Hastalıklara tanı koyma konusunda semptomların belirlenmesi en az yapılan tahliller kadar önemlidir. Bu noktada, vücudumuzda meydana gelen değişikleri fark etmek ve önlem almak için harekete geçmek bizlere düşüyor. Örneğin; yüksek ateş nasıl ki vücutta enfeksiyon olma ihtimalini ortaya koyuyorsa, vücutta meydana gelen kırmızı lekeler, sarımsı ten rengi de karaciğerden kaynaklı bir hastalığın belirtisi olabilir.
Karaciğer; protein üretimi, kanın pıhtılaşması, glikoz ve demir metabolizmasının düzenlenmesi gibi vücudun temel fonksiyonlarının yerine getirilmesinden sorumlu, 1,4-1,7 kg arasında değişen ağırlığıyla vücudumuzdaki en büyük organımızdır.
Karaciğerden kaynaklı sağlık problemleri maalesef ilerleyene kadar kendisini gizleyebilir. Daha da önemlisi, karaciğer işlevlerini yerine getiremediğinde ortaya çıkan karaciğer yetmezliği acil tıbbi bakım gerektiren hayati bir durumdur. Çoğu zaman karaciğer yetmezliği yıllar içinde oluşur. Ancak bununla birlikte ‘akut karaciğer yetmezliği’ olarak bilinen ve daha nadir görülen durum 48 saat içinde ortaya çıkabilir ve ilk aşamada tespiti oldukça zordur.
Gelin, sağlığımız için önemi büyük olan karaciğerimizi daha yakından tanıyalım:
Karaciğerin vücuttaki görevleri nelerdir?
- Hormonları yıkım sürecini düzenler
- Kanı ve kanda biriken toksinleri temizler
- Yağı absorbe etmek için safra salgılar
- Suyu filtre ederek vücuda alınan alkolü, ilaç ve uyuşturucu gibi zararlı maddelerin toksinlerini vücuttan atar
- Vücut için zararlı her türlü kimyasalı parçalar
- Vücutta depolanmış, ayrıştırılmamış toksinlerin parçalanarak vücuttan atılmasını sağlar.
Karaciğer yetmezliği neden kaynaklanır?
1 ay ila 1 yıl arasında değişkenlik gösteren tanı sürecinde kronik karaciğer yetmezliğinin en sık görülen nedenleri şunlardır:
- Hepatit A, B, C, D, E
- Epstein Barr virüsü (mononükleoz enfeksiyonu)
- Uzun süreli alkol tüketimi
- Siroz
- Hemokromatozis (vücudun çok fazla demir emmesi ve depolamasından kaynaklanan kalıtımsal bir hastalık)
- Yetersiz beslenme
Aniden ortaya çıkan akut karaciğer yetmezliğinde ise sıklıkla görülen farklı nedenler şunlardır:
- Asetaminofen (Tylenol) doz aşımı
- Hepatit A, B, C virüsleri (özellikle çocuklarda)
- Bazı medikal ya da alternatif tıbbi ilaçlara karşı ortaya çıkan reaksiyon
- Zehirli yabani mantar yemek
Karaciğer yetmezliği belirtileri nelerdir?
Karaciğer rahatsızlıklarının ilk semptomları genellikle hafif seyreder ve bazen de hiç belirti görülmez. Bu nedenle tanısı zorlaşır. Karaciğerden kaynaklı rahatsızlıkların ortak belirtileri şunlardır:
Yoğun ter kokusu, kötü ağız kokusu
- Karın bölgesinde şişlikler
- Mide bulantısı
- Göz altlarında şişlik ve koyu halkalar
- Cilt renginde sararma, avuç içinde kızarma
- Vücudun çeşitli yerlerinde olağandışı kahverengi lekeler
- İdrar ve dışkı renginde değişiklikler
- Hassas ve şişmiş gözbebekleri
- Genellikle tip-2 diyabette görüldüğü gibi düzensiz kan şekeri düzeyleri ve buna bağlı olarak sık sık tatlı bir şeyler yeme isteği ve çabuk acıkma
- Küçük yağ tümörlerinin deri üzerinde şişlik yapması, kilo alımı ya da hipertansiyondan kaynaklı olarak yağların metabolize edilme sürecinin yavaşlaması
- Sindirim sisteminde meydana gelen aksamalar: İrratabl bağırsak sendromu gibi yetersiz ya da çok fazla besin tüketme sonucu kabızlık, hazımsızlık ve hemoroid.
- Çok kolay yaralanma ve ciltte daha sık beliren morartılar
- Erektil disfonksiyon (sertleşme problemi)
- Erkeklerde göğüs büyümesi
- Karnın sağ üst bölümünde hissedilen ağrı
Karaciğerle ilgili bir başka ilginç bilgi ise ¾’ü alınan bir yetişkin karaciğerinin 1 hafta içinde kendini yenileyebilme yeteneğidir. Buna rağmen karaciğer yetmezliği, yağlanma ve hepatitten kaynaklanan yorgun karaciğer, siroz gibi zorlu hastalıklara dönüşebilir. Bununla birlikte saydığımız bu semptomlar başka hastalıklarında belirtisi olabileceğinden her ihtimali düşünerek muayene olma sürecini ertelememenizde fayda var.
Siroz
Karaciğer rahatsızlıklarında son aşamanın siroz ve karaciğer kanseri olduğunu söylemek mümkündür. Siroz, karaciğerin kalıcı yara izini tanımlayan bir terimdir. Fakat çoğunlukla kronik karaciğer iltihabını tanımlamak amacıyla kullanılır. Normal karaciğer hücreleri, herhangi bir karaciğer fonksiyonunu bile yerine getiremez hale gelir ve skar dokusu ile değiştirilir. Özellikle anormal derecede karın şişliği, karaciğer çevresinde kaşıntı, sindirim problemleri, mide bulantıları ve ağrılar, kanlı dışkı ve uyku isteği sirozda en sık görülen semptomlardır.
Karaciğer rahatsızlıklarından kaynaklanan bu semptomlar gözlendiğinde, erken müdahale durumunda tedavinin başarı şansı artacağı gibi süresi de kısalmaktadır.
Son olarak, küçük ağrılar nedeniyle bile ilaç alma eğiliminiz varsa bunun karaciğer ve böbreklerinizi ciddi anlamda yorduğunu hatırlatalım. İlaç prospektüslerinde yer alan yan etkilere göz attığınızda bunu net bir şekilde görmeniz mümkün. Örneğin; niasin olarak bilinen B3 vitaminin, yüksek kolesterol seviyesini dengelemek gibi insan sağlığı açısından birçok faydası bulunmasına rağmen doza bağlı olarak karaciğer hastalıklarını tetiklediği bilinmektedir. Yani vücudu bir şekilde tedavi ederken farkında olmadan başka organlarınıza zarar veriyor olabilirsiniz. Kimyasal ilaçlardan ziyade alternatif tıbbın sunduğu doğal reçetelerden faydalanmayı deneyebilirsiniz. Bildiğiniz üzere, birçok sentetik ilaç bitkilerin kimyasal yapısı baz alınarak üretilmektedir. Tüm bu nedenlerden ötürü mümkün olduğunca gereksiz ve reçetesiz ilaç kullanımından uzak durmalı, muayene olmayı ertelememelisiniz.