Görme olayının oluşması için beyin ve gözler birlikte çalışırlar. Göz ışığı retina olarak bilinen gözün arka kısmına odaklar. Daha sonra retina hücreleri, optik sinirler boyunca beyne giden sinir sinyalleri oluşturur. Ambliyopi, bir gözün beyin ile birlikte düzgün çalışamadığı için görmesinin azaldığında kullanılan, tıbbi terimdir. Gözün kendisi normal görünür, ancak çeşitli nedenlerle beyin diğer gözü tercih eder. Bu duruma halk arasında göz tembelliği de denir.
Ambliyopi görülme sıklığı:
Ambliyopi, çocuklarda görme bozukluğunun en yaygın nedeni olup her 100 çocuğun yaklaşık 2-3'ünü etkilemektedir. Çocukluk çağında başarılı bir şekilde tedavi edilmezse, ambliyopi genellikle yetişkinliğe kadar sürer. Ayrıca, genç ve orta yaşlı erişkinler arasında monoküler (bir göz) görme bozukluğunun en yaygın nedeni de budur.
Ambliyopinin sebepleri nelerdir?
Ambliyopi gözün net bir şekilde odaklanmasını engelleyen herhangi bir rahatsızlıktan kaynaklanabilir.
Ambliyopi, şaşılıktan kaynaklanabilir.Şaşılıkta gözler içe (ezotropya) veya dışarı dönebilir (ekzotropya).
Ambliyopi, sebeplerininden biri de katarakttır.
Ambliyopinin en yaygın nedeni, bir gözün diğeri kadar odaklanamamasıdır. Yani bir gözün diğerine göre daha fazla myopik, hipermetropik ya da astigmatik olmasıyla oluşmaktadır. Bulanık gören göz yok sayılır ve ambliyopi gelişir.
Tedavi
Çocuklarda ambliyopi nasıl tedavi edilir?
Ambliyopi tedavisinde, çocuğun zayıf gören gözü daha çok kullanması sağlanmaya çalışılır. Ambliyopi tedavisinin iki yaygın yolu vardır:
Kapatma
Yapışkan bir bandajla, güçlü göz haftalarca ve aylarca kapatılır. Bu tedavi, çocuğu tembel gözü kullanmaya zorlar. Kapatma, zayıf gözdeki görmeyi harekete geçirir ve görme ile ilgili beyin parçalarının daha da gelişmesine yardımcı olur.
Son çalışmalar, hafif veya orta şiddette ambliyopisi olan çocuklarda etkilenmemiş gözün günde iki saat kapatılmasının günde altı saat kapatılmasıyla aynı sonucu verebileceğini göstermiştir. Kısa süreli kapatma ambliyopi olan çocukların tedaviye daha iyi uyum sağlamasına ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesine katkıda bulunabilir. Bununla birlikte, yakın tarihli başka bir çalışma, günde iki saatlik kapatma tedavisine rağmen ambliyopisi devam eden çocuklarda, günlük kapatma süresinin 6 saate kadar arttırılmasının etkili olacağını göstermiştir.
Yakın zamana kadar göz doktorları ambliyopi tedavisinin büyük çocuklara yararı olmayacağını düşünüyorlardı. Ancak son araştırmalardan elde edilen sonuçlar, yaşları 7 ila 17 arasında değişen birçok çocuğun ambliyopi tedavisinden yararlandığını göstermiştir. Bu çalışmalar, yaşın ambliyopi tedavisi için bir faktör olarak kullanılmaması gerektiğini göstermektedir.
Atropin
Atropin damlaları güçlü göze damlatılarak görüş geçici olarak bulanıklaştırılır, böylece çocuk özellikle yakın nesnelere odaklanırken tembel gözünü kullanır. Sağlam göze damlatılan atropin gözü kapatmış gibi sonuç verir.
Yetişkinlerde ambliyopi tedavi edilebilir mi?
Araştırmalar şu an için çok sınırlıdır ve bilim adamları yetişkinlerde ambliyopi tedavisinde başarı oranını bilmemektedir. Yaşamın ilk yedi ila on yılında, görsel sistem hızla gelişir. Büyüme ve gelişme döneminde göz ile beynin arasındaki önemli bağlantılar oluşturulur. Bilim adamları, henüz yetişkinlerde ambliyopinin tedavi edilip edilemeyeceğini araştırıyorlar.
Kaynak:
https://www.nei.nih.gov/health/amblyopia/amblyopia_guide
Resim:
credit National Eye Institute, National Institutes of Health