Romantik Dönem Rus klasik müzik bestecisi olan Pyotr İlyiç Çaykovski, senfoni, opera, bale, enstrümental ve oda müziği gibi birçok tarzda eser vermiştir. Günümüz klasik müzik repertuarında yer alan en popüler konser ve gösteri müziklerini yazmıştır.
Pyotr İlyiç Çaykovski, 1840 yılında Rusya’nınVotkinsk şehrinde dünyaya geldi. Babası devlet madenlerinde müfettiş, annesi ise yarı Fransızdı. Çaykovski’nin müzik yeteneği aileden gelme değildi. Çaykovski’nin Fransız mürebbiyesi Fanny Dürbach müzik yeteneğini küçük yaşta fark ettiyse de, ailesi bu yeteneğini pek desteklemedi. Çaykovski 1850 yılında Petersburg’daki Hukuk Okulu’nun hazırlık bölümüne yazıldı. 1859 yılında buradan mezun oldu. Adalet Bakanlığı’nda birinci sınıf memur olarak göreve başladı. Okul yıllarında ünlü koro şefi Lomakin’in öğrencisi olan Çaykovski onun yanında koro dersleri aldı. Piyano çalışmalarını ise Kündinger ile devam ettirdi. Ancak onun olağanüstü yeteneği bu dönemde keşfedilemedi.
Çaykovski 20 yaşındayken doğaçtan vals’ler ve polka’lar besteliyor fakat bu deneyleri kağıda geçirecek cesareti bulamıyordu. Ancak bir süre sonra benliğindeki boşluğu hissetti ve yanlış bir meslek seçtiğini anladı. 1862 yılında yeni kurulan Petersburg Müzik Konservatuarı’na girdi. Daha sonra ise memurluk görevinden ayrıldı. Çaykovski, konservatuarı 1865 yılında bitirdi ve diploma çalışmasına gümüş madalya verildi. 1866 yılında Nicholas Rubinstein, Moskova Konservatuarı’nı kuran ünlü müzisyen Çaykovski burada armoni öğretmenliği yaptı.
Çaykovski ilk operası olan“Voyvoda” da dahil olmak üzere bütün çalışmalarını Rus Müzik Kurumundaki konserlerde icra etti, şefliğini Nicholas Rubinstein yaptı. Çaykovski, “Kış Rüyaları” adlı eserinin üzerindeki aşırı çalışması nedeni ile ruhsal bunalıma girdi. Romeo ve Juilet fantezi uvertürünü yazan Çaykovski, 1872 yılında Russky Viedomosti adlı yayın organının müzik eleştirmenliği görevine getirildi ve 1876 yılına kadar bu organa çeşitli yazı yazdı. Bestecilik, eleştirmenlik ve öğretmenlik görevlerinin yoğun stresi sonucunda Çaykovski 1875 yılında bir depresyon geçirdi. Ünlü müzisyen 1876 yılında Vchy’de tedavi gördükten sonra Russky Viedomosti tarafından Bayreuth Festivali’ne gönderildi. 1877 yılında eşcinsel eğiliminin dedikodulara yol açmasını önlemek için konservatuvardan bir öğrencisi ile evlenen Çaykovski’nin bu evliliği çok başarısız olmuş ve intihar girişiminde bulunmasına yol açmıştı. Ve sadece dokuz hafta süren bir evlilik oldu. Sağlığı ve ruhsal durumu bozuk olarak Moskova’dan Petersburg’a geri döndü. Beyin ummasının eşiğine gelen ünlü besteci doktorlar tarafından yurt dışına gönderildi. Çaykovski’nin varlıklı bir dul olan Nadejdavon Meck ile olan dostluğu ilerledi. Ancak bu dostluk sadece mektuplaşmalarla sınırlıydı.
Çaykovski 1885 yılında Rusya’nın başkenti Moskova yakınlarında Maidanovo’da bir ev satın aldı. Bu dönemde Rusya’yı daha çok gezdi; 1889 yılında bir yurt dışı turnesine daha çıktı. Berlin, Prag, Hamburg, Paris ve Londra’da kendi yapıtlarını yönetti. Sanatçının müziği her yerde büyük bir takdirle karşılandı. Çaykovski son ve kendisinin baş yapıtı olarak saydığı “Pathetque” senfonisini 1893 yılının Ağustos ayında tamamladı. İlk Petersburg’da çalınışını da yine kendisi. Beklenen ilginin olmaması onu hayal kırıklığına uğrattı. Hayatının son günlerinde son derece düzgün ve iyi bir ruh hali içinde olan Çaykovski, çok sevdiği yeğeni Vladimir Dovidov ve kardeşi Modeste ile birlikteydi. Çaykovski bu sıralarda koleraya yakalandı. Yeni bir depresyona giren Çaykovski, tedavi olmayı kabul etmedi ve 6 Kasım 1893 günü öldü.
Ünlü müzisyen her ne kadar önemli başarılara imzasını atmış olsa da duygusal anlamda kendini hiçbir zaman güvende hissetmemiş ve yaşamı boyunca kişisel krizlerle karşılaşmış ve dönem dönem depresyona girmiştir.
Başlıca Eserleri: Küçük Rus, Polish, Pathétique, Kış Rüyaları, Manfred Senfonisi, Francesca Da Rimini,Fındıkkıran, Kuğu Gölü, Maça Kızı, Uyuyan Güzel, Eugene Onegin, Çaykovski Keman Konçertosu, Çaykovski Piyano Konçertosu No 1, Romeo ve Juliet, Valse Scherzo, Rokoko Çesitlemeleri, Mozartiana.