Ülke dışında tanınmayan Ukrayna edebiyatı, emperyalist boyun eğmeye karşı mücadele çağrılarıyla doludur. 2022’de bu sözler yeni bir yankı bulacaktır.
Sovyetler Birliği’nin çöküşünden sonra Ukrayna’da büyüyen ilk nesil, Ukrayna ulusal kanonunun farklı bir sansür, çarpıtma ve aşağılama geleneği ile benim neslim Rus İmparatorluğu tarafından bizden saklanan bu mesajları yeniden keşfetmek zorunda kaldı. ve Sovyet ideolojisi.
Ukrayna’nın güneydoğusundaki Zaporozhye’de doğdum ve büyüdüm. Çoğunlukla Rusça konuşulan bir şehirde bir Ukrayna okuluna gittim. Bir edebiyat uzmanının Ukrayna edebiyatının en nefret ettiğim derslerden biri olduğunu kabul etmesi utanç verici.
1990’larda yeni bağımsızlığına kavuşan bu ülkede okul müfredatının kökleri, Sovyet’in Ukrayna halkına egemen sınıflar tarafından zulmedilmesi hikayesine dayanıyordu. Ve gençken, midenize yapabileceğiniz çok fazla zulüm vardır.
Örneğin, ulusun babası olarak kabul edilen eski bir serf olan Taras Shevchenko, sık sık “yoksul” ve “mutsuz” Ukrayna’nın Çarlık Rusyası tarafından çarmıha gerilmesi hakkında yazıyor. 19. yüzyılın bu romantik şairinin kaderi Ukraynalı bir şehitlik egzersizine dönüştü.
Devrimci şiiri için Shevchenko, Rus ordusunda sıradan bir asker olarak sürgüne mahkum edildi. Bu ceza sağlığına zarar verdi ve ömrünü kısalttı. Okul programı, bu kişisel trajediyi ve Shevchenko’nun çok güçlü bir şekilde tanımladığı Ukrayna halkının ıstırabını vurguladı, ancak şiirinin temelini oluşturan halkın özgürlük mücadelesini değil.
20. yüzyıla atlarken, 1920’lerde ve 1930’larda rejim tarafından suikaste uğrayan Sovyet Ukraynalı yazar ve aydınların soyundan gelen Edamlı Rönesansı vardı. Ukrayna’ya yönelik bu şiddet örneği, Sovyetler Birliği’nin çöküşünden sadece altı yıl önce bir Rus hapishanesinde ölen muhalif Ukraynalı şair Vasil Stus ile devam etti.
Şehitlik ve ulusal acıya odaklanmak, sömürge travmasının ve koloninin öğrenilmiş çaresizliğinin bir işaretiydi. Ukraynalı kurbanın hikayesi, sorumluluğa yer bırakmadı ve çocukken beni tamamen zayıflattı.
Devrim, hükümetin ülkenin zenginliğini Rusya ile uzlaştırma ve Avrupa Birliği ile ortaklıktan vazgeçme kararını protesto etmek için başladı. Barikatlar, ulusal şehit Shevchenko’yu tasvir ediyor.
Silahlı çevik kuvvet polisine karşı duran protestocuların tahta kalkanlarında onun şiirlerinden alıntılar yer aldı. Shevchenko’nun “Savaş – ve sen kazanacaksın” çizgisi Ukrayna direnişinin sloganı oldu.
Benim neslim, Ukraynalılara kendilerini organize etmeyi öğreten Maidan’dı. Cephede nefsi müdafaa veya tıbbi birimler kuran, lojistik veya saha mutfağını yöneten aktivistlerin çoğu, Rusya 2014’te Ukrayna’yı işgal ettiğinde doğrudan cephe hattına gitti.
Son sekiz yıldır Maidan, Avrupa’nın unutulmuş savaşında savaştı. Dünyanın çoğu Putin’i sakinleştirmeye çalışıyor gibi görünse de, Ukraynalılar ülkelerini onun ordusuna karşı savunmakla meşguldü. Rüya gören Batı’nın aksine, Ukraynalılar direnmeye hazırdı.
Gerçekten de Ukrayna’nın Rus işgaline karşı sert muhalefeti Batı’da pek çok kişiyi şaşırttı. Kremlin, Ukrayna’nın birkaç gün içinde yenilmesini bekliyordu ve Batılı uzmanlar büyük ölçüde aynı fikirdeydi. Onlarca yıllık Kremlin propagandasının sonunda, Rusya’nın bölgedeki hakimiyeti ve Ukrayna’nın talihsiz ama kaçınılmaz teslimiyeti hakkında emperyalist mitlere de alıştılar.
Ukraynalılar pes etmedi. Ve bu sadece Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin tepkisi değildi. Siviller de savaş çabalarını desteklemek için gönüllü oldular. Bunu yaparken de Ukrayna ulusal efsanesini bir kurban üslubundan bir itaatsizlik üslubuna dönüştürdüler.
Ukrayna’daki Rus savaşının ilk haftalarında tanık olduğum işgalcilere karşı savaşmaya hazırlığım, hem yayılma kabiliyeti hem de iktidar açısından şaşırtıcıydı ve bu, ulusal sömürgecilik karşıtı direniş geleneğine dayandığı için şaşırtıcı değildi. .
Bir gecede, ülke ekonomisi savaş çabalarını desteklemeye başladı. Lviv’de ünlü bir bira fabrikası, şişelere bira yerine molotof kokteyli doldurmaya başladı. Gençlik kütüphanesi, ordu için örgü ağlar ören binlerce gönüllüyü ağırladı. Daha önce çocuk sapanlarının satıldığı mağaza, taktik muharebe yelekleri üretmeye başlamıştı. Gönüllüler, savunmaya katılmak, tarla mutfaklarında yemek pişirmek veya kan bağışlamak için şehrin dört bir yanında sıraya girdi.
Bu kuyruklarda insanlar spontane Ukrayna klasiklerinden dizeler okudular. Binamdaki bomba sığınağının kapısına Şevçenko’nun ünlü dizeleri yazılıydı:
Beni göm, sonra kalk
Ve ağır zincirlerini kır
Ve zorbaların kanıyla su
Kazandığın özgürlük.
(John Weir tarafından çevrilmiştir).
Ukrayna kültürüne dair kendi kurbanlık imajımı yok eden yazar Lesia Ukrainka’ydı. Takma adı kelimenin tam anlamıyla “Ukraynalı kadın” anlamına gelir ve kaderi ulusun kaderiyle kafiyelidir.
Bu sembolik feminist ve sömürgecilik karşıtı düşünür de bana kurban olarak sunuldu: Rus çarının baskısı değil, bir kadın yazarın sağlığı. Ukrainka’nın kemiklerinde tüberküloz vardı ve fiziksel acısı okul müfredatının ana konusu oldu.
1897’de hastalığı hakkında yazdığı bir şiirdeki “Ağlamamak için güldüm” dizesi, Ukrainka’nın durumuna karşı tutumunu anlatıyordu. Çoğu Ukraynalı okul müfredatındaki çizgiyi hatırlayacaktır.
Ancak bu, Rus ordusunun Ukrayna şehirlerini bombalamaya başlamasından sonra yeniden önem kazandı. Yabancı gazeteciler için tamirci olarak çalışan bir arkadaşım, yan odada köpeklerini beslerken yatağı paramparça olan Buchalı bir kadının hikayesini anlattı. “Ağlamamak için güldüm” dedi.
Ukrainka, ruhunun vücudundan daha güçlü olduğu ve iradesinin fiziksel acıların üstesinden gelebileceği konusunda ısrar etti. En ünlü şiirsel drama “Ormanın Şarkısı”nın (1911) kahramanı vücudunu dünyaya feda eder ve şöyle der:
Ah, o beden için iç çekme!
Şimdi aşılanmış ve ilahi ateşle parlıyor.
(Vera Rich tarafından çevrildi)
Benim için 1911’in en kısa şiiri, hem Ukrayna’nın hem de ülkesinin hikayesine sadık kalarak, kurbanın hikayesine meydan okuyan en sembolik metindir:
Sana zayıf olabileceğimi kim söyledi?
kaderi takip edecek miyim?
Sana elimi sıkmanı kim söyledi,
bu kelime ve kanaat zayıf mı?
Beni hüzünlü bir şarkı söylerken duydun,
yas çığlığı, –
ama sadece bir kaplıca fırtınasıydı,
ve sonbahar rüzgarı değil.
(Olesya Kromeychuk tarafından çevrilmiştir).
Ukraynalıların kadere tabi olduğu bilinmiyor. 1991’de Sovyet imparatorluğunu sona erdirmek için oy kullandılar. 2013’te yozlaşmış Rus yanlısı hükümetlerine isyan ettiler ve bağımsızlık seçimlerini yeniden onayladılar. 2022’de yine Rusya’nın sömürgeci genişlemesine karşı çıkacaklar, bu sefer var olma hakkı için savaşacaklar.
“Savaş ve kazanacaksın” Ukraynalıların edebiyatlarından öğrendikleri bir derstir. Ukrayna direnişinden ders almanın aciliyeti, şu anda korudukları Avrupa kıtası için her zamankinden daha önemli.