Eğer bir müzede yahut galeride gezinirken birdenbire üzerinize bir yorgunluk çöktüğünü hissediyorsanız, yalnız değilsiniz. Müze yorgunluğu olarak isimlendirilen durumu yaşıyor olabilirsiniz.
Bu durum, 1916 yılında Benjamin Ives Gilman (en çok Boston Hoş Sanatlar Müzesi Sekreterliğini yapmasıyla bilinir) tarafından kamuoyuna tanıtılmıştı. Bir müzede gezinen birinin, ziyaret ilerledikçe stantlara olan ilgisini kaybetmesi ve bazen mutlak tükenme duygusu hissetmesi ile tanımlanıyor.
Gillman, bu yorgunluğa neden olan şeyin stantların sunuluş biçimi olduğunu öne sürüyor. Daha sonraki yıllarda stant sayısının artmasıyla ziyaretçi ilgisinin azaldığı keşfedildi.
1985 yılında müzeye girişin birinci 30 dakikasında ziyaretçilerin ağır ilgi gösterdiği, akabinde ilgide keskin bir düşüş yaşandığı tespit edildi. Ayrıyeten bu durum yalnızca müze ziyaretçilerinde değil, hayvanat bahçeleri ziyaretçilerinde de görülebiliyor.
Uzmanlar, bu yorgunluğa sebep olabilecek nedenleri şu halde listeliyor:
- Fiziksel ve zihinsel yorgunluk: Bir gününü tahsil konutunda geçirmeyi seven herkes, stantlar ortasında yürürken günlük adım sayısına ulaşmanın çok kolay olduğunu bilir. Bu durum, makûs yerleştirilmiş etiketler yahut stantlar nedeniyle daha da kötüleşiyor. Kişinin uzun müddetler boyunca son derece dikkatli olması gerektiğinde zihinsel yorgunluk ortaya çıkar.
- Monoton stantlar: Şayet stant çok monotonsa, yani yan yana sergilenen emsal objeler varsa, bu durum yorgunluğa sebep olabilir.
- Dikkat kapasitesi: Bir kümedeki beşerlerle konuşmak, yanıp sönen ışıklar ve yüksek sesler üzere dikkat dağıtıcı şeyler insanların dikkatinin azalmasına neden olabilir.
Bu etkenlerin birden fazla, müzeye ve müzenin yorgunluğu önlemek için optimize edilip edilmediğine bağlı. Bu yüzden müze çalışanları sık sık ziyaretçilerin yorgunluğunu sınırlamaya yönelik yollar buluyor. Örneğin 1975’teki Boston Hoş Sanatlar Müzesi’nin “Lütfen oturun” teşebbüsü, bu denemelere bir örnek verilebilir. Bu, kat planına banklar ekleyen ve insanların gerektiğinde mola vermelerine imkan tanıyan akıllı bir tasarımdı.
Müze kafeleri ve mağazaları da fizikî yorgunlukla uğraşa yardımcı olabilecek, insanlara yorgun ayaklarını ve gözlerini dinlendirme imkanı sunan özellikler olarak gösteriliyor.