Kutlu Kafile: Surre-i Hümayun
Osmanlı Devleti'nde bilinen ilk Surre alayını Çelebi Mehmet gönderdi ve bu tarih itibariyle kadar her yıl gerçekleştirdiği Surre-i Hümayun, Hac mevsiminden evvel Mekke ve Medine halkının ihtiyaç duyduğu şeyleri karşılamak için gönderilen para ve hediyelerden oluşuyordu. Surre-i Hümayun hazırlığını, yolculuğunu, Hac ifasını ve dönüşü sizler için derledik.
1.
Surre-i Hümayun, Hac mevsiminden önce Mekke ve Medine halkının ihtiyaçlarını gidermek amacıyla gönderilen para ve hediyelerden oluşuyordu. 'Surre' köken olarak Arapça bir kelime olması hasebiyle 'para' anlamına geliyordu. Haremeyn'e gönderilen para, altın ve hediyelere bu ad verilmiş olduğundan yapılan törene de 'Surre Alayı' denmiştir.
2.
Osmanlı Devleti'nde ilk kez Surre gönderen padişahın Çelebi Mehmed olduğu araştırmacılar tarafından tespit edilmiştir. Bu padişahın babası Yıldırım Bayezid'in 1389 yılında Mekke ve Medine halkı için seksen bin altın gönderdiği rivayet edilir. Bayezid devrinden, devletin dağılmasına kadar Osmanlı padişahları bunu bir adet haline getirmişler ve 'Surre' adıyla yardımlarını uzun yıllar kutsal bölgelere ulaştırmışlardır.
3.
Osmanlı padişahları 'Haremeyn'in Hizmetçileri' lakabını aldıktan sonra Müslümanlar tarafından kutsal sayılan Hicaz bölgesi ve Kudüs çevresine daha fazla önem veriyorlardı. Bu yardım faaliyeti de çok disiplinli bir hal almıştı. Surre'lerin miktarını ve ulaşacağı yerleri belirten defterler, defterdarlık içindeki ''Haremeyn Mukataası Kalemi''nde yazılıyor ve kayıtları burada tutuluyordu. Gelir kaynağı ise devrin Sultanlarının gönderdiği özel hediyeler ve Haremeyn'e özel tahsis edilen vakıf gelirlerinden oluşuyordu.
4.
Surre-i Hümayun yola çıkmadan özel bir tören yapılıyordu. Bu işten sorumlu memur ''Surre Emini'' tayin edilerek kendisine sadrazam huzurunda bir ''hilat'' giydirilirdi. Recep ayının 12. gününde İstanbul'dan yola koyulması gereken 'Surre Alayı' için Darüs-saade Ağası tarafından Defterdar, Reisü'l Küttab ve Nişancı'ya davetiye yollanır, Sadaret Kethüdası da diğer bulunması gereken kişileri davet ederdi. Topkapı Sarayı'ndaki Kubbealtı önünde toplanan davetliler, Mekke'ye gönderilecek mektup, Surre-i Hümayun torbaları ve Hafızlar tarafından okunan Kuran-ı Kerim eşliğinde mühürlenip Surre Emini'ne teslim ediliyordu.
5.
Sarayın orta kapısı olan Bab-ı Hümayun'dan çıkan alay, Sirkeci'deki Kireç İskelesi'ne gelirdi. Kaptan Paşa'nın hazırlattığı vasıtalara bindirilen alay Üsküdar'a geçer ve Mekke-i Mükerreme'ye kadar kara yolu ile giderdi. Rivayete göre Surre Alayları'nın Üsküdar'a geçtikten sonra günümüzde İstanbul'da faaliyet gösteren önemli bir ulaşım ağının durağına adını veren Ayrılıkçeşmesi'nden uğurlandığı bilinir. Bu çeşme ayrılığı temsilen bu adı aldığı için halk tarafından ismi bu şekilde benimsenmiştir.
6.
Mekke Emiri tarafından padişahın mektubu Mina bölgesinde okunduktan sonra Surre torbaları içindeki paralar defterde yazıldığı şekilde dağıtılırdı. Hac vazifesinin bitmesiyle Surre Emini, Mekke Emiri'nin padişaha yazdığı cevap niteliğindeki mektup ve hediyelerle beraber İstanbul'a dönüş için yola koyuluyordu.
7.
II. Abdülhamit'in çabalarıyla yapılan ve hizmete sokulan Hicaz Demiryolu'nun açıldığı 1908 senesinden 1916'ya kadar Surre Alayı, Haydarpaşa'dan demiryoluyla yola koyulmuştu. Alman ve Türk mühendislerin çalışmalarıyla yapılan Hicaz Demiryolu, II. Abdülhamit'in İslamcılık adına en önemli politikaları arasında biliniyor. Bu proje sayesinde Surre Alayı; 1916'ya kadar Medine'ye, 1917 ve 1918 yıllarında ise Şam İstasyonu'nda yolculuğunu tamamlamıştı. Son olarak kayıtlarda 1919-1922 yılları arasında Haremeyn fukarasına yine Sultan Vahidüddin tarafından sadaka dağıtılmıştı.
DİĞERLERİ
7 Maddede Kara Fatma'nın Hayatı ve Milli Mücadele'ye Katkıları
Milli Mücadele döneminde cepheden cepheye koşan, “Artık kadın erkek yok, artık İstiklal var” diyerek canını siper eden Kara Fatma, Milli Mücadele’nin sembol isimlerinden biridir. Türk toplumunun tarih sahnesinde yeniden var olma ve bağımsızlık elde etme amacıyla giriştiği Milli Mücadele’de eline silah alan, kendi kıtasını kuran ve çeşitli mevzilerde canını ortaya koyarak savaşan bu önemli Türk kadınını gelin birlikte tanıyalım.
7 Maddede Ara Güler’in Hayatına Panoramik Bakış
“Sanat olmasına gerek yoktur fotoğrafın. Fotoğraf tarih olayıdır. Tarihi zapt ediyorsun. Bir makine ile tarihi durduruyorsun.” sözleriyle tarih ile fotoğraf arasındaki bağın önemine vurgu yapan eşsiz fotoğrafların sahibi, dünyaca ünlü fotoğrafçı Ara Güler’i daha yakından tanıyalım.
Nuri Demirağ Tayyare Atölyesi: Kurulması Faaliyetleri ve Kapanması
Cumhuriyetle birlikte başlatılmaya çalışılan ağır sanayi yatırımları ile bu yatırımların hazin sonları üzerine bir inceleme içeren bu resimlerle tarih çalışması büyük ümitlerle kurulan fabrikaların ilgisizlik yüzünden nasıl kapanmak zorunda bırakıldıklarını, milyonlarca lira harcanarak yapılan yatırımların değişik bürokratik, kırtasiyeci ve tutucu yaklaşımlarla desteklenmemesini, hatta çeşitli zorluklar çıkarılarak kapanmaya mahkûm edilmelerinin tarihsel sürecini ele almaktadır.
5 Maddede Baklavanın Anadolu Kültüründeki Yeri
Yüzyıllardır Anadolu mutfağının vazgeçilmez bir lezzeti olarak ağzımızı tatlandıran, sadece Anadolu insanının damağına lezzet şöleni yaşatmakla kalmayıp, bununla birlikte birçok kültürel ritüelinde vazgeçilmez sembolü haline gelen baklavanın tarihimizdeki ve kültürümüzdeki yeri ve önemini sizler için derledik.
Tarih Boyunca Verem Hastalığına Yenik Düşen Bazı Ünlü İsimler
İnsanlık tarihi kadar eski olan verem hastalığı ilk kez İ.Ö 1000’de yaşamış olan bir rahibin mumyalanmış cesedinde tespit edildi. Nüfusun artışıyla doğru orantılı olarak bazı coğrafyalarda daha büyük kayıplara neden olan verem hastalığı her toplumda farklı bir isimle anılırdı. Bizim ülkemizde ‘ince hastalık, ‘tüketim hastalığı’ , ‘beyaz ölüm’ , ‘ölüm kapanı’ gibi farklı isimlerle anılırken veremlilerin hırıltılı bir şekilde nefes alıp vermesinden ötürü Romalılar da ‘phytisis’ ismiyle anıyorlardı. İ.Ö 2250 yılında yazılan Hammurabi kanunlarında ilahi bir ceza olarak kayda geçen verem ve hastalıklar İlkçağda da ilahi bir ikaz yahut kişinin günahından kaynaklanan bir ceza olarak kabul edilirdi. Tarih boyunca kanunlarda, kitaplarda, notlarda karşımıza çıkan verem hastalığı için Hipokrates kendi kitabında 18-35 yaş arası kişilerde daha yaygın olarak görüldüğünü vurgular. Yaş kriteri bir nebze olsa da statü ve ekonomi gibi farklılıklar gözetilmeksizin birçok insanı vurup geçmiştir. Öyle ki kimi hastalıkların zengin kimilerinin fakir hastalığı olarak anıldığını bilsek bile verem öyle bir hastalık değildir; yakaladığı kişiyi korkusuzca avlar. 18. ve 19. yy.’da pek çok yazar, müzisyen, sanatçı, siyasetçi bu hastalıktan hayatını kaybetti. Şimdi o isimlere bakalım;
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun