ABD ve Rusya'nın Orta Asya savaşı
Bir yandan Rusya, bir yandan da ABD'nin Orta Asya ülkeleri ile çeşitli anlaşmalar imzalaması ve askeri destek vermesi iki gücün soğuk savaşının sürdüğü izlenimini veriyor
Murat Hayati/ Dünya Bülteni
Rusya önümüzdeki yıldan itibaren Orta Asya ülkelerinden Tacikistan ve Kırgızistan'a 1 milyar 300 milyon dolar değerinde askeri donanım sağlayacak.
Moskova'nın Bişkek için yapacağı 1 miyar 100 milyon dolar destek kapsamında silah, piyade muharebe aracı (BMP), taşımacılık ve keşif araçları, helikopter, sahra hastanesi, hafif motorlu araçlar, taşınabilir havan topu aracı ile uydu ekipmanlarının temini bulunuyor. Rusya bunların yanı sıra Kırgız ordusunun eğitimi ile de yakından ilgilenilecek.
Moskoava Duşanbe için farklı izlenim sürdürüyor. Ülkede bulunan 201 No'lu Rus askeri üssün süresinin uzatılması için yıllık 250 milyon dolar bekleyen Duşanbe, istediğini aldı. Rusya askeri varlığını ücretsiz 2043 yılına kadar uzatırken, Tacikistan'ın askeri alanında yapacağı desteği ile Rusya'daki göçmen işçilerin haklarının korunması, hayat standartlarının düzeltilmesi ve işlem kolaylığını sağlayacağı sözünü verdi. Moskova, Tacikistan için 200 milyon dolar ayırdı ve önümüzdeki yıldan itibaren Afganistan'ın kuzey komşusunun sınır güvenliğine, hava kuvvetleri sistemine destek sağlayarak askeri teçhizatların onarımını yapacak.
Rusya'nın bu hareketi, NATO'nun Afganistan'dan 2014'te çekilmesinin ardından bölgede etkinliğini arttırması için girişimlerde bulunması şeklinde yorumlanıyor.
Rusya, Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÖ) çerçevesinde de Kırgızistan'ın güneyine askeri üssün yapılması girişimini devam ettiriyor. Tacikistan ve Özbekistan sınırına yakın yerleşmeyi amaçlayan Rusya, Afganistan uyuşturucu koridoru ile Çin'e karşı cephe oluşturacak.
Diğer yandan ABD'nin Tacikistan, Özbekistan ve Kırgızistan ile olan askeri alandaki işbirliği devam ediyor. Washington 2013 yılı için Tacikistan'ın güvenlik güçleri ve telsiz iletişim siteminin yenilenmesinde 5 milyon 500 bin dolar değerinde destek yapacak.
ABD Başkan Barack Obama'nin ikinci kez seçilmesiyle, halkına verdiği sözlerin yerine getirmesi bekleniyor. Bunların biri ABD'nin dış politikasını doğrudan ilgilendiren NATO askerlerinin Afganistan'dan çekilmesi. ABD'nin 2014 yılında Afganistan'dan ayrılmasının zor olacağı bildiriliyor. Bunların sebepleri arasında şiddet eylemlerinin artması ile uyuşturucu trafiğinin hızlanması sayılıyor. Kendisine Rusya'ya göre Orta Asya'da sıcak işbirliği yapan ülke aramakta zorlanan Washington'un Özbekistan'ı yakın markaja aldığı görülüyor. KGAÖ üyeliğini donduran Taşkent ABD'yle sıcak ilişkilere ise olumlu bakıyor.
ABD transit koridoru için kara yolunu kullanacak Özbekistan'a askeri araçlar vermesiyle, bu ülkenin Orta Asya'da etkisini arttırması bekleniyor.
20. Yüzyıl'ın soğuk savaş tarafları ABD ve Rusya 2014'ten sonra NATO ve KGAÖ olarak Orta Asya üzerinde mücadelesini devam ettirecek gibi görünüyor.