Tarihin en büyük deniz çıkarması olan Normandiya Çıkarması’nın öyküsü. Normandiya Çıkarması neden, nasıl başladı? Çıkarma hazırlıkları nasıl yapıldı? Çıkarma sonucunda neler oldu? Normandiya Çıkarması’nda kaç kişi öldü?
“Her yer savaş gemileriyle kaplı. Tıpkı gri gökyüzünü kaplamış kara bulutlar gibi…”
Amerikalı gazeteci George Hicks (U.S.S. Ancon savaş gemisinin güvertesinden radyocanlı yayınında operasyonu anlatıyor)
6 Haziran 1944
Hitler önderliğindeki Almanlar dünyayı birbirine katmış, ortalığı kana bulamıştı. Avrupa’nın büyük bir bölümünü işgal etmişlerdi. Yanına kendisi gibi faşist Japonya ve İtalya’yı da alan Almanya, savaşın başladığı 1938’de bir fırtına gibi esmesine rağmen, özellikle Amerika’nın savaşa dahil olmasıyla hız kesmişti. Amerika önderliğindeki diğer devletler, bu faşist saldırganlığı durdurmak için var güçleriyle savaşıyorlardı. Takvimler 1944 yılını gösterirken, Nazi savaş makinesi, eski ivmesini kaybetmiş olsa da, öldürmeye devam ediyordu. Üstelik müttefiki Japonlar da dünyanın diğer ucunda, Pasifik Okyanusu’ndaki deniz çarpışmalarında Amerikan donanmasının canına ot tıkıyordu. Savaşın en azından bir cephede bitirilmesi gerekiyordu. Japonlar, Almanlara nazaran daha dirençliydi. O halde doğu cephesinde aynı anda hem Ruslara, hem Amerikalılara, hem de İngilizlere karşı savaşan Almanlar, son ve güçlü bir darbe ile saf dışı bırakılabilirdi. İşte bu darbe, Normandiya Çıkarması olacaktı!
Müttefikler operasyon için 1943’te düğmeye bastı. Milyonlarca Amerikalı silahaltına alındı. Çıkartma gemisi yapımına hız verildi. Tarihin en büyük deniz operasyonu için gece gündüz çalışılıyordu. Aynı dönemde Almanya’nın son darbe öncesi nefesini daha da kesmek için gece gündüz bombardımana başlandı. Öyle ki bazen aynı anda bin bombardıman uçağı Almanya’yı dövüyordu! Tarihe D-Day ya da Operation Overlord olarak geçen çıkartma için Fransa’nın Normandiya kıyıları seçildi.
Çıkartma, müttefik birliklerinin komutanı General Eisenhower’ın emriyle, 6 Haziran 1944 gününün ilk saatlerinde başladı. Altı aylık zaman dilimine yayılan bu tarihin en büyük deniz harekatı çerçevesinde, Nazi işgali altındaki Fransa’ya 3,5 milyon müttefik askeri çıktı. Yoğun çarpışmaların ardından Fransa’dan çıkartılan Alman birlikleri, kendi başkentleri Berlin’e dek kovalandı. Aynı esnada Ruslar da Almanları doğu cephesinden Almanya’ya doğru sürüyordu. Çember daraldı ve 30 Nisan 1945’te Hitler’in başkent Berlin’deki sığınağında intihar etmesiyle Almanlar pes etti. Bu sayede İkinci Dünya Savaşı, en azından doğu cephesinde sona ermiş, Avrupa kurtulmuştu.
Operasyonun somut sonucu Avrupa’daki Nazi işgalinin sona ermesi ve Avrupalıların faşizmin pençelerinden kurtulması oldu. Savaşın daha fazla geç olmadan bitirilmesiyle, Almanlara karşı savaşan Rusların Doğu Avrupa’nın içlerine doğru daha fazla ilerlemesinin engellenmesiyse dolaylı sonucu oldu. Bunun önemi, İkinci Dünya Savaşı sonrası başlayan Soğuk Savaş boyunca Rusların Doğu Avrupa’da kurdurduğu baskıcı rejimlerin ortaya çıkmasıyla anlaşılacaktı. Bir bakıma komünizmin etki alanının yayılmasının da önüne set çekilmişti.
- Tarihin en büyük deniz operasyonuydu. İlk gününde 9 bin müttefik askerine karşın, 49 bin civarında Alman askeri hayatını kaybetmişti. Çıkartma bittiğinde müttefiklerin kaybı 209 bin, Almanlarınki ise 200 bin kadardı.
- Altı aylık zaman diliminde müttefikler 2 bin savaş uçağı kaybetmiş olmalarına rağmen, bu operasyonla 1688’den bu yana İngiliz kanalını geçebilen tek işgal ordusu olmuştu.
- Operasyonun ilk gününe 5 bin gemi katılmış, 100 bin asker ve 30 bin araç ilk günün sonunda karaya çıkmıştı.
- Müttefiklere komuta ederek kariyerinde parlak bir sayfa açan General Eisenhower ilerleyen yıllarda Amerika’nın 34. başkanı olacaktı.
- Operasyona ‘Karar Günü’ manasına gelen Decision Day’den hareketle D-Day adı verildiği genel kabul görse de, D-Day’in tam olarak ne maksatla seçildiği halen muammadır. Amerikalı askerî uzmanlar, bunun özel bir anlamı olmadığını savunur.
- Çıkartma bölgesi olan Normandiya, Almanları şaşırtmak adına son ana dek saklandı. Öyle ki ilk karaya ayak basan müttefik askerleri bile, nereye çıkacaklarını bilmiyorlardı.
- Çıkartma için 17 milyon dolayında harita ve fotoğraf kullanıldı. Eğitimlerde kullanılan hiçbir harita üzerinde gerçek isimlere yer verilmemişti.
- Çıkartmada büyük bir rol oynayan düz tabanlı çıkartma gemileri, Amerikalı Andrew Jackson tarafından, 1920’lerde Mississippi’deki sel mağdurlarını kurtarmak düşüncesiyle tasarlanmıştı. Uzunca bir süre tasarımını Amerikan ordusuna satmaya çalışan Jackson, bu hedefine ancak Normandiya öncesinde ulaşabildi ve büyük bir servet sahibi oldu. Tasarımı, günümüzde de kullanılan çıkartma gemileri için standart teşkil etti.