Büyük Yunanlı bilgin Arşimet’in bulmuş olduğu ve kendi adı ile anılan prensibi ve Arşimet burgusu hakkında bilgi.
Arşimet Prensibi : Herhangi bir sıvı ve ya bir gaz içinde bulunan bir cisim yer çekimi kuvvetinin ters yönünde yani, aşağıdan yukarıya doğru bir itilme kuvvetine maruz kalır. Arşimet bunu şu şekilde izah etmiştir: Sıvı veya gaz içine batırılan katı bir cisim batan kısmının hacmi kadar sıvı ve ya gaz ağırlığına eşit bir kuvvetle yukarı doğru itilir. Buna göre, örneğin suya batırılmış olan bir cismin ağırlığı azalmış gibi görünür. Aslında bu yukarı iten kuvvetin yer çekimiyle ters yönde oluşundadır. Arşimet’in bu özellikten faydalanarak cisimlerin hacimlerini hesapladığı bilinmektedir. Suda ve ya herhangi bir sıvıda yüzmekte olan bir cismin ağırlığı o cismin suya dalmış olan kısmı ile içine batırılan ortanın özgül ağırlığı çarpımına eşittir. Gazlarda özgül ağırlık küçük olduğu için gaz içinde bulunan bir cismi yukarı doğru iten kuvvet daha küçüktür.
Arşimet Burgusu : Aşağıdan yukarıya su çıkarmaya yarayan bir aygıttır. Arşimet’in bu aygıtı bir Mısır gezisinde öğrenmiş olması ihtimali vardır. Bu aygıt eski zamanlarda Nil vadisini sulamada ve gemilere dolan suları küpeştenin üzerinden boşaltmada kullanılırdı.
Arşimet burgusu bir silindir üzerinde burgulu yani yılankavi bir tarzda dönen bir borudan meydana gelmiştir. Alt ucu suya batacak şekilde eğik tutulur. Üst tarafta elle çevrilen ve aygıtı döndürmeye yarayan bir kol vardır. Bu kol çevrilince burgu dönmeye başlar, içindeki su dönmenin verdiği hızla burgunun içinde yükselir, sonra yukarıdaki delikten dışarıya çıkar.