Sual
Mahallemizdeki hoca, Beydavi tefsirindeki hadis-i şeriflerin yüzde doksanının ulemanın icmaına göre mevzu olduğunu söyledi. Bunu nasıl anlamalıdır?
Cevap
Bu söz teorik olarak mümkün olabilir, yani bütün ulema, Kadı Beydavi tefsirindeki hadislerin % 90'nın mevzu olduğunda ittifak etmiş olabilir. Ama bunun bir kıymeti olmaz, Beydavi bunları mevzu görmüyor demektir. Şu halde icma yoktur. Bir hadis-i şerifin vasfı, ictihadîdir, muhaddise göre değişebilir. Birinin mevzu dediğine diğeri demeyebilir. Kaldı ki hiçbir hadis-i şerif için tarihte böyle bir ittifak hasıl olmamıştır. Kadı Beydavi tefsirindeki hadîslerin çoğu fazilet bildiren hadislerdir veya İsrailiyattır. Bunların sahih olması beklenmez, zayıf veya hasen olabilir. Ama âyet-i kerimelerin tevcihinde delil getirilen pek çok hadis-i şerif vardır ki sahih veya hasendir. Mühim olan âyet-i kerimelerin fıkhî hükmüdür. Tefsirinde istinad edilen hadis-i şeriflerin şu veya bu vasıfta olması değildir.