ASEPSİ- ANTİSEPSİ
ASEPSİ- ANTİSEPSİ
Antisepsi nedir? Tıbbi asepsi ve cerrahi asepsi nelerdir? İlkeleri nelerdir? Hepsi ve daha fazlası burada. İyi okumalar…
ASEPSİ :
İnsanların, çeşitli mikroorganizmalara barınak olduğu, ayrıca bir kişide hastalık yapmayan mikroorganizmanın, diğer bir kişide hastalık yapabileceği bilinmektedir. Bu nedenle bir hastada kullanılan araç ve gerecin, bir başka hastada güvenle kullanılabilmesi için önce temizlenmesi, sonra uygun yöntemlerle mikropsuz hale getirilmesi gerekir.
Asepsi; patojen mikroorganizmaların bir ortamdan ya da konakçı üzerinden uzaklaştırılması işlemidir. Mikroorganizmaların, vücutta enfeksiyona neden olabilecekleri herhangi bir bölgeye girmesini engellemek için sağlık kuruluşlarında harcanan çabaların tümünü tanımlayan genel terime asepsi, bu amaçla yapılan işlemlerin tamamına da aseptik teknik denir. Kısaca asepsi tüm mikroorganizmaların yokluğudur. Asepsinin amacı, hem canlı yüzeylerdeki (deri ve doku) hem cisimlerdeki (tıbbi ve cerrahi araç gereçler) mikroorganizma sayısını azaltmak veya yok etmektir.
Bir ortam mikroorganizma içeriyorsa septik, içermiyorsa aseptik olarak tanımlanır.
Tıbbi Asepsi:
Bir konakçıdan bir başkasına hastalık yapan mikroorganizmaların geçmesini önlemeye çalışmak ve ortamdaki mikroorganizma sayısını azaltmaktır. Patojen mikroorganizmaların yayılmasını ve üremesini önleyerek, çevrenin güvenliğini artırmaktır
Tıbbi Asepsinin Temel İlkeleri
- Eller, sıklıkla ve özellikle yapılan ya da yapılacak işlemlerden önce ve sonra yıkanmalıdır.
- Kirli araç gereçler ve çarşaflar üniformaya değdirilmeden taşınmalıdır.
- Kirli yatak takımları ve diğer gereçler yere konulmamalıdır.
- Çarşaflar silkelenmemeli ve toz kaldırmaktan kaçınılmalıdır.
- Hastaların; öksürüğü, hapşırığı ve solunumu ile yüz yüze gelinmemelidir.
- Araç gereçler; yıkanırken, fırçalanırken veya tozu alınırken vücuttan uzakta tutulmalıdır.
- Temizlenme işlemi en az kirli bölgeden çok kirli bölgeye doğru yapılmalıdır.
- Kirli veya kullanılmış araç-gereçler, doğrudan doğruya uygun kapların içine konmalıdır.
- Vücut atıkları ve akıntılarıyla bulaşmış ıslak gereçler, naylon torbalar içine konulduktan sonra kirli arabasına atılmalıdır.
- Banyo suyu, gargara suyu gibi kirli sular, küvetin kenarına ve üniformaya sıçratılmadan doğrudan kanala dökülmelidir.
- Patojenlerle kirletildiğinden şüphe edilen gereçler sterilize edilmelidir.
- Mikroorganizmaların yayılmaması için bireysel temizlik ve düzene dikkat edilmelidir.
- Mikroorganizmalar için yerleşim yeri olacağından taşlı yüzükler veya bileklikler takılmamalıdır.
Cerrahi Asepsi:
Uygulamanın yapılacağı ortamın, çevresinin ve gerekli araç/gerecin tüm mikroorganizmalardan arındırılması işlemidir.
■ Deri ve mukoza bütünlüğü bozulduğunda,
■ Steril vücut boşluklarına girildiğinde,
■ Deri bütünlüğü bozulmuş ve steril vücut boşluklarına girilmiş hastalara bakım verildiğinde kullanılır.(pansuman)
Cerrahi Asepsinin Temel İlkeleri
- Steril bir cisim, sadece steril bir cisme değebilir.
- Steril olmayan bir cisim, steril cisme değdiğinde, onu kontamine eder (kirletir).
- Steril bir kumaş ya da kâğıt üzerine herhangi bir sıvı sıçratılmamalıdır.
- Steril cisim bel düzeyinin üzerinde tutulmalıdır. Böylece cismin görüş açısı içinde kalması sağlanır ve kaza ile kontamine olması engellenir.
- Steril bir alan ya da cisim üzerine, konuşmaktan, öksürüp hapşırmaktan, üzerinden el kol geçirmekten sakınılmalıdır.
- Steril alandan uzaklaşmamalı ya da alana sırt dönülmemelidir. Görüş açısı içinden çıkan alan kontamine olabilir.
- Kesilmiş deriden içeri sokulan, deriyi delerek içine giren, normalde steril olan vücut boşluklarına yerleştirilen her şeyin steril olması gerekir.
- Gerektiğinde steril objeler; steril malzeme pensi veya steril eldiven ile tutulmalıdır.
- Eğer cismin steril olup olmadığından en ufak bir kuşku duyuluyorsa cisim kontamine kabul edilmelidir.
Steril Paket Açılırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Steril bir paketin dışı steril değildir, unutmayınız.
- Steril malzeme paketinin yırtık olup olmadığını kontrol ediniz.
- Steril malzeme paketinin ıslak olup olmadığını kontrol ediniz.
- Steril malzeme paketinin son kullanma tarihini kontrol ediniz.
- Paket üzerinde sterilizasyon işlemine tabi tutulduğuna dair kontrol yapınız.
- Paketi, kesinlikle yırtarak açmayınız.
- Steril malzemeyi, steril giyinen birisine açıyorsanız açtığınız paketin içindeki
malzemeyi almasını bekleyiniz, içine dokunmayınız.
- Steril paket veya bohça bir yere konularak açılacak ise zemin kuru, boş, bel seviyesinden yüksekte ve düz olmalıdır.
- Paketi, dış kenarlarından iki elinizle tutunuz.
ASEPSİ TEKNİKLERİ:
1.Tıbbi Asepsi Teknikleri;
- El yıkama,
- Koruyucu Giysiler
- Bone ve maske,
- Eldiven,
A.Ellerin Yıkanması:
Eller her günün başlangıcında, eldivenler giyilmeden önce ve çıkarıldıktan sonra ve vücut sıvılarıyla kontamine olduğuna inanılan nesnelere temas edildikten sonra mutlaka yıkanmalıdır.
Ellerin ve parmakların yaralanmasını önleyecek tedbirler alınmalı, işlem sırasında eldivenin delinmesi halinde en kısa sürede eller yıkanmalı ve yeni eldivenler giyilerek işleme devam edilmelidir. Hekimin eli yada parmağı yaralandığında zaman geçirilmeden gerekli önlemler ve tedaviler gerçekleştirilmelidir.
- Koruyucu Giysiler:
Önlük veya benzeri koruyucu giysiler muayenehane ve laboratuvar ortamında mutlaka giyilmelidir. Bu giysiler muayenehane ve laboratuvar dışındaki ortamlarda kesinlikle kullanılmamalı ve kirlendikçe temizleriyle değiştirilmelidir.
- Maske:
Yüz, oral ve nazal mukozanın sıçrayan vücut sıvılarından korunması amacıyla cerrahi maske ve çeneye kadar uzanan plastik maskeler kullanılmalıdır.
- Koruyucu Gözlük:
Gözlerin sıçrayan vücut sıvılarından korunması amacıyla yüz maskesi ile birlikte veya ayrı olan koruyucu gözlük modellerinden birisi kullanılmalıdır.
- Eldiven
Cilt muköz membranlar, vücut sıvıları veya vücut sıvıları ile temas etmiş yüzey ve maddelerle temas edileceği zaman mutlaka eldiven giyilmeli ve bu eldivenler her hastada değiştirilmelidir. Eldivenlerin su ve sabun ile yıkanması veya kimyasal ajanlarla yıkanarak kullanılması enfeksiyon kontrolünü tehlikeye soktuğu için tavsiye edilmemektedir.
2.Cerrahi Asepsi Teknikleri;
- Ameliyathanede ameliyathane terliği, ayakkabısı ve galoş,
- El yıkama,
- Gömlek giyme,
- Eldiven giyme,
- Gömlek ve eldiven çıkarma,
- Steril malzeme pensi ve kavanozu,
- Dekontaminasyon,
Antisepsi
Antisepsi, vücut yüzeyindeki canlı mikroorganizma sayısının, antimikrobiyal aktiviteye sahip olan bir kimyasal madde (antiseptik) kullanılarak indirgenmesidir.
Enfeksiyonun önlenmesi için vücut yüzeyinde (deri ve mukoza) ve yaralarda bulunan patojen mikroorganizmaların kimyasal maddelerle temizlenmesi işlemine antisepsi denir.
Canlı yüzeylerde, patojen mikroorganizmaları temizleyerek antisepsiyi sağlayan kimyasal maddelere, antiseptik solüsyon denir. Antiseptik solüsyonlar, dezenfeksiyonda kullanılan kimyasal maddelerin yeterince sulandırılmasıyla dokularda kullanılabilir duruma getirilir. Bu nedenle antisepsi işlemine, doku dezenfeksiyonu da denilebilir.
Antiseptik solüsyonlar su, sabun gibi sadece kir ve bakterileri azaltmaz; bu ajanlar kimyasal etki ile bakterileri öldürür (bakterisit etki) veya üremelerini durdurur (bakteriostatik etki).
El ve cilt antisepsisi için kullanılan antiseptik solüsyonlar şunlardır:
-Sabun
-Heksaklorofen (Phisohex)
-Klorheksidin Glukonat (hibiscrup, klorhex)
-İyodin ve İyodoformlar
-Triklosan
-Alkoller (%70) etil ya da izopropil alkol
-Paraklorometoksilin (PCMX)
GDH ile DAHA FAZLA OKUYUN;
Kaynakça
Uz. Dr. Mehmet Ali Koç ,Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi ABD Slayt Sunumu
Prof. Dr. Ömer R. ÖNDER ,Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi,2017-2018 Güz Slayt Sunumu
HAZIRLAYAN: İREM BULUT / GDH HABER