Published on Haziran 26th, 2020 | by AD 10
Nasyonal sosyalizm, işkence ve idam – Gül Güzel
Kadının kaleminden: Eugen Bolz, devlet başkanı, bakan ve hukukçu…
Nasyonal sosyalizm, işkence ve idam…
Bugün 26 Haziran Dünya İşkenceye karşıt günü. 26 Haziran 1987’de yürürlüğe giren İşkence ve diğer zalimane, insanlık dışı, onur kırıcı muamele veya cezaya karşı sözleşmeyi daha etkili bir şekilde uygulamak amacıyla, İşkence mağdurları günü 1997’de BM tarafından karar altına alındı. Sözleşme bugüne kadar 162 ülke tarafından onaylanmış durumda. Böyle bir günde, siyasi duruşundan dolayı işkenceye maruz kaldıktan sonra idam edilen Devlet başkanı, Bakan ve Hukukçu Eugen Bolz hakkında yazmak yerinde olur.
Almanya, Baden – Württemberg bölgesinin başşehri olan Stuttgart’a gelenlerin, onun büstünü görmemesi mümkün değil. Bir anıtın verdiği haşmetiyle değil; anıta verilen görünüm anlamıyla. Königsbau’nun, kendi adı verilen Bolzstraße tarafındaki duvara monte edilen, Bronz Kabartması anıt, söze gerek bırakmadan onu anlatıyor. Anıt, Landeskreditbank Baden-Württemberg tarafından, Avusturyalı Alfred Hrdlicka’ya yaptırılmış. Ancak Eugen Bolz’un Berlin’den, doğduğu yer olan Rottenburg’a kadar bir çok anıtı, yüksek ve meslek okulları, vakıfları var. Baden-Württemberg Eyalet parlamentosundaki bir salon da onun adını taşıyor.
15.12.1881’de Neckar/ Rottenburg’da doğan, 23.01.1945’te ise Berlin, Plötzensee’de idam edilen Eugen Bolz’un biyografisini incelemeye değer.
Eugen Bolz, Koloni ürünlerinin perakende satıcısı olan Josef Bolz ve eşi Maria Theresia Huber’in çocuğu olarak, Rottenburg/Neckar’da doğdu.
Baden-Württemberg bölgesinin başkanı, İçişleri Bakanı ve Adalet bakanlığını yaptı. Nasyonal sosyalizme karşı grubundan Carl Freidrich Goerdele tarafından yeni bir emperyal hükümetin üyesi olarak kabul ilgi gördü.
Kasım Devrimi’nden sonra 1919’dan 1920’ye kadar Weimar Ulusal Meclisine katıldı. 1919’dan 1933 yılına kadar ait olduğu özgür Württemberg eyaletinin, eyalet parlamentosundaki görevi için Rottenburg seçim bölgesinden seçildi. 1920-1933 yılları arasında Weimar Cumhuriyeti Reichstag’ın da bir üyesiydi.
1919’da Württemberg’de Adalet Bakanı ve 1923’te İçişleri Bakanı olarak atandı. Kasım 1923’teki başarısız Hitler-Ludendorff darbesinin ardından, NSDAP’ı kapattı. Üst düzey yetkilileri tutukladı ve ofisleri de polis tarafından işgal edildi.
1928-1933 arasında Württemberg Halk Devleti’nin başkanlığını yaptı. Daha sonra Ulusal Sosyalizme karşı direnişte yer aldı.
1928’de Baden-Württemberg’de hükümet başkanı aynı zamanda İçişleri Bakanı olarak kaldı. Almanya Ulusal Halk Partisi (DNVP) ile koalisyon kurarken, seçimi kazanan SPD ise hükümetten çıkarıldı. 1932’de Adolf Hitler ile görüştükten sonra şüphelerinden yanıldığını ve hakkında iyi olduğunu yazdı: “Genel olarak, görüşleri bizimkilerle büyük ölçüde aynı.”dedi ve yanıldığını daha sonra anlayacaktı.
Siyasi görüşleri çok farklı olmamasına rağmen adım adım idama doğru
Eugen Bolz, 23 Mart 1933’te NSDAP(Ulusal-sosyalist Alman İşçi Partisi) Gauleiter Murr tarafından görevinden alındı.
15 Mart 1933’te Württemberg eyalet parlamentosu yeni sosyal devlet başkanı olarak Ulusal Sosyalist Wilhelm Murr’u seçti. Siyasi kısıtlamanın ardından Bolz, vicdan çatışmasına rağmen 23 Mart 1933’te Reichstag’daki Etkinleştirme Yasasını onayladı. Buna rağmen, Ulusal Sosyalistler Bolz’u kendilerine karşı rakip olarak gördüler.
19 Haziran 1933’te Baden-Württemberg bölgesinin başkanı ve içişleri bakanı iken, siyasi polis tarafından tutuklandı. Dorotheenstr. 10 numaradaki ‘’Silber Hotel’’ binasına getirildi. Burada ifadesi alındıktan sonra yapılan sözlü küfür ve işkencelerin yanısıra, SS ve kalabalık bir halk kitlesinin de gelmesiyle, Hotel Silber’dan çıkarılarak ‘’Hohenasperg’’ Cezaevine transport edildi ve Hohenasperg Cezaevinde birkaç hafta tutuldu.
Eugen Bolz Cezaevinden serbest bırakıldıktan sonra Beuron Manastırı’na gitti. Bu süre zarfında, Beuron Manastırı’nda vergi danışmanı ve güverte taşı fabrikası C.H.’nin ortağı Caritas’a yasal danışman olarak çalıştı.
1941/42 yılının başında Eugen Bolz, Hristiyan sendikacılar ve Bosch şirketinin önde gelen çalışanları aracılığıyla Carl Friedrich Goerdeler çevresindeki direniş grubuyla temasa geçti. Ancak dini ve siyasi nedenlerle Adolf Hitler’in planlanan tiran cinayetiyle ilgili endişelerini dile getirdi; Hitler’in öldürülmesi değil, sadece tutuklanmasını yeterli gördü. Bolz aynı zamanda olası darbeden sonra yeni hükümette bakanlık görevini devralmayı da kabul etti.
20 Temmuz 1944’te Hitler’e yapılan başarısız suikast girişiminden sonra, 12 Ağustos 1944’te bu yüzden suçlanarak, tutuklandı. 21 Aralık’ta Halk Mahkemesi tarafından ölüm cezasına çarptırıldı ve 23 Ocak 1945’te Berlin-Plötzensee’de idam edildi.
Hotel Silber Stuttgart’ta birçok tutuklanma ve işkencelere Ev sahipliği yapmış bir bina. Şehir merkezindeki otel, Dorotheestr.10 numarada bulunuyor. Nasyonal sosyalizmin işkence izlerinin hala silinmediği bodrum hücreleri mevcut. Tam da bu yüzden yetkililer o izleri silmek için otel Silber’i yıkmak veya farklı şekilde restore etmek istiyor. Ama Otel Silber’in yıkılmaması ve geçmişe ışık tutması için müze haline getirilmesini isteyen devrimci gruplar bu konuda hala mücadele veriyor. Otel Silber şu anda da şehir güvenlik elemanlarının çalıştığı bir mekan konumunda. Bina 1919’dan 1928’e kadar Posta ve Telgraflar Genel Müdürlüğü olan Deutsche Reichspost, 1928’den 1937’ye kadar polis ve Eyalet Başkanlığı tarafından kullanıldı. Dorotheenstrasse, 1938’de o zamanki valinin ardından Wilhelm-Murr-Strasse olarak ve komşu Planie’nin adı ise Adolf-Hitler-Strasse olarak değiştirildi. Nazilerin Gizli Devlet Polisi 1937’den 1945’e kadar burda konumlandı. 1945’ten itibaren hasarlı ev restore edildikten sonra, 1984/85’te İçişleri Bakanlığı’na ve Stuttgart polisinin hizmet eden karargahı oldu.
Gül Güzel – 26.06.2020