Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), tekrarlayan, istenmeyen, müdahaleci düşünceler (obsesyonlar) ve belirli eylemleri (kompulsiyonlar) yapmaya yönelik irrasyonel, aşırı dürtülerle karakterizedir. OKB’si olan kişiler düşüncelerinin ve davranışlarının anlamsız olduğunu bilseler de, genellikle onları durduramazlar. Semptomlar genellikle çocuklukta, gençlik yıllarında veya genç yetişkinlik döneminde başlar. Ancak erkekler bunları genellikle kadınlardan daha genç yaşta geliştirir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedenleri
Obsesif kompulsif bozukluk nedenleri kesin olarak bilinmemektedir. Ancak araştırmacılar beynin birkaç bölümündeki aktivitenin sorumlu olduğuna inanmaktadır. Daha spesifik olarak, beynin bu bölgeleri, bazı sinir hücrelerinin birbirleriyle iletişim kurmak için kullandığı bir kimyasal olan serotonine normal şekilde yanıt vermeyebilir. Bu noktada genetiğin çok önemli bir role sahip olduğu düşünülmektedir. Siz, ebeveyniniz veya bir kardeşiniz, obsesif-kompulsif bozukluğunuz varsa, başka bir yakın aile üyesinin buna sahip olma şansı yaklaşık %25’tir.
- Biyolojik Faktörler: Genetik faktörlere bağlı ortaya çıkan nedenler OKB’ye neden olabilir.
- Çevresel Faktörler: Çevre koşulları, stres, beslenme ve diğer etmenler kişide zamanla OKB’nin gelişmesine yol açabilir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirtileri
Obsesif kompulsif bozukluk belirtileri çok geniş bir skalaya hitap etmektedir. Çoğu insan ara sıra obsesif düşüncelere veya kompulsif davranışlara sahiptir. Bununla birlikte, obsesif-kompulsif bir bozuklukta, bu semptomlar genellikle her gün bir saatten fazla sürer ve günlük yaşamı engeller.
Obsesif Kompulsif Bozukluk Takıntıları
Obsesif kompulsif bozukluk takıntıları, tekrar tekrar ortaya çıkan müdahaleci, mantıksız düşünceler veya dürtülerdir. Bu rahatsızlıkları olan insanlar bu düşüncelerin mantıksız olduğunu bilirler ancak bir şekilde doğru olabileceğinden korkarlar. Bu düşünceler ve dürtüler üzücüdür ve insanlar bunları görmezden gelmeye veya bastırmaya çalışabilir. Takıntı örnekleri şunları içerir:
- Birine zarar verme veya zarar verme hakkındaki düşünceler
- Sobayı kapatmak veya bir kapıyı kilitlemek gibi bir şeyi doğru yaptığına dair şüpheler
- Hoş olmayan cinsel görüntüler
- Toplum içinde uygunsuz şeyler söyleme veya bağırma korkusu
Obsesif Kompulsif Bozukluk Zorlamaları
Obsesif kompulsif bozukluk zorlamaları, bir saplantının getirdiği stresi geçici olarak hafifleten tekrarlayan eylemlerdir. Bu bozukluklara sahip kişiler, bu ritüellerin bir anlam ifade etmediğini bilirler. Ancak kaygıyı gidermek ve bazı durumlarda kötü bir şey olmasını önlemek için bunları gerçekleştirmeleri gerektiğini hissederler. Takıntılar gibi, insanlar da kompulsif eylemlerde bulunmamaya çalışabilir ancak kaygıyı gidermek için bunu yapmaya zorlanabilir. Zorlama örnekleri şunları içerir:
- Mikrop korkusu nedeniyle el yıkama
- Emin olamadığı için elindeki bir parayı defalarca sayma
- Müdahaleci düşüncelerle birlikte gelen “zihinsel kontrol” aynı zamanda bir zorlama biçimidir
Obsesif Kompulsif Bozukluk Tanı Yöntemleri
Bir doktor veya akıl sağlığı uzmanı, Obsesif kompulsif bozukluk tanısını kolaylıkla koyabilir. Semptomların yasadışı uyuşturucular, ilaçlar, başka bir akıl hastalığı veya genel bir tıbbi durumdan kaynaklanmadığından emin olmak için kan testleri ile genel bir fizik muayene önerilir. Çocuklarda veya yaşlılarda semptomların aniden ortaya çıkması, bu semptomlara başka bir hastalığın neden olmadığından emin olmak için kapsamlı bir tıbbi değerlendirmeyi hak eder. OKB teşhisi konması için, bir kişinin gösterdiği davranışlar ise şu şekildedir:
- Takıntılar ve zorlamalar veya her ikisi
- Üzücü olan ve işte, ilişkilerde, hayatın diğer bölümlerinde zorluklara neden olan ve genellikle her gün en az bir saat süren yersiz takıntılar veya zorlamalar
Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavi Yöntemleri
Tipik bir Obsesif Kompulsif Bozukluk tedavi planı genellikle hem psikoterapi hem de ilaçları içermektedir. Kombine tedavi genellikle optimaldir. İlaç tedavisi, özellikle seçici serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) adı verilen bir tür antidepresan, birçok insan için obsesyonları ve zorlantıları azaltmaya yardımcı olur. Psikoterapi aynı zamanda obsesyonları ve kompulsiyonları hafifletmeye de yardımcı olur.
Özellikle bilişsel davranış terapisi ve maruz kalma ve yanıt terapisi birçok insan için etkilidir. Maruz kalma yanıtı önleme terapisi, bir kişinin bu kaygıyı azaltmak için bir zorlama yapmazken, obsesif düşüncelerle ilişkili endişeyi tolere etmesine yardımcı olur. Zamanla, bu daha az kaygıya ve daha fazla kendine hakim olmaya yol açar. OKB iyileştirilemese de etkili bir şekilde tedavi edilebilir.
1. Psikoterapi
OKB’yi tedavi etmeye yardımcı olan iki tür psikoterapi vardır: Maruz kalma ve yanıt terapisi, bir kişiyi kaygılarının nedenine maruz bırakır. Örneğin, mikrop korkusu olan bir kişiye, bir doktor veya terapist elini kapı kolu gibi kirli kabul edilen bir şeye koymasını ister. Daha sonra ellerini yıkamaktan imtina edeceklerdir. Kapı koluna dokunmakla elleri yıkamak arasında geçen süre uzar ve uzar. Nihayetinde, kişi hemen yıkamamanın ölümcül bir tepkiye neden olmadığını anladığında, yıkama dürtüsü ortadan kalkar.
Bilişsel davranışçı terapi, sıkıntıya neden olan düşüncelere yönelik ilerler. Bu bozukluk için, bu terapinin amacı, olumsuz düşünceleri tanımak ve uygulama ile onların yoğunluğunu yavaş yavaş zararsızlık noktasına kadar azaltmaktır.
2. İlaç tedavisi
Obsesif kompulsif bozukluğu tedavi etmek için kullanılan en yaygın ilaç türü antidepresanlardır. OKB’yi antidepresanlarla tedavi etmenin etkili olması genellikle depresyonu tedavi etmekten daha uzun sürer. Ayrıca, bu ilaçlar bazen daha yüksek dozlarda ve depresyondan daha uzun süre verilmelidir.
3. Tamamlayıcı Sağlık Yaklaşımları
Aerobik egzersiz, OKB’si olan kişilerin yaşam kalitesini iyileştirmek için işe yarayabilecek önemli bir tamamlayıcı müdahaledir. Egzersiz, bir kişinin yaşadığı temel kaygı seviyesini doğal olarak azaltmak için işe yarayabilir.
4. Bir Aile Üyesi veya Arkadaşa Yardım Etmek
Obsesif kompulsif bozukluk hakkında bilgi edinin. Belirtileri bilmek, sevdiklerinizin davranışlarını ve karşılaştıkları zorlukları anlamanıza yardımcı olacaktır. Uluslararası OKB Vakfı, biriktirme, BDD ve trikotillomani hakkında bilgileri de dahil olmak üzere obsesif-kompulsif spektrum hakkında bilgi için mükemmel bir kaynaktır.
- İletişim Kurun:
Herhangi bir sorunuz veya endişeniz varsa, arkadaşınız veya aile üyenizle açık ve dürüst konuşun. Sevdiklerinizin konuşmaya hazır olduğundan emin olun, böylece söylediklerinizi kabul etsinler ve size nasıl hissettiklerini söyleyebilsinler.
- Sabırlı Olun:
Sabır göstererek, sevdiklerinize değer verdiğinizi ve anladığınızı göstereceksiniz. Bu davranış aynı zamanda arkadaşınızın veya aile üyenizin teşhislerinin ötesini görebileceğinizi bilmesini sağlayacaktır.
Mevam Psikolog İle Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisi
Uzman ve tecrübeli klinik psikolog beylikdüzü ekibi ile sizler de kendinizin ya da sevdiklerinizin yaşadığı zorlu süreçler hakkında psikolojik destek almak isterseniz sizleri en yakın zamanda bekliyor olacağız. İletişim bilgilerimizden bizlere her daim ulaşabilirsiniz.
Obsesif Kompulsif Bozukluk hastalığına halk arasında çok kısa tabir ile takıntı diyebiliriz. Bu takıntı temizlik, düzen ve hatta cinsel yaşam ile ilgili olabilir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk hastalığını tedavi etmek içi pek çok yöntem bulunmaktadır. Bunlardan bazıları; psikoterapi, ilaç tedavisi, tamamlayıcı sağlık yaklaşımları, kişisel arkadaş yardımları olabilir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk hastalığının belirtilerine şu maddeler örnek olarak verilebilir; Kir veya mikrop bulaşmasından korkmak, ellerini çok sık dezenfekte etmek, abartılı biçimde düzenli olmak gibi davranışlardır.