Kemoterapinin Yan Etkileriyle Baş Etmenin Yolları
Kemoterapi Yan Etkiler: Aileyi Hazırlamak
Kemoterapi Yan Etkiler: Ailenizi Hazırlamak
Kemoterapinin yan etkilerini yönetirken aile üyeleri yardım ve destek sağlayabilir. Ancak kemoterapi, özellikle bakıcılar, eşler ve çocuklar olmak üzere sevdiklerinize de aşırı yük getirebilir. Ailenizin ve arkadaşlarınızın hazırlamaları için bilmeniz gerekenler.
Tedavi ve yan etkileri ailemi nasıl etkileyebilirim?
Hepimiz kanserin bulaşıcı olmadığını biliyoruz. Tedaviniz sırasında, ailenizin ve arkadaşlarınızın desteğini ve şirketini tadabilir veya edinebilirsiniz. Ancak şirket için yeterince iyi hissetmeyebileceğiniz günler de olacaktır ve enerjinizi dinlendirmek ve geri yüklemek için zaman ayırmanız gerekir.
Aile üyeleri ve arkadaşları yardım ister, ancak tam olarak nasıl yapılacağını bilmiyor olabilirler.
Amerikan Kanser Derneği, ailenizin veya başkalarının sizin için işleri kolaylaştıracak yollar hakkında önceden düşünmeyi önerir. Belki basit ve sağlıklı yemek hazırlamanıza yardım etmek istersiniz. Ya da belki randevularınıza birisinin sizinle gelmesini istersiniz, aksi takdirde tedavi merkezinize ulaşım sağlanmasını istersiniz. Her ne ise, sormaya çekinmeyin.Kemoterapi sizi enfeksiyona karşı daha savunmasız bırakır. Aile üyelerinin hasta olmasını önlemek için ilave önlemler almak iyi bir fikirdir.
Ellerinizi sık sık sabun ve su ile yıkayın, el sanitizerini hazır bulundurun ve misafirler evinize girmeden önce ayakkabılarını çıkarmalarını sağlayın.
Evdeki yüzeyleri temiz tutun ve gıda hazırlama ve pişirme konusunda dikkatli olun. Bir aile üyesi hasta olursa, iyileşene kadar yakın temastan kaçının.
Vücudunuz tedaviden sonraki ilk 48 saat içerisinde kemoterapi ilaçlarından kurtulacaktır. İlaçlar vücut sıvılarınızın içinde, idrar, gözyaşı, kusma ve kanda bulunabilir. Bu sıvılara maruz kalmak cildinizi veya başkalarının derisini tahriş edebilir.
Amerikan Kanser Derneği bu güvenlik ipuçlarını sunar:
Tuvalet yıkamadan önce kapağı kapatın ve her kullanımdan sonra iki kez yıkayın. Mümkünse, aile üyelerinden ayrı bir banyo kullanmak isteyebilirsiniz.
- ? Tuvaleti kullandıktan veya vücut sıvılarıyla temas ettikten sonra ellerinizi iyice yıkayın.
- Bakım yapan kişiler, vücut sıvılarını temizlerken iki eldiven çifti giymelidir. Aile üyeleri maruz kaldıysa, bölgeyi iyi yıkamaları gerekir. Vücut sıvılarına tekrar maruz kalmamak için adımlar atılmalıdır.
- Kirli sayfaları, havluları ve giysileri hemen ayrı bir yükle yıkayın. Giysi ve nevresimler hemen yıkanamıyorsa, plastik bir torbaya koyun.
- ? Çöp kutusuna koymadan önce kirli atık eşyaları iki plastik torbaya yerleştirin.
- Eşler veya diğer cinsel partnerler, cinsel ilişkide prezervatif veya başka bir koruma biçimi kullanmak isteyebilirler.
- Kemoterapi sırasında ilişkilerimi nasıl yönetirim?
Aile üyeleri, arkadaşları ve hatta yakın arkadaşları da zor günler yaşayabilir. Bazen, tanı ve tedavinizle özellikle endişe duyuyor veya vurguluyor olabilirler.
Bir kanser teşhisi, aile dinamiklerini, rollerini ve önceliklerini değiştirebilir. Sosyal etkinlikler ve daha önce önemli görünen günlük görevler şimdi daha az görünebilir. Eşler ve çocuklar kendilerini bakıcı bulabilir. Evin çevresinde daha önce yapmadıkları şekilde yardım etmeleri gerekebilir.
İletişim hatlarını açık tutmak özellikle de size en yakın olanlarla yararlı olabilir. Kendinizi sözlü olarak ifade edemiyorsanız, mektup yazmayı veya bir e-posta göndermeyi düşünün.
Bazıları, bir blog veya kapalı grubuyla sevdikleriyle tedavi ilerlemesini paylaşmak için yararlı buluyorlar. Bu, her bir kişiyi tek tek güncelleme konusunda endişelenmenize gerek kalmadan herkesi güncel tutmanıza olanak tanır. Ziyaretçilerinize veya telefon görüşmelerinizi hissetmediğiniz zamanlarda da iletişim halinde kalabilirsiniz.
Sosyal medya sizin için değilse, ailenizi ve arkadaşlarınızı güncel tutmanın başka yollarını düşünün. Sevdiklerinize ihtiyacınız olanı bildirecek nazik bir yol bulun, ekstra yardım ister kendinize zaman olsun.
Bakıcıların ve diğer aile üyelerinin, özellikle de çocukların da ekstra desteğe ihtiyaç duyabileceğini unutmamak önemlidir.
Kemoterapi sırasında kültürel ve kişilerarası dinamiklerle nasıl başa çıkabilirim?
Kanser geçiren herkesin ve tedavisinin aynı şekilde ona yaklaşmayacağını hatırlamak faydalı olacaktır. Kendinizi aile ve arkadaşlarınızla kuşatmak isteyebilirsiniz veya çekilmek isteyebilirsiniz. Tedavinize yaklaşımınız kişiliğinizin yanı sıra dini ve kültürel inançlardan da etkilenebilir.
Ailenin, kanser ve tedavisinin zorluklarıyla başa çıkma ve baş etme yolları olacaktır. Bazı aile üyeleri korku, endişe veya öfke gibi güçlü duygular yaşayabilir. Bazen, kanserinizle ilgili aile karar vermede kaybolduğunuzu hissedebilirsiniz.
Aile üyeleriyle oturup bu konulardan söz etmeye yardımcı olabilir. Bazen ev dışındaki kişilerle konuşmanın daha kolay olabileceğini düşünebilirsiniz. Halen kemoterapi gören veya geçmişte kemoterapiye giren diğer kişilerle konuşmak yararlı olabilir.
Pek çok hastane, tedavi yoluyla tavsiye ve destek vermek için destek grupları öneriyor. Destek grupları, aile üyeleri ve bakıcılar için de mevcuttur. Çoğu kadın, çevrimiçi destek gruplarının teşvik ve pratik tavsiyeler için de hazır bir kaynak sunduğunu düşünüyor. Hayatta kalan bir kişiyle savaşan bir ortaklık kuran ve bire bir destek sunan programlar bile var.
Kemoterapi sırasında çocuklarımın bakımını nasıl yaparım?
Meme kanseri tedavisi ve buna bağlı yan etkiler, özellikle evde yaşayan çocuklu kadınlar için zor olabilir. Tanınızın ve tedavinizin çocuklarınızı nasıl etkileyeceği konusunda endişelenebilirsiniz.
Çocuklarınızla ne kadar paylaşmanız gerektiğini merak edebilirsiniz.Bu büyük olasılıkla yaşlarına bağlı olacaktır: Küçük çocuklar daha yaşlı çocuklar kadar ayrıntıya ihtiyaç duymayabilir. Ancak her yaştan çocuk, onlara söyleyip söylemesin, bir şeylerin yanlış olduğunu fark edecektir.
Amerikan Kanser Derneği, her yaştan çocuğun temellerini anlatmasını önerir. Buna, hangi kanser tipiniz olduğunu, vücudun neresinde olduğunu, tedavinizle ne olacağını ve hayatlarınızın nasıl değişmesini istediğinizi içerir.
Çocuklara bakmak iyi bir günün meydan okumasıdır. Kendi endişeniz, yorgunluk veya kanser tedavisinin diğer yan etkileri ile mücadele ettiğinizde, özellikle zor olabilir. Çocuk bakım sorumlulukları için ihtiyacınız olduğu zaman yardım alabileceğiniz yolları düşünün.Doktorlarınız, hemşireleriniz, sosyal hizmet uzmanlarınız, psikologlar ve diğerleriyle konuşun. Özellikle tek bir ebeveyni ve evde destek bulamıyorsan. Diğer kaynakları bulmanıza yardımcı olabilirler.
Çocuklarım daha büyük meme kanseri riski altında mı?
Kızlarınızın meme kanseri gelişme riski altında olup olmadığını merak edebilirsiniz. Tüm kanserlerin sadece yüzde beş ila onu kalıtsaldır.
Çoğu genetik meme kanseri, BRCA1 ve BRCA2 genlerinden birindeki mutasyonlarla ilişkilidir. Bu genlerdeki mutasyonlar, meme kanseri geliştirme riski çok yüksektir. Bir aile öyküsü olan meme kanseri varsa, genetik test önerilebilir.
Источник:
https://tr.oldmedic.com/chemotherapy-side-effects-preparing-your-family-2458
Metastatik Meme Kanseri Tedavisinin Yan Etkileriyle Başa Çıkmanın 12 Yolu — Multi Yaşam
- Kabızlık
- İshal
- Yorgunluk
- Saç dökülmesi
- Baş ağrısı
- Ateş basması
- Enfeksiyon riskinin artması
- Eklem ve kemik ağrıları
- İştahta azalma
- Duygu durumunda değişimler
- Ağızda yaralar
- Bulantı ve kusma
- Uyuşma ve karıncalanma
- Vajinada kuruluk
Tedaviniz bittiğinde bu yan etkiler de ortadan kalkacaktır. Fakat tedavi devam ederken bu etkileri gözleyebilirsiniz.
Bu yan etkilerle başa çıkmanın 12 yolu:
1) Enerjinizi Koruyun
Kemoterapi ve radyasyon tedavisi enerjinizi tüketebilir. Bu tür kanser tedavileri sağlıklı hücreleri öldürür ve vücudunuzu fazla çalışarak yeni hücreler yapmaya zorlar. Az uyuma ve yetersiz beslenme, kanserin ve kanser tedavisinin bir diğer yan etkisidir ve sizi zayıf bırakabilir.
Yorgunlukla başa çıkabilmek için mümkün olduğunca çok dinlenmelisiniz. İhtiyacınız olursa gün içinde uyuyabilirsiniz. Çok fazla iş yapmamaya çalışmayın. Enerjinizi koruyun.
2) Lif Alımını Artırın
Kanser tedavileri, kabız olmanıza neden olabilir. Bağırsak hareketleri bu durumda en çok endişeleneceğiniz şey olmasa da günlerce kabızlık yaşadığınızda şişkinlik oluşur ve kramp girebilir.
Kabızlığı rahatlatmak için diyetinize meyvelerden, sebzelerden ve tam tahıllı gıdalardan alacağınız lifleri eklemelisiniz. Gerekli görülürse lif takviyesi de alabilirsiniz.
3) Egzersiz Yapmak için Vakit Ayırın
Kanserden ve kanser tedavisinden kaynaklanan yorgunluk, egzersiz yapmayı imkansızlaştırabilir ama gün içinde hareket ederseniz kendinizi daha iyi hissedersiniz ve daha fazla enerjiniz olur. Yürüyüşe çıkın, yoga veya tai chi yapın ya da sabit bisikletle biraz hareket edin.
Egzersiz yapmak daha iyi uyumanızı sağlar, iştahınızı artırır ve kabızlığı giderir.
Günlük 10 dakika hareket ederek başlayın ve zamanla egzersiz süresini 30 dakikaya çıkarın. Gücünüz yettikçe egzersiz süresini daha da uzatabilirsiniz.
4) Öğünlerinizi Bölün
Kanser tedavileri, iştahınızı etkileyebilir. Bu tedaviler, ağızda yaralara neden olacağından yemek yemeyi çok daha zor ve acı verici bir hale getirebilir.
Vücudunuzu sağlıklı tutmak için düzgün beslenmeye ihtiyacınız olduğundan besin değeri ve protein oranı yüksek yemeklerden küçük porsiyonlar halinde yemeye çalışın. Yerfıstığı, tam yağlı yoğurt, süt gibi yiyecekleri beslenme düzeninize ekleyin.
Gün içinde besin değeri yüksek içecekler veya atıştırmalıklar da tüketebilirsiniz.
5) Daha Çok Sıvı Tüketin
Daha önce de bahsettiğimiz gibi bazı kanser tedavileri kabızlığa neden olur. Daha fazla su ve sıvı tüketmek bağırsak hareketlerini tetikler ve kabızlığı önler.
Kanser tedavisi sizi ishal yapıyorsa yine bol sıvı tüketmeniz gerekmektedir. Yeterli miktarsa su ve diğer sıvıları tüketmediğiniz takdirde ishal,dehidrasyona neden olabilir.
Su içmek ve zencefil suyu gibi yumuşak içecekler içmek bulantıyı gidermeye de yardımcı olur.
6) Kendinize Nazik Davranın
Kemoterapi ve radyasyon tedavisi saç köklerine zarar verir ve saç dökülmesine neden olur. Kanser tedavisi, çok daha kolay kanamanın olmasına da neden olur.
Tedavi sırasında saçlarınızı daha az yıkayın. Saçlarınızda ısı verici aletleri kullanmamaya özen gösterin ve saçlarınızı nazik bir şekilde yıkayın.
Dişlerinize de aynı şekilde nazik davranmalısınız. Diş fırçanız mutlaka yumuşak olmalı. Kesiklerin oluşumunu engellemek için jilet kullanmak yerine elektrikli tıraş makinelerine geçiş yapabilirsiniz.
7) Sıcak veya Buz Uygulayın
Sıcak ve soğuk, tedavi sırasında oluşan ağrıları ve acıları hafifletmeye yarayacaktır. Ağrılarınızı hangisi hafifletiyorsa onu kullanabilirsiniz. Sıcak veya soğuk bası uygulamadan önce sıcak su torbasını veya buz torbasını bir örtüyle kapatmayı unutmamalısınız.
8) Bol Kıyafetler Giyinin
Menopoza giren kadınlarda ateş basması çok yaygın yaşanan bir durumdur. Bu durum, meme kanserinin tedavisinde yan etki olarak da ortaya çıkabilir. Östrojen hormonu tedavisi, ateş basmasını hafifletir.
Ancak hormon terapisi, meme kanseri teşhisi konulan kadınlarda kanserin kendini tekrar etme riskini artıracağından dolayı tavsiye edilmez. İlaç olmadan serinlemek için kat kat ve bol kıyafetler giyebilirsiniz.
Ateş bastığında bu bol kıyafetleri kolayca çıkarabilirsiniz.
9) Ellerinizi Yıkayın
Bazı kanser türlerinde, vücutta enfeksiyonla savaşan akyuvar hücrelerinin sayısı azalır. Bu hücreler olmadan, virüslere ve diğer mikroplara karşı daha açık hale gelirsiniz.
Enfeksiyonlardan kaçınmak için ellerinizi sabunla ve ılık suyla sık sık yıkamalısınız.
10) Akupunkturu Deneyin
Akupunktur, vücudunuzdaki belli basınç noktalarını uyarmak için küçük iğneleri kullanır. Yapılan klinik denemelerde, kemoterapinin neden olduğu bulantı ve kusmayı tedavi etmek için akupunkturun uygulanabileceği ortaya konmuştur. Akupunktur, tedavinin neden olduğu ateş basması, yorgunluk ve ağız kuruluğu gibi diğer yan etkileri gidermek için de kullanılabilir.
11) Not Tutun
Akıllı telefonunuzun not defteri kısmına ya da bir parça kâğıda tedavi sırasında yaşadığınız yan etkileri not edin. Doktorunuz, rahatsızlıklarınızı bildiğinde bunlarla başa çıkmanız için uygun yöntemleri de önerecektir.
Kemoterapiden sonra bazı kişilerde sersemlik veya kafa karışıklığı olur. Bu durumu yaşıyorsanız kendinize hatırlatıcı notlar yazabilirsiniz.
12) Kendinize Destek Bulun
Kanser tüm dünyanızı alt üst edebilir. Tedaviyi sürdürmek işinizin, ailenizin ve bu hastalığın öncesinde hayatınızın merkezinde olan her şeyin önüne geçip odak noktanız haline gelir. Bu durum, sizin yorgun, bunalmış ve son derece üzgün hissetmenize neden olabilir.
Kaynak: https://www.healthline.com
Источник:
https://multiyasam.com/metastatik-meme-kanseri-tedavisinin-yan-etkileriyle-basa-cikmanin-12-yolu/
Kemoterapinin yan etkileriyle baş etmenin yolları! Uyarılar ve öneriler
Ancak normal hayatınızı kısıtlamayın, güneşli havalarda yürüyüşe çıkın. Dökülme riskine karşı saçlarınızı kısaltın ve tedavi bittikten sonra yeniden uzayacağını unutmayın.
Ağız yaralarına karşı yumuşak uçlu diş fırçası kullanın, karbonatlı su ile gargara yapın. Eğer üretken çağda ve çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız, kısırlık riskine karşı yumurtalıkları ve spermleri saklatın. Prof. Dr.
Mustafa Yaylacı, kemoterapi tedavisindeki son gelişmeleri ve tedavinin yan etkileriyle başa çıkmanın yollarını anlattı:
Kemoterapi nedir? Nasıl uygulanır, yan etkileri nelerdir?
Kanser hücreleri normal hücrelerden daha çok bölünür ve çoğalır. ‘İlaç tedavisi’ veya‘kimyasal tedavi’ de kemoterapide bu prensibe dayanarak geliştirilmiş bir tedavi yöntemidir.
Kontrolsüz çoğalan kanser hücreleri çoğu zaman vücut mekanizması tarafından yok edilir ama bazı hücreler kaçıp kurtulabilir. Gidip başka bir yere yerleşen bu hücreler, bir süre sonra (3 – 6 – 12 ay vb.) yeniden canlanmaya başlar.
İşte klasik kemoterapi bu çoğalan hücreleri yok etmeye çalışır.
50 yıllık geçmişi var
Çoğalan hücreleri etkileyen ve 70 yıllık bir mazisi olan kemoterapi tedavisinde yıllar içinde aşamalar kaydedildi.
Kanserin çoğalma süreleri göz önüne alınarak, birleştirilmiş ilaçlarla klasik kemoterapi şemaları ortaya çıktı.
Kemoterapide 50 – 70 yıldır bilimsel araştırma yöntemi ile hangi ilaçların hangi hastalık grubuna iyi geldiği bulundu. Konuyla ilgili çalışmalar hala sürüyor. Bilinen yüzlerce ilaç ve bunların kombinasyonları var.
Bunlar hazır olarak uygulanır. İlaçlar, hastanın yaşına, böbrek ve kalp fonksiyonlarına göre seçilir. Kısacası yıllardır hazırlanmış ve ispatlanmış tedavi yöntemleri uygulanır, bunlara da kemoterapi protokolleri
Bu protokollerin yanı sıra hekim tecrübesine ve hastanın durumuna göre ilaçlar verilir. Kemoterapilerin uygulama sıklığı ve süresi, kanserin türüne, geliştirilmiş olan tedavinin etkilerine, ilacın formülüne ve vücut üzerindeki yan etkilerin ortadan kalkması ve kan hücrelerinin toparlanma zamanlarına göre ayarlanır.
Klasik kemoterapiler daha çok serumla verilse de tabletle verilen tipleri de bulunur. Tablet tedavileri her gün uygulanabilir ancak serumla verilenler haftalık ya da 3 – 4 haftada bir sıklıklarla tekrarlanır. 3 – 4 haftaya denk gelen sürelere bir ‘kür’ yani ‘şifa’ denir ve bu ‘kür’ler ortalama altı ay kadar uygulanır.
Kanser hastalarında yan etki yönetimi; bulantı ve kusma tedavileri
Hemen her kanser türünde kullanılan kemoterapi tedavisinin etki oranları farklılık gösterir.Çoğu zaman hastanın yaşam süresini uzatmak hedef alınır ya da hastanın günlük aktivitesini bozan ağrı , nefes darlığı gibi şikayetler düzeltilmeye çalışılır.
Kür yani şifa sağlanabilen kanser türlerinde (testis ya da yumurtalık kanserlerinin bir bölümü, akciğer kanserlerinin bir bölümü, lenfoma, lösemi) ise hasta artık hastalıksız yaşayabilir. Diğerlerinde ise amaç hastanın yaşam süresini uzatmaktır.
Tedavideki yan etkilerin yüzde 90’ı geçici
Kemoterapinin yan etkilerini gidermeye yönelik çok çalışma yapıldı ve bu konuda birçok aşama kaydedildi. İlaçlarla ilgili araştırmalar da yapılıyor ancak kemoterapiye yönelik gelişmeler artık hedefe yönelik ilaçlara göre kıyaslanmayacak kadar az.
Kemoterapi gören hastalar öncelikle panik yapmamalı. Kemoterapi artık korkulacak bir şey değil. Kemoterapide korkulan şey aslında yan etkilerdi.
Eskiden bu yan etkilerle baş etmek çok daha zordu ama giderek kolaylaştı.
Kemoterapinin bulantı, kan düşüklüğü, enfeksiyona yatkınlık, bağırsak problemleri, ağız yaraları, saç dökülmesi, el ve ayaklarda uyuşukluk gibi yan etkileri olabilir. Bu yan etkilerin %90’ını geçicidir.
Bulantı ve kusmaya karşı bol bol su içilmeli
Kemoterapi sonrası bulantı ve kusma görülebilir; bunun için hastaların mutlaka doktoruyla veya bir diyetisyenle ne zaman ne yiyeceğini konuşması gerekir. Kemoterapinin ilk günlerinde hastalar daha hafif, sonrasında ise protein içeren gıdalarla beslenebilir.
Kanser hastaları nasıl beslenmeli, ne yemeli? Öneriler ve uyarılar!
Şeker ile ilgili birçok iddia dolaşıyor. Bunlar biraz da ‘magazinsel’ iddialar. Bununla alakalı olarak özellikle de kanser konusunda kanıtlanmış bir şey yok. Meyve, sebze, proteinli gıdalar tüketilebilir. Bolca su içilebilir.
Özellikle ilk iki gün hatta beş güne kadar bulantı yaşanabilir. Eğer diyet ve ilaçlara dikkat edilmezse, tekrarlayan tedavilerde bulantı uzun süreli olabilir. Bu durum bazen gerçekten ciddi bir sorun olabilir.
Bu nedenle hastalar bulantı ilaçlarını ihmal etmemelidir.
Kışın kalabalığa girmeyin güneşli havada yürüyün
Kemoterapinin bir diğer ciddi yan etkisi de vücudumuzda enfeksiyonlarla savaşan beyaz kan hücrelerini azaltmasıdır. Beyaz kan hücreleri vücudumuzda enfeksiyonlarla savaşır, bu yüzden enfeksiyonlara karşı dikkatli olmak gerekir.
Hastalar özellikle kış aylarında öksüren, hapşıran insanlarla bir araya gelmemeliler. Ancak normal hayatlarını da fazla kısıtlamamalılar. Açık, güneşli havalarda yürüyebilirler.
İsterlerse kalabalık ortamlarda, hastane ortamlarında, enfeksiyon görülebilecek çevrelerde maske takabilirler.
Mide bulantısı neden olur? Bulantı ve kusmaya ne iyi gelir?
Nadiren kanda trombosit düşebilir ve kanamaya eğilim olabilir. Morluklar, burun kanaması, diş eti kanaması gibi durumlarda mutlaka hekimlere başvurulmalıdır.
Tedavi aralarında kan tetkiki kontrolleri düzenli yapılmalıdır. Kan düşüklüğüne dikkat edilmeli, buna bağlı enfeksiyondan korunulmalı ve kanama için dikkatli olunmalıdır. Kansızlığa bağlı halsizlik olabilir.
Kan ilaçlarıyla veya kan takviyesiyle bu sorun giderilebilir.
Dökülen saçlar tekrar çıkar
Özellikle kadınlarda kemoterapi tedavisi sırasında saç dökülmesi sıklıkla görülür. Bu nedenle kadın hastaların tedavi sırasında saçlarını kısaltması öneriliyor. Tedavi bittikten sonra saçlar yeniden uzamaya başlar. Genellikle saç dökülmesini engelleyen yöntemler tavsiye edilmez. Nadiren özel durumlarda bu konuda hekime danışılmalıdır. Her ilaç saç dökülmesi yapmayabilir.
Kısırlık riskine karşı yumurta dondurma
Kısırlık (sterilite) da kemoterapinin yan etkilerindendir. Doğurgan, üretken yaşta olan kadın ve erkeklerde eğer doğum düşünülüyorsa; gerekli görülmesi halinde sperm bankacılığı ya da yumurtalıkların saklanması yöntemleri hakkında mutlaka hekimle konuşulması gerekir.
Kemoterapinin yan etkileri ve alınacak önlemler
Kemoterapi sırasında görülen bir diğer durum ise bağırsak problemleri ve ağız yaraları olabilir. Ağız yaraları için yumuşak uçlu diş fırçaları, karbonatlı gargara; ishal için ise elektrolitlerin yerine konması için sulu diyetler önerilir. Çok sık olan diarelerde hekim veya hemşireyle bu durum görüşülmelidir.
Küçük bir umut ışığı bile varsa mutlaka önerilir
Eğer bir hastalık tedaviye çok iyi cevap veriyorsa, hastanın yaşı ne olursa olsun onu tedavi etmek için zorlamak gereklidir.
Hastalık iyi bir cinsse ve tedaviye cevap verecekse, her hastaya yaşı ve cinsiyeti ne olursa olsun kemoterapiyi öneriyoruz. Hasta ve hasta yakınları ile fayda zarar ilişkilerini konuşuyoruz.
Onay aldıktan sonra da kemoterapi tedavisine başlıyoruz. Riskli dahi olsa tedaviyle tam iyilik sağlanacak hastalara bunu tavsiye ediyoruz.
Источник:
https://www.medikalakademi.com.tr/kemoterapinin-yan-etkileriyle-bas-etmenin-yollari-uyarilar-ve-oneriler/
Kemoterapinin Yan Etkileri Nasıl Tedavi Edilebilir?
Bilim insanlarının yaptıkları araştırmalar neticesinde, kanserli tümör üzerine uygulanan kimyasal özellikteki ilaçların, yine damar içerisine konumlandırılan süngerimsi yapıya sahip özel bir cihaz sayesinde, kan dolaşımına katılmadan engellenmesi sağlandı. Bu araştırma sonucunda kemoterapi tedavisinde uygulanan kimyasal ilaçların kan dolaşımı vasıtasıyla, hasta sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri de ciddi oranda düşürülerek, hastanın iyileşme sürecinde olumlu geri dönüşler alınabileceği ön görülüyor.
İlgili Haber
Araştırmacılar kemoterapinin ağır yan etkilerine de göndermede bulunup, bu olumsuzlukların hastalığı tedavi aşamasında kişiyi aşağıya çekmesine izin vermemesi gerektiğini ifade ediyor.
ACS Central Scienceadlı bilimsel çalışma içerisindeki sonuçlar, kemoterapi tedavisinin mide bulantısı ve saç kaybı gibi yan etkilerinin giderilmesi hususunda umut ışığı olarak görülüyor.
Araştırmacılar, çalışmaları süresince yalnızca domuzlar üzerinde testler gerçekleştirdiklerini ve olumlu sonuçlar aldıklarını ortaya koyuyor. Bundan sonraki çalışmaların ve kontrollerin insan deneklere uygulanacağı ifade ediliyor.
Kemoterapi Nedir?
Kemoterapi, kanser hastalığının tedavi edilmesinde kullanılan yaygın bir yöntemdir.
Tümörün ilaç kullanılarak tedavi edilmesini içeren bu uygulama, ilk etapta kanser hücrelerinin çoğalmasını durdurur.
Şuan kullanımda olan klasik kemoterapinin yanı sıra, yeni nesil kombine edilebilen kemoterapi uygulamaları mevcuttur. Bu doğrultuda kemoterapi tedavisinde birden fazla ilaç kombineli olarak kullanılabilmektedir.
Kemoterapi Tedavisi Nasıl Yapılır?
Kemoterapi tedavisi, konusunda uzman doktorlar tarafından yapılmaktadır. Bu konu diğer bütün sağlık konuları gibi çok hassas bir konudur. Bu nedenle büyük dikkat ve hassasiyet gerektirir.
İlgili Haber
Kemoterapide yer alan ilaçlar; intravenöz yani damar yolu kullanılarak vücuda verilebildiği gibi oral yolda yani ağızla alınarak da vücuda alınabilir. Ancak kemoterapi tedavisinde uygulanacak olan ilacın ne yolla vücuda alınacağına yine doktor karar verir. Çünkü ilacın alınış şekli, kemoterapinin vücut üzerinde meydana getireceği hasar oranında da değişiklik olmasına yol açacaktır.
Kemoterapi tedavisinde sürecin nasıl bir yol izleyeceği ilk olarak hastanın kanserle olan durumuna ve uzmanına göre değişiklik gösterir.
Damardan alınan kemoterapi tedavisinde ilaçlar damar yolu kullanılarak damar dolaşımı içerisine verilir. Bunun haricinde ilaçlı tedavide ise ağız yoluyla alınan hapların kullanılmasıyla kemoterapi tedavisi devam ettirilir.
Her iki prosedürde de ilaçların doktorun önerdiği dozda ve sıklıkta kullanılması gerekir.
Kemoterapi Tedavisinin Yan Etkileri Nelerdir?
Kemoterapi ilaçlarının bilinen çok çeşitli yan etkileri mevcuttur. Fakat yan etkiler illaki bütün hastalarda görülecek diye de bir kaide yoktur. Kemoterapinin görülmesi olası yan etkileri;
- Halsizlik,
- Mide bulantısı – kusma,
- Saç dökülmesi,
- Bağışıklık sisteminin düşmesi,
- Ağız mukozasında çıkan yaralar,
- Sindirim sistemi bozuklukları,
- Cilt dokusunda renk değişimleri ve yaralar,
görülebilecek olan genel yan etkilerdir. Ancak bu yan etkiler tedavinin dozuna ve süresine göre değişmektedir.
Kemoterapi Tedavisinin Yan Etkileri Nasıl Azaltılır?
Kemoterapinin görülen yan etkilerinin ortadan kaldırılmasında ilk adım doktorun önereceği konulara dikkat etmek olacaktır. Ardından yapılacaklar ise, vücudu destekleyici tedavileri içermektedir.
Günümüze gelene kadar, kanser tedavisinin yan etkilerinde bu yöntemler uygulanarak yan etkilerin azaltılması ve ortadan kaldırılması yoluna gidilirdi. Ancak şuan yeni gelişmeler gösteriyor ki, kemoterapi tedavisi esnasında ilaçların yan etki meydana getirmeden müdahale olanağı mümkün olacak.
Yapılan araştırmalar içerisinde yer alan sünger benzeri bir cihaz sayesinde, daha ilaç vücuda verildiği anda meydana getirebileceği olumsuz etkiler önlenmeye başlanıyor.Bilim dünyasında büyük ses getiren bu uygulamanın olumlu sonuç veren test aşamasının tamamlandığı, insan denekler üzerinde test edilebileceği araştırmacılar tarafından ortaya kondu.
Sonuçların insan için uygunluğu durumundaysa, kemoterapi tedavisi içerisinde kullanılacağı ön görülüyor.
Tüm Hakları Saklıdır. Aktif Kaynak Gösterilmeden Kopyalanamaz!
Источник:
https://www.aktuelbilgiler.com/kemoterapinin-yan-etkileri/
Kemoterapinin Yan Etkileriyle Baş Etmenin Yolları – Doğal Cilt Bakımı
Kanser dünya çapında önde gelen ölüm nedenlerinden biridir ve Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Kanser Enstitüsü’ne göre, yeni kanser vakalarının sayısının önümüzdeki 20 yıl içinde 22 milyona çıkması bekleniyor. Kanser, 2015 yılında 8,8 milyon ölüme sebep oldu. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, dünyada yaklaşık 6 ölümün 1’i kanser nedeniyle gerçekleşiyor.
Çoğu kanser türü için tedavi seçenekleri arasında kemoterapi, radyasyon terapisi ve ameliyat bulunmaktadır.
Tedavi, kanserin türüne ve evresine bağlı olarak değişmekle birlikte, kemoterapi yaygın olarak kullanılır ve genellikle diğer tedavi yöntemleriyle birlikte kullanılır. Kemoterapi, hızla bölünen hücreleri hedefleyerek kanser hücrelerini yok eder.
Ancak bu süreç boyunca, hızla bölünen normal hücreler de hasar görür ve bu durum bir çok yan etkiye neden olabilir.
Kemoterapi Hangi Hücrelere Zarar Verir?
Kemoterapi ile hasar görmesi muhtemel normal hücreler arasında, kemik iliğinde kan şekillendirme hücreleri, saç folikülleri, ağızdaki hücreler, sindirim sistemi ve üreme sistemi hücreleri bulunur. Bazı kemo ilaçları ayrıca kalp, böbrekler, mesane, akciğerler ve sinir sistemindeki hücrelere zarar verebilir.
Kemoterapinin yan etkileri, vücudun normal hücrelere verdiği hasarı onarırken zamanla azalır. Neyse ki, kanser hücreleri kendilerini tekrardan tamir edemezler.
Kanser hastalarında, kemoterapinin türüne, ilaçların miktarına, tedavi süresine ve genel sağlık durumlarına bağlı olarak farklı yan etkiler görülecektir.
Kemoterapiden hemen sonra yan etkilerin çoğu kaybolur. Ancak, bazı etkilerinin tamamen ortadan kalkması birkaç ay sürebilir.
Not: Doktorunuza ve onkoloji hemşiresine, kemoterapi yüzünden yaşadığınız her türlü yan etki hakkında daima bilgi verin.
İşte kemoterapinin genel yan etkileri ve onlarla baş etmenin yolları.
1. Yorgunluk
Kemoterapi başladıktan sonra çoğu hasta yorgunluktan ve genel olarak bir güçsüzlükten yakınır.
Hintli Palyatif Bakım Dergisinde yayınlanan 2012’de yapılan bir araştırma, radyoterapi ile karşılaştırıldığında kemoterapi veya eşzamanlı kemo-radyasyon tedavisi alan hastalarda ağır yorgunluğun daha sık görüldüğünü ortaya koydu.Sürekli bitkinlik ve zayıflık günlük aktiviteleri zorlaştırır. Bazı hastalarda, kemoterapi, anemi ve düşük kırmızı kan hücre sayılarına yol açabilir ve bu da yorgunluğu daha kötü bir hale getirebilir.
Ayrıca, kanserle baş etmenin duygusal yönleri ve ağrılara katlanmak da yorgunluğa katkıda bulunabilir.
Yorgunlukla başa çıkmak için:
* Kendinize dinlenmek için zaman ayırın ve gerekirse gün içinde birkaç kısa uyku çekin.
* Önemsiz şeylere enerjinizi harcamayın.
* Ailenizden, arkadaşlarınızdan ve komşularınızdan yardım istemeye hazır olun.
* Enerjinizi yükseltmek için kısa bir yürüyüş ya da hafif bir yoga gibi küçük egzersizleri yapmaya çaba gösterin.
* Doktorunuz tarafından önerilen diyeti takip edin. Sağlıklı miktarda protein, vitamin, mineral ve kalori yorgunluğa karşı mücadelede yardımcı olabilir.
Sadece doktorunuz tarafından reçete edilen veya tavsiye edilen tedavileri ve önerileri uyguladığınızdan emin olun.
2. Bulantı ve Kusma
Diğer yaygın bir yan etkisi ise bulantı ve kusmadır. Bu çoğunlukla mide ve bağırsak astarındaki sağlıklı hücrelere verilen hasarın bir sonucu olarak ortaya çıkar.
Journal of Multidisciplinary Healthcare’de yayınlanan bir 2016 araştırması, kemoterapi kaynaklı bulantı ve kusmanın, hastaların günlük hayatlarını olumsuz yönde etkileyen bir sorun olmaya devam ettiğini açıkladı.
Bulantı karşıtı ilaçlar genellikle bu semptomun hafifletilmesine yardımcı olmak için kemoterapi ilaçlarıyla birlikte verilir.
Zencefil takviyeleri ve ayrıca akupresür de yardımcı olabilir:
Onkoloji ve Hematoloji İncelemesi’nde (Oncology & Hematology Review) yayınlanan 2011 tarihli bir çalışmada, zencefilin, kemoterapi kaynaklı mide bulantısı ve kusmanın önlenmesi ve / veya azaltılması için en yaygın kullanılan takviye olduğu rapor edilmiştir. Ayrıca, bu yan etkileri tedavi etmek için akupunktur ve akupresür kullanılabilir.
2012’de Destekleyici Bakım Kanseri’nde (Support Care Cancer) yayınlanan bir başka araştırmada günlük dozlarda 0.5 ila 1.0 gramlık zencefil desteğinin yetişkin kanser hastalarında akut kemoterapi kaynaklı mide bulantısı şiddetini azaltmada önemli ölçüde yardımcı olduğu bildiriliyor.
Diğer yöntemler şunlardır:
* 1 çorba kaşığı dilimlenmiş zencefil kökünü 1½ fincan sıcak suyun içine koyun ve 5-10 dakika kaynatın. Tatlandırmak için biraz limon suyu ve bal ekleyin.
Sindirime yardımcı olmak ve mide bulantısı ile kusmayı azaltmak için günlük olarak bu zencefil çayını için. Doktorunuza danıştıktan sonra zencefil takviyeleri de alabilirsiniz.
Ek bir fayda olarak, zencefil kanser hücreleriyle savaşmada iyidir, bu nedenle kemoterapi tedavinizin etkisini arttırmanıza yardımcı olabilir.
* Başparmağınızın altındaki iki büyük tendon arasındaki akupressür noktası P6’yı bulun. Dairesel hareketlerle bu noktaya birkaç dakika baskı yapın. Diğer bileğinizde de tekrarlayın. Bunu günde bir veya iki kez yapın.
* Karnınızı rahatsız edecek yağlı gıdalar yemeyin.
* Gün boyunca az miktarlarda hafif gıdalar tüketin.
* Üç büyük yemekten ziyade beş ya da altı küçük yemek yiyin.
* Yemeye ve içmeye zaman ayırın.
* Yemekten hemen sonra yatmayın, aksi halde kusmaya neden olabilir.
* Dehidrasyonu önlemek için bol miktarda su içirin.
3. Saç Dökülmesi
Birçok kemo tedavi türü saç dökülmesine neden olabilir.
Kişinin saçlarını kaybetmesi, özellikle de kadınlar için çok üzücü olabilir. Kafa üzerindeki saçlarla birlikte kemoterapi, kişinin kirpiklerini, kaşlarını, koltuk altı kıllarını ve kasıktaki tüyleri de etkileyebilir. Saç dökülmesi genellikle ilk tedaviden yaklaşık bir ila üç hafta sonra gerçekleşir.
İngiliz Dermatoloji Dergisinde yayınlanan 2014 tarihli bir çalışmada saç dökülmesinin en belirgin olduğu dönemin altı haftalık kemoterapiden sonra olduğunu bildirdi. Kemoterapinin kesilmesinden sonraki üç ay içinde saç büyüme oranı bazal değerlere döner.
Saç dökülmesini tamamen durdurmak mümkün değil fakat bunu deneyebilir ve bununla baş edebilirsiniz.
Amerikan Tıp Derneği Dergisi’nde yayınlanan 2017 çalışmasında, kafa derisini soğutan kapakların kemoterapiye katılan hastalardaki saç dökülmesini önlemesine yardımcı olabileceği bildiriliyor.
Saç Dökülmesiyle Baş etmek için:
* Hafif nemlendirici şampuanlar ve kremler ile saçlarınızı yıkayın.
* Günde birkaç kez saçınızı yumuşak kıl fırça kullanarak tarayın.
* Saç boyaları veya perma gibi sert kimyasallı saç ürünlerinden kaçının.
* Yeni bir saç modelini deneyin. Kısa saç kesimi, daha kalın ve dolgun görünmesini sağlayabilir. Gerekirse, peruk veya dekoratif eşarplar takın.
* Soğuk havalarda eşarp kullanın.
* Kemoterapi yüzünden saçlarınızı kaybettiyseniz, ümidinizi yitirmeyin.
* Kafa derinize hafif bir losyon uygulayarak ve güneş kremi kullanarak derinizi güneşten koruyun. Bu, kemoterapiden sonra saçlarınızın sağlıklı bir şekilde uzamasına yardımcı olacaktır.
4. İshal
Kemoterapi sırasında mide ve bağırsağınızın astarı hasar görür. Bu da ishale neden olur. Hastalar günde birkaç kez gevşek, sulu dışkıya maruz kalabilirler. Ayrıca buna; mide bulantısı, şişkinlik ve kramp eşlik edebilir.
Current Oncology’de 2007’de yayınlanan bir çalışmada, kemoterapi ile oluşan ishal, komplikasyonları önlemek, kemoterapötik rejimi sürdürmek ve hastaların yaşam kalitesini iyileştirmek için hızlı ve etkin bir yönetim gerektiren kanser tedavisinin ciddi ve sıklıkla tam tedavi edilememiş bir yan etkisidir.
Tıbbi Onkolojide Tedavi Edilen İyileştirici Gelişmeler’de, 2010’da yayınlanan bir başka çalışma, kemoterapi ile indüklenen ishalin, bağırsak emilimindeki değişikliklerden kaynaklandığını ve aşırı elektrolit ve sıvı sekresyonunun eşlik edebileceğini bildirdi.Ayrıca ishal, kemoterapiden kaynaklanan biyokimyasal değişikliklerin bir sonucu olabilir.
Bu yan etkiyle baş etmenin yolları vardır.
Parenteral ve Enteral Beslenme Dergisinde (Journal of Parenteral and Enteral Nutrition) yayınlanan 2009 tarihli bir çalışma, kemoterapiyle kaynaklı ishal olan ileri düzeyde meme kanseri hastalarında probiyotiklerin göz önünde bulundurulması gerektiğini gösteriyor.
* Bağırsağınızdaki “iyi” bakterilerin sağlık dengesini korumak için günde birkaç kez bir fincan taze yoğurt yiyin.
* Kolay sindirim için az ve sık hafif yemekler yiyin. Ayrıca, sindirimi kolay olan, elma suyu, beyaz pirinç ve muz gibi gıdaları seçin.
* Çok yağlı ve kızarmış gıdalardan kaçının.
* Sindirimi zor olduğu için süt ve süt ürünlerini tüketmeyi azaltın.
* Su da dahil olmak üzere bol miktarda sıvı tüketin.
5. Ağız Yaraları
Bazı kemoterapi türleri ağız içinde, sindirim bölgeleri ve boğazın mukoz astarında yaralara neden olabilir. Bu yaralar ağrı ve enfeksiyonlara neden olan, yemek yemeyi, içmeyi ve yutmayı zorlaştıran mukozit olarak bilinir.
2004’te Neoplasia’da yayınlanan bir araştırma, oral mukozitin kanser hastalarında radyasyon ve kemoterapinin son derece ciddi ve zorlayıcı bir komplikasyonu olduğunu bildirmektedir.
Kuzey Amerika Diş Kliniğinde yayınlanan 2008 yılındaki bir araştırma, oral mukozitle baş etme yönteminin, beslenme desteği ve iyi bir ağız hijyeninin sağlanması gibi yatıştırıcı önlemlere odaklandığını bildirmektedir.
Ağız yaralarıyla baş etmek için :
* Bir çay kaşığı tuzu bir bardak ılık suda eritin ve ağzınızı günde 5 veya 6 kez çalkalamak için kullanın. Tuz yerine ½ kabartma tozu da kullanabilirsiniz.
* Dişinizi fırçalamak için yumuşak kıllı bir fırça seçin.
* Diş macunu ağzınızı tahriş ederse, başka alternatif seçenekler arayın.
* Bol miktarda sıvı tüketin. İsterseniz su ve diğer sıvıları içmek için bir pipet kullanın.
* Yavaşça yemeye çalışın. Yiyecekler küçük parçalara ayrılmalı ve tamamen çiğnenebilmelidir.
* Aşrı sıcak ve soğuk gıdaların yanı sıra katı ve baharatlı gıdalardan kaçının.
* Domates, üzüm, elma veya elma suyu, alkol ve soda gibi asitli yiyecek ve içeceklerden uzak durun.
* Her yemekten önce ve sonra ağzınızı suyla çalkalayın.
* Sigara içmeyin ya da tütün çiğnemeyin.
Kemoterapinin Diğer Yan Etkileri
* Bazı kemoterapi türleri, tat alma duygunuzu etkileyebilir. En sevdiğiniz yemeklerin tadı farklı gelebilir.
* Tedaviden sonra kısa süreli zihinsel karmaşıklık gayet normaldir.
* Bazı insanlar tedaviden sonraki aylarda güneş ışığına karşı daha hassastırlar.
* Bazıları sürekli ve rahatsız edici kaşıntılara maruz kalabilirler. Bazı durumlarda cilt aşırı derecede kuru ve kırmızı hale gelebilir.
* Mesane, kolon, prostat ve rektal kanseri yenen erkekler cinsel işlev bozukluğu yaşayabilir.
* Platin bazlı kemoterapi ilaçları bazı hastalarda ilerleyici, geri döndürülemez işitme kaybına neden olabilir.
* Kemoterapi bazen baş ağrısı, kas ağrısı, mide ağrısı ve hatta sinir hasarından kaynaklanan ağrıya neden olur.
* Nöropati ile ilgili kemoterapi denge ve yürüme zorluklarına neden olabilir.
Zencefil, limon, bal çayı ile kemoterapi kaynaklı mide bulantılarını azaltmak mümkün.
Источник:
http://www.dogalcilt.com/kemoterapinin-yan-etkileriyle-bas-etmenin-yollari/