Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), yürüme ve koşma aktivitelerini aerobik sınıfında değerlendiriyor ve aerobiği şöyle tanımlıyor:
“Vücudun büyük kaslarının sürekli bir süre boyunca ritmik bir şekilde hareket ettiği aktivite. Dayanıklılık aktivitesi olarak da adlandırılır, kardiyorespiratuvar (dolaşım ve solunum ile ilgili) zindeliği artırır. Örnekler arasında yürüyüş, koşma, yüzme ve bisiklet sayılabilir.”
Yürümek ve koşmak, her ikisi de uzmanlar tarafından önerilen egzersiz biçimleri… Ancak bazı uzmanlar “yürümeyin, koşun”; bazılarıysa “yürümek yeterli” diyor… Bu egzersiz türlerinden herhangi birini düzenli olarak yapanların, daha sağlıklı bir kalbe, daha güçlü kemiklere ve ideal kiloya sahip olduğu bir gerçek ancak hangisi, ne sıklıkla uygulanmalı, araştırmalar ışığında mercek altına aldık…
Sağlıklı bir insan ne kadar hareket etmeli?
Uzmanlara göre ve DSÖ’ye göre bir kişi haftada en az 150 ila 300 dakika orta dereceli egzersiz veya 75 ila 150 dakika şiddetli egzersiz yapmalı. Kaynak↗
Peki bu kotayı yürüyerek mi koşarak mı doldurmalı? Bunun için kişinin bireysel ihtiyaçlarını gözden geçirmesinde yarar var. Aşağıdaki sorular ve açıklamaları, size ihtiyacınız olan egzersiz planını yapmanızda yardımcı olacaktır…
Hangisi kalori yakmak için daha ideal, yürümek mi koşmak mı?
ARAŞTIRMALAR
Amerikan Egzersiz Konseyi açıklamasına göre 70 kilo olan bir kişi koşarken dakikada yaklaşık 15.1 kalori yakıyor. Buna karşılık, aynı ağırlıktaki bir kişi, yürüyerek dakikada yaklaşık 8.7 kalori yakıyor.
Uzmanlar, bir kişinin yürürken ve koşarken yaktığı kalori sayısının, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli faktörlere bağlı olduğunu belirtiyor:
Vücut ağırlığı
Egzersiz süresi
Aktivitenin yoğunluğu
Koşmak, yürümekten dakika başına daha fazla kalori yakar. Bununla birlikte, yürüyüşçüler bunu daha uzun süre yaparak aynı sayıda kaloriyi yakabilirler. Yarım kilo yağ yakmak için yaklaşık 3.500 kalori yakmak gerekiyor.
Hangisi kalp sağlığı için daha yararlı, yürümek mi koşmak mı?
ARAŞTIRMALAR
Arterioskleroz, Tromboz ve Vasküler Biyoloji dergisinde yayınlanan bir araştırma, yürümenin ve koşmanın hipertansiyon, yüksek kolesterol seviyeleri, koroner kalp hastalığı ve diyabet riskini azalttığı sonucuna varmış.
Bir başka rapor, haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüşün daha düşük kalp hastalığı, diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol riski ile ilişkili olduğunu belirtiyor.
Maksimum kalp hızı: Çok yoğun egzersiz süresince kalbinizin en hızlı atımı. Kişiden kişiye değişiklik gösterir. Maksimum kalp hızınızı belirlemek için 220’den yaşınızı çıkartın.
Hedef kalp hızı: Egzersiz süresince dakikada kalbinizin atması gereken sayıdır.
Egzersize başlarken hedef kalp hızınızın %60 seviyesinde olmasını amaçlayın. Orta şiddette egzersiz seviyesinde hedef kalp hızı %75, ileri seviyede ise hedef kalp hızı %85 olmalıdır. Fiziksel uygunluğunuzu geliştirmek için 20-30 dakika süresince hedef kalp hızınızı korumanız gerekir. Kaynak↗
Göbek yağını eritmek için hangisi etkili, yürümek mi koşmak mı?
ARAŞTIRMALAR
Araştırmalar, vücudun göbek bölgesinde çok fazla yağ depolamasının kalp hastalığı ve tip 2 diyabet gibi hastalıklar ile ilişkili olduğunu söylüyor.
Yapılan bir çalışma, aerobik sınıfına giren yürüme ve koşma gibi egzersizlerin göbek yağını azalttığını ve obeziteyi kontrol altına almayı desteklediğini belirtiyor.
Bu araştırmalar ışığında yürümenin ve koşmanın vücuttaki kalorileri yakmaya yardımcı olduğu, egzersizin yoğunluğuna bağlı olarak göbek yağını da azaltmayı desteklediği belirtiliyor.
Diğer taraftan koşmak, göbek yağını daha etkili bir şekilde azaltmaya yardımcı olabilir. Obez olan 27 orta yaşlı kadınla yapılan bir araştırma, yüksek yoğunluklu egzersize katılanların, 16 hafta boyunca düşük yoğunluklu egzersiz yapan veya egzersiz yapmayanlara göre önemli ölçüde daha fazla göbek yağı kaybettiğini tespit etti.
Uzmanlar, bu konuda daha çok araştırma yapılması gerektiğini belirtirken 2018 yılında yapılan bir incelemeden örnek veriyor. Bu çalışmaya göre de düşük yoğunluklu egzersizin karın yağını azaltmada daha etkili olduğu, yüksek yoğunluklu antrenmanın ise genel vücut yağını azaltmada daha büyük bir etkiye sahip olduğu bulundu.
Kardiyonun faydaları
Yürümek ve koşmak hem aerobik kardiyovasküler hem de “kardiyo” egzersizidir. Kardiyonun sağlığa faydalarından bazıları şunlar:
- Kilo vermenize veya ideal kilonuzu korumanıza yardımcı olur.
- Kolestrolü düşürmeyi destekler.
- Yüksek tansiyon, diyabet ve kalp hastalığı dahil, sağlık sorunlarının önlenmesine veya yönetilmesine yardımcı olur.
- İskelet sistemini ve kemikleri güçlendirir.
- Bağışıklık sistemini güçlendirir.
- Kalbi güçlendirir.
- Yaşam süresinin uzamasını destekler.
- Uyku düzenini iyileştirir.
- Zihinsel sağlığı destekler.
- Stresi azaltır.
- Anksiyete ve depresyonu azaltarak ruh sağlığını destekler. Kaynak↗
Bir araştırma; haftada üç kez, 30 dakikalık orta yoğunlukta egzersizin kaygı ve depresyonu azalttığını ortaya koydu. Ayrıca araştırmada bu egzersizlerin ruh halini iyileştirdiği ve özgüveni artırdığı yazıyor. Kaynak↗
Dünya Sağlık Örgütü, kemik güçlendirmek için koşmayı, ip atlamayı ve ağırlık kaldırmayı öneriyor.
Riskler
Medical News Today’in yayınladığı makalede, koşmanın ve yürümenin, sağlıklı bir kiloyu korumak ve kalp sağlığını iyileştirmek de dahil olmak üzere pek çok yararı olduğu belirtilirken, beraberinde bazı riskleri de getirebileceğinin altı çiziliyor:
Koşarken, yürümekten daha fazla yaralanma riski vardır. Bunun nedeni, koşmanın daha yoğun olması ve vücuda, özellikle de eklemlere daha fazla baskı yapmasıdır.
Bir araştırmaya göre yürüyüşçülerin yaralanma riski koşuculara göre daha düşük.
Koşarken yaşanabilecek bazı sakatlanmalar
- Diz eklemlerine baskı
- Çatlama ya da kırılma
- Yumuşak doku zedelenmeleri