3
3 TOPLAMA YAPILMAYAN HALLER Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez. a) Gerçek usulde vergilendirilmeyen ziraî kazançlar, bu Kanunun 75 inci maddesinin (15) ve (16) numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratları, kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısmı, b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler (birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplamı, 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2014 Yılı için 27.000.-TL) aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri dahil), c) Vergiye tâbi gelir toplamının [(a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç] 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2014 Yılı için 27.000.-TL) aşmaması koşuluyla, Türkiye'de tevkifata tâbi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratları, d) Bir takvim yılı içinde elde edilen ve toplamı 1.400.-TL’yi aşmayan, tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratları.
4
4 TOPLAMA YAPILMAYAN HALLER Gerçek usulde vergilendirilmeyen zirai kazançlar, tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler, 75 inci maddenin 15 ve 16 numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratları, kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısmı, tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek gelirler olarak belirlenmiştir. Stopaja ve istisnaya tabi olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarının beyanı, bunların toplam tutarının 1.400.-TL’yi geçmesi durumunda söz konusu olacaktır. Bu düzenlemeyle, çok küçük gelirler için beyanname verilmesi zorunluluğu kaldırılmakta, mükellef ve vergi dairesi gereksiz ve verimsiz işlerden kurtarılmıştır. Ticari, zirai ve mesleki kazançlarını yıllık beyanname ile bildirmek zorunda olan tam mükellefler ile yıllık beyanname veren dar mükellefler de sadece yıllık beyanname verme yükümlülüğü getirilen kazanç ve iratlarını beyannamelerine dahil edeceklerdir.
5
5 TOPLAMA YAPILMAYAN HALLER Beyana tabi gelirin sadece ücretlerden oluştuğu durumda, toplam ücret tutarı beyan sınırını geçse dahi, birinci işverenden sonraki işverenlerden alınan ücretler toplamının 2014 yılı için 27.000.-TL’yi aşmaması halinde beyanname verilmeyecektir. Birden fazla işverenden ücret alınması halinde, birinci işverenden alınan ücretin hangisi olacağı mükellefçe serbestçe belirlenebilecektir. Diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde ücret gelirlerinin beyan edilip edilmeyeceğinin tespitinde, sadece birden sonraki işverenden elde edilen ücret gelirleri beyan sınırı olan 27.000.-TL ile kıyaslanacak olup, beyana tabi diğer gelirlerin tutarının önemi bulunmamaktadır. Maddenin 1/c bendi uygulamasında; tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarının beyan edilip edilmeyeceği ise şu şekilde belirlenecektir. Öncelikle tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan toplam tutarı 27.000.-TL’nı aşmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratların tutarı, beyan edilmesi gereken diğer gelirlerin (ticari kazanç, mesleki kazanç, gerçek usulde zırai kazanç ile diğer kazanç ve iratlar) toplam tutarına eklenerek, bulunan tutar 27.000.- TL’lik beyan sınırını geçiyorsa, tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan menkul ve gayrimenkul sermaye iratları verilecek beyannameye dahil edilecektir. Söz konusu beyan sınırının hesabında; bir ya da birden fazla işverenden ücret geliri elde ediliyorsa birden sonraki işverenlerden elde edilen ve toplam tutarı 27.000.-TL’nı aşmayan ücret gelirleri dikkate alınmayacaktır.
6
6 Birinci işverenden alınan ücret50.000 İkinci işverenden alınan ücret21.000 Üçüncü işverenden alınan ücret17.000 Konut kira geliri13.000 Örnek 1: Nuray hanım üç ayrı şirkette yönetim kurulu üyesi olup, 2014 yılı gelirleri aşağıdaki gibidir. Ücret gelirlerinin tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiştir. Nuray hanım, birden fazla işverenden aldığı ücret gelirinin yanı sıra mesken geliri elde etmiştir. Beyanname verilip verilmeyeceği öncelikle ücret gelirleri dikkate alınarak değerlendirilecektir. Ücret gelirleri ile ilgili olarak birinci işverenden alınan ücret hariç, ikinci ve üçüncü işverenden alınan ücretlerin toplamı 27.000 TL’lik beyan sınırını aştığı için birinci işverenden alınan ücrette dahil olmak üzere ücret gelirlerinin tamamı (88.000 TL) beyan edilecektir. Mükellefin kazançlarının gayri safi tutarları toplamı (88.000+13.000=101.000TL) 103 üncü maddede yazılı tarifenin üçüncü diliminde ücret gelirleri için yer alan tutarı ( 97.000 TL) aştığından mesken kirası için 3.300 TL’lik istisnadan yararlanamayacak, elde ettiği mesken kirası geliri ile vergi kesintisine tabi ücret gelirinin tamamını beyana konu edecektir.
7
7 Birinci işverenden alınan ücret85.000 İkinci işverenden alınan ücret18.000 Konut kira geliri9.000 İşyeri kira geliri (Brüt)24.000 Örnek 2: Erhan beyin 2014 yılı gelirleri aşağıdaki gibi olup, ücret gelirleri ile işyeri kira gelirleri tevkif yoluyla vergilendirilmiştir. İkinci işverenden alınan ücret, 27.000 TL’lik beyan sınırını aşmadığından ücret gelirleri beyan edilmeyecektir. 6322 sayılı Kanunun 5. Maddesi ile 1/1/2013 tarihinden itibaren elde edilen hasılata uygulanmak üzere; Gelir Vergisi Kanunu'nun 21 inci maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişiklikle; “istisna haddinin üzerinde hasılat elde edenlerden, beyanı gerekip gerekmediğine bakılmaksızın ayrı ayrı veya birlikte elde ettiği ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlarının gayri safi tutarları toplamı 103 üncü maddede yazılı tarifenin üçüncü diliminde ücret gelirleri için yer alan tutarı ( 97.000 TL) aşanlar” 3.300 TL’lik mesken kira istisnasından yararlanamayacağından, mesken kira gelirinin tamamı istisna uygulanmaksızın beyana konu edilecektir. Diğer taraftan Konut kirası ile işyeri kira geliri toplamı (9.000 + 24.000= 33.000 TL) 27.000 TL’lik beyan haddini aştığından, tevkifata tabi tutulmuş olan işyeri kira geliri de konut kira geliri ile birlikte beyan edilecek; hesaplanan vergiden tevkif yoluyla alınan vergiler mahsup edilecektir.
8
8 İşyeri kira geliri (Brüt)15.000 Konut kira geliri14.000 Mevduat faizi210.000 Örnek 3: Tuncer bey, 2014 yılında tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş işyeri kira geliri, mevduat faizi ile birlikte konut kira geliri elde etmiştir. Mevduat faizi geliri, Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67’inci maddesi kapsamında tevkifata tabi tutulduğu için tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecektir. 6322 sayılı Kanunun 5. Maddesi ile 1/1/2013 tarihinden itibaren elde edilen hasılata uygulanmak üzere; Gelir Vergisi Kanunu'nun 21 inci maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişiklikle; “istisna haddinin üzerinde ha,sılat elde edenlerden, beyanı gerekip gerekmediğine bakılmaksızın ayrı ayrı veya birlikte elde ettiği ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlarının gayri safi tutarları toplamı 103 üncü maddede yazılı tarifenin üçüncü diliminde ücret gelirleri için yer alan tutarı ( 97.000 TL) aşanlar” 3.300 TL’lik mesken kira istisnasından yararlanamayacağından, mesken kira gelirinin tamamı istisna uygulanmaksızın beyana konu edilecektir. Konut kirası ile işyeri kira geliri toplamı (14.000 + 15.000= 29.000 TL) 27.000 TL’lik beyan haddini aştığından, konut kira geliri için verilmek zorunda olan gelir vergisi beyannamesine tevkifata tabi tutulmuş olan işyeri kira gelirleri de dâhil edilecektir.
9
9 Serbest Meslek Kazancı50.000 İşyeri kira geliri (Brüt)4.800 Örnek 4: Osman bey 2014 yılında avukatlık faaliyeti dolayısıyla 50.000 TL serbest meslek kazancı, bunun yanı sıra işyeri olarak kiraya verdiği gayrimenkulünden brüt 4.800 TL kira geliri elde etmiştir. Örneğimizde Avukat Osman bey serbest meslek kazancı dolayısıyla her hal ve takdirde yıllık beyanname verecek, ayrıca serbest meslek kazancı ile işyeri kira gelirinin toplamı (50.000 + 4.800 = 54.800 TL) 27.000 TL’lik beyan sınırını aştığından serbest meslek kazancı dolayısıyla vermek zorunda olduğu beyannameye işyeri kira gelirini de dahil edecektir.
10
10 Örnek 5: Gülay hanımın 2014 yılında elde ettiği gelirler aşağıdaki gibidir. Konut olarak kiraya verdiği dairesinden 5.000 TL kira geliri, Birinci işverenden 20.000 TL ücret geliri, İkinci işverenden ise 15.000 TL ücret geliri Gayrimenkul satışından kaynaklı 60.000 TL değer artış kazancı, elde etmiştir. Her ne kadar 2014 yılı bakımından gayrimenkul satışından elde edilen değer artış kazancının 9.700 TL’si Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesine göre gelir vergisinden istisna olsa da, mesken kira gelirine istisna uygulanıp uygulanmayacağına yönelik kıyaslamaya esas tutarın tespitinde bu tutarın tamamı dikkate alınacaktır. Buna göre elde edilen gelir toplamının, (5.000 + 20.000 + 15.000 + 60.000 = 100.000 TL) 2014 yılı bakımından Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin üçüncü diliminde ücret gelirleri için belirlenen tutarı (97.000 TL) aşması nedeniyle, 5.000 TL’lik konut kira geliri bakımından istisna uygulanması söz konusu olmayacaktır. Gülay hanım, ücretler dışında 2014 yılında konut olarak kiraya verdiği dairesinden elde ettiği 5.000 TL kira gelirinin tamamı ile gayrimenkul satışından kaynaklı 60.000 TL değer artış kazancının istisna sonrası tutarı olan (60.000 – 9.700=) 50.300 TL’yi beyana konu edecektir.
11
11 Ticari Kazanç10.000 İşyeri kira geliri (Stopaj öncesi Brüt)12.000 İşyeri kira geliri (Basit Usuldeki Mükelleften)1.200 Hazine Bonosu Faiz Geliri200.000 Hisse Senedi Alım-Satım Kazancı120.000 Örnek 6: Erkan bey 2014 yılında Ankara’da market işletmekte olup, bu faaliyetinden 10.000 TL ticari kazanç, bunun yanı sıra basit usulde vergiye tabi ticari kazanç sahibine işyeri olarak kiraya verdiği gayrimenkulünden 1.200 TL kira geliri, gerçek usulde vergiye tabi bir başka kişiye işyeri olarak kiraya verdiği gayrimenkulünden ise brüt 12.000 TL kira geliri elde etmiştir. Erkan beyin ayrıca ticari işletmesine dahil olmayıp kendi adına kayıtlı ve 15.11.2013 tarihinde ihraç olunan hazine bonosundan 200.000 TL brüt faiz geliri, BİST’e kayıtlı hisse senetlerinin aracı kurum vasıtasıyla iktisabından 6 ay sonra satışından ise 120.000 TL alım-satım kazancı oluşmuştur. Örneğimizde Erkan bey ticari kazancı dolayısıyla her hal ve takdirde yıllık beyanname verecektir. Diğer gelir unsurları değerlendirildiğinde ise;
12
12 01.01.2006 tarihinden sonra ihraç olunan hazine bonosundan elde ettiği faiz geliri ile İMKB’ye kayıtlı hisse senetlerinin aracı kurum vasıtasıyla iktisabından 6 ay sonra satışından elde edilen 120.000 TL alım-satım kazancı ise GVK’nun geçici 67. Maddesi hükmü çerçevesinde tevkifata tabi bulunduğundan aynı maddede yer alan düzenleme çerçevesinde tutarı ne olursa beyan dışı kalacaktır. Diğer taraftan basit usulde vergiye tabi ticari kazanç sahibine işyeri olarak kiraya verilen gayrimenkulünden elde edilen 1.200 TL kira geliri tevkifata ve istisnaya tabi bulunmadığından ve 1.400 TL’yi aşmadığından GVK’nun 86/1-d Maddesi hükmü çerçevesinde beyan edilmeyecektir. Son olarak Erkan beyin ticari kazancı ile stopaja tabi tutulan işyeri kira gelirinin toplamı (10.000 + 12.000 = 22.000 TL ) 27.000 TL’lik beyan sınırının altında kaldığından ticari kazanç nedeniyle vermek zorunda olduğu beyannameye işyeri kira gelirini dahil etmeyecek, bir başka deyişle Erkan beyin 2014 yılı gelir vergisi matrahı ticari kazanç tutarı olan 10.000 TL ile sınırlı kalacaktır.
13
13 Örnek 7: Serbest Meslek Kazancının Yanı Sıra Ücret ve Menkul Sermaye İradı Elde Eden Olan Bir Mükellefin Beyanı Doktor Masum ÖZCAN, Özel Ankara Hastanesinde çalışmaktadır. Aynı zamanda Sıhhiye’de bulunan muayenehanesinde serbest meslek faaliyetini icra etmektedir. 2014 yılında elde etmiş olduğu gelirlerin yıllık gayri safi tutarları toplamı aşağıdaki gibidir. Ücret geliri: 150.000 TL Serbest Meslek Kazancı: 90.000 TL Mevduat Faiz Geliri: 350.000 TL Gayrimenkul Sermaye İradı (Basit Usulde Mükellefe Kiraya Verilen İşyerinden): 1.200 TL TOPLAM: 591.200 TL ÇÖZÜM: Mükellef Masum ÖZCAN serbest meslek kazancı nedeniyle yıllık gelir vergisi beyannamesi vermek zorundadır. Elde edilen gelir unsurları tek tek irdelendiğinde beyannameye dahil edilmeyecek kazanç ve iratlar ise şunlardır. Mükellef ücret gelirinin tamamı tek işverenden elde edilmiş ve gelir vergisi kesintisine tabi tutulmuştur. Bu durumda ücret geliri tutarına bakılmaksızın Gelir Vergisi Kanunun 86/1-b maddesi gereğince verilecek beyannameye dahil edilmeyecektir. Aynı şekilde mevduat faizleri de Gelir Vergisi Kanunun Geçici 67 inci maddesine göre tevkifata tabi olduğundan beyan dışı kalacaktır. Basit usulde mükellefe kiraya verilen işyerinden elde edilen 1.200 TL tutarındaki gayrimenkul sermaye iradı daha önce tevkifata ve istisnaya konu olmadığından ve 1.400 TL’lik beyan sınırının altında kaldığından Gelir Vergisi Kanunu’nun 86/1-d bendine göre beyan edilmeyecektir.
14
14 Örnek 8 : Avukat Ahmet beyin 2014 yılı içinde elde etmiş olduğu serbest meslek kazancının yanı sıra tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş iki işverenden ücret geliri ile yine tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş işyeri kira geliri bulunmaktadır. Serbest meslek kazancı 75.000 TL Birinci işverenden alınan ücret 90.000 TL İkinci işverenden alınan ücret 24.000 TL İşyeri kira geliri (Brüt) 35.000 TL Mükellef elde etmiş olduğu serbest meslek kazancı nedeniyle mutlaka beyanname vermek zorundadır. Birinci işverenden alınan hariç, ikinci işverenden alınan ücret geliri 27.000 TL’lik beyan sınırını aşmadığından ücret gelirleri beyannameye dahil edilmeyecektir. Serbest meslek kazancı ve işyeri kira geliri tutarının toplamı olan 110.000 TL, 27.000 TL’lik beyan sınırını aştığından, işyeri kira geliri beyannameye dahil edilecektir.
15
15 YILLIK BEYANNAME İLE BİLDİRİLECEK GELİRDEN YAPILABİLECEK İNDİRİMLER 1. HAYAT, SAĞLIK, VB. ŞAHIS SİGORTA PRİMLERİ 2. BAĞ- KUR PRİMLERİ 3. BAĞIŞ VE YARDIMLAR 4. ENGELLİLİK İNDİRİMİ 5. ÖZEL SAĞLIK VE EĞİTİM GİDERLERİ 6. SPONSORLUK HARCAMALARI 7. AR-GE İNDİRİMİ 8. GEÇMİŞ YIL ZARARLARI 9. YURT DIŞI FAALİYETLERDEN DOĞAN ZARARLAR 10. GİRİŞİM SERMAYESİ FONU İNDİRİMİ 11. BİREYSEL KATILIM YATIRIMCISI İNDİRİMİ 12. HİZMET İHRACI İNDİRİMİ