This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
https://tr.scribd.com/doc/56740672/arz-yanl%C4%B1-iktisat
04/09/2014
text
original
1970’li yıllarda ortaya çıkan stagflasyon olgusu karşısında Keynesci reçetelerin geçersiz olduğunu savunan bir diğer yaklaşım arz yanlı yaklaşımdır. Arz yanlı iktisat, üretime (arza ) yönelik ilkeleri yeniden gündeme getirmeyi amaçlamaktadır. Diğer bir ifadeyle, gerçek gelir ve arz arasındaki ilişki üzerinde durulmuştur. Buna göre, bir ekonomide gerçek gelirin artışı, arzın artmasına bağlı olmakta, vergi indirimi politikası ile bu ilişki etkilenebilmektedir. Bu görüş 1970’lerden sonra özellikle ABD ‘de dönemin başkanı Ronald Reagan yönetiminin başta olduğu yıllarda büyük ilgi görüp, uygulama alanı bulduğu için ‘Reaganomics’ olarak da adlandırılmıştır. Arz Yanlı İktisat, Keynesyen iktisadın toplam talebi ön plana alan yaklaşımına tepki olarak ortaya çıkmış ve arz koşullarının daha önemli olduğunu ileri sürmüştür. Arz Yanlı İktisat yaklaşımı, iktisadi hayatta rekabetin ve teknolojik yeniliklerin geliştirilmesi için daha az devlet düzenlemesi ve özel sektöre daha fazla imkan tanımak için kamu ekonomisinin boyutlarının küçültülmesi gereği üzerinde durulmuştur. Arthur Laffer Arz Yanlı İktisadı şu şekilde tanımlamaktadır: " Arz Yanlı İktisat, klasik iktisadın modern tarzda ifadesinden başka bir şey değildir." ("Analyzing Supply-Side Economics: A Symposium", Halistones, 1982; 69). Diğer bir iktisatçı Bruce Bartlett ise yaptığı tanımlama ile Arthur Laffer’in görüşlerini paylaşmaktadır: "Bir çok yönden arz-yönlü iktisat, klasik iktisadın yeniden keşfedilmesinden başka bir şey değildir." (Bartlett, 1981; 1). Arz Yanlı İktisadın ekonometrik analizini yapan Michael Evans daha bilimsel bir yaklaşımla; "Ekonominin prodüktif kapasitesini etkileyen faktörleri inceleyen bir iktisat dalı..." şeklinde bir tanım vermektedir (Evans, 1983; 19-20). Evans, dengeli bir Arz Yanlı İktisat politikasının başlıca şu iktisat politikalarını içerdiğini belirtmektedir (Evans, 1983; 20): Şahsi ve kurumlar gelir vergilerinde indirim, Vergi indirimlerine paralel olarak kamu harcamalarının indirilmesi, Yasal-kurumsal serbestleşme politikası. Evans’a göre bu politikaları içerecek bir Arz yanlı program, yüksek prodüktivite ve ekonomik büyüme ile düşük enflasyonu sağlayacaktır. Evans’a göre, Arz Yanlı İktisadın temelini "vergi indirimleri" oluşturmaktadır. Son olarak, diğer tanınmış bir Arz Yanlı İktisatçının tanımını aktaralım. P.C. Roberts’e göre Arz Yanlı İktisat; "teşvikler ve göreli fiyatlar üzerindeki maliye politikası etkilerini inceleyen bir iktisat okuludur" (Roberts, 1984; 314). Bu açıklamalar çerçevesinde şu tanımı yapmak mümkündür: Arz Yanlı İktisat, özellikle vergi indirimleri yoluyla üretimin ve dolayısıyla vergi gelirlerinin pozitif yönde etkileneceğini ve bu suretle ekonomik büyümenin, kaynak kullanımında ve dağılımında etkinliğin sağlanacağını savunan bir iktisadi düşüncedir. Esasen bu tanıma dayalı olarak arz yanlı vergi politikasının temel ilkelerini özetlemek mümkündür.
örneğin üreticiler. yatırıma oranla cari tüketimin fiyatı değişecektir. Dolayısıyla. Örneğin transfer harcamalarının artırıldığını varsayalım. enflasyonu Keynesci politikların teşvik ettiği açık bütçe uygulamaları ile yatırım ve üretimi olumsuz etkileyen yüksek vergiler ile açıklamaktadır. Açık bütçenin enflasyonist olması. transfer harcamalarındaki artışın ortaya çıkardığı etkiyi vergi artışının ortaya çıkardığı etkiye benzetmektedirler. artan kamu harcamalarının borçlanma ile finansmanı halinde ödünç verilebilir fonlar piyasasında faiz oranlarında yükselme meydana geleceği için özel kesim yatırımlarında azalma olacaktır.Kamu harcaması ve Bütçe Politikası Arz Yanlı iktisat. Sermaye birikiminde meydana gelen bu azalma ise. nasıl finanse edildiğine bağlıdır. . enflasyonist olmaktadır. harcamalardan yararlanmak isteyenlerin gelirlerini düşük tutması yönünde teşvike yol açacaktır. 3. Kamu harcamalarının vergi artışı ile finanse edilmesi durumunda ise. Dolayısıyla vergi miktarında meydana gelen artış.Transfer Harcaması Politikası Arz Yanlı iktisadi yaklaşımı benimseyenler. aylaklık yapma gibi vergiye tabii olmayan davranışlara yöneleceklerdir. enflasyon artışı düşük düzeyde seyredecektir. Örneğin.Para Politikası ve Enflasyon Arz Yanlı İktisada göre. ekonominin büyümesine bağlı olarak yavaş ve istikrarlı bir biçiminde artırılmalıdır. Artan bütçe açıkları ise. Bütçe açıklarını finanse etmek için para basılmamalıdır. enflasyonist olacaktır. Bütçe açıkları. Arz Yanlı İktisada göre.para arzı artırılarak finanse edilirse. verimli faaliyetlere girişme yönündeki teşviklerinde azalma meydana gelir. zamanla büyümenin azalmasına neden olacaktır. Açık bütçe uygulamasından dolayı ortaya çıkan enflasyonu önlemek için. Bu durum. Çünkü vergi oranlarının yükseltilmesi durumunda kişilerin kullanılabilir gelirlerinde düşme meydana geleceği için çalışmak ile vergi sonrası gelir arasındaki ilişki zayıflayacaktır. artan kamu harcamaları bütçe açıklarının artmasına yol açmaktadır. Bu durumda. yatırım ve tasarruf yapmanın cazibesi azalacak ve dolayısıyla çalışmaya oranla boş zamanın. çalışmanın. Dolayısıyla transfer harcamalarından yararlanmak isteyen bireylerin. buna uygun bir vergi politikası uygulanırsa. Para arzı artışı. enflasyonist olmaktadır.TEMEL VARSAYIMLARI 1. -Denk bütçe politikası uygulanması -Yatırımın ve üretimin teşvik edilmesi için vergi oranlarının düşürülmesi gerektiğini ileri sürmektedirler. Dolayısıyla para arzı sabit bir oran dahilinde artarken. enflasyonun temel nedeni. üretim. üretimin ya da toplam arzın azalmasına yol açmakta: toplam arzdaki azalma ise. para arzının reel üretim artışında daha yüksek oranda artmasıdır. 2.
tasarruf ve yatırım tercihlerinde azalış gerçekleşir. fiyatlardaki artış da düşük düzeyde gerekleşecektir.Vergi Politikası Arz yanlı iktisatçılara göre. çünkü artan kamu harcamaları bütçe açıklarına. vergi oranları düşürerek üretimi. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir husus. kayıtdışı ekonomide artı gerçekleşmektedir. Dikkat edilirse arz yanlı iktisadın vergi indirimi politikasına vurgu noktası ile Keynesyen iktisadın vurgu noktası . Bütçe açığı ise. 4. 6. harcanabilir gelirde artışa yol açacaktır. kamu harcamalarında azalma olmaz. vergi oranları artırıldığında tüketim tercihlerinde artış. üretimi ve istihdam artırıcı şekilde uygulanırsa. Keynesyenlere göre.para arzı artışı sabit bir düzeyde artarken. . -Vergiler artırılırken. vergi oranları ekonomideki nispi fiyat yapısını bozarak ve üreticilerin tercihlerini değiştirerek kaynak dağılımını bozmaktadır. tasarruf ve yatırım tercihlerinde artış meydana gelirken.Kayıtiçi ve Kayıtdışı Ekonomi:Vergi oranları azaltıldığında kayıtiçi ekonomide artış. 5. vergi oranları artırıldığında boş zaman tercihinde artış. çalışma tercihinde azalış meydana gelmektedir. kayıtdışı ekonomide azalış meydana gelirken. yatırım.Tasarrufun Teşviki Arz yanlı iktisadın temel görüşü kişisel tasarruf ve işletme yatırımın özendirmek için vergi teşvi klerinin kullanılması üzerinde odaklanmıştır. çalışma tercihinde artış meydana gelirken. vergi oranları artırıldığında kayıtiçi ekonomide azalış. Kamu harcamaları artırılmamalı. üretim ve istihdam artışı sağlamak için vergilerin ve kamu harcamalarının birlikte azaltılmasıdır. ise ortaya bütçe açığı çıkar. harcanabilir gelirin fonksiyonu olduğu için harcanabilir gelirdeki artıştan etkilenecektir. bu durumun tersini ileri sürmektedir. vergi politikası tasarruf ve yatırımı teşvik edici. -Tüketim ve Tasarruf: Vergi oranları azaltıldığında tüketim tercihlerinde azalış . Keynesyen politika ise. yatırım ve hasılayı artıracaktır. Doğal olarak ortaya çıkan bu olumsuz faktör sahiplerinin emek ve sermaye arz etme güdüsünü de etkileyecektir. yatırımı ve vergi gelirlerini artırmak mümkündür. Tüketimdeki artış. vergilerde meydana gelen bir azalma. Tüketim. Vergiden dolayı ortaya çıkan nispi fiyat değişmeleri ekonomi üzerinde şöyle bir etkiye neden olacaktır: -Çalışma ve Boş Zaman: Vergi oranları azatlığında boş zaman tercihinde azalış. Diğeri ise. bütçe açıkları ise enflasyona yol açar.Politika Uygulaması Yukarıda ifade edilenlerden çıkarılan iki sonuç vardır. enflasyonu artırır.
faiz oranının düşmesine. -Gelir vergisi oranlarının düşük olması. Arz yanlı iktisada göre. vergi oranlarını düşürerek ekonominin arz cephesini hareketlendirmeyi hedeflerken. Diğer taraftan. Arz yanlı iktisat. 7.Hem kişilerin hem de kurumların tasarruflarındaki artış. borç alama isteklerinin azalmasına neden olur. Vergi Politikası İle Kamu Harcaması Politikasının Karşılaştırılması Keynesyen iktisat. dolaylı olarak da tüketimi. . vergi politikasının hasıla üzerindeki etkisinden daha büyüktür. yatırım miktarının artmasına neden olur. likiditelerinin artmasına. diğer taraftan vergiler özel sektör üretim artışını engelleyici bir unsur olmakta ve ekonomi durgunluğa girmektedir. devlet harcamalarının ekonomi üzerinde meydana getirdiği etkiden daha büyüktür. Tasarruftaki artış. toplu sözleşmeler esasında ücret artış talebini düşük olmasına yol açar.Kurumlar vergisi azaltıldığında yatırımların karlılığı artacak dolayısıyla kurumun tasarruf gücünde artış meydan gelecektir. arz yetersizliğinden dolayı ortaya çıkan enflasyonist baskıyı hafifletir ve enflasyon oranının düşmesine neden olur. üretimi ve istihdamı artırır. bir taraftan kamu sektörü üretimden dışlanmakta. faiz oranlarının düşmesi ve yatırımların artması ile sonuçlanır. . .Enflasyonun azalması. .Enflasyon azalması geliri. . . Bu durum ise. Ayrıca kamu harcaması çarpanının değeri. Bu duruma neden olan etkileşim süreci şu şekilde ifade edilebilir: -Gelir vergisi oranları azaltıldığında kişilerin tasarruf isteği artar. vergi indirimlerinin ekonomi üzerinde meydana getirdiği etki. Keynesyen iktisat toplam talep cephesini harekete getirmeyi planlamaktadır. faiz oranlarını düşürerek yatırımları teşvik eder.farklıdır.Üretimin artması. talebini ve çalışma gayretini artırır. . vergi çarpanının değerinden büyük olduğu için kamu harcaması politikasının hasıla üzerindeki etkisi. gelir vergisindeki azalma emek.Kamu harcamaları azalırken vergiler azalmazsa. . kamu harcamalarında meydana gelen bir artışın kamu harcaması çarpanına bağlı olarak hasılayı artıracağını ileri sürmektedir.Yatırım/GSMH oranının artması ise prodüktiviteyi artırır.
Laffer Eğrisinin ortaya koyduğu mantık 14. Keynesyen makroekonomik aletleri kullanarak farklı noktalara vurgu yaptığı için ‘ Arza Dayalı Maliye Politikası’ olarak da adlandırılır. Çünkü marjinal vergi indirimi nispi fiyat yapısını değiştirir. çalışma arzusunu ve tasarrufları maksimum uyaracak şekilde düzenlenmelidir. Bu durum tek başına maliye politikasının oluşturduğu dürtünün toplam talebi ne ölçüde uyaracağını belirler. Benzer olarak değişik vergi indirimi türlerinin etkileri arasında da çok fark bulunmaktadır. Ortalama vergi oranlarının.Arz Yanlı İktisat. . Neticede Keynesyenlere göre. . . kazanılan her ilave birim gelir üzerine konulan vergidir. ekonomik büyüme amacına yönelik yatırım ve sermaye birikim güdülerinin engellendiği durumda toplam talepteki artışın büyüme ile değil enflasyon ile sonuçlanacağını ileri sürmektedir.Keynesyen iktisatçılar. vergi indirimi yapılması veya harcama artışı yapılması arasında çok fark vardır. vergilerin yükseltilmesinin ekonomiye zarar vereceğini ileri sürerler. vergilerin indirilmesi ile aynı miktarda kamu harcamalarının artırılması arasında bir fark yoktur. kurumlar vergisinin veya gelir vergisinin düşürülmesi sonuç itibariyle far etmez.Arz Yanlı İktisat ise. Vergi indirimleri ve harcamalardaki artışlar. Halkın boş zamanından vazgeçerek çalışmaya. . .8. Çünkü bütçe açıklarının ya borçlanma ya da para basarak finanse edilmesi gerekecektir. Bunun içinde marjinal vergi oranlarında indirim tercih edilmesi gerekmektedir. bütçe açıklarına yol açtığı için. dolayısıyla satın alam gücünü. Dolayısıyla vergi indirimi politikası uygulanırken.Arz Yanlı İktisada göre.Vergi Oranı İle Vergi Hasılatı Arasındaki İlişki Arz Yanlı İktisada göre. arz için herhangi bir şey yapmaz. Arz Yanlı İktisat – Keynesyen İktisadın Karşılaştırılması . Marjinal vergi oranı. 9. . bütçe açığına yol açmaması için harcama politikasına dikkat edilmelidir. talepte meydana gelen bir artışın arzı artıracağını ve böylece ekonomik büyümeyi hızlandıracağını ileri sürmektedir.Keynesyen görüş. Yani ikisi de toplam talebi aynı düzeyde (kg>kt)olmamakla birlikte etkilemektedir. toplam vergi indirimi hacmidir. vergi indirimi politikası. marjinal vergi oranlarının. tüketim ve talebi azaltmaktadır. . tüketimden yatırım vergi teşvikleri yerine. bütün vergi indirimleri aynı sonucu verir. Vergi oranları ile vergi gelirleri arasındaki ilişki Arthur Laffer tarafından ortaya konulan Laffer Eğrisi ile anılmaktadır. karlılık oranını etkileyen kurumlar vergisi oranındaki indirimler lehindedir. vergi oranları ile vergi gelirleri arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. yatırımı. Bunun hangi şekilde yapıldığı önemli değildir önemli olan. Çünkü yükselen vergiler harcanabilir geliri.Arz Yanlı İktisada göre. sadece enflasyonu artırır.Keynesyen iktisada göre.
Vergi indirimi politikasının geçerli olabilmesi için vergi oranlarının optimum oranın üstünde olması gerekir. vergi oranları %100 iken vergi gelirleri sıfırdır. vergi gelirleri azalmaktadır.yy’da İbni Haldun tarafından yazılan Mukaddime adlı II Ciltlik çalışmada da ortaya koyduğu için Haldun – Laffer Eğrisi olarak isimlendirilenlerde bulunmaktadır.Ekonomide vergi oranları C noktasının üstünde ise.Laffer Eğrisi’ne göre. İkincisi. Çünkü Laffer Eğrisi’nin hangi noktasında bulunulduğunu tespit etmek mümkün değildir.C noktası. örneğin D gibi bir vergi oranı söz konusu ise. Bu güçlük ise. . vergi oranı ile vergi geliri arasındaki ilişki belli bir noktaya kadar doğru orantılı daha sonra ters orantılıdır. belli bir noktaya kadar vergi oranları artırıldıkça vergi gelirleri de artmakta ( şekilde C noktası ): bir noktadan sonra vergi oranları artmaya devam ederse. Laffer eğrisi. . vergi indirimlerinin vergi hasılatını azaltmayacağı ve bütçe açıklarını artırmayacağını göstermektedir. uygulanacak politikanın başarı olasılığını düşürmektedir. Birincisi. maksimum vergi gelirinin elde edilmesini sağlayan optimum orandır. Yani. vergi gelirlerinin sıfır olduğu iki düzey vardır. Çünkü devlet elde edilen gelirin tamamını vergi olarak aldığı için üretim ve yatırım yapmaktan vazgeçilecektir. Ancak bu optimum vergi oranını tam olarak tespit etmek oldukça zordur. vergi oranları sıfırken hiç vergi alınmayacağı için vergi gelirleri sıfırdır. Bu durumu şu şekil yardımıyla göstermek mümkündür -Laffer Eğrisi’ne göre.( şekilde C noktasından sonra ) . vergi oranlarını C noktasına kadar düşürerek vergi hasılatını artırmak mümkündür. Şekilde görüldüğü gibi Lafffer Eğrisi’nin ortaya çıkabilmesi için vergi .
Tersine. yani. vergi oranlarında meydana gelen bir azalma net ücreti artıracağı için çalışma.dolayısıyla C noktasından sonra vergi oranları artırıldığında net ücret azaldığı için alışma yerine boş zaman ikame edilecektir. Vergi oranlarında bir yükselme olması durumunda kişilerin eski gelir düzeylerini koruyabilmek için daha fazla çalışmak zorunda kalmasına vergilemenin gelir etkisi denilmektedir. Bu durum ikame etkisini ifade etmektedir. C noktasının solundaki bir alanda vergi oranları artırıldığında eski gelir seviyesini korumak isteyen kişiler. -Vergi indirimleri sonucunda oraya çatışan iki etki çıkmaktadır. gelir azaldıkça talebi azalan bir normal mal olarak düşünülebilir. net ücret azalttığı için boş zaman çalışmaya ikame edilecektir. Vergi oranlarında meydana gelen bir artış. -Vergi oranları C noktasında veya onun altında B gibi bir noktada ise. boş zamana ikame dilecektir. ikame etkisi. Çünkü vergi oranlarını düşürerek. Tersine C noktasının sağında bir alanda vergi oranları C noktasına kadar düşürüldüğünde. Arz Yanlı İktisadı savunanlar. ikame etkisine ağırlık vermektedirler. Ancak indirim bu orandan daha geniş tutulursa. boş zaman talebinin azalmasına yol açacaktır. Boş zaman gelir artıkça talebi artan. -Vergi. gelir etkisine bağlı olarak daha ok çalışmak durumunda kalacaklardır. Boş zaman normal mal olarak düşünüldüğünde harcanabilir gelirde meydana gelen azalma. Bu durumda gelir etkisi şu şekilde ifade edilebilir. belli miktardaki bir harcanabilir gelire ulaşmak için gerekli olan çalışma süresini azaltacağından çalışmak yerine boş zaman talebinde artış meydana gelecektir. C noktasının solundaki alanda marjinal vergi oranları düşürüldüğünde belli miktardaki harcanabilir gelire ulaşmak için daha az çalışmak yeterli olacağı için boş zaman talebinde artış meydan gelecektir. net ücret arttığı için boş zaman yerine alışma ikame edilecektir. vergi oranları azaltıldığında vergi gelirleri düşmektedir. Dolayısıyla C noktasının solunda vergi oranları düşürüldükçe çalışma gayreti azalacağı için vergi hasılatı azalacaktır. gelir etkisidir. marjinal vergi oranlarında meydana gelen bir düşüş. diğeri ise gelir etkisidir.oranlarının taralı olarak gösterilen alana tekabül etmesi. Bunlardan birisi. Örneğin ekonomideki vergi oranları D düzeyinde iken D-C aralığı kadar bir vergi indirimi vergi gelirini artıracaktır. Buna göre vergi oranları artığında harcanabilir gelirde azalma meydana gelecektir. Tersi de geçerlidir. vergi gelirlerindeki azalma meydana gelecektir. vergi indiriminin genişliğidir. -Bireyler çalışma ve boş zaman arasında tercih yapmaktadırlar. C noktasından daha yüksek olması gerekmektedir. Dolayısıyla C noktasına kadar vergi oranları artırıldığında vergi geliri artmaktadır. Tersine. -Vergi indirimlerine çalışma ve yatırım yapma arzusunun göstereceği tepkiyi ölçmek oldukça zordur. . net tasarruflar da artışa yol açan kazançların yükseltilmesi hedeflenmektedir -Diğer karşıt etki. oranları ile ilgili olarak ortaya çıkan bir diğer problem ise.
Türkiye’deki uygulamanın sonuçları ise. emek arzının marjinal vergi oranlarındaki değişmelere tepkinin yeterince yüksek olmadığı görülmüştür. işsizlik oranının düşük olması. ABD ‘de Reagan yönetimi. ABD ve İngiltere örneğinden farklı olmamıştır. Bu dönemde izlenen politikaların sonuçları ise. Bunun sonucunda İngiltere’de gelir vergisindeki indirimlere rağmen vergi yükü 1979-1980 öncesi dönemindeki düzeyin üstüne çıkmıştır. Arz Yanlı İktisada göre. enflasyonun artmasını önleyecektir. tasarruf ve sermaye birikimini olumsuz etkileyen unsurların ortadan kaldırılması ( yani işsizliğin azalmasına yol açan politikalar). Philips Eğrisi’nin analizi geçerli değildir. Çünkü istihdam. Thatcher döneminde bütçe açığı vermemek için indirilen dolaysız vergiler yerine dolaylı vergilere yüklenilmiştir. 1982 yılından başlayarak 1986’ya kadar giderek büyüyen bütçe açıklarına neden olmuştur. Ücretlerin vergi sonrası net geliri artırılmış olmasına rağmen. tasarruf ve yatırımı teşvik etmek amacına yöneliktir. Philips Eğrisi analizine göre. şu şekilde ifade edilebilir. 11.Uygulama Sonuçları Arz Yanlı İktisat yaklaşımı. Diğer taraftan.1981 yılı başında bir dizi önlemler almıştır. Yine. ABD ‘de yüksek bütçe açıkları yaşanmıştır. Özal döneminde vergi yükünü azaltmaya yönelik çabalar sonucunda 1984-1985 yıllarında son 40 yılın en düşük vergi yükleri elde edilmiştir. Fakat beklenilenin tersi sonuçlarla karşılaşılmış. Şöyle ki.10. reel üretim artışından daha hızlı biçimde artan para arzıdır. -Üç aşamada marjinal gelir vergisi oranlarının % 25’e düşürülmesi -Sermaye kazançlarından alınan vergi oranlarının %70’den %50 ‘ye düşürülmesi -Yatırımları teşvik amacıyla firmalara hızlandırılmış amortisman ayırma imkanının sağlanması -Yatırımlar için vergiden muaf bazı kredi imkanlarının oluşturulması Bu önlemler.1980’li yıllarda ABD’de Reagan döneminde uygulama alanı bulmuştur. toplam vergi gelirlerini azaltmıştır. 1986 yılından sonra kamu harcamaları azaltılmak suretiyle bütçe dengesi sağlanmaya çalışılmıştır. Vergi gelirlerinde meydana gelen azalmadan kaynaklanan kayıp. özelleştirmeler yoluyla vergi yükünün indirileceği yönünde söz vermesine rağmen bunu gerçekleştirememiştir. devletin işletmeler üzerindeki denetleyici müdahaleleri de azaltılmıştır. Enflasyonun temel sebebi. dönem boyunca Arz Yanlı İktisat politikalarının tasarruf oranını da arzu edilen seviyede artırmadığı görülmüştür. iç borçlanmanın denetimsiz bir biçimde . Bu önlemleri şu şekilde ifade etmek mümkündür. bu görüş yanlıştır. Philips Eğrisi Analizinin Geçerliliği Arz Yanlı İktisada göre. Benzer olarak İngiltere ‘de 1979 sonrası Thatcher dönemindeki uygulama sonuçlarda beklenildiği gibi olmamıştır. vergi oranlarının indirilmesi. Zaten vergi yükü düşük olan Türkiye için bu durum. Thatcher. yüksek enflasyon pahasına söz konusu olacaktır. İlave olarak.
1980 sonrasında ABD dışında. Kısa dönemde. Ekonomik Anayasa içinde iyi düzenlenmiş bir Vergi Anayasası. cari tüketim ve gelecek tüketim üzerindeki tercihlerini en iyi bir şekilde yapmaya çalışacaklardır. . Ancak. Önemle belirtelim ki. Gelişmiş ülkelerin yanısıra gelişmekte olan ülke hükümetleri de. yukarıda da belirtildiği üzere. Arz Yanlı İktisadın ABD’ndeki başarısına ilişkin tarihsel bulguların yanısıra akademisyenlerce bu teoriyi destekleyen ampirik çalışmaların ortaya konulması. Batı Almanya. geniş ölçüde vergilere bağımlı bulunan gelişmekte olan ülkelerde vergi indirimleri politikası uygulanması halinde sonuçta bundan vergi gelirleri ne derece pozitif olarak etkilenecektir? Arz yanlı vergi politikasını savunanlar. ücretlilere hem dolaysız hem de dolaylı yükler getiren fon sisteminin mali yükü alt üst etmesine neden olmuştur. Bu iktisatçılara göre. Burada şu önemli soru gündeme gelmektedir: Arz yanlı vergi politikası. bazı uluslararası kurumların etkisiyle vergi indirimleri politikasını cazip bulmuşlar ve bu konuda uygulamalar yapmışlardır. 1980 sonrasında talep yönlü iktisada alternatif olarak gündeme getirilen arz-yönlü iktisat teorisinin. Yine. mevcut tarihsel bulgular ve ampirik çalışmalar ışığında güç kazanmıştır. Düşük vergi oranlarının göreli fiyatları pozitif olarak etkileyeceği ve bunun sonucunda toplam piyasa üretimini ve dolayısıyla toplam vergi gelirlerini artıracağı savı. Bu çalışmanın genel sonucu olarak şu ifadeyi savunmak mümkün görünmektedir: Arz Yanlı İktisadın temel iddiaları. Arz yanlı vergi politikasının temel sonuçlarını doğrulayacak sonuçlar ortaya çıkarabilecektir. 2. Vergi oranlarının değiştirilmesi basit bir şekilde parlamentonun tasarrufu altında olduğu sürece. vergi indirimleri yoluyla toplam piyasa üretimi ve toplam vergi gelirlerinin artmasını beklemek doğru bir yaklaşım değildir. vergi tarifesinin yapısının büyük önem taşıdığını.Kanımızca. dik artan oranlı bir tarifenin mümkün olduğunca ılımlı bir artan oranlılığa ve hatta tamamen düz oranlılığa dönüştürülmesini önermektedirler. Arz Yanlı İktisat uzun dönemi esas alan makro iktisat politikasıdır. iktisadi sorunlara olan teşhisi yanlış değildir. İngiltere. bu politikanın pek çok ülkede ilgi çekmesine neden olmuştur. Vergi oranlarının belirli bir süre değişmeyeceği konusunda vergi yükümlülerini ikna etmek gereklidir. Arz yanlı vergi politikasını savunanlar.tırmanmasına. Düşük vergi uygulamasının yanısıra gelecekte vergi oranlarının belirli bir süre değişmez olduğu güvencesine sahip vergi yükümlüleri. pek çok teorik ve ampirik çalışmaların sonuçları ve tarihsel bulguları ile güç kazanmıştır. Japonya ve diğer bazı gelişmiş ülkelerde vergi indirimleri politikasına ağırlık verilmiştir. gerek gelişmiş ve gerekse gelişmekte olan ülkelerde vergi indirimlerinin ekonomik büyüme üzerinde olumlu sonuçlar doğuracağını iddia etmektedirler. gelişmekte olan ülkeler açısından ne derece uygunluk arz etmektedir? Ekonomik kalkınmanın finansmanında. dolaylı vergilerin bugün vergi gelirleri içinde yüksek bir orana sahip olması o dönemden kalan kötü bir miras olarak ifade edilmektedir. vergi indirimleri yoluyla olumlu ekonomik sonuçlar elde edebilmek için Buchanan ve Lee’nin üzerinde önemle durduğu şu iki hususu dikkate almak gereklidir: 1. Bu şekilde bir Vergi Anayasası yeraltı ekonomisinin boyutlarını azaltarak devletin vergi gelirlerini artırabilecektir. ekonomik büyümenin hızlanması ile birlikte vergileme kapasitesi de genişleyecek ve sonuçta vergi gelirleri artacaktır. vergi yükümlülerinin gelecek üzerinde olumsuz beklentileri var olacaktır. Buchanan’a göre.
(çev. 2002 Roland A. Bu ifadeyle. son yirmi yıl içinde iktisatçıların ilgisi giderek "Anayasal Reform"a doğru kaymaktadır. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. bu denk bütçe ilkesinden hangi özel durumlarda –savaş. ancak anayasal perspektife dayalıdır. kriz vb. esasen ekonomik "kural" ve "kurumların" anayasal bir çerçevede düzenlenmesiyle çözümleneceği görüşünü savunmaktadırlar. vergi yükünün ve kamu harcamalarının GSYİH’ nın belli bir yüzdesini geçemeyeceği. vergilemeye ilişkin kural ve düzenlemelerin bir "Vergi Anayasası" içerisinde düzenlenmesi gerektiğini ifade etmektedir. 1978. Politik İktisat. Buchanan Vergi Anayasası' nı şu şekilde tanımlamaktadır: ".vazgeçileceği vb. Buchanan devletin vergileme yetkisine ilişkin temel hükümler dışında. 105).. vergilemenin temel yapısı ve vergi yükünün kişiler arasında dağılımı konularının mevcut bir "mali" veya "vergi anayasası" çerçevesi içerisinde ele alınması gerektiğini kastetmekteyim. Kriger. ‘ Arz-Yönlü İktisat’.SPK Yayın No:71. ABD’nde Kamu Tercihi Teorisi’ni geliştiren bazı iktisatçılar "Anayasal İktisat" adını verdikleri yeni bir araştırma disiplini içinde ekonomik sorunların.1998 Cihan Bulut. Ekonomide Devlet.Cilt VI. Sayı:1..önemli katkılarda bulunması nedeniyle 1986’da Nobel Ekonomi Ödülü' nü kazanan James M.Vergi sistemi ancak "anayasal perspektif" içinde anlamlı bir şekilde tartışılabilir. Kamu Açıkları. hususların açık olarak saptanmasını önermektedir. 1997 .. bireylerin vergi oranlarındaki değişikliklere uygun bir şekilde adapte olabilecekleri ve uzun dönemi esas alan yarı-sürekli kural veya düzenlemeleri ifade etmektedir. kamu gelirleri ile kamu harcamaları arasında bir denkliğin mevcut olacağı. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. Vergi anayasası. Buchanan. uygulanacak vergi oranlarının maksimum sınırları.1992 Osman Demir.Baskı İstanbul:Beta Yayınevi Beyhan Ataç. Buchanan. 2.’ İstikrarın Sağlanmasında Çağdaş Makroekonomik Tartışmalar’. Coşkun Can Aktan). Cilt:7. 3 veya 4 yılı esas alan bir "yarı-sürekli vergi anayasası" nda özellikle devletin hangi kaynaklar üzerinden vergi alacağı. "İyi" bir vergi sistemi." (Buchanan. vergileme yetkisini sınırlayacak kuralların da anayasada yer alması gerektiğini savunmaktadır.İstanbul :DER Yayınları. Özellikle kamu tercihi teorisinin gelişmesinde –ve bu arada arz-yönlü iktisadın gelişmesinde.Önemle belirtelim ki. Sayı 2. KAYNAKÇA Vural Savaş.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?