Linux Nedir Yenir Mi?
Linux Nereden İcap Etti?
Helsinki Üniversitesi’nde bir öğrenci: Linus Torvalds.
1991’de ilk PC’sini alıyor, bir ay Prince of Persia oynuyor.
Minix işletim sistemini pek seviyor ama birçok istediği özelliği de bulamıyor.
Temmuz’da posix standart tanımları üzerine bilgi toplamaya başlıyor.
Ağustos sonunda haber gruplarından öneri toplamaya başlıyor.
"Bir elin nesi var, birkaç milyon elin sesi var" atasözünden hareketle başdöndürücü bir hızla gelişerek, bugünkü halini alıyor.
Linux Nasıl Okunuyor?
Linux, Liinuks veya Lihnuks şeklinde okunuyor.
İngilizce bir kelime olmadığı için; Linaks, Layneks, Laynaks gibi okunuş biçimleri yanlış.
Genel bir tartışma yarattığı için Linux’un yaratıcısı Linus Torvalds, kendi sesini bir ses dosyasına kaydederek Linux’un kendisinin okuduğu biçmini internetten dağıtıyor.
Linux Ne Peki?
Linux, aslında GNU/Linux işletim sisteminin sadece çekirdeğine (kernel) verilen isim.
Birçok program ile bezenen Linux çekirdeği, bir Linux dağıtımını oluşturur.
Dosya listeleme komutu bile ayrı bir programdır, çekirdeğin bir parçası değildir.
GNU Projesi - 1
İlk doğduğunda özgür olan yazılımlar 1976’da ABD’nin telif hakları ya*sası ile kısıtlanmaya başlıyor.
Özgür = Çalıştırma, kopyalama, dağıtma, inceleme, değiştirme ve geliştirme.
MIT’de çalışan Richard M. Stallman’ın canına tak ediyor, Xerox bir yazıcı fitili ateşliyor.
GNU Projesi’ni 1983’te başlatıyor. Yazılımın topluma ait olması, özgür olması gerektiğini savunuyor.
Hedef: Tamamen özgür yazılımlardan oluşan bir işletim sistemi yazmak.
GNU Projesi - 2
Kanıtlanmış bir model/dizayn ve geriye dönük uyumluluk için UNIX seçiliyor.
GNU = Gnu’s Not UNIX (GNU, UNIX değildir)
Derleyiciler, editörler, e-posta yazılımları, …
GPL (Genel Kamu Lisansı) hazırlanıyor.
1990’ların başında özgür işletim sisteminin çekirdek (kernel) kısmı dışında tüm büyük parçaları tamamlanıyor.
1991’de duyurulan Linux çekirdeği GNU projesini "kaza eseri" tamamlıyor ve bir bütün oluşturuyorlar.
Linux Ne İşe Yarıyor Ki?
Donanımlar için bir arayüz sağlar.
Dosya sistemleri, ağ altyapısı gibi temel fonksiyonları da bulundurur.
Yazılımlar milisaniye mertebesinde çekirdekten istekte bulunuyor.
Linux vızır vızır akan bir trafiğin ortasındaki polis gibidir.
Polis hata yaparsa ne olur?
Linux = UNIX?
UNIX bir işletim sistemleri grubuna verilen genel bir addır.
Linux, UNIX modelini kullanır ve tüm avantajlarını taşır.
UNIX, çok kullanıcılı, çok geniş, güvenli ve sağlam ağlar için defacto standart (genel kabul görmüş) işletim sistemidir.
Penguen de Nereden Çıktı?
1996: Halk logo/maskot ister!
Birçok güçlü-kuvvetli yaratık önerildi: Kartal, piranha, köpek balığı, …
Linus Torvalds, penguenleri özel olarak sevdiğini söylüyor.
Çeşitli penguen şekilleri öneriliyor.
Linus Torvalds, upuzun bir tarifle hayalindeki pengueni anlatıyor.
Penguene ad takılıyor: Tux.
Nerede Linux Kullanılıyor?
PC — Kişisel bilgisayarlar
Cep telefonları (Ör: Android)
Tabletler (Ör: Meego)
E-kitap okuyucular (Ör: Kindle)
Akıllı ocaklar (Ör: TEBA)
Saatler (Ör: Casio)
Video oynatıcılar
ADSL Modemler (Ör: Airties)
Süper bilgisayarlar (Ör: IBM S/390)
Apple PowerPC
Paro makinaları
Kimler Linux Kullanıyor?
TTnet, Superonline ve benzeri Internet Servis Sağlayıcıları
Dış Ticaret Müsteşarlığı, EPDK ve benzeri kamu kurumları
Ege, Bilgi, ODTÜ ve benzeri üniversiteler
Türk Silahlı Kuvvetleri
Yapı Kredi Bankası
Karel Elektronik
Show TV
TAV Havalimanı İşletmeleri
Anadolu Sigorta
Pepsi Türkiye
Biletix
Neden Linux?
Özgür: Farklı bir dünya, farklı bir felsefe
Çok hızlı büyüyor ve gelişiyor
Güvenilir ve güçlü
Esnek: onu istediğiniz şekle sokabilirsiniz
Düşük sahip olma maliyeti (TCO)
Yatırımın geri dönüşü (ROI)
Neden Linux Sunucu?
Çok kullanıcılı, çok geniş, güvenli ve sağlam ağlar için tasarlanmıştır.
İsviçre çakısı gibidir. Hemen her servisi ve standardı destekler. Heterojen ağlar için idealdir.
Açık kaynak kodlu olduğu için, güvenliği onbinlerce programcı tarafından denetlenir ve düzenlenir.
Uzaktan yönetimi çok güçlü ve kolaydır. Sunucuya fiziksel müdahele gerektirmeyen (donanım parçası eklemek gibi) her şeyi uzaktan yapabilirsiniz.
Linux her durumda servis vermeye devam etmek için tasarlanmıştır. Bir program kurduğunuzda, güncellediğinizde (çekirdek hariç) ya da ayarlarını değiştirdiğinizde makinayı kapatıp-açmanız gerekmez.
Neden Linux Masaüstü? - 1
Değişik pencere yöneticileri (Kde, Gnome, Fluxbox, vb) kullanabiliyor. Tek bir görünüş ve pencere sistemine saplanıp kalmıyorsunuz.
Her tip video’yu izleyebilir, her tip müziği dinleyebilirsiniz.
Virüssüz bir hayat!
Sürücü peşinde koşmayın — Linux birçok donanım sürücüsü ile beraber geliyor.
Türkçe. Sadece işletim sistemi değil, kurduğunuz birçok program da!
Reklam yok, deneme sürümü yok.
Seri numarası, lisans anahtarı, dongle ve benzeri kullanımınızı kısıtlayıcı araçlar kullanılmıyor.
Neden Linux Masaüstü? - 2
Tek adımda yalnız temel işletim sistemi değil, dağıtımın depolarından kurduğunuz tüm yazılımları güncelliyor. Ayrı ayrı yazılımların ve donanım sürücülerinin güncellemelerini takip etmeniz gerekmiyor.
Aynı bilgisayarı n tane kullanıcı, birbirlerinin masaüstü ayarlarına ve dosyalarına hiç dokunmadan kullanabiliyor.
Linux terminalleri güçlü bir ana sunucuda tüm programlarını çalıştırıp, sadece görüntüsünü kendine aktararak çalışabiliyor. Böylece, disksiz / düşük güçte masaüstü bilgisayarları yüksek performansla kullanılabiliyor.
Neden Linux İle Programlama? - 1
Her türlü geliştirme aracı, hata ayıklama aracı, derleyici, pek çok programlama dili için geliştirme ortamına, geliştirme belgelerine kolaylıkla ve ücretsiz erişebiliyorsunuz.
En çok kullanılan programlama dillerinin çoğunun doğal ortamıdır.
Son kullanıcı öncelikli geliştirilen sistemlerin programlama araçları da son kullanıcılar düşünülerek geliştiriliyor, bu da geliştiricinin kendisini "geliştirmesinin" önüne geçiyor.
Hemen her alanda yazılmış uygulama ve kitaplıkların kaynak koduna erişebiliyorsunuz, istediğiniz gibi inceleyip kullanabiliyor, değiştirebiliyorsunuz.
Neden Linux İle Programlama? - 2
Sadece kaynak kodu değil, kodun gelişim sürecini de yakından takip edebiliyor, hatta sürece dahil olabiliyorsunuz.
Kodu yazan kişilerle aracı olmadan birebir iletişim kurabiliyorsunuz.
Sisteme olan hakimiyetiniz ile daha verimli çalışan programlar yazabilir, sorun yaşandığında sorunun nerede olduğunu çok daha rahat bulabilirsiniz.
Gizli sistem fonksiyonları endişesi olmadan kodlama yaparsınız, "iyi kod kazanır".
Neden Linux İle Programlama? - 3
"Birden fazla masaüstü" teknolojisi, hem masaüstünü hem geliştirme ortamını istediğiniz şekilde özelleştirebilme, daha yetenekli "fare kullanmadan çalışabilme ortamı" vs. sayesinde hızlı ve verimli geliştirme yapılabiliyor.
Hızlı ve güvenli uzaktan erişim teknolojisi sayesinde uzaktaki bir sisteme bağlanıp sorunu incelemek, hata ayıklamak hatta programı orada derlemek çok daha kolay.
Windows ile Beraber Yaşam - 1
Linux, Windows ile aynı bilgisayara kurulabiliyor. Bilgisayar açılırken hangi işletim sisteminden açacağınızı seçebiliyorsunuz.
Linux, Windows serisinin kullandığı tüm dosya sistemlerini tanıyor (FAT16, VFAT, FAT32, NTFS, Joliet, vb).
Microsoft Ağı’na tam entegre olabiliyor. Tüm Windows bilgisayarlarla beraber Ağ Komşuları’nda yer alabiliyor.
Libre/OpenOffice ofis paketleri Word, Excel, Powerpoint dosyalarını açabiliyor.
Windows ile Beraber Yaşam - 2
DOSEmu ile DOS altında çalışan programlar emüle edebiliyor.
Wine (ve türevleri) ile Windows altında çalışan -bazı- programları çalıştırabiliyor.
Cedega (WineX) ile Windows’taki DirectX emule edilerek birçok oyun çalıştırabiliyor.
Crossover Office ile Internet Explorer, Microsoft Office, Visio gibi Microsoft yazılımları linux altında kullanılabiliyor.
Xen, Vmware, Virtualbox gibi sanallaştırma araçları ile Linux’ta bir pencerede Windows açılarak tüm yazılımlar kullanılabiliyor.
Bugün
Kullanıcıların %31’i web sitelerinde sörf yapmak için Firefox’u tercih ediyor.
Dünyadaki her 100 web sitesinden 70’ı Apache web sunucusu ile hizmet veriyor..
Google’da yaptığınız her aramada GNU/Linux kullanıyorsunuz.
Büyük animasyon ve görsel efekt firmalarında sunucu/masaüstünde %95 oranında GNU/Linux kullanılıyor.
En kesintisiz hizmet veren 10 web barındırma firmasının tamamı GNU/Linux ya da FreeBSD kullanıyor.
Gartner, 2012’de kapalı kaynak kodlu yazılımların %80’inin açık kaynak teknolojileri kullanacağını öngörüyor.
Venezüela, kamu kurumlarına yalnızca özgür yazılımlar alıyor.
TÜBİTAK, GNU/Linux temelli Pardus yerel dağıtımını geliştiriyor.
Özgür Yazılımın Önemi
Öğrenme, geliştirme, kullanma özgürlüğü
Tekerleğin tekrar tekrar icat edilmemesi / daha hızlı gelişim
Toplumsal barış / dayanışma arttırması, "beraber" üretme kültürünün hatırlanması
İnsanlığın bilgisinin korunması: Yazılımlar özgür olmazsa, o yazılımlarla ürettirilen/saklanan veriler de özgür olmaz.
Özgür Yazılımın Artçıları
Wikipedia: Özgür Ansiklopedi
OpenStreetMap: Sokak Haritası
Creative Commons: Yazarlar, Sanatçılar ve Öğretmenler İçin Lisans
Open Access: Açık Bilimsel Kütüphane
Open Source Hardware: Özgür Donanım
Open Content Film: Özgür Sinema
Open Source Medicine: Özgür İlaç
Open Source Biology: Özgür Biyoloji
İmdaat Linux’ta Sorunum Var!
Yalnız değilsiniz, mutlaka sizden önce birisi aynı problemle karşılaşmıştır.
Google arama motoru dostunuzdur.
Mutlaka iletişim kurun!
Yardımlaşma Noktaları → http://www.linux.org.tr/yardim/
LKD Linux Yaz Kampı (15 gün)
2010’dan beri yapılıyor
Linux Sistem Yönetimi (1, 2, 3. düzey)
Ruby on Rails ile Web Uygulama Geliştirme
Python ve Django ile Web Uygulama Geliştirme
PHP ile Web Uygulama Geliştirme
Ön-yüz (Front-end) Web Uygulama Geliştirme
Web Uygulama Güvenliği
Ağ Güvenliği ve Sızma Testleri
Kriptoloji ve Ters Kod Mühendisliği
Akademik Bilişim Kursları (4 gün)
Konferans her yıl Ocak sonu ya da Şubat başında
Konferanstan önce 4 gün boyunca eğitim veriliyor
Her yıl farklı bir şehirde
Bu sene 60+ sınıfta eğitim verildi
Yurtlarda ucuz konaklama
Özgür Yazılım ve Linux Günleri (2 gün)
2002’den beri yapılıyor
Her yıl Mart-Nisan aylarında
İki gün boyunca paralel salonlarda 45’er dakikalık oturumlar
Özgür yazılımlarla ilgili çok çeşitli konular anlatılıyor
Firma standları ve yoğun sohbet
Özgür Web Teknolojileri Günleri (2 gün)
2010’dan beri yapılıyor
Her yıl Ekim-Kasım aylarında
İki gün boyunca paralel salonlarda 45’er dakikalık oturumlar
(Özgür) web teknolojileri ile ilgili çok çeşitli konular anlatılıyor
Firma standları ve yoğun sohbet
Sık Sorulan Sorular
Linux ile her şeyi yapabilir miyim?
Linux gerçekten hiç çökmüyor mu?
Linux bu kadar iyi ise neden herkes Windows kullanıyor?
Linux, Microsoft’a bir tepki mi?
Microsoft’ta teknik desteği kurumdan alabiliyorum, Linux’ta üst merci olarak nereye başvuracağım?
Neden tek bir Linux dağıtımı yok?
Linux ne zaman paralı olacak?
Deli mi bu özgür yazılımcılar? Aç kalmıyorlar mı?