Refraksiyon Nedir?
Işığın kırılması, bir dalganın hızının farklı olduğu bir ortama girdiğinde bükülmesidir. Işığın hızlı bir ortamdan yavaş bir ortama geçmesi durumunda kırılması, ışık ışınını iki ortam arasındaki sınıra doğru büker. Kırılma, gözün yanı sıra kameralar ve diğer lens sistemleri ile görüntü oluşumunu mümkün kılan bir olgudur .
Gözdeki bu kırılmanın çoğu ilk yüzeyde gerçekleşir, çünkü havadan korneaya geçiş ışığın yaşadığı kırılma indeksindeki en büyük değişikliktir. Kırılmanın yaklaşık % 80'i korneada ve yaklaşık % 20'si iç kristalin mercekte meydana gelir .
İç mercek kırılmanın daha küçük bir parçası olsa da, yakın nesnelerin görüntülenmesi için gözün odağını barındırma yeteneğinin toplam kaynağıdır. Normal göz için iç lens, gözün toplam odak uzunluğunu % 7-8 oranında değiştirebilir.
Sık görülen göz kusurları genellikle "kırma kusurları" olarak adlandırılır ve genellikle basit telafi edici lensler ile düzeltilebilir .
Refraksiyon Kusurları (kırma kusurları)
Miyopi : Uzaktaki nesneleri bulanık görmeye miyop denir. Genel nüfusun yüzde 20'sinde görülen bu basit görme sorunu, göz küresinin önden arkaya gereğinden fazla uzun olmasından kaynaklanabilir. Böylece gelen ışınlar, retina yerine, onun biraz önünde odaklanabilir. Bunun neticesi olarak uzaktaki nesneler bulanık görülür. Yakındaki eşyalar rahatlıkla görülebilir, ama eğer miyopluk derecesi çok fazlaysa bunda da bazı problemler çıkabilir. Miyopluk genelde çocukluk döneminde ortaya çıkar. Kız ve erkek çocuklarda aynı oranda görülür. Ergenlik döneminde hızla ilerleyebilir. Daha sonra bir yavaşlama dönemi başlar. 20'li ve 30'lu yaşlarda gözlük veya lens değişimi gerebilir. Miyopluğun kalıtsal (irsi) olduğu sanılmaktadır. Tedavide gözlük veya kontak lens kullanılır. Genelde iç bükey lenslerle yapılan düzeltmeler görmeyi normale yakın, hatta normal hale dönüştürebilirler. Bunun için göz hastalıkları uzmanına başvurmak gerekir.
Hipermetropi : Gözün normalden kısa, korneanın eğriliğinin yani kırıcılığının az olması ya da her ikisinin bir arada bulunması sebebiyle, görüntü sarı noktanın arkasında oluşur. Göz içinde bulunan lens; şeklini değiştirerek (akomodasyon) kırıcılığını arttırır ve görüntüyü sarı nokta üzerine taşımaya çalışır. Hipermetropi eğer lensin telafi edebileceği sınırlarda ise, kişi uzağı da, yakını da görebilir veya uzağı görür, yakını bulanık görür. Bu sırada lensin şekil değiştirebilmesi için göz içindeki minik kaslar çok çalıştığından; gözde çabuk yorulma hissi, göz ağrısı ve baş ağrısı ortaya çıkar. Lensin şekil değiştirme kabiliyeti, çocukluk ve gençlikte çok iyi olmasına karşın yaş ilerledikçe azalır ve kişi önce yakını sonra da uzağı seçemez hale gelir.
Astigmat : Korneanın yuvarlak olmadığı, yumurta şeklinde olduğu bir durumdur. Yumurta veya rugby topu gibi astigmat bir korneanın 2 kesiti, temel eğrisi vardır, biri yassı diğeri ona 90 derecede daha dik. Bu iki farklı eğri ışığı farklı kuvvette kırarlar ve retinada iki görüntü oluşmasına neden olurlar. Genellikle doğuştandır. Bununla birlikte, cerrahi girişimlerle saydam tabakanın kesilmesine, saydam tabakada iltihaplanma ya da travmaya bağlı olarak da çıkabilir. Olguların en azından %90’ında astigmatlığın düzeltilmesi kolay değildir. Saydam tabaka eğriliğinde ağır bir bozukluk yoksa kişi kırılma kusurunun farkında olmayabilir.
Presbiyopi : 40’lı yaşların ilk yıllarında başlayan, daha önce hiç göz problemi yaşamayanlar da dahil olmak üzere yaşa bağlı gelişen yakını görememe sorunudur. Yaşın ilerlemesine bağlı olarak lensin esnekliğini yitirmesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Presbiyopinin ilk belirtisi, okurken nesneleri uzaklaştırma ihtiyacıdır. İlerleyen zamanlarda bu bulanık görme daha da artar ve alın , şakak bölgesinde ağrılar oluşturabilir. Yorgun olduğunuz zaman, geceleri ya da az ışıkta okumak daha da zor olabilir. Presbiyopi, görme kusurunuzun nasıl olduğuna bakmaksızın oluşabilmektedir.
Keratokonüs : Kornea yüzeyinde bir bölümün incelerek öne doğru çıkmasıdır. Bu kişiler gözlükle net göremezler. Hastalığın derecesine göre özel olarak üretilen kontakt lensler kullanabilirler. Çok ileri derecelerde ise keratoplasti adı verilen kornea nakli ameliyatı gerekebilir.
Refraksiyon Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Cisimlerden yansıyan ışık ışınları eğer retina tabakasındaki sarı noktaya odaklanabiliyor ise göz organı normal görme optiği ve Refraksiyon işlevini gerçekleştirebiliyor ve ek bir patolojik durum söz konusu değil ise görme normal olarak değerlendirilmektedir. Görmenin normal olduğu durumlara emetrop adı verilmektedir. Eğer kişilerde Refraksiyon kusuru gelişmişse görme net olmadığından dolayı çeşitli semptomlarda beraberinde ortaya çıkabilmektedir. Refraksiyon kusurları şu şekilde sıralanabilir ;
Hastaların görmeyi sağlamak için gözlerini kısması
Hastalarda meydana gelen göz yorgunluğu varlığı
Bazı durumda gelişen Refraksiyon kusurları baş ağrısına sebebiyet verebilmektedir.
Hastalarda ortaya çıkan yakını net görme ve buna eşlik eden uzağı net görmede problem yaşama.
Hastalarda ortaya çıkan uzağı net görme ve buna eşlik eden yakını net görmede problem yaşama.
Hastaların uzakta yer alan yazıları okuyamaması.
Araba sürerken tabela yazılarını okumada problem yaşama.
Hastalarda bulanık görme olması.
Daha net görme amacıyla televizyona yakın oturma.
Çocukların tahtayı daha net görmek amacıyla sırada önde oturmaya gereksinim duyması.
Kitapları okurken yüze daha yakın mesafede tutma ya da diğer okunan materyalleri yüze daha yakın mesafede tutma ihtiyacı.
Trafikte özellikle geceleri yaşanan net görmede güçlük varlığı.
Gözleri odaklama çabası içine giren hastalarda ortaya çıkabilen çift görme hali.
Hastalarda meydana gelebilen gözlerde sulanma varlığı
Okul çağı çocuklarında rastlanan görme aksaması nedeniyle derse odaklanmada problem yaşama ve derste farklı şeylerle uğraşma.
Hastalarda meydana gelen gözde rahatsızlık hissi varlığı.
Bazı hastalarda ortaya çıkan gözde kamaşma varlığı.
Refraksiyon kusuru bulunan hastalar benzer şekilli harfleri karıştırabilir.
Refraksiyon kusuru bulunan hastalar benzer şekilli rakamları karıştırabilir.
Bazı hastalarda baş dönmesi gözlenebilmektedir.
Çocuklarda ortaya çıkabilen gözleri sık sık ovalama.
Gözlerde meydana gelebilen inatçı şaşılık hali.
Refraksiyon Bozukluğu Nedenleri Nelerdir?
Gözün görmesini sağlamak amacı ile göze gelen görüntüleri odaklamakla görevli kornea ve lens adı verilen iki göz bölümü bulunmaktadır. Kornea yapısı kubbe şeklinde ve yüzeyi açık iken lensin şekli bikonveks şeklinde olmakla birlikte şeffaf bir yapıya sahiptir.
Normal insanlarda kornea ve lensin normal bir yapıya sahip olması göze gelen ışık ışınlarının kırılarak retinaya ulaşmasına katkıda bulunmaktadır. Ancak kornea ve len yapılarında ortya çıkabilecek problemler Refraksiyon bozukluğuna neden olabilmektedir. Refraksiyon bozukluğu nedenleri şu şekilde sıralanabilir ;
Göz Küresinin Normalden Uzun Olması: Hastalarda sıklıkla göz küresinin normalde olduğundan daha uzun bir şekilde bulunması Refraksiyon kusurlarına neden olabilmektedir.
Göz Küresinin Normalden Kısa Olması: Hastalarda sıklıkla göz küresinin normalde olduğundan daha kısa bir şekilde bulunması Refraksiyon kusurlarına neden olabilmektedir.
Korneanın Aşırı Kavisli Olması: Hastalarda sıklıkla kornea yapısının normalde olduğundan daha kavisli bir şekilde bulunması Refraksiyon kusurlarına neden olabilmektedir.
Korneanın Aşırı Düz Olması: Hastalarda sıklıkla kornea yapısının normalde olduğundan daha düz bir şekilde bulunması Refraksiyon kusurlarına neden olabilmektedir.
Genetik: Refraksiyon kusurlarından bazıları genetik olarak geçiş gösterebilmektedir. Genetik olarak geçiş gösteren Refraksiyon kusurlarına miyopi hastalığı örnek olarak verilebilir. Hastaların eğer birinci derece yakı akrabalarında göz kusuru mevcut ise kişilerde Refraksiyon gelişme riski artmaktadır.
Aşırı Okuma: Refraksiyon kusurları aşırı kitap okuma gibi gözlerin sık kullanıldığı ve odaklama işleminin sık gerçekleşmesi gereken durumlar varlığında daha sık bir şekilde ortaya çıkabilmektedir.
Yakın Mesafeden Ders Çalışma: Refraksiyon kusurları okul çağı çocuklarında yakın mesafeden der çalışma gibi gözlerin sık kullanıldığı ve odaklama işleminin sık gerçekleşmesi gereken durumlar varlığında daha sık bir şekilde ortaya çıkabilmektedir.
Çevre Koşulları: Refraksiyon kusurları ile ilgili yapılan çalışmalarda bazı hastalarda gözlenen Refraksiyon kusurunun ortaya çıkmasında dışarıda geçirilen vaktin kısıtlı olması nedeniyle gelişebileceği tespit edilmiştir.
Korneada Şekil değişikliği Olması: Korneada meydana gelebilen şekil değişiklikleri çeşitli Refraksiyon bozukluklarına neden olabilmektedir.
Göz Yaralanmaları: Hastalarda ortaya çıkabilen bazı göz yaralanmaları astigmatizma gibi bazı Refraksiyon kusurlarına neden olabilmektedir.
Geçirilen Göz Ameliyatları: Hastalarda ortaya çıkabilen bazı göz yaralanmaları astigmatizma gibi bazı Refraksiyon kusurlarına neden olabilmektedir.
Refraksiyon Bozukluğu Tedavisi
Refraksiyon bozukluğu tedavisi hastalara yapılan teşhis ve tanı yöntemleri neticesinde şekillenmektedir. Hastalarda gelişen Refraksiyon bozukluklularının tipine göre hekim hastalara gözlük tedavisi, lens tedavisi ve lazer tedavisi gibi çeşitli tedavi yöntemleri ile hastalığı tedavi edebilmektedir. Gerekli görülen durumlarda ve ek patoloji varlığında hekim cerrahiye tedaviye başvuruda bulunabilir.
Refraksiyon Cerrahisi Yöntemleri :
PRK (PHOTO REFRACTİF KERATECTOMİ) : İlk uygulanmaya başlayan laser yöntemidir. Bu yöntem de laser ışınları korneanın üst tabakalarına uygulanır. Fakat bu yöntemde laser uygulanan bölüm açıkta kaldığından uygulama alanının üstü epitel dokusu ile kapanana kadar yaklaşık üç gün hastalar yoğun batma ve ağrı hissederler. Bu yöntemin en büyük dezavantajı ise düşük olasılıkla olmakla beraber özellikle -5 dioptri ve üstü miyop gözlerde, HAZE adı verilen bir iz kalma olasılığının bulunmasıdır. Bu yüzden son 12 yıldır çok küçük numaralar ve bazı özel durumlar dışında kullanılmamaktadır.
LASIK (LASER ASSİSTED İN-SİTU KERATOMİLEUSİS) : Laser ışınlarının PRK ‘daki gibi doğrudan kornea üstüne değil, bir koruyucu kapak kaldırdıktan, sonra stroma adı verilen daha güvenli olan orta bölüme uygulanmasıdır. Son 12 yıldır yoğun olarak kullanılmakla beraber son yıllarda Wavefront, T-cat, Q-mod yöntemleri LASIK yönteminin daha yeni ve daha gelişmiş formları olarak uygulanmaktadır.
T-CAT : T-Cat yönteminde, cihaz kornea haritasını baz alarak tedavi yapar. Bu yöntem de özellikle eski tip yada yetersiz uygulanmış laser tedavilerinin düzeltilmesi amacıyla kullanılır.
Q-MOD : Q-MOD ise kişiye özel tedavinin en gelişmiş formudur. Bu yöntem de kornea haritasındaki dataları işleyen cihaz en iyi görebileceğiniz formu oluşturmak üzere bir tedavi uygular.
WAVEFRONT, T-CAT, Q-MOD YÖNTEMLERİ : Çok ileri düzey tedavilerdir ve operasyon sonrası görme seviyesini %100 ün üzerine çıkarabilmesi sebebiyle KARTAL GÖZÜ YÖNTEMİ olarak bilinmektedir.
LASEK (Laser Assisted Subepithelial Keratomileusis) : Lasek yöntemi daha çok korneası ince olduğundan dolayı LASIK operasyonu yapılamayan küçük derecedeki miyoplara uygulanır. Bu yöntemde belli konsantrasyon da alkol uygulaması ile epitel 50 mikron kalınlığında bir katman şeklinde kaldırılarak laser uygulaması bu alan yapılır.
EPI-LASIK : LASEK yönteminden farkı epitel katmanının alkol yerine plastik bir bıçakla kaldırılmasıdır. Buraya kadar anlatılan tüm yöntemler refraksiyon cerrahisinin kornea üzerine uygulandığı yöntemlerdir. Refraksiyon cerrasihinde, korneaya yapılan operasyonlar, gözün iç kısmına dokunulmaması, iyileşmenin çabuk ve ağrısız olması, sonuçların daha tatmin edilebilir olması gibi sebeplerle öncelikle tercih edilir. Ancak bu operasyonun uygulanmadığı durumlarda göz içi merceği gibi natif tedaviler uygulanabilir.
FAKİK İOL : Bu yöntemde gerekli gözlük ihtiyacının gözün iç dokularını değiştirmeden gözün iç kısmına yerleştirilmesidir. Göz bebeğinin önüne yada arkasına yerleştirilebilmekle beraber son yıllarda “iris claw” adı verilen göz bebeğine kıskaçla tutan mercekler ön plandadır.
CLEAR LENS : Bu yöntemde gözün kendi iç merceği çıkartılarak yerine uygun numaralarda yapay mercek yerleştirilir. Lasik yöntemi için üst sınır -14 dioptri iken son iki yöntemde numara sınırlaması yoktur.
Refraksiyon Bozukluğu Ameliyatı
Refraksiyon bozukluğu bulunan hastalarda gözlük ve lens gibi tedavi yöntemlerinin tercih edilmemesi durumunda lazerle göz cerrahisi gibi tedavi yöntemleri tercih edilebilmektedir. Lazerle göz cerrahisinin birçok avantajının olması yanı sıra çeşitli dezavantajları da bulunmaktadır. Hastalar hekimlere danışarak kendisi için en uygun tedavi yöntemini tercih edebilir.
Refraksiyon bozukluğu tedavisi hakkında merak ettiğiniz konuları Elazığ Özel Mediline Hastanesi Göz Hastalıkları ve Sağlığı Bölümü Uzman ekiplerine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Hekimlerimizden online randevu alabilir veya +90 (424) 237 11 11 nolu Çağrı Merkezimizi arayarak bilgi ve randevu alabilirsiniz.
Önemli Not: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekimlerimize başvurunuz.