Washington Post yazarı Aaron Blake, İran'ın Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'nin öldürülmesine misilleme olarak Irak'ta Amerikan askerlerinin bulunduğu iki askeri üsse füze saldırısı düzenlemesinin bazıları tarafından gerginliğin tırmandırılması olarak tanımlandığını, ancak aslında İran'ın olası çatışmaları önlemek adına Trump'a bir çıkış yolu sunduğunu kaydediyor. Yazara göre Trump, İran'ın sunduğu çıkış yolunu almaya meyilli görünüyor.
İran'dan gelen çelişkili açıklamaların anlamı ne?
Aaron Blake'e göre İran'dan ise füze saldırıları sonrasında çelişkili açıklamalar geldi. İran Dışişleri Bakanı Cevat Zarif'in ”İran, Birleşmiş Milletler Sözleşmesi'nin 51'inci maddesi uyarınca orantılı önlemleri aldı ve sonuçlandırdı. Gerginliklerin tırmanmasını ya da savaşa girmeyi istemiyoruz ama kendimizi her türlü saldırgan tavra karşı savunacağız,” şeklinde paylaştığı Twitter mesajında kullandığı ”önlemleri sonuçlandırdı” ifadesine dikkat çeken Blake, bundan, İran'ın misilleme hamlelerini burada bırakacağı sonucunu çıkarıyor. Oysa Blake'a göre İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in füze saldırılarının Amerika'nın suratına indirilen bir tokat olduğu ve bunun yeterli olmadığını kaydetmesi, farklı bir sinyal niteliği taşıyor.
İranlı liderler kamuoyunu misillemenin yeterli olduğu konusunda ikna edebilecek mi?
Yazarın dikkat çektiği bir mesele, İranlı liderlerin yapılan misillemeyi İran halkına bir başarı olarak sunup sunamayacağının henüz belli olmamasıyla ilgili. Eğer İran halkı saldırıların yetersiz olduğu kanısına varırsa daha fazlasını isteyerek hükümete baskıyı arttırabilir. Ancak İran'da medyanın ağır devlet kontrolunda olduğunu da akıllardan çıkarmamak gerekiyor.
”Misillemenin bu kadarla kalması olumlu”
Blake, İran'ın Amerika'ya yönelik misillemesinin Irak'taki iki üsse saldırmakla kalmasını Amerika açısından olumlu karşılanacak bir durum olarak yorumluyor. Hatta yazar, ”Eğer misilleme pazarlığı Trump'ın Süleymani'yi öldürtme kararı almasından önce, hafta başında yapılmış olsaydı bu pazarlığın Amerika tarafından havada kapılmayacağını söylemek zor olurdu,” diyor.
”Süleymani'nin öldürülmesinin ağırlığı gelecekteki çatışma ya da müzakerelerde ağırlığını hissettirecek”
İran misilleme hamlesini burada sonlandırsa bile General Süleymani'nin öldürülmesinin gelecekteki olası askeri kışkırtmalarda ya da müzakerelerde mutlaka ağırlığını hissettireceğini öngören Blake, Trump'ın başkanlığının geri kalan kısmında, yani bir yıl daha, ya da yeniden seçilmesi durumunda beş yıl daha İran'la uğraşması gerekeceğini kaydediyor.
WSJ: ”İran'ın füze saldırıları etkisini Körfez ekonomileri üzerinde hissettirdi”
Wall Street Journal'a göre İran'ın Irak'taki Amerikan güçlerine yönelik misilleme niteliğindeki saldırısı, kargo gemilerinin rotasının değiştirilmesine ve havayolu şirketlerinin uçuşları iptal etmesine yol açarak ekonomi üzerindeki etkisini hissettirdi.
Habere göre Suudi Arabistan'ın devlet kontrolundaki Bahri dahil iki büyük tanker firmasının Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerini durdurması, İran'ın füze saldırılarının bölge ekonomisini nasıl etkilediğinin göstergelerinden biri. Bölgedeki hayati ticaret ve seyahat rotalarında kesintiler yaşanması, petrol gelirine dayalı olan ekonomilerini çeşitlendirmeye çalışan Körfez ülkelerine ağır bir darbe indirebilir. Öte yandan Suudi petrol devi Aramco'nun da Hürmüz Boğazı'ndan uzak durmak için tankerlerinin rotasını değiştirebileceği söyleniyor.
Enerji piyasaları rota sapmalarından olumsuz etkilenebilir
Dünya petrol arzının yüzde 20'sinin Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlerle sağlandığına dikkat çeken gazete, rotalardaki herhangi bir sapmanın enerji piyasalarını sarsabileceği uyarısında bulunuyor.
Amerikalı bir yetkiliye göre deniz taşımacılığı firmaları kargo gemilerini Birleşik Arap Emirlikleri yerine Umman'a yöneltti. Kargo gemilerini takip eden Kpler firmasına göre bazı gemiler Hürmüz Boğazı'ndan geçerken izlenme sistemlerini kapattı, diğerleri kendilerini İran Körfezi dışında beklemeye aldı.
Tankerlerdeki ve seyahat gemilerindeki silahlı güvenlik güçlerinin sayısının arttırıldığına dikkat çeken gazete, Dubai ve Umman'daki limanlarda önlemlerin yoğunlaştırıldığını yazıyor.