Dişlerimizi Günde Kaç Defa Fırçalamamız Gerekir? Dişlerimizi Neden Fırçalıyoruz? Fırçalamasak Ne Olur?
Binlerce Yıldır Dişlerimizi Fırçalamadan Yaşıyoruz, Şimdi Neden Fırçalayalım ki?
Özgün Nedir?
Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
İşte tüm bu diş aşınmalarıyla mücadele etmek adına diş fırçalamak, birçok insan için tırnak kesmek veya tuvalet yapmak kadar "doğal" bir davranıştır. Çoğumuz dişlerimizi günde en az 1, muhtemelen 2 defa fırçalarız; fakat bunun mantığı ne, hiç düşündünüz mü? Sonuçta savanalarda yaşayan atalarımızın diş macununa ve diş fırçasına erişimi yoktu. Biz neden dişlerimizi fırçalamak zorundayız ki?
Öncelikle, dişlerimizi ne sıklıkla fırçalamamız gerektiği sorusunu cevaplayalım ve ardında yatan mantığı izah edelim: Hem Türk Dişhekimleri Birliği hem de Amerikan Diş Birliği, günde 2 defa, flüorürlü diş macunlarıyla, her biri en az 2 dakika sürmek kaydıyla dişlerinizi fırçalamayı önermektedir.[1], [2] Dişlerinizi fırçalamanızın nedeni, dişlerimiz arasına sıkışan yemek parçacıklarını ve dişlerimiz üzerinde biriken beyaz renkli, yapışkan ve içi bakteri dolu plakları temizlemektir. Özellikle de yemek yedikten veya yüksek şeker içerikli içecekler tükettikten sonra, bu plaklar içerisindeki bakteriler asitler üreterek diş minesine saldırır. Nihayetinde bu asit, mine tabakasının parçalanmasına neden olur ve çürük dediğimiz yapıları oluşturur. Temizlenmeyen plaklar ise sertleşerek tartar adı verilen daha kalın tabakalar üretirler; bunların temizlenmesi çok daha zordur. Diş etinizde biriken tartar, nihayetinde iltihaplanmaya ve diş eti hastalıklarına yol açar.
Aslında günde 2 defa diş fırçalama önerisi, yaygın olarak görülen beslenme düzenlerine yönelik olarak önerilmektedir. Sizler, dişlerinizi fırçalama zamanınızı ve sıklığını belirlerken, kendi beslenme düzeninizi gözetmelisiniz. Eğer gün içerisinde daha sık öğün yiyorsanız, dişlerinizi de daha sık fırçalayabilirsiniz. Benzer şekilde, eğer çok asidik bir yiyecek veya içecek tükettiyseniz, dişlerinizi hemen fırçalamanızı önermeyiz; çünkü bu asitler dişlerinize temas ettiğinde onları anında zayıflatır ve tam da bu sırada mekanik bir baskı uygulamak, mine tabakasını daha hızlı aşındırabilir. Bunun yerine, bir süre bekleyip, sonra fırçalamanızı öneririz (hatta mümkünse asitli içerikleri tüketmekten uzak durabilirsiniz). Dişlerinizi nasıl fırçalamanız gerektiğini merak ediyorsanız, aşağıdaki videoyu izleyebilirsiniz:
Elbette, herkes dişlerini fırçalamaz. Örneğin, Twitter hesabımızdan bu konuyla ilgili olarak yönelttiğimiz bir soruda, 47.347 katılımcımızın %44.7'si günde 1 defa, %44.3'ü günde 2 defa, %4.1'i her yemekten sonra dişlerini fırçaladıklarını söylerken, %6.9'u (3266 kişi) dişlerini hiç fırçalamadığını söyledi. Telegram üzerinden yaptığımız benzer bir ankete katılan 1787 kişinin %3'ü ayda birkaç defa, %2'si haftada 2 kez, %2'si haftada 1 kez fırçaladığını, %2'si ise hiç fırçalamadığını söyledi (Twitter'daki anketimizin aksine, Telegram anketimizde katılımcılar birden fazla şıkkı işaretleyebiliyordu).
Atalarımız Dişlerini Fırçalamıyordu, Biz Neden Fırçalayalım ki?
İnsanların yüz binlerce yıldır, insansı atalarımızın ise milyonlarca yıldır dişlerini hiç fırçalamadan yaşadıkları doğrudur. Ancak şu da bir gerçektir: Biz modern insanlar, atalarımızın yaşam tarzının ve tükettiği besinlerin yanına bile yaklaşmıyoruz! Dolayısıyla dişleri fırçalamamak için evrimsel tarihi neden göstermek büyük bir hata olacaktır. Eğer ki vahşi yaşam standartlarına dönüp, o şekilde beslenmeyi göze almayacaksanız, mecburen diş fırçalarınızı kullanmak durumundasınız.[3]
Dahası, insanlar üzerine etki eden Doğal Seçilim'in özellikle son 10.000 yıldır dikkate değer miktarda yavaşlamış olması da, evrimi diş fırçalamaktan kurtulmak için bahane olarak göstermenin önüne geçmektedir. Yine aynı sebeple: Artık vahşi yaşam içerisinde değiliz ve diş yapısına bağlı olarak hayatta kalıp ölmüyoruz. Bunun yerine dişimiz ağrıdığında, diş ağrısı bizi öldürene kadar zar zor hayatta kalmak yerine, bir diş hekimine gidip sorunu kökünden hallediveriyoruz. Bu durumda, eğer ki diş tedavisine gereğinden fazla para harcamak istemiyorsanız, dişlerinizi düzgünce fırçalamak durumundasınız.
Modern çağlarda tükettiğimiz besinler, dişlerimiz üzerinde en fazla olumsuz etkiyi yaratan unsurlardır. Tabii ki diş fırçalama zorunluluğu da, bu duruma bağlı olarak doğmaktadır. Atalarımızın yaptığı gibi bir büyük baş hayvanı bir uçurumun kenarında sıkıştırıp, korkutarak aşağı düşmesini ve ölmesini sağlayıp, uçurumun altına ulaşıp ölü hayvanı parçalara ayırıp, pişirip yememekteyiz. Bunun yerine yediğimiz birçok besin, çiftliklerde yetiştirilmiş hayvanlarda, işlenmiş besinlerden ve abartılı miktarda şekere bulanmış ürünlerden geliyor. Örneğin marketten alacağınız basit bir kek ya da pasta, doğal diyetimizde bulunmayan bol miktarda besini içerisinde barındırmaktadır. Atalarımız, öğütülmüş tohum tozu olan unu, günümüzde son derece yapay bir şekilde üretilen şekeri, tereyağını, evcilleştirilmiş kuş yumurtasını tüketmiyorlardı. Bizlerse bunların bir karışımı olan pasta ve kek gibi ürünlere dişlerimizi gömüyor, onların içeriğini dişlerimizle ezerek öğütmeye çalışıyoruz. Dahası, bu keklerin üzerine son derece bol miktarda şekerli meyveler, kremşantiler, vs. ekliyoruz. Hiçbir insan türü, bu kadar yoğun kalorili, ve bu kadar bol şekerli ürünleri diyetinde barındıracak şekilde evrimleşmemiştir.
Peki bu yiyecekleri parçalamaya yarayan dişlerimizde, bu besinlerden gelen aşırı yüksek şeker sayesinde bir ziyafet çekmeyi kimler beklemektedir? Milyarlarca ve milyarlarca bakteri! Özellikle de Streptococcus mutans türü bakteriler. Bu bakterilerin hayattaki tek amacı, ağzınıza attığınız nişasta gibi şekerleri kullanarak hayatını idame ettirmektir. Bunu yaparken dişlerinizi aşınmasına neden olan asitli bileşenler üretirler. Dişleriniz arasında sıkışan yüksek nişastalı besin artıkları, su ve bakteri, dişlerinizin yavaş yavaş aşınmasına neden olan bakteriler harika bir yaşam alanı yaratmaktadır.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Sonuç
Evet, diş fırçalamak hayatta kalmak ya da üremek kadar içsel olarak doğal davranışlar değildir. Ancak içerisinde yaşadığımız hayat biçimleri de aynı şekilde içsel olarak doğal değildir. Bizler, kültürümüzle bu sistemi inşa ettik. Diş fırçalama davranışı da, bu yeni ortama adaptasyon sırasında geliştirdiğimiz yöntemlerden birisi. Nasıl ki arabaya binmek doğal değil diye arabaya binmemezlik etmiyorsanız, dişlerimizi fırçalamak doğal değil diye diş fırçalamamazlık edemezsiniz.
Ya da edin tabii, sizin bileceğiniz iş...
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İçerikle İlgili Sorular
- Misvak, günümüzde kullandığımız plastik diş fırçalarının yerine iyi bir temizleyici olarak geçebilir mi?
- Tatlı, işlenmiş gıdalar, yapay şekerler, abur cubur gibi zararlı besinleri hiç yemezsek dişimizi fırçalamamıza gerek kalır mı?
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Ayna mı doğrudur fotoğraf mı?
- İnsanlar duyu organları ile doğru bilgiye her zaman ulaşabilir mi?
- 6 tane zar atacak olsak, herhangi birinin 6 gelme ihtimali yüzde 100 olur mu?
- 129
- 37
- 29
- 27
- 23
- 8
- 7
- 6
- 6
- 6
- 5
- 4
- T. J. Salinas. When And How Often Should You Brush Your Teeth?. (05 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 07 Mart 2021. Alındığı Yer: Mayo Clinic | Arşiv Bağlantısı
- Türk Dişhekimleri Birliği. Ağız Ve Diş Sağlığı Projeleri: Ağız Kahramanları. (03 Mayıs 2018). Alındığı Tarih: 07 Mart 2021. Alındığı Yer: Türk Dişhekimleri Birliği | Arşiv Bağlantısı
- L. Shenfield. For Hundreds Of Thousands Of Years, Humans Did Not Brush Their Teeth. What Happens If I Stop Altogether?. (07 Mart 2018). Alındığı Tarih: 07 Mart 2021. Alındığı Yer: Quora | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/10/2021 09:50:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4638
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.