Joseph Smith
- Önem : Marmon Kilisesi'nin kurucusu ve ilk lideri
- Doğum : 1805
- Ölüm : 27 Haziran 1844
Mormon Kilisesi’nin kurucusu ve ilk lideri olan Joseph Smith yaşadığı dönemde olduğu gibi günümüzde de dünyanın dört bir yanında bulunan Mormonlar tarafından kilisenin kurucusu olarak büyük bir saygı görmektedir. Orta Vermont’taki küçük bir çiftçi köyünde doğan Smith, duygusal yapısının da etkisiyle 1820’li yıllarda dini hayaller görmeye başladı. 1823 yılında ise iddialara göre ormanda gezerken Moroni adında bir melekle karşılaştı. Melek Smith’e gerçek Hristiyan kilisesinin ortadan kaybolduğunu ve onu geri getirmenin Smith’in görevi olduğunu söyledi. Ve yine iddiaya göre Manchester yakınlarında bir tepeyi kazacak ve orada altın plakalara hiç bilinmeyen bir dille yazılmış kutsal kitapları bulacaktı.(Yeni Mısırca) Smith bunları tercüme etti ve çevirilerini 1830 yılında Mormon Kitabı adıyla yayınlandı.
Mormon kitabında söylenenlere göre eski Tevrat, coğrafi keşiflerden binlerce yıl önce İbraniler tarafından Amerika’ya getirildi. Toplumları ve dilleri yol olmasına rağmen Tevrat’ı Amerika’ya taşıyanların soyundan gelenler Amerikan yerlileri olarak yaşamlarını sürdürüyorlardı. Smith, kilisesini 6 Nisan 1830 tarihinde kurdu. Ne var ki Mormonlar başlangıçta şüpheyle karşıladılar. Smith’in altın tabletleri ile alay edildi. Hatta 1832 yılında bir kalabalık tarafından katrana bulanıp uzun kuş tüyleri bile döküldü. Mormonlar baskından kaçabilmek için Ohiove Missouri’ye gittiler. En sonunda İllinois’teki Commerce kasabasına yerleştiler. Smith buraya Nauvoo adını verdi. Nauvoo’ya yerleştiğinde Smith’in yirmi bin takipçisi vardı. Kasabada diktatöryal güçler elde etti. Bir milis gücü kurdu. Kendisine muhalefet eden Naıvoo Expositor gazetesini kapattı. Gazetenin kapatılması protestolara neden oldu. Smith milis gücünü Nauvoo’yu koruması için göreve çağırıca İllinois’teki görevliler tarafından tutuklandı. Vatana ihanetle suçlandı. Yargılamayı beklerken öfkeli bir kalabalık tarafından öldürüldü.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Franklin D. Roosevelt
ABD’de dört dönem başkanlık yapan ve Büyük Buhran döneminde ABD’yi yöneten Franklin D. Roosevelt, II. Dünya Savaşı’nda ve ülkenin yaşadığı büyük sosyal ve ekonomik değişimlerde halkına liderlik etti. Aynı zamanda ABD Eski Başkanı Theodore Roosevelt’in uzak bir akrabasıydı. New York’un zengin bölgelerinden biri olan Hyde Park’ta doğdu. Harvard’a gitti. Wall Street’te çalıştı. Roosevelt, ailesinin bir başka üyesi olan Eleanor Roosevelt ile evlendi. Ünlü kuzeni Cumhuriyetçi olmasına rağmen Franklin politikaya Demokrat Parti saflarında katıldı. 1920 yılında başkan yardımcılığı için mücadele etti. İlk seçimi kaybetse de 1928 yılında New York valisi oldu. Bu dönemde ülkenin en büyük vilayetine vali olmak başkanlık için önemli bir adım olarak görülüyordu.
-
Anselm
Bir Orta Çağ teoloğu, filozofu ve kilise lideri olan Aziz Canterburyli Anselm 11. yüzyılın önde gelen düşünürleri arasında yer almaktadır. Bugün daha ziyade Tanrı’nın varlığına ilişkin ortaya attığı “ontolojik argüman”ı ile tanınmaktadır. Bu argüman tanrının varlığını kanıtlamak için tümdengelimci mantığın kullanılmasına dayanmaktadır. Aosta’da zengin bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Anselm, 23 yaşına gelince Aosta’dan ayrıldı ve 1059 yılında Fransa’daki Normandiya’ya gitti. 1060 yılında bir keşiş adayı olarak Bec’teki Benedictine Manastırı’na girdi. Kısa süre içinde kendini zekâsıyla kanıtladı ve 1078’de başkeşiş oldu. 1093 yılında İngiltere’nin dini açıdan en yüksek rütbesi olan Canterbury Piskopusu oldu. Ancak Kral 2. William ile yaşadığı sorun nedeniyle bir süre ülkeye girişi yasaklandı. William’ın ölmesi üzerine yerine geçen I. Henry ile de tartışma yaşaması üzerine bir daha İngiltere topraklarına giremedi.
-
Uşak Ulu Camii
Yapım tarihi kesin olarak bilinmeyen caminin külliye bünyesindeki bir çeşmeye aitken yapının giriş kapısı üzerine sonradan yerleştirildiği kabul edilen Ağustos-Eylül 1419 tarihli sülüs hatlı Arapça kitâbe caminin tarihlendirilmesine ışık tutar. Bu kitâbeye göre yapının Germiyanoğlu II. Yâkub Bey’in ikinci saltanatı esnasında (1402-1429) Kavşid oğlu Hasan oğlu Mehmed Bey tarafından inşa edildiği kabul edilir. XIX. yüzyılda gerçekleştirilen onarımlarda camiye bir son cemaat yeri eklendi ve minaresi yeniden yapıldı. Cami 1970’te Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce tamir ettirildi. Moloz taşla inşa edilen yapı bugün kare bir alana oturmakta olup mihrap önünde büyükçe bir kubbe, bunun önünde tonozlu bir birim ve iki yanda üçer kubbeden meydana gelen bir üst örtüye sahiptir. Üst örtüyü teşkil eden kubbeler sekizgen kasnaklıdır. Beş birimli öndeki son cemaat yeri pâyelerin taşıdığı sivri kemerler üzerinde sekizgen kasnaklı kubbelerle örtülüdür. Son cemaat yerinde mihrap ekseninde ve pahlanmış köşelerde girişler bulunmaktadır. Yatık dikdörtgen planlı harim dört pâye ile üç bölüme ayrılır. Geniş tutulan orta aksta önde sivri beşik tonoz örtülü bir birimle mihrap önünde merkezî kubbeli bir birim yer alır. Yanlarda farklı boyutlarda üçer kubbeli birim bulunur.
-
Ahmed Arif Hikmet Bey Efendi
Tanzimat’tan sonra eğitime getirdiği yeniliklerle bilinen Osmanlı Şeyhülislam’ı Arif Hikmet Bey, İstanbul’da doğdu. Müderris payesi alarak ilmi ve edebi çalışmalara başlayan Arif Bey, hacca gittikten sonra sırasıyla Kudüs (1816), Mısır (1820) ve Medine (1823) kadılıklarında bulundu. 1829’da nüfus tahrir işlerine nezâret etmek üzere Rumeli’de görevlendirildi. Seyyid olması dolayısıyla bir yıl sonra nakîbüleşraf, 1833’te Anadolu kazaskeri, 1838’de Rumeli kazaskeri oldu. Ertesi yıl Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliyye azalığına, hemen ardından da Rumeli müfettişliğine getirilerek Osmanlı Devleti topraklarında eğitimin yaygınlaştırılması maksadıyla kurulan Meclis-i Maârif-i Muvakkat’a üye seçildi. Mekkizade Mustafa Asım Efendi’nin vefatı üzerine 11 Aralık 1846’da şeyhülislâm tayin edildi. Bu görevde yedi buçuk yıl kadar kalan Arif Bey, Sultan Abdülmecid devrindeki Softalar Vak‘ası’nda müsamahakâr davrandığı için görevden alındı. İstanbul’da vefat etti.
-
Alkmaion
Getirdiği yeni yorumlarla, Pyhagorasçılık düşüncesine bağımsız bir felsefe niteliği kazandıran Antik Yunanlı hekim ve bilge Alkmaion Kroton’da dünyaya geldi. Yaşadığı dönemde ünlü bir hekim olan Alkmaion, Pythagorasçı düşünür sayılmasına karşılık yaşamı hakkında detaylı bilgi mevcut değildir. Gözlem ve deney verilerine dayanarak değişik sorunları içeren çok sayıda kitap yazdığı söylenirse de bunların günümüze sadece birkaç tanesi ulaşabilmiştir. Felsefe ve bilim alanlarındaki çalışmalarıyla ilgili bilgiler, Aristoteles’in yapıtlarındaki alıntılardan ve Diogenes Laertius’un yorumlarından sağlanmaktadır.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun