YAZARIN DİĞER YAZILARI
Rusya'da gömülen ABD askerlerinin cenazeleri, Washington uzun bir süre Moskova yönetimini tanımadığı için müzakere konusu edilmez. Yıllar sonra bulunan ve kimliği tespit edilen kimi askerlerin cenazeleri teslim edilir. Bu seferin ardından ABD'nin elinde kalansa Michigan'da yaptırılan bir Kutup Ayısı anıtı...
Kongo'nun Belçika'dan kazandığı bağımsızlığın ardından ülkenin ilk başbakanı olarak seçilen Patrice Lumumba: Tarih bir gün sözünü söyleyecek. Brüksel, Paris, Washington veya Birleşmiş Milletler'in öğrettiği tarih değil; bizim sömürgecilik ve kukla hükümdarlarından kurtulmuş, özgürleşmiş ülkelerimizde öğretilecek tarih...
Sovyetler Birliği kurulduğu andan itibaren uzayda hep kendisini 'çeken' bir şeyler buldu. Hatta daha da geriye gidecek olursak dönemin önemli Bolşevik kadrolarından Aleksandr Bogdanov'un daha 1908'de yazdığı 'Kızıl Yıldız' romanını buna örnek gösterebiliriz. Öyle ki Bogdanov'un 'Kızıl Gezegen' Mars'a giden devrimcisini konu alan romanı meşhur 'kızıl yıldız' sembolünü de yarattı...
Tahran'da hatta İran'da komünist düşüncenin güçlü olduğunu iddia edemeyiz. Ancak işin ilginç tarafı tarihte İslam Devrimi'nin sola karşı saldırısı binlerce infazla sonuçlansa da ve ülkede 'kızıl şeytan'ın etkisi unutulacak kadar geride kalmış görünse de eşitsizliğin kokusunu soluyanlar bir şekilde çözümü Marksist düşüncede bulabiliyor!
Auschwitz toplama kampının kapılarını açan kalpaklı Kızıl Ordu askerlerinin boynuna sarılan tutsakların fotoğraflarına göz gezdirmek, gerçeği görmeye yardımcı olabilir. Şöyle diyor kampa ilk girenlerden kumandan Vasili Gromadski: “Kapıda bir kilit vardı. Burasının ana giriş olup olmadığını bilmiyordum. Bir adamıma kilidi kırması emrini verdim. İçeride kimse görülmüyordu. Bir 200 metre daha yürüdük ve çizgili gömleklerle yaklaşık 300 tutsağın bize doğru koştuğunu gördük."
Eugen Leviné, önce Rusya'da sonra Almanya'da devrimcilik yapmış bir komünist, Alman Devrimi'nin başarısızlığından sonra kısa ömürlü Bavyara Sovyet Cumhuriyeti'nin başına geçmiş bir Yahudi ve tutkulu bir aşık. Ama Leviné, tüm bunlardan belki daha önemlisi, kaybedilen bir devrimin ertesinde dahi umudu büyütebilen bir devrimci.
Nikaragualıların 'La Chinita', yani 'Küçük Çinli' olarak andığı Arlen Siu, ülkedeki devrimin sembol isimlerinden. Yirmi yıllık yaşamında hem marksist-feminist düşünceyi hem sanatı hem de devrimciliği sığdıran Siu'nun ismi ülkede Ulusal Sandinist Kurtuluş Cephesi'nin (FSLN) kimi lider kadrolarından dahi daha çok işitiliyor.
Siyahların ABD'deki ırkçılıkla mücadele tarihine, daha yakın dönemlerdeki kimi figürler sayesinde aşinayız. Fakat bilineni biraz eşelediğimiz zaman Ekim Devrimi ve ardından Sovyetler Birliği'yle olan doğrudan ya da dolaylı ilişkilerle karşılaşıyoruz.
Her ne kadar ayırmak kolay olmasa da biz Karl Liebknecht ile hatta onun da bir sözü üzerinden savaş yıllarına gidelim: “Esas düşman kendi ülkemizdedir!” Kimdir bu düşman? Neden 'esas'tır?
Gerçekten bir casusun hayatını anlamak pek de kolay değil. Diğer taraftan casusluk başarılarına ve yeteneğine şahit olduğumuza şüphe yok. Eşi, klasik müzik dinlerken ellerini bir orkestra şefi gibi kullanan Philby'nin en sevdiği şarkının Frank Sinatra'nın 'My Way', yani 'Benim Yolum' olduğunu söylüyor: Bütün yollarda seyahat ettim / Ve bundan çok ama çok önemlisi kendi yolumu tuttum...
Yunanların ünlü bestecisi Manos Hacıdakis'in ünlü şarkısı bize 'dünyayı değiştiremeyecek bir Kemal'i anlatıyordu. Manolis Rasoulis ise yıllar sonra farklı bir 'Kemal'i şarkılaştırdı... İki usta bestecinin hangisi haklı çıkacak?
Geride bıraktığımız yüzyılda 'sabotaj' özellikle paylaşım savaşlarıyla birlikte çıkış noktasını aşan bir anlam kazandı. Günümüzdeyse 'makine-kırıcılık,' otomasyon ve yapay zekayla iliştirilerek yeniden farklı bir 'işsizlik korkusuyla' gündeme geliyor.
Engels bildiğimiz 19. yüzyıl düşünürlerine her anlamda 'taş çıkartacak' derecede sıradışı bir isim, buna şüphe yok. İlgilendiği alanlarla da bizi şaşırtabiliyor. Aklımıza yalnız bilimsel anlamdaki çok yönlülüğü gelmesin; örneğin gençlik yıllarında yaptığı besteleri ve katıldığı koroları buna örnek gösterebiliriz. Fakat bugün onun pek bilmediğimiz farklı bir yönüne odaklanacağız: Karikatür yeteneğine!
Biz yeni duysak da aslında Vox 2013 yılında kuruldu. İdeolojik olarak diğer Avrupa ülkelerinden bildiğimiz faşist partilerle pek çok anlamda benzeşiyor. Ama İspanya'nın tarihsel özellikleri içinde faşizmin yükselişinde anti komünizmin daha etkili olduğunu belirtmeliyiz.
Sovyetler Birliği'nden kahramanlık nişanı aldı, Birinci Paylaşım Savaşı gazisi olarak Almanlar onu Demir Haç ile onurlandırdı. Tokyo'daki Nazi başkonsolosların sağ kolu oldu ama Sovyetler'e yapılacak Alman saldırısını da Moskova'ya haber verdi... İşte, Sovyet casusu Richard Sorge'nin hayat hikâyesi...
Cerjinski kolay sevilen ya da takdir edilen biri olarak tarihe geçmedi. Kimsenin üstlenemeyeceği görevleri üstlendi ve bununla birlikte istemeden de olsa 'şeytanlığın' yükünü de omuzlarına aldı. Ama onu ezen, kendisine yakıştırılan bu yük olmadı, kendi aldığı ağır sorumluluklar ve azmi oldu.
Afrika'da yüzlerce yıllık vahşi sömürünün acı mirasını, bağımsızlık bayrakları da örtemedi. Derin yaraların, çok farklı koşulların hüküm sürdüğü kıtada Marksist düşünce ulusal bağımsızlık ve kalkınma için bir alternatif olarak görülmüş. Önemli anti-emperyalist kazanımlar da elde edilmiş. Ancak elbette bunlar, 'uygulayıcıların' eksiksiz, hatta 'başarılı' olduğu anlamına gelmiyor...
Bir kaynağa göre Troçki, “Eğer yargılanma yapılmış olsaydı elbette Çar'ın ailesi idam edilmezdi. Çar ailesi monarşinin eksenini oluşturan, soydan gelme hükümdarlık ilkesinin kurbanı oldu” yorumunu yapıyor. Bolşeviklere dair yapılan en sığ, en karikatürize yorumları bir an için doğru kabul edelim: Eğer sadece bir 'intikam' dertleri olsaydı, ailesini gözetim altında tutmaya devam ederek Nikolay'ı daha itibarsızlaştırıcı bir biçimde infaz etmeleri kendileri için daha mantıklı olmaz mıydı?
Marx ve Engels, “Kurtuluş zihinsel değil, tarihsel bir iştir” diyor Alman İdeolojisi'nde. Sovyetler'de Müslüman kadınlar nihai kurtuluşa erişemedi belki. Ancak geçmişe oranla çok önemli yol alındı. Bolşevikler Orta Asya'daki yapıyı değiştirmede 'potansiyeli' Müslüman kadınlarda gördü. Fakat bu potansiyeli gerçeğe çeviren yine Müslüman kadınlar oldu.
Pullar sayesinde bir ülkenin kendi içinde tarih boyu yaşadığı pek çok olaya tanıklık edebilirsiniz, kültürlerini tanıyıp onları gururlandıran konuları, önem verdikleri değerleri öğrenebilirsiniz. Kısacası size bir ülke hakkında doğrudan yanıtlar vermese de önemli ipuçları verir ve geriye sadece bu 'kodları' çözmek kalır!