Ayaktaki sağlık sorunlarının büyük bir çoğunluğunun yanlış ayakkabı seçiminden kaynaklandığını dile getiren Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof Dr Semih Barlas, dar ve yüksek topuklu ayakkabıların varis oluşumunu ve gelişimini tetiklediğini söyledi.
Yüksek topuklu ayakkabılar kan akımını olumsuz etkiler
Kadınlar genelde yüksek topuklu ayakkabıların kendilerini daha uzun ve daha güzel gösterdiğini düşünürler. Bu tip ayakkabılar size kendinizi daha mutlu hissettirse de, bacaklarınızdaki ven (toplardamar) sağlığı için iyi olmayabilir. Topuk yüksekliği arttıkça, venler içindeki kan akımı olumsuz etkilenecektir. Yüksek topuklu ayakkabılar ve bacaklardaki varis ilişkisini anlayabilmek için kirli kanın bacak venleri içinde nasıl ilerlediğini bilmek gerekir.
Venöz sistemde sorunlar baş gösterebilir
Venöz sistem ‘borular’, ‘pompalar’ ve ‘kapaklar’dan oluşur. Venler, kirli kanı taşıyan borulardır. Yürüyüş, ayağı ve pompa görevini yerine getiren baldır kaslarını (adaleler) çalıştırır ve kirli kanın, bacak venleri içinde hareketini başlatır. Venlerin içinde bulunan ve tek yönlü çalışan kapakçıklar ise, kanın, yerçekiminin ters yönünde kalbe ve akciğerlere doğru ilerlemesini sağlar. Normal bir yürüyüş şeklinde, ayaklar ve baldır kas pompaları uyumlu bir biçimde çalışırlar. Ayak yerden kalktığında, ayaklarımızdaki venler kan ile dolar. Topuk ve ayak tabanı yer ile temas ettiğinde, kirli kan, gevşek durumdaki baldır venlerine doğru ilerler. Baldır adalelerinin kasılması ise kanı yukarı doğru iter.
Venlerdeki kapaklar bozulunca varis oluşur
Yüksek topuklar normal yürüyüş şeklini değiştirir. Vücut ağırlığı, taban ve topuktan, ayağın önüne ve parmaklara doğru yer değiştirir. Söz konusu durum, baldır adalelerinin kasılı halde kalmalarına yol açar. Sonuçta, ayak ve daha yukardaki baldır venleri yeterince kanla dolamaz ve baldır kasları daha az bir güçle kasılırlar. Bu etkinliğin kaybı, alt bacakta kirli kanın göllenmesine neden olur. Kirli kanın, temizlenmek üzere kalp yoluyla akciğerlere yeterince ulaşamaması ve ayak ile bacakta birikmeye başlaması, bacak venleri içindeki kapakların bozulmasına, geri kaçırmasına (venöz yetmezlik), sonuçta da varislere neden olur.
Yüksek topuklu ayakkabı giyenler bunlara dikkat etmeli
Eğer yüksek topuklu ayakkabılardan hoşlanıyorsanız, düzenli bacak egzersizleri yapmak, kilo artışından kaçınmak, otururken bacaklarınızı ara sıra yükseğe kaldırmak önemlidir. Yüksek topuklu ayakkabıları, sürekli giymek yerine, özel günlere saklamanız ayak ve bacak sağlığınız için daha iyi olacaktır. Topuk yüksekliğinin aşırı (çıplak ayak 0 cm, orta boy topuk 3.5 cm, stiletto veya platform topuk genelde 7-12 cm) olmamasına özen göstermek, beraberinde, ‘hafif basınçlı kademeli basınçlı çorap’ giymek, otururken veya ayakta dururken ayak ve baldır kas pompanızın harekete geçebilmesi için ayakkabı içine ortopedik tabanlık yerleştirmek varis oluşumunu geciktirmek için etkilidir. Ayrıca ayak bileklerinizde çorap izi/şişlik, bacaklarınızda farklı boyutlarda damar belirginleşmeleri, özellikle hareketsiz kaldığınız zamanlarda ayak tabanından bacağa doğru ilerleyen huzursuzluk/bacakları oynatma gereksinimi duyuyorsanız, mutlaka bir uzmana danışmalısınız.