KONUMU : Japonya, Asya kıtasının doğu kıyıları önünde büyüklü küçüklü birçok adalar-dan oluşmuştur. Bunların başlıcaları kuzeyden güneye doğru Yezo, Hondo, Şikuku, Kiyusiyu adalarıdır. İkinci Dünya Savaşından sonra Japonya epey toprak kaybına uğramıştır. Güney Sahalin ve Kuril adaları, Rusların eline geçmiş, Formoza Milli Çin Devletine verilmiş. Riyukiyu adalarda Amerikalıların kontrolüne bırakılmıştır. Korea yarımadasını ve Büyük Okyanus’taki sömürgelerini de kaybeden Japonya’nın yüzölçümü 675. 000 km. kareden 377. 835 km. kareye düşmüştür.
SİYASİ COĞRAFYA : Ülkenin tarihi, M. Ö. 660 yıllarında ilk imparatorluk dönemi ile başlar. 1192’de Japonya krallık rejimine geçti. 1452’de Portekizli tüccarlar, Japonya’ya kadar giderek Japonlarla ilişki kurdular: ancak ülkede 1636’da Avrupa tüccarlarla ilişkiler yasaklandı. Daha sonraki yıllarda Avrupa ve Amerika gemileri, ticaret yapmak amacıyla ülkeye gelmeye başladılar. Sonuçta Amerika ile cari ve diplomatik ilişkiler kuruldu.
1. Dünya Savaşı’nda Japonya, çevresindeki birçok adayı kendine bağladı. 1931’de Çin’ in sahildeki büyük şehirlerini ele geçirdi. 1940’da Nazi Almanyası ile birlikte 2. Dünya Savaşı’na girdi. Hawaii’deki Pearl Harbor (Pörl Harbor) limanına baskın düzenleyerek Amerikan donanmasını yaktı. Komşu ülkelerin bir bölümünü ele geçirdi. 1945’de Japon şehirlerini, Amerikan uçakları bombalamaya başladı. Hiroşima (6 Ağustos 1945) ve Nagasaki (14 Ağustos 1945) kentlerine atom bombası atıldı ve bundan altı gün sonra Sovyetler, Mançurya’ya girdiler. Bu ağır kayıplardan dolayı Japonya teslim olmak zorunda kaldı. Toprak kaybına uğrayarak bugünkü sınırlarına çekildi. Ülke 1960’11 yıllardan itibaren hızlı bir şekilde sanayileşmeye başladı.
YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ : Japonya çok dağlık bir ülkedir. Yezo ve Hondo adalarını baştan başa geçen dağlar üçüncü zamanın genç kıvrımlarındandır. Fakat daha sonra yer yer kirlimalara uğrayarak parçalanmışlar, çöküntü çukurları ve Horstlar husule gelmiştir. Bu suretle oluşan geniş Fossa Magna çukuru Büyük Okyanus kıyısından Japon denizine kadar uzanır. Üzeri alüvyonlu verimli topraklarla kaplıdır. Hondo adasını iki parçaya böler. Japonların kutsal tanıdıkları 3778 m. yükseğe varan Fujiyama sönmüş volkanı bu çöküntü çukurunun güneyinde birdenbire yükselir. Japon adaları dünyanın en çok volkanları olan yerlerinden sayılır. Volkanların sayısı 300’ü geçer.
Bunların 63 tanesi etkin durumdadır. Yine dünyanın en çok depremi olan yerleri Japon adalarıdır. Bunların pek çoğu hafif olur. İnsanlar tarafından his bile edilmez. Felaketlere sebep olan tehlikeli depremler az olur. Çok şiddetli bir deprem 1923 yılında Tokyo ve Yukohama şehirlerinin bir kısmını harabeye çevirmiş, 150. 000 insanın ölümüne sebep olmuştur. Japonya’da ovalar az ve ufaktır. En büyüğü Tokyo yakınlarındaki Kıvanto ovasıdır.
İKLİM, BİTKİ ÖRTÜSÜ VE AKARSULAR : Japonya, !liman iklim kuşağındadır. iklim üzerinde kıyıları yalayarak geçen sıcak ve soğuk su akıntılarının, ve ayrıca muson rüzgarlarının etkisi vardır. Güneyden gelen Kuro Sivo sıcak su akıntısı Hondo kıyılarını yalayarak kuzeye çıkar. Bu adanın ortasına kadar vardıktan sonra kuzeye doğru döner. Büyük Okyanus’ ta yoluna devam ederek batı Kanada ve Alaska kıyılarına kadar ulaşır.
Bering denizinden Kuril adaları boyunca inen Oya Sive, soğuk su akıntısı, Yezo ve Hondo adalarının doğu taraflarında soğutucu etkilerini duyurur. Japonya’da sıcaklıklar paralellere göre kuzeyden güneye doğru artar. Yağışlar boldur. Her mevsim yağışlı geçer. Çünkü yazın Büyük Okyanus’tan gelen muson rüzgarları Japon adalarına çok yağmur bırakır. Kışın Asya’dan Büyük Okyanus’a esen kış musonları da Japon denizinden geçerken aldıkları su buharını yağış ve çok kere kar halinde Japon adalarına bırakırlar. Musonların yön değiştirdiği ilk ve sonbaharda güney doğu kıyılarında sık sık tayfun denilen şiddetli fırtınalar kopar. Büyük zararlara sebebiyet verirler. Japon adalarının iklimini aşağıdaki ortalamalar daha iyi belirtmeye yarar.
Japonya’da ormanlar yüzölçümünün yarısını kaplayacak kadar çoktur. Yezo adasında çam ormanları geniş alanlar kaplar. Bol yağış alan Japon adalarında akarsular çoktur. Fakat bunlar kısa akarsulardır. Rejimleri de gemilerin işlemesine elverişli değildir. Çünkü çok eğimli yereylerde aktıkları için hızları fazladır. Bunların en büyüğü Japon denizine dökülen Şinano nehrinin uzunluğu bile 375 km. den çok değildir.
NÜFUS VE ŞEHİRLER : Japonya’nın nüfusu 126, 5 milyonu geçer. Km. kareye 327 insan düşer. Yezo’da adaların eski halkından olan bir miktar Ayno yaşar. Japonya’nın nüfusu hızla çoğalmaktadır. 1854 yılında 26 milyon olan nüfus 94 milyona yükselmiştir. Hondo adasının bazı yerleri ile Kiyusiyu adasının kuzey kısmı çok kala-balıktır. Buralarda km. kareye 500 kişiyi geçer. Halbuki Yezo adasında 50 kişiden azdır. Japonya’da nüfusun büyük bir kısmı çiftliklerde ve köylerde yerleşmiştir. Bununla beraber son 80 yıl içinde endüstrinin gelişmesiyle büyük, modern şehirler meydana gelmiştir. Milyonluk şehirlerin sayısı 5 i bulur. Başşehir olan Tokyo’nun nüfusu 8. 2 milyonu geçer. En önemli şehirler Kiyusiyu adasında Nagazaki, Kagoşima, Hondo adasının güney kısmında Japonya’nın en büyük limanı Kobe (1 milyon), yine aynı kıyılarda Osaka (2. 7 milyon) Hiroşima, iç kısımlarda Kiyoto (1. 5 milyon), Nagoya (1. 5 milyon), Yukohama (1. 5 milyon) dır.
ZİRAAT VE HAYVANCILIK : Japonya bir sanayi ülkesi olduğu kadar bir ziraat ülkesidir. Nüfusun % 50 si tarımla uğraşır. Japon köylüsü toprağa çok bağlıdır. Günden güne kalabalıklaşan Japonya’da ufak bir toprak parçası dahi büyük bir emek ile işlenir. Çok dağlık olan bu ülkede toprağın ancak % 15 i ekilmeye yarar. Tahıllardan pirinç tarımı en önde gelir. Tarım yapılan toprakların yarısı pirince ayrılmıştır. Doğu ve güney doğu Asya ülkelerinde olduğu gibi Japonya’da da pirinç insanların esas besinidir. Fakat elde edilen ürün ihtiyacını karşılamaz. Çin Hindi, Siyam ve Birmanya’dan pirinç getirtilir. Diğer tahıllardan buğday, arpa yetiştirilir. Soya fasulyesi ve patates de ekilir. Sıcak isteyen şeker kamışı ve tütün ülkenin güney kısımlarında önemlidir. Çay çok iyi yetişir. Fakat orta Hondo’dan daha kuzeye pek çıkmaz. Bir ipekçilik ülkesi olan Japonya’da dutluklar kışları şiddetli geçen Yezo adası dışında hemen her tarafta geniş alanlar kaplar. Japonya dünyada en çok ipek elde eden ülkedir.
MADEN, SANAYİ, ULAŞIM VE TİCARET : Japonya’da toprak altı zenginliklerinden en çok kömür ve bakır çıkarılır. Yezo, Kiyusiyu ve Hondo adalarında çok zengin kömür yatakları vardır. Japonya çok maden kömürü ve bakır çıkaran ülkelerden biridir. Demir, petrol, manganez ve kükürt madenleri işletilir.
Ham maddelerin büyük bir kısmını dışarıdan almasına rağmen endüstri büyük bir gelişme göstermiştir. Son 70 yıl içinde, ülkede eskiden beri yerleşmiş bulunan ve büyük önem taşıyan el tezgashı sanatlarının yanıbaşında tam anlamı ile modern bir endüstri doğmuştur. Endüstride maden kömüründen başka, bu dağlık ülkede elde edilmesi pek kolay olmayan beyaz kömür de çok işe yarar.
Japonya’da demir endüstrisi çok gelişmiştir. Her türlü demir ve çelik eşya yapımı Yukohama, Kobe, Osaka şehirlerinde yerleşmiştir. Burada lokomotif, ray, otomobil, bisiklet, silah ve pek çok çeşitli demir eşya yapılır. Nagazaki ve Yukohama’da büyük gemi tezgahları vardır.
Dokuma endüstrisinin en çok ilerlemiş olan kolu ipekli endüstrisidir. Sanatkarca yapılmış ve çok güzel desenlerle süslenmiş Japon ipeklileri dünyanın her tarafında tanınır. Birçok şehirlerde yünlü ve pamuklu dokuma fabrikaları vardır. Kağıt, kibrit, balık konservesi endüstrileri de Japonya’nın ekonomisinde önemli bir yer tutar. T
okyo ve dolayları büyük bir endüstri bölgesi teşkil eder. Burada besin, pamuklu ve yünlü kumaş, deri eşya, kimyasal madde, kağıt, makine, sun’T ipek ve ipekli kumaş fabrikaları vardır. El tezgahlarında yapılan oyuncaklar, büyük bir emek ve hünerle hazırlanan çeşitli porselen ve çini eşya özel bir değer taşır.
Japonya’da gelişmiş bir demiryolu ve düzgün bir şose ağı vardır. Demiryollarının uzunluğu 26. 000 km. yi bulur. Kıyıları engin denizlere açılan bu ülkede asıl büyük önemi deniz yollan kazanır. Japon ticaret filosu İkinci Dünya Savaşından önce 6 milyon tona yaklaşmıştı. Bu suretle İngiltere ve Amerika Birleşik Devletlerinden sonra dünyada üçüncü gelmekte idi. Savaşta büyük kayıplar veren Japonya’nın ticaret filosu bugün yeniden 4, 5 milyon tonilatoya yükselmiştir.
Japonya’nın dış ticareti çok etkindir. Sattıklarının başlıcaları ipekli ve yünlü kumaşlardır. Bundan sonra çeşitli makineler, otomobil, bisiklet, oyuncak ve daha, birçok yapılmış eşya gelir. Aldığı maddeler yün, pamuk, demir, kauçuk gibi ham maddeler yahut pirinç, buğday ve soya fasulyesi gibi besin maddeleridir. En çok ticaret yaptığı ülkeler Amerika Birleşik Devletleri, Hindistan. Mançuri, Çin ve Avustralya’ dır. Türkiye ile olan ticareti pek azdır. Türkiye’ye bazı yıllar pamuklu dokuma ve eşya, pamuk ipliği satar.