İşçilerin “dinlenme hakkı” Anayasa ile güvence altına alınmış haklardandır. Anayasamızın 50. Maddesi “Dinlenmek çalışanların hakkıdır” ifadesine yer verdikten sonra, yıllık izin hakkı ile hafta tatili ve bayram tatili haklarını ayrıca vurgulamıştır. Bu sebeple Anayasal bir hak olan dinlenme hakkından vazgeçilemez.
Ne zaman yıllık ücretli izne hak kazanabilirim?
İşe başladığınız tarihten itibaren, deneme süreniz de dâhil en az bir yıl çalışmanız halinde yıllık ücretli izne hak kazanırsınız. Ancak ardı ardına ya da farklı tarihlerde aynı işverene ait değişik işyerlerinde çalışmış iseniz, yıllık izne hak kazanmanız için gerekli olan bir yıllık süreyi hesaplarken bu işyerlerinde geçen hizmet sürelerinizi toplamanız gereklidir.
Örneğin; önce A işverenine ait X işyerinde 3 ay, sonra da yine A işverenine ait Y işyerinde 9 ay çalışmış iseniz, her iki hizmet sürenizi toplayacağımızdan, Y işyerindeki 9 aylık çalışmanız yıllık izne hak kazanmanız için yeterli olacaktır.
Yıllık izin süremi nasıl hesaplayabilirim?
Yıllık izin süreleriniz, işyerindeki kıdeminize göre hesaplanır. Eğer işyerinizde;
- bir yıldan beş yıla kadar (5 yıl dâhil) hizmetiniz varsa yıllık izin süreniz 14 günden;
- beş yıldan fazla on beş yıldan az hizmetiniz varsa 20 günden;
- on beş yıldan fazla hizmetiniz varsa 26 günden, az olamaz.
Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) hizmeti olanlar, ancak beş yıllık hizmet sürelerini doldurduktan sonra hak kazandıkları yıllık izinlerini 20 gün üzerinden kullanabilirler. Kanunda öngörülen yıllık izin süreleri asgari süreler olup, işverenle imzalayacağınız hizmet akdi ya da işyerinizde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesi ile yıllık izin sürelerinizin daha uzun belirlenmesi mümkündür.
Yıllık izin süreleri ile ilgili belirli yaş gruplarına yönelik özel bir düzenleme var mıdır?
Eğer 18 yaşından küçük ya da 50 yaşından büyük işçi iseniz, yıllık ücretli izin süreniz en az 20 gün olmalıdır. Bunun anlamı; örneğin 16 yaşında bir işçi, hizmet süresi beş yıldan az dahi olsa, 18 yaşına gelinceye kadar, her yıl için yıllık izinlerini 14 gün olarak değil 20 gün üzerinden kullanacaktır.
Mevsimlik bir işte çalışıyorum, yıllık izin kullanabilir miyim?
Eğer bir yıldan az süren mevsimlik bir işte yahut kampanya işinde çalışıyor iseniz, yıllık ücretli izin hakkınız bulunmamaktadır.
Hafta tatili günleri yıllık izin süreme dahil midir?
İş Kanunu’nda belirtilen 14, 20 ve 26 günlük yıllık izin sürelerine hafta tatilleri dahil edilmemiştir. Yıllık izinlerinizi kullanırken, izin sürenize rastlayan hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinin bu sürelere ilave edilmesi gereklidir. Örneğin; 14 günlük yıllık izne ayrılan bir işçi, bu süreye 2 gün de hafta tatili rastlayacağından, fiilen 16 gün yıllık izin kullanacaktır.
Yıllık iznimi bölerek kullanabilir miyim?
Evet, işvereninizle bu hususta anlaşmanız halinde yıllık izninizi üçe bölerek kullanabilirsiniz. Ancak böyle bir durumda izinlerinizin bir parçasının 10 günden az olmaması gereklidir.
Yıllık iznimi uzakta geçireceğim zaman yol izni kullanabilir miyim?
Yıllık izninizi işyerinizin kurulu olduğu yerden başka bir yerde geçirecekseniz, bu durumu belgelemeniz ve yol izni talep etmeniz halinde, işvereniniz size 4 güne kadar yol izni vermek zorundadır. Ancak bu izin ücretsiz izin niteliğinde olacaktır.
Yıl içinde aldığım mazeret izinlerimi işverenim yıllık izin hakkımdan düşebilir mi?
İster ücretli olsun isterse ücretsiz, yıl içinde almış olduğunuz mazeret izinlerinizi ya da raporlu olduğunuz süreleri işvereniniz yıllık izin hakkınızdan mahsup edemez.
Yıllık izin süreleri ne kadar olmalıdır?
4857 Sayılı İş Kanunu ve İş Kanunu Mevzuatı’na göre;
- Çalışanların yıllık izin süresi asgari ne kadar olmalıdır?
- Yıllık ücretli izin hakkı neye göre belirlenir?
- Yıllık ücretli izin hesaplama konusunda kıdem nasıl hesaplanır?
- Yaşlı ve genç çalışanlar için yıllık izin süreleri nasıl hesaplanır?
- Kullanılmayan yıllık izin ücreti nasıl hesaplanır?
İlke Hukuk Bürosu‘ndan Avukat Onur Temurlenk, Yıllık Ücretli İzin konusu ile ilgili en çok merak edilen soruları iskanunu.tv için cevaplıyor.