Kaliforniya Kondoru Nasıl Bir Canlıdır?
Yaygın İsmi: Kaliforniya kondoru,Bilimsel İsmi: Gymnogyps californianus,Familya: Cathartidae,Ekip: Falconiformes, Fiziksel Özellikleri:Uç kısımlarında öne doğru çıkıntı yapan “parmakların” bulunduğu çok uzun, geniş kanatlar; tüyler büyük oranda siyah, kanatların alt kısımlarında beyaz üçgen; baş ve boyun pembe, boyunda ufak siyah yaka tüyü; gençlerin baş ve boyunları koyu renkli. Alışkanlıkları: Kanatlarım düz tutarak ya da hafifçe yükselterek süzülerek […]
Yaygın İsmi: Kaliforniya kondoru,Bilimsel İsmi: Gymnogyps californianus,Familya: Cathartidae,Ekip: Falconiformes,
Fiziksel Özellikleri:Uç kısımlarında öne doğru çıkıntı yapan “parmakların” bulunduğu çok uzun, geniş kanatlar; tüyler büyük oranda siyah, kanatların alt kısımlarında beyaz üçgen; baş ve boyun pembe, boyunda ufak siyah yaka tüyü; gençlerin baş ve boyunları koyu renkli.
Alışkanlıkları: Kanatlarım düz tutarak ya da hafifçe yükselterek süzülerek av arar; havada aşırısıyla değişmezdir.
Yaşam Çizgisi: Yuva yapmaz; mağaralarda tabana ya da büyük ağaç kovuklarına yumurta vazgeçer; 1 yumurta; 56-60 günlük kuluçka süresi; yavru 180 gün sonra tüylenir.
Sesi: Yuvada tıslar ya da hırıldar; bunun dışında suskundur.
Beslenme Stili: Genellikle büyük hayvanlara ait leşler.
Yaşam Alanı: Tepeler ve düzlükler.
Yeryüzünde Dağılımı: Kaliforniya ve Arizona: 1987’de yaban alanlardaki varlığı tükendi ancak bu iki eyalette tekerrür yetiştirilmeye başlandı.
Cinsin Vaziyeti: Kritik.
Bu dev kuş, binlerce sene Kuzey Amerika’nın batısında göklerin dominantı olmuştur. Fakat uzun bir gerileme yarıyılından sonra artık göklerdeki haşmetli varlığından çok, yok olmanın eşiğinde bulunmasıyla namlıdır.
Bir California Kondor’unu tanımak güç değildir. 2,7 m’lik kanat sarihliğiyle değişik tam kuşları geride vazgeçer. Uzun geniş kanatları en ufak bir yükselen hava dalgasından faydalanabilir; iyice açılıp her biri birer mini kanat gibi davranan kanat ucu tüyleri bu iri kuşun yere inmeksizin çok yavaş bir biçimde uçmasını sağlar.Tüyleri büyük miktarda siyahtır, fakat erişkinlerde her kanadın alt kısmında cinslerinin değişik azalarınca çok uzun mesafelerden tanınmasını sağlayan büyük, üçgen bir beyaz bölge vardır. Değişik akbabalarda tipik olduğu gibi kafaları üryandır. Erişkinlerde turuncu, ergenlerde gridir. Boyunlarının çevresinde ise şişkin yaka tüyleri bulunur.
Deşmek ve Yırtmak
Kaliforniya kondorunun değişik akbabalarla ortak bir özelliği hatırı sayılır derecedeki ağırlığıyla dayanak olarak kullanmak için ideal, ancak av öldürmekte faydasız olan olağandışı kocamanlıktaki ayaklarıdır. Ayakları hafifçe perdelidir; yere inerken ayaklarını ileri doğru uzatarak parmak ve perdelerin hava freni olarak işlev görmelerini sağlar. Bir kondor besin bakımından kısmeti yaver gittiğinde neredeyse uçamayacak kadar tıkınır, geniş kursağını ağzına kadar doldurur; bir Kaliforniya kondorunun bir oturuşta 2 kilogram et yediği öğrenilmektedir. Bazen, şayet bir leşin başındayken taciz edilirse havalanıp riskten kaçabilecek kadar rahatlamak için yediklerinin bir kısmını geri çıkartacaktır.
Riskli Strateji
Bir Hayli büyük uzun hayatlı kuş gibi kaliforniya kondorları da yavaş bir faize oranına sahiptir. Klasikte yaban ortamında iki senede bir çiftleşir ve yalnızca bir yumurta vazgeçerler. Ebeveynler yumurtadan çıkan yavruya olanca itinalarıyla bakar. Yavru uçurum kenarı ya da mağaradaki yuvayı altı aylık olana kadar terk etmez ve en az bir altı ay daha ebeveynlerinin yanında kalır. Yavruların erişkinliğe ulaşması beş-altı seneyi bulur, sekiz yaşına kadar ise ender olarak çiftleşirler. En az 45 sene yaşayan bir kuş için oldukça mantıklı görülebilecek bu strateji, erişkin kondorların genç can verme ihtimalinin giderek çoğaldığı bir vaziyette sürdürülebilir olmayabilir.
Korkunç Gerileme
Gıda zincirinin tepesinde yer âlân kondorlar bedenlerinde cüzi ölçülerde tarım ilaçları ve değişik zehirleri taşıyan bir hayli hayvan yiyerek zehirli madde biriktirir, Birikmiş zehirli maddeler kritik bir seviyeye eriştiğinde faize bozukluklarına hatta vefatlara neden olur. Bu cins zehirlenme, kondorların binli popülasyonlardan yok olmanın eşiğine geldiği, uzun ve korkunç bir gerilemede kilit rol oynar. Takribî 11 bin sene evvel alana gelen kitlesel yok oluş sonrasında zati eksilmiş olan Kaliforniya kondoru popülasyonu, Avrupalılar 1500 seneyi etrafında doğu kıyılarına vardığında muhtemelen Kuzey Amerika’nın batı kısmına sıkışmıştı. 1950’ler ve 1960’larda gıda zincirine sızan böcek öldürücü DDT, kondor yumurtalarının kabuklarının riskli bir biçimde incelmesine neden oldu.