Tutuklamalar Aþýrý Geniþ Kapsamlý Kanunlar Kullanýlarak Uygulanan Terörle Mücadele Sýnýrlamalarýnýn En Sonuncusu Oldu ..
Ýnsan Haklarý Ýzleme Örgütü
Türkiye: Dokuz Ýnsan Haklarý Avukatý Tutuklandý [1]
Tutuklamalar Aþýrý Geniþ Kapsamlý Kanunlar Kullanýlarak Uygulanan Terörle Mücadele Sýnýrlamalarýnýn En Sonuncusu Oldu
22 Ocak 2013
(Ýstanbul) – Ýnsan Haklarý Ýzleme Örgütü, Ýstanbul mahkemesinin dün dokuz insan haklarý avukatýný yargýlama öncesinde tutuklamaya karar vermesinin, Türkiye’deki terörle mücadele kanunlarýnýn nasýl keyfi ve hor kullanýldýðýnýn altýný bir kez daha çizdiðini belirtti[2]. 18 Ocak’ta yapýlan sabah baskýnlarýyla sayýlarý 11’i, 20 Ocak’ta ise bir kiþinin daha gözaltýna alýnmasýyla 12’yi bulan avukatlardan 9’u tutuklandý.
Son birkaç yýl içinde, Türkiye’nin aþýrý geniþ kapsamlý anti-terör yasalarý, þiddet içermeyen siyasi faaliyetler yürüttükleri, ifade, dernek kurma ve toplanma özgürlüklerini meþru bir þekilde kullandýklarý suçlamasýyla giderek geniþleyen çevrelere karþý uygulanmaktadýr. Söz konusu suçlamalara sýklýkla yargýlama öncesi uzun süreli bir tutukluluk eþlik etmektedir. Keyfi gözaltý uygulamasýný insan haklarý normlarýnýn ihlali olarak gören uluslararasý standartlarda, yargýlama öncesi uzun süreli tutukluluðun yeri yoktur.
Ýnsan Haklarý Ýzleme Örgütü’nün kýdemli Türkiye araþtýrmacýlarýndan Emma Sinclair-Webb, “Avukatlara karþý polisin saat 4’te yaptýðý baskýnlar, gözaltýlar ve tutuklamalar hükümete muhalefet edenlere karþý yürütülen daha geniþ bir sýnýrlama kampanyasýnýn parçasýdýr” diye konuþtu [3]. “Bu kapsamlý tutuklamalarý bilhassa rahatsýz edici kýlan þey, bu avukatlarýn haklarý devlet tarafýndan ihlal edilen kiþilerin yanýnda olmalarýyla bilinmeleri”.
12 avukatýn 18 Ocak ve 20 Ocak’ta Ýstanbul polisi tarafýndan tutuklanmasý, evlerinin ve ofislerinin aranmasý, polise, askeri hedeflere ve politikacýlara karþý saldýrýlar düzenlemiþ olan yasadýþý silahlý örgüt Devrimci Halk Kurtuluþ Partisi-Cephesi’yle (DHKP-C) baðlarý olduðundan þüphelenen çok sayýda kiþiye karþý yapýlan ülke çapýndaki daha geniþ bir polis operasyonunun parçasýdýr.
12 avukatýn ikisi savcý tarafýndan ve bir üçüncüsü mahkeme tarafýndan serbest býrakýlmakla birlikte, savcýnýn devam etmekte olan soruþturmasýnýn sonucuna baðlý olarak bir dava ile karþý karþýya kalabilirler. Polisin elinde ayrýca, dört avukat için daha yakalama emri bulunuyor.
Tutuklanan dokuz avukat, insan haklarý davalarýnda, özellikle de polis þiddetinin kurbanlarýnýn temsil edilmesinde bilhassa faaldi. Avukatlara iliþkin yürütülen soruþturmanýn üzerinde bir gizlilik kararý var ve aleyhlerine olan delillerin niteliði tam olarak açýklanmadý. Ancak Ýnsan Haklarý Ýzleme Örgütü’nün öðrendiðine göre, savcýlarýn sorduðu sorularýn tamamý avukatlarýn ya Çaðdaþ Hukukçular Derneði yönetim kurulunda ya da bu derneðin üyeleri olarak yürüttükleri yasal faaliyetlere, kendi mesleki görevlerini yerine getirirken yapmýþ bulunduklarý meþru faaliyetlere, þiddet içeren bir eylem gerçekleþtirdiklerine dair bir belirti olmadan katýldýklarý gösterilere ve önceki kovuþturmalarýnýn ve mahkumiyetlerinin tarihine odaklanmýþtýr. Koruma altýndaki bir tanýðýn avukatlara karþý ileri sürdüðü iddialar da, onlarýn avukat olarak mesleki görevlerini meþru bir þekilde yerine getirmiþ olmalarýndan baþka somut bir suçlama getirmemektedir.
Yargýlanmayý bekleyen tutuklu avukatlar þunlardýr: Güçlü Sevimli, Barkýn Timtik, Þükriye Erden, Naciye Demir, Nazan Betül Vangölü Kozaðaçlý, Taylan Tanay, Ebru Timtik, Günay Dað, Selçuk Kozaðaçlý. Kozaðaçlý, Çaðdaþ Hukukçular Derneði ulusal baþkaný, Tanay ise derneðin Ýstanbul þubesinin baþkanýdýr.
Ýnsan Haklarý Ýzleme Örgütü, geçmiþ yýllarda terörle mücadele kanunlarýnýn kötüye kullanýmýna ve yargýlama öncesinde ve sýrasýnda keyfi tutukluluða iliþkin ciddi kaygýlarýný dile getirmiþtir (Terör Suçu Olarak Protesto Etmek[4], Gazeteci Tutuklamalarý Ýfade Özgürlüðünün Önünde Bir Engel[5], Kürt Parti Üyelerinin Yargýlanmasý Haklarý Ýhlal Ediyor[6], Tutuklamalar Hatalý Hukuk Sistemini Teþhir Ediyor[7]). Türkiye’deki pek çok yargýlama sürecinin haddinden fazla uzun olmasý, kiþilerin yargýlama öncesinde soruþturma tamamlanmadan ve iddianame hazýrlanmadan önce aylarca ve daha sonrasýnda da nihai karar verilinceye dek yýllarca tutuklu kalmasý sorunu daha da kötüleþtirmektedir. Terörle mücadele yasalarýnýn kötüye kullanýmý ve hukuki süreçlerdeki gecikmeler, Türkiye’nin Avrupa Ýnsan Haklarý Sözleþmesi, yaný sýra Medeni ve Siyasi Haklara Ýliþkin Uluslararasý Sözleþme gibi uluslararasý antlaþmalar altýndaki yükümlülüklerine aykýrýdýr. Bu uygulamalar, ifade ve örgütlenme özgürlüðü, özgürlük ve güvenlik hakký ve adil yargýlanma hakký da dahil olmak üzere, bu anlaþmalarýn saðladýðý en temel korumalardan bazýlarýnýn ihlal edilmesine neden olmaktadýr.
Resmi Adalet Bakanlýðý verileri, Mayýs 2012 itibariyle terörist saldýrýyla suçlanan tutuklularýn sayýsýný 8. 995 olarak vermektedir. Bunlarýn yarýsý tutuklu yargýlanan mahkumlardýr ve diðer yarýsý bir ilk karar almakla birlikte, hala temyizde olabilecek kiþilerdir.
“Birkaç ay öncesinin resmi sayýlarýna göre binlerce insan terör suçlarýndan hapiste ve bunlarýn çoðu siyasi eylemci, öðrenci, gazeteci ve insan haklarý savunucusu” diyor Sinclair-Webb. “Çoðu uluslararasý hukuka göre terörizm olarak tanýmlanabilecek ya da tanýmlanmasý gereken bir suç iþlememiþ. ”
Baðlantýlar
[1] http://www. hrw. org/news/2013/01/22/turkey-nine-human-rights-lawyers-imprisoned
[2] http://www. hrw. org/europecentral-asia/turkey
[3] http://www. hrw. org/bios/emma-sinclair-webb
[4] http://www. hrw. org/reports/2010/11/01/protesting-terrorist-offense-0
[5] http://www. hrw. org/news/2011/03/04/turkey-journalists-arrests-chills-free-speech
[6] http://www. hrw. org/news/2011/04/18/turkey-kurdish-party-members-trial-violates-rights
[7] http://www. hrw. org/news/2011/11/01/turkey-arrests-expose-flawed-justice-system
© Copyright 2013, Human Rights Watch