Berlin Antlaşması, Berlin Kongresi’nden sonra 1878’de, 1877-1878 Rus-Türk savaşını sona erdiren San Stefano Antlaşması’nı revize etmek üzere İngiltere ve Avusturya-Macaristan tarafından kongrede toplandı.
İçindekiler
Berlin Antlaşması
Berlin’deki Uluslararası Kongre, 1 Haziran – 1 Temmuz 1878 tarihleri arasında gerçekleşti. Rusya, İngiltere, Avusturya-Macaristan, Almanya, Fransa, İtalya ve Türkiye’den delegelerin katıldığı toplantıda nihai sonuçlar alındı. Kongreye Balkan ülkelerinin temsilcileri (Yunanistan, İran, Romanya, Karadağ ve Sırbistan) davet edildi ancak çalışmalara katılmadılar. Kongrenin başlatıcıları, Rusya’nın Balkanlar’daki konumunun güçlendirilmesine ve büyük bir Slav devleti – Bulgaristan’ın oluşumuna karşı çıkan Avusturya-Macaristan ve İngiltere idi. Yeni bir savaş tehdidi altında olan Türkiye ile sonlandırılan ve Almanya tarafından desteklenmeyen savaşın zayıflattığı Rusya, kongre toplantısını kabul etmek zorunda kaldı.
Berlin Antlaşması Maddeleri
- Sırbistan, Romanya ve Karadağ bağımsız olmuştur.
- Bosna-Hersek’in yönetimi geçici bir süreliğine de olsa Avusturya’ya verildi.
- Bulgaristan sınırları küçültülmüştür ve üç bölgeye ayrılmıştır.
- Asıl Bulgaristan olan bölge, Osmanlı devletine vergi vermek zorunda olan bir prenslik olmuştur. Özerk hale getirilmiştir.
- Doğu Rumeli Osmanlı’ya bağlı bir yönetim haline getirilmiştir; ancak Hristiyan bir vali atamak koşuluyla.
- Makedonya da ıslahat yapmak şartı ile Osmanlı devletine bırakılmıştır.
- Kars, Ardahan, Batum Rusya devletine bırakıldı.
- Doğubeyazıt, Osmanlı devletine bırakıldı.
- Teselya’nın Yunanistan’a ait olduğu kabul edilmiştir. Kosova, Osmanlı’da kaldı.
- Osmanlı, Rusya’ya 2 katı tazminat ödemeyi kabul etmiştir.
- Rusya’ya ödemesi gereken tazminat taksite bağlanmıştır.
- Osmanlı, Doğu Anadolu’da ve Girit’te ıslahat yapılmasını kabul etmiştir.
Anlaşma 1 Temmuz’da imzalandı . 64 maddeden oluşuyordu ve San Stefano Antlaşması’nın şartlarını önemli ölçüde değiştirdi. Yeni anlaşmaya göre Bulgaristan, Balkan dağları boyunca iki kısma ayrıldı: kuzeyi, özerk bir prensip ilan edildi ve Türkiye’ye haraç verildi; ve güneyi (Doğu Rumeli) – idari özerklik koşulları üzerine Türk yönetimi altında kaldı. San Stefano Antlaşması’na göre Bulgaristan’ın bir parçası olan Makedonya da Türkiye’ye (Osmanlı’ya) verildi. Bağımsız kalan Sırbistan, Karadağ ve Romanya bölgeleri azaltıldı.
Bosna-Hersek, kendilerini Avusturya-Macaristan’ın işgal bölgesinde buldu. Rusya, Tuna’nın ağzını Kafkasya’da – Kars ve Ardahan’da tuttu; Batum ticaret için serbest bir liman oldu. Alashkertskaya vadisine ve Bajet kentine gelince, Rusya onları Türkiye’ye geri verdi. 1856 tarihli Paris Antlaşması ve 1871 tarihli Londra Sözleşmesinin deniz boğazı ile ilgili tanımları değişmedi. Sultanla gizli bir anlaşma imzalamış olan İngiltere, Türkiye’ye yardım ettiği için Kıbrıs’ı aldı.
Berlin Antlaşması’nın Sonuçları 1878
- Osmanlının dağılma süreci hızlanmıştır.
- Antlaşma ile İngiltere de Osmanlı topraklarının dağılma sürecine katılmıştır. Bu yüzden İngiltere’den boşalan yeri Almanya almıştır. Ermeni konusu ilk defa uluslar arası bir antlaşmada yer almıştır.
- Berlin Antlaşması Ermeni meselesinin başlangıcı olarak kabul edilmiştir.
- Osmanlı devletinin 19. yüzyılda en çok toprak kaybettiği antlaşmadır.
- Antlaşma sonucunda en çok karlı çıkar, Bosna Hersek’ten haklar elde eden Avusturya ve Kıbrıs’ı üs olarak almış olan İngiltere’dir.
Hersek ayaklanmasının Bosna havalisine yayılması üzerine Avusturya, Rusya ve Almanya devletleri Bosna Hersek için bazı imtiyazlar istemişlerdir.
Berlin Kongresi’ndeki ülkeler aşağıdaki kişiler tarafından temsil edildi: Rusya – Devlet Şansölyesi, Prens A.M. Gorchakov, Londra Büyükelçisi, Kont P. A. Shuvalov, Berlin Büyükelçisi P. P. Ubri; Almanya – Devlet Şansölyesi, Prens O. Bismarck, Dışişleri Bakanı B. E. Bulow ve Paris Büyükelçisi, Prens H. Hohenlohe-Shillingsfyurst; Avusturya-Macaristan – Dışişleri Bakanı Earl D. Andrassy, Berlin Büyükelçisi, Earl A. Karolyi ve Roma Büyükelçisi Baron G. Haymerle; Fransa – Dışişleri Bakanı V. Waddington, Berlin Büyükelçisi, Kont Saint-Vallier ve Dışişleri Bakanlığı Siyasi Dairesi Başkanı J. Despres; İngiltere – Başbakan, Earl Beaconsfield, Dışişleri Bakanı, Marquis Salisbury ve Berlin Büyükelçisi Lord Rossel; İtalya – Dışişleri Bakanı, Kont Corti ve Berlin Büyükelçisi Earl Delaunay; ve Türkiye – Dışişleri Bakanı Karateodori Paşa, General Mehmed Ali Paşa ve Berlin Saadulla Büyükelçisi.
Sonuç olarak, bağımsızlık için mücadele eden Rus ve Balkan devletlerinin devralmaları ciddi bir şekilde azalırken, savaşa katılmayan Avusturya-Macaristan ve İngiltere’ye bile belli devralımlar verildi. Kongre’de Türkiye’ye yapılan tavizler, Rusya’nın Balkanlar’daki etkisini engelleyen Avrupa politikalarından biridir.