50yıl önce “Huston bir problem var”
Apollo 13 mürettabatı, uzaya çıkmalarının 3. gününde komutan James A. Lovell, kumanda birimi Pilotu John L. “Jack”Swigert ve Ay Modülü pilotu Fred W. Haise , dünyadan yaşlaşık 329915 km (205000 mil) uzaklığa ulaşmışlardı. Ay modülünün adı “Aquarius” ve komuta modülünün adı ise “Odyssey” idi. Huston da bulunan İnsanlı Uzay aracı merkezindeki (yeni adı: Jhonson Uzay Merkezi olmuştur) görev kontrol biriminde bulunan uçuşu kontrol eden mühendisler, uzay aracından yapılan yayını keyifle izliyorlardı. Mürettebat ay yörüngesine girmeyi dört gözle beklediler. Lovell ve Haise 2 uzay yürüyüşü bitirmeyi,jeolojik araştırmalar yapmayı ve Ay yüzeyinden ayrıldıktan sonra bile yeryüzündeki bilim adamlarına veri gönderecek bilimsel aletleri ay yüzeyine yerleştirme işlerini yapmayı planladı.
Astronotlar, Servis Modülünün tanklarındaki kriyojenik sıvı oksijen ve sıvı hidrojeni karıştırmak için rutin temizlik işleri tamamladıklarında, yörüngede bulunan uzay aracından büyük bir patlama sesi geldi. Bu sırada Ay Modülünün içinde olan Haise ve Komuta modülünün içinde Lovell ve Swigert vardı.
55 saat 55 dakika ve 4 saniyelik uçuştaki talihsizliğin yaşandığı tam o anda;
55 saat 55 dakika ve 4 saniyelik uçuştaki talihsizliğin yaşandığı tam o anda Görev Kontrol uzay aracının Uydu Anteni (HGA) iletişiminde ani bir kayma kaydetti, yada radyo iletişiminde garip bir çatlak vardı. Bir kaç dakika içinde uzay aracının sistemlerini konsollardan görüntüleyen uçuş kontrol mühendisleri ; uçuş direktörü Eugene F. “Gene” Kranz a Apollo13 te problem olduğuna dair veriler aldıklarını raporladılar. Uzay gemisinde, patlamadan yaklaşık 1-2 saniye sonra Ana Alarm ışığı ve Ana Doğru Akım (DC) B Bus Düşük voltaj ışığı, ardından da bir Yakıt Hücresi ışığı yandı. Bu Swigert’i Görev Kontrol’e, “Tamam, Houston, burada bir sorunumuz var” mesajını göndermesine sebep oldu. Evet bir sorun vardı. Bu o ünlü olan mesaj 50yıl önce “Huston bir problem var” Apollo13 görevinde söylenmişti.
Kapsül iletişimci (Capcom):
Kapsül iletişimci (Capcom) astronotu Jack R. Lousma, “Burası Houston. Tekrar söyleyin, lütfen.” Lovell, durumları hakkında biraz daha ayrıntı vererek, “Ah, Houston, burada bir problem yaşadık.” dedi
Lovell, Komuta ve Servis Modülüne güç sağlayan iki ana DC elektrik veri yolundan birinde voltaj düşüşü olduğunu, bunu sensörlerin algıladığını ve burada bir problem olduğunu mürettebatın anlayabilmesi için uyarı ışıklarının yandığını bildirdi. Oluşan bu kazanın sebebini Görev kontrolleri ve mürettebat bilemiyordu.
Bus B’deki voltaj normale döndüğü için, herkesin ilk eğilimi kullanılan aletleri veya bilinmeyen geçici bir olayı suçlamaktı. Ancak Aquarius den,Odyssey’e geri dönen Haise, şu anki normal voltajlara rağmen, “orada oldukça büyük bir patlama dikkatle yaklaşılması gerektiğini” söyledi.
Patlamaya neyin sebep olduğu bilinmese de mürettebat ve Görev kontroldekiler için sistemlerde birkaç test yapıldıktan sonra; durum biraz anlaşılır hale gelmeye başlandı. Kontrol servis modülündeki oksijen seviyesi çok hızlı ve tehlikeli bir şekilde düşmeye başladı. Oksijen tanklarında mürettebata ancak 2 saat kadar yetecek oksijen kalmıştı. Bu dünyaya dönmek için yeterli bir süre idi. Bu durumda aya inilemeyecek; kalan enerji ile ay modülü can kurtaran gibi kullanarak dünyaya dönülecekti. Kapsül iletişim mühendisi
Lousma mürettebata, tank 1’deki miktar yavaşça sıfıra inerken; Ay modülünü cankurtaran olarak kullanabilecekleri bilgisini verdi.
Astronotlar gerekli konuma ay modülü içinde ulaştıkların da motorları yaklaşık 4 dakika süreliğine çalıştırdı. Ve görevi 10 saat erken bitirerek Dünyaya Pasific okyanusuna inmeyi başardılar. Apollo13 görevi; uzayada uçuş yapıp ay yüzeyine inemediğinden başarısız olan ilk görev olmuştu. Ancak astronotlar sağ salim dünyayaya ulaşabildiler.
Kaynak: NASA