Morina karaciğeri yağı, Atlantik morinalarının karaciğerlerinden elde edilen yağdır. Genellikle bir besin takviyesi olarak alınır ve besinlerle dolu olarak paketlenir. Morino karaciğeri yağı Omega 3 yağ asitlerinin (EPA ve DHA) en zengin kaynaklarından biridir, dolayısıyla yüksek seviyelerde D vitamini ve A vitamini içerir. Morina karaciğeri yağındaki besin maddelerinin tam konsantrasyonu, yağın geldiği morina türüne veya Gadus’a bağlıdır.
Morina karaciğeri ilk olarak 1789’da romatizma tedavisinde, raşitizm tedavisinde kullanılmıştır. 1824’ten 1930’lara kadar raşitizm ve D vitamini eksikliğinden kaynaklanan diğer durumların önlenmesine yardımcı olmak için çocuklara sıklıkla verilmiştir. Diğer balık yağları Ton balığı, alabalık, uskumru, ringa balığı, somon ve morina gibi derin deniz soğuk su balıklarının dokusundan çıkarılır. Morina karaciğeri yağı sadece morina karaciğerinden gelir. Normal balık yağlarından daha az omega-3 yağ asitleri içerir, ancak daha fazla A ve D vitamini içerir. Morina karaciğeri yağı takviyeleri bir dizi olası sağlık faydası sunar, karaciğeri yağı mükemmel bir besin kaynağıdır ve bazı önemli terapötik özelliklere sahip olabilir.
Artrit ile ilişkili eklem sertliğini hafifletmeye, kardiyovasküler sağlık üzerinde olumlu bir etkiye sahip olmasına ve hasarlı diş, tırnak, saç ve cildin onarılmasına yardımcı olduğu düşünülmektedir. Bununla birlikte, tüm bu iddiaları kanıtlamak için yeterli kanıt yoktur. Bununla birlikte, morina karaciğeri yağı takviyeleri, tıbbi kullanım için FDA tarafından onaylanmamıştır. Takviyeler genellikle sağlam klinik araştırmalardan yoksundur. Yönetmelikler her ne kadar standartları belirse de, etkileri ve güvenliği konusunda garanti veremez. Bu yüzden herhangi bir takviye almadan önce muhakkak uzman bir doktora danışılması tavsiye edilir.
Morina Karaciğeri Yağının Aktif Bileşenleri
Omega-3 yağlı asitler: Omega-3 ve omega-6 yağ asitleri vücut tarafından üretilemedikleri için gerekli kabul edilir. Modern diyetler genellikle yaklaşık 15 ila 1 omega-6 ila omega-3 oranına sahiptir. Omega-3 takviyeleri bu dengesizliği düzeltmek için önemlidir. Omega-6’nın omega-3’e ideal oranı, kişinin sağlıklı olup olmadığına veya belirli bir hastalığı olup olmadığına bağlı olarak değişen 2 ila 5 ila arasında değişmektedir. Omega-3’ler kronik inflamasyonu ve otoimmün bozuklukları azaltmaya yardımcı olur ve beynin gelişimi ve sağlıklı çalışması için çok önemlidir.
DHA beyin fonksiyonu ve görme açısından önemlidir. Göz (retina) ve beyinde büyük miktarlarda bulunur ve nörotransmitterlerin üretiminde rol oynamaktadır. EPA, kan pıhtılaşmasını azaltarak tıkalı arterlere karşı korunmaya yardımcı olur. Yağ yıkımını arttırır ve ön kanıtlar karaciğer kanseri hücrelerini ölüme karşı daha savunmasız hale getirdiğini göstermektedir. Morina karaciğeri yağındaki EPA / DHA oranı etikette belirtilmelidir. Çoğu üretici, balık yağı aksine, morina karaciğeri yağının DHA’da EPA’dan daha yüksek olduğunu iddia etmektedir.
A vitamini: 1 çay kaşığı/5 mL morina karaciğeri yağı, yaklaşık 850-4.000 IU A vitamini içerir ve 255 – 1200 mcg retinol/RE’ye eşdeğerdir. Günlük alım gereksinimi erkekler için 1000 mcg RE, hamile olmayan ve hamile kadınlar için 800 mcg RE ve emziren kadınlar için 1.300 mcg RE olduğundan oldukça yüksektir. A vitamini gözleri ve cildi UV hasarından korur ve stresi kontrol etmeye yardımcı olmaktadır. Bellek, sirkadiyen ritmi korumak ve kan şekeri seviyelerini kontrol etmek için kritik olan temel bir besindir (vücut tarafından üretilemez).
D vitamini: Bir porsiyon (1 çay kaşığı/5 mL) morina karaciğeri yağı yaklaşık 400 IU D vitamini içerir. D vitamini inflamasyonu azaltırken yüksek tansiyon, kalp hastalığ, otoimmün bozukluklar, enfeksiyonlar ve kanser riskini azaltır
Morino Balığı Karaciğeri Yağının İşlevi
Morina karaciğeri yağı, vücuda yeterli düzeyde omega-3 yağ asitleri, A ve D vitaminleri sağlayarak çalışır. Hem A vitamini hem de omega-3 yağ asitleri vücut tarafından üretilemez. Vitaminler ve omega-3 yağ asitleri vücut üzerinde sinerjistik bir etkiye sahiptir – hepsi birlikte alındığında en iyi şekilde çalışırlar. Morina karaciğeri yağı, bağışıklık ve beyin fonksiyonunu arttırırken kolesterol ve iltihabı azaltır.
Trigliserit düzeylerini düşürme+kalp sağlığı
Omega-3 yağ asitleri kalbe çeşitli şekillerde fayda sağlar. Kan basıncını, trombosit kümelenmesini ve trigliserit seviyelerini düşürebilirler. Ayrıca kalp ritimlerini stabilize etmeye yardımcı olurlar.
Enflamasyonu azaltma: Morina karaciğeri yağı ve omega-3 yağ asitleri antienflamatuar özelliklere sahiptir. Morina karaciğeri yağı, kandaki enflamatuar bir bileşik olan TNF-alfa seviyelerini azaltır. Morina karaciğeri yağındaki D vitamini, beyaz kan hücreleri tarafından üretilen enflamatuar ajanları (TNF-alfa ve interlökin 1beta) azaltır. D vitamini eksikliği çoklu otoimmün hastalıklarla (multipl skleroz, inflamatuar bağırsak hastalıkları, romatoid artrit) ilişkilidir.
Bağışıklık fonksiyonu: D vitamini, vücudun enfeksiyonlara ilk tepkisi olan doğal bağışıklık sisteminde büyük rol oynar. Vücudun mikropla savaşan bileşikler üretmesine yardımcı olur. A ve D vitamini, hücre ölümüne neden olan bir proteini (apoptoz regülatörü BAX ) artırarak ve hücre büyümesini kontrol eden bir proteini azaltarak (siklin D1) prostat kanseri hücreleriyle savaşabilir.
Beyin fonksiyonu: Hem A vitamini hem de omega-3 yağ asitleri özellikle morina karaciğeri yağında bulunan DHA beyin fonksiyonu için kritik öneme sahiptir. DHA, nörotransmitterlerin yapılmasına yardımcı olduğu için memelilerin gözünde ve beyninde büyük miktarlarda bulunur. A vitamini stres hormonlarının beynin hafıza oluşturan kısmı (hipokampus) üzerindeki etkisini azaltır.
Sınırlamalar ve Uyarılar
Morina karaciğeri yağı ile ilgili yapılan çalışmaların çoğu büyük, gözlemsel çalışmalardır. Bu nedenle, bu çalışmalardan çıkarılan sonuçlar sadece ilişkiseldir, yani neden ve sonuç hakkında sonuç çıkarılmaz. Bu çalışmalardaki tipik morina karaciğeri yağı / takviye kullanıcısı, takviye olmayan kullanıcılardan farklıdır. Takviye tüketen kişilerin daha sağlıklı bir yaşam tarzı (daha yüksek fiziksel aktivite seviyeleri, daha fazla meyve, sebze, yağlı balık ve D vitamini ve sigara içmeyen diyetler) ve daha iyi bir sosyoekonomik statü (daha yüksek eğitim, daha yüksek gelir) yaşaması daha olasıdır. Bu nedenle morina karaciğeri yağının sağlık üzerindeki etkisinin izole edilmesi daha zordur. Bazı çalışmalar sadece hayvanlar (fareler ve sıçanlar) üzerinde yapılmıştır.
Morina Karaciğeri Yağı ile Takviye
Morina karaciğeri yağı takviyeleri ticari olarak mevcut olmasına rağmen, katı klinik araştırmaların olmaması nedeniyle FDA tarafından tıbbi kullanım için onaylanmamıştır. Morina karaciğeri yağı ile takviye etmeden önce uzman bir doktorla görüşülmesi tavsiye edilir.
Dozaj
Morina karaciğeri yağı FDA tarafından herhangi bir koşul için onaylanmadığından, önerilen dozu hakkında kesin bir kılavuz yoktur. Bununla birlikte, yüksek dozlarda A vitamini zararlı olabileceğinden, çok yüksek bir doz almamak önemlidir.
1 çay kaşığı/5 mL morina karaciğeri yağı, yaklaşık 850-4.000 IU A vitamini içerir. Önerilen günlük A vitamini dozu yetişkin kadınlar için 2.300 IU ve yetişkin erkekler için 3.000 IU’dur. A vitamini için güvenli bir üst sınır, alınabilecek maksimum güvenli miktara karşılık gelen 13.000-20.000 IU/kg vücut ağırlığıdır. A vitamini toksisitesi 500.000 IU’da ortaya çıkmaktadır.
Omega-3 içeriği, sağlıklı yetişkinler için tavsiye edilen dozaj:
• 500 mg/gün DHA ve EPA, 0.5 çay kaşığı veya 2.5 mL morina karaciğeri yağına eşdeğerdir.
Kalp sorunu olan insanlar için daha yüksek bir doz önerilir:
• 1.000-4.000 mg DHA ve EPA, 1 çay kaşığı/5 mL – 4 çay kaşığı/20 mL morina karaciğeri yağına eşdeğerdir.
Morina karaciğeri yağı takviyelerinin standart bir porsiyonu, genellikle yaklaşık % 20 EPA ve DHA içeren 1 çay kaşığı/5 mL/4.500 mg’dır. Ek olarak, 24 haftaya kadar 2 çay kaşığı/10 mL morina karaciğeri güvenle kullanılmıştır. Morina karaciğeri yağının standart porsiyonu yaklaşık 400 IU D vitamini içerir. Önerilen günlük D vitamini dozu yaklaşık 600 IU’dur. Morina karaciğeri yağı kapsülleri, benzer miktarda sıvı morina karaciğeri yağına kıyasla değişken A ve D vitaminlerine sahiptir. İçerik ayrıca üreticiye de bağlı olarak değişmektedir.
Takviyeler
Morina karaciğeri yağı çeşitli şekillerde mevcuttur, bu şekiller şunlardır:
• Sıvı
• Kapsüller/yumuşak jeller
• Fermente
• Sızma morina karaciğeri yağı
Omega-3 Yağ Asitlerinin Genetiği
Genlerin belirli hastalıklar için daha yüksek bir riskle bağlantılı olduğu insanlar morina karaciğeri yağından farklı şekilde etkilenebilir. Örneğin, 5-lipoksijenaz proteini için gen varyasyonu olan kişilerin arterleri tıkama olasılığı daha yüksektir. Morina karaciğeri yağı, bu grupta kalp hastalığı gelişme olasılığını azaltmaya yardımcı olmaktadır.
Kaynakça:
webmd.com
vitaminler.com
rxlist.com
ncbi.nlm.nih.gov
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu