Tanımlar ve Terimler
Umre ibadetine dair dini bilgiler içeren tüm tanımlar ve terimleri şöyle sıralayabiliriz;
İHRAM
Hac veya umre yapmak isteyen kişilere sair zamanda helal olan bir kısım fiil ve davranışların niyetle başlayarak, ibadet bitinceye kadar yasak kılınmasıdır.
TEHLİL
"La ilahe illallah..."lafzıyla başlayan Allah'a olan tevhid inancının ifade edilişidir.
TEKBİR
"Allahüekber..."lafzıyla başlayan ve Allah'ın en büyük olduğunu ifade eden zikirdir.
TAVAF
Hacer-i Esved köşesi hizasından niyetle başlayarak, Kâbe'nin etrafında yedi defa dönmektir. Bu dönüşe yürüyerek güç yetiremeyenler, diğer imkanları kullanarak da yapabilirler.
ŞAVT
Tavaf' daki bu dönüşlerden her birine şavt denir.
IZTIBA
Erkeklerin tavaf esnasında sağ omuzlarını koluyla birlikte açık bulundurmalarıdır.
İSTİLAM
Tavaf'a başlarken ve Tavaf esnasında her bir şavt'ta Hacer-i Esved'i selamlamaya verilen isimdir.
TAVAF NAMAZI
Farz, vacip, sünnet ve nafile olan her Tavaf'tan sonra kılınan iki rekat vacip namazdır. Okunan sureler ve kılınış yönüyle ihram namazı gibidir.
NAFİLE TAVAF
Umre tavafını ve Sa'y'ını yapıp ihramdan çıktıktan sonra Mekke'de geçirilen zaman içinde ihramsız yapılan, tavaf namazı kılınarak tamamlanan bir ibadettir.
SAY
Safa'dan başlayıp Merve' de bitmek üzere dört gidiş ve üç gelişten ibaret olan bir yürüyüştür. Bu yürüyüşe gücü yetmeyenler tekerlekli sandalye ile de yapabilirler.
MİKAT
Hill bölgesini dünyanın diğer bölgelerinden ayıran sınıra verilen isimdir.Harem ve Hill bölgeleri dışında yaşayan dünya müslümanları Hac veya Umre yapmak niyetiyle Mekke'ye gelirken bu sınırlarda ihrama girerler.
HERVELE
Erkeklerin say yaparken yeşil direkler arasında kısa adımlarla koşmaya yakın hızda yürümelerine verilen isimdir.
HALK VE TAKSİR
Umre'nin bitiminde erkeklerin ihramdan çıkmak için saçlarının tamamını kestirmelerine "Halk" bir miktar kestirmelerine ise "Taksir" denir. Hanımların ise saçlarının herhangi bir yerinin ucundan az miktarda kestirmeleri ihramdan çıkmaları için yeterlidir.
HAREM BÖLGESİ
Mekke ve etrafına yayılan, Allah (cc) tarafından "Harem Bölge " olarak tanımlanan, sınırları Hz. Muhammet (S.A.V) tarafından işaret olunan, bitki ve canlıları koruma altına alınan geniş alandır.
KÂBE
Yeryüzünde ibadet maksadıyla inşa edilen ilk bina olup, bulunduğu alan Allah ( cc) katında dünyanın en kıymetli yeridir.
HACER-İ ESVED
Kâbe'nin doğu köşesine tavafa başlama işareti olarak konmuş olan ve Hz.Muhammed (S.A.V) tarafından cennetten gönderildiği haber verilen koyu renkli taştır.
MÜLTEZEM KAPISI
Kâbe'nin kapısına verilen isimdir. Hacer-i Esved köşesi ile kapının olduğu yer arasına da Mültezem denmektedir.
RÜKN-Ü YEMANİ
Kâbe'nin güney köşesi olup tavaf esnasında Hacer-i Esved'e gelmeden önce istilam edilen yerdir.
KİSVE
Saf ipekten dokunan ve üzerinde ayetler yazılı olan siyah renkli Kâbe örtüsüdür.
HATİM VE HİCRİ İSMAİL
Kâbe'nin kuzey duvarı önünde bulunan yarım daire şeklindeki duvara "Hatim" denir. Bu duvarla Kâbe arasındaki boşluğa ise "Hicri İsmail" denir. Burası Kâbe'nin iç kısmı ile aynı hükümde olup içinde sadece nafile namazlar kılınabilir.
MAKAM-I İBRAHİM
Hz. İbrahim(A.S)'ın Kâbe'yi inşa ederken iskele olarak kullandığı ve ayak izlerinin bulunduğu taşın olduğu yer ve çevresidir.
ZEMZEM
Allah ( cc)'ın, Hz. Hacer ve oğlu Hz.İsmail'e ihsan ettiği ve kaynağı Kâbe'nin yanında bulunan suyun adıdır.
SAFA VE MERVE
Kâbe'nin doğu tarafında yaklaşık 350m mesafeli, sa'y ibadetinin başlangıç ve bitiş yeri olan iki tepenin adıdır.
Ayet ve Hadisler
Umre ibadetiyle ilgili ayet ve hadislerden örnekler;
AYETLER
"Bütün insanların Allah'a ibadet etmeleri için yeryüzünde kurulan ilk mabet, âlemlere hidayet, rahmet ve sevap kaynağı olan Mekke'deki Kâbe'dir" - Âl-i İmran 96
"Orada (Mekke'de) Allah'ın (c.c) varlığını ve kudretini bildiren Beytullah'ın İbrahim tarafından bina edildiğini gösteren İbrahim'in makamı gibi deliller vardır. Kim oraya girerse güvenliğe ve huzura kavuşur Ona bir yol bulabilenlerin (imkânı olanların) Beytullah'ın Hac ve ziyaret etmeleri, Allah tarafından üzerlerine farz kılınmıştır. Kim Haccı inkâr ederek küfre girerse, şüphesiz ki Allah âlemlerden ganidir." - Âl-i İmran 97
"Haccı da Umreyi de vecibelerini tamamıyle yerine getirerek Allah için yapınız." - Bakara 196
"Şüphesiz ki Safa ile Merve, Allah'ın kullarına ibadet yeri olarak bildirdiği mekânlardandır. Hac veya Umre maksadıyle Kâbe'ye gelenlerin, bu iki mekân arasında ibadet maksadıyla sa'y yapmalarında bolca sevap vardır. Çünkü Allah, yalnızca kendisi için ve takva ile yapılan amellerin karşılığını veren ve her şeyi bilendir." - Bakara 158
HADİSLER
"Allah iki Umre arasında yapılan (küçük) günahları affeder. Allah katında kabul olunan Haccın karşılığı ise anca Cennet'tir." - Buharî ve Müslim
"Hac ve Umre'yi peş peşe yapınız, çünkü böle yapılan Hac ve Umre körüğün demir, altın ve gümüşteki pası yok ettiği gibi fakirliği ve günahları yok eder. Kabul edilen Hac'ın karşığı ancak Cennet'tir. Güneş gününü ihramlı ve telbiye ile geçiren mü'min kişinin günahlarıyla batar ve böylece o kişi günahsız kalır." - Nesaî ve Tirmizi
"Telbiye getiren kişiye müjde verilir, Tekbir getiren kişiye de müjde verilir." Ashab-ı Kiram sordular:"Ya Rasulallah bu müjde Cennet midir?" Rasulallah:"Evet" dedi. - Tebranî
"Mescidimde kılınan bir namaz, Mescid'i Haram hariç, başka mescidlerde kılınan bin namazdan efdaldır. Mescid-i Haram'da kılınan bir namaz, sair mescidlerde kılınan yüz bin namazdan daha efdaldır." - İbn-i Mace
Umre İbadeti
Umre'nin, ihramın ve tavafın rukünleri, şartları, vacip ve sünnetlerini şöyle sıralayabiliriz;
UMRE İBADETİ
Umre, Hac gibi Hz. İbrahim'le (a.s) birlikte başlamış ve Hz. Muhammed'e (s.a.v) kadar eda edile gelmiştir. Hz. Muhammed (s.a.v) Umre ibadetinin aslı şekliyle nasıl yapılacağını, Hicretin 7. yılında yaptığı ilk Umresiyle Müslümanlara tatbikî olarak öğretmiştir. Günümüzde yapılan Umre ibadetleri de, eda ediliş yönüyle bu usule uygun olarak yapılmaktadır.
A - UMRE'NİN FARZLARI
1 - İhramlanmak
2 - Tavaf Yapmak
İHRAM
A - İhramın Rükünleri:
1. Niyet Kişinin yapmak istediği ibadeti, kalben yain edip lisan ile söylemesidir.
2. Telbiye: Niyetin akabinde "Lebbeyk" duasını okumaktır.
B - İhramin Vacipleri:
1. Mikat sınırlarını geçmeden önce ihramlanmak.
2. İhramlı iken yasak olan fiilerden sakınmak.
C - İhramın Sünnetleri:
1. İhrama ön hzırlık olarak, gerekiyorsa tırnakları kesip koltukaltı ve kasık kıllarını temizlemek.
2. Mümkünse ihrama girmeden önce boy abdesti almak. Boy abdesti mümkün olmadığı taktirde abdest alarak ihramlanılır. Bu imkânı bulamayan kimseler, ihram namazı için Teyemmüm yapabilirler
D - İhram Yasakları:
İhramlı olarak namaz kılarken veya oruç tutarken fiilen ve ruhen yaşadığımız hâl gibi bir ibadet hâlidir. Bu sebeple ihramlı kişiye diğer zamanlarda helal olan bazı işler ihramlandıktan sonra yasak olur. Bu yasaklar şunlardır;
1 - Vücuttan tırnak, saç, kıl ve tüyleri kesmek veya koparmak
2 - Süslenmek maksadıyla vücuda, saç ve sakala parfüm, krem, yağ, jöle vs. sürmek Hanımların oje, ruj ve benzeri şeyler kullanması.
3 - Erkeklerin dikişli elbise giymesi.
4 - Erkeklerin baş ve yüzlerin örtmeleri
5 - Erkeklerin eldiven, çorap veya ayakkabı giymeleri. Kadınların eldiven giymesi veya yüzünü örtmesi
6 - Eşiyle cinsel ilişki veya bunu tevşik edici söz ve davranışlarda bulunmak.
7 - Allah'a itaaten ayrılıp haram fiileri yapmak.
8 - Başkaları ile tartışma, kavga, sövme, gönül kırma vs.
9 - Ağaç kesmek veya koparmak.
TAVAF
Umrenin rüknüdür ve Beytullah'ın etrafında dönerek yapılır. Güneşin etrafında dönen gezegenlerden atomun çekirdeği etrafında dönen zerrelere kadar her şeye, bir ana merkeze bağlı olarak Yüce yaratcının tayin ettiği yörüngede dönmektedir. Müslümanlar da Yüce Allah'a bağlılığını Beytullah'ın tavaf ederek göstermektedir.
A - Tavafın Şartları;
1 - Niyet: Tavafa niyet etmek şarttır. Ancak ne tavafı yapacağına (Hac,Umre,Nafile) dil ile söyleyerek niyet etmesi daha uygun olur.
2 - Tavafı Kâbe'nin etrafında dönerek yapmak.
3 - Tavafa başladıktan sonra şavtları tamamlamak
B - Tavafın Vacipleri;
1 - Abdestli olmak.
2 - Kadın ve erkek için avret sayılan uzuvların örtülü olması.
3 - Tavaf yaparken Kâbe'yi sol tarafa alarak yürümek.
4 - Tavafa Hacer-i Esved hizasından başlamak.
5 - Tavafı yedi şavt olarak yapmak.
6 - Gücü yetenlerin tavafı yürüyerek yapması.
7 - Her tavafdan sonra iki rekât "tavaf namazı" kılmak.
C - Tavafın Sünnetleri;
1 - Vücudunda ve elbisesinde namaza mâni pislik bulunmaması.
2 - Tavafa Rükn-ü Yemani tarafından gelmek.
3 - Tavafa başlarken ve her şavtın sonuna Hacer-i Eved'i öpmek veya uzaktan istilâm etmek.
4 - Erkeklerin sağ ve kol ve omuzlarını açmaları.
5 - Müsait ise erkeklerin Umre tavafında remel yapmaları.
6 - Tavafın bütün şartlarını ara vermeden peş peşe yapmak
İhram ve Umrede Dikkat Edilecek Hususlar
ihram giyen kişilerin dikkat etmesi gereken unsurları şöyle sıralayabiliriz;
1 - İhramlı iken parfümlü sabun, şampuan, peçete vs. kullanmak uygun değildir.
2 - Kadınların ihramlı iken ellerini ve yüzlerini açık tutmaları,
3 - Tavaf esnasında abdest bozulursa, tavaf bırakılıp abdest alınır ve kalan yerden başlanıp tamamlanır.
4 - Tavaf ederken Kâbe öne, arkaya ve sağa alınmaz.
5 - Tavafa Hacer-i Esved hizasını geçmeden başlayıp, bitiminde de bu hizayı biraz ileri geçmek lazımdır.
6 - İzdihamlı zamanlarda Hacer-i Esved(i öpme yerine uzaktan avuç içleriyle “Bismillâhi Allahuekber.” diyerek istilâm etmek.
7 - Rükn-ü Yemani’ye avuç içi sürülerek ya da uzaktan istilâm edilir. Öpmek ise uygun görülmemiştir.
8 - Tavaf veya sa’y yapılırken farz namaz başlarsa, imama uyup namazdan sonra tekrar kaldığı yerden başlayıp tamamlanır.
Umre İbadetinin Yapılışı
Umre ibadeti yapılması ve ibadet esnasında giyilen İhram elbisesi hangi şekilde giyildiğini şöyle açıklayabiliriz;
Umre yapacak olan kişi, önce ihram hazırlıklarını yapar. Daha sonra da mikattan önce şu şekilde ihramlanabilir:
A - Türkiye’den Uçak ile Direkt Mekke’ye Gidişlerde: Umre yapacak kişi, evinde, hava limanında veya uçakta ihramlanarakUmre’ye niyet edebilir. Uçakla giderken mikat sınırı, inişe yaklaşık yarım saat kala Kızıldeniz üzerinde bulunmaktadır. Uçağın içinde ihramlanacak olanlar da bu sınırı geçmeden önce ihramlarını giyerek namazlarını kılıp, niyetlerini yapmalıdırlar.
B - Türkiye’den Uçak ile Direkt Medine’ye Gidişlerde: Medine’ye gidişlerde önceden ihram giyilmez. Ancak Mekke’ye gidileceği gün otelde ihramlanılır ve mikattan önce niyet edilir. Medine’den Mekke’ye hava yolu ile giderken mikat sınırı, kalktıktan birkaç dakika sonradır. Kara yolu ile giderken ise, Mikat Mescidi’nin bulunduğu yerdir.
İHRAM ELBİSESİNİ GİYME ŞEKLİ
A - Erkekler: Önce dış elbiselerini çıkartıp, vücudun belinden alt kısmını örtecek olan ihram elbisesini düşmeyecek şekilde bağlar, sonra iç giysilerini de çıkartıp, vücudun üst kısmını örtecek olan ihram elbisesini omuzlarından aşağı doğru örterler. İsterlerse bellerine ihramı tutacak bir kemer bağlayabilirler. Böylece bu iki parça ihram elbisesi dışında vücutlarında hiçbir giysi kalmaz. Başları açık ve ayakları da çorapsız olur. Saat, gözlük, yüzük, kemer, çanta ve benzeri şeyler, aksesuar kabilinden olduğu için vücuda takılı veya asılı olmasında bir mahzur yoktur.
B - Kadınlar: Renk ve model şartı olmaksızın, el ve yüzleri dışında bedenlerinin tamamını vücut hatlarını belirtmeyecek şekilde örten ve ziynet görüntüsü içermeyen elbiselerini giyerler. Başörtüsü ve ayak giysileri de her zaman giydikleri şekilde olur.
İhram elbiseleri giyildikten sonra iki rekât İhram Namazı kılınır. Daha sonra Umreye niyet edilirek telbiye getirilir. Umre seyahati hanımların muayyen günlerine rastlarsa, aynı şekilde niyet ederek ihramlanırlar, fakat namazlarını kılmazlar. Bu günleri bitene kadar ihram niyeti ile beklerler. Bitince gusül abdesti alarak Umrelerini yaparlar.