Muhammed Shabeer
12 Aralık’ta, Macaristan’da Viktor Orbán’ın aşırı sağcı hükümeti, çalışanlarının yılda 400 saat fazla mesai yapmasına yol açacak yasayı meclisten geçirdi. Yasa, ayrıca fazla mesai ücretini ödemek için işverene üç yıla kadar çıkabilecek zaman aralığını da tanıdı. Aktivistler ve sendikalar tarafından “köle yasası” olarak adlandırılan yasaya karşı, binlerce kişi sokaklara döküldü. Yasa büyük protestolara yol açtı. Ocak 2019’da dev bir grev planlandı. People Dispach, Macaristan Metal İşçileri Sendikası Federasyonu’ndan Guzslován Gábor ile yeni yasa ve ülkeyi sarsacak protestolar hakkında konuştu.
Neden Macaristan’daki yeni çalışma mevzuatını “köle yasası” olarak adlandırıyorsunuz?
Orbán hükümeti, ilk olarak Grev Yasası’nın düzenlenmesiyle işe başladı. Daha sonra, 2012 yılında bir İş Kanunu Kitabı çıkarıldı. Çalışma yaşamı ile ilgili tüm kuralları yeniden yazdılar. İşçilerin haklarını ve elbette sendikalaşma ihtimalini sınırladılar. Mevcut ‘Köle Yasası’, İş Kanunu Kitabı’nın daha da sıkılaştırılmış bir haline işaret ediyor. Artık insanlar, işçiler ve sendikalar için durum daha da kötüleşti çünkü işverenlerin çalışma süresini esnek hale getirmek ve fazla mesai talep etmek için yeni yasal araçları var. Öte yandan, dayanılmaz bir güvencesizlik seviyesine ulaştık. Çalışma saatlerimiz arttı. Dinlenme ve çocuklarımızla vakit geçirme zamanımız azaldı. Yeni düzenlemeyle şirketler fazla mesai masraflarını da ödemekten kaçabilirler.
Hükümet böyle bir yasanın kabul edilmesini neden istedi?
Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto kısa bir süre önce, “şirketler hükümetten yatırım projelerini yürütmek için yeterli işgücünü sağlamalarını istedi” dedi. Şimdi bu yasa ile şirketler yüksek talep varsa siparişleri tamamlamak için daha uzun çalışma saatlerine tek taraflı karar verebilirler. Daha sonra, siparişler düşerse veya bir ekonomik kriz sırasında gerek duyduklarında ücretsiz izinleri arttırabilirler. İşçiler için fazla mesai bonusu yoktur, sadece eşit olmayan çalışma süreleri vardır. Bu nedenle, piyasa riski, dünya ekonomisi ve ürünün başarısı şirketlerden ziyade işçilerin omuzlarına düşer.
Yeni düzenleme işçileri nasıl etkileyecek? Özellikle de sizin sektörünüzde durum ne?
İşçilerin çoğu şimdi fazla mesai yapıyor. İnsanlar zaten aşırı yüklenmiş durumda. Böylece, bu yasanın doğrudan etkisini hayatlarında görebilecekler. Kendi sektörümde, diğer sektörlerden daha iyi sendikal nüfuz var. Doğrusunu söylemek gerekirse, Macaristan’da grev eğilimi geleneksel olarak düşüktü ancak işler şimdi değişiyor.
Protestoların geleceği ne olacak? Buna dahil olan partilerin yol haritası ne?
Katılan herkes, hükümetin protestolara şiddetle direnmesine rağmen, hükümetle kararlı bir şekilde yüzleşmek için protestoların önemli fırsat ve ihtiyaç olduğunu görüyor. Yol kapama eylemleri dahil protestolar günlük olarak ülke genelinde yaygın bir şekilde gerçekleştiriliyor. Sendikalar konfederasyonu Ocak 2019 için genel bir grev planladı. Başka bir yol yok, ancak grevler… Macaristan’da politik sistem güçlüdür. Hükümet partisi Fidesz’in himayesine karşı güçlü bir itiraz var. Bütün kamuoyu bu konuda sendikaların tarafında. Sendikalar geleneksel olarak zayıftı ve sadece birkaç üyeye sahiptiler. Şimdiye kadar her yıl sadece üç-dört grev gerçekleştirildi. Ancak bu seferberlik durumu özellikle işgücünün diğer bölümlerinde daha örgütlü olan otomobil sektöründeki sendikaların da katılımıyla değiştirme şansı veriyor.
Kaynak: MR Online
Çeviren: Ekin Akyaz