Mevsimlik-Dönemsel duygusal bozukluk, her yılın aynı zamanlarında beliren, bir depresyon çeşididir. Eğer siz de mevsimlik duygusal bozukluk problemi yaşayan biriyseniz, enerjinizi düşüren ve kendinizi mutsuz hissettiren semptomlarınız sonbaharda başlayıp kış mevsiminin sonuna kadar devam eder. Nadiren, bu bozukluk yaz mevsiminin ilk aylarına kadar devam edebilir.Dikkat bu yazı bir hekim tarafından yazılmamıştır. Bu yazı sadece ilgilendirme amaçlıdır. Tedavi yönlendirmesi yapmaz. Doktorunuza danışmanız önerilir.
Her yıl aynı tarihlerde hissedilebilecek duyguyu yalnızca “kış hüznü” olarak nitelendirmeyin. Siz de belki mevsimlik duygusal bozukluk hastalığına yakalanmış olabilirsiniz. Bu hastalığın tedavisi fototerapi de denen ışık terapisi, psikoterapi ve ilaç tedavilerini içerir. Probleminizi önceden saptamanız bunu belirli bir seviyede tutmanıza yardımcı olur.
Belirtiler
Mevsimlik duygusal bozukluk periyodik bir durumdur. Bu, bazı iz ve belirtilerin yılın belli zamanlarında gelip geçeceği anlamına gelir. Genelde, mevsimlik duygusal bozukluk belirtileri, sonbahar sonu ve kış mevsiminin ilk zamanlarında başlar ve bahar ve yaz mevsiminin ilk günlerine kadar devam eder. Bazı insanlar bu durumun tam aksini yaşar ve bahar-yaz mevsimlerinin başlangıcında depresyona girerler. Her iki durumda da belirtiler hafif derecede başlar ve mevsim ilerledikçe şiddetlenir.
Sonbahar-kış döneminde mevsimlik duygusal bozukluk:
Kış öncesi mevsimlik duygusal bozukluk belirtileri:
- Depresyon
- Ümitsizlik
- Endişe
- Enerji kaybı
- Sosyal soyutlanma
- Uyku problemi
- Özellikle karbonhidrat bakımından yoğun olan yiyeceklere aşırı düşkünlük
- Kilo alımı
- Konsantre olmaktaki sıkıntıları içerir.
Bahar-yaz döneminde mevsimlik duygusal bozukluk:
Yaz öncesi mevsimlik duygusal bozukluk belirtileri:
- Endişe
- Uyku problemi
- Asabiyet
- Üzüntü
- Kilo kaybı
- İştahsızlık
- Artan cinsellik arzusunu içerir.
- Ters mevsimlik duygusal bozukluk
Bahar ve yaz mevsimi bazı insanlarda bazı hastalık belirtilerine sebep olur. Bunlar, üzüntü, hızlı düşünme ve konuşma gibi gelişen birtakım belirtiler olabilir. Ters mevsimlik duygusal bozukluk çift kutup bozukluğunun bir çeşididir.
Belirtileri:
- sürekli artan büyüklük problemi
- artış gösteren sosyal aktiviteler
- hiperaktiflik
- herhangi bir duruma karşı kontrol kaybı.
Doktora giderken…
Birkaç gün kendinizi kötü hissetmeniz oldukça normaldir fakat bu, günlerce sürerse ve günlük aktivitelerinizde motive olmakta zorluk yaşıyorsanız mutlaka bir doktora görünmelisiniz. Eğer kendinizi uykusuz, isteksiz ya da umutsuz, kötü şeyler düşünürken ya da rahatlamak için kendinizi alkole veriyorsanız bu, durumun ciddileşmeye başladığının kanıtıdır.
Sebepler
Mevsimlik duygusal bozukluğun asıl sebebi bilinmiyor. Bu, vücudunuzun gelişmekte olduğu ve belki de en önemlisi mevsimler arası kendini yenilemesinden ve bir geçiş döneminde bulunan vücudun henüz buna hazır olmamasından kaynaklanması olasıdır. Birtakım muhtemel sebepler:
Biyolojik saatiniz: sonbaharda azalan güneş ışığı seviyesi vücudunuzun ve sizin uyumanıza veya uyanık kalmanız gerektiği sinyalini veren iç saatinizi bozmaktadır. Bu biyolojik değişiklik depresyona girmenize sebep olabilir.
Melatonin seviyesi: mevsimdeki değişiklik doğal bir hormon olan, uyku ve ruh halinde etkili olan melatonin seviyesini bozabilir. Doktorunuza melatonin hormonunuzun hangi seviyede olduğuna bakmasını söyleyin.
Serotonin seviyesi: bir beyin kimyasalı olan ve ruh halini etkileyen serotenindeki düşüklük, mevsimlik duygusal bozuklukta önemli bir rol oynayabilir. Azalan gün ışığı seviyesi seratonindeki depresyona sebep olan bir düşüşe sebep olabilir.
Risk Etmenleri
Mevsimlik duygusal bozukluklardaki riski artıran etmenler;
Dişi olma; bazı araştırmalar mevsimlik duygusal bozukluğun erkeklerden daha çok dişilerde meydana geldiğini ifade etmektedir.
Ekvatordan uzak yaşamak: mevsimlik duygusal bozukluk ekvatordan uzak, kutuplara yakın yerde yaşayan insanları güneş ışığından daha az faydalandıkları için daha çabuk etkiler. Çünkü oralarda gün ışığından faydalanılan gün sayısı daha azdır.
Aile geçmişi: bazı araştırmalar diğer depresyon çeşitleri gibi mevsimlik duygusal bozuklukta da aynı ailede yaşayan insanların genetik olarak bundan etkilenebileceklerini ifade ediyor.
Tüm bunların yanı sıra daha fazla tehlike oluşturabilecek durumlar da vardır. Bunlar;
- İntihar etme düşüncesi
- Sosyal soyutlanma
- Okul veya iş problemleri
- Madde bağımlılığı.
- Tedavi ve İlaçlar
Mevsimlik duygusal bozukluk sendromunun üç çeşit tedavi şekli vardır. Bunlar, fototerapi (ışık terapisi), ilaç tedavisi ve psikoterapidir.
Işık terapisi (fototerapi)
Fototerapi olarak da adlandırılan ışık terapisinde asıl tedavi ışığa olan gereksinim olduğundan özel bir terapi kutusundan birkaç fit öteden bu ışığı terapi yöntemiyle vücudunuza alırsınız. Işık terapisi dışarıdaki doğal ışığı taklit eder ve beyninizin gereksinim duyduğu ışığı almasına yardımcı olur. Bu tedavi yöntemi her ne kadar yan etkisi varmış gibi görünse de uygulamada oldukça kolay bir yöntemdir.
Her ne kadar ışık terapisi yaygın olarak kullanılsa da hala ne kadar etkili olduğu belli değildir.
İlaç tedavisi
Mevsimlik duygusal bozukluk problemi yaşayan bazı insanlar antidepresanlar ve bazı ilaçlar yardımıyla tedavi görmektedirler. Mevsimlik duygusal bozukluk yaşayan hastalarda kullanılan ilaçlar: bupropion ve antidepresanlardır.
Doktorunuz tedavi için size yalnızca antidepresan önerebilir. Ve bu ilaçlar yılın belli zamanındaki semptomlarınız başlamadan hemen önce kullanılmaya başlanılırsa ilerde oluşabilecek ağır durumlar önlenmiş olacaktır.
Antidepresan ilaçlarının etkisini göstermesi birkaç hafta alacaktır.
Psikoterapi
Psikoterapi mevsimlik duygusal bozukluğu tedavi etmede diğer yöntemlerden biridir. Bu bozukluğun biyokimyasal yöntemlerle ilgisi olmasına rağmen ruh haliniz ve davranışlarınız da semptomlarınızı olumsuz etkileyebilir. Psikoterapi size kendi kimliğinizi tanımada ve kendi içinizde kurabileceğiniz kötü düşüncelerden kurtulmanızı sağlayacaktır. Ayrıca bu yöntemle mevsimlik duygusal bozuklukla nasıl başa çıkacağınıza dair daha sağlıklı yöntemler elde edebilirsiniz.
Kurtuluş ve Destek
Birkaç farklı öneri;
- Tedavi planınıza uyun
- Kendinize dikkat edin
- Stresinizi kontrol altına almayı başarın
- Sosyalleşin
- Seyahate çıkın.
Korunma:
Mevsimlik duygusal bozukluğun biline kesin sonuç veren bir korunma yöntemi yoktur. Ancak eğer tüm bu belirtileri doğru zamanda kavrar ve direnç gösterirseniz, bu bozukluğun daha ileri seviyelere gelmesini önleyebilirsiniz. Bazı insanlar henüz belirtiler baş göstermeden tedavi görmeyi daha faydalı buluyorlar. Eğer semptomlarınız daha ileri bir seviyeye gelmeden önlem alıp kontrol altına alabilirseniz, ruhunuzda oluşabilecek kötü sonuçları ortadan kaldırmış, kendinizi korumuş olursunuz.