Uyku Apnesi, Uyku Bozukluğu Nedir?
Uyku Apnesi Nedir? Doktorunuz, belirtilerinize ve mümkünse yatağınızı veya evinizi paylaşan birinden yardım alıp uyku geçmişinize bakarak bir değerlendirme yapabilir. Muhtemelen bir uyku bozukluğu merkezine yönlendirileceksiniz. Orada, bir uyku uzmanı daha fazla değerlendirme ve tespit yapabilecektir.
Uyku Apnesi, uyku bozukluğu Nedir?
Bir değerlendirme, genellikle nefesinizin bir uyku merkezinde gece boyunca izlenmesini ve uyku sırasında diğer vücut fonksiyonlarına bakılmasını içerir. Evde uyku testi de bir seçenek olabilir. Uyku apnesini tespit etmek için yapılan testler şunları içerir:
Uyku Bozukluğu Testleri
Gece polisomnografisi. Bu test sırasında, uyurken kalbinizi, akciğerinizi ve beyin aktivitenizi, solunum kalıplarınızı, kol ve bacak hareketlerinizi ve kan oksijen seviyenizi izleyen ekipmana bağlanırsınız.
Evde uyku testleri. Doktorunuz sizde uyku apnesini teşhis etmek için evde kullanılacak basitleştirilmiş testler sağlayabilir. Bu testler genellikle kalp atış hızınızı, kan oksijen seviyenizi, hava akışınızı ve solunum düzeninizi ölçer.
Sonuçlar anormal ise, doktorunuz daha fazla test yapmadan bir tedavi reçete edebilir. Bununla birlikte, taşınabilir izleme cihazları tüm uyku apnesi vakalarını tespit etmez. Bu nedenle doktorunuz ilk sonuçlarınız normal olsa bile polisomnografi önerebilir.
Uyku Apnesi, Uyku Bozukluğu Nedir? Obstrüktif uyku apnesi
Obstrüktif uyku apneniz varsa, doktorunuz burnunuzdaki veya boğazınızdaki tıkanıklığı ortadan kaldırmak için sizi bir kulak, burun ve boğaz doktoruna yönlendirebilir. Merkezi uyku apnesinin nedenlerini aramak için bir kalp doktoru (kardiyolog) veya sinir sistemi konusunda uzmanlaşmış bir doktor (nörolog) tarafından yapılan bir değerlendirme gerekli olabilir.
Sürekli pozitif hava yolu basıncı (CPAP) maskesi
Daha hafif uyku apnesi vakaları için doktorunuz sadece kilo vermek veya sigarayı bırakmak gibi yaşam tarzı değişiklikleri önerebilir. Burun alerjiniz varsa, doktorunuz alerjileriniz için tedavi önerecektir.
Bu önlemler belirtilerinizi ve semptomlarınızı iyileştirmezse veya apneniz orta ila şiddetli ise, bir dizi başka tedavi mevcuttur.
Bazı cihazlar tıkanmış bir hava yolunun açılmasına yardımcı olabilir. Diğer durumlarda, ameliyat gerekli olabilir.
Uyku Apnesi, Uyku Bozukluğu Nedir?
Sürekli pozitif hava yolu basıncı (CPAP). Orta ila şiddetli uyku apneniz varsa, uyurken bir maske aracılığıyla hava basıncı sağlayan bir makine kullanmaktan yararlanabilirsiniz. CPAP (SEE-pap) ile, hava basıncı çevredeki havadan biraz daha büyüktür ve üst solunum yolu pasajlarınızı açık tutmak, apne ve horlamayı önlemek için yeterlidir.
CPAP, uyku apnesini tedavi etmenin en yaygın ve güvenilir yöntemi olmasına rağmen, bazı insanlar bunu hantal veya rahatsız edici bulmaktadır. Bazı insanlar CPAP makinesinden vazgeçer, ancak pratikle, çoğu insan rahat ve güvenli bir uyum elde etmek için maskedeki kayışların gerginliğini ayarlamayı öğrenir.
Rahat bir maske bulmak için birden fazla maske türü denemeniz gerekebilir. Sorun yaşarsanız CPAP makinesini kullanmayı bırakmayın. Konforunuzu artırmak için hangi değişikliklerin yapılabileceğini görmek için doktorunuza danışın.
Uyku Apnesi Baş Ağrısı Nedir?
Sabahları taze hissederek uyandığınızı ve gitmek için can attığınızı hayal edin. Bu her gün mücadele ettiğiniz bir şey mi? Genellikle güne vurucu bir baş ağrısı ile başlama eğiliminde misiniz? Evet ise, bunun böyle olmasının birçok nedenini bulacaksınız ve uyku apnesi bunlardan biridir.
Uyku apnesi esas olarak nefesiniz düzensiz hale geldiğinde ve uykunuz sırasında kesintiye uğradığında ortaya çıkar. Solunum döngünüzdeki bu duraklamalar tipik olarak 10-20 saniye arasında sürer ve saatte 5-100 kez herhangi bir yerde olabilir. Beyninize ulaşan oksijen eksikliğine neden olabilir, böylece nefes almanızı zorlar ve dik durmanıza neden olabilir.
Böylece, sabah uyandığınızda, kendinizi yorgun hissederken ve zonklayan bir baş ağrısı yaşarken bulabilirsiniz. Baş ağrısı dışında, uyku apneniz varsa, zayıf bağışıklık fonksiyonu, hafıza kaybı veya kalp yetmezliği riski gibi diğer sağlık komplikasyonlarına neden olabilir. Bu nedenle, kendinizi özellikle uykudan sonra sık sık baş ağrısı ile bulursanız, kendinizi hemen kontrol ettirin.
Uyku Apne Baş Ağrılarından Nasıl Kurtulurum?
Uyku apnesi teşhisi konulursa, büyük olasılıkla tekrarlayan bir baş ağrısı nedeniyle sabahları başınızı tutarken bulacaksınız. Bununla birlikte, diğer baş ağrısı türleri de benzer semptomlara sahip olabilir. Bu nedenle, doğru bir tanı koymak, tedavisi kadar kritiktir.
Bu aralıklı solunum dönemlerinde, havanın akciğerlerinizde sıkıştığını, oksijensizleştiğini ve kan dolaşımınıza dökülen karbondioksite dönüştüğünü göreceksiniz. Uyku apnesi baş ağrılarının birincil nedeni, kafanızın yakınındaki ve içindeki kan damarlarını genişleten artmış karbon monoksit seviyeleridir. Kan damarlarının bu şekilde genişlemesi uyku apnesi baş ağrısına neden olur.
Bu nedenle, daha fazla komplikasyonu önlemek için, uyku apnesi için tedavi olmak en önemli önceliğiniz olmalıdır.
Hala mı horluyorsunuz?
Ek olarak, hala horluyorsanız veya tedaviye rağmen tekrar horlamaya başlıyorsanız doktorunuza başvurun. CPAP makinesinin basınç ayarlarının yapılması gerekebilir.
Diğer hava yolu basınç cihazları. Bir CPAP makinesi kullanmak sizin için bir sorun olmaya devam ederse, uyurken basıncı otomatik olarak ayarlayan farklı bir hava yolu basınç cihazı kullanabilirsiniz (otomatik CPAP). İki seviyeli pozitif hava yolu basıncı (BPAP) sağlayan üniteler de mevcuttur. Bunlar nefes aldığınızda daha fazla basınç ve nefes verirken daha az basınç sağlar.
Oral cihazlar. Başka bir seçenek de boğazınızı açık tutmak için tasarlanmış bir oral cihaz giymektir. CPAP, oral cihazlardan daha güvenilir bir şekilde etkilidir. Ayrıca oral cihazların kullanımı daha kolay olabilir. Bazıları çenenizi öne doğru getirerek boğazınızı açmak için tasarlanmıştır, bu da bazen horlamayı ve hafif obstrüktif uyku apnesini hafifletebilir.
Diş hekiminizden bir dizi cihaz temin edilebilir. Size uygun olanı bulmadan önce farklı cihazları denemeniz gerekebilir.
Uyku bozukluğu için Doğru uyumu bulmak!
Doğru uyumu bulduktan sonra, uyumun hala iyi olduğundan emin olmak ve belirtilerinizi ve semptomlarınızı yeniden değerlendirmek için diş hekiminizle ilk yıl boyunca tekrar tekrar ve daha sonra düzenli olarak takip etmeniz gerekecektir.
İlişkili tıbbi problemlerin iyileştirilmeye çalışılması. Merkezi uyku apnesinin olası nedenleri arasında kalp veya nöromüsküler bozukluklar bulunur ve uyku bozukluğu iyileştirme çalışmaları bu diğer hastalıkların da iyileşmesine katkıda bulunur.
Ek oksijen. Uyurken ek oksijen kullanmak, merkezi uyku apneniz varsa yardımcı olabilirsiniz. Akciğerlerinize oksijen vermek için cihazlarla çeşitli oksijen formları mevcuttur.
Uyku Apnesi, Uyku Bozukluğu Nedir? Adaptif servo ventilasyon (ASV).
Adaptif servo ventilasyon (ASV). Daha yakın zamanda onaylanan bu hava akımı cihazı, normal solunum düzeninizi öğrenir ve bilgileri yerleşik bir bilgisayarda saklar. Uykuya daldıktan sonra, makine solunum düzeninizi normalleştirmek ve nefesinizdeki duraklamaları önlemek için basınç kullanır.
Ameliyat
Cerrahi genellikle diğer tedaviler başarısız olduktan sonra sadece bir seçenektir. Genel olarak, ameliyatı düşünmeden önce diğer tedavi seçeneklerinin en az üç ay denemesi önerilir. Bununla birlikte, belirli çene yapısı problemleri olan az sayıda insan için, bu iyi bir ilk seçenektir.
Cerrahi seçenekler şunları içerebilir:
Doku çıkarılması. Bu işlem sırasında (uvulopalatopharyngoplasti), doktorunuz ağzınızın arkasından ve boğazınızın üstünden doku çıkarır. Bademcikleriniz ve adenoidleriniz de genellikle çıkarılır.
Bu tip bir ameliyat, boğaz yapılarının titreşmesini ve horlamaya neden olmasını durdurmada başarılı olabilir. CPAP’den daha az etkilidir ve obstrüktif uyku apnesi için güvenilir bir yol olarak kabul edilmez.
Boğazınızın arkasındaki dokuları radyofrekans enerjisiyle çıkarmak (radyofrekans ablasyonu), CPAP veya oral cihazları tolere edemiyorsanız bir seçenek olabilir.
Uyku Apnesi, Uyku Bozukluğu Nedir? Doku büzülmesi!
Doku büzülmesi. Diğer bir seçenek ise radyofrekans ablasyonu kullanarak ağzınızın arkasındaki ve boğazınızın arkasındaki dokuyu küçültmektir. Bu prosedür hafif ila orta derecede uyku apnesi için kullanılabilir. Bir çalışma, bunun doku çıkarılmasına benzer etkilere sahip olduğunu, ancak daha az cerrahi risk taşıdığını buldu.
Çene yeniden konumlama!
Çene yeniden konumlandırma. Bu prosedürde, çeneniz yüz kemiklerinizin geri kalanından ileriye doğru hareket ettirilir. Bu, dilin ve yumuşak damağın arkasındaki boşluğu genişletir ve tıkanıklığı daha az olası hale getirir. Bu prosedür maksillomandibuler ilerleme olarak bilinir.
Uyku Apnesi, Uyku Bozukluğu Nedir? İmplant!
Implant. Genellikle polyester veya plastikten yapılmış yumuşak çubuklar, lokal anestezi aldıktan sonra yumuşak damağa cerrahi olarak implante edilir. İmplantların ne kadar iyi çalıştığını belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Sinir stimülasyonu.
Sinir stimülasyonu. Bu, dil hareketini kontrol eden sinir için bir uyarıcı yerleştirmek için ameliyat gerektirir (hipoglossal sinir). Artan stimülasyon, dilin hava yolunu açık tutan bir konumda tutulmasına yardımcı olur. Daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Uyku Apnesi, Uyku Bozukluğu Nedir? Yeni hava yolu!
Yeni bir hava geçiş yolu oluşturma (trakeostomi). Diğer tedaviler başarısız olduysa ve ciddi, hayatı tehdit eden uyku apneniz varsa bu ameliyat şekline ihtiyacınız olabilir. Bu prosedürde, cerrahınız boynunuzda bir açıklık yapar ve nefes aldığınız metal veya plastik bir tüp yerleştirir.
Açıklığı gün boyunca kapalı tutarsınız. Ancak geceleri, boğazınızdaki tıkanmış hava geçişini atlayarak havanın ciğerlerinize girip çıkmasına izin vermek için onu ortaya çıkarırsınız.
Diğer ameliyat türleri horlamayı azaltmaya yardımcı olabilir ve hava geçişlerini temizleyerek veya genişleterek uyku apnesinin tedavisine katkıda bulunabilir:
Genişlemiş bademcikleri veya adenoidleri çıkarmak için ameliyat.
Kilo kaybı (bariatrik) cerrahisi.
Yaşam tarzı ve ev ilaçları
Bazı durumlarda, öz bakım, obstrüktif uyku apnesi ve muhtemelen merkezi uyku apnesi ile başa çıkmanın bir yolu olabilir.
Uyku Apnesi, Uyku Bozukluğu Nedir? Şu ipuçlarını deneyin:
Aşırı kiloları verin. Hafif bir kilo kaybı bile boğazınızın daralmasını hafifletmeye yardımcı olabilir. Bazı durumlarda, sağlıklı bir kiloya geri dönerseniz uyku apnesi çözülebilir. Ancak kiloyu tekrar alırsanız tekrarlayabilir.
Alıştırma. Düzenli egzersiz, kilo kaybı olmadan bile obstrüktif uyku apnesi semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir. Haftanın çoğu günü, tempolu bir yürüyüş gibi 30 dakikalık ılımlı bir aktivite elde etmeye çalışın.
Alkolden ve sakinleştiriciler ve uyku hapları gibi bazı ilaçlardan kaçının. Bunlar boğazınızın arkasındaki kasları gevşetir ve nefes almayı engeller.
Yatış pozisyonu!
Sırt üstü yerine yan veya karnınızda uyuyun. Sırt üstü uyumak, dilinizin ve yumuşak damağınızın boğazınızın arkasına yaslanmasına ve hava yolunuzu tıkamasına neden olabilir. Uyurken sırt üstü yuvarlanmamak için, pijama üstünüzün arkasına bir tenis topu takmayı deneyin. Uykuda sırt üstü yuvarlandığınızda titreşen ticari cihazlar da vardır.
Sigara içmeyin. Sigara içiyorsanız, bırakmanıza yardımcı olacak kaynakları arayın.
Doktor Randevunuza hazırlanma
Siz veya eşiniz uyku apnesi olduğundan şüpheleniyorsanız, birinci basamak doktorunuza başvurun. Bazı durumlarda, hemen bir uyku uzmanına yönlendirilebilirsiniz.
İşte randevunuza hazırlanmanıza yardımcı olacak bazı bilgiler.
Uyku Apnesi, Uyku Bozukluğu Nedir? Neler yapabilirsiniz?
Randevu aldığınızda, diyetinizi değiştirmek veya uyku günlüğü tutmak gibi önceden yapmanız gereken bir şey olup olmadığını sorun.
Aşağıdakilerin bir listesini yapın:
Randevuyu planladığınız neden ve ne zaman başladıkları ile ilgisiz görünenler de dahil olmak üzere belirtileriniz.
Uyku bozukluğunun aile öyküsü de dahil olmak üzere önemli kişisel bilgiler.
Dozlar dahil olmak üzere aldığınız tüm ilaçlar, vitaminler veya takviyeler.
Uyku Apnesi, Uyku Bozukluğu Nedir? Doktorunuza sormanız gereken sorular
Aldığınız bilgileri hatırlamanıza yardımcı olması için mümkünse bir aile üyesini veya arkadaşınızı yanınıza alın. Yatak partneriniz belirtilerinizin sizden daha fazla farkında olabileceğinden, onun yanında olması yardımcı olabilir.
Uyku apnesi için doktorunuza sormanız gereken bazı sorular şunlardır:
- Belirtilerimin en olası nedeni nedir?
- Hangi testlere ihtiyacım var? Bu testler özel hazırlık gerektiriyor mu?
- Durumum muhtemelen geçici mi yoksa uzun ömürlü mü?
- Hangi tedaviler mevcuttur?
- Hangi tedavinin benim için en iyisi olacağını düşünüyorsunuz?
- Başka sağlık sorunlarım var. Bu koşulları birlikte en iyi şekilde nasıl yönetebilirim?
- Bir uzmana görünmeli miyim?
Uyku Apnesi, Uyku Bozukluğu Nedir? Doktorunuzdan ne beklemeli?
Doktorunuzun size aşağıdakiler de dahil olmak üzere sorular sorması muhtemeldir:
- Belirtileriniz sürekli miydi, yoksa gelip gidiyorlar mı?
- Belirtileriniz ne kadar şiddetli?
- Eşiniz belirtilerinizi nasıl tanımlıyor?
- Uyku sırasında nefes almayı bırakıp bırakmadığınızı biliyor musunuz? Eğer öyleyse, gecede kaç kez?
- Belirtilerinize yardımcı olan bir şey var mı?
- Uyku pozisyonu veya alkol tüketimi gibi belirtilerinizi daha da kötüleştiren bir şey var mı?
- Bu arada neler yapabilirsiniz?
- Yanınızda uyumaya çalışın.
- Yatmadan önce dört ila altı saat boyunca alkolden kaçının.
- Sizi uykulu yapan ilaçlar almayın.
- Uykuluysanız, araba kullanmaktan kaçının.