Dor ve korint nizamını karşılaştırınız?
Burada belirtilen üç nizamın yanı sıra, merkezi Bergama olan Eol (Aiol) nizamı bulunmaktadır. Bu nizam da İyon'a yakındır. Bir de, kadın heykelleri biçiminde Karyatit nizamı vardır. Gerek Eol ve gerekse Karyatit,
Dor Nizamı : M.Ö. 7 ila 5. yy arasında örnekleri görülen tapınaklar Yunanistan, Güney İtalya, Sicilya ve Anadolu'da yapılmıştır.
Bu nizamın başlıca özellikleri şöyledir:
a. Bir kaç basamakla çıkılan bir zemin üzerinde yer alır.
b. Sütunlarda kaide bulunmaz. Doğrudan zemine oturur.
c. Aşağıdan yukarıya incelen sütunların gövdelerinde dikey yivler yer alır.
d. Sütun başlığı, çanak şeklinde yuvarlak bir yastık ile bunun üzerinde yer alan dört köşe bir plakadan oluşur.
e. Sütunları bir birine bağlayan taş bir kiriş vardır.
f. Diş kesiminin üzerinde tapınağın kısa kenarında üçgen alınlıklar bulunur.alınlıklar heykel ve kabartmalarla süslenmiştir.
Atinadaki Parthenon Tapınağı, M.Ö, 5.yy yapılmış. Behramkale Atena tapınağı.
İyon Nizamı : M.Ö. 6- 4.yy. Daha çok Batı Anadoluda (İyonya) görülür.
Başlıca özellikleri:
a. Tapınaklar basamaklı bir zemin üzerinde yer alır.
b. Sütunlar kaideye oturur.
c. Sütun başlıkları koç boynuzuna benzeyen kıvrımlı bir biçimdedir( volüt)
d. Arşitrav dışa taşkın olarak yapılmış iki veya üç katlıdır.
e. Sütunları ince ve uzundur.
Efes Artemis Tapınağı, Didim Apollon Tapınağı, Atina Athena Nike tapınağı
Korint Nizam : M.Ö. 5-4 .yy. İyon nizamının çok az değişmiş bir şeklidir. Tek fark sütun başlıklarında görülür. Volüt başlık yerine akantus yaprakları ile donanmış sütun başlıkları kullanılmıştır.Silifke Zeus Tapınağı, Atina Zeuz Olimpos Tapınağı.
Bazı Yunan tapınaklarında korint ve iyon sütun başlıkları birleştirilerek karma ( Kompozit) başlıklar kullanılmıştır. Bu tapınaklarda sütunların yerine kadın heykellerinin (karyatit) kullanıldığı görülür.