Elektrokardiyogram yani kısaca EKG, Kalbin elektriksel aktivitesini ölçerek altta yatan Kalp koşullarını anlamak için kullanılan, noninvaziv bir testtir.
Elektrotları standart konumlarda vücuda yerleştirmek suretiyle, birçok Kalp rahatsızlığı ve özellikle ritm bozuklukları hakkında bilgi EKG’deki karakteristik desenlerle öğrenilebilir.
Bu sayfayı “sık kullanılanlar”a ekleyerek EKG değerlendirmesi yapmanız gereken durumlarda istediğiniz zaman hızlıca göz atma imkanı da bulabilirsiniz.
EKG Nasıl Çekilir ?
Hasta bir yatağa yatarken, EKG deriveleri yani elektrotları vücuda bağlanır.
Her ekstremiteye 4 ve göğüsün önündeki önceden tanımlanmış noktalara da 6 olmak üzere toplam 10 elektrot vardır.
Cilde az miktarda jel uygulanır, bu Kalbin elektriksel uyarılarının daha kolay aktarılmasını sağlar.
Test yaklaşık 5 dakika sürer ve ağrısızdır.
Bazı durumlarda, erkeklerde elektrotların deriye optimal temasını sağlamak için göğüs kıllarının biraz traş edilmesi gerekebilir.
EKG Ne Zaman Uygulanır ?
Rutin bir fizik muayene veya Check up taramasının bir parçası olarak.
Kardiyak egzersiz stres testinin bir parçası olarak.
Göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı, baş dönmesi veya bayılma durumunda değerlendirmenin bir parçası olarak.
Kalp hastalığının potansiyel olarak varolabileceği yaştaki hastalarda ameliyat öncesi değerlendirme için yapılabilir.
EKG ile Hangi Hastalıklar Teşhis Edilebilir ?
Aşırı hızlı, yavaş veya düzensiz Kalp ritimleri
Kalp atışlarının anormal iletimi
Daha önce bir Kalp krizinin geçirilişinin kanıtı
Gelişen akut Kalp krizinin kanıtı
Tehlikeli bir Kalp krizi sırasında (Kararsız angina) Kalpteki kan akışında akut bir bozulmanın kanıtı
Akciğer koşulları
Konjenital Kalp anormallikleri
Anormal kan elektrolit seviyelerinin kanıtı
Kalbin ya da zarının iltihaplanmasının kanıtı
EKG’nin Eksiklikleri Nelerdir ?
EKG statik bir testtir, yani hasta herhangi bir semptom göstermediğinde varsa altta yatan ciddi Kalp problemlerini yansıtmayabilir.
Bunun en yaygın örneği, ciddi altta yatan Koroner arter hastalığı nedeniyle aralıklı göğüs ağrısı öyküsü olan bir hastadadır. Bu hastada herhangi bir semptom yaşanmadığı bir zamanda tamamen normal bir EKG alınabilir.
Bazı durumlarda, EKG, altta yatan bir Kalp rahatsızlığının varlığına rağmen tamamen normal olabilir. Bunun nedenleri büyük oranda bilinmiyor, ancak normal bir EKG’nin altta yatan Kalp rahatsızlığı olasılığını kesinlikle ekarte etmediğini unutmayın.
EKG Kağıdı
EKG kağıdının üzerinde 1X1 mm’lik küçük ve 5X5 mm’lik büyük kareler vardır.
Yatay planda her 1 mm 0.04 sn’ye, 5 mm ise 0.2 sn’ye işaret eder.
Dikey planda ise elektriksel potansiyelin genliği mV olarak ifade edilir.
EKG Derivasyonları
Bir pozitif ve bir negatif elektrodun kullanılmasıyla elde edilen derivasyonlar bipolar (standart), tek bir pozitif elektrod ile elde edilen derivasyonlar ise unipolar olarak adlandırılır.
Bipolar derivasyonlardan I’de pozitif elektrod sol kolda, negatif elektod sağ kolda, II’de pozitif elektrod sol bacakta, negatif elektrod sağ kolda, III’de pozitif elektrod sol bacakta, negatif elektrod sol kolda yer alır.
Unipolar derivasyonlar pozitif elektrodun yerleştiği yere göre adlandırılır: aVR’de sağ kolda, aVL’de sol kolda, aVF’de sol bacakta.
I, II ve III, aVR, aVL ve aVF ekstremite (taraf) derivasyonları olarak adlandırılır.
Unipolar derivasyonların bir bölümü pozitif elektrodun göğüs duvarı üzerinde belirli bölgelere yerleştirilmesiyle elde edilir:
V1 için sternum kenarının sağına, dördüncü interkostal aralığa,
V2 için sternum kenarının soluna, dördüncü interkostal aralığa,
V3 için V2 ile V4 derivasyonlarını birleştiren çizginin ortasına,
V4 için midklavikuler çizginin üzerinde beşinci interkostal aralığa,
V5 için V4 derivasyonuyla aynı seviyede, ön koltuk altı çizgisine ve
V6 için V5 ile aynı seviyede, orta koltuk altı çizgisine.
V1, V2, V3, V4, V5 ve V6 göğüs derivasyonları olarak adlandırılır.
Sonuç olarak klasik EKG kayıtlarında 6 ekstremite ve 6 göğüs derivasyonu olmak üzere toplam 12 derivasyon kullanılmaktadır.
EKG de Dalgalar
EKG kayıtlarında ‘’baseline’’ (taban çizgisi) üzerinde sırasıyla P, Q, R; S, T ve U dalgaları görülür.
Bu dalgaların arasında kalan kesimlere ‘’segment’’, uzaklığa ise ‘’aralık’’ denir.
P dalgası
Atriyumların depolarizasyonunu yansıtır.
Normal olarak P dalgası I, II, aVF ve V3-V6 derivasyonlarında pozitif iken aVR derivasyonunda negatiftir.
V1-V2 derivasyonlarında ise P dalgasının ilk bölümü pozitif iken ikinci bölümü negatiftir (bifazik P dalgası).
III ve daha seyrek olarak aVL derivasyonunda negatif ya da bifazik P dalgaları görülebilir.
Normal olarak, hangi derivasyon söz konusu olursa olsun P dalgasının genişliği 0.11 saniyeden, genliği 2.5 mm’den küçüktür.
PR aralığı
P dalgasının başlangıcı ile QRS kompleksinin başlangıcı (Q dalgasının görülmediği durumlarda R dalgasının başlangıcı alınır) arasındaki sürenin ölçülmesiyle elde edilir.
PR aralığı atriyumların depolarizasyonu, uyarının atriyoventriküler (AV) düğüme, His demetine, dallara ve Purkinje liflerine geçmesi için gereken toplam süreye işaret eder.
Erişkinlerde, PR aralığı için normal değer 0.12-0.20 saniyedir.
QRS kompleksi
Ventriküllerin depolarizasyonunu yansıtır.
QRS örnekleri normal bireyler arasında bile belirgin farklılıklar gösterir. Örneğin kişinin zayıf ya da şişman olması durumunda farklı QRS örnekleriyle karşılaşılmaktadır.
Q dalgasının süresi normal olarak 0.04 sn’nin altındadır ve toplam QRS süresinin % 25’ini aşmaz (III ve aVR dışında).
Q dalgasının derinliği ise (III ve aVR dışında) 2 mm’nin altındadır.
III derivasyonunda daha yüksek genlikli ve geniş Q dalgaları gözlenebilir (özellikle şişman kişilerde).
Öte yandan aVR derivasyonunda normal olarak 0.04 sn genişliğinde ve değişik derinliklerde Q dalgası ya da QS örneği görülebilir.
Bazan III, aVL ve V1’de de QS örneğine rastlanabilir. Normal olarak R dalgasının genliği derivasyonlara göre değişkenlik gösterir (en yüksek R dalgaları genellikle V5 ve V6’da görülür).
S dalgasının derinliği de derivasyonlara göre değişir (en derin S dalgalarına genellikle V1 ve V2’de rastlanır.
Erişkinlerde normal olarak QRS kompleksinin süresi (Q dalgasının başlaması ile S dalgasının sonlanması arasındaki süre) 0.11 saniyeyi aşmaz.
ST segmenti
Ventriküllerin depolarizasyonu ile repolarizasyonu arasındaki elektriksel olarak sessiz dönemi gösterir. ST segmenti, QRS kompleksinin sonlandığı J (junction-kavşak) noktası ile T dalgasının başlangıcını birleştiren aralıktır.
Süresi kalp hızıyla ters orantılı olarak değişkenlik gösterir (0-0.15 sn arasında).
T dalgası
Ventriküllerin repolarizasyonunu yansıtır. Erişkinlerde normal T dalgasının süresi 0.10-0.25 sn’dir.
Genliği ise göğüs derivasyonlarında 10 mm’nin, ekstremite derivasyonlarında 6 mm’nin altındadır.
Normal olarak I, II, V3-V6’da pozitif , aVR’de negatif T dalgaları görülür.
Diğer derivasyonlarda ise T dalgasının görünümü değişkenlik gösterir.
U dalgası
T dalgasını izleyen, her zaman görülmeyen ve oluşum nedeni kesin olarak bilinmeyen bir dalgadır.
QT aralığı
Ventriküllerin depolarizasyonu ve repolarizasyonu için geçen toplam süreyi yansıtır. QRS kompleksinin başlangıcından T dalgasının bitimine kadar olan sürenin ölçümüyle belirlenir.
Normal QT aralığı değerleri yaş, cinsiyet ve kalp hızıyla değişkenlik gösterir. Kalp hızına göre düzeltilmiş QT aralığı, QT uzaklığı (sn)’nin RR aralığı (sn)’nin kareköküne bölünmesiyle hesaplanır (Bazett formülü).
Düzeltilmiş QT aralığının (QTc) üst sınırı 0.44’tür.
EKG Örneğindeki Ekstremite Derivasyonları
Normal EKG Örnekleri
Bir EKG örneğini normal ya da patolojik olarak yorumlarken dikkatli olmak gerekir. Normal EKG’nin tanımı her bir kişi için farklıdır.
Ayrıca EKG’nin normal olması o kişide herhangi bir Kalp hastalığının olmadığı anlamına gelmez. Benzer şekilde patolojik olarak yorumlanan bir EKG’ye sahip kişide herhangi bir Kalp hastalığı olmayabilir.
Aşağıda farklı derivasyonlar için normal EKG bulguları özetlenmiştir.
D I
P dalgası genellikle pozitiftir.
Küçük bir q dalgası görülebilir, ama ana defleksiyon R dalgasıdır. Ardından küçük bir s dalgası gelebilir. T dalgası pozitiftir ve R dalgasına kıyasla daha küçüktür.
D II
P dalgası genellikle pozitiftir ve en belirgin olarak bu derivasyonda görülür.
Küçük bir q dalgası olabilir, ama ana defleksiyon R dalgasıdır. Ardından küçük bir s dalgası gelebilir. Bu derivasyondaki QRS kompleksi I ve III’dekine benzerdir. T dalgası pozitiftir.
D III
P dalgası pozitif olabilir ama genellikle bifazik ya da negatiftir.
Çoğunlukla Q dalgası vardır ve bazan çok derin olabilir. Genellikle R dalgası görülür, ancak bazan QS kompleksi ile karşılaşılabilir. T dalgası pozitif ya da negatif olabilir.
aVR
P dalgası negatifir.
QRS defleksiyonu genel olarak negatiftir. T dalgası da negatiftir.
aVL
I derivasyonuna benzer, ancak P dalgası negatif ya da bifazik olabilir.
Genellikle küçük bir q dalgası vardır, ama ana defleksiyon R dalgasıdır. T dalgası genellikle pozitiftir, ancak negatif ya da bifazik de olabilir.
aVF
P dalgası genellikle pozitiftir.
Küçük bir q dalgası görülebilir. R dalgası genellikle vardır. T dalgası pozitif, negatif ya da bifazik olabilir.
V1
P dalgası bifaziktir.
Genellikle q dalgası görülmez. Ancak nadir de olsa QS kompleksi ile karşılaşılabilir. Genellikle küçük bir r dalgasını büyük bir S dalgası izler. Bazan rSr’ kompleksi görülebilir. T dalgası pozitif ya da negatif olabilir.
V2
V1 derivasyonuna benzer. P dalgası genellikle bifaziktir.
Çoğunlukla q dalgası görülmez. Küçük bir r dalgasını büyük bir S dalgası izler. T dalgası pozitif ya da negatif olabilir.
V3
P dalgası genellikle pozitiftir.
Q dalgası görülmez. R dalgası ile S dalgasının genliği birbirine yakındır. T dalgası pozitiftir ve yüksek genliktedir.
V4
P dalgası pozitiftir.
Küçük bir q dalgasını büyük bir R dalgası ve küçük bir s dalgası izler. T dalgası pozitiftir ve yüksek genliktedir.
V5
V4 derivasyonuna benzer. P dalgası pozitiftir.
Genellikle küçük bir q dalgasını büyük bir R dalgası ve küçük bir s dalgası izler. T dalgası pozitiftir ve yüksek genliktedir.
V6
V4 ve V5 derivasyonlarına benzer. P dalgası pozitiftir.
Genellikle küçük bir q dalgasını büyük bir R dalgası ve küçük bir s dalgası izler. T dalgası pozitiftir ve yüksek genliktedir.
Patolojik EKG Bulguları
Patolojik EKG bulguları anamnez, fizik muayene bulguları ve bazen da diğer tanı yöntemleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Ritm Bozuklukları
EKG’nin en önemli kullanım alanlarından biri ritm bozukluklarının değerlendirilmesidir.
Normal koşullarda uyarı sino-atriyal (SA) düğümden çıkar (sinüs ritmi).
Normal sinüs ritmi 60-100/dakika hızındadır ve P dalgaları II derivasyonunda pozitif, aVR derivasyonunda negatiftir.
Hızın 60/dakikanın altında olması sinüs bradikardisi, 100/dakikanın üzerinde olması sinüs taşikardisi olarak adlandırılır.
Sinüs taşikardisinde hız genellikle 150/dakikanın altındadır, ancak nadiren 180/dakika hızında sinüs taşikardisi de söz konusu olabilir.
Düzensiz sinüs ritmi ise “sinüs aritmisi” olarak adlandırılır. Kalp hızı derin inspiryum sırasında artar, derin ekspiryum sırasında azalır. Sinüs aritmisinin solunumla ilişkili olduğu saptandığında “solunum aritmisi” olarak adlandırılır.
Normal Sinüs Ritmi
Sinüs Bradikardisi
Sinüs Taşikardisi
Sinüs Aritmisi
Uyarının sinüs düğ ümünden çıkamaması ya da aşağıya iletilememesi durumunda –bir süre bekledikten sonra- atriyumların bir başka yerinden, atriyoventriküler (AV) kavşaktan ya da ventrikülllerden uyarılar çıkabilir (kaçış vuruları). Bu uyarılar üç ya da daha fazla kez ard arda geldiğinde “kaçış ritmi”nden söz edilir.
Atriyal ve AV kavşak kaçış ritmleri genellikle 40-60/dakika hızında iken, ventriküler kaçış ritmlerinde hız 25-40/dakikadır.
Atriyumlardan 240-400/dakika hızında uyarıların çıkması durumunda atriyal flatter’den (testere dişi görünümündeki dalgalar), 400-600/dakika hızında, düzensiz uyarıların çıkması durumunda ise atriyal fibrilasyondan söz edilir.
Bu her iki durumda da genellikle uyarıların tümünün ventriküllere geçmesi AV kavşak tarafından önlenir, ve böylece ventrikül hızı kontrol edilir (ikinci derece AV blok).
Atriyal flatter ve atriyal fibrilasyonda bazan da atriyumlar ile ventriküller biribirinden bağımsız olarak çalışırlar (üçüncü derece AV blok).
Uyarıların atriyumların farklı yerlerinden ve AV kavşaktan (en az üç farklı odaktan) çıkması durumunda multifokal atriyal ritimden (gezici pacemaker) söz edilir. Bu ritm hızlı ise (>100/dakika) multifokal atriyal taşikardi olarak adlandırılır.
Ventriküler taşikardilerin supraventriküler taşikardilerden ayırt edilmesi özellikle acil ünitelerde çözülmesi gereken önemli bir sorundur. Zira bu iki tip ritm bozukluğunun klinik anlamı ve tedavisi biribirinden farklıdır.
QRS kompleksinin önünde P dalgası varsa bu ayrım kolaydır. Ancak supraventriküler taşikardilerde P dalgası T dalgasının ya da QRS kompleksinin içine gizlenebilir ve bu nedenle seçilemeyebilir.
QRS kompleksi dar (>0.11 sn) ise taşikardinin supraventriküler olduğu düşünülebilir, ancak geniş ise ventriküler taşikardiden ayırt edilmesi gerekir.
Wolff-Parkinson-White Sendromu
EKG’de bulunan spesifik WPW paterninin, SVT veya atriyal fibrilasyon gibi hızlı Kalp atışı ile birlikte olması Wolff-Parkinson-White sendromu tanısı koymaya yeterlidir.
WPW paterni, kısa PR aralığı ve bir delta dalgası ile karakterizedir.
Hızlı kalp atağı genellikle supraventriküler taşikardi veya SVT’den oluşur. Unutulmamalıdır ki SVT varlığı, atrial çarpıntı veya AV nodal reentrant taşikardi (AVNRT) gibi Wolff-Parkinson-White sendromuyla ilgili olmayan diğer yaygın formlardan da kaynaklanabilir.
Ventriküler taşikardinin çok hızlı (180-250/dakika) ve düzenli olduğu durumlarda ventriküler flatter, çok hızlı (180-500/dakika) ve düzensiz olduğu durumlarda ventriküler fibrilasyon düşünülmelidir.
EKG ile ritm değerlendirmesi yapılırken hastaya kalp pili (pacemaker) uygulanmasını da gözden kaçırmamak gerekir. Böyle bir durumda EKG’de QRS komplekslerinin önünde kalp piline ait görüntü (spike) saptanır.
İletim Bozuklukları
EKG’nin tanısal değerinin en fazla olduğu durumlardan bir diğeri de iletim bozukluklarıdır. İletim bozukluğu sino-atriyal (SA), intra-atriyal, atriyo-ventriküler (AV) ve intra-ventriküler düzeylerde olabilir.
Birinci derece SA blok (sino-atriyal düğümden çıkan uyarının atriyumlara iletilmesinde gecikme) EKG ile tanınamaz. Zira EKG’de uyarının SA düğümden çıkışı belirlenemez.
İkinci derece, Tip I SA blokta (SA düğümden çıkan uyarı atriyumlara giderek gecikerek geçiyor) PP aralığı giderek kısalır ve ardından PQRST oluşmaz.
İkinci derece, Tip II SA blokta (SA düğümden çıkan uyarı zaman zaman atriyumlara geçmiyor) düzenli ya da düzensiz olarak yer yer PQRST oluşmaz ve sinüs aritmisi ile karışır.
İkinci derece, ileri SA blokta genellikle bir kaçış ritmi tarafından izlenen uzun duraklama dönemleri gözlenir.
Üçüncü derece SA blokta (SA düğümden çıkan uyarı atriyumlara geçmiyor) ise kaçış ritmi saptanır.
SA bloklarda P dalgaları ile QRS’lerin sayısı eşittir, zira sorun uyarıların ventriküllere geçişi ile ilgili değildir. İntra-atriyal blokta P dalgaları sol atriyum büyümesindeki P dalgasının özellikleriyle aynıdır.
Birinci derece AV blokta uyarının ventriküllere iletilmesi gecikmiştir ve bu nedenle PR süresi uzamıştır (> 0.20 sn).
İkinci derece, Tip I AV blokta (Wencebach) uyarının ventriküllere iletilmesi giderek gecikmekte ve sonunda bir uyarı ventriküllere geçmemektedir. Bunun sonucunda PR aralığı giderek uzar ve sonunda bir P dalgasını QRS kompleksi izlemez.
İkinci derece, Tip II AV blokta bazı uyarılar ventriküllere geçmez. Bu nedenle P dalgalarını zaman zaman QRS kompleksleri izlemez.
İkinci derece, ileri AV blokta biribirini izleyen iki ya da daha fazla P dalgasını QRS kompleksi izlemez.
Üçüncü derece AV blokta ise P dalgaları ile QRS kompleksleri biribirinden bağımsızdır.
İntra-ventriküler bloklar dal bloku olarak adlandırılır.
Sol Dal Bloku Tanı Kriterleri ;
QRS süresinin 0.12 sn veya daha fazla olması, I, aVL ve V5-V6’da geniş, çentikli ya da şekli bozulmuş R dalgalarının görülmesi, I, aVL ve V5-V6’da ikincil ST-T-dalgası bozukluklarının saptanması, I ve V5-V6’da Q dalgalarının olmaması, V5-V6’da ölçülen, R dalgalarının zirveye ulaşma zamanının 0.06 sn veya daha fazla olmasıdır.
Sağ Dal Bloku Tanı Kriterleri ;
QRS süresinin 0.12 sn veya daha fazla olması, sağ prekordiyal derivasyonlarda ikinci bir R’ dalgası ve sondaki R’ dalgasının baştaki R’den büyük olması, sağ prekordiyal derivasyonlarda ikincil ST-T-dalgası bozukluklarının görülmesidir.
Sol Ventrikül Hipertrofisi :
V1 veya V2’deki R dalgası ile V5 veya V6’daki S dalgası toplamının 35 mm’den büyük olması
aVL’deki R dalgasının 11 mm’den büyük olması,
I’deki R dalgası ile III’teki S dalgası toplamının 25 mm’den büyük olması, aVL’deki R dalgası ile V3’teki S dalgasının toplamının kadınlarda 20 mm’den, erkeklerde 28 mm’den büyük olması.
Sağ Ventrikül Hipertrofisi :
V1’de R dalgası voltajının S dalgasından büyük olması,
V1’de R dalgasının 7 mm veya daha fazla olması,
V1’de qR örneği,
R’ dalgasının 10 mm’den büyük olduğu rSR’ örneği (normal QRS süresi ile birlikte),
V5 veya V6’da R/S oranının 1 ya da daha az olması.
Sağ eksen sapması (diğer nedenlerin yokluğunda) sağ ventrikül hipertrofisinin bir diğer bulgusudur.
Miyokard İskemisi :
Subendokard iskemisinde ilgili derivasyonlarda simetrik, büyük ve sivri T dalgaları görülür.
Ayrıca QT aralığında uzama saptanabilir.
Subepikard iskemisinde ise ilgili derivasyonlarda ters, simetrik, derin ve sivri T dalgaları kaydedilir.
Subendokard Lezyonu :
İlgili derivasyonlarda ST çökmesiyle karakterizedir. Buna karşın sağlıklı miyokard kesiminin epikard yüzünü ya da lezyonlu bölgenin endokard yüzünü gören derivasyonlarda ST yükselmesi görülür (resiprokal değişiklik).
Subepikard Lezyonu :
İlgili derivasyonlarda ST yükselmesi saptanır. Buna karşın sağlıklı miyokard kesiminin epikard yüzünü ya da lezyonlu bölgenin endokard yüzünü gören derivasyonlarda ST çökmeleri gözlenir (resiprokal değişiklik).
Miyokard Nekrozu :
Miyokard nekrozunun karakteristik EKG bulgusu patolojik Q dalgası’dır. Nekroz bölgesinde elektriksel aktivasyonun olmaması patolojik Q dalgasının oluşmasına yol açar.
Normal kişilerin EKG’lerinde de görülebilen Q dalgasının patolojik olarak yorumlanabilmesi için genişliğinin en az 0.03 sn, derinliğinin en az 1 mm olması gerekir.
V1-V3’deki Q dalgası, genişliğine ve derinliğine bakılmaksızın patolojik olarak kabul edilir.
Miyokard İnfarktüsü :
Patolojik Q dalgasına ek olarak miyokard hasarı ve iskemisine ait bulgular da gözlenir.
Akut miyokard infarktüsünün erken döneminde (hiperakut dönem) ST segmentinin eğimli yükselişinin yanısıra yüksek ve geniş T dalgaları saptanır.
Tümüyle yerleşmiş dönemde patolojik Q dalgaları, kemer şeklinde yükselmiş ST segmenti ve ters, simetrik T dalgaları gözlenir.
Rezolüsyon döneminde (subakut dönem) ise patolojik Q dalgaları vardır, ST segmenti isoelektrik çizgiye dönmüştür, T dalgası halen negatif olabilir.
Geçirilmiş miyokard infarktüsünün tek EKG bulgusu ise patolojik Q dalgaları’dır.
Miyokard infarktüsünü düşündüren EKG bulgularının ;
V2 (V1)-V4’de görülmesi anteroseptal
V3-V4’de görülmesi apikal
V4-V6, I, aVL’de görülmesi anterolateral
V2 (V1)-V6 , I, aVL’de görülmesi yaygın anterior
I, aVL’de görülmesi yüksek lateral
II, III, aVF’de görülmesi inferior miyokard infarktüsünü düşündürür.
Posterior Miyokard infarktüsünün tanı kriterleri derivasyon V1-V2’deki R dalgası genişliğinin > 0.04 sn, R/S oranının > 1 olmasıdır.
Miyokard infarktüsünde her zaman patolojik Q dalgaları görülemez (Q dalgasız miyokard infarktüsü).
Bunun nedeni infarktüsün subendokardiyal bölgeyle sınırlı olmasıdır. Bu durumda tanı akut ST çökmelerinin saptanmasına dayanır.
Akut Perikardit :
EKG bulguları yönünden akut perikardit ile miyokard infarktüsünün ayrımı oldukça önemlidir.
Akut Perikardite ait değişiklikler hemen tüm derivasyonlarda görülür, resiprokal değişiklik gözlenmez, Q dalgalarının görülmemesi, ST segmentinin içbükeyliği yukarıya doğru olacak şekilde yükselmesi ayırıcı tanıda önemli ipuçlarıdır.
Perikard sıvısı :
Klasik EKG bulgusu düşük voltaj’dır. Elektriksel alternans fazla miktarda perikard sıvısını düşündürür.
Hiperpotasemi :
T dalgası yükselir ve sivrileşir, R dalgası genliği azalır, QRS kompleksi genişler, P dalgası giderek küçülür ve sonunda görülmez hale gelir.
Hipopotasemi :
U dalgası belirginleşir, T dalgası önce yassılaşıp sonra tersleşir, ST bölümü çöker ve PR aralığı uzar.
Hiperkalsemi :
QT aralığı kısalır.
Hipokalsemi :
QT aralığı uzar.
Dijitalis Kullanımı :
QT aralığını kısaltır, PR aralığını uzatır, ST bölümünde çökmeye neden olur. Dijitalis entoksikasyonunda hemen tüm ritm-iletim bozuklukları görülebilir.
Beta Bloker Kullanımı :
Sinüs bradikardisine ve PR aralığında uzamaya yol açar.
Teknik Sorunlar :
Kalibrasyonun doğru yapılmaması, EKG kağıdının dönme hızının doğru ayarlanmaması yanlış yorumlara neden olabilir.
Elektrodların yanlış yerleştirilmesi bir diğer teknik hatadır.
Aşağıda sağ kol ile sağ bacak elektrodlarının tersine yerleştirilmesi sonucunda II derivasyonunda asistoli görünümü ortaya çıkmıştır.
EKG’nin değerlendirilmesini güçleştiren bir diğer sorun artefaktlardır.
Aşağıda somatik tremora bağlı artefakt söz konusu olup bu durum kalp ritmin yanlışlıkla atriyal fibrilasyon olarak yorumlanmasına yol açabilir.
EKG Değerlendirmesi Nasıl Yapılmalı ?
EKG yorumlarını belirli bir sırayı izleyerek yapmak ve bunu alışkanlık haline getirmek gerekir.
Sistematik bir yaklaşım şöyledir:
1.Adım – Ön incele
Hastaya ait olup olmadığına bakın
Tarih ve saatine (varsa) bakın
Artefaktların olup olmadığına bakın
Kalibrasyonın doğru olup olmadığına bakın
2.Adım – Ritm ve İletim Yönünden Değerlendir
Bu değerlendirmeyi yapmadan önce hastaya pacemaker uygulanıp uygulanmadığını dikkate alın
QRS komplekslerinin arası düzenli mi (R-R aralıklarına bakarak değerlendirin) ?
Düzenli ise;
P dalgaları var mı (tüm derivasyonlara bakın, özellikle II ve aVR önemli) ?
Varsa;
aVR’de negatif, II’de pozitif mi ?
PR süresi normal mi ?
Yoksa;
P dalgalarının yerine atriyal fibrilasyon dalgaları var mı ?
QRS normal genişlikte mi (en geniş olduğu derivasyonu dikkate alın) ?
Normal genişlikte ise P dalgalarını yeniden arayın (QRS’in T dalgasının ve ST segmentinin içinde)
Geniş ise de P dalgalarını yeniden arayın (QRS’in T dalgasının ve ST segmentinin içinde)
Düzensiz ise;
P dalgaları var mı (tüm derivasyonlara bakın, özellikle II ve aVR önemli) ?
Varsa tüm QRS komplekslerinin önünde görülüyor mu ?
Görülüyorsa;
Aralarında şekil farkı var mı, aVR’de negatif, II’de pozitif mi, QRS ile ilişkisi değişiyor mu, P-P aralıkları değişiyor mu, gizlenmiş P dalgaları olabilir mi ?
Görülmüyorsa;
P dalgalarının yerine atriyal fibrilasyon dalgaları var mı ?
QRS normal genişlikte mi (en geniş olduğu derivasyonu dikkate alın) ?
QRS genişliği aynı derivasyonda değişkenlik gösteriyor mu ?
Normal genişlikte ise P dalgalarını yeniden arayın (QRS’in T dalgasının ve ST segmentinin içinde)
Geniş ise de P dalgalarını yeniden arayın (QRS’in T dalgasının ve ST segmentinin içinde) Ritm-iletim ile ilgili değerlendirmeyi tamamlamak için 3.Adıma geçin
3.Adım – Hız Ölçümü
Ritm düzenli ise önce R-R aralıklarını, daha sonra P-P aralıklarını (P dalgaları varsa) ölçerek ventrikül ve atriyum hızını belirleyin
Ritm düzensiz ise P-P aralıklarını (varsa), R-R aralıklarını ve P dalgaları ile (varsa) QRS ilişkisini (sayısal ve PR süresi olarak) değerlendirin
4.Adım – P Dalgasının İncelenmesi
P dalgaları varsa şeklini, süresini ve genliğini ölçerek atriyal bozukluk (atriyum büyümeleri gibi spesifik, ya da intra-atriyal blok gibi nonspesifik bozukluklar) yönünden değerlendirin
PR segmentinde çökme olup olmadığına bakın
PR aralığını ölçün
5.Adım – QRS Kompleksinin İncelenmesi
QRS süresini ölçün (en geniş olduğu derivasyonu dikkate alarak)
QRS eksenini hesaplayın (ekstremite derivasyonlarında)
QRS kompleksindeki şekil değişikliğini araştırın (dal bloku için)
R/S oranlarını ölçün (göğüs derivasyonlarında)
R ve S dalgalarının genliğini hesaplayın (V1, V2, V3, V5, V6, I aVL ve III’de)
Patolojik Q dalgalarını araştırın (tüm derivasyonlarda)
QRS genliğini ölçün (tüm derivasyonlarda)
QRS genlikleri arasında değişiklik olup olmadığına bakın (aynı derivasyonda)
6.Adım – ST Segmentinin İncelenmesi
ST segmentindeki çökme ya da yükselmeyi araştırın (tüm derivasyonlarda, izo-elektrik çizgiye göre)
ST segmentindeki değişikliklerin tipini belirleyin (tüm derivasyonlarda, J noktasını dikkate alarak)
7.Adım – T Dalgasının İncelenmesi
T dalgasının pozitif olması gereken derivasyonlarda pozitif olup olmadığını araştırın
T dalgasının genliğine dikkat edin (tüm derivasyonlarda)
8.Adım – U Dalgasının İncelenmesi
U dalgasının mevcut olup olmadığını araştırın
U dalgası varsa T dalgasına göre genliğini ve yönelimini değerlendirin
9.Adım – QT Süresinin Ölçülmesi
Kalp hızını dikkate olarak QT süresini ölçün
Hızlı Ayırıcı Tanı İçin Özet