Kuzey İrlanda’nın Londonderry kentinde protesto gösterilerini izleyen bir kadın gazeteci vurularak öldürüldü. 29 yaşındaki Lyra McKee’nin öldürülmesini terör eylemi kapsamına alan polis, cinayetin arkasında “Yeni IRA” (İrlanda Cumhuriyet Ordusu) adlı örgütün olduğundan kuşkulanıyor.
Dün akşam kentin Creggan bölgesi protesto eylemlerine sahne olmuş, göstericiler polis araçlarına molotofkokteyli atmıştı. McKee’nin ölümüyle ilgili bilgi veren polis, göstericilerden birinin polise doğru ateş açtığı sırada polis aracı yakınında bulunan genç gazetecinin yaralandığını ancak kurtarılamadığını bildirdi.
McKee ölmeden birkaç saat önce sosyal medyadan protestoları izlemeye gittiğini duyurmuş, paylaştığı fotoğrafın üzerine “Bu akşam Derry. Tam bir cinnet hali” yazmıştı.
Lyra McKee, 2014 yılında Belfast’ta bir eşcinsel olarak büyümenin zorluklarını anlattığı “14 yaşımdaki kendime mektup” başlıklı bloguyla ses getirmiş bir gazeteci. 2016 yılında Forbes dergisi tarafından “30 yaşından küçük 30 gazeteci” listesinde yer alan McKee, kendini “başkalarının ilgilenmediği konuların peşinden gidip gerçekleri ortaya çıkarmak için tutku duyan” biri olarak nitelemişti. Kuzey İrlanda sorununa ilişkin “Angels With Blue Faces” (Mavi Yüzlü Melekler) adlı bir kitabı bulunan McKee Amerikan merkezli, medya endüstrisini izleyen Mediagazer adlı haber sitesinin editörlüğünü yapıyordu.
Amacını Kuzey İrlanda’daki Birleşik Krallık hakimiyetini sonlandırmak ve Kuzey İrlanda ile İrlanda Cumhuriyeti’ni birleştirmek olarak tanımlayan Yeni IRA, İrlanda Cumhuriyetçi Ordusu içinde 1997’deki ateşkesi reddeden gruplarca kurulan “Gerçek IRA” adlı örgütün 2012’de daha küçük ayrılıkçı gruplarla birleşmesiyle kurulmuştu. 21 Ocak’ta yine Londonderry’de düzenlenen ve can kaybı yaşanmayan bir bombalı saldırıdan da sorumlu tutulan örgüt, mart ayında da Londra ve Glasgow’da bazı adreslere gönderilen bombalı paketleri üstlenmişti.
Sinn Fein kınadı
Lyra McKee’nin öldürülmesinin ardından açıklama yapan Kuzey İrlanda’nın İngiltere’ye bağlı kalmasını savunan Demokratik Birlik Partisi’nin (DUP) lideri Arlene Foster, 1970’ler, 80’ler ve 90’lardaki şiddet olaylarına atıfta bulunarak, “Kimse geçmişe dönmek istemiyor” dedi. ‘IRA’nın siyasi kanadı olarak’ bilinen Kuzey İrlanda’nın ikinci büyük partisi Sinn Fein ise saldırıyı “Kuzey İrlanda’daki barış sürecine yönelik bir saldırı” diyerek kınadı.
Brexit endişesi
1968’den -1997’de varılan Hayırlı Cuma Barış Anlaşması’na kadar yaklaşık 30 yıl boyunca çatışma ve şiddet ile özdeşleşen Kuzey İrlanda sorununun, İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılık süreciyle yeniden alevleneceği endişesi uzun süredir tartışılıyor. Barış anlaşması bölgede yıllarca çatışan biri İngiltere’den ayrılık yanlısı, diğeri İngiltere ile birlikten yana iki toplumun temsilcilerini bir güç paylaşımı formülünde uzlaştırmış, sorunu çözmese de şiddeti sona erdirmeyi başarmıştı. Ancak Brexit, barış anlaşmasının taraflara sunduğu bazı temel güvencelerin sona ermesine neden olacak. İngiltere, Başbakan Theresa May’in Brüksel ile varmış olduğu anlaşma dışında şu ana kadar bu güvenceleri koruyabilecek bir formül bulabilmiş değil.