Harvard Tıp Okulu’na nazaran, Alzheimer hastalığı bayanlarda erkeklere nazaran neredeyse iki kat daha yaygın. Alzheimer hastalığı, daima artış gösterdiği için dünya çapında bir telaş nedenidir. Sorun, yaşlılar ortasında engelliliğin ve bağımlılığın en önemli nedenlerinden biri ve yedinci en büyük vefat nedeni olduğu için rahatsız edicidir.
Her yıl yaklaşık 10 milyon yeni hadisesi teşhis ediliyor ve dünya çapında halihazırda 55 milyondan fazla insan bu hastalıkla yaşıyor.
Beyni direkt yahut dolaylı olarak etkileyen birçok hastalık ve yaralanma bunamaya neden olabilir. Demansın en yaygın tipi olan hastalığı, olayların %60-70’inde bir faktör olabilir.
Dünya Sıhhat Örgütü’ne (WHO) nazaran, bayanlar Alzheimer’den orantısız olarak etkileniyor. Bayanlar, Alzheimer ile ilgili tüm ölümlerin neredeyse %65’inden sorumludur ve engelliliğe nazaran ayarlanmış ömür yılları (DALY) erkeklere kıyasla daha yüksek olan %60 civarındadır.
Kadınlar Alzheimer Hastalığına Erkeklerden Daha Yatkın
Kadınlar neden bu hastalığa erkeklerden daha yatkındır? İşte bilmeniz gerekenler:
- Çok sayıda amiloid plak: Otoimmün hastalık geliştirme riskinin artması nedeniyle bayanların hastalığa yakalanma mümkünlüğü erkeklerden daha fazladır. Plak oluşumu, daha güçlü bağışıklık sistemleri nedeniyle bayanlarda iki kat daha sık görülür. Fetusu enfeksiyonlardan korurken bayanların bağışıklık sistemleri güçlenebileceğinden, gebe bayanlarda çeşitli otoimmün hastalıkların meydana geldiği görülmüştür. Erkeklerden daha fazla amiloid plak üreterek bağışıklık sistemlerini güçlendirirler.
- Cinsiyet hormonlarındaki fark: Yaştan bağımsız olarak, bayanların bedende daha fazla plak birikimi vardır. Daha yavaş beyin işlevi gösteren daha düşük FDG glikoz metabolizması düzeylerine sahiptirler. Ayrıyeten, daha yüksek nörodejenerasyon derecelerini yansıtabilecek daha düşük MRI gri ve beyaz unsur düzeylerine sahiptirler. Menopoz devrinden geçen bayanların beyin biyobelirteçlerini değiştirme mümkünlüğü daha yüksektir. Hormonlardaki farklılıklar muhtemelen bayanlarda Alzheimer riskini artırabilir.
- Kadınlarda erken teşhis zordur: Bayanlarda Alzheimer hastalığının belirtileri erkeklerden farklıdır. Erkekler çoklukla daha sonraki ömürlerinde Alzheimer ile ilgili beyin sorunlarını yaşamaya başlarken, bayanlar bunları orta yaşta yaşamaya başlar zira bayanlar erkeklerden daha süratli bir beyin hücresi yaşlanma oranı yaşarlar. Hastalık her bayanı farklı etkilediği için teşhis sorun olabilir. Demans teşhisinde birinci adımlardan biri kelamlı hafıza testidir. Lakin bayanların erkeklere nazaran daha uygun sözel ve dilsel belleğe sahip oldukları keşfedilmiştir. Bu nedenle, bayanlar Alzheimer’ın hafif semptomları olsa bile bu testi basitçe geçebilirler.
Risk faktörleri
Alzheimer hastalığı, çok sayıda risk faktörü içeren karmaşık bir durumdur. Riskten büsbütün kaçınmak mümkün olmasa da, beyin için sağlıklı bir ömür üslubuna katkıda bulunan değişiklikler yapmak risk faktörlerini azaltmaya yardımcı olabilir. Bunlar şunları içerir:
- En az 30 dakika nizamlı fizikî egzersiz
- Besleyici bir diyet
- Resim yapmak, satranç oynamak yahut yapboz oyunları oynamak üzere zihinsel egzersizler
- Stres azaltma ve kâfi dinlenme