Sırt nedir?
Genellikle omuz ile kalça arasındaki bölge halk arasında sırt olarak tabir edilir. Sırt, ligamentlerin (kuvvetli fibröz doku bağlarının) birbirine bağladığı bel kemiği ile (omurga) ve vücudun pozisyonunu ve hareketini de kontrol eden kaslar ile desteklenir.
Sırt hastalıkları
Sırt problemleri çok çeşitlidir ve omurgayı etkileyen çeşitli faktörlerin sonucunda oluşabilir. Sırt hastalıkları, omurganın sırt ağrısına neden olan kemik, kas, ligament, tendon, sinir ve eklem hastalıklarına bağlı olabilir (omurga hastalıkları).
Sırt ağrısı nedir?
Çoğu insan hayatının bir kısmında sırt ağrısı çeker. Birkaç hafta içinde ağrı azaldığı ve röntgen gibi tetkikler yapılmadan önce analjezik ilaçlar (ağrı kesiciler) kullanıldığı için birçok durumda kesin tanı konulamaz. Böyle durumlarda, doktorlar hastalığı tanımlamak için “özgül olmayan (nonspesifik) sırt ağrısı” terimini kullanabilirler.
Sırt ağrısına neden olan hastalıklar ve belirtileri
Özgül olmayan sırt ağrısı birçok ülkede hastalık nedeni ile işe devamsızlığın önde gelen nedenidir. İş yaparken ağır yük kaldıranlar ve taşıyanlar, uzun süre aynı pozisyonda oturanlar veya eğilme hareketini yanlış yapanlarda sırt ağrısı riski yüksektir. Kilolu kişiler de sırt ağrısına daha eğilimlidirler ve sırtları daha ağır yük altındadır ve genellikle sırta destek olan karın kasları daha zayıftır. Özgül olmayan sırt ağrısının sırttaki bir veya daha fazla yapıyı etkileyen mekanik bir bozukluğa bağlı olduğu düşünülür. Bu bir ligament zorlanması, bir kas yırtılması, bir faset eklemde hasar veya disk prolapsusu (disk kayması) olabilir.
Hasar gören yapının ağrısına ek olarak, çevre kasların spazmı da daha geniş bir alanda ağrıya ve hassasiyete neden olacaktır. Bu durum geçici skolyoza (omurganın yana doğru eğriliğine) yol açabilir. Faset eklem bozuklukları ve intervertebral disk prolapsusu siyatiğe (kalçadan bacağın arka kısmına ve ayağa yayılan ağrıya) neden olabilir. Bu durum, omurilikten çıkan siyatik sinir kökü üzerindeki basının sonucudur.
Öksürme, aksırma veya zorlanma ağrıyı artırır. Siyatik sinir üzerindeki bası, sinir ile aktive olan kasların zayıflığına ek olarak bacakta iğnelenme ve karıncalanma hissine de neden olur. Ağrı nadiren kalçanın önünden femoral sinire doğru yayılma gösterebilir. Omurga eklemlerinde osteoartrit sürekli sırt ağrısına da neden olabilir. Ankilozan spondilit (omurgayı tutan inflamatuvar bir hastalık) sırt bölgesinde hareket kısıtlılığı ile birlikte sırt ağrısına ve sertliğe neden olur.
Gebelikte veya bilinmeyen nedenlerden kendiliğinden düşme sonucunda kuyruk sokumu kemiği yere çarptığında koksidini (omurga tabanında ağrı ve hassasiyet) oluşabilir. Piyelonefrit sırt ağrısının yanı sıra belde ağrı ve hassasiyete, ateşe, soğuk terlemeye ve idrar yaparken ağrıya da neden olabilir. Omurgada gelişen kanser, uykudan uyandıran ve dinlenme ile geçmeyen sürekli sırt ağrısına yol açabilir.
Sırt ağrısı olanlar nelere dikkat etmeli?
Sırt ağrısı ve siyatiği olanlara genellikle mümkün olduğunca hareketli olmaları önerilir. Sert yatakta yatmak ve analjezik ilaçlar almak ağrının azalmasına yardımcı olabilir. Çoğu durumda, sırt ağrısı kendi kendine yardım önlemleri ile sonunda geçer.
Sırt ağrısının nedeni nasıl anlaşılır?
Osteoartirt nedeni ile sırt ağrısı : Servikal, torasik veya lumbosakral bölgelerin birinde veya daha fazlasında omurlar arası eklemlerin dejenerasyonuna bağlı sırtta ağrı ve sertlik olarak kendini gösterir.
Piyelonefrit nedeni ile sırt ağrısı : Böbrek enfeksiyonu nedeni ile bel bölgesinde ağrı şeklinde kendini gösteren sırt ağrısı nedenidir.
Siyatik nedeni ile sırt ağrısı : Sinir basısı nedeni ile kalçadan bacağın arkasına ve ayağa doğru yayılan ağrıdır.
Özgül olmayan sırt ağrısı : Daha çok bel bölgesini etkileyen fakat ligament, kas, eklem veya disk hasarı nedeni ile diğer bölgelerde de ortaya çıkan ağrı şeklinde kendini gösteren sırt ağrısıdır.
Koksidini nedeni ile sırt ağrısı : Omurga tabanında bazen düşme sonrası oluşan ağrı ve hassasiyet şeklinde kendini gösteren ağrıdır.
Sırt ağrısının nedeni nasıl teşhis edilir?
Birçok durumda teste ihtiyaç duyulmaz. Birçok kişi hayatının bir döneminde sırt ağrısı çeker, fakat çoğu durumlarda ciddi değildir ve araştırmaya gerek kalmadan problem ortadan kalkar. Ancak bazı sırt ağrıları belli bir hastalık ile ilişkili olabilir.
Ancak sırt ağrısı devam ederse, şiddetli ise, sırt yaralanması, bacakta güçsüzlük veya mesane kontrol problemleri ile ilişkili ise derhal tıbbi yardıma başvurulmalıdır. Sırt muayenesinde belli bölgelerde hassasiyet veya hareket kaybı görülebilir. Bacaklarda güçsüzlük veya his kaybı sinir köküne basıyı gösterir ve acil araştırma gerektirir.
Omurga röntgeninde intervertebral disk mesafesinde daralma, osteoartrit, osteoporoz, ankilozan spondilit, çökme kırığı, stres kırığı, kemik kanseri veya spondilolistezis (omur kayması) görülebilir. Röntgende ligamentler, kaslar, basit eklemler veya disk hasarı görülmez. Sinir kökü basısını (örneğin disk prolapsusuna bağlı olan sırt ağrısını) saptamak için miyelografi, BT (bilgisayarlı tomografi) veya MRG (manyetik rezonans görüntüleme) yöntemlerine başvurulur.
Sırt ağrısına neden olan hastalıkların tedavisi
Sırt ağrısının belli bir nedeni bulunduğunda, tedavi o nedene yönelik yapılır. Araştırmalar, akut özgül olmayan sırt ağrısı için en iyi tedavinin mümkün olduğunca aktif olmak ve gerektiğinde analjezik ilaç kullanmak olduğunu göstermiştir. Yatak istirahatı iki günden uzun olmamalıdır. Fizyoterapi, osteopati, şiropraktik uygulamalar, akupunktur veya egzersiz tedavileri yardımcı olabilir.
Kronik özgül olmayan sırt ağrısının tedavisi genellikle daha zordur. Tedavi nonsteroidal antiinflamatuvar ilaçlar, kas gevşetici ilaçlar veya omurga enjeksiyonu ile tedaviler uygulanabilir. Tens cihazı kullanımı bazı kişilerde ağrıyı azaltabilir. Alternatif olarak, kas gerilimini azaltmak için vücut pozisyonunun ve hareketinin nasıl düzeltilebileceğini öğreten Alexander tekniği yararlı olabilir. Çok nadiren kronik sırt ağrısının tedavisinde omurga cerrahisi gerekebilir.