Online banka hesabını açıp bakıyorsun. Hadi bu sefer be! diyorsun umutla ama yine para hesabına yatırılmamış. Hatta o kadar uzun süredir ödeme bekliyorsun ki acaba hesabına yatacak bir bedel var mıydı diye tereddüt etme noktasına bile geldin.
Araştırmalara göre freelancerların yarısı (en az bir sefer) geç ödeme sorunuyla karşı karşıya kalmış. Ödemenin gecikmesinin psikolojik etkisi, beklemenin işkence gibi gelmesidir. Finansal etkisi ise, kiranın geç ödenmesine sebep olması olabilir ya da en azından ödemeyi takip ederken harcadığın kıymetli zamanının bedelidir. Geç ödemeye karşı nasıl bir strateji uygulayacağın, ödemenin ne kadar geciktiğine bağlıdır. Buna göre aşağıda izlemen gereken metotları sıraladık:
Gecikme süresi: 1 hafta
Çözüm: Paranın nerede olduğunu sor.
Bak bu net bir çözüm ama çoğu yeni freelancer bunu sormaya çekinir. Açgözlü davranmıyorsun. Eğer arabanı tamire veriyorsan, teslim alıp evine gitmeden önce parasını ödersin, değil mi?
Bir iş yaptın ve belki de (tasarım ise) yayınlandı veya (websitesi ise) faaliyete geçti. Senin ödemen gereken kiran (veya ev kredin), faturaların var ve işi yaptığın kişi bunu biliyor. Bu yüzden ödemeyi sorabilirsin. Nazik ve sempatik bir şekilde sorduğun sürece de ileride aynı kişiden iş alma ihtimaline zarar vermemiş olursun.
Hatta ödeme tarihinden birkaç gün önce şu şekilde soru yöneltebilirsin; “Listedeki tüm maddeleri yerine getirdim. Faturam elinize geçti mi, ödemeyi zamanında almak için yapmam gereken herşeyi yaptım mı?”
Gecikme süresi: 2 hafta. Artık sabırsızlanıyorsun.
Çözüm: Ne yazık ki freelance dünyasında 2 hafta gecikme neredeyse “zamanında” ödemedir. Çekinmeden her hafta bir kez aramalısın. Kişisel bir mesele olarak hissettirme. Belki müşterinin kendi tahsilatlarında bir sıkıntı vardır ama yine de bu sebep sana yapılacak ödemenin gecikmesi için bahane olamaz. En azından “unutulmadığından” emin olmalısın. Eğer ödemen konusunda (abartmadan) ısrarcı olurken nezaketi de elden bırakmazsan, en yakın zamanda ödemeni alırsın. En azından biz böyle düşünüyoruz :)
Gecikme süresi: 1 ay. İşte şimdi sinirlendin.
Çözüm: Artık proje sorumlusundan başka birini aramanın vakti geldi. Evet, arkasından daha yüksek mertebeli biriyle görüşmen çok hoşuna gitmeyebilir, belki de hiç öğrenmez gerçi.
Linkedin’den kontakt bulabilirsin veya proje sorumlusunu arayıp ödemeler ile kimin ilgilendiğini sorabilirsin (belki bu şekilde dikkatini de çekebilirsin).
Direkt muhasebeden biriyle konuşunca ödemesini çok daha hızlı alan freelancerlar olduğu doğrudur.
Gecikme süresi: 2 ay. Acaba ben bu ödemeyi hiç alabilecek miyim diye kendine sormaya başladın.
Çözüm: Müşterin olan firmanın sahibini aramayı denedin mi? Bir tanıdığımızın başına gelen bir olayı paylaşalım: Bu freelancer arkadaşımız içerik ürettiği ajanstan bir türlü parasını alamayınca (belki de hiç alamayacaktı) sonunda habersiz karşılarına dikilmişti ve ajans sahibi ile görüşmeden ve ödemesini almadan oradan ayrılmayacağını söyleyerek beklemeye başlamıştı. Sonunda da ödemesini alıp oradan ayrılmıştı. Biraz utanmazca cesur bir hareket gibi görünse de aslında yaptığı gayet profesyonelceydi. Eğer sinirlenip de ajans hakkında öfke dolu birkaç tweet atsaydı, örneğin, sadece ajansın değil, diğer herkesin dikkatini çekecekti ve sonuçları çok da hoş olmayabilirdi.
Gecikme süresi: 3 ay. Artık umudun kalmadı.
Çözüm: Eğer diğer tüm seçenekleri değerlendirdiysen ve bir sonuca varamadıysan, artık bir avukat tutmanın vakti gelmiş olabilir. Bazı tanıdıkların sana daha önce avukata gitmeni tembihleyebilirler, bu senin tolerans sınırına kalmış bir şey. E tabi bir de ödemenin miktarına. Eğer alman gereken miktar 1.000TL ise, alacağın ödeme zaten avukat masrafına gidecek. Ama miktar 10.000 TL ise, avukata gitmek için daha istekli olursun. Öte yandan, bir avukat tarafından yazılmış net ama “iyi niyetli” görünen, “ödemede yaşanan sıkıntının iki taraf arasındaki iyi ilişkiyi bozacak bir seviyeye taşınmamasının umulduğu” bir mektup işe yarayabilir. Bu şekilde ödemeni alabilmiş olsan dahi bir daha avukatlık olduğun bir müşteriye iş yapmayı ne kadar isteyeceğin meçhul tabi.