Gece Yeme Sendromu: Yemek Yemeden Uyuyamıyorum
Gece Yeme Bozukluğu Sendromu (GYBS), bireylerin gece saatlerinde aşırı yemek yemeleri ve bu yemek yeme davranışının uyku düzenini bozmasıyla karakterize bir yeme bozukluğudur. Bu bozukluk genellikle akşam saatlerinde başlar ve gecenin ilerleyen saatlerine kadar devam eder. Bireyler genellikle uykudan uyanıp yemek yedikten sonra tekrar uyurlar.
GYBS’nin bazı özellikleri:
- Akşam ve gece yemek yeme davranışlarının artması: Bireyler genellikle günün büyük bir kısmını az miktarda yemekle geçirirken, akşam saatlerinde yemek yeme miktarı artar. Bu, günlük alınan kalorinin büyük bir kısmının gece saatlerinde alınmasına neden olur.
- Uyandıktan sonra yemek yeme: Bireyler genellikle gece bir veya daha fazla kez uyanıp yemek yerler.
- Uykusuzluk: Gece yeme bozukluğu olan bireyler sıklıkla uykusuzluk şikayetiyle karşılaşır.
- Suçluluk ve utanç duygusu: Bireyler, gece yemek yeme davranışlarından dolayı sıklıkla suçluluk ve utanç duygusu yaşarlar.
GYBS’nin nedenleri tam olarak bilinmemektedir, ancak hormonal değişiklikler, stres, depresyon ve diğer psikolojik faktörlerin bu bozukluğun gelişimine katkıda bulunabileceği düşünülmektedir.
Gece Yeme Sendromunun Nedenleri Nelerdir?
Gece Yeme Sendromu (GYS), bireylerin gece uykularından uyanarak yemek yeme isteği duyduğu ve bu durumu kontrol edemediği bir yeme bozukluğudur. GYS’nin tam olarak neden kaynaklandığına dair kesin bir bilgi olmamakla birlikte, birkaç faktörün bu sendromun gelişiminde etkili olabileceği düşünülmektedir:
Biyolojik Faktörler: Bazı araştırmalar, GYS’nin melatonin ve leptin gibi bazı hormonların dengesizliğinden kaynaklanabileceğini öne sürmektedir. Bu hormonlar uyku düzeni ve açlık hissi üzerinde etkilidir.
Stres ve Anksiyete: Stres ve anksiyete, birçok yeme bozukluğunun tetikleyicisi olabilir. Özellikle uykuya dalma güçlüğü çeken kişilerde gece yeme isteği artabilir.
Uyku Bozuklukları: Bazı insanlar, uykusuzluk veya diğer uyku bozuklukları nedeniyle geceleyin uyanabilir ve bu sırada yemek yeme isteği duyabilirler.
Depresyon: Gece Yeme Sendromu’nun, depresyonla birlikte görülme olasılığı daha yüksektir. Depresyonun getirdiği duygusal bozukluklar, kişiyi kontrolsüz yeme davranışlarına yönlendirebilir.
Beslenme Alışkanlıkları: Bazı bireylerde, gün içinde yeterli ve dengeli beslenmeme gece yeme isteği olarak geri dönebilir.
Bazı İlaç ve İlaçların Yan Etkileri: Bazı ilaçlar, iştah artışına veya uyku düzenindeki değişikliklere neden olarak GYS’nin gelişimine katkıda bulunabilir.
Genetik Faktörler: Aile geçmişi, gece yeme sendromu riskini artırabilir, ancak bu bağlantı üzerine yapılan araştırmalar sınırlıdır.
Eğer gece yeme sendromundan şüpheleniyorsanız, bir uzmana başvurarak bu konuda destek almak en doğru yaklaşım olacaktır. Uzmanlar, sendromun nedenlerini daha iyi anlamaya ve etkili bir tedavi planı oluşturmaya yardımcı olabilirler.
Gece Yeme Bozukluğu Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?
Gece Yeme Bozukluğu Sendromu (GYS), diğer yeme bozukluklarından ve uyku bozukluklarından ayırt edilmelidir, bu nedenle doğru bir teşhis oldukça önemlidir. Teşhis süreci genellikle aşağıdaki adımları içerir:
Klinik Görüşme: Uzman, hastanın yeme ve uyku alışkanlıkları hakkında detaylı bilgi alır. Hastanın geceleyin ne sıklıkla uyandığı, ne kadar yemek yediği ve bu durumu kontrol edip edemediği gibi detaylara odaklanılır.
Yeme ve Uyku Günlüğü: Hasta, bir süre boyunca ne zaman ve ne yediğini, uyuma ve uyanma saatlerini bir günlükte kaydetmeye teşvik edilebilir. Bu, hastanın alışkanlıklarını ve davranışlarını daha iyi anlamak için kullanılır.
Psikolojik Değerlendirme: Hasta, depresyon, anksiyete ve diğer olası ruhsal bozukluklar için değerlendirilir. Bu değerlendirme, hastanın duygusal durumunu ve gece yeme davranışlarının altında yatan psikolojik nedenleri anlamaya yardımcı olabilir.
Fiziksel Muayene: Gece yeme bozukluğu sendromunun diğer tıbbi durumlarla ilişkilendirilip ilişkilendirilmediğini belirlemek için fiziksel bir muayene gerekebilir.
Laboratuvar Testleri: Hormonal dengesizlikler, metabolik sorunlar veya diğer tıbbi durumlar gece yeme davranışlarını tetikleyebilir. Bu nedenle, hormon seviyeleri, kan şekeri ve diğer ilgili testler için kan örnekleri alınabilir.
Polisomnografi: Uyku bozukluklarını değerlendirmek için kullanılan bir test olan polisomnografi, bazen GYS’nin teşhisinde de yardımcı olabilir. Bu test sırasında, hastanın uykusunu laboratuvar ortamında monitörlerle izlenir.
Gece Yeme Bozukluğu Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
Gece Yeme Bozukluğu Sendromu (GYS) tedavisi, kişinin belirtilerine, eşlik eden sağlık sorunlarına ve yaşam koşullarına göre özelleştirilir. Tedavi, genellikle hem davranışsal hem de ilaç tedavisini içerebilir. İşte bazı yaygın tedavi yöntemleri:
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): BDT, GYS’nin tedavisinde sıkça kullanılan bir yöntemdir. Bu terapi, hastaların yeme alışkanlıklarını ve bu alışkanlıkları tetikleyen düşünce ve duygusal tepkilerini anlamalarına yardımcı olabilir. BDT, kişilere gece yeme isteğini kontrol etme stratejileri öğretir.
Davranışsal Ağırlık Yönetimi Programları: Bu programlar, sağlıklı yeme ve fiziksel aktivite alışkanlıkları oluşturmaya yardımcı olabilir.
İlaç Tedavisi: Bazı antidepresan ilaçlar ve diğer psikotropik ilaçlar GYS belirtilerini hafifletebilir. Özellikle seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) grubundan antidepresanlar, bazı hastalarda etkili olmuştur. Ancak, bu ilaçların gece yeme belirtileri üzerindeki etkisi kişiden kişiye değişebilir.
Melatonin: Melatonin takviyeleri, GYS’nin tedavisinde yardımcı olabilir, çünkü bu sendrom bazen melatonin eksikliği ile ilişkilendirilir. Melatonin, uyku düzenini iyileştirebilir ve gece yeme isteğini azaltabilir.
Uyku Eğitimi: Uyku hijyenine dair öneriler ve stratejiler, GYS hastalarının gece uyanmalarını azaltmaya yardımcı olabilir.
Grup Terapisi: Grup terapisi, hastaların benzer sorunları olan diğer kişilerle deneyimlerini paylaşmalarına olanak tanır. Bu, hastaların sendromla başa çıkma stratejileri öğrenmelerine yardımcı olabilir.
Beslenme Danışmanlığı: Bir diyetisyen veya beslenme uzmanı, hastalara dengeli bir diyet planı oluşturmalarında ve gün içinde daha sağlıklı yeme alışkanlıkları edinmelerinde yardımcı olabilir.
- Stres Yönetimi ve Meditasyon: Yoga, meditasyon ve diğer stres yönetimi teknikleri, GYS belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilir.
Unutulmamalıdır ki tedavi süreci, kişinin ihtiyaçlarına, sendromun şiddetine ve eşlik eden diğer sağlık sorunlarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bu nedenle, bir uzmanın rehberliğinde tedavi planının belirlenmesi önemlidir.
İzmir Psikolog ve Terapi Merkezi