M. Friedman‘ın ünlü, “enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur.” sözü monetarizmin temel felsefesini özetlemektedir. Modelin temel ilkeleri 1956 yılında Friedman’ın Paranın Miktar Teorisi Üzerine Çalışmalar isimli çalışma ile yayınlanmıştır. Bu yayınla beraber Monetarist Yaklaşım gündeme gelmiştir.
Monetarist ekonomi düşüncesi 1970’lerden itibaren Keynesyen görüşe duyulan güvenin sarsılması üzerine Keynesyen görüşlere tepki olarak yayılmaya başlamıştır. Bu doğrultuda Keynesyen düşünceye ilk ciddi tepki Milton Friedman’ın öncülüğünü yaptığı monetarist ekonomi görüşüdür.
Dar anlamda Monetarizm, nominal milli gelir düzeyini etkileyen en önemli değişkenin ekonomideki para miktarı olduğunu ifade eder ve Monetarist düşünceye göre klasik miktar teorisi açıklaması yetersizdir
.
Monetarist yaklaşıma göre ekonomide iktisadi sorunların gerisinde yatan temel sorun para arzının aşırı miktarda artırılmasıdır. Bu nedenle mevcut iktisadi sorunların giderilmesinde para politikası etkili bir iktisat politikası aracı olarak kullanılabilir.
Temsilcileri Kimlerdir?
Monetarist Ekonominin temsilcileri başta Milton Friedman olmak üzere, David Laidler, Michael Parkin, Harry Johnson, Karl Brunner, Alan Meltzer ve Alan Walters’tır.
Monetarzim büyük ölçüde klasik ekonomi teorisine dayalı yeni düşünceler geliştirmiş bir akımdır. Monetarizmin klasik ekonomi teorisinden belki de en önemli farkı paraya olan yaklaşımıdır. Ekonomide tüm piyasalar için tam rekabet koşulları var olmasa da, rekabetçi güçlerin kuvvetli olduğuna, dolayısıyla tüm piyasaların az-çok bir tam rekabet piyasası niteliği taşıdığına inanılır.
Klasik ekonominin, paranın yalnızca bir örtü olduğunu ileri sürmesine ve asıl olarak reel sorunlarla ilgilenmesine karşılık, paranın ekonomik yaşamda en önemli olgu olduğunu ve para arzını denetlemeksizin ekonomik sorunların çözülemeyeceğini ileri sürmüştür.
Temel Fikirleri Nelerdir?
Parasalcı Ekonomi olarak da adlandırılan Monetarizm aslında temel anlamda klasik iktisadi görüşleri benimsemiş olup, bu düşüncenin temel fikirleri aşağıdakiler olarak sayılabilir:
Ekonomik yaşamı etkileyen en temel faktör parasal değişmelerdir. Bu görüşe göre, toplam talebi, dolayısıyla üretimi, istihdamı ve fiyatlar genel seviyesini belirleyen temel unsur para arzında meydana gelen değişmelerdir. Parasal değişkenlerin belirlenmesinde önemli olan paradır, bu nedenle maliye politikaları, vergileme, işçi sendikalarının davranışları vs. diğer etkenler öncelikli değildir.
Ekonomide istikrarsızlığın temel nedeni yanlış uygulanan para politikalarıdır. Ekonomide istikrarsızlığın çoğu, hükümetlerin izlediği maliye politikasından ve merkez bankasının firmalar ve kişiler arasında farklılık yaratan para politikası uygulamalarından kaynaklanır. Ekonomi esas itibariyle istikrarlıdır ve kendi haline bırakıldığında yaygın bir işsizlik ve enflasyon gibi istikrarsızlıklara sürüklenmez. Ekonomideki bu tür sorunların sebebi para ve maliye politikalarındaki müdahalelerden kaynaklanır. Devletin ekonomiye müdahalesi gereksizdir.
Enflasyonun temel nedeni para arzı artışlarıdır. Para arzı artışları üretim artış hızından büyük olmamalıdır. Para talebi ve paranın dolaşım hızı istikrarlıdır. Para talebi faize duyarsızdır. Para politikası kısa dönemde reel değişkenler üzerinde etkiliyken uzun dönemde sadece fiyatlar genel düzeyi üzerinde etkilidir. Kısa dönemde para arzı artışları ekonomiyi gecikmeli etkiler.
Parasal harcamaları, gelirleri ve fiyatları sadece para arzı etkileyebilmektedir. Ancak para arzının söz konusu değişkenleri etkilemesi belli bir süre gecikme ile gerçekleşmektedir. Bu süre bilinmeyen sebeplerle olup 6-24 ay arasında değişmektedir
Kısa dönem Philips Eğrisi negatif eğimlidir. Enflasyon ile işsizlik arasında ters yönlü ilişki vardır. Uzun dönemde enflasyonla işsizlik arasında değiş tokuş yoktur. Dolayısıyla Philips Eğrisi doğal işsizlik düzeyinde yatay eksene dik bir doğrudur.
Küçük modellerin uygulanması daha güvenilir sonuçlar verir ve bu modellerin hazırlanması daha ekonomik olur.