Başkanlık sisteminin temel özellikleri
Başkanlık sisteminin temel özellikleri
Başkanlık sistemi, kuvvetlerin sert (katı) ayrımına dayanan ve yürütme gücünün halk tarafından seçilen ve yasama organı tarafından görevden alınamayan tek bir kişi tarafından kullanıldığı hükümet sistemidir. Bu sistemde:
- Kuvvetler ayrılığı kesin bir şekilde uygulanır, yasama, yürütme ve yargı arasında kesin bir denge ve işlevsel ve yapısal olarak keskin bir ayrım vardır.
- Başkan meclis (parlamento) tarafından değil, doğrudan halk tarafından seçilir ve sorumluluğu halka karşıdır.
- Bakanlar kurulunu (hükümeti) oluşturan bakanlar meclis içinden değil, Başkan tarafından belirlenir, sorumlulukları meclise değil, Başkana karşıdır.
- Yürütme yasama organının içinden çıkmadığı gibi, yasama da yürütme karşısında bağımsızdır. Hiçbir kimse hem yürütme organında, hem yasama organında görev alamaz.
- Başkanlık sisteminde başkanın seçildiği seçim ile, yasama organının oluştuğu seçimler farklıdır; iki ayrı seçim ve dolayısıyla bir birinden bağımsız olarak halk iradesinden kaynaklanan iki bağımsız kuvvet vardır.
- Parlamenter sistemin ilk olarak İngiltere’de halkın krala karşı verdiği demokrasi mücadelesinin sonucu olarak ve zaman içinde şekillenip sonra da başlangıçta Avrupa’ya sonra dünyanın diğer bölge ve ülkelerine yayılmasına karşı başkanlık sistemi güçlü ve bağımsız yürütme organı ihtiyacından doğan daha kurgusal-düşünce ürünü bir sistemdir.
- Başkan yasama organının güvenine (güvenoyuna) dayanmaz ve yasama organını fesh edemez.