Sağlıklı bir gebelik süreci ve normal bir bebek dünyaya getirebilmek için, işi şansa bırakmak yerine, hekim bilgisi dahilinde gebelik planlaması yapmak gerekmektedir.
- Gebeliğinizin başlangıcından itibaren düzenli sağlık kontrollerinizi yaptırınız. Eşinizin ve kendinizin kan gurubu tayinini yaptırarak kan uyuşmazlığına karşı tedbir alınız.
- Gebeliğiniz süresince tetanoz aşılarını yaptırınız. Bu aşı sizi ve bebeğinizi doğumda, tetanoz hastalığına karşı korur.
- Gebeliğinizin ilk üç ayında kesinlikle hiçbir şekilde doktorunuza danışmadan röntgen filmi çektirmeyiniz, böyle bir tetkike gerek olursa tetkiki isteyen ve yapacak olan sağlık personeline gebe olduğunuzu hatırlatınız. Doktora danışmadan ilaç kullanmayın.
- Döküntülü hastalıkları olan çocukların evlerini, bu hastalıkları tamamen iyileşinceye kadar ziyaret etmeyiniz.
- Rahat ve geniş elbise giyiniz ,ağır ve yorucu işlerden sakınınız.
- Sık sık banyo yapınız, tuvalet temizliğine özellikle dikkat ediniz.
- Sağlıklı ve kolay doğum için gebeliğiniz süresince iyi beslenin.
- Diş bakımına önem veriniz.
- Gebelerde kansızlık sık görülür. Hekiminizin vereceği demir, folik asit ve diğer vitamin-mineral ilaçlarını önerilen şekilde kullanınız.
- Alkol ve sigara içmeyiniz.
- Doğum için mutlaka sağlık kuruluşlarını tercih edin.
Tehlikeli Gebelikler
Aşağıdaki durumlardan bir tanesine bile varsa, tekrar gebe kalmanız sizin veya bebeğinizin sağlığı için tehlikeli olabilir.
- Yaşınız 20’den küçük veya 35’den büyükse
- Son gebeliğinizden sonra 2 yıldan daha kısa süre geçmişse
- Gebeliklerinizin sayısı 4’den fazlaysa
- Şeker hastalığı, tansiyon yüksekliği, kalp hastalığı, böbrek hastalı varsa
- Gebelikte kanama geçirdinizse
- Gebelikte havale geçirdinizse
- Üst üste birkaç kez kendiliğinden düşük yaptınızsa
- Rahim veya diğer üreme organlarınızdan ameliyat oldunuzsa
Tehlikeli Gebeliklerin Annede Neden Olabileceği Riskler:
- Gebelik zehirlenmesi olabilir,
- Doğumda aşırı kanama olabilir,
- Doğum zor olabilir,
- Kadın hastalıklarının görülmesi sıklaşır,
- Anne ölebilir.
Tehlikeli Gebeliklerin Bebekte Neden Olabileceği Riskler:
- Bebekler erken doğabilir,
- Rahim içinde beslenme bozukluğu olabilir,
- Düşük doğum ağırlıklı bebekler doğabilir,
- Sakat doğumlar olabilir,
- Bebek ölebilir.
Gebelikte Hemen Sağlık Kuruluşuna Başvurmayı Gerektiren Haller
- El, ayak, yüzde şişlik, fazla kilo artışı
- Tansiyon yükselmesi
- Bulanık görme, baş dönmesi, baş ağrısı
- Yüksek ateş, bulantı, kusma
- Ciltte döküntü,
- Her ne şekilde olursa olsun kanama olursa,
- Kötü kokulu akıntı olursa,
- Dış üreme organlarında yaralar, ağrı, kaşıntı olursa,
- Anne adayı 4. aydan sonra bebeğin hareketlerini hissetmiyorsa ya da aşırı hareketler varsa,
- Kulaklarda uğultu-çınlama varsa,
- Mide ve çevresinde kasılma ve ağrı varsa,
- Rahimde sürekli kasılmalar hissedilirse,
- Beklenen zaman olmasa da doğum ağrıları başladı ve su geldiyse,
- Tahmin edilen tarih geçmesine rağmen doğum ağrıları başlamadıysa.
Gebelikte Sorunlar ve Öneriler
Bulantı (emezis)
- Sabahları yataktan kalkmadan önce ekmek, peynir gibi kuru yiyecekler yiyin
- Yemekleri az ve sık yiyin, yemek yerken fazla su içmeyin,
- Bulantı kesici ilaçları doktora danışmadan kesinlikle almayın.
Kabızlık
- Yeterli ve dengeli beslenmeye dikkat edin,
- Yeşil salata, meyve, komposto, kepekli ekmek yiyin,
- Sabah kahvaltılarında ılık şekerli süt, aç karnına bir bardak ılık su için,
- Her gün sabahları mutlaka aynı saatte tuvalete gitmeyi alışkanlık haline getirin,
- Bunlara, rağmen geçmiyorsa doktorunuza başvurun.
Hemoroid (Basur, mayasır)
- Kabız olmamaya dikkat edin,
- Baharatlı yiyecek yemeyin,
- Kanama olursa doktorunuza başvurun,
Bacaklarda kramplar
- Yürüyüş yapın, istirahat edin,
- Kramp halinde, bacağı hafif kaldırıp karnına doğru çekin,
- Süt, peynir, sebze, meyve yiyin.
Sık idrar yapma
- İlk ve son aylarda sık görülür
- Temizliğe ve kabız olmamaya dikkat edin.
- Sık idrar yapma, idrar yaparken yanma ile birlikte ise, idrar yolu iltihabı olabilir, mutlaka doktorunuza başvurun.
Cinsel ilişki
- Gebelik süresince serbesttir. Ancak vajinal kanama, ağrı ya da amniyon sıvısı sızıntısı olduğunda cinsel ilişkiden kaçının.
Gebelik Takibi
- İlk 3 ayda mutlaka doktora gidip gebelik takibine başlanmalıdır . İlk başvurunuzda gebelik hikayesi ve son adet tarihine göre gebelik yaşı tayin edilir. Ayrıca ultrasonografik olarak gebeliğin yaşına, bebeğin yapısal gelişiminin uygun olup olmadığı bakılır.
- İlk 3 ayda kan grubu tayini ve bazı kan ile idrar testleri yapılır. Burada amaç kan uyuşmazlığının araştırılması, ayrıca kansızlık tespit edilirse bunun tetkik ve tedavisinin yapılmasıdır. 3 aydan sonra her gün kullanmanız için demir ve gerekirse multivitamin hapları önerilecektir.
- 3 aydan sonra takipler ayda bir defa yapılır. Problemli gebeliklerde son aylardaki görüşme sıklığı bazen 15 gün bazen haftalık aralarla yapılabilir.
- Gebeliğin 4. ayında kromozom bozukluğu olan (mongol bebek) bebek doğurma riskinizi araştıran ve üçlü test olarak da anılan test yapılacaktır. Bu testin sonucuna göre ve bazı özel durumlarda (önceki gebelikte mongol bebek doğuran veya 35 yaş ve üzerinde olan anne adayları) gerekirse amniosentez (rahimden su alınması) denen işlem önerilir.
- Gebeliğin 5. ayından sonra şeker metabolizma bozukluğunu araştıran test yapılır.
- Son ay Hepatit B virüsü ile temasınızı araştıran test (sarılık testi) yapılır.
- Her gebelik kontrolünde mutlaka tansiyon ölçümü ve kilo ölçümü yapılır ve bunların normal sınırlarda olup olmadığına bakılır. Ayrıca bacaklarda ödem ve idrarda protein olup olmadığına bakılır.
- Son aylara gelindiğinde ise bebeğin ve annenin özellikleri göz önüne alınarak doğum şekline ve doğum yaptırılacak hastane konusunda karar verilir.
Gebelikte Beslenme
Bebeğin bedensel ve zihinsel büyüme ve gelişmesi,doğum öncesi dönemde annenin iyi beslenmesi ile başlanmakta,bebek anne karnında annesinin yedikleri ile beslenmekte ve beslendikçe büyüyerek gelişmektedir.
- Süt ve süt ürünleri protein, kalsiyum ve vitaminler açısından zengindir. Bu grup besin bebeğin kemik, diş ve göz gelişimi için gereklidir. Her gün 1 büyük su bardağı süt, 2 kibrit kutusu büyüklüğünde peynir ya da 2 yemek kaşığı çökelek ve 200 gram yoğurt ile günlük ihtiyacınız tamamlanabilir. Yatarken ve akşam üstü 1 su bardağı süt içilmelidir.
- Et ve benzeri ürünler protein, demir ve vitamin açısından zengindir. Bebeğin kas, kan ve beyin gelişmesi üzerine etkilidirler. Her çeşit et, balık, tavuk, nohut, mercimek, yumurta vb. bu grup yiyecek içinde yer alır. Her gün sabah 2 yumurta, diğer öğünler ise etli sebze yemeği ya da kuru baklagillerden yenecek birer porsiyon ile günlük ihtiyacınız tamamlanabilir.
- Sebze ve meyveler A ve C vitamini açısından zengindir. Bu grup yiyecek bebeğin göz, deri ve kan oluşumunda ve gelişiminde etkilidir. Günde 4-5 kez yenilmelidir.
- Ekmek ve tahıllar enerji-vitamin kaynağıdır. Bebeğin büyümesi üzerine etki ederler, günde 5-6 kez yenmelidir.
- Yağlar temel yağ asitleri açısından zengindir. Beyin hücrelerinin gelişimi üzerine etkilidirler. Yarısı bitkisel sıvı yağlar ve zeytinyağı olmak üzere yemeklerin içinde her gün 2-3 yemek kaşığı kadar yağ tüketmeniz yeterlidir.
- Yemeklerle birlikte çay, kahve içmeyiniz. Çay ve kahveyi yemekten sonra en erken 2 saat sonra içebilirsiniz.
- Şişmansanız unlu, şekerli ve yağlı yiyecekleri az yiyiniz.
- Bol su içiniz, bu sizi kabız olmaktan da koruyacaktır.
- Yemeklerinizde iyotlu tuz kullanınız.
Gebelikte kilo artışı
Hamileliğiniz süresince, vücut ağırlığınız ortalama 9-13 kg artar. Gebeliğin ilk 3 ayında sadece 1 kilo alınır. İlk 3 aydan sonra ise ayda ortalama 1.5-2 kg ( haftada 400-500 gram) kadar kilo artışı olur.
Aylık ya da haftalık ağırlık artışlarınız yukarıdaki miktarların üzerinde ise;
- Hamur işi, tatlı, yağlı ve tuzlu yemek yemeyiniz,
- Daha fazla sebze, meyve, süt, yumurta gibi yiyecekleri yiyiniz,
- Aşırı kilo artışınız ile birlikte bacaklarınızda ellerinizde bastırıldığı zaman iz bırakan şişlikler de varsa hekiminize başvurunuz.