Karaciğer kanseri, karaciğer hücrelerinde başlayan bir kanser türüdür. Karaciğer, karın bölgesinin sağ üst kısmında, diyaframın altında ve midenin yukarısında bulunan ve bir futbol topu büyüklüğünde olan bir organdır. Karaciğer kanserinin en yaygın olan türü ise, hepatosellüler karsinomdur. Bu tür, ana tipteki karaciğer hücrelerinde yani hepatositte başlar. Karaciğerde başka tip hücrelerde de kanser gelişebilir. Ancak bunlar çok daha az yaygındır.
Kanseri etkileyen her tip kanser, karaciğer kanseri olarak düşünülmez. Bunun dışında, vücudun diğer bölgelerinde başlayan, kolon kanseri, akciğer kanseri ya da göğüs kanseri gibi diğer kanser türlerinin karaciğere yayılması, karaciğer kanserinden çok metastatik kanser olarak anılır. Ve bu kanser türleri, başlamış olduğu organın adıyla anılırlar. Örneğin, metastatik kolon kanseri, kolonda başlar ve karaciğere yayılır.
Karaciğer Kanseri Türleri
- Hepatosellüler karsinom: En yaygın türdeki karaciğer kanseridir. 10 vakadan 9’u bu tür kanserdir. Bu tip kanser, karaciğer hücrelerinden yani hepatosittenden kaynaklanır. Hepatosellüler karsinomun en yaygın komplikasyonları, karaciğerde yara bırakma ki buna siroz denmektedir ya da karaciğer iltihapları, hepatit gibi, meydana gelmesidir.
- Kolanjiyokarsinom: Bu tür çok fazla yaygın değildir. Bu karaciğer kanseri, safra kanalı çizgisindeki hücrelerden dolayı gelişir.
- Hepatoblastom: Bu nadir karaciğer kanser türü, bazı küçük çocuklarda ortaya çıktığı görülmektedir.
- Anjiyosarkon: Bu karaciğer kanser türü de nadir olarak ortaya çıkar. Karaciğer içindeki kan damarı hücrelerinde gelişir.
Karaciğer Kanseri Nedenleri
Kanserli tümör, normal olmayan bir hücreden başlar. Bu kanserli hale gelen hücrenin neden oluştuğu hala bilinmemektedir. Hücredeki belirli genlerin bir şeyler tarafından değiştirildiği ya da hasara uğratıldığı düşünülmektedir.Bu durum da hücrenin anormal olmasına ve kontrol dışı çoğalmasına neden olmaktadır.
Birincil karaciğer kanseri olan çoğu insanda, karaciğer hücrelerinin kanserli hale gelmeye yatkın olduğu bazı risk faktörleri görünür. Bu risk faktörler;
- Siroz, karaciğerde yırtılma: Yavaş yavaş ilerler. Avrupa’da en çok görülen siroz nedenleri ise, çok fazla alkol tüketimi ve hepatit C kaynaklı enfeksiyonlardır. Ancak, sirozun başka oluşma nedenleri de vardır. Ancak, şu da bilinmektedir ki, sirozlu çoğu insanda, karaciğer kanseri oluşmaz. Karaciğer kanseri, ancak çok az siroz vakasında ortaya çıkmaktadır.
- Uzun süreli Hepatit B ya da Hepatit C enfeksiyonları: Bu tür enfeksiyonların oluşmasından yaklaşık 20-30 yıl sonra birincil karaciğer kanseri oluşur. Bu tür virüsler Birleşik Krallık ve Avrupa’da yaygın değildirler, ancak yaygınlaşmaya başladılar. Bu tür enfeksiyonlar daha çok Asya ve Afrika’da yaygındırlar.
- Bazı türdeki zehir ya da toksinleri yemek: Daha çok gelişmiş ülkelerde örneğin küflü fıstık gibi yiyecekleri içeren Aflatoksin gibi zehirler bilinen risk faktörlerindendir.
- Baz yaygın olmayan birincil karaciğer kanserlerinin gelişmesine neden olan bazı durumlar: Kalıcı bağırsak iltihapları gibi. Örneğin, Ülseratif kolit.
- Sigara içmenin, karaciğer kanseri risk faktörlerinden olduğu bilinmektedir.
- Özellikle Afrika ve Asya’da meydana gelen karaciğer kelebeği adındaki enfeksiyonlarda, kolanjiyokarsinom oluşum riskini arttırmaktadır.
Karaciğer Kanseri Semptomları
Hastalığın ilk aşamalarında semptomlar oluşmayabilir. Kanser büyüdükçe, ilk belirtiler, oldukça belirsiz şekilde oluşabilir. Bunlar genelde, kendini iyi hissetmeme, hasta hissetme, bulantı, iştah kaybı, kilo kaybı ve yorgunluk gibi belirtilerdir. Birincil akciğer kanseri oluşan insanlarda, sirozla ilgili semptomlar oluşacaktır. Eğer bireyde zaten siroz var ise ve genel sağlık durumu daha da kötüye ilerlemişse, bunun nedeni, karaciğer kanserinin gelişiyor olması olabilir.
Gelişen kanserlerin açık olan semptomları şu şekildedir;
- Karaciğer bölgesinde karın ağrısı oluşması,
- Sarılık yani beyaz olan gözlerin sarılaşmaya başlaması da semptomlardan biridir. Karaciğerde yapılan kimyasal safra boyasının birikmesi sonucu sarılık olur. Eğer safra kanalı, kanser tarafından engellenirse, sarılık meydana gelir. Safra ve safra boyası, karaciğerden tahliye edilemez. Bu da kan akışına sızma yapar.
- Sarılık nedeniyle kaşıntılar oluşur.
- Karında şişlik oluşur. Bu kanserin büyümesi nedenli olabilir. Karında çeşitli düzensizliklere neden olan karın içindeki sıvılar olan assit yani karnın su toplaması nedenli oluşabilir.
Karaciğer Kanseri Tedavisi
Karaciğer kanserinin tedavisinde kullanılan birincil tedavi yöntemleri, cerrahi müdahale ve kemoterapidir. Diğer tekniklerde bazen kullanılabilir. Tedavi yöntemi seçilirken çeşitli faktörler göz önünde tutulur. Bu faktörler;
- Karaciğerdeki tümörün tam olarak yeri,
- Kanserin boyutu ve hangi bölgelere kadar yayıldığı bilgisi, yani kanserin aşaması,
- Bireyin genel sağlık durumu. Özellikle karaciğerin genel durumu ve işlevsellik durumu. Karaciğer kanseri oluşan birçok insanın karaciğerinde siroz nedeniyle tam olarak işlev sağlayamaması nedeni yatmaktadır.
Hastalığınızın durumunu bilen bir uzmanla durumu tartışmak önemlidir. Bu uzmanlar durumunuzun eksi ve artılarını ortaya çıkarıp, muhtemel oluşacak yan etkiler, kanser türüne göre muhtemel tedavi yöntemi hakkında detaylı bilgi sunarlar.
Ayrıca uzman ile, tedavinin hedeflerini tartışabilirsiniz. Örneğin;
- Bazı vakalarda, tedavinin amacı, kanseri iyileştirmektir. Karaciğer kanserinin giderilmesinin en iyi şansı, ilk aşamasında tanı koyulmasıdır. Erken teşhis önemlidir. Doktorlar, hastalığın tam olarak iyileşmesi kelimesi yerine hafiflemesi gibi kelimeler kullanırlar. Bunun nedeni hastalık iyileştikten aylar sonra tekrar oluşabilir olmasındandır.
- Bazı vakalarda ise, tedavinin amacı, kanseri kontrol altına almaktır. Eğer tedavi seçenekleri gerçek dışı ise, tedavi ile ancak kanserin yayılması ya da büyümesi sınırlandırılacaksa, süre daha yavaş ilerler. Bu durum semptomların bir süreliğine aktif şekilde görülmesine neden olur.
- Bazı vakalarda ise, tedavinin amacı, hastalığın semptomlarını hafifletmek olabilir. Örneğin, kanser gelişmişse, ağrı kesiciler ve diğer tedavi ilaçları kullanılarak ağrının ve diğer semptomların azaltılmasına yardımcı olunur. Bazı tedaviler ise, kanserin boyutunun küçültülmesi için kullanılır. Bu ağrı gibi semptomların hafifletilmesine yardımcı olur.
1.Cerrahi Müdahale
Cerrahi müdahale, kanseri iyileştirmek için kullanılan bir tedavi şeklidir. Kanser eğer küçük ise, karaciğerden dışarı yayılmaz. Cerrahi müdahale ile, karaciğerin kanserli olan bölümü alınır ve karaciğerin kalan kısmı sağlıklı kalır. Ardından, eğer karaciğerin bir bölümü kesildiyse, sağlıklı karaciğer dokuları, birkaç hafta içinde tam boyutta yeniden büyür. Ancak, eğer karaciğer şiddetli siroz ile hasara uğramış ise, bu karaciğerin bir bölümünü keserek alma operasyonu uygun olmaz. (Bu birincil karaciğer kanseri olan çoğu insanda böyledir)
Bir diğer seçenek ise, karaciğer naklidir. Ancak bu da vakaların çok azına uygundur. Cerrahi müdahale, aynı zamanda hafifletici bakım rolü de oynar. Örnek olarak, sarılık eğer şiddetli ise, safradaki tıkanıklığı hafifletmek için stent takılabilir. Bu stent, safranın bağırsağa akmasını sağlayan dar bir borudur. Bir diğer örnek ise, karındaki, assit adı verilen sıvıyı şiddetli ise hafifletmektir. Assitler, karın duvarı boyunca takılan bir boru ile boşaltılabilir.
2.Kemoterapi
Kemoterapi, kanserli hücreleri öldürmek ya da onların çoğalmasını durdurmak için kullanılan anti kanser ilaçlarla yapılan tedavidir. Bu tedavi yöntemi, birincil karaciğer kanseri için muhtemelen tedavi edici olmaz. Ancak, tümörü küçülterek, kanserin sürecini yavaşlatabilir.
Karaciğer kanserinin tedavisi için geliştirilen yeni ilaç tedavileri bulunmaktadır. Örneğin, sorafenib, çok hedefli bir kinaz inhibitörü olarak adlandırılan bir ilaçtır. Bu, kanser hücrelerinin büyümesini engeller. Araştırmalara göre, sorafenib, hepasellüler karsinomu ilerlemiş insanlarda fayda sağlamaktadır. Ancak, sağlık kuruluşları tarafından hepasellüler karsinom tedavisinde şu anda kullanılmamaktadır.
3.Diğer Tedavi Yöntemleri
Çeşitli bazı tedavi teknikleri de, karaciğer kanserinin tedavisinde kullanılmaktadır. Örnek olarak;
- Alkol Ablasyonu: Ablasyonun anlamı yok etmek demektir. Bu tedavi yöntemi ile, alkol, tümörün içine enjekte edilir. Alkol, kanser hücrelerini öldürür.
- Radyofrekans Ablasyonu: Bu tedavi yöntemi ile tümörün içine bir iğne yerleştirilir. Yüksek yoğunluktaki radyo dalgaları ya da lazer ışıkları, iğne boyunca oraya geçer. Kanser hücrelerini ısıtır ve onları öldürür.
- Kritoterapi: Bu tedavi yöntemi ile, sıvı nitrojenle dolu küçük bir metal cisim tümörün içine yerleştirilir. Sıvı olan nitrojen, kanserli hücreleri dondurur ve yok eder.
- Kemoembolizaston: Bu tedavi için, kemoterapi için kullanılan ilaçlar, diğer yağlı kimyasal ile karıştırılır. Karışım, kanlı tümör sağlayan karaciğer atardamarlarının bazı kollarına enjekte edilir. Yağlı kimyasal, kemoterapi için kullanılan ilaçların etkisini uzun süre tutar ve kanserli hücreleri öldürmek için onları daha etkili hale getirir.
- Radyoterapi: Yüksek enerjili radyasyon ışınları kullanılarak, kanserli dokuya odaklanan tedavi yöntemidir. Bu, kanser hücrelerini öldürür ya da çoğalmasına engel olur. Radyoterapi, nadiren görülen kanser türü olan kolanjiyokarsinom dışında kullanılır. Birincil karaciğer kanserinin tedavisinde çok sık kullanılmaz.