Facebook ve Yad Vaşem kuzenleri buluşturdu
Shapira kardeşlerin ikisi Holokostta yaşamlarını yitirdi, biri komünist, diğeri revizyonist oldu, beşincisi de ABDye göç etti. Onların yıllarca birbirlerinin varlığından haberdar dahi olmayan varisleri, Facebook, KGB arşivleri Yad Vaşemin veri tabanı sayesinde geçtiğimiz günlerde bir araya gelmeyi başardılar
1920li yılların ortalarında Galiçya Bölgesindeki Brody kentinde Shapira Ailesinden iki kardeş farklı yollara çıktılar. Yona, göç ettiği İngiliz mandası altındaki Filistinde Komünist Partiye, erkek kardeşi Simha Revizyonistlere katıldı. Ailenin büyük bölümü Holokostta ve Stalin döneminde yok oldu.
İsrailde yaşadıkları halde birbirlerinin hayatta olduğundan haberleri dahi olmayan bu ailenin yeni nesilleri Facebook, KGB arşivleri Yad Vaşemin veri tabanı sayesinde geçtiğimiz günlerde bir araya gelmeyi başardılar.
Rusya Yahudisi Liora Tamir, ailesinden hiçbir ferdin artık hayatta olmadığını düşünüyordu. 65 yıl sonra kızı annesinin İsrailde yaşayan bir kuzenini buldu. Lioranın kızı İlana, öldürülmüş olan anneanne ve dedesinin, İsrailde yaşayan hiç tanımadığı bir kişi tarafından anıldıklarını gördü.
Böylece geçtiğimiz hafta Liora bu kişinin oğlu ile Yad Vaşem Holokost Müzesinde bir araya geldi. 65 yaşındaki Liora Tamir, 73 yaşındaki kuzeni Aryeh Shiklere sarıldıktan sonra; Annem bana ailesi ile ilgili hiçbir şey anlatmadı. Ben de tüm ailenin Holokostta öldüğünü düşünüyordum. Şimdi artık bir kuzenim var. Bu gerçek üstü, hala inanamıyorum dedi.
Liora Tamirin kızı İlana, anneannesi Yona Shapira hakkında bilgi edinmek amacıyla dört yıl süresince arşivleri karıştırdı. Yona Shapiranın Polonyadan 1920li yıllarda Filistin topraklarına geldiğini, ancak komünist faaliyetleri yüzünden İngilizler tarafından tutuklanıp, Lioranın doğduğu Gulag kentinde Vorkutaya yollandığını öğrendi. KGB belgelerinden Yona Shapiranın ebeveynlerinin adını buldu. Yona Shapira öldüğünde Liora 12 yaşındaydı. Liora kuzeni ile duygusal karşılaşması sırasında anımsadıklarını şu sözlerle dile getirdi; Annem Yona bana tüm ailesinin Holokostta öldüğünü söylemişti. 15 yaşıma geldiğimde bana ailesi hakkında her şeyi anlatacağına söz vermişti. Oysa o ben 12 yaşımdayken öldü.
Kudüste yeraltı Komünist örgütüne katılan Yona Shapira, bir süre İngilizler tarafından tutuklandı. Hayfaya geçip faaliyetlerini orada sürdürdü. 1931de birkaç kez tutuklanmasının ardından sınır dışı edildi. Yonanın sınır dışı edilmesinden bir süre sonra kardeşi Simha da İngiliz işgalindeki Eretz İsraele göç etti. Ancak o Yonadan çok farklı siyasi görüşlere sahipti. Kuzeni Lioraya kavuşan Aryeh Shikler babası Simha Shapirayı şu sözlerle anlattı: Babam sağ kesimin lideri Jabotinskynin yanında yer aldı. Shapira aile adını Shikler olarak değiştirdi. Simha propaganda malzemeleri dağıtırken İngilizler tarafından tutuklanırken, komünist devrim sonrasında Sovyetler Birliğine geri dönüyordu. İyi bir komünist olmasına rağmen Stalin döneminde suçlanan Yona, 1936da kuzeyde Gulag çalışma kampına gönderildi. Yona kanserden öldüğü 1958 yılına dek bu çalışma kampında kaldı. Babası daha evvelce ölen Liora yetimhaneye gönderildi.1979da İsraile göç ettikten sonra aile bireylerini bulma yönündeki çabaları sonuçsuz kaldı.
Lioranın kızı İlana sorumluluğu üzerine aldı ve anneannesinin yaşamını araştırmaya başladı. Project Yona adlı blogda anneannesinin gizemli yaşamını çözmeye çalıştı. KGB arşivlerinde Yonanın soruşturma ve tutuklanma tutanakları yol gösterici oldu. Bu belgeler sayesinde Liora ile İlana, Yonanın aile fertlerinin isimlerine ve doğum yerlerine ulaştılar. Bu isim ve verilerle Yad Vaşemin 4 milyon isim içeren Holokost kurbanları listesinde araştırmalarını sürdürdüler. Simcha adlı bir kişinin aileye ilişkin 1956da tanıklık yaptığı sayfayı buldular. Bu belge KGB arşiv bilgileri ile örtüşüyordu. Simcha artık hayatta değildi İlana Facebookdan Simchanın kız torunu, Aryeh Shiklerin kızı Limora ulaştı. İlananın Limorla yaptığı telefon görüşmesinin ardından aile sırrı çözüldü.
Yad Vaşemin her iki tarafı ilişkiye geçirmesi ile geçtiğimiz günlerde İsrailde yaşadıkları halde birbirinin varlığından haberdar olmayan iki kuzen bir araya gelip hasretle kucaklaştılar. İkisinin birbirlerine anlatacak çok şeyleri vardı.
Annesi ile Aryeh Shikler buluşmasında büyük emeği geçen İlana; Bizim aile öykümüz aslında Yahudi toplumunun öyküsü ile örtüşüyor. Beş kardeşten ikisi Holokostta öldü, biri Revizyonist-Siyonist olarak Jabotinskynin görüşü doğrultusunda ilerledi, diğeri koyu bir Komünist olarak Komünist kamplarında yok oldu, beşincisi de ABDye göç etti sözleri ile Shapira aile fertlerinin kaderini özetledi.
Yad Vaşem Müzesinin veri tabanına her gün yeni isimler ekleniyor. Kitleler halinde öldürülüp toplu mezarlara gömülen Yahudilerin kimliklerini belirlemek çok zor olsa da Almanların titizlikle tuttukları düzgün belgeler sayesinde ölüm kamplarında öldürülenlerin isim listelerine daha kolay ulaşılıyor.