Küba Füze Krizi Neydi?
Küba Füze Krizi, ABD ve SSCB arasında, Küba'da balistik füzelerin konuşlandırılması ve eskilerin, Türkiye ve İtalya'da balistik füzelerin konuşlandırılmasıyla ilgili bir çatışma oldu. 1962 Ekim Krizi veya Karayip Krizi olarak da adlandırılan kriz, iki gücün neredeyse tam bir nükleer savaşla uğraştığı Soğuk Savaş sırasında en yakın anlardan biriydi. Her iki taraf da vatandaşlarını kıyamet günü için hazırlarken, gizli yanlış iletişim çatışmayı tırmandırdı, ancak sonunda başarılı diplomatik anlaşmalar krizi sona erdirdi. Etkinlikler 16 Ekim - 28 Ekim 1962 tarihleri arasında gerçekleşti.
Krizin Sebepleri
1961'de , Başkan Kennedy'nin yönetimi, CIA destekli birkaç ABD askeri personeli ve esas olarak ABD'deki Küba sürgünlerinden oluşan karşı devrimci kuvvetler içeren, Küba'daki Domuzlar Körfezi İstilaını üstlendi. Fidel Castro üç gün içinde onları mağlup etti ve gelecekteki olası istilalardan güvende hissetmek için SSCB'nin yardımını istedi. Sovyet lideri Nikita Kruşçev, Castro'nun isteğini kabul etti ve Küba'da füze fırlatma tesislerinin inşası başladı. Bu olaylardan önce, SSCB Küba'yı herhangi bir füze ile silahlandırmama sözü verdi. SSCB'ye göre, ülkenin sürpriz bir ABD saldırılarına karşı savunmasız bıraktığını düşündüğü bir pozisyon olan Türkiye ve İtalya'daki ABD füzelerinin varlığı nedeniyle Küba'nın talebini kabul etti. SSCB'nin Küba'ya füze gönderdiği konusunda ilk uyarı işaretleri vardı, ancak Başkan Kennedy, bir ABD casus uçağı Küba'daki füzelerin ve füze tesislerinin fotoğraflarını çekinceye kadar onları görmezden geldi.
Kriz Hızlandırma
16 Ekim 1962'de ABD askeri şefleri Başkan Kennedy'ye füze bölgelerinde bir hava saldırısı başlatmasını ve Küba'yı işgal etmesini tavsiye etti. Kennedy bu tavsiyeyi yerine getirmeyi reddetti ancak bunun yerine ABD Donanması'nın, Küba'ya tedarik eden SSCB gemilerini uluslararası sulardaki silahlarla engelleyeceğini açıkladı. Bu plan da riskliydi çünkü SSCB böyle bir ablukayı savaş için bir provokasyon olarak görecekti. Bundan sonra ABD ablukaya, temel ihtiyaçların taşınmasını etkilemeyecek bir “Karantina” dedi. SSCB, ABD'yi uluslararası sulara ve havaya karşı özgürlüğünü ihlal etmemesi konusunda uyaran bir mektupla öfkeyle cevap verdi, çünkü böyle bir ihlal ülkeyi nükleer füze savaşı yapmaya zorlayacak bir saldırganlık olurdu. Ardından, altı gün daha süren Küba ve SSCB, silahların kendini savunma için kullandığı konusunda ısrar etti. 27 Ekim'de, SSCB ABD casus uçağını düşürdü ve aynı gün ABD, SSCB nükleer denizaltında küçük bir derinlik yükü düşürdü. Sorumluluk denizaltıya gelip gelmediğini işaret etmek yerine gemiye çarptı. Geminin SSCB komutanları netlik aramaya çalıştılar, ancak yüzey generalleriyle etkili bir şekilde iletişim kurmak için çok derinlerdi. Savaşın başladığını ve nükleer silah fırlatmaya hazır olduklarını düşünüyorlardı. Böyle bir fırlatmanın gerçekleşmesi için, üç komutanın hepsinin oybirliği ile karar vermesi gerekti, ancak bir tanesi fırlatmayı imzalamayı reddetti. Bu zamana kadar ABD ordusu, tam bir nükleer savaştan sadece bir adım ötede olan DEFCON 2'ye aitti, ayrıca, mecazi kıyamet saatini bir dakikadan gece yarısına kadar ayarladılar.
Gizli Diplomasi
Üstünlük savaşları devam ederken, diplomatik müzakereler de yapıldı. ABD Başsavcısı Robert Kennedy, Sovyet büyükelçisi Anatoly Dobrynin ile bir araya geldi ve ABD'nin füzelerini İtalya'dan ve Türkiye'den çıkarması ve Küba'yı asla işgal etmemesi konusunda anlaştılar. Buna karşılık SSCB Birleşmiş Milletler'i silahlarını Küba'dan çekilmelerini denetleme konusunda davet etmeye karar verdi. 28 Ekim'de SSCB, 13 günlük krize son veren füzeleri Küba'dan çıkarma niyetlerini açıkladı. Başlangıçta, ABD ve SSCB sırasıyla Robert Kennedy ve Dobrynin'i düşmanla müzakere ettiği için eleştirdi ancak tarihçiler nükleer savaşı engelleyen katılımlarını övmeye devam ediyorlar.