Cebeci: Osmanlı ordusunda silah yapımı, onarımı ve savaş zamanı bunları ileri hatlara ulaştırmakla görevli asker sınıfı. (Kapıkulu ocağı’na bağlıydılar. Önem sırasında yeniçerilerden sonra gelirlerdi.) Cebeci çavuşu, törenlere ya da divan toplantılarına gelenleri karşılayan görevli. (Divana katılanların kubbealtında toplandıklarını sadrazama bildirir, sadrazamın gelişini “hazır olun” diye bağırarak divan heyetine duyururdu.)
Cebeci kâtibi, Cebeci ocağı’nın kalem işlerini yürüten görevli. (Ulufe, silah, cephane, depo defterlerini tutar, ele geçirilen yerlerden sağlanan silah, barut vb. yi deftere işlerdi.) Cebeci ocağı, cebecilerin bağlı oldukları ocak.
Elli dokuz bölük, otuz yedi ortadan oluşan ocağın bir bölümü ok, yay, kılıç, kalkan, cebe, tüfek, barut gibi savaş gereçlerini hazırlar, öteki bölümüyse bunları savaş alanında bulundurur, savaştan sonra cebehaneye teslim ederdi. Ocağın istanbul’da bir cebehanesi, eyalet merkezlerinde, sınırlarda, kalelerde de daha küçük birimleri bulunurdu. Önceleri acemi oğlanları arasından seçilenler ocağa alınırken, daha sonra ocak üyelerinin çocukları ile dışardan da adam alınmaya başlandı. Ocağın komutanı cebecibaş’ı idi. Onu başkethüda ve üç kethüda izlerdi. Sayıları yeniçeri sayısıyla birlikte artan ya da eksilen Cebeci ocağı’nda XVII. yy.’da 2 500 cebeci bulunuyordu. Çeşitli yeniçeri ayaklanmalarında etkin rol oynayan ocak, 1826’da Yeniçeri ocağı ile birlikte kaldırıldı.
CEBECİBAŞI Cebeci ocağı’nın komutanı. Devlet protokolünde kapıcılar kethüdasından sonra yer alırdı. Yeniçerilerin donanımıyla ilgili araç, gerecin sağlanması, gerekli yerlere ulaştırılması, cephanedeki eksikliklerin divana bildirilmesiyle görevliydi. Ayrıca İstanbul’ un Ayasofya, Hocapaşa, Ahırkapı semtlerinin güvenliğinden de sorumlu olan cebecibaşı, yetmiş akçe gündelik alırdı.