02/11/2011
Sırbistan'ın küçük ve orta büyüklükteki işletmeleri, yeni vergiler getirirken kayıt dışı ekonomiyle mücadele etmeyen devlete kızgın.
Southeast European Times için Belgrad'dan İgor Jovanoviç'in haberi -- 02/11/11
Kayıtdışı ekonomideki ödenmeyen KDV'ler Sırbistan bütçesini yılda 1 milyar avro zarara uğratıyor. [Reuters]
Ailesi ve beş diğer çalışanına gelir kapısı olan Belgrad'daki bir basımevinin sahibi Vlada Jeliç, ticari defterlere bakarken endişeleniyor.
SETimes'a konuşan Jeliç, "2008 yılında makine almak için kredi aldığımda, avro 84 dinardı. Şimdi avro 100 dinar ve sadece kredi taksitlerine ödediğim farkla, ne kadar para kaybettiğimi görebilirsiniz." dedi.
Jeliç, ülkenin ekonomik durumu iyileşmediği takdirde, yakında, çalışanlarından birisinin işine son vermek zorunda kalacağını belirtti.
Reklam tabelası üreten bir aile şirketinin sahibi olan Branislav Jovanoviç de benzer bir iş deneyimine sahip.
SETimes'a konuşan Jovanoviç, "Şirket tabelasını ofisinin dışına asmak için ödenmesi gereken bir ücret var. Ben, dışarıda tabela asacak yeri olmayan küçük bir kiralık yerde çalışıyorum. Fakat yine de o ücreti ödemek zorundayım, aksi takdirde bana ceza keserler." dedi.
Jovanoviç, iş koşullarından da şikayet ediyor. İşadamı, "Kağıt üzerinde işler iyi, ama çalışmamın karşılığını alamadıktan sonra bunun ne yararı var? Bana borcu olan bir adam geçen gün, bana tazminat olarak 500 şişe su verebileceğini, zira bankaya borçlu olduğunu söyledi. O kadar suyla ne yapacağım? Mahkemeye versem, dava yıllar sürer." dedi.
Bir tıbbi cihaz şirketinde çalışan Vladimir Gavranoviç de ödemelerin tahsilatında sorun yaşandığını söylüyor.
SETimes'a konuşan Gavranoviç, "Biz devlet hastaneleriyle çalışıyoruz. Devlet hastanelere para ödemezse, onların da bize ödeme yapacak parası olmuyor, biz de yeni cihazlar satın alamıyoruz. Bu çemberin kırılması gerek." dedi.
KOBİ'ler Derneği'nden Milan Knezeviç, şirketlerin faaliyetlerinde çok sayıda temel sorunla karşılaştığını söyledi.
SETimes'a konuşan Knezeviç, "Bunlar genelde devletin ekonomiye 1,4 milyar avro borcu olduğu için likit olmayan kayıtdışı ekonomi, yapısal reform eksikliği, yüksek vergiler ve ücretler." dedi.
Knezeviç, "Sırbistan'daki 106 bin KOBİ'nin 31 bini şu anda zararda, 26 bininin hesaplarına tedbir konmuş durumda ve 28 bini de cirolarının dibe vurması yüzünden KDV uygulama sisteminden çıkarılmış durumda. Bu durum devam ederse, Sırp ekonomisinin geleceği yok olur." dedi.
Knezeviç, "Bütün bu rakamların ötesinde 60 bin ailenin yaşadığı acı ve dram var. Devletin, şirketlerin faaliyetlerinden, şirket sahiplerinden çok daha fazla kazanç elde ettiğini kimsenin anlamaması çok rahatsız edici." şeklinde konuştu.
Resmi veriler, Sırbistandaki kayıt dışı ekonomi, ödenmeyen KDV'lerden yılda 1 milyar avroyu "cebe indirirken", 1,5 milyar avroluk bir ek tutarın da diğer vergi ve ücretler yüzünden bütçeye girmediğini gösteriyor.
Ekonomiye yardım etmek amacıyla hükümet, resmi ücretleri ödemek için 60 gün süre veren bir kararnameyi onayladı. Kararname, devletin, %40'ı ekonomiye olan borçlardan oluşan toplam 100 milyon avroluk mevcut borçlarını yeniden programlayacak.
Ekonomi analisti Marica Vukoviç, uzun vadede düzelme için radikal hareketler gerektiğinden, bu hamlenin yeterli olmayacağını düşünüyor.
SETimes'a konuşan Vukoviç, "Sırbistan'ın, örneğin, kayıt dışı ekonomiyi bastırması gerekiyor. Fakat çalışma yaşındaki nüfusun yaklaşık %30'u kayıt dışı ekonomide yer alıyor ve kimse seçimlerden önce bu sorunu ele almaya hazır değil. Bu yüzden de devlet, ekonomiye önümüzdeki yıl yardım etmek zorunda kalacak, fakat belirgin kesintiler olmadan gerçek bir düzelme mümkün değil." dedi.