Valvuler Kalp Hastalıkarı
Kalp dört odacıktan oluşur: üst kısımda iki kulakçık (sağ ve sol atrium) ve kulakçıkların altında iki karıncık (sol ve sağ ventrikül). Kulakçıklar ile karıncıklar arasında ve karıncıklarla buradan çıkan damarlar arasında kapaklar bulunur. Kapaklar, kanın tek yönlü akmasını, dolayısıyla kanın geri kaçışını engellemeye yarar. Kapaklar, kanın karıncıklara tek yönlü girişini sağlarken tek yönlü de çıkışını sağlarlar. Her kapak (2 yaprakçıktan oluşan mitral kapak hariç) 3 yaprakçıktan oluşur. Bu dört kalp kapak şunlardır:
Triküspit kapak: sağ kulakçık ve sağ karıncık arasında bulunur.
Pulmoner kapak: sağ karıncık ile pulmoner arter (akciğer arteri) arasında bulunur.
Mitral kapak: sol karıncık ve sol kulakçık arasında bulunur.
Aort kapağı: sol karıncık ile aort arasında bulunur.
Kalp kapakları nasıl çalışır?
Kalp
kası kasılıp gevşedikçe kapaklar açılır ve kapanır. Bu şekilde kan karıncıklara ve kulakçıklara dönüşümlü olarak dolar. Aşağıda kalbin sol tarafındaki kapakların nasıl çalıştığı anlatılmıştır:
- Sol karıncık gevşedikten sonra aort kapağı kapanır ve sol kulakçıktan sol karıncığa kan akışını sağlamak için mitral kapak açılır.
- Sol kulakçık kasılır ve sol karıncığa daha fazla kan akışı olur.
- Daha sonra sol karıncık kasılır, mitral kapak kapanır ve böylece kanın tekrar sol kulakçığa kaçması önlenir. Aynı zamanda aort kapağı açılır, böylece kan aortaya atılır. Daha sonra sol karıncık gevşer aort kapağı kanın sol karıncığa geri kaçmasını engellemek için kapanır ve böylece döngü devam eder.
Benzer olaylar sağ tarafta, triküspit kapak ile pulmoner kapak arasında olur.
Kalp kapak hastalığı nedir?
Kalp kapaklarındaki hastalıklar büyük oranda romatizmal kalp hastalığı sonucu oluşur. Bunun dışında, kapakların yapısal bozuklukları, kalp boşluklarının genişlemeleri, kalp damar hastalıkları, iltihabi hastalıklar da kapak hastalığına neden olabilir. Kalp kapaklarında iki türlü bozukluk olabilir:
- Kapak Yetmezliği: Kapakçıklar tam olarak kapanmaz; böylece yalnızca ileriye doğru akması gereken kanın bir kısmı da geriye doğru kaçar. Dolayısıyla kalbin yaptığı işin bir kısmı boşa gitmiş olur. Böylece kalbin yükü artar. Kapak yetmezliği fazla miktarda olursa kalp yetmezliğine neden olabilir.
- Kapak Darlığı: Kapaklar arasındaki açıklık daralır, böylece kalbin diğer boşluklara veya damarlara kan göndermesi zorlaşır. Kalp bunu başarmak için daha fazla güç harcar. Darlık oranı fazla olursa kalpten atılan kanın azlığına bağlı şikayetler ortaya çıkar ve yine kalp yetmezliği oluşabilir.
Bazı durumlarda aynı kapakta hem darlık hem de yetmezlik olabilir.
Standart Kapak Cerrahisi Operasyonu
Kapak problemleri başlangıçlarında ilaçla tedavi edilselerde çoğu olguda hasta kapağın tamiri veya değiştirilmesi şeklinde bir cerrahi işlem gerekir. Cerrahınız, hangi işlemin sizin için uygun olduğu konusunda sizi aydınlatacaktır. Bu seçimi yaparken yaşınız, tibbi öykünüz, kalp hastalığınızın türü, yaşam şekliniz ve pıhtılaşmayı geciktirici ilaç alıp alamayacağınız gibi faktörleri gözönüne alacaktır.
Temel olarak üç tür yapay kapak vardır:
- Biyoprotez kapaklar hayvanlardan elde edilirler ve özel olarak temizlenip hazırlanırlar.
- Mekanik kapaklar metal, karbon ve/veya sentetik maddelerden yapılırlar. Kanın pıhtılaşmasını geciktiren ilaç kullanımı gerektirirler.
Biyolojik kapaklar insan kalbinden elde edilirler. Ölen ve organ bağışlayan insan kalbinden çıkarılıp daha sonra kullanılmak üzere hazırlanarak dondurulur (homogreft). Bazı durumlarda ise hastanın kendi akciğer atardamarı, hasta ana atardamarı (aort) değiştirmek için kullanılabilir.
Bazı kapaklar cerrahi olarak onarılabilirler, böylece kapak etkin olarak tekrar işlevini kazanabilir. İki ana onarım tekniği vardır:
- Halka anuloplasti, bu yöntemde halka şeklindeki bir yapay madde ile kapağın çevresi güçlendirilir. Kapak tam kapanabilir hale getirilir.
Onarım, bu yöntemle kapak ve/veya bileşenleri düzeltilerek kapağın tam açılması ve kapanması sağlanır.
Kapak cerrahisi işlemi yaklaşık dört saat süren ve özel bir cerrahi ekibin gerçekleştirdiği bir ameliyattır:
- Kalp cerrahisi uzmanı, ameliyatı yönetir ve yapar.
- İki doktor işleme yardımcı olur.
- İki hemşire aletlerin ve cihazların hazırlanması ve kullanımını sağlar.
- Anestezi uzmanı doktor ağrısız ve uyurken işlemin yapılmasını sağlar.
- Perfüzyonist vucut dışı dolaşım makinesinin hazırlanması ve kullanımını sağlar.
Kapak cerrahisi üç değişik yoldan yapılabilir:
- Sternotomi: ameliyat kesisi göğüs kemiği (iman tahtası) yukarıdan aşağı doğru kesilerek yapılır. Ameliyat sonunda kesilen kemik çelik tel dikişlerle tekrar birleştirilir.
- Torakotomi: ameliyat kesisi kaburga kemikleri arasından yapılır.
- Minimal invaziv cerrahi: yaklaşık 7,5 cm boyunda bir kesi göğüs kemiği veya onun sağ tarafından yapılır.
Minimal invaziv kapak cerrahisi
Koroner arter hastalığı olmaksızın kapak cerrahisi uygulanacak hastalarda 7,5 cm’lik küçük bir kesi ile işlem yapılabilir. Minimal invaziv kapak cerrahisi iki değişik yolla yapılır:
- Aort kapak değişimi işlemi göğüs kemiği üst ucundan kısa kesi yapılarak gerçekleştirilir.
- Mitral kapak değişimi/onarımı: Göğüs kemiği alt ucundan yukarı doğru 6-8 cm bir kesi yapılır ve kesi 2. kaburga aralığından sağa doğru uzatılır.
Minimal invaziv kapak cerrahisi, işlemin kaliteli olmasını sağlamanın yanısıra aşağıdaki avantajlara da sahiptir.
- Daha az travma,
- Daha az kan kaybı,
- Daha iyi kozmetik sonuçlar,
- Daha az kesi ağrısı,