“Büyük Orta Doğu” bağlamında Afganistan
Afganistan ve komşu ülkelerinde gerçekleşen her şey, Amerikan jeopolitik projesi "Büyük Orta Doğu" prizmasından izlenmelidir. Afganistan, özünde kendine ait bir proje bütünüdür. tarih ve 100 yıldan daha fazla süren "Büyük Oyun" tarafından belirlenen ve 1990-2000-lerin başından itibaren yeni bir dinamik kazanmıştır.
Afganistan'daki olayların gelişmesindeki en tehlikeli eğilimlerden biri, etnik gruplar arasındaki çelişkilerin sertleşmesi ve ülkedeki bölünmüşlüğün altı çizilen tehdididir.
Büyük Orta Doğu projesi, Büyük Pushtunistan'ın yaratılmasını öngörmektedir. Bu plan Pashtun elitinin bir kısmı tarafından desteklenmektedir. Hamid Karzai’nin mahallesi tarafından başlatılan devlet yapılarının “pashtunizasyonu”, Pashtun’ların parlamentodaki diğer grupların çoğunluğunu kaybettiği 2010 yılı parlamento seçimlerinde açıkça ortaya çıkan Pashtun dışı nüfusun olumsuz tepkilerine neden oldu. Afgan hükümetinin daha fazla itilmesi, yalnızca çatışmanın yapılandırılmasının karmaşıklığına yol açabiliyor.
Dikkate değer "Durand Line" konusunun canlandırılması. Hamid Karzai yönetiminin “Durand çizgisinin” resmi Afgan-Pakistan sınırı olarak tanınmasını onaylama isteği, milliyetçi Pashtun çevrelerinden olumsuz bir tepki almasına ve Pashtun olmayan seçkinlerden gelen onaylayıcı bir tepkiye neden oldu. Sonuç olarak, Tribal Zone ve diğer tartışmalı bölgelere yönelik iddiaların reddedilmesi, Durandline'ın doğusunda bulunan Afgan Pashtun seçmenleri Pashtun irredentu'nun dışında kalıyor. Taliban'la yapılan müzakere sürecinin Peştun olmayan seçkinler tarafından yapılan kategorik reddi, sırayla, bugün Taliban tarafındaki Peştun liderlerinin bir kısmının siyasi sürece dahil edilme isteksizliğine dayanıyor. Bütün bunlar bir kez daha 1980'lerden gelen değişime tanıklık ediyor. Afgan toplumunun etiyopolitik yapısı ve Peştun olmayanların Afgan siyasi sürecindeki rolündeki çarpıcı artış. Aynı zamanda, Hamid Karzai’nin hükümetinin müzakere etme girişimleri, Pushtun dışındaki liderler sürece dahil olana ve nüfusun Pushtun olmayan kesiminin talepleri dikkate alınana kadar başarısızlığa mahkum olacak.
“Büyük Pushtunistan” projesinin yanı sıra, görevi Afganistan, Pakistan ve İran'ın yarı yarıya Baluchis'inde bir araya gelecek olan “Independent Baluchistan” projesi var. Pratik olarak Afganistan tarihinde ilk kez ve son zamanlarda, Afgan Baluch'ları kendilerini bağımsız bir siyasi güç olarak ilan etmeye başlıyor. Her şeyden önce, "Bağımsız Baluchistan" projesi Pakistan ve İran'da kaos yaratmayı amaçlıyor.
İran'ın bir ilinde Sistan ve Baluchistan'da sık sık yaşayan yaklaşık bir milyon Baluchis, eyaletin bir bütün olarak çok gelişmiş olmadığı bir bölgede, topraklarının büyük bir bölümü çöller ve yarı-çöller tarafından işgal edilmiş, nüfusun çoğunluğu sığır yetiştiriciliği ve tarımla uğraşıyor. Baluchi sorunu, İran’da, İran karşıtı güçlerin, Baluch’ların yaşadığı bölgelerde durumu istikrarsızlaştırmaya yönelik etkin çalışmalarına rağmen mevcut değil. Bu doğrultuda yapılan ana çalışma, bir zamanlar kendilerini “sol” olarak nitelendiren “Mojaheddin-e Hulk” ve “Fedayan-e Hulk” ve hatta Marksist - “Fedayan-e Hulk” diye adlandırıyor. Bugün, her iki örgüt de güvenli bir şekilde aşırılık yanlısı ve teröristlere bağlanabilir; ikisi de ABD CIA ve Irak özel servisi Mukhkhabarat ile temas halindedir.
Milliyetçilik ve ayrılıkçılık düşünceleri en çok, yaklaşık 4 milyonlarca Baloch'un yaşadığı Doğu (Pakistan) Belucistan'da yaygındır. Baluch'un yurtdışındaki sosyal ve politik örgütleri çoğunlukla Pakistanlı insanlar tarafından kuruluyor ve İranlı Balochistan'daki konuşmaları kışkırtmaya çalışıyorlar. Afganistan’da, Balochi çok daha küçük, ancak bu gerçek konunun önemini ortadan kaldırmıyor.
Afganistan’ın federalleşmesi, Sovyet birliklerinin çekilmesinden sonra ülkedeki durumu istikrara kavuşturma ve ülkedeki durumu istikrara kavuşturma biçimi olarak SSCB liderliği tarafından değerlendirildi. Özellikle, Tacik özerkliği yaratma olasılığı incelenmiştir. Bu olasılığın reddedilmesi, nihayetinde etnik grupların dağılması ve yönetimin etnik kriterlere göre bariz uygulanabilirliği yüzünden oldu.
Afganistan'ın bölünmesi için planlar ana bağlantılardır - Peştunistan ve kuzeyde - Afganistan Türkistanı. Aynı zamanda, Pushtun olmayan nüfusun önemli kütleleri ülkenin güneyinde yoğunlaşmış durumda, büyük Tacik ve Şii-Hazara yerleşim bölgeleri var. Dari-konuşan Pashtun'larla ilgili bir sorun var. Ülkenin kuzeyinde çok sayıda yeniden yerleştirilmiş Pashtun bölgesi bulunmaktadır. Genel olarak, son yıllarda, Afganistan’ın etnik temelde özerkleşmesi konusu, devlet oluşturan bir etnik grup olan Pashtun’ların ülkeyi yönetme tekellerini yitirmeye başladıkları zaman gerçekleşiyor.
2011-2014’te, yabancı birliklerin geri çekilmesi ve Afgan ulusal ordusunun ve polisinin güvenliğini sağlama sorumluluğunun devredilmesi planlanmaktadır. Ancak, düşmanlıkların yoğunluğundaki azalma, özellikle de sona ermeleri nedeniyle açık değildir.
2011 yazına kadar Afganistan'daki durumdaki ana eğilimler:
- Hükümet karşıtı güçlerin harekete geçirilmesi ve yabancı bir askeri varlığa direniş hareketi;
- ISAF'ın askeri varlığını ve Kalıcı Özgürlük Operasyonunu azaltma eğilimi;
- Afganistan ulusal güvenlik kuvvetlerinin yetersizliği;
- Afgan siyasi seçkinlerinde kısa ve orta vadede bölgesel bir aşiret dengesi kurulmasının imkansızlığı; etnik gruplar arasındaki çelişkilerde ve etnik ayrılıkçılıkta keskin bir artış;
- Özbekistan'ın İslami Hareketinin “reenkarnasyonu” ve kuzey illerinde aktifleşmesi (Takhar, Kunduz, Badakhshan, kısmen - Bağlan, Samangan, Batgiz, Fariab);
- Afganistan-Pakistan ilişkilerinde, özellikle Afgan çatışmasının Waziristan ve Güney Waziristan illerinde, Kuzey-Batı Sınır İlindeki durumla Afgan çatışmasının birleştirilmesini gerektiren sınır sorunlarında;
- Afganistan'ın güneyindeki Baluch ayrılıkçı örgütlerin aktivasyonu.
Başka gelişmeler neler olabilir?
ABD ve NATO’nun Afganistan’a (2001) ve Irak’a (2003) girmesinin Büyük Ortadoğu projesinin uygulanmasının aşamaları olduğunu düşünürsek, Arap Baharı olayları bu geniş bölgenin batı kısmının yeniden yapılandırılması gibi görünüyor. Libya'nın bölünmesinden sonra, proje başlatıcıların ana çabaları Suriye ve İran, Suudi Arabistan, Yemen, Bahreyn ve muhtemelen Umman ve Türkiye'yi etkileyecek olan Suriye-İran yönüne aktarılacak. Washington’un bağımsız bir Kürdistan kurma planı tüm Doğu Asya’yı etkileyecek. “Arap baharı” sürecinin Orta Doğu ve Orta Asya'ya devredilmesi uzun sürmeyecek.
İran, Afganistan ve Pakistan’ın bölümlerinden bağımsız bir Belucistan’ın oluşturulması, ABD’nin stratejik planlarının çok önemli bir bileşeni. Pashtunistan'ın tahsisi - resmi ya da olgusal - büyük ölçüde ABD ve NATO’nun Güney Afganistan’da tam teşekküllü bir doğrudan varlığa sahip olmak için yeterli güce sahip olmaması nedeniyledir. Muhtemelen, ana üsler orada kalacaktır - Shindand, Bagram (Kabil'deki siyasi iktidarın kontrolünü sağlamak), Kandahar, Batı komutanı ve Pashtun elitinin bir kısmı arasındaki sözleşmeye dayalı ilişkiler mümkündür ve bunların hepsi kontrol altına alınabilecek bir çatışmayı sürdürecektir.
Ve en önemlisi - ABD ve NATO'nun ana güçleri Afganistan'ın kuzeyine ve Orta Asya ülkelerine taşınacak. Sürekli çatışma bölgesinde Afganistan, Tacikistan ve Kırgızistan'ın birleşmesini dışlamaz. Afganistan ile Tacikistan, Tacikistan ve Kırgızistan arasındaki devlet sınırlarının zayıf korunması yalnızca el altında. Bu süreçlerin mutlaka Özbekistan üzerinde bir etkisi olacak ve muhtemelen daha az bir ölçüde Kazakistan’ın da Rusya’nın çatışmaya katılımına yol açacak olan etkisi olacaktır. “Büyük Orta Doğu” olarak bilinen çok sayıda devletin devlet sınırlarını yeniden şekillendirme projesi gerçek olacak.
Ctrl girmek
Bir hata fark ettim Metni vurgulayın ve tuşuna basın. Ctrl + Enter