Büyük Alfred
- Önem : Viking istilalarına karşı gösterdiği başarıyla bilinen Wessex Kralı
- Doğum : 849
- Ölüm : 899
Büyük Alfred, Doğu Anglosakson kraliyeti Wessex'in Kralı ve İngiltere adını tarihte ilk defa kullanan kişi olarak tarihe adını yazdırdı. Bir Viking istilasına karşı koymak için çeşitli Anglosakson krallıklarını birleştirdi. Onun döneminde İngiltere’de bilim ve edebiyatın yükselişi başladı. Vikinglerin ülkeden atılmasında oynadığı rol nedeniyle “Büyük” adıyla anılan tek kral oldu. İngiltere’nin Sakson savaş lordları tarafından çeşitli krallıklara bölündüğü dönemde, Kral Etfhelwuf’un beşinci oğlu olarak dünyaya geldi. 5. oğul olduğu için de kral olması beklenmiyordu. Nitekim papazlık eğitimi almıştı. Çocukken Roma’ya gidip Latince öğrendi ve hatta Papa 4. Leo tarafından Roma konsülü olarak seçildi.
Ülkesini birleştirmiş bir kral olarak Alfred, bilimi canlandırmak ve Viking Savaşları sırasında yıkılan manastırları yeniden inşa ettirmekle uğraştı. Bir okul açtı ve Latince yazılmış üç cilt dini ve tarihsel metni Anglosakson diline tercüme ettirdi. 865 yılındaki Viking istilasının ardından Wessex savunmasının hazırlanması için ağabeylerine katıldı ve Alfred kardeşleriyle birlikte Vikingleri yenilgiye uğrattı. Sonraki yıllar boyunca Alfred, Vikingleri adadan çıkartmak için mücadele etti. 886 yılında Londra’yı ele geçirdi. Bu süreçte bölünmüş krallıkları İngiliz halkının toprağı anlamına gelen “Angelcynn Krallığı” adı altında birleştirdi. Öldüğü zaman Danimarkalılar, Doğu İngiltere’de küçük bir alana sıkıştırılmıştı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Nathaniel Bacon
Sömürgecilik döneminde Amerika’daki Virginia’da yaşayan çiftçi Nathaniel Bacon aynı zamanda önemli bir isyan lideriydi. 1676 yılında sömürge yönetimine karşı çıkan kısa fakat oldukça etkili bir hareket başlatan Bacon’ın bu girişimi Amerikan Devrimi’nden bir asır önce Kuzey Amerika’da yaşanan en büyük başkaldırı hareketlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Prestijli bir aileden gelen Bacon İngiltere’deki Suffolk’ta doğdu. Cambridge mezunuydu. Londra’ya gitti, 1674 yılında Virginia’ya taşındı ve günümüzdeki Richmond şehri yakınlarında bir çiftlik kurdu. Önceleri Virginia valisi Berkeley’i destekliyordu ve valilik konseyinin üyesi olmuştu. Ancak zamanla Berkeley’i eleştirenleri eleştirenlere daha fazla sempati duymaya başladı ve bu sempati zamanda önemli bir direnişin lideri olmasına kadar vardı.
-
Vasıf Ahmed Efendi
Gençliğinde kitabiyat alanında uzmanlaşmış olan Vasıf Ahmed Efendi bir müddet Bağdat’taki özel kütüphanelerde görev yaptı ve yazma eserleri istinsah ederek geçimini sağlamaya çalıştı. Hotin Cephesi seraskeri Abaza Mehmed Paşa’nın mektupçuluğuna getirildi. Bu görevi esnasında 1768-1774 Osmanlı-Rus savaşına ve Kırım için verilen mücadeleye şahit oldu. Ruslar’ın Yenikale’yi istilâsı sırasında esir alınıp Petersburg’a götürüldü. II. Katerina’nın mütareke teklifini ihtiva eden mektubunu Osmanlı karargâhına götürmek üzere serbest bırakıldı. Rus esareti onun tanınmasına ve üst düzey memuriyetlere yükselmesine vesile teşkil ettiği gibi siyasî görüşmelere katılması da ufkunu genişletti ve giderek dış ilişkilerde uzmanlaşmasını sağladı. Hâcegân sınıfına girdi, ardından tekrar cepheye gönderildi. İstanbul’da iken bir ara matbaacılık işine girdi. İbrâhim Müteferrika’nın ölümünün ardından matbaanın faaliyetine son verildiğinden kitap basım işleri tamamen ihmale uğradı. Müteferrika Matbaası’nın tezgâh ve hurufatının Fransız Sefârethânesi’nde kurulacak matbaada kullanılmak amacıyla satın alınacağına dair çıkan haberler üzerine Vâsıf Efendi, Beylikçi Râşid Efendi ile birlikte matbaayı satın aldı.
-
I. Elizabeth
İspanya deniz kuvvetlerini mağlup etmesi ve Amerika’ya giden ilk İngiliz kaşiflerin yolculuklarını finanse etmesiyle tanınan İngiltere kraliçesi 1. Elizabeth, İngiliz edebiyatı ve tiyatro yazınında yaşanan Rönesans’ın liderliğini yapan önemli bir tarihi figürdür. Onun damga vurduğu bu döneme “Elizabeth Çağı” denmektedir. Ayrıca Protestanlığı ülkenin hakim dini yaparak 16. yüzyılda yaşanan din savaşlarına son verdi. 8. Henry’nin kızı olan Elizabeth tahta geçmesi zor görünen bir isimdi. Sıkı bir Katolik olan ablası Kraliçe 1. Mary’nin, Elizabeth’i Protestanlığa olan sempatisi nedeniyle hapis etti. Ancak Mary yine de onu varisi ilan etti ve Elizabeth 25 yaşındayken kraliçe oldu.
-
Horatius
Latin edebiyatının önde gelen lirik şairlerinden Quintus Horatius Flaccus, Venosa’da dünyaya geldi. Azatlı bir kölenin oğlu olan Horatius Roma’da ve Atina’da eğitim gördü. Julius Caesar’ın suikastçılarından Brutus’un ordusuna katıldı ve İÖ 42 yılında Philippoi’de Caesar’ın taraftarlarından Antonius ve Octavius’un denetimindeki Roma’ya döndü. Genel bir aftan sonra, İÖ 39 yılında hazine katipliğine getirildi. Şiir yazmaya başlaması Roma’ya dönmesinden sonraya rastlar. İlk şiirlerinin uyandırdığı etkiyle Vergilius, Varius ve Maecenas gibi dönemin tanınan şairlerinin dostluğunu kazandı. Kısa zamanda Roma’nın baş şairi oldu. Octavius, imparator olduktan sonra ona özel sekreterlik önerdiyse de Horatius bunu kabul etmedi. Maecenas’ın armağan ettiği çiftliğe yerleşti ve ölümüne kadar orada yaşadı.
-
Hasan Ferit Alnar
Klasik Türk müziğinin yetkin bir icracısı ve bestecisi olmasının yanında, Batı müziği eğitimi alması ve daha sonra çağdaş Türk besteciliğinin en önemli bestecilerinden biri haline gelmesi ile tanınan Ferit Alnar, Türk müziği adına ayrı bir yere ve öneme sahiptir. 1906 yılında İstanbul’da dünyaya gelen besteci, ailesinin klasik Türk müziğine olan ilgisi sebebiyle çocukluk yıllarında bu müziğe yöneldi. 12 yaşında kanun yorumcusu olarak ün yapan Alnar, 16 yaşında ise besteciliğe başladı. Bir yandan da Sadettin Arel’den armoni, Edgar Manas’tan kontrpuan ve füg dersleri aldı. 1927 yılında S. Arel’in desteğiyle Viyana’ya giden Alnar, Devlet Müzik ve Görsel Sanatlar Akademisi’ne girdi. Joseph Marx ile bestecilik, Oswald Kabasta ile orkestra yönetimi üzerine çalıştı. Viyana’da gördüğü eğitimin ardından yurda dönen Hasan Ferit Anlar, İstanbul Konservatuarı’nda müzik tarihi dersleri vermeye başladı ve Şehir Tiyatrosu Orkestrası’nı yönetti. İlerleyen dönemlerde Ankara’ya yerleşti ve Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nın şef yardımcısı oldu. 1946’da aynı orkestranın şefliğine yükselen Alnar, 1937-1946 yılları arasında da Ankara Devlet Konservatuarı’nda dersler verdi. Bir süre Avusturya ve Almanya’da yaşadı, burada çeşitli orkestralar yönetti.1964’te Memlekete tekrar döndüğünde Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nın ve Devlet Opera Orkestrası’nın şefliğini yaptı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun