felemenk cumhuriyeti
fransız devriminden önce sessiz sedası asıl cumhuriyetçi devrimi yapmış hollandı cumhuriyet. bunun oluşum sancılarını en yakından ve birinci elden yaşayan düşünür baruch spinoza'dır. kendisinin politik incelemelerini dikkatle okuyunuz bu nedenle. ha spinoza'nın her bokunu okuyun da yani. hani zamanım yok falan diyosan tractatus politicus'u oku 110 sayfa bişey zaten yarım falan da kalmış. mis gibi.
felemenk coğrafyası, zaten tarihinin büyük bölümünde şehir ve ticaret devleti olarak cumhuriyet rejimine yakın bir yönetim biçimini sağlamaya çalışmış bir coğrafya. mesela, feodal rejimin yıkılışından önce cumhuriyete daha yakın, daha yerel ve toplumsal dinamiklerle işlev gören bir yönetim biçimleri vardır. ama, feodal rejimin yıkılışının ardından habsburg hanedanı'nın eline geçmiştir. orta çağ'da bugünkü belçika, ticaret, siyaset ve ordu bakımından daha güçlüydü. ama, yeni çağ'da hollanda, sömürgeci deniz ticaretini çok iyi uyguladı ve belçika'nın ticaret şehirlerini, limanlarını iş yapamaz hâle getirdi.
felemenk cumhuriyeti, kuzey denizi'nin güney kıyılarındaki ve iç kesimlerdeki, bugünkü hollanda'yı meydana getiren yedi farklı şehir devletinin konfederasyon şeklinde birleşmesiyle meydana geldi. bu siyasî ve ticarî birleşme, temelde bir ulus birleşmesi değildir. bir feodal birlik de değildir. ortak siyasette her şehir devletinin kendi yöneticilerinin birlikte söz sahibi oldukları bir düzendir. fakat gelgelelim, "kırılgan" bir düzen olmuştur. felemenk cumhuriyeti genellikle meşrutî monarşi ile yönetildi, yani hem monark hem de parlemento vardı ve bazı dönemler monarşi, bazı dönemlerse cumhuriyet ön plana çıktı.
felemenk cumhuriyeti, united provinces, yani birleşmiş iller veya united netherlands, yani birleşik hollanda gibi isimlerle anılır. fransız devrimi sırasında felemenk cumhuriyeti'nde de devrim yaşandı ve meşruti monarşinin yerine bonapart'çı meşruti monarşi geldi, hepsi o kadar. her ne kadar cumhuriyetçi olmaya çalışsalar da, avrupa'daki büyük devletler buradaki yönetimi olabildiğince kendine bağlamaya çalıştı ve avrupa'daki büyük savaşlar, kitlesel ve düşünsel geniş çaplı hareketler buradaki düzeni de olumlu veya olumsuz hep etkiledi.
ikinci dünya savaşından sonra hollanda çok çok iyi gördü ki, avrupa'nın güçlü ordulara sahip devletleri, kendi içlerindeki ekonomik ve siyasî mücadeleden dolayı kendisini rahat bırakmayacaklar. bu sebepten avrupa birliği'nin kurulmasında öncü devletlerden birisi oldu. felemenk cumhuriyeti'ni meydana getiren ekonomik ve siyasî şartlar, avrupa birliği'ni meydana getiren ekonomik ve siyasî şartlar ile farklı dönemlerde ortaya çıksalar da çok çok farklı değillerdir.
Omü Sözlük