Epikuros (MÖ 342-270 civarı) bir Yunan filozofu ve Epikürcülük’ün kurucusuydu, ayrıca açık terapi filozoflarının ilki ve atom teorisinin savunucularından biriydi. Epikuros (Epikür)’ün doğduğu şehir kesin olarak bilinmese de ya Samos’ta ya da Atina’da doğduğu düşünülüyor. Gençliğini Atina’nın Sisam kolonisinde geçirdi ve 18 yaşında Atina’ya gitti. Büyük İskender’in ölümünden (MÖ 323) kaynaklanan ayaklanmada Epikuros’un babası Neocles de dahil olmak üzere Atinalı kolonistler Samos’tan sürüldü. Epikuros, Colophon’da babasına yeniden katıldı ve sonraki birkaç yılını Colophon, Lampsacus ve Mytilene’de geçirdi ve yeni ortaya çıkan felsefi doktrinlerine müritlerini bir araya getirdi.
Milattan Önce 306-307’li yıllarda Epikür Atina’ya döndü ve felsefe alanında çalışmalar yürüten birçok filozofla bir araya geldi. Bundan kısa bir süre sonra kendi okulunu kurdu buraya kendi adını vermeyi ihmal etmedi. Epikür, tüm yaşamı boyunca aşağılayıcı yorumlara konu oldu; diğer şeylerin yanı sıra, oburluk, kadınlaştırıcılık, öncül ve diğer filozofları hor görmekle suçlandı. Kendi kanaatlerinin gücü düşünüldüğünde, ikinci suçlamanın özü bu olabilir; ortaya koyulan tüm kanıtlar, Epikuros’un kendi fikrini söylediğini gösteriyor ve diğer suçlamalar ise asılsız görünüyordu. Fiziksel olarak sakattı ve tam bir münzevi olmasa da, bir çekimserlik hayatı yaşadı. Anne babasına olan sevgisi, kardeşlerine karşı cömertliği ve kölelerine karşı kibarlığı ile karakterize olmuştu. Aynı zamanda tanrılara da saygılıydı, şüphesiz onların en büyük insan hedefi olarak gördüğü fiziksel acıdan ve zihinsel sükunetten özgürlüğün örneği oldukları gerekçesiyle büyük saygı duydu.
Epikuros ve Yazılı Eserleri
Epikür oldukça büyük bir eser havuzuna sahipti; Baş biyografi yazarı Diogenes Laertius, biri doğa üzerine olmak kaydıyla 37’si kitaplarından oluşan 40 eseri olduğunu belirtti. Günümüze kadar gelen eserleri ise oldukça az, bunlar Epikür’ün felsefesinin üç harf, birkaç parça ve Major Opinions adlı daha önemli sözlerinden oluşan bir koleksiyon şeklinde kısaltılmış bir versiyonu gibi olan eserleridir. Bununla birlikte, ikincisi, şüphesiz 19. yüzyılda keşfedilen Senteniae Vaticanae vakasında olduğu gibi, müritleri tarafından bir araya getirildiği düşünülen eseridir. Herodotos’a Mektup adlı eseri, Epikuros’un fizik, bilgi ve algı teorisiyle ilgilenir. Pythocles’e Mektup, astronomi ve meteoroloji konusundaki fikirlerini ele alır. Ve son olarak Menoeceus’a Mektup adlı eseri ise, davranış teorisini ele alıyor.
Atomik Anlayışı ve Astronomik Teorileri
Epikür, var olan her şeyin maddeden, boşluktan ve var olan maddelerin sebep olduğu kazalardan oluştuğunu düşünüyordu. “Evren, zaman ve uzay sonsuzdur ve sonsuz sayıda hareket eden “atomlar” adı verilen yok edilemez parçacıklardan oluşur” diyordu. Milyonlarca çeşit atom olduğunu ve her bir türünün sonsuz sayıda olduğunu düşünüyordu. Ayrıca Epikür, atomların birer kütleye, boyuta ve kendine has bir şekle sahip olduğunu iddia ediyordu.
“Yoktan yaratma” ve “esaslı” değişim anlamsız Epikür’e göre anlamsız terimlerdi. Evrendeki herhangi bir değişiklik, konum değişikliğine indirgenebilir. Bu açıdan bakıldığında atomlarda büyüklük, kütle ve diğer faktörler konu dışıdır. Hız konusunda atomlar arasındaki tek fark, çarpışmalardan kaynaklanan sapmalar sayesinde, bir atomun kapladığı net mesafenin diğerinin kapladığından farklı olmasıdır.
Sonsuz evrende bizimkine benzeyen, sürekli büyüyen ve küçülen sonsuz sayıda dünya sistemi vardır. Bu dünya sistemleri çeşitli şekillerdedir, ancak her durumda “dünya” bizimki gibi bir düzlemdir. “Yukarı” ve “aşağı” terimleri, sonsuz bir evrende bile Epikuros için görünüşte anlamlı terimlerdir; Dünya sistemimiz için “yukarı” olan şey, hemen “üstümüzde” olan için “aşağı” dır. Evren “yukarı” uzay sonsuzluğu ve “aşağı” uzay sonsuzluğudur. Epikür, tüm bu kavramları oldukça kafa karıştırıcı bir biçimde anlatmış diyebiliriz.
Atomların ilk çarpışması sorunu, Epikuros’un günümüze kadar gelen eserlerinde tartışılmıyor. Sorun akut bir sorundur, çünkü tekdüze bir hızda sonsuza kadar “yere düşen” atomlar asla karşılaşmayacaktır ve Epikuros tarafından tanımlanan organize dünyanın mümkün olmadığını gösterir.
Tanrılar, Ruh ve Ölüm Üzerine Görüşleri
Epikür’e göre tanrılar, duyu organlarımıza etki etmeden veya duygularımızı etkilemeden kavramlarımızı oluşturmak için doğrudan zihne nüfuz eder. Tanrıların varlığına dair kesinliğimiz, gerçeğe dair zihinsel algımızın netliğinden kaynaklanmaktadır; Ancak Epikurus, erkeklerin kendi doğalarına ilişkin görüşlerinin genellikle saçma olduğunu söylüyor (yine temelsiz görüşlerin konuya dahil edilmesi sebebiyle). Tanrılar, evrenin boşluğunda sonsuz memnuniyetle yaşarlar ve insanlarla hiçbir ilgileri yoktur. Ölümden sonra hiçbir ödül veya ceza yoktur; ölüm yok olmaktır. Ölmek makul bir şekilde (yanlışlıkla hissediyor olsa da) korku için bir neden gibi görünebilir; Ancak ölümün kendisinden korkmak saçmadır, çünkü ölümden korkmak hiçbir şeye çözüm değildir.
Tanrıların doğası ve ölüm hakkındaki bu temel ilkeleri, Epikür’ün ruh hakkındaki görüşleriyle yakından ilgilidir. Fiziksel teorilerine rağmen, zihin ve bedenle ilgili konularda tam anlamıyla (belki de şaşırtıcı bir şekilde) bir düalisttir. Ruh veya zihin, ne var ki, tamamen maddi olarak görür; çok küçük, ince, yuvarlak atomlardan oluşur. Vücuda his verir ve bunun karşılığında algılama işlevini yerine getirmek için vücudun haznesine ihtiyaç duyar. Vücuda aynı zamanda ruh tarafından duyu organları verilir. Ruh ve beden bir bütün olsa da ikisi ayrı ayrı hissedilemez, ölüm anında ise ruhun çıkışı büyük bir hazla hissedilir.
Tüm bu düşüncelerini neden göstererek Epikuros, insan yaşamının sonunun ahlaki zevk olması gerektiğini öne sürüyor (bunu fiziksel ve zihinsel acıdan kurtulmak olarak tanımlıyor). Epikür’e göre diğer erkeklerin “zevk” olarak tanımladıkları olumlu hazlar, yalnızca tatmin edici, insanın ihtiyaç duyduğu ve kolayca elde edebileceği varyasyonlardır; hiçbir şekilde bireyin mutluluğunu artırmazlar. İyi bir yaşam, pratik bilgelik, karar vermek için sahip olunan sorumluluk duygusu, kendi kendine yeterlilik ve hedonistik hesaplamanın dikkatli bir şekilde uygulanmasıyla yönlendirilir.