Tiroid bezi birçok vücut fonksiyonunu düzenler. Tiroid bezi aşırı çalıştığında çok fazla hormon üretir, bu da metabolizmanın dengesini bozar. Aşırı çalışma çeşitli şekillerde tedavi edilebilir.
Bir bakışta
- Tiroid bezi metabolizmayı düzenleyen önemli hormonlar üretir.
- Aşırı çalışan bir tiroid bezi çok fazla hormon üretir, bu da metabolizmanın hızlanmasına yol açar.
- Tipik semptomlar örneğin kilo kaybı, sinirsel huzursuzluk ve kalp çarpıntısıdır.
- Hipertiroidizmin en sık nedeni, tiroid bezinin otoimmün hastalığı olan Basedow hastalığıdır.
- Aşırı çalışmayı tedavi etmenin çeşitli imkânları vardır. Çoğu zaman yoğun hormon üretimi hapların alınmasıyla frenlenir.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Hipertiroidizm nedir?
Tiroid bezi çok sayıda vücut fonksiyonunu düzenleyen bir hormon bezidir. Aşırı aktif olduğunda, çok fazla tiroid hormonu üretir. Böyle bir aşırı çalışmanın çok sayıda nedeni olabilir. En sık nedeni Basedow tiroid bezi hastalığıdır.
Kandaki tiroid hormonu miktarı uzun süreli yükselmişse, çok sayıda metabolizma sürecinin dengesi bozulur. Bu da çok çeşitli semptomlara yol açabilir. Tipik semptomlar kilo kaybı, terleme, sinirlilik veya kalp çarpıntısıdır.
Hipertiroidizm tedavi edilmezse, kalp-dolaşım sistemi hastalığı riski artar.
Sık görülen tiroid hastalıkları nelerdir?
Bu video, hipertiroidizmi ve hipotiroidizmin en yaygın biçimlerini, bunların gelişimini ve tedavisini açıklamaktadır.
Bu ve başka videolar YouTube kanalında da mevcutturŞimdi izleyin
Bu sitede yayınlanan veri koruma bildirimleri geçerlidir.
Hipertiroidizmin semptomları nelerdir?
Hipertiroidizmde çoğu zaman tiroid bezi büyür ve boğazda görülür bir şişme meydana gelir. Bu büyümeyi tıp uzmanları guatr (struma) olarak adlandırır. Bazen sadece dokunulabilir veya görülebilir düğümler oluşur. Ancak guatrın veya düğümlerin oluşmaması da mümkündür. Ayrıca büyümüş bir tiroid bezi veya tiroid düğümleri her zaman aşırı çalışmayla birlikte görülmez.
Hipertiroidizm söz konusuysa, çoğu zaman aşağıdaki semptomlar görülür:
- Çarpıntı ve kalbin çok hızlı çalışması, hatta bazen kalp ritmi bozukluğu
- Yüksek tansiyon
- Yoğun açlık hissine rağmen kilo kaybı
- İshal
- Titreme, sinirsel huzursuzluk, sinirlilik, uykusuzluk
- Güçsüzlük, yorgunluk
- Terleme
Ayrıca hipertiroidizmi olan insanlar sıcaktan daha çabuk rahatsız olur. Cilt genellikle sıcak ve nemlidir, saçlar seyrekleşir.
Hipertiroidizmin nedenleri nelerdir?
Tiroid bezinin aşırı çalışmasının en sık nedeni, tiroid bezinin otoimmün hastalığı olan Basedow hastalığıdır. Bu hastalıkta bağışıklık sistemi, tiroid bezinin daha yoğun hormon üretmesine neden olan antikorlar oluşturur.
Tiroid bezi otonomisi de tiroid bezinin aşırı çalışmasına yol açabilir. Normalde tiroid bezini hipofiz bezi kontrol eder. Tiroid bezi otonomisi söz konusuysa, tiroid bezi hücreleri artık hipofiz bezinin sinyallerine tepki vermez. Sonuç olarak daha yoğun tiroid hormonu üretilir.
Otonom tiroid bezi hücreleri bazen bezin tamamında, bazen sadece bir veya birkaç iyi huylu düğümün dokusunda da görülür. Böyle bir düğüme otonom tiroid adenomu denilir.
Hipertiroidizmin görülme sıklığı nedir?
Hipertiroidizm sık görülür: Yaklaşık 100 kişiden birinde, çoğu zaman 20. ve 50. yaş arasında gelişir.
Hipertiroidizmin sonuçları neler olabilir?
Hipertiroidizm nasıl teşhis edilir?
Tiroid bezinin aşırı çalışmasını tespit etmek için önce doktorla ayrıntılı bir görüşmenin yapılması önemlidir. Ardından genellikle doktor bir fizik muayenede tiroid bezini eliyle muayene eder. Bu sayede organın büyüyüp büyümediği veya bir düğümün olup olmadığı tespit edilebilir. Ultrason muayenesi tiroid bezi dokusundaki değişiklikleri ve mevcut düğümleri daha ayrıntılı tespit etme ve değerlendirme olanağı verir.
Gözlerin muayenesi başka ipuçları verebilir. Örneğin öne çıkmış, şişmiş gözler, hipertiroidizmin en sık nedeni olan Basedow hastalığının varlığına işaret eder.
Kan testleri de önemli bilgiler sağlar. Bu sayede tiroid bezinin kendisi tarafından fazla hormon üretilip üretilmediği veya aşırı üretimin hipofiz bezinin bozulmuş kontrolünün bir sonucu olup olmadığı belirlenebilir. Ayrıca Basedow hastalığının varlığına dair bilgi veren kandaki belirli antikorlar tespit edilebilir.
Başka bir teşhis yöntemi, bir düğümün etkinliğinin görülmesini sağlayan bir yöntemdir. Bunun için çoğu zaman toplardamardan verilen, hafif radyoaktif maddeler kullanılır. Maddeler, özel bir kamerayla kaydedilebilen ışınlar yayar. Böyle bir sintigram, düğümün "sıcak", yani yoğun hormon üreten bir düğüm olup olmadığını değerlendirmeye olanak tanır.
Hipertiroidizm nasıl tedavi edilir?
Hafif bir hipertiroidizm bazen kendiliğinden tekrar gerileyebilir. Ancak çoğu zaman tiroid bezindeki aşırı hormon üretimi tireostatiklerle frenlenir. Bunlar tiroid hormonu oluşumunu engelleyen ilaçlardır.
Basedow hastalığı olan insanlarda, tiroid bezi fonksiyonu tireostatiklerin uzun süreli kullanımından sonra normale dönebilir. Bu işe yaramazsa, bez ameliyatla çıkarılır veya radyoiyot tedavisi devreye girer. Bu tedavide doktorlar kapsül şeklinde radyoaktif iyot verir. İyot tiroid bezinde depolanır ve aşırı aktif hücreleri yok eder.
Tiroid bezi otonomisi olan büyümüş bir bez durumunda, tiroid bezi önce tireostatiklerle "sakinleştirilir" ve daha sonra genellikle ameliyatla çıkarılır. Müdahale mümkün değilse veya bez çok büyümemişse, radyoiyot tedavisi uygulanır.
Hipertiroidizm tedavisi hakkında ayrıntılı bilgileri gesundheitsinformation.de sitesinde bulabilirsiniz.
- De Leo S, Lee SY, Braverman LE. Hyperthyroidism. Lancet. 2016 Aug 27;388(10047):906-918. doi: 10.1016/S0140-6736(16)00278-6. Epub 2016 Mar 30. PMID: 27038492; PMCID: PMC5014602.
- Deutsche Gesellschaft für Allgemein- und Viszeralchirurgie e.V. (DGAV). Operative Therapie benigner Schilddrüsenerkrankungen. S2k-Leitlinie. AWMF-Registernummer 088-007. 12.2021.
- Deutsche Gesellschaft für Nuklearmedizin e.V. (DGN). Radioiodtherapie bei benignen Schilddrüsenerkrankungen. S1-Leitlinie. Version 5. AWMF-Registernummer 031-003. 10.2015.
- Jameson JL, Mandel SJ, Weetmann AP. Disorders of the Thyreoid Gland. In: D. L. Kaspers, S. L. Hauser, J. L. Jameson, Fauci AS, D. L. Longo, J. Loscalzo (Ed). Harrison's Principles of Internal Medicine. McGraw-Hill Education; 2015.
- Kahaly GJ, Bartalena L, Hegedüs L et al. 2018 European Thyroid Association Guideline for the Management of Graves’ Hyperthyroidism. Eur Thyroid J. 2018 Aug;7(4):167-186. doi:10.1159/000490384. Epub 2018 Jul 25. PMID: 30283735; PMCID: PMC6140607.
- Ross DS, Burch HB, Cooper DS et al. 2016 American Thyroid Association Guidelines for Diagnosis and Management of Hyperthyroidism and Other Causes of Thyrotoxicosis. Thyroid. 2016 Oct;26(10):1343-1421. doi: 10.1089/thy.2016.0229. Erratum in: Thyroid. 2017 Nov;27(11):1462. PMID: 27521067.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır.Tarih: