Kapasite Kullanımı Geriledi
İmalat sanayi genelinde kapasite kullanım oranı Temmuz ayında, geçen
yılın aynı ayına göre 0,6 puan azalarak yüzde 74,9 seviyesinde gerçekleşti.
Merkez Bankası'ndan yapılan açıklamaya göre, İmalat sanayi genelinde
mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı bir önceki aya
göre 0,4 puan azalarak yüzde 74,3 oldu.
2013 yılı Temmuz'da imalat sanayinde faaliyet gösteren 2678 işyerine
"İktisadi Yönelim Anketi" formu gönderilirken, 2217 katılımcıdan yanıt
alındı.
Mal gruplarına göre kapasite kullanım oranları değerlendirildiğinde,
bir önceki yılın aynı ayına göre dayanıksız tüketim malları, dayanıklı
tüketim malları ile gıda ve içeceklerde artış görülürken, yatırım malları
ve ara mallarda azalış görüldü.
Mal gruplarına göre kapasite kullanım oranları aylık bazda dayanıklı
tüketim malları yüzde 76,1'den yüzde 72,9'a, dayanıksız tüketim mallarında
yüzde 73,5'ten yüzde 73,9'a, tüketim mallarında yüzde 74,0'ten yüzde
73,7'ye, gıda ve içecek sektöründe 70.3'ten yüzde 70,8'e, ara mallarında
yüzde 77,9'dan yüzde 77,1'e ve yatırım mallarında yüzde 72,8'den yüzde
72,7'ye geldi.
Kapasite kullanım oranı ana metal sanayinde yüzde 75,0'ten yüzde
74.6'ya inerken, fabrikasyon metal ürünleri imalatında (Makine ve teçhizat
hariç) yüzde 72,0'den yüzde 71,8'e indi.
İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı, imalat sanayi sektöründe faaliyet
gösteren işyerlerinin TCMB “İktisadi Yönelim Anketi”ne verdikleri yanıtlara
dayalı olarak hesaplanıyor.
Irak'a İhracat Azaldı
Türkiye'nin Irak'a ihracatı bu ülkede artan iç karışıklıkların
mal sevkiyatının sekteye uğramasına yol açmasına bağlı olarak Haziran
ayında bir önceki aya göre yüzde 29,1 düşüş gösterdi.
TÜİK'in açıkladığı Haziran ayı dış ticaret verilerine göre Türkiye'nin
Haziran ayında Irak'a ihracatı Mayıs ayındaki 1 milyar 53,23 milyon
dolardan 744 bin 853 dolar seviyesine geriledi.
Haziran ayında ihracat geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde
19,3 azaldı.
Ocak-Haziran döneminde Irak'a ihracat ise geçen yılın aynı dönemine
göre yüzde 6,4 artışla 5 milyar 853,2 milyon dolar oldu.
Açlık Sınırı Yükseldi
TÜRK-İŞ'in yaptığı çalışmanın 2014 Temmuz ayı sonuçlarına göre,
dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi
için yapması gereken gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 1.177,31
lira oldu. Bir önceki ay açlık sınırı 1.158,09 lira seviyesinde
bulunuyordu.
TÜRK-İŞ'ten yapılan açıklamaya göre, gıda harcaması ile birlikte
giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve
benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer harcamaların toplam
tutarı (yoksulluk sınırı) ise 3.834,90 lira oldu. Bir önceki ay
yoksulluk sınırı 3.772,27 lira olmuştu.
Ankara'da yaşayan dört kişilik bir ailenin "gıda için" yapması
gereken asgari harcama tutarı bir önceki aya göre yüzde 1,66 oranında
artış gösterdi. Yılın ilk yedi ayı itibariyle artış oranı yüzde 8,85
olarak gerçekleşti. Gıda enflasyonunda oniki ay itibariyle artış
oranı yüzde 16,35 oldu. Yıllık ortalama artış oranı ise yüzde 12,22
olarak hesaplandı.
Açıklamada şu bilgiler verildi:
"Süt, yoğurt, peynir grubunda; süt fiyatındaki artışla birlikte
hemen tüm ürünler için bekletilen zam yürürlüğe girdi. Bazı ürünlerde,
zamlanmış ürün fiyatında indirim kampanyası dikkat çekti.
Et, tavuk, balık, sakatat, bakliyat ürünlerinin bulunduğu grupta;
kıyma et fiyatındaki artış aile bütçesine ek yük getirdi. Tavuk ve
sakatat ile balık (kültür balığı) fiyatı bu ay yine aynı kaldı.
Ramazan ayı öncesi et fiyatındaki artış aile bütçesini olumsuz
etkiledi. Geçtiğimiz ay fiyatı artan yumurtanın tanesi 7 kuruş
ucuzlayarak 33 kuruşa geriledi. Bakliyat (nohut, mercimek, kuru
fasulye, barbunya vb) fiyatlarında bu ay yine değişiklik olmadı.
Sebze-meyvedeki yaz ucuzluğunun mutfak harcamasını rahatlatması
bir yana yetersiz ürün miktarı fiyatları yükseltti. Geçtiğimiz ay 2,78
liraya gerileyen ortalama sebze fiyatı bu ay 3,07 lira olarak
hesaplandı. Meyve fiyatında da benzeri fiyat artışı görüldü ve geçen
ay 3,67 lira olarak hesaplanan meyve ortalama kilogram fiyatı bu ay
3,85 lira oldu. Dikkati çeken fiyat değişikliği ise limonda oldu ve
geçtiğimiz ay kilogramı 3-4 lira olan limon bu ay 6-7 liradan satıldı.
Hesaplama yapılırken -her zaman olduğu gibi- pazardaki mevsim
ürünleri esas alındı ve ürünlerin tek tek ağırlığı yerine genel
meyve-sebze tüketimi miktarı temel alınarak ortalama fiyat üzerinden
yapılması gereken harcama tutarına ulaşıldı. Temmuz 2014 itibariyle
sebze-meyve ortalama kilogram fiyatı 3,44 lira olarak hesaplandı. Bu
tutar geçtiğimiz ay 3,17 liraydı.
Ekmek, pirinç, un, makarna, irmik gibi ürünlerin bulunduğu grupta;
önemli bir fiyat değişikliği tespit edilmedi.
Son grup içinde yer alan gıda maddelerinden; tereyağı fiyatında
artış olurken, margarin, zeytinyağı ve ayçiçekyağı fiyatı değişmedi.
Zeytin fiyatı -az da olsa- geriledi. Bayram öncesi, yağlı tohum
ürünlerinden (ceviz, fındık, fıstık, ayçekirdeği vb) fındık ve
çekirdek fiyatı arttı, Antep fıstığı fiyatı biraz geriledi. Şeker ve
tuz fiyatı aynı kaldı. Aynı şekilde reçel, pekmez ve bal fiyatı da
değişmedi. Çay fiyatı yine artarken ıhlamur fiyatı aynı kaldı. Baharat
(kimyon, nane, karabiber, vb) ürünleri fiyatı değişmedi. Salça fiyatı
aynı kaldı. "
Borç Sorunu Etkiliyor
Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu Aylık Ekonomi Bülteni'nde yapılan değerlendirmede,
borç sorununun yükselen ekonomileri de etkilemeye başladığı bildirildi.
TİSK'in aylık bülteninde şu değerlendirmelere yer verildi:
"Ortadoğu ve Ukrayna’daki politik gelişmeler küresel ekonomiye ilişkin risk algısını artırdı.
Borç sorunu yükselen ekonomileri de etkilemeye başladı. FED, BoJ ve ECB’nin parasal
genişleme politikası sürüyor ancak FED 2015’te bu politikayı bırakacak gibi görünüyor. FED’in
2015 ‘te parasal genişlemeyi bırakma ihtimali, Türkiye dahil, yükselen ekonomilerde yurtiçi
faiz oranlarının yükselmesine neden oldu. Ayrıca artan borçlanma oranı tedirginliği artırdı.
Türkiye, enflasyon ve faiz oranı en yüksek ülkelerden biri.
OECD, Türkiye’ye ait 2014 büyüme tahminini yukarıya (%3,3’e) çekti. OECD’nin Türkiye
ekonomisine yönelik önerileri arasında vergi ve sosyal sigorta primlerinin azaltılması, işgücü
maliyetlerinin düşürülmesi, tüm modern istihdam biçimlerinin önündeki sınırlamaların
kaldırılması, kıdem tazminatı sorununun sosyal uzlaşma yoluyla çözülmesi, devlet yardımları
takip sisteminin uygulamaya konulması yer aldı.
Mayıs’ta mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretim endeksi aylık bazda
%1 azaldı. Ciro endeksi de %1,5 düştü.
Nisan 2014’te işgücüne katılma oranı %50,7 istihdam oranı %46,1 oldu. İşsizlik oranı
yıllık bazda 0,3 puan artarak %9’a tarım dışı işsizlik oranı da 0,4 puan artışla %10,8’e çıktı.
Nisan 2014’te dış ticaret istatistikleri olumlu bir seyri ortaya koydu. Bir önceki yılın aynı
ayına göre ihracat %3,6 arttı, ithalat %10,3 azaldı. Dış ticaret açığı %28,7 geriledi. AB’nin
ihracattaki payı %43,8’e yükseldi. Türkiye, Afrika ve Ortadoğu pazarında kayıplara uğramaya
başladı.
2013 sonunda TL’nin değer yitirmesi ihracatın artmasına katkı sağladı. Ancak 2014’ün ilk
yarısında döviz kuru endeksinde ortaya çıkan değişim, Türkiye’nin kurda yakaladığı fiyat
avantajını yitirmeye başladığını gösteriyor.
Cari açık geriledi. Mayıs ayında cari açığın finansmanında ana kaynak yine portföy
yatırımları, özellikle BIST oldu. 2014’ün ilk 5 ayında Türkiye cari açığı adeta kayıtdışı döviz ile
finanse etti.
TCMB, maliye politikasındaki hızlı gevşemeye, faiz oranında indirim kararı alarak para
politikasının da eşlik etmesini sağladı. TCMB faiz oranlarını aşağı çekti ve bankalara faiz
oranını düşürmeleri ancak TCMB’ye borçlanmamaları sinyalini verdi."