Zümrüdün ismi Yunancadan "smaragdos" ve eski Fransızca olan "esmeralde" kelimelerinden gelmekte olup anlamı Yeşil Taştır. Bu büyüleyici taş birçok hikaye ye de konu olmuştur. Hala en iyi ve kaliteli zümrütlerin çıkarıldığı Güney Amerika'daki İnka'lar ve Aztek'lerde bu taş kutsal sayılmaktadır.
Ancak zümrüdün bilinen en eski maden yatakları Mısır ve Kızıldeniz civarındadır. Mitolojiye göre MÖ 3000-1500 yılları arasında Kleopatranın Madenleri olarak bilinen bu değerli taş yatakları Mısırlı firavunlar tarafından sömürülmüş ve tüketilmiş, daha sonra 19 yy'da tekrar keşfedilmiş.
Eski zaman Kızılderililerin kutsal kaynağı Vedasa göre zümrüt için şu kelimeler sarf edilir: "Zümrüt şans getirir ve iyiliği arttırır". Bu yüzden Kızılderililerin kaliteli zümrütler içeren maharajas ve maharanis hazinelerinin peşine düşülmedi.
Dünyanın bilinen en büyük zümrüdünün adı Moğol Zümrütüdür ve çıkarılması 1695'lere dayanmaktadır. 217.80 karat ağırlığında ve yaklaşık 10 cm büyüklüğündedir. Bir tarafında oyulmuş olarak dua yazıları diğer tarafında da çiçek figürleri ile süslenmiş. Efsanevi bu muhteşem zümrüt 28 Eylül 2001 tarihinde Londra'da bir açık arttırma müzayedesinde 2.2 milyon dolar değerinde teklif almıştır.
Zümrüt eski çağlardan beri yüksek itibara sahip olmuş bir doğal değerli taştır. Bu nedenle en değerli ve ünlü zümrütler müzelerde ve koleksiyonlarda sergilenmektedir. Örneğin New York^ta ki Doğal Tarih müzesinde İmparator Cihangir'in tamamı zümrütten yapılmış fincanı ile "Patricia" adındaki 632 karat büyüklüğündeki Kolombiya zümrüt kristali yan yana sergilenmektedir. İran Ulusal Hazinesine ait Bogota bankasında 220 ile 1796 karat arasında değişen 5 adet değerli zümrüt yer almaktadır bununla birlikte yine çok değerli zümrütleri içeren eski kraliçe Farah'ın taçı da burada yer almaktadır. Osmanlı padişahları ve sultanları da zümrüdün büyüsünden çok etkilenmişlerdir. İstanbul Topkapı Sarayı'nda sergilenen birçok mücevher hançer, kılıçlar zümrütlerle süslenmiştir. Eskiden Mısırda hamile kadınların düşük yapmaması için kullanılmıştır. Perulular ise zümrüdü yararlı gücünden olayı ulusal taş kabul ederler. Çeşitli kültürlerin 6 bin yıllık geleneksel inancına göre zümrüt; ölümsüzlüğün sembolüdür. Yararlı etkisini arttırmak için gümüş veya bakır ile birlikte, takım halinde kullanılması gerekir. Zümrüt taşının faydalarından bazıları şunlardır
Bağışıklı sistemini, sinir sistemini kalbi, ciğerleri ve böbreği kuvvetlendirir. Arkadaşlık, evlilik ve aile bağlarını güçlendirir. Başarı ve doyum duygularını belirginleştirir, yetersizlik duygusundan kurtarır ve yaşama karşı duyulan minnet duygusunu güçlendirir. Kişiye sevgi duygusu verir, yaşama sevincini arttırır. Beden, ruh ve zihin için tonik vazifesi görür. Kuvvetli bir duygusal dengeleyicidir. Bolluk, sevgi, iyilik, sakinlik, denge ve sabır unsurlarını içerir. Öğrenmeyi kolaylaştır, negatif enerjiyi atar. Hem kendimizi hem başkalarını koşulsuz sevmemizi sağlar. Anlayış ve algılama gücünü arttırır. Duygusal karışıklık ve tramvaları giderir. Kutsal anne ve kutsal kadın enerjilerini verir. Görme gücünü arttırır, göz hastalıklarından korur. Büyülere karşı koruyucu kabul edilmiştir. Sanat ve edebiyat için ilham verir. İçimizdeki saflığı korur. Hitabet gücünü arttırır. İş hayatında başarılı olmaya yardım eder. Korkulu durumlar karşısında cesaret verir. Yılan ısırıklarını tedavi eder. Açık kalplilik ve dürüstlüğü sağlar.