20/12/2012
Siyasallaşma
ve siyasi mücadele belirli hesaplaşmalar sağlanmadan gerçekleşemez.
Çerkeslerin de siyasallaşması bu genel kuralın dışında değildir.
Geçen yazımızda Çerkeslerin hesaplaşmasının üç cephede gerçekleşeceğini
yazmıştık:
1- Çerkeslerin iç mücadelesi
2- Çerkeslerin asimilasyoncularla mücadelesi
3- Çerkeslerin soykırımcılarla mücadelesi.
Bu yazımızda Çerkeslerin iç mücadelesindeki gelişmelere bir projeksyion tutup,
15-16 Aralık tarihlerinde Adige Dil Derneği’nin gerçekleştirdiği Adige Dil Kurultayı’na
bir bağlantı yapacağız. Çerkeslerin soykırımcılarla ve asimilasyoncularla
mücadelesinin yol haritasını gelecek yazılarımızda vereceğiz.
***
1800'lü
yılların iki emperyalist devletinin arasında sıkışan Çerkeslerin yapabilecek
fazla şeyleri de yoktu. Rusya 1800'lü yılların hızla gelişen emperyalist
gücüydü. Genişlemek, yeni topraklar ve ticaret yolları elde etmek istiyordu. Rusya’nın
dünyayla bağlantısı deniz üzerinden olabilirdi. Oysa Karadeniz kıyıları
Çerkeslerin ve Tatarların ülkesiydi. Karadeniz’in kenarının güvenli hale
getirilebilmesi için Çerkeslerin ve Tatarların buralardan temizlenmesi
gerekiyordu.
Çerkeslerin
soykırıma ve sürgüne uğramalarının özet hikayesi budur.
Eşitsiz gelişim yasası gereği kapitalist üretim ilişkilerine ulaşmış Rusya ile köleci
ve feodal üretim ilişkileri içinde olan Çerkeslerin baş etmesi mümkün olamazdı.
Dini sebeplerle de Çerkesler çağın hasta adamı, çökmekte olan Osmanlı'ya
yönlendirildi. Her ne kadar “Osmanlı bize kucağını açtı, onlara minnettarız” diyorsak
da, Osmanlı Çerkesleri Balkanlar, Anadolu’nun dört bir yanı, Suriye, Filistin ve Irak'a kadar geniş bir
yelpazeye yayarak tavrını baştan belli etmişti. Çok küçük birimler olarak ve
birbirine uzak mesafelere yerleştirerek başından itibaren Çerkesleri
etkisizleştirmeyi ve eritmeyi hedefledi Osmanlı da.
Bugün Rusya’nın ve Türkiye’nin çıkarları, Çerkesler’in yok olması konusunda
nasıl kesişiyorsa; Çarlık Rusyası’nın ve Osmanlı İmparatorluğu’nun çıkarları da
Çerkeslerin yok olması noktasında kesişiyordu.
Diasporik
bir halk haline gelen Çerkeslerin kendi benliklerini bulmaları ve
örgütlenmeleri için 54 yıl geçmesi gerekecekti. !864'ten 1908 meşrutiyetinin
ilanı ve Çerkes Teavün Cemiyeti’nin kurulmasıyla birlikte Çerkeslerin uyanışı
da başlamıştır.
Alfabeler hazırlanmış, gazeteler çıkarılmış, okullar açılmıştır. Bu süreç ancak
15 yıl sürebilmiştir.
Yıkılan Osmanlı imparatorluğu’nun yerine kurulan Türkiye Cumhuriyeti tam bir
halklar hapishanesi olmuş ve farklı olan her kesime cehennem azabı yaşatmıştır.
Bu süreçte, Çerkesler, Kürtler ve diğer
azınlıklar, gayr-i müslimler, dindarlar, solcular, Aleviler alabildiğine baskı
görmüştür.
İnkar, imha ve asimilasyon politikaları tüm şiddetiyle uygulanmıştır.
Bu süreçten Çerkesler de payına düşeni fazlasıyla almıştır. Çerkes köyleri
sürülmüş, 150'liklerin çoğu Çerkeslerden oluşmuş, Şark-ı-Karib Çerkesleri Temini
Hukuk Cemiyeti’nin şubeleri olan Çerkes Kulüpleri yöneticileri idam edilmiştir.
Her türlü baskı, tehdit ve yasaklarla toplum sindirilmiş ve kendini inkar eder
hale getirilmiştir.
Çok partili döneme geçişle birlikte Türkiye'de Çerkeslerde de bir örgütlenme
hareketi başlamıştır. Ancak bu örgütlenmeye izin verilmesi, komünizme karşı Çerkesler
tarafından da bir cephe açılması içindi.
***
1952'de
kurulan bugünkü Bağlarbaşı Kafkas Kültür Derneği 60. yılını doldurdu. 1974
yılından beri Bağlarbaşı Kafkas Kültür Derneği’nin üyesiyim. Benim üyeliğimden
önce de, sonra da ne Bağlarbaşı Derneği’nde, ne de başka bir dernekte, ne Rusya’yı,
ne de Türkiye’yi rahatsız edecek bir eylem ya da söylem gerçekleşmemiştir.
Biz sadık olmakla, bağlı olmakla övünecek kadar aptal bir milletiz. Temel insan
haklarını talep etmenin yıkıcılık, bölücülük olmayacağını düşünemeyecek kadar
korkutulmuş ve sindirilmiş bir halkız.
Uygulanmış olan tüm baskı yöntemlerine ve psikolojik savaş tekniklerine rağmen
Çerkes Halkı da küllerlerinden doğmaya ve canlanmaya başlıyor. Çerkes halkının
üzerine sinmiş korku paranoyası yırtılarak açılıyor. Bu dönemde ortaya
çıkan ÇHİ, soykırımcılara, asimilasyonculara ve onların işbirlikçilerine karşı
bir isyan hareketidir.
ÇHİ 150 yıldır yapılamayanları yapmaya, söylenemeyenleri söylemeye ve toplumu
sarsmaya devam edecektir. Travmasını atlatamamış, narkozdan kurtulamamış Çerkes
halkını, yiğit, mücadeleci yılmaz dönemine taşınacaktır. Çerkes halkı ve tüm
dünya, Çerkeslerin çok daha nitelikli eylemlerine şahit olacaktır. ÇHİ
Çerkes halkı için kim yararlı bir adım atarsa yanında olacaktır. Hangi kurum ya
da kişiler yanlış işlerin içinde olurlarsa en acımasız eleştirilerini yapacak
ve teşhir edecektir.
***
Bu cümleyle bağlantılı olarak 15-16 Aralık tarihlerinde Ankara'da Tes-İş
Sendikası toplantı salonunda yapılan ADDER (Adige Dil Derneği)’in Adige Dil Kurultayı’ndan
bahsetmek istiyorum. ÇHİ bu kurultayı kalabalık bir heyetle izlemiş ve etkin
bir katkı sunmuştur.
ADDER- Adige Dil Derneği’nin oluşum öyküsünü de paylaşalım isterseniz.
Ali İhsan Tarı'yı ve www.danef.com’u birçoğunuz gibi biz de
internet ortamında tanıdık önce. Tarı, derneklere gidip ne yapmak istediğini
anlatmaya çalışıyordu mütevazi bir biçimde. Tanıyana tanımayana bir şeyler
söylüyordu. O İTÜ'yü birincilikle bitirmiş üstün zekalı bir inşaat
mühendisiydi. Bir bilgisyar programcısıydı. Hızlı düşünen, hızlı konuşan, hızlı
hareket eden bir iş adamı ve müteahhitti aynı zamanda. Çerkes dilinin ve
halkının aşığı ve yılmaz bir hizmetkarıydı. Onun başardığı iş dahilikle delilik
arasında olanların cesaret edebileceği bir şeydi. Yarattığı Adigece sesli
sözlük dünyada eşi benzeri olmayan bir eserdir. Belki başka dillerde buna
benzer sözlükler vardır. Ancak 108.000 kelimeyi Adigece, Türkçe, İngilizce ve Arapça
olarak tek başına araştırıp seslendirebilmiş bir başka insan yeryüzünde yok şu
anda. Bence Ali İhsan Tarı, Tanrının Çerkeslere bir lütfudur. Eğer günümüzde Çerkes
davasına hizmet etmiş birinin heykeli dikilecekse bu Ali İhsan Tarı olmalıdır.
İşte bu mütevazi ve çalışkan insan, dijital dünyada olmayan bir dilin var olma
şansının olmayacağı kanaatine ulaşmış yaptığı çalışmalar sonucunda. Dijital
dünyada var olabilmenin ise latin esaslı alfabe ile olabileceğini hesaplamış.
İşte zurnanın zırt dediği yer de burasıdır. Latin esaslı bir alfabenin Rusya
tarafından onaylanması mümkün değildir. Kapısını aşındırdığı Çerkes
kurumlarının, üniversitelerinin onu küçümseyen, görmezden gelen, zaman zaman
tehdit eden tavırlarına aldırmadan 10 yıl boyunca çalışmalarını sürdürdü. 14 Mart
2012 tarihinde Adige Dili Günü’nde, Adige Dil Derneği’ni Adige dilinin
sevdalıları ile birlikte kurdu. 2012 Haziran ayında normal genel kurullarını
yaptılar ve Adige Dil Kurultayı yapma kararı aldılar. Çatı örgütü, en büyük
örgüt olma iddiasında olan Kaffed'e gittiler. Ancak ipe un serip, projesi ve
enerjisi olan kişi ve kurumları dışlama konusunda pek mahir olan Kaffed'imiz
yine yaptı Kaffed'liğini. Önce birlikte yapmayı; sonra önce Kaffed'in ardından
ADDER’in yapmasını önerip oyaladı, ancak mani olamadı; sadece geçtiğimiz hafta
sonuna kadar geciktirebildi bu Kurultayı Kaffed.
Kaderin garip bir cilvesi, kurultayın yapıldığı Tes-iş ile Kaffed ve Ankara Çerkes
Derneği’nin binaları karşılıklı birbirine bakıyordu. Aralarında yirmi metre
mesafe bile yoktu. Çerkeslerin yok olmakta olan dillerinden daha önemli ne
sorunları var biz bilemiyoruz. Ama Kaffed ilkeleri gereği böyle bir toplantıya
katılamazmış. Çerkes dilinin emekçileri ve sevdalıları Türkiye’nin ve dünyanın
dört bir yanından toplanıp dil kurultayı yapıyorlar ve en büyük olduğunu iddia
eden Çerkes kurumunu bu mesele ilgilendirmiyor(!). Hiç kimse kusura bakmasın,
bu Çerkes kurumu, Çerkes halkının nezdinde meşruiyetini yitirmiştir. Kaffed
genel kurulunda 350 oy kullanılmış, Adige Dil Derneği’nin kurultayında ise 402
oy kullanılmıştır.
Adige Dil Derneği’nin Ankara’ya taşımayı başardığı nitelikli topluluk
Kaffed'den çok daha fazla Çerkes halkını temsil etmektedir.
Ve bir kez daha Çerkes kurumları olduğunu iddia eden paralize kurumlar, Çerkeslerin
taleplerini görmezden gelerek tarihe bir ibret vesilesi olarak geçmişlerdir.