Serkan Sıtkı Şahin
Stres, bugüne kadar hep hayatımın bir parçası oldu. Çocukken bile gözümün takıldığı ana haber bülteninden duyduğum kötü olaylar; ölümler, kazalar, savaşlar… Hepsi birer stres tetikleyicileriydiler. Ve her yeni yaş, yeni streslerle geldi; beden imajı, sınavlar, arkadaşlıklar, aşk, iş görüşmeleri, politika, ölüm… Stresle savaşmak için gerekli adımları biliyorum; terapi, egzersiz, temiz hava, dinlenme, dijital detokslar… Ama yine de çoğu insan gibi stres yaşıyorum. Araştırmalar sağlıklı yetişkinlerin çoğunun yüksek stres yaşadığını gösteriyor. Ve bu seviyeler her sene artış gösteriyor. Gündemdeki sürekli bir panik hali, stres kaynaklarımızı her geçen gün arttırıyor. Bu panik ortamını hissedebiliyorum, ancak ortada olağandışı bir şey yok. Derin bir nefes alıp bilgisayarımdan uzaklaştığımda ve gerçekten nasıl hissettiğimi düşündüğümde, stres hormonlarının, adrenalin ve kortizolün beni gerçekten kötü hissettirmediğini farkettim.
Stres, beni iyi mi hissettiriyordu?
Tüm stresler negatif değildir
Aslında hayatta kalmak için stres şarttır. Sağlıklı stres veya pozitif stres, endokrinolog Hans Selye tarafından ortaya atılan bir terim olan "östres”
olarak bilinir ve çeşitli faydaları vardır. Bir görevi tamamlamak veya başarılı olmak için artan motive edici stres (merhaba son teslim tarihleri!), kısa süreli bağışıklığı artırır ve gelecekteki stresli durumlarda esnekliği arttırır. Aşina olduğumuz olumsuz stres, sıkıntı olarak bilinir. Çok fazla işimiz olduğunda düşündüğümüz türden bir stres. Negatif stres, beynin düzgün çalışma yeteneğine zarar verebilir ve anıları hatırlama ve yenilerini oluşturmada zorluklara neden olabilir. Stres, uygun şekilde yönetilmediğinde anksiyete, depresyon veya panik atak bozukluğu gibi psikolojik rahatsızlıklara yol açabilir.
O gece stresi düşündüğümde bazı şeyler değişti
Masamdaki lamba, saat geçtikçe sinirlerimin yıprandığı pazartesi gecesi geç saatlerde, makalemi yedeklemek için birkaç dakika geçirdikten sonra benimle kaldı. Hayatımda ilk kez, onlarca yıllık stres deneyimimin ardında, stresi farklı şekilde düşünüyordum. "Stres”
kelimesini "baskı”
olarak yeniden düşündüm. Bu, stresle başa çıkma şeklimi tamamen değiştirdi. Ancak aralarında ayrım yapmak ve kelimeleri birbirinin yerine çok sık kullanmamak önemlidir. Stres bunaltıcı geliyor ve amaç onu azaltmak. Baskı ise iyi bir sonuç için performansınızı kısa vadeli olarak arttırabilir. Benim durumumda, son teslim tarihimin sonunda olumlu bir sonucu var. Sanki bu baskı, işi yapmama yardımcı oldu. Bu aslında stres olmadığı anlamına mı geliyordu? Baskı, stresden daha kontrol edilebilir ve hissedebilir, bu da durumun kontrolünü daha iyi hissetmenizi sağlayabilir veya görevinizi tamamlamanıza yardımcı olabilir. Büyük resim ise bunun zihinsel refahınızı ve benlik saygınızı iyi durumda tutmanıza yardımcı olabileceğidir.
Kişisel stres tepkilerinizi tanıyın
Pozitif ve negatif stres arasındaki farkı bilmek, onu kendi yararınıza kullanmanın yollarını bulmanıza yardımcı olabilir. - Farklı stres türlerine nasıl tepki verirsiniz?
- Hayatınızdaki en fazla strese neden olan şey nedir? - İşinizi/görevinizi yapmanızı engellemediğinden emin olmak için nasıl çalışabilirsiniz?
Bazı durumlarda, negatif stresi pozitif strese çevirmek, hatta stresi baskıya "çevirmek”
bile mümkündür. Örneğin, bir sunuma hazırlanırken, son tarihten önce azar azar üzerinde çalışmayı planlayabilir veya kendinizi daha rahat hissedene kadar pratik yapabilirsiniz.
Stresi yeniden çerçeveleyebilmek ilk adımdır
Alışılagelmiş son tarih stresimin pozitif stres olduğunu (hatta belki de hiç stres olmadığını) anlamak, çalışma şeklimi değiştirmedi. Zamana karşı olmak yaratıcı sularımın akmasını sağlıyor. Ebeveynlik, arkadaşlık ve ekonomi gibi hayatımın farklı alanlarında olumlu ve olumsuz stresleri tespit edebildim. Negatif stresi asla tamamen ortadan kaldıramayabilirim, ancak bunun hakkında nasıl düşündüğümü yeniden çerçeveleyebilirim ve bu doğru yönde atılmış bir adımdır. Kadinvekadin.net özel içeriğidir.