Vertigo Nedir?Baş dönmesi klinik şikâyetler arasında yaygın görülür. Vertigo baş dönmesi vakalarının spesifik bir türüdür ve önemli bir kısmını oluşturur. Vertigo, birey ve bulunduğu ortamın dönmesi veya hareket etmesi olarak açıklanabilir. Bu durum özellikle ani hareketler, başın ani döndürülmesi ve tetikleyici unsurlar (ışık, gürültü vb.) ortamda bulunduğunda ortaya çıkabilir. Vertigo tek başına bir hastalık değil, semptom olarak kabul edilebilir. Dengenin korunmasında zorluk çekme ve günlük işlerin aksamasına neden olabilir. Vertigo her zaman bir sağlık sorununun sonucu olmayabilir. Ataklar birkaç saniye sürebilir veya daha uzun da olabilir. Şiddetli vertigo vakalarında belirti ve semptomlar birkaç gün boyunca sürebilir. Bazı bireylerde vertigoya eşlik eden birtakım belirtiler oluşabilir. Yaralanma ve travma, enfeksiyonlar, bazı hastalıklar ve ilaçlar vertigo oluşmasına zemin hazırlayabilir .
Vertigo Belirtileri Nelerdir?Vertigo kişinin kendisi ve bulunduğu ortamın döndüğü hissi olarak tanımlanabilir. Vertigo belirtileri arasında baş dönmesi çoğunlukla dengesizliğe yol açabilir. Vertigo genellikle tek başına bir hastalık değildir, bazı sağlık sorunlarının bir semptomudur. Bu nedenle ek belirti ve semptomlarla birlikte görülebilir:
- Denge kaybı ve düşme,
- Mide bulantısı ve kusma,
- Bir veya iki kulakta oluşan işitme kaybı,
- Kulaklarda çınlama veya dolgunluk hissi,
- Baş ağrısı,
- Gözlerde hızlı ve kontrolsüz şekilde oluşan hareketler ve odaklanma problemleri.
- Konuşma bozukluğu,
- Yutma güçlüğü,
- Çift görme,
- Yüz felci,
- Parmaklar, kol ve bacak gibi uzuvlarda zayıflık .
Vertigo Neden Olur?Vertigonun nedeni çeşitlilik gösterebildiğinden “Vertigo neden olur?” sorusuna spesifik bir cevap verilemez. Vertigo başlıca merkezi ve periferik olmak üzere iki türe ayrılır. Periferik vertigo iç kulakta konumlanan ve dengeyi sağlayan yarım daire kanalları ve vestibüler sinirlerde oluşan sorunlardan kaynaklanabilir. En sık görülen vertigo türüdür ve iç kulakta meydana gelen problemlerden meydana gelebilir. Periferik vertigoya yol açabilen faktörler şunlar olabilir:
- İyi huylu pozisyonel vertigo,
- Labirentit (iç kulak iltihabı),
- Vestibüler nörit (vestibüler sinirin iltihabı),
- Meniere hastalığı,
- Yaralanma ve kafa travması,
- Menenjiom ve Schwannoma tümörlerinin sinirlere baskısı,
- Salisilat, bazı antibiyotikler ve diüretikler gibi ilaçlar.
- Multipl skleroz (MS),
- Tümörler,
- Kalp-damar hastalıkları,
- Nöbetler ve felç,
- Vestibüler migren,
- Alkol, aspirin ve antikonvülzan ilaçlar.
Vertigo Nasıl Anlaşılır?Vertigonun anlaşılmasında tıbbi geçmiş, aile öyküsü ve fizik muayene esas yöntemlerdir. Bununla birlikte bazı durumların dışlanması amacıyla kan testleri uygulanabilir. Var olan diğer hastalıklar, semptomlar ve kullanılan ilaçlar değerlendirilebilir. İşitme duyusu ve dengenin kontrolü amacıyla birtakım testler önerilebilir. İç kulak problemlerini saptamada kullanılan testler şunları içerebilir:
- Fukuda adım testi: Gözlerin kapatılarak 30 saniye boyunca düz yürünmesi istenir. Dengesizlik ve baş dönmesi vertigoya işaret edebilir.
- Romberg testi: Ayakların bitişik bir şekilde kapatılması ve kolların iki yandan durması istenerek gözlerin kapatılması istenir. Bu durumda oluşan denge kayıpları beyin veya sinir sisteminde bir problem olduğunu gösterebilir.
- Gözlerin sabit bir hedefe odaklanması sağlanarak başın sağa ve sola hareketi sağlanır. Bu esnada göz hareketleri izlenir. Göz hareketlerinde kontrolsüzlük vertigonun habercisi olabilir.
Vertigo TedavisiVertigonun altta yatan nedeninin saptanması ve tedavi yönteminin belirlenmesi gerekir. Vertigo tedavisi semptomlara yönelik gerçekleştirilen manevra ve egzersizler, ilaçlar ve ameliyatı içerebilir. Vertigo tedavi planının şekillenmesinde tercih edilen yöntemler şunlar olabilir:
- Epley manevrası: Yeniden konumlandırma manevrası olan Epley özellikle iyi huylu pozisyonel vertigo vakalarında uygulanan kafa hareketleridir. İyi huylu pozisyonel vertigoda iç kulaktaki kristallerin ait oldukları yerden başka bir yöne kayması gerçekleşir. Epley vertigo manevrası bu kristallerin geri yerine kaydırılmasına yardımcı olabilir.
- İlaç tedavisi: Akut vertigoların kontrol altına alınmasında ve bulantı-kusma semptomlarının hafifletilmesinde birtakım ilaçlar reçete edilebilir.
- Fizik tedavi/egzersizler: Vertigonun neden olduğu baş dönmesi, denge kaybı ve görme problemlerinin düzeltilmesinde egzersizler tercih edilebilir. Germe, güçlendirme, yerinde yürüme, denge ve göz hareketlerinin kontrolüne yönelik egzersizler uygulanabilir.
- Ameliyat: Beyin ve beyin sapı yaralanmaları, tümör vb. ciddi durumlarda cerrahiye ihtiyaç duyulabilir. Genellikle ameliyat diğer tedavilere yanıt vermeyen hastalara uygulanabilir.
Vertigo TestiVideonistagmografi (VNG) göz hareketlerini değerlendiren ve iç kulak bozukluklarında kullanılan bir testtir. Vertigo, denge problemleri, kulaklarda basınç ve çınlama vakalarında VNG testinin uygulanması gerekebilir. Videonistagmografi esas olarak “nistagmus” olarak tanımlanan düzensiz göz hareketlerinin tespitini sağlayabilir. Nistagmus durumunda kontrolsüz ve hızlı bir şekilde gözlerin aşağı, yukarı ve yanlara doğru hareketi gözlenebilir. Başın belirli yönlere hareketiyle birlikte nistagmus yaşanabilir. Ancak hareketsiz otururken nistagmus yaşanması vestibüler bir probleme işaret edebilir. Vertigo testi olarak kullanılan VNG ayrıca labirentit, Meniere hastalığı, vestibüler nörit ve akustik nöromanın teşhis edilmesinde tercih edilebilir. Vertigo testinde birey karanlık bir odada özel bir gözlük verilere oturtulur. Ekranda hareket eden şekillerin izlenmesi ve başın farklı yönlere hareket ettirilmesi istenir. Gözlüklerde bulunan kameralar yardımıyla kontrolsüz göz hareketleri tespit edilebilir
Evde VertigoEvde vertigo tedavisi semptomların hafifletilmesi veya düzeltilmesine yardımcı olabilen uygulamalardır. Evde vertigonun yönetilmesi amacıyla doktorunuz bazı önerilerde bulunabilir:
- Ayağa kalkarken veya başı hareket ettirirken yavaş hareket etmek,
- Yüksek raflara uzanmaktan kaçınmak,
- İki veya daha fazla yastık kullanarak uzanmak veya uyumak,
- Bir nesneyi kaldırırken eğilmek yerine çömelmek,
- Günlük işleri yaparken başı yavaş ve dikkatli hareket ettirmek,
- Uzanırken veya uyurken karanlık ve sessiz bir oda tercih etmek,
- Baş dönmesi başlar başlamaz oturmak,
- Düşme tehlikesine karşın baston veya destek aracı kullanmak.
Vertigo Atağı Evde Nasıl Geçer?Evde gerçekleşen vertigo atakları sırasında semptomların kötüleşmemesi adına bazı önlemler alınabilir. Genellikle vertigo kendiliğinden düzelir ancak bazı durumlarda uzun sürebilir. “Vertigo atağında ne yapılmalı?” sorusu için düşmenin yaşanmaması ve vertigonun kötüleşmemesi için alınabilecek önlemler şunları içerebilir:
- Başınız dönmeye başlar başlamaz oturmalı ve kımıldamamalısınız.
- Ani konum değişikliği yapmamalısınız.
- Parlak ışıklardan ve gürültülü ortamlardan kaçınmalısınız.
- Belirli baş pozisyonlarından kaçınmalısınız.
- Uzun süren vertigo atakları sırasında sessiz ve karanlık bir odada uzanmalısınız.
- Vertigo atağı sırasında okuma yapmaya çalışmamalısınız.
- Semptomlar geçtiğinde yavaş yavaş hareket etmelisiniz.
Vertigo Hastalığı Nelere Yol Açar?Vertigo bazı durumlarda ciddi bir seyir sürebilir. Kişilerin günlük işleri ve sosyal hayatı olumsuz etkilenebilir. Bu durumda vertigo kişide fiziksel ve psikososyal etkilere sahip olabilir. Bakımın sağlanması, ev işlerinin yürütülmesi, araba kullanma ve işe gitme vb. aktivitelerin sürdürülmesi zor olabilir. Bununla birlikte vertigonun yol açabileceği tehlikeli durumlar şunlar olabilir:
- Düşme ve kemik kırıkları,
- Yaralanma ve kazalar,
- Kaygı, anksiyete veya depresyon,
- Huzursuzluk ve sinirlilik hali.
Sıkça Sorulan Sorular
Baş dönmesinin yanı sıra vertigo tablosu daha ciddi ve tehlikeli bir seyir alabilir. Bu kapsamda vertigo hakkında günceme birçok soru gelebilir. Başlıca “Vertigo hastalığı nedir?” gibi vertigo hakkında en çok merak edilen soruları görmek için yazının devamını okuyabilirsiniz.
Vertigo İçin Hangi Doktora Gitmeliyim?
“Vertigo hangi bölüm bakar?” sorusuna yanıt olarak kulak burun boğaz (KBB) veya nöroloji bölümü ziyaret edilmelidir. İç kulaktaki sorunlar beyin merkezli olarak ortaya çıkabileceğinden dolayı nöroloji sevki gerekebilir.
Vertigo Atağında Ne Yapılmalı?
Vertigo atağı esnasında daha fazla hareket etmeden oturulmalı, başın ani hareketlerinden kaçınılmalı ve ani konum değişikliği yapılmamalıdır. “Vertigo krizinde ne yapmalı?” sorusuna yanıt olarak özellikle gürültü ve ışık gibi tetikleyicilerden kaçınmak, bulunduğunuz ortamda derhal oturmak veya uzanmak, baş pozisyonunu değiştirmemek öncelikli olabilir.
Vertigo Denge Kaybı Yapar mı?
Vertigo kişinin ve çevresinin dönmesi hissiyatı olduğundan denge kaybına neden olabilir. Denge kaybı kısa süreli veya uzun süreli olabilir, çarpma ve düşmelere sebebiyet verebilir.
Vertigo Üzüntüden Olur mu?
Üzüntü ve stres doğrudan vertigoya yol açmasa da çalışmalara göre vertigonun oluşmasına katkıda bulunabilir. İç kulaktaki denge ve koordinasyon merkezi üzüntü ve stresten tetiklenebilir ve vestibüler sistem bozuklukları strese bağlı vertigo belirtileri oluşmasına neden olabilir
Vertigo Hastası Kahve Tüketmemeli mi?
Vertigo ve vestibüler migreni olan bireylerde kahve baş dönmesini tetikleyebilir. İdrar söktürücü özelliğe sahip kahve dehidrasyona sebep olabilir, dehidrasyon ve baş dönmesi birbiri ile ilişkili olabilir
Vertigoya İyi Gelen Hareketler Nelerdir?
Vertigo semptomlarının hafifletilmesinde önerilen bazı vertigo hareketleri mevcuttur. Sıklıkla tercih edilen hareketler Epley, Semont, Foster manevrası ve Brandt-Daroff egzersizleridir. Uygulama şekilleri farklı olup size en uygun egzersizler için doktorunuza başvurunuz
Vertigoya İyi Gelen Yiyecekler Nelerdir?
Vertigonun iyileştirilmesinde bol su tüketimi, antioksidan ve antiinflamatuar besinler tercih edilebilir. Domates, ceviz, fındık, zencefil, B ve C vitamini içeren meyve ve sebzeler, çinko ve magnezyumdan zengin kaynaklar vertigoya iyi gelebilir
Vertigo Hastası Hangi Vitamini Kullanmalı?
Sınırlı sayıda çalışma bulunmasına karşın vertigo hastaları için genellikle önerilen vitaminler D vitamini, B3, B5 gibi B vitaminleridir. Vitamin takviyeleri kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışınız.
Vertigo Krizini Ne Tetikler?
Vertigo krizleri dehidrasyon (vücuttan sıvı kaybı), stres ve üzüntü, ağır fiziksel aktivite, migren, alkol ve çeşitli ilaçlardan tetiklenebilir. Ayrıca bazı hastalıklar (MS, tümörler, labirentit vb.) vertigonun tetiklenmesine katkıda bulunabilir.
Vertigo Hangi Yaşta Başlar?
Neredeyse her yaş grubunda vertigo görülebilir. Küçük çocuklarda vertigo nadiren ortaya çıkabilir. Genellikle vertigo 20`li yaşların başında başlayabilir. Bununla birlikte yaşlanma ile birlikte vertigo atakları daha sık görülebilir
One Dose Health 7/24 ulaşılabilir sağlık hizmetleri ile vertigo tanı ve tedavisine yönelik online sağlık danışmanlığı hizmeti sağlar. Bulunduğunuz ortamdan online doktor görüşmeleri yapmaya olanak tanır.