Silicon Valley Bank (SVB) bir bankaydı ve bir gün içinde ABD bankacılık sektörünün bütün bir bölümünü çökertecekmiş gibi görünen duman tüttüren bir hulk oldu. Silikon Vadisi sakinleri tarafından geniş çapta hantal, modası geçmiş bir dev olarak görülen ABD hükümeti, sihirli bir şekilde hiçbir mevduat sahibinin bir kuruş bile kaybetmemesini sağladı. Ve okyanusun bu tarafında, düzenleyiciler, başka bir hantal dev olan HSBC’nin, SVB’nin Birleşik Krallık yan kuruluşunu 1 sterlin gibi “büyük bir meblağ” karşılığında satın almasını ayarladı.
Panik bitti mi o zaman? Göreceğiz. Bu arada, neler olup bittiğine daha alaycı bir şekilde bakmakta fayda var.
Anlaşılması gereken ilk şey, “Silikon Vadisi”nin aslında kendi dumanlarını içine çeken ve Rönesans 2.0’ı yaşadıklarına inanan, Palo Alto’nun yeni Floransa dedikleri gerçekleri çarpıtma alanıdır. Hakim din, kuruculara tapınmadır ve yaşlı olanları, San Francisco’daki Sand Hill Road’da yaşar. Risk sermayedarları olarak adlandırılırlar. Bu yaşlılar, ayrıcalıklı “kurucular” kastına kimin yükseltileceğine karar verirler.
Bu statüye ulaşmak için a) erkek olmak; b) bir şeyi bozmak için Büyük Fikriniz olması; ve c) bilerek takım elbise ve kravat takmamış olmak. Rahipliğe kabul edildikten sonra ihtiyarlar, yeni üyenin kapısına gelmesi ve garaj yolunu nakitle kaplaması için 100 dolarlık banknotlarla dolu büyük bir damperli kamyon ayarlar.
Ancak bu, yeni kurucuyu bir sorunla karşı karşıya bırakıyor:
O, bozulan işiyle uğraşırken ganimetleri nerede saklamalı? Sahneye, SVB’nin CEO’su ve vadide kuruculara tapması ve onların ihtiyaçlarına kölece özen göstermesiyle ünlü Gregory Becker girdi. Şirketi nakitlerini güvende tutacak, kişisel servetlerini yönetmelerine yardımcı olacak, özel hisse senetleri karşılığında borç alacak ve hatta ara sıra, kalplerindeki 15 milyon dolarlık o rüya evleri için ipotek bile verecekti.
Yani SVB parayla doluydu. Ancak, programcıların dediği gibi, bu bir özellik değil, bir hataydı. Geleneksel olarak, Bloomberg’den Matt Levine’in işaret ettiği gibi, “bir bankanın çalışma şekli, parası olan insanlardan mevduat alması ve paraya ihtiyacı olan insanlara kredi vermesidir”.
SVB’nin sorunu, çoğunlukla müşterilerinin krediye ihtiyacı olmamasıydı. Yani banka tüm bu müşteri parasına sahipti ve bununla bir şeyler yapması gerekiyordu. Çözümü, riskli kurumsal borçlulara kredi vermek değil, Hazine bonoları gibi uzun vadeli, görünüşte güvenli menkul kıymetler satın almaktı. Yani SVB’nin borç portföyünün %75’i -nominal olarak 95 milyar dolar (80 milyar avro) değerinde- bu “vadeye kadar elde tutulacak” varlıklardaydı. Ortalama olarak, en az 1 milyar dolarlık varlığa sahip diğer bankalar, 2022’nin sonunda borçlarının yalnızca %6’sını bu kategoride sınıflandırdı.
Ancak bu merhemde bir sinek vardı. Her okul çocuğunun bildiği gibi, faiz oranları yükseldiğinde uzun vadeli tahvillerin piyasa değeri düşer. Ve ABD Federal Rezervi, enflasyonla mücadele etmek için faiz oranlarını artırıyordu. Aniden, SVB’nin uzun vadeli koruması bir değirmen taşı gibi görünmeye başladı. Derecelendirme kuruluşu Moody’s bunu fark etti ve Bay Becker çılgınca bir çözüm aramaya başladı. Söylentiler yayıldı -her zaman olduğu gibi- ve Sand Hill Road’daki yaşlılar, değerli kurucularına mevduatlarını çekmeleri gerektiğini fısıldamaya başladılar. Ertesi gün itaatkar bir şekilde 42 milyar doları geri çektiler. Gerisi, dedikleri gibi, yakın tarih.
Bu karmaşadan Silikon Vadisi kültürü hakkında ne çıkarabiliriz?
Birincisi, yaygın ikiyüzlülüğü… Palo Alto, devleti yenilikleri engelleyen bir baş belası olarak gören bir mikro kültürün merkezidir. Ancak 250.000 dolar sınırını aşan banka mevduatlarının güvenliğinden şüphe duyulduğu an, devlet korumasına yönelik çığlıklar sağır ediciydi. (Sonuçta, mevduatlar bir devlet kurumu tarafından korundu.) Ve insanlar SVB’nin 2008 iflasından sonra büyük bankalara uygulanan “stres testine” neden tabi tutulmadığını merak etmeye başladıklarında, bu işte en önde gelen bazılarının olduğunu keşfettik. SVB büyüklüğündeki kurumlara uygulanan bu tür önlemlere karşı lobiciler arasında o şirketin kendi yöneticileri de vardı. O noktada aklıma gelen şey, Samuel Johnson’ın “özgürlük için en yüksek havlamaların” her zaman köle sürücülerinden duyulduğuna dair gözlemiydi.
Ama hepsinden en çarpıcı sonuç, olaya karışanlardan bazılarının apaçık aptallık krizinin ürettiği kanıtlardı. Çıraklarına fısıldadıkları tavsiyeleriyle ölümcül koşuyu tetikleyen risk sermayedarları, sonuçların ne olacağını biliyor olmalı. Borç ödeme gücü uzun vadeli tahvillerin değeriyle ilgili varsayımlara dayanan bir banka, faiz oranlarındaki artışların etkisiyle nasıl gafil avlanabilir? Riski modellemek için gerekli olan tek şey elektronik tablolu bir stajyerdi. Ama görünüşe göre böyle bir stajyer yoktu. Belki de Stanford’da Rönesans üzerine bir tez yazıyordu.
The Guardian, John Naughton
*Bu makaledeki fikirler yazarına aittir, TİMETURK editoryasının görüşlerini yansıtmayabilir
İçerik Timetürk.com’a aittir