Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı
Ahmed el-Hâşimî ve el-Kavâidü'l-Esâsiyye Li'l-Lugati'l-Arabiyye adlı eseri
Ahmad al-Hashimî and his work 'al-Qawaid al-asasiyya li'l-Lughat Al-'arabiyya'
Mustafa Mukadder İnce - 2015Teze Git (tez.yok.gov.tr)
Özet:
Bu çalışmada 1875-1943 yılları arasında Kahire'de yaşamış Ahmed el-Hâşimî'nin hayatı, ilmî kişiliği ve el-Kavâidü'l-esâsiyye li'l-lugati'l-arabiyye adlı eseri konu edilmiştir. Arap dünyasında Fransa'nın 1789'da Mısır'ı işgaliyle başlayıp süregelen yenilikçi hareketler 19. yüzyılın ortalarında etkisini arttırmış, bundan Arap dili de yeterince etkilenmiştir. Bu modernist akımlar nahiv ilminin yenilenmesi, sadeleştirilmesi ve kolaylaştırılması girişimlerine neden olmuştur. O dönemde dildeki modernist yaklaşımlar iki grupta tasnif edilebilir. Birinci grup Arap gramerinin kökten kaldırılması ya da değiştirilmesi fikrini savunurken; ikinci grup ise gramer ilmindeki zorlukların kolaylaştırılarak yeni üslup ve yöntemlerle öğretilmesi fikrini benimsemiştir. Ahmed el-Hâşimî, Arap gramerinin yeni yöntem ve metotlarla kolaylaştırılarak öğretilmesi fikrini benimseyenlerin gurubunda yer almıştır. Bu çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde nahiv ilmi hakkında genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde yazarın hayatı ve ilmi kişiliğine değinilmiştir. İkinci bölümde ise eser ayrıntılı olarak incelenmiştir. Elde edilen bilgiler sonuç kısmında değerlendirilmiştir. el-Hâşimî, el-Kavâidü'l-esâsiyye eserini ünlü nahivci İbn Mâlik'in manzûmesi el-Elfiyye ve onun önemli şerhlerini esas alarak hazırlamıştır. Eser içerik, konuların tertibi ve işleniş yönlerinden el-Elfiyye ile örtüşmektedir. Ancak yazar eserde modern eğitim öğretim metotlarını uygulayarak, nahiv ilmi öğretimine yeni bir soluk getirmek istemiştir. Eser sâde ve anlaşılır bir üslupla kaleme alınmıştır. Öğretici yönü ön plana çıkan eserde, öğrencinin ilgisini canlı tutmak ve nahvin sıkıcılığı önlemek için farklı öğretim metotlarına da yer verilmiştir. Eserde, öğretim ilkelerinden, basitten karmaşığa doğru öğretme, amaca dönüklük, aktiflik ve öğrenciye görelik ilkelerinin esas alındığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ahmed el-Hâşimî, Nahiv, Arapça, el-Kavâidü'l-esâsiyye li'l-lugati'larabiyye
Summary:
This study analyses the life of Ahmad al-Hashimî, who lived in Cairo between 1875-1943, his academic personality, and his work "al-Qawaid al-Asasiyya li'l-Lughat al-'Arabiyya". With the invasion of Egypt by the French in 1789, the effects of modernist trends in 19th century culminated and the Arabic language was also affected from these changes. As a result of these, Arab world tried to renew, simplify and expedite the science of syntax. The Arab elite were divided into two groups. Some of the linguists supported the idea of radically changing or total abolition of syntax, other maintained the idea of teaching it with new methods and styles by simplifying the difficulties of grammar. Al-Hashimi was among who supported the idea simplification. This study comprises of an introduction, two parts and a conclusion. In introduction, some general information was provided about syntax. In the first part, the author's life and scientific personality were mentioned. In the second part, the work was examined in detail. The result were evaluated in the conclusion. Al-Hashimi has written al-Qawaid by following the order of al-Alfiyya, the work of the famous grammarian Ibn Malik, and of its exegeses. The work fits with al-Alfiyya both in content and explanation of the subjects. Nonetheless, the author wanted give a fresh breath to the syntax of Arabic by applying modern educational methods in his work. The work was penned in a very simple and easy method and manner. It also uses modern teaching methods in order to keep interest of the students alive and prevent the dullness of the subject. It was established that the work uses some principles like starting from simple moving to complex, goal-orientedness, activeness and student-orientedness. Keywords: Ahmad al-Hashimi, syntax, Arabic, al-Qawaid al-Asasiyya li'l-Lughat al- 'Arabiyya.