Yumurtlama testi yumurtlamanın olup olmadığını ve bazen yumurtlama zamanını saptamak için yapılır. Bu süreç sinir bozucu ve zaman alan bir şey gibi görünmesine rağmen, genellikle gebelik elde etmek için gerekli bir adımdır. Hangi yumurtlama testinin en iyisi olduğuna karar vermek için kadınların doktorları ile birlikte gayret göstermeleri önemlidir. Yumurtlama testi yumurtlama olmadığını veya düzensiz yumurtlamayı gösterirse yumurtlama problemini düzeltip başarılı bir hamilelik şansını artıran tedaviler vardır.
Yumurtalıklardaki yumurta keselerinden yumurta bırakılmasına yumurtlama denir. Yumurtlama hamile kalabilmek için gerekli olan en önemli şeylerden birisidir. Yumurtlama olduktan sonra yumurta tüplerden biri tarafından yakalanır ve yumurtanın rahme doğru olan yolculuğu başlar. Hamileliğin oluşması için yumurtlamaya yakın bir zamanda erkeğin spermlerini kadının vajinasına boşaltması gerekir. Erkeğin spermi vajinada ve rahim ağzı salgısında, rahim ağzından yukarıya doğru rahme ve oradan da daha yukarıya tüplere doğru yüzebilmelidir. Spermin tüpün içinde yumurtayı dölleyebilmesi için yumurtaya tutunması ve içine girebilmesi gerekir. Döllenmiş yumurta tüpte birkaç gün kalır ve sonra rahme doğru olan yolculuğuna devam eder. Rahmin içine yerleşir, büyür ve olgunlaşır. Eğer her şey iyi giderse yaklaşık 9 ay sonra bir çocuk doğar.
Yumurtlama, kandaki LH hormonunun ani yükselmesi ile tetiklenir ve bu yükselmenin başlangıcından yaklaşık 36 saat sonra yumurtlama gerçekleşir. Yumurta döllenir ve rahim içine yerleşirse gebelik oluşur. Gebelik olmazsa hamileliğe hazırlık için gelişmiş olan rahim içi dokusu adet kanıyla birlikte dışarı atılır.
Çeşitli problemler yumurtlamayı engeller veya bozar. Bu nedenle hamile kalamayan bir kadının yumurtlayıp yumurtlamadığını öğrenmek gereklidir. Yumurtlamayı saptamak için birçok yol vardır: LH kiti, vajinal ultrason, rahim içinden biyopsi alınması, hormon seviyelerini ölçmek için kan testleri ve bazal vücut ısısı kartı.
İdrarda LH Takibi (LH Kiti)
LH kitini eczanelerden satın alabilirsiniz. LH kiti idrardaki LH seviyesindeki değişiklikleri ölçen test çubuğudur. LH yükselmesi olduğunda yumurtlama genellikle 12-36 saat içinde gerçekleşir. İdrar testlerine genellikle tahmini yumurtlama gününden 2 gün önce başlanır. Yirmi sekiz günde bir adet gören kadınlarda yumurtlama genellikle 13-15’nci günler arasında olur. Adetleri düzensiz olan kadınlarda idrar testlerinin zamanlaması muhtemel en erken ve en geç günler arasında olmalıdır. Adetler 27-34 gün arasında geliyorsa yumurtlama genellikle 13-20’nci günler arasında olur. Dolayısıyla testlere 11’nci gün başlanmalı ve yumurtlama saptanana veya 20’nci güne kadar devam edilmelidir. Beş gün boyunca test yaparak %80 ihtimalle, 10 gün boyunca test yaparak %95 ihtimalle yumurtlamayı saptayabilirsiniz. Yumurtlamanın olduğu saptandıktan sonra o adet döneminde testlere devam etmek artık gerekmez. Bazen yumurtlama o adet döneminde gerçekleşmeyebilir. Arka arkaya en az iki ay yumurtlama saptanmazsa bir yumurtlama problemi olduğunu gösterir. Yurtdışında yaygın olarak kullanılan bir yumurtlama testi olan LH kiti ülkemizde yeni yeni yaygınlaşmaktadır.
Vajinal Ultrason ile Yumurtlama Testi
Monitör ekranında görüntü oluşturmak için ses dalgalarının kullanıldığı bir teknik olan ultrasonla yumurta keselerinin büyümesi ölçülebilir. Bu ağrısız işlemde vajinaya bir alet (prob) yerleştirilir. Yumurta kesesi içi sıvıyla dolu ince duvarlı bir kesedir. Kesenin içindeki yumurta geliştikçe kesenin büyüklüğü artar. Genelde kese 1.8-2.5 cm olduğunda yumurtlama gerçekleşir. Ultrasonla yumurta takibi ilişki veya aşılamanın zamanlamasını ayarlamakta yararlı olabilir. Yumurtlama ilaçları kullanan kadınlarda bir adet dönemi boyunca birçok kez ultrason yapılır. Böylece her bir kesenin gelişimi ayrı ayrı izlenebilir. Ultrason birçok kez doktora gitmeyi gerektirdiği için yumurtlama testi olarak nadiren kullanılırken tedavi sırasında yumurta takibi için en sık kullanılan yöntemdir.
Rahim İçinden Biyopsi Yapılması
Doğal bir yumurtalık hormonu olan progesteron rahim içini döşeyen dokunun embriyo için hazırlanmasına yardımcı olur. Bazen bir kadının yumurtlayıp yumurtlamadığını ve rahim içinin progesteronla yeterince uyarılıp uyarılmadığını saptamak için rahim içinden biyopsi alınır. Muayenehanede yapılan bu işlem sırasında rahim boşluğunun içindeki dokudan küçük bir örnek alınır ve mikroskopla incelenir. Bu test beklenen adetten hemen önce yapılır. Biyopsiyi yorumlamak için doktorun biyopsiden sonraki adetin ne zaman başladığını bilmesi gerekir. Vücut ısı kartı tutmak ve/veya LH kiti kullanmak hangi gün biyopsi yapılacağını saptamada ve sonuçların yorumlanmasında yararlı olabilir. Yıllar önce en sık kullanılan yumurtlama testi olan biyopsi günümüzde pek sık kullanılmamaktadır.
Kandan Yapılan Yumurtlama Testi
Progesteron testi
Yumurtlama sonrası kandaki progesteron seviyeleri yükselir. Progesteron ölçmek için yapılan kan testi beklenen adetten 1 hafta önce yapılır. Eğer progesteron yüksek bulunursa o ay yumurtlamanın gerçekleşmiş olduğunu anlarız.
LH ve Estrojen (E2) testi
Yumurtlamadan hemen önce LH yükselişi olur. Kandaki veya idrardaki LH seviyeleri kesenin ne zaman olgun ve yumurtlamaya hazır olduğunu öngörmek için ölçülebilir. Büyüyen kese tarafından öströjen salgılanır ve yumurtlama öncesinde hızla yükselir. Yumurtlama ilaçları kullanılıyorsa keselerin büyümesini saptamak için sık öströjen ölçümleri gerekli olabilir.
Bazal Vücut Isısı Kartı
Bazal vücut ısısı kartı adet döngüsündeki farklı dönemleri izlemeye yardımcı olur ve yumurtlamanın olup olmadığını saptamaya yardımcı olur. Yumurtlama öncesi dönemde kadının vücut ısısı nispeten düşüktür. Yumurtlamadan sonra progesteron üretimi başladığı zaman vücudunuzda en az 0.30C’lık bir ısı artışı olur. Günlerce süren bir ısı artışı yumurtlamanın olduğunu gösterir. Bazal vücut ısısı kartları yumurtlamanın ne zaman olacağını öngörmez; sadece olduktan sonra yumurtlamayı doğrularlar. Bazı kadınlar bazal vücut ısılarıyla birlikte rahim ağzı salgılarındaki değişiklikleri de takip ederler. Yumurtlama yaklaştıkça kadının rahim ağzı salgısı fazlalaşır, incelir, kayganlaşır ve uzar. Bu, bir kadının en kolay hamile kalabileceği günlerin saptanmasına yardımcı olan doğal ve ucuz bir yöntemdir. Pratik olmaması nedeniyle günümüzde çok sık kullanılmamaktadır.
İlgili Yazılar: