ANKARA (AA) - İngiliz The Guardian gazetesi, Birleşmiş Milletler'in (BM), Suriye'de yardım programları kapsamında çalıştığı kurum, kuruluş ve sivil toplum örgütlerinin çoğunun Devlet Başkanı Beşşar Esed'e yakın kesimlerden oluştuğunu ve bunlara on milyarlarca dolar aktardığını yazdı.
Gazetenin özel haberinde, BM'nin Suriye'de korunmasız sivillere ulaşabilmek için Suriye rejimiyle çalışmakta ısrar ettiği, ülkede sivillere yardım götürmek için yapılan anlaşmaların Esed rejimine yakın kişilere on milyonlarca dolar kazandırdığı öne sürüldü.
İngiltere'nin başkenti Londra'daki King's College'dan savaş çalışmaları uzmanı Dr. Reinoud Leenders'in yakında yayınlayacağı araştırmasındaki verilerin kullanıldığı habere göre, BM'nin 2015'te Suriye'ye yaptığı 1,1 milyar dolarlık yardımın 900 milyon doları Esed rejimi tarafından kontrol edilen Şam üzerinden bölgelere yönlendirildi.
Araştırmaya göre Esed rejimi, BM'nin ülke içinde çalışma iznini kaldıracağı tehdidiyle yardımları kontrol ediyor.
- Devlet kurumları
Çalışmada ulaşılan belgeler, BM'nin Esed hükümetinin eğitim, sağlık ve adalet bakanlıkları ile yakın ilişki içinde olduğunu gösterdi.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), iç savaşın başlamasından bu yana Savunma Bakanlığı tarafından işletilen Suriye Ulusal Kan Bankası'na 5 milyon 134 bin dolar gönderdi. Haberde, DSÖ'nün kendisinin de kan bağışlarının ihtiyaç sahiplerine gidip gitmediği konusunda kaygı duyduğu belirtildi.
BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Suriye'de iki kurumdan 13 milyon dolar değerinde tohum ve hayvan yemi aldı. Her iki kurum da AB'nin yaptırım listesindeki Suriye Tarım Bakanlığı tarafından çalıştırılıyor. FAO, bu alımlar için gerekli tohum ve hayvan yeminin Suriye dışından alınmasının elverişli ya da uygun maliyetli olmayacağını gerekçe gösterdi.
Haberde yer alan belgelere göre BM kurumları, uluslararası kurumların yaptırım listesindeki devlete ait Sadcop/Mahroukat adlı petrol şirketinden de 4 milyon dolarlık yakıt aldı.
Suriye Turizm Bakanlığının yüzde 35 hissesine sahip olduğu Şam'daki Four Seasons Oteli'ne BM kurumlarının son iki yılda 9 milyon 296 bin dolar harcadığı görüldü. Dolayasıyla habere göre, bu paranın 3'te 1'i yaptırım listesindeki bakanlığa gitmiş oldu. BM, Şam'da personeli için "tek güvenli yer" olduğu gerekçesiyle bu oteli kullandıklarını savundu.
- Yardım dernekleri ve STK'lar
Habere göre, Devlet Başkanı Esed'in eşi Esma Esed'in kurduğu ve başkanlığını üstlendiği Syria Trust adlı yardım derneğiyle çalışan BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) ve BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi, derneğe toplam 8,5 milyon dolar aktardı. Esma Esed hem ABD hem de AB’nin yaptırım listesinde bulunuyor.
BM Çocuk Fonu (UNICEF), Suriye'nin en zengin insanı ve Esed'in en yakınlarından Rami Makhlouf'un, el-Bustan adlı derneğine 267 bin 933 dolar ödedi. ABD'nin ve AB'nin yaptırım listesinde yer alan Makhlouf'un yardım derneğinin Şam kırsalındaki Dareyya'yı 4 yıl kuşatma altında tutan rejim milisleriyle de bağlantılı olduğu belirtildi.
UNICEF, Suriye'de ortak olarak el-Bustan'ı seçmelerinin nedenini yerlerinden edilmiş topluluklara ulaşabilme kabiliyeti ve güçlü çalışma sistemine bağlarken uzmanlar, el-Bustan'ın milisler aracılığıyla Suriye devletinin suçlarını örttüğünü söyledi.
- Özel şirketler
Makhlouf, BMMYK ve UNICEF'in son yıllarda en azından 700 bin dolar ödediği cep telefonu şebekesi Syriatel'in de sahibi. ABD diplomatik belgelerinde "Suriye'deki yolsuzluğun tipik örneği" olarak tanımlanan Makhlouf'un şirketi de yaptırım listelerinde yer alıyor. BM ajansları ise Syriatel kullanmalarını, "Suriye rejiminin ülkede uydu telefonu kullanılmasına izin vermemesi" ile açıkladı.
Esed ve Makhlouf'a yakınlığıyla bilinen diğer bir şirketle BMMYK 15 milyon dolarlık, UNICEF de daha düşük meblağlı anlaşmalar yaptı. Sahibi, ABD ve AB'nin ekonomik yaptırım listesinde olan Transorient şirketi de UNICEF'ten Hums ve Tartus'taki depoları için 386 bin dolar aldı.
Mayıs 2012'den beri AB'nin yaptırım listesinde bulunan Salim Altoun'un sahibi olduğu Altoun Group da BM Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı (UNWRA) ile 88 bin dolarlık anlaşma imzaladı. UNWRA, Altoun Group'un BM'nin yaptırım listesinde bulunmadığını vurgularken AB, Altoun'un rejime finansal destek sağladığına dikkati çekti.
BMMYK, 2013'te, "o dönem ülkede başka internet sağlayıcı olmadığı" gerekçesiyle, Suriye'deki muhalefeti, uluslararası medya kuruluşlarını ve bağışçı hükümetleri hedef aldığı bilinen Suriye Elektronik Ordusu'ya bağlantılı Suriye Bilgisayar Topluluğu ile 30 bin dolarlık bir anlaşma yapmıştı.
Bazı üyelerinin Esed'le bağlantısı olduğu bilinen Suriye Ticaret Odası da 2013-2014 yıllarında BM kurumlarından 893 bin 805 dolar aldı.
Haberde, BM'nin tedarik dökümanları analiz edildiğinde, BM'ye bağlı ajansların, Esed rejimiyle bağlantısı muhtemel diğer 258 Suriyeli firmayla da 30 bin ila 54 milyon dolar anlaşmalar yaptığının görüldüğü kaydedildi.
Çalışmanın sahibi Dr. Leenders, The Guardian'ın internet sitesinde kaleme aldığı yazıda, BM'nin stratejilerini tekrar gözden geçirmesi gerektiğini belirterek, "BM yetkilileri, yardım sağlamanın karmaşık ve çoğu kez tehlikeli olduğu göz önüne alındığında Suriye hükümetinin taleplerine ödün vermenin ve onlarla uzlaşmanın kaçınılmaz olduğunu savunuyor. BM'nin sözde pragmatik tavrı, tedirgin edici bir rejim yakınlığına yol açtı." ifadesini kullandı.