15 yaşımdayken, benden birkaç yaş büyük bir lise kız arkadaşım vardı - o günlerde köpek yılları. Odasında bir piyano ve müzik seti vardı ve çok hoşgörülü ebeveynleri vardı. İkimiz de Dallas'ta bir sanat lisesinde müzik öğrencisiydik; o şarkı söyledi, piyano çaldım. Zifiri karanlıkta birlikte yatağında yatma ritüelimiz vardı, duyduğumuz her şeyi - Velvet Underground, Miles Davis. . . Bir gün bana Joni Mitchell’in Mavi . Yıllar sonra Joni bana o albümü yaptığında tamamen savunmasız olduğunu, bir zamanlar söylediği gibi “bir paket sigara üzerindeki selofan ambalaj” kadar savunmasız olduğunu söyledi. Biri 15 yaşındayken her şey yeni ve çiğdir. Bir kıza aşık oluyordum ve bu müziğe aşık oluyordum. Sana da gelmedi. Onlara gelmek zorundaydın. O hassas, selofan yıllarında sıkı dayandım.
Zamanla, Joni'nin halka açık yerlerde ihale olmasıyla ünlü olsa da, özelde de sert olması gerektiğini öğrenecektim. Zamanla Mavi 1971'de serbest bırakıldı, çocuk felcinden ve kötü bir ilk evliliğinden kurtuldu ve kısa süre önce Graham Nash'in evlenme teklifini savundu.sevmişti. Henüz bunları bilmiyordum. Ancak kayıtta duyduğum bu kadını tanıma ihtiyacım sonunda beni daha da yakınlaştırdı.
Yıllar geçtikçe, Joni'nin müziğine dönüyordum, bazen onun bana 'Trouble Child' da yaptığı gibi, gerçekten teselli edilemez bir şekilde kendi başıma olduğumu söylediğini duymam gerektiğinde: 'Peki bu konuda ne yapacaksın / Hayatı yaşayamazsın ve bırakamazsın. ' Ah. Ve yine de, o seste, bu akorlarda, yine de hayatın devam edeceğine ve sürprizlerle dolu olacağına dair üstü kapalı bir söz vardı. Ve müziğinde, onu anlayabilen, saçmalığına ve özlemlerine karşı bir denge sunabilecek birini aradığı gibi, müziğinde bize onu dinlememizi, kendimizi dinlememizi söylerdi. Bir çeşit aktarım yapmamızı istedi. Kendini dinlemek bir hayal değildi. Bu bir emirdi.
Bununla birlikte, Joni’nin şarkıları dinleyicileri biyografik okumalara alay ediyor ve bizi onları yaratan zihni anlamaya davet ediyor. Bunu anlamak istediğim şey buydu, Ocak 2007'de Joni Mitchell ile ilk tanıştığımda öğrenmeyi umduğum şey buydu. Yeni şarkılardan oluşan ilk albümünü on yıl içinde kaydetmeyi yeni bitirmişti. Parlamak ve Alberta Ballet prova yapıyordu Keman ve Davul , Joni ve koreograf Jean Grand-Maître arasında bir işbirliği. Los Angeles'a T için onunla röportaj yapmaya gelmiştim. o New York Times.
*
Brentwood'da İtalyan bir trattoria olan La Scala Presto'da saat 17.00 idi. Joni, restoranı, Joni Mitchell'in orada yemek yiyip sigara içmesini sağlamak için para cezasına çarptırmaya istekli yerel restoranlar arasında olduğu için seçmişti. Amerika'nın dört bir yanındaki şehir merkezleri halka açık yerlerde sigara içmeyi yasaklarken, Joni Mitchell için hayat hala 40'lı yıllardan kalma, nikotin ve beceriksiz eşiyle dolu bir kara filmdi. Sonunda e-sigaraya düşene kadar mümkün olduğu kadar toplum içinde sigara içmeye devam etti.
Restorandaki barda durup onu bekledim, bardağımı öyle sıkıca sıkarak küçük parçalara ayrıldı. İşte o zaman Joni ile tanışanın ben olduğumu anladılar ve rahatlamamı söylediler: Gerçekten çok iyiydi.
Gerçekten mi. Nereye oturmayı sevdiğini sordum. Tabii ki, küllüklü dış mekan masası. LA için hava mevsime uygun olmayan bir soğuktu ve onlardan ısıtma lambasını açmalarını istedim. Tercih etmediği koltuğa geçtim. Nietzsche'nin bir koleksiyonunu getirmiştim Trajedinin Doğuşu ve Nietzsche Wagner'e Karşı , Joni’nin şarkı sözlerine ve weltanschauung’a ilham verdiğini bildiğim kitaplar ve müziğe koyduğunu bildiğim Kipling’in “If” si. Daha sonra Joni'nin uyarlamasına dahil etmediğini öğrendiğim son kıtaya, bana güç verecek bir mantra olarak baktım:
Eğer affetmeyen dakikayı doldurabilirsen
Altmış saniyelik mesafe koşusu ile,
Seninki Dünya ve içindeki her şey,
Ve - ki dahası - sen bir erkek olacaksın oğlum!
Dünyayı veya içindeki her şeyi istemiyordum ve Joni'nin Kipling'in bana olmamı söylediği türden bir adam olmamı isteyeceğini düşünmemiştim, ama düşündüm ki, bu şiir Joni için önemliyse, o zaman yapardım nedenini çöz.
Yarım saat geç, tam zamanında, alabileceğimden daha fazla mücevherle süslenmiş bir el bana ulaştı. Ben Joni, dedi. Biliyorum, diye cevapladım. Sakin olun, sadece dinleyin ve nefes alın. Ve biraz daha dinle.
La Scala Presto'daki şarapların hiçbiri onu memnun etmedi. Her birinin tadına baktı. Hiçbiri uyacak kadar pürüzsüz değildi. Daha sonra evde bir davadan çıkardığı 1998 Chateau Margaux'ydu.
Albüm konusunda sersemlemişti ve sözlü 'kazan' dediği şeyi açığa çıkarmaya hazırdı. Miles Davis hakkında konuştuk — onunla Joni’nin davulcu erkek arkadaşı Don Alias tarafından nasıl tanıştırıldığını konuştuk. Bitches Brew ve Miles'ın bir zamanlar onun için nasıl bir oyun yaptığını, sonra ayak bileklerinde ölüm gibi bir tutuşla bayıldığını. Onunla her zaman işbirliği yapmayı hayal ettiğini söyledi ve ölümüne kadar çıkarılan tüm albümlerinin kendisine ait olduğu bildirildi. Duke Ellington'ı severdi; Coltrane'den hoşlanmadı ama çok sevdi Mavi gibi Coltrane'i bile sevdiğini söyledi. Ve 'De-Boosie' diye telaffuz ettiği Debussy. Duyduğunda Deniz denizi gördü.
Elbette henüz hiçbir sivilin duymadığı baleden ve yeni şarkılardan bahsettik. Çevresel kıyametten, eski inançlarıyla Hint liderlerinden, Batı tıbbının aptallığından bahsettik. 'Sokrates'e kızgınım,' dedi bir noktada. Sırp yönetmen Emir Kusturica'nın filmlerine olan ortak aşkımızdan bahsettik; New York'taki sohbetleri nasıl kaçırdığını; Dylan’ın 'Pozitif 4. Cadde' ve 'Mr. Tef Adam ”ve Kanallardaki Kan (New York seansları, Minnesota değil), ama onun Arzu etmek sadece iyiydi ve bu Modern Zamanlar yeni çıkan ve bir numaraya ulaşan 'intihal' işiydi. Yine de Bob'u göz ardı edemezsin, dedi. O ve Leonard, sahip olduğum en iyi tempolu koşucular. Sonra Cohen'in 'Usta Şarkı', 'Kalçaların mahvoldu' sözünü yaşlı bir kadına zalimce olarak çarptı ve yürüyüşe çıkıp rahip bir Budist keşiş olmasına rağmen, onun 'sahte bir Budist' olduğunu açıkladı.
Ve yine de, bunların bir kısmı basılı görünse de, hepsi bir yaşama sevinciyle teslim edildi. Kışkırtıcı olmayı severdi. 'Pot karıştırıcı' dediği şey olmayı severdi. Baş belasıydı ve bunda gerçekten iyiydi.
Yeri kapattık. Kervan evine doğru devam etti. Kapıda konuşan bir güvenlik sistemi vardı. Kitap yığınına baktım ve Simon Schama'nın Rembrandt'ın Gözleri . Tabii ki diye düşündüm. O şarkıdaki büyük Rönesans portre sanatçısıdır. Her nüansa, insan duygusunun ışık saçanlığına, akorların altındaki tonlara, varoluşun rezonansına giderler.
Gündüz uyuyor, sigara içiyor ve geceleri yaratıyordu. Sonsuza dek konuşabilirmişiz gibi görünüyordu (ve konuşarak demek istediğim o konuştu ve ben de dinledim). Kendini 'The Sire of Sorrow' daki Job'la kıyaslaması ve 'Acid, alem ve eşek / İğneler, silahlar ve çimen / Bolca gülme' gibi sözler söylemesi gibi iç gözlemi düşüncesiyle tanınmasına rağmen - aslında seviyor çok gülmek. Yıkıcı bir taklitçi ve öykücü, Dorothy Parker gibi zinger'lara korkunç bir hızla hizmet edebilir.
Bütün gece on iki saat Joni'den sonra, gerçeklik duygum kalıcı olarak değişmişti. Eve dönerken bir şekilde deneyimi devam ettirmek istedim ve dinlemeye başladım hicret . Duyduğum ses farklıydı. 1976 kayıtlarında Saskatchewan kadanslarını, sevinçlerini, üzüntülerini ve aradaki her şeyi duyabiliyordum.
Takip eden hafta boyunca telefonda sohbetimiz devam etti. Sonra onunla ilgili yazım yayınlandı ve ona bir istila, ihanet gibi gelen şeyler vardı.
Joni Mitchell beni kızdırdı! Bir üstaddı, bana birbiri ardına aşağılama savuruyordu. O resimden nefret etti Zamanlar seçmişti ve özellikle boğazını yükselten bir cümle vardı: 'orta sınıf.' Evini tarif ederken kullandığım sıfat buydu. Burjuva olmaktan daha kötü bir şey olamayacağı sanat okulunu terk eden “The Boho Dance” in yazarının kalbinden bir akor - kromatik değil - vurdu.
'Orta sınıf olarak ne düşündüğünü bilmiyorum, ama bir konakta yaşıyorum, mülkümde çok oda var, Rönesans antikalarım var.'
'Evinizin, en azından gördüğüm kadarıyla, korkutucu olmadığını kastetmiştim. Davet ediciydi. Toprak gibiydi. '
'Evet bu doğru. Sen mülkümün toprak bölümündeydin. '
Evet, dünyevi. Dünyevi demeliydim. Şimdi kelimeyi değiştirebilseydim, yapardım. '
Benim için çok hayal kırıklığına uğradı. Benim farklı olduğumu düşünmüştü, bir şekilde diğerlerinden daha iyi. Şimdi en kötüsüydüm.
*
Yıllar geçti. Bir gece, 'Good Friends' adlı şarkısına ilham veren bir heykeltıraş arkadaşıyla harika bir zaman geçirdim. Köpek yemek köpek . Benden herhangi bir soru sormadan Joni'yi aradı ve benimle konuşmaya geri dönmesi gerektiğini söyledi ve o yaptı.
Onu görmek için Los Angeles'a uçtum. Floresan mutfak ışığı altında bile, tüm dergilerdeki Yves Saint Laurent reklamlarında olduğundan daha güzel görünüyordu. Güçlü, dirençli, meydan okuyan, başı dik görünüyordu. Savaş için hazır.
'Dikkat süreniz yok,' diye tersledi.
'On iki saattir burada oturuyorum,' dedim. 'Hangi evrende bu, dikkat süremin olmadığı anlamına geliyor?'
O evrenin ne olduğuna dair bir fikrim var. Müziği, sanat hakkında hazırladığım sorularım vardı ve bu konular hakkında konuştuk, ama o her zaman duygularına, bedenine, arzularına, erkeklerin arzularına, ilişkilerin imkansızlığına kayardı. Bir noktada, bir düşükle ilgili kafa karıştırıcı bir açıklama sırasında durdu.
Neden bundan bahsediyoruz?
Bilmiyorum, dedim. Müzik hakkında konuşmaya hazırdım. Ama müzikten bahsetmek her şey hakkında konuşmak anlamına geliyordu çünkü Joni Mitchell’in şarkıları doğrudan kalbe, iliğe, hayatın içindekilere gidiyor. Yarım gün orada oturup sadece açık ayarlardan bahsetmeyecektik, ama onlardan da birazını yaptık.
Ve benim için oynadı. Tırnaklarını kesti ve bir dizi çarpıcı akor tıngırdatmaya başladı. Bunu 'Ladies’ Man 'olarak tanıdım Vahşi Şeyler Hızlı Koşar (1982), kötü şöhretli züppe David Naylor'dan esinlenen bir şarkı. Neden benimle oynamayı seçtiğini sordum. 'Bulduğum ilk ayardı,' dedi. Sandalyeden kalktım ve onun oyununu çeşitli açılardan izledim. Eric Clapton'ın ona benzer bir merakla bakan 1968'den bir resmi var. Yüz ifadesi şüphe götürmez bir şekilde, 'Bunu nasıl yapıyor?' oyunda geç kaldı, yine de kafa karıştıracak gücü vardı. Tek kişilik bir seyirciye bir kez daha teslim etti. Bittiğinde alkışladım.
Karşılaşmamızdan birkaç ay sonra Joni beyin anevrizması geçirdi. Joni'nin bir kez daha geri dönmesi gerekecekti. Hiçbir şey uzun sürmez. Tüm romantikler aynı kaderi paylaşır. Albümler, karanlıkta dinleyebilmeniz dışında roman veya şiir gibidir. Her zaman kaydı çevirebilir, başka bir CD koyabilir, iPod'u sıfırlayabilirsiniz. Gözlerini kapat. Joni Mitchell orada seni bekliyor olacak.
__________________________________
David Yaffe’dan Pervasız kızı , Sarah Crichton Books'un izniyle. Telif hakkı 2017, David Yaffe.