

Son günlerde İsrailin Mavi Marmara saldırısında hayatını kaybedenler için tazminat ödemeyi kabul ettiği ve özür dilemenin yollarını aradığı haberi şaşırtıcı değildir. 12 Haziran 2011 seçimleri yaklaşırken İsrailden AKPye daha önce olduğu gibi stratejik bir destek gelecektir. Bu düşüncemi neye dayandırdığımı kısaca izah etmek istiyorum. İsrail, ABDnin Irakı işgaline destek olacağını açıklayan AKPnin iktidara gelmesini büyük bir sevinçle karşılamıştı. AKP döneminde Türk-İsrail ilişkileri çok boyutlu olarak gelişti.
Ticaret hacmi sürekli arttı. 2005de Hamas liderlerinin Ankaraya davet edilmesine karşı Telavivin tavrı ve 2006da Türkiyenin İsrailin Lübnanda Hizbullaha karşı düzenlediği operasyonu eleştirmesi ikili ilişkileri germedi. Öyle ki, Türkiye, İsrail ile Suriye arasında arabuluculuk yapmaya başladı. Bütün bu politikaların ödülü Erdoğanın Amerikan Yahudi lobisi tarafından üstün hizmet ödülü ile ödüllendirilmesi oldu. Bu dönemde AKP ve Erdoğan, AB ve ABDde parlayan yıldızdı. Batı basını Erdoğanı Türkiyede tabuları yıkan siyasetçi olarak övüyordu.
Ancak Ortadoğu sokaklarında parlayan bir başka yıldız vardı. İran Cumhurbaşkanı Ahmedinejat. Ahmedinejat, ABD ile nükleer güç konusunda sürtüşerek ortaya çıkan petrol fiyatları patlamasından faydalanıyor ve elde ettiği geliri hem nükleer çalışmalarını hem de popülist ekonomi politikalarını finanse etmekte kullanıyordu. ABD ile çatışarak Irak ve Lübnanda gücünü artıran, 2006da İsrail Ordusunu yenen Hizbullahın arkasındaki güç olmanın Ortadoğuda verdiği saygılığı kullanan Ahmedinejatın İranı İsrail için Iraktan sonra Ortadoğuda durdurulması gereken öncelikli güç olmuştu.
Ocak 2007'de Ahmedinejad'ın, Yahudi soykırımını efsane olarak nitelendirmesinden sonra 36 Avrupa ülkesinde Yahudi cemaatlerinin örgütü olan "Avrupa Musevi Kongresi" başkanı Pierre Besnainou, 18 Ocak 2007de Başbakanlıkta Erdoğan ile görüşmüştü. Erdoğan ile görüşmeden sonra Besnainou, görüşmeyi "çok ilginç bir görüşme" olarak nitelendirmişti. Besnainou, 15 Şubat 2007'de İsrail'den yayınlanan Haarettz gazetesinde yazdığı "Türk seçeneği" makalede görüşmeyi şöyle anlatmıştı: Ankaraya kısa bir süre önce yaptığım ziyarette Başbakan Erdoğana, kendisinin Ortadoğuda lider rolü oynayabileceğine yönelik inancımı ifade ettim. Körfez monarşilerinden Orta ve Doğu Asyaya, Hamaslı İslamcılardan ılımlı Filistinlilere kadar bütün Müslüman dünyasında saygı gören Türkiye, ABD ve İsrail ile de güçlü ve sadık bir ilişki yürütüyor. Böylece Türkiye bölgedeki bütün nüfuzlu katılımcılarla etkileşime girme meşruiyetini kazanmış oluyor. Bu konumu, zararlı bir nüfuza sahip İranın yerine, bölgesel liderlikte Türkiyeyi doğal bir tercih haline getiriyor
Bu görüşmeden sonra 6-7 Eylül 2007 gecesi Hatayın Kırıkhan ve Hassa ilçeleri üzerinden ikili kollar halinde alçaktan uçan İsrail hava Kuvvetlerine ait 6 adet F-151 Raamlar Suriyeye kuzeyden saldırmış ve iddiaya göre El Kibar bölgesindeki Kuzey Kore ile ortak yapılan nükleer tesislere saldırmışlardır. Muhtemelen gizli kalacak bu olayı, ertesi gün Hassa ve Oğuzeli ilçeleri sınırları içinde Türkiye-Suriye sınırına yakın bir tarlada üzerinde İbranice yazılar bulan iki 600 galonluk harici yakıt tankı bulunması ortaya çıkarmıştır. Bu önemli gelişme ile ilgili olarak AKP Hükümetinin tek tepkisi Dış İşleri Bakanı Ali Babacanın kabul edilemez olduğu ve İsrail Büyükelçisinden bilgi isteneceği şeklinde olmuştu. Türkiye, İsraile örtülü bir operasyonda destek vermişti. 13 Kasım 2007de İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres TBMMde konuşma yapmıştı.
23 Aralık 2008de Ankarada Başbakan Olmert ile Erdoğan arasında yapılan görüşmelerden sonra İsrailin 27 Aralık 2008den 19 Ocak 2009a kadar sürecek olan Gazzeye yönelik insanlık suçu içeren saldırısına Türkiye, Arap dünyasından daha ağır tepki vermişti. İlginç olan husus ise 24 Aralık 2008'de Jerusalem Post'ta yazan Herb Kinon,"(İsrailli) üst düzey yetkililer, Erdoğan'ın ülkede yükselen laik muhalefet karşısında meşruiyetini sağlamlaştırmak için yüksek profilli bir uluslararası diplomatik başarıya ihtiyaç duyduğunu söyledi" bilgisini aktarmasıdır.
Erdoğanın aradığı dış politika başarısı 30 Ocak 2009da Davosta gelmiştir. Türk tarafının isteği ile düzenlenen görüşmede Ş. Peresi eleştiren Erdoğan podyumdan inerken hem 29 Mart 2009 yerel seçimleri öncesinde istediği başarıyı elde etmiş hem de Ahmedinejatın ismini tek hamle ile Ortadoğu sokaklarından silmiştir.
Yerel seçimlerden sonra AKPnin ilk kapsamlı girişimi Mayıs-Haziran 2009da Türkiye-Suriye sınırındaki iki KKTC büyüklüğünde bir mayınlı alanın temizlenmesinin İsrail firmalarına yap-işlet modeli ile 44 yıllığına verilmesi olmuştur. AKP buna karşı çıkan muhalefeti ırkçılık yapmakla suçlamıştır. Ancak kontrollü bir gerilim süreci de yaşanmıştır. Türkiyede İsrailli askerleri katil olarak gösteren bir dizinin televizyonda yayınlanmıştır. Telaviv ise Türkiyenin İsrail Büyükelçisinin Dış İşleri Bakanlığında küçük düşürülmeye çalışılmış ancak olayı eline yüzüne bulaştıran İsrailin Türkiyeden özür dilemek zorunda kalmıştır. Ankara, Konyada yapılacak Türk-Amerikan-İsrail ortak hava tatbikatından İsraili çıkarmıştır. İsrail ise Heron insansız hava araçlarının Türkiyeye teslimini geciktirmiştir. Türkiye, İranın nükleer güç haline gelmesi tartışmaları çerçevesinde İsrailin nükleer silah sahibi olmasını sert bir şekilde eleştirmiştir.
Bu kontrollü gerilim 29 Mart 2010da gerçekleşen Mavi Marmara saldırısı ile sona ermiştir. Her iki tarafta olayların denetim dışını çıkmasını adeta ister şekilde davranmışlardır. Ancak İsrail zararlı çıkan taraf olmuş, AKP Hükümeti ise ciddi yaptırımlardan bahsetmekle beraber sonra bunları uykuya yatırmıştır. İsrail ise normal olarak vermesi gerektiği düşünülen intikam tepkilerini vermemiştir. İsrailde çıkan orman yangınına iki Türk uçağının yardıma yollanması sonrasında ikili ilişkiler hemen yoğunlaşmış ve Tel Avivden tazminat ve bir şekilde Türkiyeden özür dilemenin mümkün olduğuna dair açıklamalar gelmeye başlamıştır.
İsrailin bu adımı şaşırtıcı değildir ve Ortadoğudaki politik öncelikleri ile uyum içindedir. Telaviv açısından Ortadoğudaki iki öncelik sırası ile İranın nükleer güç politikasının durdurulması ve Kürt sorunun İsrailin milli güvenliğini uzun vade güvence altına alacak şekilde çözülmesidir. Erdoğanın Ortadoğu sokaklarında Ahmedinejatı silmesi Telavivde İranın dışarıda yalnızlaştırılması olarak görülmektedir. İrana yönelik bir askeri saldırıyı sürekli gündeminde tutan bir İsrail için bu çok önemlidir. Öte yandan onlarca yıldan buyana K. Irakta bağımsız bir Kürt devletini destekleyen ve 1990lı yıllardan itibaren Ankaradaki dostlarına Şimdi siz Kürtlere verebileceklerinizi verin, yarın onlar istediklerini alırlar telkininde bulunan Tel Aviv AKPnin Kürt açılımının da kendi stratejik çıkarları ile uyum içinde görmektedir.
Eski İsrail Dış İşleri Bakanlığı müsteşarı ve eski Ankara Büyükelçisi Alon Liel Haaretz gazetesinde 13 Eylül 2010da Tel Avivin AKPnin Kürt politikasının nasıl okunduğunu şöyle ifade etmiştir: Erdoğan, bir Kürt eyaleti yaratmaya ya da en azından Türkiyenin Kürtlerini ulusal bir azınlık olarak tanımaya hazır, fakat ülkesi değil. Kürt misyonunu tamamlamak için bir görev dönemine daha ihtiyacı var. Gelecek temmuzda kazanırsa, bu gerçek bir ihtimal haline gelebilir.
Özetle Tel Avivin Ankarada Erdoğana bir süre daha ihtiyacı var görünmektedir. Tel Aviv, büyük bir ihtimal ile 12 Haziran 2010 seçimlerinden önce, 29 Mart 2009 yerel seçimlerinden önce olduğu gibi Türk ve Ortadoğu siyasetinde One minute etkisi yaratacak bir hamle ile AKPden özür dileyecek ve tazminat ödeyecektir.
Prof. Dr. Ümit ÖZDAĞ
21.YY Türkiye Enstitüsü Başkanı