Bu makalede Francisco de Goya olarak bilinen İspanyol ressamın 3 Mayıs 1808 (1814) adlı tablosunun hikayesini göreceğiz. Sadece korku ve trajediyi değil, kanlı bir infazda sırada olduğunuzu bildiğinizde şüphesiz gelen travmatik farkındalıkları da aşılayan, unutması o kadar kolay olmayan bir görüntü.
Francisco de Goya Kimdir?
İspanyol bir sanatçı olan Francisco José de Goya y Lucientes, 30 Mart 1746’da doğdu ve 16 Nisan 1828’de öldü. Genellikle Francisco de Goya olarak anılan bu sanatçı, Fuendetodos, Aragon, İspanya adlı kasabada büyüdü. 14 yaşında José Luzán’ın vesayeti altında sanat eğitimi aldı ve ardından Neoklasizm’in öncülerinden Anton Raphael Mengs ile çalıştı. 1774’te Royal Goblen fabrikası için karikatürler çizdi ve ardından 1786’da Charles III için boyadı ve daha sonra 1799’da Charles IV’ün Birinci Saray Ressamı oldu. Goya, sadece resmin eski ustalarından biri olarak değil, aynı zamanda modern sanatın da öncülerinden biri olarak anıldı.
Tarzı, geleneksel resmin ilkelerine odaklandı. Ancak daha öznel bir resim ve konu olan daha etkileyici bir resim stili kullandı.
3 Mayıs 1808 Tablosu (1814)
Her ikisi de Francisco de Goya resimlerinin zengin koleksiyonuna ait olan 1814’te boyanmış olan 3 Mayıs 1808 ve arkadaşı 2 Mayıs 1808 ile birlikte “zamansız” bir tablo olarak kabul edilir. Bununla birlikte, belirtilen resimler, asla unutulmayacak olan ilgili tarihsel savaş olaylarını aktarır ve tasvir eder.
Aşağıda, ilk olarak bağlamsal bir analiz sunarak, ne zaman ve neden boyandığına ve ona ilham veren olaylara bakarak 3 Mayıs 1808 resim analizini anlatıyoruz. Ardından, konuyu ve sanatçının stilistik yaklaşımını ve uygulamasını yakından inceleyen Goya’nın 3 Mayıs 1808 resminin bir analizini tartışacağız.
|Sanatçı
|Francisco de Goya
|Boyanma Tarihi
|1814
|Tip
|Tuval üzerine yağlıboya
|Tür
|Tarih Boyama
|Dönem / Hareket
|Romantizm
|Boyutlar
|268 x 347 santimetre
|Seri / Versiyonlar
|2 Mayıs 1808 (1814) resminin bir parçası
|Nerede
|Prado Ulusal Müzesi, Madrid, İspanya
|Değeri Nedir
|Satılan diğer Francisco Goya sanat eserlerinin fiyatlarına göre, tahmini değeri muhtemelen milyonlarca dolar.
3 Mayıs Tablosuna Kısa Bir Sosyo-Tarihsel Bakış
Goya’nın 3 Mayıs 1808 tablosunda resmedilen olaylara bakmadan önce, onu resmedildiği sanat akımları arasında romantizm dönemi içine yerleştirmek önemlidir. Romantizm, 1700’lerin sonlarında 1830’lara kadar başladı.
Sanatçıların Neoklasizm’e karşı bir tepkisiydi ve tarih resimlerinin nasıl boyanması gerektiğini nasıl tasvir ve reçete ettiğiydi.
Romantizm sanat akımı, yaşamın daha derin, daha öznel yönlerini, özellikle sosyal ve politik olayları ifade etmeye çalıştı. Ancak, onu yeni bir sanat tarzı olarak tanımlayan yönlerin bir kombinasyonunu içeriyordu. Konu, doğanın hürmetinden adalet, milliyet ve çeşitli olaylar fikirlerine kadar uzanıyordu.
Goya’nın 3 Mayıs 1808 Tablosunda Anlattığı Tarihi Olaylar
Yarımada Savaşı 1808’den 1814’e kadar başladı. Portekiz, İngiltere ve İspanya arasında Fransız İmparatorluğu’na karşı bir savaştı, ikincisi Napolyon Bonapart tarafından yönetiliyordu. Napolyon’un ordusu 1808’de İspanya’ya sızdı, monarşiyi devirdi ve kardeşi Joseph Bonaparte’ı kral yaptı. Napolyon’un ordusu 1807’de Portekiz’i işgal etti, ancak Napolyon’un ordusu da Portekiz’e sızma kisvesi altında İspanya’dan geçti. Çünkü Portekiz, Napolyon’un durdurmak istediği İngiltere ile ticaret yapıyordu. Ancak Napolyon, İspanya’yı da işgal etti ve bu da İspanyolların Fransızlara karşı ayaklanmasına yol açtı.
İspanyollardan sayısız ayaklanma vardı, ancak Napolyon’un birliklerinin kalesi her türlü isyanı bastırmayı başardı ve özgürlükleri ve ülkeleri için savaşmaya çalışan İspanyolları idam etti.
Dos de Mayo Ayaklanması, 2 Mayıs Ayaklanması olarak da bilinir. Bunu, ilgili Francisco Goya eserlerinden biri olan 2 Mayıs 1808 (The Charge of the Memlukes) (1814) tablosunda görüyoruz.
Fransız komutan Joachim Murat, Fransız birliklerine, isyan sırasında silahları olan, şimdi mahkum olan herkesi öldürmelerini emretti. “Madrid halkı yanlış yola saptı, kendini isyana ve cinayete verdi. Fransız kanı aktı. İntikam talep ediyor. Ayaklanmada tutuklananların hepsi silahları ellerinde kurşuna dizilecek” dedi.
Bu olaylar ertesi gün, Goya’nın “3 Mayıs 1808” tablosunda geçen Mayıs ayının 3. günü gerçekleşti.
Bu, Napolyon’un istilaları ve sonunda yenilgisi sırasında meydana gelen karmaşık olayların kısa ve kısaltılmış bir versiyonu olsa da, burada hatırlanması gereken önemli nokta, İspanyol ressam Goya’nın 3 Mayıs 1808’i yarattığı bağlam ve eşlik eden tablo 2 Mayıs 1808’dir. Aynı derecede önemli olan 2 Mayıs 1808 tablosunu yukarıda görebilirsiniz.
3 Mayıs 1808 Tablosu Hikayesi ve Kompozisyonu
Birçok Francisco de Goya tablosundan biri olan 3 Mayıs 1808, birçok sanat kaynağı tarafından “ilk” modern resimlerden biri olarak geniş çapta kabul görmektedir. Konusu ve sanatsal tekniği, duygu yüklü bir sahneyi betimleyen tarih resimlerinden o zamanlar beklenenden ayrılıyor.
3 Mayıs 1808 tablosunu daha detaylı incelemek için tıklayınız.
Konu
3 Mayıs 1808 tablosunda, Francisco Goya gece veya bazı kaynakların öne sürdüğü gibi sabahın erken saatleri olan bir sahneyi betimler; aşağıdaki katliamın üstünde gökyüzü siyah bir kütle olarak tasvir edilmiştir.
Yakından bakarsak, kompozisyonu oluşturan dört ayırt edici insan grubu vardır.
Bunlar, kompozisyonun sağ tarafını alan Fransız birlikleridir. Görünüşe göre, arkaları bize, yani izleyicilere dönük, düzenli bir şekilde duran altıdan fazla adam var. Hiçbir yüz özelliğini ayırt edemiyoruz. Tüfeklerini tutuyorlar ve nişan alıyorlar, karşılarındaki adam grubuna ateş etmeye hazırlar.
Bu, kompozisyonun sol tarafının çoğunu oluşturan bir sonraki figür grubuna götürür. Özellikle, birkaç dakika içinde idam edilecek olan bu grubun birincil figürü, açık kahverengi kumlu zeminde diz çöküyor. Beyaz bir gömlek ve bej pantolon giyiyor ve her iki kolu da teslimiyet içinde genişçe uzanıyor.
Gözleri ve ağzı görünüşte korku dolu, ancak kabul edilmiş bir teslimiyet ifadesi gösterse de, doğrudan askerlere bakıyor.
Sağında (solumuzda) ve arkasında, idam edilmeyi bekleyen başka figürlerden oluşan bir alayı var, ancak merkez figürle aynı cesarete sahip değiller. Korku dolu görünüyorlar ve Goya bunu yüz ifadelerinde açıkça gösteriyor; bazıları da ellerini yüzlerinin üzerinde tutar.
Örneğin, ortadaki Mesih benzeri figürün sağında (solumuzda) duran adam, askerlere bakar ve arkasındaki diğer figürler hakkında bir farkındalık yaratır. Gözleri geniş ve sanki olanlardan donmuş bir korku içindeymiş gibi başı hafifçe yukarı doğru eğik. Onun yanında, sağında, elini tutuyormuş gibi görünen, diz çökmüş ve aşağıya bakan başka bir adam var.
Yukarıda sözü edilen adamın, şimdi daha çok ön plana çıkan sağına daha yakından bakarsak, birkaç ceset üst üste yığılmaya başlar, bu da diğer figür grubudur. Cesetlerden biri yüzü bize, izleyicilere dönük olarak yatıyor ve kolları yere uzanmış durumda.
Ayrıca infazlardan kaynaklanan ve kaçınılmaz olarak büyüyen büyük bir kan havuzu var, bu da sadece resmin dramatik etkisine katkıda bulunuyor.
Ortadaki figürün solunda, sağımızda duran başka bir figür grubu daha var. Onlar da açıkça infazlarını bekliyorlar ve korkularını ve dehşetlerini görebiliyoruz. Öndeki adam iki eli yüzünü avuçlayarak duruyor.
Sağında, iki eli ağzında, korkudan kamburlaşmış bir figür var. Sağ yanında bir keşiş gibi görünen şey var. Bu insan kalabalığının ne kadar uzaklara gittiği belli değil, çünkü onların başlığına atıfta bulunan bir terim olan shakos, sınır benzeri bir etki yaratıyor ve geri kalan mahkumları görmemizi engelliyor. Bu, gözlerimizi arka planda, uzakta bir kuleye sahip büyük bir bina gördüğümüz yere götürür. Ayrıca bu binanın yakınında meşale tutan bir grup insanı da fark edebiliyoruz.
Goya’nın karmaşık bir arka planı tasvir etmemesi nedeniyle, burada çevreyi de not etmek önemlidir.
Çevredeki ortam basit bir şekilde düzenlenmiştir ve büyük ölçüde arka plandaki binadan oluşur. Ön planda sağ tarafta bir tepe, mahkumların vurulmasına karşı bir bariyer görevi görüyor.
Aynı tepe aynı zamanda ön plandaki sahneyi de çevreliyor ve odağımızı tam olarak merkezdeki figürlere getiriyor.
Ayrıca, kompozisyonun neredeyse ortasına yerleştirilmiş, askerler ve vurulmak üzere olan figürler arasında kare şeklinde bir fener bulunmaktadır. Fener, kompozisyonun sol alt tarafının neredeyse tamamını aydınlatıyor ve merkezdeki Mesih benzeri figürü vurgulayarak, olacaklar hakkında daha dramatik bir etki yaratıyor.
Renk ve Işık
3 mayıs 1808 tablosunun renk ve ışığa baktığımızda Francisco Goya, ışık ve karanlık kontrastını yaratmak için chiaroscuro tekniğini kullandı. Renk paleti de toprak tonları ve nötr tonlardan oluşuyor.
Kullanılan herhangi bir renk daha açık tonlardadır. Örneğin, ortadaki figürün pantolonundaki bej, sağındaki figürün açık yeşil pantolonu (solumuz) ve sonra kandan gelen kırmızı, görünüşte daha dramatik bir renk alanı yaratırken aynı zamanda çok parlak değil.
Ortadaki sahneyi çevreleyen, zemindeki fenere doğrudan bağlanan daha açık renklerle zenginleştirilen karanlık alanlar var. Aslında, bu kompozisyondaki tek ışık kaynağı fenerler gibi görünüyor. Bu, diğer nötr tonlara kıyasla tek “daha parlak” renk gibi görünen merkez figürün gömleğinin sade beyazında da yankılanıyor.
Işıktan karanlığa geçişi de yerde görüyoruz.
Örneğin, ön plana yaklaşırken, yerdeki fenerden gelen ışık huzmelerinin gölge çizgileri oluşturduğunu görüyoruz. Goya bunları ustaca çizdi, sanki gölge kurbanlar ve askerler arasında bir ayrım çizgisi oluşturuyormuş gibi görünüyor.
Ayrıca renk ve ışık, burada idam edilenler ve askerler gibi farklı insan grupları tarafından tasvir edilen sembolizmle bağlantılıdır. Yürütülen figürler, fenerin ışığından vurgulanır. Fenerin ışığıyla aydınlanan kurbanların yüzlerini görebiliriz.
Askerler karanlıkta ya da gölgelerde duruyorlar ve bu tabloya tarihsel bağlamı olmadan bakıldığında herhangi biri olabilecek kişilerin idamındaki meçhul ve isimsiz failler gibi oluyorlar. Askerler hakkında bildiğimiz her şey üniformalarından geliyor.
Fırça ve Doku
Fırça işi Goya’nın 3 Mayıs 1808 kompozisyonunda, özellikle fenerin ışığının sahneyi aydınlattığı alanların yakınında görülebilir. Örneğin, idam edilen adamların hemen arkasındaki tepedeki fırça işi, ona güzel bir dokusal kalite sağlıyor.
Bu, Goya’nın boyadığı zeminde de belirgindir; fırça darbelerinin daha gevşek göründüğünü ve ona daha zengin bir kalite verdiğini görebiliriz.
Bununla birlikte, tüm kompozisyonda daha gevşek, daha etkileyici fırça darbelerinin kullanıldığını görüyoruz. Diğer örnekler, merkezi figürün kahverengi saçları gibi daha küçük modelleme detaylarının yanı sıra yürütülen figürlerin çoğunun kıyafetlerini içerir. Giysileri, daha ince fırça darbeleriyle boyanmış gibi görünen askerin giysisinden daha dağınık görünüyor.
Doğrusal Perspektif
Perspektif ve derinlik veya üç boyutluluk, Goya’nın 3 Mayıs 1808 kompozisyonunda belirtilmiştir. Bunu arka plan ölçeği küçüldükçe görüyoruz, figürler ve binalar boyut olarak daha küçük görünüyor ve ön cepheye yaklaştıkça rakamlar daha büyük.
Ayrıca, çeşitli figürler ve bunların “örtüşmesi” ile üç boyutluluk yaratılır. Örneğin, yan yana sıra halinde duran askerler, sağda durup ölümünü bekleyen adam grupları ve ön planda ışıklı figürler.
Goya figürleri neredeyse üst üste tasvir etmiş, bu durum ceset grubu için de geçerli, bu da bize sahnenin derinliğini gösteren bir boşluk hissi yaratıyor. Bununla birlikte, özellikle çapraz olarak oluşturulan güçlü bir doğrusallık da vardır.
Çapraz çizgiler askerler tarafından sağda oluşturulur.
Tüfekleri aynı zamanda güçlü bir yatay çizgi oluşturur, çünkü hepsi aynı anda sıralanır ve bu da gözlerimizi vurulmak üzere olan ana karaktere doğru yönlendirir. Yukarıda sözü edilen merkez karakter iki kolu da yukarıda tutar ve bu, kolları da yerde “V” şeklinde olan öndeki ölü adamda yankılanan “V” şekli olarak tanımlanmıştır. Ek olarak, bu aynı zamanda bir “Y” şekline de benzer.
Gölgeler ayrıca, daha önce bahsedilen aydınlık ve karanlık ayrım çizgisinde gördüğümüz gibi doğrusallık yaratır. Ayrıca, figürler arka plana doğru çekilmeyi göstermek için renk olarak daha bulanık hale geldikçe, derinliği belirtmek için rengin nasıl kullanıldığını da görüyoruz; renk ve şekil olarak daha nettirler ve ön plan alanına daha çok girerler.
Bu aynı zamanda “kontur çizgileri” olarak tanımlanan şeyle de vurgulanır, bu ana hatların askerlerin şekillerini betimlediğini ve figürlerine daha fazla tanım verdiğini görüyoruz.
3 Mayıs 1808 Tablosunun Sembolizmi: Mesih
Goya’nın yukarıda bahsedilen 3 Mayıs 1808 resminde de içsel bir sembolizm vardır. Birkaç kez bahsettiğimiz gibi, merkezdeki figür Mesih’e benziyor, aslında bu figür yaygın olarak böyle tanımlandı. Figürün uzanmış kollarında, İsa Mesih’in çarmıha gerildiği zamanki uzanmış kollarına benzeyen bu Mesih benzeri özelliği görüyoruz. Ayrıca, yakından bakıldığında, figürün sağ eli, İsa’nın çarmıha gerilmesinden dolayı ellerindeki yaralar olan stigmataya benzeyen bir işaret göstermektedir.
Bu, merkezdeki figürün neyi sembolize edebileceğine işaret eder ki bu bir fedakarlık sembolüdür. Bazı kaynakların öne sürdüğü gibi, başkaları için, ülkesi için kendini feda ediyor olabilir, ancak İncil’den bir Mesih olmamasına rağmen, sadece bir İspanyol, isyan ediyor ve ülkesinin özgürlüğü için savaşıyor.
Goya, sıradan insana bir kahraman olmak için bir platform verdi, ona şehit ve kurtarıcı olmanın somutlaşmasını verdi. Ayrıca, örneğin Mesih’in ellerinde meşaleler ve fenerler olan Romalı askerler tarafından tutuklandığı zaman, İncil hikayeleriyle başka bağlantılar da vardır.
Hatta arka planda meşale tutuyor gibi görünen grubu İsa için gelen gruplara bağlayabilir miyiz? Belki Goya aynı olayları anlatmıyor ama benzer bir şehitlik ve infaz mesajı veriyor.
Goya: Savaş Karşıtı Kahraman
Yukarıdaki 3 Mayıs 1808 resim analizi, Francisco de Goya’nın Modern çağın öncü resimlerinden biri olarak kabul edilen sanatsal becerilerine kısa bir genel bakış sunmayı amaçlamıştır. Bununla birlikte, ulusal haysiyetin ve tarihi olaylara saygının önemini de gösterir. Goya’nın, 1808 Mayısının İkinci ve 1808 Mayısının 3 resimlerini İspanyol hükümetine sunduğu ve daha sonra her iki resmi de görevlendirdiği bildirildi. Goya’nın 3 Mayıs 1808 tablosu, Édouard Manet ve İmparator Maximilian’ın İnfazı (1868 – 1869) ve Pablo Picasso‘nun Guernica (1937) ve Kore’de Katliam (1951) gibi önemli sanatçıları da etkiledi.
Çağdaş Sanata Goya’nın Etkisi
Aynı zamanda çağdaş sanatçıların Goya’nın konusuyla ahenk bulduklarını ve onu kendi deneyimlerine referans olarak ödünç aldıklarını görüyoruz. Örneğin, Pop sanatçısı Robert Ballagh’ın The Third of May After Goya (1970), 1969’da İrlanda’nın Derry kentinde meydana gelen ve Kanlı Pazar olarak da adlandırılan katliam hakkında farkındalığı artırmak için benzer bir konuyu tasvir ediyor.
Bu makalede sözü edilen Francisco de Goya resimlerinin ikisi de kuşkusuz savaştan kaynaklanan haksızlıklarla dolu dünya sahnelerini gösteriyordu. 3 Mayıs 1808, sanat dünyasında bir değişikliği işaret etti ve görünüşe göre başkalarına, ülkeler arasındaki, ancak nihayetinde insanlar, kolektif bir aile arasındaki savaşın ve çatışmanın etkilerinden kaynaklanan kendi iç kargaşalarını ifade etmelerine izin verdi.
Goya büyük bir miras bıraktı ve belki de resmi aracılığıyla savaş karşıtı bir kahraman oldu, sadece İspanya’nın tarihini sert ama gerçek bir ışıkla vurgulamakla kalmadı, aynı zamanda diğer sanatçıların dünyaya hikayelerini göstermeleri için bir şablon sağladı.
Ayrıca bu tarz ünlü eserler sizinde dikkatinizi çekiyorsa ünlü tablolar adlı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
3 Mayıs 1808’i (1814) Kim Boyadı?
3 Mayıs 1808 (1814) İspanyol ressam Goya tarafından yapılmıştır. Tam adı Francisco de Goya ya da sadece Francisco Goya idi. Mart 1746’da doğdu ve Nisan 1828’de öldü. 1800’lerde Romantizm sanat akımının içindeydi.
Goya’nın 3 Mayıs 1808 (1814) Tablosu Ne Hakkında?
Francisco Goya’nın 3 Mayıs 1808 (1814), Napolyon Bonapart’ın İspanya ve Portekiz’i işgal ettiği Yarımada Savaşı sırasında gerçekleşir. Üç Mayıs 1808’de Madrid’de, isyan sırasında silahları olan herkesi idam etmeleri için Mayıs ayının ikincisinde emredilen devrimci İspanyollar ve Fransız askerleri arasında bir katliamı tasvir ediyor. Savaş zamanının gerçekliğini ve infazlar nedeniyle kaybedilen hayatları tasvir ediyor.
Goya’nın 3 Mayıs 1808 (1814) Resmi Neyi Simgeliyor?
Francisco Goya’nın 3 Mayıs 1808 (1814) adlı eseri şehitlik fikirlerini simgeleyen bir eser olarak tanımlanmıştır. Beyaz gömlekli kolları uzanmış figür, İsa Mesih’in çarmıha gerilmesini ve nihayetinde Romalı askerler tarafından infazını andırıyor. Ancak Goya’nın kompozisyonunda, ülkesi ve özgürlüğü için ölmeye hazır, Fransız askerleri tarafından öldürülen sıradan bir adam.