Bir makalede kardeşlerin kavga etmesini önlemek için yapmak gereken şeyin onların oyuncaklarını almak olduğunu okumuştum. Oyuncak yoksa gürültü de yok. Bir yanım oyuncaklarını alma ve atma fikrini beğense de (özellikle de ses çıkaranları), bizim ailemiz için bunun gerçekçi bir yaklaşım olduğundan emin olamadım. Peki, çocuklarının güzelce oyun oynayamamalarından usanmış anne babalar ne yapmalı? Çok şükür buna cevabı olan birileri var: Dr. Laura Markham, “Mutlu Kardeşler, Huzurlu Anne Babalar” kitabının yazarı. Kardeşlerin çatışmalarını engellemek ve barış ortamı yaratmak için bize paha biçilemez öneriler vermekte
Dr. Laura Markham ile röportaj;
Kardeşlerin kavga ettiği en genel konular nelerdir?
Bugüne kadar kardeşlerin kavgalarının en geneli az olan şeyi ikisinin de istemeleridir- genelde bir oyuncak. Bazı zamanlarda bu oyuncak ebeveynlerin sevgisinin bir sembolüdür ama bazen de sadece aynı oyuncağı oynamak isterler. Her çocuk sadece kendine ait, paylaşmayacakları bir şeylere sahip olmak isterler. Bunlar diğer oyuncaklardan ayrı tutulmalıdır.
Peki ebeveynler çocukları paylaşmaları için zorlamalılar mıdır?
“Paylaşmak” ya da ebeveynin sırayla kullanmaları için zorlamaları yerine, kendilerinin bir sıra düzeni kurmalarını tavsiye ederim.
Şöyle ki;
Çocuk oyuncağı istediği kadar oynaması konusunda özgürdür (yatana kadar ama ertesi güne kadar değil), böylece tamamen oyuncağının keyfini çıkarır ve sonra gönüllü olarak oyuncağı diğer kardeşe verir. Birisinin istediği bir şeyi ona vermenin harika duygusunu yaşar ve verdiği kişinin ne kadar mutlu olduğunu görerek cömertlik duygusu da gelişir.
Sıranın kendisine geçmesini isteyen çocuğa onun sırasının ne zaman geleceğini söyleriz ve diğer kardeşin oyuncakla işi bittiğinde ona geçeceğine dair söz veririz. Eğer ağlarsa empati kurmalıyız.
Eğer ebeveynler paylaşım için ya da sıranın diğerine geçmesi için zorlama yaparlarsa çocuklar ne öğrenir?:
-Eğer yeteri kadar fazla ağlarsam, istediğim şeyi başkasında olsa bile alabilirim.
-Ebeveynler kimin neyi ne zaman alacağına karar verir ve bu rastgeledir, onların aklına estiği gibidir ve sıranın bana gelmesini ne kadar çarpıcı şekilde istememe bağlıdır.
-Kardeşim ve ben istediklerimizi yaptırmak için sürekli bir yarıştayız. Onu sevmiyorum.
-Sanırım ben açgözlü bir insanım ama hakettiğimi elde etmek için böyle olmam gerekiyor.
-Uzun süre bu eşya bende kalamayacak o yüzden hızlıca oynamalıyım.
-Kazandım! Ama yakında yine kaybedeceğim. En iyisi sıram bittiğinde uzatabileceğim her ilave dakika için bağırarak itiraz edeyim. Kardeşimin sırası geldiğinde de itirazlara devam edeyim. Annemi babamı usandırırsam oyuncakla daha fazla oynayabilirim.
Alışılagelmiş zorla paylaştırma yaklaşımı, çocukların kendini oyun oynarken oyuna vermesine engel olduğu gibi, kardeşlerin de sürekli bir yarış halinde olmasını sağlayarak ilişkilerini baltalar. Çocuklar gönüllü bir şekilde eşyalarını diğerine verme tecrübesini yaşayamazlar.
Çocuklar sıra düzenini kendileri kurarsa ne öğrenirler?:
-İstediğim şey için izin alabilirim. Bazen benim sıram olur, bazen de beklemem gerekir.
-Ağlamamda sorun yok, ama böyle yapınca sıra bana gelmeyecek.
-Her istediğimi elde edemem ama daha iyisi olur. Annem babam her zaman bana anlayışlı davranır ve üzülürsem bana yardım ederler.
-Ağladıktan sonra daha iyi hissediyorum.
-Onun yerine başka bir oyuncakla oynayabilirim ve gerçekten eğlenebilirim. Beklerken daha iyi oluyor.
-Sıranın bana geçmesi için anneme babama ısrar etmeme, ağlayıp sızlanmama gerek yok. Herkes sırasını beklemek zorunda ve eninde sonunda sıra bana gelecek.
-Kardeşimin bana oyuncağı vermesinden çok hoşlanıyorum. Onu seviyorum.
-Şu anda sıra bendeyken oyuncağı istediğim kadar oynayabilirim, kimse bana bunu kardeşime vermem için zorlayamaz. Oyuncakla işim bittiğinde oyuncağı kardeşime verirken iyi hissediyorum- ona sıra vermeyi seviyorum. Ben cömert biriyim.
Bir çocuğun anne baba zoru olmadan, sırası bittiğinde kardeşine sırayı vermesi birçok ebeveyn için inanması zor bir şeydir. Ama eğer bu kuralı benimserseniz, bu evinizde her gün yaşanan normal bir olay haline gelecektir. Yine de kıymetli şeylerden halen iki tane almak durumunda olacaksınız ve başka çocuklar evinize geldiğinde onları kaldırmak zorunda kalacaksınız. Fakat paylaşma hakemliği yapmak yerine, onların sıra beklemelerinde koçluk yapıyor duruma gelecek, nasıl sık sık sıraları birbirlerine geçirdiklerine hayran kalacaksınız. Bizce denemeye değer!
Peki eğer bir kavga patlak verirse ebeveynler buna nasıl müdahale etmeliler?
Kontrol altına almak ve cezalandırmak yerine koçluk yapın. Aileler çocuklarını yetiştirirken cezalandırma ve kontrolü eline alma alışkanlığı olur ise, çocuklar birbirlerine ve çevreye karşı daha olumsuz olurlar. Bunun sebebi de ailelerinden, zorlamanın ve tehditkâr olmanın diğerlerine her istediğini yaptırmak için bir yöntem olduğunu gözlemlemeleridir. Bunun aksine, çatışmaları çözerken her bir çocuğa koçluk ettiğimizde, ileride hayatlarında karşılaştıkları kaçınılmaz engebelerde gezinme konusunda daha iyi oluyorlar. Duygusal koçluk, çocuklara kendilerini sakinleştirmeyi öğrenme, kardeşinin bakış açısını anlama ve gereksinimlerini fiziksel tepki koymak yerine konuşarak dile getirme ve böylece kazan-kazan çözüm mantığı geliştirme konusunda yardımcı olmaktadır.
Anne babanın kim haklı karar vermesi ve çocuğa yapması gerekeni söylemesi gibi müdahaleler kardeş kavgalarının sayısını arttırır. Bir ölçüde artar çünkü kaybeden taraf dargın ve kinci olur.
FAKAT her iki tarafı da dinleyen ebeveynler – yargılamak için değil, çocukların ikisinin de derdini anlatabilme ve problem çözme yeteneklerini geliştirmelerini sağlayabilirler. Daha da önemlisi, çocuklar haksızlığa uğradığını düşünmeyecek; kardeşlerin birbirine karşı rekabet ortamı ortadan kalacak ve kavgalar da zamanla azalacaktır.
Anlaşmazlıklarda çözüm yaklaşımını düzenli bir şekilde kullanmaya başladıktan sonra, çocuklarınız duygularını ifade etmeyi, empatiyle dinlemeyi ve kazan-kazan (karşılıklı kazanma) yaklaşımını öğreneceklerdir. Anlaşmazlıklar da çatışmayı arttırmamaya başlayacak ve çok daha az kavga çıkacak – ve sizin de müdahil olma durumunuz çok daha az olacaktır.
Kaynak: http://www.themotherco.com/2015/04/get-kids-stop-fighting/
Görsel Kaynak: www.pixabay.com