ULUSLARARASI GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE KARABÜK VE ÇEVRESİNDE DİNİ, İLMİ VE KÜLTÜREL HAYAT SEMPOZYUMU, Karabük, Turkey, 11 - 12 October 2019, pp.276-289
In this study, Hadrianoupolis Ancient City in Eskipazar district of Karabük is described with the purpose of explaining the Byzantine and Church History and evaluate ruins of this period in terms of art history. The city’s first name was the Kaisareis Proseilemmeneitai in ancient era which was border of the Galatia and Paphlagonia and later the city was called Kaisareis Hadrianopoleitai. The city called as Hadrianoupolis in the Roman and Byzantine period. The city was part of the Paphlagonia in beginning of the Late Antiquity and later made part of new province called as Honorias during the reign of Emperor Theodosius I (379-395 AD). Hadrianoupolis was reintroduced to the borders of Paphlagonia during the reign of Emperor Justinianus (527-565 AD) with the new arrangements made in 535, but the Bishop of Hadrianoupolis remained under the rule of the Honorias Church. According to the church
29
hierarchy, The Bishop of Hadrianoupolis remained under the control of The Metropolis of Gangra in Byzantine period. Clergyman of different positions from the Hadrianoupolis partipicated in The Council of Nicea (325), The Council of Chalcedon (451), Synod of Constantinapolis (518), The Third Council of Constantinapolis (680-681), and finally The Second Council of Nicea (787). The city is not mentioned later byzantine sources. Saint Alypius Stylites (522-640 AD), (?λ?πιος ? Στυλ?της) who was born in this city and spent most of his life here is very important in terms of Church History. It’s suggested that St. Alypius lived on a column in the city for abaout 50 years. Many churches were built on the borders of the Bishop of Hadrianopolis during the Byzantine period, but only three of them were reach to the present day at basic level. In addition, as a result of the georadar studies carried out in the city, a basilical form church and cross planned martyrium were detected. Within the scope of this study, especially the Church History will be examined, the architectural and embellishment characteristics of the ruins of religious buildings will be evaluated and the importance of the Hadrianoupolis within Byzantine history will be adressed.
Karabük’ün Eskipazar ilçesi sınırlarında yer alan, Roma ve Bizans dönemindeki adıyla Hadrianoupolis Antik Kenti’nin tanıtıldığı bu çalışmanın amacı, kentin Bizans dönemi ile kilise tarihini açıklamak ve yine bu döneme tarihlenen yapı kalıntılarını sanat tarihi açısından değerlendirmektedir. Antik Çağ’da Galatia ve Paphlagonia eyaletlerine bağlı olan kentin bilinen ilk adı Kaisareis Proseilemmeneitai olup daha sonra şehre Kaisareis Hadrianopoleitai adı verilmiştir. Roma ve Bizans döneminde ise Hadrianoupolis adını almıştır. Geç Antik Çağ’da ilk olarak Paphlagonia eyaletine bağlı olan kent, İmparator I. Theodosius (m.s. 379-395) döneminde, yeni kurulan Honorias eyaleti sınırlarına katılmıştır. İmparator Justinianus (m.s. 527-565) döneminde, 535 yılında yapılan yeni düzenlemeler ile tekrardan Paphlagonia sınırlarına dahil edilmiş, ancak Hadrianoupolis Piskoposluğu Honorias Kilisesi yönetiminde kalmıştır. Hadrianoupolis Piskoposluğu, Bizans döneminde, kilise hiyerarşisine göre Gangra metropolisine bağlı kalmıştır. I. Nicea Konsili (325), Chalcedon Konsili (451), Constantinapolis Sinod’u (518), III. Constantinapolis Konsili (680-681) ve son olarak II. Nicea Konsili’ne (787) Hadrianopolis kentinden farklı görevlerdeki din adamları katılmıştır. Daha sonraki tarihlerde ise kentin adı Bizans kaynaklarında geçmemektedir. Kilise tarihi açısından, Aziz Alypius Stylites’in (m.s. 522-640), (?λ?πιος ? Στυλ?της) bu kentte doğması ve hayatının önemli kısmını burada geçirmiş olması oldukça önemlidir. Aziz’in Hadrianoupolis şehrindeki bir sütun üzerinde yaklaşık 50 yıl yaşadığı ileri sürülmektedir. Bizans dönemimde Hadrianopolis Piskoposluğu sınırlarında çok sayıda kilise inşa edilmiş, ancak bunlardan sadece üç tanesi temel seviyesinde günümüze ulaşmıştır. Ayrıca kentte yapılan jeoradar çalışmaları sonucunda bazilikal planlı bir kilise ile haç planlı bir martyriumun varlığı tespit edilmiştir. Bu çalışma kapsamında kentin özellikle kilise tarihi incelenecek, dini yapı kalıntılarının mimari-süsleme özellikleri değerlendirilecek ve Hadrianopolis Antik Kenti’nin Bizans dönemindeki önemi ortaya konmaya çalışılacaktır.