İnce Bağırsak
Sindirim sistemi içerisinde ince bağırsak görevi önemli bir yer tutan organdır. Sindirim sisteminde mideden sonra, kalın bağırsaktan önce gelen organdır. İnce bağırsak, mideden sonra başlar ve 5-6 metre uzunluğundadır. Çapı ise 3-4 santimetredir.
İnce bağırsağın besinlerin sindirimini, emilimini sağlamak ve emilemeyen besinlerin kalın bağırsağa geçişini sağlamak gibi görevleri vardır.
İnce Bağırsak Yapısı
İnce bağırsak 5 tabakadır. Bu tabakalar dıştan içe doğru;
- Seroza: Bağırsağın dış yüzeyini sarar. İnce bağırsağın bu tabakasında bağırsağa ait damar ve sinirlerin olduğu mezenter olarak adlandırılan yapı vardır. Mezenter, ince bağırsağın karın duvarına bağlanmasını sağlar. Bu yapı olmazsa; bağırsaklar düğümlenir.
- Subseroza: Seroz tabaka ile müskuler tabaka arasında bulunur. Bu iki tabakayı birbirine bağlar.
- Müskuler Tabaka: Çizgisiz kaslardan meydana gelmiştir. Bu kaslar ince bağırsağın peristaltik hareketler yapmasını sağlar. bu hareket sayesinde besinler aşağı doğru ilerler.
- Submukoza: Hareketli bağ dokusu tabakasıdır.
- Mukoza: En içteki tabakadır. Villus denilen yapıları taşır. Bu yapılar yaklaşık bir milimetre karede 40 adet bulunur. Sindirilen besinlerin kan ve lenf sıvısına geçmesini sağlar.
İnce Bağırsak Bölümleri
İnce bağırsak üç bölüme ayrılır. Yukarıdan aşağıya doğru:
On İki Parmak Bağırsağı ( Duodenum)
- İnce bağırsağın ilk bölümüdür.
- 25 cm uzunluğunda ve 3-5 cm çapındadır.
- C harfi şeklindedir ve kavisin içerisine pankreas yerleşmiştir.
- Büyük bölümü karın arka duvarında yer alır.
- İnce bağırsağın diğer bölümlerine göre daha kalındır. Hareketsiz olan tek bölümüdür.
- On iki parmak bağırsağının iç duvarında iki kabartı bulunur. Buraya pankreas salgısını boşaltan kanal ve safrayı boşaltan kanal açılır.
Jejunum
- On iki parmak bağırsağından sonra gelir ve ince bağırsağın 2/5 lik kısmını kapsar.
- İleumla arasında keskin bir sınır yoktur.
- Damar yönünden zengin olduğu için pembe görünümlüdür.
- Çapı 4 santimetredir.
İleum
- İnce bağırsağın son kısmıdır.
- Çapı jejenuma göre daha küçüktür.
- Kalın bağırsağa yaklaştıkça daralır.
- Mukozasında payer plakları denilen lenfatik yapılar bulunur.
- Son kısmında ileo-çekal kapak bulunur.
İnce Bağırsak Görevi
İnce bağırsak sindirimde çok önemli bir yer tutar. Bağırsak sindiriminin de yüzde doksanı burada gerçekleşir. İnce bağırsağın bu önemli görevi ifa edebilmesi için çeşitli salgılara ihtiyacı vardır. Mideden gelen asidik içerik ince bağırsağa geçtiği zaman on iki parmak bağırsağının başlangıç bölümünde yer alan brunner bezleri tarafından musin salgılanır. Musin, bağırsak mukozasını mide asidine karşı korur ve mukozayı kayganlaştırır.
Midede sindirim sonucunda oluşan kimusun ince bağırsağa geçişi hızlıdır. Yaklaşık 15 dakikada geçer. İnce bağırsakta ise bu ilerlemenin süresi 4-5 saattir.
İnce Bağırsak Sindirim Görevi
Çoğu besin maddesinin sindiriminde ince bağırsak görev alır.
- Karbonhidratların Sindirimi: Karbonhidratların sindirimi ağızda başlar. Midede karbonhidrat sindirimi görülmez. Sindirimin tamamlandığı yer ise ince bağırsaktır. On iki parmak bağırsağına pankreas tarafından salınan amilaz enzimi karbonhidratları glikoza kadar parçalar.
- Proteinlerin Sindirimi: Ağızda protein sindirimi olmaz. Midede başlayan proteinlerin sindirimi ince bağırsakta son bulur. Midede polipeptitlere dönüştürülen proteinler, ince bağırsakta pankreas enzimleri ve ince bağırsak sıvısında bulunan enzimler yardımıyla sindirilerek serbest amino asitlere kadar parçalanır. Bu amino asitler ince bağırsaktan emilerek kan dolaşımına verilir.
- Yağların Sindirimi: Ağız ve midede yağ sindirimi olmaz. Yağların sindirimi on iki parmak bağırsağında başlar. Karaciğerin salgısı olan safra tuzları, yağları küçük yağ damlacıkları haline getirir. Bu işlem yağların sindirimini kolaylaştırır. Pankreastan salgılanan lipaz enzimi ve safra salgısı da yağların sindiriminde rol oynar.
İnce Bağırsak Emilim Görevi
Besinlerin emilimi, çoğunlukla bağırsaklarda özellikle de ince bağırsağın yukarı bölümünde gerçekleşir. Normal insanlarda karışık besin maddelerinin alımından sonra
- Karbonhidratların %100’ü
- Yağların %95’i
- Proteinlerin %90’ı
ince bağırsaklardan geçerken emilir.
Besin maddelerinden çabuk emilenler jejenumdan, geç emilen besinler ise ileumdan emilir.
- Karbonhidratların emilimi on iki parmak bağırsağı ve jejenumda gerçekleşir.
- Proteinlerin emilimi jejenumda gerçekleşir.
- Safra tuzları ve B12 vitamini ileumun son kısmında emilir.
Sindirim sisteminin ince bağırsaktan sonra gelen organı ise kalın bağırsaktır.