Avrupa Birliği ile Birleşik Krallık'ın üzerinde anlaştığı Brexit taslak metni İngiltere'de Bakanlar Kurulu tarafından onaylandı.
Londra'da olağanüstü yapılan kabine toplantısının ardından açıklama yapan Başbakan Theresa May, Brexit planının onaylandığını duyurdu. May, üzerinde anlaşmaya varılan taslak metnin iki tarafın da çıkarını olduğunu vurguladı. Beş saat süren kabine toplantısının ardından konuşan Başbakan May, zor günlerin halen önlerinde olduğunu kaydetti.
Bakanlar Kurulu'nun bu zor kararı müşterek aldığını belirten May'in "oybirliği" kelimesini kullanmaması dikkat çekti. Yerel basında çıkan haberlerde 10 bakanın anlaşmaya karşı çıktığı belirtiliyor.
Önlerindeki seçeneklerin, özellikle de Kuzey İrlanda ile ilgili olanların çok zorlu olduğunu vurgulayan May, "hem aklıyla hem de kalbiyle" bu anlaşmanın Birleşik Krallık'ın bir bütün olarak ulusal çıkarlarına uygun olduğunu savundu.
Kabinenin taslak metin üzerinde uzlaşmamasının bedelinin ya "anlaşmasız ayrılık ya da AB üyeliğinden hiç çıkmamak" olacağını da sözlerine ekledi.
AB ile varılan anlaşmanın binlerce saat süren zorlu müzakerelerin bir sonucu olduğunu hatırlatan May, anlaşmanın referandum sonucunda ülkenin mali, hukuki ve sınır kontrollerinde yetki devrini AB'den geri aldığını, serbest dolaşımı sonlandırdığını, ülkede güvenliği ve istihdamı ve Birleşik Krallık'ın bütünlüğünü koruduğunu kaydetti.
Birleşik Krallık'ın bütünlüğü tehlikede mi?
Kuzey İrlanda'daki Demokratik Birlik Partisi (DUP) lideri Arlene Foster'ın ilerleyen saatlerde anlaşma metniyle ilgili Başbakan May'le görüşmesi bekleniyor. May hükümetine parlamentoda dışarıdan destek veren DUP, anlaşma metninde Kuzey İrlanda'ya Birleşik Krallık'tan farklı bir uygulama getiren bir maddeyi kabul etmeyeceklerini duyurmuştu. DUP metnin parlamentoda kabul edilmesi halinde bunun Birleşik Krallık'ın sonu olacağı uyarısını da tekrarladı.
Öte yandan İskoçya Başbakanı Nicola Sturgeon varılan Brexit anlaşmasının İskoçya için kötü olduğunu ileri sürdü ve anlaşma parlamentoya geldiğinde karşı oy kullanacaklarını duyurdu. Kuzey İrlanda uygulamada tek pazarda kalırken anlaşmanın İskoçya'yı tek pazardan çıkaracağını belirten Sturgeon, bunun İskoçya'daki iş ve yatırımlar üzerinde yıkıcı etkisi olacağını vurguladı.
AB'nin tepkisi
AB'nin Brexit baş müzakerecisi Michel Barnier anlaşmanın İngiliz kabinesinde kabul görmesinin ardından Brüksel'de yaptığı basın toplantısında çok temel ve kararlı bir adım atıldığını belirtti, "Çok yorulduk, ama esas amacımız bu büyük ülke ile gelecekte yakın bir ilişkinin temelini attık" dedi.
İrlanda ile Kuzey İrlanda arasında sınır kontrollerinden kaçınılması için bir çözüme ulaştıklarını kaydeden Barnier, bu çözümü "Kuzey İrlanda Birleşik Krallık çapında uygulanacak olan tek gümrük alanı içinde kalacak, ve Kuzey İrlanda bir sınır kontrolünden kaçınılması için ortak pazar kurallarıyla uyumlu kalacak" sözleriyle ifade etti.
Bu sorunu ilerideki bir anlaşma ile uzun vadede çözmek için ellerinden geleni yapacaklarını dile getiren Barnier, 2020 itibariyle bir çözüm bulunmaması durumunda daha fazla zaman kazanmak için geçiş sürecinin uzatılabileceğini de belirtti.
Barnier, ayrılık anlaşmasının İngiliz Parlamentosu'nda reddedilmesi durumunda başka müzakerelerin söz konusu olup olmayacağına dair bir soruyu "her iki taraf da üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmeli" şeklinde yanıtladı.
Michel Barnier Kıbrıs Adası'ndaki İngiliz üsleri ve İspanya ile anlaşmazlık konusu olan Cebelitarık'ın statüleri ile ilgili açıklık getirdi ve oralardaki halkın bugünkü şartlarda yaşamlarına devam etmelerini sağlamak üzere özel protokoller yapılacağını sözlerine ekledi.
Taslak metinin içeriğinden öne çıkan başlıklar
- Brexit sonrası AB ve İngiliz vatandaşlarının durumuyla ilgili taahhütler
- 29 Mart 2019 günü saat Londra saatiyle 11:00'de İngiltere'nin AB'den resmen ayrılmasından itibaren 21 ay süreli geçiş süreci önerisi
- İngiltere'nin AB'den ayrılırken ödemesi gereken 39 milyar İngiliz Sterlini tutarındaki "boşanma parası"nın ayrıntıları
- Temmuz 2020'de Brexit geçiş döneminin sona ermesinin ardından İrlanda sınırında kontrollerin başlamayacağına dair yeterli ilerlemenin sağlanıp sağlanmadığının tespit edilmesi, ve gerekirse geçiş süreci uzatılabilmesi kararlaştırıldı.
Uzatılan geçiş sürecinde de çözüme ulaşılamazsa bütün Birleşik Krallık çapında en temel haliye gümrük düzenlemeleri devreye girecek, ancak bu düzenlemede Kuzey İrlanda AB gümrük kuralları ve üretim standartlarına uyumlu kalacak.