

Kadın hep yalnız, hep yalnız!..


İlk kadın romancımız olarak kabul edilen Fatma Aliye Hanımın "Udi" (1899) adlı romanı yeniden yayımlandı.
SEVENGÜL SÖNMEZ
Türk edebiyatının ilk kadın romancısı olarak bilinen Fatma Aliye Hanım (1862 - 1936), tarihçi ve devlet adamı Ahmet Cevdet Paşanın iki kızından büyük olanıydı. İleri düzeyde Fransızca bilen Fatma Aliye Hanım, tarih bilgisini babasından edindi; İslam felsefesi konusunda özel bir eğitim aldı; döneminin en önemli isimlerinden biri olarak eserleri Almanca, İngilizce ve Arapçaya tercüme edildi. Arap, Amerikan ve İngiliz gazetelerinde, Fatma Aliye Hanım hakkında çok sayıda yazı yayımlandı. Chicagoda açılan bir sergide eserleri sergilenen Fatma Aliye Hanım, döneminde, özellikle Amerikan basınını yakından ilgilendirdi.
Fatma Aliye Hanım hakkında en ayrıntılı bilgi, Ahmet Mithat Efendinin "Fatma Aliye Hanım yahut Bir Muharrire - i Osmaniyenin Neşeti", (İstanbul 1894, Ahmet Mithat Efendi, "Fatma Aliye, Bir Osmanlı Kadın Yazarın Doğuşu", Sel Yayıncılık, İstanbul 1994) adlı biyografisinde bulunuyor.
1867 Türk - Yunan Savaşında yaralılara yardım etmek amacıyla Tercüman - ı Hakikatte yazdığı makaleler aracılığıyla çok miktarda yardım malzemesi temin eden Fatma Aliye Hanım, 1908 yılında kurulan Cemiyet - i İmdadiye adlı yardım derneğinin kurucusuydu. Söz konusu olan dernek, bilinen ilk resmi kadın derneğimiz olma özelliğine de sahip. Yazar, Millet Tiyatrosunda Harbiye Nazırı Enver Paşanın himayesinde düzenlenen müsamerenin sonunda yaptığı güçlü ve ateşleyici konuşmasıyla da dönemin en güçlü kadınlarından biri olduğunu topluluklar önünde ortaya koymuştu. Emile Julyar adlı bir Fransız yazarının "Doğu ve Batı Kadınları" adlı kitabını Fransız gazetelerine yazdığı bir mektupla eleştiren Fatma Aliye Hanım, bu tavrı ile Pariste büyük yankı uyandırmıştı. Aynı tarihlerde İstanbula gelen ünlü Fransız yazarı Claude Farrere, kendisini ziyaret ettiğinde, Fatma Aliyeyi davranışından ve tepkisinden dolayı kutlamıştı.
Yaşadığı dönemde, Türk kadınlarının yazı yazması ayıp sayıldığı için, önceleri takma adlar kullanan Fatma Aliye Hanımın en önemli romanı olan "Hayal ve Hakikat", Ahmet Mithat Efendi ile birlikte yazdığı bir eserdi. 1891 yılında yayımlanan bu romandan sonra uzun süre mektuplaşan Ahmet Mithat Efendi ve Fatma Aliye Hanımın mektupları Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yayımlandı.
İlk eserlerinde Fransız romantiklerinin etkisinde kalan Fatma Aliye Hanım, "Udi" adlı romanında (1899,) babasının görevi üzerine gittiği Halepte yaşamına tanık olduğu bir kadın udiyi anlatıyor. Udi Bedia, son derece etkileyici bir sese sahip olan, tüm şarkıları usulünce okuyan bir sazende. Küçük yaştan beri çok sayıda müzik aletini çalmayı öğrenmiş ve yaşamını müzik üzerine kurmuş. Müzik aletleri içinde udu özel bir yere koyan Bedia, "yalnızlıkta, sükûnette, bir mezarı andıran odasında tek tesellisi" olarak udu kabul ediyor. Bedia, hiç istemediği bir erkekle evlendiriliyor. Narin dünyasını, inceliklerini anlamayan bu adam, kabalığı ile Bedianın yalnızlığını ve uduna olan düşkünlüğünü daha da arttırıyor. Mutsuz bir evlilik sürdüren, yalnız bir kadının kendisi için bulduğu çarenin romanı olarak da okunabilecek olan "Udi", kadın ruhunun derinliklerinde gizlenen yalnızlığın ve yalınlığın, geçmiş zamandaki yansıması gibi. Dönemine göre oldukça yalın bir dili olan romanın, kadın yaşamının gizli yanlarını anlatması açısından, bugünün okuru için de çekiciliğini koruduğunu düşünüyorum.
Fatma Aliye Hanımın "Hayal ve Hakikat"inin günümüz Türkçesine aktarılmış biçimi, Ağustos 2002de yayımlanmıştı.
Fatma Aliye Hanım
"Udi" Selis Kitaplar
126 s.
Fiyatı: 5.500.000 TL.
KÜLTÜR & SANAT
Julia Roberts alçaktan uçuyor
Çok dinlenenler
Haberiniz olsun
Çok izlenenler
Çok okunanlar
İki kulübün tarihi
23 yıllık aşk
"Evlilik, birisinin zimmetine geçmektir"
Sükût-u hayal
Kadın hep yalnız, hep yalnız!..
Pop müzik geçmişimiz
Boş zamanlar...
Fotoğraf ve "öteki"
İrlanda sosu
Taze ve havadar
Müzik yok ama kızlar çıplak
Erkeğin gözyaşları
Üçüncü kuşatma
Sıradaki Soderbergh
Yine gizem peşinde
Ahmed Arif Ankarada
Proje büyüktü ama...
Tiyatrolar Başkentte
Kim namuslu?
Hayat atölyesi
Yeni yayınlar
SAYFA BAŞI

