2 DAKİKALIK OKUMA GEREKTİRİR.
Fosil yakıt şirketlerine bakılırsa, Dünya, daha on yıllarca onların ürünlerine muhtaç olmaya devam edecek. Hatta bunu kanıtlamaya yönelik sofistike senaryoları, tahminleri ve modellemeleri var.
Ya yanılıyorlarsa?
Carbon Tracker Initiative (Karbon Takip İnsiyatifi) ve Imperial College'e bağlı Graham Esntitüsü'nün yayınladığı yeni araştırma, fosil yakıtlara olan küresel talebin, 2020'de zirveye ulaşabileceğini öne sürüyor. Enerji sektörü en dramatik değişimi, 2040'da neredeyse fosilsiz olmak şeklinde görecek.
Raporun yazarı, fosil yakıtlarda "talep yıkımının" fosil yakıtlara dayalı endüstriyel iş modellerinde büyük tahribata yol açacağını söylüyor. Carbon Brief, bulgularını özetlemek için iki grafik hazırlamış.
Değişen Varsayımlar
Shell ve BP'nin de dahil olduğu petrol büyükleri, neden petrol ve gaza ihtiyacın büyümeye devam edeceğini düşündüklerini gösteren uzun vadeli tahminler yayınladılar. Örneğin, yıllık BP Enerji Görüş'ü, elektrikli arabaların yükselişine rağmen petrol talebinin devam edeceğini iddia etti.
Kömür firmaları da yeni araştırmayı savunmak için benzer görüşlerden destek aldılar. Ancak bu görüşler sıklıkla enerji endüstrisindeki değişimin temposunu hafife almakla ya da iklim etkisini önemsiz göstermekle eleştiriliyor. Uluslararası Enerji Ajansı(IEA) da kısa sürede başarısız olan yenilenebilir tahminleri sebebiyle hedef tahtasında.
Problemin kalbinde küresel enerji sisteminin komplike modelleri yatıyor. Bu modeller uzun varsayım listeleri üzerine kuruldu: Ekonomiler ne kadar hızlı büyüyecek? 2050 yılında dünyada kaç insan yaşıyor olacak? 2035'de yeni bir rüzgar türbini ya da güneş paneli kurmanın maliyeti ne olacak?
Eğer bu tahminlerde ufak bir değişiklik yaparsanız, enerji modellemelerinin görünüşünü tamamen değiştirebilirsiniz.
Fosil yakıtların pik noktası
BP, Shell veya Uluslararası Enerji Ajansı benzer varsayımları kullanmaları nedeniyle eleştirilmekte.
Carbon Tracker ve Graham, fosil yakıt talebinde farklı varsayımlar kullanmanın etkisini modelleyerek bir adım öteye gidiyor.
Eğer temiz enerjiler beklenenden daha hızlı ucuzlar ve iklim politikası hızlandırılırsa, fosil yakıt talebinin 2020'de zirveye ulaşacağı en öne çıkan bulguları.
-Kömür -Petrol -Gaz -Bütün fosil yakıtlar
Eğer iklim politikası hızlandırılır ve güneş enerjili ve elektrikli araç maliyetleri hızla düşerse, tarihi küresel fosil yakıt kullanımı ve 2050'ye bakış(gölgeli alanlar). Kaynak: Expect the Unexpected (Beklenmeyeni Bekle), Carbon Tracker Initiative(Karbon Takip İnsiyatifi) ve Graham Enstitüsü; BP Dünyada Enerjinin Stratejik İncelenmesi 2016. Grafik HighCharts kullanılarak Carbon Brief tarafından hazırlandı.
Bu senaryoya göre, kömür kullanımı 2020'de zirve yapacak ve 2050'de, 2012'ye göre %60 düşecek. Petrol talebi de 2020'de zirveye ulaşıp, 2050'de %8 düşecek. Gaz talebi 2030'a kadar artışını sürdürecek ama o da bu tarihte zirveye ulaşıp inişe geçecek.
Şunu vurgulamaya değer ki yeni çalışma bir dizi senaryo içeriyor, her senaryo raporda açıkça ortaya konan farklı varsayımlara dayanıyor. Yazara göre, enerji görüşlerinin - ve bunlara dayalı iş modellerinin- yorumlanması ve anlaşılması için bu şeffaflık hayati önem taşıyor.
Yukarıdaki grafikte kabul edilen senaryo, güneş enerjisinin 2020'de maliyetinin watt başına 1-1.7 dolar ve 2030'da watt başına 0.6-0.9 dolar olacağını varsayıyor. Kaynak olması adına, Amerika'da, kamusal ölçekte solar enerjinin maliyeti, 2009'da 4.46dolar/watt iken, şimdiden, 2016 başında 1.42dolar/watta düştü. Bazı tahminler bu maliyetin 2020'de 1dolar/watta düşeceğini öngörüyor.
Senaryo, Elektrikli araba, kamyonet ve otobüslerin 2020'de standart modellerle aynı fiyatta ya da onlardan daha ucuz olacağını varsayıyor. Karşılaştırma adına Bloomberg New Energy Finance, 2022'de en ucuz araç tipinin elektrikli araçlar(EVs) olacağını söylüyor.
Amerika'da Rice Üniversitesi, İnşaat ve Çevre Mühendisliği bölümünden, Doçent Doktor Dan, senaryoda, 2020'deki maliyetin, yeni lanse edilen Chevy-Bolt'un şu anki maliyetiyle neredeyse aynı kabul edildiğini söylüyor. Ayrıca Enerji Bilgi Yönetimi'nin, elektrikli araç maliyeti tahminlerinde yakın zamanda "dramatik" düşüşler yaptığını ekliyor.
Senaryo, rakamların en güncel bilgilerle ve " en düşük pazar oranlarıyla" uyumlu olduğunu söylüyor. Bunlar pek çok modelin ardındaki varsayımlardan farklı ancak yine de olası. Çalışma, "En düşük maliyet varsayımlarımız ihtiyatlılığı kanıtlayabilir" diye ekliyor.
Küresel karbon fiyatı olarak, CO2 için ton başına 50 dolar fiyat ve yıllık yüzde %5 artışı kullanmak "güçlü" iklim politikalarını yansıtıyor. Çalışmaya göre, şu anki iklim taahhütleri, 30dolar/CO2 tona ancak denk gelebiliyor. Modellerin genellikle, direk olarak modellenmesi zor olan bütün diğer iklim modellerinin etkileri için vekil olarak karbon fiyatlandırmayı kullandığını unutmayın.
Enerji değişimi
Aşağıdaki grafiğin de gösterdiği gibi, buradaki daha ucuz temiz teknoloji ve daha güçlü iklim politikası senaryosunda en dramatik değişim enerji sektöründe olacak.
(Grafiğin sadece kömür, gaz, rüzgar ve güneşi gösterdiğini unutmayın).
-Kömür -Gaz -Rüzgar -Güneş
Daha güçlü bir iklim politikası ve daha ucuz güneş enerjisi uygulanması senaryosuna göre, 2050'ye kadar, kömür, gaz, rüzgar ve güneşten Küresel Elektrik üretimi. Grafik, hidro, nükleer ve diğer fosil yakıtları içermez. Kaynak: Expect the Unexpected, Karbon Takip İnsiyatifi ve Graham Enstütüsü. Grafik, Highcharts kullanarak Carbon Brief tarafından hazırlanmıştır.
Enerji sektöründe kömür kullanımının zirveye ulaşıp 2030'da beşte iki gerilediği varsayımı üzerine hazırlanmıştır. 2040'da sıfıra gerileyecektir. Gaz kullanımı 2020'ye kadar artacak sonra hızla düşecektir, 2040'da dörtte üç gerileyecektir.
Çalışma, enerji sektöründe, karbon yakalama ve depolamayla (CCS) kömür veya gaz için neredeyse hiç yer bulamıyor, çünkü yenilenebilir enerjinin daha ucuz olacağı varsayılıyor. CSS'nin endüstri için hala önemli olabileceğini ekliyor.
Sonuç
Enerji firmaları, değişen şartlara karşın öngörülerini düzeltmekte çok yavaş kalmakla eleştiriliyor. Dünyanın gelecek on yıllarca, kömür, petrol ve gaza ihtiyacı olacağını ve enerji sektörünün bir petrol tankeri gibi yavaş güzergah değiştireceğini söylüyorlar.
Bugünün çalışmaları hatalı olabileceklerini ve fosil yakıtlara bütün küresel talebin yakında düşmeye başlayabileceğini gösteriyor. Teknoloji maliyetlerinin ve iklim politikasının gelecekteki yolu ile ilgili farklı fakat yine makul varsayımlar kullanıldığında da araştırmalar aynı sonucu gösteriyor.
Bu takım tarafından geliştirilen interaktif araçla, fosil yakıt talebi hakkında bir dizi varsayım ve çıkarımı keşfedebilirsiniz.
(Carbon Brief)
Elif Cansu İlhan tarafından çevrilmiştir.