Windows sürümleri dendiğinde muhtemelen aklınıza hemen Home veya Pro sürümleri gelir. Farklı olsa da, Windows sürümlerini ayıran başka bir faktör var: 32-bit ve 64-bit.
32-bit ve 64-bit terimlerini duymuş olabilirsiniz, ancak bunları gerçekten anlamadığınızı düşünüyorsunuz. Bu gösterimlerin nereden ve bilgisayar deneyiminiz için ne anlama geldiklerine bir göz atalım.
Bit Sayısı Nasıl Belirleniyor?
Bilgisayarınızın mimarisinin 32-bit veya 64-bit olup olmadığı, bilgisayarınızdaki işlemciye (merkezi işlem birimi veya CPU da denir) bağlıdır. Şu anda, bilgisayar işlemcilerinin çoğunluğu bu iki kategoriden birine giriyor. 64-bit işlemciler, çok daha fazla bilgi tutabildiklerinden ve bu bilgileri işleyebildiklerinden 32-bit’lik benzerlerinden daha üstündür.
İkisi arasındaki farkların büyüklüğünü anlamak için, ikili sayı sistemi hakkında biraz bilgi sahibi olmalısınız. Her bir basamakta on basamağa sahip olan ondalık sistemimizin aksine, ikili sayı sistemi yalnızca iki basamağa yani 0 veya 1’e sahiptir.
Böylece 32-bit bir sayı 2^32 veya 4,294,967,296 adrese sahiptir. Tersine, 64-bit bir sayı 2^64 veya 18.446.744.073,709.551.616’dır. Yaklaşık 4 milyar bayt (yaklaşık 4 gigabayt) ile yaklaşık 18 kentilyon baytı (yaklaşık 18 milyar gigabayt) karşılaştırmak farkı sergiliyor.
Microsoft, Windows’u hem karşıdan yüklediğinizde hem de kurduğunuz sırada seçebileceğiniz 32-bit ve 64-bit sürümlerini sağlar.
Windows Nasıl Ayırt Ediyor?
64-bit işlemci kullanıyorsanız, yararlanmak için Windows’un 64-bit sürümünü de kullanmanız gerekiyor. Windows’un 32-bit sürümleri 64-bit işlemcilerde çalışır, ancak fazladan güç kullanamazlar. 32-bit işlemciler üzerinde 64-bit bir Windows sürümünü yükleyemezsiniz, ancak 64-bit Windows 32-bit yazılımlarla geriye dönük olarak uyumludur.
Windows’daki bu farkı farkedebileceğiniz iki yer var. Birincisi, Windows’un 32-bit bir sürümü yalnızca en fazla 4 GB RAM (veya daha az) kullanabilir. Bu nedenle, Windows’un 32 bit’lik bir kurulumunda bilgisayarınıza 16 GB’lık RAM yerleştirirseniz, aslında 4 GB’dan fazlasını kullanamayacağınızı unutmayın.
Farkı görebileceğiniz diğer yer ise Program Files klasörüdür. Windows’un 32-bit sürümünde, uygulamalar yalnızca Program Files klasörüne yüklenecektir. Ancak, 64-bit sistemlerde ek bir Program Files (x86) klasörü bulunur. Bunun nedeni, 32-bit’lik bir mimari için yazılımın yazılmasının 64-bit’lik bir sistem için yazılmasından çok farklı olmasıdır.
Programların, çalışabilmeleri için DLL dosyaları gibi paylaşılan bazı bilgileri kullanması gerekiyorsa doğru Program Files dizinine bakmaları gerekiyor. İşte bu yüzden Windows bunları ayrı tutar. Windows’ta 32-bit’e x86, 64-bit’e x64 adı verildiğini unutmayın.
Aşağıda 32-bit ve 64-bit sistemlerin avantajlarıyla ilgili İngilizce dilinde bir video yer almaktadır.
Windows 3.1 gibi eski Windows sürümleri, 16-bit yazılım çalıştırırdı. Windows’un 32-bitlik sürümleri bu eski programlarla geriye dönük olarak uyumludur. Ancak, 64-bit bir makineniz varsa, daha eski 16-bit yazılımı çalıştıramazsınız. 32-bit bir işletim sistemine benzetmek zorunda kalacaksınız.
32-bit ve 64-bit Programlar
Bazı yazılımları yüklediğinizde, 32-bit veya 64-bit sürüm olup olmadığı geliştiricisine göre değişmektedir. Bazı geliştiriciler yalnızca 32-bit’lik bir sürüm sunar, bazen seçmenize izin verirler ve bazıları sizin için doğru sürümünü otomatik olarak yükler. Windows’un 64 bit sürümünü çalıştırıyorsanız, mümkün olduğunca 64-bit programlar yüklemeniz gerekir.
Google Chrome ile bir test yapılmıştır. x64 sürümleri hız olarak muhtemelen sizi etkilemeyecektir. Ancak, artan 64-bit mimarisi güvenliğinden yararlanırlar ve x86 benzerlerinden daha istikrarlı ve etkili olabilirler.
Satıcıların veya geliştiricilerin indirme sayfalarındaki sürümler (Versions veya Editions) bağlantılarına göz atıp 64-bit’lik bir sürüm olup olmadığını kontrol edin. 32-bit yazılım herkes için çalıştığı için anlaşılır bir şekilde çoğu satıcının varsayılanıdır. Elbette, 32-bit bir sistemdeyseniz, sizin için yalnızca 32-bit yazılım çalışacaktır.
Hangi Sürümü Çalıştırıyorum ve Yükseltebilir Miyim?
Windows’un 32-bit ve 64-bit sürümleri hakkındaki tüm ayrıntılardan bahsettiğimize göre, hangi sürümü kullandığınızı öğrenebiliriz.
Bunu yapmanın birçok yolu var, ancak en kolay olanı Sistem penceresini açmaktır. Windows 8 veya Windows 10’da Başlat butonuna sağ tıklayın ve Sistem’i seçin. Windows 7 veya daha önceki sürümlerde, Bilgisayar’a sağ tıklatın ve Özellikler’i seçin. Bu menüyü açmak için Windows (klavyenizde pencere simgesi olan) + Pause tuşlarını da kullanabilirsiniz.
Burada, Windows sürümünün Home, Pro veya başka bir sürüm olup olmadığı gibi bilgisayarınızla ilgili temel bilgileri göreceksiniz. Sistem türü altında Windows, işletim sisteminizin ve işlemcinizin 64-bit olup olmadığını size söyleyecektir. Bilgisayarınızdaki RAM miktarını burada da görebilirsiniz. 32-bit bir sistemde, 4 GB’ın üzerinde RAM var ise sadece 4 GB kullanılabilir gibi bir şey yazacaktır.
İşlemciniz ve işletim sistemi bit boyutlarınız uyuşmalıdır, ancak uyuşmazlarsa yeni sürüme yükseltebilirsiniz. 64-bit bir işlemci üzerinde Windows 10’ün 32-bit bir sürümünü çalıştırıyorsanız, 64-bit Windows’a geçmenizi öneriyoruz. 32-bit’lik bir işlemcide Windows’un 32-bit’lik bir sürümünü çalıştıran arkadaşlarımız, yeni sürüme geçiş yapamaz; 64-bit’ten yararlanmak için yeni bir makine satın almanız gerekecek.
Son birkaç yılda üretilen bilgisayarlar bir 64-bit işlemci ve bir 64-bit Windows içermelidir.
Yeni Standart
64-bit bilgisayar kullanımı yeni bir standart haline geldi, ancak buraya kadar zorlu bir yoldan geçti. Windows XP’nin 64-bit sürümleri mevcut olsa da, uyumluluk sorunlarıyla başa çıkmak bir baş ağrısıydı, bu yüzden birçok kişi bunu kullanmadı. 64-bit sistemlerin kullanımı Windows 7’ye kadar çok popüler hale gelmediğini söyleyebiliriz. Ancak günümüzde Windows 10 ile yaygınlaşmaya devam ediyor.
Aşağıda Windows XP 32-bit ve Windows XP 64-bit sürümlerini karşılaştıran bir video yer almaktadır.
İşlemciler (CPU) ilk tasarlandığında anlaşılmaz bir miktarda olan 4 GB RAM, günümüzde hafif sistemlerde hala kullanılabilir bir bellek miktarı. Ancak, bileşen fiyatları düşmeye devam ederken, alt sınıf makineler daha fazla RAM ile birlikte piyasada yerini alıyor. Bunun sonucunda 32-bit sistemler nihayetinde kullanılamaz duruma gelecektir.
Bu da, geliştiricilerin 64-bit yazılım geliştirmeye odaklanmalarını sağlayacak ve bu yazılım çok uzun süre standart olacaktır. Muhtemelen bunun sınırına yakında ulaşamayacağız.
Windows’un 32-bit sürümünü mü yoksa 64-bit sürümünü mü kullanıyorsunuz? Yazımıza eklemek istedikleriniz var mı? Yorumlarda belirtebilirsiniz.