İÜHF MİLLETLERARASI HUKUK DERSİ İKİNCİ ÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ İÇİN DAVA ÖZETİ Dava: Soykırım Sözleşmesi Çekinceler Davası Danışma Görüşü (Uluslararası Adalet Divanı) Reservations to the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide Case, Advisory Opinion (1951), I.C.J Reports, p. 15. Dava Konusu: 1948 Birleşmiş Milletler Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Sorumlularının Cezalandırılmasına Dair Sözleşme’ye, taraf devletlerin bir kısmı tarafından itiraz edilmesine rağmen, çekince konulup konulamayacağı ve konulabilirse çekincenin çekinceye itiraz eden devletler bakımından bağlayıcılığının tespiti. Hukuki Öz: Sözleşmenin konu ve amacına uygun olması şartıyla çekince konulabilmektedir. Sözleşmenin konu ve amacına aykırı olduğu gerekçesi ile çekinceye itiraz eden devlet bakımından çekince koyan devlet Sözleşme’nin tarafı olarak kabul edilmemektedir. Vakıalar: 1948 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Sorumlularının Cezalandırılmasına Dair Sözleşme oy birliği ile kabul edilmiştir. Sözleşme’nin 9. maddesinde, Sözleşme çerçevesinde ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklar veya davalarda Uluslararası Adalet Divanı’nın zorunlu yargı yetkisi öngörülmüştür. Bazı devletler Soykırım Sözleşmesi’ne taraf olmak istemekle birlikte Divanın zorunlu yargı yetkisinin olmasına karşı çıkmıştır. Sözleşme metninde, çekince konulup konulamayacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle Sözleşme yürürlüğe girmeden önce Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Uluslararası Adalet Divanı’ndan Soykırım Sözleşmesi’ne çekince koyulup koyulamayacağına ilişkin danışma görüşü talep etmiştir. Mahkemenin Kararı: Divan söz konusu kararda, Sözleşme’nin konu ve amacına uygun olması şartıyla, bir devletin, Sözleşme’ye taraf devletlerin bir kısmının karşı çıkması, diğerlerinin çekinceyi kabul etmesi durumunda Sözleşme’ye taraf olabileceğini kabul etmiştir. Çekincenin, Sözleşme’nin konu ve amacına uyumlu olmaması durumunda ise, bunu ileri süren devletin Sözleşme’ye taraf olamayacağına hükmetmiştir. Sözleşme’nin konu ve amacına aykırı olduğu gerekçesi ile çekinceye itiraz eden devlet bakımından ise, çekince koyan devletin Sözleşme’nin tarafı olarak kabul edilmeyeceğine, çekinceyi kabul eden devletlerin ise çekince koyan devleti Sözleşme’nin tarafı olarak göreceğine karar vermiştir.