Bilirubin Testi Nedir? Nasıl Yapılır?
Alyuvarın (kırmızı kan hücreleri) yıkımı esnasında ortaya çıkan bilirubin, sarımsı renkte bir maddedir ve oluştuktan sonra karaciğere aktarılmaktadır. Burada işlendikten sonra safraya daha sonra bağırsağa geçer ve idrar yoluyla bedenden atılır. Bilirubinin beden üzerinde bir işlevi olmasa da testinin yapılması gerekir. Kırmızı kan hücrelerinin yıkımında ortaya çıkan ve karaciğere aktarılan bu madde, kendisi bir görev üstlenmese de kan ve karaciğer sağlığı hakkında rapor verir.
Bilirubin Testi Neden İstenir? Nasıl Yapılır?
Kan tahlillerinde önemli bir değer olarak kabul edilen bilirubin değerleri, kırmızı kan hücreleri ve karaciğer hakkında birçok bilgi verir. Bilirubin, kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) 120 günlük ömrünü tamamlaması sonrasında hemoglobin proteinin yıkımı ile birlikte ortaya çıkar. Oluşan bilirubin kan yoluyla karaciğere aktarılır, safra ve ince bağırsak yoluyla vücuttan atılır. Bu safhalardan geçen bilirubin maddesinin ölçülmesinin birçok amacı vardır. Doktorlar:
- Karaciğer hasarı ve hastalıklarının tanısı
- Safra kesesi fonksiyonlarının değerlendirilmesi
- Sarılık testi
- Anemi tanısı
- Metabolik rahatsızlıkların tespit edilmesi
- amacıyla bilirubin testi isteyebilir.
Bilirubin Testi Süresi Nedir?
Bilirubin testi herhangi bir kan testinin süresiyle eşittir. Sonuçlar hemen hemen her hastanede 1 iş günü içerisinde açıklanır. Fakat bilirubin testi sonrasında yapılacak karaciğer, safra ve kan tetkikleri daha uzun bir süreci kapsayabilir. Bunun yanı sıra bilirubin değerleri idrar testi yoluyla da ölçülebilir.
Total, Direkt ve İndirekt Bilirubin Ne Demektir?
Bilirubin maddesinin üç farklı alt türünü bulunmaktadır (Konjuge(direkt), unkonjuge( indirekt), total bilirubin) ve bu alt türlerin her biri farklı bir noktaya işaret eder.
Konjuge (Direkt) Bilirubin: Karaciğerde glukuronik asit ile birleştirilen türdür. Bu türün seviyesi bize karaciğer hakkında bilgiler verir. İdrardaki sarılık konjuge bilirubin ile ilgilidir. Değeri 0-0.4 mg/dL aralığında olmalıdır.
Unkonjuge (İndirekt) Bilirubin: Hemoglobin proteinin yıkımı ile ortaya çıkan bilirubin türüdür. Unkonjuge bilirubin değerleri kandaki alyuvar yıkımı, anemi gibi konular hakkında fikir verir. Olması gereken değer, total bilirubin değerinden konjuge bilirubin değeri çıkarılarak hesaplanır.
Total Bilirubin: Kan dolaşımındaki tüm bilirubinin toplamını ifade eden değerdir. 0.3 – 1.0 mg/dL aralığında olmalıdır.
Bilirubin Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedir? Belirtileri Nelerdir?
Bilirubin yüksekliğinin altında ciddi problemler yatıyor olabilir. Yeni doğan bebeklerle karaciğer tam kapasiteyle çalışmadığından yüksek olması normal karşılansa da yetişkinlerde total bilirubinin 1.2 mg/dL’nin üzerinde olması sağlık problemlerinin işaretidir. Yüksek bilirubin safra taşı, gilbert sendromu (karaciğer bilirubinin işlememesine dayalı genetik bir hastalık), karaciğer fonksiyonlarında bozukluk, hepatit, safra yolu iltihabı, anemi sebebiyle bilirubin seviyeleri yükselebilir.
Bilirubin yüksekliğinin belirtileri şunlardır:
- Karın ağrısı
- Karın şişkinliği
- Ateş ve titreme
- Mide bulantısı, kusma
- Koyu idrar
- Baş dönmesi
Bilirubin seviyelerindeki düşüklük sık rastlanan bir durum değildir. Genellikle ilaç ve kafein kullanımına bağlı olarak gelişir. Bilirubin düşüklüğü pek belirti göstermemekle birlikte genel kan testleri esnasında kendini gösterir.