Kökleri on dokuzuncu yüyılda Güneybatı Finlandiya’da ağaç hamuru değirmeninde lastik bot üretimine dayanan Nokia, uzun bir dönem dünya mobil telefon pazarının lideri oldu. Fakat iPhone ile girdiği mücadele, yakın geçmişin bu teknoloji devinin çöküşünü hazırladı.
Sizleri Nokia’nın on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından bugüne uzanan tarihinde bir yolculuğa çıkarıyoruz.
1865: Maden mühendisi Fredrik Idestam, güneybatı Finlandiya’daki Tammerkoski çağlayanında bir ağaç hamuru değirmeni kurar.
1871: Nokia markası, Idestam’ın kıyılarında ikinci bir değirmen kurduğu Nokianvirta nehrinden esinlenilerek doğar.
1898: Eduard Polón, daha sonra Nokia’nın körük işletmesi haline gelecek olan, lastik botlardan araç tekerleklerine her şeyi üreten Finlandiya Lastik İşletmeleri’ni kurar. Nokia marka lastik çizmeler, telekom firması tarafından olmasa da, bugün halen üretilmektedir.
1912: Arvid Wickström, Nokia’nın kablo ve elektronik sektörüne girişinin simgesi olan Finlandiya Kablo İşletmeleri’ni kurar.
1967: Nokia Ab, Finlandiya Kablo İşletmeleri ve Finalandiya Lastik resmen birleşir.
1979: Nokia, Finlandiya’nın önde gelen televizyon şirketi Salora ile ortak olarak telsiz telefon şirketi Mobira Oy’u kurar.
1981: Dünyanın ilk uluslararası mobil ağı ve uluslararası roaming’e olanak tanıyan ilk kurumu olan Nordic Mobile Telephone kurulur.
1982: Nokia ilk araç telefonununu üretir: Mobira Senator. Aynı yıl, şirketin ilk dijital telefon switch’i olan Nokia DX200 operasyona başlar.
1984: Nokia, Mobira Talkman taşınabilir araç telefonunu piyasaya sürer - bu, büyük bir cihaz olsa da bir başlangıçtır.
1987: Nokia, elde taşınabilen ilk mobil telefon olan Mobira Cityman’i üretir. Cihaz 800 gram ağırlığındadır ve yaklaşık 24,000 Fin Markı (bugünkü kur ile yaklaşık 10,900 tl) fiyat etiketine sahiptir. Sovyetler Birliği lideri Mikhail Gorbachov, bu telefonu kullanarak Moskova’daki iletişim bakanı ile Helsinki’den görüşme yaparken bir fotoğraf verir.
1991: Dönemin Finlandiya Başbakanı Harri Holkeri, Nokia donanımı kullanarak, dünyanın ilk “küresel sistem mobil iletişim” aramasını yapar.
1992: Nokia, elde taşınabilen ilk dijital GSM telefonu Nokia 1011’i piyasaya sürer. Nokia başkanı ve genel müdürü Jorma Ollila, mobil telefonlarra ve mobil iletişime odaklanmaya karar verir; böylece, lastik, kablo ve tüketici malları departmanlarının satış süreci başlar.
1994: Nokia 2100 serisini çıkarır, bu serinin üyeleri, Nokia telefon tonu ile çalan ilk telefonlardır. 2100 serisi dünya genelinde 20 milyon satış rakamına ulaşır. Bu seride Nokia’nın başlangıç hedefi aslında 400,000 telefon satmaktır.
1998: Nokia mobil telefon pazarında dünya lideri olur.
1996-2001: Nokia’nın yıllık cirosu neredeyse beş kat artarak 6.5 milyar avrodan 31 milyar avroya çıkar.
1999: Nokia, 7110 modelini piyasaya sürer. Bu telefon, e-mail de dahil olmak üzere, ilkel web-tabanlı işlevleri yerine getirebilme kapasitesine sahiptir. 7110, Orange ağını kullanarak, Kablosuz Uygulama Protokolü (WAP) üzerinden İnternet’e erişebilmektedir.
2000: Nokia, dünya çapındaki müzik yayıncısı EMI ile bir anlaşma yaparak, kullanıcılarına, sevdikleri şarkıları telefon tonuhaline getirme olanağını sunar.
2001: Nokia, entegre kameraya sahip ilk telefonunu piyasaya sürer: Nokia 7650. Fakat mobil telefon pazarındaki bir yavaşlama nedeniyle ortaya çıkan kar düşüşleri yatırımcıları vurur. Nokia 1,000 kişiyi işten çıkaracağını duyursa da, yıl sonuna doğru piyasa yeniden hareketlenmeye başlar.
2002: Nokia video çekim yapabilen ilk telefonu olan Nokia 3650’yi piyasaya sürer. Aynı yıl, 3G bağlantı teknolojisine sahip ilk telefonunu da çıkarır. 3G teknolojisi sayesinde telefonlar artık İnternet’te dolaşmaya, müzik indirmeye, televizyon izlemeye ve daha fazlasına olanak tanımaktadır.
2004: Nokia’nın, halen pazar lideri olsa da, ürün pazarının yüzde 40’ını hedeflerken, yüzde 35’te kaldığı ve pazar payını yavaş yavaş rakiplerine kaptırmaya başladığı ortaya çıkar.
2005: Nokia bir milyarıncı telefonunun - Nokia 1100 - satışını Nijerya’da yapar. Küresel çapta mobil telefon kullanımı 2 milyar barajını aşmıştır.
2007: Nokia, satmış olduğu 46 milyon telefonun pillerinde hata olduğunu kabul etmesinin ardından, tarihin en geniş çaplı ürün geri çağrılarından birini yapmak zorunda kalır. Bu arada daha uzun vadeli bir sorun ortaya çıkar: Apple, iPhone’u piyasaya sürmüştür.
2008: Nokia, üç çeyrek karında yüzde 30’luk bir düşüş olduğunu ilan eder. Nokia akıllı telefonların satışı da yılın aynı çeyreğinde yüzde 3.1 oranında düşmüştür. Aynı dönemde Apple iPhone’ların satışında yüzde 327.5’lik bir artış yaşanır.
2009: Nokia, dünya genelindeki ekonomik durgunluğun mobil telefon satışlarını vurmasından dolayı dünya genelinde 1,700 çalışanını işten çıkaracağını duyurur. Nokia iPhone gibi yeni cihazların yükselişine tepki göstermek yavaş kaldığını kabul eder ve mücadeleye devam edeceğini açıklar. Fakat on yıldan fazla bir zaman içerisindeki ilk kaybı telafi etmek için artık çok geçtir.
2010: iPhone ve Android tabanlı cihazlardan oluşan rakipler, Nokia’nın geleceğini ciddi biçimde tehdit etmeye başlar. Nokia’nın başına, başkan ve uygulayıcı yönetici olarak Microsoft’tan Stephen Elop getirilir. Nokia, kardaki artışa rağmen 1,800 kişiyi daha işten çıkarır.
2011: Elop, çalışanlarına “Ateşten bir çemberden geçiyoruz,” diyerek bir uyarı gönderir ve ilerleyen günlerde, Apple ve Google’ın Android platformu ile rekabet edebilmek için Microsoft ile bir ortaklığa gidildiğini ilan eder. Nokia, 65,000 kişilik emek gücü kapasitesinden 4,000 kişilik bir kesinti daha yapar. Elop, şirketin Microsoft’a satılacağını yalanlar. Nokia, satış ve kar bakımından Samsung ve Apple’ın gitgide daha fazla altında kalmaya başlar; yeni akıllı telefonları piyasaya sürer.
2012: Nokia 4,000 kişiyi işten çıkarır ve akıllı telefon üretiminde Asya’ya yönelir. 1.3 milyar avro dolaylarındaki bir zarar ilanının ardından Nokia hisse senetlerinin değeri düşer. Analistler, 10,000 kişinin daha işten çıkarılması ve Finlandiya’daki son fabrikanın da kapatılması ile, şirketin Microsoft tarafından satın alınmasının kuvvetle muhtemel olduğu öngörüsünde bulunurlar.
2013: Nokia 18 aylık bir zarar döneminin ardından yeniden kara geçer. Microsoft, Nokia’nın telefon operasyonlarını 5.44 milyar avro ödeyerek satın alır.
Kaynak: The Guardian