-
ushak olan kisi
-
okunurken katil kelimesindeki a seslisinin uzatılmaması gereken kalıp. katil kelimesi burada cinayet anlamındadır (bkz: katletmek)
-
-
icindeki katil kelimesinin a'sı uzun okunduğu takdirde, anlamını kaybeden; hırsız zanlısı gibi abuk bir öbek oluşturacak olan kelimeler bütünü.
katil kelimesi, a harfinin üzerinden inceltme işareti olmadığı zaman, yani kısa okunduğu zaman, öldürmek anlamına gelmektedir, bir suç kavramına işaret eder.
hatta katil etmek kelimesi de bütünleşip, katletmek meydana gelmiştir.
a'sı uzun okunan (üzerinde inceltme işareti bulunan) kâtil kelimesi ise, öldüren anlamına gelmektedir...
-
ilk kelimesinin orijinali, katil (katleden anlamında sıfat / isim) değil katl (katletmek fiili) olan tamlama.
aslen arapça olan 'katl' kelimesi, türkçe'ye, telaffuzu kolay olmadığı için katil şeklinde alınmıştır; 'a' harfi kısa okunur. sonuna sesli harfle başlayan bir ek geldiğinde ise silkinir ve kendine gelir : katletmek, katliam vs..
uzun a ile telaffuz edilen 'katil' kelimesi ise, katletmek eylemini gerçekleştiren kişi anlamındadır.
zanlı kelimesinin, sıfat ya da isim ile değil, fiil ile birlikte kullanıldığı unutulmamalıdır.
(bkz: hırsız zanlısı/#3846680)
-
özellikle düzgün türkçe kullanmada iyi örnek oldukları bilinen trt haber spikerlerinin haber okumaları sırasında kulağımıza sıklıkla çarpan sözcüktür katil. nedense a harfini kısaltarak okumaları kulak tırmalayıcı gelir. hatta "ohooo bunlar da yanlış yapıyor hem de bağıra bağıra" der nedenini anlamakta güçlük çekeriz.
kısaca açıklayacak olursak, burda a'sı kısa okunan katil kelimesi, adam öldüren, cani, ölüme sebep olan kimse anlamında kullanılmamaktadır. eğer adam öldüren diyeceksek a'yı uzatarak katil diyoruz.
ama "katil zanlısı" der bu spikerler a'yı da kısaltarak bizi allak bullak ederler. (biz'den kastım, türkçe'nin temiz, duru kullanımı, düzgün kullanımı konusunda kendini paralayanlardır. fakat bu kısa a ile söylenen katil kelimesi, eminim, dahi anlamındaki de'leri, bağlaç olan ki'leri, soru eki olan mi'leri-mü'leri ayrı yazma konusuna duyarlı olmayan kişilerin dahi dikkatini çeker.)
özetle sevgili dostlar, a'sı kısa okunan katil kelimesi adam öldüren kişi anlamında değildir. "öldürme" olayının bizzat kendisi anlamına gelmektedir. yani "katl" kelimesidir işin aslı. kısa a ile söylenen "katil zanlısı" (katl zanlısı yani) demek, "öldürme olayını gerçekleştiren kişi olduğu zannedilen şahıs" yani fiili gerçekleştirmiş, öldürmüş, öldürdüğü kanıtlanmış kişi anlamında değildir. dolayısıyla a'sı uzun okunan katil kelimesi ile a'sı kısa okunan katil kelimesi arasında böyle bir fark bulunmaktadır. bilmem anlatabiliyor muyum?
ne dedim ben şimdi
-
-
dogrusu katl zanlisidir.
-
kaaatil zanlısı şeklinde okunmaması gereken sözcük öbeği.
-
haberlerde hakkında kesin hüküm verilmemiş kişiden böyle bahsedilmesi şarttır şart olmasına ama basınımız "falancayı öldüren katil zanlısı, filanca cinayeti işleyen katil zanlısı" diye bahsederek yine de yasağı deler.
"katil zanlısı" onlar için katil anlamına gelen, dile yapışmış bir ifadedir.