Bu analizde, temel analiz hakkında toplanan veriler üzerinde hiçbir işlem yapmadan onların olduğu gibi okuyucuya sunulması savunulur. Araştırmacının yorumlayarak verileri olduğundan farklı bir biçimde göstermesi engellenmek istenmektedir. Verilerin olduğu gibi, açık, anlaşılır şekilde sunulması tarafsızlığın sağlanması için de gerekli olabilir. Böylece araştırmacının yorumu, taraf tutması, verileri anlamlandırmasından doğan sakıncalar önlenebilir. Temel analiz betimsel, betimsel yorumlayıcı analiz olmak üzere ikiye ayrılabilir.
- Betimsel Analiz: En alt düzeyde ve en basit analiz şeklidir. Verilerin olduğu gibi gösterildiği, betimlendiği, resmedildiği, anlatıldığı bir irdelemedir. Yani ayrıntılı ve kuramcaya dayalı bir ayrıştırma söz konusu değildir. Araştırmacı, araştırma sırasında sorduğu soruyu, araştırma raporlaştırırken aynen yazamaz. Yazarsa, bu hata olur. Onun yerine soruyu bir başlık, kavram, bir cümle halinde yazmalıdır.
- Betimsel Yorumlayıcı Analiz: Bu tür araştırmada betimlenen veriler araştırmacı tarafından yorumlanır. Bu yorumlama derinlemesine ve genişlemesine yapılmaz. Uzun olarak alman konuşmaları, anlatımları, davranışları, söylentileri, görüşme notlarını araştırmacı yorumlayarak sunar. Elde edilen verilerin tümünü sunmaz. Bunun yerine verilerin arasından seçtiklerini, yani indirgediklerini belli bir sıraya koyarak yazar. Ondan sonra yorumlar. Araştırmacının buradaki temel görevi, gerçeğin neye benzediğini göstermek ve ona kavramsallığı eklemektir.
Örnek: Öğrenciler, bilimsel araştırmayı önceleri kütüphane çalışması sanıyorlar ve araştırmadan korkuyorlar. Öğle olmadığını anlayınca zevk aldılar.
K.l. Araştırma denince aklıma önceleri, kütüphaneye gitmek geliyordu. Oysa böyle değilmiş. Tezgâhtar ablalarla konuşurken görüşme nasıl yapılır, soru nasıl sorulur öğrendim. Araştırmacı olmak güzel. Tüm dersleri böyle işleyelim öğretmenim. Baştan korktum. Nereden çıktı bu araştırma? Yine kitap okuyup, internete bakıp, oradan kopyalayıp geleceğim diye düşündüm. Yanılmışım. İlk kez isteyerek çalıştım. Zevk aldım.