Covid-19’un Ekonomide ki izleri
Dr.Yaşam Ayavefe'nin Covid 19'un Ekonomide ki izleri isimli yazısı;
- 22 Mayıs 2022, Pazar 13:56
Bir pandemi, temelde ideolojik tartışmalardan veya hükümetin makroekonomik davranışının eleştirisinden doğmadığı için neredeyse kusursuz bir siyasi düşmandır; Ek olarak, gelecekte, aşılar, etkili ilaçlar veya popülasyonun otoimmünize olması için zaman mevcut olur olmaz, onu yenmenin kesinliği her zaman vardır. Her ne kadar olursa olsun, olası ekonomik zorluklara artık ulusal ekonomiler üzerinde depresif etkileri olan sağlığa yönelik riskler de eklenmektedir. Pandemi, sosyal güvenlik kapsamında ihmal edilebilir ekonomik etkiler bir yana, hastane ve sağlık sistemlerine yönelik muazzam zorlukları ortaya koymaktadır.
Gerçekte her pandemi, evrensel ölçekte çözümler talep eden evrensel bir sorundur. Elbette böyle bir tedaviyi gerektiren tek konu bu değildir. Öyle olsa bile, bu krize verilen toplu tepkiler, hükümet borçluluğu, dağıtım eşitsizlikleri ve özellikle küresel ısınma gibi bekleyen diğer sorunlara uygulanabilir çabalar için boşluğu açabilir.
Elbette, yoğun nüfuslu ülkelerin birbirine bağımlı bir ekonomik ve sağlık sistemine dahil edilmesi, epidemiyolojik tedaviyi karmaşıklaştırmaktadır. Ekonomik olarak dünya işbölümünün sürdürüldüğü üretim zincirlerinde kopmalara, kesintilere, sapmalara neden olur. Yukarıda belirtilenler, epidemiyolojik sınırlama ve mücadele önlemlerinin kapsamına göre dağıtılan bozukluklar, yüksek maliyetler gerektirir. Hastane ağları, havacılık şirketleri, turizm, restoranlar, ulaşım, bazı imalatlar, oteller, sinemalar ve tiyatrolar; majör bozukluklara adaydır.
Ne yazık ki, en iyi ödenen veya en iyi korunanların her zaman bulunmadığı, genellikle bol emek kullanan faaliyetleri etkileyen arz tarafında bir ilk şoktur. Enfeksiyonların azaltılması, ulusal yetkililerin piyasaların, şirketlerin ve insanların yığılmasını gerektiren olayların normal işleyişini sınırlamasına yol açar ve yol açacaktır. Bu gerçekler, entegre pazarların avantajlarına ters düştüğü veya baltaladığı kadar, giderek daha fazla ülkede uygulanmak zorunda kaldı: Çin, İtalya, İngiltere, Fransa, Amerika Birleşik Devletleri ve Latin Amerika genelinde uygulanmaya başlandı.
Sonuç olarak, kayıtlı ve kayıt dışı istihdamı koruma politikasını kaçınılmaz bir öncelik haline getiren ciddi geçici etkiler beklenebilir. Üstelik salgının coğrafi dağılımı eşit değil, ülkelerin nüfus yoğunluğunun en yüksek olduğu, çoğu zaman da en gelişmiş odakları yoğun bir şekilde etkiliyor.
Söz konusu epidemiyolojik soruna ilişkin hükümetlerin talepleri ve olası tepkileri bununla da bitmiyor. Bazı ülkeler, şirketlerin ve ailelerin borçluluğunu hafifletmek için faiz oranlarını düşürerek ve vadeleri uzatarak para politikasını kullanır. Bu politikayı tamamen dışlamadan, bir sağlık ve istihdam krizini, bir likidite veya bankacılık kriziyle karıştırma, yani korunacak veya yararlanılacak konuların seçimini karmaşık hale getirme riski vardır.
Her ne olursa olsun, koronavirüse verilen yanıt, bizi büyük ekonomik kayıpları karşılamaya, sosyal programları güçlendirmeye ve kamu ve özel yatırımda hızlı bir toparlanma sağlamaya zorluyor veya zorlayacaktır. Uluslararası ekonominin sorunlarının tedavisini tüketmeden, işaret edilmesi gereken boşluklar oluştu. Demografik yaşlanma, göç, genel veya cinsiyet eşitsizliklerinin yarattığı ikilemlere neredeyse hiç atıfta bulunulmamıştır. Son olarak, vergi indirimlerinde ifade edilen uluslararası rekabetin devletlerin hem ekonomik hem de dağıtımsal dengesizliklerle başa çıkma kapasitesini daraltan etkileri neredeyse bir kenara bırakılmıştır.
Sonuç olarak, hem para politikalarının yetersizliği ya da piyasaların otomatikliği hem de gerileme ve krizlerin önleyicileri olarak, başka bir ciddi küresel krizin belirtilerini açıkça tanımaya değer. Buna karşılık, gözlemlenen farklıdır, krizlerin, istihdamın önündeki engellerin, esenlikten eşit yararlanmanın önündeki engellerin çoğalmasıdır.
Birbirine yakın sorunlarla karşı karşıya kalan, eksik bir şekilde tahmin edilen ve belki de bunları çözmek için ulusal kapasitemizin ötesinde, hükümet stratejileri esnek olmalı ve birkaç hedefe hitap etmelidir. Ya sosyal koruma sistemlerini güçlendirmek ya da istihdamdaki azalmayı ya da kamu ve özel yatırımdan kaçınmanın neden olduğu etkileri telafi etmek için, neredeyse kesinlikle genişletilmiş devlet kredisi ve transferleri gerektirecektir.
Prensipte, istisnai koşullarla karşılaşıldığında, aynı türden girişimlerle karşılık vermek gerekecektir. Sonuç olarak, kriz, ister sağlık hizmetlerine erişim haklarının genişletilmesinde, isterse temel gelirin avantajlarının araştırılmasında veya kısa süre sonra modernle sınırlı olan işsizlik sigortasının kısmi uygulanmasında olsun, itiraz edilemez ilerici girişimlere kapı açabilir. Muhtemel işsizlik, kayıt dışılık patlaması karşısında kayıtsız kalmak, şirketlere veya ailelere desteği reddetmek, belki de katlanılmaz sosyal sorumluluklardan vazgeçmekle eşdeğer olacaktır. Yapısal çarpıklıkları tamamen düzeltmeye devam etmeden, dünya merkezleri, ülkeleri ve dünyayı likidite ve ardından daha önce bilinmeyen oranlarda kamu harcamaları ile doldurarak öngörülebilir ekonomik durgunluğu kırmak için yeni bir girişimde bulunuyor. Belki de endişelerin ve yardımların büyüklüğü, şu anki yaşam tarzımızda tam olarak çözülmemiş, onarılamaz bir krize düşme riskiyle ilişkilidir.