Çinko Minerali
15 Ağustos 2015 - Mineraller
Çinko minerali vücuttaki pek çok fonksiyonda görev alır. Protein sentezi, büyüme ve cinsel gelişimin yanı sıra bilhassa bağışıklık sistemi için gereklidir. Vücudun kendi kendini iyileştirmesi ve yenilemesi gereken durumlarda ve zihinsel fonksiyonlarda önemli roller üstlenir. Cildin ve kasların erken yaşlanmasını önler. Hücre yenilenmesini destekleyerek cildi güzelleştirir, tırnakları güçlendirir. Çinko eksikliğinde, bağışıklık sistemi zayıflar; halsizlik, yaraların geç iyileşmesi, saçlarda zayıflama ve dökülme gibi belirtiler görülür. Ayrıca, gelişme geriliği, iştahsızlık, öğrenme ve dikkat eksikliği görülebilir. Yetişkinlerde günlük çinko ihtiyacı ortalama 15 - 20 mg kadardır. Gebelikte ve sporcularda çinko ihtiyacı daha fazladır. Bununla birlikte, Günlük 50 mg dan fazla çinko almak yan etkilere neden olabilir. Çinko fazlalığında bulantı, kusma ve ishal, huzursuzluk, terleme ve titreme gibi sorunlara ve kolesterol dengesizliğine neden olabilir.
Çinko Mineralinin Faydaları
- Yeterince çinko alınması üreme organlarının iyi çalışmasına yardımcı olur
- Çinko minerali antioksidan özelliklerinden dolayı bağışıklık sistemini güçlendirir ve vücut direncini yükseltir.
- Yaraların daha çabuk iyileşmesine yardımcı olur.
- Çocukların büyüme ve gelişmesi için oldukça önemlidir.
- Çocuğun cinsiyet organlarının gelişmesinde faydalıdır.
- Ayrıca gebelik döneminde de önemli olan bir mineraldir.
- Hücrelerimizin gelişimi ve onarımına katkı sağlar.
- Görme duyusunu kuvvetlendirir.
- Hücre bölünmesinde rol oynar.
- Tat alma ve koku duygularını korur.
- Erkeklerde üreme sisteminin iyi çalışmasını sağlar.
- Yapılan araştırmalarda çinko mineralinin soğuk algınlığına iyi geldiğine dair bulgular da elde edilmiştir.
- Kadınların doğurganlığına olumlu katkı sağlar.
Çinko, az miktarlarda olsa da her gün alınması gereken mineraller arasındadır. Çinkonun en önemli görevi, çocuklarda normal büyüme sürecinin devamının sağlanmasıdır. Çinko eksikliği durumunda ise; zihin karışıklığı ve ruhsal problemler, beyin gelişimi eksikliği, cilt problemleri, testis veya yumurtalıkta faaliyet noksanlığı (hipogonadizm), prostat büyümesi, eklem ve kalça ağrıları, kilo kaybı ve ishal görülebilir. Vücudun günlük olarak ihtiyaç duyduğu çinkonun tamamı besinler yoluyla alınabilir ve pek çok gıda bu minerali içerdiğinden eksikliği sağlıklı kişilerde sık görülen bir mineral değildir. Ispanak, kuzu ve sığır eti, mantar ve susam çinko bakımından zengin besinler arasında ilk sıralarda gelmektedir.
Dicle Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma (DÜBTAM) Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hamdi Temel, çinko minerali eksikliğinin bağışıklık sisteminin zayıflamasına yol açtığını söyledi. Temel, özellikle kış günlerinde enfeksiyon hastalıklarına yakalanan kişilerin ilaç tedavisi uygulanmasına rağmen iyileşme sürecinin uzamasının çinko eksikliğinden kaynaklandığını kaydetti.
BÜYÜMEYİ SAĞLIYOR
Çinko mineralinin çocukların büyüme ve gelişme organları ile diş ve kemik dokularında da önemli bir fonksiyona sahip olduğunu vurgulayan Temel, yetişkinlerde ise üreme ve prostat problemlerinin büyük nedenlerinden birinin çinko eksikliği olduğunu belirtti. Temel, özellikle tahıl ağırlıklı beslenenler ile vejetaryenlerde çinko eksikliğinin sık görüldüğünü ifade ederek, şöyle konuştu:
VÜCUT DAYANIKLILIĞINI ARTIRIYOR
"Çinko minerali vücuda dayanıklılık veriyor, bağışıklık sistemini çok kuvvetlendiriyor. Bağışıklık sisteminde çinko minerali vücudunuzda yeterince yoksa bağışıklık sisteminiz zayıflamış olacak. Enfeksiyon hastalıklarına yakalandınız, nezlesiniz bir türlü geçmiyor, soğuk algınlığı ya da yaralandınız, bir yeriniz yandı ve ilaç alıyorsunuz, tedavi uyguluyorsunuz ancak bir türlü geçmiyor. Bu büyük ihtimalle çinko eksikliğinden kaynaklanıyor."
Vücudun çinko minerali eksikliğini gidermek için düzenli beslenmenin önemine dikkat çeken Temel, şöyle dedi:
SEBZELERİN SUYUNU ATMAYIN KURU FASULYE TÜKETİN
"Sebzeler suda haşlandığında çoğu kez daha lezzetli olsun diye suyu atılıyor, oysa sebzenin içinde haşlanmış suda bütün mineraller orada toplanıyor. Çoğu zaman bol mineralli sebze yerine posayı yemiş oluyorsunuz. Yemekler pişirilirken kesinlikle sebzelerin sularının atılmamasını tavsiye ediyoruz. Bunlarda bol miktarda çinko vardır."
Yemeklerin yüksek ateşte yapılmaması uyarısında bulunan Temel, bu şekilde hazırlanan yemeklerde mineraller ile vitaminlerin yok olmasına neden olduğunu kaydetti. Temel, et, nohut ve fasulyenin yanı sıra kuru yemişin de çinko minerali açısından zengin olduğunu sözlerine ekledi.
Günlük Ne Kadar Çinko Minerali Alınmalı
Aşağıdaki değerler ABD merkezli Ulusal Bilimler Akademisi Tıp Enstitüsünden alınmıştır. Çeşitli sağlık koşullarına bağlı olarak bu oranlar artabilir veya azalabilir. Sizin için gerekli olan çinko miktarı hakkında en net bilgiyi doktorunuzdan alabilirsiniz.
- 0-6 Ay: 2 mg
- 6-12 Ay: 3 mg
- 1-3 Yaş Arası: 3 mg
- 4-8 Yaş Arası: 5 mg
- 9-13 Yaş Arası: 8 mg
- 14 Yaş Üzeri: 11 mg (E), 9 mg (K)
- Gebelik Dönemi (18 Yaş): 12 mg
- Gebelik Dönemi (19 Yaş ve Üzeri): 11 mg
- Emzirme Dönemi (18 Yaş): 13 mg
- Emzirme Dönem (19 Yaş ve Üzeri): 12 mg
İnek sütünün çinko miktarı anne sütüne oranla daha yüksek olmasına rağmen; bunun %32’si kazeine ve %63’ü kalsiyum fosfata bağlı olduğu için anne sütüne oranla emilimi daha az olmaktadır. Anne sütünün emilimi hem inek sütünde hem de inek sütünden hazırlanan formülalardan daha yüksek olmaktadır. Soya bazlı formülalarda ise en düşük düzeyde emilim vardır. 0-1 yaş bebeklerin çinko gereksinmesi 2 ile 3 mg arasında değişmektedir.
RDA yetişkinlerdeki günlük gereksinmeyi kadınlarda günlük 12mg erkeklerde ise 15 mg olarak belirlemiştir. Bu durum gebelikte 15 mg emziklilikte 19 mg olarak belirlenmiştir.
Çinko Hangi Besinlerde Bulunur
Çinko, hayvansal besin kaynaklarında bitkisel besin kaynaklarına göre daha fazla miktarda bulunur. Çinko mineralinin en zengin kaynakları; kabuklu deniz ürünleri, et, tavuk, balık ve süttür. Diğer kaynaklar, peynir, tam taneli tahıllar ve kurubaklagillerdir. Yağlı tohumlarda bakır içerir. Çeşitli besinlerin çinko içeriklerini aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz.
|İstiridye||Karaciğer||Helvacı kabağı tohumu||Sığır eti|
|Kızartılmış sığır eti||Kuzu eti||Yengeç||Sardalye|
Çinko Eksikliği ve Görülen Bazı Hastalıklar
- Ağır büyüme geriliği
- İmmün fonksiyon bozukluğu
- Diyare
- Alopesi
- Yara iyileşmesinde gecikme
- Tat duyusunda azalma
- İştahsızlık
- Göz ve deri bulguları
- Davranış değişiklikleri
- Cinsel olgunlaşmada duraksama
Hafif düzeyde çinko eksiklikleri özellikle gelişmekte olan ülkelerde yaygın görülen ve birçok sağlık sorununu beraberinde getiren bir tablodur. Bu durumda yapılan çinko desteği fiziksel, nörolojik ve psikolojik gelişmeyi iyileştiren yaşamı tehdit eden enfeksiyonların sıklığını azaltmaktadır.
Ağır çinko eksikliği tablosu; diyette yetersiz alımdan çok, genetik bozukluk, ağır yanıklar ve uzamış diyare gibi artmış çinko kaybı durumlarında gelişmektedir.
Etiketler: çinko çinko minerali çinko minerali hakkında bilgi çinko minerali faydaları çinko minerali zararları çinko minerali eksikliği çinko minerali fazlalığı çinko minerali hangi besinlerde bulunur çinko minerali ne işe yarar çinko mineralinin vücudumuz