Multipl myelom ve ağır organ hastalıkları, değişen beslenme durumlarında görüldüğü gibi proteinin emilimini, üretimini etkileyen ve protein kayıplarının görüldüğü hastalıkların tanısına ve takibine yardımcı olmak amacıyla yapılır.
Protein Elektroforezi
Immunfiksasyon Elektroforezi
Immunfiksasyon Elektroforezi
Hayır
Protein elektroforezi serum veya idrarda bulunan proteinlerin ayrılmasını sağlayan bir metoddur. İmmünfiksasyon elektroforezi ise genellikle immünglobulinler gibi spesifik proteinlerin tayinini sağlayan bir metoddur.
Serum proteinleri elektroforezle beş ya da altı ana gruba ayrılır. Bu gruplar albumin, alfa1, alfa 2, beta ve gamadır. Beta bandı bazen beta 1 ve beta 2 bantlarına ayrılır. Albumin, karaciğerde üretilir ve kandaki proteinlerin %60’ını oluşturur. ‘’Globülinler’’ albuminden başka proteinleri tanımlamak için kullanılan ortak bir terimdir. İmmünglobulinler ve bazı kompleman proteinleri dışında globülinlerin çoğu karaciğerde üretilir. Temel plazma proteinleri ve onların görevleri Protein Grupları başlıklı bir tabloda elektroforezdeki band sıralarına göre sıralanmıştır.
Bu Protein Grupları protein elektroforeziyle bantlara ayrılarak karakteristik bir patern oluştururlar. Bu paterndeki değişimler çeşitli hastalık ve durumlarla ilişkilidir. En önemli örnek gamaglobülinlerde ayrı veya monoklonal bir bandın görülmesidir. Normalde gamaglobülinler ayrı bantlar olmaksızın düz bir protein paterni şeklinde görünürler. Multipl miyeloma hastalarında, malin plazma hücrelerinin kontrolsüz büyümesi ve bölünmesi tek bir immünglobulin tipinin çok miktarda üretimine neden olur. Anormal olan protein elektroforez jelinde karakteristik bir bant olarak görülebilir ve hangi immünglobulinin anormal olduğunu gösteren immünfiksasyon ile tespit edilebilir.
Test için numune nasıl toplanır?
Numunenin kalitesinden emin olmak için herhangi bir test hazırlığına gerek var mı?
Test için herhangi bir hazırlık gerekmez.
-
Nasıl kullanılır?
Elekroforez normal olmayan proteinlerin varlığını, normal olan proteinlerin yokluğunu tespit etmek, ve de serumda azalan artan farklı protein gruplarını belirlemek için kullanılır. Sıklıkla tek tip immunglobulinin aşırı üretimi olan monoklonal proteinleri saptamak ve tespit etmek için istenir. Protein ve immünfiksasyon elektroforezi, multipl miyeloma ve bazı bağlantılı hastalıkları da içeren anormal proteinlerle ilişkili durumların tespitinde, teşhisinde, süreç ve tedaviyi takibinde yardımcı olması amacıyla istenir.
Protein genellikle idrarda çok az miktarda bulunur. Daha çok miktarlarda bulunduğu zaman, sıklıkla böbrek bozukluğu ve/veya anormal olan protein üretimini gösterir. İdrar protein ve immünfiksasyon elektroforezinin istenmesinin temel nedeni monoklonal protein üretimini tespit etmektir. Bu protein hem serum hem de idrarda görülebilirken sadece idrarda da görülebilir.
İdrar protein elektroforezi, böbrek hasarı ya da hastalığına bağlı protein atılmasının ciddiyetini değerlendirmek ve sebebi teşhis etmek için de istenebilir. Bu hasar veya hastalık diyabet, kronik inflamasyon, bir otoimmun hastalık, veya bir maliniteden dolayı olabilir. Az ya da orta derecede protein kaybının geçici olarak görüldüğü idrar yolları enfeksiyonu veya bir akut inflamasyon gibi durumlarda elektroforezin genellikle istenmesine gerek yoktur.
-
Ne zaman istenir?
Doktor; kemik ağrısı, anemi, yorgunluk, açıklanamayan kırıklar ve tekrarlayan enfeksiyonlar gibi multipl miyelomyı düşündürten belirtileri araştırırken protein elektroforezi isteyebilir. Aynı zamanda anormal total protein ve/veya albumin değeri, yüksek idrar proteini seviyeleri, yüksek kalsiyum değerleri ve düşük lökosit veya eritrosit sayımı gibi diğer laboratuvar testlerini takiben istenebilir. İmmünfiksasyon elektroforezi genellikle protein elektroforez testi immünglobulin olması muhtemel anormal proteinin varlığını gösterdiğinde istenir.
Bir hastalık veya durum teşhis edildikten sonra, hastalığı ve tedavinin etkinliğini takip etmek amacıyla elektroforez düzenli aralıklarla istenebilir.
Monoklonal protein üretimi önemi belirlenemeyen monoklonal gamopatiye (MGUS) bağlı olabilir. MGUS’lu hastalardaki süreç çoğunlukla iyi huyludur. Ama bazıları yıllar sonra multipl miyeloma geliştirebileceğinden dolayı düzenli olarak takip edilmelidirler.
Serum protein elektroforezi inflamatuvar bir durum, otoimmun hastalık, akut ya da kronik enfeksiyon, böbrek veya karaciğer hastalığı, veya protein kaybettiren bir durumu düşündürten belirtiler olduğu zaman istenebilir. İdrar protein elektroforezi ise idrarda protein tespit edildiği ya da doktor monoklonal proteinin varlığından şüphelendiği zaman istenebilir.
-
Test sonucu ne anlama gelir?
Protein ve immünfiksasyon elektroforez testleri doktorunuza her proteinden kabaca ne kadar olduğuyla ilgili bilgi verebilir. Protein elektroforezinin önemi proteinlerin oranları ve elektroforez grafiğinde yarattıkları paternlerdir. İmmünfiksasyon elektroforezinin önemi ise belirli tip immünglobulin varlığını tespit edebilmesidir.
Belirli durumlar ya da hastalıklar aşağıda görüldüğü gibi çeşitli serum proteinlerinde artma ya da azalma ile ilişkili olabilir.
Albumin
Azalması:
- malnutrisyon ve malabsorbsiyon
- hamilelik
- böbrek hastalığı (özellikle nefrotik sendromu)
- karaciğer hastalığı
- inflamatuar hastalıklar
- protein-kaybettirici sendromlar
Artması
Alfa1 globulin
Azalması:
- Konjenital amfizem (nadir bir genetik hastalık olan a1-antitripsin eksikliği)
- ağır karaciğer hastalığı
Artması:
Alfa2 globulin
Azalması:
Artması
- böbrek hastalığı (nefrotik sendrom)
- akut veya kronik inflamatuvar hastalık
Beta globulin
Azalması:
- malnutrisyon
- siroz
Artması
Gama globulin
Azalması:
- Çeşitli genetik immun bozukluklar
- sekonder immun eksikliği
Artması:
- Poliklonal: - kronik inflamatuvar hastalık
- romatoid artrit
- sistemik lupus eritematoz
- siroz
- kronik karaciğer hastalığı
- akut ve kronik enfeksiyon
- yakın zamanda aşılanma
- Monoklonal: - Waldenstrom’s makroglobulinemi
- multipl miyelom
- önemi belirlenemeyen monoklonal gamopatiler (MGUS)
-
Bilmem gereken başka bir şey var mı?
-
Elektroforez başka bir şey için kullanılıyor mu?