İster bas gitar ister hip-hop veya klasik müzik dörtlüsü olsun, dizüstü bilgisayarda hemen hemen her tür müziği artık yapabilirsiniz. Her türlü bilgisayarda bir seviyeye kadar müzik yapabilirsiniz ancak hevesinizde ne kadar ciddiyseniz müzik yapmak amacıyla dizüstü bilgisayar seçerken bir o kadar titiz olmanız gerekir.
Öncelikle bu dizüstü bilgisayarda müzikle ne yapacağınızı çözelim, daha sonra temel seçenekleri inceleyip en önemli yazılım ve çevre birimlerini belirleyeceğiz.
Kayıt mı, Prodüksiyon/Beste mi yoksa Performans mı?
Müzisyenler dizüstü bilgisayarları farklı şekillerde kullanırlar. Bir çoğu geleneksel bir yaklaşımla mikrofonlardan ve enstrümanlardan parçaları kaydedip ardından son halini oluşturmak için bunları miksler. Hip-hop, pop ve EDM müzisyenleri genellikle dizüstü bilgisayarı gerçek seslerin çoğunu oluşturmak için kullanırlar, bunu sesleri bir sıralayıcıya programlayarak veya dizüstü bilgisayara bağlı bir MIDI klavye veya dokunmatik yüzey üzerinde çalarak yaparlar. Ama yine de vokalleri ve diğer bazı sesleri mikrofonları kullanarak kaydedip bunları bilgisayarda oluşturulmuş seslerle ve genellikle de diğer sanatçıların kayıtlarından alınan seçme parçalarla karıştırırlar. DJ'ler genellikle yukarıdakilerin hepsini yaparlar ve genellikle dokunmatik yüzeyi olan bir kontrol cihazı ile her şeyi hareketlendirip bir çift pikap benzeri disk ile scratching yapıp dizüstü bilgisayarı bir performans cihazı olarak kullanırlar.
Bu uygulamaların tümü dijital ses iş istasyonları veya DAW olarak adlandırılan yazılım paketlerini kullanır. Bazı DAW'ler kayıt yapmak üzerine odaklanırken diğerleri daha çok dizüstü bilgisayarda müzik üretmeyi hedefler. DAW seçerken size yol gösterecek harika bir kılavuz.
Brooklyn'deki gösterileri kaydetmek için metroda dizüstü bilgisayarını da yanında taşımak isteyen bir folk şarkıcısı/şarkı yazarının ihtiyaçları Atlanta'da evindeki stüdyoda hip-hop temposu toparlamak isteyen bir yapımcınınkinden farklıdır. Bu yüzden ilk adım, işinizin neleri gerektirdiğine karar vermek olmalıdır. Taşınabilirlik önemli mi? Prodüksiyonlarınız basit mi yoksa karmaşık mı olacak? Dizüstü bilgisayarınız canlı müzik performansında kullanılacak mı?
Ekran Boyutu
Ekran, görsel çalışma alanınızın boyutunu belirlediğinden önemlidir. Prodüksiyonlarınız ne kadar karmaşıksa o kadar fazla çalışma alanına ihtiyacınız olacaktır. Hemen hemen her dizüstü bilgisayar ekranı 6 ila 10 müzik parçasını rahatlıkla izlemenize olanak tanır; ancak küçük bir ekranda 30 müzik parçasını yönetmek neredeyse imkansızdır.
- Daha küçük ekranlar (çapraz olarak 10–13 inç) sırt çantalarına kolaylıkla konulabilir. Basit kayıt ve miks işlemleri için küçük ekran yeterlidir.
- Orta boyuttaki dizüstü bilgisayarlar (14–16 inç) genel olarak taşınabilirlik ve performans dengesi sağlar.
- Büyük dizüstü bilgisayarlar (17–18 inç) hip-hop, pop ve EDM prodüksiyonlarında norm olan düzinelerce müzik parçasını aynı anda izlemeye gereksinim duyan müzik yapımcıları için idealdir.
Mobilite
Dizüstü bilgisayarınızı canlı kayıt yapmak veya sahnede kullanmak istiyorsanız daha küçük bir model genellikle daha iyi bir seçim olacaktır çünkü taşıması kolaydır ve sahnede daha az yer kaplar. Bu uygulamalarda göz önünde bulundurulacak bir başka konu da pil ömrüdür. Evlerde ve yakınınızda prizin bulunduğu klüplerde bu önemli değildir ama mobil kayıt yaparken çok önemli olabilir. Ayrıca dizüstü bilgisayarınızı kulüplerde kayıt yapmak amacıyla veya sahnede kullanmayı planlıyorsanız arka ışıklı klavyesi olan bir modeli seçmeniz iyi olacaktır.
Mac mi, Windows mu?
MacBook'lar hızlı ve güvenilirdir; ancak aynı güce sahip Windows dizüstü bilgisayarlar da mevcuttur ve genellikle fiyatları çok daha uygundur. Seçim, genellikle bütçenize ve hangi yazılımı kullanmayı tercih ettiğinize göre değişir. Profesyonel müzik stüdyolarının Mac bilgisayarları kullanmayı tercih ettiklerini unutmayın. Mesela büyük bir odada birkaç müzik parçasını kaydetmek, belki de kaydınızı mikslemek veya master kaydını yapmak amacıyla profesyonel birini tutmak için profesyonel stüdyolarla birlikte çalışmayı planlıyorsanız, her ne kadar ses dosyaları Windows makinelerden Mac işletim sistemlerine aktarılabiliyor veya bunun tam tersi yapılabiliyor olsa da Mac bilgisayarlar daha güvenli bir tercih olabilir.
İşlemci
Müzik prodüksiyonu CPU'ya veya tüm bilgisayarların kalbi kabul edilen işlemciye ağır bir yük bindirebilir. Bütçenize göre en iyi ve en verimli işlemciyi alın çünkü daha sonra yükseltmeniz mümkün olmayabilir. Prodüksiyonlarınız ne kadar karmaşıksa CPU bir o kadar önemli olacaktır. 30 müzik parçası, birden fazla ses örneği alınmış enstrüman ve bir sürü dijital ses efektine sahip bir şarkıyı mikslemek güçlü bir bilgisayar gerektirir.
İşlemci performansı ile ilgili olarak aklınızda bulundurmanız gereken iki kriter vardır. Birincisi, çekirdek sayısıdır. Her çekirdek verileri bağımsız olarak işleyebilir, bu nedenle çekirdek sayısını artırmak işlemci gücünü önemli ölçüde artırır. Dört çekirdekli bir işlemci müzik prodüksiyonu için en iyi seçimdir. Diğer bir kriter ise genellikle 2,4 ila 4,2 GHz çalışma hızıdır. Hem daha hızlı, hem daha iyi.
Genellikle kompakt bir dizüstü bilgisayarın işlemcisi daha güçsüz olur ama bu her zaman doğru değildir.
RAM
RAM veya rastgele erişimli bellek, bilgisayarınız açık olduğunda programları ve verileri geçici olarak depolar. Program ne kadar karmaşıksa RAM ihtiyacı da o kadar fazla olur.
Müzik prodüksiyonu için özellikle de çok sayıda kaydedilmiş müzik parçası ve/veya sanal enstrüman ile çalışıyorsanız veya müzik parçalarınıza birden fazla efekt uyguluyorsanız en az 8 GB ve tercihen 16 GB RAM'e ihtiyacınız olacaktır. Neyse ki RAM, bilgisayarın yükseltilebilen bileşenlerinden biridir; ancak her dizüstü bilgisayarın kendine ait sınırları vardır. En iyisi en az 16 GB RAM'i destekleyen bir bilgisayarı tercih etmektir.
Depolama: HDD mi yoksa SSD mi?
Ses dosyaları çok fazla depolama alanı kaplar. Karmaşık bir şarkı kolaylıkla 1 GB'ı doldurabilir. Bu yüzden en az 1 TB kullanılabilir depolamaya sahip olmak iyi bir fikirdir.
Bu depolama alanının nasıl düzenleneceği ise farklı bir konudur. Seçenekleriniz, bir veya daha fazla dahili dönen diski kullanan geleneksel sabit sürücü (HDD), hareketli parçaları olmayan solid-state sürücü (SSD) veya dizüstü bilgisayarınıza USB üzerinden bağlanan harici bir HDD'dir.
SSD, verileri HDD'den çok daha hızlı okuyup yazabilir, ayrıca çok daha sessiz ve güvenilirdir. Bununla birlikte SSD genellikle HDD ile karşılaştırıldığında GB başına beş kat daha pahalıya mal olur. Bir çözüm, dizüstü bilgisayarınız izin veriyorsa 128 veya 256 GB SSD ile birlikte 1 TB HDD'ye sahip olmaktır. Bu yolla SSD'den programları açmak ve yüklemek aşırı hızlı olur ve müzik dosyalarını depolamak için HDD'de geniş bir alan kalır.
Başka bir çözüm de müzik dosyalarınızı veya en azından arşivlediklerinizi harici bir HDD üzerinde saklamaktır. Bu yöntem karmaşıktır ama ihtiyacınız olduğundan daha fazla depolama alanı eklemeniz sağlar ve daha küçük, daha ince bir bilgisayarı tercih etmenize olanak tanır.
Bağlantı noktaları
Mikrofonları, müzik aletlerini veya diğer ses donanımlarını arayüz kullanarak dizüstü bilgisayara bağlamak için dizüstü bilgisayarınıza USB bağlantı noktasından bağlanacak ses arayüzüne ihtiyacınız olacaktır. Doğrudan dizüstü bilgisayarında müzik yapıyorsanız klavyeyi, (ritimleri parmakla çalmak için) MIDI pedlerini ve DJ kontrol cihazlarını bağlamak için de USB'yi kullanacaksınız. Birçok müzik profesyoneli kayıtlarını kontrol ederken ve sesleri mikslerken fare yerine miksaj masanıza benzer fiziksel bir arayüze sahip kontrol yüzeylerini kullanmayı sever.
Dizüstü bilgisayarlar en az iki USB bağlantı noktasına sahiptir; ancak özellikle kablolu klavye veya fare ya da harici sabit sürücü gibi çevre birimlerini bağlamak isterseniz daha fazlasına ihtiyacınız olacaktır. Her bilgisayarın USB bağlantı noktası, USB çoklayıcıyı bağlayarak artırılabilir; ancak sabit olmayan kullanıcılar için bu, taşınacak fazladan bir donanım demektir.
Hoparlör/kulaklık girişleri
Bu özellikler, müzik prodüksiyonu için kullanılan dizüstü bilgisayarda pek önemli değildir. Dizüstü bilgisayarlara yerleştirilen hoparlörler, yalnızca dinleyecek başka bir şey olmadığında kullanılmak üzere orada bulunan çok düşük kaliteli cihazlardır. Hiçbir ses bu hoparlörlerden güzel çıkmaz ve yaptığınız miksleri bu hoparlörlerden güzel duyulacak şekilde düzenlemeye çalışırsanız, müzik iyi hoparlörlerde çalındığında muhtemelen garip duyulacaktır. Dizüstü bilgisayarda yerleşik bulunan kulaklık girişini kullanabilirsiniz; ancak dizüstü bilgisayarlarından çoğunda kulaklık girişine bağlı olan amplifikatör düşük kalitelidir ve kulaklıklarınızdaki sesi biraz bozabilir.
Neyse ki ses arayüzlerinin çoğunda kulaklık girişlerinin yanı sıra yüksek kaliteli ekran hoparlörleri takmanıza izin verip muhteşem duyulan miksler yapmanıza olanak sağlayan bağlantılar da bulunur. Doğru bilgisayarı seçmek için vaktinizi ve bir müzik parçasını yapmak için yüzlerce saatinizi harcayıp sadece kötü kaliteli hoparlörlerden dinlemek sizce de delilik değil mi?
Şarkının Son Hali
İhtiyaçlarınıza en uygun dizüstü bilgisayarı, ses arayüzünü ve DAW yazılımını seçtiğinizde stüdyo kalitesinde müzik prodüksiyonları yapmaya hazır olursunuz. Aslında radyoda dinlediğiniz müziğin çoğu daha fazlası kullanılmadan yapılmıştır. Tek gereken kendi yaratıcılığınızı ve hayal gücünüzü eklemektir.