Sindirim kanalının ileumdan başlayıp anüsle sonlanan kadavrada yaklaşık 1.5-2 m uzunluğunda ve 7.5 cm genişliğinde olan son bölümüdür. Başlıca üç önemli fonksiyonu vardır:
-
Su, sodyum, potasyum ile klor gibi elektrolitleri reabsorbe etmek ve intestina muhteviyatı feçese dönüştürmek.
-
Sahip olduğu gram negatif anaerob bakterilerin ürettikleri K vitamini ve B12 vitaminleri ile daha az miktardaki biotin (B7) ve pantotonik asitin (B5) absorpsiyonunu gerçekleştirmek. Özellikle K vitamini üretimi önemli miktardadır. İnsanın, günlük ihtiyacının yaklaşık yarısı üretilmiş olur. Kalın barsaklar ayrıca B, ve B12 gibi vitaminlerin absorpsiyonunu da gerçekleştirir.
-
Defekasyon öncesi feçesi depolamaktır.
Kalın barsak üç bölüme ayrılır:
-
Çekum (Caecum): Kör barsak da denir. Kalın barsağın ilk ve en geniş bölümüdür. Yaklaşık 6 cm kadardır. Ileuma bağlandığı yerde ileocecal valf (valva ileocaecalis) adı verilen bir sfinkter bulunur. Bu sfinkter barsak muhteviyatının ileumdan çekuma tek yönlü olarak geçişini sağlar. İleoçekal valfin yaklaşık 2 cm aşağısında appendix vermiformis veya kısaca appendiks (apandis) adı verilen solucana benzeyen bir lenfoid doku oluşumu vardır. Appendiksin uzunluğu 5-15 cm arasrnda değişmesine rağmen genellikle 9 cm kadardır. Appendiksin fekal materyalle veya yabancı bir madde ile tıkanarak iltihaplanması sonucunda apandisit (appendicitis) ortaya çıkar. İnfeksiyonu takiben ödem, iskemi ve gang ren gelişir. Apandisitin tipik ağnsı abdomenin umbilikal (göbek) bölgesinde hissedilir ve iştah kaybı, bulantı ile kusma ortaya çıkar.
Birkaç saat sonra ağrı gövdenin sağ alt bölgesine yerleşir fakat femurun hareketleri ile ağrı azalır. Bu durumda patlayıp tehlike yaratmasının önüne geçebilmek için appendiks derhal uzaklaştırılır (appendektomi). Hatta gerekirse tüm kalın barsak uzaklaştırılabilir. Yokluğunda da hayat devam edebilir.
Kolonlar (Colon, kolikos): Kalın barsağın en geniş fakat en İnce duvarlı bölümüdür. Kalın barsağın büyük bir kısmını oluşturmuştur. Hatta çoğu zaman kalın barsak denildiği zaman pratikte kolonlar anlaşılır Kolon duvarlarında kese şeklinde katlanmalar olan haustrumlar (haustra) bulunur. Haustrumlar kolonun bir akerdeon gibi genişlemesi ve uzamasına yardımcı olan oluşumlardır. Kolonun dış yüzeyinde, serozanın altında yer alan adına taenia coli denilen yapılar vardır. Bunlar kas liflerinin boyuna uzanarak oluşturduğu şerit gibi haustrumlarla ilişkili yapılardır. Ayrıca kolon serozası epiploik uzantılar (epiploic appendages) denilen göz yaşı şeklindeki çok sayıda yağ keseciklerine sahiptirler. Kolon dört bölümde incelenir:
a. Yükselen veya çıkan kolon (Colon ascendens): Çekumun üst tarafından başlayıp karaciğerin ön yüzüne kadar uzanan yaklaşık 15 cm kadar olan kolon bölümüdür. Sağ kolikfleksura veya hepatikfleksura (flexure: kıvrım) ile enine kolona bağlanır.
b. Enine kolon (Colon transversum): Abdominal boşlukta sağdan sola doğru ilerleyen yaklaşık 50 cm’lik kolon bölümüdür. Enine mezenterle (mezokolon) karın arka duvarına tutturulmuş ve büyük omentum tabakaları ile anterior abdominal duvardan ayrılmıştır. Midenin büyük kavisinin altında, dalağın yanında 90° dönüş yaparak sol kolik fleksürle inen kolonu oluşturur.
c. İnen kolon (Colon descendens): Yaklaşık 25 cm uzunluktadır. Abdominal duvara tutturulmuş ve retroperitoneal durumdadır. İliakfossada (fossa: delik) sigmoid fleksürle sigmoid kolona devam eder.
d. Sigmoid kolon (Colon sigmoideum): “S” şeklinde olduğu için bu adı almıştır. Pelvik kolon da denir. Yaklaşık 25-40 cm uzunluktadır fakat “S” şekli 15 cm kadar devam eder. İdrar kesesinin arkasında uzanır. İntraperitonealdir ve sigmoid mezokolon ile pelvis duvarına asılmıştır.
- Rektum (Rectum): Düz barsak da denilen sindirim kanalının yaklaşık 15 cm’lik son bölümüdür. Fekal materyalin depo edildiği yerdir ve genişleyebilen bir yapıdadır. Rektumun son kısmı anal veya anarektal kanal olarak adlandırılır. Bu kanal anüse (anal delik) açılır. 2.5-4 cm kadar olan bu kanalda bulunan venler genişlerse hemoroid yani basur ortaya çıkar. Rektumun oldukça geniş olan alt bölümü ampulla recti olarak adlandırılır. Bu bölüm yaklaşık 500-700 ml hacimdedir. Feçes rektumun üst bölümünde bulunur, alt bölümü boştur. Anal kanal ve anüs sadece defekasyon sırasında açılır.