zenofobi hakkında bülent somay
, tarihin bilinçdışı
isimli son kitabında iddialı sayılabilecek şu sözleri ediyor: "kendimizdeki öteki korkusunu anlamadan, auschwitz'i anlayamayız."
devamında da şu veciz laflar: "her savaşı çeşitli iktisadi nedenleriyle, dünyadaki egemenlik paylaşımı ilişkileriyle açıklayabiliriz. ama bu, bize şunu açıklamaya yetmez. niye bir takım insanlar gider de savaşta öldürdüğü adamın kulağını kesip boynuna asar? yani hiçbir iktisadi gereklilik bunu yapmayı kimseye emretmiyor.
sorun şu; savaşa gidip -son yaşadığımız iç savaş mesela- orada öldürdüğü militanların kulaklarından kendine kolye yapabilecek adam da olmazsa o savaş yürütülemezdi. savaş makul yollarla yürütülebilecek bir şey değildir. soykırım, akılla yapılyabilecek bir şey değildir. dolayısıyla iki şey gereklidir.
bir; bir soykırım olacaksa eğer, o soykırımın iktisadi, sosyal, tarihsel nedenleri var bir tarafta. ama bir de bunu yapacak insanlar lazım. o insanlar ancak zenofobiyle, öteki nefretiyle doldurulmuş insanlar olursa bunu yapabilirler. yoksa, bu olmasaydı eğer önümüzde bir savaş ya da soykırım 'zorunluluğu' olduğunda bunu yapacak insanlar bulunamazdı."