Düşük kan potasyumu ve hipokalemik polimiyopati
Kan potasyum seviyelerinin düşük olması durumu hipokalemi olarak adlandırılır. Vücuttaki potasyumun çoğu hücrelerde bulunurken, daha küçük bir miktarı kan ve hücrelerin etrafındaki sıvıda (doku sıvısı) bulunur. Hücrelerin içindeki potasyum miktarı ile kan ve hücrelerin etrafındaki sıvıda bulunan potasyum arasındaki doğru denge, özellikle kas lifleri gibi hücrelerin normal fonksiyonları için önemlidir. Kan potasyum seviyeleri birçok farklı nedenle düşebilir, ancak seviyeler çok düşerse bu birden fazla olumsuz etkiye neden olabilir. En belirgin belirtilerden biri genel kas zayıflığı olabilir ve hipokaleminin şiddetine bağlı olarak hafiften çok ciddiye kadar değişebilir, bazen ayağa bile kalkamama durumuyla birlikte.
Düşük kan potasyumunun (hipokalemi) nedenleri nelerdir?
Sağlıklı kedilerde, vücudun normal şekilde işlev görmesini sağlamak için kan potasyum konsantrasyonu çok sıkı bir şekilde kontrol edilir. Bazı potasyum idrarla kaybedilir, ancak bunun kontrolü, adrenal bezler tarafından üretilen bir hormon (aldosteron) tarafından sağlanır. Genellikle diyetle alınan potasyum, idrarla her gün kaybedilen miktarı yerine koymak için yeterlidir. Hipokalemi çeşitli durumlar tarafından neden olunabilir:
İştahsızlık veya anoreksi: uzun süreli şiddetli iştahsızlık veya anoreksi, kan potasyumunda hafif bir düşüşe neden olabilir, ancak bu genellikle belirgin değildir.
Kronik böbrek hastalığı (KBH): bu muhtemelen kedilerde önemli derecede hipokaleminin en yaygın nedenidir. Nedeni bilinmeyen bazı KBH’li kediler, idrarlarında aşırı miktarda potasyum kaybedebilir ve sonuç olarak hipokalemi yaşayabilirler.
Aşırı kusma veya ishal: uzun süreli veya şiddetli kusma ve ishal, potasyumun aşırı kaybına neden olabilir.
Primer aldosteronizm: bu, genellikle adrenal bezdeki bir tümörün bir sonucu olarak, hormon aldosteronun anormal üretimi olduğu bir bozukluktur. Aşırı aldosteron üretimi ile böbrekler potasyumu koruyamaz ve büyük miktarlarda idrarla kaybedilir.
Burmese ve benzeri kedilerde periyodik hipokalemi: hipokalemi, bazı Burmese ve benzeri kedilerde kalıtsal bir hastalık olarak gelişebilir. Bu kedilerde, kesin nedeni belirsiz olan aralıklı hipokalemi vardır.
Diğer hastalıklar: nadiren, hipokalemi diğer hastalıklardan kaynaklanabilir (örneğin, hipertiroidizm, asit-baz dengesizlikleri vb.) veya bazen diğer hastalıkların tedavisi sırasında (örneğin, bazı diüretik tedaviler, diyabet tedavisi sırasında) ortaya çıkabilir.
Hipokaleminin belirtileri nelerdir?
Hafif vakalarda, hipokalemiye dair açık belirtiler olmayabilir ve bir kan testi yapılmadığı sürece düşük potasyum seviyelerinin dışarıdan bir işareti olmayabilir. Ancak, düşük kan potasyumu hala istenmeyen etkilere sebep olabilir – düşük kan potasyumu böbreklere zarar verebilir ve iştahsızlığa yol açabilir. Daha ciddi vakalarda, hipokaleminin en belirgin belirtisi kas zayıflığı gelişimidir. Genellikle bu durumun ilk ve en açık belirtisi kedinin başını normal bir şekilde dik tutamamasıdır – boyun sürekli olarak sarkık bir şekilde kalır, bu duruma “ventrofleksiyon” denir. Kas zayıflığına bağlı olarak boyun sarkması gibi diğer sebepler de olabilir, ancak düşük kan potasyumu en yaygın sebeptir. Daha düşük kan potasyumu seviyelerinde, kas zayıflığının vücudun diğer bölgelerini de etkileyeceği açık olacaktır – uzuvlar zayıflayacak, kedi yürümekte ve hareket etmekte isteksiz olacak, kedi sert ve/veya dengesiz görünecektir. Aşırı vakalarda, kedi ayakta duramaz hale gelecek ve hatta solunum kasları da etkileneceği için nefes almak zorlaşabilir. Kas hareketleri ağrılı hale gelebilir.
Hipokalemi nasıl teşhis edilir?
Hipopotasemi, kanın potasyum konsantrasyonunun kolaylıkla ölçülebilmesi nedeniyle (ve düşük olduğu görülebilmesi için) basit bir kan testi ile kolayca teşhis edilebilir. Genellikle kas zayıflığıyla birlikte, bir kan örneğinde kasların hasar gördüğüne dair göstergeler de bulunur (kreatin kinaz – CK ve aspartat aminotransferaz – AST gibi enzimler, hipokaleminin nedeniyle kas hasarlandığında genellikle kas hücrelerinin içinde bulunması gereken kanda sızabilir). Hipopotasemi teyit edildiğinde, altta yatan nedeni belirlemek için daha ileri araştırmalar gerekebilir – bunlar daha fazla kan ve idrar testleri, röntgen ve/veya ultrason muayenelerini içerebilir. Bazı durumlarda daha uzman testlere (örneğin aldosteron ve renin hormonlarının ölçümü) ihtiyaç duyulabilir.
Hipokaleminin Tedavisi
Kedilerde hipokalemi tedavisi, temel nedenine bağlı olarak değişiklik gösterecektir, ancak genellikle anlık sorunu düzeltmek için potasyum takviyesi gereklidir. Hipokaleminin şiddetine bağlı olarak, genellikle başlangıçta potasyumlu intravenöz sıvılarla sağlanırken, uzun süreli takviye için oral takviye gerekebilir (mümkünse likit, toz veya tablet formunda potasyum gluconate ile). Periyodik hipokalemiye bağlı olarak polimiyopati olan kediler, tekrarlayan epizotları önlemek için sürekli potasyum takviyesine ihtiyaç duyabilir; ancak bazıları 1-2 yaşlarına geldiğinde kendiliğinden iyileşerek ömür boyu takviyeye ihtiyaç duymayabilir gibi görünebilir. Veterineriniz, potasyum dozunun her bir kedi için farklı olabileceği konusunda emin olmak için çoğu durumda tekrarlayan kan testleri yapmalıdır.