Molibden Beslenme için Neden Gerekli?
İz mineral olan molibdeni duymamış olabilirsiniz, ancak sağlığınız için gereklidir.
Vücudunuzun yalnızca küçük miktarlara ihtiyacı olsa da, birçok hayati fonksiyonun önemli bir bileşenidir. Onsuz, ölümcül sülfitler ve toksinler vücudunuzda birikebilir.
Molibden gıdalarda yaygın olarak bulunur ancak takviyeleri de popülerdir. Pek çok takviyede olduğu gibi, yüksek dozlar sorunlu olabilir.
Bu yazı, az bilinen bu mineral hakkında bilmeniz gereken her şeyi açıklıyor.
Molibden nedir?
Molibden vücutta demir ve magnezyum gibi önemli bir maddedir. Toprakta bulunur ve bitkileri tükettiğinizde beslenmeniz yoluyla aktarılır, aynı zamanda bu bitkilerle beslenen hayvanlarla.
Belli gıdaların özel molibden içeriği hakkında çok az veri var, zira bu toprak içeriğine bağlı. Miktarlar değişse de, en zengin kaynaklar genellikle fasulye, mercimek, tahıl ve organ etleri, özellikle karaciğer ve böbrektir.
Daha düşük kaynaklar diğer hayvansal ürünler, meyveler ve sebzeleri içerir. Çalışmalar, vücudunuzun onu belirli gıdalardan, özellikle de soya ürünlerinden iyi emmediğini göstermiştir.
Vücudunuzun sadece az miktarda ihtiyacı olduğundan ve bir çok gıdada bol miktarda bulunduğundan, molibden eksikliği nadirdir. Bu nedenle, bazı özel tıbbi nedenler olmadıkça, insanlar genellikle takviyeye ihtiyaç duymazlar.
Önemli enzimler için kofaktör görevi görür
Molibden, vücudunuzdaki birçok işlem için hayati öneme sahiptir. Tüketildiğinde, midenizden ve bağırsaktan kanınıza emilir, daha sonra karaciğerinize, böbreklerinize ve diğer alanlara taşınır.
Bu minerallerin bir kısmı karaciğer ve böbreklerde depolanır ancak bunların çoğu bir molibden kofaktörüne dönüştürülür. Fazla molibden sonra idrarla geçirilir.
Molibden kofaktörü, vücuda kimyasal reaksiyonlar veren biyolojik moleküller olan dört temel enzimi aktive eder. Aşağıda dört enzim yer almaktadır:
Sülfit oksidaz: Sülfiti sülfata dönüştürür ve vücuttaki sülfitlerin tehlikeli biçimde birikmesini engeller.
Aldehit oksidaz: Vücut için toksik olan aldehitleri parçalar. Ayrıca, karaciğerin alkol ve kanser tedavisinde kullanılanlar gibi bazı ilaçları parçalamasına yardımcı olur.
Ksantin oksidaz: Xanthini ürik aside çevirir. Bu reaksiyon, DNA’nın yapı taşları olan artıklara ihtiyaç duyulmadığında nükleotidlerin parçalanmasına yardımcı olur. Daha sonra idrarla atılabilir.
Mitokondrial amidoksim azaltıcı bileşen (mARC): Bu enzimin fonksiyonu tam olarak anlaşılamamıştır, ancak toksik metabolizma yan ürünlerini uzaklaştırdığı düşünülmektedir.
Molibdenin sülfitleri parçalamadaki rolü özellikle önemlidir.
Sülfitler doğal olarak gıdalarda bulunurlar ve bazen bir koruyucu olarak ilave edilirler. Vücutta birikirlerse ishal, cilt problemleri veya nefes darlığı gibi alerjik reaksiyonları tetikleyebilirler.
Çok az kişide eksiklik görülür
Takviyeler yaygın olsa da, molibden eksikliği sağlıklı insanlarda çok nadirdir. Olumsuz sağlık koşullarıyla bağlantılı birkaç istisnai molibden eksikliği vakası olmuştur.
Bazı popülasyonlarda uzun vadeli molibden eksikliği görülmüş ve artmış özofagus kanseri riski ile bağlantılı olarak görülmüştür. Çin’in küçük bir bölgesinde, yemek borusu kanseri, ABD’ye göre 100 kat daha yaygın. Bu alandaki toprağın molibden çok düşük seviyelerde bulunduğu ve bunun sonucunda uzun süreli beslenme alımının düşük olduğu keşfedilmiştir.
Ayrıca, Kuzey İran ve Güney Afrika’nın bazı bölümleri gibi özofagus kanseri riski yüksek olan diğer bölgelerde saç ve tırnaklardaki molibden düzeyleri düşüktür.
Bunların bireysel popülasyonlardaki vakalardan kaynaklandığına dikkat etmek önemlidir ve yetersizlik çoğu insan için bir sorun değildir.
Molibden kofaktörü eksikliği bebeklik döneminde şiddetli belirtilere neden olmaktadır
Molibden kofaktör eksikliği, bebeklerin molibden kofaktörü yapma kabiliyeti olmadan doğduğu çok nadir bir genetik koşuldur. Dolayısıyla, yukarıda sözü edilen dört önemli enzimi aktive edemezler.
Bir resesif kalıtsal gen mutasyonundan kaynaklanır, bu nedenle bir çocuk bunu geliştirmek için her iki ebeveynden de etkilenen geni miras alması gerekir.
Bu koşulu olan bebekler doğumda normal gibi görünür ancak bir hafta içinde iyileşirler ve tedavi ile iyileşmeyen nöbetler geçirirler.
Zehirli seviyelerde sülfit, sülfata dönüştürülemediğinden kanlarında birikir. Bu, beyin anomalileri ve ciddi gelişimsel gecikmelere yol açar.
Ne yazık ki, etkilenen bebekler erken çocukluktan sonra hayatta kalamazlar. Neyse ki, bu durum son derece nadirdir. 2010’dan önce dünyada yalnızca 100 bildirilmiş vaka var.
Fazlası ciltte ciddi yan etkilere neden olabilir
Çoğu vitamin ve mineralde olduğu gibi, önerilen molibden miktarından daha fazla yararlanmanın bir avantajı yoktur. Aslında, bunu yapmanız sağlığınıza zarar verebilir.
Tolere edilebilir üst alım düzeyi (UL), hemen hemen tüm insanlara zarar vermesi muhtemel olmayan besin maddesinin günlük en yüksek alım miktarıdır.
Aşılması önerilmez. Molibden için günlük tavsiye edilen en yüksek alım miktarı, günde 2.000 mikrogram (mcg) ‘dir.
Molibden toksisitesi nadirdir ve insanlardaki çalışmalar sınırlıdır. Bununla birlikte, hayvanlarda, çok yüksek düzeyler, büyümenin azalması, böbrek yetmezliği, infertilite ve ishal ile bağlantılıdır.
Nadir durumlarda molibden takviyeleri insanlarda dozlar UL dahilinde olsa bile ciddi yan etkilere neden olmuştur.Bir vakada, bir adam 18 günde 300-800 mcg tüketti. Nöbetler, halüsinasyonlar ve kalıcı beyin hasarı geliştirdi.
Yüksek molibden alımı başka koşullarla da ilişkilendirilmiştir.
Gut Benzeri Belirtiler
Çok fazla molibden, ksantin oksidaz enziminin etkisiyle ürik asit birikmesine neden olabilir.
Her biri günde 10,000-15,000 mcg tüketen bir grup Ermeni halkı gut benzeri semptomlar bildirdi. Gut, kanda yüksek miktarda ürik asit olduğu zaman ortaya çıkar ve bu da eklemler etrafında küçük kristaller oluşturarak ağrıya ve şişmeye neden olur.
Zayıf Kemik Sağlığı
Çalışmalar, molibden alımının yüksek olmasının kemik büyümesinde ve kemik mineral yoğunluğunda (KMY) muhtemelen düşüş gösterebileceğini göstermiştir.
Halen insanlar üzerinde kontrollü bir çalışma bulunmamaktadır. Bununla birlikte, 1.496 kişinin gözlemsel bir çalışması ilginç sonuçlar verdi.
Molibden alım düzeyleri arttıkça, lomber omurga KMY’leri 50 yaşın üstünde kadınlarda azalma gösterdi.
Hayvanlar üzerindeki kontrollü çalışmalar bu bulguları desteklemiştir. Bir çalışmada sıçanlar yüksek miktarda molibdenle beslendi.
Alınması arttıkça kemik büyümesi azaldı. Ördeklerdeki benzer bir çalışmada, molibden alımının yüksek olması ayak kemiklerinin hasar görmesi ile ilişkilendirilmiştir.
Doğurganlığın Azalması
Araştırmalar aynı zamanda yüksek molibden alımı ile üreme zorlukları arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir.
Doğurganlık kliniklerinde çalışan 219 erkek ile yapılan gözlemsel bir çalışma, artmış kandaki molibden ile sperm sayısının ve kalitesinin azalması arasında anlamlı bir ilişki olduğunu gösterdi.
Bir başka çalışmada da kanda artmış molibden seviyesinin azalmış testosteron seviyeleri ile bağlantılı olduğu bulundu. Düşük çinko düzeyleri ile kombine edildiğinde, testosteron düzeylerinde % 37’lik bir küçülme ile bağlantılıydı.
Hayvanlar üzerindeki kontrollü çalışmalar da bu bağlantıyı destekledi. Sıçanlarda, yüksek alımlar doğurganlığın azalması, yavruların büyüme geriliği ve sperm anormallikleriyle bağlantılıdır.
Molibden bazı hastalıklarda tedavi olarak kullanılabilir
Bazı durumlarda, molibden vücuttaki bakır düzeylerini azaltmaya neden olabilir. Bu süreç bazı kronik hastalıkların tedavisi olarak araştırılmaktadır.
Aşırı molibdenin, geviş getiren hayvanlarda (örneğin, inek ve koyun) bakır eksikliğine neden olduğu gösterilmiştir.
Ruminantların spesifik anatomisine bağlı olarak, molibden ve sülfür, tiomolibdatlar diye adlandırılan bileşikleri oluşturmak üzere bir araya getirir. Bu, geviş getirenlerin bakırı emmesine engel olur.
İnsan sindirim sistemi farklı olduğu için bunun beslenme açısından bir endişe olduğu düşünülmemiştir. Bununla birlikte, aynı kimyasal reaksiyon tetrathiomolybdate (TM) adı verilen bir bileşik geliştirmek için kullanılmıştır.
TM’nin bakır düzeylerini azaltma özelliği vardır ve Wilson hastalığı, kanser ve multipl skleroz için potansiyel bir tedavi olarak araştırılmaktadır.
Ne kadara ihtiyacın var?
Çok fazla ve çok az molibdenin son derece sorunlu olabileceği açıktır. Gerçekten ne kadarına ihtiyacın var?
Molibdeni vücutta ölçmek zordur, zira kan ve idrar seviyeleri durumunu yansıtmaz. Bu nedenle, gereksinimleri tahmin etmek için kontrollü çalışmalarla elde edilen veriler kullanılmıştır.
Genel olarak molibden ihtiyaçları şöyle saptanmıştır;
Çocuklar
1-3 yaş: 17 mcg / gün
4-8 yaş: 22 mcg / gün
9-13 yaş: 34 mcg / gün
14-18 yaş: 43 mcg / gün
Yetişkinler
19 yaşın üzerindeki tüm yetişkinler: günde 45 mcg.
Hamile veya Emziren Kadınlar: günde 50 mcg.
Sonuç olarak;
Molibden, bakliyat, tahıl ve organ etlerinde yüksek konsantrasyonlarda bulunan önemli bir mineraldir. Zararlı sülfitleri parçalamaya ve toksinlerin vücutta oluşmasını önlemeye yardımcı olan enzimleri harekete geçirir.
İnsanlara fazla miktarda veya çok az miktarda mineral almış durumlar son derece nadirdir, ancak her ikisi de ciddi yan etkilere neden olmuştur.
Molibden birçok yaygın gıdada bulunur, günlük ortalama alım miktarı gereksinimleri aşar. Bu nedenle, çoğu insan takviye kullanmamalıdır.
Çeşitli gıdalarla sağlıklı bir beslenmeyle, molibden endişe edilecek bir besin değildir.