Emil Zatopek (19 Eylül 1922 – 22 Kasım 2000), olimpiyatlarda uzun mesafe koşuda 3 altın madalya kazanabilmeyi başarmış ilk ve tek atlettir. 1952 Helsinki Olimpiyatları’nda 5000 metre ve 10000 metre koşularını kazanan Çek Lokomotifi lakaplı sporcu, son dakikada katılmaya karar verdiği maraton koşusunu da kazanarak tarihe geçmiştir. Zatopek, 10 kilometrede 29 dakika, 20 kilometrede ise 60 dakika barajlarının altına inebilen ilk atlettir.
19 Eylül 1922’de, o zamanki adıyla Çekoslovakya’nın Koprivnice kentinde mütevazi bir ailenin altıncı çocuğu olarak dünyaya gelen Emil Zatopek, 16 yaşına geldiğinde Zin şehrinde bir ayakkabı fabrikasında çalışmaya başlamıştır. Kendisi koşuya başlamasını şu sözlerle anlatıyor:
“Fabrikada çok disiplinli bir spor koçu vardı, bir gün koç içinde benim de olduğum dört genci işaret etti ve bir yarışta koşmamızı emretti. O zamanlar çok zayıf ve koşamayacak kadar güçsüz hissettiğim için ben bu duruma karşı çıktım fakat koç beni fiziksel muayene için doktora gönderdi. Doktor da sağlığımın tamamen yerinde olduğuna kanaat getirdi. Artık koşmak zorundaydım, yarış başladığında kazanmak istediğimi hissettim ancak sadece ikinci gelebildim. İşte bütün hikaye böyle başladı.”
Zaman ilerledikçe diğer koşuculardan sıyrılan ve kendini iyiden iyiye göstermeye başlayan Zatopek’in tarzı da alışılmışın dışındaydı. Bütün koşucular bedeni ileri itebilmek için vücudun üst tarafını kullanıp ayakları kendi ağırlıklarından kurtarabilmeye çalışırken Emil tam tersini yapıyordu. O dönemde final sprint çok bilinmiyor, gücü hep eşit kullanmaya çalışanların tersine, Emil Zatopek en fazla çabayı en sonda gösteriyor, belki de farkında olmadan bitiş atağını keşfediyordu. Ne antrenörlere, ne doktorlara soru soruyor, sessizce, kendi kendine antrenmanlar yapıyordu.
Takım arkadaşı Jan Jirka, Zatopek’in kararlı ve bir o kadar zorlu antrenman şeklini şu sözlerle anlattı: “İlk gün nefesini dördüncü kavağa kadar tutarak yürüyor, sonraki iki gün beşinci kavağa, sonra altıncı kavağa kadar nefesini tutuyor, iki günde bir ağaç ekliyor, ta ki hiç nefes almadan kavaklı yolun sonuna ulaşıncaya kadar. Ama sonuna ulaştığında bayılıyor. Bir başka seferinde, bütün hızıyla kat ettiği on iki düz çizgiden sonra soğuk duş alırken bayılıyor. Nereye kadar gidebileceğini bilmek istiyor hep.”
Zatopek azimle koşmaya devam etti ve 1944 senesinde 2000, 3000 ve 5000 metrede Çekoslovakya rekorlarını kırdı. 1946 senesinde Avrupa Şampiyonası için Çek milli takımına seçilen Emil, 5000 metrede 5. geldi ve kendisine ait Çekoslavakya rekorunu 14:50.2’den 14:25.8’e taşıyarak 25 saniye kadar geliştirdi. Emile Zatopek, 10 kilometrede 29 dakika, 20 kilometrede ise 60 dakika barajlarının altına inebilen ilk atlet olmayı başardı.
Kaynak:
Spor Stüdyosu “Çek Lokomotifi (2008) “