Bu, bir karakterin muazzam popülaritesinin yazarını gölgede bıraktığı durumlardan biridir. Celia, soyadının aksine, zorluklar ve unutkanlıkla dolu talihsiz bir hayat süren yaratıcısı Elena Fortún’dan (Madrid, 1867-1952) çok daha popülerdi ve ondan çok daha popüler. Şimdi ‘Elena ve Arkadaşları’ (Rönesans) kitabı ona saygı duruşunda bulunuyor ve edebiyatımızın en ilham verici ve sevilen yazarlarından birinin az bilinen hikayesini aydınlatıyor.
Edebiyat Teorisi profesörü Purificació Mascarell tarafından düzenlenen ve Manuela Carmena’nın önsözüyle hazırlanan kitap, Encarnación Aragoneses’in takma adı olan Fortún’un özünü ortaya çıkaran sesleri bir araya getiriyor. 1928 doğumlu, İspanyol edebiyatının belki de en ikonik karakteri olan çocuk karakterinin arkasına gizlenmiş, geçiş döneminde televizyon dizisi yapan karmaşık bir yazar. Eserleri birkaç nesile damgasını vurdu ama Fortún, Celia’nın başarısının gölgesinde kaldı.
‘Elena ve arkadaşları’, María Lejárraga, Josefina Carabias, Matilde Ras, Carmen Laforet, Carmen Conde, Viera Sparza, Inés Field, Francisco Ayala, Carmen Martín Gaite, Francisco Nieva, Carmen Bravo’nun ifadeleriyle bu durumu tersine çevirmeye çalışıyor. – Villasante, José Luis Borau, Marisol Dorao veya Juan García Hortelano.
Mascarell’in çalışması, Fortún figürü üzerine giderek artan araştırmalara katkıda bulunarak onun hayatı ve çalışmalarına dair benzersiz bir vizyon sunuyor. Tanıklıkların toplanması ve çerçevelenmesi bizi firmanın arkasındaki kadına daha da yaklaştırıyor; illüstratör ve ressam Viera Sparza’nın sözleriyle kadının “bir kuş ya da gezgin bir kırlangıç gibi canlı, keskin ve samimi bir bakışa sahip” yüzünü ortaya çıkarıyor.
duygusal katarsis
Dogmatik bir Katolik olmayan Fortún, Cumhuriyetçi asker Eugenio de Gorbea ile evliydi, ancak kocasının Arjantin’de intiharı ve oğlunun kısa süre sonra ölümü duygusal bir katarsisi temsil ediyordu. Parlak bir gazeteci ve yazar, İkinci Cumhuriyet yıllarında Celia ve kardeşi Cuchifritín sayesinde 1928’de ‘Celia lo que dice’ ile başlayan sekiz kitaplık seriyle başarıya ulaştı.
«Celia’nın kitaplarını nasıl ve neden okumaya başladığımı bilmiyorum. Ama bir dereceye kadar beni şekillendirdiler” diyor eski yargıç ve Madrid eski belediye başkanı Manuela Carmena önsözde. Yazar ve köşe yazarı Elvira Lindo, “Arkadaşlarının tanıklıkları onu daha da çok sevmemizi sağlıyor” diyor.
«Elena Fortún hayatım boyunca tanıştığım en cömert yaratıklardan biriydi; Yazar ve grafolog Matilde Ras, “Her zaman talihsizlere yardım, acı çekenlere teselli, zayıflara destek, ihtiyaç duyanlara hoşgörü ve hepsinden önemlisi etrafındaki herkese bolca samimiyet vardı” diyor.
Savaşçılar
Fortún ve Ras kişisel ve entelektüel olarak fazlasıyla yakındı. İç Savaş öncesinde Victorina Durán tarafından Madrid’de kurulan Sapphic Circle zamanlarından beri birbirlerine hayranlık duyuyorlardı. Hayattaki duygusal, edebi ve ideolojik kaderlerini birleştirdiler ve unutulma talihsizliği içinde bunu yeniden yapacaklardı. Kadın hakları ve modernlik mücadelesinin öncüleri, özgün ve değişmez yazarlar, kendi zamanlarına bağlı hümanistler, kadın haklarını savunmanın ve adaletsizlikleri kınamanın öncüsü oldular. Bu cesaretin bedelini savaştan sonra sürgün ve dışlanmayla, geri döndüklerinde ise Fortún’dan çok Ras’a karşı acımasız bir unutkanlıkla ödediler.
María de Maeztu, Clara Campoamor, Maruja Mallo, Concha Méndez, María Lejárraga veya Carmen Baroja gibi savaşçıların çağdaşları olan gidiş-geliş ilişkileri, 1920’lerde Blanco y Negro ve ABC’deki işbirlikleri sayesinde beslendi ve büyüdü. Exeter Üniversitesi profesörü ve Ras’ın ‘gizli’ çalışmasının akademisyeni Nuria Capdevila-Argüelles, eserlerinin yer aldığı dergiye “Onlar İspanyol modernitesinin büyük hayaletleri” dedi.
“Eğer arkadaşlardan birinin diğerinin varlığını tamamen görmezden geldiği, derin ve ortak bir dostluk varsa, benim Elena Fortún’la yirmi yıldan fazla bir süredir yakın bir dostluğum vardı; Ben altı yaşındayken Celia’nın Siyah Beyaz’da yayınlanan ilk öyküsü, Elena Fortún’un öldüğü 8 Mayıs 1952’ye kadar elime geçti” diye yazdı ‘Nada’nın yazarı Carmen Laforet
“Onu tanıyanların çok iyi bildiği gibi, gerçek Celia kendisiydi. Elena Fortún hiçbir zaman yaşlanmadı, hayatının hüzünlü günlerinde bile, acının sesinin silinmez çocuksu bir gülümsemenin altında yumuşak tonlara bürünmesine neden olduğu dönemde bile,” dedi RAE’de sandalyeye sahip ilk kadın.
“Buenos Aires’te ortak sürgünde geçirdiğimiz o yıllar, bazen Elena Fortún’un evime geldiği ve kızımın ziyaretçiye ürkek bir merakla baktığı zamanlardı, çünkü onu bu mektubu yazanın o çok şefkatli hanımefendi olduğu konusunda uyarmıştım. Yazar ve Cervantes ödülü sahibi Francisco Ayala, “Celia’nın hikayeleri onu çocukluğunda okuduklarında yeniden yarattı ve memnun etti” diye anımsıyordu.