II. Meşrutiyet Dönemi
(1908-1918)
·
Meşrutiyet, hükümdar ile birlikte bir meclisin ülke yönetiminde
bulunmasıdır.
·
Osmanlı Devletinde I. Meşruiyet, 23 Aralık 1876da Jön Türklerin
baskısıyla II. Abdülhamit tarafından ilan edilmişti.
·
İlk Osmanlı Mebusan Meclisi 20 Mart 1877de açıldı.
·
İlk Osmanlı anayasası, Kanun-i Esâsî yürürlüğe girdi.
·
I. Meşruiyet Dönemi, fazla uzun sürmedi.
·
1877-78 Osmanlı-Rus Savaşının çıkması ve azınlık
milletvekillerinin yıkıcı faaliyetleri üzerine Sultan II. Abdülhamit,
Meşrutiyeti kaldırdı ve Mebusan Meclisini kapattı.
·
Meşruiyet taraftarı olan Jön Türkler, İttihad-ı Osmânî Cemiyetini
kurdular. Sonra bu cemiyet, İttihat ve Terakki Cemiyeti adını aldı
(1889).
·
Osmanlıcılık fikrini savunan bu cemiyet, Makedonyada
örgütlendiler.
·
İngiltere ve Rusyanın 10 Haziran 1908de Revalde bir araya
gelerek Makedonyanın özerkliğine karar vermeleri İttihatçıları harekete
geçirdi.
·
Osmanlı Devletinin parçalanacağından endişe eden İttihatçılar,
II. Abdülhamite Meşrutiyeti ilan etmesi için baskı yaptılar ve
Rumeli'de ayaklandılar.
·
Hürriyet Taburları kurularak halk ayaklandırıldı.
·
Resneli Niyazi ve Enver Paşanın isyanları üzerine, ülkenin iç
savaşa sürüklenmesini istemeyen II. Abdülhamit, Meşrutiyeti tekrar ilan
etmek zorunda kaldı (1908).
·
Kanun-i Esâsî tekrar yürürlüğe kondu.
·
Osmanlı Mebusan Meclisi, tekrar oluşturuldu.
·
Seçimlerde, İttihat ve Terakki üyeleri başarılı oldu.
Not:
İttihatçıların, Meşrutiyet ve ülke yönetimi
için ciddi bir hazırlığı olmadığından beklenen sonuçlar alınamamış,
Meşrutiyete geçişte iktidar boşluğu ve kargaşa yaşanmıştır.
31 Mart Olayı
·
İttihat ve Terakki içinde zamanla farklı görüşler belirdi.
·
Muhalifler, Ahrar adıyla yeni cemiyet kurdular.
·
Muhalefetin Volkan Gazetesi ve Serbesti Gazetesi ile yürüttüğü
muhalefet İttihat ve Terakkiyi bunalttı.
·
Her iki gazetenin başyazarları Derviş Vahdet ve Hasan Fehmi,
Galata Köprüsünde öldürüldüler.
·
Bu gelişmeler üzerine, muhalifler İstanbulda gösterilere
başladılar. Gösterilere engel olmayan Avcı Taburları da, harekete destek
verdiler. 31 Mart günü, (13 Nisan 1909) Mebusan Meclisine gelerek,
hükümet yetkililerinin idamını istediler.
·
İsyanı bastıramayan hükümet, istifa etti.
·
Komutanlığını Mahmut Şevket Paşanın, Kurmay Başkanlığını Mustafa
Kemalin yaptığı Hareket Ordusu Selanikten İstanbula geldi.
·
Hareket Ordusu, 31 Mart Ayaklanmasını bastırdı.
·
II. Abdülhamit, tahttan indirildi, yerine V. Mehmet (Reşat) tahta
çıkarıldı (1909).
II. Meşrutiyete geçiş sürecinde;
·
Bulgaristan bağımsızlığını ilan etmiştir.
·
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Bosna-Herseki topraklarına
katmıştır.
·
Girit, Yunanistana bağlanma kararı almıştır.
Notlar:
·
II. Abdülhamitin tahttan indirilmesinden sonra ülkede huzur
sağlanamadı.
·
Balkan Savaşı sonrası, Londra Görüşmeleri devam ederken
İttihatçılar, Bâb-ı Âlî Baskını'nı gerçekleştirmiş ve yönetimi tamamen
ele geçirmişlerdir (1913).
Trablusgarp Savaşı (1911-1912)
İtalyanın Trablusgarpı İşgalinin Nedenleri
1.Birliğini geç kuran İtalyanın ham madde ve
pazar arayışı
Açıklama:
Birliğini geç
tamamlayan İtalya sömürgecilik yarışında geç kalmıştır. 1896da
Habeşistana saldırdıysa da; İtalyanın bu saldırısı başarısızlıkla
sonuçlanmıştır.
2.Trablusgarpın İtalyaya yakın olması
3.Osmanlı Devletinin Trablusgarpı savunacak
gücünün olmaması
Açıklamalar:
·
Osmanlı Devleti, Trablusgarpa karadan yardım edemezdi; çünkü
Mısır, İtalyanın Trablusgarpı işgalini onaylayan İngilterenin
elindeydi.
·
Osmanlı Devleti, donanmasının güçsüzlüğünden dolayı da
Trablusgarpa denizden yardım edemezdi.
4.İtalyanın, Trablusgarpın işgali için,
Avrupa devletlerinin onayını alması
Açıklamalar:
·
1900de, Fransa, Fası almasına yardımcı olduğu takdirde
Trablusgarpı İtalyanın işgal etmesine razı olabileceğini açıkladı.
·
1902de ise Avusturya, Bosna-Hersek üzerindeki emellerini
İtalyaya kabul ettirdiği için; İtalyanın Trablusgarpa yönelik olan
emellerini kabul etti.
·
Fransanın işgali altındaki Tunus ile kendi işgali altındaki
Mısır arasında Trablusgarpı tampon bölge olarak gören ve İtalyayı
bloklaşmada yanında tutmak isteyen İngiltere de İtalyanın
Trablusgarpa yönelik emellerini olumlu karşıladı.
·
İtalyanın Rusyanın Boğazlara yönelik olan planlarını
desteklemesinden dolayı; Rusya da İtalyanın Trablusgarpa yönelik olan
emellerini onayladı.
·
Almanya ise oluşan bloklaşma hareketinde İtalyayı kaybetmek
istemediğinden dolayı İtalyanın Trablusgarpa yönelik olan emellerini
kabul etti.
5.İtalyanın, Trablusgarpın uygarlıkta geri
bırakıldığı ve burada İtalyanlara kötü davranıldığı iddiası.
6.İtalyanın Habeşistandaki başarısızlığını
telafi etmek istemesi
7.İtalyan hükümetinin, kendi halkı karşısında,
saygınlığını artırmak istemesi.
Trablusgarpın İşgali
·
Büyük devletlerle gizli görüşmeler yaparak Trablusgarpı ele
geçirme serbestliği elde eden İtalya, haklı bir gerekçe göstermeden 28
Eylül 1911de Trablusgarp üzerine harekete geçti.
·
Osmanlı bölgeyi savunabilecek durumda olmadığından dolayı bir
grup vatansever subay (Mustafa Kemal, Enver Paşa) halkı
teşkilatlandırmak için Trablusgarpa gitti. Bölgeye giden subaylardan
Mustafa Kemal Derne ve Tobruku; Enver Paşa da Bingaziyi
teşkilatlandırdı.
·
İtalyanlar, teşkilatlanmış olan asker ve Ömer Muhtar liderliğinde
ayaklanan Araplar karşısında başarısız duruma düştüler.
·
İtalya, Trablusgaprpta başarılı olamayacağını anlayınca;
Osmanlıyı barışa zorlamak için On İki Adayı işgal etti. Osmanlı buna
rağmen barışa yanaşmamıştır.
·
Fakat 8 Ekim 1912de Balkan Devletleri Osmanlıya saldırınca;
Osmanlı Devleti, İtalya ile Uşi Antlaşmasını imzalamak zorunda
kalmıştır.
Uşi (Quchy) Antlaşması (18 Ekim 1912)
1.Trablusgarp İtalyanlara verilecek.
2.On İki Ada, Yunan işgali ihtimaline karşı,
geçici olarak, İtalyanlara bırakılacak.
Açıklamalar:
·
Balkan Savaşlarından sonra Birinci Dünya Savaşının başlaması On
İki Ada meselesini küllendirdi. Savaş esnasında ise İtilaf Devletleri
gizli anlaşmalarla On İki Adayı İtalyaya bıraktılar.
·
Lozan Antlaşması ile adalara resmen sahip olan İtalya II. Dünya
Savaşından sonra ise bölgeyi Yunanistana bıraktı.
Uyarı:
On İki Ada meselesi
Balkan Savaşları esnasında gündeme gelmemiştir.
3.İtalya Osmanlı Devletine kapitülasyonların
kaldırılması konusunda destek verecek.
4.Trablusgarp, dini bakımdan halifeye bağlı
kalacak. (Böylelikle Osmanlı Devleti, Araplarla olan dini bağını
sürdürmeyi hedeflemiştir.)
Trablusgarp Savaşının Sonuçları
1.İtalyanlar, Trablusgarpı ele geçiremeyince
Osmanlı Devletini barışa zorlamak için On İki adayı işgal etti.
2.Balkan Savaşının başlaması üzerine Osmanlı
Devleti İtalya ile anlaşma yapmak zorunda kaldı.
3.Osmanlı Devleti Kuzey Afrikadaki son toprak
parçasını İtalyaya verdi.
4.Mustafa Kemal, Trablusgarpta kazandığı
başarılar (Derne-Tobruk) sonucu binbaşı oldu.
5.Kuzey Afrikada İtalyan sömürgesi başladı
6.On İki Ada fiilen Osmanlının elinden çıktı.
7.İtalyanlar ilk defa Ege Denizine yerleşti.
8.Balkan devletlerinin Osmanlı üzerine harekete
geçişi kolaylaştı
9.İttihat ve Terakki Partisi saygınlığını
kaybetti.
Not Mustafa Kemal, ilk defa
sömürgeciliğe karşı savaştı.
Not:
Uşi, İsviçrede bir
kenttir.
Balkan Savaşları
Birinci Balkan Savaşı (1912-1913)
Savaşın Nedenleri
1.Rusyanın Balkanlarda takip ettiği Panslavist
politika
2.Balkanlardaki gelişmelerin, Osmanlı
tarafından, takip edilememesi
3.Fransız ihtilalinin etkisi (Milliyetçilik ve
bağımsızlık)
4.Türklerin Balkanlardan tamamen atılmak
istenmesi
Açıklama:
Savaş başlamadan
önce; Arnavutluk, Makedonya, Selanik ve Yanya Osmanlının elindeydi.
5.Trablusgarp Savaşı esnasında, Osmanlı
Devletinin güçsüz olduğunun anlaşılması
6.Kiliseler sorununun Balkan devletlerinin
lehine sonuçlanması
7.Balkan devletlerinin Osmanlıya karşı ittifak
kurmaları
8.İngilterenin, 1908de Estonyanın başkenti
Revalde yapılan görüşmeler sonucunda, Rusyayı Balkan politikasında
serbest bırakması
Katılan Devletler ve Savaşın Sonucu
·
Karadağ, Bulgaristan, Sırbistan ve Yunanistan Osmanlı Devletine
karşı savaştılar.
·
Bu devletlerin Bulgaristan önderliğinde birleşip; Osmanlıya
saldırmasında Rusya etkili oldu.
·
Savaş, 8 Ekim 1912de Karadağın Osmanlı topraklarına saldırması
ile başladı.
·
Bulgarlar Çatalcaya kadar gelmeyi başarırken; Rauf Orbayın
Hamidiye Kruvazörü ile yaptığı başarılı mücadelelere rağmen Yunanlılar,
Ege Adalarını işgal etmişlerdir.
·
Osmanlı Devleti, bütün cephelerde yenilerek Çatalcaya kadar
geriledi
Osmanlı Devletinin Balkan Savaşlarındaki
Başarısızlığının Nedenleri
1.Ordunun siyasete karışması
2.Savaştan önce askerlerin bir bölümünün terhis
edilmesi
3.Ordunun savaşa hazır olmaması
4.Osmanlı donanmasının yetersiz olması
5.Avrupa devletlerinin Balkan uluslarını
desteklemesi
6.İngiltere, Fransa ve Rusyanın Balkan
sınırlarının değişmeyeceğine dair verdikleri teminata güvenen
Osmanlının Balkanlarda gelişen olayları takip etmemesi.
7.Balkan devletlerinin birlikte hareket etmesi
8.Balkan devletlerinin ulaşım ve iletişim
imkânlarını etkisiz hale getirmelerinden dolayı Osmanlı ordusunda
iletişim ve ulaşım bozukluğu olması.
9.Osmanlının siyasal yalnızlık içinde olması.
Londra Antlaşması (30 Mayıs 1913)
1.Midye-Enez çizgisinin batısındaki topraklar,
Balkan devletlerine bırakıldı. (Osmanlı, Gelibolu Yarımadası hariç olmak
üzere, Doğu Trakya ve Balkan topraklarının tamamını kaybetti.)
2.Ege adalarının durumu ve Arnavutluğun sınır
durumu büyük devletlerin kararına bırakıldı
Açıklama:
Ege Adaları
fiilen elden çıkmıştır. Birinci Dünya Savaşı başlayınca; Ege Adaları
meselesi askıya alınmış; Lozan Antlaşması ile Ege Adaları resmen
Yunanistana verilmiştir.
Birinci Balkan Savaşının Sonuçları
1.Osmanlı Devletinin Balkanlardaki varlığı
tamamen sona erdi.
2.Edirne ve Kırklareli Bulgaristana bırakıldı
3.Gökçe Ada ve Bozca Ada hariç, Ege Adaları
fiilen elden çıktı
4.28 Kasım 1912de, Arnavutluk, bağımsızlığını
ilan etti. Bu durum İslamcılık politikasını da olumsuz etkiledi.
*Osmanlı Devletinden
ayrılan son Balkan devleti Arnavutluktur.
5.İttihat ve Terakki Partisi, 23 Ocak 1913de
düzenlediği Bâb-ı Âli Baskını sonucunda hükümeti tam olarak ele geçirdi.
(Bu partinin resmî iktidar dönemi başladı.)
Açıklama: İttihat ve
Terakki Partisi 1889da kurulan II. Meşrutiyetin ilanında etkili olan,
31 Mart Olayından itibaren yönetimde etkili olmaya başlayan, II.
Meşrutiyet Döneminde Türkçülüğü devletin siyasi düşüncesi haline
getiren, Osmanlı Devletini I. Dünya Savaşına sokan bir partidir.
6.Mustafa Kemalin ordunun siyasete girmemesi
şeklindeki görüşünün doğruluğu ispatlandı.
7.Bulgaristan, Ege Denizine ulaştı.
8.Balkan devletleri arasındaki anlaşmazlık
sonucunda İkinci Balkan Savaşı çıkmıştır.
9.Balkanlardan Anadoluya göç başladı
10.Mustafa Kemal, siyaseti bırakmıştır.
Açıklamalar:
·
Birinci Balkan Savaşında İstanbul tehdit altına girmiştir.
·
Londra Antlaşması, İkinci Balkan Savaşının çıkması üzerine
yürürlükten kalkmıştır.
İkinci Balkan Savaşı
Savaşın Nedenleri
1.Bulgaristanın Birinci Balkan Savaşı
sonucunda en büyük payı alması (Özellikle Makedonya üzerindeki
anlaşmazlıklar) ve Ege Denizine ulaşmasından dolayı Balkan devletlerinin
aralarında anlaşmazlığa düşmesi.
2.Bulgaristanın Ege Denizine kadar
genişlemesini Yunanistanın uygun görmeyişi.
3.Osmanlı Devletinin bölgeden çekilmesiyle
meydana gelen otorite boşluğu
Yunanistanın çalışmaları sonucunda Sırbistan,
Karadağ ve Romanya Bulgaristana karşı birleşmiştir. Bulgaristanın zor
durumda olduğunu gören Enver Paşa harekete geçerek, Edirne ve
Kırklarelini Bulgarlardan almıştır.
İkinci Balkan Savaşı sonucunda Bulgaristan
yenildi.
Savaş Sonucunda Yapılan Antlaşmalar
1. Bükreş Antlaşması (10 Ağustos 1913):
Balkan devletleri arasında yapıldı.
Açıklamalar:
1.Bulgaristan, Birinci Balkan Savaşında aldığı
toprakların büyük bir kısmını kaybetti.
2.Bükreş Antlaşması, Balkanlarda huzuru
sağlayamadı.
3.Bu antlaşmaya Osmanlı Devleti katılmadı.
4.Bulgaristan, Ege Denizi ile bağlantısını
devam ettirdi.
2. İstanbul Antlaşması (29 Eylül 1913)
İstanbul Antlaşması Osmanlı Devleti ile
Bulgaristan arasında imzalandı.
Antlaşmanın İçeriği:
1.Meriç nehri iki ülke arasında sınır kabul
edildi.
2.Edirne, Kırklareli Dimetoka ve Kırkağaç
Osmanlı Devletinde kaldı.
3.Bulgaristandaki Türklerin yasal hakları
garanti altına alındı.
4.Bulgaristandaki Türklerin; isterlerse dört
yıl içerisinde Türkiye ye göç edebilecekleri karalaştırıldı.
Açıklamalar:
·
Bulgaristanın Ege Denizi ile bağlantısı kesilmedi.
·
Bu günkü Türk-Bulgar sınırı yaklaşık olarak çizildi.
·
Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı öncesinde; savaş esnasında
Bulgaristan üzerinden Almanya ile kara bağlantısı kurabilmek için
Dimetokayı Bulgaristana bıraktı.
3. Atina Antlaşması (14 Kasım 1913):
Atina Antlaşması Osmanlı Devleti ile Yunanistan
arasında imzalandı.
Antlaşmanın İçeriği:
1.Yunanistandaki Türklerin hakları güvence
altına alındı.
2.Yanya, Girit ve Selanik Yunanistana
bırakıldı.
3.Ege Adalarının durumu büyük devletlerin
kararına bırakıldı.
Not:
Büyük devletler 16
Kasım 1913te aldıkları karar ile İmroz, Bozcaada ve Meis dışındaki Ege
Adalarını Yunanistana, On İki Adayı da İtalyanlara verdiler.
4. İstanbul Antlaşması (13 Mart 1914):
İstanbul Antlaşması Osmanlı Devleti ile
Sırbistan arasında imzalandı. Osmanlının Sırbistan ile sınırı olmadığı
için; bu antlaşma ile yalnızca Sırbistanda kalan Türklerin hakları
görüşüldü.
İkinci Balkan Savaşının Sonuçları
1. Balkanlarda azınlık durumuna düşen
Türklerin hakları imzalanan antlaşmalarla güvence altına alındı
2. Edirne ve Kırklareli Bulgaristandan geri
alındı.
3. Bulgaristan mağlubiyetini telâfi etmek için
Birinci Dünya Savaşına girdi.
Açıklamalar:
·
İttihat ve Terakki Partisi savaştan sonra; orduyu, gençleştirmek
ve Almanyadan subaylar getirerek modernize etmek için harekete
geçtiyse de; Birinci Dünya Savaşı başladığı için İttihat ve Terakki
Partisinin düşüncesi sonuçsuz kaldı.
·
Mustafa Kemal, Edirnenin kurtuluşuna katılmıştır
·
Arnavutluk, Balkan Savaşlarına katılmamıştır
·
Balkan Savaşlarından sonra Balkanlarda Rusya, Osmanlı yerine
Avusturya ile karşı karşıya geldi
·
Osmanlının Almanyadan faydalanarak orduyu ıslah etmek istemesi
Osmanlı ile Almanyayı birbirine daha fazla yaklaştırmıştır.
·
Türk ordusu, İkinci Balkan Savaşında sadece Bulgaristan ile
savaşmıştır
·
İkinci Balkan Savaşı esnasında Avrupalı devletlerin tepkisinden
çekindiği için Osmanlı ordusu Meriçin batısına geçmemiştir.
·
Balkan Savaşları Osmanlının Birinci Dünya Savaşına girmesinde
etkili olmuştur.
Birinci Dünya Savaşı (1914-1918)
Savaşın Genel Nedenleri
1.Fransız İhtilali sonucunda ortaya çıkan
düşüncelerin hızla yayılması
2.Sanayi İnkılâbı sonucunda gelişen sanayi,
beraberinde hammadde ve pazar ihtiyacını da ortaya çıkarmıştı.
Hammadde ve pazar ihtiyacı ise sömürgeci devletleri karşı karşıya
getirdi.
3.Almanya ve İtalyanın siyasi birliklerini
kurmaları sonucunda Avrupanın siyasi dengesinin bozulması
4.Bloklar arası silahlanma yarışının hızlanması
Açıklamalar:
·
Almanya, Fransadan Alsas-Loren bölgesini aldıktan sonra
kendisini Fransa karşısında güvensiz hissetmeye başladı ve kendini
güvende hissetmek için ittifaklar ve bloklaşmalar dönemini başlattı.
·
Devletlerarası bu çıkar çatışmaları sonucunda Avrupa bloklara
ayrılmıştır.1883te Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya arasında
üçlü ittifak (Bağlaşma Devletleri) kurulmuştur.
·
Savaş başladıktan sonra kendine Anadoludan pay verilen İtalya bu
gruptan ayrılmış; ancak bu boşluk Osmanlı Devleti ve Bulgaristanın
ittifak bloğuna katılmasıyla doldurulmaya çalışılmıştır.
·
1907de ise İngiltere, Fransa ve Rusya arasında Üçlü İtilaf
(Anlaşma Devletleri) kurulmuş bu gruba daha sonra Japonya, Sırbistan,
Romanya, Belçika, Portekiz, Brezilya, ABD ve Yunanistan gibi
devletler de katılmıştır.
Bloklaşmanın Önemi:
1.Devletlerarası gerilim arttı.
2.Fransa ile Almanya arasında 19. yüzyıl
sonlarında başlaması muhtemel olan ikili savaş ertelendi.
3.Silah ve bloklu tehdide dayalı zoraki barış
dönemi oluştu.
4.Avusturya ile Sırbistan arasında 28 Temmuz
1914de başlayan özel savaş dünya savaşına dönüştü.
Savaşın Özel Nedenleri
1.Almanya ile İngiltere arasında ortaya çıkan
siyasi ve ekonomik rekabet
Açıklama:
Özel sebepler
arasında en etkili sebep bu sebeptir. Sömürgeleri kendi topraklarının
104 katına çıkan İngiltere, Almanyayı sömürgeleri için bir tehdit
unsuru olarak görüyordu. Almanyanın İngiltere aleyhine büyümek
istemesine rağmen; İngiltere mevcut durumunu korumak istiyordu.
2.Fransanın Sedan Savaşı sonucunda Almanyaya
kaptırdığı Alsas-Loren bölgesini geri almak istemesi
Açıklama:
Almanya 1871
yılında, taş kömürü yönünden zengin olan Alsas-Loren i Sedan Savaşı ile
Fransadan almıştı.
3.Boğazları ele geçirip sıcak denizlere inmek
isteyen Rusyanın Almanya ve Avusturya-Macaristanı etkisiz hale
getirme düşüncesi.
4.Rusların Slavları birleştirme (Panslavizm)
politikasının Avusturya-Macaristanı etkilemesi (Slav-Germen çatışması)
5.Rusyanın Balkanlara yönelik politikasının
Balkanlar üzerinden Orta Doğuya açılmak isteyen Almanyayı tedirgin
etmesi.
6.Siyasi birliğini geç tamamlayan İtalyanın
yeni sömürgeler ele geçirmek ve Akdenizde etkili olmak istemesi.
Açıklama:
İtalya Akdenize
yönelik emelleri için Avusturya ile karşı karşıya geliyordu ki bu durum
İtalyanın Birinci Dünya Savaşı başladıktan sonra İttifak Grubunu terk
ederek İngilterenin yanına geçmesinde de etkili oldu.
7.Dini ve kültürel yayılma yarışı
Açıklama:
Sömürgeci
devletler sömürmek istedikleri bölgelerde öncelikle dinlerini ve
kültürlerini yaymaya çalışıyordu
8.Hanedanlar arası mücadeleler
Savaşın Başlaması
·
Avusturya-Macaristan veliahdının Bosna-Hersek ziyareti sırasında
öldürülmesi savaşın başlaması için bir kıvılcım olmuştur. Bu olaydan
sonra Avusturya Sırbistana savaş açmıştır. Bunun üzerine Rusya
Sırbistanın; Almanya da Avusturyanın ya-nında yer almış ve İngiltere
ile Fransanın da devreye girmesiyle Birinci Dünya Savaşı başlamıştır.
·
Birinci Dünya Savaşının başlamasıyla Japonya da savaşa girmiş;
Uzakdoğudaki Alman sömürgelerini ele geçirerek kısa süre içinde amacına
ulaşmış ve savaştan çekilmiştir.
İttifak (Bağlaşma) Grubu
1.Avusturya-Macaristan İmparatorluğu,
2.Almanya,
3.İtalya
(İtalya savaş başlamadan önce İttifak
Grubundaysa da savaş başladıktan sonra; Avusturya ile çıkarları
çatıştığı, Almanyadan beklediği başarıyı bulamadığı, isteklerine İtilaf
Grubunda ulaşacağına inandığı ve Gizli Antlaşmalarla kendisine
yapılan teklifleri cazip bulduğu için 1915den itibaren İtilaf bloğuna
geçmiştir.)
4.Osmanlı Devleti
5.Bulgaristan
(Bulgaristanın savaşa girmesi ile Almanya ile
Osmanlı arasında kara bağlantısı kurulmuştur.)
Not: Balkan Savaşları,
Osmanlı ile Bulgaristanın Birinci Dünya Savaşına girmesinde etkili
olan ortak sebeptir.
İtilaf (Anlaşma) Grubu
1.İngiltere
2.Fransa
3.Rusya
4.İtalya
5.Japonya
6.Sırbistan (Savaştan sonra Yugoslavyanın
çatısı altında siyasi varlığı sona erdi)
7.Romanya (Rusyanın baskıları ve Avusturya
topraklarındaki emellerinin bir sonucu olarak savaşa girdi)
8.Belçika (Almanyanın Fransaya saldırırken
Belçika üzerinden geçmesi, Belçikayı savaşın içine çekti.)
9.Karadağ (Savaştan sonra Yugoslavya çatısı
altında siyasi varlığı sona erdi.)
10.Yunanistan (Savaşın başlangıcında,
gidişatında ve sonucunda önemli bir etkisi olmayan Yunanistan; savaşa
en son katılan devlettir.)
11.Portekiz
12.ABD (ABD, Almanyanın ticaret ve yolcu
gemilerini batırması ve ABD ile arasında gerginlik bulunan Meksika ile
işbirliği yapması üzerine 2 Nisan 1917de savaşa katıldı. ABD'in savaşa
girmesiyle savaşın dengesi itilaf lehine bir şekil aldı. Savaşın
başlangıcında etkili olmayan ABD savaşın sonucunda etkili olmuştur. ABD
savaşa girerken Wilson Prensiplerini yayınladı. ABDnin savaşa girmesi
savaşın süresinin kısalmasında, savaşın İtilaf Devletleri lehine
sonuçlanmasında, Rusyanın savaştan çekilmesinden dolayı oluşan boşluğun
doldurulmasında etkili oldu. ABD savaşa girmekle tarafsızlık
politikasını da bozmuş oldu).
13.Brezilya
Almanyanın Osmanlı Devletini Yanına Çekmek
İstemesinin Nedenleri
Osmanlı Devletinin
jeopolitik konumundan
faydalanarak;
1.Savaşı Ortadoğuya kaydırarak Avrupada
rahatlamak
2.Rusyanın dikkatini Avrupa dışına çekmek
3.İngilizlerin sömürge yollarını kesmek (Süveyş
Kanalı...)
4.Rusya ile İtilaf Devletlerinin
bağlantılarını kesmek.
Osmanlının
halifelik gücünden faydalanarak;
1.Sömürgelerdeki Müslümanları İngiltere ve
Fransaya karşı kışkırtmak
2.Rus hâkimiyeti altında yaşayan Müslüman
Türkleri Rusyaya karşı kışkırtmak
Açıklama: Çok iyi teçhiz
edilip hazırlandığı takdirde Osmanlı ordusunun savaşabileceğine inanan
Almanyanın gerek bu beklentisi; gerekse Osmanlının jeopolitik
durumuna yönelik olan beklentisi büyük oranda gerçekleşti. Fakat
Almanya, halifelik müessesesinden umduğunu bulamadı.
Not: Almanya, Osmanlıya
ait olan Musul-Kerkük petrollerinden de faydalanmak istemiştir.
Osmanlı Devletinin Savaşa Giriş Nedenleri
1.Son dönemlerde kaybettiği toprakları geri
almak.
2.Siyasi yalnızlıktan kurtulmak (İtilaf grubu
savaş esnasında Osmanlının yükünü çekmemek ve Rusyayı küstürmemek için
Osmanlıyı yanlarına almamışlardır.)
3.İttihat ve Terakki Partisinin; Alman
hayranlığı ve Alman desteğiyle ülkenin kalkınabileceği düşüncesi
4.Kapitülasyonlar ve dış borçlar nedeniyle
artan İngiliz ve Fransız baskısından kurtulmak.
5.2 Ağustos 1914te Almanya ile Osmanlı
arasında gizli bir antlaşma yapılması
6.19 Ağustos 1914te Bulgaristan ile Osmanlı
arasında bir dostluk antlaşması imzalanması
7.Turan İmparatorluğu kurma fikri.
Not:
Enver Paşa, Osmanlı
bayrağı altında bütün Türk dünyasını birleştirmeyi hayal ediyordu.
Osmanlı Devletinin bütünlüğünü koruyamadığı bir dönemde Turancılıkın
düşünülmesi İttihatçıların hayalciliğini gösterir.
8.Almanyanın savaşı kazanacağına inanılması
9.Yunanlıların Megali İdeasını sonuçsuz
bırakmak
10.Almanya ile gizli ittifak yapılmış olması.
11.Rus, İngiliz ve Fransız sömürgelerindeki
Türk ve İslam ülkelerinin istiklale kavuşturulacağı düşüncesi
Osmanlı Devletinin Savaşa Girmesi
·
İngilizlerden kaçan Goben ve Breslav adlı Alman gemileri Osmanlı
Devletine sığınmıştır. Osmanlı Devleti bu gemileri satın aldığını
açıklamış ve gemilere Yavuz ve Midilli isimlerini vermiştir.
·
Bu gemilerin Rusyanın Sivastopol ve Odesa limanlarını
bombalamaları üzerine Osmanlı Devleti savaşa girmek zorunda kalmıştır.
·
Rusya, İngiltere ve Fransa Osmanlı Devletine savaş açınca;
Osmanlı Devleti de 14 Kasım 1914tde Kutsal Cihat ilan etmiştir.
Osmanlı Devletinin Savaşa Girmesinin Sonuçları
1.Yeni cepheler açılmıştır.
2.Savaş daha geniş alana yayılmış ve uzamıştır.
3.Almanya ve müttefikleri avantaj sağlamıştır.
4.İngiltere Kıbrısı kendi topraklarına
kattığını açıklamıştır.
5.Savaş Orta Doğuya kaymıştır.
6.Almanya Avrupada rahatlamıştır.
7.Gizli antlaşmalar gündeme gelmiştir.
8.İngiliz sömürge yolları tehlike altına
girmiştir.
9.Rusyanın İtilaf devletleri ile bağlantısı
zedelenmiştir.
Osmanlının Savaş Öncesi Durumu
1.Osmanlı Devleti İttihat ve Terakki Partisi
tarafından yönetilmektedir.
2.Ordu Almanyanın desteği ile modernize
edilmeye çalışılmaktadır.
3.Suriye, Filistin, Irak, Lübnan ve Hicaz
Osmanlının elindedir.
4.Ege adalarının durumu belirsizdir.
5.Oniki Ada hâlâ İtalyanın elindedir.
6.Kıbrıs İngilterenin elindedir.
7.Balkan Savaşlarından çıkan Osmanlı Devleti
savaşa hazır değildir.
İtilaf Grubunun Osmanlının Savaşa Girmesini
İstememe Nedenleri
1.Savaşın alanının genişleyecek olması.
2.İngiliz sömürge yollarının tehlikeye girecek
olması.
3.Rusya ile İtilaf devletlerinin
bağlantılarının kesilecek olması
4.Şark meselesinin karışık bir ortama gelecek
olması
5.Sömürgelerdeki Müslümanların İngiltere ve
Fransaya isyan etme ihtimalinin olması.
Birinci Dünya Savaşında Osmanlı Devleti
·
Trablusgarp ve Balkan savaşlarından yıpranmış olarak çıkan Osmanlı
Devleti, savaşın başında tarafsızlığını ilan etmiş, boğazları kapatmış,
seferberlik ilan etmiş (seferberlik ilanı; devletin savaşa gireceğinin
bir habercisidir) ve kapitülasyonları da tek taraflı olarak kaldırarak
meclisi de tatil etmiştir.
·
Kapitülasyonların kaldırılmasına en büyük tepki Almanya ve
Avusturya-Macaristandan gelmiştir. İtilaf Devletleri Osmanlı
Devletinin ittifak tekliflerini kabul etmedikleri gibi
kapitülasyonların kaldırılmasına da önemli bir tepkide bulunmamıştır.
·
İttifak teklifi İngiltere ve Fransa tarafından reddedilen Osmanlı
Devleti, Almanyaya daha fazla yakınlaşmıştır. Almanya da bu durumu
değerlendirerek Osmanlıyı kendi yanına çekme gayretini artırmıştır.
·
Savaş başladıktan sonra İngilizlerin önünden kaçan Goeben ve
Breslav isimli Alman gemilerini Osmanlı; uluslararası hukuka aykırı
olmasına rağmen, Marmaraya aldı. Bu gemilerin İngilizlerin Osmanlıdan
parasını aldığı halde, Osmanlı siparişi olan Sultan Osman ve Reşadiye
gemilerine karşılık satın alındığı bildirildi. 11 Ağustos 1914de
meydana gelen bu olay halka da kabul ettirildi. Fakat halk devletin
savaşa gireceğinden habersizdi.
·
Yavuz ve Midilli adları verilerek Türk bayrağı çekilmiş olan
Alman gemileri, Enver Paşanın emri ile Alman komutan Amiral Souchon
komutasında Karadenize çıkarıldı. Bu gemiler, 28-29 Ekim 1914 gecesi
Rusyanın Odesa ve Sivastopol limanlarını bombaladılar. Rusya bunun
üzerine Osmanlıya 1 Kasım 1914de savaş ilan etti.
·
Tarafsızlığını 12 Kasım 1914e kadar koruyan Osmanlı; bu tarihte
Rusyaya savaş ilan etti.
Osmanlı Devletinin Savaştığı Cepheler
Kafkas Cephesi:
Cephenin Açılma Sebepleri:
1.Başlamış olan Rus taarruzunu durdurmak
2.Bakü petrol bölgelerini el geçirme düşüncesi
3.Orta Asya Türk dünyası ile irtibatlaşarak
Rusyayı zor duruma düşürmek
4.İngilterenin Hint sömürge yollarını kesmek
5.Enver Paşanın Turan imparatorluğu kurma fikri
6.Avrupada rahatlamak isteyen Almanyanın
Osmanlıyı kışkırtması.
·
1 Kasımda harekete geçmiş olan Rus birliklerine karşı Osmanlı 22
Aralıkta harekete geçti. Osmanlının Ruslar karşısında Azapköy ve
Köprüköy savaşlarında kazandığı başarılar geçici oldu.
·
Bölgeye yazlık elbiselerle gönderilen ve yardım getiren geminin
Ruslar tarafından batırılmasından dolayı desteksiz kalan Osmanlı askeri,
Rusyanın teknik üstünlüğü ve bölgenin ağır kış şartları karşısında
büyük bir mağlubiyet aldı.
·
Erzurum, Erzincan, Bitlis, Muş, Van ve Trabzon Rusların eline
geçti.
·
Çanakkale savaşlarından sonra Kafkas cephesine atanan Mustafa
Kemal, 1916da Muş ve Bitlisi Ruslardan geri aldı.
·
Rusyada Bolşevik İhtilalinin başlaması (Ekim Devrimi/1917)
Kafkas Cephesinde Osmanlı lehine sonuçlar ortaya çıkarmış; Ruslarla
Osmanlı arasında 15 Aralık 1917de Erzincan Mütarekesi; Ruslar ile
İttifak devletleri ve Osmanlı arasında 3 Mart 1918 ise Brest-Litowsk
Antlaşması imzalanmıştır.
Brest-Litovsk Antlaşması (3 Aralık 1918)
Rusya Kafkas cephesini terk ederek Kars,
Ardahan ve Batumu Osmanlıya geri verdi.
Önemi:
1.Kafkas, Galiçya, Makedonya ve Romanya
cephesi kapandı
2.Berlin Antlaşması ile kaybedilen Elviye-i
Selase (Üç İl: Kars, Ardahan, Batum) Rusyadan geri alındı
3.Osmanlı askerî yönden rahatladı
4.İtilaf bloğu sarsıldı.
Açıklamalar:
1.Brest-Litowsk Antlaşmasını İtilaf Devletleri
onaylamadı.
2.Ruslar Kafkaslardan çekilince; Gümrü
civarında, İngilizlerin desteğiyle Ermeni Devleti kuruldu.
3.Türkler antlaşmadan sonra geçici olarak
Hazara kadar ilerlemiştir.
4.Ruslar Elviye-i Selasede halkoylaması
yapılmasını istemiştir.
Cephenin Özellikleri:
1.Osmanlının savaştığı ilk taarruz cephesidir.
2.Osmanlı, mağlup olduğu halde, bu cephede
toprak kazandı.
3.Ruslar tarafından Osmanlıya karşı
kullanılmaya çalışıldığından dolayı; bölgedeki Ermeniler 14 Mayıs
1915de çıkarılan tehcir kanunu ile Suriye bölgesine gönderildi.
Kanal Cephesi
Cephenin Açılma Sebepleri:
1.İngilterenin Hint sömürge yolarını kontrol
altına almak.
2.Mısırı İngiltereden geri almak.
3.İslam âlemini İngilizlere karşı harekete
geçirmek.
4.Almanyanın telkinleri.
Cemal Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu
İngilizler karşısında tutunamayarak Filistine çekilmiştir.
Cephenin Özellikleri:
1.Osmanlının ikinci taarruz cephesidir.
2.Osmanlının ilk kapanan cephesidir.
3.Türk ordusu Tih sahrasında sıcaktan
kırılmıştır.
4.İngilizler deniz yoluyla sömürgelerinden
yardım almıştır.
5.Cephe, 14 Ocak 1915de açılmıştır.
6. Almanlar Osmanlıya destek göndermiştir.
7.Cephenin açılmasında bölgenin jeopolitik
özelliği etkili olmuştur.
8.Osmanlı, bazı Arap topluluklarından beklediği
yardımı alamamıştır.
Irak Cephesi
Açılma Sebepleri:
1.İngilizler, Hint Deniz yolunun güvenliğini
sağlayarak bölgedeki Alman tehlikesini ortadan kaldırmak istemiştir.
2.İngilizler Musul-Kerkük petrollerini ele
geçirmek ve Kuzeye çıkarak Rusyaya yardım etmek istemiştir.
3.İngilizler Almanların Orta Doğudaki etkisini
kırmak istemiştir.
Not:
Çanakkale Cephesinin
açılış sebeplerinden biri de Rusyaya yardım etmekti.
Cephenin Özellikleri:
1.İngilizler, 24 Kasım 1915de Ktesifon; 29
Nisan 1916da Kutülamarede Türklere mağlup olmuş ve İngiliz General
Towsend Türklere esir olmuştur.
2.İngilizler 17 Mart 1917de Bağdata girmeyi
başarmıştır.
Çanakkale Cephesi
İtilaf devletleri tarafından açılmıştır.
Açılma nedenleri:
1.İstanbul ve boğazları ele geçirerek Osmanlı
Devletini saf dışı bırakmak
Açıklama:
Savaşın alanını
daraltmak ve süresini kısaltmak
2.Rusyaya askeri ve ekonomik yardım götürmek
3.Savaşı kısa zamanda sonuçlandırmak
4.Balkan uluslarını savaşın içine çekmek
İtilaların Balkanları Savaşa Sokma Nedenleri:
a-Osmanlı ile Almanyanın kara bağlantısını
kesmek.
b-Rusya ile karadan bağlantı kurmak.
c-Avusturyayı Balkanlarda zor duruma düşürmek.
Açıklama:
İtilaf
Devletleri, bu cephede başarılı olunduğu takdirde, Balkan devletlerinin
bu başarıdan cesaretlenerek Osmanlı ve Avusturyadan pay almak için
harekete geçebileceklerini tahmin ediyordu.
5.Osmanlı ordularının Kafkas ve Kanal
cephelerinden çekilmesini sağlamak
6.Balkanlarda yeni cephe açarak ittifak
devletlerinin birbirine olan irtibatını zayıflatmak.
7.İngiltereni Kanal Cephesindeki yükünü
hafifletmek.
8.İngiliz sömürge yollarının kontrolünü
sağlamak
9.Osmanlı ile Almanyanın bağlantılarını
kesmek.
10.Rus buğdayının Avrupaya naklini sağlamak.
İngiliz ve Fransız donanmalarının saldırısıyla
19 Şubat 1915te denizde başlayan savaş 18 Mart 1915de Osmanlının
zaferi ile sonuçlanmış (Seddülbahir ve Kumkale başarısı); 25
Nisanda başlayan kara savaşları da ittifak devletlerinin mağlubiyeti
ile sonuçlanmıştır.
Açıklama:
Askerlerine Ben
size taarruzu değil ölmeyi emrediyorum diyen, 19. Tümen komutanı
Mustafa Kemalin Anafartalar, Conkbayırı ve Arıburnunda kazandığı
başarılar onun tanınmasına ve ileride millî mücadelenin başına
geçmesinde etkili olmuştur.
Not:
Nusret mayın gemisinin
boğaza döşediği mayınların zaferdeki payı büyüktür.
Çanakkale Zaferinin Sonuçları:
1.Birinci Dünya Savaşı uzadı.
2.Rusyaya yardım götürülemediğinden dolayı
Rusyada artan ekonomik kriz Bolşevik İhtilâline zemin hazırlandı.
3.İngiltere ve Fransa itibar kaybetti ve büyük
zarar gördü.
4.İttifak devletleri safında Sırbistan ve
Yunanistana karşı savaşa giren Bulgaristan Osmanlı ile Almanya
arasında kara bağlantısı kurdu. (Bulgaristan Rusyanın başarılı olarak
Balkanlara inmesini de istemiyordu).
5.Türk ulusunun kendine olan güveni arttı. Bu
güven milli mücadeleye taşındı
6.Yaklaşık yarım milyon insan hayatını kaybetti
7.Askerlerine Ben size Taarruzu değil ölmeyi
emrediyorum diyen Mustafa Kemal, bu cephede kazandığı başarılarla
tanınmış, generalliğe terfi etmiş ve Milli Mücadelede önder olarak
kabul edilmiştir.
8.Osmanlının saygınlığı arttı.
9.İngiliz ve Fransız donanmalarının da mağlup
olabileceği görüldü
10.Sömürge altındaki milletler
cesaretlenmiştir.
11.Yunanistan ve Romanyanın savaşa girip
girmeme konusundaki tereddütleri artmıştır.
12.İngiltere ve Fransanın boğazlara
saldırmasını çıkarlarına uygun bulmayan Rusyanın; boğazlar kendisine
terk edilmediği takdirde Almanya ile barışacağını ileri sürerek
İngiltere ve Fransayı tehdit etmesi, ilk defa gizli antlaşmaları
gündeme getirdi.
Cephenin Özellikleri:
1.Osmanlının zaferi ile sonuçlanan tek
cephedir.
2.İstanbulu tehdit eden tek cephedir.
3.Saldırının İstanbulu tehdit etmesi Türk
milletinin savunma azmini artırmıştır.
4.Mustafa Kemal, savaş esnasında albay; savaş
sonrasında ise general olmuştur.
Hicaz ve Yemen Cephesi
Osmanlı Devleti; bu cephede kutsal yerleri
korumak için savaşmış; ancak Arapların İngilizlerle beraber hareket
etmesinden dolayı başarılı olamamıştır. İngilizlerin 1917de Akabeyi
ele geçirmeleri sonucunda bölgedeki Osmanlı hâkimiyeti sona ermiştir.
Cephenin Özellikleri:
1.Araplar arasında milliyetçiliğin güçlendiği
ve İslamcılık fikrinin etkili olmadığı görülmüştür.
Açıklamalar:
1.Fahrettin Paşanın Medine savunması
meşhurdur.
2.I.Dünya Savaşından sonra Arap bölgelerinde
İngiltere ve Fransa mandater sistemler kurmuştur.
Filistin ve Suriye Cephesi
Kanal harekâtının başarısız olması üzerine
karşı taarruza geçen İngilizler Kudüsü Osmanlıdan almıştır. İngiliz
ilerleyişi Mustafa Kemal Paşa tarafından Halepin kuzeyinde
durdurulmuştur.
Cephenin genel komutanı Alman Liman Von Sanders
idi. Mondros Mütarekesi imzalanınca; Yıldırım Orduları Komutanlığı Liman
Von Sandersten alınarak Mustafa Kemale verilmiştir. Mustafa Kemal,
bundan sonra bölgede savunma tedbirleri almaya başladıysa da; bir süre
sonra İstanbula geri çağrılmıştır.
Cephenin Özellikleri:
1.I.Dünya Savaşı esnasında Mustafa Kemalin
savaştığı son cephedir.
2.Bu cephede savaşlar sürerken, Mondros
Mütarekesi imzalandı.
3.Mustafa Kemalin mütareke sonrasında Türk
ordusunu hızlı bir şekilde Anadoluya çekmesi, mütareke gereğince İtilaf
Devletlerine teslim edilmesi gereken Türk askerinin, teslim olmasını
önledi ki bu askerler Kurtuluş Savaşının askeri gücünü oluşturdu.
Not: Bu cepheye İtalyanlar
ve Fransızlar da asker göndermiştir.
Galiçya-Makedonya-Romanya Cepheleri
Osmanlı Devleti, bu cephelerde müttefiklerine
yardım etmek ve Makedonya üzerinden geçen ve Almanya ile kara
bağlantısını sağlayan demiryolunun güvenliğini sağlamak için
savaşmıştır.
Osmanlı Devleti, bu cephelerde Rus, Sırp, Romen
ve Fransız güçlerine karşı savaşmıştır. Brest-Litowsk Antlaşması ile
bu cephe kapanmıştır. Bu cepheler, Osmanlının toprakları dışında
savaştığı cephelerdir.
Savaşı Bitiren Ateşkes Antlaşmaları
1.Bulgaristan ile: (Selanik, 29 Eylül 1918)
2.Osmanlı ile: (Mondros, 30 Ekim 1918)
3.Avusturya ile: (Villagusti, 3 Kasım
1918)
4.Almanya ile: (Redhondes, 11Kasım 1918 )
Açıklamalar:
1.Almanyada 9 Kasım 1918de cumhuriyet ilan
edildi.
2.Avusturyanın savaştan çekilmesinde kendisine
bağlı azınlıkların isyan etmeleri etkili oldu.
3.Romanya, Rusya savaştan çekilince savaştan
çekildi
4.Bulgaristanın savaştan çekilmesi Osmanlı ile
Al-manyanın kara bağlantısını kesti.
Barış Antlaşmaları
1.Versailles / Versay Antlaşması (28 Haziran
1919)
Versay Antlaşması, Almanya ile imzalanmıştır.
Bazı Maddeleri:
1.Almanya Alsac bölgesi ve Saar bölgesini
Fransaya; deniz aşırı bölgelerini İngiltere, Fransa, Belçika ve
Japonyaya bıraktı.
2.Kiel Kanalı ve Alman nehirleri uluslararası
hale getirildi.
3.Almanya, Avusturya ile birleşmemeyi garanti
etti.
4.Almanya, Yugoslavya ve Çekoslovakyayı
tanıdı.
5.Askerlik mecburi olmaktan çıkarıldı
6.Almanya ekonomik yükümlülüklere uyacağını ve
savaş tazminatını vereceğini kabul etti.
Önemi:
1.İngiltere en güçlü rakibinden kurtuldu
2.Almanya, uzun süre savaşamayacak hale
getirildi
3.Antlaşma hükümlerini uygun bulmayan Almanya,
II. Dünya Savaşının çıkmasında etkili oldu
4.Alman sömürgeleri, İngiltere, Fransa, Belçika
ve Japonya arasında paylaşıldı.
2.Saint Germain Antlaşması (10 Eylül 1919)
Bu antlaşma, Avusturya ile imzalanmıştır.
Bazı Maddeleri:
1.Avusturya Macaristan, Yugoslavya ve
Çekoslovakyayı tanıdı
2.Almanya ile birleşmemeyi garanti etti
3.Mağlubiyetin gerektirdiği yükümlülükleri
kabul etti.
Not: Avusturyanın denizle
bağlantısı kesildi.
3.Neuilly (Nöyyi) Antlaşması (27 Kasım 1917)
Bu antlaşma Bulgaristan ile imzalanmıştır.
Bazı maddeleri:
1.Bulgaristan Gümülcine ve Dedeağaçı
Yunanistana; Dobrucayı Romanyaya bıraktı.
2.Mağlubiyetin getirdiği yükümlülükleri kabul
etti.
3.Ordu 25.000 ile sınırlandırıldı.
Not: Bulgaristanın Ege ile
bağlantısı kesildi.
4.Trianon (Triyanon)Antlaşması (6 Haziran
1920)
Macaristandaki rejim değişikliği nedeniyle bu
antlaşmanın imzalanması gecikmiştir. Macaristan bu antlaşma ile bağımsız
bir devlet olarak tanınmakla beraber denize çıkışı olmayan küçük bir
devlet haline gelmiştir.
Not: Macaristana mağlup
devlet muamelesi yapılmıştır.
Barış Antlaşmalarının Özellikleri:
1.Yeni devletler kuruldu
2.Askeri ve ekonomik sınırlamalar getirildi
3.Sınırlar değiştirildi.
İtilaf Grubunun Savaştaki Dezavantajları
1.Rusyanın savaştan çekilmesi
2.Sömürgelerde bıkkınlık görülmesi
3.Çanakkalenin geçilememesi
4.Osmanlının savaşı Orta Doğuya çekmesi
5.Bulgaristanın İttifak Grubuna girmesi
İttifak Grubunun Savaştaki Dezavantajları
1.İngilizlerin denizlerde güçlü olması
2.İngilterenin sömürgelerinden destek alması
3.Avusturya ve Osmanlının etnik problemlerle
uğraşması
4.ABDnin İtilaf Grubunda savaşa girmesi
5.İtalyanın İtilaf Grubuna geçmesi
Rusyanın Savaştan Çekilmesinin Sonuçları
1.İngilizler, Anadolu için Yunanlıları ön plana
çıkarmaya başladı
2.Ermenilerin koruyuculuğu ABDye verildi
3.Gizli antlaşmalar değişti
4.Brest-Litowsk Antlaşması imzalandı
5.Kafkas, Galiçya, Romanya ve Makedonya
cepheleri kapandı
6.Osmanlı Kars, Ardahan ve Batumu geri aldı
7.İtilaf bloğunda oluşan boşluk önce İtalya ile
sonra ise ABD ile doldurulmaya çalışıldı
Birinci Dünya Savaşının Genel Sonuçları
1.Avrupadaki mevcut dengeler değişti
2.Rakiplerini etkisiz hale getiren İngiltere ve
Fransa en kazançlı devletler olurken; galipler safında yer alan İtalya
ve Rusya hedefledikleri amaçlarına ulaşamamışlardır.
3.Osmanlı ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu
parçalanmış; Çarlık Rusyası yıkılmıştır.
4.Türkiye, Macaristan, Polonya, Çekoslovakya,
Yugoslavya, Letonya, Litvanya ve Ukrayna gibi yeni devletler
kurulmuştur.
Açıklama:
Yugoslavya, Sırbistan, Karadağ, Bosna Hersek,
Makedonya ve Slovenyanın birleşmesi sonucunda kurulmuştur.
5.Cemiyet-i Akvam kurulmuştur(1920).
6.Sömürgecilik yerini manda ve himayeye
bırakmıştır.
7.Barış Antlaşmalarında milliyetçilik
prensibine dikkat edilmemesi azınlık sorununun ortaya çıkmasına sebep
olmuştur.
8.Merkezi İmparatorlukların parçalanması sonucu
Avrupa ve Ortadoğuda denge boşlukları ortaya çıkmıştır.
9.Komünizm,
Faşizm,
Nazizm gibi, demokratik olmayan, totaliter rejimler ortaya çıkmıştır.
10.Sivil savunma düşüncesi ortaya çıkmış;
böylece cephe gerisindeki sivil halkın korunması amaçlanmıştır.
11.Barış Antlaşmaları devletlerin eşitliği
ilkesine aykırı olduğu için sürekli bir barış ortamı sağlanamamış, bu
yüzden İkinci Dünya Savaşı çıkmıştır.
12.Bazı devletler ekonomik krizlere girdi
13.Ümmetçilik ve Turancılık iflas etti.
14.Milliyetçilik güçlendi ve ulusal devletlerin
kuruluşu hızlandı
15.Deniz altı gemileri önem kazandı
16.ABD tekrar içine kapandı
17.İngiltere ve Fransa Ortadoğu kaynaklarını
ele geçirdi
18.Suriye, Irak, Lübnan ve Hicaz Osmanlıdan
ayrıldı.
19.Irak, Suriye, Lübnan ve Filistinde mandater
yönetimler kuruldu.
20-İttihat ve Terakki Partisi dağıldı.
Açıklamalar:
1.Birinci Dünya Savaşında ilk defa tank ve
kimyasal silah kullanıldı.
2.Savaştan sonra sınırlar çizilirken
milliyetlerin dağılımı dikkate alınmadığından dolayı savaştan sonra da
milliyet olayları devam etti.
3.İtalya savaş başlamadan önce Fransa ile gizli
antlaşma yaptı
4.Paris Konferansında Doğu Trakya Yunanistana
verildi.
5.ABD I. ve II. Dünya Savaşının bitmesinde
etkili oldu.
6.ABD savaşa girerken uluslararası dengede
yerini almak istedi.
7.ABD savaşa 2 Şubat 1918de fiilen girdi.
8.Savaştan sonra; Almanyanın güçlenmemesi
İngiltere ve Fransa için temel politika oldu.
9.Versay, Nöyyi, Sen-Jermen ve Trianon
antlaşmaları II. Dünya Savaşının çıkması ile yürürlükten kalktı
10.Osmanlı, ABD, Yunanistan, Bulgaristan,
Japonya ve Romanya savaşın başlangıcında etkili olmamıştır.
11.Boğazların Osmanlı Devletinin elinde
olması; Mustafa Kemale göre Osmanlı Devletini savaşa sokabilecek
stratejik bir etkendi.
12.Rusyada Bolşevik ihtilali çıkınca;
Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan bağımsız oldu.
13.Ukrayna 22 Ocak 1918de bağımsız oldu
14.Savaştan önce İngiliz sömürgeleri kendisinin
104 katı, Fransız sömürgeleri ise kendisinin 20 katıdır.
15.Osmanlıyı paylaşmak savaşın başlangıç
sebeplerinden değildir.
16.Mağlup devletlerin bir daha savaşmaya
cesaret edememesi için antlaşmalara ağır maddeler kondu.
17.Birinci Dünya Savaşında Danimarka, Norveç,
İsveç, İsviçre ve İspanya tarafsız kalmıştır.