"Tahrip esheldir; zayıf tahripçi olur. Âciz adam, sebeb-i zuhur-u iktidar-ı müsbete hiç yanaşmaz. Menfîce müteharrik, daim tahripkâr olur." İzah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Tahrip Esheldir; Zayıf Tahripçi Olur"
"Vücud-u cümle ecza, şart-ı vücud-u külldür. Adem ise oluyor bir cüz'ün ademiyle; tahrip eshel oluyor."
"Bundandır ki, âciz adam, sebeb-i zuhur-u iktidar-ı müsbete hiç yanaşmaz. Menfîce müteharrik, daim tahripkâr olur."(1)
Bir şeyin vücut sahasına çıkması, bütün şartların ve parçaların bir araya gelmesi ile mümkündür. Vücut sahasına çıkmış bir şeyin yok edilmesi için, bir şartın yok edilmesi kafidir.
Mesela, bir insanın varlık alanına çıkıp, bir an yaşaması için, milyonlarca şart ve imkanların bir araya gelmesi gerekir. Ama insanın varlık alanından silinmesi için, bir şartı yok etmek yeterlidir. Bundan dolayı “tahrip kolaydır” tamir ve yapmak ise zordur, denilmiştir.
Mizaç ve karakter olarak zayıf ve alçak adamlar tamire değil, tahribe eğilimlidirler. Mesela bir orman ve bahçenin vücut bulabilmesi için, çok zaman ve çaba gerektirir ve meşakkatlidir. Ama bu orman ve bahçenin yok edilip, harap olması çok basit ve kolaydır. Bir kibrit atmakla o senelerin mahsulü olan orman ve bahçe bir anda yok edilebilir.
İşte Üstad'ın, "aciz adam" diye işaret ettiği; mizacı ve fıtratı kokuşmuş adamlar, zor ve meşakkatli olan tamir yolunu değil, kolay ve basit olan tahrip yolunu seçerler.
Tamir ve vücut sahasında çalışan bir adam, basit bir şart, basit bir emekçi olacağı için, bu sahada kendini izhar ve ilan edemez. Mesela, orman ve bahçenin oluşumunda çalışan basit bir işçi, o işin faili ve kahramanı gibi duramaz. Ama aynı adam, ormanı, bir kibrit ile kül etse, bu kül etme işinin faili ve kahramanı gibi durur.
Bu yüzden pest ve zelil adamlar, bir işte fail ve kahraman gibi durmak için, mecburen tahrip yolunu seçerler. Zira tamir yolu içinde bir zerre ve adi bir şart gibi dururken, tahrip ve yıkmak yolunda fail ve o işin hakiki sahibi gibi duruyor. Bir inşaat işçisi, kendi cüzi çalışmasını nazara alarak dese ki, "Ben şu binanın faili ve hakiki sahibiyim."; kimseyi inandıramaz, hatta dalga konusu olur; ama binanın yıkılmasında "ben yaptım" dese münasiptir ve üstünde kalır.
(1) bk. Sözler, Lemeat.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü