WASHINGTON —
Amerika’da yaklaşan mali uçurum riskini anlamak için belki biraz da Amerika’nın artan borç yüküne bakmak gerekiyor. Ancak birçok Amerikalı için kamu borçları ve borçlanma tavanı hala soyut konular. Borçlanma tavanı nedir, Amerika’nın kamu borçları neden artıyor.
Borçlanma tavanı, 1917 yılında Kongre’nin başlattığı bir uygulama. Tavan, hükümete borç alma limiti koyuyor. 1917’de hükümet 11 milyara kadar borçlanabiliyordu.
Ekonomist Richard Rahn, limitin hükümet harcamalarını kontrol altında tutmayı amaçladığını söylüyor: "Bütçe planınız varsa bu aslında gereksiz bir uygulama. Ama yine de borçlanma tavanı işe yarıyor, çünkü bu şekilde hükümetin ne kadar harcama yaptığı hep gündemde kalıyor."
Bir süre öncesine kadar Kongre otomatik yüksek borçlanma limiti tanıyordu. Ancak 2011 yılında durum değişti ve Kongre’deki Cumhuriyetçiler limiti yükseltmede isteksiz davranınca Amerika’nın kredi notu ilk kez düştü.
Bugün limit 16,4 trilyon civarında ve bu limitin Şubat’ta aşılacağı sanılıyor.
Richard Rahn, "Sanırım bu rakamın ne kadar büyük olduğunu anlamakta herkes zorluk çekiyor," diyor.
Peki gerçekten borç ne kadar yüksek?
Bunların 100 tanesi 10 bin dolar ediyor. 10 bini 100’le çarptığınızda, bir milyon eder. Bununla bir alışveriş torbası doldurmak mümkün. 100 milyon ise bu tahta kasadaki kadar. Bu kasaları 10’la çarpsanız bir milyar ediyor. Bu 10 kasayı, binle çarpınca bir milyarı buluyor.
Bu dolarlarla da bir futbol sahasını doldurmak mümkün. Şimdi Amerika’nın borçlarının tam olarak ne kadar olduğunu görmek için bu sahalardan 16 tanesini yanyana düşünün.
Richard Rahn, "Neredeyse herkese borçluyuz. Borcumuzun %40’ı yabancı ülkelerden aldığımız para. En çok da Çin’e borçluyuz," şeklinde konuşuyor.
Amerika, Japonya ve Avrupa’dan da önemli miktarda borç almış durumda. Özel yatırımcılar da alacaklılar arasında.
Muhafazakarlar borçları önemli oranda azaltmayı umuyor ve bazı harcama kesintileri yapılmadan limiti yükseltmek istemiyor.
Kongre Bütçe Dairesi, bir önceki borçlanma tavanı görüşmeleri sırasında bulunan formül çerçevesinde 1 Ocak tarihinde başlayacak harcama kesintileri ve artacak vergi oranları sayesinde bütçe açığının yarı yarıya azalacağını öngörüyor.
Robert Bixby’e göre bu aynı zamanda beraberinde büyük riskler de getirebilir: "Kongre Bütçe Dairesi, mali uçuruma düşersek bunun ekonomiyi resesyona sokabileceği uyarısında bulunuyor. Bazı diğer ekonomik analizlerde de benzeri tahminler yapılıyor," diyor.
Bazı Kongre üyeleri borçlanma limitini yükseltmek istiyor; mali uçurumdan kaçınmanın tüm dünya ekonomisi için önemli olduğunu düşünüyor. Bazı ekonomistler de bu konuda atılacak yanlış bir adımın tüm dünyayı yeniden krize sürükleyebileceği uyarısında bulunuyor.