

199- باب سُنّة الظهر
ÖĞLE NAMAZININ
SÜNNETİ
Hadisler
1115- عَنِ ابنِ عُمَرَ ،
رَضيَ اللَّه عنْهُما ، قالَ :
صلَّيْتُ مَع رسولِ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم ركْعَتَيْنِ
قَبْل الظُّهْرِ ، ورَكْعَتيْنِ بعدَهَا .
متفقٌ عليه .
1115.
İbni Ömer radıyallâhu anhümâ şöyle dedi:
Resûlullah
sallallahu aleyhi ve sellem ile beraber öğle namazının farzından
önce iki, farzından sonra da iki rek`at namaz kıldım.
Buhârî, Teheccüd 29,
34; Müslim, Müsâfirîn 104. Ayrıca bk. Tirmizî, Salât 189, 199, 205;
Nesâî, Kıyâmül-leyl 66; İbni Mâce, İkâmet 100
1120. hadisle
birlikte açıklanacaktır.
1116- وعَنْ عائِشَة رَضِيَ
اللَّه عنْهَا ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم كان لا
يدعُ أَرْبعاً قَبْلَ الظُّهْرِ ، رواه البخاريُّ .
1116.
Âişe radıyallâhu anhâdan rivayet edildiğine göre Peygamber
aleyhisselâm öğle namazının farzından önce dört rek`at namaz kılmayı
hiç ihmal etmezdi.
Buhârî, Teheccüd 34.
Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Tatavvu 1; Nesâî, Kıyâmül-leyl 56
1120. hadisle
birlikte açıklanacaktır.
1117- وَعَنها قالتْ :
كانَ النبيُّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يُصَليِّ في بَيْتي قَبْلَ
الظُّهْر أَرْبَعاً ، ثم يخْرُجُ فَيُصليِّ بِالنَّاسِ ، ثُمَّ يدخُلُ
فَيُصَليِّ رَكْعَتَينْ ، وَكانَ يُصليِّ بِالنَّاسِ المَغْرِب ، ثُمَّ
يَدْخُلُ بيتي فَيُصليِّ رَكْعَتْينِ ، وَيُصَليِّ بِالنَّاسِ العِشاءَ ،
وَيدْخُلُ بَيْتي فَيُصليِّ ركْعَتَيْنِ .
رواه مسلم .
1117.
Yine Âişe radıyallahu anhâ şöyle dedi:
Peygamber
aleyhisselâm öğle namazının farzından önce benim evimde dört rek`at
namaz kılar, sonra mescide çıkıp halka öğle namazının farzını
kıldırırdı. Daha sonra eve gelerek iki rek`at namaz kılardı. Cemaate
akşam namazını kıldırdıktan sonra evime gelerek iki rek`at sünnet
kılardı. Yatsı namazının farzını kıldırdıktan sonra yine evime gelerek
iki rek`at sünnet kılardı.
Müslim, Müsâfirîn
105. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Tatavvu 1
1120. hadisle
birlikte açıklanacaktır.
1118- وعن أُمِّ حَبِيبَةَ
رَضِيَ اللَّه عنها قَالَتْ : قال رسولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ
وسَلَّم :
«منْ حَافظَ عَلى أَرْبَعِ ركعَاتٍ قَبْلَ الظُّهْرِ ، وَأَرْبعٍ بَعْدَهَا
، حَرَّمهُ اللَّه على النَّارَ »
.
رواه أبو داود ، والترمذي
وقال : حديثٌ حسنٌ صحيحٌ .
1118.
Ümmü Habîbe radıyallahu anhâdan rivayet edildiğine göre
Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
Bir kimse öğle
namazının farzından önce dört, farzından sonra da dört rek`at sünneti
devamlı olarak kılarsa, Allah Teâlâ onu cehenneme haram kılar.
Ebû Dâvûd, Tatavvu 7;
Tirmizî, Salât 200. Ayrıca bk. Nesâî, Kıyâmül-leyl 67; İbni Mâce,
İkâmet 108.
1120. hadisle
birlikte açıklanacaktır.
1119- وعَنْ عبدِ اللَّهِ بن
السائب رضِيَ اللَّه عَنْهُ أَنَّ رسولَ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ
وسَلَّم كانَ يُصَلِّي أَرْبعاً بعْدَ أَن تَزول الشَّمْسُ قَبْلَ
الظُّهْرِ ، وقَالَ :
« إِنَّهَا سَاعَةٌ تُفْتَحُ فِيهَا أَبوابُ السَّمَاءِ ، فأُحِبُّ أَن
يَصعَدَ لي فيها عمَلٌ صَالِحٌ »
رواه الترمذي وقالَ : حديثٌ حسنٌ .
1119.
Abdullah İbnis-Sâib radıyallahu anhden rivayet edildiğine göre
Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem zeval vaktinden sonra ve
öğle namazının farzından önce dört rek`at sünnet kılar ve şöyle
buyururdu:
Bu vakit, gök
kapılarının açıldığı bir zamandır. O saatte iyi bir amelimin Allahın
huzuruna çıkmasını isterim.
Tirmizî, Vitir 16.
Ayrıca bk. İbni Mâce, İkâmet 105
Abdullah
İbnis-Sâib
Küçük yaşta
Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellemi gören bahtiyarlardan
biridir. Babası Sâib, Efendimizin Câhiliye devrinde ticaretle uğraştığı
sıralarda ortağıydı. Abdullah İbnis-Sâib Übey İbni Ka`b ile Hz.
Ömerden Kurân-ı Kerîm kıraati öğrendi. Kendisinden de bu ilmi Mücâhid
ile kıraat imamlarından İbni Kesîr öğrendi. Hz. Peygamberden yedi hadis
rivayet etmiş olan Abdullah İbnis-Sâib, hicrî 70 tarihinde vefat etti.
Alllah ondan razı
olsun.
1120. hadisle
birlikte açıklanacaktır.
1120- وعَنْ عَائِشَةَ
رَضِيَ اللَّه عنْهَا ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم
كانَ إِذا لَمْ يُصَلِّ أَرْبعاً قبْلَ الظهْرِ، صَلاَّهُنَّ بعْدَها .
رَوَاهُ الترمذيُّ وَقَالَ : حديثٌ حسنٌ .
1120.
Âişe radıyallahu anhâdan rivayet edildiğine göre Peygamber
sallallahu aleyhi ve sellem öğle namazının farzından önce dört
rek`at sünnet kılamadığı zaman, onu farzdan sonra kılardı.
Tirmizî, Salât 200.
Ayrıca bk. İbni Mâce, İkâmet 106.
Açıklamalar
Öncelikle öğle
vaktinin değerini belirten 1119 numaralı hadise bakalım. Bu hadiste
Efendimiz, öğle vaktinin, müslümanların yaptığı güzel amellerin, iyi
işlerin Allahın yüce huzuruna yükselip ona sunulduğu bir zaman olduğunu
ve bu maksatla öğleyin gök kapılarının açıldığını belirtmekte,
böyle değerli bir zamanda iyi bir amelinin Allahın huzuruna
çıkmasını istediğini söylemektedir. Şu halde müslümanlar böyle bir
fırsatı kaçırmamalı; öğle vakti girince, öğle namazını, aşağıda
anlatılacağı şekilde sünnetleriyle birlikte zamanında kılmaya
çalışmalıdır.
Öğle namazının
sünnetlerine dair yukarıdaki altı hadisin hepsi de, Peygamber
Efendimizin bu namazları hiç aksatmadan kıldığını göstermektedir.
Önce öğle namazının
ilk sünnetine dair hadislere bakalım. Yukarıdaki hadislerden İbni Ömer
tarafından rivayet edilen 1115 numaralı hadiste Peygamber
aleyhisselâmın öğle namazının ilk sünnetini iki rek`at olarak
kıldığı belirtilmekte, diğerlerinde ise bu namazı dört rek`at olarak
kıldığı ifade edilmektedir. Öğle namazının ilk sünnetini Efendimizin
iki rek`at kıldığı, başka kaynaklarda Hz. Âişe ve Hz. Ali tarafından da
rivayet edilmektedir (Tirmizî, Salât 205).
Öğle namazının ilk
sünnetinin rek`atları hakkında başka yorumlar da yapılmıştır. Bu
yorumlardan birine göre, Allahın Resûlü bu namazı evinde kıldığı zaman
dört rek`at, mescidde kıldığı zaman da iki rek`at olarak kılmıştır.
Diğer bir yorum da şöyledir: Hz. Peygamber, dört rek`atlı bu namazın iki
rek`atını evinde, geri kalan iki rek`atını de mescidde kılmış, fakat
İbni Ömer gibi onun mescidde iki rek`at sünnet kıldığını görenler, öğle
namazının ilk sünnetinin iki rek`at olduğunu zannetmişlerdir. Hz. Âişe
ise durumu herkesten daha iyi bildiği için öğle namazının ilk sünnetinin
dört rek`at olduğunu kesin ifadelerle belirtmiştir. Ashâb-ı kirâmın
büyük çoğunluğunun bu namazı hep dört rek`at kılması, öğle namazının ilk
sünnetinin dört rek`at olduğunu göstermektedir.
Hz. Âişenin 1120
numaralı hadiste belirttiğine göre Peygamber Efendimiz öğle namazının
dört rek`at ilk sünnetini kılamadığı zaman, onu mutlaka kılmak ister ve
öğlenin farzından sonra kılardı. Sünen-i İbni Mâcedeki daha tafsilatlı
rivayete göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bu namazı
öğlenin iki rek`at son sünnetinden sonra kılardı (İkâmet 106).
Öğle namazının
farzından sonra kılınan son sünnete gelince: 1115 numaralı hadiste İbni
Ömer, 1117 numaralı hadiste de Hz. Âişe, Peygamber Efendimizin bu
sünneti iki rek`at kıldığını belirtmişlerdir. Bunu Hz. Ali de
söylemiştir (Tirmizî, Salât 198).
Ümmü Habîbe vâlidemiz
tarafından rivayet edilen 1118 numaralı hadis ise bir başka uygulamadan
bahsetmektedir. Buna göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem,
Kim öğle namazının farzından önce dört, farzından sonra da dört
rek`at sünneti devamlı olarak kılarsa, Allah Teâlâ o kimseyi cehenneme
haram kılar buyurmuştur. Ümmü Habîbe radıyallâhu anhâ, bu
hadisi Resûlullah Efendimizden duyduğu günden itibaren hep onun tavsiye
ettiği gibi kıldığını söylemiştir (Nesâî, Kıyâmül-leyl 67).
Burada şunu da
belirtelim: Allah Teâlânın bir kimseyi cehenneme haram kılması, onu
kâfirler gibi ebediyen cehennemde bırakmaması anlamına gelir. Bir
kimsenin ebediyen cehennemde kalmaması ise, rûhunu müslüman olarak
teslim etmesine bağlıdır. Öğle namazının farzından önce dört, farzından
sonra da dört rek`at sünneti devamlı kılanlara, dolaylı olarak böyle bir
müjde de verilmektedir.
Öğle namazının son
sünneti hakkındaki bu farklı rivayetler birbiriyle kesinlikle
çelişmemekte, aksine Resûlullah Efendimiz öğle namazının son sünneti
hakkında bize iki farklı örnek göstermekte ve âdetâ şöyle demektedir:
Öğlenin son sünnetini iki rek`at olarak kılarsanız, yeterlidir; böylece
benim sünnetimi yerine getirmiş olursunuz; ama dört rek`at olarak
kılarsanız, bu da benim sünnetimdir; o takdirde daha çok sevap
kazanırsınız; durumunuza uygun olanı siz tercih edin!
Hadislerden
Öğrendiklerimiz
1. Peygamber
Efendimiz öğle namazının sünnetlerini hiç terketmezdi. Hatta öğlenin
dört rek`at ilk sünnetini zamanında kılamazsa, bunu farzdan sonra
kılardı. Namazlardan önce ve sonra kıldığı sünnetleri çoğu zaman evinde
kılardı.
2. Öğlenin farzından
önce ve sonra dörder rek`at sünnet kılanları Allah Teâlânın cehenneme
haram kılacağını söyler, böylece o kimselerin mümin olarak öleceklerine
işaret ederdi.
3. Öğle vaktinde, dua
ve ibadetlerin kabul edilmesi için semâ kapılarının açıldığını belirtir;
o vakitte yaptığı bir ibadetin Cenâb-ı Hakka arzedilmesini isterdi.