Şu anda ülkemizde Bağdat Caddesi ve Nişantaşı'nda olmak üzere iki tane İstanbul'da, bir tane de Bursa'da şubesi olan İtalyan restoranı Vapiano, aslen Almanyalı. Sitelerindeki bilgiye bakılırsa beş yıl önce Almanya'da kurulan Vapiano'nun dünya çapında 30 şubesi bulunuyormuş. Hatta: "Almanya başta olmak üzere; Avusturya, Belçika, Hollanda, Amerika, İsveç, İsviçre, Türkiye ve Macaristan’da şubeler açarak hızla büyüyen Vapiano, dünyanın en hızlı büyüyen İtalyan mutfağı olarak dikkat çekiyor"muş. Ben sadece Suadiye şubesine gittim, ama her gittiğimde de çok memnun kaldım.
Tanıştırayım... OSKAR SCHELL: Mucit, takı tasarımcısı, takı üreticisi, amatör entomolog, frankofil, vejetaryen, origamist, pasifist, perküsyonist, amatör astronom, bilgisayar danışmanı, amatör arkeolog ve koleksiyoncu... Kendisi, şu sıralar Amerika başta olmak üzere edebiyat dünyasının birçok yerinde adından sıkça bahsettiren genç yazar Jonathan Safran Foer'in Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın adlı romanının başkahramanıdır.
Sekiz yaşında ve aklı boyundan büyük olan Oskar'ın yaşamı, çok sevdiği babasını 11 Eylül saldırılarında kaybetmesiyle geriye dönülemez bir şekilde değişir. Bu acıyla baş etmekte oldukça zorlanmaktadır ve bir yandan ifade edemediği hisleri, diğer yandan da kimseye söyleyemediği sırlarıyla her geçen gün "botları daha da ağırlaşır." Babasının ölümünün üzerinden bir seneden fazla bir süre geçtikten sonra onun odasına ilk defa giren Oskar'ın gözüne, olmaması gereken bir yerde duran mavi bir vazo ve sandalyenin üzerindeki smokin takılır. Bu işte bir tuhaflık olduğunu düşünüp vazoya uzanmaya çalışırken yere düşünce vazo kırılır ve içinden küçük bir zarf içerisinde küçük bir anahtar çıkar. Peki bu anahtar New York'taki yaklaşık 162 milyon kilitten hangisini açmaktadır?
Hayatını çoğunlukla annesiyle birlikte yaşadıkları evleri ve karşı apartmanda yaşayan babaannesinin evinde geçiren Oskar, kimseye bu konudan bahsetmeden anahtarın peşinde yollara dökülür. Kendi yöntemleriyle edindiği ipuçlarının izini sürerek, önceleri babasıyla birlikte oynadıkları "keşif seferlerinin" en büyüğüne girişir. Yolun sonunda herkesi sürprizler beklemektedir...
Hani yağmur altında, karo döşenmiş kaldırımda aceleyle yürürken bir anda bastığınız karo sallanır ve ayağınız ıslanır ya, işte Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın baştan sona bu hisle dolu bir kitap. Kendinizi Oskar'ın macerasına kaptırıp sayfaların arasında hevesle onu kovalarken, bir anda ayağınızı bastığınız yer sarsılıyor ve karşınıza çıkan hüzünle ıslanıyorsunuz. Jonathan Safran Foer; kaybetmek, özlemek, kaybetmekle başa çıkmak, kabullenmeyi öğrenmek, sevmek, sevdiklerini üzmemeye çalışırken üzülmek, derdini anlatamamak, yalnızlık, iletişimsizlik, anılar ve anılara tutunmak gibi temaların üzerine sermiş postmodern karolarını. Sevdiklerini kaybetmek ve "geride kalmışlık hissi"yle başa çıkmanın yollarını aramasının yanında, yine insanın elinden çıkan insanlık felaketlerinin bıraktığı izleri de ele alıyor. Üstelik Oskar'ın hikâyesine paralel götürdüğü ve sonradan iç içe geçirdiği yaşamların hikâyesini çeşitli görsellerle, dil oyunlarıyla, sembollerle ve sorularla süslüyor ve okura çeşitli sürprizler sunmayı ihmal etmiyor. (Küçük bir not: Keşke defter aracılığıyla konuşmalarda el yazısı kullansalardı...)
Sadece güzel bir hikâyesi olan ve bunu güzel bir şekilde anlatan bir yazar değil, aynı zamanda size yaratıcı fikirler sunacak ve zihin açıcı bir deneyim yaşatacak bir yazar arıyorsanız, aradığınız kişi Jonathan Safran Foer!
Son olarak da şunu söylemek istiyorum: Aşırı Gürültülü ve İnanılmaz Yakın, kitaba ve yazarın şöhretine güvenip çeviri kalitesini göz ardı eden "çoksatancı" yayınevlerinden birinin değil de Siren Yayınları'nın ve çevirmeni Algan Sezgintüredi'nin eline düştüğü için çok şanslı; biz okurlar da öyle!
Bu, esasında iki aşamalı gerçekleşen ve çift taraflı işleyen bir süreç.Yüzyıllar içerisinde elektrikti, telgraftı, telefondu, radyoydu, televizyondu, bilgisayardı, cep telefonuydu, internetti derken, teknoloji inanılmaz bir hızla gelişti. Şimdi cep telefonlarımıza ve bilgisayarlarımıza yapışık, dört yanımız sosyalleşme ağlarıyla örülmüş halde, boş zamanlarımızda ise ekran başında oturarak yaşar olduk. Bu teknolojik gelişmeler de bir yandan insanoğlunun hayatını kolaylaştırıp birtakım ihtiyaçlarına cevap verirken, diğer yandan kaçınılmaz olarak çeşitli dönüşümlere sebep oldu. Bunları kendimce üç ayrı gruba ayırdım:
#1 Saydığım icatların hepsi bir ihtiyaca cevap vermiştir ama aralarında sadece televizyon günah keçisi seçildi, adına "aptal kutusu" dendi. Esasında televizyon, insan dünyası için çok köklü değişimleri beraberinde getirdi. Televizyonun evlere girmesiyle evler renklendi, adeta yepyeni bir dünyanın kapıları aralandı; insanlar içinde bulundukları yerelliği aşıp önce ulusal sonra da evrensel boyuta geçtiler.
Uzun yıllar boyunca biz televizyonlarımızın karşısında otururken, memlekette ve dünyada olan bitenler, yerli ve yabancı filmler, diziler, spor karşılaşmaları, yarışma ve eğlence programları vb her şey evlerimize konuk oluyordu. Sonra televizyon dünyasında bir dönüşüm yaşandı ve daha dün ekran karşısında çekirdek çitleyenler BBG evleriyle, gelin&damat ve gelin&kaynana evleriyle, envai çeşit yarışma programıyla bir anda şöhret oluverdiler. Hiçbir alakaları yokken şarkıcı, oyuncu, sunucu vs yapıldılar; böylece televizyonda görünmek eşittir ünlü olmak, daha da kötüsü "sanatçı" sayılmak anlamına geldi. Artık artiz olma hayalleri kuran kızların evden kaçmalarına, emekli amcaların ve teyzelerin evde sıkıntıdan patlamalarına, "kaset çıkarma" hayalleri kuran yanık sesli gençlerin Unkapanı kapılarında sürünmelerine gerek kalmadı. Ekran başındaki izleyiciler, haklarında hiçbir şey bilmedikleri bu insanları sanki kırk yıllık ahbaplarıymış gibi canıgönülden desteklemeye ya da kırk yıllık düşmanlarıymış gibi hararetle eleştirmeye başladılar. Müzik ve dans yarışmalarındakiler hariç, hiçbir yetenek bile sergilemeden gündeme oturan bu beş dakikalık şöhretler üzerinden tonlarca para kazanıldı, ancak birkaç istisna dışında hepsi kısa sürede tüketilerek unutuldular, psikolojik ya da maddi sorunlarla baş başa kaldılar.
Böylece bugüne kadar yalnızca televizyonun evlerdeki izleyiciye gelmesine dayalı olan düzen yıkıldı, izleyiciler de televizyona gitmeye başladılar.
#2 Türkiye'de kitap okuma oranları yerlerde sürünse de, insanlar gazete okurlar. Hangi gazetenin hangi sayfalarını okurlar orası tartışmaya açıktır ama bir şekilde okurlar... Okurken de boş durmaz tepki verirler; ister evde tek başına okuyor olsunlar ister toplu taşıma aracında. Kimi zaman yapılan haberle, kimi zaman köşe yazarıyla kâh kavga ederler kâh fikir birliği ederler. Yalnız değillerse, yanlarında oturup göz ucuyla gazeteyi kesen kişi de lafa karışır; ya anlaşırlar ya tartışırlar.
Günümüzde internet teknolojisinin de gelişmesiyle artık insanların büyük çoğunluğu gazeteyi internetten okuyor. Bu yalnızca insanların ücretsiz bir şekilde istedikleri gazeteyi okumaları anlamına gelmiyor, aynı zamanda haberlerin altına yorum yazabilme ve yıllardır kendi kendilerine ya da yakın çevrelerine dillendirdikleri fikirlerini herkese ulaştırabilme fırsatı da veriyor. Böylelikle eskisi gibi artık yalnızca kahvelerde siyaset yapılıp memleket kurtarılmıyor; internette haber yorumculuğu giderek yükselen bir trend haline geliyor. Bu demektir ki şimdiye dek hep gazeteler ve haber bültenleri okura ve izleyiciye ulaşırken, artık okur da onlara ulaşıyor, ya destekliyor ya eleştiriyor; interaktif gazetecilik dönemine geçilmiş bulunuyor.
#3 Son olarak da, artık internet kullanımının iyice yaygınlaşmasıyla birlikte, dünya üzerinde var olan bilginin (neredeyse) tamamının sanal ortama aktarılması dönemi başlıyor. Kişi ve kuruluşlara ait bilgilere erişmek artık çok kolay, neredeyse köşedeki büfenin bile internet sitesi var! E-mail ve instant messaging (anında ileti) yolları sayesinde, iletişime geçmek istediğiniz kişiler artık "bir tık" uzağınızda... Kapı kapı gezen pazarlamacılar bile işsiz kaldı spam mailler sayesinde!
Teknolojik alandaki tüm bu ilerlemeler, insanların iletişim kurma ve kendilerini konumlandırma şekilleri üzerinde inanılmaz dönüşümler yarattı. Önceden televizyondan, haberlerden (kimilerince imrenilerek) takip edilen ünlü isimlerin arasına katılmanın artık çok kolay olması, insanlarda, özellikle de kısıtlı imkânlara sahip olanlarda, mücadele vermekten vazgeçip bir an evvel "yırtma" çabası yarattı. Herkes bir şekilde televizyona kapağı atıp orada türlü arsızlıkla dikkat çekerek meşhur olmanın peşine düştü...
İnternette gazete okuyorsanız, okuduğunuz haberden sonra mutlaka altta yazılan yorumlara da bir göz atın. Kim olduklarının belli olmamasına güverenek, insanların oralarda ettikleri laflar sizi birçok gerçekle (aralarında yaşadığınız insanlara dair) yüz yüze getirecektir. İnsanlar internetin sağladığı bu anonimliğe, perde arkasından konuşma etkisine kapılıp ağızlarına geleni söylüyor. Sadece yorumlarda da değil üstelik; belirli bir konu üzerinde bir kişiye ya da kuruma gönderdikleri e-maillerde de aynı tavrı sergiliyorlar. Adreslerinde isimleri verilse de verilmese de, e-mail yoluyla iletişim kurmak, karşılıklı bir konuşma olmadığı için kimse "ben bunu söylersem ne olur, karşımdaki bana ne der?" diye düşünmeden, aklına geleni bir durup tartmadan söyleyiveriyor. İnsanlar kendilerinden o kadar eminler ki, kendilerinde istedikleri her şeyi yapma hakkını buluyorlar maşallah!
Ne var ki, tüm bu kendini gösterme, sesini duyurma çabaları, insanların doğru düzgün iletişim kurmayı, kendilerini ifade etmeyi becerememelerinden dolayı eksik kalıyor. Yazılan yorumlara, gelen e-maillere bakıyorum; düzgün Türkçe, doğru imla falan beklemeyi çoktan bıraktım da bari cümlenin başıyla sonu bir olsun yahu! Veya tanınmayan birine mail gönderiliyorsa ya da telefon ediliyorsa, adam gibi bir hitap kısmı olsun, kişi kim olduğunu belirtsin, net ve tutarlı bir şekilde ne için iletişime geçtiğini, ne istediğini düzgün bir sırayla açıklasın. Ama yok, herkes koşturmaya ve her şeyi kısaltmaya o kadar alıştı ki, konuşmaların yarısı kişinin kendi beyninde yapılıyor, dışa aktarılan kısmı ise dert anlatmakta yetersiz kalıyor; kerpetenle kelime sökmek zorunda kalıyorsunuz... Kimi zaman da bunun tam tersi oluyor, zihindeki bilgiyi derleyip toparlayarak özetleme becerisinin olmayışı yüzünden laf uzatılıyor da uzatılıyor, en sonunda da akıllar karmakarışık oluyor. İnsanlar birbirleriyle düzgün bir şekilde iletişim kurmayı o kadar beceremez hale geldiler ki, en ufak bir anlaşmazlık hemen kavgaya dönüşüyor birbirlerini yanlış anladıkları için...
Sadece ülkemizde değil, dünyanın her yerinde aileler çocuklarıyla, çocuklar ebeveynleriyle, eşler birbirleriyle, işverenler çalışanlarıyla, insanlar arkadaşlarıyla kırık dökük cümlelerle ancak yarım yamalak iletişim kuruyor. Hal böyle olunca da giderek herkes birbirinden uzaklaşıyor, insanlar önce kalabalıklar içinde yalnızlaşıyor, sonra da yapayalnız kalıyor...
Aslında kafamda birçok yazı var, birçok konu var ama yeni bir çeviri macerasına atıldığım için, blog bu ara biraz yavaşlayacak... Ama geçen seferki gibi uzun aralıklar olmayacak! Hem bu seferki macera öncekinden de keyifli :) Sıradaki yazılardan minik bir liste:
- Precious: Based on the Novel "Push" by Sapphire (kitap & film bir arada)
- The Haunting of Hill House by Shirley Jackson
- Where the Wild Things Are
- Torunlar / Ayşe Gül Altınay & Fethiye Çetin
- özgüven patlaması ve iletişim eksikliği, bir Türkiye gerçeği...
Asmalımescit'in bir diğer minisi ise ilk defa geçenlerde gitme fırsatı bulduğum Flavio. Burası Asmalımescit'in kalabalığından uzak ama bir o kadar da yakın bir yer. Gönül Sokak'ta minik bir İtalyan restoranı.
Güzel dekorasyonu, samimi ortamı ve yine güleryüzlü çalışanlarıyla çevredeki diğer mekânların arasından sıyrılmayı başarıyor. Başlangıçları ve ana yemekleri oldukça lezzetli. En kısa zamanda pizzalarının da tadına bakmak istiyorum.
Güzel bir yemek yemek, kalabalıktan ve gürültüden uzakta sevdiklerinizle keyifli vakit geçirmek için ideal. Fiyatları da ortalamanın fazla üzerinde değil, üstelik lezzetler paranızın hakkını fazlasıyla veriyor! Deneyin :)
Evet, yine yılın o zamanı geldi ve de geçti. 82. Akademi Ödülleri gecesi, 7 Mart'ı 8 Mart'a bağlayan saatlerde gerçekleşti. Bu yılki Oscar gecesi her ne kadar, en iyi film ve en iyi yönetmen ödüllerinin ilk defa bir kadın yönetmene, Kathryn Bigelow'a gitmesiyle ve merakla beklenen Avatar'ın en iyi film ödülünü kaçırmasıyla gündeme otursa da, biz yine gözümüzü kırmızı halıya diktik. Assolistler en son gelir ilkesini unutmadan, önce en kötülerle başlayalım:
8. Jenny Packham imzalı kıyafetiyle Miley Cyrus da başarısız isimler arasında yerini alıyor. Aslında (resmin üzerine tıklayıp büyütünce) kıyafeti arkadan fena durmuyor, ancak hem o kambur duruşu hem de korseden bozma göğüs kısmı çok kötü görünüyor. Tamam bu tarz strapless top'lar bu sene moda olabilir de, onu giymenin yeri Oscar töreni değil herhalde...
7. Carey Mulligan keşke Prada imzalı bu siyah elbiseyi değil de daha kötü bir şey giymiş olsaydı, böylece onu layık olduğu şekilde zirveye yakın bir yere taşıyabilirdim! Kısacık kestirince iyice fareye benzeyen suratı, boyunu olduğundan da kısa gösteren etek kesimi, çirkin ayakkabıları ve kafası kadar küpeleriyle hiçbir şeye benzememiş... [Evet kendisine kişisel bir garezim var :) ]
6. Reem Acra imzasını taşıyan yıldır yıldır kıyafetiyle Nicole Richie öylesine gözümü alıyor ki, diyecek başka söz bulamıyorum. Dünya üzerinde onca renk, onca kumaş, onca desen varken neden bu???
5. Giyimine kuşamına, güzelliğine yüklü miktarda yatırım yapmasıyla ünlü Jennifer Lopez, uçuk pembe Armani Privé kıyafetiyle listemizin 5. sırasında yer alıyor maalesef. Yakından bakıldığında pikeye benzer bir kumaştan yapılmış elbisesinin çirkinliği yetmiyormuş gibi, bir de kenarına aynı kumaştan yatak örtüsü tutturup gelmiş JLO. Ama başına gelen talihsizlikler bununla da kalmıyor... az sonra...
4. Gecede fuşya rengi Marchesa kıyafetiyle boy gösteren Vera Farmiga, en kötüler listemizde zirve yarışının ne kadar çekişmeli geçeceğinin bir habercisi adeta! Aslında elbisenin rengi harika, tenine de çok yakışmış üstelik; ama bu ruffles tarzı önceki ödül gecelerinde birkaç defa denenmiş ve başarısız olmuştu. Vera Farmiga kendi hatalarını kendisi yapmayı seviyor olsa gerek...
3. Zirveye adım adım yaklaşırken heyecan dorukta! Oscar ödül törenine değil de gelinlik fuarına gelmiş gibi görünen Amanda Seyfried'in, Armani Privé imzalı kıyafeti bir yerlerden tanıdık geldi değil mi? Listemizin 5. sırasında yer alan Jennifer Lopez ve Amanda Seyfried yılın bu önemli ve defile tadındaki gecesinde almost (modeller farklı ama kumaş ve imza aynı) pişti oluyorlar! Ne talihsizlik, eminim JLO kızı öldürmek istemiştir :)
2. Aaah ah, hem kıyafetin hatırına hem de öteki türlüsüne gönlüm hiç el vermediğinden, zirveyi Givenchy imzalı kostümüyle Zoe Saldana'ya vermeyi ne çok isterdim! Üst, orta ve alt kısımları birbirinden tamamen alakasız, özenli tasarımıyla bu kıyafet bu listenin ilk sırasında olmayacaksa kim olacak diyorsanız, sizin için geliyor...
1. Pek sevdiğim, beğendiğim Güney Afrikalı güzel Charlize Theron, Oscar gecesine eflatun-lila renkli Dior imzalı kıyafetiyle gelerek herkesi şaşırtmayı başardı. Ne rengi ne modeli kendisine yakışan, üstelik göğüslerinin üzerindeki iki gül böreği formu [gâvurda cinnamon roll'a benzetmiş ama ben bizden bir şeyler katmak istedim :)] berbat görünen bu kıyafeti hangi akla hizmet seçmiş bilmiyorum ama tüm rakiplerini eleyerek listemizin baş köşesine oturdu kendisi. En azından saçları ve makyajı çok güzel; kadının kendi güzel, ne giysem yakışır diye düşündü herhalde...