1944-1956 komünizm karşıtı yeraltı dünyası, Lanetlenmiş Askerleri Anma Milli Gününe 2011’de kavuştu. Bayram 1 Mart tarihinde, “Özgürlük ve Bağımsızlık” Derneğinin son komutanlarının ölüm kararlarının infaz yıldönümünde kutlanmaktadır. Törenler Polonya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Andrzej Duda himayesinde gerçekleştirilmektedir. (gerçekleştirildi)
Yeni milli bayramın kanunlaşması ile ilgili yasama inisiyatifini Cumhurbaşkanı Lech Kaczyński 2010 yılında başlattı. Gerekçede, “Lanetlenmiş askerlerin” anısının onurlandırılması “kahramanlığa duyulan saygının, yenilmez vatansever duruşun, vatansever geleneklere bağlılığın ve Vatan uğrunda dökülen kanın ifadesidir” denildi.
“Lanetlenmiş askerler”, başka bir deyişle “yenilmez askerler” ifadesinden 1944–56 döneminde komünizm karşıtı yeraltı dünyasını oluşturan birimler kastedilmektedir. “Lanetlenmiş askerler” 2. Dünya Savaşı sonrası Polonya’da oluşturulan düzene karşı çıktılar. Polonya kendisini sovyet etkisinde bulduktan ve komünistlerin baskın olduğu Milli Birlik Geçici Hükümeti yönetimi ele geçirdikten sonra, savaşta Hitler Almanyası ile mücadele eden birimlerin büyük bölümü gizli örgüt olarak kalmaya ve SSCB ordusu ile özel birimlerine ve bunlara itaat eden Polonya birimlerine karşı direnmeye karar verdi.
“Komünist yönetim Stalin zamanında “yenilmezlere” geniş kapsamlı baskı uygulamaya başladı ve bunun neticesinde birçoğu ölüm veya uzun süreli hapis cezasına çarptırıldı. Asker, milis ve istihbarat teşkilatı, komünizm karşıtı sivil halkın desteğini acımasızca kırıyordu. Polonya Halk Cumhuriyeti zamanında yeraltı dünyası askerleri hakkında gerçek dışı imaj oluşturulurken bu birliklerin vatansever duruşu örtbas edildi.
Komünist yönetimle mücadele edenlere iade-i itibar ve tarihteki gerçek yerlerini alma süreci Polonya’nın yeniden bağımsızlığını kazandığı 1989 yılında ancak mümkün oldu. Stalin döneminde hapse mahkum edilenler ve yargı cinayetleri kurbanları için rehabilitasyon süreci başlatıldı. Stalin katliamlarının kurbanlarının mezarlarını arama ve mezarlıklarda saygı ile anılmalarını sağlayacak girişimler başlatıldı. Bunun yanı sıra 1944-56 dönemi ile ilgili bir dizi bilimsel araştırma başlatıldı.
Cumhurbaşkanı Andrzej Duda geçen yıl düzenlenen komünizm terörü kurbanlarının cenaze töreninde okuduğu mektubunda “Polonya devleti gerçek kahramanlarına sahip çıkmalı” ifadesini kullandı.
Bu yıl düzenlenen Lanetlenmiş Askerleri Anma Milli Günü törenlerinin arifesinde adalet bakanı Zbigniew Ziobro ile Hak ve Adalet Partisi genel başkanı Jarosław Kaczyński Varşova Mokotow’da “lanetlenmiş askerler” ve siyasi tutuklular müzesi açılmasına ilişkin protokol imzaladılar.
Dışişleri Bakanlığı
Basın Sözcülüğü
Hazırlayan: Dışişleri Bakanlığı tarihçisi Piotr Długołęcki
Kaynak: Polonya İstanbul Başkonsolosluğu