Günlük hayatta rahatsızlık veren belirtilerle başa çıkma yolları neler?
Menopoz sonrası dönemde ortaya çıkan belirtiler östrojen eksikliğinden kaynaklandığı için hormon yerine koyma (HRT) tedavileri; menopozal yakınmaların giderilmesinde, genital sistem atrofisi, kemk erimesinin önlenmesi ve tadavisinde önemli bir yer tutuyor. Hormonal tedavilerde rahmi alınmış hastalarda östrojen hormonunun, rahmi olan hastalarda ise ardışık veya devamlı olarak östrojen ve progesteron hormonunun birlikte verilmesi şeklinde uygulanıyor.
Hormon tedavilerinin yan etkileri var mı?
Yakın zamanda yapılan çalışmalar, östrojen-progesteron tedavilerinin meme kanseri riskinde minimal bir artışa neden olduğunu gösteriyor. Bununla beraber bu artışın, kullanım süresi (beş yıldan fazla) ve kullanım yaşı ile arttığı da biliniyor. Yine de bu artış alkol ve sigara kullanımı, obezite, geç ilk doğum yaşı (30 yaş üstü) veya geç menopoza giriş yaşı gibi faktörlerin getireceği riskten fazla olmuyor. Uygun dozda ve uygun progesteron içeriği olan hormonal tedavilerin menopoz sonrası şikayetlerin yoğun yaşandığı erken menopoz sonrası dönemde (ilk 4-5 yıl) kullanımı tüm dünyada kabul ediliyor. Bu dönemin daha rahat geçirilmesinde oldukça faydalı oluyor. Hormon tedavisi almak istemeyen hastalarda özellikle ateş basması, uyku bozukluğu ve ruhsal belirtilerin tedavisinde kısa süreli fıtoöstrojen kullanımları, bitkisel ilaçlar ve bazı antidepresanlar alternatif olarak kullanılabiliyor. Akupunktur ve yoga da destekleyici tedaviler olarak yararlı olabiliyor. Haftada 2-3 kez, en az 30 dakika düzenli yapılan egzersizler hem semptomların giderilmesinde hem de kalp-damar hastalıkları ve kemik erimesinin önlenmesinde faydalı oluyor. Kemik erimesinin engellenmesi için ayrıca yeterli kalsiyum ve D vitamini alımına dikat edilmesi gerekiyor.
Erken menopozdan ne zaman söz edilebilir?
40 yaşından önce yumurtalıklardaki yetmezliğe bağlı olarak adetin kesilmesi erken menopoz veya erken yumurtalık yetmezliği olarak adlandırılıyor. Kadınların yüzde 0.3-0.9'unda görülen bu durum, gelişimin başındaki yumurta havuzunun azlığına veya yaşam süresince görülen yumurta yıkımının normalden hızlı veya fazla sayıda olmasına bağlı olabiliyor. Genetik faktörler, bazı otoimmün olaylar, kromozomal bozukluklar, kanser tedavileri (radyasyon ve bazı kemoterapik ajanlar) erken menopoza neden olabiliyor. Erken yaşta ortaya çıkmış bazı olgularda kendiliğinden veya tedaviyle geri dönüş mümükün olabiliyor. Erken menopoz olgularında, normal menopoz sonrası gruba göre östrojen azlığına en az 10 yıl daha fazla maruz kalındığı için daha fazla osteoporoz ve kalp damar hastalığı riski söz konusu oluyor. Bu nedenle bu olgulardaki hormonal tedavilerin normal fizyolojik menopoz yaşına kadar sürdürülmesi öneriliyor.
Rahat bir menopoz sonrası dönem geçirmek için neler önerirsiniz?
Hayatın oldukça uzun bir dönemini oluşturan bu süreçte yaşam tarzınızı yeniden gözden geçirmek, diyet ve egzersiz alışkanlıklarınızı düzenlemek, rutin kontrollerinizi ihmal etmemek menopoz sonrası dönemi rahat geçirmenizi sağlayacaktır. Sosyal sorumluluklarınızın azalmaya başladığı bu dönem kendinize zaman ayırmaya başlamak için iyi bir fırsat olabilir.