

İkinci Dünyâ Savaşında Almanyanın kayıtsız şartsız teslim olmasından sonra ABD, Rus ve İngiliz liderleri arasında yapılan önemli bir siyâsî konferans. Bu konferans 17 Temmuz-1 Ağustos 1945 târihleri arasında Almanyanın Potsdam şehrinde yapıldı. Amerikanın yeni Başkanı Truman, Rusyanın lideri Stalin ve İngilterenin başbakanı Churchillin katıldığı konferans daha önce liderlerin Rusyadaki Yalta Konferansının bir devamıydı. Burada ilk önce Almanyanın geleceği karara bağlandı. Almanyanın hükümeti olmayacak, ekonomisi dağıtılacak, ağır sanâyi ancak kendi ihtiyaçlarını karşılayacak bir seviyede olacaktı. Savaştan önce Almanyanın olan kuzeydeki Königsber Limanı ve civârı Rusyaya; Oder-Neisse hattının doğusundaki topraklar Polonyaya bırakılacak; Çekoslovakya, Polonya ve Macaristanda bulunan Almanlar Almanyaya göç edecekti. Savaş suçluları muhakeme edilecekti. Potsdamda Almanya meselesinden başka, Avusturya, İtalya, İran, Boğazlar, Tuna Nehri, Sovyet peykleriyle barış ve Rusyanın Uzakdoğu savaşına katılması meseleleri görüşüldü.
Bu konferansın Türkiyeyi ilgilendiren hususları; Rusların bâzı toprak talepleriyle Boğazlarda hak istemeleridir. Rusya, Boğazlarda kendisiyle ortak savunmak üzere, askerî üsler kurulması için toprak istiyordu. Ayrıca Kars ve Ardahanın da kendisine verilmesini talep ediyordu. Rusyanın bu istekleri karşısında konferansta tartışmalar oldu. Sonunda ABD, İngiltere ve Rusyanın görüşlerini ayrı ayrı Türkiyeye bildirmeleri kararlaştırıldı. Rusyanın bu hususta verdiği nota Türkiye tarafından reddedildi. İki ülke arasında münâsebetler uzun süre gergin ve soğuk kaldı. Türkiye, Rusyanın bu tecavüzkâr tutumundan dolayı Truman Doktrini adı altındaki Amerikan yardımını kabul etti ve bir müddet sonra da NATOya girdi.