Nefes Darlığı Dispne Nedir ve Neden Olur?
Yeterince nefes alamadığınızı hissetmişseniz, tıp dilinde dispne olarak adlandırılan durumla karşılaşmışsınız demektir. Nefes darlığı, genellikle kalp veya akciğer hastalıklarına bağlı sağlık sorunlarının bir belirtisi olabilir. Ancak yoğun bir antrenmandan sonra da geçici dispneyi yaşayabilirsiniz.
Dispnenin ana belirtisi yeterince nefes alamamaktır ve akciğerlere yeterince hava girmediğini hissetmek olarak tanımlanabilir. Yorucu bir aktivitenin ardından bir veya iki dakika sürebilir. Ayrıca kronik bir problem olabilir. Ciddi durumlarda ise boğuluyormuş gibi hissedilebilir, göğüste gerginlik ve daralma hissi yaşanabilir.
İpucu : Yoğun egzersizler sonrasında yaşanan dispne normaldir ve birkaç dakika içinde nefes her zamanki rutinine döner.
Eğer koşu yaptıysanız veya yüzdüyseniz nefesinizi toparlamanız birkaç dakika sürebilir. Bu egzersizler sonrası vücut artan oksijen talebini karşılamak ister ve bu yüzden kısa süreliğine geçici dispne yaşamanız normaldir. Eğer sağlıklıysanız kısa süre içinde normal nefes almaya başlayacaksınızdır.
Nefes Darlığı (Dispne) Neden Olur?
Nefes darlığı (dispne) çok çeşitli hastalıkların semptomu olabilir. Bunlar, bir doktor tarafından değerlendirilmeli ve nefes darlığına neden olan hastalık acil olarak tedavi edilmelidir. Nefes darlığına aşağıdaki hastalıklar neden olabilir :
- Kalp yetmezliği
- Düşük kan basıncı
- Zatürre
- Pulmoner emboli (Akciğerlerde kan pıhtısı)
- Karbonmonoksit zehirlenmesi
- Stres veya kaygı
Ayrıca bir parça yiyecek ya da başka bir nesne solunum yoluna kaçtığında da geçici dispne yaşayabilirsiniz. Akciğere zarar veren veya hızlı kan kaybına neden olan bir yaralanma da nefes almayı zorlaştıracaktır.
İpucu : Dispne kendi başına bir hastalık değil, başka bir hastalığın semptomudur.
Nefes darlığı ani bir acil durum değilse ve en az dört haftadır sorun devam ediyorsa, kronik olarak kabul edilir. Kronik dispne nedenlerine örnekler aşağıdaki gibidir :
- Amfizem ve kronik bronşiti kapsayan kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH)
- İnterstisyel akciğer hastalığı (Akciğer dokusunda yara izi)
- Şişmanlık
- Kalp hastalığı
Astım nedeniyle dispne : Astım, durumunuzun niteliğine ve ani bir atağı tedavi etmek için inhalatörün bulunup bulunmadığına bağlı olarak hem kronik bir problem hem de kısa süreli acil bir durum olabilir. Astımınız varsa, semptomlarla nasıl başa çıkacağınız ve solunum problemlerini önlemek için neler yapabileceğiniz konusunda doktorunuzla konuşun.
İpucu : Dispneyi tedavi etmek, genellikle nedenini tedavi etmek anlamına gelir.
Şişmanlık nedeniyle dispne : Obezite ve zayıf bir zindelik düzeyi, yaşadığınız dispnenin nedeni ise, daha sağlıklı yemekler yiyin ve sık sık egzersiz yapın. Aktivite seviyenizi sınırlayan tıbbi bir durumunuz varsa, güvenli bir egzersiz rutinine nasıl başlayacağınız konusunda doktorunuzla konuşun.
Kalp sorunları nedeniyle dispne : Kalp ile ilgili nedenler, kalp hastalıkları konusunda uzmanlaşmış bir doktor olan kardiyolog tarafından tedavi edilir. Kalp yetmezliğiniz varsa, vücudunuzun gereksinimlerini karşılayacak kadar oksijenli kan pompalayamayan zayıf bir kalbiniz olduğu anlamına gelir. Dispne, kalp yetmezliği semptomlarından biridir. Ciddi kalp yetmezliği vakalarında, zayıflamış bir kalbin kan pompalama görevlerini devralmak için yapay bir pompa gerekebilir.
Dispneyi önlemek : Olası birçok nedeninden kaçınmak ve tedbir almak önemlidir. Nefes darlığı için en belirgin risk faktörü sigara içmektir. Sigara içiyorsanız, toplumunuzda bir sigara bırakma uzmanı veya programı arayın. Bırakmanıza yardımcı olabilecek birçok etkili ürün ve tedavi var. Asla geç Değil. Akciğeriniz ve kalp sağlığınız, son sigaranızı içtikten sonraki saatler içinde iyileşmeye başlayacaktır.
Hava kirliliği ve havadan kaynaklanan kimyasallar da solunum problemlerine yol açabilir. Bu nedenle hava kalitesinin düşük olduğu bir ortamda çalışıyorsanız, akciğerdeki tahriş edicileri filtrelemek için maske kullanmayı düşünün ve iş yerinizin iyi havalandırıldığından emin olun.
Sağlıklı kilonuzu korumak, bir dizi sağlık sorununu önlemenize yardımcı olabilir. Kilo vermek için yardıma ihtiyacınız varsa, yemeklerinizi planlamanıza ve yeme tarzınızı değiştirmenize yardımcı olmak için bölgenizdeki bir beslenme uzmanı veya diyetisyen ile görüşün.
Ne Zaman Doktora Gitmeliyim?
Açıklanamayan dispne ciddi bir tıbbi durumun işareti olabileceğinden, kesinlikle bir doktora danışmanız gereken bir şey. Aniden baş dönmesi veya göğüs ağrısı gibi başka semptomlarınız varsa, acil yardım almalısınız.
Uzanırken nefes darlığınız daha da kötüyse, bu kalp yetmezliğinin bir işaretidir. Teşhis için en kısa zamanda bir doktora görünmelisiniz.
Nefes darlığına öksürük eşlik ederse, KOAH veya zatürre belirtisi olabilir. Balgam çıkaran titreme, ateş ve öksürük de zatürre belirtileridir. Zatürre, akciğerlerin bir enfeksiyonudur. Özellikle yaşlılarda çok ciddi olabilir ve uygun şekilde tedavi edilmezse hastaneye yatış ve hatta ölüme neden olabilir. Bu sebeple en kısa zamanda bir sağlık kuruluşuna gitmenizde fayda var.