Kıskançlık Nereden Geliyor? Ehlileştirmenin 3 yolu.
Paylaş
Hepimizin yaşadığı bir duygu olsa da, ilişkilerinizi ele geçirmesine izin vermemek önemlidir
Hiç kimse bunu kabul etmeyi sevmez, ama hepimiz zaman zaman kıskanırız.
Kıskançlık, kısmen imrenmekten farklı olarak, sahip olduğunuz bir şeyi koruma ve onun sizden alınmasından korkma duygusunu ifade eder. Özellikle ilişkiler söz konusu olduğunda, bu önemli bir kişiye yönelik tehdit unsuru olarak algılandığında meydana gelebilir.
“Kıskançlık karmaşık ve rahatsız edici bir duygu,” diyor psikologlar. “Ama aynı zamanda normal bir duygu.”
Psikologlar kıskançlığın tam olarak ne olduğunu ve bunun yaşamınız veya ilişkileriniz üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olmasını nasıl engelleyeceğinizi açıklıyor.
Kıskançlık nedir?
Başkasının sahip olduğu ve sizin olmayan bir şeyi istemek anlamına gelen imrenmeyle karşılaştırıldığında, kıskançlık sahip olduğumuz şeyin elimizden alınacağı korkusuyla ortaya çıkar.
Psikologlar, bunun hayatımızdaki bir kişiyle veya algıladığımız veya sahip olmak istediğimiz biriyle ilgili olabileceğini belirtiyor. Her iki durumda da, kıskançlık, birini veya bir şeyi yakınınızda tutmak konusunda güçlü hissettiğinizde ortaya çıkar.
“Küçük ataklar şeklinde gelir ve rahatsız edici olabilir, ancak aşırı biçimde toksik ve ilişkilere zararlı olabilir,” diyor psikologlar.
Kıskançlık normal bir duygu olsa da, ona çok fazla güç verirseniz zararlı bir hale dönüşebilir. Aynı zamanda, bir ilişkide gerilim ve stres yaratarak, üzerinde durmaya çalıştığınız şeyi kaybetmenize de yol açabilir.
İşte kıskançlık hissinin ilişkilerde nasıl ortaya çıkabileceği konusunda bazı öneriler:
- Anksiyete veya depresyon hisleri.
- Paranoya veya takıntılı endişe hisleri.
- Eşinizle ve onların ne yaptığıyla ilgili takıntı.
- İlişkinizde veya çevrenizdeki diğer kişilere güvensizlik.
- Düşük öz değer veya öz saygı hisleri. Bununla birlikte, kıskançlık bireyler olarak bizi de incitebilir. “Kıskançlık hislerinin küçük sıklıntıları sık sık gelip gider, ancak sürekli kıskançlık, öz saygımızı veya öz imajımızı yıpratabilir,” diyor psikologlar.
Kıskançlık nereden gelir?
Kıskançlık, geçmiş deneyimler, zihinsel sağlık sorunları ve hatta kişilik özelliklerinin kombinasyonu olabilecek karmaşık bir duygu olabilir.
İşte sürekli kıskançlık hislerine neden olabilecek bazı yaygın faktörler:
Güvensizlik
Kıskançlık, başkalarıyla ilgili hissettiğiniz şeklinde görünse de, asıl sorun genellikle toksik kıskançlığın temel nedeni olan kendimizle olan ilişkimizdir.
“Birçok insan için kıskançlığın gerçek kökü güvensizliktir,” diyor psikologlar. “Ve bu güvensizliğe neyin neden olduğunu belirlemek, hem kendiniz hem de ilişkiler hakkında aydınlatıcı ve aydınlatıcıdır.” Sonuçta, içinde bulunduğunuz ilişkiye layık olmadığınızı hissederseniz, beyniniz ilişkiyi zedeleyecek veya ortadan kaldıracak tehditleri aşırı analiz etmeye başlar. Bazı durumlarda, bu kendini gerçekleştiren bir kehanet bile olabilir.
Öz imaj sorunları
İmajınızla ilgili düşük öz saygı hisleri, bir ilişkide kıskançlığı büyütebilir. Kendi imajınızla ilgili sorunlarla uğraşan bir geçmişiniz varsa, sürekli olarak kendinizi başkalarıyla kıyaslamaya ve ilişkilerinizde ne kadar değerli veya değersiz olduğunuzu ölçmeye başlayabilirsiniz.
“Başkasının sizi veya ilişkinizi değerli bulmadığını düşünmüyorsanız, ilişkinizin risk altında olduğuna dair inancınızı daha da pekiştirecektir,” diyor psikologlar. “Yani, öz imajınız, kıskançlığınızın nasıl ortaya çıkabileceğini yansıtan veya aydınlatan bir ayna olabilir.”
Duygudurum sorunları
Eğer anksiyete ile yaşıyorsanız, belirli tetikleyicilerin savaş veya kaçış hislerini başlatabileceğini bilirsiniz. Dolayısıyla, tetikleyicileriniz özellikle ilişkilerinizle bağlantılıysa, bu, kıskançlığın sağlıksız yollarla ortaya çıkmasına yol açabilir.
“İlişkiyle ilgili tetiklenen bir anksiyete bozukluğu veya takıntılı-kompulsif bozukluk gibi temelde yatan bir sorununuz da olabilir,” diyor psikologlar.
Geçmiş travma
Geçmiş ilişkilerden önemli travmalar yaşadıktan sonra en zor şeylerden biri yeni ilişkiler kurmaktır. Geçmiş ilişkilerde duygusal istismar veya ihanet yaşadıysanız, bu travma kontrol altına alınmazsa gelecekteki ilişkilerinize gölge düşürebilir. İşte burada kıskançlık devreye girer ve şu anki partnerinizi kaybetme korkusu veya endişesiyle beslenir.
Belirli kişilik özellikleri
Bazen, kıskanç hisleriniz kişilik özelliklerinizden kaynaklanabilir. Psikologlar, detaylara takıntılı olma eğiliminde olan veya şeyler hakkında çok yoğun duygular yaşayan insanların, diğerlerinden daha fazla kıskançlık yaşayabileceğini açıklıyor.
“Bu, birinin söylediği şeyleri sürekli değerlendirmenize ve uyup uymadığına veya her ayrıntıya bakmanıza yol açabilir,” diyorlar.
İlişkideki diğer mevcut sorunlar
Eğer kıskançlık ilişkilerinizi sabote ediyorsa, bu durum kendi zihinsel durumunuz dışındaki şeylerle de ilgili olabilir. Eğer siz kıskanç hissediyor veya partneriniz üzerinde aniden koruyucu oluyorsanız, psikologlar ilişkide başka neler olduğunu gözden geçirmenizin iyi olacağını söylüyor.
“Bir küçük uyarım, bazen kıskançlık tamamen kafanızda değildir,” diyor psikologlar. “İlişkiye gerçek tehditler olabilir ve bazen, üzerinde durduğunuz şey, ilişkinizin risk altında olduğu hissine bağlı olarak içgüdülerinizle ilgili olabilir. Zor olan kısmı, gerçekten risk altında olduğunda veya kendi korkularınız ve güvensizlikleriniz nedeniyle olduğunda anlamaktır.”
Aşırı sevgi gösterme, gaz ışığı alma veya duygusal istismar belirtilerine dikkat etmek, kıskançlık hissiyatınızla ilgili geçerli endişeleri aydınlatmaya yardımcı olabilir. Bu yüzden, ilişki danışmanı veya bireysel terapist ile konuşmak, bu sorunları çözmeye veya sağlıklı bir şekilde çatışmaları ortaya çıkarmaya yardımcı olabilir.
Kıskançlık duygularını durdurma
Peki, içimizdeki yeşil canavarla barışı nasıl buluruz ve bu arada onun ilişkilerimize veya zihinsel durumumuza hükmetmesine izin vermemeliyiz?
Psikologlar, kıskançlık duygularınızla başa çıkmak istiyorsanız atılması gereken adımları sıralıyor.
Tetikleyicilerinizi düşünün
Kıskançlık duygularını kontrol altına almanın ilk adımı, iç tetikleyicilerinizi tanımaktır. Daha önce belirttiğimiz gibi, bu tetikleyiciler anksiyete, kişilik özellikleri, geçmiş travma veya birkaç şeyin kombinasyonu ile bağlantılı olabilir. Kıskançlık duygularına kapıldığınızı fark ederseniz, bu duyguların ne zaman ve neden alevlendiğini belirlemek önemlidir.
Örneğin, belki partneriniz arkadaşlarıyla geç saatlere kadar dışarı çıktığında ve geri dönmeyi unuttuğunda endişe duyarsınız. Ya da belki yakın bir arkadaşınızın yeni arkadaşlar edinmesiyle yoğun bir endişe hissetmeye başlarsınız.
“Birçok insan için, kıskançlık duygularına yol açan durumların veya kıskançlık uyandıran durumların bir modeli vardır,” diyor psikologlar. “Dolayısıyla, ortaya çıkan modelleri anlamak faydalı olabilir.
“Kıskançlığın ne kadarının algılandığı ve ne kadarının ilişkiyi gerçekten tehdit eden gerçek olaylara dayandığı da önemlidir.”
Durumu yeniden çerçevele
Bazı durumlarda, aşırı kıskançlık nöbetleri, şu anda başa çıkmakta olduğumuz iç güvensizlikler veya zihinsel sorunlardan kaynaklanıyor olabilir. Bu yüzden, ilişkinizin belirli bir yönüne kıskançlık duygularınızı haklı çıkaran şekilde odaklanıyorsanız, geri adım atıp durumu yeniden çerçevelemekte fayda olabilir.
“Kıskançlık duygusunun normal bir insan duygusu olduğunu kabul etmenin de iyi olduğunu” öneriyor psikologlar. “Bu, sadece insansınız anlamına gelir.”
Bu, sonraki adım – iletişim – için önemlidir, çünkü duygularınızı kabul etmekte ve onlar hakkında dürüst olmamak, onları başka bir kişiyle ele alamayacağınız anlamına gelir.
Endişelerinizi dile getirin
Kıskançlık duygularının nereden geldiğini düşündükten ve hala içgüdüsel olarak bir şeyin doğru olmadığını hissettiyseniz, hayatınızdaki kişiyle bu endişeleri paylaşmak önemlidir. İlk başta bunun sizi gergin hissettirmesi durumunda, duygularınızı sözcüklere dökmeye yardımcı olacak güvendiğiniz bir arkadaş veya sevdikinizi bulun.
“İletişim, dedektiflik değil, güven yaratır,” diyor psikologlar. “Ne hissettiğinizi önemli bir diğeriyle iletişim kurmak önemlidir. Ayrıca, kıskançlığınıza nasıl tepki verdiklerini ölçmek, ilişkinizin dinamiği hakkında çok şey söyleyebilir. Eğer sizinle konuşmaya ve kıskançlığı anlamaya istekliyse, buna tepki göstermek, utandırmak veya suçlamak yerine, bu ilişkinizin dinamiği hakkında çok şey söyleyebilir.”
Romantik olmayan ilişkilerde kıskançlık
Kıskançlık sıklıkla romantik çiftlerde konuşulsa da, diğer ilişki dinamiklerinde de çok mevcut bir duygu olabilir. Örneğin, belki arkadaş grubunuza yeni bir arkadaş katıldığında yoğun kıskançlık duyguları hissetmeye başlarsınız. Ya da iş yerinizdeki yeni bir çalışanın, bir şekilde pozisyonunuzu tehdit edeceğini düşünürsünüz.
“Kıskançlık, sadece romantik ilişkilere özgü değildir,” diyor psikologlar. “Gerçekten, tüm ilişki türlerini kapsar.” Romantik ilişkilerde olduğu gibi, bu durumlar ve ilişkilerde kıskançlığın neden tetiklendiğine dikkat etmek ve açık iletişim kurmak önemlidir.
Sonuç olarak
En iyi haliyle, kıskançlık, hayatınızdaki değerli bir şeyi veya kişiyi elinde tutmak istediğinizi gösteren bir duygu sancısıdır.
“Evrimsel bir perspektiften bakıldığında, kıskançlık aslında uyum sağlayıcı bir davranıştır. Bir ilişkiyi önemsiyoruz ve onu kaybetmek istemiyoruz demektir,” diye açıklıyor psikologlar.
Ancak en kötü haliyle, kıskançlık size ve ilişkilerinize zarar verebilir. Bu, aşırı durumlarda kıskançlığın sizi kaygılı, depresif veya sahip olduğunuz şey veya kişiye layık olmadığınızı hissettirebilmesi nedeniyledir. Eğer hala iyi oluşunuzu etkileyen sürekli kıskançlık hissediyorsanız, sevdiklerinizle daha huzurlu hissetmenize yardımcı olacak bir ilişki danışmanı veya terapiste başvurmayı düşünün.
Özetle, kıskançlık evrensel bir duygu olup, zaman zaman herkesin yaşadığı normal bir hissiyattır. Ancak, kıskançlık duygularınızı kontrol altına almak ve ilişkilerinizi olumsuz yönde etkilememesini sağlamak önemlidir. Kıskançlık tetikleyicilerinizi anlamak, durumu yeniden çerçevelemek ve endişelerinizi paylaşmak, kıskançlıkla başa çıkmanın etkili yollarıdır. Eğer kıskançlık duygularınız hala sizi ve ilişkilerinizi etkiliyorsa, bir uzmanın yardımıyla bu sorunu ele almak önemlidir.