Yaş Almakla Yaşlanmak Arasında Bir Fark Var mı?
Bazı canlılar, insanlarla aynı şekilde yaşlanmazlar, bu da yaşlanmanın mutlaka sağlığın bozulmasına yol açmadığını ima eder. Yaş alma, yaşlanma olarak bilinen bir süreç olan biyolojik performanstaki düşüşle ilişkilidir. İnsanlarda ve evcilleştirilmiş hayvanlarımızda kolayca gözlemlenir; ancak bu durum evrensel olmayabilir.
Teori, memeliler ve kuşlar gibi yetişkinlikte artık büyümeyen türlerde, yaşlanmanın belirgin olduğunu gösterir; ancak ağaçlar, belirli balıklar ve sürüngenler gibi yetişkin olarak büyümeye devam edenlerse bundan kaçabilir.
Biological Sciences’da yeni yayınlanan balıkların yaşlanmasına odaklanan yeni bir araştırmada ekip, yaban göl alabalığının yetişkin erkeklerinin performansına baktı. Kısıtlı büyüme gösteren balıkların vücut kondisyonunda hafif düşüşler ve yaşla birlikte ölüm oranlarında artış olurken, üreme performansı korunmuştur. Ancak, sınırsız büyümeye devam eden balıkların tamamen yaşlanmanın olumsuz etkilerinden kaçabileceğini düşünüyorlar.
Bu çalışmanın bulguları daha yaşlı balıkların, daha da büyüyebileceği bir yer olarak daha büyük göllere kadar genişletilirse, bu yaşlı-büyük balıkların korunmasına odaklanmak hem üreme için daha fazla kapasite yani hayvan başına daha fazla sperm/yumurta sağlayabilir; hem de çok uzun yaşadıkları için, geçmiş genetik çeşitliliğin rezervuarı olarak işlev görebilirler.
Balıklar PIT alıcısı olan bir tarayıcıyla etiketlendi ve ağaçlarda yaşı gösteren halkalar gibi, yüzgecin yapısındaki halkalara dayalı olarak balıkların yaşlarını belirleyen bir yüzgeç klipsi alındı. Daha sonra balık her yakalandığında, elde taşınan tarayıcı PIT etiketine göre balığı tanımladı.
Balıklar neden yaşlanmaz? UM biyoloğu Jason Treberg şöyle diyor: “Bilmiyoruz. Ölüm risklerine göre, ne kadar hızlı olgunlaştıklarına bağlı olarak, evrimin türleri nasıl şekillendirebileceğine dayanan teoriler var; ancak bunu kolaylaştıran mekanik süreçler hala belirlenmeyi bekliyor.”
“Bu göl alabalığı gibi örnekler, “yaşlanmak kaçınılmazdır” şeklindeki konuşma diline yerleşmiş bir görüşü değiştirmek için çok önemlidir. Yaşlanmadan kaçınabilen ve ‘normal’ yaşlanan türler arasında, özellikle hücresel ve mekanik düzeyde neyin farklı olduğunu anlayarak, yaşlanma sürecinin genel ve daha özel olarak insanlarda nasıl çalıştığını daha iyi anlayabiliriz.
Michael Rennie, “Araştırmamda özellikle ilgilendiğim şey; bu hayvanların, insanlarda olduğu gibi metabolizmasının yaşlanmayla değişip değişmediğini test etmek. Yoksa bu, yaşa bağlı işlev azalmasının çok az olduğu veya hiç olmadığı başka bir örnek mi? Eğer öyleyse, büyük soru şu; Bunu nasıl yapıyorlar?” diyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL