İngiltere’deki kadınların oy hakkı mücadelesini anlatan, haftanın en etkileyici filmi ‘Diren!’ (‘Suffragette’) vesilesiyle aynı mücadelenin bu topraklardaki izini sürdük.
PROF. DR. SERPİL ÇAKIR - İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, ‘OSMANLI KADINHAREKETİ’ YAZARI
Bu topraklarda da İngiltere’deki gibi bir kadın hakları mücadelesi verildi mi?
- Kadınların mücadelesi her ülkenin kendi tarihsel, toplumsal, siyasal dinamiklerine göre biçim aldı. İngiltere; birey hak ve özgürlüklerine, demokrasiye beşiklik eden bir ülkeydi. Kadınların sosyal hayata, çalışma hayatına katılması, haklarını elde etmesi erken gelişti. Osmanlı’da da 1908’de kadınlar Meclis’in açılış görüşmelerini kafes arkasından da olsa izlemek istediler. Bu istekleri kabul olunmazsa eylem yapacakları tehdidini bile savurdular. 1913’te, Meşrutiyet’in ilan tarihi olan 10 Temmuz’un yıldönümüne ‘erkeklerin milli bayramı’ dediler ve şöyle isyan ettiler: “Kanun ile temin edilen hukukumuz neden gasp ediliyor? Yoksa insanlar kelimesinin kapsamından kadınlar hariç midir?” 1800’lerin ortasından itibaren dergiler çıkardılar, dernekler kurdular. Cumhuriyet’in ilanından hemen sonra bir kadın partisi bile kuruldu. Ancak Seçim Kanunu’nda yer alan “Her erkek Türk seçme seçilme hakkına sahiptir” ifadesi nedeniyle resmiyet kazanmadı, derneğe dönüştürüldü.
Hürriyet