Hammurabi
Hammurabi, I. Babil Hanedanının 6. Kralıdır. Onu meşhur yapan devlet adamı ve teşkilatçılığından ziyade yaptığı kanunlardan gelmektedir. Hammurabi Kanunları mülkiyet, sosyal sınıflar, aile ve ceza hukukundan bahsetmektedir. Akkad dilinde yazılıp, eski kanunların sistemleştirilip, yazılmasından meydana gelen Hammurabi Kanunları, 1902 yılında Fransızlar tarafından Sus şehrinde bulunup, Loure Müzesine taşındı. Dikme taşın ön ve arka yüzlerine çivi yazısıyla yontulan Hammurabi Kanunları, 282 maddeden meydana gelmektedir.
Dönemindeki gelişmeler
Hammurabi, ülkede merkezi bir idare kurmak için memur sayısını arttırıp, sürekli ve resmi yazışma usulünü başlattı ve kendisini kutsallaştırıp, “Kralların tanrısı” ünvanını aldı. Hammurabi’nin asıl ünü devlet adamı ve teşkilatçılığından ziyade yaptığı kanunlardan gelmektedir. Hammurabi Kanunları mülkiyet, sosyal sınıflar, aile ve ceza hukukundan bahsetmektedir. Akkad dilinde yazılıp, eski kanunların sistemleştirilip, yazılmasından meydana gelen Hammurabi Kanunları, 1902 yılında Fransızlar tarafından Sus şehrinde bulunup, Loure Müzesine taşındı. Dikme taşın ön ve arka yüzlerine çivi yazısıyla yontulan Hammurabi Kanunları, 282 maddeden meydana gelmektedir.
Devleti Kurma
Hammurabi (İ.Ö.1728-1686) krallık varisi olmak için mücadele eden koalisyonlardan birinin lideridir. Zamanla hakimiyeti eline alan Hammurabi, komşuları Larsa, Mari ve Asur’a hakimiyetini kabul ettirmek için uzun süre savaştı. İ.Ö. 1770 yılında Babil ülkesinde birliği sağladı ve bütün Mezopotamya'ya hakim olup, Suriye ve Elam bölgelerini içine alan bir imparatorluk kurdu. Hakimiyeti altındaki Babilliler, Amurriler, Akkadlar ve Sümerlileri bir millet haline getirmeye, dil, kültür ve hukuk birliği içinde yoğurmaya çalıştı. Hammurabi, kanunları toplumun hakları ve sorumlulukları açısından üç sınıfa ayırmaktadır. Bunlar avilum (üstün, asil insan), meşkenum (orta sıradan insan) ve vardum (köle) idi. Yaralama olaylarında şiddet avilum’a yönelikse suçlu daha sert bir biçimde, meşkenum’a yönelikse normal, vardum’a yönelikse çok hafif olarak cezalandırılmaktaydı. Suçu işleyen avilum ise daha çok ağır tazminat cezalarına çarptırılır, meşkenum ve vardum ise idam, hapis veya ağır dayak cezalarına maruz kalmaktaydı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Yeni Rehber Ansiklopedisi İstanbul: Türkiye Gazetesi
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Karkaratülküdr Gazvesi
Hz. Peygamber’in katıldığı gazvelerden biri olan Karkaratülküdr Gazvesi İslâm ordusunun Bedir Gazvesi’nden dönmesinden yaklaşık bir hafta sonra, Benî Süleym ve Benî Gatafân kabilelerine ait kuvvetlerin Medine’ye 8 berîdlik mesafede bulunan Karkara mevkiindeki Küdr suyunun başında toplanmakta oldukları haberi üzerine yapıldı. Bunun üzerine Hz. Peygamber, Medine’de yerine Siba‘ b. Urfuta’yı (veya İbn Ümmü Mektûm) bırakarak 200 kişilik bir kuvvetle yola çıktı; bu seferde yanına beyaz renkli sancağını aldı ve onu Hz. Ali’ye verdi. Küdr suyuna varıldığında orada hiç kimsenin bulunmadığını gördü ve Resûl-i Ekrem, adamlarından bazılarını keşif için vadinin üst tarafına yollayarak kendisi iç bölgeye doğru ilerledi. Hz. Peygamberin keşif aracılığıyla yola çıkardığı adamları yolda karşılaştıkları bir çobanı sorguya çektiler; fakat işe yarar bir bilgi elde edemediler. Çoban, Benî Süleym ve Benî Gatafân’a ait 500 deveyi beş gün boyunca suya indirmemekle görevliydi.
-
Yunus Nadi Abalıoğlu
Cumhuriyet gazetesinin kurucusu olan gazeteci Yunus Nadi Abalıoğlu Fethiye’de dünyaya geldi. Abalızade Hacı Halil Efendi’nin oğlu olan Yunus Nadi, Rodos Süleymaniye Medresesi ve İstanbul Galatasaray Sultani’nde okudu. Eğitimine bir süre Hukuk Mektebi’ne devam ettikten sonra 1900’de Baba Tahir’in çıkardığı Malumat gazetesinde çalışarak gazetecilik mesleğine giriş yaptı. II. Abdülhamid yönetimine karşı dernek kurduğu gerekçesiyle tutuklanan Abalıoğlu, üç yıl hüküm giyerek Midilli Adası’nda hapsedildi. Cezası bittikten sonra İstanbul’a dönüp İkdam ve Tasvir-i Efkar gazetelerine yazılar yazdı. 1910 yılında ittihat ve Terakki’nin Selanik’teki yayın organı olan Rumeli’ye başyazar oldu.
-
Kâşgarlı Mahmud
Hayatı ve şahsiyeti hakkındaki bilgiler yakın zamanlara kadar sadece eserindeki birkaç kayıttan ibaret kalan, hal tercümesi hususunda kendisi de çok ketum davranan Kaşgarlı’nın bazı ifadelerindeki ipuçlarından hareketle ve tarihi kaynakların da yardımıyla sınırlı bir biyografisi elde edilmektedir. Kitabı Divanü lugati’t Türk’ü Abbasi halifesine sunuş kısmında kendisini Türk kavminin soyca en köklü kişisi, Türk ilinin coğrafyasında geniş bir alana yayılmış Türk toplulukları arasında yıllarca dolaşıp bunların her birinin ağızlarını yakından inceleyip öğrenmiş, Türk dili üzerinde en üst seviyede bilgi sahibi olmuş bir kimse diye takdim eder. Devri için mühim bir meziyet sayıldığından mükemmel surette silah kullanmayı da bildiğini ilave ederek yüksek sınıftan bir kimseye yaraşır savaşçılık terbiyesini almış olduğunu belirtir. Kaşgarlı Mahmud’un hayatı 1072 yılına kadar yeniden bilinmezlik içine girer. Bu bilgi yokluğunun yerini güvenilir bir vesika ve delili olmaksızın ortaya atılmış tahminler, birbiriyle çelişir yorumlar alır. Bunlardan en yaygınının kaynağı olan Kaşgarlı’nın ailenin uğradığı suikast felaketi üzerine vatanından kaçmak mecburiyetinde kalmış, bundan böyle devamlı bir kaçkınlık hayatı sürdürerek komşu Türk ülkelerinde on yıl kadar dolaştıktan sonra Bağdat’a gelmiş ve siyasi mülteci olarak orada kalmıştır.
-
Samipaşazade Sezai
Sergüzeşt adlı eseriyle ün salan Türk hikâye ve romancısı Samipaşazade Sezai İstanbul Aksaray’da Taşkapı’daki konağında doğdu. Tahsilini bu özel konakta yapan Sezai, dönemim önemli Türk hocalarından aldığı ders ile birlikte Fransızca dersleri veren hocasının etkisiyle Fransız İhtilali’ndeki hür fikirler zihninde oluştu. Sergüzeşt adlı romanında esaret konusuyla birlikte hürriyet kavramını işlemesinden dolayı dönemin yönetimi tarafından sıkı takibe alındı. Bu durum onu Jön Türkler’in fikir akımına yaklaştırdı ve yurtdışına kaçma arayışlarına başladı. Maceralı bir yolculuğun ardından Jön Türk lider kadrosu yanına kaçmayı başardı. II. Meşrutiyet’in ilanıyla birlikte İstanbul’a geri döndü ve Madrid sefiri olarak görev yaptı. Uzun süren hastalığı görevinden azledilmesine neden oldu. Ömrünün son dönemlerinde TBMM tarafından maaş bağlanan yazar, Kadıköy’de kiralanan bir evde yaşadı ve burada vefat etti.
-
İbn Battuta
Dönemindeki İslam ülkelerinin çoğunu gezen ve Orta Çağ’ın en büyük seyyahı olarak görülen İbn Battuta Fas’ın Tanca kendinde dünyaya geldi. Gerçek adı Muhammed b. Abdullah’tır. Dinsel konularda eğitim gören Battuta’nın 1354 yılına kadar sürecek olan gezileri 13 Haziran 1325 yılında Hacca gitmek amacıyla gitmek amacıyla Tanca’dan ayrılmasıyla başladı. Türkler’in, Moğollar’ın, Maldivliler’in hükümdarlarıyla tanışan İbn Battuta birçok ülkede kadılık makamına getirilmiş, Farsça ve Türkçe bilmesi ve yolculuklarında çeşitli siyasî tecrübeler kazanması dolayısıyla kendisine bazı diplomatik görevler verilmiştir. Derviş gibi giyinmesi ve dervişçe davranması sebebiyle de halk ve ulema tarafından seviliyordu.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun