Münih – benim adım mandy Evet doğru. Gişedeki “Oh, Mandy” hiti gibi. Ancak ben Marzahn’da değil, Münih’te yaşıyorum. Klişelerin çatıştığı yer burasıdır. Doğu Berlin’den bekar bir annenin çocuğu olarak Batı Almanya’nın en zengin şehirlerinden birinde yaşıyorum. Buradaki mülkiyet ve sosyal yapılar farklıdır. Çok kazanırsınız ve daha çok miras alırsınız. Hayat güzel ve güzel, doğu uzaklarda.
Kimse bana Doğu Alman olmanın bugün artık bir rol oynamadığını söyleyemez. Adım beni ele veriyor, her gün yeniden. Doğu’dan gelip gelmediğime dair biraz utangaç sorular, “Doğu Alman” kelimesini genetik bir kusur gibi gösteriyor. Ya da utanılacak bir şey gibi. Sinirlenmekten çok şaşkınım. “Geri”, “her zaman dırdır”, “dikkatli, değil mi” ile eşanlamlı olarak “Doğu Almanca”? Bu konuda yeterince bilimsel çalışma var. Ama tabii ki bu tür atıflarla da oynayabilirsiniz: Berlin lehçesi ile cevap verirsem havalıyım. Adımın ardından bir doktora geldiğinde, akıllı olduğum varsayılır.
Üçüncü nesil doğu, birinci nesil doktora
Bilimde çalışıyorum. Burada da Doğu Almanlar çok az. Akademik geçmişi olmayan Berlinli bekar annelerin çocukları daha da nadirdir. Bilim onlar için doğru şey olabilir. Güvencesiz koşulları bilirler ve çeşitliliği homojen bir gen havuzuna getirirler.
Çünkü akademisyenler her şeyin üstünde bir şeydir: akademisyenlerin çocukları. Bu bir daireyi kapatır. Bugüne kadar, öğrencilerin yalnızca yüzde 21’i akademik olmayan hanelerden gelmektedir. Doktora mezunlarının saflarına bakarsanız, alan daha da inceliyor. Yalnızca yüzde biri engeli aşıyor ve ardından geçici sözleşmeler, üçüncü taraf finansman başvuruları ve işe gidip gelme ile boğuşuyor. Kısa süre önce akademisyenler Twitter’da hashtag’i kullanarak paylaşımda bulundu “ben hanna” istihdam ilişkilerinin farkındadır.
Ve ben? Ben Hanna değilim, ben Mandy: Ben sadece Üçüncü Nesil Doğulu değilim. Ben de Nesil Promosyonum. Bu yüzden bana gelen röportaj talepleri birikiyor. Gazeteciler, “Doğudan bir kadın arıyorum” diyor: o zaman içeride. Doğulu bir kadın olmak nihayet bir avantaj. Bu kotayı kendim hiçbir şey yapmadan karşılıyorum, akademik geçmişi olmayan bilim adamı üstelik bedava veriyor.
1990’larda Doğu Berlin’de Gençlik
Buradaki yolum haritada değildi. Aksine. 1990’larda Doğu Berlin’deki gençliğimin mantrası şuydu: Asıl mesele çalışmak, asıl mesele güvenlik. Yeniden birleşme sonrası dönemin varoluşsal korkusu buydu. Bu güne kadar hala kemiklerimde. Ben sadece ikinci el ürün ve ruloları süslemesiz alıyorum, fiyat karşılaştırması yapmadan alışveriş olmuyor. Kocam da bunu acı bir şekilde öğrenmek zorunda kaldı. O bir Amerikalı.
Ancak düşüş sırasındaki molalar da alan yarattı ve yönelim eksikliği deneylere izin verdi. Bir genç olarak, devam edip ne olduğunu görebilirdim. Bu özgürlük, onu kullanmayı bilirsen bir lükstür. Yurtdışında çalışmaya, sonra üniversiteye gittim. Ve orada ne öğrendim? Eğitim yoluyla özgürleşme sadece boş bir söz değildir. Bu kendi kaderini tayin etme yolu, eğitimi doğal olmayan herkes için mevcuttur.
Ve bugün? Ben dışarıdan bakan bir Berlinliyim. Biri bana 25 yıl önce insanların fikrimi bilmek isteyeceğini söyleseydi, gülerdim. Bunu hala gizlice yapıyorum, ama şimdi kendi köşemle.