Hamilelikte Vitamin Kullanımı
Gebelikte beslenmenin önemi kadar, kullanılacak takviye vitamin ve mineral haplarının da desteği önemlidir. Hamilelikte hangi takviyelerin güvenli olduğu ve hangilerinin olmadığını belirten bilgiler, kaynaklara göre değişiklik gösterir, bu da işleri daha karmaşık hale getirir.
Gebelikte vitamin eksikliğini gidermek için hangi takviyelerin güvenli olduğunu ve bazılarından neden kaçınılması gerektiğini açıklayalım.
Hamilelikte vitamin desteği
Doğru besinleri tüketmek hayatın her aşamasında önemlidir, ancak hem kendileri hem de büyümekte olan bebeklerini beslemesi gerektiği için hamilelikte beslenme sırasında özellikle kritik önem taşır.
Hamilelikte beslenme ve besin öğeleri ihtiyacı artar
Hamilelikte beslenme sürecinde, bir kadının makro besin gereksinimleri önemli ölçüde artar. Makro besinler karbonhidratlar, proteinler ve yağlardır. Örneğin, gebe olmayan kadınlar için kg başına 0.8 gram önerilen protein alımının, hamile kadınlar için kg başına 1.1 gram oranına kadar artırılması gerekir.
Ancak, vitaminler, mineraller ve eser elementleri içeren mikro besin maddeleri gereksinimi, makro besin maddesi ihtiyacından daha fazla artmaktadır. Vitaminler ve mineraller gebeliğin her evresinde fetal büyümeyi destekler.
Bazı kadınlar bu artan talebi hamilelikte beslenmeyi iyi planlayarak karşılamaktadır ancak bazıları için aynı durum söz konusu değil. Bazı hamile kadınların vitamin ve mineral takviyelerini çeşitli sebeplerle almaları gerekebilir. İşte bu sebepler;
Besin yetersizliği
Bazı kadınlar kan testinden sonra bir vitamin veya mineral eksikliği ortaya çıkması durumunda takviyeye ihtiyaç duyulabilir. Folat gibi besin sıkıntısı doğum kusurlarıyla bağlantılı olduğu için yetersizliklerin düzeltilmesi kritik önem taşır.
Hiperemezis gravidarum
Bu gebelik komplikasyonu şiddetli mide bulantısı ve kusma ile karakterizedir. Kilo kaybına ve besin yetersizliğine yol açabilir.
Beslenmenin kısıtlanması
Vejetaryenler ve gıda intoleransı ve alerjisi dahil belirli durumları olan kadınların, mikro besin yetersizliklerini önlemek için hamilelikte beslenmenin vitamin ve minerallerle desteklenmesi gerekir.
Sigara
Annelerin gebelik sırasında sigarayı bırakmaları kesinlikle kritik olsa da, sigara içmeye devam edenlerin, C vitamini ve folat gibi özel besin maddelerine daha fazla ihtiyacı vardır.
Çoğul gebelikler
Birden fazla bebek bekleyen kadınların, mikro besin öğesi gereksinimi, bir bebek taşıyan kadınlardan daha yüksektir. Hamilelikte beslenmeyi hem anne hem de bebekleri için uygun hale getirmeyi sağlamak için genellikle takviye gereklidir.
MTHFR gibi genetik mutasyonlar
MTHFR, folatı vücudun kullanabileceği biçime dönüştüren bir gendir. Bu gen mutasyonuna sahip gebe kadınların, komplikasyonları önlemek için belirli bir folat formuyla desteklenmesi gerekir.
Kötü beslenme
Besleyiciliği düşük besinler yiyen kadınların, hamilelikte beslenme sırasında eksiklikleri önlemek için vitamin ve minerallerle desteklenmesi gerekir.
Bunun gibi nedenlerden dolayı, birçok anne adayının hamilelikte gerekli vitamin ve minerallere ihtiyaçları vardır.
Gebelikte Bitkisel Takviyeler
Hamilelikte alınması gereken mikro besinlere ek olarak bitkisel takviyeler de kullanılmaktadır. Bazı bitkisel takviyeleri hamilelik sırasında almak güvenli olabilir ancak bazıları için durum böyle değildir. Bazı otlar mide bulantısı gibi yaygın gebelik komplikasyonlarına neden olurken, bazıları hem anne hem de fetusa zararlı olabilir.
Ne yazık ki, hamile kadınlar tarafından bitkisel takviyelerin kullanımı ile ilgili pek fazla araştırma mevcut değil ve takviyelerin bebek bekleyen anneleri nasıl etkileyebileceği konusu pek bilinmemektedir.
Gebelikte Güvenli Olan Vitamin ve Mineraller
Tıpkı ilaçlar gibi, tüm mikro besleyici ve bitkisel takviyeler doktorunuz tarafından onaylanmalı ve denetlenmelidir. Bunların gerekliliğini ve güvenli miktarını en iyi şekilde belirleyecek kişi odur.
Prenatal Vitaminler
Prenatal vitaminler, hamilelik sırasında artan mikro besin ihtiyacını karşılamak için özel olarak formüle edilmiş multivitaminlerdir. Gebelik öncesi, gebelik ve emzirme döneminde alınmaları amaçlanmıştır.
Gözlemsel çalışmalar, prenatal vitaminlerle takviyenin preterm doğum ve preeklampsi riskini azalttığını göstermiştir. Preeklampsi, idrarda yüksek tansiyon ve protein ile karakterize, potansiyel olarak tehlikeli bir komplikasyondur.
Prenatal vitaminler, sağlıklı bir beslenme yerine geçmek için tasarlanmamış olsa da, bu dönemde yüksek talep üzerine ekstra mikro besin öğeleri sağlayarak hamilelikte beslenme boşluklarını doldurmaya yardımcı olabilir.
Prenatal vitaminler, gebe kadınların ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineralleri içerdiğinden, doktorunuz tarafından önerilmedikçe hamilelikte vitamin alımı gerekli olmayabilir. Prenatal vitaminler genellikle doktorlar tarafından reçete edilir ve eczanelerde satılır.
Folat
Folat, DNA sentezi, alyuvar hücresi üretimi ve fetal büyüme ve gelişmede ayrılmaz rol oynayan bir B vitaminidir. Folik asit, pek çok takviyede bulunan sentetik folat formudur. Vücutta folat, L-metilfolat aktif formuna dönüştürülür.
Gebe kadınların yarık damak ve kalp kusurları gibi konjenital anormallikler ve nöral tüp kusurları riskini azaltmak için günde 600 ug folat veya folik asit kullanmaları önerilir.
6.105 kadın dahil olmak üzere beş randomize çalışma gözden geçirildiğinde günlük folik asit takviyesi, nöral tüp defekti riskini azalttı. Hiçbir olumsuz yan etkisi de gözlemlenmemiştir.
Hamilelikte besinlerden yeterli folat alınabilir ancak pek çok kadın yeterli folat alamaz ve takviye yapılması gerekir.
Demir
Annenin kan hacmi neredeyse % 50 arttığı için, demir ihtiyacı hamilelik süresince önemli ölçüde artmaktadır. Demir, fetüsün ve plasentanın oksijen taşınması ve sağlıklı büyümesi ve gelişimi için kritik önem taşır.
Hamilelik sırasında oluşan anemi; erken doğum, anne depresyonu ve bebek anemisi ile ilişkilendirilmiştir. Günde önerilen 27 mg demir alımı çoğu prenatal vitaminle karşılanabilir. Ancak, demir eksikliği veya anemisi bulunan hamileler, doktorları tarafından belirlenecek daha yüksek demir dozlarına ihtiyaç duyar.
Demir eksikliği olan gebeler, yan etkileri önlemek için önerilen demir alımından fazlasını tüketmemelidir. Bunlar kabızlık, kusma ve anormal yüksek hemoglobin düzeylerine neden olabilir.
D vitamini
Bu yağda çözünür vitamin; bağışıklık fonksiyonu, kemik sağlığı ve hücre bölünmesi için önemlidir. Hamilelikte oluşan D vitamini eksikliği sezaryen, preeklampsi, preterm doğum ve gestasyonel diyabet riskinde artışa bağlanmıştır.
Gebelik sırasında önerilen D vitamini alımı günde 600 IU’dur. Ancak, bazı uzmanlar, D vitamininin gebelik sırasında ihtiyaçlarının daha yüksek olduğunu belirtmektedir. Tüm gebe kadınlar D vitamini eksikliği ve uygun takviye için doktorlarıyla konuşmalıdır.
Magnezyum
Magnezyum, vücutta yüzlerce kimyasal reaksiyonda görev alan bir mineraldir. Bağışıklık, kas ve sinir fonksiyonlarında kritik rol oynar. Hamilelikte oluşabilecek bu mineralin eksikliği preeklampsi, kronik hipertansiyon ve erken doğum riskini artırabilir.
Bazı çalışmalar, magnezyum takviyesinin preeklampsi, fetal büyüme kısıtlaması ve preterm doğum gibi komplikasyon riskini azaltabileceğini belirtmektedir.
Zencefil
Zencefil, genellikle bir baharat ve bitkisel takviye olarak kullanılır. Ek formda, en çok, hareket bulantısı, gebelik veya kemoterapi sonucu oluşan bulantıların tedavisinde kullanılır. Dört çalışmanın gözden geçirilmesi, zencefilin gebelik kaynaklı mide bulantısı ve kusma tedavisinde hem güvenli hem de etkili olduğunu belirtmiştir.
Mide bulantısı ve kusma, gebelik süresince yaygındır ve kadınların % 80’i gebeliğin ilk üç ayında yaşar. Zencefil bu rahatsız edici gebelik komplikasyonunu azaltmaya yardımcı olsa da, maksimum güvenli dozun saptanması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Balık Yağı
Balık yağı DHA ve EPA, fetal beyin gelişimi için önemli olan iki temel yağ asidi içerir. DHA ve EPA’nın gebelikte takviye edilmesi, bebeklerin beyin fonksiyonunu geliştirebilir ve maternal depresyonu azaltabilir ancak bu konudaki araştırmalar sonuçsuz kalmaktadır.
Gözlemsel çalışmalar, gebelik sırasında balık yağı ile desteklenen kadınların çocuklarında bilişsel işlevin iyileştiğini göstermiş olmakla birlikte, kontrollü çalışmaların birçoğu tutarlı bir fayda saptayamamıştır.
Örneğin, 2,399 kadını içeren bir çalışma, anneleri hamilelik sırasında günde 800 mg DHA içeren balık yağı kapsülleri ile desteklenen bebeklerin bilişsel işlevlerinde, anneleri balık yağı almayan bebeklere kıyasla hiçbir fark bulamamıştır.
Annenin DHA düzeyleri, fetüsün doğru gelişimi için önemlidir ve takviye maddesi olarak kullanılması güvenli kabul edilir.
Ancak hamilelik döneminde balık yağı almanın gerekli olup olmadığı konusunda hala görüş birliği yoktur. Hamilelikte beslenme yoluyla DHA ve EPA almak için, hamilelerin haftada iki, üç porsiyon düşük oranda cıva içeren somon, sardalya gibi balıkları tüketmeleri önerilir.
Probiyotikler
Probiyotikler, sindirime fayda sağladığı düşünülen canlı mikroorganizmalardır. Birçok çalışma, probiyotiklerin hamilelik sırasında emniyetli olduklarını göstermiştir. Ek olarak, çeşitli çalışmalar, probiyotik takviyesinin gestasyonel diyabet, doğum sonrası depresyon, bebek egzaması ve dermatit riskini azaltabileceğini belirtmektedir.
Gebelikte probiyotik kullanım araştırması sürmekte ve probiyotiklerin maternal ve fetal sağlığın rolü hakkında daha fazla bilgi edinilmeye çalışılmaktadır.
Gebelikte Uzak Durulması Gereken Takviyeler
Hamilelikte vitamin ilacı gibi bazı mikro besinlerle ve bitkilerle desteklenmek gebe kadınlar için güvenli olsa da, bazılarından kaçınmak gerekir.
A vitamini
Bu vitamin; fetal görme gelişimi ve immün fonksiyon açısından son derece önemlidir, ancak çok fazla A vitamini zararlı olabilir.
A vitamini yağda çözünür olduğundan, karaciğerde fazla miktarda bulunur. Bu birikim, karaciğer hasarına neden olabilecek toksik etkilere sahiptir. Hatta bebeklerde doğum kusurlarına neden olabilir.
Örneğin, gebelik süresince aşırı miktarda A vitamininin doğum kusurlarına neden olduğu belirtilmiştir. Prenatal vitaminler ve hamilelikte beslenme yoluyla hamile kadınlar yeterli miktarda A vitamini almalıdır ve ilave destek önerilmemektedir.
E Vitamini
Yağda çözünen bu vitamin, vücutta çok önemli rol oynar ve gen ekspresyonu ve bağışıklık işlevine katılır. E vitamini sağlığınız için çok önemli olsa da, hamile kadınların bunu takviye etmemesi önerilir. E vitamini, annelerin karın ağrısı riskini artırır.
Karayılan otu
Karayılan otu, sıcak basmaları ve menstruel krampları kontrol etmek de dahil olmak üzere çeşitli amaçlarla kullanılan bir bitkidir. Preterm eylemi indükleyebilecek uterus kasılmalarına neden olabileceğinden, bu otun gebelik sırasında alınması güvensizdir. Karayılan otunun bazı insanlarda karaciğer hasarına neden olduğu da belirtilmektedir.
Altın mühür
Altın mühürün, etkileri ve güvenliği üzerine çok az araştırma olmasına rağmen, solunum yolu enfeksiyonları ve ishal tedavisinde ilave maddesi olarak kullanılan bir bitkidir.
Altın mühür, bebeklerde sarılığı daha da kötüleştirdiği belirtilen berberin adı verilen bir madde içerir. Bu madde ölümcül olabilecek nadir bir beyin hasarı türü olan kernikterus adı verilen bir duruma neden olabilir. Bundan dolayı hamile kadınlar altın mühürden kaçınmalıdır.
Yohimbin
Yohimbin, Afrika’ya özgü bir ağacın kabuğundan yapılmış bir takviyedir. Erektil işlev bozukluğundan obeziteye kadar bir dizi rahatsızlığı tedavi etmek için bitkisel bir ilaç olarak kullanılır. Bu bitki, yüksek tansiyon, kalp krizi ve nöbetler gibi tehlikeli yan etkilerle ilişkili olduğu için asla hamilelik sırasında kullanılmamalıdır.