Stalin Büyük Temizlik Hakkında Bilgi
Yeni Güncel Puanlar İçin Aşağıdaki Linkleri Tıklayın
Büyük Temizlik, Sovyetler Birliği’nde 1930’ların sonlarında halka açık göstermelik üç mahkeme ile. bir dizi kapalı ve gizli tutanaklı duruşma sonucu birçok tanınmış eski Bolşevikin ihanetle suçlanarak idama ya da hapse mahkûm edilmesi. Mahkemelere sunulan bütün kanıtlar, sanıkların ön sorgularına ve itiraflarına dayanıyordu. Daha sonra sanıkların suçsuz olduğu, onlara yüklenen suçların gizli polis örgütü NKVD (İçişleri Halk Komiserliği) tarafından uydurulduğu ve itirafların yoğun baskı altında alındığı anlaşılmıştır. Stalin’in başlıca rakiplerini ve karşıtlarını tasfiye etmede oldukça başanlı olan mahkemeler, 1930’larda “halk düşmanı” oldukları gerekçesiyle milyonlarca kişinin çalışma kamplarına gönderildiği büyük temizliğin yalnızca resmî görünümünü oluşturuyordu. İlk mahkeme Genrih G. Yagoda’nın gizli polis şefi olduğu sırada, Ağustos 1936’da başladı. Davanın başlıca sanıkları Ekim Devrimi’nin (1917) ve devrimi izleyen yıllardaki Sovyet yönetiminin önde gelen Bolşevik önderlerinden Grigori Yev’seyiviç Zinovyev, Lev Borisoviç Kamenev ve Ivan Smirnov’du. Bu kişiler öteki 13 sanıkla birlikte Stalin’i iktidardan uzaklaştırmaya yönelik terörist bir örgüt kurmak amacıyla 1932’de Leon Troçki’ye katılmakla suçlanıyordu. İddianame sanıkları Sergey Mirono- viç Kirov’u öldürmekten (Aralık 1934) sorumlu tutarak Stalin’i ve yakın çalışma arkadaşlarını da öldürmeyi planladıklarını öne sürüyordu. 24 Ağustos 1936’da mahkeme sanıkları suçlu buldu ve idamlarına karar verdi.
İkinci mahkeme, N. İ. Yejov’un NKVD şefi olarak Yagoda’nın yerini almasından sonra, Ocak 1937’de başladı. Aralarında Sovyet yönetiminin tanınmış adları G. L. Pyatakov, G. Y. Sokolnikov, L. P. Se- rebryakov ve Kari Radek’in bulunduğu 21 sanık, Sovyet ekonomisini yıkarak SSCB’nin savunma gücünü azaltacak sabotaj, saldırı ve terörist eylemler yürütmek için Troçki’yle işbirliği yaptığı öne sürülen “Anti-Sovyet Troçkist bir merkez” kurmakla suçlanıyordu, iddianamede Almanya ve Japonya hesabına çalışmak ve Sovyet Devleti’ni yıkarak kapitalizmi yeniden kurmayı amaçlamak gibi suçlamalar da yer alıyordu. Sanıklar 30 Ocak 1937’de suçlu bulundular; Sokolnikov, Radek ve iki kişi daha 10 yıla mahkûm edildi, geri kalanlar ise idam edildi.
Üçüncü mahkemede (Mart 1938) savcı, 1920’lerin sonlarında öne çıkan sağ kanat muhalefetinin önderleri Nikolay İvanoviç Buharin ve Aleksey İvanoviç Rikov’un da Zinovyev-Troçki komplosuna katıldığını ileri sürdü. Yagoda’nın yanı sıra önemli yönetim görevlerinde bulunmuş üç tanınmış doktor da komplocu örgütün üyesi olmakla suçlandı. Yargılanan toplam 21 sanığa, Sovyet yönetimini yıkmak, SSCB’yi parçalamak ve kapitalist sistemi yeniden kurmak amacıyla çok sayıda sabotaj ve casusluk eylemlerine katılma suçlaması yöneltildi. Sanıklar ayrıca Kirov’un ölümünden sorumlu tutuldu. Yagoda’nın üç doktora eski gizli polis şefi V. R. Menjinsky, yazar Maksim Gorki ve Politbüro üyesi V. V. Kuibışev’i öldürme emri verdiği öne sürüldü. Buharin, 1918’de Lenin’i öldürmeyi planlamakla suçlandı. Sanıklardan N. N. Krestinski’nin suç ikrarını geri almasına ve Buharin ile Yagoda’nın savcı Andrey Yanuaryeviç Vışins- ki’nin sorularını başarıyla yanıtlayıp suçsuzluklarını göstermelerine karşın, üç kişi dışındaki bütün sanıklar 13 Mart 1938’de idama mahkûm edildiler. Bu göstermelik mahkemelerin yanı sıra, 1937-38’de önde gelen Sovyet askeri önderlerinin yargılandığı bir dizi kapalı duruşma yapıldı. Çok sayıda tanınmış askeri önderin tasfiye edildiği bu duruşmalar, SSCB Silahlı Kuvvetleri’nde kitlesel bir temizlik hareketiyle birlikte yürütüldü. Almanya’nın Haziran 1941’de SSCB’ye karşı giriştiği saldırının ilk evresinde Sovyet kuvvetlerinin başa- rısız olmasına yol açan en önemli etkenlerden biri de, Stalin’in Büyük Temizlik sırasında deneyimli askeri önderleri tasfiye etmesiydi.
Yeni Güncel Puanlar İçin Aşağıdaki Linkleri Tıklayın