Paris Evrensel Fuarı çok başarılı bir şekilde devam ederken, Avrupa'daki denge yıkılmak üzereydi. Ama yine de, Avrupa gibi köklü bir uygarlığın, üstünlüğünü birkaç yıl gibi kısa bir sürede kaybedebileceği kimsenin aklına gelmezdi. Sekiz milyondan fazla can kaybı verilen savaş başlamadan önce, Eski Kıta'nın kendine özgü bir konumu, tartışmasız bir üstünlüğü vardı. Avrupa, kültürel bir güç olarak edebiyat ve sanatı tekeline almıştı.
Ekonomik bir güç olarak da yükselişini, sanayi alanındaki sürekli gelişmesine borçluydu. Eski Kıta toplumlarının, hiç de eşit olmayan bir biçimde yararlandığı teknolojik değişimler, kendi üstün yeteneklerinin sonucuydu: elektrik, otomobil, telefon, telgraf yavaş yavaş günlük hayata girmişti. Artan ABD rekabetine rağmen Avrupa, dünyadaki sanayi üretiminde ilk sırayı korumaktaydı: örneğin çelik ü-retiminin yüzde 62'sini kendi fabrikalarından sağlıyordu. Dünyadaki ticarî ilişkilerde payı (yüzde 61) ve ticaret filosunun tonajı (yüzde 85), benzersiz gücünün göstergeleriydi. Malî gücü dünya çapında hâkimiyet kurmasını sağlamıştı. Sermaye ihracatında ilk sırada İngiltere yer alıyor, onu Fransa ve Almanya takip ediyordu. Avrupa'nın yükselişi kıta sınırları dışına taşmıştı; Afrika ve Asya'nın nabzı, Paris, Londra veya Berlin'de atıyordu. Son on yılda uluslararası bunalımların artmasına rağmen, politik açıdan istikrarlı bir dönem yaşanmaktaydı. Uzaktan farklı görünse de barış, büyük güçlerin yönlendirdiği geleneksel bir diplomasinin ürünüydü; bu arada, büyük güçler arasındaki çekişmeler de basit çıkar çatışmalarını aşan boyutlara varmıştı. Ekonomik yayılmacılıktan doğan emperyalist rekabet, 1907'de başlayan kutuplaşmanın İtilaf Devletleri ve İttifak Devletleri keskinleşmesine neden oldu. Avrupalı güçlerin silahlanmaya yönelmesi, askerî bütçelerinin ve asker sayılarının artması, tasasız "çılgın yıllar" döneminin barış hayallerine ters düşüyordu.