Sorumluluk sigortalarının bir kısmı yasalar ve yönetmeliklerle zorunlu tutulmuştur. Bir kısım sorumluluk sigortalarını ise yaptırıp yaptırmamakta işyeri sahipleri özgür bırakılmıştır. Sorumluluk sigortaları zorunlu olsa da olmasa da, iş yeri sahiplerini sorumluluktan kurtaracak, gerçek ve çağdaş bir sigorta şeklidir. Hemen hemen bütün sigorta şirketlerinin portföylerinde yer alan zorunlu sorumluluk sigortalarından biri de denizyolu yolcu taşımacılığı zorunlu mali sorumluluk sigortasıdır.
Deniz yolu yolcu taşımacılığı zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları, bu sigortanın kapsamını şu şekilde belirlemiştir:
- Yolcular, poliçede belirtilen bir deniz aracında seyahat ediyor olmalıdırlar.
- Kaza, deniz aracının yola çıktığı noktadan varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelmiş olmalıdır.
- Kaza, yolculuk süresi içinde yapılan duraklamalarda da meydana gelmiş olabilir.
- Kaza sırasında, seyahat eden yolcular, bedeni bir zarar görmüş olmalıdır.
- Ya da kaza sırasında, seyahat eden yolcuların yanlarında bulunan eşyalar zarar görmüş olmalıdır.
İşte bu durumda, bu sorumluluk sigortası ile, sigorta şirketi, işletmecinin, ortaya çıkan zararları tazmin etmek sorumluluğunu, poliçede yazılı sigorta tutarına kadar üstlenmiş olmaktadır.
Ayrıca bu sorumluluk sigortası ile, işletmecinin haksız taleplere karşı savunmasını da güvence altına almış olmaktadır.
Deniz yolu yolcu taşımacılığı zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sunulan güvenceler şunlardır:
- Ölüm teminatı: Eğer kazanın olduğu tarihinden itibaren iki yıl içinde yolcu hayatını kaybederse, ölenin desteğinden yoksun kalanların bu yöndeki tazminat tutarıdır.
- Sakatlık teminatı: Eğer kaza sırasında veya kazanın olduğu tarihten itibaren iki yıl içinde yolcu sakat kalırsa, tedavinin sona ermesi ve sakatlığın kesin olarak tespit edilmesi halinde sakatlanma tazminat tutarıdır.
- Tedavi giderleri teminatı: Kaza yüzünden yaralanan yolcuların ilk yardım, muayene ve hastanede veya diğer kuruluşlardaki ayakta veya yatakta tedavi giderleridir.
- Maddi hasar teminatı: Kaza sırasında, yolcuların yanlarında bulunan ya da eşyalar için ayrılmış bölümde bulunan her türlü eşyanın kaza sırasında uğrayacağı zararlardır.
Burada sayılan güvencelerin üst sınırları Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenir.
İşletmeci, yolcuların rahat, sağlıklı ve güvenli bir yolculuk yapması için gerekli bütün tedbirleri almak zorundadır. Aynı şekilde yolcular da işletmeci tarafından konulmuş kurallara ve usullere uymak zorundadır. Eğer işletmeci firma, kazanın bir mücbir sebepten kaynaklandığını ya da zarar gören kişilerin veya üçüncü kişilerin ağır kusurundan kaynaklandığını ispat ederse, kaza yüzünden sorumlu tutulamaz. Kazanın meydana gelmesinde zarar görenin kusuru bulunuyor ise, ödenecek tazminat miktarından bu kusur oranında indirim yapılabilir.
Deniz yolu yolcu taşımacılığı zorunlu mali sorumluluk sigortası aşağıda sayılan durumlarda doğan zararları sigorta kapsamı dışında tutmaktadır:
- İşletmecinin talep edeceği tazminat talepleri.
- İşletmecinin, eylemlerinden sorumlu olduğu kaptan, kaptan yardımcıları ve benzeri diğer çalışanların ve yolcu bileti olmayan kişilerin tazminat talepleri.
- Savaş ilan edilmiş olsun olmasın, her türlü savaş hareketleri, istila, çarpışma, ihtilal ve ayaklanma gibi olaylar ve bunların gerektirdiği askeri hareketler.
- İşletmecinin ilgili mevzuata uygun düzenli bir hat izni olmaması durumunda ortaya çıkan tazminat talepleri.
- Deniz aracında taşınmakta olan motorlu araçlara ilişkin tazminat talepleri.
- Resmi makamların deniz trafiği ile ilgili faaliyetlerinin neden olduğu zararlara ilişkin tazminat talepleri.
- Nükleer, biyolojik ve kimyasal riskler ve bunların gerektirdiği askeri önlemler.
- Grev, lokavt, işçi hareketleri ve halk hareketlerine katılma.
- Terör eylemleri ve bu eylemleri önlemek amacıyla yapılan resmi müdahaleler sonucunda meydana gelen zararlar.
- Tehlikede bulunan insanları ve malları kurtarmak durumu dışında, yolcunun kendisini bile bile tehlikeye atacak hareketlerde bulunması.
- Deprem, fırtına ve tsunami gibi doğal afetler.
- Deniz korsanlığı veya deniz aracını kaçırma yüzünden ortaya çıkan zararlara ilişkin tazminat talepleri.
Deniz yolu yolcu taşımacılığı zorunlu mali sorumluluk sigortasının hangi durumları kapsadığı, hangi durumları kapsam dışı tuttuğu, hangi güvenceleri verdiği ve benzeri birçok konuda danışmanlık hizmeti alınmasında yarar bulunmaktadır.