Çernobil'de görevli bir mühendis 15 Aralık Cuma günü butona basarak, dünya tarihinin en kötü nükleer felaketine sahne olan nükleer santrali tarihe gömecek.
Ukrayna yönetimi böylece, Batılı ülkelerle yıllar süren görüşmelerin ardından Ukrayna Devlet Başkanı Leonid Kuçma'nın Haziran ayında, Çernobil'in 15 Aralık'ta bir daha çalıştırılmamak üzere kapatılacağı sözünü yerine getirecek.
Çernobil'in başmühendisi Yuri Neretin, ''Santralde geçerli kurallarımıza göre, reaktörü kapatma sürecimiz yaklaşık 2 saatimizi alacak. Reaktörü, nükleer reaksiyonun kesinlikle olmayacağı yarı-çözümsel duruma getireceğiz'' dedi.
Santralin tamamen devre dışı bırakılma safhasının, son yakıt çubuklarının da kaldırılacağı 2008 yılına kadar süreceği ve radyasyonun tamamen etkisiz hale gelmesinin daha uzun süre alacağı belirtildi.
Ukrayna atom enerjisi regülatörü başkan yardımcısı Vadim Hırişenkoda ''Bu sıradan bir durdurma süreci ve bu süreçte nükleer güvenliği sağlamak için muhtemel her şeyi yapacağız'' dedi.
Ülkenin batısındaki Revne'de bulunan nükleer santralin müdürü Volodimir Korovkin de ''Santralin durdurulması akrabanızı ya da arkadaşınızı gömmek gibi ürkütücü bir an. 1986 yılındaki patlamadan sonra istasyonu niye yeniden yaptığımızı anlamıyorum, yalnızca onu 2000 yılında kapatmak için mi?'' diye konuştu.
ÇERNOBİL GÜVENLİ Mİ?
Çernobil nükleer santralinde, Sovyetler Birliği döneminde 1960-1970'li yıllarda tasarlanarak inşa edilen RBMK-1000 olarak adlandırılan nükleer reaktörler çalıştırıldı.
Çernobil yetkililerinin, felaketin ardından santrali modernize etmek için birçok çalışma yapılması nedeniyle 2011 yılına kadar 3 numaralı reaktörün güvenli biçimde çalıştırılabileceği yolundaki açıklamaları, batılı uzmanlarca kabul görmüyor.
Neretin, ''İstasyon iyi ve güvenilir. Santral, planlanan kapasitesinin yüzde 82'siyle çalışıyor. Bu dünya ortalamasından yüksekve Japon reaktörleri seviyesinde'' dedi.
Batılı uzmanlar ise RBMK reaktörlerinin, tasarlanma, kötü inşaat ve işletme güvenliğindeki genel kusurlardan etkilendiğini söylüyorlar.
Nükleer Koruma ve Güvenlik Enstitüsü tarafından birkaç yıl önce yayımlanan raporda da ''RBMK reaktör sistemlerinin çok ciddi güvenlik sorunları bulunduğu unutulmamalıdır'' ifadesine yer verilmişti.
Uzmanlar, Çernobil'de, Litvanya'da ve Rusya'da işletilen Sovyet yapımı RBMK tipi reaktörlerin acil durum güvenlik sistemlerinin güvenilir olmadığını ve çok safhalı destekleme sistemlerinden yoksun olduğunu belirtiyorlar.
FELAKETİN TARİHÇESİ
Çernobil'in 4 numaralı reaktöründe 26 Nisan 1986'da, görevlilerin reaktörün kapasitesini test ederken güvenlik sistemini geçici olarak kesmelerinin ardından bir patlama meydana gelmişti.
Bu patlamayı izleyen bir dizi güçlü patlama, reaktörü harap etmiş ve radyasyon yüklü bulutlar Ukrayna, Belarus, Rusya ve Avrupa'nın birçok yerini kaplamıştı.
Patlamanın hemen ardından 30 kadar itfaiyeci olay yerinde ölmüş, daha sonra radyasyonun yol açtığı rahatsızlıklar binlerce insanın hayatına mal olmuştu. Kanser vakaları ve diğer hastalıklar korkunç boyutlara ulaşmıştı.
Santralin hala üçüncü reaktörü çalışırken, Çernobil'in 1991 yılında 2. reaktörü bir yangın sonrası devre dışı kalmış, 1 numaralı reaktör de uluslararası bir anlaşma çerçevesinde 1996 yılında durdurulmuştu.