Şu içinde yaşadığımız çağınrengi nedir? Herhalde umudun ve aşkın rengi değil. Düşlerin ve iyimser beklentinin rengi de değil. Çoktandır ürün vermeyen toprağın rengi de değil. Gökyüzünün, denizin,suyun rengi hiç değil. Sahi insanlara çağın rengi sorulsa? Tarif etmeleri istense? Kim bilirakla gelmeyen ne tonlar çıkar? Sanallığın soğuk rengi gibi.Ya da kirletilmiş göğün, tutmayan karın rengi... Bir dönemi yaşayanlar hepdaha güzel bir dünyanın düşünügörür. İçinde yaşadıkları çağ ne kadar karamsarlık uyandırırsao kadar fazla bu düşe sarılırlar.Örneğin XV. yüzyıl Avrupa'sındahayata dair iyimser sözler etmekâdetten değildi. Sadece acılarve umutsuzluk. Her şey, herkesbozulmuştu. Dünyanın sonunagelinmiş gibiydi. İnsanlar dahada karanlık bir gelecek beklerolmuştu.Hollandalı tarihçi J. HuizingaXIV. ve XV. yüzyılların ruh vezihin dünyasını anlattığı şairanetarih kitabına Orta Çağın 'Günbatımı' (Güzü?) adını verir."Bu kitabı yazarken gözlerim,kan kırmızısına bulanmış, kurşuni bulutların tehdidi altında perişan, sahte bakır parlaklığını yansıtan bir gece gökyüzünün karanlığına alışmıştı." Huizinga,1920'lerde, kitabının önsözünde Orta Çağ'ın rengini böyle tasvir eder. Bir çağı kendinden sonrakine bağlayan ipuçlarının, kendinden öncekiyle bütünlüğünü kuran anılardan daha önemli olduğunu ekler.Rönesans'ın Klasik dönemden, EskiYunan'dan, Roma'dan ödünç aldığıtohumlar Orta Çağ'ın en kurakgünlerinde yeşermişti. İşte Huizingabu dönemin Burgundiya Fransa'sınıanlatır.Peki XIX'un sonu XX'nin başında yaşayanların sınırsız neşesine ne demeli? Teknolojininverdiği coşkuyla geleceği bir an önce yakalamak için neden bunca sabırsızdılar? Birinci Savaş'ın yıkımı bile hayallerini tamörselemedi. Babalarımızın, çocuklarımızın hayatını karartan bir geleceği nasıl sezemediler? Yoksa Aydınlanma'nın henüz solmamış güneşi gözlerini mi kamaştırmıştı? Bu kamaşma ilk atom bombasını izleyen sessizlikte tümüyle kayboldu.Etraf hızla kararmaya başladı.'68'lerde hafif güneşli günler yaşanmadı değil. Postmodernin aldatıcı ışığının göründüğüzamanlar da oldu. XXI'in gelişicılız kutlamalara bile sahne oldu.Yine de son iki bin yılda bunca ışıksız bir yüzyıl başlangıcı bulmak zor. Dünyanın dört köşesinde acı, kan ve koyu katran umutsuzluk. Ütopyalar tarihe karıştı. Felaket sonrası hazırlıkları zamanı. Şehirler boşalacak, tuvaletler bahçeye taşınacak, kurnaya dönülecek...İçinde yaşayanların çağı doğrugörememeleri anlaşılabilir. Yine de insan soru sormadan edemiyor.Bizden sonra gelenler XXI. başını nasıl değerlendirecek? Bizim göremediğimiz ışıklar(varsa) onları nerede,kimlerdebulacaklar?Bugün bunca kirli ve renksizsegeçmişe, daha eski geçmişe bakmakta ne fayda? Orta Çağ'ın günbatımında ilk ışık şiirden gelmişti. Bugünün şiiri nerede?Ya sonun da ötesine geçtiysek?