CivataCivata, belirli bir standarda (norma) uygun olarak üretilen ve belirli ölçü ve özelliklere sahip olan bir cıvata çeşididir. Bir civata, standartlara uygun olarak üretilmektedir. Genel kullanım alanlarında yaygın olarak tercih edilir. Standart birleştirme gereksinimlerine uyum sağlar. Çeşitli ulusal ve uluslararası standart kuruluşları, belirli endüstriler ve uygulamalar için normlar ve standartlar geliştirmiştir. Örneğin, ISO (Uluslararası Standartlar Organizasyonu) ve DIN (Deutsches Institut für Normung – Alman Standartları Enstitüsü), geniş bir ürün yelpazesini kapsayan standartlar yayınlamıştır. Civatalar, genellikle belirli standartlara uygun olarak üretilen ve etiketlenen cıvatalardır. Bu standartlar, cıvatanın ölçüleri, diş yapısı, malzeme özellikleri, kaplama türleri ve diğer teknik özellikleri gibi unsurları belirler. Örneğin, DIN 933 veya ISO 4017 standartlarına uygun olarak üretilen altıgen başlı civatalar, civatalara örnek olarak verilebilir. Bu civatalar, belirli bir standartta tanımlanan özelliklere sahip olduğu için, uyumlu diğer bağlantı elemanları ile kolayca kullanılabilir ve parçaların bir arada tutulmasında güvenilir bir seçenek sunar. Civatalar, otomotiv, makine mühendisliği, inşaat, elektronik ve diğer birçok endüstride yaygın olarak kullanılır. Cıvataların kullanılması, standartlara uyumlu montaj, onarım veya bakım işlemlerinde kolaylık sağlar ve parçaların güvenli ve doğru bir şekilde birleştirilmesini temin eder. Bu da daha tutarlı ve güvenilir bir bağlantı sağlamak için önemlidir.
Civata ÖzellikleriBelirli bir standarda uygun olarak üretilen ve genel olarak aşağıdaki özelliklere sahip olan cıvataların özelliklerini incelersek:
- Boyut: Belirli bir standardın ölçülerine göre üretilir. Standartlar genellikle metrik veya inç tabanlı olabilir ve belirli çaplarda, uzunluklarda ve diş adımlarında ölçüler içerir.
- Diş Yapısı: Belirli bir diş yapısına sahiptir. En yaygın diş yapısı, metrik ölçülerde metrik diş, inç ölçülerde ise inç dişidir. Diş yapısı, cıvatanın uyumlu bir somunla kullanılabilmesini sağlar.
- Başlık Tipi: Başlık tipleri, genellikle standartta belirtilir. Altıgen başlı civatalar en yaygın olanlardır, ancak başka başlık tipleri de mevcut olabilir, örneğin yuvarlak başlı, kare başlı veya düz başlı gibi.
- Malzeme: Genellikle çelik malzemeden üretilir. Standartlar, kullanılan çelik türünü, dayanıklılığı ve mukavemeti belirleyen spesifikasyonlar içerebilir. Ayrıca, bazı durumlarda paslanmaz çelik, pirinç veya alüminyum gibi diğer malzemelerden üretilen civatalar da bulunabilir.
- Kaplama: Civataların bazıları, koruma sağlamak veya estetik nedenlerle kaplanır. Örneğin, çinko kaplama, korozyona karşı koruma sağlarken, krom kaplama daha dayanıklı bir yüzey oluşturur. Kaplama, norma bağlı olarak farklı olabilir.
- Standart Referansı: Belirli bir standarta uygun olarak üretildiği belirtilir. Örneğin, DIN, ISO, ASTM gibi standart kuruluşlarına ait referans numaralarıyla belirtilen normlar bulunur.
Civata ÇeşitleriCivatalar, farklı standartlara göre çeşitli tiplere ayrılmaktadır. İşte bazı yaygın civata çeşitleri:
- Altıgen Başlı Civata (DIN 933, ISO 4017): Altıgen başlı civatalar, altıgen bir başa sahip olan ve somunla birlikte kullanılan civatalardır. Genellikle genel amaçlı bağlantılar için kullanılırlar.
- Altıgen Somunlu Civata (DIN 931, ISO 4014): Altıgen somunlu civatalar, altıgen somunla birlikte kullanılan ve bir tarafında altıgen somun, diğer tarafında vida dişi olan civatalardır. Kullanımı daha pratik ve hızlı bir montaj sağlar.
- Yuvarlak Başlı Civata (DIN 603, ISO 8677): Yuvarlak başlı civatalar, düz ve yuvarlak bir başa sahip olan civatalardır. Genellikle ahşap bağlantılarında ve dekoratif amaçlar için kullanılırlar.
- Düz Başlı Civata (DIN 7991, ISO 10642): Düz başlı civatalar, baş kısmı yüzeyin altına girerek düz bir yüzey oluşturan civatalardır. Özellikle yüzeyde düz bir profil gerektiren uygulamalarda tercih edilir.
- Yuvarlak Gözlü Civata (DIN 444): Yuvarlak gözlü civatalar, bir ucunda yuvarlak bir göz bulunan civatalardır. Göze bağlantı elemanları veya askı işlemlerinde kullanılırlar.
- T-Groove Civata (DIN 787): T-Groove civatalar, bir tarafında T-groove yuvası bulunan civatalardır. T-groove yuvası, profil sistemleri ve raylarda bağlantı sağlamak için kullanılır.
- Perçin Somunlu Civata (DIN 7337): Perçin somunlu civatalar, bir tarafında perçin somunu bulunan civatalardır. Genellikle plakaların veya panel malzemelerinin bir arada tutulmasında kullanılırlar.
Civata ÖlçüleriCivata ölçüleri, kullanılan standartlara ve çeşitli faktörlere bağlı olarak değişebilir. Aşağıda, yaygın olarak kullanılan metrik ölçülerdeki civata çapları ve uzunluklarına birkaç örnek verilmiştir:
- Altıgen Başlı Civatalar (DIN 933, ISO 4017):
- Çap: M2 – M64
- Uzunluk: 4 mm – 500 mm
- Altıgen Somunlu Civatalar (DIN 931, ISO 4014):
- Çap: M6 – M64
- Uzunluk: 12 mm – 500 mm
- Yuvarlak Başlı Civatalar (DIN 603, ISO 8677):
- Çap: M4 – M24
- Uzunluk: 10 mm – 300 mm
- Düz Başlı Civatalar (DIN 7991, ISO 10642):
- Çap: M2 – M36
- Uzunluk: 3 mm – 200 mm
- Yuvarlak Gözlü Civatalar (DIN 444):
- Çap: M6 – M30
- Uzunluk: 12 mm – 200 mm
- T-Groove Civatalar (DIN 787):
- Çap: M6 – M20
- Uzunluk: 12 mm – 120 mm
- Perçin Somunlu Civatalar (DIN 7337):
- Çap: M3 – M12
- Uzunluk: 6 mm – 50 mm
Civata Hakkında Diğer Yazılar
Havşa Başlı CıvataBu tip cıvatala, genellikle somunla birlikte kullanılan bir cıvata çeşididir. Havşa başı, cıvatanın baş kısmının etrafında genişletilmiş bir yüzeye sahiptir. Bu genişleme, cıvatanın somunu veya başka bir parçayı daha iyi kavramasını sağlar. Havşa başlılar, yüksek yük taşıma kapasitesi ve yüksek dayanıklılık gerektiren uygulamalarda yaygın olarak kullanılır. Havşa başı, somunun altına daha fazla yüzey alanı sağlayarak, cıvatanın somuna daha sıkı bir şekilde oturmasına ve daha güvenli bir bağlantı sağlamasına yardımcı olur. Bu cıvatalar genellikle inşaat, otomotiv, makineler, aletler ve benzeri endüstrilerde kullanılır. Malzeme ve boyutları farklılık gösterebilir, böylece uygulama gereksinimlerine uygun olarak seçilebilirler.
Havşa Cıvata Kullanım AlanlarıBu cıvataların genel özellikleri şunlardır: Havşa Başlı Tasarım: Havşa başlı cıvataların baş kısmı, genişletilmiş bir yüzeye sahiptir. Bu yüzey, cıvatanın somunu veya başka bir parçayı daha iyi kavramasını sağlar. Yüksek Yük Taşıma Kapasitesi: Havşa başlı cıvatalar, genellikle yüksek yük taşıma kapasitesine sahip olacak şekilde tasarlanmıştır. Bu, daha güvenli ve sağlam bir bağlantı sağlar. Dayanıklılık: Havşa başlı cıvatalar, genellikle dayanıklı malzemelerden üretilir. Bu, cıvatanın aşınmaya, korozyona ve diğer dış etkenlere karşı daha dayanıklı olmasını sağlar. Çeşitli Malzeme Seçenekleri: Havşa başlı cıvatalar, farklı malzemelerden üretilebilir. Örneğin, çelik, paslanmaz çelik veya pirinç gibi malzemeler tercih edilebilir. Malzeme seçimi, uygulama gereksinimlerine ve ortam koşullarına bağlı olarak yapılır. Farklı Boyutlar: Havşa başlı cıvatalar, farklı boyutlarda bulunabilir. Boyutlar, cıvatanın çapı, uzunluğu ve diğer özellikleri üzerinde değişiklik gösterebilir. Bu, farklı uygulamalara uygun olarak çeşitli boyutlarda seçim yapmayı mümkün kılar. Somunla Birlikte Kullanım: Havşa başlı cıvatalar, genellikle bir somunla birlikte kullanılır. Somun, cıvatanın diğer tarafında yer alır ve bağlantıyı sıkılaştırmak veya gevşetmek için kullanılır. Havşa başlı tasarım, somunun altına daha fazla yüzey alanı sağlar ve daha iyi bir bağlantı sağlar. Bu özellikler, havşa başlı cıvataların sağlam, dayanıklı ve güvenli bir bağlantı sağlamak için tercih edildiği uygulamalarda önemli avantajlar sunar. Ancak, spesifik uygulama gereksinimlerine bağlı olarak, belirli bir projede kullanılacak havşa başlı cıvatanın özellikleri ve gereksinimleri dikkate alınmalıdır.
Havşa Cıvata Çeşitleri
Cıvata Hakkında Diğer Yazılar
- All Post
- Ankraj
- Bağlantı Elemanları
- Blog
- Cıvata
- Fore Kazık
- kilitli somun
- Rondela
- Saplama
- Setskur
- Tayrot - Tierot
- Tel Çekme
- Tij
- Ürünler
- Back
- Akıllı Vida
- Back
- Vida Çeşitleri
- Ayar Vidası
- Lokma Başlı Vida
- Akıllı Vida
- Back
- İmbus Başlı Cıvata
- Saplama Cıvata
- Halka Göz Cıvata
- Civata Çeşitleri
- Norm Civata
- Paslanmaz Saplama
- Back
- Gijon Saplama
- Somun
- Vida
- Dübel
- Kopilya Pimi
- İmbus Civata
- Kimyasal Dübel
- Perçin
- Tij Demiri
- İskele Kelepçesi
- U Bolt Kelepçe
- Trifonlu Kelepçe
- Saplama
- Kare Somun
- Vida Çeşitleri
- Ayar Vidası
- Lokma Başlı Vida
- Akıllı Vida
- Filiz Ekimi
- Kanepe Çekyat Saplama
- Back
- Filiz Ekimi
- Back
- Kanepe Çekyat Saplama
- Back
- Kare Somun
- Back
- Öngermeli Ankraj
- Back
- Paslanmaz Saplama
- Back
- Pul
- Back
- Tam Boy Dişli Saplama
- Back
- U-Bolt Kelepçe
End of Content.
Dişli Saplama
Pahlı dişli saplamalar, çelik konstrüksiyon ve inşaat sektörlerinde kullanılan bağlantı elemanlarıdır. Bu saplamalar, DIN975 ve DIN976 standartlarına uygun olarak imal edilirler. Bu elemanlar çeşitli boyutlarda ve çaplarla üretilmektedir. Pahlı dişli saplamaların diş yapısı, bağlantı elemanına yüksek dayanıklılık kazandırmaktadır.
Gijon saplamaları, cıvata elemanlarının boyca eksik kaldığı veya kalıp üzerinde yer alan kör deliklerde kullanılmaktadır. Ayrıca bu saplamalar, askı sistemlerinde bağlantı elemanı olarak ve çelik konstrüksiyonlarında gerdirme amaçlı kullanılmaktadır. Gijon saplamalarının ölçüleri, M2’den M100’e kadar değişmektedir ve bazı ölçüler özel isteklere göre üretilebilmektedir. M8 gijon saplamaları, en çok kullanılan tij ölçüsüdür ve çalışma yük birimi kilonewton (kN) olarak ifade edilmektedir. Özel karışımlı çinkodan imal edilen gijon tij elemanları paslanmaya karşı korunaklıdır.
DIN975 ve DIN976 standartları, pahlı dişli saplamaların imalatı ve boyutları hakkında spesifikasyonlar belirler. DIN975 standartları, metrik boyutlu pahlı dişli saplamaları kapsarken, DIN976 standartları ise inç boyutlu pahlı dişli saplamaları kapsar. Bu standartlar, imalatçıların uygun üretim yöntemleri ve toleranslarını belirlemelerine yardımcı olur.
Yüksek Dayanıklılık
Pahlı dişli saplama ve gijon saplamaları, çeşitli uygulamalarda kullanılan bağlantı elemanlarıdır. Her ikisi de yüksek dayanıklı paslanmaz malzemelerden imal edilmektedir. Ancak pahlı dişli saplamaların diş yapısı, bağlantı elemanına daha fazla mukavemet sağlar ve daha geniş bir kullanım alanı sunar. Pahlı dişli saplama, genellikle bağlantı elemanları olarak kullanılır. Uzunlukları ve diş boyutları farklı olabilir, ancak genellikle DIN975 veya DIN976 standartlarına uygundur.
Pahlı dişli saplamalar, bir ucu düz bir saplama ve diğer ucu pahlı dişli bir vidayı andıran bir yapıya sahiptir. Pahlı dişli kısım, bir dişli yapısına sahiptir ve somunların veya başka bir bağlantı elemanının saplama üzerinde daha sağlam bir şekilde tutunmasına olanak tanır.
Kullanım Alanları
Gijon saplamaları da özellikle inşaat sektöründe sıkça kullanılmaktadır. Pahlı dişli saplama ve gijon saplamaları, çeşitli uygulamalarda kullanılabilmektedir. İnşaat sektöründe, kalıpların birleştirilmesi, çatı ve duvar bağlantı elemanları, askı sistemlerinde tercih edilmektedir. Ayrıca bu elemanlar, genel bağlantı elemanı olarak, geniş bir yelpazede kullanılabilirler.
Diğer Yazılar
Cıvata Nedir?
Cıvata, makine parçalarını bir arada tutan metal bir bağlantı elemanıdır. Hatırlanması gereken önemli şey, cıvataların kullanılabilecek tek tip bağlantı elemanı olmasıdır. Somun, dişli kısmı ve düz yüzey üzerinde bir veya iki, tipik olarak yuvarlak çentiği olan metal bir bağlantı elemanıdır. Bir pul, cıvata ve somun arasına oturan dairesel veya dikdörtgen ince bir metal parçasıdır.
Cıvatalar tüm şekil ve boyutlarda gelir, ancak çoğunlukla bir arabadaki tekerlekleri bir arada tutmak için kullanılırlar. Her birinin kendine özgü kullanımları olan birçok farklı cıvata türü vardır. Örneğin, alçıpan cıvataların geniş başlı ve düz bir tepesi vardır, böylece duvarlara veya çevredeki malzemeye zarar vermeden dövülebilirler; Taşıyıcı cıvatalar ise metalden kolayca kayabilmeleri için yuvarlak başlı ve pürüzsüz yüzeylere sahiptir. Cıvatalar, ahşap ve metal vidaların, yapı çerçevelerinin ve diğer yapıların, asma dolapların veya mutfak aletlerinin sabitlenmesi de dahil olmak üzere, ev yapımı ve onarımında çok çeşitli amaçlar için kullanılır. Örneğin, bir sandalyede kullanılan cıvatalara, takıldıkları yüzeye zarar vermemek için havşa açılabilir. Cıvatalar, matkap veya yönlendirici gibi büyük makinelerle birlikte şeyleri sabitlemek için de kullanılabilir. Cıvatalar tüm şekil ve boyutlarda gelir, ancak çoğunlukla kare ve altıgen başlıklar vardır.
Cıvata Çeşitleri Nelerdir?
Birçok farklı cıvata türü vardır. Ancak tüm cıvatalar eşit yaratılmamıştır.
En yaygın cıvata türü, altıgen şeklinde bir kafaya sahip olan ve genellikle çelik veya bronzdan yapılan altıgen cıvatadır. Motosikletlerde kullanılanlar gibi bazı cıvatalar, korozyona direnmek için bakır alaşımından yapılmıştır. Bazı cıvataların içinde bir tornavida veya başka bir uygun aletle sıkılması amaçlanan bir diş vardır. Cıvatanın başı dişlere takılabilir ve daha sonra sıkmak için vidalanabilmektedir. Bu tip cıvatayı kullanırken aşırı sıkmamaya ve kırmamaya özen gösterilmelidir.
Ek ekipman olmadan takmak için vidaya vidalanmış bir iç dişe sahip kendinden kılavuzlu vidalar da vardır. Dişli Uçlar, içi boş bir dişli yuvaya vidalanan poliüretan eklerdir. Dişli uç vidanın mili üzerine yerleştirilir ve ucun her iki yanındaki bir tutamaç döndürülerek sıkılmaktadır. Vidayı sıkmak veya gevşetmek için anahtarsız bir mandren kullanılabilmektedir.
Diğer bir cıvata türü ise, genellikle ortadaki bir delikten dişli bir çubuk geçirilerek ve her iki tarafta kelebek somun ile sabitlenerek diğer uca bağlanan halkalı cıvatadır.
Diğer bir cıvata türü, uzunluğu boyunca kesilmiş dişlere sahip olan ve kullanımına bağlı olarak çeşitli kalınlıklarda, uzunluklarda, çaplarda, malzemelerde ve tasarımlarda bulunabilen dişli çubuktur.
Son olarak, kendinden diş açan vidalardan farklı olan ahşap vidalar vardır, çünkü bunlar, sabitlemek için ahşaba nüfuz eden bir dış dişe sahiptir ve kendinden diş açan vidalar, ahşaba kendi yollarını delerler.
Görünüme Göre Cıvata Tiplerini Belirleme:
Ankraj Cıvatası: Baş yuvarlak ve düzdür, içinden bir delik vardır. Başın her iki tarafında, somunu sıkarken cıvatanın veya rondelanın geri kalanıyla hizalamaya yardımcı olan iki delik vardır. Kare şeklinde kesilmiştir ve gövdenin her iki tarafında birbirine nispeten yakındır.
Gözlü Cıvata: Bu tip cıvatanın, bir tarafında düz bir yüzeye ve diğer tarafında sıkarken yerine hizalanmasına yardımcı olan üç girintiye sahip kare kesimli bir başı vardır.
Setskur Vida nedir?
Setskur vida pratik kullanımı ve işe yararlığı ile bilinen bir vida türüdür. Son derece etkili olan setskur, çeşitli alanlarda ve çeşitli durumlarda kullanılabilmektedir. Özellikle bazı alanlarda kullanımı son derece önemli ve kritiktir.
Setskur Vida Nedir ?
Setskur vidalar diğer vidalara göre görünüm olarak son derece farklı olan bir vida türüdür. Cıvata denince ilk akla gelenlerden olan bu vidalar, herhangi bir başa sahip değildir. Ayrıca bu vidaların gövdesinde vida dişi bulunmamaktadır.
Setskur ismi verilen bu vida diğer bir isimle de bilinmektedir. Bazı satıcılar bu vidaları vidalı pim ismiyle bilmektedir. Kısacası bu ismi de unutmamanız yararlı olacaktır.
Setskur Vida Ne İşe Yarar ?
Setskur, oldukça çeşitli işe yararlığa sahip bir cıvata olarak bilinir. Bu çeşitliliği de çok satılan ve tercih edilen bir vida olmasını sağlamaktadır. Setskurların işe yaradığı başlıca durumları ise şu şekilde listeleyebiliriz:
> Başlıca görevi olarak hareketli parçaların konumunu güvene alır. Bu haraketli parçalar kasnak adı verilen mil ve akslar üzerinde bulunan parçalar olarak genellikle karşımıza çıkar.
> Ayarlama vidası olarak çeşitli noktalarda vida ayarlanması için kullanılır.
Setskur Vida Nerelerde Kullanılır ?
Setskur isimli vidaların kullanım alanı da oldukça geniştir. Pek çok alanda bu cıvata türünün kullanıldığını görebiliriz. Bu alanların başlıcaları ise şunlardır:
> Sanayi sitelerinde hemen hemen her dükkanda setskur görülebilir.
> İnşaat ve hırdavat sektöründe hemen hemen her gerekli durumda bu vida kullanılabilir.
> Kimyasal eleman ve aletlerin baş gösterdiği yerlerde de setskur vida kullanılabilir.
> Genel olarak makine ve benzeri aletlerin yaygın olarak kullanıldığı sektörlerde setskur vida kullanımı tercih edilmektedir.
Setskur Vida Fiyatları
Setskur vidalarının fiyatları da en az ne ise yaradığı ve nerelerde kullanıldığı kadar merak edilmektedir. Azımsanmayacak sayıda kişi bu soruya bir cevap aramaktadır.
Öncelikle bu cıvata için net bir fiyat söylemek doğru olmayacaktır. Fiyatı etkileyen ölçü, kalite ve benzeri faktörler vardır. Bu faktörlere bağlı olarak fiyatlar değişir. Yine de genel anlamda fiyatların gayet uygun olacağını söyleyebiliriz.
Diğer Yazılar
İmbus cıvata, civatalar arasında pek çok önemli işlevi gören cıvata çeşitlerinden biridir. Oldukça fazla alanda oldukça fazla iş için bu cıvataların kullanıldığını söylemek yanlış olmayacaktır.
İmbus Cıvata Nedir ?
Öncelikle bazı durumlarda cıvatalar gireceği alana giremez. Yani cıvata alanı uygun değildir. Bu tip durumlar için ise özel üretilmiş olan imbus cıvatalar büyük bir öneme sahiptir. Alanın genellikle dar olduğu durumlarda imbus cıvatalar sayesinde işlem kolayca yapılabilmektedir.
Özellikle yapacağınız işlemlerde cıvata başının dışarıda kalmasını istemiyorsanız imbus cıvata kullanmanız doğru bir tercih olacaktır. Silindir başlı gömme sistemi ile kullanılan bu cıvata türü kısacası pek çok ise yarayan önemli bir civata çeşitleri arasında olduğu söylenebilir.
Setskur vidalar ile birlikte en çok tercih edilen cıvata türlerinden olan imbus, ayrıca başka bir isimle daha anılmaktadır. Bu civataya verilen diğer isim “allen başlı cıvata” olarak bilinmektedir. Ayrıca bu imbus civatalar pratik kullanımı ile de ihtiyaçları gidermektedir.
İmbus Cıvata Nerelerde Kullanılır?
İmbus cıvata pek çok alanda kullanılabilen bir cıvata türüdür. En çok kullanıldığı alanlar ise şu şekildedir:
- Madencilik sektöründe çeşitli işler için imbus kullanımı yaygındır.
- İnşaat sektöründe başta çelik montajı işlemlerinde bu cıvata türünün yaygın olarak kullanıldığı söylenebilmektedir. Elbette bu montaj işlemi dışında da inşaat sektöründe kullanımı yaygındır.
- Mobilya sanayii ve benzeri sektörlerde de setskur gibi kullanımı tercih edilen cıvatalardan biridir.
İmbus Cıvata Özellikleri
İmbus cıvatalar oldukça fazla sayıda özelliğe sahiptir. Bu özellikleri sayesinde de pek çok alanda kullanıldıklarını söyleyebiliriz. Bu özelliklerden başlıcaları şunlardır:
- Üretimi ve çözümü kolay bir vidadır.
- Inox özelliğe sayesinde kullanım süresinin artmasını sağlamaktadır.
- Oldukça ekonomik fiyatlar dahilinde satışa sunulmaktadır. Fiyat performans özelliği sebebiyle tercih edilebilecek bir cıvatadır.
- Bu cıvata türü sağladığı avantajlar sayesinde çeşitli alanlarda da kullanılabilmektedir. Bu da imbus cıvata denince akla gelebilecek en önemli özelliklerden birisidir.
- Farklı çeşitlerle satışa sunulmaktadır. Gömme başlı gibi birbirinden farklı çeşitlere sahiptir.
Diğer Yazılar
Cıvata Kalitesi Nedir?
Birçok bağlantı elemanının üretim malzemesi, kalite göstergelerinden biridir. En sık kullanılan bağlantı elemanlarından biri olan cıvata kalitesi için üretim malzemelerine bakmak gerekir. Cıvata çoğunlukla demir ya da çelikten üretilmektedir. Ancak farklı malzemelerden de üretimleri yapılmaktadır.
Cıvataların üretildiği malzemenin kopma dayanımı ile alt akma gerilmesine göre cıvata kalitesi belirlenmektedir. Bu durumların tespit edilemediği zamanlarda orantısız uzama gerilmesi esas alınmaktadır.
Cıvata Kalitesi Nasıl Hesaplanır?
Cıvata kalite sınıfları 2 rakamlı olarak ifade edilmektedir. Bunlar 3.6, 4.6, 4.8, 5.6, 5.8, 6.8, 8.8, 9.8, 10.9, 12,9 olarak kullanılmaktadır. Bu ifadelerin hesaplama mantığı şu şekildedir. Üretimde kullanılan malzemenin çekme dayanımını ilk rakamı 100 ile çarparak bulabilirsiniz.
İkinci rakamı ise 10’a bölüp, ilk rakam ile çarpılırsa akma ve orantısız uzama değerleri tespit edilmektedir. Eğer sonuç 8.8 ve altı ise alt akma gerilme değeri, 8.8 ve üstü ise orantısız uzama gerilme değeri tespit edilir.
Çekme (Mukavemeti) Dayanımı
Bir malzemenin dayanabileceği birim alana düşen maksimum kuvvete çekme dayanımı denir. Bunu bir örnek ile hesaplamak gerekirse; 5.6 kalitesindeki bir cıvatanın çekme dayanımını bulmak için ilk rakamı 100 ile çarparız. Bu malzeme 5×100=500 N/mm2 çekme mukavemetine sahiptir.
Alt Akma Gerilme Değeri
Yumuşak malzemelerde şekil değişiminde elastik bölgeden, plastik bölgesine geçerken grafikte oluşan dalgalanın en alt noktasına alt akma gerilme değeri denir. Bunu bir örnek ile hesaplamak gerekirse; 8.8’lik bir cıvatanın orantısız uzama gerilme değeri 8/10x(8×100)=640 N/mm² olarak hesaplanmaktadır.
Orantısız Uzama Gerilmesi
Sert malzemelerde şekil değişiminde elastik bölgeden, plastik bölgesine geçerken bir dalgalanma yaşanmaz. Geçiş noktasındaki gerilme değerine, akma gerilmesi ya da orantısız uzama gerilmesi denilmektedir. Bunu bir örnek ile hesaplamak gerekirse; 6.8 kalitesinde M12’lik bir cıvatanın dayanabileceği maksimum kuvvet kaç Newton’dur? 8.8’lik cıvatanın çekme dayanımı 8×100=800 N/mm²’dir. Çekme dayanımı dairenin alanı çarpılınca istenilen kuvvet değeri bulunmaktadır. 800 N/mm² x π x R²/4= 800 N/mm² x π x (12 mm)²/4= 90.477,87 N= 90,48 kN
Bağlantı elemanı seçerken, cıvataların dayanım sınıfı, somun dayanım sınıfına denk olmalıdır. Yani 5.8 kalite cıvata için 6 kalite somun uygundur. 10.9 kalite cıvata ile 10 kalite somun kullanılmalıdır, 8 kalite veya daha düşük dayanım sınıfına sahip bir somun kullanmak ise yanlıştır.
Cıvata Kalite Çeşitleri
8.8 kalite cıvatalar DIN Normlarına uygun olarak, C35 ya da CK35 malzemelerinden imal edilmektedir. 8×8=64 Kg./mm2 çekme dayanımı vardır. HRC 21~29 sertlik değerleri arasındadır.
10.9 kalite cıvatalar DIN Normlarına uygun olarak, 41Cr4 malzemeden imal edilir. 10×9=90 Kg./mm2 çekme dayanımı vardır. HRC 31~39 sertlik değerleri arasındadır.
12.9 kalite cıvatalar DIN Normlarına uygun olarak 42CrMo4 malzemesinden üretilmektedir. 12×9=108 Kg./ mm2 çekme dayanımı vardır. HRC 39~44 sertlik değerleri arasındadır.
Benzer Yazılar
Civata
Civata, parçaları birleştirmeye yarayan uç ve gövde kısmında vida dişi bulunan baş ve gövde kısımları farklı şekillerde üretilen en önemli bağlantı elemanlarından biridir. Mukavemeti arttırılması için somun ile kullanımı çoğunluktadır. Kullanımlarına göre farklı civata çeşitleri ve ölçüleri bulunmaktadır. Cıvatalar baş ve gövde biçimlerine göre 2 farklı çeşide ayrılmaktadır. Baş ve gövde biçimine göre civataları inceleyecek olursak;
Baş Biçimlerine Göre Civata Çeşitleri
Altı Köşe Başlı Civatalar: En çok kullanılan civata çeşitlerinden olan altı köşe başlı civataların dişleri ince imal edilmektedir. Kullanım alanlarında göre tam boy dişli civata ya da bir kısmı dişli civata olarak üretilebilmektedir.
Alyan Civatalar: Baş tarafının görünmemesi gereken yahut alyan anahtarı kullanılamadığı alanlarda alyan civatalar diğer adıyla allen civatalar kullanılmaktadır.
Havşa Başlı Civatalar: Alyan civatalarda gibi baş kısımları ince bir yapıya sahiptirler. Yüksekliği kısa olan parçaların montajında civata başı gözükmesi istenmeyen durumlarda tercih edilmektedir. Baş tarafındaki havşa ile deliğin merkezinde sıkma yapılarak mukavemet sağlanmaktadır.
Tornavida Ağızlı Civatalar: Civata başında tornavida ucunun girebileceği kanal mevcuttur. Tornavidalarla sökülüp takılacak boyuttaki düşük bağlantılarda kullanılabilir.
Yıldız Tornavida Ağızlı Civatalar: Tornavida ağızlı civatalarda olduğu gibi yıldız uçlu tornavidanın gireceği kanal sayesinde daha kuvvetli sıkma yaparlar. Ayrıca tornavida ağızlı civatalara göre sökme ve takma sırasında ağız yapısı bozulmaz.
Özel Amaçlı Civata Çeşitleri: Cıvatalar otomotivden, iş makinalarına tüm bağlantı gerektiren her yerde kullanılmaktadır. tüm bunlar için standart civata çeşitleri ve ölçüleri mevcuttur. Bunlar haricinde özel ihtiyaçlara göre özel ölçülerde ve çeşitlerde civatalar üretilebilmektedir.
Gövde Biçimlerine Göre Cıvata Çeşitleri
Başsız Civata: Bir diğer adı saplama olan bu civatalar, sağ ve sol taraftan diş açılmış, başı olmayan civatalardır. Bağlantı yapılacak parça saplama ve somunlar ile makine gövdesine sabit kalacak şekilde kuvvetlice sıkılır.
Esnek Civatalar: Bu tip civatalar elastik bir malzemeden üretilen ince bir yapıya sahiptirler. Civataya sıkma kuvvet uygulandığında inceltilmiş olan bölümden cıvata bir miktar uzamaktadır. Bu civatalarda gövde çapı, diş dibi çapının %10’ u kadar incelebilmektedir. Cıvataya uygulanan kuvvet kalkınca cıvata ilk haline döner. Kuvvetli sıkılmaları ve elastik yapıları gereği emniyet sistemine gerek yoktur.
Gövdesi Toleranslı Cıvatalar: Yüksek oranda moment ileten makine parçaları gövdesi toleranslı olarak taşlanmış özel cıvatalarla bağlanmaktadır.
Vidalı pimler : Birbirine bağlanacak hareketli ya da iç içe geçen parçaların, uygun deliklerinden geçirilerek kayma engellenmektedir.
Civata Ölçüleri
Bir projede kullanılacak civata çeşiti ve civata ölçüleri için teknik bilgiyle hesaplanması gerekmektedir. Cıvatayı tam ve hassas olarak hesaplamak çok net sonuca ulaştırmayabilir. Genellikle pratikte tablolar yardımı ile civata seçimi yapılmaktadır. Eğer gerekliyse daha detaylı ve hassas ölçüm ve kontrol yapılmaktadır. Hesaplama için örnek vermek gerekirse; ilk olarak cıvataya gelecek yük hesaplanır. Cıvatayı zorlayan boyuna kuvvet ve cıvata malzeme kalitesine göre tablodan cıvatanın anma çapı seçilir.
Benzer Yazılar
Rondela Pul Nedir?
Genellikle cıvatanın baş tarafının altında konumlanan orta kısmı delik olan halka biçimli sac parçalara rondela ya da pul denir. Cıvatalar somun ile kullanıldığında rondela bağlantı yapılan parçanın üstüne bağlanmaktadır. Aynı zamanda cıvata bağlantı noktalarının olası hasar görmelerini engellemektedirler. Bu nedenle bağlandığı parçadan daha yumuşak bir maddeden üretilmektedirler. Örneğin bronz, sac, pirinç, kurşun, yumuşak çelik, bakır, alüminyum gibi yumuşak metallerden üretilmektedirler.
Rondela Nerelerde Kullanılmaktadır?
Rondela ya da diğer adıyla pulun bir diğer görev alanı, somun ve cıvata başlarının daha geniş yüzeye baskı yapmasını sağlamakla görevlidirler. Bazen de ana parçadaki deliğin cıvatanın çapından büyük olduğu hallerde pul kullanılmaktadır. Titreşim oluşan çalışma ortamlarında cıvataların gevşemesine engellemek için rondela somun ya da emniyet sacları kullanılmaktadır.
Makine parçaları ile somun, cıvata gibi vidalı elemanların birbirine bağlanmaları sırasında, parça yüzeyindeki zedelenmeleri ve gevşemesine engel olan, ortası delik metal halka elemanlara rondela somun denilmektedir.
Rondelalar ve emniyet sacları somunların frenlenmesi için kullanılan makine elemanlarıdır.
Cıvata ile somun ya da sıkıştırılan parça arasındaki fazla olan mesafeyi telafi etmek amaçlı üst üste birden fazla kullanılarak yay görevi görmektedirler. Farklı çeşitlerde farklı ölçülerde rondela çeşitleri vardır. Rondelanın ölçülerinde anma çapı, delik çapı, dış çap, et kalınlığı ve ağırlık başlıkları dikkate alınmaktadır.
Rondela Pul İmalatı
Kullanım alanına göre değişkenlik gösteren rondela çeşitleri mevcuttur. Bunlar düz, kare, kavisli, yaylı, tırtıklı, çanak, imbus gibi birçok tipte üretilmektedir.
Rondela, sıkıştırılacak parçayla somun-cıvata arasına konulan, bağlantının kendiliğinden gevşemesini, sıkılan parçanın yüzeyinin deforme olmasını engellemek için tırtıklı rondela pul çeşidi kullanılmaktadır.
Rondela imalatında hammadde tabakalar halinde kesilerek hazırlanmaktadır. Ardından yüksek tonajlı eksantrik presler ile kalıpların basım işlemi tamamlanır. Devamında kontrol yapılarak eleme, vibrasyon testi, parlatma ve paketleme aşamalarıyla tamamlanmaktadır. Rondela farklı çeşitlerde üretilebilmektedir. İhtiyaca göre rondela üretimi yapılabilmektedir. Metal rondela dışında farklı madenlerden de rondela imalatı yapılmaktadır. Rondela pul fiyatları için iletişim bölümünden bizimle irtibata geçebilirsiniz.
Benzer Yazılar
Kopilya Pimi
Çalışma ortamı ya da çalışma sürecinde titreşim bulunan yerlerde somun, ayar bileziği ve perno gibi parçaların titreşim sonucu çözülmesini engellemek amaçlı kullanılan silindirik makine elemanlarına kopilya pimi denilmektedir. Bayanların kullandığı tel tokaları andıran, maşa görünümlü bu parçalar ayrıca kupilya, gupilya, gopilya gibi farklı isimlerle de kullanılmaktadır.
İçindekiler
Kopilya Pimi Kullanım Alanları
Kupilya pim, somun ve cıvata gibi elemanları kilitlemek için bağlantı elemanı olarak kullanılan metalik bir elemandır. Normal bir cıvatalarda veya diğer bağlantı elemanlarında küçük delikler açarak kupilya pimi kullanılabilmektedir. Farklı bir tutturucu türü olan çatal pimler, zaten delik açtıkları için kopilyalarla birlikte kullanılmaktadır.
Perno : Hareketli birleştirme amaçlı genellikle makaralarda, mafsallı birleştirme gereken ortamlarda kullanılmaktadır. Makine ve motorlu taşıt imalatı, tren lokomotif ve vagon üretiminde tercih edilmektedir.
Ayar Bileziği: Mil üzerindeki çark, kasnak, makara gibi elemanların mil ekseni doğrultusunda kaymasını engelleyen elemanlardır.
Kopilya Pimi ile Perno arasındaki fark nedir?
Pimlerin üretimi esnasında bulundukları yere sıkışma mantığı olduğundan konik yada çentikli yapıya sahiptirler. Perno tıpkı pim mantığında çalışmaktadır. Döner parçaların birbirine bağlanmasında tercih edilmektedir. Perno ve pim her ikisi de mafsallama için kullanılan elemanlarıdır.
Kopilya Pimi Çeşitleri
Silindirik makine elemanları olan kopilyalar standart üretimde 3 farklı sınıfa ayrılmaktadır.
- Maşa kopilya,
- Yaylı kopilya,
- Kama biçimli kopilya olmak üzere üç sınıfa ayrılmaktadır.
En yoğun kullanıma sahip maşa biçimli kopilya çeşitleridir. Elbette bu 3 biçim dışında talebe özel farklı şekillere ve ölçülere sahip kopilya imalatı yapılmaktadır. Diğer kopilya pim çeşitleri:
Bölünmüş pim: Metalleri birbirine tutturmak için bir araç olarak kurulum için kullanım sırasında bükülen, zımba veya perçin benzeri kullanılan iki çubuk veya tırnağa sahip metal bir tutturucudur.
Firkete pim: Genellikle R harfini andıran, bükülmeye gerek kalmadan kullanılmaktadır.
Papyon pim: Papyon şeklinde bir firkete pim türüdür.
Çember pim: Halka şeklinde kopilyalardır.
Clevis pim: Kendisine bağlı olan cismin pin ekseni içerisinde dönme hareketine izin veren bir bağlantı elemanı türüdür. Bu tip pim bir sap, delik ve kafadan oluşur. Delik, pimin karşı tarafındaki şafttan geçer. Genellikle, çatal pimi bir kelepçe ile birlikte kullanılmaktadır.
Dübel pimi:
Konik pim: “Bir konik pim, makine mühendisliğinde sabitleme için kullanılan çelik bir çubuktur. Farklı uçlarda biraz daha büyük çaplara sahipler”.
Yivli pimler: Yivli pimler, çubuk veya bobin stoğundan yapılmış üç uzunlamasına yivli silindiriktir.
Tırtıllı pimler: Bu tip çatal pim, normal çapları 3/32-3/8 olan tipik bir rulo biçimli pimdir.
Tel çıt çıtlı pimler: Bunlar, bileşenleri tek bir yerde tutmak için çatal pimlerde veya şaftlarda kullanılır.
Çekiç seti çatal pimleri: Geçici bir tutuş için yerleştirildikten sonra bir çekiçle vurulurlar.
Kamalı kilit pimleri: Bu ağır pimi bir çatal pimdeki deliğin içine yerleştirin. Yerleştirdikten sonra, kale için çatalları açmak için bir çekiç ile vurabilirsiniz.
Kopilya şekli itibariyle çelik telin ikiye katlanması ile üretilmektedir. Hareketli alanlarda kullanılan cıvataların uç kısmındaki delikten geçirilip her iki uç ters yöne bükülerek, cıvatanın hareket veya titreşimden dolayı çıkma ihtimali emniyet altına alınmış olmaktadır. Kopilya imalatı sırasında inox malzeme ile kaplanarak paslanmaz kopilya üretimi de yapılmaktadır.
Kopilya (Gupilya) Ölçüleri
Diğer adıyla gupilya çapı, geçeceği delik çapından daha küçük olmalıdır. Anma çapı olarak geçirilecek delik çapı kullanılmaktadır. Diğer kopilya ölçü standartları aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Kopilyalar tek kullanım için uygundur. Bükülme pimi zayıflatacağından birden fazla kullanımlarda kopma, kırılma gibi durumlar yaşanabilmektedir.
Kopilya Pimi Nasıl Çıkarılır?
Bir pimi çıkarmak için öncelikle pimin nasıl takıldığına, deliğin kalın ve paslı olup olmadığına bağlı olarak kolay ya da zor olabilmektedir.
Kupilya piminin bükülmüş tarafları bir pense yardımıyla nazikçe düzeltilmelidir. Bu pime fazla kuvvet uygulamak kopma, kırılma yaşatabileceğinden tüm süreci daha zor hale getirebilir. Bu nedenle kopilya takarken standartlara uymak; çıkarma işlemini de kolaylaştıracaktır.
Kamalı piminizin o kısmını tamamen düzelttikten sonra, yukarıdaki resimde olduğu gibi, kopilyanın diğer ucunu kavramak için pensenizi kullanabilirsiniz. Ardından pimi çekin, pimin çekilmesi zorsa pime pense ile vurabilirsiniz . Birkaç vuruştan sonra kopilya deliğinden dışarı çıkacaktır.
Benzer Yazılar
Rondela Pul Nedir?
Rondela, cıvata ve vidaların kullanımında yük dağılımını sağlayan, malzeme olarak sert olmayan çelikten üretilen bağlantı elemanlarıdır. Cıvatanın sıkılması sırasında baş kısmında gelen yükü daha geniş bir yüzeye dağıttığından cıvata gevşemez. Ayrıca cıvatanın baş tarafı ile somun arasındaki mesafenin uzun olmasında mesafeyi kısaltmaya da yaramaktadır. Görüntüleri ince yassı halka şeklindedir. Bir diğer adı rondela pul olarak kullanılmaktadır.
Rondela Pul Çeşitleri
Kullanım alanlarına göre farklı tipte rondela pul çeşitleri mevcuttur. Cıvata ile somun ya da sıkıştırılan parça arasındaki fazla olan mesafeyi telafi etmek için yay görevi görmektedir. Bazı rondela çeşitleri ise üzerindeki dişler sayesinde kilitleme hareketi sağlamaktadır. Özellikle titreşimli çalışma alanlarında tercih edilmektedir.
A Tipi Düz Rondela
Genelde küçük başlı vidalarla birlikte kullanılan, ortasında delik bulunan düz, disk şeklindeki pullara A Tipi Düz Rondela denilmektedir.
B Tipi Yaylı Rondela Pullar
Titreşim ve sarsıntı olan ortamlarda, somunun gevşememesi için yaylı rondela kullanılmaktadır. Bu pul halka şeklindedir ve yay çeliğinden üretilmektedir. Yay gerilimi nedeniyle uçları hafifçe yukarı ve aşağı kaldırılır. B tipi yaylı rondela çeşitleri, somun veya cıvatanın üstüne ya da altında konumlanarak her iki uç birbirine bakana kadar sıkılarak kullanılmaktadır.
Kavisli Yaylı Rondela
Bu pul çeşidi, az yük dağılımı ve esneklik gerektiği alanlarda kullanılmaktadır. Hilal şeklinde olup hafifçe kıvrılmış yapıları vardır.
Bunlar haricinde çok çeşitli rondela pul çeşitleri mevcuttur. Bunlardan bazıları kilitli rondela, tırtıllı rondela, u rondela, imbus rondela, layner, rulman baskı, çanak pullar olup malzeme olarak bakır, çelik ve alüminyum çeşitleri de mevcuttur.
Rondela Pul Ne İşe Yarar?
Rondelalar sıklıkla cıvata vida gibi dişli bağlantı elemanları ile kullanılan, orta kısmı delik olan yassı ince metal plakalardır. Yüzey ile cıvata arasında takviye görevi görerek vibrasyonu en aza indirerek paslanmayı da önler. Yükü daha geniş bir yüzeye dağıtmak ve birleştirildikleri yüzeyi korumak için kullanılmaktadır. Ayrıca, vida takılacak deliğin vida çapından fazla büyük olması durumunda genişlik farklılıklarının ayarlanmasını sağlamaktadır. Rondela pulların bir diğer görevi de; ahşap ve plastik yumuşak zeminlere zarar gelmesini önlemektir.
Benzer Yazılar
Bağlama Elemanları Nedir?
Enerji üreten, biriktiren makinaları oluşturan iki veya daha çok parçayı birbirlerine, gövdeye ya da temele bağlayan elemanlara bağlama elemanları denir.
Bağlama elemanlarının kullanımı makinalara maliyet ve fiziksel açıdan ekstra bir yük getirebilmektedir. Tersi bir durumda ise sistemi daha karmaşık ve daha maliyetli bir hale getirebilmektedir. Kısacası makinelerin imalat maliyetlerini azaltmaktadır.
Bu elemanlar belli standartlar ile üretilmektedir, talebe göre özel ölçü ve özelliklerde de üretilebilmektedir. Bağlama elemanları 2 ana kategoride toplanmaktadır. Bunlar çözülebilen ve çözülemeyen bağlama elemanları olarak ayrılmaktadır. Çözülemeyen bağlama elemanlarına perçin, kaynak, lehim gibi elemanları örnek verebiliriz. Çözülebilen bağlama elemanlarına ise somun, cıvata, yay, pim ve vida benzeri elemanlar sıralayabiliriz.
Bağlantı yapılacak malzemenin şekli, türü gibi değişkenlere göre hangi bağlantının seçileceğini belirlenmektedir. Makine elemanlarının montajı öncesinde iki ana yöntemden biri veya birkaçı birlikte de seçilmektedir. Bağlantı şekli, bağlanacak elemanların tasarımına, çalışma koşullarına ve bağlama elemanından beklenen performansa göre değişkenlik göstermektedir. Bağlama elemanlarının avantajları şunlardır;
Bağlama Elemanlarının Avantajları
Çözülebilen bağlama elemanlarının enerji ve güç üreten makinalarda avantajları çok yüksektir. Bunlar:
- Elemanlara kolayca bakım, kontrol ya da tamiratın yapılabilmesi
- İmalat veya taşıma aşamalarında elemanların kolayca ayrılabilmesi
- Kullanılacak alana göre montaj sonrası parçaların ayarlarının yapılması
- Parçalarda zamanla oluşacak yıpranmalara düşük maliyetli ve daha kolay müdahale
- Bakım masraflarının düşürülmesi
Çözülemeyen Bağlama Elemanları Avantajları
Makine içerisindeki parçaları fiziksel olarak birbirine bağlamaktadır. Tamirat, değişim, taşıma sırasında parçaların sökülmesi nedeniyle elemanlara hasar gelmektedir. Hasarlı parçaların tekrar kullanılamaması nedeniyle ek maliyet çıkarmaktadır. Lehim, kaynak, perçin ve yapıştırma elemanları bu grupta değerlendirilmektedir.
Lehim Avantajları:
- Elektriksel iletkenlik ve sızdırmazlık güçlüdür.
- Kolay ve ucuz bir birleştirme yöntemidir.
- Temiz bir yüzey elde edilir
Kaynak Avantajları:
- Lehime göre mekanik yönden daha güçlü bir birleştirme yapar
- Perçin ve cıvataya göre baş kısımları olmayacağından ağırlık yönünden avantaj sağlar.
- İmalatta pratik ve kolaylık sağlar.
- Farklı metalleri bir araya getirerek kullanılabilmektedir.
Perçin Avantajları:
- Uçak, tren, köprü, kule gibi büyük çelik yapılarda büyük kuvvetleri taşır.
- Yüksek basınç uygulanan yapılarda oluşan kuvvete karşı mukavemet ve sızdırmazlık sağlar.
- Düşük basınçlı yapılarda sızdırmazlık sağlar
- Kaynak yapılan alanlarda zamanla yıpranma olurken perçin ile yapılan bağlantılarda mukavemet kaybı yaşanmaz.
- Kontrol dışı oluşabilen ısıl genleşme gibi durumlar yaşanmamaktadır.
Yapıştırıcı Avantajları:
- Uygulanması pratik, ekonomik ve hızlıdır.
- Kaynak gibi kristal yapısında değişmeler, ısıl gerilmeler oluşmaz.
- Boşluk doldurma özelliğinden dolayı paslanmalara karşı dayanıklıdır.
- Farklı malzemeler birleştirilebilmektedir.
Çözülebilen Bağlama Elemanları Avantajları
Vida Cıvata Somun Bağlama Avantajları:
Eğik doğrunun, bir silindirin yüzeyine sarılması ile elde edilen helis eğrisine vida eğrisi denir. Eğik doğru yerine belirli kalınlıkta veya profilde içi dolu silindirin dış yüzeyine çıkıntı olacak şekilde helisel bir hareketle sarılmasıyla cıvata üretilmektedir. İçi boş bir silindirin iç çevre yüzeyine aynı profilin helisel hareketle sarılmasından ise somun imal edilmektedir. Cıvata ve somun, makinaların montajında, boru flanş, silindir kapaklarının bağlantısında, çelik konstrüksiyonlar ve bunlara benzer birçok yerde bağlantı elemanı olarak kullanılmaktadır. Cıvata dış vida, somun ise iç vida olarak geçer.
- Takmak ve sökmek çok pratiktir.
- Standart ölçülerde imal edilmektedir.
- Hızlı ve kolay üretim sağlanmaktadır.
- Farklı alanlar için farklı çeşitleri vardır.
Diğer Yazılar
Dübel
Vida veya cıvata gibi bağlantı elemanını duvar, tavan gibi bir alanlarda açılan deliğe sabitlemek amaçlı kullanılan parçaya dübel denir. Daha çok beton, ahşap, tuğla gibi zeminlerde tercih edilmektedir. Dübeller üzerinde bulunan çıkıntılı kısımlar deliğin içerisinde genleşip sürtünme oluşturmaktadır. Bu da dönmeyi engellemektedir. Dübel kullanımı oldukça basit bir elemandır.
Mukavamet gücü ve kullanım yerlerine göre çeşitlere ayrılmaktadır. Örneğin ankraj yapılacak parçaya ve uygulama alanına göre dübelin seçimi yapılmalıdır. Titreşim, çatlak, sıcaklık, korozyon gibi unsurlar dübel çeşitleri arasında hassas düşünülmesi gereken konuların başında gelir. Ayrıca dübelin yük taşıma kapasitesi iyi olması için delik içerisinin iyice temizlenmiş olması gerekmektedir. Dübeli ilk defa bulan kişi İngiltere’den John Joseph Rawlings’tır.
Dübel kullanımı yaygın olan bir parçadır. Hal böyleyken kullanıcıların dübel kullanımı hakkında merak edilen birçok sorusu oluyor. Bunlardan bazıları:
Duvara dübel nasıl takılır?
Dübel ahşap zemin dışında birçok yüzeyde kullanılan, yüzeyde güçlü bir tutunma sağlayarak sabitlemenin en iyi şekilde olmasına imkan tanır. Dübeller sıklıkla plastik ve çelik malzemelerden üretilmektedir. Piyasada en çok tercih edilenleri plastik dübel olup bunun dışında demir gibi ağır parçaların sabitlenmesinde ise çelik dübel kullanılmaktadır. Ayrıca alçıpan gibi duvar tipleri için alçıpan dübelleri ve kelebek dübeller gibi dübel çeşitleri kullanılmaktadır. Beton zeminler için kullanılan bazı dübeller vida ile birlikte takılırlar. Bu işlem sonrası dübelin içinde ilerletilen vida veya cıvata dübelin dışarıya doğru açılmasına ve deliğe daha güçlü tutunmasını sağlamaktadır. Bazı dübel çeşitlerinde ise zemine çakılan dübelin sabitleme işlemi, özel tipli çivinin dübele çakılarak tamamlanması sağlanmaktadır.
Dübel İçin Delik Nasıl Açılmalıdır?
Dübel ile sabitleme yapılması için öncelikle dübelin duvara çakılması ya da yerleştirilmesi gerekir. Dübelin duvara monte edilmesi için elmas uçlu matkap ucu ile uygun bir delik açılmalıdır. Burada merak edilen konulardan biri duvara hangi matkap ucuyla delik açmalıyım? sorusudur. Matkap ucunun kalınlığı, dübel ölçüsü ile aynı olmalıdır. Matkap ucunun kalınlığı, matkap ucunun üzerinde yazan numaralardan anlaşılabilmektedir. Ancak bu durum dübellerde daha farklıdır. Dübeller üzerinde herhangi bir numara bulunmamaktadır. Dübel numarası için kumpas kullanılması gerekmektedir.
Delik açarken matkabın darbe özelliği aktif olması gerekmektedir. Dübelin uzunluğu kadar matkap ucu elektrik bandı ile sarılarak işaretlenmelidir. Sonrasında matkap ucunun işaretli yerine kadar duvar delinmelidir. Hatta dübelin duvarda çıkıntı oluşturmaması için delme sırasında işaretli kısmı az bir oranda geçmekte fayda var. Delme işlemini tamamlamadan önce deliğin içinde ufak hareketlerle deliğin kenarlarına kuvvet uygulanmalıdır. Ancak deliğin fazla genişletilmemesine önemlidir. Bu durumda sabitleme tam olamayacağından dübelin duvardan çıkma ihtimali kuvvetlenecektir.
Diğer Yazılar
Cıvata Nedir? Cıvata Çeşitleri Nelerdir?
Modüllerin birbiriyle takılıp sökülebilen yapıda birleştirmeyi sağlayan, orta kısmında vida dişi yer alan, baş tarafı dörtgen, altıgen şekillerde olabilen bağlantı elemanları cıvata olarak adlandırılmaktadır. Cıvatalar çoğunlukla somun ile kullanılmaktadır. Kullanım alanlarına göre farklı standartlarda cıvata çeşitleri ve özellikleri mevcuttur. Cıvatalar 2 ana çeşide ayrılır.
- Baş Biçimlerine Göre Cıvatalar
- Gövde Biçimlerine Göre Cıvatalar
Baş Biçimlerine Göre Cıvatalar ve Özellikleri
Altı Köşe Başlı Cıvatalar
Makina sanayinde sık kullanılan bağlantı elemanlarından biri de altı köşe başlı cıvatalardır. Bu cıvatalarda dişler ince üretilmektedir. Kullanılacak yere göre tam boy dişli veya bir kısmı dişli olarak yapılmaktadır.
Allen Cıvatalar
Somun anahtarının girmediği veya baş kısmının gözükmesi istenmeyen yerlerde allen cıvatalar diğer adıyla alyan cıvatalar kullanılmaktadır.
Havşa Başlı Cıvatalar
Havşa başlı gömme anahtarlı cıvataların başları allen cıvatalardan daha incedir. İnce parçaların birleştirilmesinde cıvatanın başı dışarıda kalmasın diye gömme başlı cıvatalar kullanmaktadır. Baş tarafındaki havşa ile cıvata, deliğin merkezinde sıkma yapmasını da sağlamaktadır.
Tornavida Ağızlı Cıvatalar
Cıvatanın baş taraflarında tornavida kanalı açılmıştır. Tornavidalarla sökülüp takılacak boyuttaki düşük bağlantılarda kullanılmaktadır.
Yıldız Tornavida Ağızlı Cıvatalar
Tornavida ağızlı cıvatalara göre daha kuvvetli sıkma yaparlar ve sökme ve takma sırasında ağız yapısı daha sağlam kalır. Yıldız tornavida ağızlı cıvatalarda dört kola ayrıldığından kuvvetli ve ağzı bozulmadan sıkma yapılabilmektedir. Çoğunlukla yıldız kanalları küçük cıvatalar açılmaktadır.
Özel Amaçlı Cıvata Çeşitleri
Cıvatalar otomotivden, iş makinalarına tüm bağlantı gerektiren her yerde kullanılmaktadır. Tüm alanlardaki ihtiyaçlara göre özel ölçülerde ve tiplerde üretilmektedir.
Gövde Biçimlerine Göre Cıvata Çeşitleri
Saplamalar (Başsız Cıvatalar)
Saplama, sağ ve sol taraftan diş açılmış, başı olmayan vidalardır. Yoğun bir şekilde sökülüp takılan bağlantılarda saplama kullanılmaktadır. Bağlanacak parça saplama ve somunlar vasıtasıyla makine gövdesine sabit kalacak şekilde kuvvetlice sıkılır. Bağlanan parça söküleceği zaman saplama yerinde kalarak sadece somunların çıkarılması yeterli olur. Bu durum ana gövdelere bağlı cıvata ağızlarının bozulmasını da önlenmektedir.
Esnek Cıvatalar
Cıvatanın üretildiği malzemenin elastik oluşu sayesinde cıvataya uygulanan kuvvet ile inceltilmiş olan kısımdan cıvata bir miktar uzar. Bu cıvatalarda gövde çapı, diş dibi çapının %10’ u kadar incelebilmektedir. Cıvataya uygulanan kuvvet kalkınca cıvata eski haline döner. Kuvvetli sıkılmaları ve elastik yapıları gereği emniyet sistemine ihtiyaç olmaz.
Gövdesi Toleranslı Cıvatalar
Yüksek oranda moment ileten makine parçaları gövdesi toleranslı olarak taşlanmış özel cıvatalarla bağlanmaktadır.
DIN Normunda daha çok kullanılan cıvata çeşitleri şunlardır.
- T-Başlı Çekiç Kafa Cıvata (DIN186)
- Altıköşe İnce Kontra Somun (DIN439)
- Dana Gözlü Cıvata (DIN444)
- Kare Başlı Flanşlı Cıvata (DIN478)
- Bombe Baş Kafa altı Kare Cıvata (DIN603)
- Tırnaklı Havşa Baş Cıvata (DIN604)
- Havşa Baş Kafa altı Kare Cıvata (DIN605)
- Tırnaklı Bombe Baş Cıvata (DIN607)
- Havşa Baş Kafa altı Kare Cıvata (DIN608)
- AKB d2 Çapı Kalın ve Taşlanmış Cıvata (DIN609)
- İmbus Yarım Diş Cıvata ISO 4762 (DIN912)
- AKB Yarım Diş Cıvata EN 24014 (DIN931)
- AKB Tam Diş Cıvata EN 24017 (DIN933)
- Saplama (DIN940)
- AKB Yarım Diş Cıvata EN 28765 (DIN960)
- AKB Tam Diş Cıvata EN 28676 (DIN961)
- Tam Diş Saplama (DIN976-2)
- Flanşlı Yarım Diş Cıvata (EN1662)
- Flanşlı Yarım Diş Cıvata DIN 6922 (EN1665)
- İmbus Cıvata DIN 912 (ISO4762)
- İnce Kafa İmbus Cıvata (DIN6331)
- İnce Kafa İmbus Cıvata (DIN6912)
- Flanşlı Cıvata (DIN6921)
- Bombe Baş İmbus Cıvata (7380)
- İnce Kafa Yarım Diş İmbus Cıvata (7984)
- AKB İnce Kafa Yarım Diş Cıvata (DIN7990)
- Havşa Başlı İmbus Cıvata (DIN7991)
- AKB Yarım Diş Cıvata DIN 931 (EN24014)
- Yarım Diş Cıvata DIN 960 (EN24017)
- Tam Diş Cıvata DIN 933 (EN28676)
- Tam Diş Civata DIN 961 (EN28765)
- Altıköşe İnce Somun (ISO4035)
- Flanşlı Somun (DIN6923)
Cıvatanın Tarihi
Cıvata, İtalyan kökenli “Giaveta” kelimesinden gelmektedir. 15. yüzyılda Leonardo Da Vinci tarafından geliştirilmiştir. İngiltere’de 1797 yılında, Henry Maudslay (1771-1831) Amerika’da David Wilkinson 1798’de cıvata patenti almıştır.
Saplama Cıvata Standartları
Saplamalarda üç farklı kaplama uygulanmaktadır. Bunlar inox, elektro galvaniz ve dakroment kaplama çeşitleridir. Inox kaplamalar paslanmaz bir yapıya sahiptir. TSE-DIN-ES-ISO-ANSI-IFI-ASTM gibi tüm saplama cıvata standartları dikkate alınarak üretilirler.
Her iki ucu dişli olan başsız cıvatalar saplama cıvata standartları tebliğine uygun üretilmektedir. Baskı ve gerilim olan yerlerde kullanılmaktadır. Her iki ucu dişli, ortası boşluklu bazen de tamamı dişli uzun çubuklar olarak imal edilebilmektedir. İhtiyaca göre farklı çeşitlerde saplamalar üretilmektedir.
Diğer Yazılar
Civata Somun nedir?
Cıvata veya vidanın helis eğrileri arasında oluşan sürtünme kuvveti ile bağlantı elemanlarını birbirine bağlayan somun sökülebilen basit bir parçadır. Somun ortasındaki delik sayesinde cıvata ile birbirine bağlanmasını, bu sayede bulunduğu yere sağlamca konumlanmasını sağlamaktadır. Bir civata somun eğer iyice sıkılırsa bağlandığı parçanın sağlamlık değerini arttırmaktadır.
Somun Anahtarı (İngiliz Anahtarı) Nedir?
Somun anahtarları, bağlantı elemanlarını açıp kapama veya sökülecek biçimde bağlamayı sağlayan aletlerdir. “U” harfine benzeyen açık ucu birde başı dörtgen, altıgen gibi farklı şekillerde olan kapalı ucu mevcuttur. Bir diğer adı da İngiliz anahtarı olarak geçer. Genellikle cıvata, imbus, setskur gibi bağlantı elemanlarını açma amaçlı somun anahtarları kullanılmaktadır. Tüm bu bağlantı elemanlarının metrik ölçülerine göre cıvata somun ölçüleri belirlenmiştir. Bu çeşitlilik cıvata somun fiyatları için de aynı şekilde devam etmektedir. Bağlantı elemanlarının metrik ölçülerine göre, somun anahtarı ölçüleri de milimetre cinsinden belirlenmiştir. Civata somun fiyatları da bu ölçülere göre değişmektedir.
Cıvata Somun Anahtarı İmalatı
Çelik çubuklar kalıp kesme makinası ile uzunlamasına kesim işlemine tabi tutulmaktadır. Eşit olarak kesilen bu çubuklar 100 dereceyi bulan bir ısınma işleminin ardından dövme presine gönderilmektedir. Çelik çubuklar ölçüleri belirlenmiş kalıplara girerek baskı uygulanmaktadır. Etraf ve kenarlarındaki çapaklardan arınmak için kesim ve törpüleme işlemi yapılmaktadır. Her birine marka, ölçü ve parça numaraları 75 tonluk pres makinası ile basılmaktadır. Yuvarlak olan kısımlarında bir delgi aleti sayesinde somun anahtarı ölçüsünde delik açılmaktadır. Tüm bu işlemler ardından metalin sağlamlaştırılması için 3 aşamalı ısı süreci başlıyor. En son korozyonu önlemek amaçlı nikel bir kaplanmaktadır.
Cıvata Somun İmalatı
1978 yılından bu yana standart veya talebe göre tüm özel ölçülerde, en hızlı üretimi yapan Güven Bağlantı Elemanları cıvata somun imalatçıları arasında yer alır. Siparişlerde adetten bağımsız müşterilerin siparişleri alıp 24 saat sonra fabrikadan teslimini sağlamaktadır. (Ürünler saplama, gijon, somun, cıvata, rod, ankraj, tayrot, U blot, iskele kelepçesi ve tij gibi bağlantı elemanlarıdır)
Benzer Yazılar
Setskur Cıvata Ölçüleri
Bağlantı elemanlar içerinde gövdesinin tamamı vida dişi olan başsız civata türlerindedir. Setskur cıvata ölçüleri anma çapına göre M3’den başlayıp M20’ye kadar çeşitleri mevcuttur. Aynı zamanda setskur cıvata ölçü birimi mm’dir.
Sektörde farklı isimlerle adlandırılabilmektedir. Mesela Setiskur, setuskur, seteskur gibi farklı isimler kullanılır. Setskur çeşitlerini incelersek;
- Bilyalı setskur çelik hafif baskılı tornavidalı, Bilyalı setskur çelik ağır baskılı tornavidalı, Bilyalı setskur çelik alyen ağızlı,
- Pimli setskur tornavidalı, Pimli setskur alyen ağızlı,
- DIN913 setskur, DIN914 setskur, DIN915 setskur, DIN916 setskur gibi…
Bağlantı Elemanları Standartları: Vidalar ISO (Uluslar Arası Standartlar Organizasyonu) ve DIN (Alman Normları Enstitüsü) normlarına göre standartlaştırılmıştır. TSE (Türk Standartlar Enstitüsü) de DIN ve ISO ya göre TS 61 de vidaları standartlaştırmıştır.