Eski bilgisayar bilimci Claude Shannon, bilgi teorisinin babası olarak haklı bir üne sahiptir. Ama bunun yanı sıra kendisi hevesli bir hokkabazdır. Hatta bu konuda daha da ileri gidip, bir kaldıraç setinin parçalarından, davulda üç metal topu sektiren bir hokkabazlık makinesi bile yapmıştır.
1980’lerin başlarında Shannon, hokkabazlığın ilk resmi matematiksel teorisini yayımladı. Topların havada kaldığı süre ile topların hokkabazın elinde kaldığı süreyi ilişkilendirdi. Onun bu teorisi, başarılı bir hokkabazın el çabukluğunun ne kadar önemli olduğunu ortaya koydu.
O tarihten beri matematikçiler hokkabazlardan etkilenmişlerdir. Özünde hokkabazlık, tekrarlanan hareketlerde birbirini izleyen yolları takip eden birden fazla top dışında basit bir roket hareketine indirgenebilir. Her top atıldığı sürede düzgün parabolik yay izleri takip eder.
Bir hokkabaz için üç temel hareket vardır:
- şelale hareketi, topu bir elden diğerine atmak;
- fıskiye hareketi, her iki elden de topların geçişi;
- duş hareketi, tüm topların bir dairenin içine toplanması.
(F+D).H=(V+D).N
Shannon’ın hokkabazlık denklemi
F: bir topun havada kaldığı süre
D: bir topun elde kaldığı süre
H: kullanılan el sayısı
V: bir elin boş kalma süresi
N: kullanılan top sayısı
Birçok olası atış kombinasyonu vardır. Peki hokkabazlar bu kombinasyonlardan hangisinin geçerli hareket olabileceğine nasıl karar verir? Topun bir elden diğere ele transferine atım diyelim. Birinci atım, ikinci atım, üçüncü atım… Burada bir topun maksimum çıktığı yükseklik, topun diğer ele ulaşacağı süreyi belirler. Hareketin sürekliliği için sürekli top atılmalıdır.
Sonuç olarak, hokkabazlık matematikçiler için estetik ve entelektüel bir çekiciliğe sahiptir. 2002 yılında hokkazbazlık ve matematik üzerine bir kitap yazan Avustrulya’nın Monash Üniversitesinden Burkard Polster: “Güzel bir denkleme bakarken ki hissettiklerim, iyi bir hokkabazlık gösterisini izlerken ki hislerimle aynı.”demiştir.
Son yıllarda matematikçiler çarpışmayı engelleyen hareketleri sistematik olarak incelediğinden beri hokkabazlıkta muazzam ilerleme kaydedildi. Bu incelemelerde hokkabazların denemeleri için birçok kombinasyon bulunmuştur. Sarmal Cebiri ile bağlantısı da hokkabazlık hareketlerinin analizini kolaylaştırmıştır.
Detaylı bilgi için videoya da göz atmak isteyebilirsiniz…
Şevket Üncü
Kaynakça: https://www.quantamagazine.org/the-mathematics-of-juggling-20170524/
Matematiksel