Osmanlı devlet adamı, asker, diplomat, Osmanlı döneminde müzeciliğin kurucusu, padişah damadı (D. 1801, İstanbul – Ö. 1854, İstanbul). Kaynaklarda adı Ahmet Fethi Paşa, Fethi Ahmet Paşa, Fethi Paşa olarak da geçmektedir.
Enderun'da yetişti. Yeni kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusuna yazıldı, yükselerek paşa oldu (1831). İki kez Viyana (1834, 1835), Moskova (1835), Paris (1837), Londra (1838) büyükelçiliklerinde bulundu. Bu görevleri sırasında Avusturya hükümdarı Ferdinand I ve İngiltere kraliçesi Victoria'nın taç giyme törenlerinde Osmanlı devletini temsil etti. Meclisi Valay-ı Ahkâm-ı Adliye üyeliğine ve Ticaret nazırlığına getirildi (1839).
Fethi Ahmet veya Ahmet Fethi Paşa, Rodoslu Hafız Ahmet Ağa’nın oğlu olduğu için Rodosizade, Sultan II. Mahmut’un kızı Atiye Sultan evlendiği için de “Damad” olarak ta anılır. 19. yüzyılda yaşamış Osmanlı asker ve devlet adamıdır. 1858 yılında ölmüştür. Kuzguncuk’taki Ahmet Fethi Paşa Yalısı, Üsküdar’daki Fethi Paşa Korusu, Karacaahmet’teki Rodoslu Ahmet Fethi Paşa Camii İstanbul’da onun adıyla anılan mekânlardır.
Sultan II. Mahmud’un kızı Atiye Sultan ile evlendi. Serasker kaymakamlığı, Meclis-i Valayı Ahkâmı Adliye Başkanlığı (1843), Mühimmat-ı Harbiye nazırlığı ve iki kez tophane müşirliği yaptı. Askeri müzenin çekirdeğini oluşturan Mecma-i Esliha-i Atika'yı kurarak Türk müzeciliğinin temellerini attı. Ülkenin çeşitli yerlerinden arkeolojik eserler topladı, bunların tanıtımı için rehberler hazırladı.
Fethi Ahmet Paşa, Rodoslu Hafız Ağa’nın oğlu. Ataları Kanuni zamanında sancak beyi olarak Rodos’a gitmiş. Fethi Ahmet Paşa, babası Ahmet Ağa’nın 1801’de bir suikasta kurban gittiği sene dünyaya geliyor. Yedi yaşına girince, aile dostu aracılığıyla Enderun’a alınıyor. Enderunlu olarak yüksek rütbelere geliyor.
Osmanlı’da müzeciliği kuruyor. 1833’te Osmanlı’nın ilk Viyana sefiri oluyor. Çok etkili bir sefir, çok renkli bir kişilik, sanata meraklı. Ünlü besteci Strauss’un Fethi Ahmet Paşa’ya yaptığı beste var. Daha sonra Paris sefiri.1839’da İngiltere Kraliçesi Victoria’nın taç giyme merasimine o gidiyor.
Ünlü besteci Strauss'un beste yaptığı bir Osmanlı paşası. Fethi Ahmet Paşa... Milletvekili Şevket Mocan oğlu, dekoratör Rüya Mocan torunudur. Boğaz’ın Anadolu yakasında, Kuzguncuk’ta diğer adıyla Pembe Yalı ya da Mocan Yalısı olarak bilinen ünlü yalının ilk sahibi.
İstanbul’un Anadolu yakasındaki ünlü Fethi Paşa Korusu, adını bu paşadan almıştır. Anadolu yakasının Boğaz kıyısında bulunan ve bu bölgenin oksijen deposu olarak bilinen Fethi Paşa Korusu, Sultantepe semtinin İstanbul Boğazı’nı gören sırtlarından başlayıp, Kuzguncuk Tepesi ve Paşalimanı’nın üst kısımlarına doğru uzanıyor. Koru, ismini II. Mahmud ve I. Abdülhamid dönemlerinde valilik, elçilik ve nazırlık yapan Tophane Müşiri Fethi Ahmet Paşa’dan alıyor.
İstanbul Kuzguncuk’taki yalıyı o kadar güzel döşüyor ki; evi çok beğenen Sultan Abdülmecit Dolmabahçe Sarayı’nı yaptırırken sarayın döşenmesi görevini ona veriyor. Benim de dekorasyon merakım oradan geliyor herhalde. Fethi Ahmet Paşa çok dindar ama aydın bir kişi. 1858 yılında Dolmabahçe Sarayı’nda namaz kılarken ölüyor.
Fethi Ahmet Paşa, Sultan Abdülmecid’in kız kardeşi Atiye Sultan’la Atiye Sultan (d.1824 - ö.1850) ikinci eşi olarak evleniyor. Paşa, Padişah’ın hatırını kıramıyor ve ailede ilk defa bir erkek ikinci bir kadınla evleniyor. Paşa ve Atiye Sultan aileye ait başka bir yalıya taşınıyor. Fethi Ahmet Paşa, ilk eşi Şemsinur Hanım’a ve Atiye Sultan’a haksızlık yapmamak için hiç Pembe Yalıya gitmiyor. Paşa aslında Şemsinur’a aşık. Ama Atiye Sultan’a da hiçbir şekilde ihanet etmiyor. Atiye Sultan vefat edince Paşa tekrar sevdiği kadına, Şemsinur Hanım’a dönüyor.
Damadı Sait Paşa da çok önemli biri. Edinburgh Üniversitesi’ni birincilikle bitiriyor. Greenwich Rasathanesi’nde çalışan ilk yabancı. Yenilikçi biri. Ona ‘İngiliz Sait Paşa’ diyorlar.
Oğlu Şevket Mocan enteresan biri... Nam-ı diğer ‘Deli Şevket’! Öğrenciyken Birinci Dünya Savaşı’na gönüllü olarak katılıyor. Galiçya Cephesi’nde savaşıyor. Milletvekili oluyor.
Çok da çapkın... 66 yaşında iken, 18 yaşındaki Gönül Yazar’a aşık oluyor.
Yalıya getirdiğinde Gönül Yazar 17-18 yaşındadır. O yıllarda o yaşta evlatlıklar getirilirdi yalıya, Gönül Yazar da eve gelen evlatlıklardan biri sanılmıştı. Zamanın ünlü şarkıcılarından Suzan Yakar da aşık olduğu bir başka kadın. Şevket Mocan, yalının korusunda ona ‘Yakartepe’ diye bir gazino yaptı. Hala orası Yakartepe diye anılır.
Şevket Mocan, hisli, coşkulu bir insandı. İki kere evlendi, biri Nazım Hikmet’in teyzesi Sara Hanım, diğeri ise Rüya Mocan’ın annesi Nihal Hanım. Şevket Mocan ve Nihal Hanım iki yıl evli kaldı. Onlar ayrılınca Rüya Mocan, yalıda babasıyla kaldı. Annesi 2011 yılında 99 yaşında iken vefat etti;
Torunlarından Rüya Mocan, Fethi Ahmet Paşa yalısında doğdu. Kuzguncuk’ta yalnız büyüdü. Kalabalık bir yalıdaki tek çocuktu. Evde hala eski Çerkez halayıklar vardı. Arkadaki koru da onlarındı, orada babasıyla ata biner, Cemil Molla Köşkü’nden geçer, sarayın tüneline kadar giderdi. Bir kere tünelde babacığının atının ayağı kaydı, düştüğünde çok alay etmişti. Babası da ona çok kızmıştı. Çiftlikleri vardı, hep hayvanlarla büyüdü, perende atan güvercinleri bile vardı. Banyonun içine kurbağa atardı, o da yalıda onlarla birlikte yaşardı.
Fethi Ahmet Paşa Yalısının tamir edilmesi gerekiyordu ve tamir etmek çok zor bir olaydı. Çünkü 29 odası, 4 tane büyük salonu var yalının. Bütün tavanlar Venedik ustaları tarafından boyanmış. Tamiri için büyük para gerekiyor. Eski ailelerde mal mülk var, para yok. Torunu Rüya Mocan, bu işi onun için öğrenmiş. İngiltere’de bu konuda birçok kurslara katılmış. Sonunda restorasyonu o yönetiyor.
KAYNAKÇA: Milliyet Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi (1. cilt, 1986), Boğaz'daki yalıdan Hint sarayına... (Röportaj: Seral Cumalı, Pazar Postası, 30.10.2011), Paşanın torunları Çatalca'yı istiyor (emlak.haber7.com, 20.11.2014), Prenses'e 'Borcunu öde' davası (9.5.2015).
PAŞANIN TORUNLARI ÇATALCA'YI İSTİYOR
Fethi Ahmet Paşa’nın varisleri, 1946 yılında devletleştirilen 63 milyon metrekarelik arazilerini geri almak için hukuk savaşı başlattı.
Osmanlı Devleti’nde 19. yüzyılda yaşamış asker ve devlet adamı Fethi Ahmet Paşa’nın hissedarları Çatalca Çilingoz’daki meşhur çiftlik dahil olmak üzere toplam 63 milyon 411 bin metrekarelik araziyi geri almak için hukuk mücadelesi başlattı. İsmet İnönü döneminde karşılığı ödenmeden devletleştirilen dev arazinin mirasçıları ise tanınmış isimler oluşuyor. Çocukluğu Kuzguncuk’ta ‘Pembe Yalı’ olarak bilinen Fethi Ahmet Paşa Yalısı’nda geçen Rüya Mocan Nebioğlu, Hindistan’ın Haydarabat Eyaleti prensesi Asaf JAH Hanedanlığı’na bağlı prens Mükerrem JAH ile evli olan Prenses Esra Birgen JAH, Bodrum’daki Catamaran Club’ün sahibi Mehmet Birgen, Ayşe Şemsinur Baştımar ile birlikte 16 hissedar davanın tarafları arasında. Dava, Cumhuriyet tarihin devletleştirme uygulamasına karşı açılmış en büyük dava olarak niteleniyor. Mahkemeye sunulan deliller arasında tapu kayıtları birinci sırayı aldı.
200 YILLIK TAPULARI VAR
Davalıların avukatı Ali Elbeyoğlu, “Davaya konu olan Çilingoz Çiftliği 200 yılı aşkın bir süreden bu yana aralıksız tapu silsilesi ile birlikte müvekkillerimin atalarından intikal etmektedir. Uzun yıllar çiftlik ve orman olarak kullanılan taşınmaz Şubat 1949 yılında hiçbir tebligat yapılmadan ve hiçbir bedel ödenmeden, müvekkillerimin elinden alınmıştır” dedi.
FETHİ AHMET PAŞA KİMDİR?
Fethi Ahmet veya Ahmet Fethi Paşa, Rodoslu Hafız Ahmet Ağa’nın oğlu olduğu için Rodosizade, Sultan II. Mahmut’un kızı Atiye Sultan evlendiği için de “Damad” olarak ta anılır. 19. yüzyılda yaşamış Osmanlı asker ve devlet adamıdır. 1858 yılında ölmüştür. Kuzguncuk’taki Ahmet Fethi Paşa Yalısı, Üsküdar’daki Fethi Paşa Korusu, Karacaahmet’teki Rodoslu Ahmet Fethi Paşa Camii İstanbul’da onun adıyla anılan mekânlardır.
ÇATALCA'YI İSTİYORLAR
Avukat Ali Elbeyoğlu, “Davamız ünlü ismiyle Çilingoz Çiftliği ile ilgili. Çilgingoz daha doğrusu arazinin genel adı. Bu çiftlik Fethi Ahmet Paşa’nın öncesine dayanan tapularla tescilli bir yer. Elimizde 150-200 yıllık tapusu var.
Bu arazi devletleştiriliyor tapusu maliye adına geçiriliyor ama devletleştirme bedeli ödenmiyor. Dava şu anda delil toplama aşamasında. Yakın zamanda duruşma günü verilecek ve keşfe gidilecek” şeklinde davayı özetledi.
KAYNAK: Paşanın torunları Çatalca'yı istiyor (emlak.haber7.com, 20.11.2014),
PRENSESE BORCUNU ÖDE DAVASI
Rüya Mocan Nebioğlu, Haydarabat Nizamı Mükerrem Şah'ın ilk eşi olan kuzeni Prenses Esra Birgen'e, 750 bin dolar borcunu ödemediği iddiasıyla dava açtı
19. yüzyılda yaşamış Osmanlı asker ve devlet adamı Fethi Ahmet Paşa'nın torunları Rüya Mocan Nebioğlu ile Esra Birgen, davalık oldu. Çocukluğu Kuzguncuk'ta "Pembe Yalı" olarak bilinen Fethi Ahmet Paşa Yalısı'nda geçen ve son olarak dünyanın en iyi otelleri arasına giren Falaknuma Sarayı'nın iç mimarlığını yaparak tüm dünyanın dikkatini çeken isim olan Rüya Mocan Nebioğlu, Haydarabat Nizamı Mükerrem Bereket Şah'ın ilk eşi ve aynı zamanda Sedef adasının sahibi olan kuzeni Prenses Esra Birgen'e verdiği 750 bin doları (2 milyon lira) alamayınca dava açtı. Yaklaşık beş yıldır süren alacak davası, geçtiğimiz günlerde Adalar'da bir kez daha görüldü. Mahkeme, davayı başka bir tarihe erteledi. Kuzeni Esra Birgen'den alacaklarını tahsil etmek için sonuna kadar mücadele edeceğini söyleyen Rüya Mocan Nebioğlu, "Kardeşim Esra'yı severdim ama paramı istediğim için bana düşman oldu. Yıllarca Manolya Onur'a haksızlık yaptı ve Manolya Onur'un hakkını vermedi. Ona verdiğim parayı ne olursa olsun faiziyle birlikte alacağım" diye konuştu.
PADİŞAH KIZIYLA EVLENDİ
Fethi Ahmet veya Ahmet Fethi Paşa, Rodoslu Hafız Ahmet Ağa'nın oğlu olduğu için Rodosizade, Sultan II. Mahmut'un kızı Atiye Sultan ile evlendiği için de "Damad" olarak ta anılır. 19. yüzyılda yaşamış Osmanlı asker ve devlet adamıdır. 1858 yılında ölmüştür. Kuzguncuk'taki Ahmet Fethi Paşa Yalısı, Üsküdar'daki Fethi Paşa Korusu, Karacaahmet'teki Rodoslu Ahmet Fethi Paşa Camisi İstanbul'da onun adıyla anılan mekânlardır.
KAYNAK: Prenses'e 'Borcunu öde' davası (9.5.2015).