İşitme kayıplarının önemli nedenlerinden birinin gürültü olduğunu biliyormusunuz?
Aşırı gürültüye maruz kalmak ani veya zamanla işitme kaybına neden olabiliyor. İşitme kaybı, kulağınıza yakın tek bir sesle (fişek patlaması gibi) ortaya çıkabildiği gibi daha sıklıkla, yüksek seviyeli tekrarlanan seslerden kaynaklanan hasarlarla zamanla ortaya çıkıyor. Ses ne kadar yüksekse, işitme kaybının oluşması için geçen süre de o kadar kısa oluyor. Maruz kalma ne kadar uzun sürerse, işitme kaybı riski o kadar yükseliyor (özellikle kulak koruması kullanılmadığında ya da kulakların yüksek ses pozları arasında dinlenmesi için yeterli zaman yoksa).
Zaman içinde sürekli olarak maruz kalındığında işitme kaybına neden olabilecek yüksek ses kaynaklarını şöyle sıralayabiliriz:
Günlük aktiviteler:Akıllı telefonlardan ve kişisel dinleme cihazlarından gelen müzik, özellikle ses maksimuma yakın olduğunda, Fitness dersleri,Çocuk oyuncakları,
Etkinlikler:Konserler, restoranlar ve barlar,Futbol,basketbol gibi spor etkinlikleri, Araba veya motor yarışları, Sinema salonları
Araçlar :Elektrikli el aletleri, Çim biçme makineleri ,Sirenler,Havai fişekler vs.
Ses, desibel olarak ölçülüyor (dB). Fısıltı ile konuşma yaklaşık 30 dB iken, normal konuşma yaklaşık 60 dB ve motosiklet motoru çalışırken çıkan ses yaklaşık 95 dB . Uzun bir süre boyunca 85 dB'in üzerindeki gürültü, işitme duyunuza zarar verebiliyor. 120 dB üzerindeki gürültüyle ise kulaklarınıza derhal zarar verebiliyorsunuz.
Aşağıdaki tablo dB seviyelerini ve gündelik kaynaklardan gelen gürültünün işitme durumunuzu nasıl etkileyebileceğini gösteriyor.
Ses Seviyesinin Yüksek Olduğunu Nasıl Anlarsınız?
Çevrenizdeki gürültüyü ölçmek için ses seviyesi ölçer kullanabilirsiniz. Akıllı telefonlar için geliştirilen ücretsiz ses düzeyi ölçüm uygulamalarını kullanabilirsiniz. Okunan değer 85 dB'den yüksekse kısa bir süre için sorun olmayabilir, derhal alçak seviyelere geçmelisiniz. Daha düşük seviyelerde uzun periyotlarda dinlenen sesin etkisi, kısa sürede duyulan yüksek sesin etkisi ile aynıdır. Örneğin, 8 saat boyunca 85 dB'de gürültü maruziyeti, 4 saat boyunca 88 dB ve 2 saat boyunca 91 dB'ye maruz kalmaya eşdeğerdir. Bununla birlikte, 100 dB'de sese maruz kalmanın güvenli süresi yalnızca 15 dakikadır.
Yüksek ses işitme kaybına nasıl neden oluyor?
Öncelikle nasıl duyduğmuza bir göz atalım: Çevremizdeki titreşimler ses dalgaları olarak kulağımıza ulaşıyor. Biz bu titreşimleri konuşma, müzik veya diğer sesler olarak algılıyor.Kulağımızın görünen kısmı yani dış kulak kulak kanalına ses dalgalarını gönderiyor. Ses dalgaları, kulak zarına ulaşmak için kulak kanalından geçiyor. Kulak zarı, gelen ses dalgalarından titreşiyoyor ve bu titreşimleri orta kulaktaki üç küçük kemiğe gönderiyor. Bu kemikler, ses titreşimlerini artırıyor ve onları iç kulağa gönderiyor. İç kulak koklea adı verilen sıvı ile dolu salyangoz şeklindeki bir yapıya sahip. Ses titreşimleri, koklear sıvıda dalgalar yaratyor. Dalgalar zirveye ulaştığında, titreşimleri elektrik sinyallerine dönüştüren mikroskobik kıl hücrelerinin (sesi algılayan reseptör tipleri) dalgalanıp bükülmesine neden oluyor. İşitsel sinir, iç kulakta oluşan bu elektrik sinyallerini beyne taşıyor ve sinyalleri beyniniz sesler olarak yorumluyor.
Gürültü,kulağımızdaki mikroskobik kıl hücrelerine, zarlara, sinirlere veya kulağınızın diğer bölümlerine zarar verebiliyor ve geçici veya sürekli işitme kaybına neden olabiliyor.
İşitme kaybı, çevrenizdeki konuşmaları ve sesleri duyma veya anlama becerinizdeki azalma. İşitme kaybı, kulağın herhangi bir kısmının veya duyulan sesler hakkındaki bilgileri beyine taşıyan sinirlerin normal şekilde çalışmadığında ortaya çıkabiliyor. Bazı durumlarda, işitme kaybı geçici olabiliyor. Bununla birlikte, kulağın hayati kısımlarının onarılamayacak kadar hasar gördüğü durumlarda kalıcı olabiliyor. Kulağın herhangi bir parçasına zarar verilmesi işitme kaybına neden olabiliyor.
Yüksek ses özellikle iç kulağa (koklea) zararlı.Yüksek sesle gelen gürültüyü uzun süre dinlemek kulaktaki mikroskobik kıl hücrelerine zarar veriyor ve bu hücrelerin ölmesine neden olabiliyor. Yüksek sese maruziyet devam ettiği sürece işitme kaybı ilerliyor. Gürültü bittikten sonra bile zararlı etkiler devam edebiliyor. İç kulakta veya işitsel sinir sisteminde hasar genellikle kalıcı oluyor.
Her insan koklea içinde yaklaşık 16.000 mikroskobik kıl hücresi ile doğuyor. Bu hücreler, beyninizin sesleri algılamasına izin veriyor. Mikroskobik kıl hücrelerinin % 30 ila% 50'si hasar gördüğünde veya tahrip olduğunda işitme değişikliklerinizin farkında olmayabilirsiniz. İşitme kaybını fark ettiğinizde birçok mikroskobik kıl hücresi yok edilmiş ve onarılamaz haldedir.
Bir konser veya futbol maçı gibi çok yüksek bir etkinlikten ayrıldıktan sonra, daha önceki kadar iyi duymadığınızı farkedersiniz. Fısıltıları duymazsınız, sesler boğuk gibi gelebilir veya kulağınızda çınlama duyabilirsiniz. Normal işitmeniz genellikle birkaç saatle birkaç gün arasında geri döner. Bunun nedeni, çimlere benzeyen mikroskobik kıl hücrelerinin, yüksek sesin etkisiyle üzerine basılmış çimler gibi yatması. Ancak iyileşme döneminden sonra yine dikleşiyorlar.
Ancak, gürültüye bağlı olarak çok fazla mikroskobik kıl hücresi hasar gördüyse, bazıları ölüyor. Yüksek sese tekrar tekrar maruz kalma sonuçta birçok kıl hücresini yok ediyor. Bu, gürültülü ortamlarda konuşmayı anlama becerinizi yavaş yavaş azaltıyor. Sonunda, işitme kaybı devam ederse, daha sessiz yerlerde bile konuşmayı anlamayı zorlaşıyor. Yüksek ses ile kulaklarınızdaki sinirler de hasar görebiliyor Önce gürültülü ortamlarda konuşmayı anlamayı zorlaştıracak bir 'gizli işitme kaybı' oluşturabiliyor. Gürültünün kümülatif etkisi, daha sonra yaşamınızda ne kadar iyi duyacağınızı ve maruz kalma durduktan sonra bile işitme sorunlarınızı nasıl geliştirebileceğinizi etkiliyor.
Bu belirtilerden veya belirtilerden herhangi birine sahipseniz, gürültüye bağlı işitme kaybınız olabilir:
Konuşma ve diğer seslerin boğuk duyulması
Yüksek tonlardaki sesleri (ör. Kuşlar, kapı zili, telefon, çalar saat) duyma zorluğu
Gürültülü bir yerde, (bir restoran gibi) konuşmaları anlama güçlüğü
Telefondaki konuşmayı anlamada zorluk
Konuşma ünsüzlerini ayırmada sorun var (örneğin, s ve f arasındaki, p ile t arasındaki farkı ayırt etme zorluğu)
Başkalarından daha yavaş ve net konuşmalarını istemek
Birinden daha yüksek sesle konuşmasını veya söylediklerini tekrar etmesini istemek
Televizyon veya radyo ses seviyesini artırmak
Kulak misafiri çalıyor
Aşırı duyarlılık artışı
Kulak çınlaması
Bazı seslere aşırı duyarlılık (bazı sesler çok rahatsız edici olabilir veya ağrı yaratır)
Herhangi bir işitme kaybı belirtiniz varsa, doktorunuza görünün.
Gürültüye bağlı işitme kaybı riski altındaki insanlar için ipuçları
Mümkün olduğunca gürültülü yerlerden kaçının.
Kulak tıkacı, koruyucu kulaklık takın.
Kulakiçi kulaklık veya kulaklık kullanırken ses düzeyini arttırmayın.
İşitme kaybınız olduğundan şüpheleniyorsanız, doktorunuza görünün.
Aşağıdaki koşullar ve maruz kalmalar, gürültüye bağlı işitme kaybı riskinizi artırabilir.
Gürültülü bir ortamda çalışıyorsanız,
Genetik ve bireysel duyarlılık
Şeker hastalığı ve yüksek tansiyon gibi uzun süreli (kronik) durumlar
Kulak yaralanmaları
Organik sıvı kimyasallar, örneğin tolüen
Bazı ilaçlar
Kulağa zarar veren ilaçlara ototoksik ilaçlar denir. Hasar işitme kaybına, kulaklarınızda çınlamaya veya denge kaybına neden olabilir. 200'den fazla ilaç ototoksiktir. Bazı antibiyotikler (örneğin gentamisin), kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar (örneğin sisplatin ve karboplatin), salisilat içeren ağrı kesiciler (örneğin aspirin, kinin, diüretikler) ve diğer pek çok ilaç ototoksik olabilir.
Düzenli kontroller, işitme kaybı riski taşıyorsanız, özellikle önemlidir.
Hamilelik sırasında evde ve halka açık etkinliklerde gürültüden kaçının. Ayrıca vücudunuzun gürültü kaynaklarına (titreşime) temas etmesinden kaçının.
Yararlanılan kaynaklar:
Loud Noise Can Cause Hearing Loss https://www.cdc.gov
Resim Kaynak:
Copyright: sonya_m / 123RF Stock Photo