

3.
HAREKAT:
Savaşın ilk günü İtalyan savaş gemileri Preveze'de bazı küçük
savaş gemilerimizi batırdı. 3 Ekim 1911'de Trablusgarp ve daha
sonra Bingazi bombardıman edildi. 8 Ekim 1911'de asker çıkarmaya
başlandı ve Topruk ele geçirildi. İtalyan donanmasına nazaran
çok zayıf olan Osmanlı Donanması karşı bir harekatta bulunamıyordu.
Osmanlı Hükümeti kısmî seferberlik ilan ederek şiddetle
taarruz ederek karşılık vermeye başladı. Güzide ve genç
subaylarımızdan Mustafa Kemal, Enver ve Fethi Beyler Trablusgarp'a
geçerek orduya katıldılar. İtalyanlar, 102.000 askeri ve 40 topu
çıkarmayı başarmışlardı. Ekim sonlarında İtalyanlar donanma
toplarının korumasında sahile sıkışmışlar, hiçbir harekat
veya keşif yapamıyorlardı. Bu savaşta askeri amaçla ilk defa uçak
kullanılmıştır.
İlk hava faaliyeti 22 Ekim 1911'de Aziziye üzerinde oldu. Yüzbaşı
Piazza, Bleriot uçağı ile bir saat süren bir keşif yaptı.
Sonraki günlerde Aziziye ve Zuvara üzerinde uçuşlar devam etti.
Uçuşları Yüzbaşı Piazza, Bleriot ile ve Yüzbaşı
Moizzo, Nieuport ile yapıyordu.
25 Ekim 1911'de Yüzbaşı Moizzo, Zuvara bölgesinde kanadına kurşun
isabetleri aldı.
28 Ekim 1911'de, Yüzbaşı Piazza havadan ilk topçu ateşini
düzenledi.
Kasım 1911'de Yüzbaşı Gavotti, Türk mevzilerine ilk bombardımanı
yaptı.
Keşif görevlerinin yanı sıra küçük bombardımanlar da
başlamıştı. Bu bombardımanlarda Etrich Taube uçaklarını
kullanmışlar, 600 metre yükseklikten 15 kilogramlık bombaları
rastgele atmışlardı. Bu bombardımanlarda maddi bir etki olmamasına
karşın moral üzerinde olumsuz etkisi görülmüştü. 600
metrenin altında uçtuklarında isabet aldıkları için daha aşağıya
inmiyorlardı. Bu arada gece uçuşları da yapılıyordu.
13 Mart 1912'de Yüzbaşı Piazza uçuş esnasında yerden atılan
mermilerle yaralandı.
Topçu ateşi düzenlemesinde sabit balon da kullanılıyordu. Hava
şartları uygun olmadığından hareketli balonlar pek işe yaramıyordu.
10 Eylül 1912 günü yaptığı keşifte, yerden açılan tüfek
ateşiyle Yüzbaşı Riccardo Moizo'nun Nieuport uçağı mecburi
iniş yaptı. Bu suretle havacılık tarihinin savaşta ilk uçak
kaybeden milleti İtalyanlar oldu. Moizzo'yu yakalayan Araplar,
Aziziye'deki Fethi Bey'in karargahına getirdiler. Yüzbaşı
Moizzo'nun burada yapılan sorgusunda "Geçtiğim yerlerde çok
asker gördüm, indiğim zaman daha az olduklarını farkettim, yüksek
irtifadan çöl fundaları asker görüntüsü veriyor" demişti.
Moizo'ya gayet iyi davranılmış ve hatta kızkardeşine sağlığı
hakkında telgraf çekmesine izin verilmişti. Bir süre sonra
ikinci bir İtalyan uçağı arıza veya tüfek ateşinden
yaralanarak hatlarımızın gerisine inmişti.
İtalyanlar savaşın sonuna kadar Trablus'u denizden bombardıman
etmişlerdi.
10 Nisan 1912'de çok kuvvetli bir filo Zuvara önlerine 12.000
asker çıkardı. Aslında bu bir gösteri hareketi idi. Asıl
kuvvetleriyle daha batıda bulunan Makabez'i işgal ettiler ve Tunus
sınırını kapattılar. Zuvara savaşın sonuna kadar dayanmayı
başardı.
17 Nisan 1912'de Oniki Ada'dan biri olan Stampalia'yı kuvvetli bir
filonun korumasında işgal ettiler. Donanmaları, üs olarak kullanılan
bu adadan hareket ederek 18 Nisan 1912 sabahı Çanakkale'yi bombardıman
etti. Bombardıman öğleden sonra da devam etti. Atılan büyük çaplı
432 mermi sadece 15 şehit ve 18 yaralı vermemize sebep olmuştu.
Bu harekattan sonra Mayıs ayında Rodos ve Oniki Ada'nın geri
kalanlarını da işgal ettiler. Yine torpitolarla Çanakkale'ye
yaptıkları akında, hiç bir sonuç alamadan döndüler.
Trablus'taki hava harekatı yapılırken siyasi ve psikolojik sonuçlar
elde etmek için hatlarımızın gerisine ve Araplar'ın üzerine
bildiriler atılmıştı. Tarihte uçak ile atılan ilk bildiri şöyleydi:
"Trablus'lu
Araplar'a: Bizimle
gelmek için ne bekliyorsunuz? Camilerinizde ibadet etmek arzusunu
duymuyor musunuz? Ailelerinizle sakin yaşamak istemiyor musunuz?
Bizim de kitabımız var, biz de namuslu ve dindarız. İtalya,
babanızdır. Çünkü Memleketimiz, anneniz Trablus'la evlenmiştir."
İtalyanlar'ın Türk Ordusu'na karşı yaptıkları hava harekatı,
Avrupa ordularına faydalı dersler sağlamış, uçağın balona üstünlüğü
kabul edilmişti. Bu muharebede şu ilk havacılık olayları
cereyan etmiştir:
15 Aralık 1911'de Türkler ilk defa Yarbay Roberti'nin uçağına
karşı topçu ateşi açtılar.
15 Ocak 1912'de Araplar'a bildiri atan İtalyanlar, ilk psikolojik
hava savaşını uyguladılar.
31 Ocak 1912'de havada ilk yaralanan Rasıt Yüzbaşı Carlo
Montu'dur.
Mart 1912'de Piazza ilk hava keşif fotoğrafını çekti.
11 Haziran 1912'de ilk gece bombardımanı Yüzbaşı Marengo tarafından
yapıldı.
25 Ağustos'ta ilk hava savaşı kurbanı Asteğmen Manzini uçağı
ile denize düştü.
10 Eylül 1912'de tarihin ilk esir havacısı Moizo (daha sonra hava
generali) ve uçağı Türkler tarafından ele geçirildi.