Osmanlı'dan Günümüze Kültür ve Dil Politikaları Çerçevesinde İlyada Tercümeleri
Abstract
Tercümeler, milletlerin uyanış devirlerine katkıları olan, yeniden şekillendirilmeye çalışılan millet edebiyatlarına yön veren unsurlardır. Tercümesi yapılan eserler, bu eserlerde kullanılan dil, milletlerin sosyal ve kültürel tercihlerini yansıtması bakımından önemlidir. Ayrıca çeviriyi yapanın donanımı ve hedefi de çeviri metne yansır. Türk edebiyatının Batılılaşması sürecinde tercümelerin rolü büyüktür ve bu süreçte Fransız edebiyatının yanı sıra eski Yunan edebiyatından da çeviriler yapılmıştır. Antik Yunan edebiyatının ilk örneklerinden birisi olarak bilinen İlyada edebiyatımızın Batılılaşması sürecinde çevirisi yapılan eserler arasındadır. Ayrıca, Cumhuriyet yıllarında da bu eserin birkaç defa tercümesi yapılmıştır. XIX. yüzyılın sonlarından günümüze kadar uzanan zaman diliminde, bazıları tamamlanmamakla birlikte, dokuz İlyada tercümesi vardır. Çeviri metinlerin birbirinin aynı olması beklenmez fakat İlyada tercümelerindeki farklılıklar; kişisel bir tercihten ziyade, toplumun kültürel yapısındaki ve Türkçedeki değişmeyi, başka kültürlere bakıştaki farklılaşmayı ve yapılan çeviriye verilen anlamı ifade eder. Bu makalede farklı dönemlerde yapılan İlyada çevirileri; dil politikaları ve sosyo-kültürel değişimler göz önünde bulundurularak karşılaştırılacaktır.