Ağustosta Neler Oldu Neler?
Yılın sekizinci ve yazın da son ayı olan ağustosta geçmişte hangi ilginç gelişmelerin yaşandığını öğrenmek ister misiniz?
1 Ağustos 1774’te İngiliz kimyacı Joseph Priestley oksijen gazını keşfetti.
Oksijen atmosferin yüzde 20,8’ini oluşturur ve canlılar için çok önemli bir gazdır. Onun ayrı bir element olduğunu İngiliz kimyacı Joseph Priestley 1774’te keşfetti. Bu yeni elemente oksijen adını da Fransız kimyacı Antoine Lavoisier 1777’de verdi. Oksijen Yunanca’da asit anlamına gelir.
1 Ağustos 1774
2 Ağustos 1932’de ilk kez karşı maddenin fotoğrafı çekildi.
Normal madde atomunu oluşturan parçacıklardan biri eksi elektrik yüklü elektrondur. 1931’de artı yüklü elektronların da olabileceği yani karşı maddenin varlığı kuramsal olarak gösterildi. 2 Ağustos 1932’de Carl David Anderson adlı fizikçi, pozitron adı verilen bu parçacıkların ilk kez fotoğrafını çekmeyi başardı ve varlıklarını kanıtladı.
2 Ağustos 1932
3 Ağustos 1958’de ilk nükleer denizaltı Kuzey Buz Denizi’nin kalın buz tabakasının altından Kuzey Kutbu’na ulaştı.
Dünyanın nükleer güçle çalışan ilk denizaltısı Nautilus, adını Jules Verne’in ünlü eseri Denizler Altında 20.000 Fersah’taki denizaltıdan alır. ABD’de üretilen bu denizaltı denizcilik tarihinde sıra dışı birçok görevi yerine getirdi. Bunlardan biri de Kuzey Buz Denizi’nin kalın buz tabakasının altından 3 Ağustos 1958’de Kuzey Kutbu’na ulaşmasıdır. Nautilus günümüzde bir müze gemi olarak hizmet veriyor ve her yıl yaklaşık 250 bin kişi onu ziyaret ediyor.
3 Ağustos 1958
4 Ağustos 1181’de Kraliçe Takımyıldızı’nda bir süpernova gözlendi.
Belli bir kütleden daha büyük yıldızlar yaşamlarının sonunda korkunç bir patlamayla bütün maddelerini uzaya saçar. Bu patlamaya süpernova denir. Çok ender görülen bir olaydır. 3 Ağustos 1181’de Kraliçe Takımyıldızı dolaylarında 8.500 ışık yılı ötede bir yıldız süpernova yaptı. Bu olağanüstü patlamayı Japon ve Çinli gökbilimciler gözledi ve kaydetti. Süpernovanın ışığı altı ay boyunca gece gökyüzünde yeni bir yıldız gibi görüldü ve sonra sönerek kayboldu.
4 Ağustos 1181
5 Ağustos 1962'de ilk kuazar gözlendi.
Aşırı parlak aktif gökada çekirdeklerine kuazar denir. Kuazarlar Evren’deki en parlak nesnelerdir. Genç gökadaların merkezindeki süper kütleli karadeliklerin çevresini saran büyük gaz bulutlarının karadeliğe düşme sürecinde oluşurlar. Ortaya çıkan olağanüstü enerji nedeniyle genellikle gökadaların parlaklığından yüzlerce kat daha parlak olurlar. İlk kuazar 5 Ağustos 1962’de gözlenmiştir.
5 Ağustos 1962
6 Ağustos 2012’de Curiosity adlı robot yüzey aracı,
Mars’a indi.
NASA’nın yaklaşık bir araba büyüklüğündeki Curiosity (Merak) adlı robot yüzey aracı 8 ay 10 gün süren 560 milyon kilometrelik yolculuktan sonra 6 Ağustos 2012’de Mars yüzeyine başarıyla indi. Dünya’dan uzaktan kumandayla yönlendirilen Curiosity, Mars araştırmalarını hâlâ sürdürüyor.
6 Ağustos 2012
7 Ağustos 1947’de Kon-Tiki, Büyük Okyanus’u aştı.
Kon-Tiki
Norveçli bilim insanı Thor Heyerdahl, 1947’nin başlarında Peru yerlilerinin Büyük Okyanus’ta Tahiti'nin doğusundaki adalara yaptığı yolculuklarda kullandığı salların bir benzerini yaptırdı. Balsa ağacından yapılan sala efsanevi İnka tanrısı Kon-Tiki’nin adı verildi. Heyerdahl beş arkadaşıyla birlikte 28 Nisan’da yola çıktı ve 101 günde yaklaşık 7.700 kilometre giderek 7 Ağustos’ta Tahiti’nin 750 kilometre kuzeydoğusundaki Tuamotus Takımadaları’ndaki Raroia’ya ulaştı.
7 Ağustos 1947
8 Ağustos 1899’da ev tipi buzdolabının patenti alındı.
ABD patent bürosu 8 Ağustos 1899’da Albert T. Marshall adlı mucide geliştirdiği ev tipi otomatik soğutucu (buzdolabı) için patent verdi. Bu tarih buzdolabının doğum günü olarak kabul edilir.
8 Ağustos 1899
9 Ağustos 1898’de dizel motorunun patenti alındı.
Alman mühendis ve mucit Rudolf Diesel geliştirdiği yeni tip içten yanmalı motor için 9 Ağustos 1898’de patent aldı. Bu motor bir süre sonra mucidinin adıyla, dizel motoru olarak anılmaya başlandı.
9 Ağustos 1898
10 Ağustos 1897’de laboratuvarda ilk aspirin üretildi.
Felix Hoffmann adlı Alman kimyacı, 10 Ağustos 1897’de salisilik asit ile asetik asidi birleştirerek saf ve kararlı asetilsalisilik asidi (ASA) elde etti. Hoffman’ın amacı babasının eklem ağrılarına iyi gelecek bir ilaç geliştirmekti. Bu ilacın ağrı kesici ve ateş düşürücü özellikleri vardı. Önemli yan etkileri de yoktu. Daha sonra Aspirin adı verilen bu ilacın zamanla daha başka iyileştirici özellikleri de olduğu anlaşıldı. Aspirin, en yaygın kullanılan ilaçlardan biri oldu.
10 Ağustos 1897
11 Ağustos 1999’da en çok kişi tarafından izlenen tam güneş tutulması gerçekleşti.
11 Ağustos 1999’da gerçekleşen tam güneş tutulması ikinci bin yılın son güneş tutulmasıydı. Ülkemizden de gözlenen bu tutulmanın güzergâhı dünyanın yoğun nüfuslu bölgelerinden geçiyordu. Bu nedenle de şimdiye kadar farklı kişiler tarafından en çok izlenen güneş tutulması oldu. 2 dakika 17 saniye süren tutulmayı yaklaşık 350 milyon kişi izledi.
11 Ağustos 1999
12 Ağustos 1908’de ilk Ford T Model otomobil üretildi.
Ford Motor Fabrikası’nda 12 Ağustos 1908’de üretilmeye başlanan T Model otomobil dünyanın ilk seri üretim otomobili oldu. Üretim yöntemi sayesinde çok hızlı ve ucuza üretilebilen bu otomobil herkesin satın alabileceği bir fiyattan piyasaya çıktı. Üretimi 1927’ye kadar süren T Model’den 16,5 milyonun üzerinde satıldı. Model T, 1970'li yıllara kadar dünyada en çok satılan otomobil oldu.
12 Ağustos 1908
13 Ağustos 1642’de Mars’ın güney kutbu ilk kez gözlendi.
Mars’ın haritasını yapan ilk kişi olan Hollandalı ünlü gökbilimci Christiaan Huygens kendi tasarımı olan güçlü teleskoplarla 13 Ağustos 1643’te yaptığı Mars gözlemlerinde Kızıl Gezegen’in güney kutbunu gözlemledi. Huygens aynı yıl Mars’ın bir gününün 24 saat olduğunu ölçtü -ki doğru süre 24 saat 37 dakikadır-.
13 Ağustos 1642
14 Ağustos 2010’da ilk Gençlik Olimpiyat Oyunları düzenlendi.
Yaşları 15 ile 18 arasında olan genç atletler için tasarlanan Gençlik Olimpiyat Oyunları’nın ilki 14 Ağustos 2010’da Singapur’da başladı ve 26 Ağustos’ta bitti. Oyunlara 200’ü aşkın ülkeden toplam 3.600 atlet katıldı. Gençlik Olimpiyat Oyunları’nın ikincisi 2014’te Çin’in Nanjing kentinde, üçüncüsü de 2018’de Buenos Aires’te yapıldı. Dört yılda bir ve iki yıl arayla yaz ve kış organizasyonları düzenlenen Gençlik Olimpiyat Oyunları'nın dördüncüsü 2022’de Senegal’in başkenti Dakar’da düzenlenecek.
14 Ağustos 2010
15 Ağustos 1914’te Panama Kanalı açıldı.
Büyük Okyanus ile Atlas Okyanusu arasında Panama’da bir kanal açma fikri 1500’lü yılların başına kadar uzanır. Birkaç kez açma girişiminde bulunulan kanalın yapımına 1881’de başlandı. Yaklaşık 80 kilometrelik kanal en sonunda Nisan 1914’te tamamlanabildi. Kanalın açılışı da 15 Ağustos 1914’te yapıldı.
15 Ağustos 1914
16 Ağustos 1948’de Milli Kütüphane açıldı.
Millî Kütüphane, dünyadaki benzerleri gözetilerek kurulmuş Türkiye'nin ulusal kütüphanesidir. Kuruluş çalışmaları 1946'da başlayan Milli Kütüphane 16 Ağustos 1948’de Ankara’da Kumrular Sokak’ta bulunan ve günümüzde Ankara İl Halk Kütüphanesi olan binada açıldı. 5 Ağustos 1983'te yeni binasında kullanıcılarına hizmet vermeye başladı.
16 Ağustos 1948
17 Ağustos 1999’da Marmara Depremi oldu.
21 yıl önce 17 Ağustos 1999'da saat 03:02'de merkez üssü Gölcük olan 7,4 büyüklüğünde ve 45 saniye süren büyük bir deprem oldu. Gölcük Depremi ya da İzmit Depremi olarak da bilinir. 18 binden çok insanın yaşamını yitirdiği bu deprem Türkiye'nin yakın tarihini derinden etkileyen en önemli olaylardan biridir.
17 Ağustos 1999
18 Ağustos 2002’de 800 metre çapındaki asteroit 2002 NY40 Dünya’nın yakınından geçti.
Bir kilometre çapındaki göktaşları Dünya için ciddi bir tehlike oluşturur. 18 Ağustos 2002’de yaklaşık 800 metre çapındaki asteroit 2002 NY40 Dünya’nın 530 bin kilometre yakınından geçti. Ay’ın uzaklığının 1,3 katı olan bu uzaklıktan asteroitin Dünya için hiçbir tehlikesi yoktu. Ama gökyüzüseverler küçük bir teleskopla hatta güçlü bir dürbünle bile bu gök taşını izleme olanağı yakaladı.
18 Ağustos 2002
19 Ağustos 1887’de Mendeleyev sıcak hava balonuyla güneş tutulmasını gözledi.
Dmitri Mendeleyev. Periyodik Tablo’yu bulan Rus kimyacı ve mucittir. Biraz sıra dışı bir kişiliği olan Mendeleyev’in ilgilendiği birçok konu vardı. 19 Ağustos 1887’de Moskova yakınlarında güneş tutulmasını görebilmek için bir sıcak hava balonuyla yerden 3.500 metre yukarıya (bulutların üstüne) çıktı. Daha önce hayatında balona binmemiş Mendeleyev, gözlemi bittiğinde nasıl ineceğini de kendi çözdü ve sağ salim yere inebildi.
19 Ağustos 1887
20 Ağustos 1977’de Voyager 2 uzay sondası fırlatıldı.
Uzay araştırmaları tarihinin en önemli sondalarından Voyager 2, Jüpiter’i, Satürn’ü, Uranüs ve Neptün’ü incelemek üzere 20 Ağustos 1977’de uzaya fırlatıldı. Bu gezegenlere ve onların uydularına ilişkin çok değerli bilgiler gönderen sonda, Kasım 2018’de Güneş Sistemi’mizin dışına çıktı. Her yıl 500 milyon kilometre yol alan Voyager 2, yaklaşık 42 bin yıl sonra Ross 248 adlı yıldıza ulaşacak.
20 Ağustos 1977
21 Ağustos 1911’de Leonardo da Vinci’nin ünlü tablosu Mona Lisa çalındı.
Leonardo da Vinci, dünyaca ünlü Mona Lisa tablosunu 1503-1519 arasında bir tarihte bitirmişti. Ne var ki sanat eleştirmenleri bu tabloyu rönesans resminin başyapıtlarından biri olarak değerlendirmeye anca 1860’lı yıllardan sonra başladı. Mona Lisa 1900’lü yılların başına kadar da sanat çevrelerinin dışında pek bilinmedi. Her şey 21 Ağustos 1911 günü değişti. Üç hırsız tabloyu Louvre Müzesi’nden çaldı. Haber ve Mona Lisa’nın fotoğrafı yalnızca Fransız gazetelerinde değil dünyanın önde gelen gazetelerinde yayınlandı. Böylece Mona Lisa bir günde dünyanın en çok bilinen tablosu oldu. O günden beri de bu unvanını korudu. Soyguncular 28 ay sonra yakalandı. Tablo da müzeye döndü.
21 Ağustos 1911
22 Ağustos 1965'te ünlü denizci Sadun Boro teknesiyle dünya turuna başladı.
Sadun Boro hayatta en büyük amacı olan dünya turuna Alman asıllı eşi Oda Boro ile birlikte çıktı. 22 Ağustos 1965'te başlayan yolculuk, yaklaşık üç yıl sürdü ve 15 Haziran 1968’de sona erdi. Boro çifti 10,5 metrelik tekneleri Kısmet’i 46 yıl boyunca kullandı.
22 Ağustos 1965
23 Ağustos 1921’da Sakarya meydan muharebesi başladı.
Sakarya Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktası sayılır. Muharebe 22 gün, 22 gece sürdü. Ankara’nın 50 kilometre yakınına kadar gelen Yunan ordusu geri çekilmek zorunda kaldı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk ünlü “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır.” sözünü bu muharebe sırasında söyledi.
23 Ağustos 1921
24 Ağustos MS 79’da Vezüv yanardağı patladı.
İtalya’nın orta batısında yer alan Vezüv yanardağı bugün de aktif bir yanardağdır ve zaman zaman duman çıkarır. 24 Ağustos 79’da patladığı zaman yakınındaki Roma kentleri Pompeii ve Herculanum tümüyle külle kaplandı. Bu olay Avrupa tarihindeki en büyük felaketlerden biri kabul edilir. Vezüv en son 1944’te patladı.
24 Ağustos MS 79
25 Ağustos 2009’da buharlı araba hız rekoru kırıldı: Saatte 225 kilometre.
Yirminci yüzyılın başında dünya yollarında benzinli arabalarla birlikte elektrikli ve buharlı arabalar da yer alıyordu. Ne var ki zamanla elektrikli ve buharlı arabalar azaldı; ama kaybolmadı. 25 Ağustos 2009’da ABD’de bir hava üssünde düzenlenen hız denemesinde İngiliz tasarımı Esin (Inspiration) adlı 7,6 metre boyunda ve 3 ton ağırlığındaki buharlı araba saatte 225 kilometre hıza ulaştı.
25 Ağustos 2009
26 Ağustos 1071’de Malazgirt savaşı kazanıldı.
Bizans ordusu ile komutanlığını Sultan Alparslan’ın yaptığı Büyük Selçuklu ordusu 26 Ağustos 1071’de Muş’un Malazgirt ovasında karşı karşıya geldi. Sayıca az olmasına karşın, Selçuklu ordusunun kazandığı büyük zaferden sonra Anadolu’nun kapıları Türkler için açılmış oldu.
26 Ağustos 1071
27 Ağustos 1883’te en şiddetli yanardağ patlaması gerçekleşti.
İnsanların tanıklık ettiği en büyük patlama bir nükleer bomba patlaması değil, bir yanardağ patlamasıdır. Cava ile Sumatra arasındaki Sunda Burnu’nda yer alan Krakatoa yanardağı 27 Ağustos 1883 günü Hiroşima’ya atılan atom bombasının 13.000 katı şiddetle patladı. Patlamanın sesi 4.500 kilometre öteden bile duyuldu. Korkunç patlamayla birlikte 35 metre yüksekliğinde tsunami dalgaları oluştu ve yaklaşık 36.000 kişi hayatını kaybetti.
27 Ağustos 1883
28 Ağustos 1993’te ilk kez bir göktaşının uydusu görüntülendi.
Galileo uzay sondası Jüpiter’i ve onun uydularını incelemek üzere Ekim 1989’da uzaya fırlatıldı. Galileo altı yıl süren bir yolculuktan sonra Aralık 1995’te Jüpiter’e vardı. Yolculuk sırasında asteroit kuşağındaki asteroitlerden 243 Ida’nın yakınından geçen uzay sondası, 28 Ağustos 1993’te 243 Ida’nın bir doğal uydusu olduğunu görüntüledi. Bugüne değin Güneş Sistemi’nde gezegenden küçük gök cisimlerinden 384’ünün çevresinde dönen uydular keşfedildi.
28 Ağustos 1993
29 Ağustos 1893’te fermuar için patent alındı.
Amerikalı makine mühendisi Whitcomb L. Judson aynı zamanda yaratıcı bir mucitti. İş yaşamı boyunca 30 patent aldı. Bunların biri dışında tamamı tramvay motorları ve tramvay yollarıyla ilgiliydi. En bilinen icadıysa fermuardı. Judson fermuarı ayakkabı ve çizmeleri kolay ve hızlıca bağlamak için icat etti. İlk başta adını “toka kilitleyici” koyduğu icadının seri üretimini yapabileceği bir de makine yaptı.
29 Ağustos 1893
30 Ağustos Zafer Bayramı
Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün başkumandanlığındaki Büyük Taarruz 99 yıl önce bugün, 30 Ağustos 1922'de, Dumlupınar'da zaferle sonuçlandı. Bu tarih simgesel olarak ülke topraklarının geri alındığı günü gösterir. 30 Ağustos günü, 1926'dan bu yana Zafer Bayramı olarak kutlanır.
30 Ağustos
31 Ağustos 1971’de Dünya dışında ilk araba gezintisi yapıldı.
Apollo 11 göreviyle Temmuz 1969’da Ay’a inildikten sonra beş kez daha Ay’a gidildi. Hatta Ağustos 1971’deki Apollo 15 görevinde Ay’a bir de “araba” götürüldü. Ay’a inen iki astronottan Dave Scott, 31 Ağustos 1971’de arabayı kullanarak Dünya dışında araba kullanan ilk kişi oldu.