Fenstanton’da topuk kemiğinde çiviyle bulunan 1.900 yıllık iskelet, Roma dünyasında çarmıha germenin en iyi fiziksel kanıtı olabilir.
Cambridgeshire’da bir konut geliştirme alanında bulunan yaklaşık 1.900 yıllık iskelet, ilk başta özellikle dikkat çekici görünmüyordu.
Ölüm anında 25 ila 35 yaşları arasında olan adam, Fenstanton’da yeni keşfedilen bir Roma yerleşiminin çevresindeki beş mezarlıktan birinde, ahşap bir yapıya, muhtemelen bir sedyeye sahip bir mezara kolları göğsünde olacak şekilde gömülmüştü.
Ancak kalıntıları Bedford’daki bir laboratuvara kaldırıldığında, korkunç bir keşif yapıldı. Uzmanların Roma dünyasında bir çarmıha gerilmenin en iyi fiziksel kanıtı olduğunu söylediği kanıt, topuk kemiğinde bir çivi çakılı olduğu görüldüğünde anlaşıldı.
Kurbanın büyük bir tahta kirişe bağlandığı veya çivilendiği ve ölene kadar asılı bırakıldığı ölüm cezası yöntemi olan çarmıha germe uygulamasında kullanılan çiviler, büyük olasılıkla kurbanlar genellikle uygun şekilde gömülmediği ve popüler görüşlerin aksine, genellikle ip kullanılarak gerçekleştirildiği için nadir görülen bir bulgu.
Ancak bu iskelet üzerinde uzun süren analizlerden sonra çarmıha gerilmenin tek olası açıklama olduğu belirlendi ve olağanüstü bulgunun ilk detayları British Archeology dergisinde yayımlandı.
İskelet, Kasım 2017’de yağışlı bir günde ortaya çıkarıldı ve çivi fark edilmeden yerinde kaydedildi, çünkü çivi topuğun her iki yanında sadece birkaç santimetre çıkıntı yapıyordu ve çamura bulanmıştı. Kemikler torbalanıp laboratuvara götürülüp temizlenene kadar çivi ortaya çıkmamıştı.
Kazıyı yürüten Albion Archaeology proje yöneticisi David Ingham, “Arkeolojik olarak bir iskelete çivi saplanmış şekilde ilk kez bir iskelet kazıldı, bu yüzden aradığınız türden bir şey değildi.” diyor.
“Çarmıha gerilme hakkında makul bir miktar bilgiye sahibiz. Bunlar, tarihsel kayıtlardan nasıl uygulandığı ve nerede uygulandığı ve ne zaman yapıldığı gibi bilgiler. Ama aslında nasıl çalıştığını görmek için bu ilk somut kanıt.”
Saha dışı analiz, Cambridge Üniversitesi’nden bir arkeolog olan Corinne Duhig tarafından yapıldı ve çivinin kullanılmasının nedeninin çarmıha gerilme olduğu sonucuna vardı.
Buluntu daha dikkat çekici çünkü çarmıha gerilmiş bir kurbanın cesedinin geri alınması, bir yerleşim yerine geri getirilmesi ve diğerleriyle birlikte gömülmesi oldukça sıra dışı.
Bunun arkasındaki nedenler, çarmıha gerilme ve adamın kimliği asla bilinemeyecek, ancak Romalıların çarmıha gerilmeyi mahkum köleler, isyancılar ve alt sınıflar için uyguladığı düşünülüyor.
Fenstanton adamı, sağ topuk kemiğinde, dik bir ahşabın kenarlarına yerleştirilmiş olması gereken demir bir çiviyle bulundu. Ve çarmıha gerilmenin yeri bilinmemekle birlikte, başka bir yerde, muhtemelen yol kenarında olması muhtemeldir.
Buluntu, kuzey Avrupa’da çarmıha gerilmenin fiziksel kanıtının tek örneği ve dünya çapında dördüncüsü rapor edildi, bunlardan ikisinin çivisi yoktu. Yeni buluntu ile aynı pozisyonda çivili bir topuk kemiği, 1968’de İsrail’deki inşaatçılar tarafından tesadüfen bulundu ve daha az iyi korunmuştu ve bazı tartışmalara konu oldu.
Fenstanton erkeğinin kemikleri, radyokarbon yöntemiyle MS 130 ila 360 arasına tarihlendirildi ve bu da onu 1.671 ila 1.891 yaşında yapıyor. DNA analizi, sitede bulunan diğer cesetlerin hiçbiriyle genetik olarak ilgili olmadığını, ancak yerli nüfustan olduğunu gösteriyor.
Adamın bir köle olabileceğini gösteren kanıtlar var – bacakları, kelepçeler uzun süre takılı kalmış gibi incelmişti. Ancak, bu yetersiz – adam başka nedenlerle hapse atılmış olabilir. Bu adam, şu anda tamamlanmış bir konut geliştirme için planlama onayının bir gereği olarak üstlenilen arkeolojik kazılar sırasında bölgede bulunan 48 ceset kalıntıları arasındaydı.
Ingham, gömülü çivi ile topuk kemiğinin 3 boyutlu bir kopyasının Cambridge’deki Arkeoloji ve Antropoloji Müzesi’nde sergilenmesini umuyor.
Yerleşimdeki diğer buluntular arasında, muhtemelen kozmetik ve sabun için sığır kemiklerinin endüstriyel olarak işlenmesine dair olağandışı kanıtlar bulunuyor.
Bölgedeki kazılar, 2017 yılının Mayıs ve Kasım ayları arasında gerçekleşti. Bulguların 2020’de açıklanması planlanıyordu ancak bu, Covid-19 pandemisi nedeniyle ertelendi.
The Guardian. 8 Aralık 2021.