Bu makale pratik olarak Scientific Management’ı açıklamaktadır, buna Frederick Taylor tarafından Taylorizm de denir. Bu ilkeler, başarılı üretim ve kalite yönetiminin altında yatan faktörlerdir.
Bilimsel Yönetimin tarihi
100 yılı aşkın bir süre önce, Amerikalı makine mühendisi Frederick Taylor, sanayi şirketlerini seri üretime geçmeye teşvik etmek için 1911’de bilimsel yönetim hakkındaki fikirlerini yayınladı. Taylorizm veya Taylor Müdürü olarak adlandırılan bilimsel yönetim teorisi ve hareketinin kurucularından biri olan Frederick Taylor, işçileri olabildiğince verimli bir şekilde görevlendirmeyi hedefliyordu çünkü o zamanlar insanlara makinenin bir uzantısı olarak bakılıyordu.
Bilimsel Yönetim nedir?
Philadelphia’daki bir çelik şirketinde makine mühendisi olan Frederick Taylor, işçilerin görevlerini olabildiğince verimli bir şekilde nasıl yerine getirebileceklerini düşündü, insan emeğini inceledi ve çalışma katındaki işçilerin çalışmalarını analiz etti (zaman ve hareket çalışması). Bu, etkinlik analizleri, zaman çalışmaları ve metodoloji çalışmaları, bilimsel yönetim teorisinin başlangıcı ve Taylorizm ile sonuçlandı.
Faaliyet analizleri sayesinde, işçilerin iş süreçleri sırasında görevlerini yerine getirirken hangi faaliyetleri gerçekleştirmek zorunda olduklarını belirleyebildi. Ayrıca üretim sürecinde işçiler tarafından gerçekleştirilen her türlü faaliyet için zaman ölçümleri yaptı. Metodoloji çalışmalarında, maksimum verimliliği sağlamak için hangi çalışma yönteminin en iyi şekilde kullanılabileceğini değerlendirdi.
Temel iş bölümü
Frederick Taylor, üretim ve çalışma sürecinin verimliliğini sürekli olarak artırmayı hedefliyordu. İşgücü, her işçiye sürekli olarak tekrarlanması gereken kendi görevlerinin verildiği temel bir iş bölümüne ayırdı. Herkese, birbirini izleyen eylemlerden oluşan kendi programı verildi ve bu, işçinin bilgi ve beceri düzeylerini hedefliyordu.
Bu, önemli ölçüde zaman tasarrufu sağladı ve bu rutin nedeniyle verimlilik hızla arttı. Frederick Taylor, doğru iş için doğru kişiyi seçmenin ve planlama ve düşünmeyi uzmanlara bırakmanın önemli olduğunu düşünüyordu.
Sekiz patron sistemi
Uzmanlaşma çabalarının bir sonucu olarak, Frederick Taylor yönetim görevlerini bir dizi alt görev/özel göreve ayırdı. Bu, her çalışanın yönetim alt görevlerinin her biri için farklı bir yöneticisi olduğu anlamına geliyordu.
Bu konuda, Frederick Taylor hazırlık ve yürütme/kontrol özel görevleri arasında ayrım yaptı. Bu iki yönlü sınıflandırmaya, sekiz patron sistemi veya işlevsel organizasyon sistemi ile sonuçlanan başka bir iş tahsisi ekledi. Bu sekiz patron sistemini hemen bir mühendislik işinin üretim birimine uyguladı.
Bethlehem deneyi
Frederick Taylor, mümkün olduğunca çok sayıda verimsiz çalışma yöntemini ortadan kaldırmak istedi. Bu nedenle, Bethlehem Steel Company’de ünlü Bethlehem deneyini gerçekleştirdi. İşçileri zaman ve hareket etüdü sırasında gözlemledikten sonra, bir işçinin bir demiryolu vagonuna her gün yüklemek zorunda olduğu 12,5 ton pik demirin, işçi başına günde yaklaşık 48 tona çıkarılabileceğini düşündü.
Bu teoriyi kanıtlamak için Frederick Taylor, çalışma saatleri, dinlenme süreleri, belirli bir dönemde hareket ettirilen ağırlık, çalışma yöntemleri ve araçlarıyla deneyler yaptı. Bu amaçla sözde “Pennsylvania Dutchman” ı seçti, çok güçlü, çalışkan, tüm çalışma yönlerini doğru bir şekilde yerine getirmek zorunda olan Hollandalı kökenli bir adam. Buna karşılık, birim performans başına daha yüksek bir ücret vaat edildi, bu da adamın günde 47,5 ton işleyebilmesi gerçeğiyle sonuçlandı. Bunu, yaklaşık %60 daha fazla maaş kazanmak isteyen başka birçok işçi izledi.
Ancak, Frederick Taylor düşmanlıkla karşılandı. Birçok işçi, bu artan üretkenliğin işsizliğe yol açacağından korkuyordu ve işçi sendikaları onları sistematik bir üretim çıktısı yapmaya ve yalnızca kendi hızlarında çalışmaya çağırdı.
Sağlıklı yönetim
Frederick Taylor’a göre sağlıklı bir yönetim, zaman, yöntem, hareket ve yorgunluk çalışmaları ile nesnel standartların belirlendiği işe yönelik bilimsel yönetim teorisi yaklaşımına dayanır.
Ek olarak hangi işin bir işçiye en uygun olduğunu düşünmek gerekiyordu. Yönetim ve işçiler arasında sürekli ve yakın bir işbirliği bunda hayati öneme sahip olacaktır. Sorunsuz bir üretim planlaması, maliyet analizi ve ücretlendirme sistemi, üretkenliği önemli ölçüde artıracaktır.
Modern bilimsel yönetim
Günümüzde bile, bilimsel yönetim teorisi ve Taylorizm üretim süreçlerine hala uygulanmakta ve üretkenliği düşürme tehdidi oluşturan gereksiz hareketler ve/veya eylemler dikkatle incelenmektedir. Çalışanlar organizasyondaki çarklardır ve verimlilik seviyesini ortaklaşa belirlerler.
Eleştirmenler Taylorizmin insanların takdir ve tanınma gibi sosyal ihtiyaçlarını küçümsediğine inanırlar. Kararlar, performans ölçümünün merkezi bir bileşen olduğu rasyonel temellere dayanarak verilir. Bununla birlikte ticari kuruluşlarda takdir, sunulan ekstra performansla bağlantılıdır.
Temel ücrete ek olarak ikramiye kazanılabilir, hedefler ve primler kullanılır. Bu sistem Taylorizm adı verilen Bilimsel yönetime dayanmaktadır.
Ne düşünüyorsunuz?
Bilimsel yönetim teorisi günümüzün modern ekonomisi ve yönetiminde uygulanabilir mi? Daha fazla öneriniz var mı ile ilgili pratik açıklamayı hatırlıyor musunuz? Pratik bilimsel yönetim için başarı faktörleriniz nelerdir?
Düşüncelerinizi ve bilginizi aşağıdaki yorum kutusunda paylaşabilirsiniz.
Bu makaleyi beğendiyseniz, modeller ve yöntemler hakkındaki en son gönderiler için bültenimize kaydolabilirsiniz.
Kaynakça
- Conti, RF ve Warner, M. (1994). İş organizasyonunun yeniden yapılandırılmasında Taylorizm, ekipler ve teknoloji. Yeni Teknoloji, İş ve İstihdam, 9 (2), 93-102.
- Kanigel, R. (2005). En iyi yol: Frederick Winslow Taylor ve verimlilik gizemi. MIT Basın Kitapları.
- Littler, CR (1978). Taylorizmi anlamak. İngiliz Sosyoloji Dergisi, 185-202.
- Spender, JC ve Kijne, HJ (1996). Bilimsel yönetim: Frederick Winslow Taylor’ın dünyaya hediyesi mi? Kluwer Academic Pub.
- Taylor, FW (2014, 1911). Bilimsel Yönetim İlkeleri. Harper ve Kardeşler.