İran yarın sandık başına gidiyor: Ülkede seçime katılımın az olması bekleniyor
İran yarın hem parlamento, hem de ülkenin bir sonraki dini liderini atayacak olan Uzmanlar Meclisi'nin seçimi için sandık başında. Ekonomik, sosyal ve insan hakları sorunlarıyla uğraşan halkın seçime ilgisinin düşük olacağı tahmin ediliyor
İran’da yarın parlamento seçimleri yapılacak. Ancak ülkedeki ekonomik kriz başta olmak üzere Batı ile yaşanan gerginlik gibi nedenlerle birçok kişinin sandık başına gitmesi beklenmiyor.
Yetkililer halkı oy kullanmaya çağırıyor. Ancak devlete ait seçim merkezi ISPA, geçmiş yıllardan farklı olarak beklenen katılım oranını açıklamadı.
Geçtiğimiz günlerde Associated Press (AP) haber ajansının görüştüğü 21 İranlı’dan sadece beşi oy kullanacağını söyledi. 13’ü oy kullanmayacağını, üçü ise kararsız olduğunu ifade etti.
Korktuğu için sadece ilk adını veren 21 yaşındaki üniversite öğrencisi Amin, "Bir protestoya katılsam, birçok polis ve güvenlik görevlisi beni durdurmaya çalışacaktır. Ama bir ana caddenin ortasında açlıktan ölsem, hiçbiri tepki göstermeyecektir” dedi.
İslami Danışma Meclisi olarak bilinen 290 üyeli İran Parlamentosu’nda yer almak için 15 binden fazla aday yarışıyor. Parlamenterler dört yıllığına seçilirken, sadece beş sandalye İran'ın dini azınlıkları için ayrılıyor.
İran’da sertlik yanlıları son 20 yıldır parlamentoyu kontrol ediyor ve kürsüden sık sık "Amerika'ya ölüm" sloganları duyuluyor.
1999'da İranlı üniversite öğrencilerine yönelik şiddetli bir baskıyı destekleyen eski bir Devrim Muhafızı generali olan meclis başkanı Muhammed Bagher Kalibaf yönetimindeki yasama organı, 2020'de Tahran'ın Birleşmiş Milletler nükleer gözlemcisi Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu ile işbirliğini büyük ölçüde kısıtlayan bir yasa tasarısı hazırladı.
Bu gelişme, dönemin Başkanı Donald Trump'ın 2018'de Amerika'yı, İran'ın dünya güçleriyle yaptığı nükleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekmesinin ardından geldi. Bu da, Ortadoğu’da yıllarca sürecek gerilimleri tetikleyen ve İran'ın istediği takdirde "birkaç" nükleer silah için yeterli yakıta sahip olacak kadar uranyumu rekor düzeyde zenginleştirmesine yol açan bir eylem olarak değerlendirildi.
Son dönemde ise parlamento, 22 yaşındaki Mahsa Amini'nin 2022'de polis gözetiminde hayatını kaybetmesinin ardından ülke çapında protestolara yol açan, İran'da kadınlar için zorunlu başörtüsü konusuna odaklandı.
Protestolar hızla İran'ın dini yöneticilerini devirme çağrısına dönüştü. Ardından gelen güvenlik baskısı 500'den fazla kişinin ölümüne, 22 binden fazla kişinin de gözaltına alınmasına neden oldu.
Seçim boykotu çağrıları
Aralarında Nobel Barış Ödülü sahibi Narges Mohammadi'nin de bulunduğu bir grup kadın hakları aktivisti, geçtiğimiz haftalarda seçim boykotu çağrısı yaptı.
Mohammadi açıklamasında, "Acımasız ve vahşi baskısı, gençlerin sokaklarda öldürülmesi, idamlar, kadın ve erkeklerin hapsedilmesi ve işkence uygulamasıyla İran İslam Cumhuriyeti, ulusal yaptırımları ve küresel utancı hak ediyor" dedi.
28 Şubat’ta ülkenin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney halkı oy kullanmaya çağırdı ve bunu ulusal bir görev olarak tanımladı. Hamaney, "Oy kullanmamanın hiçbir mantığı yok. Oy kullanmamak ülkenin hiçbir sorununu çözmez” dedi ve "seçime katılım zayıf olursa herkes zarar görür" diye ekledi.
Kamuoyu araştırma kuruluşu ISPA, Ekim ayında seçim anketleri yapmış olsa da sonuçları kamuoyu ile paylaşmadı. Siyasetçilerden ve medya kuruluşlarından gelen rakamlar katılım oranının yaklaşık yüzde 30 olacağını gösteriyor.
İran’da 2019 parlamento seçimlerine katılım oranı yüzde 42 olmuştu.
İranlılar 1 Mart Cuma günü parlamento seçimlerinin yanısıra, 84 yaşındaki Hamaney'den sonra ülkenin bir sonraki dini liderini atayacak olan 88 sandalyeli Uzmanlar Meclisi'nin sekiz yıl görev yapacak üyeleri için de sandık başına gidecek.