Hamilelikte kıl kurdu, kalın bağırsaklarda yaygın olarak bulunan ve burada yaşayan küçük parazitik solucanlardır. Krem veya beyaz renkte olan yetişkin parazitik solucanlar, 6-13 mm uzunluğundadır ve yumurtaları çok küçük olduğundan dolayı sadece mikroskop altında görülürler.
Küçük iplik parçalarına benzeyen kıl kurdunun yaşam döngüsüne bakıldığında; yutulan yumurtaları ince bağırsağın ilk kısmında çatlar. Daha sonra ise larvalar yumurtadan çıkarak yaklaşık 140 - 150 mikrometre boyutlarına ulaşırlarken, ince bağırsaktan kolona hareket ettikleri esnada tüy dökerek yetişkin hale gelirler.
Kıl kurtlarında, çiftleşmelerinin ardından dişiler 35-91 gün arasında yaşarken, erkekleri ise yaklaşık 49 gün civarı yaşar ve ölen erkek kıl kurtları, dışkıyla birlikte dışarı atılırlar. Dişi kıl kurtları, kalın bağırsağın başlangıcına, kolona veya kör bağırsağa yerleştikten sonra mukozaya bağlanarak besin ihtiyaçlarını karşılayabilirler.
Dişiler, anüsten dışarı çıktıkları esnada cildin üzerinde hareket ederek yumurtalarını bırakırlar ve sonrasında parçalanarak ölürler. Bireyin hareket etmesi ve anüs çevresini kaşıması anında da parçalanarak ölebilirler. Dişinin anüsten dışarı çıkma nedeni ise gerekli olan oksijeni elde ederek yumurtaların olgunlaşmasını sağlamaktır. Bağırsaklarda yaklaşık 6 hafta kadar yaşayabilen bu kurtlar, başta çocuklarda olmak üzere her yaştaki bireylerde bağırsak enfeksiyonuna neden olabilirler.
Hamilelik sürecinde kıl kurdu bazı anne adaylarında herhangi bir semptom oluşturmazken bazılarında özellikle gece anüste görülen kaşıntıya yol açabilir. Görülen bu kaşıntının nedeni, yetişkin dişi kıl kurtlarının geceleri yumurtalarını bırakmak için anüse doğru hareket etmesidir. Her ne kadar hamilelerde kıl kurdu olması durumunda sıklıkla görülen belirti anal bölge de kaşıntı olsa da nadir durumlarda farklı belirtilerde meydana gelebilir.
Gebelikte kıl kurdu belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
- Vajinada veya makatta özellikle geceleri artan yoğun kaşıntı,
- Gaitada kıl kurdunun görülmesi,
- Mide bulantısı,
- Karın ağrısı,
- İştahsızlık,
- Kilo kaybı,
- Uyku bölünmeleri,
- Rahatsızlık hissi veya huzursuzluk,
Oldukça bulaşıcı olan kıl kurdu enfeksiyonu, enfekte olmuş bir bireyin anüs etrafını kaşıdığı esnada tırnak altlarına ve ellerine bulaşan yumurtaların temas ettiği yerlere bırakılması sebebiyle bulaşır. Tırnak altında 1-2 saat canlı kalan bu yumurtalar, temas edilen yüzeylere bulaştığı zaman yaklaşık 3 hafta kadar hayatta kalabilirler. Dolayısıyla bu alanlara başkalarının temas etmesi sonucu ise onlara kolaylıkla bulaşabilirler.
Kıl kurdu enfeksiyonun oluşmasının nedenlerinden biri de çevresel nedenlerden dolayı yumurtalarının yutulmasıdır. Yiyeceklere veya diğer eşyalara bulaşan yumurtalara elle temas edildiğinde, yiyecekler yıkanmadan tüketildiğinde veya solunum yoluyla bağırsaklara yerleştiğinde gerçekleşir.
Hamilelikte kıl kurdu enfeksiyonun bulaşma nedenleri şu şekilde sıralanabilir:
- Bulunulan ortamın kötü hijyen koşulları,
- Enfeksiyonu olan birinin özel eşyalarını kullanmak,
- El temizliğinin kötü yapılması,
- Yumurtaların yutulması veya solunması,
- Yiyeceklerde bulunan yumurtaların tüketilmesi,
- Tırnak yeme alışkanlığının olması,
- Larvaların tekrar bağırsağa dönerek enfekte etmesi,
- Kalabalık ortamlarda yaşanması.
Hamilelikte kıl kurdu teşhisinde ilk olarak; anne adayının anüs etrafında kaşıntısının olup olmadığına, derecesine, ne zaman başladığına ve aile bireylerinde belirtiler görülüp görülmediğine dair bilgiler alınır. Anne adayının, kıl kurdu enfeksiyonuna enfekte olan biriyle temas edip etmediğine dair sorular sorarak hastalık öyküsü alınır. Uzman doktor, bu bilgiler doğrultusunda kıl kurdu enfeksiyonundan şüpheleniyorsa, kesin olarak teşhis edilmesi için selofan bant testi uygulayabilir.
Selofan bant testi: Selofan bant testi; parazitik solucanlara yönelik uygulanan ve güvenilir olan bir parazitolojik testtir. Parazitolojik testte, anne adayının anüs çevresine geceden veya sabah dışkısını yapmadan önce plastik şeffaf bir bant yerleştirilir, çünkü dişi kıl kurtları gece anüs çevresine yumurtalarını bırakırlar. Bir süre sonra bant çıkarılarak, bantta kıl kurdu yumurtalarının olup olmadığına dair analiz yapılmak üzere laboratuvara gönderilir.
Hamilelik sürecinde oluşan kıl kurdu, anne adaylarının çoğunda rahatsızlık ve kaşıntı dışında başka bir zarar vermez. Dolayısıyla hijyene çok dikkat edilmesi durumunda, kısa süren bir tedaviyle iyileşebilir. Anne adayına pratik bir şekilde uygulanan tedavi yöntemi sayesinde, kıl kurdu enfeksiyonunun tekrar oluşması önlenebilirken, enfeksiyonun tekrarlamaması adına diğer aile üyelerine de tedavi uygulanmalıdır.
Hamilelikte kıl kurdu tedavisinde yaklaşık 6 haftalık hijyen takvimi oluşturulurken, enfeksiyonun kişiyi tekrar enfekte etmesinden dolayı ilaç tedavisinin de uygulanması gerekebilir.
- 6 haftalık hijyen takvimi: Hamilelerde, ilaç tedavisi yerine genellikle 6 hafta süren sıkı hijyen tedavileri önerilir. Çünkü hamileliğin 3. trimester döneminde bazı ilaçların kullanımı sakıncalı olduğundan dolayı uygulanması tavsiye edilmez. Anne adayı bulunduğu ev ortamı ve kişisel hijyenine 6 hafta kadar dikkat ettiği takdirde bu enfeksiyondan rahatlıkla kurtulabilir.
- İlaç tedavisi: Anne adayında kıl kurdu enfeksiyonu çok ilerlediğinde veya uzun sürmesi durumunda antiparazit ilaçlar uygulanır. Ayrıca enfeksiyonun bulaş riski yüksek olduğundan dolayı, tüm aile üyelerinde herhangi bir belirti olmasa dahi ilaç verilir. Dolayısıyla aile de herhangi bir kişiye enfeksiyon teşhisi konulduğunda, tüm bireylerin de çok dikkatli olmaları gerekir.
Hamilelikte kıl kurdu enfeksiyonu dokulardan geçemediği gibi cilde de herhangi bir zarar vermez. Ancak enfeksiyon her ne kadar ciddi sorunlara neden olmasa da gerekli olan hijyen sağlanmadığı veya ilaçla tedavi edilmediği sürece, dişi kıl kurtları yaşamaya devam ederler. Böylelikle, vajinaya hareket ederek rahmin dış ağzına ve boşluğuna geçebilirler. Daha sonra buradan yumurtalıklara, fallop tüplerine ve periton boşluğu ulaşırlar.
Dolayısıyla kıl kurtlarının bu bölgelere ulaşması durumunda, vulvanın ve vajinanın iltihaplanmasına yol açtığından dolayı, bunun sonucunda vulvanın kaşınmasına ve vajinal akıntıya neden olabilir. Eğer ciddi düzeyde kıl kurdu istilası söz konusu ise nadir de olsa idrar yolu, cilt, karın boşluğu veya üreme organı enfeksiyonlarına, kilo kaybına ve apandisite yol açabilir.
Dişi kıl kurtları, yumurtalarını anal bölgeye çoğunlukla gece bıraktıkları için sabahları makatın ve çevresinin tam olarak temizlenmesi, vücuttaki yumurtaların azalmasına yardımcı olabilir. Kıl kurdu yumurtaları klozet kapakları, musluklar, çarşaf veya nevresim takımları gibi yüzeylerde 2 hafta boyunca canlı kalırken, bu yerlerin düzenli olarak temizliklerinin yapılırsa parazitin yayılması önlenebilir. Bazı önlemler alınarak kıl kurdu enfeksiyonun tekrar etmesi ve yumurtaların yayılması önlenebilir.
Hamilelikte kıl kurdunun önlenmesi için alınması gereken önlemler şu şekilde sıralanabilir:
- El hijyenine dikkat edilmelidir,
- Anal bölge su ile temizlenmeli ve kurulanmalıdır,
- Açık alan tuvaletler kullanılmamalıdır,
- Anal bölge mümkün olduğunca kaşınmamalıdır,
- El tırnakları kısa tutulmalıdır,
- Tırnak ısırmaktan veya yemekten uzak durulmalıdır,
- Sıkı iç çamaşırı giyilmeli ve her gün değiştirilmelidir,
- Nevresim takımları, çarşaflar ve havlular günlük olarak değiştirilmelidir,
- Bulunulan ortam düzenli olarak süpürülmeli ve temizlenmelidir,
- Tüm çamaşırlar sıcak suyla yıkanmalıdır,
- Diş fırçası kapalı yerlerde muhafaza edilmelidir,
- Dişi fırçası kullanılmadan önce yıkanmalıdır.
Hamilelikte kıl kurdunun olmasındaki en büyük etken kötü temizlik koşullarıdır. Anne adayının kişisel temizliğini yeterince yapmaması kıl kurdu oluşması ve enfeksiyon riskini arttırır. Ayrıca anüs bölgesini kaşımasından sonra ellerini yıkamaması veya yaşadığı ortamın düzenli bir şekilde temizliğinin sağlamaması, bu problemin oluşmasına neden olabilir. Kontamine olan kişinin kişisel eşyalarını kullanması veya yumurta bulaşan yiyeceklerin yıkanmadan tüketilmesi ile de oluşabilir.
Çok çabuk yayılan ve kontamine olan eşyalar üzerinde yaşayabilen kıl kurdu, bağırsak parazitleri grubunda yer aldığından dolayı sindirim ve boşaltım sistemini etkiler. Bu nedenle anne adaylarının enfeksiyon belirtileri yaşaması durumunda kendiliğinden geçmesini beklememelidir. Hamilelik sürecinde rutin kontroller için gittiği Kadın Hastalıkları ve Doğum bölümünden veya aile hekiminden randevu alarak muayene olmalıdır.
Hamilelikte Kıl Kurdu ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Hamilelikte kıl kurdu bebeğe zarar verir mi?
Hamilelikte anne adayında görülen kıl kurdu, bebeğine bir zarar vermez. Anne adayı kişisel hijyenine ve bulunduğu ortamın temizliğine dikkat ettiği sürece herhangi bir tıbbı tedaviye gerek duyulmadan kendiliğinden sona erer. Ancak alınan önlemlerle bu parazitler ölmediği takdirde tıbbi ilaç tedavi şekli gerekebilir.
Kıl kurdu hamilelikte zararlı mı?
Kıl kurdunun hamilelik sürecinde ne anneye ne de fetüse herhangi bir zararı yoktur. Uzmanlar tarafından anne adaylarına yapılan tavsiye genellikle kişisel hijyenlerine daha çok dikkat etmeleri gerektiğini yönündedir. Bunun yanında anne adayı rutin hijyenine çok dikkat etiğinde bu enfeksiyondan yaklaşık 6 hafta sonra kurtulmak mümkündür.