İşçi Partisi lideri Doğu Perinçek tarafından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde İsviçre'ye karşı açılan ve 'soykırım davası' olarak tanımlanan davanın temyiz duruşması Strasbourg'da başlıyor.
Perinçek hakkında, İsviçre'de 2005 yılında katıldığı üç değişik konferansta "Ermeni soykırımı"nın varlığını inkâr ettiği gerekçesiyle bu ülkedeki Ermeni dernekleri tarafından İsviçre Ceza Kanunu'nun 'ırkçı ayrımcılıkla' ilgili maddesi temelinde dava açılmış, dava İşçi Partisi lideri aleyhine sonuçlanmıştı. İsviçre mahkemeleri 2007 yılında Perinçek'i "ırkçı ayrımcılık" suçundan tecilli 90 günlük tazminat, "Ermeni soykırımını açıkça reddettiği" gerekçesiyle de 3 bin İçvire Frangı para cezasına mahkum etmişti.
Karara 2008 yılında AİHM önünde itiraz eden Perinçek hakkında alınan mahkeme kararıyla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ifade özgürlüğüyle ilgili maddesinin ihlal edildiğini savunmuştu.
Davaya Türk hükümeti de 2010 yılından itibaren müdahil olmuştu.
AİHM gerekçeleri yerinde buldu
AİHM, davayla ilgili Aralık 2013'te açıkladığı kararında Perinçek ve Türk hükümeti tarafından sunulan tezleri haklı buldu.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ifade özgürlüğüyle ilgili maddesinin şok eden, kaygı veren ve inciten söylemleri de içerdiğini anımsatan AİHM kararında, İsviçre hükümetinin iddia ettiği gibi Yahudi soykırımı ile 1915 olaylarının birbirleriyle karşılaştırılamayacağı, Perinçek'in 1915 yılındaki tehcir ve katliamları inkâr etmediğini, bu olayları tanımlamak için kullanılan "soykırım" terimine itiraz ettiğini görüşü not edildi.
"Soykırım" kavramının hukuk tarafından net olarak belirlenmiş bir tanımının olduğuna vurgu yapılan kararda, İsviçre mahkemelerinin Perinçek'i mahkum ederken kullandıkları yöntemin tartışmalı olduğu, Perinçek'in yargılanmasına neden olan ifadeler aynı zamanda tarihi, hukuki ve siyasi olduğundan ulusal yargının takdir yetkisini aştığı sonucuna varıldı. AİHM, İsviçre hükümetinin Perinçek'in mahkumiyetinin sosyal bir ihtiyaçtan kaynaklandığını kanıtlayamadığını da not etti.
Bu gözlemlerden yola çıkan AİHM, Perinçek'i yargılayıp mahkum eden AİHM'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ifade özgürlüğüyle ilgili 10'uncu maddesini ihlal ettiğine hükmetti. Karar 2'ye karşı 5 oyla alındı.
Başvuru kabul edildi
İsviçre hükümeti, Ermeni diasporası kuruluşlarının baskısı üzerine karara son anda itiraz etti ve davanın esastan görülmesi için AİHM'nin temyiz organı olarak bilinen Büyük Daire'ye başvurdu. İsviçre hükümetinin başvurusu AİHM tarafından kabul edildi.
Dava şimdi 17 yargıçlı Büyük Daire tarafından görülecek. Büyük Daire davayla ilgili olarak 28 Ocak Çarşamba günü Strasbourg'da bir duruşma düzenleyecek.
Davanın bu aşamasına Perinçek'in dışında Türkiye, Ermenistan ve Fransa da müdahil olarak katılıyorlar.
Bu ülkelere ek olarak 8 Türk ve Ermeni sivil toplum kuruluşu da davaya müdahil olmuş durumdalar.
Davada Ermenistan'ı Lübnan asıllı İngiliz avukat Amal Alamuddin Clooney savunacak.
Kararın yaz aylarından önce açıklanması beklenmiyor.
© Deutsche Welle Türkçe
Kayhan Karaca / Strasbourg