Berlin – Glogauer’in köşesindeki Reichenberger Strasse’de hala sessiz. Sabah saat on buçukta, Kreuzberg 36’nın ortasında olduğu kadar sessiz. M29 otobüsü parke taşlarının üzerinde gümbürdüyor, kreş çocukları kaldırımda oyalanıyor, gevezelik ediyor, bir kadın evsizler dergisi satıyor, normal sokak tiyatrosu, ama sadece ilk bakışta.
Mesela otobüs durağının hemen yanında Filou fırını var, 20 yıldır burada ekmek ve tatlılar var, 2017’de ani bir işten çıkarma tehdidi vardı ve sakinler haftalarca protesto etti. Filou kalabilir, mutlu bir son. Ancak hemen yanında kafe kayboldu, orada bir korona test istasyonu açıldı.
Bütün mahalle bu hikayelerle dolu. Şehirdeki değişikliklerle, yerinden edilmeyle, evleri spekülasyon nesnesine dönüştüren yatırımcılarla ilgili. Her birinin sokak adı ve ev numarasından oluşan kendi şifresi vardır: Ratibor 14. Lausitzer 10. Reichenberger 108. Reichenberger 55.
Bir Kreuzberg protesto operası
Sanatçı Yagner Anderson, “Kiez, şu anda Berlin’de olup bitenlerin bir mikrokozmosudur” diyor. Ve bu yüzden Cumartesi günü bir sahneye dönüştü. Ardından Glogauer köşesi Reichenberger kavşağı bir operanın, protesto operasının zemini haline gelir. “Lauratibor kime ait?”.
Şehrin satılması ve sakinlerinin ona karşı mücadelesi hakkında. Yüzden fazla sanatçı sokaklarda, iki koroda ve bir orkestrada dolaşacak. Ve Yagner Anderson biraz solo şarkı söyleyecek.
Yer değiştirme geçim kaynaklarını tehdit ediyor.
Konstanze Schmitt, yönetmen
Filou’daki bistro masalarından birinde oturuyor. Yanında yönetmen Konstanze Schmitt ve korolardan birinde şarkı söyleyen Danáe Nagel oturuyor. Fazla zamanları yok, bütün gün prova yapıyorlar. Schmitt, “Yerinden edilme insanların varlığını tehdit ediyor” diyor ve “göğsün önünde bir bıçak kadar büyük olabilir. Bu ihtiyacı, bu korku ve öfkeyi betimlemek için opera, oldukça dramatik bir kompleks olarak yeterli bir sanatsal araçtır.
Üçü de kendileri hakkında pek bir şey anlatmak istemiyorlar, kendilerini bir kolektif, herkesin eşit derecede önemli olduğu büyük bir bütün olarak görüyorlar. Ama çok fazla: Kiez onların evi, çoğu aktör gibi burada yaşıyorlar ve çalışıyorlar ve bu yüzden herkesin kendi yerinden edilme hikayeleri var. Lausitzer Straße 10’da ofisi bulunan ve 2016’da bölge sakinlerinin ilk ret hakkını kullanması için mücadele ettiği sırada orada bulunan Konstanze Schmitt. Evi İsveçli Heimstaden şirketi tarafından satın alınan Yagner Anderson.
Bir soylulaştırma masalı
Konstanze Schmitt, “Opera Kiez’de, Kiez’de geçen hikayelerden yaratıldı, bu Kiez ile iç içe geçti” diyor. Libretto, yazar Tina Müller’in komşularıyla yaptığı konuşmalardan oluşuyor. Carl Orff, Kurt Weill ve Tom Waits’in yankılarıyla film bestecisi Anders Ehlin tarafından müziğe ayarlandı.
Sonuç, bir tür soylulaştırma masalı. İki aşık Laura ve Tibor, direniş iksirini Lauratibor ilinde aramaya çıkarlar, üç başlı kondansatör, küçük yatırımcıların korosu, Türkçe şarkı söyleyen umut tanrıçası ile tanışırlar. Ve sonunda patron Maximilius Profitikuss’a karşı kesin bir savaşa girerler.
Konstanze Schmitt, “Bu, uğruna savaştığımız her şeyle ilgili” diyor.
Youtube üzerinden koro provaları
Opera fikri, 2019 yılında “Lause kalır” ve “Ratibor 14” girişimlerinin protestolarından doğdu. Proje, Viyana Konservatuarı’nda eğitim görmüş İsveçli-Hollandalı soprano Marieke Wikesjo tarafından başlatıldı ve Laura’yı canlandırıyor.
Profesyonel seslerin sıradan insanlarla bir araya gelmesi konseptin bir parçası. Performansın reklamını yapan bir videoda Marieke Wikesjo, “Ses bizim şirket içi enstrümanımızdır” diyor, “Herkes şarkı söyleyebilir.” Bu, birçok insan birlikte müzik yaptığında ortaya çıkan güçle ilgili.
Yagner Anderson, “Herkes yetenekleriyle geldi, herkese değer verildi” diyor. “İnsanların nasıl çiçek açtığını izleyebilirsiniz.”
Geçen yılın tamamı pandeminin ortasında prova edildi. Koro provalarını tecrit halinde YouTube üzerinden yayınladılar ve mümkün olan en kısa sürede Mart ayında beş derece ve yağmurda avluda tekrar dışarıda buluştular. Sahne tasarımını mahalleli ustalar yaptı.
Seyirciler göstericidir
İşe yaradı çünkü aktivizm Kreuzberg’in bu bölgesine derinden bağlı, buradaki insanlar posta listeleri oluşturma, poster basma, toplantılar düzenleme ve yaratıcı olma konusunda pratik yapıyorlar. Konstanze Schmitt, birlikte bir şeyler yapma ihtiyacının harika olduğunu söylüyor. Özellikle salgında.
“Katılanların çoğu zaten dahil, bazıları 80’lerde zaten şehir savaşına dahil oldu. Buradaki insanlar kendilerinin yasaklanmasına izin vermiyorlar, sokağa çıkıp şöyle demeye alışmışlar: Böyle olmuyor.”
Belki politikacılar aryalara tepki verirler.
Danáe Nagel, koro şarkıcısı
Operayı gösteri olarak kaydettiler, sanatsal bir protesto eylemi olması gerekiyordu, bu yüzden seyirciler gösterici oluyor ve böylece prodüksiyonun bir parçası oluyorlar. Ve politikacıları, Belediye Başkanı Michael Müller’i ve Maliye Senatörü Matthias Kollatz’ı davet ettiler. Danáe Nagel, “Çünkü mektuplarımıza yanıt vermiyorlar” diyor. “Belki aryalara tepki verirler.”
Protesto operasının dünya prömiyeri ile gösteri “Lauratibor kime ait?”, 12 Haziran Cumartesi, 17:30, Reichenberger / Ratiborstrasse.
Kopera ile sunum, 20 Haziran Pazar, 19:00, Mariannenplatz.