Hayallerimin ülkesi Küba’da geçirdiğim ay boyunca hiç kumsala gitmedim, denizi bile sadece 2 kez gördüm. Nedeni, turistik yerlerde çalışan, daha fazla para kazanan uyanık insanlarla değil gerçek Kübalılarla tanışmaktı ve bunu başardım.
HAVANA
Capitolio Nacional - Devrimden önce Küba Kongresiydi, bugün Küba Bilimler Akademisi ve Ulusal Bilim ve Teknoloji Kütüphanesi. İnşası 1929'da başladı ve 3 yıl sürdü.
Ayakkabılar yıkanıp kurutulmak için mi elektrik tellerine atılmış?
Fidel Castro'nun jipi
SANTA CLARA
Havanada 3 gün kaldıktan sonra Santa Clara’ya geçtim ve en sevdiğim kent orasi oldu. Sadece Che anıtmezarını görüp ayrılmaktansa her gün arka sokakları gezdim, insanlarla konuştum, fotoğraflar çektim.
Küba’da 2 ayrı para birimi var, Kübalılar için yerel peso (6.5 Kuruş) ve turist pesosu (1 Dolar). Turist pesosu yerel olanın 25 katı değerli ve malesef çoğu yerde o geçiyor, Kübalılar için Küba pahalı bir ülke.
Santa Clara’da genelde sokak pizzası (25 Kurus) yedim, geceleri şahane bir kulüpte eğlendim, giriş ücreti 10 Kuruş, içeride içkinin tanesi 25 Kuruş. Turist yoktu, her gece 2 farklı grup çaldı açık havada. Bu fiyatlar bile pahalı olduğu için kulüpteki her genç kızın çantasında bir şişe rom vardı, bana da ikram ettiler.
Che Santa Clara'da
Santa Clara'da taksi
Küba'da yerel halk için kent içi özel ulaşım bici-taxi ile yapılıyor.
TRINIDAD
Trinidad’da birkaç gün kalsam da şöhreti ölçüsünde beğenmedim.
Trinidad
FİDEL'İN MEMLEKETİ HOLGUIN
Holguin pek turistik değil, birkaç gün geçirdim, değişiklik oldu. Yerel paranın geçtiği restoranda yemek yiyebilmek için kapıda epey sıra bekleniyor, ben de 1,5 saat bekledim. Pizza 25 Kuruş, spagetti 50 Kuruş.
Holguin'de çocuk festivali
PALMA SORIANO
Gelmeden önce iletişim kurabildiğim az sayıdaki Kübalılardan olan HospitalityClub üyesi Yaritza’nın evi Palma Soriano kasabasındaydı, hic otel, pansiyon, turist olmadığı için gittim ve kaldım. Küba’da halkın evinde bir yabancıyı misafir etmesi yasa dışı ama Yaritza “bizim ev kasabanın merkezinde değil, polisler görmez” diyerek beni ikna etti ve gittim , ilginç bir deneyim oldu. Önceki kasabada pansiyonumun sahibi Komünist Partiden bir kadındı, planımı anlatınca´hayır kalamazsın orada, yasal değil´ dedi ama gittim yine de.
Kaldığım Yaritza'nın evi. Küba'daki bütün evlerde istisnasız bu sallanan sandalyelerden var.
Küba'da bakkal (Bodega). Ülkede gördüğüm bakkalların içinde en fazla ürün olanı bu oldu.
Pansiyonlar dışında bir sürü eve girdim. Eski, yoksul, köhne evler. Belki 40 yıldır boyanmamis, bakım yapılmamış evler.
Kübalıların içtiği purodan aldım, tanesi 5 Kuruş. Turistler için yapılan pahalı purolar bana uymaz, sokakta kaçak satılanlar ise çoğunlukla kötü.
Palma Soriano’dan Santiago’ya gitmek isteyince işin zorluğunu anladım. Otobüsler bu kasabada durmuyor. Halk yakıcı güneşin altında kuyrukta bekledikten sonra tıkış mıkış kamyonlara doluşuyor. Aşırı sıcak olmasaydı ben de öyle yapardım ama dayanılmazdı. Yaritza bir kaçak taksi ile anlaştı, adam beni 10 dolara denk gelen bir paraya götürmek üzere aldı. Polis yolcu taşıdığını görmesin diye arka camlar siyah kaplıydı, piştim içeride. Giderken bir kadın ile çocuğunu da aldı. Başlangıç seviyesinde İngilizce konuşabilen kadın cerrahmış, maaşının 20 dolar olduğunu söyledi, yol boyunca Küba hakkında konuştuk.
SANTIAGO DE CUBA
Santiago’ya gelişimin zamanını iki önemli etkinliğe denk getirdim: 26 Temmuz Monkada Kışlası baskınının yıldönümü kutlamaları, ve Santiago Karnavalı.
Santiago karnavalı
Akşama karnaval var!
Domuz sandviç 5 Peso-20 Kuruş
9 gündür Santiago’da mahalleli oldum, bakkalı, kafesi tanıdı artik. Dedikodulari bile öğrendim. Dün akşam komşu Cecilia geldi, ağlayarak su istedi, kocasıyla kavga etmiş. Geçen gün benim pansiyonun sahibi Deiva anlattı, yandaki kadın terasta 6 tane domuz besliyormuş, polise şikayet etmiş ama kadın mahalle devrim örgütünden olduğu için bir şey olmamış, zaten oğlu da hırsızmış, hapisten yeni çıkmış, Yohandro ile Liliana bir türlü parayı denkleştirip mutfağı fayans yaptıramadılar, Carmen’e de İspanya’daki yeğeninden para gelirse bahçeyi düzenliyecek, vs.
Her yerde Monkada Baskını ve devrimle ilgili posterler ve yazılar var.
Gördüğünüz plastik veya metal dev bira kupalarından herkeste var. Tankerler bira getirip metal fıçılara aktarılıyor, ve gördüğünüz gibi kupanızı verip çok ucuza içiyorsunuz. Resimde görev başında durup bira içen polisi görüyorsunuz.
Kentlerde at arabalarıyla toplu taşıma yaygın.
Güzel bina onarım istiyor.
Dün komşuya yemeğe giderken 8 tane bira aldım, poşet yok. Şekilden şekile girdim onları taşırken kollarımda. Aslında poşet yok değil, devlet veriyor elbette, var ama şöyle oluyor: Markette çalışan yoldaş marketin poşetlerini çalıp manav yoldaşa tanesi 2,5 Kuruştan satıyor, manav yoldaş da tanesi 5 Kuruştan müşteri yoldaşına satiyor. Turist Alper de biraları taşırken kan ter icinde kalıyor. Yaşasın sosyalizm.
Tipik bir Küba yemeği. Arkadaşım Yoandro ile eşi beni evlerine yemeğe davet ettiler. Küba mutfağı zengin değil. Gördükleriniz en çok yenenler: avokado, yeşil muzdan yapılan tuzlu muz kızartması, altta solda olgun muzdan yapılan tatlı muz kızartması, siyah fasülyeli pilav ve tütsülenmiş domuz eti kızartması.
Kasap.
Arkadaşlarım Yoandro ve eşi evlerinde bana pişirdikleri eti buradan almamışlardır umarım.
Santiago'da tipik bir sokak.
Küba'da her kentte kurumsal bir Casa de la Musica (müzik evi) adlı eğlence yeri var.
Karnaval çocukları
Küba'da açık hava kafelerinde dondurma yemek bir gelenek. Fakat güneşin altında bu gördüğünüz kuyrukta saatlerce beklemek gerekiyor.
Fidel Castro ve arkadaşlarının devrim sürecinin başlangıcı sayılan 26 Temmuz Moncada Kışlası saldırısının yıldönümü her yıl başka bir kentte özel kutlaniyor, bu yılki Santiago’daydı, ki kışla da Santiago’da zaten. Sabahın dördünde kalkıp gittim, konuşmalar, devrim şarkıları, silahlı temsil, saygı duruşu, danslar. Neredeyse tek coşkulu kişi bendim diyebilirim, malesef. Akşam üzeri de Raul Castro konuştu buradan. İyi haber: Küba’nın turizm geliri %20 arttı. Kötü haber: önümüzdeki yıl aynı maaşlarla daha cok çalışmak zorundayız.
26 Temmuz'da Fidel ve arkadaşlarının ilk silahlı eylemi olan Santiago Monkada Kışlası baskını her yıl kutlanıyor.
Küba’da hic otelde kalmadım, ev pansiyonları 15 ve 20 Dolar. Hemen hepsi düzgün, sade, rahat ve temiz. Evlerinde fazla oda olan ailelere devlet bir odasını pansiyon olarak çalıştırma yetkisi veriyor. Elbette gelir dağılımında eşitsizlik olmaması için alınan paranın çoğu devlete gidiyor.
Santiago'da ana cadde Victoriano Garzon
Küba’da her gördüğüm sıraya girdim, çünkü ucunda mutlaka yerel pesoyla satılan ucuz bişey çıkıyor. Dondurma sırası, lokanta sırası, sokak pizzası sırası, eczane sırası, at arabası sırası, habire sıra.
Santiago'da kaldığım sokakta çocuklar.
Santiago’da arkadaşlarım Yohandro ve eşi Liliana ile Las Americas restorana gittik. Bir gün önce ben girmeyi denemiştim ama şortluyum diye içeri sokmamışlardı, şortum bileklerime kadar olmasına rağmen. Kapıda epey sıra bekledik tabii. Papyonlu kapı sıra görevlileri ve garsonlar var, sortla ve askılı ile içeri girilmiyor. 3 porsiyon domuz ızgara, 3 porsiyon etli pilav, 3 adet kokteyl, 2 bira, 1 şişe kırmızı sarap, salata vs sonucu 7 Dolar (185 Peso) hesap geldi, 8 Dolar verdim. Gülmeyin, bir mühendis veya dokturun maaşının üçte biri bu hesap.
Santiago'da tipik bir cadde.
Bahsettiğim türde ucuz hesaplar sadece sınırlı sayıda yerel peso geçerli olan mekanlarda. Turist pesosu geçen yerlerde ise en ucuz kafede 3 Dolara, en lüks otelde 20 Dolara yemek yenebiliyor.
Yoksul insanlarin yüzünde stres görmedim, herkes rahat, her şey yavaş, kimsenin acelesi yok gibi.
Devletin 7 yaşına kadar her çocuğa günde 1 litre süt ve 7-14 arasındakilere bedava yoğurt verme politikası doğrultusunda Küba’da sığır eti yemek yasak. Erlinda ve ailesi beni yemeğe davet etti, “bugün senin için yasak bir şey yiyeceğiz” deyince “inek değil mi?” diye sordum, şaşırdılar bilmeme. Eee, dersimi çalışıp gittim Küba’ya. Aynı sokaktaki komşularını 1 gün önce ihbar üzerine polis basmış, inek eti buldukları için ceza karşılığında televizyon, buzdolabı ve evlerine el koymuş.
Havana’ya döndüm ve ertesi gün taksi bulamadığım için caddede bir otomobil çevirdim ve havaalanına geldim, Küba’da kaçak taksi çok yaygın. İndiğimde polis sorular sordu, “para vermedim, o benim arkadaşım” dedimse de bir başka polis o sirada benim garibanı tutukluyordu.
Kaçak taksim 1949 model.