ABDULLAH GÜL
Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, 22 Temmuz salı günü Washington'a geldi. Amerikalıların yeniden düşlemeye başladığı Türk askerini Irak'ta görme planı, Gül'ün ziyaretiyle yürürlüğe girdi. Amerikan Şahinleri, Gül'den hoşlanmıyordu, ama köprüyü geçinceye kadar iyi geçinmek istiyorlardı. Şahin grubu kinciydi ve kızdıkları kişileri kolay kolay affetmezdi. Aslında Abdullah Gül de bunun farkındaydı ama Washington'la ilişkilerini yumuşatmak için bu fırsatı değerlendirmesi lazımdı.
Bush Yönetimi, AKP Hükümeti'nin asker gönderme kararını bu kez parlamentodan geçireceğinden emindi. Abdullah Gül, Washington'daki temaslarına Washington Post Gazetesini ziyaret ederek başladı. Gazete, bir anlamda, Washington'a gelen yabancı konukları önceden sorguya çeker, gündemdeki politikalar konusunda ön mülakat yapardı. Böylece yönetim de yabancı konukların kritik konulardaki düşüncelerini görüşmeden önce gazete haberinden öğrenir, resmi görüşmelere daha hazırlıklı girerdi. Yabancı konuklar da 24 saat önceden Amerikan yönetimine mesaj vererek, toplantılara daha rahat katılırdı. Gazete ve televizyon mülakatlarının, lideri ve ülkeyi tanıtım açısından da büyük yararı olurdu. Bunu Türk liderleri arasında en iyi kullananlardan biri de Turgut Özal'dı. Liderin İnglizce bilmesinin büyük avantajı vardı. İngilizce bilmedikleri için bu zorluğu en fazla iki lider Kenan Evren ve Recep Tayyip Erdoğan yaşadı.
Dışişleri Bakanı Gül, Washington Post'tan sonra Amerikan-Türk Konseyi'nin verdiği öğle yemeğine katıldı. Gül'e göre AKP Hükümeti, Türk-Amerikan ilişkilerinin geliştirilmesi 28 için elinden geleni yapıyordu. Aynı anlayış Amerikan tarafında da vardı. Gül, yaptığı konuşmalarda asker gönderme konusuna hükümetin sıcak baktığı mesajını verdi. Aslında, ziyaret öncesi de Ankara'dan olumlu mesaj verilmişti. Amerikalılar, zaten bu nedenle Gül'ü davet etti. Aksi takdirde, Gül'ü, Washington'a davet etmezlerdi. Asker isteme davet için bir gerekçe oldu. Irak'taki sivil yönetim Başkanı Paul Bremer de bu sırada Washington'daydı. Bremer Bağdat'ta Türkiye hakkında ileri geri konuşmasıyla şimşekleri üzerine çekmişti. Resmi görüşmelere Bremer de katıldı. Bremer, Türkiye'nin Irak'a asker göndermesini memnunlukla karşılayacağını söyledi. Bağdat'ta oluşturulan geçici yönetime PKK yanlısı kişiler girmişti.
AKP Hükümeti'nin tepkisi cılız kalmış, Ankara'nın rahatsızlığı Washington'u fazla rahatsız etmemişti. Dışişleri Bakanı Gül, Amerikan Dışişleri Bakanı Colin Powell'la, Dışişleri Bakanlığı'nda çalışma yemeğinde biraraya geldi. Görüşme bir saat sürdü. İki bakan, Dışişleri Bakanlığfnın önünde bir açıklama yaptı. Powell, Irak'taki güce Türk askerinin katılması konusunu görüştüklerini söyledi, en kısa zamanda cevap beklediklerini açıkladı. Amerikan Merkez Kuvvetler Komutanı Orgeneral John Abizaid de, Gül'ün ziyaretinden kısa süre önce Ankara'da asker konusunu görüştü. Gül'ün ikinci durağı Pentagon oldu. Savunma Bakanı Donald Rumsfeld ve Yardımcısı Paul Wolfowitz'in yanı sıra Genelkurmay Başkanı Orgeneral Richard Myers, Amerika'nın yeni ve eski Büyükelçileri Pearson ve Edelman ile Paul Bremer da görüşmeye katıldı.
Bu ekip ikinci tezkereden sonra Türkiye'den fazla hoşlanmıyordu. Gül'ün karşısında çuval tacirleri vardı. Gerçi Süleymaniye krizi o an Gül'ün aklında mıydı bilinmez ama olayın kahramanları Rumsfeld ve Wolfowitz'in sürekli aklındaydı. Rumsfeld, kısaca çuval krizine değindi, olayın koordinasyon eksikliğinden meydana geldiğini öne sürdü. Bundan sonra böyle olayların olmaması için iki tarafın bağlantılarını sıklaştırması gerektiğini söyledi. Rumsfeld, sözü asker istemeye getirdi, "Umarım Türkiye buna katılır" dedi. Pentagon'daki görüşmede daha çok Amerikalılar konuştu, Gül dinledi. Görüşmeden sonra Wolfowitz, Bremer ve Pearson, Türk tarafından da Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Büyükelçi Baki İlkin, başkanlığındaki teknik heyet, ayrıntıları konuştu. Gül'ün üçüncü durağı Başkan Yardımcısı Dick Cheney oldu. Cheney de ötekiler gibi Türkiye'den asker istedi.
Amerikalılar Irak'taki ihaleleri, Türkiye'nin etkisinin artmasını, PKK'ya karşı alınacak önlemleri, Gül'ün önüne bir paket gibi sundular. AKP Hükümeti de bunları, asker tezkeresinin Meclisten geçmesi için hükümetin elini güçlendirecek kozlar olarak hesaplıyordu. Abdullah Gül, 4 günlük Washington ziyaretini AKP liderlerinin her gelişinde gelenek haline getirdiği ancak Türk kamuoyundan saklamaya da özen gösterdikleri Yahudi kuruluşlarını ziyaret ederek tamamladı. Dışişleri Bakanı'nın yüzünde güller açtı.
İkinci tezkereyle bozulan ilişkileri tamir için olumlu bir adım attığını sandı. Gül'e göre, temasları samimi, dürüst, açık, şeffaf olmuştu. Ankara'ya dönünce asker talebi hükümet tarafından değerlendirildikten sonra Genelkurmay Başkanlığı'nın görüşü alınarak Washington'a bildirilecekti. Gül, Türkiye Büyükelçiliği'nde düzenlediği basın toplantısında Başkan Yardımcısı Cheney'e övgüler yağdırdı. Ermeni karar tasarısını güya Cheney önlemişti. Gül, ikinci tezkereden sonra ya Washington'daki gelişmeleri izlememiş ya da izler görünmüştü. Amerikalı yetkililerin sözlerini biraz okumuş olsaydı, sözde soykırım tasarısının yönetimin desteğinde bir şantaj unsuru olarak gündeme getirildiğini anlamaması için bir neden yoktu. Yönetim tasarıda da Süleymaniye olayı gibi bir taktik izlemişti.
Kaynakça
Kitap: Washington'da Akrobasi
Yazar: Yılmaz Polat