

112- باب كراهة الشرب من فم القربة ونحوها
وبيان أنه كراهة تنزيه لا تحريمS
SU TULUMUNUN AĞZINDAN SU
İÇİLMEMESİ
SU TULUMU GİBİ KAPLARIN AĞZINDAN
SU İÇMENİN DOĞRU
OLMADIĞI, BUNUN HARAM DEĞİL
MEKRUH OLDUĞU
Hadisler
763- عن
أبي سعيدٍ الخدْرِيِّ رضي اللَّه عنه قال نَهَى رسول اللَّه صَلّى اللهُ
عَلَيْهِ وسَلَّم عنِ اخْتِنَاثِ الأَسْقِيَةِ . يعنى : أَنْ تُكسَرَ
أَفْوَاهُها ، وَيُشْرَب منها . متفقٌ عليه .
763.
Ebû Saîd radıyallahu anh şöyle dedi:
Resûlullah sallallahu aleyhi
ve sellem ağzı kırık su tulumlarından su içmeyi yasakladı.
Buhârî, Eşribe 23; Müslim, Eşribe
110, 111. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Eşribe 15; Tirmizî, Eşribe 17; İbni
Mâce, Eşribe 19
765 numaralı hadisle birlikte
açıklanacaktır.
764- وعن
أبي هريرة رضي اللَّه عنه قال :
نَهَى رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم أَن يُشْرَبَ مِنْ في
السِّقاءِ أَو القِرْبةِ .
متفقٌ عليه .
764.
Ebû Hüreyre radıyallahu anh şöyle dedi:
Resûlullah sallallahu aleyhi
ve sellem su tulumu yahut kırbanın ağzından su içmeyi yasakladı.
Buhârî, Eşribe 24; Müslim,
Müsâkât 136 (Buhârîdeki rivayetin benzeri). Ayrıca bk. Ebû Dâvûd,
Eşribe 14; Nesâî, Dahâyâ 44; İbni Mâce, Eşribe 20
765 numaralı hadisle birlikte
açıklanacaktır.
765- وعن
أُمِّ ثابِتٍ كَبْشَةَ بِنْتِ ثَابتٍ أُخْتِ حَسَّانِ بْنِ ثابت رضي اللَّه
عنه وعنها قالت:
دخَل علَيَّ رسولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم ، فَشَرِبَ مِن في
قِرْبةٍ مُعَلَّقةٍ قَائماً . فَقُمْتُ إِلى فِيهَا فَقطَعْتُهُ
، رواه الترمذي . وقال : حديث حسن صحيح .
وَإِنَّمَا قَطَعَتْها
: لِتَحْفَظَ موْضِعَ فَم رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم .
وَتَتَبَرَّكَ بِهِ ، وَتَصُونَهُ عَن الابتِذالِ ، وَهذا الحَدِيثُ
محْمُول على بَيانِ الجوازِ ، والحديثان السابقان لبيان الأفضل والأَكمل
واللَّه أعلم .
765. Hassân İbni Sâbitin
kız kardeşi Ümmü Sâbit Kebşe Binti Sâbit radıyallahu anhümâ şöyle
dedi:
Resûlullah sallallahu aleyhi
ve sellem evime geldi. Duvara asılı duran kırbanın ağzından ayakta
su içti. Ben de hemen kalkıp kırbanın ağzını kestim.
Tirmizî, Eşribe 18
Ümmü Sâbit Kebşe Binti
Sâbit
Ümmü Sâbit künyesiyle ve
Kebşecik anlamında Kübeyşe diye de anılan bu hanım sahâbî, Peygamber
Efendimizin şâirlerinden Hassân İbni Sâbitin baba bir kız kardeşidir.
Bir hadis rivayet ettiği bilinen Kebşenin hayatı hakkında fazla bilgi
bulunmamaktadır. Bütün sahâbîler gibi o da Resûl-i Ekrem Efendimize ait
bir hâtırayı saklamak istemiş, onun, evlerini şereflendirdiği gün,
duvara asılı kırbadan mübarek ağzıyla su içmesini fırsat bilmiş ve hemen
kalkıp kırbanın ağzını keserek onu saklamıştır.
Allah ondan razı olsun.
Açıklamalar
İlk iki hadiste Peygamber
Efendimiz, deriden yapılan su tulumu, kırba, güğüm, testi gibi şeylere
ağzını dayayıp su içmeyi yasaklamış; üçüncü hadise göre ise, kendisi
duvara asılı kırbadan içerek, mecbur kalınca bu tür su kaplarının
ağzından su içilebileceğini göstermiştir. Bu sebeple İslâm âlimleri, su
tulumu ve kırbanın ağzından su içme yasağının kesin (tahrîmi) bir yasak
olmadığını söylemişlerdir.
Müellifimiz Nevevî de, bu üç
hadis arasındaki farklı durumu şöyle açıklamaktadır: İlk iki hadis,
kırbadan su içmemenin daha uygun ve yerinde bir davranış olacağını
belirtmekte, üçüncü hadis ise onlardan içmenin câiz olduğunu ortaya
koymaktadır.
Acaba Resûl-i Ekrem Efendimiz
ağzı kırık su tulumlarından, yahut su tulumu veya kırbanın ağzından su
içmeyi niçin yasaklamıştır?
Bu yasaklar tamamen sağlıkla
ilgilidir. Şöyleki, ağzı kırık su tulumu, kırba ve testi gibi su
kaplarından, kırık olmasa bile onların daracık ağızlarından içeri
zehirli bir böceğin veya insan sağlığına zararlı bir başka şeyin girmesi
mümkündür. Tabiatla içiçe olan yerleşim bölgelerinde veya bağda,
bahçede, tarlada ağzı iyice kapalı olmayan su kapları her zaman bu nevi
tehlikelere açıktır. Testinin veya Anadoluda çokça kullanılan, testi
büyüklüğündeki ağaç bardakların içine yılan girdiği bilinen bir
husustur. Muhtelif hadis kitaplarında bunun örnekleri
verilmekte, Resûl-i
Ekrem Efendimizin bu yasağından sonra bir adamın geceleyin su tulumuna
ağzını dayayıp içmek istediği, bu sırada tulumdan bir yılan çıktığı
anlatılmaktadır (İbni Mâce, Eşribe 19). Arabistan gibi sıcak bölgelerde,
susuzluktan bunalan bazı zehirli hayvanların su kaplarının içine girmesi
son derece tabii bir olaydır. Böyle bir tehlikeye meydan vermemek için
bu nevi kaplardaki suyu küçük bardaklara dökerek içmek daha uygundur.
Ağzını testi ve tulum gibi su
kaplarına dayayarak su içen bazı kimselerin bu kapların içine soluması
veya ağızlarındaki yemek artıklarının bu kapların içine kaçması
mümkündür. Bu durum diğer insanların rahatsız olmalarına yol açabilir.
Peygamber Efendimizin kırba veya
su tulumuna ağzını dayayarak ayakta içmesi, o sırada su bardağının
bulunmaması veya bir başka durum sebebiyledir. Bize düşen onun yasağına
uymak ve böyle kaplara ağzını dayayarak içmemektir.
Ayakta su içme meselesi, iki
hadis sonra, Ayakta Su İçilebileceği bahsinde ele alınacaktır.
Kebşe Binti Sâbitin, Peygamber
Efendimizin su içtiği kırbanın ağzını kesmesi ise, onun hayatından söz
ederken de belirtildiği gibi, Allahın Resûlünün dokunduğu bir şeyi
saklayarak bu güzel hâtırayı canlı tutmak ve bunun kendisi için hayır ve
bereket getireceği ümidinden kaynaklanmaktadır.
Hadislerden Öğrendiklerimiz
1. Ağzı kırık veya açık,
özellikle de içi görülmeyen su kaplarına, ağzını dayayarak içmek doğru
değildir.
2. Ashâb-ı kirâm, Peygamber
Efendimizin dokunduğu şeyleri, onun hâtırasına olan bağlılıkları
sebebiyle muhafaza ederlerdi.