23.12.2000 - 01:00 | Son Güncelleme: 23.12.2000 - 01:00
Kriz şimdilik bitti!..
Eskiden beri, Batı Avrupadaki askeri bütünleşme girişimlerinde, aşağıda anlatıldığı gibi hep Fransanın parmağı olmuştur.
Eskiden beri, Batı Avrupadaki askeri bütünleşme girişimlerinde, aşağıda anlatıldığı gibi hep Fransanın parmağı olmuştur. * Batı Avrupa Birliği (BAB), 5 Avrupa Ülkesi (Belçika, Hollanda, Lüksemburg, İngiltere, Fransa) tarafından, Almanya ve İtalya tehdidine karşı ortak savunma maksadıyla 1948 Brüksel antlaşması ile kurulmuştur. * Fransa tarafından sunulan Avrupa Ordusu Planı (Pleven planı) paralelinde Avrupa Savunma Topluluğunu kuran antlaşma, 1952de Pariste imzalandı. İngiltere, antlaşmanın ilkelerini onaylamakla birlikte, katılmayı kabul etmedi. Antlaşma, Almanya Federal Cumhuriyeti, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg parlamentolarınca 1953-54 yıllarında onaylandı. Fransada, şiddetli tartışmalar uyandıran antlaşma, 30 Ağustos 1954te Fransız Millet Meclisince reddedildi. * Fransa Meclisinde oylama, Avrupa Savunma Topluluğuna son verdiğinden, Avrupanın savunması ve Almanyanın yeniden silahlandırılması sonucu yeni temeller üzerinde yeniden ele alındı. Brüksel Antlaşması Teşkilatı (Batı Birliği), Federal Almanya ve İtalyanın da katılmasıyla bir Batı Avrupa Birliğine dönüştü. * Bütün Batı Avrupayı aynı çatı altında toplayan, 45 sene süren soğuk savaş ve dehşet dengesini birlikte yaşayan, başta güvenlik olmak üzere ekonomik ve sosyal konularda da Avrupalı müttefiklerin kaynaşmalarına en büyük katkıyı sağlayan NATO; 1949da kuruldu. 50 senedir devam eden bu ittifak, üyelerinin savunma harcamalarını azaltmış, oluşturduğu güvenlik şemsiyesi altında, kalkınma ve refahlarının gelişmesine destek olmuştur. Bu gerçeğe rağmen, bağımsızlık yanlısı bazı Avrupalılar, NATOya karşı yukarıdaki bütünleşmelerede gitmişlerdir. Bu girişimlerinden sonuncusu, Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliği (AGSK) ve Avrupa Acil Müdahale Gücü teşkil etme girişimleridir. * AGİT, özünde, Avrupa ülkeleri ile ABD ve Kanada arasında güven ve işbirliği ortamı oluşturmayı hedefleyen bir konferans süreci olarak başlamıştır. Resmen 1973te daimi bir sekreteryası olmadan faaliyete geçen bu insiyatif, bazı başarılar kazandıktan sonra, 1994 Budapeşte zirvesinde örgüt kimliği kazanmış ve Avrupada Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı-AGİT adını almıştır. * Avrupa Birliği ülkeleri, 1991 Maastricht Antlaşması ile eş zamanlı olarak imzalanan 1991 BABın Maastricth Deklerasyonu ile Avrupa Ortak Dış politika ve Güvenlik Politikası ve AGSK-Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliği kabul edilmiştir. Bu kararla BABın NATOnun Avrupa Ayağı ve ABnin savunma bileşeni olarak görev yapması öngörülmüştür. * 19 Haziran 1992de Avrupa Birliğince Petersburg Deklarasyonu, kabul edildi. bu deklerasyon, Batı Avrupa Birliğinin (BAB) ABnin savunma unsuru olarak geliştirilmesi ve NATOnun Avrupa kanadının kuvvetlendirilmesi için bir araç olarak kullanılması yönündeki kararlılığı belirtmesi açısından son derece önemlidir. * AB, 3-4 Haziran 1999 tarihlerinde gerçekleştirdiği Köln zirvesinde aldığı kararla Türkiyeyi dışlama imkanına kavuştu. * Batı Avrupa Birliği, (BAB) Dışişleri ve Savunma Bakanları, 13 Kasım 2000 tarihinde Marsilyada yaptıkları toplantıda, 52 yıl önce Avrupanın savunması için kurulan, ancak asli görevi için önemli bir faaliyet gösteremeyen Batı Avrupa Birliği bitirildi. Aslında, ABnin asıl amacı olan AGSK kartı güçlendirilmiş oldu. SON SÖZ Kriz şimdilik buzdolabında... AGSK, Avrupanın bağımsız bir Avrupa Savunması konusunda, 1947de Batı Birliği ile başlattığı güvenlik girişimleri sürecinin son halkasıdır. 15 Aralık 2000de Brükseldeki NATO toplantısında Türkiyenin vetosu ABnin taleplerini şimdilik durdurmuştur. Türkiye için, NATO konusu bir Beka meselesidir; ABye katılım ise Türkiyenin kendine ait Çağdaşlaşma ve Uygarlık Projesinin devamdır. ABnin kendi kapısında beklemekte olan Türkiyeye güçlükler çıkarmaya devam etmesi muhtemeldir. Türkiye, önünde devâsa bir görünüm arzeden KOB ve Ulusal Uyum Programı hazırlıkları için bir ulusal seferberliğe çıkarken, bir de önüne AGSK konusu dikilmiştir. AB, Türkiyeye yaptığı bu son iki sürpriz ile, hem Avrupadaki bazı Türkiye karşıtlarına, hem de Türkiyedeki bazı AB karşıtlarına moral vermiştir. Beka konusunda Türkiyenin asla teslimiyetçi bir tutuma girmeyeceği kesindir. BiTTi.