Merhaba.
Birazdan anlatacaklarım size tanıdık gelebilir. Eğer bunun psikolojideki karşılığını biliyorsanız, diğer bilimler de olabilirler, lütfen bana twitter üzerinden anlatın.
Bugün üzerinde az biraz düşündüğüm mevzu ters etki veya ters tepki. Şöyle ki:
İran'da kadınların başörtüsü sorunu. İnsanlara bir sabah "Alın, bunu takın. Fazla soru sormayın, işlerin nereye gideceğini biz de bilmiyoruz. Carpe diem Allah'a şükür." derseniz, bunu temellendirmeniz gerekir. İran'da bunu tanrının emrettiği, sizin de uyguladığınızı söylemek halk üzerinde bir kabullenme bahanesi yaratabilir. Peki ya, diğerleri? Reddedenler yani. Hep çıkar ya böyle "baş belaları".
Bunu kendi üzerimde de düşündüm. Kendim küpe takıyorum; ancak küpe küçük yaşımda bana zorla taktırılmış olsaydı "kültür" gereği, herhalde sevmezdim. Sünnet mesela. Altından üstünden, kenarından bucağından, neresinden tutsanız elinizde kalır. Bu yüzden kız çocuklarına küpe saplanmasını, erkek çocuklarının pipilerinin koparılmasına insan vicdanı gereği kabullenemiyorum.
Açık seçik olanlardan bahsettik, kompleks olanlara doğru gidelim biraz. Giyim, kuşam mesela. Ankara'da hava 14 santigrat derece iken mini şort giymiş bir kadın, erkekler tarafından yöneltilen eleştirilere de göğüs germek durumundadır. Tabii bunu tek bir nedene(beğenilme arzusu) bağlamadığımı sizlere ispatlamak için birkaç neden sayayım baştan: Kendini bu kıyafetlerin içinde rahat hissediyor olabilir, üşümüyor olabilir, diğer kıyafetleri kirli olabilir, arkadaş tavsiyesi veya ricası üzerine giymiş olabilir, aslında sorsanız o şortu dahi giymek istemeyebilir. Bu veya bunlar gibi nedenlerin hepsi diğer insanlara zararı olmayan, meşru sebeplerdir. Sıkıntı yok. Gelelim sadede: Bu kadın üşüyor ve bundan şikayet ediyorsa, bu kıyafeti giymeyi neden istemektedir? Ben, giyinmeyi "örtünmek" olarak değil, vücudu dış etkenlerden -insanlar dahil değil, iklim ve böcekler- korumak için yapmamız gerektiğini savunurum. Acaba kadına bu kıyafeti giydiren yukarıdaki sebeplerden birisi değil de bu kıyafeti giyerek "insanların, özellikle -eğer heteroseksüel ise- erkeklerin ilgisini çekmekten duyduğu mutluluğa -yani beğenilmeye- olan ihtiyacı"nı gidermesi olabilir mi? Elbette olabilir. Diyecek hiçbir şeyim yok, kadın için. Keşke bütün insanlar bu kadar basit şeylerden mutlu olabilseler.
Dönelim erkeklere. Buraya kadar söylediğim her şey yukarıda kalın yazdığım cümleye dönmek içindi zaten. Kadının bunu ilgi çekmek için yaptığını söyleyen erkekler, aslında bu ilgiyi oluşturan da olduklarına göre bir tutarsızlık yok mudur? Yani, erkekler ya da kadınlara ilgi duyan insanlar, adeta İran'da zorla peçeye sokulan kadınların peçeden nefret etmesi gibi, var olmasında kendilerinin hiçbir suçu olmayan içgüdülerinin ve toplumsal şartlanmalarının(kadına ilgi duyacaksın) yarattığı şeyden rahatsız değiller midir? Öyleyse bunu değiştirmek için ne gerekmektedir?
Erkeğin, bu durumda çıplaklığını arzu ettiği kadının bu halden sıkıntı çekmesi onu da etkilerken davranışını değiştirmemesi ayrı bir yazının konusu olsun. Tüm bu yazıda anlatmak istediğimin net anlaşılamayabileceğini düşünüyorum. Oysa bunu yazarken amacım anlaşılmak ve yanlış düşündüğüm veya eksik bıraktığım yerleri tamamlayacak birilerini -şanslıysam- bulmaktı.
O halde sizlere, tercih size kalmış, kendi içinizde veya yüksek sesle cevaplamanız için bir soru:
Bizim belirlemediğimiz, değiştirmek için de herhangi bir meşru hakka sahip olmadığımız kurallara uymayı reddetmek şekil A, B ve gizliden gizliye C'de görüldüğü üzere doğal davranışımızken; diğer insanlar neden reddetmekten vazgeçip kabullenişe yöneldiler? Doğru olan mı kabullenmekti, kolay olan mı?
Ek soru: Erkekler bu espride(!) görüldüğü üzere, aslında sorunun kendilerinden veya çözebilecekleri bir sebepten kaynaklanabileceğini neden görmemektedirler?
Not: Bir işi yapmak için onu zorunlulukmuş gibi görebilirsiniz. Bu zorunluluğa boyun eğerseniz ne ala, bu sizin için bardaktan su içmek kadar normal bir davranış olacaktır. Yine de dikkatli olun, zorunluluk altında olmak, hissetmek sizin o işten nefret etmenize de yol açabilir. Belki de olaylar içten içe nefret ettiğiniz bir kabullenişle son bulacaktır. Yukarıdaki örnek gibi.