Kolesterol, vücutta birçok önemli fonksiyonu yerine getiren yağ benzeri bir maddedir. Bu fonksiyonlardan biri, hücre zarı yapımıdır. Ayrıca, hormonlar ve safra asitleri gibi önemli maddelerin sentezinde de kullanılır. Ancak, yüksek kolesterol seviyeleri, kalp hastalığı ve diğer sağlık sorunları riskini artırabilir.
Kolesterol Türleri:
Kolesterol, kanda taşınan lipoproteinler aracılığıyla taşınır. Lipoproteinler, kolesterol, protein ve diğer maddelerin bir kombinasyonudur. Kolesterolü taşıyan iki ana lipoprotein türü LDL (düşük dansiteli lipoprotein) ve HDL (yüksek dansiteli lipoprotein) olarak adlandırılır.
LDL, kolesterolün hücrelere taşınmasında görevlidir. Ancak, kandaki LDL seviyeleri yüksek olduğunda, bu LDL parçacıkları arter duvarlarına yerleşir ve plak oluşumuna neden olur. Bu plaklar arterlerin daralmasına ve kan akışının engellenmesine yol açarak kalp hastalığı riskini artırır.
HDL, kolesterolü hücrelerden geri taşır ve kanda daha düşük seviyelerde bulunur. HDL, LDL plaklarının çözülmesine yardımcı olur ve kalp hastalığı riskini azaltır.
Kolesterol Seviyeleri:
Kolesterol seviyeleri, kan testleri ile ölçülür ve milimol (mmol) veya miligram (mg) olarak ifade edilir. Genel olarak, toplam kolesterol seviyesi 5 mmol / L veya daha az olmalıdır. LDL kolesterolü için, önerilen seviye 3 mmol / L’den azdır ve HDL kolesterolü için, kadınlarda 1,2 mmol / L’den yüksek, erkeklerde 1 mmol / L’den yüksek olmalıdır.
Yüksek Kolesterolün Nedenleri Yüksek kolesterol seviyelerinin birçok nedeni vardır, ancak beslenme ve yaşam tarzı faktörleri genellikle en yaygın nedenler arasındadır. Diğer nedenler arasında genetik faktörler, hormonal problemler ve bazı ilaçlar bulunur.
Beslenme ve Yaşam Tarzı Faktörleri:
- Yüksek yağlı ve yüksek kolesterollü gıdaların tüketimi
- Obezite
- Sedanter yaşam tarzı
- Sigara içmek
- Yüksek stres seviyeleri
Genetik Faktörler:
- Aile öyküsü
- Genetik kolesterol bozuklukları
Hormonal Problemler:
- Diyabet
- Tiroid problemleri
İlaçlar:
- Bazı tansiyon ilaçları
- Bazı antidepresanlar
Kolesterolün Yüksek Olmasına Ne Sebep Olur?
Kolesterol seviyesinin yükselmesine birkaç faktör katkıda bulunabilir. Bunlar:
- Beslenme: Kolesterol açısından zengin yiyecekler tüketmek, özellikle de doymuş yağ bakımından zengin yiyecekler, kolesterol seviyelerini artırabilir. Örneğin, kırmızı et, tam yağlı süt ürünleri, tereyağı ve trans yağlar kolesterol seviyelerini yükseltebilir.
- Fiziksel aktivite eksikliği: Düzenli egzersiz yapmamak, yüksek kolesterol seviyelerine neden olabilir. Egzersiz, kolesterolü düşürmenin yanı sıra kalp sağlığını da destekler.
- Genetik faktörler: Bazı kişiler, yüksek kolesterol seviyelerine yatkın olabilirler. Genetik faktörler, özellikle aile üyelerinde kalp hastalığı öyküsü olan kişilerde önemlidir.
- Yaş: Yaşın ilerlemesi, kolesterol seviyelerinde yükselmeye neden olabilir.
- Şişmanlık: Vücut ağırlığı fazla olan kişiler, yüksek kolesterol seviyelerine daha yatkındır.
Kolesterol Seviyelerini Kontrol Altında Tutmanın Yolları Nelerdir?
Kolesterol seviyelerini kontrol altında tutmak için birkaç yöntem vardır:
- Beslenme: Sağlıklı bir beslenme planı takip etmek kolesterol seviyelerini düşürmeye yardımcı olabilir. Doymuş yağları ve trans yağları sınırlamak, düşük yağlı süt ürünleri, tam tahıllar, meyve ve sebzeler gibi sağlıklı yiyecekleri tüketmek önemlidir.
- Fiziksel aktivite: Düzenli egzersiz yapmak, kalp sağlığına yardımcı olur ve kolesterol seviyelerini düşürebilir.
- Sigara içmeyi bırakmak: Sigara içmek, kolesterol seviyelerini yükseltebilir ve kalp hastalığı riskini artırabilir.
- İdeal vücut ağırlığını korumak: Şişmanlık, kolesterol seviyelerini yükseltir. İdeal vücut ağırlığını korumak, kolesterol seviyelerini kontrol altında tutmaya yardımcı olabilir.
- İlaç tedavisi: Bazı durumlarda, yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmayabilir. Bu durumlarda, doktorunuzun önerdiği kolesterol düşürücü ilaçlar kullanmak gerekebilir.
Yüksek kolesterol nasıl tedavi edilir? Yüksek kolesterol tedavisi, diyet değişiklikleri, egzersiz ve ilaçları içerebilir. Diyet değişiklikleri: Sağlıklı bir diyet, doymuş yağ, trans yağ ve kolesterol içeriğinin sınırlanması ve lifli gıdaların, meyve ve sebzelerin, tam tahılların, balıkların ve diğer düşük yağlı protein kaynaklarının tüketilmesini içerir. Egzersiz: Fiziksel aktivite, kolesterol seviyelerini düşürmeye yardımcı olabilir. Amerikan Kalp Derneği, haftada en az 150 dakika orta yoğunluklu aerobik egzersiz yapmanızı önermektedir.
İlaçlar: Statinler, yüksek kolesterolü tedavi etmek için en yaygın olarak kullanılan ilaç sınıfıdır. Diğer ilaçlar, statinlere ek olarak kullanılabilir veya tek başına kullanılabilir. İlaç tedavisi genellikle diyet ve egzersiz değişikliklerine yanıt vermeyen veya kalp hastalığı riski yüksek olan kişilere önerilir. Sonuç olarak, yüksek kolesterol kalp hastalığı riskini artırabileceği için önemlidir. Düzenli tarama testleri yüksek kolesterolü erken teşhis etmenize ve yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisi gibi uygun tedavileri başlatmanıza yardımcı olabilir. Ayrıca, sağlıklı bir diyet ve düzenli fiziksel aktivite gibi yaşam tarzı değişiklikleri, yüksek kolesterolü önlemenize veya kontrol altında tutmanıza yardımcı olabilir.