25.12.2000 - 01:00 | Son Güncelleme: 25.12.2000 - 01:00
Kira gelirlerinin vergilendirilmesinde son durum
Yazımıza tüm okuyucularımızın bayramını kutlayarak ve sağlık, mutluluk ve başarı dileklerimizi ileterek başlayalım.
Yazımıza tüm okuyucularımızın bayramını kutlayarak ve sağlık, mutluluk ve başarı dileklerimizi ileterek başlayalım. Yılın son haftasına da böylece giriyoruz. Yılın son haftası ve özellikle 31 aralık tarihinin bir yılın son günü olmasının yanı sıra, vergi ile uğraşanlar için bir başka anlamı daha vardır. O anlamda, bir vergilendirme döneminin kapanması, bir dönemin kâr veya zararının saptanmasıdır. Bu saptamalar ve değerlemeler neticesinde ortaya çıkan kâr veya zarar ise, 1 Ocak'tan itibaren çeşitli dönemlerde beyan olunarak vergilendirilir. Ocak ayı, bir önceki yılda kira geliri elde edenler için, bu gelirlerini beyan ve vergilendirme dönemidir. Biz de bu yazımızı kira gelirlerinin beyanına ayırdık. Kira gelirlerinin beyan zamanı Kira gelirleri önceden, izleyen yılın Mart ayında verilen gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilerek vergilendirilmekteydi. 4369 sayılı kanunla yapılan bir değişiklikle, gelirleri yalnızca kira gelirinden ibaret olanların beyannamelerini Ocak ayında vermeleri öngörülmüştür. Bu sebeple, beyannamesinde yalnızca kira geliri yer alacak kişilerin, yıllık beyannamesini, mart ayını beklemeden, ocak ayında vermeleri gerekmektedir. Ancak, kira gelirinden başkaca bir geliri de olanların (örneğin ticari, zirai yahut serbest meslek kazancı olanların veya faiz yahut kâr payı geliri olanların), beyanname verme zamanı, yine Mart ayıdır. Bu kişilerin kira gelirleri de, mart ayında verecekleri beyannamelerinde yer alacaktır. İstisna tutarı Kira gelirlerinde, gelir vergisinden istisna olan tutar, 2000 yılı gelirleri için 630.000.000 lira olarak uygulanacaktır. Bu tutar, 2001 yılında elde edilecek kira gelirlerinde ise 700.000.000 lira olarak uygulanacaktır. Bu istisnadan yararlanma şartları ise şunlardır. -Kiraya verilen gayrimenkulün konut olması. Kiraya verilenin konut olmaması halinde, örneğin bir dükkanın kiraya verilmesi veya bir dairenin bir şirkete işyeri olarak kiraya verilmesi halinde, elde olunan kira gelirine bu istisna uygulanmayacaktır. -Bu geliri elde eden kişinin (veya onun adına beyanname veren kişinin, örneğin küçük çocuğun beyannamesini veli sıfatıyla veren babasının) ticari, zirai yahut serbest meslek kazancının bulunmaması gerekmektedir. İstisnadan, ancak bu iki şartla yararlanılabilecektir. Öte yandan istisnadan yararlanma, ayrıca, kira gelirinin süresinde ve tam olarak beyan edilmesi şartına bağlanmıştır. İstisnadan yararlanan bir mükellefin ileride, kira gelirini eksik beyan ettiğinin saptanması ve hakkında ikmalen yahut re'sen cezalı vergi tarh edilmesi halinde, istisnadan yararlanma hakkı ortadan kalkabileceğinden, yararlanılan istisna tutarı üzerinden de cezalı vergi tarh edilebilecektir. Kira gelirinin tespitinde giderler Kira gelirlerinde vergiye tabi kazanç, kira hasılatından giderlerin düşülmesi suretiyle hesaplanmaktadır. Mükellefler, kira gelirlerinden düşebilecekleri giderler konusuda bir tercihli hakka sahiptirler. Mükellefler dilerlerse, götürü gider usulünü tercih ederek, belgeli bir gideri olup olmadığına bakılmaksızın, kira hasılatının % 25'ini gider olarak kazançlarından indirebilirler. Örneğin kiraya verdiği dükkanından 1 milyar lira kira geliri elde eden bir mükellef, bunun % 25'i olan 250 milyon lirayı gider olarak düşebilir. Eğer kiraya verilen konutsa, önce 630 milyon liralık istisna düşülecek, sonra kalan 370 milyon liradan % 25 oranında 92.5 milyon lira götürü gider indirimi yapılacaktır. Ancak bir yıl kazancını götürü gider usulünde belirleyen bir mükellef, izleyen yılda da bu usulü uygulamak zorundadır. Zira Kanun, bu usulü seçenlerin iki yıl geçmedikçe bu usülden dönemeyeceklerini hükme bağlamıştır. Dileyen mükellefler ise, götürü gider usulü yerine gerçek gider usulünü tercih ederek, gerçekten yaptığı belgeli giderlerini kira gelirinden indirebilir. Ancak burada önemli olan bu giderin kiraya veren ve dolayısıyla kira gelirini elde eden tarafından gerçekten yapılmış olması ve belgeli olmasıdır. Öte yandan, gerçek giderlerini düşmek isteyen bir kişi, şartlarını taşıması dolayısı ile 630 milyon liralık istisnadan da yararlanma hakkına sahipse, önce istisnayı düşecek, sonra da, gerçekten yaptığı giderlerin istisna sonrası kira gelirine isabet eden tutarını düşecektir. ¥ DEVAMI YARIN