Hastalık Salgını Haberleri: Güncelleme
26 Haziran 2020
25 Haziran 2020'de Demokratik Kongo Cumhuriyeti Sağlık Bakanı Kuzey Kivu, Ituri ve Güney Kivu Eyaletlerinde Ebola Virüsü Hastalığı (EVH) salgınının sona erdiğini açıklamıştır. Dünya Sağlık Örgütü'nün tavsiyelerine uygun olarak, bu salgında EVH ile enfekte olmuş son kişinin testinin iki kez negatif çıkması ve hastaneden taburcu olmasının üstünden 42 günden fazla bir süre geçmesinin ardından duyuru yapılmıştır.
Salgın, Kuzey Kivu Eyaletindeki bir EVH vaka kümesinin araştırılması ve laboratuvarca doğrulanması sonrasında 1 Ağustos 2018'de duyurulmuştur. Daha ileri araştırmalar sonucu, Ituri ve Kuzey Kivu Eyaletlerinde Mayıs-Ağustos 2018'den itibaren belirti gösteren vakalar tespit edilmiştir. Daha sonra 2019'da salgın Güney Kivu Eyaletine yayılmış ve 17 Temmuz 2019'da DSÖ Genel Müdürü salgının Uluslararası Önemi Haiz Bir Halk Sağlığı Acil Durumu olduğunu ilan etmiştir. Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde, 1976'da görülen ilk salgından bu yana 11 salgın kaydedilmiştir. Kuzey Kivu, Ituri ve Güney Kivu Eyaletlerindeki 10. EVH salgını, ülkenin en uzun EVH salgınıdır ve 2014-2016 Batı Afrika'da görülen EVH salgınından sonra görülen dünyanın ikinci büyük salgınıdır.
Salgına verilen yanıt, sürveyans, temaslı takibi, laboratuvar hizmetleri, enfeksiyon önleme ve kontrol (IPC), klinik yönetim, toplum katılımı, güvenli ve temkinli defin işlemleri alanlarında ve komşu vilayetlerde yanıt koordinasyonu ve hazırlık faaliyetleri DSÖ ve ortaklarının desteğiyle Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülmüştür. Yerel liderlerin, toplulukların ve hayatta kalanların EVH hayatta kalan bakım programlarına ve topluma verilen mesajlara katılımı, salgının azaltılmasında merkezi bir rol oynamıştır. Etkilenen topluluklara güven tesis etmede karşılaşılan zorluklar, Ebola tedavi tesislerine başvurma konusundaki isteksizlik, etkilenen bölgelerde silahlı grupların varlığı nedeniyle yüksek düzeyde asayiş sorunları ve sağlık çalışanlarına yönelik bir dizi saldırı, salgını kontrol altına almayı zorlaştırmıştır.
Bu zorluklara rağmen, Nisan 2020'den bu yana yeni teyit edilmiş vakalar bildirilmemiştir ve ilk vakaların bildirilmesinden 23 ay sonra Kuzey Kivu, Ituri ve Güney Kivu Eyaletleri Ebola'dan ari ilan edilmiştir. Haziran 2020, salgın müdahale ve sürveyans faaliyetlerinin merkezi hükümet ve uluslararası ortaklardan İl Sağlık Müdürlüklerine devredilmesinin başlangıcını işaret etmektedir.
17 - 23 Haziran 2020 tarıhleri arasında, günde ortalama 2.970 uyarı bildirilmiş olup bunların % 99'dan fazlası 24 saat içinde araştırılmıştır. Bunlardan 428 uyarı, her gün şüpheli vaka olarak doğrulanmış olup bunların EVH olup olmadıklarını belirlemek için özel bakıma ve laboratuvar testlerine ihtiyaç duyulmuştur. Ortaya çıkan vakaları tespit etme kapasitesinin güçlendirilmesi ve il sağlık müdürlüklerinin ve Sağlık Bakanlığı'nın sürekli desteğiyle Nisan 2020'den bu yana günlük olarak belirli sayıda uyarı bildirilmiştir. Şüpheli vakaların testlerinin zamanında yapılması 8 laboratuvarca sağlanmıştır. 15 – 21 Haziran Mayıs 2020 tarihleri arasında, canlı, şüpheli vakalardan 2.665 kan örneği dahil olmak üzere 3.219 numune test edilmiş olup bunlara topluluk ölümlerinden alınan 323 swab ve yeniden test edilmiş hastalardan alınan 344 örnek dahildir. Genel olarak, laboratuvarlar tarafından test edilen örnek sayısı bir önceki haftaya kıyasla % 4 artmıştır.
1 Ağustos - 25 Haziran 2020 tarihleri arasında 3.317'si doğrulanmış ve 153'ü olası olmak üzere toplam 3.470 EVH vakası bildirilmiştir. Toplam doğrulanmış ve olası vakaların % 57'si (n = 1.974) kadın,% 29'u (n = 1.006) 18 yaşından küçük çocuklar ve % 5'i (n = 171) sağlık çalışanıdır. Kaydedilen 2287 ölüm (genel vaka ölüm oranı% 66) vakaların % 33'ü (1152/3470) Ebola tedavi merkezlerinin dışında gerçekleşmiş olup 1171 vaka ise EVD'yi yenmiştir. Salgın boyunca Kuzey Kivu, Ituri ve Güney Kivu Eyaletlerine 250.000'den fazla vaka kaydedilmiştir.
25 Haziran 2020'de Kongo Demokratik Cumhuriyeti, 90 günlük bir sürveyans süresine girmiştir. Ebola virüsünün insandan insana bulaşması Kuzey Kivu, Ituri ve Güney Kivu Eyaletlerinde sona ermiş ve salgının bittiği resmi olarak ilan edilmiş olmasına rağmen, yeniden ortaya çıkma riski hala vardır. Bu nedenle, yeni vakaları hızlı bir şekilde tespit etmek ve bunlara yanıt vermek ve EVH'den iyileşen insanlara sürekli destek ve bakımı önceliklendirmek için yanıt operasyonlarının sürdürülmesi kritik bir ihtiyaçtır.
Ebola virüsü hastalığı yenen bazı kişilerin vücut sıvılarında birkaç ay kalabilmekte ve nadir durumlarda bu salgında görüldüğü gibi ikincil bulaşmaya veya nüksetmeye neden olabilmektedir. Ek olarak, bölgedeki hayvan rezervuarlarında Ebola virüsü bulunmakta olduğundan zoonotik yayılma riski devam etmektedir. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde zaman zaman meydana gelebilecek durumlar göz önüne alındığında, yeni bir şüpheli vakayı hızla tespit etmek, izole etmek, vakanın testlerini yapmak ve vakayı tedavi etmek için sağlam bir sürveyans sistemine ve yanıt operasyonlarının sürdürülmesi esastır.
Şekil 1: 25 Haziran 2020 tarihi itibariyle hastalık başlangıcı haftası ve sağlık bölgesine göre doğrulanmış ve olası Ebola virüsü hastalığı vakalarıyla ilgili veriler
Halk Sağlığı Yanıtı
Bu EVD salgınına yanıt olarak, 1 Ağustos 2018 ile 25 Haziran 2020 tarihleri arasında aşağıdakiler gerçekleştirilmiştir:
- GeneXpert polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) kullanılarak haftada 4200 numuneyi test etmek için 11 saha laboratuvarı kurulmuştur. Genel olarak, 220.000'den fazla numunenin testleri yapılmıştır,
- 11 Ebola Tedavi Merkezi, Ebola hastalarına bakım sağlamak için kurulmuş ve 2198 doğrulanmış vakaya destekleyici bakım ve hayat kurtarıcı terapötikler sağlamıştır,
- Şüpheli vakaları korumak için 25 bağımsız ve merkezi transit merkezleri kurulmuştur,
- Bir Ebola aşısı için ruhsat alınmış olup Regeneron (REGN-EB3) ve mAb114 olmak üzere iki tedavinin oldukça etkili olduğu bulunmuştur. 305 841 kişi aşı için uygun olarak tanımlanmış olup bu kişilerin % 99'u (n = 303 905) aşılanmıştır.
- Kasım 2018'den bu yana, EVH mağdurları için özel bir klinik ve psikolojik bakım sağlamak ve vücut sıvılarının biyolojik takibini yapmak üzere bir ulusal bakım programı oluşturulmuştur. Her ay, EVH'den iyileşen kişilerin % 90'ından fazlası aylık takibe katılmakta olup bu da programın iyi bulunduğunu ve yararlı olduğunu göstermektedir
- 29.000'den fazla ölüm uyarısı, 26.000'den fazla güvenli ve temkinli defin işleminin gerçekleştirilmesiyle snuçlandırılmıştır (salgın boyunca % 88 başarı),
- 3000'den fazla sağlık kuruluşuna IPC destekleyici gözetim ve mentorluk sağlanmıştır,
- 2100'den fazla sağlık çalışanı IPC konusunda eğitilmiştir; 750 uluslararası taşımacılıkla 1000 metrik tondan fazla malzeme teslim edilmiştir ve
- Sınırlarda veya diğer kontrol noktalarında Ebola semptomları için 180 milyondan fazla tarama gerçekleştirilmiştir.
Sağlık Bakanlığı, DSÖ ve ortaklarının halk sağlığı yanıtı eylemleri hakkında daha fazla bilgi için, lütfen DSÖ Afrika Bölge Ofisi tarafından yayınlanan en son durum raporlarına bakınız:
Ebola durum raporları: Demokratik Kongo Cumhuriyeti
DSÖ Risk Değerlendirmesi: Kuzey Kivu, Ituri ve Güney Kivu Eyaletleri
Son DSÖ değerlendirmesi sonucunda, 13 Mayıs 2020'de doğrulanan son vakanın negatif çıkan iki ardışık testinden sonra 42 günden fazla (iki inkübasyon süresi) bir sürenin geçtiği göz önünde bulundurularak mevcut EVH salgınının sona erdiği sonucuna varılmıştır. DSÖ 26 Haziran 2020'de, bu olayın riskini ulusal ve bölgesel düzeylerde orta, küresel düzeyde ise düşük olarak değerlendirmiştir.
Sağlık Bakanlığı tarafından kabul edilen Konsolidasyon ve İstikrar Stratejik Planı kapsamında, gelişmiş gözetim, Ebolayı yenenlere yönelik bakım için uzun vadeli bir program ve artan ihtiyatlılığı korumak ve yerel sağlık sistemlerinin güçlendirilmesine ve direncine katkıda bulunmak için salgın bildiriminin sona ermesinin ardından diğer müdahale mekanizmaları işler haldedir.
EVH'nin Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki bir hayvan rezervuarında devam edeceği düşünülürse, yeni bir zoonotik yayılma olayı meydana gelebilir. Ayrıca, bir EVH kümesi, hayatta kalanların vücut sıvılarına maruz kalınması olabilir, ancak bunun olasılığı zamanla azalacaktır.
DSÖ erişim ve güvenlikte, toplumun yetkililere olan güveni, kırılgan sağlık sistemleri, koronavirüs 2019 (COVID-19), kolera, kızamık devam eden zorluklar ve Equateur Eyaletinde yakın zamanda bildirilen EVH salgınının ortaya çıkmasıyla birleştiğinde, ülkenin Kuzey Kivu, Ituri ve Güney Kivu Eyaletlerindeki EVH vakalarının yeniden ortaya çıkmasını hızlı bir şekilde tespit etme ve buna tepki verme yeteneğini riske atmaktadır.
26 Haziran 2020'de toplanan Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) Acil Durum Komitesi'nin tavsiyelerine göre, DSÖ Genel Müdürü, Kuzey Kivu, Ituri ve Güney Kivu Eyaletlerindeki EVH salgınının artık Uluslararası Önemi Haiz Bir Halk Sağlığı Acil Durumu oluşturmadığını açıklamıştır. Ayrıntılı bilgi için, lütfen Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde Ebola virüsü hastalığı için Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) Acil Durum Komitesi toplantısına ilişkin 26 Haziran 2020 tarihli Açıklama'ya bakınız.
DSÖ Tavsiyesi
DSÖ, insanlar arasında EVH bulaşmasını azaltmanın etkili bir yolu olarak aşağıdaki risk azaltma önlemlerini önermektedir:
- Enfekte meyve yarasaları ya da insan olmayan primatlar ile temas yoluyla yaban hayatından insana bulaşma riskini ve çiğ et tüketimini azaltmak. Hayvanlarla ilgilenirken eldiven ve diğer uygun koruyucu giysilerle kullanılmalıdır. Hayvansal ürünler (kan ve et) tüketilmeden önce iyice pişirilmelidir.
- EVH semptomları olan kişilerle, özellikle vücut sıvılarıyla doğrudan veya yakın temas yoluyla hastalığın insandan insana bulaşma riskini azaltmak. Hastalarla ilgilenirken eldiven ve uygun kişisel koruyucu ekipman giyilmelidir. Bir hastanede hastaları ziyaret ettikten sonra ve evde hastalarla ilgilendikten sonra düzenli olarak ellerin yıkanması gerekir.
- Sağlık kuruluşlarında enfeksiyon önleme ve kontrol uygulamalarının güçlendirilmesi: bir sağlık kuruluşunda bakım gören tüm hastalara enfeksiyon durumlarına bakılmaksızın standart önlemler uygulanmalıdır. Geleneksel şifacılar için özel bir odaklanma gerekmektedir.
- DSÖ Ebola Virüsü Hastalığı Yanıtıyla ilgili olarak devam eden araştırma ve değerlendirmenin ileri analizlerine dayanarak olası cinsel bulaşma riskini azaltmak için, DSÖ, EVH'den kurtulan erkeklerin hastalık semptomlarının başlangıcından Ebola virüsü için yapılan sperm testleri sonucu iki kez negatif çıkana kadar 12 ay boyunca güvenli seks ve hijyen uygulamalarını önermektedir. Vücut sıvılarıyla temastan kaçınılması ve sabun ve su ile yıkanması tavsiye edilir. DSÖ, Ebola virüsü için yapılan kan testleri sonucu negatif çıkan iyileşmiş kadın ve ya erkek hastaların izole edilmesini tavsiye etmemektedir.
- Sağlık çalışanlarının enfeksiyon önleme ve kontrol önlemleri, EVD olduğundan şüphelenilen vakaların erken tespiti, izolasyonu ve tedavisi ile ilgili eğitimleri ve tazeleme eğitimlerine devam edilmesi.
Dünya Sağlık Örgütü, hali hazırda mevcut bilgilere dayanarak, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ne seyahat ve ticaretle ilgili olarak herhangi bir kısıtlama getirilmesini tavsiye etmemektedir. Konu hakkında ayrıntılı bilgileri ‘Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki Ebola Virüsü Hastalığı salgınına ilişkin DSÖ'nün uluslararası trafiğe yönelik önerilerinde’ bulabilirsiniz:
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki bağlantılara bakınız: