165 milyondan fazla Amerikalı Şükran Günü’nden Siber Pazartesi’ye kadar hafta sonu boyunca alışveriş yapmayı planlıyor. Ama başka bir şey yapmayı düşündünüz mü? Araştırmalar, parkta yürüyüş yapmak veya arkadaşlarla yemeğe çıkmak gibi deneyimlerin bir şeylere sahip olmaktan çok daha tatmin edici olduğunu gösteriyor; Eğer Kara Cuma’da hoşunuza giden bir şey bulursanız, bu ne kadar mutluluk getirse de unutulmayacak bir deneyim daha akılda kalıcı olacaktır. Eğer birine hediye alacaksanız, onlarla bir deneyim yaşamak için para harcamak sizin için daha iyi.
Daha önce bu konuyla ilgili çalışmaları bulunan Cornell Üniversitesi Psikoloji Profesörü Thomas Gilovich, Fast Company’ye verdiği demeçte “Mutluluğun düşmanlarından biri adaptasyon.” diyor ve ekliyor: “Bizi mutlu etmek için bir şeyler alırız ve başarılı oluruz. Ancak sadece bir süre için.”. Gilovich’in çalışmalarında gösterdiği üzere, nesnelerin elimizde kalmaya devam etmesine rağmen deneyimler mutluluk konusunda daha uzun süre fayda sağlıyor.
Gilovich ile doktora öğrencisi olarak çalışmış, Texas University of Austin Pazarlama ve Psikoloji Doçenti Amit Kumar “Tecrübelerin maddi nesnelerden daha kalıcı bir tatmin yaratmasının en büyük sebeplerinden biri, sosyal değerlerinden kaynaklanıyor – diğer insanlarla zaman geçiriyor olmak, sosyal etkileşim içinde olmak, konuşmak, deneyimden sonra bile insanlarla bunun hakkında konuşmak…” diyor. Maddi nesneleri diğer insanlarınkiyle karşılaştırmak ve en iyi teknolojiye sahip değilseniz yetersiz kaldığınızı hissetmeniz de kolay. Ancak arkadaşlarınızla yaptığınız yolculuk deneyimlerinizi beraber sahile gitme deneyimlerinizle karşılaştırmanız pek olası değil.
Araştırmacılar, tatil veya bir oyuna bilet gibi ücretli deneyimlerin maddi mal satın alımlarıyla etkisini karşılaştırmaya odaklanıyor. Ancak, bedava deneyimlerin de benzer avantajlara sahip olması muhtemel. İşte birçok çalışmanın sonucunda mutlulukla bağlantılı olduğu görülen dört deneyim.
Sadece Parka Gidin
Birden fazla çalışmanın gösterdiği üzere mutlu hissetmenin son derece basit bir yolu, doğada zaman geçirmek. Bir çalışmada, doğal bir alanda yürüyüşe çıkan insanlar, kentsel bir alanda yürüyen insanlardan daha olumlu duygular ve daha az kaygı hissetmişler. Eğer vahşi doğada başaramazsanız; başka bir çalışma, yeşil bir kentsel alanda zaman geçirmenin de yardımcı olduğunu gösteriyor. Doğada sadece dışarıda oturmanın bile faydaları var. Japonların doğada zaman geçirerek; manzaraları, sesleri ve kokuları fark etme uygulamaları olan “orman banyosu” stresi önemli ölçüde azaltmaya yardımcı oluyor.
Greater Good Science Center bilim direktörü Emiliana Simon-Thomas “Doğa yürüyüşü kan basıncındaki düşüş ve genel fizyolojik sakinlik-rahatlık göstergeleriyle pozitif ilişkili.” diyor. Son zamanlarda yapılan bir başka çalışma, ne kadar zamanın en faydalı olacağını da gösteriyor. Haftada yaklaşık iki saat doğada vakit geçiren insanların, geçirmeyen insanlara göre %20 daha fazlası hayatlarından memnun olduklarını söylüyorlar. Oregon’dan Minnesota’ya kadar olan birkaç eyalet artık Kara Cuma günü eyalet parklarına ücretsiz giriş sağlıyor.
Arkadaşınızla Görüşün
Sosyal olmak kendinizi mutlu etmenin güvenilir bir yoludur. Son zamanlarda yapılan bir araştırma, bunun içe dönük insanlar için bile doğru olduğunu buldu. Çalışmada, içe dönük insanlar bir hafta boyunca dışa dönük insanlar gibi davrandıklarında ruh hallerinin iyileştiği gözlemlendi. Başka bir çalışmada, insanlar bir ay boyunca daha sosyal olmaya çalıştıklarında (kendi düzenlerine göre haftada fazladan üç sosyal etkileşimde bulundular) daha mutlu oldukları görüldü. Aynı zamanda, insanları hayatları boyunca inceleyen ve on yıllardır süren bir Harvard çalışması ilişkilerin mutluluğun anahtarı olduğunu söylüyor.
Yaratıcı Bir Şeyler Yapın (Yaratıcı Olup Olmasanız Bile)
Sanatsal bir yeteneğiniz olup olmadığına bakılmaksızın, yaratıcı bir şeyler yapmak için zaman harcamak, insanları daha mutlu ve enerjik hale getiriyor. 2016’da Yeni Zelanda’da yapılan, yüzlerce katılımcının zamanlarını nasıl harcadıkları ve ruh hallerini günlük tutarak yazmalarını isteyen bir çalışmaya göre; katılımcıların yaratıcı etkinliklerle uğraştıkları günlerden hemen sonra daha iyi hislerle yazdıkları görüldü. (Bazı durumlarda sanat ya da müzik yapmak; sizi bir “akışa” ya da geçici olarak zaman ve diğer kaygı algılarını geçici olarak kaybetmenize yardımcı olan özümsenmiş bir odaklanma durumuna yönlendirebilir.)
Etrafta Dolanın
Az miktarda egzersiz yapmak bile insanları mutlu ediyor. Çok sayıda çalışma gözden geçirildiğinde, haftada bir gün veya günde en az 10 dakika egzersiz yapan insanların yapmayanlara göre daha mutlu oldukları gözlemlendi. Daha çok egzersiz yapanlar daha da mutlu oluyorlar (azalan getiriler ilkesini unutmayın: aşırıya kaçarsa artık faydası olmuyor). Son zamanlarda yapılan başka bir çalışmaya göre egzersiz insanları paradan daha mutlu ediyor. 1.2 milyon insanın davranışları analiz edildikten sonra, egzersiz yapan insanların kendilerinden 25.000 dolar daha fazla kazanan insanlar kadar mutlu oldukları görüldü.
Dışarıda egzersiz yapmak, beklenildiği gibi daha da iyi (parka gitme örneğimizde de bahsetmiştik). İnsanların gün boyunca ne kadar mutlu olduklarını yazarak bildirmelerini isteyen bir araştırma projesinde, açık hava egzersizi mutlulukla en bağlantılı etkinliklerden biri olarak bildirilmiştir. Simon-Thomas “Egzersiz yapmak, insanların zamanlarının tadını çıkardıklarını söyleme olasılığını artırma konusunda inanılmaz derecede faydalı.” diyor ve ekliyor: “Bu his uzun sürüyor – egzersiz yaparken gerçekleşen bir artış var ve egzersizden sonra da saatlerce sürüyor.”
Simon-Thomas gönüllülük aktivitelerinin de – meditasyon gibi farkındalık aktiviteleri gibi – mutlulukla bağlantılı olduğunu söylüyor. Ve eğer alışveriş yapmaya da karar verirseniz bunun daha eğlenceli yolları olduğunu belirtiyor; kendi başınıza Amazon’a bakmak yerine başka biriyle alışverişe çıkın ve hediyeler almaya odaklanın. “Diğer insanlara hediye almak kendi başınıza alışveriş yapmaktan ziyade sürdürebilir mutluluğunuz ve esenliğiniz için daha büyük bir iyilik.”