Avrupalı liderler, kıtayı Rus kömürüne, petrolüne ve gazına daha az bağımlı hale getirmeyi amaçlayan eşi görülmemiş bir enerji sübvansiyonları ve finansal önlemler kombinasyonunu onayladılar ve bu bağımsızlığı kalıcı kılmak için siyasi irade giderek katılaşıyor gibi görünüyor.
Cuma günü, Avrupa Birliği hükümet başkanları, yükselen fiyatların ortasında bu kış haneler ve işletmeler tarafından tüketilen elektrik ve gazı sübvanse etmek için oy kullandı.
AB yöneticisi olan Avrupa Komisyonu’ndan, sübvansiyonun devreye gireceği fiyat tavanları önermesini istediler.
Hükümetler, elektrik üreticilerinin ve gaz ithalatçılarının fazla karlarını geri alarak bunun bedelini ödeyecekti.
Liderler, geçen yıl içinde gaz fiyatlarının sekiz kat artarak geçen ay megavat saat başına 340 Euro’ya (345 $) yükseldiğini, elektrik fiyatlarının ise bu yıl esas olarak hidrokarbon fiyatlarındaki artış nedeniyle üç katına çıktığını söyledi.
Bazı AB üyeleri zaten faturaları sübvanse etmeye başlamıştı.
Yunanistan ligin zirvesinde yer alıyor ve GSYİH’nın yüzde 3,7’sini elektrik faturalarını tüketicilere 50-50 arasında bölüştürmek için harcıyor – diğer tüm AB üyelerinden daha fazla.
Almanya, 7 Eylül’de 65 milyar avro (66 milyar dolar) değerinde üçüncü bir enerji yardım paketini geçerek hanelere ve işletmelere verilen toplam sübvansiyon değerini 95 milyar avroya (96 milyar dolar) çıkardı.
Rus şantajı
AB, Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline tepki olarak geçen Nisan ayında Rus kömürü ithalatını yasakladı ve ardından Haziran ayında Rus petrolünü yasakladı.
Ancak Avrupa limanlarına yapılan sevkiyatlarla değiştirilmesi zor olan gazı yasaklamadı.
Bunun nedeni, salgın sonrası küresel toparlanma ve daha temiz yakıtlara geçişten sonra küresel Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) arzına zaten aşırı talep olması, ancak bunun nedeni bazı AB ülkelerinin LNG ithalat tesislerine sahip olmamasıdır.
Almanya ve özellikle karayla çevrili Orta ve Doğu Avrupa, geçen yıl AB gazının yaklaşık üçte birini sağlayan Rus boru hatlarından getirilen gaza bağımlı.
Rusya, AB yaptırımları kaldırmadıkça ve Ukrayna’ya silah sevkiyatını durdurmadıkça bu hayati arzı kesmekle tehdit etti.
“Şu anda daralmış olan hacimlerde gaz tedarik etmeye hazırız. Ancak, bu kesinlikle Avrupa ülkelerinin konumuna bağlı olacaktır” diyen Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitry Medvedev 28 Ağustos’ta şunları söyledi: “Kollarımız bükülürse, ödemeler yasaklanırsa veya onarılan türbinlerin teslimi veya Nordstream 2 lansmanı reddedilirse, bu tür arzlar muhtemelen Batılı ülkelerin beklediği hacimlerde olmayacaktır.”
Almanya, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ilk birliklerini doğu Ukrayna’ya sipariş etmesinin ardından 22 Şubat’ta yeni inşa edilen Nordstream 2 boru hattının onay sürecini durdurdu. Boru hattı bu yıl Almanya’ya 55 milyar metreküp gaz taşımaya başlayacaktı.
Ve yaptırımlar, Alman sanayi devi Siemens’in bakım sonrası gaz kompresörü türbinlerini Rusya’ya teslim etmesini engelledi. Onlar olmadan Rusya, Nordstream 1 boru hattına baskı yapamayacağını söylüyor.
Nordstream 1’deki akışları 15 Haziran ve 27 Temmuz’da iki kez yarıya indirdi ve ardından 3 Eylül’de tamamen kapattığını duyurdu. Her seferinde Rusya’nın eylemleri Avrupa’da gaz fiyatlarını yükseltti.
Avrupalı liderler, Rusya’nın teknik zorlukların kapanmaya yol açtığı yönündeki açıklamasını reddetti.
Ukrayna dışişleri bakanı Dmytro Kuleba Temmuz ayında “Putin’in Avrupa’ya karşı gaz savaşı, Ukrayna’ya karşı savaşının doğrudan bir devamı” dedi.
“Nereye zarar verebilirse, getirecektir. Avrupa’nın Rusya’ya olan her bağımlılığını, her Avrupalı ailenin normal hayatını mahvetmek için kullanacak. Tek yol, sert bir şekilde karşılık vermek ve herhangi bir bağımlılıktan kurtulmaktır.”
Enerji güvenliği
Avrupa’nın Rusya’dan enerji ayırması bu kış Avrupa’yı sakat bırakabilir ve birçok ekonomist, esas olarak yüksek enerji maliyetleri nedeniyle bir durgunluk yaşayacağına inanıyor.
Oxford Enerji Enstitüsü’nün başkanı Jonathan Stern, “Depoların yüzde 85’i dolu olmasına rağmen, Avrupa’nın bir bütün olarak yeterli gazı yok, çünkü bu, gazı depolandığı yerden ihtiyaç duyulan yere alıp alamayacağınızla ilgili bir soru” dedi. Çalışmalar.
“Örneğin, Fransa [which has LNG terminals] Almanya’ya gaz sağlayamıyor çünkü aralarında yetersiz kapasite var.”
Almanya, açık deniz depolaması için gaz tankerleri satın alıyor ve karada yeniden gazlaştırma tesisleri kuruyor.
“Almanya’nın bu yılın sonunda Wilhelmshaven’da bir LNG terminalini ve önümüzdeki yılın başlarında Brunsbuttel’de bir LNG terminalini çevrimiçi hale getirmesi bekleniyor. Bu nedenle, kışın ikinci yarısında biraz LNG ithalatı olabilir, ancak ancak her şey plana göre giderse” dedi Stern.
Rusya’nın kesintisi tamamlanmadı.
Rus gazı hala Ukrayna’dan geçen Yamal boru hattından ve Karadeniz’in altından geçen Türk Akımı boru hattından akıyor.
Yunan Enerji Forumu düşünce kuruluşu başkanı Michalis Mathioulakis, bunları kaybetmenin, Rusya’yı hâlâ koz olarak bırakan Avrupa için işleri çok daha kötü hale getireceğini söyledi.
“Yılda yaklaşık 10 milyar metreküp [bcma] hala akıyor [through TurkStream]. Ukrayna üzerinden sistem yaklaşık 50-60 çalışıyor [percent] kapasite… [through which] yaklaşık 25bcma alıyoruz. Toplam 35bcma… Bu kapatılırsa, onu değiştiremeyiz,” dedi Mathioulakis.
ABD, Avrupa’ya LNG ihracatını artırma sözü verdi, ancak bunlar özel sektör kapasitesine bağlı.
Scholz bile Almanya’yı güçlü tutabileceğinden tam olarak emin değil.
7 Eylül’de “Hazırlandık ve muhtemelen bu kışı atlatabileceğiz” dedi.
Bir Avrupa Komisyonu, ithalat tesislerine sahip olanlar ve olmayanlar arasında tüketim bölünmüş üye devletlerin yüzde 15’ini kesmeye yönelik bir öneri.
“İspanya, Fransa ve İngiltere muhtemelen iyi olacak. Güneydoğu Avrupa muhtemelen iyi olacak. Almanya, orta Avrupa ve İtalya iyi olmayacak,” diye tahminde bulundu Stern.
Yeni keşfedilen siyasi irade
Bilinmeyenlere rağmen, enerji ayrışmasının Avrupa siyaseti üzerindeki etkileri açık görünüyor ve Nordstream 1’in kapatılması bir dönüm noktası olmuş gibi görünüyor.
Almanya’da, muhtemelen Macaristan’dan sonra en Russever AB üyesi, bir gelgit kayması var gibi görünüyor.
Almanya Başbakanı Olaf Scholz 4 Eylül’de düzenlediği basın toplantısında “Rusya artık güvenilir bir enerji ortağı değil” dedi.
Üç gün sonra Frankfurter Allegemeine Zeitung’a şunları söyledi: “Tek bir tedarikçiye böyle bir bağımlılık bir daha olmamalı. Her an başka tedarikçilere geçebilmeliyiz.”
Scholz, kamuoyunun ruhunu takip etti.
Yüksek enerji fiyatlarına rağmen Ukrayna’yı desteklemeye devam etmeli miyiz? Bu ayki Polit Barometer anketinde Almanların yüzde 70’i evet cevabını verdi ve AfD hariç her Bundestag partisinden ezici çoğunluğu temsil etti.
Scholz geçtiğimiz günlerde Ukrayna’ya verdiği destekte “Almanya’nın köklü bir değişim geçirdiğini” kabul etti.
Bu önemlidir çünkü Almanya, son 12 yıldır Nordstream 2’nin yapımını destekleyerek Ukrayna’nın endişelerini görmezden gelmekle suçlanmıştır.
Yeni boru hattının işletilmesi, Rusya’nın şimdiye kadar ana rotası olan Ukrayna üzerinden Avrupa’ya gaz dağıtımını durdurmasına ve bu ülkeyi transit ücretlerinden ve kaldıraçtan yoksun bırakmasına izin verecekti.
Finlandiya Uluslararası İlişkiler Enstitüsü’nde araştırma görevlisi olan Minna Ålander, “Almanlar için çok dik bir öğrenme eğrisi oldu çünkü şimdiye kadar Rusya ile herhangi bir sorunları olmadı” dedi.
Almanya’nın kendi doğal kaynakları olmadan sahip olduğu ve başka türlü gelişemeyeceği türden bir sanayiye sahip olmasını sağlayan Rusya ile bu çok karlı enerji ilişkisine sahiptiler.”
Diğer kesintiler de dönüm noktalarıydı.
Mayıs ayında Rusya, görünüşte ruble olarak ödemeyi reddettikleri için Finlandiya ve Bulgaristan’a gaz akışını kesti.
Ålander, “Fin parlamentosu başkanı ‘Bir kez kesildiğinde, yeniden açmanın bir yararı yok… Rusya’nın kaybıdır’ dedi. Bir zamanlar en Russever Balkan ülkesi olarak kabul edilen Bulgaristan, Yunanistan’a döndü.
İkili, Yunanistan üzerinden ithal edilen LNG’nin Bulgaristan’a akmasına izin verecek bir ara bağlantı inşa etmeyi yeni bitirdi.
Ukrayna’daki savaş açıkça Avrupa entegrasyonunu teşvik ediyor.
AB, Ukrayna ve Moldova’yı üyelik müzakerelerini başvurularından haftalar sonra Haziran ayında başlatmaya davet etti.
AB adaylıkları yıllardır ertelenen Arnavutluk ve Kuzey Makedonya’nın Aralık ayında müzakerelere başlamak üzere davet edilmesi bekleniyor.
AB’nin en büyük üyeleri olan Fransa, Almanya ve İtalya, artık dış politikada etkili karar alma sürecini artırmak için nitelikli çoğunluk oylamasının arkasında sallanıyor.
AB Mart ayında, 2030 yılına kadar NATO’dan bağımsız bir hızlı tepki kuvveti ve komuta ve kontrol yetenekleri oluşturmak için bir Stratejik Pusulayı onayladı.
“Büyük ölçüde Ukrayna’nın AB ile bütünleşme arzusunun motive ettiği Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı ve Ukraynalıların gitmeye hazır oldukları mesafeler ve Avrupa Birliği’nin bir parçası olarak bir gelecek için ödedikleri yüksek bedel, Avrupa entegrasyonu için gerçekten iyi bir alternatif olmadığını vurguladı” dedi.
“Ukrayna’nın Avrupa tercihleri için kelimenin tam anlamıyla savaştığını görmek, bir şekilde Avrupa kimliğinin ‘rönesansını’ tetikledi.”
Bu kış muhtemelen Avrupa Birliği için çok pahalı olacak, ancak liderlerin gelecek yıl ciddi siyasi temettüler beklediği görülüyor.
Kaynak : https://www.aljazeera.com/news/2022/9/12/europe-hopes-to-reap-political-dividends-from-an-expensive-winter