Resim "Kerç Boğazı'nda deniz savaşı." Sanatçı I.I. Rodinov
230 yıl önce Ushakov komutasındaki Karadeniz Filosu, Türk Donanmasını Kerç Boğazı yakınında mağlup etti. Rus zaferi filo Osmanlı'nın Kırım'a iniş komutanlığının planlarını hayal kırıklığına uğrattı.
Karadeniz Filosunun Yaratılması
1783 yılında Kırım yarımadasının güneybatı kesimindeki Amiral Klokachev'in Azak filosunun ayrılması Akhtiarsky limanını kurdu. 1784 yılında Sivastopol olarak değiştirildi (Yunanca "Zafer Şehri" nden). Bu andan itibaren tarih Karadeniz Filosu'nun. İlk olarak, Azov filosunun gemileri kompozisyonuna girdi, daha sonra Herson tersanelerinden yeni gemiler gelmeye başladı. Yeni liman, 1778 yılında Dinyeper'in ağzına yakın bir yerde kuruldu ve Rus İmparatorluğu'nun güneyinde ana gemi inşa merkezi oldu. 1874'te Kherson'da ilk zırhlı başlatıldı ve burada Karadeniz Amiraliçiliği de yaratıldı.
Görev son derece zordu. Kuzey Karadeniz bölgesi neredeyse Rusya'ya geri döndü. Gelişimi hızlı bir şekilde, ancak kelimenin tam anlamıyla sıfırdan ilerledi. Yeni kasaba ve köyler, limanlar ve tersaneler, işletmeler ve yollar inşa edildi. Güneyde halkın büyük ölçekli bir yeniden yerleşimi, verimli toprakların gelişmesi vardı. Eski "Vahşi Alan" tam anlamıyla gözlerimizin önünde müreffeh bir ülkeye dönüştü. Karadeniz Filosu'nun çekirdeğini oluşturmak için Rus hükümeti, filosu Baltık'tan transfer edecekti. Avrupa'da dolaşan altı fırkateyn Çanakkale Boğazı'na ulaştı, ancak Porta onları Karadeniz'e sokmayı reddetti. Müzakereler bir yıl sürdü, ancak başarılı olamadı. Konstantinopolis, Karadeniz bölgesinde intikam almayı, Kırım da dahil olmak üzere kayıp toprakları geri getirmeyi umuyordu. Bu nedenle, Baltık'tan Kırım'a Rus gemileri geçmedi.
Türkiye'nin savaş benzeri tutumu büyük Batılı güçler - Fransa ve İngiltere tarafından desteklendi. Batı, ülkenin Azak ve Karadeniz'e erişimi olmadığında Rusya'yı geçmişe döndürmek istedi. Ağustos 1778'de Türkler, Kırım'ın geri dönmesini ve daha önce St. Petersburg ve İstanbul arasında imzalanan anlaşmaların gözden geçirilmesini talep ettiler. Rusya büyükelçisi Bulgakov küstah iddiaları reddetti ve tutuklandı. Bu bir savaş ilanıydı. Gassan Paşa (Hüseyin Paşa) komutasındaki Türk filosu Dinyeper-Bug haliçine gitti.
savaş
Rusya, Karadeniz savaşına hazır değildi. Filo ve altyapısı yeni oluşturulmaya başlandı. Yeterince deneyimli personel, gemi yoktu, оружия, malzemeler, malzemeler, vb. Türklerin tam bir üstünlüğü vardı. Savaşın başlangıcında, Rusya'nın Karadeniz'de sadece 4 zırhlısı vardı, Osmanlıların 20'si vardı. Ayrıca, Rus filosu iki kısma ayrıldı: gemi filosu Sivastopol'daydı, yelkenli gemilerin bir kısmı ile kürek filosu Dinyeper-Bug haliçindeydi. Liman filosunu bir şekilde güçlendirmek için Catherine II'nin donanması, 1787'de St.Petersburg'dan seyahat ettiği savaş gemilerine dönüştürüldü.
Türk komutanlığı, Dinyeper-Bug haliç bölgesini ele geçirmeyi ve Kırım'a girmeyi planladı. Ekim 1787'de Türk filosu Kinburn bölgesine birlikler indirdi, ancak Suvorov liderliğindeki Rus müfrezesi düşmanı yok etti. 1788 baharında Türkler saldırılarına tekrar başladılar. Haliç girişinde, 100 gemi ve 2200 silahlı gemiden oluşan bir filo konsantre edildi. Rus filosunun burada birkaç yelkenli gemisi ve yaklaşık 50 kürek gemisi, yaklaşık 460 silahı vardı. Haziran ayında, Ruslar Ochakov Savaşı'nda düşmana ağır bir yenilgi verdi ("Türk filosunun Ochakovo savaşında yenilgisi") Temmuz ayında, Fidonisi adasının yakınında, Amiral Voinovich'in Sivastopol filosu (fiili olarak savaş, tuğrası rütbesi Ushakov kaptanı tarafından yönetildi) Türk filosunun üstün güçlerini geri çekilmeye zorladı ("Fidonisi Muharebesi") Bu savaştan kısa bir süre sonra, kararlı deniz komutanı Fyodor Fedorovich Ushakov, Sivastopol filosunun başına ve ardından Karadeniz Filosu komutanlığına atandı.
Böylece Ochakov ve Fidonisi'deki çatışmalar, Türkiye'nin denizdeki üstünlüğünü kaybettiğini gösterdi. Rus gemileri düşman kıyılarına seyahat etmeye başladı. Böylece Eylül 1788'de Senyavin'in müfrezesi Sinop'a ulaştı ve düşman surlarına ateş açtı. Osmanlı filosu Ochakov bölgesinden ayrıldı ve Aralık ayında Rus ordusu tüm Dinyeper-Bug haliçinin kontrolünü ele geçirerek stratejik kaleyi ele geçirdi. 1789'da Suvorov önderliğindeki Rus birlikleri Fokshany ve Rymnik'teki Türkleri yendi. Aynı yıl, yeni bir gemi inşa merkezi haline gelen Nikolaev kuruldu. Rus birlikleri Khadzhibey'i aldı ve burada bir liman (Odessa) inşa etmeye başladılar.
savaş
Türk komutanlığı, Rus ordusunun Tuna cephesindeki saldırısının sahil savunmasını zayıflatacağına inanıyordu. Bu nedenle Osmanlılar, başta Kırım olmak üzere, kıyıya asker çıkarma kararı aldılar. Operasyonun başarısı ile Rus kuvvetleri ana tiyatrodan yönlendirildi. Böyle bir operasyon, kuvvetleri küçük olduğu için Rus ordusu için tehlikeliydi. Sinop ve Samsun'dan ve Türkiye'nin diğer limanlarından Anapa'dan Kerç ve Feodosia'ya Türk gemileri için sadece birkaç saat yolculuk vardı. Bu nedenle, Sivastopol ve Herson'da bu tehdidi ciddiye aldılar.
1790 baharında Türkler filoyu kampanyaya hazırlıyordu. Rus komutanı düşmanın kıyılarına yürümeye karar verdi. Sivastopol filosu, düşman iletişimini keşif ve aksama amacıyla denize gitti. Ushakov'un gemileri Sinop'a yaklaştı, sonra sahil boyunca Samsun'a, sonra Anapa'ya taşındı ve Sivastopol'a döndü. Ruslar birkaç Türk gemisini ele geçirdi ve Konstantinopolis'te amfibi kuvvetlerle filonun yoğun eğitiminin yapıldığını öğrendiler. 1790 Haziran sonunda, Hüseyin Paşa komutasındaki Türk filosunun ana kuvvetleri, 10 zırhlı, 8 fırkateyn (yaklaşık 1100 silah) ve 36 çıkarma gemisi Konstantinopolis'ten ayrıldı. Türk filosu, piyade üzerinde bulunduğu Anapa kalesine doğru ilerledi. 2 Temmuz'da (13), Sevastopol Ushakov Filosu - 10 gemi ve 6 fırkateyn (yaklaşık 830 silah), 16 yardımcı gemi tekrar üssü terk etti.
8 Temmuz (19), 1790 sabahı, Ushakov'un filosu, Kırım ve Taman arasında Yenikalsky (Kerch) Boğazı'nın karşısındaydı. Düşman yakında keşfedildi. Türk gemileri Anapa'dan Kırım yarımadasına gitti. Her iki filo da eşit sayıda zırhlıya sahipti, ama Türklerin avantajı vardı. İlk olarak, St. George, Theologian John, Alexander Nevsky, Havari Peter ve Havari Andrei gemileri 46-50 silahlarla silahlandırıldı, yani aslında fırkateydiler. Rus komutanı Potemkin'in yönünde savaş gemileri olarak listelendiler, daha sonra yeni 66-80 top gemisi inşa edildiğinde, fırkateyn sınıfına geri döndüler. Sadece 66 gemide 80-5 silah vardı: "Mary Magdalene", "Başkalaşım", "Vladimir", "Pavel" ve "İsa'nın Doğuşu" (amiral gemisi, sadece 80 silahlı gemi). Bu nedenle Rus filosu, topçu silahlanmasında düşmandan daha düşüktü. İkincisi, Türklerin çok sayıda mürettebatı ve birliği vardı, yani uçağa binebilirlerdi. Osmanlı gemileri de rüzgâr pozisyonunu işgal etti ve bu da onlara manevra avantajı sağladı.
Kerç Savaşı Şeması. Sytin Askeri Ansiklopedisi
Ushakov'un gemileri sıraya dizildi. Rusları bulan Hüseyin Paşa, saldırı emrini verdi. Öğle saatlerinde Türk gemileri düşmana atış menzili içinde yaklaştı ve ateş açtı. Ana darbe, Brigadier Kaptan Golenkin (66 silahlı gemi "Maria Magdalena") komutasındaki Rus öncüsüne yönlendirildi. Rus gemileri ateş açtı. İleri kuvvetlerinin Rus öncüsünü yenemediğini gören Türk amiral, kendisine ve diğer gemilere ateş açtı. Sonra Ushakov fırkateynlere (her biri 40 silahları vardı) hattı terk etmelerini emretti. Küçük kalibreli silahlara sahip fırkateynler, düşmana böyle bir mesafeden etkili bir şekilde direnemedi. Fırkateyn "Savaşçı John", "St. Jerome "," Bakire'nin Korunması "," Ambrose "ve diğerleri savaş hattından ayrıldı, bir yedek oluşturdu ve zırhlılar formasyonu kapattı. Rus komutanı kordebatalia'nın (filonun orta kısmı) öncüye yaklaşmasını istedi.
Saat 15: 2'de rüzgar değişti ve Rus gemilerinin manevrasını kolaylaştırdı. Ushakov'un gemileri düşmana yakın mesafeden yaklaştı ve tüm topçuları kullanabildi. Tüfeklerden bile ateş ettiler. “John” önderliğindeki Rus fırkateynleri ilerledi ve öncüleri destekledi. Osmanlılar, düşmana göre konumlarını iyileştirmek için dönmeye başladılar. Ancak bu manevra, Hüseyin Paşa'nın gemilerinin konumunu daha da kötüleştirdi. Dönüş sırasında Türkler, yangını derhal artıran Rus gemilerine yaklaştı. 2. sıradaki Elchanininov kaptanının “Mesih'in Doğuşu” ve XNUMX. sıra Sablin kaptanının “Rab'bin Başkalaşım” gemilerinin topçuları özellikle iyi iş çıkardı. İki Türk gemisi o kadar ağır hasar gördü ki geçici olarak kontrolü kaybettiler. Hasarlı gemilerini korumak için, Türk komutan rotayı değiştirdi ve düşmana paralel olarak ters saldırı yaptı. Sonuç olarak Osmanlılar hasarlı gemilerini kurtarabildiler.
Saat 17'de Hüseyin Paşa, geri çekilmenin başlamasını emretti. Türkleri, gemilerinin (bakırla kaplanmış) ve karanlıklarının en iyi hız özelliklerini kullanarak kaçtılar. En hasarlı gemiler, filonun diğer kısmı İstanbul'a giden Sinop'a gitti. Birçok Türk gemisi ağır hasar gördü, düşman personelde ağır hasar gördü. Ancak Osmanlılar yenilgilerini saklamaya çalıştı, birkaç Rus gemisinin zaferini ve imhasını açıkladı. Rus filosundaki kayıplar yaklaşık 100 kişiydi.
Böylece, Ushakov Türk filosunu yendi ve Kırım'a bir saldırı gücü çıkarma planlarını engelledi. Karadeniz Filosu bölgedeki konumlarını güçlendirdi. Konstantinopolis, Ruslardan korkarak başkentin savunmasını güçlendirdi. Savaşta, Ushakov kutunun dışında hareket etti, doğrusal taktiklerden uzaklaştı: hattı kırdı, öncüleri ana güçlerle güçlendirdi ve fırkateynleri yedeklemeye getirdi. Yani, Rus amirali, kuvvetlerin yoğunlaşması ve karşılıklı destek ilkesini kullanan ilk kişiydi.
Amiral F.F. Shakov portresi