Bir zamanlar sayıları beş veya altıyı geçmeyen bir sürekçi esnafı vardı. Bunlar 93 (1878) Osmanlı-Rus Harbinden sonra Rus´ların Kars, Ağrı ve Erzurum´u işgal etmesiyle; buralardan Sivas´a göç eden varlıklı ailelerdi. Bazılarının kuyumcu atelye ve dükkanları, bazılarının manifatura mağazaları vardı. Bunlar, son baharda aşiretlerin ve diğer halkın yayla dönüşü zamanında, oralara gider genç tosun ve düve (3 yaşından küçük, doğum yapmamış dişi sığır) toplarlar, Amerikan filmlerindeki kovboylar gibi kendi çobanları ve oradan kiraladıkları insanlarla hayvanları fazla yormadan, incitmeden yürüterek Horasan´a (Erzurum´un kazası) getirirler ve oradan kara vagonlara (yük vagonu) yüklerler, ancak Sivas´a bir haftada gelirlerdi. Kars´tan alınan hayvanlar herhalde biraz şanssız idiler ki, onlar Kars´tan Rusların, işgalin devamını kolaylaştırmak için döşemiş olduğu, bizimkinden bir karış daha geniş olan tren hattı ile Sarıkamış´a kadar gelirler, buradan sonra yine Rusların yaptığı dekovil denilen (dar hat) trenin vagonlarına binemedikleri için Horasan´a kadar yine yürürlerdi. Tekrar Horasan´dan kara vagonlarla Sivas garına inen yorgun, bitkin bu hayvanlar kör topal bir yürüyüşle sahiplerinin ahırına vasıl olurlardı. Duruma göre orada istirahat ettirilip bir hafta, on gün sonra yapılan programa göre, bu sefer Sivas köylerine seyahat başlardı. Hayvanların götürüldüğü köye akşam patron (sürekçi) gelir, Muhtarın veya ağanın odasına misafir olur, hayvanlar ve çobanlar nasıl olsa alışıktır, geceyi dışarıda geçirirlerdi. Ertesi gün ihtiyaç sahipleri sürüyü gezer beğendiği bir hayvana işaret koyar, patron gelir pazarlık başlar, anlaşırlarsa Muhtar ve ihtiyar heyetinin huzurunda, adı soyadı karşısına borcu deftere yazılır, mühür veya parmak basılırdı. Harman sonu borç ödenir, böylece tanıdık köyler dolaştırılıp hayvanlar satılır, kalanlar geri Sivas´a dönüp kışı ahırda geçirir, baharda yine yollara düşerlerdi. Çobanlarda pek at bulunmazdı, fakat patronların çok güzel atları olurdu. Ne olacak kış boyu ahırda yiyip içip yatıyorlar, altları kuru sırtları pek. Yalnız hamlamasınlar diye haftada bir iki gün varsa delikanlı oğulları, yoksa çobanları çarşıda bir iki tur attırırlardı. Bu günkü gençlerin lüks arabalara hayran hayran baktığı gibi, bizde o atlara bakar, bizim de böyle bir atımız olsa diye iç geçirirdik.
Bizim evdeki iki inek yaşlanıyor diye dedem sürekçiden bir düve aldı, şansımız iyi gitti bahara doğru buzağıladı. Üç dört ay sonra buzağı bizimle arabada, anasıda çobanla arkamızda sıcak çermiğe gittik. İki gün sonra ineği sığıra kattık. Takip eden günlerde, bizim inek öğlen üzeri bağırarak koşa koşa çadıra gelir, hemen yavruyu bulur, başlar emzirmeye ve yavruyu yalamaya. Buzağı doyup memeyi bırakınca bazen yalnız ben, bazen nenemle beraber ineği zorla ayırır, sürünün bulunduğu yöne gider, ineği sığıra katar, geri gelirdik. Akşam da diğer sığırlarla gelir sürüden ayrılmazdı.
1940´ lı yıllarda bu sürekçilerden biri ortadan kayboldu. Eşi savcılığa dilekçe vermiş “hayvan almaya gitti, amma ara uzadı bir haber alamadım, hayatından şüphe ediyorum.” diye belirtmiş. Emniyet, Erzurum, Ağrı ve Kars´ta çarşı pazar, oteller, tanıdık bildik kim varsa araştırılıp soruluyor, yok….. Cevap: “Bey bu sene buraya gelmedi.”
Aylar sonra Sivas´ta adeta bir bomba patladı. Ankara´dan mı İstanbul´dan mı getirilen polis köpeği cesedi bulmuş dediler. Meğer biraz titiz ve kıskanç olan bu adamdan kurtulmak isteyen iki veya üç çocuk anası, kocam kayboldu diyen bu kadın, üvey kızı ve onun nişanlısı ile bir plan yapmışlar. Anlaştıktan sonra o civarda oturan bir baltacıya çok büyük bir para teklif etmişler. Kayıp sürekçinin avluda yapılan bir inşaata bakmaya gittiği yola, bir urgan uzatmışlar, adam tam oradan geçerken, damat adayı ile genç kız iki taraftan urganı çekmişler. Urgan diz hizasına gelince, kadın kocasını arkadan itelemiş, adam yüz üstü yere düşer düşmez, baltacı bir vuruşta kafayı düşürmüş, daha sonra birlikte temel kazıp, cesedi gömmüş, üstüne duvar örmüşler.
Daha önce Fevzipaşa İlkokulunun şen şakrak olan sürekçinin evinin çocukları epey bir zaman küskün küskün okula gelip gittiler, ilk günler teneffüse bile çıkmazlardı. Damat adayı Suriyeli mi ne bir subaydı. O askeri hapishaneye kondu ama birkaç gün sonra kaçmış dediler. Kadın kız ve baltacı 1950 affından yararlanarak çıkmışlar. Hatta bir gün rahmetli dedem evin dışını sıvattı. Sıva bittikten sonra bir gün rahmetli nenem dedi ki “ o sıvayı yapan adam kimdi biliyonmu” bende “ne bileyim nene kimdi” dedim. Nenem “gorkmayasın diye söylemedim, sürekçinin başını kesen baltacı vardı ya, işte o baltacı buydu” dedi.
Tatlı başlayıp acı bitirdiysem affedin. Selamlar.