Yara Bakım Ünitesi
Vakum Nedir?
Normal atmosfer basıncının altındaki basınçlarda gerçekleştirilen işlemler ve fiziksel ölçümler için kullanılan bir terimdir.
- Vakum, 760mmHg olan açık hava basıncının altındaki basınçları oluşturabilen pompalarla emme (drenaj) olarak tanımlanabilir.
Drenaj Nedir?
Vakum ortamının yaradaki işlemi, eylemidir.
- Yarada biriken sıvıyı akaçla boşaltma
- Vakum yönteminde pompa yolu ile aktif drenaj sağlanır.
Endeksiyonlar
- Kronik açık yaralar (Diyabetik ülserler, Bası ülserleri, Venöz staz ülserleri)
- Akut ve travmatik yaralar (Subakut Yaralar)
- Açılmış insizyonlar
- Greftler, Flepler
- Abdominal yaralar
- Diğer postoperatif yaralar
- Enfekte yaralar
Kontrendikasyonlar
- Nekrotik dokulu yaralar
- Tedavi edilmemiş osteomiyelit (Nekrotik kemik çıkarılmalıdır. Vakum terapi başlamadan yaklaşık 2 hafta önce antibiyotikler verilmelidir.)
- Açıktaki arterler veya venler
Yara İyileşme Süreci
Oksijen Oranı: Doku hipoksisi kollajen sentezini bozar, bakteriyel enfeksiyonlara savunmayı etkiler, yara iyileşmesi olumsuz etkilenir.
Sigara: Kutan vazokonstrüksiyona neden olur, karboksihemoglobin oranını arttırarak kanın oksijen taşıma kapasitesini sınırlar.
Enfeksiyon: Enflamatif süreci uzatır ve yara iyileşmesi gecikir. Dikişli yarada açılma olasılığı artar ve gerilme gücü geç oluşur.
Besinsel Faktörler: Şiddetli yaralanmalarda, (çoğu kollajen sentezi için olmak üzere) enerji ihtiyacı artar. Enerji için glikoz yoksa yağ ve protein kullanılır. Diyabet gibi glikoz metabolizma bozukluğu, protein malnutrisyonu ve lipid eksikliği ile çinko, vitamin C, vitamin A eksikliği yara iyileşmesini olumsuz etkiler.
İlaçlar: Kortikosteroidler yaralanma öncesi ve sonrası 3 gün içinde verilirse yara iyileşmesini inhibe eder, gerilme gücü oluşumunu geciktirir. Topikal steroidler de yara iyileşmesini inhibe eder. İmmünsupresifler ve antineoplastikler enflamatif hücre fonksiyonlarını inhibe ederek yara iyileşmesi ile çatışırlar. Oluşturduğu lökopeni enfeksiyona hassasiyeti arttırır. Steroid dışı antienflamatiflerin (aspirin, fenilbutazon vb.) hayvanlarda yara gerilme gücünü azalttığı gösterilmiştir. Kanama riskinde artışa neden olur.
Radyoterapi: Direkt fibroblastlar üzerine etki ile yara iyileşmesini inhibe eder. Büyüme faktörü ise bu bozulan yara iyileşmesini kısmi olarak geri çevirebilir.
Sistemik Sayrılıklar: İmmünolojik, yetmezlik, malnütrisyon, maligniteler (enflamatif hücre fonksiyon bozukluğu ve malnütrisyon nedeni ile), hepatik sayrılıklar, renal yetmezlik
Soru 1: Yara iyileşmesi tipleri nasıldır?
Birincil iyileşme; Dikişli yara
İkincil iyişeşme; Açık yara
Soru 2: Birincil iyileşme nasıl olur?
Reepitelizasyon; hızlı oluşur
Gerilme gücü; yavaş gelişir.
Soru 3: İkincil iyileşme nasıl olur?
Yüzeysel yara iyileşmesi: Deri eklerinden, hızlı.
Derin yara iyileşmesi: Yara kenarlarından, yavaş.
Soru 4: Yarada iyileşmeyi etkileyen faktörler nelerdir?
Yara Büyüklüğü: İyileşme zamanı yara büyüklüğü ile doğru orantılı uzamaz. Büyük yaralar küçük olanlardan sadece biraz daha uzun zamanda kapanırlar.
Yara Yeri: Akral alanda olanlar santral alana göre daha geç iyileşirler.
Yara Biçimi: İyileşme zamanı yarada elde edilebilen en geniş dairenin çapına bağlıdır.
Yaralanma Metodu: En hızlı iyileşme denatüre protein ve nekrotik yıkıntı olmayan yaralardır. (Kriyocerrahi, elektrocerrahi, lazer veya asitlerle oluşan yaralar geç iyileşir.)
Uygulanan ajanlar ve tekrarlayan travma: Bazı antiseptik veya hemostatik ajanlar iyileşmeyi geciktirir.
Yabancı Cisimler: Yaradan uzaklaştırılmazsa enflamatif cevap uzar, enfeksiyona ve iyileşmede gecikmeye neden olur.
Hematoma veya Seroma: Enfeksiyona uygun ortam sağlar.
Isı: Hiportermide yarada umulan gerilme gücü daha geç oluşur.