Yeni bir araştırmaya göre, Güneydoğu Avrupa’nın Tuna Nehri boyunca yaklaşık 11.500 yıl önce yaşamış olan insanlar hiçbir zaman ekin ekmemişler, ancak yine de o bölgede çiftçiliğin temellerini yaklaşık 3.000 yıl sonra atmışlar gibi gözüküyor. Roma Sapienza Üniversitesi’nden arkeolog Emanuela Cristiani ve meslektaşları, Avrupa’nın bu bölgesinde yaşayan avcı-toplayıcıların, güneybatı Asya’dan gelen göçmenlerin evcilleştirilmiş tahılların ve diğer bitkilerin yetiştirilmesini başlatmadan önce birkaç bin yıl boyunca hevesle yabani tahıl taneleri topladıklarını ve yediklerini söylüyor.
Bilim insanları, 21 Ocak’ta eLife’da yayımlanan çalışmalarında, şu anda Türkiye’nin yakınında bulunan orta Balkan Yarımadası’ndaki avcı-toplayıcılar arasında, yabani tahıllara özgü köklü bir tadın benimsenerek çiftçiliğin Avrupa’da kök salmasının yolunu kolaylaştır belirttiler.Balkan bölgelerinden insan kemikleri üzerinde yapılan önceki kimyasal araştırmalar, eski avcı-toplayıcıların başta balık olmak üzere çok fazla hayvansal protein yediklerini göstermişti. Bitki kalıntıları bu alanlarda iyi korunamadığından orada yaşayan insanların menüsünde tahılların herhangi bir rolü olup olmadığı belirsiz kalmıştı.
Cristiani, Balkan avcı-toplayıcılarının “diyetlerini bitkisel gıdalarla dengeledikleri ve tarımın ortaya çıkışından binlerce yıl önce bunu yaptıkları artık açıkça görülüyor” diyor.
Yeni bulgular, güneybatı Asya’daki avcı-toplayıcıların çiftçilik yaşam tarzını hızla benimsemek yerine, yaklaşık 11.700 ila 9.800 yıl önce yabani bitki türlerini yavaş yavaş evcilleştirdiğine dair daha önceki kanıtlarla uyumlu sonuçlar elde etmişlerdi. Ancak Cristiani’nin ekibi, Balkanlar’da avcı-toplayıcıların daha sonra güneybatı Asya’dan getirilen evcilleştirilmiş türlerle ilgisi olmayan yabani tahıl türlerini de tükettiğini söylüyor. Şimdiye kadar, güneybatı Asya dışında, çiftçiliğin başlamasından önce avcı-toplayıcıların yenilebilir yabani bitkileri topladığına dair kanıt sağlayan tek yer Yunanistan’daki bir mağaraydı.
İlk ekimin başlamasından birkaç binyıl öncesinden birkaç yüzyıl sonrasına
Cristiani ve ekibi, daha önce Sırbistan ve Romanya’daki beş bölgede incelenen 60 insan fosilinin dişlerinde mikroskobik bitkisel beslenme belirtileri aradılar. İnceleme yapılan yaşam alanlarının yaşları, çiftçiliğin başlamasından birkaç bin yıl öncesinden ekimin başlamasından birkaç yüz yıl sonrasına kadar değişmekteydi.
Eski avcı-toplayıcıların dişlerindeki kabuklu tortulardan çıkarılan gıda parçacıkları, bölgesel yabani tahıl türlerine özgü nişasta granülleri ve hücre yapılarını içeriyordu. Aynı yabani tahıllardan elde edilen nişasta granülleri, daha önce bir Balkan bölgesinde ortaya çıkarılan yaklaşık 8.600 yıl öncesine tarihlenen 17 taş aletin öğütme yüzeylerinde de tespit edildi. Araştırmacılar, bu bölgedeki avcı-toplayıcıların görünüşe göre yabani tahılları dövüp öğüterek kaba bir un haline getirdiğini söylüyor.
Almanya’daki Baden-Württemberg Kültürel Miras Devlet Dairesi’nden arkeobotanikçi Elena Marinova, bulgularının, Güney Avrupalı ve güneybatı Asyalı avcı-toplayıcıların, herhangi biri ekin ekmeden çok önce yabani bitkileri diyetlerine dahil ettiğine dair ilk doğrudan kanıtı sağladığını söylüyor. Marinova, bu eski insanlar için “‘paleolitik’ diyet sadece et ve meyveleri değil, nişastalı tahılları da içeriyordu” diyor.
KAYNAK: Bruce Bower, Science News