Bu yazımızda CMK’nın yer, zaman ve kişi bakımından uygulanabilirliğini kısaca inceleyeceğiz.
A-Yer Bakımından CMK
Ülkesellik ilkesi geçerlidir.
B-Zaman Bakımından CMK
Derhal yürürlük ilkesi geçerlidir. Tamamlanmış işlemler geçerliliğini korurken, tamamlanmamış işlemler yeni yasaya göre devam eder. Sorunlu hallerde geçiş hükümleri konarak hangi yasanın uygulanacağı belirtilmelidir. İstisnası: Mahkeme, görev veya yetki nedeniyle değişiyorsa.
C-Kişi Bakımından CMK
1-Cumhurbaşkanının Sorumsuzluğu
TBMM’nin 1/2+1 önerisi ile, 3/5’inin gizli oyu ile soruşturma açılmasına izin verilebilir, 2/3 ile de Yüce Divan’a sevk.
2-Milletvekili (Yasama) Dokunulmazlığı
–Yasama sorumsuzluğu (düşünce açıklamaları) mutlak dokunulmazlık iken,
–Yasama dokunulmazlığı nispi dokunulmazlıktır. Tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz, yargılanamaz. İstisnası: Meclis kararıyla, Ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerinde ve Seçimden önce kovuşturması başlamış devletin bölünmez bütünlüğünü bozma suçunda yasama dokunulmazlıktan bahsedilemez.
3-Diplomasi Dokunulmazlığı
Diplomatlar, bakanlar, elçilik çalışanları, bunların çocukları ve bakmakla yükümlü oldukları hem görev hem şahsi suçlarından dolayı Türkiye’de yargılanamazlar; gönderen devlet yargılar.
4-Yabancı Askerler (NATO)
Gönderen devlet aleyhine işlenen suçlardan veya görevleriyle alakalı suçlardan dolayı gönderen devletin yargısına tabidirler.