Merhaba.
Geçen yazımda Endüstri Mühendislerinin sıklıkla kullandığı yedi kalite kontrol aracından biri olan Pareto Analizini birlikte ele almıştık. Bugünde yedi kalite kontrol araçlarından bir diğeri olan Balık Kılçığı Diyagramını ele alalım.
Balık Kılçığı da Nedir?
Balık Kılçığı Diyagramı diğer adıyla sebep sonuç diyagramı veya kimi kaynaklarda geçtiği şekliyle Ishikawa diyagramı,sonuçları meydana getiren çeşitli nedenleri göz önüne getirmek ,bu nedenleri ve alt açıklamaları görselleştirmek ve tüm bu nedenler üzerinde çalışarak sorunları en alt seviyeye indirmek için kullanılır.
Genellikle Pareto Analizi ile birlikte kullanırız. Böylece öncelikli belirlenen kavramlar, ilgili sorun ya da durumun karakteristik nedenleri olurken, detayları daha sonra ayrıntılı bir şekilde ortaya çıkartılır.(Birlikten kuvvet doğar mantığı)
Bu karşılaşılan sorunları oluşturan bütün sebepler,bir takım birbirinden farklı sorunlar nedeniyle ortaya çıkar.Soruna götüren sebepleri çözmek için kategorilere ayırırız.
Bu kategoriler:
- İnsan: Sürece dahil olan kişileri ,
- Yöntemler/Metotlar: Sürecin nasıl çalıştırıldığı ve politikalar, prosedürler, kurallar, düzenlemeler, kanunlar gibi belirli gerekleri ,
- Makineler: Ekipman, bilgisayar, alet vb. türden işin yapılmasını sağlayan cihazları,
- Malzemeler: Hammaddeler, parçalar, kalemler, kağıtlar vb. türden son ürünü üretmekte kullanılanları,
- Ölçümler: Kaliteyi değerlendirmek için kullanılan ve süreç tarafından yaratılan verileri,
- Çevre: Sürecin çalıştığı yer, zaman, sıcaklık ve kültür gibi koşulları ifade ederler.
Bu kadar açıkladık peki bu kadar isme sahip olmasının nedenleri ne? Sorusunun yanıtı olarak soruyorum:
Peki İsmi Nereden Geliyor?
1943 yılında Dr.Kaoru Ishikawa tarafından geliştirilmiştir ve böylece yaratıcısından ötürü “Ishikawa Diyagramı” adını almıştır. Şekil itibariyle balık kılçığına benzediğinden “Balık Kılçığı” da deniyor. Sanırım ortası olsun diye de “Fishikawa” da kullanılıyor.
Balık Kılçığının Faydaları?
- Belirlenen kalite problemleriyle ilgili açık müzakereye olanak sağlar.
- Bir problemi oluşturan birçok nedenin görülmesini ve anlaşılmasını sağlar.
- Çalışan katılımı bütün düzeylerde olacağı için takım içinde daha iyi iletişim sağlar.
- Gösteriminin kolay ve anlaşılır olmasından dolayı oluşturulan takım üyeleri sebepler arasındaki ilişkiyi kolayca görebilir ve fikirsel adımları kolayca uygularlar.
Balık Kılçığının Fikirsel Adımları:
- Problemi tanımlama:
- Ele alınacak problem hakkında kısa bir bilgi veririz.
- Nedenler Üretme:
- Yapılandırılmamış beyin fırtınası tekniğini kullanma
- Bu probleme neden olan faktörler nelerdir?
- Bu nedenler arasındaki ilişkiler nelerdir?
Gibi sorular üzerinde beyin fırtınası yapılır. En doğru en verimli kararı alabilmek için.
- Yapılandırılmamış beyin fırtınası tekniini kullanma ise:
- Round Robin’in dediği “6-3-5” tekniğinin içeriğinde “6 kişi 5 dakika 3 fikir “sunar.
Balık Kılçığı Nasıl Oluşturulur?
- Bir kağıdın üzerine yönü sağa doğru olan bir ok çizelim.
- Açıklanacak konunun başlığı ”balığın omurgasını” temsil eden okun üzerine yazalım.
- Daha sonra balığın omurgasına 45 derecelik açıyla oklar çizelim.
- Okların üzerine ana nedenleri yazalım.
- Son olarak probleme neden olabilecek sebepler ana kategoriler altında “Bu neden oluştu?”sorusunu sorarak irdeleyelim.
- Böylece farklı önem derecesine sahip olan nedenler belirlenerek birbiriyle ilişkilendirilir ve probleme neden olan etkenler bulunur.
Uygulama Alanları Nerelerdir ve Kim Kullanabilir?
- Ürün Tasarımı
- Kalite hatalarının engellenmesi hususları üzerinedir.
- Genellikle Kalite Departmanları tarafından yapılıyor fakat her iş modeli için uygundur.
Sorunlar dedik nedenler dedik çözümler ürettik pekio kadar sorunumuz olan hayatta hangisiyle baş edeceğimizi biliyor muyuz? Bu durum “Terzi kendi söküğünü dikemeze” dönüyor sanırım ama dönmesin döndürmeyelim ya da döndürmemeye çalışalım.
Saygılarımla…