Şahsi temas ile ilgili olarak verilecek kararlar aşağıdaki maddelerde belirtilen temel prensiplerin sonuçlarım dayanmalıdır. a) Her oyuncunun görevi imkan dahilinde olan herşeyi yaparak temasa engel olmaktadır. b) Her oyuncu, sahada rakibi tarafından işgal edilmemiş bir pozisyonu almakta serbesttir. Yeterki bu pozisyonu alırken, bir temasa sebebiyet vermesin. c) Bir temas sonucu hata meydana geldiğinde hata sorumluluğu teması yapan oyuncuya aittir.
— Hatalar ve cezalan:
Müsabaka süresince ve hemen hemen aynı zamanda birden fazla veya bir takım aleyhine aynı anda muhtelif hatalar çalınabilir. Aşağı yukarı aynı zamanda değişik hatalar yapıldığında aşağıda belirtilen ana prensipler uygulanmalıdır.
a) Hata yapan her oyuncu bir hata ile cezalandırılır ve hatalar sayı cetveline kaydedilir.
b) Bir oynama süresince topu kontrolunda bulunduran takım iki sayı kazanmayı ümit etmektedir. Sadece sayı için atış halinde bulunan bir oyuncusunun dışında olup böyle bir oyuncuya faul yapıldığında, yapılan faule rağmen sayı olmuşsa sayılacak ve hataya maruz kalan oyuncuya bir serbest atış hakkı verilecektir. Eğer sayı olmamışsa, yapılan hataların sayısı dikkate alınmaksızın en fazla iki serbest atış hakkı verilmelidir.
c) Sahadan yapılmış muteber bir sayıdan veya başarılmış son serbest atıştan sonra aşağıda (d) ve (e) fıkrasında belirtilen hususlar dışında top oyuna dip çizgisinden sokulur.
d) Antrenör, antrenör yardımcısı, takım mensubu veya yedek oyuncuya bir faul çalındığında, (istisnası için kural 74.e bak.) Serbest atış veya atışlardan sonra top atışı yapan takım tarafından oyuna sokulacaktır. Bu hatadan sonra aynı anda veya aynı ölü top esnasında rakip takıma iki atışlı bir oyuncu hatası verildiği takdirde top oyuna en yakın dairede yapılacak hava atışı ile sokulacaktır. e) Bir topu oynama süresi esnasında sayı yapan bir takıma karşı antrenör, antrenör yardımcısı, yedek oyuncu veya takım mensubu bir teknik hatada bulunursa en fazla bir atış ve topun kenardan oyuna sokulması hakkı verilecektir. f) Aşağıdaki faul cezaları aşağı yukarı, aynı ağırlıktadır. İki serbest atış veya ikiye üç faul cezası bir atış ve topun kenardan oyuna sokulması hakkına eşittir. Bu gibi durumlarda verilen cezalar birbirlerini götürecekler ve oyun en yakın dairede yapılacak hava atışı ile başlayacaktır.
Kurallara uygun yapılan savunma pozisyonunun tanımı:
Rakibin yüzüne dönük her iki ayağı yerde ve dizleri üzerine oturmuş şekilde (Stance-apışık biçimde) duran savunma oyuncusu kurallara, uygun savunma pozisyonunu almış demektir. Oyuncunun ayaklan arasındaki mesafe genellikle boyu ile orantılı bulunacak ve anormal bir durum alınmamış olacaktır. Bundan başka, kurallara uygun yapılan bir savunmada, savunma oyuncusunun pozisyonunun uzantısı dik olarak başının üzerine kadar çıkar. Oyuncu ellerini dik kalmak kaydıyla başının üzerine uzatabilir. Kurallara uygun bir savunma durumu, kısa kenarı oyuncunun yerde bulunan iki ayağı ile sınırlı uzun kenarı ise ayaklar üzerinde dikine yükselen ve oyuncunun sıçradığı zaman yetişebileceği noktaya kadarulaşan dikdörtgen bir dik düzlemden oluşur.
Perdeleme - kurallara Aykırı Perdeleme :
Perdeleme, topsuz bir oyuncunun sahanın bir noktasından, gitmek istediği diğer bir noktasına hareketini engellemek şeklinde kullanılır. Perdeleme kurallara uygun ve aykırı olarak yapılabilir. Kurallara uygun perdeleme, perde yapmağa teşebbüs eden oyuncunun iki ayağının yerde olarak durması şeklinde oluşur. Kurallara aykırı perdeleme ise, perde yapmaya teşebbüs eden oyuncunun hareket halinde olması ve perde yapılan oyuncuya çarpması ile oluşur. Böyle bir durumda perde yapan oyuncu kapatma yapmış sayılır ve bu kapatma faul olarak değerlendirilir. Eğer bir oyuncu rakip bir oyuncuya kurallara uygun perde yaptığı ve oyuncunun ön ve yan görüş açısı yönünden (içinde) bir perde koyarsa ve perde koyulan oyuncu hareket ederken gelip bu perdeye çarparsa, bu temastan perde koyulan oyuncu sorumlu olur. Eğer perdeleme duran bir rakibin görüş alanı dışında yapılırsa, perdeleme yapan oyuncu rakibinin temas etmeden (çarpmadan) normal bir adım atmasına engel olmamalıdır. Bir oyuncu sabit duran rakip oyuncuya perde koyarken rakibine istediği kadar yakın gelebilir, ancak eğer rakibi hareket halinde iken perde koymak istiyorsa, o zaman rakibin yön değiştirerek perdeden sıyrılmasını sağlayacak bir mesafede durması gerekir. Perde konan oyuncu perd? koyan oyuncuyu eliyle itemez veya dokunamaz. Kurallara aykırı biçimde perdeye dokunmak fauldür.
Kapatma :
Perdeleme yapmağa teşebbüs eden bir oyuncu, rakibi dururken, veya kendisinden uzaklaşırken, yer değiştirme hareketi neticesinde bir temasa sebebiyet verirse, kapatma yapmış olur. İki oyuncu da hareket halinde iken, perdeleme teşebbüsünden dolayı hasıl olan diğer temas hallerinde, oyunculardan Biri veya her ikisi de hata yapmış olabilir. Ancak, tereddüt halinde sorumluluğun büyüğü perdeleme teşebbüsünde bulunan oyuncuya aittir. Bir oyuncu rakibinin yüzüne bakarken topla ilgilenmeden rakibin hareketi ile birlikte hareket eder ve bu esnada bir temas vuku bulursa başka faktörler bulunmadığı sürece temastan bu oyuncu sorumlu olur. Yukarıda sözü geçen (başka faktörler mevcut bulunmadığı takdirde) deyiminden maksat, perdeleme yapan oyuncuya yapılan kasdi itme, şarj veya tutma hareketleridir. Perdeleme yapılan oyuncu temasa mani olmak için gereken gayreti sarfetmelidir. Ancak kasdi hareketlerinin neticesinde, sebebiyet vereceği temaslar cezalandırılmalıdır. Top süren bir oyuncunun bir veya birden fazla takım arkadaşı topa sahip olan arkadaşlarına yaklaşmasına engel olmak için takım arkadaşının yakınında koşması kaidelere uygundur. Bununla beraber bu oyuncular yolları üzerinde yer alan bir rakibe doğru koşarlarken şarj kapatma veya engelleme vuku bulursa, bu gibi oyundan dolayı vuku bulan herhangi bir temastan topa sahip olan takım daha fazla sorumludur.
Bir oyuncunun kolları veya dirseklerini açarak sahada pozisyon alması nizamidir. Fakat, bir rakip oyuncu geçmeğe teşebbüs ettiği zaman bu oyuncu kol ve dirseğini indirmelidir. Aksi takdirde genellikle bu oyuncunun sebep olduğu kapatma veya tutma vuku bulur.
Dikey prensibi :
Basketbol sahasında oyuncuların başlarının üzerinde bulunan boşluğu kullanma hakları vardır zira o boşluk içinde yaşadıkları ülkeye aittir. Ancak dikeylik prensibi iki taraflı kılıç gibidir. Bu prensip oyuncunun üzerindeki hava boşluğunu korumakla beraber, eğer oyuncu bu dik düzlemi terkederse ve bundan dolayı bir vücut teması oluşur
sa temaztan bu oyuncu oyuncu sorumlu olur ve faul ona çalınır. Başka bir deyişle, uzun boylu bir savunma oyuncusu kollarını ve ellerini kısa boylu bir hücum oyuncusunun üzerine uzatarak onun dikine sıçramasını ve şut atmasını engelleyemez. Doğacak vücut temasından savunma oyuncusu sorumlu olur. Bir hücum oyuncusu dripling yaparak rakip potanın altındaki dip çizgiye gelebilir ve buradan vücudun sahanın içine doğru atarak şut atabilir. Eğer bu hareketinde vücudunu dik düzlem içersinde saklayabilirse veya hiçbir vücut teması olmaksızın rakipleri tarafından tutulmamış bir bölgeye düşerse bu hareket kurallara uygun bir hareket sayılır. Fakat bu hareket sırasında dripling yapan vücudu dik düzlem dışına taşan eğik bir pozisyon alırsa ve bir vücut teması olursa bu temastan dripling yapan oyuncu sorumlu olacaktır. Bir hücum oyuncusu şut attığı bir sırada eğer vücudunu geriye doğru eğerek kendini arkadan savunan rakibinin üzerine düşerse ve bundan vücut teması oluşursa, faul hücum oyuncusuna çalınır.
Topsuz oyuncunun savunması:
Topsuz oyuncu sahada serbestçe do- laşabilen ve başka bir oyuncu tarafından işgal edilmeyen yere gidebilen oyuncudur. Ancak, böyle bir oyuncu ve bu oyuncuyu savunan oyuncu zaman ve mekan elemanlarını dikkate almak zorundadırlar. Bu demektir ki hücum ve savunma takımlarının topsuz oyuncuların durarak veya hareket halinde birbirlerine çok yakın bulunamazlar (Aralarındaki mesafe rakibin hızına bağlı olmak üzere bir ve iki karıştan aşağı olamaz) ve hareket halindeki bir oyuncunun yolunu süratine bağlı olarak durması ve yön değiştirmesi için gerekli mesafe ve zamanı vermeden kesemezler. Eğer bir savunma oyuncusu zaman ve mekan faktörünü dikkate almadan yerini alırsa ve bu sırada bir vücut teması oluşursa bu temastan kendisi sorumlu olacak ve faul kendisine çalınacaktır. Bir savunma oyuncusu kurallara uygun şekilde savunma pozisyonu aldığı zaman (tanım için ilerdeki satırlara müracaat ediniz) rakibinin yanından geçmesini kolları omuzu kalça ve ayaklarıyla engelliyemez. Ancak savunma oyuncusu bir darbeye maruz kalmamak için ellerini vücudunun ön kısmına alabilir. Kurallara uygun savunma pozisyonu alan bir oyuncu, rakibinin takip ettiği yol üzerinde kalabilmek amacıyla yer değiştirebilir, yana ve geriye hareket edebilir. îleriye, rakibinin üzerine doğru gidemez, eğer böyle bir hareket sonucu vücut teması oluşursa, bundan savunma oyuncusu sorumlu olur. Savunma oyuncusu rakibi ile arasındaki mesafeye ve alan faktörüne saygı göstermelidir.
Toplu oyuncusunun savunması:
Bir önceki bölümde belirtilenin aksine, toplu bir oyuncunun savunmasında zaman ve mekan elemanları tamamen ihmal edilir. Toplu oyuncu savunulacağını beklemeli ve rakibi kurallara uygun biçimde önünde savunma pozisyonu olduğu zaman durmaya ve derhal yön değiştirmeye saniyeden küçük bir zaman dilimi içinde dahi hazır olmalıdır. Tabiatıyla savunma oyuncusu savunmadaki yerini herhangi bir vücut temasına meydan vermeden almalıdır, aksi halde faul kendisine çalınacaktır. Kurallara uygun savunma pozisyonu alan bir oyuncu kollarını omuzunu kalçasını ve ayaklarını uzatarak dripling yapan rakibinin kendisini geçmesini engelleyemez.
Oyuncuların topa göre yerleri:
Rakip takımların iki ve daha fazla oyuncusu bir topu kapmak' için hamle yaparlarken vücut teması oluşursa müsabakanın hakemi faulü çalarken oyuncuların birbirlerine göre olan pozisyonlarını dikkate alır. Eğer topa yakın bir oyuncunun arkasında ve yanında bulunan bir oyuncu hamle yaparak topu kapmak isterse ve bu sırada bir vf'cut teması olursa bundan geriden gelen oyuncu sorumludur, faul kendisine çalınır. Böyle bir pozisyon her iki takım oyuncularının ribaund mücadelesi sırasında sık sık oluşur. Ribaund için müsait durumda olmayan bir oyuncu (geri plandaki bir oyuncu) elleri ve kollarıyla herhangi bir temas yapmaksızın ribaund- dan topu almak isteyecek fakat genellikle kalçadan ve göğüsüyle rakibine dokunacaktır. Ribaund sırasında her oyuncu topu kontrol edecek pozisyonda bulunamaz, dolayısıyla arkada yer alan oyuncu rakibi ile kendi arasında belli bir mesafe bırakmalıdır.
Eğer iki oyuncu aynı (benzer) ve uygun pozsyonda topu kapmak üzere ribaund mücadelesine giriştiklerinde, rakip durumundaki oyunculardan birisi diğerini kol, omuz, kalça ve bacakla itmemesi kaydıyla bir vücut teması oluşursa, bu temas dikkate alınmaz. Diğer halde vücut temasına sebep olan oyuncuya faul çalınır.
Yukarıda sadece ribaund yapan oyuncular için açıklanan prensip sahanın herhangi bir yerindeki topa erişmek durumunda olan iki rakip oyuncu içinde geçerlidir.
Önde giden oyuncunun geçiş hakkı:
Yakından savunulan bir hücum oyuncusu dripling yaparken savunma oyuncusunu herhangi bir vücut teması yapmaksızın bir omuz boyu geçtikten sonra bir temas oluşursa, bu vücut temasından savunma oyuncusu sorumlu olur ve faul ona çalınır. Ancak hücum oyuncusu göğsü ve omuzu ile savunma oyuncusuna çarparsa, bu kez vücut temasından hücum oyuncusu sorumlu olur ve kendisine hücum faulü çalınır. Bu hal tabiatıyla savunma yapan oyuncunun kurallara uygun bir savunma pozisyonu aldığını dripling yapan oyuncuya doğru hareket, etmediğini olduğu yerde durduğunu veya yatay olarak hücum oyuncusuna paralel şekilde hareket ettiğini varsaymaktadır.Havat' ’ i oyuncunun durumu:
Sahanın bir noktasından havaya sıçrayan bir oyuncu rakiplerinin engellemesi olmaksızın aynı noktaya düşmek durumundadır. Havaya sıçrayan oyuncu, sıçradığı andan itibaren rakipleri tarafından işgal edilmemiş olmak kaydıyla sahanın herhangi bir noktasına düşebilir.
Bir oyuucu rakibi havaya sıçradıktan sonra onun hareket sahasına (muhtemel düşme noktasına) giremez. Havaya sıçrayan bir oyuncunun altına girmek daima kasdi hata olarak, bazı hallerde ise diskalifiye .edici hata olarak değerlendirilir.
Ancak havaya &ı;-ayıp yere düştükten sonra bir oyuncu kütlesinin hızı nedeniyle duramıyarak kurallara uygun bir vaziyette düşme sahasının yakınında bulunan bir savunma oyurousuna çarparsa, bu temastan fpvn -'a sıçrayan oyuncu sorumlu olur ve faul kendisine çalınır.
Rakibe elle dokunma :
Rakibe her zaman el veya -İlerle dokunmak bir kaide ihlali değildir. Yapılan temas rakibin hareketini engellediği takdirde bir hata olur. Top süren bir oyuncu kendini rakiplerinden korumak İçin diğer kolunu kullanamaz. Bu 'J.ibi durumlar yapan oyunculara avantp • sağladıkları gibi aynı zamanda oyuı.rular neden olurlar.
Bazı oyuncular hareket halinde iken rakibine dokunmak eğilimindedirler. Bu genellikle rakibin bulunduğu yeri tespit için yapılmaktadır. Eğer rakip oyuncunun görüş alanı içinde ise bu şekilde yapılacak bir kontrol gereksizdir ve bu tip temaslar gayri nizami olarak değerlendirilmelidir.
Görüş sahası dışında olan bir rakibe ellerle yapılacak hafif temasa göz yu- mulabilir. Bununla beraber tutma bir hatadır ve cezalandırılmalıdır.Dikeylik prensibi post oyununda da aynen uygulanır. Gerek post oyuncusu ve gerekse bu oyuncuya müdafaa yapan oyuncular dikeylik prensibine birlikte uymak zorundadırlar. Bu şekilde oyun, top oyunda ve kendi takımının kontrolunda, iken, bir oyuncunun rakiplerine ait ve tespit edilmiş tahditli bölge içinde kalabilme süresinin 3 saniye olarak kabulu ile kısıtlanmıştır. Pivot oyuncusunun kalça veya omuzları ile rakibinin dengesini bozmasına veya atış yaptıktan sonra dirsek veya kollarını uzatmak suretiyle rakibinin normal hareket serbestliğine müdahale etmesine müsaade edilmemelidir. Diğer taraftan, müdafaa oyuncusunun kollarını dizlerini veya vücudunun diğer kısımlarını kullanarak Pivot oyuncusunun hareket serbestliğine engel olmasına da müsaade edilmemelidir