Ürtiker (Kurdeşen) Nedir?
Halk arasında kurdeşen olarak da bilinen ürtiker, kızarık, kabarmış ve kaşıntılı olan cildi içeren, bir veya daha fazla belirtinin eşlik ettiği yaygın bir cilt döküntüsüdür. Ürtiker döküntüleri, genellikle küçüktür, ancak, bir akşam yemeği tabağı kadar da büyük olabilmektedir. Bu döküntüler dairesel, oval veya halka şeklinde ortaya çıkabilmektedir.
Ürtiker vücudun herhangi bir yerini etkileyebilmektedir, ancak özellikle göğüs, boğaz, kol ve bacaklarda yaygındır. Genelde kümeler halinde toplanmaktadır, bir küme iyileşirken diğer küme daha daha da kötüleşebilmektedir.
Çoğu ürtiker döküntüsü iz bırakmaksızın birkaç saat içinde kaybolmaktadır. Diğer yandan, cildin başka bir yerinde yeniden ortaya çıkabilmektedir. 24 saatten fazla aynı yerde devam eden ürtiker, ürtikeryal vaskülit olarak bilinen farklı bir bozukluğa işaret edebilmektedir. (1)
Akut ürtiker durumunda, döküntüler birkaç gün veya haftalar boyunca gelip gidebilir. Nadiren de olsa, altı haftadan daha uzun sürebilmektedir. Kronik ürtiker daha az yaygın bir durumdur. Döküntüler aylarca hatta yıllarca gelip gidebilme riskine sahiptir.
Her altı kişiden birinin hayatlarının bir noktasında akut ürtiker ataklarına maruz kalacağı düşünülmektedir. Çoğu insanda bu durum herhangi bir alerjiden kaynaklanmaz.
Akut ürtiker çeşitli faktörlerden dolayı tetiklenebilir. Genel nedenler arasında solunum yolu enfeksiyonları (özellikle küçük çocuklarda), hayvanlar veya bitkilerle temas, gıdalara alerjik reaksiyonlar veya ilaçlar (özellikle ağrı kesiciler ve antibiyotikler) ve bazen böcek sokmaları, sıcaklık veya soğukluk, stres, gıda katkı maddeleri veya koruyucular sayılabilir.
Kronik ürtiker döküntülerinin altında bir neden bulunması nadir bir durumdur, ancak özellikle, aspirin ve kodein kullanımıyla beraber şiddetlendiği düşünülmektedir. (2)
Ürtiker (Kurdeşen) Belirtileri
Ürtiker nasıl anlaşılır? Ürtiker belirtileri birkaç dakika, birkaç ay hatta yıllarca sürebilmektedir. Ürtiker başlangıcı belirtileri genellikle, böcek ısırıklarına benzeyen döküntülerle göze çarpmaktadır. Bu döküntüler çeşitli şekillerde olabilmekte ve farklılıklar gösterebilmektedir: (3)
- Kaşıntı
- Cilt yüzeyinde kenarları kırmızı renk olan kabarcıklar
- Yuvarlak bir şekli olan ve bir bölgede toplanan döküntüler
- Yuvarlar olabilen bu döküntülerin aynı zamanda biçimi değiştirebilir, kaybolabilir ve birkaç saat içinde tekrar ortaya çıkabilir
- Kabarıkların ortasına parmağınızla bastığınızda, rengi beyaza döner (4)
Ürtiker (Kurdeşen) Nedenleri
Ürtiker neden olur? Ürtikere neden olduğu bilinen bazı faktörler şöyle sıralanmaktadır:
- İlaçlar (antibiyotikler, aspirin ve kodein gibi)
- Bazı gıda katkı maddeleri
- Enfeksiyonlar (bakteriyel, viral veya parazit dâhil)
- Sistemik lupus eritematosus, kızamıkçık ve hepatitler gibi bazı belli koşullar
- Duygusal stres
- Bitkiler veya hayvanlarla temas
- Sıcaklık
- Soğuk hava
- Egzersiz ve terleme
- Arı ve yaban arısı sokmaları (5)
Ürtiker (Kurdeşen) Tedavisi
Ürtiker nasıl geçer? Ürtiker döküntülerinin hafif olması durumunda tedavi gerekli olmayabilir. Zamanla, cilt kendi kendine iyileşecektir. Kaşıntı ve şişmeyi azaltmaya yardımcı olması için:
- Sıcak banyo veya duş almayın.
- Alanı tahriş edebilecek, sıkı oturan giysiler giymeyin.
- Sağlık uzmanınız, bir antihistaminik önerebilir. İlacı nasıl alınacağınızla ilgili talimatları dikkatlice takip edin.
Eğer reaksiyonunuz şiddetli ise, özellikle de şişlikler boğazınıza kadar geldiyse, acil olarak epinefrin veya steroid almanız gerekebilir. Boğazda bulunan ürtiker döküntüleri hava yolunu tıkayarak nefes almayı zorlaştırabilmektedir. (6)
Ürtiker İçin Hangi Doktora Gidilir?
Ürtiker teşhisi ve tedavisi için bir cilt hastalıkları uzmanına (dermatolog) başvurabilirsiniz. (7)
Ürtikere Ne İyi Gelir?
Ürtiker Bitkisel Tedavisi
Elma sirkesi: Elma sirkesi, ürtiker için etkili çözümlerden biridir. Antihistaminik özellikleri iltihaplanmayı çabucak gidermeye ve vücudun bağışıklık sistemi tepkisini düzenlemeye yardımcı olur. Aynı zamanda genel cilt sağlığınızı iyileştirmede önemli bir rol oynar. (8)
Isırgan otu: Isırgan otu ürtikeri iyileştirmede faydalı olabilmektedir. Ürtikerden etkilenen bölgeye ısırgan otu özütünü yerleştirin. Isırganın doğru şekilde kullanılmadığında, durumu kötüleştirebilir, bu nedenle, bu sürecin oldukça dikkatli bir şekilde takip edilmesi son derece önemlidir. Bu çarenin her gün uygulanması önerilir. (9)
Aloe vera: Aloe vera ile yapılan jel, kaşıntıyı azaltmasıyla bilinmektedir. Doğrudan cilde uygulamaktan korkmayın. Yaklaşık 30 dakika kadar bir süre kullanılması tavsiye edilebilmektedir. Sonrasında ise, suyla temizleyin ve yatıştırıcı olabileceğini tecrübe edin.
Yulaf ezmesi: Hemen hemen herkes yulaf ezmesinin cilt üzerindeki faydalılarını bilmektedir. Karbonat ile pişmemiş yulaf ezmesi ile hazırlanan karışım, ürtiker durumunda tedaviye yardımcı olabilmektedir. Ekstra etkiler yaratmadan ağrıyı ve rahatsızlığı hafifletebilir ve cildinizi iyileştirebilir. (10)
Fesleğen çayı: Papatya çayı da deneyebilirsiniz. Bazı geleneksel uzmanlara göre fesleğenin toksinleri temizleyen özellikleri bulunmaktadır. Ürtiker döküntüleri için durulama olarak kullanıldığında, cildin şişmesi ve kurumasını azaltmaya yardımcı olabilmektedir. Ayrıca, döküntülerin geri dönmesini de engelleyebilir. (11)
Zencefil: Başka bir evrensel çözüm olan zencefil dâhili ve harici olarak yardımcı olmaktadır. Cildinizi yumuşatmak ve antiinflamatuar faydaları elde etmek için zencefil çayları içebilir veya zencefil karışımlarını topikal olarak uygulayabilirsiniz. (12)
Yeşil çay: Yeşil çay, histaminler gibi serbest radikallerin nötralize edilmesine yardımcı olan kateşinlerin zengin bir kaynağıdır. Yeşil çay yaprağı temin edemiyorsanız, bunun yerine yeşil çay poşetleri kullanabilirsiniz. Yeşil çay da yüksek bir kafein içeriğine sahip olduğundan, kendinizi günde üç fincana kadar sınırlamak en iyisidir. (13)
Nane: Nane, antioksidan ve soğutma özelliklerinden dolayı, ürtikerle mücadele ederken en çok aranan maddelerden biridir. Birkaç adet taze nane yaprağını ezin. İki çay kaşığı alıp birkaç dakika kaynar suda demleyin. Süzdükten sonra sıvıyı soğutun. Etkilenen alanları bu serin su ile günde 5-6 kez yıkayabilirsiniz. (14)
Zerdeçal: Zerdeçal, ürtiker döküntülerini de içeren çeşitli cilt hastalıklarını tedavi edebilmektedir. Antiinflamatuar özelliklidir ve bu sorunun tedavisine yardımcı olur.
Meyan kökü: Meyan kökü ile yapılan çay, ürtiker durumundaki iltihaplanmayı hafifletir. Çayı içmek için 15 dakika verin ve tadını arttırmak için bal ekleyin. Olumlu etkiler elde etmek için günde bir kez için. Bu çay, şeker hastalığı nedeniyle ilaç kullanan insanlar için önerilmez. (15)
Ürtiker Evde Tedavi Yöntemleri
Karbonat: Ürtiker için karbonat oldukça popüler bir çaredir. Antiinflamatuar özellikleri inflamasyonun azaltmanın yanı sıra kaşıntıyı azaltmaya da yardımcı olur. Sıcak suyla dolu bir küvete yarım bardak karbonat ekleyin. Karışımı iyice karıştırın ve 20 ila 30 dakika boyunca bu suda bekleyin. (16)
Hint yağı: Organik hint yağı, belirtileri tedavi etmeye yardımcı olabilecek doğal antienflamatuar ve antibakteriyel özelliklere sahiptir ve aynı zamanda alanı sekonder enfeksiyonlardan korumaktadır. Etkilenen bölgeye uygulamak sadece kaşıntıda biraz rahatlama sağlamaz aynı zamanda durumu tedavi etmenize yardımcı olur. İstediğiniz sıklıkta uygulayabilirsiniz. (17)
Magnezyum hidroksit: Magnezyum hidroksit, özellikle ürtiker rahatsızlığı olan kişiler için, kaşıntıların hafifletilmesi konusunda güvenilir bir başka çözümdür. Ürtikerin yarattığı kaşıntıdan kurtulmak için bu çözümü uygulayabilirsiniz.
Çay poşeti: Yatıştırıcı özellikleri nedeniyle ürtikerin oluşturduğu kaşıntının hafifletilmesi için çay poşetleri önerilebilir. Çay poşetini kaynamış suda yaklaşık 10 dakika boyunca bekletin. Döküntülere uygulamadan önce biraz soğutma süresi verin. (18)
Vitamin C: Vitamin C, histaminin etkilerini azaltmada oldukça etkilidir ve ürtiker döküntülerinden kaynaklanan ağrı ve rahatsızlıktan kurtulmaya yardımcı olur. Vitamin tüketimi cilt için son derece yararlıdır ve vücudun bağışıklığını arttırır. Cildinize Vitamin C ve çinko karışımı içeren jel veya kremleri uygulayabilirsiniz. Bu uygulamayı günde iki kez yapabilirsiniz. (19)