

Not: Bu dizinin 1-6 bölümleri ile
Adım adım Yeni Kadına doğru başlıklı kronoloji
için Kadın Sorunu kategorisine bakınız.
Özel Kız Okulları
Devletin yükünü hafiflettikleri gerekçesiyle kurulan özel kız okullarının
ilklerinden birisi American College for Girls bugünkü adıyla.
Üsküdar Amerikan Kız Lisesi, 1876da İzmite bağlı Bahçecik kasabasında
kuruluyor. Eski adı Bardızağ olan kasabanın özelliği, yoğun Ermeni nüfusu.
Bahçecikten Adapazarına, oradan Bağlarbaşı, İstanbula taşınan okul 1920den
itibaren çağdaş Türkiyenin genç kızlarını yetiştirmeye başladı. Okulu kuran Amerikan
Board Heyeti (American Board of Commissioners for Foreign Missions - ABCFM)
ABDnin ilk Protestan misyoner kuruluşu. 1812den itibaren Hindistandan
Afrikaya kadar misyoner gönderiyorlar ki, bunların bir kısmı kadın.
Üsküdar Amerikan Kız Lisesi Barton Hall
Türkiyeye 1852de yerleştiği anlaşılan Amerikan Board Heyetinin kurduğu
kardeş okullardan bir diğeri 1888 kurulan Tarsus Amerikan Lisesi, 1983e kadar
erkek lisesi olarak hizmet görmüş, bu tarihten sonra kapılarını kızlara da
açmıştır.
Tarsus Amerikan eski yerleşkesi - Stickler Hall
Amerikan misyonerlerinin kurduğu bir diğer kız okulu İzmir Amerikan Kız Koleji.
Günümüzdeki adıyla Özel Amerikan Lisesi, 1882de azınlıklara yönelik bir kız
okulu olarak kuruluyor. İlk kurulduğunda Basmahane semtinde olan okul, 1923
yılından itibaren Göztepeye taşınıyor. Lozan Antlaşması sonrası ağırlıklı
olarak Türk öğrencilerin gittiği bir okula dönüşmüşüyor, 1985 yılında erkek
öğrenci de kabul ederek karma eğitime geçiyor.
1924-1925 akademik yılında Amerikan Kız Mektebi adıyla faaliyet gösteren okulun
tanıtım broşürünün kapağı şöyle:
Bu da içindeki metin:
İzmir Göztepe
Amerikan Kız Mektebi
Marifet Matbaası İzmir
1924 1925
Göztepe Kız Mektebi ibtidâî ve tâlî kısımları muhtevîdir.
Müddet-i tahsîlesi on bir senedir. Küçük çocuklar için sâhildeki müdîriyyet
dâiresindeazamî yirmi be_ mevcûdlubir ana sınıfı açılacakdır.
Mekteb Göztepe'de sâhile yakın yüksek bir mevkide küçük bir çiftlik
dâhilindedir. Havâ ve letâfet-i mevkiyece İzmir'in en müstesnâ ve ferah-fezâ
bir mahallini işgal etmekdedir.
Jimnastik, tenis, basketbol, voleybol için husûsî mevkiler vardır. Talebeye
müsâid
zamânlarda bahçede açık havâda ders verilir.
Sultânî mezûnlarıyla o dereceye yakın tahsîl gören ve _ngilizce bilmeyen büyük
hanımlara husûsî ders verilerek bir sene sonra seneleriyle münâsib bir sınıfa
devamları temîn edilir.
Kayd muâmelesi Ağustos'un on beşinden itibâren başlar. Yalnız Pazar ertesi ve
Pencşenbih günleri beşten yediye kadar sâhildeki 77 numaralı müdîriyyet
dâiresinde icrâ edilir.
Mektebe girecek talebenin sınıfı bil-imtihân tayîn edilir.
Mekteb nehârîdir. Yeni binâ inşâ edilinceye kadarhiç bir sûretleleylî talebe
kabûl
edilmeyecekdir. Kadro müsâid olduğu takdîrde on yaşına kadar oğlan çocukları
kabûl
edilebilir.
Mekteb Eylülün on beşinci Pazar ertesi günü küşâd olunacak ve tedrîsâta
mübâşeret
edilecekdir.
Mekteb binâsının müsâadesizliğine binâen mahdûd talebe kabûl edilece_inden
mektebde
mukayyed talebe tatîlden mukaddem nihâyet Haziran on beşine kadar sene-i cedîde
ücretine mahsûben beş lira temînât akçesi vermeye mecbûrdur.
Vermeyenler yeni talebe gibi kabûl edilirler; şâyed fazla mürâcaâtla kadro
dolmuşsa mekteb idâresi onlara yer saklamadığı için mesuliyyet kabûl etmez.
Para verenler bilâhire meşrû bir mazeret dolayısıyla gelemeyecek olurlarsa
parayı geri alabilmek için nihâyet Eylülün birinci gününe kadar mürâcaât
etmelidirler. Ondan sonra para iâde edilmez.
İntizâmın ihlâl ve tedrîsâtın sekte-dâr edilmemesi için mektebde mukayyed
talebenin
mektebin küşâdı günü be-heme-hâl isbât-ı vücûd etmeleri lâzımdır. Aksi takdîrde mektebe devâm edebilmeleri, mazeretlerini müşir vesâikin meclis-i muallimîn
tarafından kabûlüne vâ-bestedir. Bilâ-mazeret ayda dört gün devâm etmeyenler imtihânlara kabûl edilmezler.
Tedrîs olunan lisânlar: Türkçe, İngilizce, Fransızca'dır. Türkçe ile İngilizce
mecbûrî,
Fransızca ihtiyârîdir. Günde bazı sınıflar için sekiz ve bazıları için yedi ders
vardır. Cuma ve Pazar günleri tatîldir.
Birinci sınıftan dördüncü sınıfa kadar haftada yirmi ders Türkçe, yirmi ders
İngilizce vardır.
Beşincide (14), altıncıda (12), yedincide (10), daha büyük sınıflarda sekizer
ders Türkçe,
mütebâkî dersler İngilizce'dir. Fransızcaayrıcaher gün bir dersdir.
Birinci
sınıf
talebesiyle Türkçe ve İngilizcesi pek zayıf olanların Fransızca alabilmesi
mekteb idâresinin tensîb ve tasvîbine mütevakkıfdır. Bu ders için ayrıca ücret yoktur.
Tedrîs Olunacak Dersler
Türkçeden
Kurân-ı Kerîm, ulûm-i dîniyye, kırâat, imlâ, sarf ü nahiv, kavâid-i edebiyye,
târih-i edebiyyât, kırâat-ı edebiyye, müntahabât-ı edebiyye, tahrîr, malûmât-ı
medeniyye, târih,coğrafya, Arabî, Farsî, hesâb, nakış, el işleri.
İngilizceden
Kırâat, imlâ, sarf, fonetik, tahrîr, hesâb, cebir, hendese, târih-i umûmî,
co_rafya-i umûmî, fizyoloji, hayvânât, nebâtât, tabakat, hikmet, edebiyyât,
târih-i edebiyyât, mûsikî, resim, idâre-i beytiyye.
inşââtdan sonra vâsi bir mikyâsda tabâhat, biçki dersleri de verilecekdir.
Ücret-i Dersiyye
Sınıf Türk Altunu
Ana Sınıfı 5
1 5
2 6
3 7
4 8
5 9
6 10
7 11
8 12
Sekizden itibâren on birinciye kadar daha yüksek sınıflar için de (12) Türk
altunu veya banknot olarak muâdilidir. Ücret-i dersiyye iki taksîtde birinci
taksît sene-i dersiyye ibtidâsında, ikinci taksît _ubat ibtidâsında tesviye
olunur. Taksîtlerin müddet-i tediyesi azamî on beş_ gündür.