

Siddhartha Gautama Buddha (Gotama Buda) Kimdir?
Siddhartha Gautama hakkında neredeyse tüm bildiğimiz ölümünden yüzyıllar
sonra takipçileri tarafından yazılan ve ayrıntılar bakımından pek çok
farklılıklar gösteren biyografilerinden öğrendiklerimizdir.
M.Ö. 563-483 arasında Nepal'de doğup Hindistan'da yaşadığı tahmin
edilir. Doğduğunda adı Sidarta Gotama olan Buddha, yaygın bir dini
inanış olan Budizm'in de kurucusudur. Prens Sidarta ya da Śākyamuni (Sakya
kabilesinden gelen bilge) adlarıyla da anılır.
Soylu ve zengin bir aileden geldiği tahmin edilen Buddha, klan lideri
olan bir babanın çocuğudur ve yüksek ihtimalle lüks içinde üst düzey ve
ayrıcalıklı bir hayat sürmüştür. Ancak bundan tatmin olmayarak manevi
bir yol bulmak amacıyla karısıyla oğlunu terk eder ve duyusal zevkler
ile çilecilik arasında bir "orta yol" keşfeder. Bir bodhi ağacının
gölgesinde derin düşünmeye dalmışken aydınlanmaya ulaşır ve hayatının
geri kalanı Hindistan'da seyahat ederek vaaz vermeye adar. Ölümünden
sonra öğretileri 400 yıl kadar ağızdan ağza nakledilerek "Tipitaka"
adıyla yazıya dökülür.
Yunanistan'da filozoflar mantığı kullanarak evreni inceliyor ve Çin'de
Lao Tzu ve Konfüçyüs, etiği dini dogmalardan ayırıyorlardı. Vedizmden
doğan bir din olan Brahmanizm, M.Ö. 6. yüzyılda Hindistan alt kıtasında
egemen olan bir dini inançtı ve Buddha da bu dini öğretilere felsefi
düşünce ile meydan okuyan ilk kişi olarak karşımıza çıktı.
Buddha'ya bilgeliği nedeniyle Budistler tarafından saygı gösterilse de o
ne bir Mesih ne de bir peygamber olarak görüşmüştür. O, Tanrı ile insan
arasındaki bir aracı gibi hareket etmemiştir. Fikirlerini Tanrısal
vahiylerle değil, akıl yürütme ve mantık ile insanlara ulaştırmış, bu da
Budizm'i, bir dini anlayış olduğu kadar bir felsefe akımı olarak da
ortaya çıkarmıştır.
Buddha'nın arayışı hakikattir, felsefedir. O öne sürdüğü tüm
hakikatlerin, akıl yürütme yoluyla hepimiz için erişilebilir olduğunu
söylemiştir. Doğulu filozofların birçoğunda olduğu gibi o da Yunan
düşünürleri meşgul eden metafizik sorularla ilgilenmemiştir.
Deneyimimizin ötesindeki varoluşlarla uğraşan bu tip araştırmalar ona
göre anlamsız şeylerdir. Bunun yerine düşünceler yaşamın amacı üzerine
yoğunlaşmalıdır. Bu da onu mutluluk, erdem ve iyi yaşam konularını
düşünmeye sevk etmiştir.
Ara Not: Buddha için dört soylu gerçeklik vardır. Bunlar:
1. Dukkha (Acı çekme): Acı, doğumdan ölüme kadar varoluşun bir
parçasıdır.
2. Samudaya (Acının kaynağı): Acının kaynağı, duyusal hazlar ve dünya
nimetleri ile güce bağlanmadır.
3. Nirodha (Acının sona ermesi): Acı, insanın hazlarından arınmasıyla
sona erer.
4. Magga (Acının sorma ermesine giden yol): Sekiz aşamalı yol, acıyı yok
etmenin ve egonun üstesinden gelmenin çaresidir.
Ayrıca bakınız:
- Buddha öğretisinde
orta yol nedir?
-
Buddha öğretisinde
sekiz aşamalı yol ve nirvana
Hazırlayan: Sosyolog Ömer YILDIRIM
Kaynak: Ömer YILDIRIM'ın Kişisel Ders Notları. Atatürk
Üniversitesi Sosyoloji Bölümü 1. Sınıf "Felsefeye Giriş" ve 2., 3., 4.
Sınıf "Felsefe Tarihi" Dersleri Ders Notları (Ömer YILDIRIM); Açık
Öğretim Felsefe Ders Kitabı