Çoğu zaman birinin havasında olmadığını duymaktayız. Nedir ve neden insanlar bazen moralinin kötü olduğunu söylerler? Bu durumlarını ne belirlemektedir? Bu süreç kontrol edilebilir mi? Bu konuya çok fazla zaman ve dikkat ayırmalı mıyım? Belki daha önemli şeylere odaklanmak mantıklıdır? Kim bilir, belki de ruh hali bir insanın hayatında çok önemlidir? anlamı nedir? Kötü bir ruh hali tehdidi nedir? Ne kadar çabuk üstesinden gelmelisiniz? Bunu kendi başınıza yapmak mümkün müdür? Duyguları yönetmeyi öğrenmek mümkün müdür? Sırası ile bu konuyu ele alacağız.
Ruh hali nedir?
Ruh hali, bir kişinin davranışını belirli bir süre boyunca etkileyen duygusal bir durumdur. Aktivitemizi, dünyayla etkileşim yeteneğimizi ve genel hayat tonumuzu belirlemektedir. Bu durum, bir sonraki bölümde tartışılacak olan çeşitli faktörlerin etkisi altında değişme eğilimindedir.
Ruh hali değişikliklerinin hızı, büyük ölçüde mizacın türüne ve genel sağlık durumuna bağlıdır. Temel olarak, erkekler dengeli bir duygusal geçmişe sahipken, kadınlar hormon üretimindeki özelliklerden dolayı ruh hali değişimlerine daha duyarlıdır.
Mizaç temasına devam ederken, kötümser veya iyimser insanların aşırı savunmasızlığının aksine, istikrarlı bir ruh hali ile ayırt edildiğini bilmekteyiz. Ruh hali değişimlerinin mutlaka kişilik kusurları olduğunu düşünmeyin. Örneğin, birçok yaratıcı insan, dünya çapında heyecana neden olan benzersiz işler yaratırken, zayıf duygusal istikrar ile karakterize edilmektedir. Bunlar özgün tasarım çözümleri, popüler filmler veya devrim niteliğindeki bilimsel ve teknik buluşlar olabilmektedir.
Ruh halinin kendisine ek olarak, benzer başka kavramlar da vardır. Bunlara duygular, etkiler, deneyimler de olabilmektedir. Peki bunlar nasıl farklılar?
Duygular
Daha kısa bir süre ve daha yüksek bir şiddet derecesi ile karakterize edilmektedir. Örneğin, olumsuz bir tutum aynı anda birkaç duygudan kaynaklanabilmektedir. Bunlar; öfke, korku, endişe vb. olabilmektedir.
Etkiler
Ortaya çıkan bir duruma tepki olarak ortaya çıkan kısa süreli ve yoğun duygusal patlamalardır. Ruh hali, bir şey beklentisiyle veya belirgin bir sebep olmaksızın değişebilmektedir. Duygular bir kişiye, nesneye veya bir özellik ile belirli bağlılıkla ayırt edilmektedir.
Deneyimler
Bu tip, belirli bir fizyolojik tezahür olmaksızın zihinsel sürecin öznel tarafıdır.
Ruh hali ise, gerçek bir fiziksel düzenlemeye sahip daha geniş bir kavramdır. Sağlığı ve başarıyı etkilemektedir. Bazı anlarda insanlar “dağları yerinden oynatmaya” hazırdır. Diğer yandan bazılarında ise kanepeden beşinci noktayı alamazlar. Bütün bunlar tutumları tarafından belirlenmektedir. Buna göre, olumsuzdan ne kadar çabuk kurtulur ve olumluya uyum sağlarsanız, hedeflerinize ulaşmak için iç kaynaklarınızı o kadar hızlı harekete geçirebilirsiniz.
Ruh haliniz neye bağlıdır?
Ruh hali, duygusal arka planı etkileyen birçok duruma bağlı olabilmektedir. Maddi, zihinsel ve ruhsal nedenlerle ilgili üç genel gruba ayrılmaktadır.
Fizyolojik doğa, ruh halini artıran veya azaltan hormonların üretimi ile yakından ilgilidir. Duyguları doğrudan etkileyen en önemli maddeler ise şunlardır;
- Adrenalin, vücudu çok çalıştıran bir tehlike hormonudur;
- Dopamin kendine güvenen bir maddedir;
- Kortizol, stres, duygusal ve fiziksel yorgunluk hormonudur;
- Norepinefrin, fiziksel yaralanma veya sinir gerginliği ile ilişkili bir şok hormonudur;
- Oksitosin bir güven, hoş duygular ve rahatlama hormonudur;
- Serotonin bir zevk ve iyi bir ruh hali hormonudur;
- Endorfinler, iyimserlik ve enerji sağlayan bir grup nöropeptiddir.
Bu maddelerin üretimi, olumsuz faktörleri bastırarak ve olumlu olanların üretimini teşvik ederek amaçlı olarak etkilenebilmektedir. Bu faktörlerin sağlanması ise düzenli cinsel yaşam, doğru beslenme ve yeterli uyku tarafından etkili teknikler olarak bastırılmaktadır.
Bir kişi biyososyal bir varlık olduğundan, yaşam enerjisi, fiziksel sağlığa ek olarak iletişim bileşeninden belirgin şekilde etkilenmektedir. Duygusal değişimlerin ana nedenlerini vurgulamak için sekiz bölümden oluşan Yaşam Dengesi Çarkı’nı hatırlamak uygun olacaktır. Bunlar;
- Ev küresi – evde konforun korunmasına yardımcı olmaktadır;
- Manevi gelişim – hayatımızı derin anlamlarla doldurmaktadır;
- Sağlık – hayati enerjiyi ve genel tonu belirlemektedir;
- Kariyer – hayattaki yerinizi bulmanıza yardımcı olmaktadır;
- Dinlenme – gücü yeniler ve endişelerden uzaklaştırır;
- İlişkiler – iyi insanlarla iletişim kurmanın sevinci sizi zinde tutacaktır;
- Aile – temel kişisel tutumları belirlemektedir;
- Finans – maddi bağımsızlık vermektedir.
Ruh hali, birbirine bağlı birçok bileşene bağlıdır. Aile işten daha önemlidir. Ancak profesyonelce yapılmazsa, bu yavaş yavaş akrabalarla diyaloğu etkileyebilmektedir. Bir kişi başarısızlıklardan veya sürekli psikolojik rahatsızlık yaşadığında, bu onun ailesi veya arkadaşlarıyla olan iletişiminde bir iz bırakacaktır.
İyi bir ruh hali için, yaşamın tüm alanlarında gelişmek gerekmektedir. Aksi takdirde bazılarında eksiklikler yavaş yavaş kendini göstermeye başlayacak ve diğerlerinde tam olarak zaferlerden zevk almanızı engelleyecektir. Tüm bunların bir göstergesi, birçok biçim alabilen ruh halindeki değişiklikler olacaktır.
Ruh halinin hangi çeşitleri bulunmaktadır?
Birkaç sınıflandırma vardır. Ayrıca koşullu olarak iki gruba ayrılabilirler. Bunlar basitleştirilmiş ve genişletilmiş olarak adlandırılırlar. Genel olarak, ruh hali şu şekildedir;
- Kötü – olumsuz duygular hakim olduğunda;
- İyi – olumlu ruh hali;
- Nötr – belirgin bir aksan izlenemez.
Günlük düzeyde, böyle bir bölünme muhatabın ruhunda ne olduğunu anlamak için yeterlidir. Ancak bilim adamları kolay yollar arama eğiliminde değildirler. Ruh halini inceleyerek, psikoloji ve onun çeşitlerine ilişkin anlayışımızı büyük ölçüde genişletmişlerdir. Genişletilmiş sınıflandırma aşağıdaki gibidir;
- İlham veren – belirlenen hedeflere ulaşmak için zorlayan mutluluk;
- Sad (melankoli) – azalmış, ilgisizlik ve aşırı duyarlılık ile karakterizedir;
- Aktif – bir kişiyi enerji ve kararlılıkla doldurmak, ona heyecan hissi vermek;
- Çalışma – baskın olumlu veya olumsuz duygular olmadığında nötre benzemektedir;
- Sinirli – yüksek dürtüsellik ve “patlayıcılık” ile karakterize, artan duygusal uyarıla bilirlik;
- Syntonic – dengeli, boğuk duygularla ilişkilidir;
- Düşünceli – herhangi bir sürece katılımcı değildir. Gözlemci olma arzusunu uyandırmaktadır.
Tanımlanan ruh hali türleri zaman zaman değişebilmektedir. Ayrıca tersine yaşam boyunca baskın olabilmektedir. Bu kısmen mizaç, karakter ve kişilik türlerinden kaynaklanmaktadır. Ağırlıklı olarak sintonik bir ruh hali olan insanlar vardır. Diğerleri ise sinirli veya heveslidir. Bunun iyi ya da kötü olduğunu iddia etmek yanlış bir karar olmaktadır. Çünkü tüm vakalar bireysel olduğundan, her birini ortak bir tarağa göre seviye gruplarına bölmek kabul edilememektedir.
Örneğin, alışılagelmiş olarak olumlu ve sosyal bir kişi aniden geri çekildiğinde, uyanık olmalısınız. Bu, hayatında bir tür değişiklik olduğunu göstermektedir. Birisi her zaman sosyal değilse, muhtemelen bu onun normal durumu veya yaşam tarzıdır. Ona farklı bir düşünce biçimini empoze etmeye çalışmak, en azından bireye yönelik şiddet olacaktır.
Sünger kişi bir Kare Pantolona benzemektedir. Eğer sünger kişi pozitifse, diğer kişiler klasik bir melankoliktir. Etrafındakilerin ortalığı karıştırmaya yönelik tüm girişimleri sadece bir tepkiye neden olacaktır. Öte yandan, diğer kişi sanata, hatta belki bir gün müzisyen olmaya karşı bir tutku beslemektedir. Bu örnek, özellikle mizaç dikkate alınmadan yapıldığında, duygu durum sınıflandırmalarının belirsizliğini bir kez daha kanıtlamaktadır.
Bir kişinin mevcut durumunu tanımlamaya çalışan uzmanlar, çok sayıda özelliğini tanıtmaktadırlar. Ruh hali, çeşitli zihinsel tepkileri ve davranışsal özellikleri içeren en genel kavramlardan biridir. Bir kişinin refahı ve başarı arzusu buna bağlı olduğundan, bu duygu durumunu küçümsememeye dikkat etmelisiniz.