Toga, Roma vatandaşlarının karakteristik bol dökümlü giysisiydi. Peki gerçekte kimler, ne için toga giyiyordu hep birlikte bir göz atalım.
Toga aslında neye benziyordu? Yoksa üzerine fazla anlam yüklenmiş kumaş parçasından başka bir şey değil miydi? Ve geriye dönüp baktığımızda, tarihte kimler toga giyiyordu?
Toga giymek, zorlu bir girişim sayılırdı. Geleneksel olarak toga, düz bir tunik üzerine sarılarak giyilen yaklaşık 3.7 ila 6 metre uzunluğunda uzun kumaş parçalarıydı. Ve genellikle yünden yapılırlardı. Kanada’daki Western Ontario Üniversitesi’nden moda tarihçisi Kelly Olson, “İtalya’daki bir yaz sıcağında yüne batmış bir şekilde dolaşmanın nasıl bir şey olduğunu hayal edin. Gerçekten korkunç olmalı.” diyor.
Yine de bu durum, asırlar boyunca devam eden bir modadan çok da farklı değildi.
Bir arkeolog ve İngiltere’de kıdemli öğretim görevlisi olan Ursula Rothe, insanların, özellikle statü sebebiyle, her zaman için rahatsız edici şeyler giyebildiğini söylüyor.
Zengin Romalı erkekler hem statü hem vatandaşlık işareti olarak toga giyerlerdi. Ancak, muhtemelen her zaman değil. Rothe, togaların, muhtemelen gün içerisindeki idari işler veya düğün, cenaze gibi özel günler için giyilen modern takım elbisesine benzer bir rol üstlendiklerini belirtiyor. “Muhtemelen kırsal kesimde toga giymiş birine pek fazla rastlanılmıyordu.”
Ayrıca togalar antik Yunan halkı tarafından hiç giyilmedi, en azından, Roma İmparatorluğu tarafından hakimiyet altına alınana kadar. Bunun yerine, Yunanlar “himation” olarak bilinen ve dökümlü olarak giyilen bir giysiyi tercih ediyorlardı. Himation ve toga arasındaki temel farklardan biri etek kıvrımıydı; himation düz, toga ise kavisliydi.
Farklı togalar farklı şeyleri ifade ediyordu. Standart togalar, sade, kırık beyaz renkliydi ve herhangi bir değişim, kullanıcısı hakkında belirli bilgiler sağlardı. Zengin Romalıların çocukları, ergenliğe ulaşana kadar koruma sembolü olan kırmızı bordürlü togalar giyerlerdi. World History Encyclopedia’ya göre, koyu gri veya siyah togalar cenaze törenleri için ayrılırken, zafer kazanmış generaller mor ve altın işlemeli olanlardan giyerlerdi. Seçilmiş siyasi figürler, togalarının bol miktarda mor süslemesinden anında tanınırlardı. Ve potansiyel politikacıların bile kendilerine özgü kıyafetleri vardı.
Bir Roma vatandaşı aday olmaya karar verdiğinde (ki her zaman için bu kişi bir erkek olurdu), togasını tebeşirle beyazlatarak kampanyasını duyururdu. Bu, “candidus” adı verilen ve “lekesiz” anlamına gelen bir işlemdi. Olson’un belirttiğine göre, “candidate” (aday) kelimesi buradan geliyor.
Toga uzunluğu ve drape stilleri de dönem dönem moda oluyordu. Olson, Roma İmparatorluğu’ndan önceki dönem olan Roma Cumhuriyeti’nde, togaların “oldukça cimri işler” olduğunu belirtiyor. Ancak, İmparator Augustus MS 27’de iktidara geldiğinde, togalar uzun, dökümlü ve hacimli hale geldi ve bu, devletin sözde refahına olası bir göndermeydi. Toga stilleri zaman içinde sürekli değişti. Üçüncü yüzyıla gelindiğinde ise artık herkes için ulaşılabilirdi.
Olson, antik Roma’dan bazı kabartmaların ve çanak çömlek parçalarının, uygun noktalarda etek etrafındaki küçük ağırlıklar gibi toga aksesuarlarını tasvir ediyor gibi göründüğünü belirtiyor. Ne yazık ki, bilim insanları bu aksesuarların gerçek hayatta giyilip giyilmediğini veya sadece sanatsal bir süs olup olmadığını henüz belirleyemediler. Akademi geleneksel olarak klasik moda eğitimi almamış olsa da, bu durum gitgide değişiyor. Bugün, Rothe ve Olson gibi bilim insanları, eski zamanlara ait giysileri daha iyi anlamamızı sağlamaya yardımcı oluyorlar.
Toga, Romalılar tarafından Etrüsklerden benimsenen, başlangıçta tüm sınıfların her iki cinsiyeti tarafından giyilirdi, ancak yavaş yavaş önce kadınlar, sonra emekçiler ve son olarak asilzadeler tarafından kullanımı bırakıldı. Ancak imparatorluk tarihi boyunca devlet giysisi, imparatorun ve yüksek görevlilerin giysisi olarak kaldı. Oval biçimli bir malzeme parçasından yapılmış olan toganın hacimli kıvrımları vardı ve bu işlem için genellikle özel bir köle tutulacak kadar çok beceri gerektiriyordu.
Live Science. 24 Kasım 2022.