Sual
Sultan II. Abdülhamid zamanında Kanun-ı Esasî hazırlanırken, istifade için Avrupa anayasalarının tercüme ettirmesinin sebebi nedir?
Cevap
Kanun-ı Esasî, devletin teşkilatına dairdir. Şer’î hukuk, bu hususta teferruatlı hükümler getirmemiş; esas birkaç kaideye uygun hükümler koymak hususunda hükümdara salahiyet vermiştir. Bu hükümler, örf ve âdetler, yahud Avrupa kanunlarından ilhamla hazırlanabilir. Bunda dine aykırı bir husus yoktur. Nitekim Osmanlı Devleti’nin son zamanlarında ticaret, muhakeme usulü, ceza gibi kanunlar Avrupa kanunlarından da istifade ile hazırlanmıştır. Kanun-i Esasî de Prusya ve Belçika anayasalarından ilhamla hazırlanmıştır. Ama birer bir aynı değildir.