İdrarda Serbest Kortizol ölçümü başlıca olarak Böbreküstü bezi korteksin fonksiyonlarının değerlendirilmesi amacıyla kullanılır.
İdrarla atılan Serbest Kortizol miktarı, plazmada bulunan ve biyolojik olarak aktif olan Serbest Kortizol miktarı ile korelasyon gösterir.
Plazma Kortizol konsantrasyonu diürnal değişim gösterdiğinden, plazmadan yapılacak anlık ölçüm Surrenal Bez’in Kortizol üretim faaliyetinin değerlendirilmesi için yeterli olmayabilir.
Bu sebeple plazmadan yapılan Kortizol ölçüm sonucuna dayanılarak karar verilemediği durumlarda, 24 saatlik idrarla atılan Serbest Kortizol miktarının ölçülmesine ihtiyaç duyulur.
Cushing Sendromu ile ilgili taramada en sensitif ve spesifik test olarak kabul edilir.
Özellikle basit Obezite ve Cushing Sendromu arasında ayırıcı tanı yapılmasında yararlıdır.
İdrar (Serbest) Kortizol Yüksekliği Nedenleri ?
Adrenal Adenom ve Karsinom
Ektopik ACTH Sendromu’nda serum ve idrar Kortizol seviyeleri artar.
Gebeliğin geç dönemi
Stresli dönemlerde de idrarla atılan miktarında artış meydana gelir.
İdrar (Serbest) Kortizol Düşüklüğü Nedenleri ?
Addison Hastalığı
Konjenital Adrenal Hiperplazi ve
Hipopituitarizm‘de idrarla atılan miktarı azalmakla birlikte, bu hastalıkların teşhisi açısından değeri daha sınırlıdır.
Numune:
24 saatlik idrarın ideal olarak 1 g Borik asit üzerine biriktirilmesi tavsiye edilir.
Mümkün olamıyorsa, toplanma süresi boyunca soğuk ortamda tutulması koşuluyla koruyucusuz toplanmış idrar örnekleri de kullanılabilir.
Referans Aralığı:
15 yaş ve üstünde < 60 ug/gün normal kabul edilir.