Franz Kafka Bir Köy Hekimi
Bir Köy Hekimi, on dört hikayecik ve denemeden oluşan bir seksen sayfalık bir kitap. Kitapta yer alan bölümler:
1. Yeni Avukat (2 sf.): Bucephalus adında hukuk kitaplarına gömülmüş bir avukat.
2. Bir Köy Hekimi (8 sf.): İçeriği aşağıda ele alınmıştır.
3. Galeride (2 sf.): Sirkte at üzerinde gösteri yapan bir kadının durum hikayesi.
4. Eskiden Bir Yaprak (3 sf.): İmparatorluk sarayının karşısında ayakkabıcılık yapan bir esnafın düşünceleri.
5. Kanun Önünde (2 sf.): Kanun kapısından içeri girmek isteyen bir taşralı ve ona engel olan bir kapıcı.
6. Çakallar ve Araplar (5 sf.): Çakalların reisinin Avrupalı ziyaretçiyi esir alması, ondan Araplara karşı yardım istemesi ve Arapların bu durumu sıradan karşılaması.
7. Maden Ocağını Ziyaret ( 4 sf.): Maden ocağındaki on mühendis ve bir uşağın görevleri ve yaklaşımları. Mühendislerin mütevaziliğinin aksine uşak mağrur bir tavır sergiler.
8. En Yakın Köy (1 sf.): Yaşlı bir adamın bir köye gitmek isteyen delikanlının durumuna şaşırması.
9. İmparatorun Haberi ( 2 sf.): İmparator ölüm döşeğinden bir bendesine emir yollar. Emri götürmek isteyen kişi yola çıkar ancak badireler ve mesafeler fazladır. Bende ise imparatorun haberini beklemekle meşguldür.
10. Evin Beyinin Tasası (2 sf.): Odradek isimli bir makaranın durumunu düşünen bir adamın durumu.
11. On Bir Oğul (6 sf.): Bir babanın iyi ve kötü yönleriyle on bir oğlu hakkındaki değerlendirmeleri.
12. Kardeş Katili (3 sf.): Schmar’ın Wese’ye pusu kurması ve onu öldürmesi. Pallas’ın cinayete tanık olması ve Schmar’ı ele vermesi.
13. Bir Düş (3 sf.): Josef K.’nin güzel bir günde gezerken bir mezara gelmesi, mezarcının mezar taşına bir şeyler yazdığını görmesi ve bunun aslında kendi mezarı olduğunu anlaması.
14. Akademi İçin Bir Rapor (12 sf.): İnsan olan bir maymunun hikayesi. Çeşitli denemeler sonucu bir maymun insan olma başarısını gösterir ve serüvenini bir rapor halinde anlatır. Kaçış yolu için her şeye uyum sağlaması dikkat çekicidir.
Fark edildiği üzere bölümler oldukça kısa; ancak okuması ve anlaması zor bir kitap Bir Köy Hekimi. Franz Kafka dolaylı ve sınırlı olarak anlatıyor düşüncelerini, işin çoğunluğunu okuyucuya bırakıyor. Örneğin, “Evin Beyinin Tasası”nda bir adamın “odradek” isimli bir makarayla konuşması anlatılır. Odradek bazen tavan arasında, bazen merdivenlerde, bazen koridorda, hatta holde bulunur, aylar boyunca yitip gittiği de olur, o günlerde başka evlere göç etmiş olduğunu düşündürür, fakat önünde sonunda evine mutlaka geri döner.
Odradekle ilgili anlatılanlar iki sayfayı geçmese de hakkında çok sayıda yorum yapılmıştır. Kimi nedensiz yere korunan bir emtia olarak yorumlarken kimi kapitalizmin bir sembolü olarak görmüş, bazıları ise dini bir sembol olabileceğini düşünmüştür. Sonuç olarak, kitapta yer alan öykü ve denemeler bir felsefenin küçük bölümlerini oluşturduğundan, bu kısacık kitabı anlayabilmek için üzerinde düşünülmesi ve çokça araştırma yapılması gerekmektedir.
Kitaba adını veren Bir Köy Hekimi öyküsünün özeti ise aşağıda yer almaktadır.
Bir karakış günü doktorun hasta yatan bir çocuğu muayene etmesi gerekmektedir; ancak, doktorun atları soğuktan ölmüş, komşuları da ödünç at vermeye yanaşmamaktadır. Umutsuzluk anında bir domuz ahırında bir seyis belirir ve atlarını at arabasına bağlayarak köy doktorunu arabaya bindirir.
Seyisin amacı, doktorun hizmetçisi Rosa’yla başbaşa kalmaktır. Doktor bunu kabul etmeyeceğini ve seyisin de beraberinde gelmesini buyurur. Doktor kararlıdır; ancak seyisin “deh” komutuyla doktor kendini bir anda hasta evinde bulur. Rosa kapıyı kitlese, ışıkları söndürse de seyisten kurtulamayacaktır.
Doktor, çocuğu muayene eder, hastalığının basit olduğuna hükmeder. Bir reçete yazıp ayrılmak ister. Doktor kararlı şekilde reçeteyi uzatır ve çıkmak üzere hazırlanır; ancak gözü yaşlı anne ve beklenti içindeki baba ile kız kardeş doktoru bir kez daha muayene etmeye zorlar. Doktor ikinci muayenesinde çocukta derin ve kurtlaşmış bir yara olduğunu görür, çocuğun kurtulması mümkün değildir. Bunu gören aile, doktorun çalışıyor olmasından dolayı mutlu olur. Doktor vazifesini yapmış ve yarayı ortaya çıkarmıştır. Gitmek ister; ancak komşular gelmiştir. Doktorun elbisesini çıkarırlar ve çocuğun bulunduğu hasta yatağına koyarlar.
Herkes ayrıldıktan sonra doktor gitme vaktinin geldiğini düşünür. Giyinmeye vakti yoktur, elbiselerini arabanın arkasına atar. Kürkü arabanın çengeline takılı ve çırılçıplak vaziyette ata biner. Işık hızıyla gelen atlar eve dönüşte kağnıdan yavaştır.
Vazifesini yapmak için evinden ayrılan ve Rosa’yı seyise terk eden doktor, kışın ortasında çıplak bir vaziyettedir ve çaresiz olduğunu, evine bir daha ulaşamayacağını düşünmeye başlar ve şu tepkiyi verir:
“Aldatıldım! Aldatıldım! Gece çanının sesine kanıldı bir kez, kurtuluş yok artık!”
Yazar: Gökhan İPKİN