Cinsel sağlık kanseri atlatanlarda karşılanmamış bir ihtiyaç olmaya devam ediyor ve göz ardı edilen cinsel yaşam, hastaların ve eşlerinin yaşam kaliteleri için önemli bir tehdit oluşturuyor.
Göz Ardı Edildikçe Artan Bir Sorun
Rhode Island'daki Ömür Boyu Kanser Enstitüsü’nde kadın kanserleri direktörü Dr. Don Dizon, "Onkologların bunun bir sorun olduğunu anlamaları, soruları sormaları ve kanserde cinsellik konusunda bilgi kaynakları sağlamaları gerekiyor" dedi. "Yaşları ne olursa olsun, kanseri atlatanları veya kanser hastalarını eşleri ile yakınlaşamamanın rahatsız etmediğini varsaymaktan vazgeçmeliyiz. Cinsel sağlığın sorun olmadığı tek bir kişi bile yoktur."
Hastalar genellikle tedavilerinin cinsel yan etkilere neden olduğunu doktora söylemekte isteksizdirler diyen Dizon, öte yandan, onkologların kanseri atlatanların kontrolleri ve bakımı konusunda resmi olarak eğitim almadıklarını ve genellikle hastalarla cinsel kaygılar konusunu gündeme getirmek için kendilerini hazırlıksız hissettiklerini ekledi.
İki Hastanın Öyküsü ve Ticari Girişimi
İngiltere’de kanseri atlatan iki kişi kontrolü ele almaya karar verdi. Geçen Ekim ayında Brian Lobel ve Joon-Lynn Goh, Birleşik Krallık'ın "kanser ve kanseri atlatan insanlar" için ilk çevrimiçi seks mağazası olan sexwithcancer.com'u başlatmak için Kadın Erotik Mağazası ile ortaklık kurdu.
Bu web sitesi, psikoseksüel terapistlerin ve kanseri atlatanların cinsellik hakkında en önemli 25 sorusunun bir listesini yanıtlayan diğer uzmanların tavsiyelerine dayalı olarak pratik çözümler, meslektaşlar tarafından yönlendirilen tavsiyeler, küratörlü ürünler ve cinsel hayatlarıyla ilgili yardımları sunuyor.
Hastaların cinsel hayatlarıyla ilgili bu sohbeti başlatmayı amaçlayan diğer teklifler arasında, Kanserde Cinsellik Konuşma Yetkinlik Sertifikası Kursu yer alıyor.
Lobel bir e-postada, "Firma verilerini konuşmak için hala biraz erken" dedi. "Ancak hem kanserli hem de kanseri atlatan insanlardan ve profesyonellerden gelen tüm yanıtlardan etkilendik."
Şimdiye kadarki en çok tutan parçalar nedir sorusunun cevabı Lube ve sağlık uzmanları için "Kanser Konuşma Şampiyonu ile Seks" yazan bir rozet oldu. Lobel, "Bu bir sohbet başlatabilir mi? Hastaya soru sorma yetkisi verir mi? Umarız," dedi.
Konunun Konuşulmasını Normalleştirmek
Harvard Tıp Okulu'nda tıp profesörü olan Areej El-Jawahri, "Kanseri atlatanların bakımını iyileştirmenin ilk adımı, cinsel sağlığı ve yakınlığı etkileyen sorunları taramak ve konunun konuşulmasını normalleştirmektir" diyor.
"Çalışmalarımdan sık sık öğrendiğim kadarıyla eğer doktor veya sağlık çalışanı konuyu gündeme getirmek ve konu hakkında konuşmakta rahatsa, hastanın endişelerini paylaşması için daha rahat bir ortam yaratılır."
Aynı zamanda Massachusetts Genel Hastanesi Kanser Merkezi'nde kemik iliği nakli programının yöneticisi olan El-Jawahri, hematolojik kanserleri olan hastaların organ tümörlü hastalarla aynı cinsel sağlık risklerinin çoğuyla karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Hematopoetik kök hücre nakli, cinsel işlevi etkileyen kronik graft versus host hastalığı riskini de beraberinde getiriyor.
Onkologların, kanserli hastaların cinsel sağlığını ele almalarına yardımcı olmayı amaçlayan bir klinik uygulama kılavuzu, Amerikan Klinik Onkoloji Derneği tarafından 2017 yılında yayınlandı.
Bu kılavuz, konuşmanın sağlık ekibinin bir üyesi tarafından başlatılmasını ve cinsel tepki, beden imajı, yakınlık ve ilişki sorunlarının yanı sıra genel cinsel işlev ve memnuniyeti iyileştirmek için kanserli tüm hastalara psikososyal ve/veya psikoseksüel danışmanlığın sunulmasını önerir.
Buna rağmen, Journal of Cancer Survivorship'te yayınlanan 2021 literatür incelemesinin yazarları, sağlık çalışanlarının yüz yüze veya çevrimiçi olsun, daha iyi iletişimciler olması gerektiği sonucuna vardı.
Amsterdam Üniversitesi Tıp Merkezi'nden Vicky Lehmann liderliğindeki yazarlar, "Onkolojide cinsellikle ilgili iletişimi geliştirmek için yıllardır bir çağrı yapıldı, ancak hastalar ve kanseri atlatanların hala bu konuyla ilgili yetersiz bakımı vurguladığı göz önüne alındığında, klinik uygulamaya aktarma yetersiz görünüyor" diyor.
"Yeterli bakımı savunmak ve uygulamak arasında bir kopukluk var gibi görünüyor, bu da klinik ortamdaki sorunların nasıl tanımlanacağı ve çözüleceğine dair olabilir" diye ekliyorlar.
Radyasyon onkologları tarafından 2020'de yapılan bir ankette toplanan hasta yanıtları, yapılacak daha çok iş olduğunu gösteriyor. Katılan meme, rahim, mesane, prostat ve rektum kanserli 391 hastanın 10'undan 9'u tedavi sonrasında cinsel yan etkiler bildirdi, ancak sadece %28'i sağlık çalışanları tarafından cinsel sağlık hakkında soru sorulduğunu söyledi.
Pennsylvania'daki Thomas Jefferson Üniversitesi'ndeki Sidney Kimmel Kanser Merkezi'nde radyasyon onkolojisi uzmanı olan baş yazar James Taylor, hastalar tedaviye başlamadan önce onkologların tedaviyle ilişkili riskler ve yan etkiler konusunda net olmaları gerektiğini söyledi.
Ankette, kanserli hastaların %51'i, konuşma bir sağlık çalışanı tarafından başlatılırsa cinsel sağlıkları hakkında konuşurken daha rahat olacaklarını söyledi. Ayrıca konuşmanın bir ankete verdikleri yanıtlarla yönlendirilmesini istediler.
Taylor, doğrulanmış tüm anketleri uygulamaya koyma zamanının geldiği sonucuna varıyor.
"Şu anda birçok kanserle gerçekten iyi sonuçlar alıyoruz ve bu hastaların önümüzdeki 20 veya 30 yıl boyunca nasıl yaşayacaklarını düşünmemiz gerekiyor" dedi.
Erkekler ve Kadınlar
Anket ayrıca cinsel sağlık danışmanlığında cinsiyet yanlılığının varlığını da vurgulamaktadır. Tedaviden önce, erkek hastaların %53'ü, kadın hastaların %22'sine kıyasla, kendilerine cinsel işlev bozukluğunun ilişkili riskleri hakkında bilgi verildiğini söyledi. Ek olarak, erkeklerin %32'si, kadınların %5'i resmi değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Yani, erkek kanser hastalarının cinsel sağlıkları daha sık ele alınıyor.
New York'taki Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi'nde (MSKCC) tıbbi onkolog olan Shari B. Goldfarb, "Kanserden kurtulan kadınlar için de aynı şeye ihtiyacımız var" dedi. "Erken evre meme kanseri olan kadınların çoğu hayatta ve 5 yıldır kanseri atlatmış şekilde takipteler" diye belirtiyor.
Prostat kanseri tedavisi gören 2943 Avrupalı erkeğin katıldığı 2020 EUPROMS çalışması, %75'ten fazlasının tedavi sonrası cinsel işlevlerini zayıf veya çok zayıf olarak değerlendirdiğini gösterdi. Üçte biri cinsel işlev bozukluğunun yaşam kalitesi üzerinde en büyük etkiye sahip olduğunu söyledi ve %45'i anksiyete veya depresyon yaşadığını bildirdi. Bu çalışmada erkeklerin yaş ortalaması 70 idi.
Belçika'daki Limburgs Universitair Centrum'dan çalışma yazarı André Deschamps, çalışma geçen yıl yayınlandığında Medscape Medical News'e verdiği demeçte, prostat kanserinin ve çeşitli tedavilerin etkisi hakkında tartışma eksikliğinin "sorunun özü" olduğunu söyledi.
Avrupa Prostat Kanseri Koalisyonu'nun başkanı olan Deschamps, "İnsanların 70'lerinde bir erkeğin cinsel yaşamı olmadığını söylemesi beni deli ediyor" diye ekledi. "Çalışmamız size tedaviden sonraki yaşam kalitesinin gerçek bir resmini gösteriyor. Bunun, tıp dünyasının bize söylediğinden çok daha fazla etkilendiğini biliyoruz."
Makale hakkında yorum yapan Kansas'ta bir aile hekimi olan Bruce E. Hodges şunları yazdı: "Asla seks hakkında düşünmek için fazla yaşlanmayız. Tıpta, tüm insanların içinde, empatik olmalıyız..."
Küçük Değişiklikler, Büyük Fark
Meme kanseri hastalarını tedavi eden MSKCC'den Goldfarb, küçük değişikliklerin büyük bir fark yaratabileceğini söyledi. Bekleme odasındayken rutin olarak bir belirti-şikayet kontrol listesi doldurmalarını isteyen Goldfarb, bunun belirtileri hızlı bir şekilde tespit etmeyi ve konuşmayı normalleştirmeyi mümkün kıldığını açıkladı.
Goldberg ayrıca sadece genç hastaların cinsel sağlık sorunları olduğunu varsaymamaya da vurgu yapıyor. "Daha yaşlı meme kanseri hastalarının da tartışmak istedikleri cinsel sağlık sorunları var" dedi.
Birleşik Krallık'ta meme kanseri cerrahisi danışmanı olan Liz O'Riordan, ecancer adlı online dergideki bir makalesinde, "Kanser tedavi sürecini iyileştirmek gerçekten çok kolay ve çoğu zaman en büyük farkı yaratabilecek küçük şeylerdir" dedi.
Hastalara Sormanız Yeterli
Daha önce de web sitemizde yazdığımız üzere, Dr. Liz O'Riordan'a 40 yaşında 3. evre meme kanseri teşhisi kondu.
Meme kanserine yakalanmadan önce hastalarıyla cinsellik hakkında hiç konuşmadığını söyledi. O'Riordan, "Bunun benim işim olduğunu düşünmedim," diye itiraf ediyor. Şimdi, "hastaları yeniden yaşamaya başlamaları için güçlendirmenin" kendi sorumluluğunda olduğunu kabul ediyor.
Tavsiyesi: "İş, cinsellik, egzersiz, tekrarlama korkusuyla başa çıkma konusunda zorlu konuşmalar yapın. Kendinizi ve ekibinizi eğitin, böylece yardıma ihtiyaçları olursa hastaları nereye yönlendireceğinizi bilin."
En Önemli Şey, O Kapıyı Açmak
Dizon, hastaları ilk kez gören onkologların cinsel sağlıkla ilgili soruları tıbbi öykünün bir parçası haline getirmeleri gerektiğini öne sürdü. Hastalara bir partnerleri olup olmadığını, cinsel olarak aktif olup olmadıklarını ve cinsel tercihlerini sorun. En önemli şey "o kapıyı açmak" dedi Dizon. "Hastalar o anda cinsel sağlıkları hakkında konuşmak konusunda kendilerini rahat hissetmeyebilirler, ancak kapının açık olduğunu bilmek, başka bir zaman konuşmalarına yardımcı olabilir."
Kaynaklarınız yoksa bulun ve olanlarla bağlantı kurun, diye önerdi Dizon. Rhode Island Hastanesi'nde Cinsel Sağlık İlk Müdahale Kliniğine de başkanlık eden Dizon, "Lenfödem için fizyoterapistlerle ortaklık yapıyoruz, bu nedenle topluluğunuzdaki cinsel sağlık sorunlarını ele alacak savunucuyu bulun" dedi.
Klinikte, kanser tedavisi gören hem erkeklerin hem de kadınların cinsel yakınlık sorunlarının, onkolog liderliğinde palyatif bakım hekimleri, hemşireler, sosyal hizmet uzmanları, tıbbi rehabilitasyon uzmanları, beslenme uzmanları ve psikiyatristler ile istişare edilerek ele alındığını açıkladı.
İlk randevu kapsamlı bir giriş ve fizik muayeneyi içerir ve 1 saatlik çift danışma seansı hastalara ve eşlerine cinsel sağlık sorunlarını tartışmak için güvenli bir alan sağlar.
Dizon, hayatta kalma oranlarının artmasıyla kanser hastalarının "kanser yüzünden cinsel sağlıklarından vazgeçmek zorunda kalmamaları gerektiğini" söyledi.
"İleriye dönük umudum, bu sorunların nerede bulunurlarsa bulunsunlar kanser merkezleri tarafından daha kolay ele alınmasıdır" diye ekledi.