Meme Kanseri Tedavisi Yöntemleri Hakkında Detaylı Bilgiler
Meme Kanseri Tedavi Seçenekleri
Meme kanseri biyolojisi ve davranışları tedavi planını etkiler. Bazı tümörler küçüktür ama hızlı büyür, diğerleri ise büyüktür ve daha yavaş gelişir. Tedavi seçenekleri ve öneriler çok kişiselleştirilmiştir ve çeşitli faktörlere bağlıdır:
- Tümör evresi
- Hormon reseptör durumu (ER, PR) ve HER2 durumu da dahil olmak üzere tümör alt tipi
- Genomik belirteçler
- Hastanın yaşı, genel sağlığı ve tercihleri
- Hastanın menopoz durumu
- Kalıtsal meme kanseri genlerinde bilinen mutasyonların varlığı, BRCA1 veya BRCA2 gibi
Meme kanseri bakım ekibi, her hasta ve meme kanserine göre spesifik bir tedavi belirlese de, göğüs kanserinin tedavi edilmesi için bazı genel adımlar vardır.
DCIS ve erken evre invaziv meme kanserinin her ikisi için, doktorlar tarafından genellikle tümörü çıkarmak için ameliyat önerir. Tümörün kaldırıldığından emin olmak için tümör çevresindeki küçük bir alandaki sağlıklı dokular da kaldırılır. Cerrahinin amacı görünür tüm kanseri kaldırmak olmasına rağmen, mikroskobik hücreler meme veya başka bir yerde ya da geride bırakılabilir. Bazı durumlarda, başka bir ameliyat ile kalan kanser hücrelerini ortadan kaldırmak gerekli olabilir.
Daha büyük veya daha hızlı büyüyen tümörler için, doktorlar, ameliyat öncesi kemoterapi veya hormon tedavisi ile sistemik tedavi önerebilirler. Ameliyat öncesi diğer tedavilerin yapılmasının birçok faydası olabilir:
- Tümör ameliyat öncesi küçülürse, mastektomi gereken kadınlar meme koruyucu cerrahi (lumpektomi) olabilir.
- Ameliyat daha kolay gerçekleştirilebilir.
- Doktorunuzun bazı tedavilerin daha iyi etki sağladığını öğrenmesine yardımcı olabilir.
- Kadınlarda klinik deneme yoluyla yeni bir tedavi denemek mümkün olabilir.
Ameliyattan sonra, erken evre meme kanseri yönetiminde bir sonraki adım nüks riskini azaltmak ve kalan kanser hücrelerini temizlemektir. Bu kanser hücreleri saptanamaz, ancak kanserin hem lokal hem de uzak nüksetmesinden sorumlu olduklarına inanılmaktadır. Ameliyat sonrası verilen tedaviye “adjuvan tedavi” denir. Adjuvan tedaviler radyoterapi, kemoterapi, hedefe yönelik tedavi ve/veya hormon tedavisi içerebilir. Adjuvan tedavi, nüks riskini azaltır; ancak hasta kanserin tekrarlama riskinden kurtulamaz. Evreleme ile birlikte, diğer araçlar prognozun tahmin edilmesine ve doktorunuzun adjuvan tedavi konusunda karar verebilmesine yardımcı olur.
Kanserli dokunun ameliyat ile kaldırılması mümkün değilse, doktorunuz başka kanser tedavi yolları tavsiye eder. Kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik tedavi ve/veya hormon tedavisi kanseri küçültmek için verilebilir.
Tekrarlayan kanser ve metastatik kanser için tedavi seçenekleri; ilk tedavinin nasıl yapıldığına ve ER, PR ve HER2 gibi yukarıda belirtilen kanserin karakteristiklerine bağlıdır.
Meme kanseri için en yaygın tedavi seçenekleri açıklamalarıyla birlikte aşağıda listelenmiştir. Tedaviler, kanser bakımının önemli bir parçası olan kanser belirtileri ve yan etkilerini tedavi etmeye yönelik de olmalıdır.
a) Ameliyat
Cerrahi operasyon sırasında tümör ve çevresindeki bazı sağlıklı dokular çıkarılır. Cerrahi ayrıca koltukaltı yakınındaki veya koltuk altı lenf düğümlerini incelemek için gerekebilir. Genellikle tümör küçükse hasta için daha fazla cerrahi seçenek vardır. Meme kanseri ameliyat türleri şunlardır:
- Lumpektomi: Tümör ve tümörün çevresindeki küçük miktar kansersiz sağlıklı dokunun cerrahi yöntemle alınmasını içerir. DCIS ve invaziv kanser için, genellikle ameliyat sonrası kalan meme dokusuna radyoterapi tavsiye edilir. Lumpektomi de meme koruyucu cerrahi, kısmi mastektomi, kadranektomi veya segmental mastektomi olarak da adlandırılabilir.
- Mastektomi: Tüm meme dokusunun ameliyatla çıkartılmasıdır. Mastektominin çeşitli türleri vardır.
Lenf Nodu Çıkarılması ve Analizi
Kanser hücreleri, bazı kanserlerde koltuk altı (aksiller) lenf düğümlerine yayılmış olabilir. Göğse yakın lenf nodlarının kanser hücreleri olup olmadığını öğrenmek önemlidir. Bu bilgiler, tedavi ve prognozu belirlemek için kullanılır.
- Sentinel lenf nodu biyopsisi (SLNB): Bu prosedür ile koltuk altında bulunan birkaç lenf bezi cerrahi olarak incelenir ve bu bezlerin çıkarılmasına gerek kalmayabilir. Daha küçük lenf nodu prosedürü, kişinin yaşam kalitesini etkileyebilen uzun süreli sorunları ve birkaç olası yan etki riskini azaltmaya yardımcı olur. Eğer sentinel lenf nodu, kanser olduğunu gösteriyorsa, daha sonra cerrah daha fazla lenf nodu kaldırarak kansere bakmak için aksiller lenf nodu diseksiyonu gerçekleştirebilir. Kanserin evresi, tümörün özellikleri ve sentinel lenf bezlerinde kanser miktarına göre değişir. Sadece bir ya da iki sentinel lenf düğümlerinde kanser varsa, lumpektomi ve radyoterapi planlanıyorsa, aksiller lenf nodu diseksiyonu gerekli değildir.
- Aksiller lenf nodu diseksiyonu: Bu prosedürde cerrah kolun altındaki birçok lenf nodunu kaldırır ve daha sonra kanser hücreleri bir patolog tarafından incelenir. Kaldırılan lenf düğümlerinin gerçek sayısı kişiden kişiye değişir. Son zamanlarda yapılan araştırmalar, küçük miktarlarda sentinel lenf düğümleri ile erken evre meme kanseri olan kadınlarda aksiller lenf nodu diseksiyonunun gerekli olmayabileceğini göstermiştir. Kanser sentinel lenf düğümünde bulunursa, ek lenf düğünlerini kaldırmak için daha fazla ameliyata gerek olup olmadığı belirli koşullara bağlı olarak değişir.
İnvaziv kanserli hastaların çoğunda sentinel lenf bezi biyopsisi veya aksiller lenf nodu diseksiyonu gerekir. Herhangi bir ameliyattan önce lenf bezlerinde kanser bariz bir bulgu olduğu takdirde, tek başına bir sentinel lenf nodu biyopsisi yapılması mümkün değildir. Bu durumda, tam aksiller lenf nodu diseksiyonu tercih edilir. Normalde kanser DCIS olduğunda yayılma riski çok düşük olduğundan lenf nodları değerlendirmeye alınmaz. Ancak cerrah DCIS tanısı konulan hastalarda sentinel lenf nodu biyopsisi ya da mastektomi ihtiyacı düşünebilir. İnvaziv kanserin birazı mastektomi sırasında DCIS’lı bulunursa, lenf düğümlerinin sonra değerlendirilmesi gerekecektir. Meme dokusu mastektomi ile kaldırıldıktan sonra, boya enjekte yeri belli olmadığından sentinel lenf düğümlerini bulmak daha zordur.
Rekonstrüktif (plastik) Cerrahi
Mastektomi olan kadınlar meme rekonstrüksiyonu istemeyi düşünebilir. Bu prosedür sentetik implantlar veya vücudun başka bir yerinden alınan dokular ile meme formu oluşturmayı içerir. Meme rekonstrüksiyonu genellikle bir plastik cerrah tarafından yapılır.
Aşağıda açıklanan teknikler tipik olarak yeni bir göğüs şekillendirmek için kullanılmaktadır.
- İmplantlar
- Doku flep prosedürleri
Meme rekonstrüksiyonu seçenekleri hakkında daha fazla bilgi almak için doktorunuzla konuşunuz. Plastik cerrahi düşündüğünüzde, implantlar ve flep prosedürleri de dahil olmak üzere çeşitli yöntemlerin artılarını ve eksilerini doktorunuza danışın.
Dış Meme Formları (protez)
Dış meme protezi ya da yapay meme formu, rekonstrüktif cerrahi planı olmayan veya bu planını erteleyen kadınlar için bir seçenek sunar. Bunlar mastektomi sütyen içine sığabilecek şekilde silikon veya yumuşak bir malzemeden yapılmış olabilir. Meme protezi her kadın için iyi bir uyum ve doğal görünüm sağlamak amacıyla yapılır.
Cerrahi Seçeneklerin Özeti:
Özetlemek gerekirse, meme kanserinde cerrahi tedavi seçenekleri şunlardır:
- Göğüsten kanserin çıkarılması: Lumpektomi veya kısmi mastektomi ardından neredeyse her zaman radyoterapi veya mastektomi takip eder.
- Lenf nodu değerlendirmesi: Sentinel lenf nodu biyopsisi ve/veya aksiller lenf nodu diseksiyonu.
Kadınlar hangi cerrahi seçeneğin onlar için doğru bir karar olacağını doktorlarıyla konuşmaya teşvik edilmelidir. Mastektomi gibi daha agresif cerrahi her zaman daha iyi seçenek değildir ve daha çok komplikasyona yol açabilmektedir. Lumpektomi ve radyoterapi kombinasyonu ile aynı göğüste veya çevresinde kanserin geri gelmesi riski biraz daha yüksektir.
Lumpektomi tercih eden kadınların uzun süreli hayatta kalma oranı mastektomi olanlar ile tamamen aynıdır. Diğer memede yeni bir kanser gelişme riski çok yüksek olan kadınlarda ikili mastektomi düşünülebilir. Bu durum her iki memede de kanser veya BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu olan kadınları içermektedir.
b) Radyoterapi
Radyoterapi rejimi genellikle belirli bir süre boyunca verilen belirli spesifik sayıda tedaviden oluşur. Yaygın olarak radyoterapi, lumpektomi sonrası verilir ve eğer önerilirse, adjuvan kemoterapi takip eder.
- Adjuvan radyoterapi de mastektomi sonrası bazı kadınlara tavsiye edilebilir. Hastanın yaşı, tümörün boyutu, koltuk altında kanser içeren lenf nodu sayısı, ameliyatla kaldırılan tümör çevresindeki sağlıklı doku genişliği, ER, PR ve HER2 durumu gibi kriterler göz önüne alınır.
- Neoadjuvan radyoterapi tümörün cerrahi ile daha kolay kaldırılması amacıyla küçültmek için ameliyat öncesinde verilen bir tedavidir. Bu yaklaşım oldukça nadirdir ve sadece tümör ameliyatla çıkarılamayacağı zaman kabul edilir.
Radyoterapi bazı yan etkilere neden olabilir. Yorgunluk, göğsün şişmesi, deride renk değişikliği, kızarıklık veya hiperpigmentasyon, deride ağrı veya yanma, bazen kabarma veya soyulma da olmak üzere bazı yan etkiler görülebilir. Çok nadiren, akciğerin küçük bir miktarı radyasyondan etkilenebilir; zatürre (pnömoni) veya akciğer dokusunda radyasyon ile ilişkili şişlik olabilir.
c) Sistemik Tedavi
Sistemik tedavi, vücuda yayılmış kanser hücrelerine ulaşmak için ağızdan veya damar yoluyla kan dolaşımına alınan tedavi yöntemidir. Meme kanseri için kullanılan sistemik tedavinin üç genel kategorisi vardır: kemoterapi, hormonal tedavi ve hedefe yönelik tedavi. Her tedavi aşağıda daha ayrıntılı olarak tarif edilmektedir. Tedavi seçenekleri kanser, genel sağlık ve tedavi tercihleri hakkında bilgilere dayanmaktadır.
d) Kemoterapi
Kemoterapi, kanser hücrelerinin çoğalma ve bölünme yeteneğini durdurmak için kanser hücrelerini yok etme amacıyla ilaç kullanılmasıdır. Meme kanseri tanısı konulan her kişinin kemoterapiye ihtiyacı yoktur. Kemoterapi tedavisinin uygun bir seçenek olup olmadığını karar verirken doktorunuz çeşitli faktörleri dikkate alır. Bu faktörler şunlardır:
- Meme kanserinin türü ve evresi
- Kemoterapinin göstereceği etki
- Tedavinin genel hedefleri
Kemoterapi büyük bir tümörü küçültmek ve cerrahi kolaylaştırmak için ameliyat öncesi verilebilir. Buna neoadjuvan veya preoperatif kemoterapi denir. Ayrıca adjuvan kemoterapi nüks riskini azaltmak için ameliyattan sonra verilebilir. Kemoterapi ayrıca, eğer bir hastada metastatik meme kanseri nüksetmesi varsa verilebilir.
e) Hormon Tedavisi
Hormon tedavisi, aynı zamanda “endokrin tedavisi” olarak da adlandırılır. Erken evre ve metastatik meme kanserinin her ikisinde de östrojen veya progesteron reseptörleri için test pozitifse, çoğu tümörler için etkili bir tedavi yöntemidir. Hastalığın erken evresinde tek başına ya da adjuvan veya neoadjuvan kemoterapi sonrası kullanıldığı zaman, hormonların engellenmesi meme kanseri nüksetmesini ve ölümü önlemeye yardımcı olabilir. Hormonal tedavi, metastatik meme kanseri tedavisi gibi kanserin küçülmesinde ve kansere bağlı semptomların iyileşmesinde etkilidir.
f) Hedeflenmiş Tedavi
Hedefe yönelik tedavi, kanserin büyümesi ve hayatta kalmasına katkıda bulunan spesifik bir gen, protein ya da doku çevresine hedefli tedavi yöntemidir. Bu tedaviler çok odaklıdır ve kemoterapiden farklı çalışırlar. Bu tür bir tedavi, sağlıklı hücrelere zararı sınırlandırarak kanser hücrelerinin büyümesini ve yayılmasını engeller.
Son çalışmalar, tüm tümörlerin aynı hedefleri olmadığını göstermektedir. Bu deneysel olarak kabul edilse de en etkili tedaviyi bulmak için, doktorunuz, tümörün gen, protein ve diğer faktörlerini belirlemek amacıyla testler yapabilir. Ayrıca, birçok araştırma çalışmaları spesifik moleküler hedeflere ve bunlara yönelik yeni tedaviler hakkında daha fazla bilgi edinmek amacıyla devam etmektedir.
Meme kanseri için onaylanmış ilk hedefe yönelik tedaviler hormonal tedavilerdir. Ardından, HER2 hedefe yönelik tedaviler, HER2-pozitif meme kanseri tedavisinde onaylanmıştır. Yeni ilaçlar (palbociclib ve Everolimus içeren) metastatik ER-pozitif HER2-negatif meme kanseri için onaylanmış hedeflenmiş tedavilerdir. Hedeflenmiş tedavi aynı zamanda kemiğe yayılmış kanserin büyümesini önlemek ve kemik sağlığını korumak için de kullanılır. Spesifik ilaçların olası yan etkileri hakkında doktorunuzla konuşunuz.
İlginizi Çekebilir: