Topuk Ağrısı
Yürüdüğünüz her adımda, her bir ayağınızın üzerine 60 tonluk baskı uygularsınız. "Ayağın ve Ayak Bileği" ekleminin en fazla etkilendiği problem, spor yaparken veya yürürken sert ayakkabılar giydiğinizde veya çıplak ayakla sert yüzeylerde yüründüğünde topuk ağrınızın gelişmesidir. Ağrıyan topuğunuzu dinlendirmek çoğunlukla problemin çözülmesini sağlar. Ancak pek çok insan, topuk ağrısının erken belirtilerini görmezden gelir ve aktivitelerini sürdürmeye devam eder. Hassas ve acıyan topuğunuzu kullanmaya devam ettiğinizde, topuk ağrısı kötüleşecek ve bir çok sorunlara yol açacak ve kronikleşecektir.
Değerlendirme ve Tedavi
Topuk ağrısının bir çok sebebi vardır. Doktora başvurunuzda tam olarak ağrınızın nerede olduğunu ve ne zamandan beri devam ettiğini anlatın. Doktorunuz hassasiyet ve şişlik ile ilgili belirtileri arayarak sizi muayene edecektir. Genel olarak topuk ağrısına neden olan durumlar, iki ana kategoride toplanırlar: Topuğun alt bölümündeki ağrı ve topuğun arka bölümündeki ağrı.
Topuğun Altındaki Ağrı
Bu bölgede ağrılar topuktan başparmağa uzanan plantar fasia olarak adlandırılan adalede oluşur.
Plantar fasitis (subkalkaneal ağrı): Çok fazla koşma ve zıplama, ayak parmaklarından topuk kemiğine uzanan adale bantlarının (fascia) inflamasyonuna neden olur. Ağrı topuğunuzun altında ve merkezinde toplanır, başlangıçta orta derecededir, fakat gece boyunca dinlenmenizden sonra ilk adımı attığınızda, aniden şiddetlenir.
Topuk Dikeni) Plantar fasiitis uzun süre devam ederse fascia doku bantlarının topuğa bağlandığı yerde, bir topuk dikeni (kalsiyum tortusu) şekillenir. Bu kolaylıkla çekilen bir röntgende görülebilir. Tedavi çoğunlukla, plantar fasiitisle aynıdır.
Topuğun Arkasındaki Ağrı
Eğer topuğunuzun arkasında ağrı varsa, aşil tendonunun topuk kemiğine bağlandığı bölgede enflamasyonu söz konusudur.(Aşil tendinitis) Bu durum, sıklıkla, çok fazla koşma veya topuğun arka kısmına sürten ayakkabıların giyilmesi sonucu ortaya çıkar. Topuk arkasındaki ağrı zamanla, yavaş olarak derinin kalınlaşmasına şiş ve kızarık bir hal almasına sebep olabilir. Topuğunuzun arka kısmının üzerinde dokunmakla hassas ve sıcak hissedilen bir şişlik (çıkıntı) gelişebilir. Ağrı, istirahattan sonraki ilk harekete başladığınızda ortaya çıkar. Varsa çıkıntı, normal ayakkabılar giydiğinizde canınızı yakabilir.
Tedavide
Probleminize neden olan aktiviteleri durdurarak başlanır.
Doktorunuz topuk desteği veya özel tabanlık kullanmanızı önerecektir.
Gerek plantar fasiitis gerekse aşil tendinitis için özel germe egzersizleri önerilecektir.Çok kronikleşmiş problemlerde fizik tedavi ve rehabilitasyon ihtiyacı olabilir.
Ağrı ve şişlik için nonsteroid antienflamatuar ilaçlar önerilecektir.
Bu standart tedavilerden yeteri düzeyde fayda görmeyen hastalarda biyolojik tedavi olarak adlandırılan özel bir tedavi uygulanabilir.Bu tedavi de hastadan alınan kandan ayrıştırılan trombosit (pıhtılaşma hücreleri) hücreleri ağrılı bölgeye enjekte edilecektir.Trombosit hücrelerinin iyileşmeyi hızlandıran faktörler salgıladığı kabul edilmektedir.Bu faktörlerin iyileşmeyi sağladığı düşünülmektedir.
Topuk Dikeni / Plantar Fasitis
Sabahleyin yataktan kalktığınızda, ilk birkaç adımınız, ayak topuğunuz içinde, şiddetli ağrıya neden oluyorsa, sizde plantar fassitis mevcut olabilir. Bu durum* tabanınızın veya ayağınızın fleksör yüzünün (plantar) fazla kullanılmasından kaynaklanan bir incinmedir. Bir plantar fassitisin teşhisi, sizin topuk kemiğinizi ayak parmaklarınızın taban kısmına (alt kısmına) bağlayan dokunun(fasya) fibröz bantlarının çok kötü bir inflamasyonu anlamına gelir.
Eğer kadınsanız, kilonuz normalin üzerindeyse veya oldukça fazla yürümenizi veya ayakta sert zeminde kalmanızı gerektiren bir işiniz varsa, bu duruma gelmeniz daha fazla muhtemeldir. Egzersiz için koştuğunuzda ve yürüdüğünüzde de özellikle ayak bileğinizi bükmenizi oldukça kısıtlayan, sert baldır kaslarınız varsa risk altındasınızdır. Düz ve yayvan ayakları olan veya çok yüksek ayak kavsi olan insanlar, daha da fazla plantar fassitise eğilimlidirler.
Bu durum, kademe kademe, topuk kemiğinde orta derecede bir ağrıyla başlar ve sıklıkla, ve ayağın bir taşla berelenmesiyle ilgilendirilir. Bu ağrıyı egzersiz sırasında değil de, daha çok egzersizden sonra daha fazla hissetmeniz olasıdır. Ağrı klasik olarak, tekrar öğle vakti yemek molası sırasında artarak ortaya çıkar.
Eğer plantar fassitinizi tedavi ettirmezseniz, kronik bir duruma dönüşebilir , aktivitelerinizi aynı seviyede tutamayabilirsiniz ve plantar fassitis sizin yürüyüş şeklinizi değiştireceği için; ayak, diz, kalça ve sırt problemlerinizden ötürü semptomlarınızı geliştirebilirsiniz.
Tedaviler
Plantar fassitisin ilk tedavisi istirahattır. İnflamasyon geçinceye kadar, ayağınızın üzerindeki ağırlığı ortadan kaldırmaya çalışın. Semptomlarınızı hafifletmek için de, ağrılı bölgeye, günde iki, üç defa, yirmi dakika süreyle buz uygulayın. Sıklıkla bir doktor, size ibuprofen gibi steroid olmayan, antiinflamatuar bir ilaç kullanımını tavsiye edecektir. Aşil tendonunuzu ve plantar fasyanızı geren ev egzersizleri programı, bu durumu tedavi etmek ve hastalığın nüks etme şansını azaltmak için en büyük destektir.
Bir egzersizde; bir dizinizi bir duvara karşı düz tutup topuğunuz yere basarken, diğer dizinizi bükerek, duvara yaslayın. Sizin topuk bandınız (aşil tendonunuz) ve ayak kavsiniz yaslanırken gerilecektir. On saniye bu pozisyonda kalın ve sonra gevşeyin ve ayakta düz durun. Her ağrıyan topuğunuz için yirmi kere tekrarlayın.
İkinci egzersizde ayaklarınızı ayırarak, bir ayağınızı diğerinden önde tutarak, öne doğru karşı tarafın üzerine eğilin. Dizlerinizi kırın ve topuklarınızı mümkün olduğu kadar yerde tutarak aşağıya doğru çömelin. Topuk bağınız ve ayak kavsiniz bu gerilmede topuklarınız yukarı çıkacak gibi gerilecektir.On dakika böyle kalın, gevşeyin ve doğrulun. Bu hareketi yirmi kez tekrarlayın. RESİM 45-46: Plantar fassitiste egzersizler
Başlangıç tedavisinden sonra plantar fassitisli insanların % 90 nında anlamlı bir gelişme gözlenmiştir.Şok emici tabanlıklı ayakkabılar veya uygun lastik (kauçuk) topuk peti gibi standart ortopedik cihazlar kullanmanız tavsiye edilebilir. Ayağınız spesifik bir pozisyonda bantlanabilir.
Eğer plantar fassitiniz, konservatif tedaviye rağmen birkaç aydır devam ediyorsa, doktorunuz, topuğunuzun içine steroid içeren bir antiinflamatuar ilaç (kortikosteroid) enjekte edebilir. Hala semptomlarınız devam ediyorsa, 2-3 hafta süreyle üzerinde yürüyebileceğiniz bir alçıya veya uyurken, pozisyonel bir atele ihtiyacınız olabilir. Bir çok vakada, ligamentin serbest bırakılmasına dayanan bir ameliyata ihtiyaç duyabilirsiniz.