Yerebatan Sarnıcı ne zaman yapıldı sorusunu çok ama çok eskilerde, M.S. VI. Yüzyılda (527 – 565) yapıldığını söyleyerek cevaplayalım ve Yerebatan Sarnıcı hikayesine de buradan bir giriş yapalım; Bizans İmparatoru I. Justinianus bu muhteşem eseri yaptırırken yaşadığı Büyük Saray'ın ve civarının suyunu stoklamayı amaçlamış. Stoklanan suyun kaynağı ise yaklaşık 20 km ötedeki Belgrad Ormanı'ymış. Bilseymiş ki 2022'de gezenler ‘keşke burada bir düğün yapabilsem' düşü kuracak, belediye sanat aktiviteleri düzenleyecek, ABD başkanlarından birçok siyasiye kadar gelen yabancıları bu kadar etkileyecek; kendi bile kendi yaptığına şaşarmış. İşlevini asırlar boyunca sürdüren sarnıç 1453'de İstanbul'un Osmanlıların eline geçmesiyle bir süre daha kullanılıp Topkapı Sarayı'nın bahçelerini sulamış. Osmanlılar durgun su yerine akan su kaynaklı kendi sistemlerini kurunca da burası emekliye ayrılmış. Zaman ilerleyip 16. yüzyılın ortalarına gelindiğinde (1544 - 1550) Hollandalı ve meraklı bir gezgin olan Gyllus civardaki evlerin zeminlerinde kuyular olduğunu görüp, içlerinden kovalarla çekilen suyun kaynağının nereden geldiğini merak etmiş. Avlusu taş duvarlarla çevrili ahşap bir eve elinde meşaleyle girip yerin altına bağlanan taş merdivenlerinden aşağı inmiş. Kendisini bekleyen koskoca bu gölün ne olduğunu anlaması ise hiç kolay olmamış. Sandalla gezdiği sarnıcın sütunlarını sayıp ölçülerini hesapladıktan sonra da bir seyahatname yazıp bu muhteşem yapının varlığını tüm batıya ilan etmiş.
Günümüzün sarnıcı 1940 yıllarında üstündeki evler temizlenip, 3 yıllık bir onarımdan geçtikten sonra şekillenmiş. İçine tıpkı Hollandalı Gyllus'un Seyahatnamesinde bahsettiği sazan balıkları atılmış ve 1987'de belediye tarafından benzerine az rastlanır bir gezi platformuna dönüştürülmüş. Şimdilerde hem müze olarak gezilebiliyor hem de ulusal, uluslararası birçok kültür etkinliğine ev sahipliği yapıyor.
Dinlerken ya da okurken başka bir dünya varmış da artık bitmiş gitmiş gibi hissettiren Yunan Mitolojisi'nden iki efsaneyle anılıyor Medusalar. İlk Medusa efsanesine göre yeraltının birbiriyle kardeş üç kadın canavarından birisi. Yılan saçlı bu kadın kendisine bakan tüm erkekleri taşa çevirme gücüne sahip. Medusaların sütun altlarına tepetaklak yerleştirilmesinin sebebinin de Romalıların bakarken ''Ya taş kesilirsem?'' korkusu yaşadığı söyleniyor. Eğer Medusa Efsanesi hakkında daha detaylı bilgiler edinmek isterseniz, Antik Çağlardan Günümüze Bir Entrika Hikayesi: Medusa Efsanesi adlı içeriğimizi okumanızı öneririz.
Diğer bir efsane ise Medusa’nın saçlarının neden yılana dönüştüğünü anlatıyor. Siyah gözleri ve uzun saçlarıyla ahu afet bir kadın olan Medusa, Zeus’un oğlu Perseus’un da sevgilisi. Ama Perseus’a aşık olan bir kadın daha var ki o da kıskançlığıyla Medusa’nın o güzel saçlarını yılana dönüştürüp olayı efsaneye dönüştüren Athena. Medusa’nın lanetli ve güçlü canavarlığına son noktayı büyük aşkı Perseus koymuş ve onun başını keserek düşmanlarına karşı büyük bir güç kazanmış. Böyle aşk olur mu, insan aşkına bunu yapar mı diyenler de haklı ama mitoloji de tüm bildiğimiz masallardan daha farklı!
Bildiğiniz üzere Yerebatan Sarnıcı restorasyon sürecini kısa bir süre önce tamamladı. 1500 yıl sonra ilk kez bu kadar kapsamlı bir restorasyon süreci gerçekleştirilen Yerebatan Sarnıcı’nın giriş ve çıkış kısımlarına cam bir bekleme salonu yapıldı, böylece uzun ziyaretçi kuyrukları engellenmiş oldu. Ciddi çökme riski bulunan sarnıç depreme karşı dayanıklı hale getirildi. Eskiden sarnıçtaki gezi platformu suyun üzerinde kalsa bile, ıslak ve nemliydi ve bu durumda ziyaretçileri tehlikeye atıyordu. Restorasyon kapsamında bu gezi platformuna yalıtım uygulaması yapıldığından, artık daha güvenli bir atmosfer sunduğunu söyleyebiliriz. Yenilenme sürecinden önce sarnıca loş bir ışıklandırma sistemi hakim olduğundan istediğiniz kalitede fotoğraf almanıza engel oluyordu. Yenilenen ışıklandırma sistemi Yerebatan Sarnıcı’na çok modern ve ferah bir hava katmış. Yerebatan Sarnıcı heykeller açısından geliştirilmiş; heykeller belirli yerlere konarak sarnıç ile bütünlüğü sağlanmış. Dilerseniz içeriyi gezerken tarihi hakkında bilgilenmek için sesli rehber hizmeti de alabilirsiniz.
Kurum Kültür Bakanlığı’na bağlı olmadığı için Müze Kart maalesef burada geçmiyor. Ücret tarifesi ise şöyle; Yerli ziyaretçiler için 50 TL, öğrenci-öğretmen için 20 TL. 7 yaşın altındaki çocuklar için ücret ödenmiyor. Yabancılar ise 190 TL giriş ücreti ödüyor. Ödemelerde kredi kartı geçiyor ve eğer dilerseniz Passo’dan 52 TL karşılığında online bilet satın alarak hiç sıra beklemeden sarnıca giriş yapabilirsiniz.
Sarnıcı gezip bitirmek ortalama bir saatinizi alıyor. Ama Tarihi Yarımada rotasını gezmek için bol vakit ayırmanız gerekiyor. Eminönü’nden tramvaya binip Sultanahmet durağında indiğinizde yürüyerek iki dakikada ulaşabileceğiniz sarnıcın çok yakınında Sultanahmet Camii ve Ayasofya var. Madem buralara kadar geldiniz, gezmeden, görmeden, hissetmeden olmaz. Tarihi Yarımada Gezilecek Yerleri merak ediyorsanız bu yazımız tam da size göre!