Jet motorları, itme kuvveti oluşturmak için hava ve yakıt karışımını ateşleyerek ve ortaya çıkan gazları kullanarak çalışır. Nemin bir motorun yanma sürecini olumsuz etkileyebileceğini anlamak için bir uzman gerekmez. Öyleyse sert hava koşullarında jet motorlarına tam olarak ne olur? Jet motorları zorlu şartlara karşı tamamen bağışıklığı olmasa da, jet motorlarını zorluklardan koruyan birçok özellik vardır. Alev sönmesi (flameout), yağmur ve buz gibi nemin neden olduğu en büyük tehditlerdir. En temel tanımıyla motor alevinin sönmesi, mekanik arıza ile ilgisi olmayan faktörlerden dolayı motor gücünün kaybolmasıdır. Alev sönmesi yakıt, hava veya ısı kaybından kaynaklanabilir. Alev sönmeleri ciddiye alınmalıdır, ancak son derece nadir yaşanır ve uçuş sırasında düzeltilebilirler.
Alev sönmelerinin son derece nadir olmasının yanında, nemin neden olduğu da oldukça alışılagelmişin dışındadır. Yağmur, bir jet motorunun işlevini engelleyebilmesine rağmen, nadiren görülen bir etkidir. Fırtınaların çoğu, motorları bozacak kadar yağmur veya kar oluşturmaz ve bulutların oluşturduğu buz kristalleri, işlevi etkileyemeyecek kadar küçüktür. Yanma odasının aşırı ısısı, kendi savunma mekanizmasını sağlar ve bu küçük nem seviyelerini neredeyse anında buharlaştırır. Sadece çok güçlü fırtınalar bir jet motorunu zorlayabilir ve bu durumlarda bir uçağın yoldan sapıp fırtınayı tamamen atlatması gayet mümkündür.
Başa çıkılması en zorlu olan hava koşulları arasında irice yağan dolu, yağışla birlikte gelen ayaz, dondurucu soğuklar bulunur. İri yapıdaki dolu parçaları, motora veya uçağın dışına zarar verebilir, ancak yalnızca büyük fırtınalarda yaygın olduğu için, bir uçuş sapmasıyla kolayca önlenebilir. Yağışla birlikte gelen ayaz, motor girişinde buz birikmesine neden olabileceğinden dolayı problemlidir, kanal her yönden motora düzgün hava akışından sorumludur. Eğer dondurucu soğuklarla buz birikirse, büyük parçalar ayrılabilir ve motora girebilir, bu da yanma sürecini engeller ve alev sönmesine neden olur.
Her uçak, özellikle sert hava koşulları ve alev sönmesinin önlenmesi ile ilgilenen sayısız güvenlik özelliğiyle üretiliyor. Motorlar, buzun oluşma olasılığının daha yüksek olduğu alanların sıcaklığını kontrol eden karmaşık ısıtma sistemleriyledonatılmıştır. Buna ek olarak, motorun merkezinde biriken buzu sallamak için titreyen lastik parçaları bulunur. Ateşleyiciler, motoru yeniden çalıştırmak için yakıt ve hava karışımını yeniden ateşleyen yanma odasındaki bir güvenlik özelliğidir. Uçak motorundaki ateşleyiciler bir otomobildeki bujilere çok benzer şekilde çalışırlar. Standart ateşleyiciler genellikle manuel olarak açılır, ancak bazı yeni uçaklar, yanma süreci zorlanmaya başladığında onları otomatik olarak başlatacak algılayıcıları vardır. Ateşleyiciler, birkaç durumda, uçağın istenilen istikametlere güvenli bir şekilde devam etmesine izin veren alev almış motorları yeniden başlatmak için kullanılmıştır.
Yazar: John Jones
Kaynak: Jetparts360
Çeviren: Betül Nupelda Çiftçi
Düzenleyen: Kübra Aslanhan