Katalaz testi bir mikroorganizmanın katalaz enzimi taşıyıp taşımadığının gösterilmesi amacıyla kullanılır. Bu enzimi taşıyan organizmalar “katalaz-pozitif” olarak adlandırılır. Katalaz testi ilk tanımlama basamağında değerli bir test olup doğru uygulanması kritik önem taşır.
Aerob ve fakültatif anaerob bakterilerin çoğu aerobik solunumun bir son ürünü olarak hidrojen peroksit (H2O2) oluştururlar. Üreme ortamında birikmesi halinde H2O2 organizmalar için toksik etki gösterir. Bunu önlemek için bazı organizmalar H2O2’yi oksijen ve suya indirgeyen (2H2O2 2H2O + O2) bir enzim (katalaz) üretirler
Katalaz, bakteri süspansiyonu üzerine %3’lük H2O2 eklenmesi ile tespit edilir. Enzim mevcut ise, 10 saniyede güçlü köpük ya da hava kabarcıkları gözlenir. Katalaz testi en sık streptokok (katalaz-negatif) ve stafilokokların (katalaz-pozitif) ayırt edilmesinde kullanılmaktadır. Bu test Listeria monocytogenes (katalazpozitif) ile Grup B streptokokların (katalaz-negatif) ayrımının yapılmasında da yararlıdır. Tüm Enterobacteriaceae üyeleri katalaz-pozitiftirler. Bazı bakteriler (Aerococcus türlerinin bazı kökenleri ve bazı enterokoklar) H2O2’yi yıkan başka tür enzimlere sahip olabilirler ve bunlar hemen her zaman geç reaksiyon verirler; bu nedenle 20-30 saniyeden sonra oluşan küçük kabarcıklar pozitif test olarak kabul edilmez
Bazı anaerob bakteriler de katalaz enzimi içerirler. Eğer anaerobik bakterinin katalaz reaksiyonu test edilecekse, test öncesinde bakteri 30 dakika kadar havaya maruz bırakılmalıdır. Anaerob bakteriler için katalaz testi yapılırken H2O2’nin %15’lik çözeltisi tercih edilir. Neisseria türlerinin katalaz reaksiyonu için ise %30’luk H2O2 uygulanır. %30’luk reaktif bütün testlerde kullanılabilirse de laboratuvar güvenliği gerekleri nedeniyle önerilmez