Çölyak Hastalığının Nedenleri ve Gluten Alerjisi
Çölyak hastalığına neyin neden olduğu tam olarak belli değildir. Aslında çoğu araştırmacı, genleriniz, çevreniz ve yediğiniz yiyecekler dahil olmak üzere birden fazla faktörün rol oynadığına inanıyor. Çölyak hastalığı geliştirmek için bu faktörlerin bazılarının veya hatta hepsinin bulunması gerekir.
Çölyak hastalığının nedenleri
Çölyak hastalığı, diyetinizdeki glütenin, beyaz kan hücrelerinizi, ince bağırsağınızı çevreleyen ve normalde yiyecekleri sindirmenize yardımcı olan villus adı verilen minik, parmak benzeri çıkıntılara saldırması için tetiklediği bir otoimmün hastalıktır. Villus olmadan vitaminleri, mineralleri ve diğer besin maddelerini yiyeceklerden ememezsiniz.
Çölyak hastalığı geliştirmek için glüten yiyor olmalısınız. Çölyak hastalığınız olduğunda, glüten bağışıklık sisteminizi ince bağırsağınıza saldırmaya teşvik eder. Batı tarzı diyette glüten yaygındır, bu nedenle katı bir glütensiz diyet uygulanmadığında glütenden kaçınmak zordur.
Bazı insanlar on yıllarca sorunsuz bir şekilde glüten tüketebilir ve daha sonra aniden şiddetli çölyak hastalığı semptomları geliştirirken, bazı küçük çocuklar diyetlerine glüten içeren tahıllar eklendiği anda çölyak semptomları gösterirler.
Birçok kadın hamilelik ve doğumdan sonra çölyak semptomları yaşamaya başlar ve diğer insanlar semptomlarının görünüşte alakasız bir hastalıktan sonra, hatta hayatlarında stresli bir dönemden sonra başladığını fark eder.
Genetik
Çölyak hastalığı için iki ana gen, HLA-DQ2 ve HLA-DQ8'dir. Çölyak hastalığı teşhisi konanların (biyopsi yoluyla) yaklaşık %96'sı bu genlerden birine veya her ikisine sahiptir.
Genler miras alınır. Sonuç olarak, çölyak hastalığı ailelerde ortaya çıkabilir. Çölyak hastalığı olan birinci derece bir akrabanız (ebeveyn, kardeş veya çocuk) varsa, sizde de %5 ila %22 oranında çölyak hastalığı olma ihtimali vardır.
Gluten Alerjisi
Gluten buğday ve diğer bazı tahıllarda bulunur. Günümüzün melezleştirilmiş buğdayının, bir asır önceki buğdaydan daha fazla glütene sahip olup olmadığı konusunda çelişkili araştırmalar var.
Bazıları, çölyak hastalığındaki ve çölyak dışı glüten duyarlılığındaki artışın genetiği değiştirilmiş buğdaya bağlı olduğunu teorileştirdi.
Yaşamın ilk yılındaki beslenme düzeninin çölyak hastalığının gelişmesinde bir fark yaratıp yaratmadığına dair devam eden araştırmalar var. Bu çalışmalar, bir çocuğun anne sütüyle beslenip beslenmediği ve glutenin diyete ilk ne zaman dahil edildiği ile ilgili herhangi bir etki bulamadı.
Stres çölyak hastalığına neden olur mu?
Çölyak hastalığı da dahil olmak üzere otoimmün bozukluklarda stresin rol oynayabileceğine dair kanıtlar var. Bir çalışmada, çölyak hastalığı olan kişiler, teşhis konmadan bir yıl önce stresli bir yaşam olayı yaşadıklarını bildirdiler. Örneğin hamilelik, önemli bir stres etkeni idi.
Yetişkinlerde çölyak hastalığına ne sebep olur?
Çölyak hastalığının patofizyolojisi yetişkinlerde çocuklarla aynıdır: ince bağırsakta onarılamaz hasar. Bununla birlikte, bir yetişkinde çölyak hastalığı geliştiğinde, semptomların bir çocuğunkinden farklı olması muhtemeldir.
Çölyak hastalığını ne tetikler?
Çölyak hastalığına yatkınlığı olan biri için glüten içeren yiyecekler yemek ince bağırsağın kirpiklerine zarar verir. Zamanla, bu hasar çölyak hastalığı semptomlarını beraberinde getirecektir.
Hangi gıdalar çölyak hastalığına neden olur?
Gluten içeren herhangi bir yiyecek çölyak hastalığına neden olabilir. Buğday veya diğer tahıllarla yapılan ekmek, makarna, pizza ve diğer yiyecekler, en bilinen glüten kaynaklarıdır, ancak glüten, malt (bira ve sirkede) ve bira mayası gibi daha az belirgin yiyeceklerde de bulunur. Gluten ayrıca dudak kremi, vitaminler ve diğer besin takviyeleri ve oyun hamuru gibi gıda dışı ürünlerde bulunur.
Türkiye Sağlık Vakfı
Alerjiler Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar
Yumurta Alerjisi Nedir? Nasıl Anlaşılır?
Alerji: Ev Tozu Akarı Alerjisi (Mite) Nedir?
Alerji Nedir? Alerji Cilt Testleri Nasıl Yapılır?
Evcil Hayvan Alerjisi Nedir?
Çocuklarda Alerji ve Genetik
Süt Alerjisi Nedir?
Buğday Alerjisi Nedir? Belirtileri ve Beslenme Önerileri
Anafilaksi (Alerjik Şok) Nedir?
Dudak Şişmesi Neden Olur? Alerji, Anafilaksi, Diğer Nedenler
Alerjiler ve Boğaz Ağrısı Arasındaki Bağlantı
Bebeklerde Alerji Belirtileri
Dudak Şişmesinin Alerjik Nedenleri
Alerjik Egzama Nedir?