Bu yıl, güçlü devler Çin ve Hindistan ile sınırlarını paylaşan 27 milyon nüfuslu kara kilitli ülke olan Nepal’de zor bir yıl oldu.
Nisan ayında yıkıcı bir depremden kaynaklanan heyelanlar, Nepal’i Hindistan ile olan 1,751 km (1,088 mil) açık sınırına tamamen bağımlı bırakarak Çin’den tedarik yollarını yok etti.
Ama Nepal nihayet Eylül ayında yeni bir federal anayasayı kabul ettikten sonra komşusu Hindistan ile ilişkiler, ekşi başladı. Deprem geri kazanılan ülkeye 302,53 milyon ABD doları değerinde hayati malzeme ve yakıt getiren kamyonlar Sunauli sınırının Hint tarafında 14 kilometre kuyruğa girmeye başladı.
Hint hükümeti, Nepal’e abluka getirmediği konusunda ısrar ediyor ve yeni anayasanın ardından sınıra yakın protestolar nedeniyle kamyon hareketleri konusunda ihtiyatlı davrandığını iddia ediyor. Yerel halk, bölgede herhangi bir protesto olmadığında bile, sadece belirli sayıda kamyonun iki ila üç günde bir geçmesine izin verildiğini bildiriyor.
Yeni Anayasa
Nepal’in çok beklenen yeni anayasası Eylül ayında yürürlüğe girdi. Hindistan, Nepal nüfusunun yaklaşık yüzde 40-50’sini temsil eden Madhesi ve Tharu toplumlarının iyi temsil edilmesini sağlayacak yeni anayasada yedi değişikliğin iyi temsil edilmesini savundu. Anayasa, Nepal’in siyasi gücünün çoğunu elinde tutan tepelerin halkı ile Hindistan’ın sınırındaki insanlarla etnik ve kültürel bağlantıları paylaşan düzlüklerin halkı arasındaki yaraları iyileştirmeyi amaçlıyordu. Madhesi mücadelesi haysiyet ve kapsayma ve eşit bir Nepal vatandaşı olma çabası içindir. Yıllardır, Nepal’in politik güçlü ‘tepe’ kuruluşu Madhesis’e Nepal’in çıkarlarına karşı Hindistan’la yan yana olan beşinci sütun olarak güvenmiyordu.
Hindistan neden endişeli
Yeni anayasa, yedi federal illere bölünmüş laik bir cumhuriyet olarak çoğunluk Hindu ulusunu tanımlar ve on yılı aşkın bir süredir çalışmalarında oldu. Madeshis ve Tharu etnik azınlıkları, yeni eyaletlerin önerilen sınırlarının siyasi marjinalleşmesine yol açabileceğini protesto ediyorlar. Hindistan, bu protestoların kendi topraklarına dökülebilecek şiddeti teşvik edebileceğinden endişe duyuyor.
Hindustan Times’taki Prashant Jha, Hindistan için neden çok şeyin tehlikede olduğunu açıklıyor:
Tam on yıl önce, 2005’in sonunda Yeni Delhi’de bir barış süreci tasarlandı ve imzalandı. Hindistan, Kurucu Meclis seçimlerini teşvik etmekten, geçmişte hükümet ve Madhesi protestocuları arasında arabuluculuk yaparak anlaşmalara varmak, hükümet oluşum tatbikatlarına katılmak ve daha fazlası olmak üzere Nepal’deki sürecin büyük bir çoğunda bir aktör olmuştur. Bazıları meşru, bazıları aşırı. Ama Hindistan’ın bu süreçte derin bir etkileşimi göz önüne alındığında, sürecin kendisi parçalanmak üzere olduğu bu doruk anında ellerini yıkayamaz.
Nepal cezalandırılıyor mu?
Ancak Nepalis, Hindistan’ın anayasaya müdahalesine karşı güçlü bir tepki gösterdi ve bazı Nepaliler, Hindistan’ın bu konuda kara devleti cezalandırdığını teorisini oluşturdu. Blog yazarı Shiromani Dhungana şöyle yazıyor:
Kara ile çevrili olan Nepal’in ithalatının çoğu Hindistan’dan geliyor. Uluslararası yasalar, karayla çevrili ülkelere denize sınırsız geçiş hakkı sağlamasına rağmen, Hindistan uluslararası toplum tarafından sorguya çekilmemiştir. 28 milyonluk bir ülkeyi “ventilatör desteği” nde koyma yolunda.
Hindistan, Nepal’i ablukaya atarak Nepal’in Orta Terai’de bir grup protestocuyu destekliyor. Abluka ülkenin dört bir yanından insanlara büyük acı çektirdi. Ekonomi yok edildi ve iyileşmesi yıllar sürebilir. İşler kaybedildi, yatırımcılar çekildi, büyük altyapı ve kalkınma projeleri kötü bir şekilde etkilendi ve zamanlama dışı bırakıldı ve milyonlarca çocuğun eğitimi bozuldu. Sektörler güvenlik eksikliği ve hammadde arzı nedeniyle kapandı. Aşılama programları da kesintiye uğramıştır. Bu, Hindistan’ın insanlık dışı ablukasından dolayı Nepal’in karşı karşıya olduğu acı çekmenin ölçeğini gösteriyor.
Deprem
Ülke, Nisan ayında 9 binden fazla kişinin hayatını kaybedip 23 binden fazla yaralı bırakan yıkıcı depremden hala iyileşiyor. Birçok ilçede milyonlarca insan evsiz kaldı, tüm köyler dümdüz edildi. Depremin, görünüşte alakasız görünen sayısız açıdan etkisi oldu: insan kaçakçılığı, işgücü maliyetleri ve bulunabilirlik, kiralama ve mülk maliyet yükleri, kentleşme, özel ve kamu borç yükleri, ruh sağlığı, siyaset, turizm, hastalık ve sağlık altyapısı. Depremin neden olduğu heyelan Çin’den alternatif tedarik yollarını yok etti ve Nepal’i Hindistan’dan ithalata bağımlı bıraktı.
1 Mayıs 2015 itibariyle, Médecins Sans Frontières (Sınır Tanımayan Doktorlar) ve Kızıl Haç gibi uluslararası yardım kuruluşları, helikopterle kritik yaralıları başkent Kathmandu’dan kesilen dış bölgelerden tıbbi olarak tahliye etmeye başladılar ve başkalarını mobil ve derme çatma tesisler.
Depremin Nepal’i vurup ağır kayıplara yol açmasından yedi ay sonra, MSF ve Kızıl Haç ekipleri felaketin sonrasıyla uğraşmak için ülkede çalışmaya devam ediyorlar. MSF Hong Kong’dan Iris Leung, Katmandu’dan yaklaşık bir saatlik sürüş mesafesinde Sanga’daki Omurga Yaralanması Rehabilitasyon Merkezi’ni ziyaret ederken tecrübesi hakkında yazıyor:
Biraj’ı gördüğümde tekerlekli sandalyesindeydi, yamacın tepesine tırmanmaya ve sanki bir hız treni gibi aşağı yarışmaya çalışıyordu. Birkaç kez tekrarladı — üç tekerlekli tekerlekli sandalyeydi, bu da demek oluyor ki kendini eğimi yukarı itmek için güçlü pazı kullanıyordu.
Biraj’ın taburcu olduktan sonra nereye gidebileceğini merak etmeye başladım. Nepal tekerlekli sandalye dostu bir ülke değil, bu yüzden geçinmek için bir iş bulmaktan bahsetmiyorum bile, eskisi kadar kolay hareket edemeyecek. Üstesinden gelmek zorunda kalacağı kaç engeli düşünerek, bir umutsuzluk duygusuyla boğuldum.
Sonra dedi ki, “Olumsuz düşüncelerim var. Ama herkes pozitif çıkarsa, pozitif kalmak için enerjiyi alacağım.”
Tıp ve gıda kıtlığı
BM, MSF’nin faaliyetlerini Aralık ayına kadar yerel hastanelere devretmesine karşın abluka nedeniyle ciddi bir tıp ve gıda krizi yaşanıyor; insanların tek kullanımlık gelirlerinin ortalama yüzde 60’ını yiyeceklere harcadığı Nepal’de milyonlarca insan risk altında olduğu uyarısında bulunuyor. Besin fiyatı, arz sıkıntısı nedeniyle arttı. Biraj gibi hastaların abluka ile normal bir hayata nasıl geri dönebileceği belli değil.
#Kathmandu eczanelerde arama 6 saat sonra nihayet akrabası için ilaç bulundu. #IndiaBlockadesNepal pic.twitter.com/RgNtTdQUfJ
— Kunda Dixit (@kundadixit) 30 Kasım 2015
Basınç Taktik Yubhan Tamang, Bir Hastanesi’nde 300 hasta için yakacak odunlarda günlük pişiriyor @gopenR #IndiaBlockadesNepal pic.twitter.com/LfVxAonvW
— Kunda Dixit (@kundadixit) 27 Kasım 2015
Expat blogger Daniel ve Becky, günlük hayatta sıkıntıların neye benzediğini anlattı:
Artık pek çok insanın pişirme gazı bitti ve odun yangınlarında yemek pişiriyor — hava belirgin şekilde daha smoggigidir.
Benzin çok sınırlı miktarlarda satılıyor. Hangi benzin okullara, hastanelere, otobüslere ve devlet kurumlarına öncelik veriliyor.
Tüm ithal mallar tükenmeye başladıkça mağaza rafları seyrek görünüyor. Elektrik, elektrik indüksiyon plakaları ve pişirme için diğer benzer şeyleri satın almış ve sistemi gerdirdiği için düzensizdir. Yarından itibaren düzenli olarak planlanan elektrik kesintilerimiz artan elektrik kullanımı nedeniyle günde 8 ve 9 saate kadar artacaktır. Yakıt sıkıntısı bir dizi iş kapatıldı anlamına gelse de, bazı güç kullanımını azaltarak, bu yüzden daha kötü olabilir.
Blogcu Shiromani Dhungana, yerinden olmuş deprem kurbanlarının abluka nedeniyle en zor zamanlarla karşı karşıya kaldıklarını da yazıyor:
Bu hafta çok sayıda deprem kurbanı soğuk yüzünden öldü. Deprem kurbanları, abluka yüzünden barınak inşa etmek için yiyecek, yakıt ve inşaat malzemesi satın alamazlar. Dışarıda uyumak zorunda kaldılar. Tepelerde sert bir kış durumlarını kötüleştiriyor. [..] İnsani yardım örgütleri böyle bir eksiklik altında çalışamaz.
Twitter kullanıcıları, Nepal’in halkının daha fazlasını kaldıramayacağı uyarısında bulundu:
#Kathmandu ‘de yakıt kuyruğu durumu kesinlikle dehşet verici. Bazı şeyler #IndiaBlockadesNepal #Nepal pic.twitter.com/opW4nLuuns vermek zorunda
— Lou Watsham (@lou_watsham) 13 Ekim 2015
#IndiaBlockadesNepal #Nepal @MaryamNSharif @sheikhhasina @ashrafghani @18thsaarc @PM_Nepal pic.twitter.com/c8rGvRhHDU içinde #crisis kreatı
— Anil Thapa (@athachhetri) 24 Kasım 2015
Nepali Times’daki bir blogda yer alan Kinda Dixit, hükümetin beceriksizliğini suçladı ve bu kış 2 milyondan fazla depremden kurtulan kişinin kötü halini görmezden geldiğini savundu:
Tüm ülke abluka yüzünden acı çekiyor, ama evsiz depremden kurtulanların kötü olması iki kat tehlikeli. Yine de umursamaz bir devlet, onların çıkmazlarına karşı mutluluk verici bir şekilde akılsızdır.