Önceki yazılarımda Suriye'nin bir matruşka olduğunu (iç içe geçmiş Rus tahta bebekleri); çıkar ve amaçları farklı iç ve dış aktörlerin değişik ama örtüşen çatışma alanlarında karşı karşıya geldiklerini söylemiştim. Bu nedenle 'Suriye sorunu'nu kendi halkına katliam uygulayan bir diktatörlüğü devirmek amacına indirgemek, işi aşırı basitleştirmek olur.
Fay hatları
Suriye'de devlet makinesi üzerinde tartışılmaz ağırlığı olan bir Nusayri azınlık var. Ama bu azınlık yalnız değil; gayrimüslim nüfus ile rejimin çıkar ittifakı kurduğu Sünni üst ve üst-orta sınıf ile hem yetki-çıkar paylaşımı hem de laiklik üzerinden sıkı bir ittifak kurmuş durumda. Yani, Suriye'de gaddar ve yalnız bir hükümet yok. Mesele bu kadar basit olsaydı, Şam yönetimi çoktan tarihin çöp sepetini boylardı.
Hükümetin ve rejimin ülke içinde bugüne kadar direnen desteği var. Destekçiler, sadece iktidar/çıkar savaşı vermiyor, laiklik üzerinden yaşam tarzlarını ve inançlarını da koruduklarına inanıyorlar. Nasıl olsa hükümet de yerine gelecek olanlar da demokrat değil diye düşünüyorlar. Yani Suriye'de sınıf çatışması kadar mezhep çatışması da söz konusu.
Mezhepsel iç savaşı koyulaştıran şey, Şii İran'ın, Şii çoğunluğa dayanan bir hükümetle yönetilen Irak ve Lübnan'da silahlı siyasi bir örgüt olan Hizbullah'la bir Şii ekseni oluşturmak istemesi. Bu yolla İran, Körfez emirlikleri ve Suudi Arabistan'daki Şii nüfusa dayanarak bu doğal kaynak zengini bölgede stratejik bir üstünlük kurmak istiyor. İran'ın canla başla Suriye hükümetini desteklemesi, Hizbullah'ın Lübnan'dan gelerek iç savaşa hükümetin yanında katılması bu stratejinin bir parçası.
Diğer yandan, Suudi Arabistan ve Katar'ın finanse ettiği ve Türkiye'nin fiili desteğini verdiği bir Sünni direniş var Suriye'de. Türkiye bu koalisyona, oluşan Şii eksenine karşı bir Sünni ağırlık merkezi oluşturmak ve onun önderliğine oynamanın kendi "stratejik derinliği" açısından yararlı olacağı düşüncesiyle girdi. Bu, İran'ı dengelemek isteyen Batı'nın da işine geliyordu. Hele Türkiye, en yetkili elemanlarıyla İslam ülkelerini dolaşıp, demokrasi ve laiklik çağrıları yaptıktan sonra uygun bir ortam buldu. O dönemde Türkiye ve liderliğine methiyeler düzüldü.
Ancak, desteklenen Suriye muhalefeti kendi içinde bölünmüşlüğü aşamadığı, askeri olarak yeterli kas gücü sergileyemediği ve artan oranda el Kaide bağlantılı (an Nusra ve Suriye-Irak İslam Devleti) örgütlerin bağımsız hareketleri yüzünden Suriye'nin belirgin bir geleceği olmadığı kanaati doğdu.
Kuşkulu gelecek
Radikal unsurların dünyanın beklediği demokratik ve barışçı Suriye imajına hiç itibar etmedikleri, Şam yönetimi düştükten sonra kendi aralarında çatışacakları ve bu çatışmayı bölgeye yayacakları inancı yaygınlık kazandı. Bu inançla muhalefete dış destek azalırken Türkiye'nin aktif rolü de istenen desteği görmedi.
Bir başka fay hattı da şu ana kadar son derece akıllı bir strateji benimseyen, az çatışarak çok şey elde etmek isteyen Kürtler ile radikal Araplar'ın mücadelesi. Bu iç savaş nasıl biterse bitsin Kürtler kendileri için özerk bir siyasi zemin yaratacaklar. Bu zeminin Irak ve Türkiye ile ilişkileri zamana ve gelişmelere bağlı.
Rusya ve Çin, küresel etki alanlarını genişletirken ABD ile rekabet halindeler ve Doğu Akdeniz bu alanlarından biri. O nedenle her şeyi ABD kontrolüne bırakmak istemiyorlar. Kısaca Suriye, Suriye'den daha büyük bir sorun. Onunla uğraşırken stratejinin de eldeki araçlarının da doğru ve yeterli olduğuna özen göstermek gerekir.
- BIST 116.856
- Altın 161,155
- Dolar 3,7699
- Euro 4,6154
- İstanbul 6 °C
- Diyarbakır 9 °C
- Ankara 1 °C
- İzmir 6 °C
- Berlin 4 °C
- Rusya: Görüşme yapıcı geçti
- OHAL 6. kez 3 ay süreyle uzatıldı
- Avrupa'da fırtına alarmı
- Efrin’de halk operasyona karşı yürüdü
- TÜSİAD’ın açık ismi değiştirildi
- 'Siber dolandırıcılık' soruşturmasında: 22 tutuklama
- Fransa'daki cezaevinde isyan!
- Hasan Cemal’e 13 yıl ceza istendi
- Suriye: Türk savaş uçakları saldırırsa düşürmeye hazırız
- Yıldırım: ABD kafa karışıklığını ortadan kaldırmalı
- Çavuşoğlu: 'Hava sahasını kullanmak için Rusya ile temas halindeyiz'
- BBC: Afrin Türkiye için çok zorlu bir denklem
- Hulusi Akar ve Hakan Fidan Rusya'ya gitti
- Hindistan uzun menzilli balistik füze denedi
- Barcelona'nın yenilmezlik serisi bitti
Matruşka
Yazarın Diğer Yazıları
- Kürdistan halkı İbadi'yi protesto etti
- Kirmanşah'ta (Kasrı Şirin) deprem...
- Mam Celal son yolculuğuna uğurlandı
- Kürdistan referandumundan ilk kareler
12345678
- Sait Çürükkaya...
- Antep'te sokak düğününe bombalı saldırı
- Cizre'deki bodrumlarda ne yaşandı?
- Nizamettin Ariç - Xakî Bîngol - Çîyayê Şengalê
12345678
RÖPORTAJ
- Demirtaş'a Erdoğan’ın alternatifi Gül olabilir mi? sorusuEdirne F Tipi Ceza İnfaz Kurumunda yaklaşık 14 aydır tutuklu olan HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, avukatları aracılığıyla Evrensel'den Çağrı Sarı'nın sorularını yanıtladı.
- Çavuşoğlu: 'Deniz Yücel'in durumu beni de mutlu etmiyor'Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Almanya'ya yeni mesajlar verdi ve tutuklu gazeteci Deniz Yücel'le ilgili 'Biz ancak yargıyı teşvik edebiliriz' dedi.
- Prens Harry sordu Barack Obama yanıtladıİngiltere tahtının varislerinden Prens Harry, eski Başkan Barack Obama’yla BBC Radyosu için röportaj yaptı.
- Barzani: Er ya da geç Kürdistan bağımsız olacaktırMesud Barzani, 25 Eylül’deki bağımsızlık referandumuyla bağımsızlık anahtarını ellerine aldıklarını söyledi.
ÖZEL MAKALE
- Sünni, Şii ve Kürt okulu"Irak ile ilgili her şey şunu bize söylüyor. Üçe ayırın, zira suni bir yapıyı bir arada tutmak sadece daha fazla ölüme davetiye çıkarır. Irak’ın birliği suçuna ortak olmayın."
- 1925 Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi ve Saîdê Kurdî" Saîdê Kurdî ve 1925 Kürt Ulusal Özgürlük Mücadelesi/Şeyh Said ilişkisi noktasında resmi ideoloji eksenli kodlamalar ve bu kodlamamalardan sonra kurulan bağlantılar..."
- Kurdistan ve Arap Dünyası; Geleceğe dair (I)"Irak ve Suriye’nin bölünmesi yakınlaşırken dünya güçleri adalet adına olmasa dahi en azından istikrar adına komşu ülkelere bağımsız bir Kurdistan empoze etmek isteyecektir."
- Sıçrama Tahtası; Kürtler ve Ermeniler"Saîdê Kurdî’nin, Hamidiye Alaylarının yasallaştırılması talebi, Kürtler üzerinde uygulanmak istenen politikaları boşa çıkarmayı amaçlamaktadır."
KÜLTÜR SANAT
- Nûbihar Akademî dergisinin 7. sayısı çıktıKürtçe ve İngilizce iki dilde yayın yapan uluslararası hakemli Nûbihar Akademî Dergisi'nin 7. sayısı çıktı.
- Trump hakkındaki kitap birkaç saatte tükendiAmerikalı gazeteci Michael Wollf’un yazdığı “Ateş ve Öfke: Trump’ın Beyaz Sarayı’nın içinden” adlı kitap ABD Başkanı Donald Trump’ın engelleme çabalarına rağmen piyasaya çıktı.
- 'Türkiye'de kişi başına 8,4 kitap üretiliyor'Türkiye Yayıncılar Birliği Başkanı Kocatürk, "Nüfusa göre kişi başına 8,4 kitap üretiliyor. Kitap bir kültür.Biz kitapların satıldığı ve okunduğunu düşünüyoruz." dedi.
- Spotify'a 1.6 milyar dolarlık telif hakkı davasıABD'de müzik yayıncılarını temsil eden şirket Wixen Music Publishing, yayın haklarına sahip olduğu 10 bin fazla şarkı için Spotify'a 1.6 milyar dolarlık tazminat davası açtı.