Yeni Sykes-Picot devrede: Kürt dinamikler ortaklaşmalı
Ortadoğu'da başlayan yeni süreç için Tel Aviv toplantısına işaret eden KNK Dış İlişkiler Komitesi Üyesi Selahattin Soro, Kürtlerin bu süreçte karlı çıkması için "askeri ve politik tüm dinamiklerini ortaklaşması" gerektiğinin altını çizdi.
Rusya'nın Suriye politikalarını yakından takip eden Kürdistan Ulusal Kongresi (KNK) Dış İlişkiler Komitesi Üyesi Selahattin Soro, bölgedeki son gelişmeleri değerlendirdi. Sovyetler sonrası Rusya'nın batı yanlısı tercihlerine işaret eden Soro, Rusya'nın mevcut konumunun ABD'nin temel hedefleriyle uyuştuğunu ve artık ABD için vazgeçilmez bir ortak olduğunu söyledi. Soro, "ABD'nin Ortadoğu'daki yeni pozisyonu sadece İran'a yönelik bir müdahale değil, bölgede yeni bir sistem yaratma müdahalesidir" dedi.
ABD'nin hedefinin Rusya değil, İran'dan, Çin düşünce ve pratiklerinin olduğunu söyleyen Soro, Arap Baharı sürecinde İslam'ın Sünni boyutunun etkilerinin ortadan kaldırıldığı ancak Şii boyutunun halen ABD için stratejik tehdit olduğunu vurguladı. Ortadoğu'da yeni süreci Şii boyutunun ortadan kaldırılması olarak gören Soro, "ABD'nin Suriye, Lübnan ve Irak'ta yeniden pozisyon alması bu göstermektedir. Yeni süreçte dünya bu çelişkilerin çatışmasını yaşayacak" öngörüsünde bulundu.
YENİ SYKES-PİCOT
"Yeni Sykes-Picot" olarak değerlendirilen, İsrail, ABD ve Rusya'nın, 25 Haziran 2019 tarihinde Tel Aviv'de yaptıkları anlaşmaya işaret eden Soro, bu üç devletin Ortadoğu'yu kendi aralarında paylaştıkları ifade etti. Söz konusu toplantının kararlarının halen deşifre edilmediğini dile getiren Soro, şöyle devam etti: "Küresel sistem öncüsü olarak İngiltere ve Fransa'nın yerine ABD'nin geçtiğini biliyoruz. Rusya'nın Ortadoğu'da ve Akdeniz'deki hayalleri gerçekleşmiş oldu. Dolayısıyla Sykes-Picot Anlaşması bu güçler arasında güncellendi. Toplantıda, Suriye sahasındaki gelişmeler ve Çin vardı. Çünkü kara toprak bakımından Çin'in iştahını en çok kabartan yer Rus topraklarıdır. Kaldı ki, Çin-Rus ilişkisine baktığımızda, Mao Zedong zamanında Stalin ile aralarında ciddi bir gerilim vardı. Her iki komünizm birbirine zıttı. Günümüz dünyasında da Çin büyük bir ekonomi. Büyük bir nüfusu var ama coğrafyası dar. Haliyle enerji ve insan istihdamının doyurulması noktasında Çin'in mevcut sınırları yeterli olmayacak. Dolayısıyla Çin bunu karşılamak için en yakın topraklara hakimiyetine almaya çalışacak. Bu açıdan Rusya'nın batı sistemin yanında özellikle Çin'in bu ekonomik ve jeo-stratejik büyümesi karşısında, tek başına bir mücadele kapasitesi yoktur. Onun için Rusya, ABD ve Batı sistemi ile bir stratejik ortaklığı kendi bekası için çok daha elzem görüyor."
İSRAİL'İN VARLIĞI
ABD-Rusya arasındaki ilişkide İsrail etkisine değinen Soro, "İsrail her zaman için küresel siyaseti belirleyen bir dinamiktir. İsrail'in en büyük lobisi ABD ve de kimsenin çok bahsetmediği Rusya'dadır. Dolayısıyla küresel meselelerde, ABD-Rusya reflekslerinin yakınlaşması bir nevi İsrail'in güvenliğiyle alakalıdır. Bence işin bu yönü iyi irdelenmelidir. 25 Haziran toplantısının Tel Aviv'de yapılması da tesadüf değildir" dedi.
Sovyetler sonrası Rusya'nın kaybettiği nüfuz alanlarına dikkati çeken Soro, "Bunların bir kısmı Çin tarafından doldurulmuş, bir kısmı İran tarafından. İran, enerji konusunda Rusya'ya alternatif ve Rusya'yı boşa düşürüyor. Rusya'nın enerji yataklarının uzak olması ve pazar alanına daha pahalı girmesi gibi dezavantajı var. İran bu konuda Rusya'yı zorlamakta ve Rusya'nın nüfuz alanını kendi çıkarına kullanabilmektir. Bu anlamıyla ABD ile ittifak kurmak Rusya'nın çıkarlarınadır. Tüm bunlar kesinleşmiş, deklare edilmiş şeyler değil ama bölge gerçekliğini bu durumları göz önünde bulundurarak değerlendirmek gerekir" ifadelerini kullandı.
İRAN'I ABD, TÜRKİYE'Yİ RUSYA KONSOLİDE EDECEK
Soro, 25 Haziran toplantısında Suriye'nin paylaşıldığını ve İsrail'in güvenliğinin garanti altına alındığını belirterek, İsrail için Suriye'deki tehdidin radikal Sünni gruplar olmadığını söyledi. Soro, şunları söyledi: "Asıl tehdit İran. Yeni süreçte İran'ın Suriye'den çıkartılacağı yönünde işaretler var. İran'ın Suriye'den çıkartılması Rusya'nın da işine gelir. Esad'ın geleceği ve Suriye'nin geleceği konusunda bir projeksiyon oluşturmak istediği zaman İran, Rusya'nın elini ayağını bağlıyor. Rusya'nın hamlelerini engelliyor. Ya da Rusya, İran politikalarından dolayı bölgedeki güçlerle karşı karşıya gelebiliyor."
Türkiye'nin İran benzeri bir pozisyonu olduğunu ifade eden Soro, "Türkiye'de kendi gündemleri için ABD'yi zorluyor. Türkiye, Kürt düşmanlığını temel strateji yaptığı için ABD gündemi dışında kendi gündemini dayatıyor. Dolayısıyla ABD'nin, bölgedeki müttefikleriyle, diğer dinamiklerle ve Rusya ile karşı karşıya gelmesi durumu söz konusu oluyor. Burada ABD-Rusya bir antlaşma yaptı. İşte İran'ı ABD, Türkiye'yi de Rusya konsolide edecek. Böyle bir denklem ortaya çıkıyor" diye belirtti.
SÜRECİN KÜRTLERE YANSIMASI
Soro, yeni sürecin Kürtlere yansımalarına ilişkin, "Kürtler büyük bir güç olarak ortaya çıktı ve iyi bir askeri başarı elde etti. Ancak kendi iç dinamikleriyle yaşadıkları çelişkiler yer yer mevzi kaybettirdi. ABD dengeleri iyi okunmamasından kaynaklı, Efrin bir mevzi kaybıdır. Girê Spî, mevzi kaybıdır. AB, Rus, Türk denklemi iyi okunmaması ve buna göre pozisyon alınmaması sebep olmuştur. Dolayısıyla dengelere göre hamle yapmak, herkesle ilişkilenmek ve kendi öz dinamikleriyle kalıcı bir güce dönüşmek önemli. 'Masada yoksan menüde olursun.' Kürtler aktör pozisyonlarını çok etkili bir biçimde kullanmalı ve kendi iç dinamizmini sağlamalı" değerlendirmesinde bulundu.
İRAN-IRAK SAVAŞI HATIRLATMASI
Bu noktada, İran-Irak savaşını hatırlatan Soro, "Irak Kürtlerini, İran kullanıyordu; İran Kürtlerini, Saddam kullanıyordu ve her iki parçanın Kürtleri savaşta coğrafik ve siyasi ağır darbe aldı. Bu Rojava'da yaşanma tehlikesi var. Bu açıdan Rusya ve ABD'nin, Suriye'de yürüttüğü siyaset Kürtlerin tarihsel geleceğini belirleyecek potansiyeli taşıyor. Bu açıdan Önder Öcalan'ın Rojava ve Başûr için yaptığı ulusal birlik çağrısı oldukça ön açıcıdır. O yüzden Rojava'da Kürtlerin askeri, politik ve diğer anlamlarda tüm dinamiklerinin ortaklaşması gerekir. Bunun ne kadar önemli olduğunu Çavuşoğlu'nun 'ENKS ile PYD'nin birleştirilmesi bir projedir. Biz buna müsaade etmeyeceğiz' sözlerinden anlıyoruz. Bunu en iyi ENKS anlamalıdır. Çünkü PYD tasfiye edilirse, orası ENKS'ye verilmez ya da Başûr Kürdistan için de PKK tasfiye edilirse, Kandil'e Başûr Kürdistan bayrağını asacak değiller. Kandil'in tepesine Türk bayrağı asıp 'ne mutlu Türküm yazısını' asacaklardır. PKK'nin tasfiyesi, PDK ile YNK'nin de tasfiyesidir. Rojava Kürdistan'da da bunun anlaşılması gerekir."
MA / Selman Güzelyüz