Bereketli Hilal,
Yukarı ve Aşağı Mezopotamyaya yani şimdiki Irak'a,
Güneydoğu Anadoluya,
Toros dağlarına,
Kuzey ve batı Suriyeye,
Lübnan, Ürdün ve İsrailin bulunduğu topraklara verilen bir addır.
Bölgeyi sınırlayan dağlar Hilal biçiminde olduğundan yöreye bu ad verilmiştir.
Neolitik Devrim ya da Tarım Devrimi,
İnsan topluluklarının ilk kez tarım yapmasıyla gerçekleşen ve bu Toplumların sosyo-ekonomik yapılarında devrimsel dönüşümler yaratan süreçtir.
Bu süreç, insan topluluklarının avcılık ve toplayıcılıktan tarıma ve bir daha bırakmamak üzere yerleşik düzene geçişlerini temsil etmektedir.
Bu geçiş, kabaca 2,5 milyon yıllık insanlık tarihinde çok önemli bir dönüm noktasına işaret etmektedir
Arkeolojik veriler, çeşitli bitki ve hayvan evcilleştirmelerinin dünya genelinde altı farklı bölgede, birbirinden etkilenmeksizin bağımsız olarak, 10 bin ile 7 bin yıl öncesinde gelişme gösterdiğini ortaya koymaktadır.
Yaygın Tarım,
Bugün için elimizdeki bilgilere göre,
Bunu sağlayacak bir çok faktörün bir araya geldiği
"Bereketli Hilal" genelinde gerçekleşmiştir.
Yiyecek üretimi,
Dünyada ilk defa,
Anadolu'nun da içinde yer aldığı Bereketli Hilalde gerçekleşmiştir.
Bereketli Hilal tarihteki ilk kentlerin,
Yazının,
Devletlerin,
Uygarlık dediğimiz çok uzun zincirin başlangıç noktasıdır.
Bereketli Hilalde Akdeniz iklimi vardır.
Yani kışlar ılık ve yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçer.
Bu iklim uzun ve kurak bir mevsime dayanabilen,
Yağmurlarla birlikte hemen büyümeye başlayan bitkilere uygun bir iklimdir.
Buradaki bitkiler, yazın kuruyup ölen, yıllık bitkilerdir.
Topu topu bir yıl olan yaşam sürelerinde,
Yıllık bitkiler ister istemez fazla büyüyemezler.
Kendileri büyüyemedikleri için,
"Enerjilerini büyük tohumlar vermeye harcarlar."
Bu büyük tohumlar da, insanların onları yemesine çok müsaittir. Ayrıca kurağa dayanıklı bu bitkilerin tohumları depolanmaya da uygun olurlar.
Bereketli Hilal, bugün yediğimiz bitkilerin büyük bir kısmının yaban Atasının bulunduğu topraklardır.
Bu bitkiler geniş alanları kaplarlar ve çok verimlidirler.
Buralarda dolaşan avcı ve toplayıcı aileler,
Yaban tohumları olgunlaştığında, kısa sürede,
Fazla miktarda tohum toplayarak,
Bunların bir kısmını daha sonra yemek için depolarlardı.
Böylece,
Bitki yetiştirmeye başlamadan önce,
Ortaya yerleşik köyler çıkabilmişlerdir.
Bunların örneklerini Urfa'da, "Göbekli Tepe"de görüyoruz.
Bereketli Hilaldeki yaban tahılları çok verimli olduklarından,
İnsanlar tarafından yetiştirilmeye başlandığında,
Fazla bir değişikliğe uğratmak gerekmemiştir.
"Buğday" ve "Arpa",
Yaban hayattan kolayca evcilleştirilmiş hayata geçmişlerdir.
Hâlbuki Amerika kıtasının bitkisi olan "Mısır"ın evcilleşebilmesi için,
çok uzun süreler gerekmiştir.
Mısırın yaban atası, evcilleştirilmiş mısırdan çok farklıdır.
Ama Bereketli Hilaldeki Buğday, Arpa gibi yiyeceklerin evcilleşmiş hali ile yaban ataları hemen, hemen aynıdır.
Bu olgu, Bereketli Hilalin bir avantajıdır.
Bereketli Hilalin bir diğer avantajı da, tek eşeyli bitkilerin yani kendini tozlayan,
Dölleyen bitkilerin yüzdesinin,
Mevcut bitkiler arasında yüksek olmasıdır.
Tek eşeyli olmayan bitkilerde,
Melezleşme ihtimali çok daha fazladır.
Hâlbuki kendi kendini tozlayan bitkiler,
Neredeyse kendilerini kopyalamakta ve böylece çiftçiye,
Belli bir standart sunmaktadırlar.
Kesin tarihleri ile bitkiler M.Ö. 8500 hayvanlarsa M.Ö. 8000 dolaylarında evcilleştirilmiştir.
Keçi üzerinde yapılan DNA analizleri,
Keçinin bundan 10.500 yıl önce evcilleştirildiğini ve keçinin Anavatanının Toros ve Zagros dağları olduğunu göstermektedir.
Bereketli Hilal,
"Dünyadaki temel tarım ürünlerinin ve hemen hemen evcilleştirilmiş belli başlı bütün hayvanların anayurdu olma özelliğini taşımaktadır."
Tarım sekiz ana bitkinin evcilleşmesi ile başladı.
Bu temel bitkiler,
Tahıl olarak, çift sıralı buğday, tek sıralı buğday, arpa;
Baklagiller olarak mercimek, bezelye, nohut, acı burçak;
Lifli bitkilerden ise, keten bitkisiydiler.
Bu sekiz bitkiden yalnızca Keten ve Arpa,
Bereketli Hilal ve Anadolunun dışında da yaban olarak vardı,
Ama oralarda evcilleştirilemedi.
Yaban ataları başka yerde bulunmadığından,
Çift sıralı buğday yalnızca Bereketli Hilalde,
Nohut ise Bereketli Hilal içinde sadece Türkiyede
(güneydoğu Anadolu) evcilleştirilebilirdi.
İlk çift sıralı buğday tarımı M.Ö. 8500 dolaylarında Bereketli Hilalde yapılmış,
M.Ö. 6500 dolaylarında Yunanistana,
M.Ö. 5000 dolaylarında Almanyaya ulaşmıştır.
Nohut için,
M.Ö. 8000 yılına tarihlendirilen en eski kalıntılar Güneydoğu Anadolu'da bulunmuştur.
Hindistanda ise, daha sonraki bir tarihe,
Bundan 5000 yıl öncesine ait kalıntılar bulunabilmiştir.
Bereketli Hilalde "Koyun, Keçi, İnek, Domuz" çok erken tarihte evcilleştirilmiştir.
İlk evcilleşen hayvanın köpek olduğu unutulmadan,
O tarihlerde,
Bereketli Hilal dışında,
Dünyanın hiçbir yerinde, köpekten başka evcilleşmiş bir hayvan yoktu.
Dünyadaki binlerce yaban bitki türü arasında,
Kaymak tabakasını oluşturan,
En büyük tohumlu 56 tanesinin ilk 32 tanesi Bereketli Hilal (Altın Hilal) veya Batı Avrasyanın Akdeniz kuşağında toplandığı görülmüştür.
Bu 56 en büyükler arasında,
Bereketli Hilalin ilk tarım bitkilerinden olan iki tanesi,
Arpa ve Çift sıralı Buğday,
İri tohumlu bitkiler arasında,
Sırasıyla üçüncü ve on üçüncü sırada yer alırlar.
Ayrıca,
Bereketli Hilalde evcilleştirilebilecek 32 iri taneli bitki varken, Örneğin Şilinin Akdeniz iklimine benzer iklimde olan bölgesinde bu türlerin yalnızca ikisi,
Kaliforniya ve Güney Afrikada yalnızca birer tanesi bulunmakta, Güneybatı Avustralyada ise hiçbiri bulunmamaktadır.
Bir tek bu olgu bile Bereketli Hilalin çarpıcı avantajını göstermektedir.
Kısaca söylemek gerekirse yerel bitki örtüsünün evcilleştirmeye uygun olması ön şarttır.
"Bereketli Hilal, dünyada yiyecek üretiminin ilk başladığı yerdir",
Çünkü çağdaş dünyadaki temel tarım ürünlerinin ve belli başlı hayvanların ana yurdudur.
Aynı şekilde,
Bereketli Hilalde,
İlk evcilleşen dört meyve olan zeytin, üzüm, incir ve hurmanın da,
bu bölgede, bol bol yaban ataları vardır.
Bu ağaçlar, Doğu Akdenizde evcilleştirildikten sonra, kısa zamanda, İtalya, İspanya, Kuzey Afrika ve Arabistana yayılmıştır.
Akdeniz dünyasında,
Zeytin ağaçlarının, yağları nedeniyle,
M.Ö. 4000 den itibaren yetiştirildiğini biliyoruz.
Atalarımız, Susam, Hardal, Haşhaş ve Keten bitkisini de yağlı tohumları için seçerek, evcilleştirmişlerdir.
Keten ayrıca dokuma bezi üretmekte de kullanıldı.
M.Ö. 7000 dolaylarında,
Ketenin Bereketli Hilalde evcilleştirildiği tahmin ediliyor.
Altın Hilal evcilleştirmede,
Bu denli başı çekerken,
Ağacın nitelikli ürün vermesinde çok etkili olan aşılamanın,
İlk olarak Bereketli Hilalde yapılmadığı,
Aşılamanın ilk uygulayıcılarının ve bu yöntemi geliştirenlerin,
Çinde yaşayan topluluklar olduğu bilinmektedir.
Saygılarımla..
İbrahim Halil Okuyan
İnşaat Yüksek Mühendisi
11.Şubat.2012 Şanlıurfa