Caspar ve Eric’in de katkılarıyla Rasmus Benestad tarafından hazırlandı. (Ingilizce’den çeviren: Figen Mekik)
Climatic Change (Iklimsel Değişim) dergisinde yeni çıkan ve D. G. Martinson ve W. C. Pitman III tarafından yazılmiş bir makalede buzul ve buzul-arası çağlar arasında iklimin aniden nasıl değişebileceğini açığa çıkaran yeni bir hipotez sunuluyor. Yazarlar, sadece dünyanın güneşin etrafındaki yörüngesindeki değişiklikleri ele alınmasının iklimde gözlemlenen değişimleri açıklamaya yeterli olmadığını söylüyorlar; ve diyorlar ki geribildirimli büyütücü başka bir etken olmalı. Ancak geribildirim mekanizmasina gerek görülmesi yeni bir fikir değil. Isveçli Nobel ödülü sahip kimyager, Svante Arrhenius ‘ın 1896’da önerdiği gibi, CO2 bu büyütücü etken olabilir. Ayrıca, albedo geribildirimi de var. Bu da güneşten dünyaya varan ışınımının ne kadarının evrene geri yansıtıldığının buz ve karla kaplı bölgelerin büyüklüğüyle doğru orantılı oluşu düşüncesi. Ve, bulutların ve benzeri başka etkenlerin de bir rolü olabilir mi?
Martinson ve III. Pitman’ın savına göre tatlı su katkılarındaki değişkenlik Milankovitch döngüsü ve albedo geribildirimi ile ortak çalışıyor. Diyorlar ki, “büyük” buzul çağı bitişleri (termination) sadece belirli boyutları aşan buzul birikiminden sonra meydana gelebilir. Yani buzullar Arktik bölgesini izole eder ve bölgeye tatlı su girişini öyle bir raddeye kadar engeller ki buz oluşumundan artan su tuzluluğu Arktik sularının alt-üst olmasına sebep olur (hava dolaşımının ve deniz akıntılarının etkisiyle). Bu dikey devrinim derinden sıcak suların yüzeye çıkmasını sağlar ve böylelikle buzul erimesini hızlandıracak şartlar yaratır. Tuzluluğun da bir rolü var tabii, ama bu sav sera gazlarının konsantrasyonunda (SGK) bir değişikliği hesaba katmıyor. Bazı sorular: Bu son noktayı Martinson ve Pitman III unuttular mı? Ya da SGK’ların rolü küçük müydü? Ve SGK’daki değişimler bu ısı değişiminin buyuk kısmını acıklayabilir mi? . Öte yandan, tuzluluk ve tatlı su katkısının deniz üstü buz oluşumunu ve derin ısıyayımı (konveksyon) etkileyebilmesi de mümkün. Ancak, Martinson ve III. Pitman’in savı henüz sadece bir tahmin. Dolayısıyla, bu savın sayısal modellerle sınanıp sınanamıyacağını görmek istiyoruz (bu da bugün kullanılan küresel iklim modellerinde olduğundan daha yüksek rezolüsyonlu modellerin kullanımını gerektiriyor, özellikle deniz buzu ve okyanus modellemelerinde). Sadece tatlı su katkısının etkisini, sonra sadece SGK’nin etkisini, en son da ikisinin ortak etkisini ölçen deneyler ilginç sonuçlar üretecektir.
Martinson ve III. Pitman’ın çalışmasına bir tepki de şu: Enerji hesabı nerede? Mevsimsel Milankovitch zorlaması 40 W/m2 kadar katkıda bulunurken, SGK zorlaması sadece bir-iki W/m2. Bu yeni savın değerini ispat etmek için, en azından CO2’dan gelen ışınım zorlamasına mukayese edilebilecek kadar ısı değişikliği hesaba katılmalı. Önceki modelleme çalışmaları (mesela, Broccoli ve Manabe) gösteriyor ki Son Buzul Ilerlemesinden (SBI-Last Glacial Maximum) bu güne kadar olan ısı farkının yüzde 50’si SGK daki değişimler ile açıklanabiliyor, kalan yüzde 50 de albedo ve diğer mevsimsel ışınım döngüsüne katkısı olan etkenlerden kaynaklanıyor. Bu değişik zorlama ve nedenleri tek tek ayırmak güç çünkü, mesela, SKG’daki değişiklikler bulut ve deniz buzu dağılımını değiştirebilir. Ama kaba bir hesap yaparsak, SBI için, sadece deniz seviyesini düşürür, buzul tabakaları ekler, bitki örtüsünü değiştirir, ve biraz toz eklersek (ki bunu daha tam iyi saptayamıyoruz), o zaman yolun yüzde 50’sini kat edebiliyoruz. SKG’ları de değiştirirsek, istediğimiz sonuca daha da yaklaşabiliyoruz. Bu aşağı yukarı Manatabe ve Stouffer’ın 15 yıl önce izah ettiği şey. Sorumuz şu: başka bir etkene gerçekten gerek var mı, ve bu etken ne kadar güçlü?