Mengistu Haile Mariam (d. 21 Mayıs 1937), Etiyopya‘da yüzlerce yıllık monarşiyi deviren ve sosyalist bir devlet kurmayı amaçlamış asker ve devlet adamı. 1977–1991 arasında Etiyopya devlet başkanı. Etiyopya İşçi Partisi 1. Genel Sekreteri. (1977–1991)
İmparator Haile Selassie‘yi devirmek isteyen genç subaylar arasına katıldı. Haziran 1974’te subayların devrim komitesi Derg’in başkanlığına getirildi. İmparatorun Eylül 1974‘te tutuklanmasından sonra kurulan Geçici Askeri Yönetim Konseyi’nin (PMAC) başkan yardımcılığına atandı. Kasım 1974‘te Mengistu PMAC başkanının ve önderlerinden 60’ının öldürülmesini emretti. PMAC içindeki seçkin kişileri öldürdükten sonra düzenin en güçlü adamı olarak sivrildi. Sanayi ve çiftliklerin ulusallaştırılmasına girişti. Sivil halk arasında yönetime karşı başlatılan Beyaz Terörü, uyguladığı Kızıl Terör Kampanyası ile ezdi. Ülkenin tartışmasız tek yöneticisi haline geldi.
1977 sonlarında Somali‘nin, Somalice konuşulan Ogaden bölgesini ele geçirmek üzere başlattığı saldırıyı SSCB‘den sağladığı silah ve Kübalı askerlerin desteğiyle durdurdu. 1984‘te Etiyopya İşçi Partisi’ni kurdu. Ülkenin kuzeyindeki Tigre ve Eritre bölgelerindeki silahlı ayaklanmalarla ve Etiyopya‘nın o güne değin yaşadığı en büyük kuraklık ve kıtlıkla uğraşmak zorunda kaldı. Çiftlikleri kolektifleştirilmesi ve köylüleri başka yerlere sürmesi tarıma dayalı ekonomiyi çökertti. SSCB‘nin verdiği desteği çekmesi üzerine Mengistu yönetimi giderek zayıfladı. Mayıs 1991‘de cumhurbaşkanlığından istifa ederek Zimbabve‘ye kaçtı.
Aralık 2006‘da bir Etiyopya mahkemesi tarafından, 1977–1978 arasında uyguladığı Kızıl Terör Kampanyası[1] sırasında işlenen soykırım suçlarından suçlu bulunarak gıyabında ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Halen Zimbabve‘de sürgün olarak yaşamaktadır.