Atlarda Kas ve Tendon Hastalıkları
Myopathy veya tying-up sendromu çalışma veya yarıştan kısa bir süre sonra çoğunlukla sağrı ve bacak kaslarının kramp benzeri belirtilerle beraber, şişkinlik, gerginlik ve ağrı göstermesidir.
🔸Vücudun kullanabildiği iki tip enerji vardır ki bunlar anaerobik (anaerobic) veya aerobik (aerobic) enerjilerdir.
🔹Anaerobik enerji glikojen ve glikozun parçalanması ile oluşur ve sonuçta laktik asit açığa çıkar. Bu reaksiyonun oluşumunda oksijene ihtiyaç yoktur.
🔹Aerobik enerji ise karbonhidrat, yağ ve proteinlerin yakılması ile oluşur ve bu işlem için çalışma sırasında oksijen alınması gereklidir.
🔸Myopatinin oluşumunda etkili olan anaerobik enerjidir, çünkü bu enerji kısa süren şiddetli çalışmalar ve yarışlarda gereklidir ve laktik asit bu anaerobik enerjinin kullanımı sırasında oluşur. Eğer hayvanın kaslarındaki kan sirkülasyonu yeterli oksidasyonu sağlayacak kapasitede gelişmiş ise bu laktik asit oluşumu bir problem olmadan bölgeden uzaklaştırılır. Fakat yarış kondisyonuna tam erişmemiş hayvanların aşırı çalıştırılması veya koşturulması sonu yetersiz damar sisteminin, anaerobik enerji kullanımı sırasında oluşan laktik asiti bölgeden uzaklaştırama*ması ve dolayısıyla bu laktik asitin kas dokusu üzerindeki etkisi ile hayvanda miyopati şekillenir.
🔸Miyopatiyi oluşturan ana nedenleri, aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
a. Diyet ve antreman, fazla taneli yemle beslenme ve muntazam yapılmayan ve yetersiz olan antreman.
b. Hormonal etkiler, genç kısraklarda fazla görülür, ayrıca düşük tiroid bezi fonksiyonun da etkisi vardır.
c. Genetik faktörler, bazı karl bağı olan hayvanlarda görülme insidansı fazladır.
d. Hızlı kontraksiyon yapan kas fibrillerinin daha az kan dolaşımına sahip olması nedeniyle bunlarda oluşan asidozun etkisi.
e. Elektrolit dengesizliği, hücre kaslarındaki kalsiyum, potasyum ve magnezyum tuzlarının eksikliği.
f. E vitamini ve selenyum noksanlığı.
g. Fazla kas yapılı ve sinirli hayvanlar.
🔸Myopatili hayvanlar yarış veya yapılan şiddetli çalışmalar sonunda tutukluk gösterir ve bilhassa arka bacakların adımları normal değildir. Sırt ve bel bölgeleri gergindir ve hayvanda bel tutukluğu belirtileri görülür. Elle yapılan palpasyonda bel kaslarında ağrı hissedilir. Bazı vakalarda gluteal ve quadriceps kaslarında ağrı ve sertlik vardır. Çoğunluk SGOT seviyesi yükselmiştir ve aynı zamanda lactic acid dehydrogenese LDH seviyesi yüksektir. Ayrıca hayvanda hafif bir myoglobinuria tablosu da görülebilir.
🔸Myopati veya tying-up sendromu çoğunlukla çalışmadan bir süre sonra kendini belli eder, fakat bazı hayvanlarda daha çalışmanın başında belirir ki bu tip hayvanların tedavisi güçlük gösterir. Bildirilen belirtiler ile kan analizlerinde SGOT ve LDH seviyesinin yüksel*miş bulunması hastalığının tanımını kolaylaştırır.
🔸Myopatinin oluşmasının önlenmesi için bazı önlemlerin alınması gereklidir ve alınan önlemlerin büyük bir çoğunlukla da etkili olduğu görülmektedir. Bu önlemleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:
a.Günde 6-8 kg yulaf yiyen bir atın yem miktarı %50 oranında azaltılmalıdır. Azaltılan bu yulaf yerine 1.5 kg kırılmış mısır ve 1.5 kg ezilmiş arpa verilmelidir. Bu rasyona 7 günlük bir süre içersinde yavaş yavaş geçilmelidir.
b.Her gün egzersiz yapılmalıdır (istirahat günlerinde bile padok gezintisi yapılmalıdır).
c.Normal günlerdeki tane yemler istirahat gününün önceki akşamından başlamak üzere oranında azaltılmalıdır.
d.Hızlı bir çalışma yapmadan evvel hayvan en az 15 dakika ısıtılmalıdır.
🔸Myopatili hayvanların tedavisini yaparken herbir hayvanın şahsi ihtiyaçları ve gösterdi*ği reaksiyonlar gözönüne alınmalıdır. Tedavide hayvanın sıvı ve elektrolit dengesi korun*malı, yangı giderici ilaçlar ve kas gevşeticiler verilerek kaslardaki dejeneratif değişiklikler en alt düzeye indirilmelidir. ileri vakalarda kan parametreleri gözden geçirilerek hastalığın derecesi, tedavi süresi ve böbreklerin durumu değerlendirilmelidir.
Bu nedenle, myopatili hayvanlara başlangıçta hayvanı rahatlatmak için corticoste*roid'ler, trankilizan ilaçlar verilir. intravenöz olarak calcium gluconate, sodium bicarbo*nate solusyonları, thiamin (B1 vitamini), selenyum ve E vitamini enjeksiyonları yapılır. Ayrıca ağızdan calcium lactate, magnezyum hydroxide ile A ve D vitaminieri verilmesi de myopati oluşumunu önleyici bir etki yapmaktadır.
🔹Sık sık myopati belirtileri gösteren hayvanlara çalışmadan yarım saat evvel intravenöz olarak yapılan sodium bicarbonate enjeksiyonları myopati belirtilerini önlemektedir. Ayrıca yarıştan veya çalışmadan 1 gün önce, yarış günü ve yarıştan sonraki gün ağızdan verilen 30 gr miktarındaki sodium bicarbonate'ın koruyucu etkisinin büyük olduğu belir*tilmektedir.