GİNE’DE MARBURG VİRÜSÜ HASTALIĞI
6 Ağustos 2021'de Gine Sağlık Bakanlığı, DSÖ'ye Gine'nin güneybatısındaki Nzérékoré Bölgesi, Guéckédou Eyaletinde doğrulanmış Marburg virüsü hastalığı (MVD) vakası hakkında bilgi vermiştir. Vakanın bulunduğu köy, hem Sierra Leone hem de Liberya sınırlarına yakındır. Bu durum, Gine ve Batı Afrika'da bilinen ilk Marburg virüsü hastalığı vakasıdır.
GİNE’DE MARBURG VİRÜSÜ HASTALIĞI
6 Ağustos 2021'de Gine Sağlık Bakanlığı, DSÖ'ye Gine'nin güneybatısındaki Nzérékoré Bölgesi, Guéckédou Eyaletinde doğrulanmış Marburg virüsü hastalığı (MVD) vakası hakkında bilgi vermiştir. Vakanın bulunduğu köy, hem Sierra Leone hem de Liberya sınırlarına yakındır. Bu durum, Gine ve Batı Afrika'da bilinen ilk Marburg virüsü hastalığı vakasıdır.
Erkek olan vakanın semptomları 25 Temmuz'da başlamıştır. 1 Ağustos'ta ateş, baş ağrısı, yorgunluk, karın ağrısı ve diş eti kanaması semptomlarıyla ikamet ettiği köyün yakınındaki küçük bir sağlık kuruluşuna başvurmuştur. Sıtma için hızlı teşhis testi yapılmış olup sonuç negatif çıkmıştır . Hasta rehidrasyon, parenteral antibiyotikler ve semptomları kontrol altında tutmak için tedavi ile destekleyici bakım hizmeti almıştır.
2 Ağustos 2021'de toplum içinde öldü ve alt vilayet halk sağlığı tesisi tarafından Guéckédou'daki vilayet sağlık departmanına bir uyarı yapılmıştır. Uyarının ardından, ulusal yetkililer ve DSÖ uzmanlarından oluşan bir araştırma ekibi, derinlemesine bir soruşturma yürütmek üzere görevlendirilmiştir. Ekip, aynı gün Guéckédou'daki viral hemorajik ateş referans laboratuvarına gönderilen bir ölüm sonrası oral sürüntü örneği toplamıştır. 3 Ağustos'ta, örneğin Marburg virüsü hastalığı için pozitif ve Ebola virüsü hastalığı için negatif olduğunu doğrulayan bir gerçek zamanlı PCR testi yapılmıştır. 5 Ağustos'ta Konakri'deki Ulusal Referans Laboratuvarı, pozitif Marburg sonucunun gerçek zamanlı PCR testi ile teyidini sağlamış ve 9 Ağustos'ta Senegal'deki Institut Pasteur Dakar, sonucun Marburg virüsü hastalığı için pozitif ve Ebola virüsü hastalığı için negatif olduğunu teyit etmiştir.
Halk sağlığı yanıtı
Sağlık Bakanlığı (SB), DSÖ, ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, ALIMA, Kızıl Haç, UNICEF, Uluslararası Göç Örgütü ve diğer ortaklarla birlikte, salgını kontrol altına almak ve daha fazla yayılmasını önlemek için önlemler başlatmıştır. Sağlık tesislerinde ve toplum düzeyinde aktif vaka araştırması ile birlikte temaslı takibi devam etmektedir. Üç aile üyesi ve bir sağlık çalışanı yüksek riskli yakın temaslılar olarak belirlenmiş ve sağlık durumları izlenmektedir.
Gine'deki en son Ebola virüsü hastalığı (EVH) salgınının 19 Haziran 2021'de sona erdiği ilan edilmiştir ve bu son salgının bir parçası olarak toplum sağlığı çalışanları ağının yanı sıra hükümetin tedbir uygulamasını desteklemek, hastalık sürveyansını geliştirmek için EVH sonrası plan uygulamasını desteklemek için için ülkede kalan bir DSÖ teknik ekibi kurulmuştur. Bu ekip şimdi hükümetin Marburg salgınına müdahale faaliyetlerini desteklemek için yeniden tasarlanmıştır.
Sağlık Bakanlığı, aşağıdakiler de dahil olmak üzere müdahaleyi koordine etmek için ulusal ve bölgesel acil durum yönetim komitelerini etkinleştirmiştir:
• Bir halk sağlığı acil durum operasyon merkezi etkinleştirilmiştir ve Koundou alt vilayetinde müdahale çalışanlarını desteklemek için bir üs kurulacaktır
• Salgının kaynağını belirlemek için doğrulanmış vaka etrafında derinlemesine bir epidemiyolojik araştırma yürütülmektedir: bugüne kadar toplam 146 temaslı tespit edilmiştir ve 8 Ağustos itibariyle 145 temaslı takip edilmektedir.
• Toplumda ve sağlık tesislerinde şüpheli vakalar için aktif arama çalışmaları devam etmektedir.
• Bir sürveyans ekibi görevlendirilmiştir ve sağlık çalışanları için brifingler devam etmektedir, özellikle indeks vakanın tespit edildiği köyle birlikte 15 kilometre yarıçapındaki köylere odaklanılmaktadır.
• Giriş noktası sürveyansı güçlendirilmektedir ve iki sağlık kontrol giriş noktası yakın zamanda yeniden canlandırılmıştır (Kiesseyeye ve Nongoa). Sierra Leone ve Liberya ile üç ana giriş noktası aktiftir ve diğerleri değerlendirme aşamasındadır.
• ALIMA ile işbirliği içinde, sağlık tesislerinde vaka yönetimi kapasitesinin devam eden bir değerlendirmesi yapılmaktadır.
• Toplumda risk iletişimi faaliyetleri devam etmektedir.
• Enfeksiyon önleme ve kontrol faaliyetleri (IPC) devam etmekte ve Koundou sağlık merkezinde IPC ve su ve sanitasyon hijyeni (WASH) standartları hakkında bilgilendirme toplantıları ve Temessadou Mboket köyü gönüllüleri için güvenli ve temkinli definler hakkında bilgilendirme toplantıları yürütülmektedir.
DSÖ risk değerlendirmesi
Marburg virüsü hastalığı (MVD), yüksek vaka ölüm oranları (CFR %24-90) ile ilişkili, oldukça öldürücü, salgın yapma eğiliminde olan bir hastalıktır. Hastalığın erken seyrinde, klinik semptomlardaki benzerlikler nedeniyle MVD'nin klinik tanısını diğer tropikal ateşli hastalıklardan ayırt etmek zordur. Hariç tutulacak ayırıcı tanılar arasında Ebola virüsü hastalığının yanı sıra sıtma, tifo, leptospirosis, riketsiya enfeksiyonu ve veba yer alır. MVD, enfekte kişilerin veya vahşi hayvanların (örn. maymunlar ve meyve yarasaları) kanları, vücut sıvıları ve/veya dokuları ile doğrudan temas yoluyla bulaşır.
Şu anda, MVD için onaylanmış spesifik bir terapötik veya ilaç yoktur. Bununla birlikte, destekleyici bakım: yaşamsal belirtilerin yakından izlenmesi, sıvı resüsitasyonu, elektrolit ve asit baz takibi ile birlikte enfeksiyonlar ve organ disfonksiyonu yönetimi, bakımın kritik bileşenleridir ve hasta sonuçlarını ve sağkalımı optimize eder. Bazı monoklonal antikorlar (Mab'ler) geliştirilme aşamasındadır ve klinik çalışmaların bir parçası olarak MVD için diğer antiviraller (örn. Galidesvir, Favipiravir, Remdesivir) araştırılmaktadır, ancak mevcut net sonuçlar alınmadan daha fazla kanıt ve daha fazla çalışma gerekmektedir. Ancak bunlar yalnızca randomize kontrollü bir çalışmanın parçası olarak kullanılmalıdır.
7 Ağustos itibariyle, yalnızca bir vaka doğrulanmıştır ve belirlenen dört yüksek riskli yakın temaslının tümü asemptomatiktir. Enfeksiyonun kaynağını ve indeks vakanın ek temaslılarını belirlemek için araştırmalar devam etmektedir.
Gine, EVH ve Lassa ateşi gibi tekrarlayan viral hemorajik hastalıkları yönetme konusunda daha önce deneyime sahiptir, ancak MVD ülkede ilk kez görülmüştür. Ülke, birden fazla salgın hastalık, tekrarlayan salgın hastalıklar ve COVID-19 pandemisi ile daha da kötüleşen kırılgan bir sağlık sistemine sahiptir. EVH, COVID-19 ve Lassa ateşi gibi son salgınlara yönelik müdahale faaliyetleri, muhtemelen Gine'deki Marburg Virüs Hastalığının erken teşhisine ve müdahalesine katkıda bulunmuştur.
Gine'nin sağlık yetkilileri bu olaya hızla yanıt vermiştir ve salgını kontrol altına almak için önlemler hızla uygulanmaktadır. Etkilenen köy, Sierra Leone ve Liberya sınırına yakın, uzak bir ormanlık alanda bulunmaktadır. Gine ile komşu Sierra Leone ve Liberya arasındaki sınır ötesi nüfus hareketi ve topluluk karışımı, sınır ötesi yayılma riskini artırabilir ve bu nedenle Sağlık ve Sanitasyon Bakanlığı, durumu paydaşlarla birlikte proaktif olarak değerlendirmiştir ve Sierra Leone'nin Kono ve Kailahun bölgelerindeki bölge sağlık liderliği alarma geçirilmiştir.
Sierra Leone ve Liberya'daki sağlık yetkilileri, acil durum planlarını etkinleştirmiştir ve Gine ile giriş noktalarında halk sağlığı önlemleri almaya başlamıştır. Ek olarak, virüsün yarasa kolonileri ve insanlar arasında potansiyel bulaşması da sınır ötesi yayılma için artan bir risk oluşturmaktadır.
Bu faktörler, uluslararası ortakların desteğiyle acil ve koordineli bir müdahale gerektiren ulusal düzeyde yüksek bir risk olduğunu göstermektedir. Guéckédou vilayetinin Liberya ve Sierra Leone ile iyi bağlantılı olduğu gerçeğine bağlı olarak, bölgesel düzeyde risk yüksektir, ancak yetkililer zaten harekete geçmektedir. Olayla ilişkili risk küresel düzeyde düşüktür.
DSÖ tavsiyesi
Marburg virüsünün insandan insana bulaşması, öncelikle enfekte kişilerin kan ve/veya vücut sıvılarıyla doğrudan temas ile ilişkilidir. Uygun enfeksiyon kontrol önlemleri alınmadığında sağlık hizmeti sunumuyla ilişkili bulaşma bildirilmiştir.
Sağlık çalışanları, varsayılan tanılarına bakılmaksızın herhangi bir hastaya bakarken her zaman standart önlemleri almalıdır. Bunlar arasında el hijyeni, solunum hijyeni ve öksürük görgü kuralları, riske dayalı kişisel koruyucu ekipman (KKD), güvenli enjeksiyon uygulamaları, çevre temizliği ve dezenfeksiyonu, uygun çamaşır ve atık yönetimi ve yeniden kullanılabilir tıbbi ekipmanın dekontaminasyonu yer almaktadır.
Sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemeye yönelik diğer önemli IPC önlemleri arasında, şüpheli vakaların izolasyonu ve izlenmesi ile birlikte erken tanıma (tarama, triyaj), Marburg vakalarına maruz kalan sağlık çalışanlarının araştırılması, Marburg vakaları için hasta gözetimi ve topluluk ortamında güvenli ve temkinli defin uygulamaları yer alır.
Marburg virüsü olduğundan şüphelenilen veya teyit edilen hastalara bakan sağlık çalışanları, hastanın vücut sıvıları ve/veya kontamine yüzeylerle teması önlemek için ek ihtiyati enfeksiyon kontrol önlemleri almalıdır. Bunun için kullanılacak KKD’ler önemlidir: yüz koruması (bir yüz siperi veya tıbbi maske ve gözlük), temiz, steril olmayan uzun kollu bir önlük ve eldivenler. Bu, sağlık tesislerinde, uygun takma/çıkarma alanlarında, IPC/WASH malzemelerinde ve bunların doğru kullanımları konusunda eğitimde hazır bulunan KKD'nin önemini daha da vurgulamaktadır.
Laboratuvar çalışanları da risk altındadır. Marburg enfeksiyonunun araştırılması için insanlardan ve hayvanlardan alınan numuneler, eğitimli personel tarafından ele alınmalı ve uygun donanımlı laboratuvarlarda işlenmelidir.
Temaslı izleme ve aktif vaka arama dahil sürveyans faaliyetleri, etkilenen tüm sağlık bölgelerinde güçlendirilmelidir. Bu nedenle, komşu ülkelerin sınır topluluklarında ve sağlık tesislerinde Viral Hemorajik Ateş (VHF) için sürveyanslarını artırmaları ve ayrıca uyarı raporlama ve önleyici tedbirler konusunda topluluk katılımını güçlendirmeleri tavsiye edilmektedir.
Risk iletişimi ve topluluk katılımı (RCCE), salgınları başarılı bir şekilde kontrol etmenin anahtarıdır. Marburg enfeksiyonu için risk faktörleri ve bireylerin virüse maruz kalmasını azaltmak için alabilecekleri koruyucu önlemler konusunda farkındalığı artırmak, enfeksiyonları ve ölümleri azaltmak için önemlidir. Etkilenen topluluklara sağlanacak temel halk sağlığı iletişim mesajları aşağıdakileri içerir:
• Enfekte hastalarla, özellikle vücut sıvılarıyla doğrudan veya yakın temastan kaynaklanan toplumdaki bulaşma riskinin nasıl azaltılacağı. Marburg hastaları ile yakın fiziksel temastan kaçınılmalıdır. Evde hasta olduğundan şüphelenilen herhangi bir vaka evde tedavi edilmemeli, bunun yerine tedavi ve izolasyon için derhal bir sağlık kuruluşuna nakledilmelidir; bu transfer sırasında uygun kişisel koruyucu ekipman giyilmelidir. Hasta olan herkesi ziyaret ettikten sonra düzenli el hijyeni yapılmalıdır.
• Marburg'dan etkilenen topluluklardaki liderler ve sağlık çalışanları, nüfusun iyi bilgilendirilmesini sağlamak için çaba göstermelidir. Bu, toplumu hem hastalığın doğası hakkında bilgilendirmek, daha fazla bulaşmayı önlemek, toplumda damgalanmayı önlemek ve tedavi merkezlerine erken sunumu teşvik etmek ve ölülerin güvenli bir şekilde gömülmesi de dahil olmak üzere diğer gerekli salgın sınırlama önlemleri hakkında bilgi vermek anlamına gelir. Marburg'dan ölen insanlar derhal ve güvenli bir şekilde gömülmelidir.
Meyve yarasaları, maymunlar ve maymunlarla temas yoluyla vahşi yaşamdan insana bulaşma riskini azaltmak için aşağıdaki tavsiyeler iletilmelidir:
• Düzenli el hijyeni ile ve mümkünse eldivenler ve diğer uygun koruyucu giysilerle birlikte vahşi yaşam ele alınmalıdır.
• Hayvansal ürünleri (kan ve et) tüketmeden önce iyice pişirilmeli ve çiğ et tüketiminden kaçınılmalıdır.
• Madenlerde veya meyve yarasası kolonilerinin yaşadığı mağaralarda çalışma veya araştırma faaliyetleri veya turist ziyaretleri sırasında, insanlar maske ve eldiven takmalıdır.
DSÖ, mevcut risk değerlendirmesine ve Ebola salgınlarına ilişkin önceki kanıtlara dayanarak Gine'ye ve Gine'den herhangi bir seyahat ve ticaret kısıtlaması uygulanmasını önermemektedir.
Ayrıntılı bilgi için bakınız:
- Marburg fact sheet (in 6 UN languages)
- Marburg virus disease health topic
- Interim version 1.2, Ebola and Marburg virus disease epidemics: preparedness, alert, control, and evaluation
- How to conduct safe and dignified burial of a patient who has died from suspected or confirmed Ebola virus disease
- Case definition recommendations for Ebola or Marburg virus diseases
- Optimized supportive care for Ebola virus disease
Kaynak: https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2021-DON331