39. Kişinin namazdan kendi iradesiyle çıkması farz mıdır?
İmam-ı Azam Hazretlerine göre, kişinin namazdan kendi iradesiyle çıkması farzdır. Buna “Huruc bisun’ihi” denilir.
İmam Ebû Yusuf ve İmam Muhammed’e göre ise kişinin namazdan kendi iradesiyle çıkması farz değildir.
Bu içtihad farkından şu iki mesele doğar:
1. Bir kimse namazın sonunda teşehhüd miktarı oturduktan sonra kasten namaza aykırı bir iş yapsa; gülse, konuşsa veya yiyip içse ittifakla namazı tamam olur. Çünkü namazdan kendi iradesiyle çıkmıştır.
Ancak namaz kılanın iradesine bağlı olmayarak bir abdestsizlik işi meydana gelse, bu durumda, İmam Ebû Yusuf ve İmam Muhammed’e göre, namazı yine tamam olmuş olur. İmam-ı Azam Hazretlerine göre ise namazı tamam olmuş sayılmaz. Çünkü namazdan kendi iradesiyle çıkmamıştır. Bu kişi hemen abdest almalı ve kendi iradesiyle namazdan çıkmalıdır. Yoksa namazı batıl olur.
2. Bir kimse sabah namazını kılarken son oturuşta teşehhüd miktarı oturduktan sonra, henüz iradesiyle namazdan çıkmadan önce sabah namazının vakti çıksa, İmam Ebû Yusuf ve İmam Muhammed’e göre, onun namazı tamamdır. Çünkü bu iki imama göre, namazdan kendi iradesiyle çıkmak farz değildir.
İmam-ı Azam Hazretlerine göre ise bu kişinin namazı bozulmuş olur. Çünkü bu kişi namaza kendi iradesi ile son vermiş değildir ve İmam-ı Azam Hazretlerine göre, namaza kendi iradesiyle son vermek namazın bir rüknüdür.
Böyle ihtilaflı meselelerde ihtiyatlı davranmak ve namaz bir imama göre bozulmuşsa onu tekrar kılmak takvaya daha uygundur.
(Kâsânî, Bedâî, I, 124; İbnü’l-Hümâm, Feth, I, 397; Ömer Nasuhi Bilmen, Sf. 136-137, Madde 138, 139, 140)
Yazar: Sinan Yılmaz