Bulgaristan’da deşifre edilen 1800 yıllık bir Roma İmparatorluk mektubunda, rüşvet, siyasi yolsuzluk ve yalanlar ortaya çıktı.
Deşifre edilen antik bir taş yazıt, Roma İmparatoru Septimius Severus ile oğlu Caracalla’nın “siyasi yalanlar” söylediklerini ve Bulgaristan’daki Roma kenti olan Nicopolis ad Istrum’un sakinlerinden büyük ölçekli bir rüşvet için şükranlarını ifade ederek Roma İmparatorluğu’ndaki yolsuzluğu gösterdiğini ortaya koydu.
Adı “Tuna Nehri üzerindeki Zafer Şehri” anlamına gelen devasa Antik Roma kenti Nicopolis ad Istrum, yaklaşık olarak Veliko Tırnovo şehrinin 18 km kuzeybatısında yer alıyor.
Nicolis ad Istrum kenti, MS 102 yılında (veya MS 101 ile 106 yılları arasında) Roma İmparatoru Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (MS 98-117) tarafından, Aşağı Tuna Nehri’nin kuzeyinde yaşayan Trakya kabileleri olan Daçyalılara karşı kazandığı zaferleri onurlandırmak için kuruldu.
Araştırmacılar, Nicopolis ad Istrum’un günümüz Bulgaristan’ında en iyi korunmuş Antik Roma kenti olduğunu iddia ediyor.
Roma İmparatorluğu’ndaki bir yozlaşma biçimini ortaya çıkaran devasa taş yazıt, MS 198’e kadar uzanıyor. Bu Roma imparatorluk bildirisi Antik Yunanca yazılmış ve toplam 37 satırdan oluşuyor.
Yazıt, Roma İmparatoru Septimius Severus ile oğlu ve Eş-İmparator Caracalla tarafından Nicopolis ad Istrum sakinlerine gönderilen bir mektubun kopyası.
Roma İmparatorluğu’nda siyasi bir yozlaşma hissi uyandıran yazıt, Septimus Severus’un Caracalla’yı “augustus” veya Eş-imparator yaptığı yıla ait.
Antik Yunan dilindeki devasa taş yazıt, 1900’den itibaren Nicopolis ad Istrum’un kalıntılarını araştıran arkeologlar tarafından 1923 yılında keşfedildi. Ancak ne yazdığı şimdi okundu ve içeriği ilk kez kamuoyuna açıklandı.
Yaklaşık 2 ton ağırlığındaki devasa taş stel, keşfedildiği sırada dört büyük ve birkaç küçük parça halinde kırık bulundu ve tüm parçaları ateş izleri taşıyordu.
1923 yılında keşfedilmesinden bu yana, parçalar Veliko Tarnovo Tarih Müzesi’nde muhafaza ediliyor. Kısa süre önce bir araya getirildiler. Roma imparatorluk mektubunun bir kopyası olan yazıt, Bulgaristan’ın Latin ve Antik Yunanca dalında en iyi uzmanı olan Nikolay Sharankov tarafından okundu.
Büyük taş yazıtın, Roma İmparatorları tarafından Bulgaristan’da şimdiye kadar bulunmuş, tamamen korunmuş tek otantik metni içerdiği ortaya çıktı.
Uzmanlar, yeni deşifre edilen imparatorluk mektubunda, Roma İmparatoru Septimius’un, Nicopolis ad Istrum sakinlerine, kendisine ödedikleri büyük bir rüşvet için teşekkür ettiğini söylüyor. Ödemeyi bir rüşvet olarak adlandırmaktan kaçmasına rağmen.
Söz konusu “rüşvet”, Nicopolis ad Istrum kenti sakinlerinin, iktidara geldikten sonra İmparator Septimius Severus’a ödediği 700.000 dinarlık bir “bağış” idi.
“Bu miktar birkaç milyon euro gibiydi. Bu kesinlikle bir rüşvet.” diye açıklıyor, Antik Yunan dilinde Roma yazıtını okuyan Nikolay Sharankov.
Sharankov, Roma İmparatoru Septimius Severus ve Eş-İmparator Caracalla’nın imparatorluk mektubunda kullandığı ustaca ifadeler üzerinde duruyor:
“Bu nedenle metnin kendisi şöyle diyor: ‘İyi niyetli insanlar tarafından verilen bu parayı kabul ettim.’ Yani İmparator bunu rüşvet olarak değil, hediye olarak kabul etti.”
Sharankov, ödemeyi Nicopolis ad Istrum kenti sakinlerinin yaptığını, fiili rüşvetin Roma İmparatoru ile olan hoşnutsuzluklarından kurtulmak için bağış şeklinde olduğunu ekliyor.
Bu gerekliydi çünkü şehir, Beş İmparator Yılı olan MS 193’te imparatorluk unvanı için rakiplerinden birini desteklemişti. (MS 192’de İmparator Commodus’un öldürülmesinden sonra beş adam bu unvanı almıştı: Pertinax, Didius Julianus, Pescennius Niger, Clodius Albinus ve Septimius Severus.)
Araştırmacılara göre, Nicopolis ad Istrum sakinlerinin Pertinax’ı desteklediğine inanmak için nedenler var.
Rüşvet için “Teşekkürler” notunun yanı sıra, Nicopolis ad Istrum’daki yazıtın ortaya çıkardığı imparatorluk mektubunda açık bir “siyasi yalan” da bulunuyor.
Roma İmparatoru Septimius Severus, şehir sakinlerinden “bağış” kabul eden mektubunda, Septimius Severus’un mirasının Kuzey Afrika’dan gelmesine ve Nerva ile hiçbir ilgisi olmamasına rağmen, kendisini İmparator Marcus Aurelius’un varisi olarak tanıtıyor.
Severus Hanedanı’nı (MS 193 – 235) başlatan Septimius, bugünkü Libya’nın Leptis Magna şehrinde doğdu.
Sharankov, “Septimius Severus, bu siyasi yalan yoluyla soyunun izini İmparator Trajan’a kadar sürdü ve böylece İmparator bu mektupla kendisini halkın önünde meşrulaştırmaya çalıştı.” diyor.
Stel, antik kentin 1908. doğum günü vesilesiyle, Nikopolis ad Istrum kalıntılarının ortasında, Bulgaristan’ın Veliko Tırnovo yakınlarındaki arkeolojik koruma alanını ziyaret eden turistler tarafından görülebilmesi için orijinal yerine dikildi.Antik Yunanca orijinal metnine Bulgarca ve İngilizce çeviriler eşlik ediyor.
Antik Çağ döneminde, Roma İmparatorları Septimius Severus ve Caracalla’nın asıl mektubu, Nicopolis ad Istrum’un resmi kayıt ofisi olan tabularium’da tutulurken, taş stel kopyası, herkes tarafından okunabilmesi için şehir meydanına dikildi.