Pakistan hükümeti hafta içinde, kuzey-batıda, Türkham'da bulunan, Afganistan'la arasındaki sınır kapısını kapattığını açıkladı. Türkham, Afganistan'daki NATO operasyonları açısından son derece önemli bir geçiş yeri. Zira NATO, operasyonları için gereksinimlerinin yüzde seksenini bu kapı aracılığıyla temin ediyor. Pakistan hükümetinin aldığı bu karardan sonra yüzlerce kamyon, tanker yükleriyle birlikte bölgede mahsur kaldılar.
Hükümet bu kararını açıklarken, daha önce hiç vaki olmadığı kadar sert ve doğrudan bir uslüpla ABD'yi ve NATO'yu hedef alan eleştirilerde bulundu. Aslında, 2008'de seçimle iş başına gelen koalisyon hükümeti, bölgedeki operasyonlarının Pakistan boyutu dolayısıyla sürekli ABD'yi açık ya da örtülü ama genellikle dolaylı bir şekilde eleştirmekteydi. Bunun üzerine, 4-5 ay kadar önce Hillary Clinton, Pakistan'ın ülkesinin beklentilerine yanıt vermediğini öne sürerek, bu ülkede de bir operasyona girişebileceklerini ima etmişti.
ABD'nin operasyonları dolayısıyla Afganistan sınırına yakın kuzey batı illerinde, son bir ayda 150 kişi hayatını kaybetti. Daha evvelki gün, bir ABD askeri saldırısında 4 kişi öldü. 2009 yılı başından bugüne kadar üç milyondan fazla Pakistanlı bu sözü edilen illerden ülkenin başka bölgelerine göç etmek zorunda kaldı. Operasyonlar nedeniyle bu demografik hareketlilik devam etmektedir. Pakistan, ABD'nin ve Taliban'ın kavga alanı haline geldi. Pakistan hükümeti yaptığı son açıklamada, özellikle ABD'nin insansız savaş uçaklarıyla Taliban hedefleri oldukları gerekçesiyle yaptığı ve bir çok sivilin ölümüyle sonuçlanan saldırılarını hedef aldı. ABD ise bu saldırıları doğrulamakla beraber, hedeflerinin Taliban'a ait konumlar olduğunu, Pakistan hükümetinin ülkesindeki islamcı grupların terörist saldırılarına mani olamadığını ve dahası, bazı makamların teröristlerle işbirliği yaptıklarını vurgulamakta, sivil can kayıpları içinse özür dilemektedir.
Aslında bir süredir ABD ve NATO kuvvetlerinin Pakistan içinde askeri operasyonlar yaptığı bilinmektedir. Bu operasyonlar sırasında Pakistan iç güvenlik birimlerinde görevli personel de zaman zaman hedef olarak seçilebilmektedir. Öte yandan, Afganistan'da Karzai yönetiminin Taliban'la üst düzeyde görüşmeler yaptığı ABD makamlarınca da doğrulanıyor. Hatta geçen ay üst düzey bir Taliban yöneticinin Pakistan'da uğradığı bir saldırıda hayatını kaybetmesi, bu temasları kesintiye uğrattı. Afgan yönetimi de bu durumdan duyduğu üzüntüyü Taliban yetkililerine duyurmuştu.
Afgan sorununun SSCB işgaliyle başladığı yıllardan itibaren Pakistan'ın istikrarını bozduğu, kontrol edilemez hale gelen kuzey batıdaki Afganistan sınır bölgelerinin neredeyse, demografik ve ekonomik olarak Pakistan'la iç içe geçmiş olduğu biliniyor. SSCB'nin çekilmesi sonrasında oluşan kaos ortamında, Pakistan'ın Taliban'ı desteklemesi, ve sonrasında gelen ABD müdahalesi, Pakistan'ın bir devlet olarak hükümranlığını tartışılır hale getirdi. Bugün artık bir Pakistan'ın egemen bir devlet olarak gelecekte varolup olmayacağı tartışılır hale gelmiştir.
DİNSELLİĞE DAYANDI
Bilindiği gibi Pakistan, 1947 yılında Hindistan'ın batısında (bugünkü Pakistan) ve doğusunda (bugünkü Bangladeş) çoğunluğu teşkil eden müslümanların bağımsızlığına kavuşan Hindistan'dan ayrılmalarıyla, Batı ve Doğu Pakistan olarak tek bir egemen Pakistan devleti yönetiminde birleşmesiyle kurulmuştu. Daha sonra yaşanan kanlı bir iç savaş neticesinde, Doğu Pakistan, Bangladeş adı altında ayrı bir devlet olarak bağımsızlığını 1971'de ilan etmişti. 1956 yılında bir anayasa yapan Pakistan, ülkenin adını Pakistan İslam Cumhuriyeti olarak değiştirmişti. Bu ismi almasında, devletin bağımsız ve egemen bir politik yapı olarak varolma meşruiyetini, nüfusunun müslüman olmasına borçlu olmasının payı var. Yani Pakistan devleti bir ulus tahayyülüne sahip kadroların kurduğu bir devlet değildi. Dolayısıyla oluşan devlet bir ulus inşasına girişme ihtiyacı duymayıp, bunun yerine dinsel meşruiyete dayanmayı yeterli gördü. Devletin bugün egemenliğinin tartışılır hale gelmesinin ana kaynağı burada aranmalıdır.
Pakistan adı herhangi bir etnik göndermeye tekabül etmiyor. Bu Türkçede de kullandığımız, “pak” sözcüğünden uydurulmuş bir isim. Ülke esas olarak 4 eyalet bölgesinden oluşan ( Belücistan, Pencab, Sindh ve Hayber Paştunkiwa) federatif bir cumhuriyet. Çok dilli, çok dinli bir ülke. Nüfusun %95'e yakını müslüman. Müslümanların %20'si şii (çoğunlukla Sindh eyaletinde yaşıyorlar). İkinci büyük dinsel grup, Ahmediler (en az nüfusun %2.5'u); geriye kalanlarsa, Hindular ve Hıristiyanlar. Ahmediler (kurucusu Gulam Ahmed, 1835-1908) aslında kendilerini İslam içinde görmekle birlikte, Muhammed'in son elçi olduğunu kabul etmiyorlar. Gulam Ahmed'in yozlaşmış İslamı zamanın gereklerine göre, öbür büyük dinlere de referans verir şekilde, eklektik anlayışla yeniden oluşturduğu iddiasına dayanan mesiyanik bir din. Müslümanlar tarafından şiddetle red ediliyor. Devlet tarafından da islam dışı olarak görülüyorlar. Varlıkları bile kabul edilmiyor. Bu barışcıl dinin mensupları, bizdeki Aleviler gibi, sürekli saldırılara ve pogromlara tabi tutuluyorlar.
1956'da anayasa yapan Pakistan'da, 1958'den 1971'e kadar süren askeri yönetim sırasında bu anayasa rafa kaldırıldı. Bu yıllarda, ülke yazılı olan bir anayasaya göre yönetilmedi. 1973'de yeni bir anayasayla 6 yıl sürecek demokratik dönem başladı. SSCB'nin Afganistan'ı işgaliyle, Pakistan'ın kırılgan demokrasisi bir darbe daha yiyor. Askeri yönetim ABD'den aldığı “yeşil kuşak” komutu çerçevesinde başlattığı, yeniden islamlaştırma politikasıyla, bütün ülkede şeriat yasalarının hakim kılındığını ilan ediyordu. Ülke giderek, Afganistan'da olduğu gibi, dinsel cemaatler arasında bölündü. Bugün neredeyse her mahallesinde bulunan mescitlerin her biri farklı bir dinsel cemaat ya da tarikata aittir. Belli bir cemaatin üyesinin, başka bir cemaatin mescidine gitmesi, ait olunan cemaat nazarında dinden çıkmak gibi bir anlam taşımaktadır. Yani bu tarikatlerin her birinin kendi başına bir dünyevi parti haline gelmiş olduğu söylenebilir.
175 milyon küsur nüfusuyla, dünyanın en kalabalık 6.ülkesi; Endonezya'dan sonra 2.büyük müslüman nüfusa sahip. İran'dan sonra dünyada en çok Şiinin yaşadığı 2. ülke. Dünyanın 7.büyük askeri gücü; NATO'nun ittifak üyesi olmayan en kararlı ve vefalı müttefiki. Dünyanın 27. büyük ekonomisi, Gelecek 11 ve G20 üyesi. Nüfusunun %25'indan fazlası, günlük 1 dolar civarında ya da altında bir gelire sahip.
Son olarak, Afganistan, Çeçenistan, Filistin, Somali, Pakistan deneyimi de gösteriyor ki, adında “İslam” olan ya da “şeriat”le yönetilen hiçbir cumhuriyetin yaşama şansı olmuyor. Cumhuriyetler “ümmet” le değil, “ulus” la ayakta kalabiliyor. Yakında İran da bu iddiayı doğrulayacaktır. Yeryüzünde demokratik olmayan laik devletler görülmüştür. Ama laik olmayan hiçbir demokrasi deneyimine rastlanmamıştır. Aşiretlere ve tarikatlere dayanan federal yapı içinde, bir yandan ABD'nin emperyal isteklerini yerine getirip, diğer yandan sürekli dincileştirilen Pakistan bugün bulunduğu noktaya darbecilerin, islamcıların birbirlerinden farklı olmayan siyasal-toplumsal “vizyon” ları sayesinde ulaştı.
Kamil Park
Odatv.com
AKP'nin İstanbul'u almak için yaptığı Türkiye'yi yeni krize soktu
Doğu Eroğlu, IŞİD içinde örgütlenen kişilerle yaptığı söyleşilerle...
"Türk vahşetinin bir hakikat olmayıp bile bile uydurulmuş bir mesele"...
"Bugün itibariyle..."