Kemik erimesi (osteoporoz) vücut çok fazla kemik kaybettiğinde, çok az kemik yaptığında ya da her ikisinde birden ortaya çıkan bir kemik hastalığıdır.
Osteoporoz “gözenekli kemik” anlamına gelir. Mikroskop altında incelendiğinde sağlıklı kemik bal peteğine benzemektedir. Osteoporoz ortaya çıktığında, bal peteğindeki delikler ve boşluklar sağlıklı kemikten çok daha büyüktür. Osteoporotik kemikler yoğunluğunu veya kütlesini kaybeder ve anormal doku yapısını içeriyor. Kemiklerin yoğunluğu azaldıkça zayıflarlar ve kırılma olasılıkları artar. Kemik erimesi yaşla beraber artarken, kadınlarda erkeklerden yaklaşık dört kat daha fazla görülür. Şimdi, Kemik erimesi (osteoporoz) nasıl anlaşılır? Belirtileri ve tedavisi hakkında bilinmesi gerekenlere bir göz atalım…
KEMİK ERİMESİ (OSTEOPOROZ) HAKKINDA
Kemik, güçlü kollajen lifleri ile birbirine bağlı minerallerden, özellikle de kalsiyum tuzlarından oluşur. Kemiklerimiz, x-ışınlarında (röntgen) kolayca görülen kalın, sert bir dış kabuğa (kortikal veya kompakt kemik denir) sahiptir. Bunun içinde bal peteği benzeri bir yapıya sahip yumuşak, süngerimsi bir kemik ağı (trabeküler kemik) vardır.
Kemik sürekli kendini yenileyerek yaşayan, aktif bir dokudur. Eski kemik dokusu osteoklast adı verilen hücreler tarafından parçalanır ve yerine osteoblast adı verilen hücreler tarafından üretilen yeni kemik materyali eklenir.
Eski kemiğin parçalanması ile yeni kemik oluşumu arasındaki denge hayatımızın farklı evrelerinde değişmektedir.
Çocukluk ve ergenlikte yeni kemik çok hızlı bir şekilde oluşur. Bu, kemiklerimizin daha büyük ve daha güçlü (daha yoğun) büyümesini sağlar. Kemik yoğunluğu, 20’li yılların ortalarından 30’lu yaşlara kadar doruğa ulaşır.
Bundan sonra, yeni kemikler eski kemiklerin parçalanmasıyla aynı oranda üretilir. Bu, yetişkin iskeletinin 7-10 yıl boyunca tamamen yenilendiği anlamına gelir.
Sonunda, yaklaşık 40 yaşından itibaren kemik yapısı değiştiğinden daha hızlı bir şekilde parçalanmaya başlar, bu nedenle kemiklerimiz yavaş yavaş yoğunluğunu yitirmeye başlar.
Yaşlandıkça hepimizde bir miktar kemik kaybı olur, ancak kemik erimesi (osteoporoz) terimi sadece kemikler oldukça kırılgan hale geldiğinde kullanılır. Kemik osteoporozdan etkilendiğinde, bal peteği yapısındaki delikler büyür ve toplam yoğunluk daha düşüktür, bu nedenle kemiğin kırılma olasılığı daha yüksektir.
KEMİK ERİMESİ NASIL ANLAŞILIR? BELİRTİLERİ NELERDİR?
Kemik erimesi sıklıkla belirti vermez. Sahip olabileceğinizin ilk işareti, basit bir düşme veya kazada (düşük etkili bir kırılma olarak bilinir) kırdığınız zamandır. Kırıklar en çok kalça, omurga veya el bileğinde görülür. Omurga kırıklarına bağlı sırt ağrısı, boy kısalması, omurgada şekil bozuklukları oluşabilir. Osteoporoz seyrinde görülen kalça kırıkları hem yaşamı tehdit eder hem de bireyin yaşam kalitesini azaltabilir.
KEMİK ERİMESİ RİSK FAKTÖRLERİ
Kemik erimesine bağlı risk faktörleri; değiştirilemeyen ve değiştirilebilen risk faktörleri olarak ikiye ayrılır. Hastalığın tedavisinde ve kırıkların önlenmesinde değiştirilebilen risk faktörlerinin düzeltilmesi önem taşımaktadır.
sözcü