Matthew Attard tarafından üretilen bu görselde, Dünya'nın merkezinde yer alan demir çekirdeğin, gezegenimiz ikiye yarılacak olsa kabaca nasıl görüleceğinin sanatsal bir gösterimi görülmektedir. Elbette bu gösterim tamamen gerçekçi değildir, çünkü bir gezegeni bu şekilde ikiye yardığımızda tam olarak nelerle karşılaşacağımızı bilmek imkansıza yakındır. Fakat Attard, ders kitaplarının tekdüze çizimlerinin ötesine geçerek hayal gücünü de tetikleyecek, jeolojiye heyecan uyandıracak bir görsel üretmeyi hedefleyerek bu çalışmayı yaptığını belirtiyor. Eh, fazlasıyla başardığını söyleyebiliriz.
Dünya'nın iç çekirdeği 1220 kilometre civarında bir yarıçapa sahiptir. Bir diğer deyişle gezegenimizin sadece çekirdek kısmı, Ay'ın %70'ine yakın bir büyüklüğe sahiptir! Oraya şimdilik ulaşamamış olsak da yapılan sismolojik ve gezegensel çalışmalara göre muhtemelen büyük oranda demir ve nikel karışımından oluşmaktadır. Daha ilginci, gezegenimizin merkezindeki bu çekirdeğin sıcaklığı 5400 santigrat derece civarındadır (hatta Science dergisinde yayınlanan daha güncel bir analiz, sıcaklığın 6000 santigrat derece civarında olduğunu göstermektedir). Yani Güneş'in yüzey sıcaklığına hemen hemen eşittir! Buna karşılık, çekirdek bir yıldız olan Güneş'in aksine plazma halinde değildir; katıdır. Bunun sebebi, çekirdeğin üzerinde bulunan devasa manto ile kabuk tabakaları ve bu tabakaların uyguladığı basınçtır. 330-360 milyar/giga paskal (veya 3.600.000 atmosfer) gibi aşırı yüksek basınç altında çekirdek katı bir şekilde kalmaktadır.
Tam da tahminlere uygun bir şekilde, gezegenimizin iç çekirdeğinin dışını kaplayan bir de dış çekirdek bulunmaktadır. Bu kısım üzerindeki basınç daha az olduğundan sıvı hale geçebilmektedir. Bu dış çekirdekten bağımsız katı bir iç çekirdeğin var olduğu, ilk defa 1936 senesinde kadın bilim insanı, sismolog Inge Lehmann tarafından keşfedilmiştir. Lehmann, bu keşfi Yeni Zelanda'daki sismograf verilerini inceleyerek yapmıştır. 1940 yılında bu verilerden yola çıkarak gezegen merkezinde katı ve demir bir çekirdek olması gerektiğini ileri sürmüştür. 1971 yılında bu hipotezin en azından "katı çekirdek" kısmı doğrulanmıştır. İçerik ve bileşenleri ise henüz tam olarak bilinmemektedir.
Kaynaklar ve İleri Okuma:6 Yorum