Antisosyal kişilik bozukluğu, diğer kişilik bozuklukları gibi, çalışmayı engelleyen ve sıkıntıya neden olan uzun zamandır devam eden bir davranış ve deneyim biçimidir.
Tanım olarak, antisosyal kişilik bozukluğu olan insanlar toplumun normlarına uymazlar, aldatıcıdırlar ve ilişkilerde korkutucudırlar ve başkalarının haklarını düşünmezler. Bu tip kişiliğe sahip kişiler, suç işlerinde yer alabilir. Ama yaparlarsa, incinecek işleri için üzgün değillerdir. İtici, dikkatsiz ve bazen şiddetli olabilirler. Bu hastalık erkeklerde kadınlardan çok daha yaygın ve daha belirgindir.
Antisosyal kişilik bozukluğu olan insanlar genellikle “kurallara uymak” için değer taşımazlar. Bunu sadece ceza ile tehdit edildiklerinde yaparlar.
Bu tutum başkalarını sömürme eğilimine yol açar. Başkalarının dürüstlüğünden veya yumuşaklığından yararlanırlar ve kurbanlarına karşı kayıtsız veya hatta saygısız hissederler.
Bu bozukluğu olan bir kişinin, eğer varsa, başka biriyle yakın olma yeteneği çok azdır. Herhangi bir kalıcı ilişkinin bir dereceye kadar istismar veya ihmal içerme olasılığı vardır.
Ancak bu bozukluğu olan insanlar bazen çekicidir ve ilişkileri sürdürmek için yalan ve çarpıtma kullanan iyi oyuncular olabilir. Antisosyal kişilik bozukluğu olan bazılarının, başkalarını aldatma veya onlara zarar verme zevkinin ötesinde bir amacı yoktur.
Antisosyal kişilik bozukluğu olan insanlar, başkasını önemsemezler. Başkalarının duygularını anlayabilirler. Fakat neden oldukları ağrı hakkında utanç duymaz veya suçluluk hissetmezler. Bunun yerine, iyilik kazanmak veya bir sonucu manipüle etmek için başkalarının zayıf yönleriyle ilgili bilgilerini kullanırlar.
Bu bozukluğu olan bir kişi genellikle kendi ıstırabının hiçbirinden sorumluluk almaz. İşler kötü gittiğinde, başkalarını suçlayacaktır. Bu bozukluğa sahip birçok kişi acı çeker, çünkü kendi kendilerini yenebilirler ve karşılıklı ve tatmin edici ilişkilere sahip olan insanlara gelen zevklerden asla zevk alamazlar.
Bu kişilik bozukluğu olan kişilerde ayrıca kronik can sıkıntısı veya sinirlilik, psikosomatik semptomlar, patolojik kumar oynama, alkol ve madde bağımlılığı ve çeşitli ruh hali veya kaygı bozuklukları gibi problemler olabilir. İntihar riski daha yüksektir. Kayda değer sayıda çocuklarda davranış problemleri veya dikkat eksikliği bozukluğu mevcuttu.
Antisosyal kişilik bozukluğuna muhtemelen faktörlerin bir araya gelmesi neden olmaktadır. Bu özelliklerden herhangi birine sahip olmak, mutlaka bir kişinin antisosyal kişilik bozukluğu olduğu anlamına gelmez.
- Çevreye olan etkileri. Kaotik bir aile hayatı bu kişilik bozukluğunun gelişimine katkıda bulunur, özellikle de ebeveynlerden ya da diğer yetişkin rol modellerinden çok az denetim yapılan yerlerde. Bu bozukluk aynı zamanda topluluğun destekleyici olmadığı ya da olumlu davranış için çok az ödül verdiği durumlarda daha yaygın olabilir. Bazı durumlarda, sosyopatik davranış için takviye bile olabilir.
- Genetik (kalıtsal) veya biyolojik faktörler. Antisosyal kişilik özellikleri oldukça kalıtsal görünmektedir. Araştırmacılar ayrıca antisosyal kişilik bozukluğu olan kişilerde daha sık meydana gelebilecek bazı fizyolojik tepkiler bulmuşlardır. Örneğin, strese nispeten düz bir tepkiye sahiptirler. Ortalama bir insandan daha az endişeli görünüyorlar. Gündüzün uyanmasını sağlamakta zorlanıyorlar. Ayrıca, yüksek seslere istemsiz cevap veren zayıf bir “şaşırtma refleksi” de vardır. Bu göreceli duyarsızlık, ödül ve cezadan öğrenme yeteneklerini etkileyebilir.
- Beyin anatomisi. Beynin yargı ve planlamayı düzenleyen ön bölgesi olan lob, antisosyal kişilik bozukluğu olan kişilerde de farklı görünmektedir. Bazı araştırmacılar, şiddet içeren davranışlara aracılık eden beyin yapılarının hacminde değişiklikler buldular. Bu tür beyin işlevine sahip insanlar, daha agresif davranışlara yönelme eğiliminde olabilecek dürtülerini kısıtlama konusunda daha fazla zorluk çekebilirler. Nörobiyologlar, beyin yapısındaki bu değişikliklerin antisosyal kişiliklerin bir nedeni olduğunu kesin olarak söyleyemezler. Varyasyonlar , bu kişilik bozukluğuna sahip kişilerde nedenlerden ziyade daha yaygın olan yaşam deneyimlerinin bir sonucu olabilir.
Başlıklar
belirtiler
Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişilerde az sayıda semptom vardır. Aksine, sosyal olarak kabul edilemez davranışlarla ve olmaları nedeniyle başkalarına rahatsızlık verir veya sıkıntıya neden olurlar:
- hilekâr
- itici
- Agresif veya huzursuz
- Pervasız
- Sorumsuz
- merhametsiz
Teşhis
Teşhis, bir kişinin öyküsüne dayanarak yapılır, genellikle ruh sağlığı uzmanı tarafından yapılır. Bu hastalığın teşhisinde yardımcı olacak laboratuar testleri yoktur. Bir ruh hali veya kaygı bozukluğu, dikkat eksikliği bozukluğu veya madde kötüye kullanımı gibi diğer psikiyatrik bozukluklar da mevcut olabilir.
Beklenen süre
Tüm kişilik bozuklukları yaşam boyu örüntüdür.
önleme
Bu bozukluğu önlemenin yolu yoktur.
Sosyal koşullardaki genel bir iyileşmenin antisosyal kişilik bozukluğu insidansını azaltabileceği düşünülebilir. Bir kişinin sosyal ortamındaki bir gelişme, özellikle yaşamın erken döneminde değişiklikler yapılması durumunda, sorunun ciddiyetini azaltabilir.
Araştırma bu hedeflere ulaşmak için henüz etkili veya pratik bir yol göstermedi.
tedavi
Antisosyal kişilik bozukluğunu tedavi etmek için birçok psikoterapi tekniği önerilmiştir. Ne yazık ki, araştırmalar mevcut tedavilerden herhangi birinin kişilik bozukluğunun kendisini tedavi etmek için özellikle yararlı olduğunu göstermemektedir.
Sonuç olarak, tedavi seçimi genellikle bir kişinin kendine özgü durumları tarafından yönlendirilir.
- Genç insanlarda, aile ya da grup psikoterapisi, yıkıcı davranış kalıplarını değiştirmeye, yeni mesleki ve ilişki becerilerini öğretmeye ve bir kişinin sosyal desteğini güçlendirmeye yardımcı olabilir.
- Psikoterapi ayrıca, bu bozukluğu olan bir kişinin, başkalarının duygularına daha duyarlı olmayı öğrenmesine ve kişinin amaçlarını ve amaçlarını düşünmenin yeni, sosyal olarak kabul edilebilir ve üretken düşünme yollarını teşvik etmesine yardımcı olabilir.
- Bilişsel terapi sosyopatik düşünme biçimlerini değiştirmeye çalışır.
- Davranış terapisi, iyi davranışı teşvik etmek için ödül ve ceza kullanır.
Bazı durumlarda, semptomlar ilaçla tedavi edilebilir, ancak yine de bu hastalığı olan tüm insanlar için en iyi olduğu düşünülen spesifik bir ilaç yoktur. Fluoksetin ( Prozac ) ve sertralin ( Zoloft ) gibi seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’ler) agresifliği ve sinirlenebilirliği azaltabilir. Bu ilaçlar anksiyete veya depresyon varsa veya kişi anksiyete veya düşük ruh hali için kendi kendine ilaç vermek için maddeler kullanıyorsa faydalıdır.
Bu müdahalelerin herhangi birinin, tanımı gereği, etkilenen kişilerin sorun yaşadıklarını anlamadığı bir hastalıkta ne kadar yararlı olabileceği konusunda birçok soru var. Daha erken yaşta başlanırsa tedavinin başarılı olması daha olasıdır. Ancak uzun zamandır yerleşik olan düşünce ve davranış kalıplarını değiştirmek zordur.
Ayrıca, bir kişi bu kişilik stili ile ne kadar uzun yaşarsa, değişim için sorumluluk almakla o kadar az ilgilenebilir. Bazı insanlar için saldırganlık ve sinirlilik eğilimi yaşla birlikte azalır. Ancak bazı kişilik özellikleri devam edebilir.
Genellikle antisosyal davranış mağdurlarını koruyabilecek tek şey ceza adalet sistemidir. Nadir durumlarda, düzeltme sistemleri (hapishaneler ve hapishaneler) tedavi veya rehabilitasyon için fırsatlar sağlar, ancak çoğu zaman bu ortamlar antisosyal bireylerin bolluğu ile antisosyal davranışları teşvik etme eğilimindedir.
Profesyonel Ne Zaman Aramalı?
Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişiler genellikle tedavi gerektiren bir sorunu olduğunu kabul etmemektedir. Bir antisosyal davranış şekli kaydedildiğinde, diğerleri tedaviyi önerebilir veya teşvik edebilir. Ancak, tedavi ancak bir mahkeme karar verdiğinde gerçekleşebilir.
prognoz
Antisosyal kişilik bozukluğu için uzun vadeli görünüm oldukça değişkendir. Tedavi bazen başarılı olabilse de, antisosyal davranışlar şiddetli olduğunda değişimin hızlı olması pek mümkün değildir. Bu gibi durumlarda, zaman ve enerji kaynakları, potansiyel mağdurlara yardım etmek için daha iyi harcanabilir, özellikle de eşi veya aile üyeleri gibi, hastalığı olan kişiye yakın yaşayanlar.