Ekim Devrimi
Ekim Devrimi, (Bolşevik Devrimi ya da Rus Devrimi, Rusça: Октябрьская революция / Oktyabrskaya revolyutsiya), Çarlık Rusyası'nda 7 Kasım 1917 (Jülyen takvimi'ne göre 25 Ekim 1917) Petrograd'daki Kışlık Sarayı'nın Lenin önderliğindeki Bolşeviklerin eline geçmesiyle başlayan ve dünyadaki ilk sosyalist devlet olan Sovyetler Birliği'nin kurulması ile sonuçlanan olay. [1]
Çarlık Rusyası Rus-Japon Savaşı ile askeri olarak büyük darbe almış, iç siyasi hayatta da 1905 Devrimi ile büyük altüst oluşlar yaşamıştır. Kırılgan bir ekonomisi olan Çarlık rejimi I. Dünya Savaşı'na girecek ve uzun süren savaşın etkisi cephedeki askerler başta olmak üzere tüm halk tarafından hissedilecektir. Sonunda bu rahatsızlıklar 1917 yılının ilk aylarında Şubat Devrimi olarak adlandırılan olaylarla patlak vermiş ve Çarlık rejimi devrilmiştir.
Ekim Devrimi sonucu yeni kurulan sovyet düzeni "İşçi ve köylüler için demokrasinin en üst ölçeği, burjuva demokrasisinden bir kopuş, dünya tarihinde yeni bir tip demokrasinin, proleter demokrasinin, diğer bir deyimle proletarya diktatörlüğünün de doğuşu" olarak nitelendirilmektedir. [2]
İçindekiler
Geçmişi
20. yüzyılda Çarlık Rusyası'nın uyguladığı monarşik (ve hatta oligarşik) politikalar yüzünden ve bünyesinde barındırdığı farklı ulusların maruz kaldığı baskılardan ötürü "uluslar hapishanesi" olarak adlandırılmaktadır. [3]
1916 yılının sonunda I. Dünya Savaşı'nın yarattığı yıkım had safhadaydı. Savaşa karşı çıkanlar bir avuçken, kitleler milliyetçi ve şoven çığlıklarla kanlı bir boğazlaşmaya sürüklenmişti. Rusya'da ise Bolşevik Partisi son derece zayıf, örgütleri dağılmış ve bağlantısız bir konumdaydı. Lenin bu yüzden karamsardı. [5]
Sadece iki ay sonra, 1917 Şubat'ında, savaşa karşı çıkan ve 8 saatlik işgünü isteyen kadın işçilerin sokağa çıkmasından kısa bir süre sonra Rus monarşisi yıkıldı. Devrim kendiliğinden gerçekleşmişti. Hiçbir parti bu gelişmeyi öngörememiş ya da bir plan doğrultusunda iradi müdahalede bulunamamıştı. Çarlığı yıkan Rus işçileri, hemen kendi taban örgütlerini kurdular. Farbrikalarda bütün işçilerin oyuyla seçilmiş işçi temsilcilerinin oluşturduğu "sovyet" (Türkçe anlamıyla: konsey, kura, komite) adı verilen örgütlenme her tarafa yayılmıştı. [1]
1917 Şubat'ı ile Ekim'i arasında ikili bir iktidar dönemi yaşandı. Bir yanda sovyetler, öte yanda burjuvazinin soldaki yandaşlarıyla oluşturduğu geçici hükümet. Bu süreç boyunca Lenin ve partisi, inatla sovyet iktidarını savundu. Bolşevikler, sovyetlerin çoğunluğunu kazanmak için uğraştı. 1917 Eylül'ünün sonunda ise Bolşevikler sovyetlerde çoğunluk olmuştu. Rus işçileri ve köylülerinin verdiği destek sonucu, ayaklanma parti tarafından örgütlendi.
Ekim Devrimi tarihin en kansız devrimlerinden biridir. Devrimin kalbi olan Petersburg'da ayaklanma sırasında 1 kişi bile ölmemiştir. Moskova'da küçük çaplı çatışmalar sonucu az sayıda insan ölmüştür. [1]
Gelişimi
24 Ekim sabahı (6 Kasım) bizzat Lenin’in yönetiminde ayaklanma başlamadı ve Kışlık Sarayı'nın etrafı sarılarakyönetim ele geçirildi. 25-26 Ekim’de Lenin’in başkanlığında sovyet hükümetinin kuruldu ve bu tarihten Şubat-Mart 1918’e kadarki süre içinde (4-5 ayda) sovyet iktidarı hızla tüm Rusya’ya yayıldı. [6]
Halk Komiserleri Kurulu
Oluşturulan Halk Komiserleri Kurulu'nda (Sovnarkom) görev dağılımı şu şekildedir;
|Halk Komiserliği||Komiser|
|Başkan||Vladimir Lenin|
|Sekreter||Nikolai Gorbunov|
|Tarım Halk Komiserliği||Vladimir Milyutin|
|Savaş İşleri Halk Komiserliği||Vladimir Antonov-Ovseyenko ve Nikolai Krilenko|
|Deniz İşleri Halk Komiserliği||Pavel Dibenko|
|Ticaret ve Sanayi Halk Komiserliği||Viktor Nogin|
|Eğitim Halk Komiserliği||Anatoli Lunaçarski|
|Gıda Halk Komiserliği||Ivan Teodoroviç|
|Dışişleri Halk Komiserliği||Lev Troçki|
|İçişleri Halk Komiserliği||Aleksey İvanoviç Rikov|
|Adalet Halk Komiserliği||Georgy Oppokov|
|Çalışma Halk Komiserliği||Aleksandr Şlyapnikov|
|Milletler Halk Komiserliği||Josef Stalin|
|Telgraf ve Posta Halk Komiserliği||Nikolai Glebov-Avilov|
|Demiryolları Halk Komiserliği||Boş (Sonradan Feliks Cerjinski [7])|
|Maliye Halk Komiserliği||Ivan Skvortsov-Stepanov|
Halk Komiserleri Kurulu, kendisine karşı cephe alan başta Kadetler olmak üzere özellikle monarşi yanlısı partilerle, Kerenski kabinesi üyelerini tutuklar. [8] 20 Aralık 1917’de devrimi korumak için Çeka (Tüm Rusya Karşı-Devrim ve Sabotajla Savaş Olağanüstü Komisyonu) kurulacaktır. Şehirde işçilerin ve kırda da köylülerin ittifakını simgeleyen orak ve çekiç Sovyetler Birliği'nin arması olarak kabul edilir. Halk Komiserleri Kurulu’nun aldığı ve uyguladığı ilk kararlarda 1871 yılındaki ilk işçi iktidarı denemesi olan Paris Komünü'nün etkisi hissedilir. [9] Alınan kararlar arasında en önemlileri arasında şunlar sayılabilir:
Alınan kararlar
- Tüm bankalar kamulaştırılmıştır.
- Tüm fabrikaların denetimi sovyetlere geçmiştir.
- Tüm banka hesaplarına el konmuştur. [9]
- Kiliselerin bütün mal varlıklarına (banka hesapları dahil) el konulmuştur.
- İşçi asgari ücretlerine zam yapılmış ve sekiz saatlik işgünü kabul edilmiştir.
- Bütün dış borçlar reddedilmektedir.
Ekim Devrimi'nin ardından
Rus İç Savaşı, 1917 ve 1922 yılları arası Ekim Devrimi ile başa geçen Bolşeviklere karşı çok sayıda muhalif Rus siyasi parti örgütü arasında savaş yaşanmıştır. Ana muharebe Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Bolşevik Kızıl Ordu ile komünizm karşıtlarının Beyaz Ordusu arasında geçmiştir. Savaşı Kızıl Ordu'nun kazanmasıyla tarihteki ilk sosyalist yönetim iş başına gelmiştir.
Bir proleter devrim olan Ekim Devrimi'nin burjuva devrimleri ile arasındaki farklar
- Burjuva devrim, feodal toplumun bağrında büyümüş ve olgunlaşmış kapitalist düzen biçimleri, devrim açıkça patlak vermeden önce, az çok hazır olduğu zaman başlar; proleter devrim ise, sosyalist düzenin hazır biçimleri, ya hiç yokken ya da hemen hemen yokken başlar.
- Burjuva devrimin ana görevi iktidarı almak ve onu var olan burjuva ekonomisiyle birleştirmekten ibarettir; proleter devrimin ana görevi ise, iktidarı aldıktan sonra, yeni bir sosyalist ekonomi kurmaktan ibarettir.
- Burjuva devrim, iktidarın ele geçirilmesiyle sona erer, proleter devrim ise iktidarın ele geçirilmesi, bu iktidar eski ekonomiyi yeni bir kalıba sokmak ve yenisini örgütlendirmek için bir kaldıraç olarak kullanacağına göre, ancak bir başlangıçtır.
- Burjuva devrim, elinde iktidarı tutan bir sömürücü grubun yerine bir başka sömürücü grubu koymakla yetinir; bu bakımdan eski devlet makinasını parçalamaya gereksinim duymaz; proleter devrim ise, iktidardan, kim olursa olsun, bütün sömürücü sınıfları uzaklaştırır ve iktidara, emekçilerin ve sömürülenlerin önderi olan işçi sınıfı getirir; bundan dolayı, eski devlet makinasını parçalamaktan ve onun yerine yenisini koymaktan vazgeçemez.
- Burjuva devrim, emekçilerin ve sömürülenlerin milyonluk kitlelerini bir dereceye kadar uzun bir dönem için burjuvazinin çevresinde birleştiremez; ve bu, onlar özellikle emekçiler ve sömürülenler olduğu için bu böyledir; proleter devrim ise, proletarya iktidarını güçlendirmek ve yeni bir sosyalist ekonomi kurmak olan temel görevini yerine getirmek istiyorsa, özellikle emekçiler ve sömürülenler oldukları için, onları sürekli bir ittifak ile proletaryaya bağlayabilir ve bağlamalıdır. [10]
Ayrıca bakınız
Dış bağlantılar
- Tema: "Ekim Devrimi" Evrensel gazetesi pazar eki, 2 Kasım 2014.
- Devrim savaşın kirli yüzünü ortaya çıkardı
Kaynakça
- http://www.turkcebilgi.com/ekim_devrimi
- http://www.kizilbayrak.net/ana-sayfa/makaleler/haber/ekim-devrimi-uezerine-v-i-lenin/
- 1917 Sovyet Devrimi
- http://www.muhabbetim.com/kultur-ve-sanat/ekim-devrimi1917-ekim-devrimi.html
- http://arsiv.marksist.org/teori/rus-devrimi/3548-1917-ekim-devrimi-kimin-eseridir
- http://gizliilimler.tr.gg/1917-Bol%26%23351%3Bevik-%26%23304%3Bhtilali--k1-Ekim-Devrimi-k2-.htm
- Sovyet İktidarının İlk Yıllarında Lenin'den Anılar - Yönetmeyi Nasıl Öğrendik?, Evrensel Basım Yayın, sayfa 227
- Kerenski, ABD Elçisinin makam arabasıyla kaçacaktır.
- Marksizmin kurucularından olan Karl Marx, 1871 yılındaki başarısız Paris Komünü'nü değerlendirirken özellikle patronlara ait bankalara el konmamasını eleştirecektir. Marx’ın öğretisinin izleyicisi olan Lenin bu eleştirileri takip edecek ve aynı hataları tekrarlamayacaktır. Kaynak hatası Geçersiz
<ref>etiketi: "kunye" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış.
- Yılmaz Güney 1917 Ekim Devrimi Dünya Proletaryası ve Dünya Halklarına Ölümsüz Bir Işık ve Sonsuz Bir Eğitim Kaynağıdır, Güney Dergisi, 11. sayı, 1978