İran'la 2015 yılında varılan nükleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekilen Amerika Birleşik Devletleri, izlediği İran politikası nedeniyle yalnız kaldı. Önceki hafta Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki yaptırım oylamasında yalnızca Dominik Cumhuriyeti'nden destek gören Trump yönetimine, Avrupa Birliği'nden net mesaj geldi. Açıklamada, Amerika'nin İran'a yaptırımları geri getirebilecek bir ülke olmadığı belirtildi. Tahran yönetimiyse, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne çağrıda bulundu.
Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, ABD'nin İran ile yapılan nükleer anlaşmadan çekildiği için İran'a yaptırımları geri getirebilecek bir ülke olarak görülemeyeceğini belirtti.
Borrell, İran ile BMGK'nin 5 daimi üyesi, Almanya ve AB arasında imzalanan ve "nükleer anlaşma" olarak bilinen Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (JCPOA) 2018'de ayrılan ABD'nin, İran'a yönelik yaptırımları geri getirebilecek mekanizmayı kullanacağı konusunda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine (BMGK) resmi bildirimde bulunması hakkında yazılı açıklama yaptı.
İran'a yaptırımları geri getirme mekanizması (snapback) hakkında ABD yönetiminin yaptığı açıklamayı "not ettiğini" kaydeden Borrell, "Daha önce defalarca hatırlattığım gibi ABD, Kapsamlı Ortak Eylem Planı'na (JCPOA) katılımını 8 Mayıs 2018'de başkanlık genelgesiyle tek taraflı olarak durdurmuş, sonrasında JCPOA ile ilgili faaliyetlere katılmamıştı. Bu nedenle ABD, BM kararında öngörüldüğü şekilde yaptırımları geri getirme amacı güden JCPOA katılımcısı bir ülke olarak düşünülemez." ifadesini kullandı.
İran ile nükleer anlaşmanın ortak komisyonunun koordinatörü de olan Borrell, şunları belirtti:
"JCPOA'nın herkes tarafından korunması ve tam olarak uygulanmasını sağlamak için mümkün olan her şeyi yapmaya devam edeceğim. JCPOA, bölgesel güvenliğe katkı sağlayarak küresel silahsızlanma mimarisinin ana ayaklarından biri olmaya devam etmektedir."
İRAN'DAN BMGK'YA ÇAĞRI
İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif'se, ABD'nin, Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını geri getirebilecek mekanizmayı harekete geçirmesine izin verilmesinin ciddi sonuçları olacağını söyledi. Zarif, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) Dönem Başkanı Dian Triansyah Djani'ye gönderdiği mektupta, ABD'nin İran'a yönelik tüm BM yaptırımlarını geri getirme girişimlerine konseyde karşı çıkılmasını istedi.
Nükleer anlaşmadan çekilen ABD'nin anlaşmayı destekleyen 2231 sayılı BMGK kararını da ihlal ettiğini ifade eden Zarif, ABD'nin yaptırımları geri getirmeye dönük çabalarını "meşruiyetten yoksun" olarak niteledi. ABD'yi BMGK'yı suistimal etmeye çalışmakla suçlayan Zarif, "İran, konseye uluslararası barış ve güvenlik açısından ciddi sonuçları olacak bu suistimali durdurmasını tavsiye ediyor." ifadelerini kullandı.
Zarif, "ABD'nin yaptırımları geri getirme hakkı yoktur. Bu nedenle ABD'nin bu girişimi Güvenlik Konseyi ve uluslararası toplum tarafından reddedilmelidir." çağrısında bulundu. İran devlet televizyonu, Dışişleri Bakanı Zarif'in mektubunun BM Daimi Temsilcisi Mecid Taht Revançi tarafından BMGK Başkanı'na teslim edildiğini duyurdu.
SNAPBACK MEKANİZMASI
BMGK'nın İran'a 13 yıldır uyguladığı ve 18 Ekim'de sona erecek silah ambargosunu yenileme çabası geçen hafta başarısızlıkla sonuçlanan ABD, İran'ın nükleer anlaşma kapsamındaki taahhütlerini askıya almasını gerekçe göstererek, konseyin 2231 sayılı kararı ile kaldırılan tüm yaptırımların tekrar uygulanmasına imkan tanıyan mekanizmayı hayata geçireceği tehdidinde bulunmuştu.
İran ile birlikte anlaşmanın taraflarından Rusya ve Çin ise ABD'nin İran ile yapılan nükleer anlaşmadan 2018'de çekildiğini ve anlaşmaya taraf olmayan bir ülkenin yaptırımların yeniden devreye sokulmasına olanak veren mekanizmayı hayata geçiremeyeceğini belirtiyor. Anlaşmanın imzacılarından olan Avrupa Birliği ülkeleri de, Trump yönetiminin bu isteğine karşı çıkıyor.