Osteomiyelit, kemik veya kemik iliğinin enfeksiyonu ve iltihabıdır. Bir bakteriyel veya fungal enfeksiyon, kemik dokusuna kan dolaşımından yaralanma veya ameliyat nedeniyle girerse ortaya çıkabilir.
Kemik enfeksiyonları genellikle bacak ve üst koldaki uzun kemikleri, omurgayı ve pelvisi etkiler. Geçmişte, osteomiyelit tedavisi zordu, ancak şimdi, agresif tedavi, enfekte olmuş kemiği sık sık koruyabilir ve enfeksiyonun yayılmasını engelleyebilir.
Osteomiyelit tedavisi
Tedavi osteomiyelit tipine bağlıdır.
Akut osteomiyelit
Akut osteomiyelitte enfeksiyon, bir yaralanmadan, ilk enfeksiyondan veya altta yatan bir hastalığın başlamasından sonraki 2 hafta içinde gelişir. Ağrı yoğun olabilir ve yaşamı tehdit edici olabilir.
Bir antibiyotik veya antifungal ilaç kürü normalde etkilidir. Yetişkinler için, bu genellikle 4-6 haftalık bir intravenöz, bazen de oral, antibiyotik veya antifungaller kürüdür. Bazı hastalar hastanede tedavi görmeye ihtiyaç duyarken, bazıları evde tedavi olabilir.
Antibiyotiklerin olası yan etkileri ishal , kusma ve bulantıdır. Bazen alerjik bir reaksiyon olabilir.
Enfeksiyona MRSA veya başka bir ilaca dirençli bakteri neden olmuşsa, hastanın daha uzun bir tedavi sürecine ve farklı ilaçların bir kombinasyonuna ihtiyacı olabilir.
Bazı durumlarda, hiperbarik oksijen tedavisi önerilebilir .
Sub-akut osteomiyelit
Sub-akut osteomiyelitte enfeksiyon, bir yaralanma, enfeksiyon veya altta yatan bir hastalığın başlamasından 1-2 ay sonra gelişir.
Tedavi şiddete ve kemik hasarı olup olmadığına bağlıdır.
Kemik hasarı yoksa, tedavi akut osteomiyelitte kullanılana benzer, ancak kemik hasarı varsa, tedavi kronik osteomiyelitte kullanılana benzer olacaktır.
Kronik osteomiyelit
Kronik osteomiyelitte enfeksiyon, bir yaralanmadan, ilk enfeksiyondan veya altta yatan bir hastalığın başlamasından en az 2 ay sonra başlar.
Hastalar kemik hasarını onarmak için genellikle hem antibiyotiklere hem de ameliyatlara ihtiyaç duyarlar.
Ameliyat şunları içerebilir:
- Drenaj: Enfekte olmuş kemiğin etrafındaki alanın, cerrahın enfeksiyona cevap olarak oluşturduğu herhangi bir irin veya sıvının drenaj yapması için açılması gerekebilir.
- Debridman: Cerrah mümkün olduğu kadar hastalıklı kemiği uzaklaştırır ve tüm enfekte olmuş alanların uzaklaştırılmasını sağlamak için küçük bir sağlıklı kemik marjı alır. Enfeksiyon belirtileri olan çevre dokuların da çıkarılması gerekebilir.
- Kemiğe kan akışını geri kazandırmak: Debridmanla bırakılan herhangi bir boş alan, bir parça kemik dokusu veya vücudun başka bir bölgesinden gelen deri veya kas ile doldurulmalıdır. Hasta, kemik veya doku grefti için yeterince sağlıklı olana kadar geçici dolgu maddeleri kullanılabilir. Greft vücudun hasar görmüş kan damarlarını onarmasına yardımcı olur ve yeni kemik oluşturur.
- Yabancı cisimlerin çıkarılması: Gerekirse, önceki ameliyat sırasında yerleştirilen yabancı cisimler, örneğin cerrahi plakalar veya vidalar gibi çıkarılabilir.
- Etkilenen kemiğin stabilize edilmesi: Etkilenen kemiği ve yeni grefti dengelemek için kemiğe metal plakalar, çubuklar veya vidalar yerleştirilebilir. Bu daha sonra yapılabilir. Bazen dış fiksatörler etkilenen kemiği stabilize etmek için kullanılır.
Enfeksiyon ne olursa olsun devam ederse, enfekte olmuş uzuvların tamamını veya bir kısmını ampule etmek gerekebilir.
Belirti ve bulgular
Osteomiyelit belirtileri ve semptomları tipine bağlıdır.
Genellikle şunları içerir:
- Etkilenen bölgede şiddetli şişlik, kızarıklık ve hassasiyet olabilen ağrı
- Sinirlilik, uyuşukluk veya halsizlik
- Ateş, titreme ve terleme
- Enfeksiyon bölgesi yakınında veya cilt yoluyla açık bir yaradan drenaj
Diğer semptomlar ayak bileklerinin, ayakların ve bacakların şişmesini ve yürüme şeklindeki değişiklikleri, örneğin topallamayı içerebilir.
Kronik osteomiyelit belirtileri her zaman açık değildir veya bir yaralanma belirtisine benzeyebilir. Bu, özellikle kalça, pelvis veya omurgada kesin tanıyı zorlaştırabilir.
Çocuklarda ve yetişkinlerde osteomiyelit
Çocuklarda, osteomiyelit akut olma eğilimindedir ve genellikle önceden var olan kan enfeksiyonunun 2 haftasında görülür. Bu hematojen osteomiyelit olarak bilinir ve normal olarak metisiline dirençli Staphylococcus aureus (S. aureus) (MRSA) 'dan kaynaklanır.
Teşhis zor olabilir, ancak mümkün olan en kısa sürede teşhis almak önemlidir, çünkü teşhisi geciktirmek büyüme bozuklukları veya şekil bozukluğuna sebep olabilir. Ölümcül olabilir.
Yetişkinlerde, subakut veya kronik osteomiyelit, özellikle kırık bir kemik gibi bir yaralanma veya travmadan sonra daha yaygındır. Bu bitişik osteomiyelit olarak bilinir. Genellikle 50 yaş üstü yetişkinleri etkiler.
Osteomiyelit nedenleri
Osteomiyelit, bir kemik içinde bakteriyel veya fungal bir enfeksiyon ortaya çıktığında veya kemiğe vücudun başka bir bölümünden ulaştığında ortaya çıkabilir.
Kemik içinde bir enfeksiyon oluştuğunda, bağışıklık sistemi onu öldürmeye çalışacaktır. Bir tür beyaz kan hücresi olan nötrofiller bakteri veya mantarı öldürmek için enfeksiyon kaynağına gönderilir.
Enfeksiyon tutulur ve tedavi edilmezse, ölü nötrofiller kemiğin içinde birikir, apse veya irin cebi oluşturur.
Apse, etkilenen kemiğe hayati kan beslemelerini engelleyebilir. Kronik osteomiyelitte kemik sonunda ölebilir.
Kemikler normal olarak enfeksiyona karşı dirençlidir, ancak enfeksiyon belirli koşullar altında bir kemiğe girebilir.
Kan dolaşımındaki bir enfeksiyon, travma veya cerrahi komplikasyonlar veya diyabet gibi önceden var olan durumlar, kişinin enfeksiyona direnme yeteneğini azaltır.
Kemik enfeksiyonları nasıl başlar
Kemik enfeksiyonları farklı şekillerde ortaya çıkabilir.
Travma sonrası osteomiyelit, bir kemik kırılmasından , çevresindeki cilde ve kasa açık bir yaradan veya ameliyattan sonra, özellikle kırık kemikleri sabitlemek için metal pimler, vidalar veya plakalar kullanılıyorsa ortaya çıkabilir.
Vasküler eksiklik veya zayıf kan dolaşımı, genellikle ayaklarda küçük bir sıyrık veya kesik nedeniyle enfeksiyonun gelişmesine neden olabilir. Dolaşım yetersizliği, beyaz kan hücrelerinin bölgeye ulaşmasını önleyerek derin ülserlere yol açar. Bunlar kemik ve derin dokuyu enfeksiyona maruz bırakır.
Omurgada vertebral osteomiyelit görülür. Genellikle kan dolaşımındaki bir enfeksiyon, idrar veya solunum yolu enfeksiyonu, kalbin iç astarında bir enfeksiyon olan endokardit veya ağızda enjeksiyon bölgesinde bir enfeksiyonla başlar.
Çene kemiği iltihabı
Çenenin osteomiyeliti yoğun bir şekilde ağrılı olabilir ve çürük veya periodontal hastalıktan kaynaklanabilir. Çene kemiği olağandışıdır, çünkü dişler enfeksiyon için doğrudan bir giriş noktası sağlar.
Sinüs, diş eti veya diş enfeksiyonu kafatasına yayılabilir .
Komplikasyonlar
Enfeksiyonda tedavi normalde mümkündür, ancak bazen komplikasyonlar ortaya çıkar.
Kronik osteomiyelit gitmiş gibi görünebilir, ancak daha sonra yeniden ortaya çıkar veya yıllarca tespit edilmeden kalabilir. Bu kemik dokusu ölümüne ve kemiğin çökmesine yol açabilir.
Şiddetli diyabet, HIV , zayıf kan dolaşımı veya zayıf bir bağışıklık sistemi gibi tedavisi zor olan kişiler daha fazla risk altındadır.
Risk faktörleri
Bazı insanların osteomiyelit yaşama olasılığı daha yüksektir.
Daha yüksek risk altındaki kişilerde şunlar olabilir:
- Örneğin kemoterapi veya radyasyon tedavisi, yetersiz beslenme , diyaliz, idrar sondası olması vb.
- Diyabet, periferik arter hastalığı veya orak hücre hastalığı sonucu dolaşım problemleri
- Derin bir delinme ya da kırılma
- Kemikleri değiştirmek veya onarmak için cerrahi operasyon
Akut osteomiyelit çocuklarda daha sık görülürken, spinal form 50 yaşın üzerindeki hastalarda daha sık görülür ve erkeklerde daha yaygındır.
Teşhisi
Hekim, etkilenen vücut kısmını, hassasiyet ve şişme gibi osteomiyelit belirtileri açısından inceleyecektir. Son tıbbi geçmişini, özellikle son kazaları, ameliyatları veya enfeksiyonları sorar.
Testler şunları içerebilir:
- Kan testleri: Yüksek seviyelerde beyaz kan hücreleri genellikle enfeksiyonu gösterir.
- Biyopsi: Doktor, hangi tip patojenlerin (bakteri veya mantarların) kemik enfeksiyonuna neden olduğunu test etmek için küçük bir doku parçası alır. Bu uygun bir tedavi bulmaya yardımcı olur.
- Görüntüleme testleri: Bir röntgen, MRI veya BT taraması kemik hasarını ortaya çıkarabilir.
Hasar bir röntgende 2 hafta boyunca görünmeyebilir, bu nedenle yaralanma yakın zamanda yapılmışsa daha detaylı MRI veya BT taramaları önerilir.
Önleme
Bağışıklık sistemi zayıflamış hastalar:
- Bağışıklık sistemini güçlendirmek için dengeli bir sağlıklı beslenme ve uygun bir egzersiz yapmak.
- Bağışıklık sistemini zayıflattığından ve zayıf kan dolaşımına katkıda bulunduğundan sigara içmekten kaçınmak
- Düzenli ve uygun el yıkama
Dolaşım bozukluğu olan hastalar:
- Dolaşımı kötüleştirdiği için sigara içmekten kaçınmak
- Sağlıklı bir diyet uygulayarak vücut ağırlığını korumak
- Dolaşımınızı iyileştirmek için düzenli olarak egzersiz yapmak
- Hipertansiyon veya yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol riskini yükselttiğinden aşırı düzenli alkol tüketiminden kaçınmak
Enfeksiyonlara duyarlı kişiler, kesik ve sıyrıkları önlemek için özellikle dikkatli olmalıdırlar. Herhangi bir kesik veya sıyrık derhal temizlenmeli ve üzerine pansuman yapılmalıdır.
Yaraların enfeksiyon belirtileri açısından sık sık kontrol edilmesi gerekir.