A.N. Genko, “Vubıh dili hakkında” başlıklı makalesinde, mevcut materyalleri dikkatlice analiz ederek, Gagrsky sırtlarının (Gagra) Abhaz lehçelerinin yayılmasının kuzeybatı sınırı olduğu sonucuna varmıştır.
Bu, Çerkesya'yı Abhazya'dan ayıran sınır olarak Bzıb nehrini işaret eden birçok yazarın ifadesine tekabül ediyor. Aynı zamanda, birçoğu Bzıb Nehri'ne yalnızca Çerkeslerin politik etkisinin sınırı olarak değil, aynı zamanda "Çerkes halkının yeniden yerleşiminin" sınırı olarak da işaret ediyor.
Bazı çelişkilere dikkat edilmelidir: Bazı yazarlar, Bzıb Nehri boyunca, bazıları ise, Gagrsky sırtları (Gagra) boyunca olan sınırı işaret ediyorlar. Bu çelişki, Gagra sırtının denize yakınlaştığı sahilin en dar noktasına yakın 1830'da Rusların Gagra kalesini inşa etmeleri sonucu Çerkeslerin Gagra-Bzıb bölgesini kontrol etmeleri için bazı zorluklar yarattığı gerçeğinden kaynaklanmaktadır.
Bununla birlikte, orta çağdan beri XX. Yüzyılın 20’li yıllara kadar Bzıp Nehri boyunca Abhazya’nın asıl sınırı olarak bu dönemin bütün haritalarına yansımıştır. İlginç bir şekilde, Gagra'nın askeri tahkimatının Kutaisi Genel Valisine verdiği mesaj, Gagra yerleşiminin başçavuşu ile Abhazların isyanı hakkında yaptığı konuşmayı bildiriyor. Çiget Başçavuşa göre, “En azından bir Abhazın içinden geçmesine izin vermek yerine, başını Bzıb Nehrine bırakmayı tercih ederim”
Baron de Stael'e göre, “Çerkesler veya Adigeler Osetlilerin batısında yaşıyorlar. Bu millet Kafkasya'nın kuzey yamacının büyük bir bölümünü kaplıyor. Küçük Kabardey, Cherek ve Malka nehirleri arasındaki Kabardey düzlüğünün yarısından fazlasında, Teberda, Kuban, Laba, Belaya (Şhaguashe ) , Kuban'ın sol alt yakasında ve nihayet Karadeniz'in Doğu Kıyısı, Kuban’ın Karadeniz’deki birleşme noktasından Bzıb Nehrine kadar Çerkes halkı tarafından işgal ediliyor.
Gördüğümüz gibi Stael, Bzıb Nehri hakkında, ülkenin sınırı veya siyasi etki alanı ile ilgili olarak yazmıyor. Çerkes halkının yeniden yerleştirilmesi hakkında yazıyor.
Blaramberg, Gagripsh Nehri boyunca sınır olduğunu belirtiyor: "Abaziler (Abazinler) veya Abhazlar, sınırları olan bölgelerde yaşıyor: güneyde - Abhazya'yı Mingrelia'dan ayıran Inguri nehri; Kuzeyde ve Kuzeybatıda - Abhazları Çerkeslerden ayıran Gagripsha nehri. "
Çerkesler (Adige, Adexe), Kafkas Dağları'nın kuzey yamacında, ayrıca Anapa kalesinden Terek ve Sunja'nın birleştiği ovada yaşıyorlar. İkamet ettikleri bölgenin sınırları: Güneybatı'da - Abhazya ve Karadeniz; Güney'de - Küçük Abhazya ve Osetya; Kuzey'de Kuban, Malka ve Terek onları Rusya'dan ayırırken, Doğu'da Terek ve Sunja Çerkesleri Kistin (Nakh halklarının ortak ismi.) kabilelerinin yaşadığı yerlerden ayırır.
Çerkesyanın batı sınırı, Karadenizde Kuban'ın ağzından Agripsha Nehri'ne (Gagripsh Nehrine ) kadar uzanıyor.
I. Blaramberg tarafından “Küçük Abhazya” nın ne olduğu sorusunu ele alalım. Abhaz tarihçi Şalva İnal-ipa, bütün bunların (!) Kaynaklara Sadz (Cigetya Dzhigetiya (Sadzen) olarak adlandırıldığını iddia eder. Ancak bu ifade yanlıştır.
Örneğin, burada I. Blaramberg “Küçük Abhazya” nın ne olduğuna dair bir transkript verir: "Bu bölgeye Küçük Abhazya'dan ayrılması için Büyük Abhazya deniyor. İkincisi, bu iki nehir kaynağında, Podkumka'nın sol yakası ile Urup'un sağ yakası arasında bulunur. Küçük Abhazya sakinleri Altı-Keseki veya Tapant diye adlandırılıyor. "
Altı-Kesek veya Tapant, Kafkas Dağları'nın kuzey yamacındaki Abaza'lardır, ancak Ciget değildir. Yani, “Küçük Abhazya”, Ciget bölgesi değil, modern Karaçay-Çerkesya'nın dağlık kesimindeki Abazin yerleşiminin bölgesidir.
Sonra sınır hakkında okuduk: "Gagrı veya Gagra, Abhazya'nın kuzey sınırı olan Gagripshi nehrinin ağzının yanında yıkılmış bir manastır."
Bütün bu alan, kökenleri ve dilleri itibariyle iki ana grupta toplanabilen çeşitli etnik grupların içindedir:
1) Abazalar veya Abhazlar
2) Çerkesler veya Adigeler. (Burada Blaramberg, “Abaza” terimini Abazalara bağladı, ancak,her ne kadar bu terim batı Çerkes subetnosuna (alt etnik) atıfta bulunsa da, bunun sonucu belli bir çelişki içine düştü )
Çerkes kabileleri, Abhazya'nın kuzey-batısındaki sahili, Anapa Kalesi'nin yanı sıra Kuban'ın sol yakasında yer alıyorlardı. Bağımsız küçük prensliklere sahiptiler.
Adıgelerin ana kabileleri, Abhazya'nın kuzey sınırlarından Anapa'ya doğru sahil boyunca yerleşmişlerdi. Bunlar sadzlar cigetler, pshavs, yaskhipshi, Vubıhler ve guayas.
Abhazya ... yerel halkın adlandırdığıyla Apsnı, güneyde Mingrelia'dan Inguri Nehri ile ayrılıyor, kuzeydoğudaki Kafkas sırtının yükseldiği çeşitli dağ halkları arasında kuzeyde ve kuzeybatıda, Gagripsha nehri Sadz ve diğer Çerkes kabilelerinden ayırıyor. Batı ve güneybatıda Karadeniz kıyısı. Coğrafi konumu 42 ° 40 'ile 43 ° 30' kuzey enlemleri arasında ve 57 ° 40 'ile 59 ° 30' doğu boylamları arasındadır.
15. Bzıb ayrıca Abhazya'daki en önemli nehirlerden biridir, Kafkasya'nın yüksek dağlarından akar, seyri çok hızlı, alt kısmı kayalıktır ve navigasyon için tamamen uygun değildir. Yine de, Çerkeslerin küçük teknelerini suya sokmaları ve gizlice Abhazya'ya baskınlar düzenlemeleri oluyordu.
17. Gagripsha , Kafkas dağlarından akan küçük bir nehir; derin bir geçitten hızla akar ve Gagra manastırının kalıntıları yakınında denize akar. Bu nehir, Abhazya'yı dağ kabileleri Sadz, ciget ve Pshavov'dan ayırıyor ".
Bazen, kaynaklarda Abhazya’da, yalnızca yüce hükümdar Shervashidze’ye bağlı olan kısım kastedildiği, Abhaz olan Cigetlerin bu nedenle Abhazya’ya dahil görülmediği iddiası anlamına gelen tez ile karşılaşılabilir.
Buna Kodori Boğazı'nda bulunan Tsebelda'nın (Dal) da Shervashidze'ye tabi olmadığı, ancak yine de Abhazya'ya dahil olduğu belirtilmelidir. Bu bakımdan, I. Blaramberg’den alıntı yapmaya devam edeceğiz.
"Abhazya'da yaşayan insanlar beş topluluğa bölünmüş durumda, işte listesi: . 1.Samurzakan; 2. Abzhiv; 3. Tsebelda; 4. Abhaz; 5. Bzıb ".
Gördüğümüz gibi, Shervashidze prenslerine itaatsizlik eden Tsebelda Abhazya'da bulunuyor, ancak hiçbir ciget'den söz edilmiyor. Belki de Abhazya'nın en kuzeydoğu bölgesinde yer almaktadır Bzıb? Sınırlarına bak: "5. Bzıb toplumu, deniz kıyısından, Gumista ve Gagripsha nehirleri arasındaki Kafkasya dağlarına uzanıyor." Görülebileceği gibi, Gagripsh Nehri, ilçe sınırı olarak gösterilmektedir ve Cigetya buna dahil değildir.
“Kafkasya Savaşı” isimli beş ciltlik kitabın yazarı olan Vasiliy Potto,
Abhazya'nın yalnızca prens Shervashidze'ye bağlı bölgeler olduğunu dikkate alıyor. Ancak, Abhazca konuşan tüm grupları listeliyor. -Sadece Abhazya'da değil, Kafkasyada sınırlarını da belirterek. Ancak Abhazca konuşan nüfusun yaşadığı tüm bölgeler arasında Cigetya’yı göstermiyor.
Potto şöyle yazıyor: “Abhazya, birden fazla Abhaz kabilesinden oluşuyor, ayrıca Samurzakan ve Tsebelda'da ve son olarak da Kafkas Dağları'nın diğer tarafında Abazinler ülkesinde yaşadı. Esas olarak İmereti, Mingrelia ve Guria'dan gelen göçmenlerin yaşadığı Samurzakan, Mingrelyan Dadian'a bağlıydı, ancak ikincisinin gücü tamamen nominaldi. Tsebelda her zaman bağımsız kaldı; Kodor’un erişilmez üst kısımlarında yaşayan, Abhazları bile dinlenmeyen, yırtıcı bir kabile idi.
Küçük bir kabile olan Abazinler, iç çekişme, kavgalar ve kan dökülmesi sonucu vatanlarını terk ettiler, Kafkas dağlarını aşarak Çerkesler arasında Zelenchuk ve Belaya kaynakları arasında yerleştiler. Abhazlar ile aynıdır.
Gördüğümüz gibi, "Abhazya kabilesi" nin yaşadığı bölgeler arasında Cigetler yer almıyor. İlginçtir ki, Abhazlar kendileri Vubıhler ve Cigetler arasında ayrım yapmadan aynı şekilde Sadz olarak adlandırıyorlar.
Eğer, Abhaz bilim adamlarının açıklamalarına dayanarak Sadz’ın sadece Ciget’ler olduğunu varsayarsak, Abhaz dilinde diğer komşuları Vıbıh’ler için ayrı bir isim olmadığı sonucu ortaya çıkıyor.
Bu arada, Vıbıhlerin kendileri, açıkça Gürcüce ismi olan Ciki ile bağlantılı olan "cıhı" terimiyle Ciget olarak adlandırdılar. Vıbıh dilinde, “cıhı”, “Abadzekh” anlamına gelir - bu, Şhaguashe (Belaya) nehrinin geçidinde doğrudan Karadeniz Cigetlere giden ve onlardan oluşan bir dağlık bölge olan Çerkeslerin en büyük alt etnik gruplarından biridir.
Gürcü kaynakları ayrıca Abhazya'ya ait olmayan ve başkalarının yaşadığı Bzıb Nehri'nin ötesindeki Cigeti alanı da göz önünde bulunduruyor. Yani Çerkesler.
Çerkeslerin Gürcü ortaçağ adı Jiki'dir ve ülkenin adı Gürcistan ağının sonundan ( Os-Oseti, İnguş-İnguşeti, Abhaz-Abhazeti, vb.) Oluşan Cigetiya'dir.
Sadece Gürcüler değil, tarihin kendisi kadar eski insanlar da, Çerkeslerin deniz kıyısı ve sakinleri olarak adlandırdıkları "cihi" ve "Cigetiya" dışında diğer isimleri bilmiyorlardı, ama görünüşe göre Çerkeslerin kendileri başka bir ülke tanımıyordu. “Adighes” hariç, isimleri “ve”, ”diyor Frederic Dubois de Monpere“ Kafkasya Etrafında Yolculuk ”kitabında (1840).
Buna paralel olarak, Monpere'in "Çerkesler" terimini, genel kabul görmüş anlamında kullandığı not edilmelidir tam olarak, Çerkesleri ifade eder, bu, sözlerinin başka bir yorumunu hariç tutar.
Doğal olarak, Gürcistan'ın Çerkeslerin etnolojilerinden biri olarak CİKİ terimi, Rus Bilimler Akademisi'nin Çerkes etnonimi ve Çerkes toponimi ile ilgili olarak şöyle bir sonuç çıkardı:
"Çerkes etnonimi ve Çerkesya toponimi Kuzey Kafkasya'daki halklarının ve ülkelerinin isimleri olarak toplanması, Ermeni, Gürcü, Arap, Farsça, Türk vb. ХIII. yüzyıldan kalma tarihi kaynaklar, önceki etnik-etnik isimlendirmeler, kerket, zikhi, CHIKI, kashagi, kası, Kasogi, çarkas ve diğerleri. Cerkes etnonimi, XV-XIX yüzyılların Avrupa ve Rus kaynaklarında yaygınlaştı. Aynı zamanda, yerel halk kaçınılmaz olarak kendisine Adige adını verdi. "
Gürcü kaynaklarında iki Cigeti var. Geniş anlamda Cigeti, Çerkeslerin hepsini ve Abhazya'nın ötesinde, Kapeti nehri'nin (Bzıb) ötesinde bulunan Cigeti (küçük), böylece her ikisi Cigeti'nin nüfusunun kimliğini de vurguladı. Çerkesya ile Abhazya arasındaki sınırın Bzıb Nehri boyunca geçtiğini doğruladı.
Bzıb nehri, kaynağından Karadenizle birleştiği yere kadar Çerkesya ve Abhazya arasındaki tarihi sınırdır ve 1864 yılına kadar Orta Çağ'dan kalmadır.
Yazan:Kesh Ruslan
Çeviri: Beşto Yılmaz Beştepe
Cherkessia.net, 5 Temmuz 2019
Bu haber toplam 5580 defa okundu.