2 Genel Üretim Giderleri İlk madde ve malzeme ve işçilik dışındaki -“memur ücret ve giderleri”, -“dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler”, -“çeşitli giderler”, -“vergi, resim ve harçlar”, -“amortismanlar” ve -“finansman giderleri” genel üretim giderlerini oluşturur.
3 1.Memur ücret ve giderleri; -Brüt ücretler, -Ücrete bağlı diğer ödemeler, -Kanuna ve statüye bağlı ödemeler, -Sosyal yardımlar, -Eğitim ve staj giderleri, -Sağlık giderleri, -Memur yollukları ve -Diğer çeşitli memur ücret ve giderlerinden oluşur.
4 2.Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler; -Elektrik su, gaz giderleri, -Haberleşme giderleri, -Bakım ve Onarım giderleri, -Taşeron giderleri -Pazarlama faaliyeti ile ilgili alınan hizmetler, -Danışmanlık hizmetleri, -Fason imalat hizmetleri ve -Diğer dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetlerden oluşur.
5 3.Çeşitli giderler; -Sigorta giderleri, -Reklam ve satışları teşvik giderleri, -Kira giderleri, -Sosyal giderler, -Eğitim kültür ve yayın giderleri, -Yolluklar ve seyahat giderleri, -Ortak giderlere katılma payları, -Mahkeme ve noter giderleri, -Havale ve tahsil giderleri ve -Diğer çeşitli giderlerden oluşur.
6 4.Vergi resim ve harçlar; -Vergiler, -Resimler, -Harçlar ve -Diğer vergi, resim ve harçlardan oluşur. 5.Amortisman ve tükenme payları; -Maddi duran varlık amortisman giderleri, -Maddi olmayan varlık amortisman giderleri, -Özel tükenmeye tabi varlıklar tükenme payları, -Canlı varlıkların amortisman gideri ve -Diğer varlıklar amortisman giderinden oluşur.
7 Amortisman Giderleri Amortisman;bina makine v. b Amortisman Giderleri Amortisman;bina makine v.b. “maddi duran varlıklar” ile “haklar” ve “aktifleştirilmiş giderlerden” oluşan “maddi olmayan duran varlıklar”ın edinilmesi için yapılmış giderlerin (yatırım giderleri) bu varlıklardan yararlanılacak dönemlere paylaştırılarak her dönem o döneme düşen kısmının gider (işletme gideri) kaydedilmesi anlamına gelmektedir. Yıllık amortisman tutarları duran varlıkların amortismana tabi değerleri ile yıllık amortisman oranları çarpılarak hesaplanır. Türkiye’de duran varlıklara uygulanacak olan amortisman oranları hazırlanır ve ilan edilir.
8 Genel Esaslarİlk madde ve malzeme ve işçilik dışındaki “memur ücret ve giderleri”, “dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler”, “çeşitli giderler”, “vergi, resim ve harçlar”, “amortismanlar” ve “finansman giderlerinin” saptanmasında uyulacak esaslar aşağıdaki şekilde özetlenebilir. a)Bu giderler üretim ile ilgili ise GENEL ÜRETİM GİDERLERİ, üretim dışı fonksiyonlarla (pazarlama v.b.) ilgili ise o fonksiyonları temsil eden gider hesapları kapsamında yer alır. b)Bu giderlerin tutarları genelde belgelere dayanarak saptanır.(ücret bordrosu, faturalar v.b.)
9 Genel Esaslar devamc)Maliyet dönemine ait olduğu halde henüz belgesi gelmemiş bulunan ya da belgenin kapsadığı dönem ile maliyet dönemi çakışmayan giderler işletme tarafından bizzat saptanıp, bunlardan kesin niteliktekiler 381-GİDER TAHAKKUKLARI, tahmine dayananlar 373-MALİYET GİDERLERİ KARŞILIĞI hesapları aracılığı ile gider hesaplarına kaydolur. d)Birkaç ayda bir veya yılın belli bir kısmında yada yılda bir kere ortaya çıkan(memur ikramiyeleri, memurların yıllık izin ücretleri, emlak ve taşıt vergileri, dışarıdan sağlanan periyodik bakım hizmetleri v.b.) giderler yılın bütün aylarına dağıtılır. e)Bu giderlerden ödemesi daha önceki aylarda veya yıllarda yapılmış olduğundan 180-GELECEK AYLARA AİT GİDERLER hesabında izlenen o aya ait tutarlar 700 lü hesap sınıfındaki ilgili gider hesabına aktarılır.
10 İşçilik Giderleri Tahakkukunda Örnek Aralık ayı işçi ücretleri ile ilgili bilgiler şöyledir.Fabrika Mağaza Gn.Md.’lükBrüt ücretlerSosyal güvenlik işveren payıToplam işçilik ücretleriVergi kesintileri (8.000) (1.000) (500)Sosyal güvenlik kes.(işçi+işveren) (20.400) (2.800) (1.400)İcra kesintileri (100)Ödenecek net ücretFabrikaya ait brüt işçilik giderlerinin TL’lik kısmının direkt TL’lik kısmının da endirekt olduğu saptanmıştır.Aralık ayı işçi ücret tahakkukuna ait kayıt aşağıdadır.xx720-Direkt İşçilik Gid730-Endirekt İşçilik Giderleri760-Pazarlama Satış Dağ.Gid770-Genel Yönetim Giderleri335- Personele Borçlar360-Ödenecek Vergi ve Fonlar361-Öd.Sosyal Güvenlik Kes369- Ödenecek Diğer Yüküml/Fabrikadaki işçi ücretleri tahakkuk ettikçe, mamuller itibarıyla izlenebilen (direkt) işçilikler720-DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ hesabına izlenemeyen (endirekt) işçilikler ise 730- GENEL ÜRETİM GİDERLERİ hesabına borç kaydedilir. Üretim dışı fonksiyonlarda çalışan işçilerin ücretleri ilgili fonksiyonları temsil eden dönem gideri hesaplarının borcuna yazılır.
11 Diğer İşletme Giderleri Örnek;Fabrikadaki ana elektrik sayacı tarihinde ilgili personel tarafından okunmuş ve Aralık ayında tüketilmiş enerjinin TL olduğu hesaplanmıştır. Söz konusu fatura ertesi ay gönderileceği için aşağıdaki kayıt yapılır Genel Üretim Giderleri Maliyet Giderleri Karşılığı / Malzeme ve işçilik dışındaki işletme giderleri (yönetici teknik eleman ve diğer personel ücretleri, dışarıdan sağlanan fayda ve hizmet giderleri, çeşitli giderler, vergi resim ve harçlar, amortismanlar ve finansman giderleri) yapıldıkça veya tahakkuk ettikçe, ait oldukları işletme fonksiyonlarını temsil eden gider hesaplarına borç ilgili pasif hesaplarına (KASA, BORÇ SENETLERİ, GİDER TAHAKKUKLARI, MALİYET GİDERLERİ KARŞILIĞI, v.b. ) alacak kaydedilir. Bu giderlerden üretim fonksiyonu ile ilgili olanlar 730-GENEL ÜRETİM GİDERLERİ hesabına kaydedilir.
12 Diğer İşletme Giderleri Örnek;Aralık ayı amortisman tutarı fabrika binası ve makineleri için TL ve satış mağazası ve demirbaşları için 800 TL ve genel müdürlük bina cihaz ve demirbaşları için TL olarak hesaplanmış ve aşağıdaki kayıt yapılmıştır Genel Üretim Giderleri Pazarlama Satış ve Dağıtım Gid Genel Yönetim Giderleri Birikmiş Amortismanlar /
13 Belli Dönemlere Özgü Ödemeler: Dönemin toplam işçilik giderlerinin saptanmasında, yılın sadece belli aylarında ortaya çıkan “ikramiye” ve “yıllık izin ücretleri” gibi kalemler özellik arz eder. Bu giderler; işçilerin işletmede bütün bir dönem çalışarak hak kazandıkları ödemelerden oluştukları için yıl başında bütçelenerek bir yıla dağıtılır. Böylece hesaplanan maliyetler dalgalanma göstermemiş olur. Örnek, Bir fabrikada işçilere toplu sözleşme gereği Nisan ve Ekim aylarında birer aylık ücretleri tutarında ikramiye ödenmektedir yılı bütçelenmiş ikramiye tutarı TL’dir. Nisan ve Ekim 2013 de TL ikramiye ödemesi yapılmıştır. Bütçelenen tutar her ay için /12= TL olarak genel üretim giderlerine kaydedilir. Her ay sonu aşağıdaki kayıt yapılır / Genel Üretim Giderleri Maliyet Gider Karşılıkları /
14 Düzensiz Ödemeler:Doğum yardımı ölüm yardımı gibi ne zaman ortaya çıkacağı belli olmayan giderler ortaya çıktığı anda ödenirler. Çünkü bu tutarlar toplam işçilik giderleri içerisinde önemli bir yer tutmazlar.Bu gruba giren bir başka ödeme kalemi ise “Kıdem Tazminatı” ödemesidir. Kıdem tazminatı ödemelerinin işçilerin çalıştıkları tüm dönemlere dağıtılarak maliyetlere düzenli olarak yansıtılmasını sağlamak için “Kıdem Tazminatı Karşılığı” hesabın kullanılır.Örnek, Bir fabrikada 2012 yılında işçilerin hak kazanacakları kıdem tazminatı artışı TL olarak hesaplanmıştır. .Kıdem tazminatı artışı aylık olarak /12= TL olarak 2013 yılında her ay sonunda kaydedilecektir./730-Genel Üretim Giderleri472-Kıdem Tazminatı Karşılığı/
15 Örnek. 7/B seçeneği; İşletme 05. 01 Örnek. 7/B seçeneği; İşletme tarihinde maliyet muhasebesi sistemini danışmanlık firmasına TL’ye kurdurmuş ve ücretini ödemiştir.793-Dışarıdan Sağlanan Fayda ve HizmetlerDanışmanlık70.Genel Müdürlük100-Kasa/
16 Örnek;Bir memurun bilgileri şöyledir. Maaş 5 Örnek;Bir memurun bilgileri şöyledir. Maaş Özel hizmet tazminatı Kıdem aylığı 440 Yan ödeme 144 Lojman tazminatı Toplam Kesintiler: Gelir vergisi 447 Damga vergisi 16 Sosyal güvenlik primi 558 Birikmiş payı Net Maaş İşveren Sosyal güvenlik payı 744
17 -----------/-------- 730 genel üretim giderleri 9. 090 (8 / genel üretim giderleri ( ) 360 Ödenecek vergi ve fon Ödenecek sos. güv. Kes ( ) 335 Personele borçlar ( ) /
18 Örnek; işletmenin kasım ayı giderleri aşağıdaki gibidir Örnek; işletmenin kasım ayı giderleri aşağıdaki gibidir. -Elektrik giderleri Su giderleri Yükleme boşaltma gideri Satış komisyonları Bakım onarım gideri (4.000 esas üretim yeri paz. Satış gen.md.için ) -Personel taşıma hizmeti (işçi taşıma memur taşıma 1.000) 7/A ya göre ve 7/B’ye göre kaydı sırayla aşağıdaki gibidir.
19 7/A / Genel Üretim Giderleri ( ) 760-Pazarlama Sat. ve Dağ. gid (1+3+1) 770-Genel Yönetim Gid (1+1) İlgili hesaplar / /B / Dışarıdan sağlanan fayda ve hizm ilgili hesaplar / Üretim maliyet hesabı Pazarlama satış dağıtım giderleri Genel yönetim giderleri Gider çeşitleri yansıtma hesabı
20 Örnek;bir işletmenin çeşitli giderleri aşağıda verilmiştir Örnek;bir işletmenin çeşitli giderleri aşağıda verilmiştir. 400-Yangın sigorta giderleri Esas üretim gid.yeri Pazarlama gid.yeri Yönetim gid.yeri Reklam gider yeri Sergilere fuarlara katılma Bina kiraları Esas üretim gid.yeri Esas üretim gid.yeri Hizmet gider yeri Genel yönetim gider yeri Yatırım gider yeri Makine tesis kiraları Esas üretim gid.yeri 4.000
21 431-Misafir ağırlama gideri 1. 000 432-Lojman giderleri 2 431-Misafir ağırlama gideri Lojman giderleri Oda aidatları Tören giderleri Gazete dergi kitap giderleri Film tiyatro konser giderleri Mahkeme giderleri Sair çeşitli giderler Toplam
22 7/A / Genel Üretim Giderleri ( ) 760-Pazarlama Sat. ve Dağ. gid ( ) 770-Genel Yönetim Gid ( ) Yapılmakta olan yatırımlar İlgili hesaplar /
23 Örnek; 7/A’ya göre maliyetlerini hesaplayan bir işletmede bir maliyet döneminde tahakkuk eden vergi, resim ve harç kalemleri aşağıdaki gibidir. Vergi, Resim ve Harçlar: -Bina ve arazi vergileri 600 Hizmet gider yeri 200 Genel Yönetim gid.yeri 400 -Motorlu taşıt vergisi Hizmet gider yeri taşıtları 200 Pazarl.gid.yeri taşıtları 500 Genel yön.gid.yeri.taşıtları 300
24 -Damga vergisi Satışlarla ilgili olan kısım 600 Diğerleri 400 -Belediye resimleri 800 Hizmet gider yeri için belediyeye ödenen resim 300 Genel yönetim gid.ilgili belediyeye ödenen resim 500 -Diğer Vergi, Resim ve Harçlar 400 Genel yönetim ile ilgili / Genel üretim gid. 700 ( ) 760-Pazarlama satış dağıtım ( ) 770-Genel yönetim gid ( ) ilgili hesaplara /
25 Resim, Devlet kurumlarınca yapılan hizmetler karşılığında alınan paralardır. Vergi ve harçlar ile aynı anlamda da kullanılan resimler, kamu kurulularının belirli bir işi yapmaya yetki ve izin vermesi karşılığında alınır. Resim karşılığında faydalanılan hizmetin şekli farklıdır. Resim, ekonomik işlem sonucu ortaya çıkar. Harçlara benzeyen tarafı, kişiye özel karşılığının olmasıdır. Avlanma ve ruhsat resmi, trafik resmi, damga resmi, eğlence resmi resimlere birer örnektir. Resimlerin vergilere benzeyen yanı ise kanuna dayanılarak zorla alınmasıdır. Pul yapıştırılarak, damga basılarak, makbuz verilerek resimler ödenir. Yerel yönetim gelirleri içerisinde resimlere sık rastlanır