Arkadaşlarınız… Sizi sevdiklerinden emin olmasanız, kesinlikle sizi öldürmeye çalıştıklarını düşünebilirsiniz. Buz gibi havada sahilde tişörtle oturmanız için ısrar ederler, kayaların arasından denize balıklama atlamazsanız günlerce dalga geçerler, yemeğinize bir avuç kırmızı biber karıştırırlar.
Ancak yaptıkları başka bir şey daha var ki, belki de ne siz ne de onlar bunun farkındasınız.
Sizi şişmanlatıyor olabilirler.
Evet, kankalarınız kilonuz ve sizi şişmanlatan kararlarınız üzerinde etki sahibi olabilir. ABD’de yayımlanan bir klinik beslenme dergisindeki araştırmada, 9-15 yaş arasındakiler, yaşıtları olan bir arkadaşları veya yabancı biriyle eşleştirilmiş. Arkadaşlarıyla birlikte yemek yiyenlerin, tanımadıkları bir yabancıyla yiyenlere göre çok daha fazla gıda tükettikleri gözlenmiş. Ayrıca arkadaşlar, birbirlerine yakın miktarda gıda tüketmiş. Uzmanlar, gereğinden fazla yemek yeme konusunda arkadaşların birbirlerini motive ettiğini düşünüyor.
Egzersiz psikoloğu Thomas Collingwood, “Sigara içme konusuna çok benzeyen bir şey bu” diyor. “Arkadaşlarınız sigara içiyorsa, siz de içmeye yatkın olursunuz. Bu durum, çok etkili bir baskı unsurudur ve her türlü davranış üzerinde etkisi vardır.”
Peki tüm bunlar, fazla kilolardan kurtulabilmeniz için önce arkadaşlarınızdan kurtulmanız gerektiği anlamına mı geliyor? Çok da değil. Dostlarınızın şişmanlatıcı etkilerine karşı mücadele ederek hem formunuzu koruyabilir, hem de onları daha sağlıklı ve zinde olmaya teşvik edebilirsiniz.
Risk altında olduğunuzu fark edin ve plan yapın. Arkadaşlarla toplaştığınız yemek masasının tehlikelerinin farkında olmanız önemli. Kilo verme uzmanı Dr. Kara Mohr, “Yemek masası veya bar ortamı genç erkekler için en riskli ortamlardır.” diye konuşuyor. “Erkekler çok yerler, çok içerler ve çok eğlenirler.” Bu tür “yüksek riskli” durumları önceden fark etmeniz, plan yapabilmeniz için size bir fırsat verecektir. Örneğin, gideceğiniz mekanın menüsünde seçebileceğiniz sağlıklı alternatifler olup olmadığına bakabilirsiniz. En kötü ihtimalle, başka bir mekana gitmeyi önerirsiniz. Kendinizi açık büfenin önünde elinizde tabağınızla bulduğunuz anda, her şey için çok geçtir.
Adım adım ilerleyin. Dr. Mohr, “‘Artık arkadaşlarımla takılmayacağım, her akşam spor salonuna gideceğim ve bundan böyle akşamları sadece havuç yiyeceğim’ demek zorunda değilsiniz” diyor. Bunun yerine, ufak adımlar atın. Mesela, hafta içi dışarı çıkmayın. Veya menüden sağlıklı yiyecekleri seçin. Kaliforniya’da yaşayan diyetisyen Janice Baker, “Aynı arkadaşlarla takılıyor olsanız bile, yine de seçenekleriniz vardır” diye konuşuyor. “Beş bira yerine, belki iki bira. İki porsiyon yemek ve üzerine tatlı yerine; tek porsiyon ve meyve.”
Konuşmayın. Yeni egzersiz veya diyet programınızı arkadaşlarınıza anons etmek zorunda hissetmeyin. Siz sadece kararlarınızı uygulayın. Baker, “Diyet hakkında konuşmak zorunda değilsiniz. Siz davranışlarınızla örnek olun ve arkadaşlarınızla geçirdiğiniz zamanın keyfini çıkarın” diyor ve ekliyor, “Böylesine iyi görünmenizin sırrını onlar da öğrenmek isteyeceklerdir.”
Lider olun. Belki de grubunuzun bir lidere ihtiyacı vardır. Oturup TV’de maç seyretmekle kalmayıp, aynı zamanda futbol oynamak için ayarlamalar yapabilirsiniz. Veya topluca bisiklete bineceğiniz bir organizasyon için onları ikna edebilirsiniz.
Beraber çalışın. “Davranış kontratları” imzalamak, psikologların sıklıkla kullandıkları bir yöntemdir. Arkadaşınızla yazılı bir anlaşma imzalarsınız ve bu sayede değişime ayak uydurmak kolaylaşır. Örneğin, önümüzdeki bir ay boyunca haftada iki kez, iki saatlik spor salonu ziyareti konusunda anlaşabilirsiniz. Plana başarıyla sadık kalırsanız, sonunda yemekle ilgili olmayan bir ödül konur. Mesela, beraber deplasmanda bir maça gitmek gibi. Plana uymamanın cezası ise araba yıkamak, bir hafta boyunca bulaşık makinesini doldurup boşaltmak gibi şeyler olabilir. Eğer biriniz plana uyup diğeri oyunbozanlık ederse, deplasman masraflarını oyunbozan taraf üstlenir.
Bugüne kadar ortaokul öğrencisi çocuklardan emekli polis memurlarına kadar her kesimden insan için kilo verme programı hazırlamış olan Collingwood, “Davranış Kontratı” yönteminin başarı oranını %60 olarak açıklıyor.
Taze bir başlangıç. Oyun arkadaşlarınız tercihlerinize ve kilo verme planınıza saygı göstermiyorsa, belki de yola onlarsız devam etmek en iyisidir. Ayrılık söz konusu olamazsa, daha seyrek ve daha farklı ortamlarda görüşmeyi seçebilirsiniz. Ayrıca, kaç paket cips yiyebildiğiniz veya bir oturuşta kaç bira içtiğinizle ilgilenen arkadaşlarınızdan daha farklı eğlence anlayışına sahip insanlar da var. Unutmayın, sizinle spor yapmak ve koşuya çıkmaktan keyif alan başka arkadaşlar edinmeniz her zaman mümkün.
Photo: @iStockphoto.com/anouchka
John Hanc Sağlıklı yaşam ve spor üzerine kitapları bulunan bir yazardır.