43. İstisna uygulamasının şartları nelerdir?
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde yer alan hükümle, bankalara borçlu oldukları için kanuni takibe alınmış kurumlar ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) borçlu olan kurumlar ile bunların kefillerinin ve ipotek verenlerinin sahip oldukları taşınmaz ve iştirak hisselerinin, bu borçlara karşılık bankalara veya TMSF'ye devrinden sağlanan hasılatın, bu borçların tasfiyesinde kullanılan kısmına isabet eden kazançlar istisna kapsamında değerlendirilmektedir. İstisnanın getiriliş amacı bankacılık sektörüne ait batık kredilerin geri dönüş olanaklarının artırılması ve TMSF'ye ait alacakların tahsilinde çekilen güçlüklerin azaltılmasıdır.
Satıştan sağlanan hasılatın banka veya TMSF'ye olan borçların tasfiyesinde kullanılan kısmına isabet eden kazançların tamamı kurumlar vergisinden istisnadır. Bu madde kapsamında yapılan satışlarda yukarıdaki şekilde hesaplanan kazancın istisna kısmının ayrıca % 75'inin hesaplanmasına gerek yoktur.
Satışı yapılan söz konusu kıymetlerin aktifte bulunmasına ilişkin herhangi bir süre sınırlaması da bulunmamaktadır. Buna göre bankalara borçlu oldukları için kanuni takibe alınan kurumlar ve TMSF'ye borçlu olan kurumlar ile bunların kefillerinin ve ipotek verenlerin, sahip oldukları gayrimenkul veya iştirak hisselerini borçlarına karşılık bankalara veya TMSF'ye devretmelerinden elde ettikleri kazançlar, kurumlar vergisinden istisna olarak değerlendirilecektir.
44. Satış hasılatının borçların tasfiyesinde kullanılan kısmına isabet eden kazanç ile ne anlatılmak istenmektedir?
Mükellef (A) A.Ş. tarafından (X) bankasından 300.000 TL kredi kullanılmış, bu krediye ilişkin olarak (A)'nın iştiraki olan (B) A.Ş.'nin yeni almış olduğu 400.000 TL maliyet bedelli taşınmaz ipotek olarak gösterilmiştir. Mükellef (A) tarafından belli bir süre kredi taksitleri ödendikten sonra ödeme güçlüğüne düşülmüş ve banka tarafından mükellef (A) hakkında kanuni takibe geçilmiştir.
(A) A.Ş.'nin borcuna karşılık ipotek konusu gayrimenkul icra yoluyla 900.000 TL'ye satılmıştır. Satıştan elde edilen 900.000 TL ile satış tarihi itibariyle bankaya olan ana para ve tahakkuk etmiş faiz toplamı olan 450.000 TL ödenmiştir.
· Satış hasılatı 900.000
· Satış kazancı (900.000 - 400.000) 500.000
· Borcun tasfiyesinde kullanılan hasılat 450.000
· Borcun tasfiyesinde kullanılan tutarın hasılat içindeki payı
(450.000 / 900.000) % 50
· Satış kazancının istisna edilecek kısmı (500.000 * % 50) 250.000
Söz konusu gayrimenkul (B) A.Ş.'nin aktifinde 2 yıldan daha az bir süre kalmasına rağmen, bu gayrimenkulün satışından sağlanan hasılatın borcun tasfiyesinde kullanılan kısmına isabet eden satış kazancının tamamı istisnadan yararlanabilecektir.
45. Bankalar açısından ayrıca bir istisna var mı?
Bankaların borçlularından yukarıdaki şekilde edindikleri taşınmaz ve iştirak hisselerini satmaları durumunda elde ettikleri kazancın % 75'lik kısmı kurumlar vergisinden istisnadır. Bu istisnadan yararlanabilmesi için yukarıda belirtildiği şekilde edinilen taşınmaz veya iştirak hisselerinin satışında 2 yıl aktifte bulundurma zorunluluğu da yoktur. Aynı zamanda istisna olarak değerlendirilen kazancın (% 75) 5 yıl süre ile işletmede tutulma zorunluluğu da bulunmamaktadır.
Ancak bankaların, bu tür edinimler dışında kalan ve çeşitli nedenlerle iktisap etmiş oldukları taşınmaz ve iştirak hisselerini satmaları halinde iki tam yıllık elde tutma şartı ve Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde yer alan diğer şartların sağlanması gerekmektedir.

