Önümüzdeki hafta sonu 2012 Londra Olimpiyattan başlayacak. Ben de olimpiyattan her olimpiyatta olduğu gibi yakından izleyeceğim. Yani ekonomi yazılarının arasında, Londra Olimpiyatları'ndan, güzel insan hikayelerinden tutun da, bilimsel teknik analizlere kadar birçok ilginç incelemeyi yakalayıp sizlere aktaracağım. Bugün olimpik sporun ekonomisiyle başlıyoruz. Türkiye'nin de uzun zaman sonra geniş bir ekiple ve özellikle atletizm, voleybol ve basketbolla da elde ettiğimiz yeni başarılar sonucu (bayanlar çok başanlı) geniş bir ekiple ve daha yüksek madalya şansıyla katılıyor olması ülkemizin konuyla yakından ilgilenmesine neden olacaktır. TRT'nin ve Tivibu'nun işbirliğiyle tüm olimpik yanşmalann sporseverlere, hem televizyon hem de internet gibi teknolojilerle (4 ayrı teknoloji ve 6 kanaldan) aktarılacak olması, ülkemizde bir ilk olacak.
Olimpik başarı ülkeler için en kestirme tanıtım ve itibar kazanma yollanndan biridir! Olimpiyat başansı tesadüfle elde edilmiyor. Olimpiyat başarısının sırrı, uzun vadeli ve akıllı yatıranlardır.
Fransa bisiklet turunda bu yıl iki İngiliz bisikletçi Bradley Wiggins (1980 doğumlu ve profesyonel) ve Chris Froome (1985 Kenya doğumlu, G.Afrika'da büyümüş ve sonradan İngiliz vatandaşı olmuş bir profesyonel ama ithal yanşçı) peş peşe birinci ve ikinci durumda idi. Siz bu yazıyı okurken büyük olasılıkla (ve bir kaza olmazsa) iki İngiliz profesyonel yarışçı Fransa turunu kazanmış olacaklar. Wiggins İngiltere için 2000 Sydney'de bir bronz madalya, 2004 Atina'da biri altın üç madalya ve 2008 Beijing'de de iki altın kazanmıştı. Bu insanlar örnek oluyor, gençler de peşlerinden geliyor. Sonuçlar tesadüf mü? Cevap: Hayır!
İngiltere hem kendi icat ettiği futbolda hem de kendi icat ettiği olimpik sporlarda (örneğin atletizm, tenis, golf gibilerinde) uzun zamandır nal toplamakta idi. 1966 Atlanta Olimpiyatlan'nda tek bir altın madalya alan İngiltere toplamda 15 madalya almıştı. 2008 yılında ise toplam 48 madalya kazandı. 2012 Londra Olimpiyattan için yapılan tahminlerde İngiltere'nin 2008 Beijing'e göre yüzde 38 daha fazla, yani toplam 65 madalya alacağı düşünülüyor. Bu rekor artışların arkasındaki hikayenin perde arkasındaki nedenler John Kay tarafından anlatılıyor.
1994 yılında İngiltere'de bizdeki Milli Piyango benzeri "National Lottery" kuruldu. 1997 yılında ise National Lottery'nin fonlarının yüzde yirmisi her yıl seçilmiş spor dallarının emrine verilecek karan alındı. Atlanta Olimpiyatları'nda sonuç görülemedi, çünkü erkendi ama hemen 2000 Sydney Olimpiyatları'nda İngiltere'nin madalya sayısı yukarı doğru hareket etmeye başladı. 2004 Atina ve 2008 Beijing Olimpiyatlan'nda ise İngilizlerin yüzünü güldürür sonuçlar ve sürekli rekor madalya sayıları ortaya çıktı.
Bisiklette başarıyı örnek alırsak 1997 yılında bir başan planı yapıldı ve bir strateji seçildi. Bu stratejiye göre istikbal vaat edebilecek gençler çok genç yaşta tespit edilecekti ve hemen hemen zamanlarının en az okula harcanan kadar bir kısmını spora ayırmaya başlayacaklardı. Sporcular yeni yapılan Manchester velodromunda en üst düzey teknik destek ile çalıştırılmaya başlandılar. Antrenörler ithal bile edildi. Sonuçta 2008 Olimpiyatları'nda İngiliz bisikletçileri sekiz altın madalya kazandılar. İlk çalışmalar pist yarışlarına eğilmişti. Çünkü bu daha kolay organize edilebilecek bir faaliyetti ve ancak ikinci adımda yol yanşlarında da benzer organizasyon yapıldı. İngilizce'de "focused strategy" denen stratejiye göre erkenden seçme, entansif şekilde antrenman yaptırma ve kaynaklan her şeye bölmek değil seçilmiş atanlara aktarma stratejisi, bir spor akademisyeni bir bisikletçi olan Peter Keen'in fikri idi. Seç, çalıştır ve fokus et stratejisi başarıyı getirdi.
İngiltere'de sportif başarı için aynca Olimpiyat Komitesi'nin dışında U.K.Sport adlı bir de kurum yaratılmış. Bu kuruma aktarılan fonlar 2006 yılında arttırılmış. Londra Olimpiyatlarında başan için 2009-2013 arasında aktarılan fon miktan kabaca 488 milyon dolar. 2005-2009 arası Beijing için 410 milyon dolar harcanmıştı. Bu ABD takımlarının harcamalarından bile çok çok fazla! Londra'da en önemli konumuz ülkemizin kazandığı ve kazanabileceği atletizm madalyalannın hikayesini izlemek olacak. En çok da henüz tanışmadığım Nevin Yanıt'ı izleyeceğim. Çünkü atletizmde en zor kısa mesafe branşlarından birinde şampiyon olarak olimpiyata giden bu kızımız, aynı günlerde Boğaziçi Üniversitesinde master derecesini tamamlayan örnek bir öğrenci de idi. Nevin Yanıt spor ile eğitimde başarının yan yana gidebileceğini ispat ediyor.