Suyla ilgili ansiklopedik bilgi, Su hakkında ansiklopedik bilgi,Su ile ilgili ansiklopedik bilgi
Su, Hidrojenle oksijenden oluşan, oda sıcaklığında sıvı durumunda bulunan, renksiz, kokusuz, tatsız madde. Su, bilinen tüm yaşam biçimleri için gerekli ve vazgeçilmez olan tatsız ve kokusuz bir maddedir. Su, canlıların yaşaması için hayati bir öneme sahiptir. Canlılık için gereken tüm fiziksel olaylar hep suyun özellikleri ile gerçekleşebilmektedir, bu nedenle biyologlar suya "yaşam sıvısı" adını vermişlerdir. Su, küçük miktarlarda çıplak gözle bakıldığında renksizdir. Dünya üzerinde farklı şekillerde bol miktarda bulunur.
Meyve,
sebze gibi şeylerin sıkılmasıyla elde edilen sıvı. Bazı kokulu yaprak veya çiçekler imbikten çekilerek elde edilen kokulu sıvı.
Su tadı olmayan saydam sıvı. Suyun adeta sihirli bir içecek olduğunu herkes biliyor. Sağlıklı ve güzel olmanın, ciltteki ve vücuttaki nemin korunmasının temel koşulu bol su içmek. Bir oksijen atomu ile iki hidrojen atomunun birleşmesinden meydana gelmiş, adi sıcaklıkta berrak, saydam ve kokusuz bir sıvı.
Dünyanın % 71'ini, doğada bulunan canlıların yapısının büyük bir kısmını su meydana getirir. Yediğimiz gıdaların başlıca bileşenleri de sudur. Mesela,
domatesin % 95'i,
sütün % 87 si ve
etin ise % 60-70'i sudan ibarettir.
Suyu meydana getiren elementlerin H/O hacim oranları 2/1, ağırlık oranları ise 1/8'dir.
Kimyasal formülü H2O'dur. 1781'de Carendish, hidrojeni yakarak su elde etmiştir. Bunun üzerine suyun bir
element olmadığı anlaşılmıştır.
Suyun fiziksel özellikleri
İnce tabakalar halindeyken renksiz olan su, derin tabakalar halinde mavi, lacivert renklerdedir. Bunun sebebi güneş ışığının bir kısım renklerinin su tarafından absorblanması(emilmesi) dir. Suyun fiziki özelliklerinden donma ve kaynama noktası, Celcius-sıcaklık skalası (derecesi) için standart alınmıştır. Suyun donma noktası 0°C veya 273,16 K (Kelvin) ve 760 mm Hg basınç altında suyun kaynama sıcaklığı 100°C kabul edilmiştir. +3,98°C'daki havasız 1 kg su bir litre kabul edilir (1000,028 cm3 su bir kg dır). Buna göre +3,98°C sıcaklıktaki suyun yoğunluğu 1 g/cm3tür (3,98°C de su hacim olarak en büyük değerini alır).
Kalorinin tarif edilmesinde de suyun özelliklerinden istifade edilmiş ve 1 gram suyun sıcaklığını 14,5°C'dan 15,5°C'a çıkarmak için verilen ısıya bir kalori denmiştir.
Su, katı, sıvı ve gaz hallerindeyken moleküler özelliklerini korur. Bu yüzden de suya belirli ve saf madde denilebilir. Su 0°Cnin altında katı, 0°C ila 100°C arasında sıvı ve 100°C'nin üstünde gazdır.
Tabiatta yalnız H2O halinde olan saf suya rastlamak oldukça güçtür. Çünkü çözücü özelliği çok fazla olan su, temas ettiği her şeyi az çok çözer.
Suyun Bazı Fiziksel Özellikleri
Erime ısısı 79,7 cal/g
Buharlaşma ısısı 539,4 cal/g
Oluşum ısısı 68320 cal/mol
Isı kapasitesi 4,197 jul/g
İyonlaşma ısısı 13360 cal/mol
Dielektrik sabiti 78,5 c.g.s.e
Viskozite 8,95x10-3 poise
Yüzey gerilimi 72 dyne/cm
Gaz halinde su molekülünün dipol momenti 1,83.10-18 c.g.s.e. (cm-gram-saniye- elektrostatik yük birimi)dir. Dielektrik sabitinin yüksek olmasının sebebi, su moleküllerinin polar olmasındandır.
Suyun yapısı: Gaz halinde su molekülünde oksijen atomundan 0,95°A (Angström) uzaklıkta ve ona kovalent bağlı iki hidrojen atomu tepe açısı 104,5° olan ikizkenar üçgenin tabanı üzerinde bulunur. Katı halde ise her oksijen atomu bir dörtyüzlünün köşelerinde bulunan dört hidrojen atomuyla çevrilmiştir. Buzun açık hegzagonal kristalleşmesi ve bağ uzunluklarında hidrojen köprüsü sebebiyle meydana gelen değişiklikler suyun ilgi çekici fiziki özelliklerinin sebebidir.
Suyun kimyasal özellikleri:
Suyun oluşum ısısı yüksek olduğundan oldukça kararlı bir bileşiktir. Metallerle ve bazı ametallerle tepkimeye (reaksiyona) girerek, bunların oksitlerini meydana getirir ve hidrojen açığa çıkar.
Su, halojenlerle tepkimeye girerek halojeni indirger ve serbest oksijen oluşur. Metal oksitlerin su ile reaksiyonundan da hidroksitler elde edilir. Bu hidroksitler, pozitif yüklü elementin periyodik tablodaki yerine bağlı olarak asidik, bazik veya amfoterik olabilirler. Su az da olsa iyonlaştığı için, zayıf baz veya asit tuzları suda çözündükleri zaman hidrolize uğrarlar. Metal nitrür ve hidrürleri suda bozunarak amonyak ve hidrojen açığa çıkar. Metal karbürler su ile tepkimeye girerek hidrokarbon meydana getirirler
CaC2+2H2O®Ca(OH)2+C2H2
Organik esterlerin hidrolizi sonucu ilgili alkol ve asit meydana gelir. Küçük olması sebebiyle su molekülü birçok iyonize kristal kafes yapısı içine girerek hidratları meydana getirir. Na2PO4.7H2O ve Na2SO4.7H2O gibi.
Tabiatta bulunan suların en safları sırasıyla kar ve yağmur sularıdır. Özellikle yağmur suyunda çözünmüş olarak hava içindeki gazlar yanında karbondioksit, klorürler, nitratlar, sülfatlar, amonyak ve askıda organik ve anorganik tozlar bulunur. Yağmur suyu içinde çözünmüş halde bulunan amonyak, nitrat ve sülfatlar toprakların zirai gücünü arttırır.
Su, bitki ve hayvanların beslenmesinde çok önemlidir. Fen ve sanayide çözücü, katalizör ve akışkan bir ortam olarak, bazı fiziki büyüklüklerin tariflerinde standart referans maddesi olarak, bazı hallerde ince taneli malzeme taşıyıcısı olarak artıkların uzaklaştırılmasında seyreltici ve dağıtıcı, soğutucu, temizleyici, ısı taşıyıcı olarak ve termik ve hidroelektrik enerji üretiminde çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Sanayide hidrojen, suyun elektrolizinden veya su buharı kızgın kömür içinden geçirilerek elde edilir.
Suyun insan hayatındaki yeri: Suyun eksikliği veya yokluğu canlılar için tehlikeli ve öldürücüdür. Bir insan hiçbir şey yemeden uzun zaman yaşayabildiği halde, su içmeden ancak birkaç gün yaşayabilir. İnsanlardaki su dengesi hayati önem arzeder. Eğer kaybedilen su tekrar alınmazsa, vücutta çeşitli aksaklıklar meydana gelir. İnsan vücûdunun her organında su vardır. Yetişkin bir insanda vücut ağırlığının ortalama olarak % 77'si sudur. Suyun vücûdumuzda bulunma oranları ve yerleri:
Bulunduğu Yer Oran %
Vücut hücreleri 55
Kan plazması 7,5
Lenf 20
Beyin omurilik sıvısı 2,5
Kemikler 7,5
Vücut organlarını ayıran, koruyan ve destekleyen doku 7,5
Vücûdumuza lazım olan suyun büyük bir kısmı yiyecek ve içeceklerle alınır. Bundan başka organik maddelerin vücûdumuzda yanmasıyla da bir miktar su meydana gelir. Su kaybıysa idrarla, terle, solunum ve dışkıyla olur. Organizmada su kaybı % 10'u bulduğu vakit hayati tehlike başlar. Vücutta su azaldığı zaman, dengenin sağlanması için önce ciltten su çekilir, bilahare kandaki su azalır, kanın yoğunluğu artar ve nihayet ölüm vukû bulur.