En kötü koronavirüs vakalarının genellikle boğuluyormuş gibi soluyan hastalar olduğu bilinmektedir. Bunun nedeni akciğerlerinin artık vücutlarına yeterli miktarda oksijen akışı sağlayamamasıdır. Sağlıklı akciğerleriniz yoksa COVID-19 özellikle tehlikeli olabilir. Zira COVID-19 hastalığına neden olan corona virüs en başta solunum yolunu hedef alıyor (Bkz. koronavirüs insan vücudunu nasıl enfekte eder).
Akciğer hastalığı olanlarda corona virüs riski
Çin'de 1000'den fazla hasta üzerinde yapılan analize göre, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan kişilerin COVID-19'a karşı iki kattan fazla oranda ciddi semptomlar geliştirme ihtimali var. KOAH'lı hastaların yarısı yoğun bakım ünitesine yatırılıyor, solunum cihazına ihtiyaç duyuyor veya COVID-19'dan ölüyor.
Peki akciğer hastalığı olan insanları COVID-19'a karşı daha savunmasız yapan faktörler nedir?
Enfeksiyona karşı koruma sağlamak daha zor
Koronavirüsten hastalanan akciğer hastalarının tam yüzdesi belirsiz, ancak bilim adamları sağlıksız akciğerlerin herhangi bir virüs veya bakteri enfeksiyonuna daha yatkın olduğunu biliyorlar. İşte nedeni: Hava yolları ve akciğerler tipik olarak tüyler (silia) ile kaplıdır. Bunlar incedir ve saç benzeridir. Balgamları ve akciğerlerinizden salgılanan diğer yapışkan maddeleri hava yolundan yukarı iter ve boğazınıza ulaştırırlar; ardından tükürür veya yutarsınız. Ancak birçok akciğer hastalığında, bu yararlı kıllar hasar görüyor veya yok oluyor. Tüyler olmadığında salgılar akciğerlerde birikir, hava yollarını daraltır ve oksijen akışını kısıtlar. KOAH'lı insanların nefes almakta zorluk çekmesinin nedenlerinden biri bu.
Benzer şekilde, tüylerin yokluğu akciğerlerin COVID-19 gibi viral bir enfeksiyonu temizlemesini zorlaştırıyor. Normal bir insan ciğerlerindeki zararlı organizmaları iyi bir öksürük ile dışarı atabilirken, akciğer hastası insanlarda bu zararlılar birikme eğilimindeler.
Akciğerlerin kapasitesi daha az
KOAH ya da akciğer hastalığı olan insanlardaki daralan hava yolları koronavirüse ve diğer virüslere karşı tek problem değil. Bu insanlar genellikle amfizeme sahipler — nefes aldığınızda oksijenle dolan akciğerlerinizdeki alveol adı verilen milyonlarca minik hava kesesinin zarar görmesidir. Keseler havayı kana ulaştırmaya yardımcı olur. Amfizem durumunda hava keseleri geriliyor ve yırtılıyor; bu da akciğerlerin yüzey alanını azaltıyor ve kanınızın aldığı oksijen miktarını düşürüyor.
Bağışıklık sisteminin tepkisi durumu daha da kötüleştirebilir: Vücuda COVID-19 gibi bir virüs bulaştığında, bununla mücadele etmek için beyaz kan hücreleri üretilir ve genellikle iyi bir şeydir. Ancak enfeksiyon akciğerleri tuttuğunda, bu beyaz kan hücreleri akciğerlerin iltihaplanmasına neden oluyor. Bu iltihap, küçük kan damarlarından gelen sıvının akciğerlere sızmasına neden olarak, oksijenin kana aktarılması oranını daha da tahrip eder. Akciğerler sıvı ile dolar ve solunum sıkıntısına yol açar.
Akciğer hastalığı olanlar enfeksiyondan kaynaklı bu strese karşı daha savunmasızlar ve solunum yetmezliği veya akut solunum sıkıntısı sendromu geliştirebilirler. Vücut meydana gelen hasarı onaramaz ve koronavirüs vücutta kalmaya devam ederse hastaların solunum cihazına bağlanması daha olası olur. Ancak akciğerler irin ve suyla dolu olduğunda solunum cihazı her zaman hayat kurtarıcı olmuyor.
Kendinizi nasıl korursunuz?
Resmi KOAH tanınız olmasa bile 40 yaşın üzerindeyseniz, sigara içme geçmişiniz varsa ve 10 dakikalık bir yürüyüş bile sizi nefessiz bırakıyorsa kronik obstrüktif akciğer hastalığına sahip olmanız mümkün. Akciğer fonksiyonu olması gerekenin yaklaşık yarısına inmeden çoğu hasta tedaviye başvurmaz.
Akciğer hastası olanlar veya nefes almakta zorlananlar koronavirüsün ciddi etkilerine karşı daha savunmasızlar. Bu kişilerin kendilerine ekstra koruma sağlamak için izleyebilecekleri özel bir yöntem yok. Yapılması gereken elleri titizlikle yıkamak ve sosyal mesafeyi korumaktır. Marketlere daha az girin veya mümkünse eve teslimat alın. Dışarı çıkmanız gerekiyorsa maske takın ancak maskenin COVID-19'a karşı garanti sağlamadığını unutmayın. Ve hastalanırsanız en az iki hafta süreyle kullanacak kadar ilacınız olduğundan emin olun.