon soruşturması kapsamında, bakanların kendi aralarındaki mesajlaşmalarının elde edilmesi de şok edici sözleri gözler önüne serdi.
Kamu Güvenliği Bakanı Marco Mendicino ile Adalet Bakanı David Lametti arasındaki telefon mesajları bunun bir örneği. 2 Şubat’ta Mendicino’ya yazan Lametti, “Polisin harekete geçmesini sağlaman lazım. Ve gerekirse CAF’yi [Kanada Silahlı Kuvvetleri],” diyordu. Mendicino’nun cevabı ise şu “şaka”dan ibaret: “Kaç tank istiyorsun?”
İkili, daha sonra Ottawa polis şefinin de yetersizliğinden ve düzeni sağlayamamasından yakınıyor. Mesajlar, Adalet Bakanı’nın daha 30 Ocak’ta Olağanüstü Hal Yasası’nı uygulamayı düşündüğünü gösteriyor. Lametti, bunun için “Yalnızca ihtiyatlıydım” diyor.
İstihbarat şefinin Trudeau’ya tavsiyesi
Soruşturma sırasında ortaya çıkan bir başka gerçek de, Olağanüstü Hal Yasası’nın kullanılmasını Kanada hükümetine tavsiye eden ismin Kanada Güvenlik İstihbaratı Servisi (CSIS) şefi David Vigneault olduğu.
Komisyona ifade veren Vigneault, kamyoncuların eyleminin CSIS Yasası yapsamında bir ulusal güvenlik tehdidi oluşturmadığını ama yine de Olağanüstü Hal Yasası’nın gerekli olduğunu söyledi.
Medya anlatısını kontrol
Öte yandan Kanada hükümetinin kamyonculara karşı medya anlatısını nasıl belirlemek istediği de ortaya çıktı. Trudeau’nun danışmanı Mary-Liz Power, Kamu Güvenliği Bakanlığı’nın iletişim direktörü Alexander Cohen’e yolladığı bir mesajda, kamyoncuların protestosunun ABD’deki 6 Ocak 2021 eylemlerine benzeyeceğine ilişkin bir medya stratejisi belirleniyor.
Power, Cohen’le yaptığı bir başka mesajlaşmada da küresel ve diğer medya organlarının bazı haberler üzerine çalıştığını söylüyor. Gerçekten, Kanada’nın en büyük medya kuruluşlarından Global News 25 Ocak’ta şu başlığı atıyordu: “Aşırı sağcı gruplar kamyoncu protestolarının Kanada’nın ‘6 Ocak’ı olmasını umuyor.”
ABD’de iki kişi, Rusya’nın VTB bankasının yaptırımları delmesine yardım ettikleri iddiasıyla tutuklandı
ABD makamlarının, Rusya’nı VTB Bankası yöneticisi Andrey Kostin’in yaptırımları delmesine yardımcı oldukları iddiasıyla iki kişiyi tutukladığı öğrenildi.
Reuters ajansının haberine göre ABD Adalet Bakanlığı, New York’taki bir mahkemede dosyalanan ilgili belgeleri yayımladı.
İddiaya göre Kostin’in iki ortağı Vadim Wolfson ve Gannon Bond ABD’de tutuklandı. Yetkililerden, 2018 yılında kısıtlamalar getirilen Kostin’e ait olduğu iddia edilen Colorado’daki gayrimenkullerle ilgilendikleri gerçeğini gizlediler.
ABD Hazine Bakanlığı, Kostin’i Washington’un kendisine ait olduğuna inandığı Aspen’deki yatlar ve gayrimenkuller konusunda kara para aklama ve yaptırım ihlalleriyle suçluyor.
Soruşturmaya göre Kostin, Wolfson ve Bond mülkü 12 milyon dolara satmaya çalıştı.
Buna ek olarak Columbia Bölge Mahkemesi, ABD makamlarının Rus ve İsviçre vatandaşlığına sahip bir iş insanı olan Vladislav Osipov’u yaptırımların delinmesini ve kara para aklanmasını kolaylaştırmakla suçladığı davanın üzerindeki gizliliği kaldırdı.
Habere göre, söz konusu eylemler Rus iş insanı Viktor Vekselberg’e ait Tango yatının ‘sahipliği ve işletilmesi’ ile ilgili.
Perşembe günü ABD Dışişleri Bakanlığı, 52 yaşındaki Osipov hakkındaki bilgiler için 1 milyon dolara kadar ödül koydu. Osipov, hakkında Kasım 2022’de dolandırıcılık, ABD yaptırımlarını delme, ülke makamlarını dolandırmak için komplo kurma ve kara para aklama gibi 17 suçlama yöneltildi.
Suçlamalar, ABD Adalet Bakanlığı’na bağlı bir çalışma grubu tarafından, yaptırımlara tabi Rus varlıklarını tespit etmek ve bunlara el koymak amacıyla hazırlandı.
Washington Post‘a göre, el konulan Rus varlıklarının yaklaşık 6 milyon doları, esas olarak Ukrayna Silahlı Kuvvetlerine yardım sağlamak üzere Kiev’e transfer edildi.
ABD, Rusya’da ‘500’den fazla hedefe’ yaptırım uygulayacak
ABD Hazine Bakan Yardımcısı Wally Adeyemo, Washington yönetiminin Rusya’nın Ukrayna’ya dönük askeri müdahalesinin ikinci yıldönümü münasebetiyle 23 Şubat Cuma günü ‘500’den fazla hedefe’ yaptırım uygulayacağını söyledi.
Reuters haber ajansına mülakat veren Adeyemo, “Yarın sadece ABD olarak yüzlerce yaptırım açıklayacağız, bu eylemleri gerçekleştirenin sadece Amerika olmadığını hatırlamak önemli,” ifadelerini kullandı.
Diğer ülkelerle ortaklaşa atılacak adımın Rusya’nın savunma sanayisini ve istediği mallara erişimini kolaylaştıran üçüncü ülkelerdeki şirketleri hedef alacağını belirten Adeyemo, “Yaptırımlar ve ihracat kontrolleri Rusya’yı yavaşlatmaya ve Ukrayna’da istedikleri gibi savaşmalarını zorlaştırmaya yöneliktir,” dedi.
Ayrıca yetkili, “Ama nihayetinde Ukrayna’ya hız kazandırmak ve kendilerini savunabilmelerini sağlamak için Kongre’nin Ukrayna’ya ihtiyaç duyduğu kaynakları ve silahları sağlamak üzere harekete geçmesi gerekiyor,” diye konuştu.
Öte yandan uzmanlar, yaptırımların Moskova’nın saldırılarını durdurmak için yeterli olmadığı konusunda uyarıda bulundu.
Eski bir Ulusal Güvenlik Konseyi yetkilisi olan Peter Harrell, “Kongre’nin Ukrayna’ya ek askeri yardım için ne yapacağı, yaptırımlar konusunda yapabilecekleri her şeyden çok ama çok daha önemli olacaktır,” değerlendirmesini yaptı.
ABD Hazine Bakanlığı, aralık ayında Rusya ekonomisinin yaptırımlardan etkilendiğini ve 2022 yılında yüzde 2,1 oranında daraldığını öne sürmüştü.
Bakanlığın yaptırımlardan sorumlu baş ekonomisti Rachel Lyngaas, Hazine’nin internet sitesinde yaptığı açıklamada, Rusya ekonomisinin daha önce tahmin edilenden yüzde 5 daha küçük olduğunu savunmuştu.
Yine de Rusya ekonomisi beklentilerin üzerinde bir performans gösterdi. 2023’teki yüzde 3,0’lık güçlü büyümenin ardından Uluslararası Para Fonu (IMF), ocak ayında 2024 için yüzde 2,6’lık bir büyüme tahmininde bulunmuştu.
WSJ: SpaceX, Amerikan askeri kurumlarıyla bağını derinleştiriyor
Wall Street Journal’da (WSJ) yer alan habere göre Elon Musk’ın şirketi SpaceX, ABD istihbarat ve askeri kurumlarıyla bağlarını derinleştiriyor. WSJ, SpaceX’in en az bir büyük gizli sözleşme kazandığını ve ulusal güvenlik müşterileri için Starshield adlı gizli bir uydu programını genişlettiğini aktarıyor.
WSJ’nin gördüğü belgelere göre şirket 2021’de ABD hükümetiyle 1,8 milyar dolarlık gizli bir sözleşme imzaladı. SpaceX, belgelerde sözleşmeden elde edilen fonların önümüzdeki yıllarda gelir bileşiminin önemli bir parçası olmasının beklendiğini söyledi. Hükümetteki müşterisinin adını ise açıklamadı.
WSJ’ye göre anlaşmanın büyüklüğü ve gizliliği, uzay endüstrisinde baskın bir güç olan SpaceX ile ulusal güvenlik kurumu arasında artan bir karşılıklı bağımlılığı gösteriyor.
Musk’ın gizemli şirketi Starshield: Pentagon ve istihbaratın göz bebeği
SpaceX’in ABD savunma kurumları ile yaptığı çalışmalar, uzun süredir gizli ve askeri uyduları fırlatmayı içeriyor. Pentagon, Ukrayna ordusuna SpaceX’in Starlink geniş bant internet hizmetiyle vererek Musk ile işbirliği yapıyor.
SpaceX’in hükümet içindeki müşterileri için özel olarak tasarlanan ve liderleri arasında eski bir Hava Kuvvetleri generalini sayan Starshield birimi hakkında daha az şey biliniyor. Starshield, onlarca Pentagon ortağına iletişim hizmetleri sağlamak için geçen ağustos ayında ordudan 70 milyon dolarlık bir anlaşma kazandı. Bununla birlikte, grup büyük ölçüde kamuoyundan uzak bir şekilde faaliyet gösterdi.
Şirketin başkanı Gwynne Shotwell geçen mayıs ayında katıldığı bir etkinlikte, “Halka açık bir forumda ne söyleyebileceğimden asla emin olmadığımda, ağzımı kapatmaya meyilliyim. Ancak istihbarat topluluğu ile SpaceX arasında çok iyi bir işbirliği olduğunu söyleyebilirim,” demişti.
SpaceX, 2022’nin sonlarında kamuoyuna açıklanan bir web sayfasında Starshield’ı güvenli iletişimi yönetebilen, dünya hakkında veri yakalayabilen veya yörüngedeyken hükümet için sensörler veya diğer gözlem araçlarını taşıyabilen uydular olarak tanımladı.
Starshield’ın çevrimiçi iş ilanları, çok gizli izinlerin yanı sıra Savunma Bakanlığı ve istihbarat topluluğuyla çalışma deneyimine sahip kişileri arıyor.
Musk’ın yükselişi gizli bir istihbarat sözleşmesi ile başladı
İlan edilen bir pozisyon için aranan kişinin, Starshield’ı Pentagon’un muharip komutanlıklarında (dünya çapındaki askeri operasyonları veya ulaşım ve siber güvenlik gibi belirli işlevleri denetleyen bölümler) temsil etmesinin gerektireceği söyleniyordu.
SpaceX, kuruluşundan bu yana ulusal güvenlik kuruluşlarıyla çalıştı. Musk, şirketi 2002 yılında kurduktan kısa bir süre sonra, açıklanmayan bir ABD istihbarat müşterisiyle bir lansman sözleşmesi kazandı. Daha sonra SpaceX, askeri kurumlar ve casus kurumları için düzenli uydu fırlatmaları yapmaya başladı.
Şirket ayrıca, uydu teknolojileri için önemli ulusal güvenlik müşterileri kazandı. WSJ’nin ‘konuya aşina kişiler’den aktardığına göre, bu tip müşteriler arasında Ulusal Keşif Ofisi (NRO) de var.
NRO, federal hükümetteki ulusal güvenlik ve sivil kurumları desteklemek için uydu verilerini kullanan farklı Pentagon şubelerinden ve Merkezi İstihbarat Teşkilatı’ndan (CIA) personel bulunduruyor. Kurumun varlığı 1992 yılına kadar devlet sırrıydı. NRO’nun SpaceX’in hangi uydu teknolojisini kullandığı belirlenemedi.
Komutanlar güçlü ama büyük uydular yerine hızlı yapılan ‘uydu sürüleri’ istiyor
Elon Musk ve şirketlerinin istihbarat ve ordu kurumlarıyla işbirliği geliştirmesinde şirketin önemli yöneticilerinden Gwynne Shotwell’in başrol oynadığı da haberde verilen bilgiler arasında.
Konuya aşina olan kişiler, 2020’de Hava Kuvvetlerinden general olarak emekli olduktan sonra SpaceX’e katılan Terrence O’Shaughnessy’nin Starshield’de üst düzey bir rolü olduğunu söylüyorlar. Bir ticaret grubunun web sitesinde yayınlanan bir biyografi, onu ‘SpaceX ile ilgili konularda Elon Musk’ın Kıdemli Danışmanı’ ve şirketin Özel Programlar Grubunun başkan yardımcısı olarak tanımlıyor.
Uydular, ABD ulusal güvenliğinde, füze fırlatmalarını takip etmede ve güvenli iletişim sağlamada önemli bir rol oynuyor. Bazı Pentagon uzay departmanı liderleri, inşa edilmesi ve fırlatılması on yıl sürebilecek güçlü ama büyük uydular sipariş etmekten uzaklaşmak istiyor. Onların yerine, şirketlerin diğer sistemler arızalandığında çevrimiçi kalabilecek uydu sürülerini hızlı bir şekilde başlatmalarını istediklerini söylüyorlar. Yetkililer, önümüzdeki yıllarda agresif bir askeri ve casus uydu fırlatma programı planlıyorlar.
Putin’den Biden’ın küfrüne yanıt: Bana ‘aferin’ diyecek hali yoktu
G20: İsrail-Filistin çatışmasına sadece iki devletli çözüm cevap veriyor
Japonya, ABD ve Güney Kore, Kuzey Kore ile başa çıkmak için işbirliği konusunda anlaştı
Netanyahu’nun “ertesi gün” planı: Adı konmamış işgal
Gazze; Suudi Arabistan ve İran normalleşmesini test ediyor
Çok Okunanlar
-
GÖRÜŞ2 hafta önce
Lenin ve milli mesele
-
DÜNYA BASINI2 hafta önce
Merkel’in askeri danışmanı Erich Vad: Ukrayna’nın kaderi Washington ve Moskova’da belirlenecek
-
GÖRÜŞ6 gün önce
Steadfast Defender-24 bize ne anlatıyor?
-
DÜNYA BASINI1 hafta önce
Tarihçi Niall Ferguson: Üçüncü Dünya Savaşı’nın yaşanmayacağını düşünüyorsanız yanılıyorsunuz
-
GÖRÜŞ1 hafta önce
Putin’in mülakatı Kolektif Batı’yı zor duruma soktu
-
ASYA4 gün önce
Japonya’da Kürt Göçmen krizi nasıl başladı?
-
GÖRÜŞ2 hafta önce
Jaishankar’ın ‘Why Bharat Matters’ kitabına bir bakış
-
DÜNYA BASINI7 gün önce
Beş grafikte Avrupa’nın sanayisizleşmesi