Manas Destanı
Manas Destanı, Kırgız Türklerinin milli destanıdır. Yaklaşık 400 bin ila 500 bin mısradan oluşmuştur. Bu haliyle dünyanın en uzun destanıdır (manzum eseri). Homeros’un ünlü İlyada ve Odissea destanlarından 20 kat daha uzun olduğu bilinir. Türkolog Wilhelm Radloff Manas Destanıyla ilgili ilk derlemeleri yapan kişi olarak bilinir.
Manas Destanı bir açıdan hala düzenleme ve eklemelerin devam ettiği dinamik bir destandır. Destanın genel çerçevesine bakarsak Kırgız Türkleri ile Putperest Kalmuklar arasındaki mücadelenin anlatımıdır. Manas Destanının genel çerçevesi birbirine benzese de yüzden fazla farklı anlatımı mevcuttur. Manas Destanı Kırgız Türklerinin yaşayışları ile ilgili pek çok bilgi de içermektedir. Destanı ezbere bilen “Manascılar” Kırgız Türkleri arasında önemli bir mevkiye sahiptir. Hatta Manascılar’ın en ünlüsü olan, Sayakbay Karalaev (1894-1971) resmi Kırgız paralarının üzerinde yer alır. Destanın içeriğine kısaca göz atacak olursak ilk aşamada destana ismini de veren Manas Han’ın hayatından kesitler göze çarpar. Manas henüz doğduğunda, bir takım bilginler onun bir kahraman olacağını ve halkının refahı için çabalayacağını müjdeler. 10 yaşına bastığında Çinlilerle, Kalmuklularla mücadele ederek onları topraklarından çıkarır. Kırgız Halkı yüzyıllar boyunca yaşadıkları sıkıntıların, esaretlerin karamsarlığını bu milli destanlarına sığınarak atlatmaya çalışmış; ayrıca milli bir birliğin de yazılı eseri haline dönüşmüştür.