Mısır’ın Batı Çölü’ndeki Wadi Sura kaya sığınağında, yetişkin insan el izi şablonlarının yanında bulunan ve bebeklere ait olduğu sanılan yüzlerce el izi şablonunun, kertenkelelere ait olabileceği öne sürülüyor. 6,000 yıl önceki insanların kertenkeleleri neden izlerini çıkarmak için kullanmış olabileceği araştırılıyor.
2002’de keşfedilen mağaradaki resimler 8,000 yıl öncesine kadar dayanıyor. Binlerce resim arasındavahşi hayvanlar, insan figürleri ve başsız garip figürler bulunuyor. Mağaraya da bu yüzden “Yaratıklar Mağarası (Cave of the Beasts)” adı verilmiş. Mağarada ayrıca insanlara ait yüzlerce el izi şablonu bulunuyor. İnsan el izleri daha önce Sahra kaya sanatında hiç görülmemişti.
McDonald Arkeolojik Araştırma Enstitüsü’nden antropolog Emmanuelle Honoré, burayı 2006’da ilk ziyaret ettiğinde olağandışı dercede küçük olan el izlerinin onu “şok ettiğini” söylüyor : “İnsan bebeği ellerinden çok daha küçüklerdi ve parmaklar fazla uzundu” diyor Honoré.
Honoré bunun üstüne, mağaradaki bebek el izlerinin ölçümlerini, yeni doğmuş (37-41 haftalık) bebeklerin ellerinin ölçümleriyle karşılaştırdı. Resimlerdeki el izleri çok küçük olduğu için Honoré ölçümlere prematüre doğmuş (26-36 haftalık) bebekleri de kattı. Bunun için antropolog içinde tıp araştırmacılarının da olduğu ve Fransa’daki bir hastaneden yeni doğmuş bebeklerle ilgili bilgi toplayabilecek bir ekiple işbirliği yaptı.
Bu ölçümlerin sonuçlarının olduğu yeni yayınlanan araştırmaya göre, Yaratıklar Mağarası’ndaki “bebek” el izlerinin insanlara ait olma olasılığı çok düşük.
Peki izler insanlara ait değilse, neye aitti? Minik ellerin ve ele ait parmakların pozisyonu izden ize farklılık gösteriyordu. Bu da ekibe bunların esnek ve eklemli eller olduğunu düşündürdü, ve kil ya da tahta gibi sabit bit maddeden yapılan kalıplar olma olasılığını ortadan kaldırdı.
Honoré ilk olarak bunların maymun ya da primatlara ait olabileceğinden şüphelendi. Fakat oranlar tutmuyordu. Paris’teki Doğa Tarihi Müzesi’ndeki meslektaşları, kertenkelelere bakmasını önerdi.
Kertenkele Ayakları En Yakın Orantıya Sahip
Şu ana kadar, mağaradaki “bebek” ellerine en yakın orantılara sahip olan şey, dev çöl kertenklesinin önayakları, ya da bir olasılıkla, genç timsahların ayakları oldu. Dev çöl kertenkeleleri hala bu bölgede yaşıyor, ve bölgedeki göçebe kabileler tarafından koruyucu canlılar olarak kabul ediliyor.
Wadi Sura II’deki küçük el resimlerini insanlara ait olmaması, Sahra kaya sanatını çalışan araştırmacılar için büyük bir sürpriz oldu. “Hayvan şablonları genelde Avustralya’da ya da Güney Amerika’da görülür ” diyor Honoré.
Wadi Sura II’deki hayvan ayağı süslemeleri, hem insan eli şablonlarının içine yerleştirilmiş, hem de friz olarak, bir çizgi şeklinde resimlerin altına yerleştirilmiş. Wadi Sura’da bu friz süslemesi insan elleriyle de yapılmış.
Tüm şablonlar yaklaşık olarak aynı zamanda, aynı pigmentle yapılmış. Fakat bunları yapan sanatçıların canlı bir hayvanın ayağını mı kayaya bastırdığı, yoksa yeni kesilmiş bir uzvun kolaylık ve güvenliğini mi tercih ettiği bilinmiyor.
Honoré bu hayvan bacağı izlerinin anlamı üzerinde fazla durmak istemiyor. “Doğanın insandan ayrı bir şey olduğu gibi modern bir düşüncemiz var. Fakat birçok resmin olduğu bu kayaya baktığımızda, insanların sadece daha büyük bir doğal dünyanın parçası olduğunu fark edebiliriz. Araştırmacılar olarak bu resimleri yorumlamamız çok zor, çünkü bu sanatı yaratan kültürden çok daha farklı bir kültürümüz var” diyor Honoré.
National Geographic.com, 29 Şubat 2016