Menopozda hormon replasman tedavisi sıklıkla oral veya transdermal (cilt yoluyla) olarak yapılır. Ayrıca opere edilmiş, yani rahimi alınmış kadınlar ile alınmamış kadınlar arasında da ayrım yapmak gerekir.
-Siklik tedavi (oral): Rahmi olan kadınlarda östrojen ve progestin kombine olarak verilir ve kadının düzenli adet görmesi sağlanır. Progestin, östrojen etkisi ile kalınlaşan rahim içi zarının atılmasını sağlayarak kadını östrojenin yan etkilerinden korur. Bu kombinasyon kesintisiz olarak da uygulanabilir.
-Sadece östrojen tedavisi: Rahmi alınmış kadınlarda uygulanır.
-Transdermal (cilde yapıştırılan flaster): Karaciğer ve safra yolları hastalıklarında tercih edilir.
Rahmi opere edilen kadınlar Hormon Replasman Tedavisi (HRT) alıyorsa rahim içi zarı periodik olarak ultrason ile kontrol edilmelidir.
Menopoz tedavisi esnasında görülebilecek yan etkiler :
- Östrojene bağlı göğüslerde duyarlılık, bulantı, şişkinlik ve baş ağrısı.
- Progestine bağlı kilo alımı, şişkinlik ve ruhsal davranış değişiklikleri.
- Düzensiz vajinal kanamalar veya yumurtalık kistleri oluşabilir.
Seçilmiş olgularda hormon replasmanının yaşam kalitesindeki yararları risklere üstün gelir. Replasman tedavisi başlangıcından sonraki ilk kontrol 3 ay sonra olmalıdır. Dikkatli değerlendirme, yarar-zarar tartışması, bireysel sorunlar ve risk faktörlerini belirleme, yakın destek ile hastanın karar vermesi ve tedaviye uyumu daha kolay olacaktır. Vazomotor semptomları (ateş basmaları) gidermek için kısa süre kullanılan hormon replasman tedavisi yakın izlemde daha sonraki ciddi hastalık riskini arttırmaz.
Hormon replasmanının yararları :
- Yapılan çalışmalarla HRT'nin kemik mineral yoğunluğunu artırdığı gösterilmiştir. Tedaviye erken başlamak kemik yoğunluğunu o denli çok korur, kırık insidansını azaltır.
- Gözlemsel çalışmalar HRT'nin kalp-damar hastalıklarını azalttığı yönündedir.
- Östrojenlerin Alzheimer hastalığının rölatif riskini azalttığı gözlenmiş.
- Kolon kanseri riskinin ve katarakt riskinin HRT alanlarda daha az görüldüğü izlenmiş.
- HRT alan kadınların almayanlara göre daha uzun yaşadıkları gözlemlenmiş .
Seçilmiş olgularda menopozun kısa vadeli sıkıntılarını engellemenin tek yolu hormon tedavisidir. Kemik erimesinin veya kalp hastalıklarının engellenmesi amaçlı hormon tedavisi artık kabul görmemekte. Bugün hormon tedavisinin ancak yakınması olan kadınlarda, en düşük dozda ve kısa süreli (5 yıldan az) kullanılması önerilir.
HRT'nin Kesin Kontraendikasyonları:
Menopozda hormon tedavisinin verilmemesi gereken durumlar:
- Bilinen veya kuşkulu meme kanseri, anne veya kardeşte meme kanseri.
- Tanı konmamış anormal vajinal kanamalarda.
- Ösrojen bağımlı kanser varlığında.
- Kuşkulu gebelik (erken menopoz bulgularında).
- Aktif tromboflebit veya tromboembolik hastalıklarda.
- Akut karaciğer veya safra kesesi hastalıklarında kullanılmamalıdır.
- Rahim myomları olanlarda ve şeker hastalarında HRT kullanılabilir.
Özellikle prematür over yetmezliği olan kırk yaş altı olgularda mutlak HRT başlanmalıdır.
Alternatif yaklaşımların uzun dönem semptomları geçirmede ve hastalığı tedavideki etkinlikleri kanıtlanmış olmasa da sık kullanılır.
- Fitoöstrojenler, bitkilerden elde edilen östrojen benzeri bileşiklerdir.
- İzoflavonlar (soya fasulyesi ve keten tohumu)/ vazomotor semptomlar ve vajen kuruluğunda
- Vitaminler (kalsiyum, Vit.D,Vit.E)
- Siyah kohoş- yılan otu (sıcak basmalarında)
- Ginkgo biloba (hafıza kaybına karşı)
- Valerian kökü (uyku problemlerinde)
- Ginseng ve melek otu (post menopozal semptomlarda)
- Evening-primrose oil- akşam sefası yağı (vazomotor semptomlarda)
Fitoöstrojenler menopozdaki vazomotor semptomları azaltmış olsalar dahi, kemik kaybı, vajen kuruluğu üzerine etkileri yoktur.