İskandinav yazar Aksel Sandemose tarafından kaleme alınmıştır. Yazar, Danimarkalı bir baba ve Norveçli bir annenin çocuğu olarak Danimarka’ya bağlı Mors adasının en büyük kasabası olan Nykøbing Mors’ta dünyaya gelmiştir. 1933 yılında yazdığı “En Flyktning Krysser Sitt Spor (Kendi Yolunu Kesen Göçmen)” adlı romanında, doğduğu kasabadan esinlenerek, Jante isimli kurgusal bir kasabayı anlatır. Roman bir cinayetten kaçış anlatısıdır; bir bakıma da romandaki kahramanın büyüdüğü döneme ait kargaşa dolu yıllardan kaçışının öyküsüdür. Jante’nin 10 Kuralı olarak da bilinen Jante Yasası İskandinav kültüründe önceden beri vardır, Sandemose bu kuralları yazıya ilk döken kişidir. Üstelik sadece İskandinav kültüründe değil, başka birçok kültürde de benzer yaklaşımlar bulunmaktadır.
İşte Jante’nin 10 Kuralı:
- Özel olduğunu sanma.
- Bizim kadar iyi olduğunu sanma.
- Bizden daha akıllı olduğunu sanma.
- Kendini bizden daha iyi olduğuna inandırma.
- Bizden daha çok şey bildiğini sanma.
- Bizden daha önemli olduğunu sanma.
- Herhangi bir şeyde daha iyi olduğunu sanma.
- Bizimle alay etme.
- Hiç kimsenin seni önemsediğini sanma.
- Bize bir şey öğretebileceğini sanma.
Ve hepsinden daha önemli ek bir kural daha vardır: “Senin hakkında bir şeyler bilmediğimizi sanma.”
Jante Yasasının ana teması “sen hiçbir şeysin ve ne düşündüğün kimseyi ilgilendirmiyor; sıradan olmak ve anonim kalmak senin için en iyisidir; bu şekilde hareket ettiğin sürece hayatta büyük bir problem yaşamazsın.” şeklindedir. En güncel örneği ise Norveç Prensesi Martha-Louise’in eşi ile ilgili yaşanan durumdur. Yazar olan eşi genelde olumlu eleştiriler alırken, prenses ile evlendikten sonra, olumsuz yönde eleştirilerin dozu artmıştır. Tek suçu vardır: “Artık anonim değildir.“