İnsanlar bir zamanlar gezegenimizin güneş sisteminin fiziksel merkezi olduğunu varsaydılar , bu yüzden türümüzün bu tür konuları düşünmesine izin veren görünüşte benzersiz kalite olan yüksek bilinci de düşünmemiz şaşırtıcı değil.
Fakat bilinç nedir? Konu, bilimsel ve felsefi geleneklerde olağanüstü tartışmalıdır. Düşünürler, bilincin nasıl çalıştığı ve nerede yaşadığı gibi gizemleri çözmeye çalışmak için çok fazla zaman ve mürekkep harcadılar.
Kısa cevap pek tatmin edici değil. Bilim adamları ve filozoflar hala bilincin ne olduğuna dair belirsiz bir fikir üzerinde, daha az katı bir tanım üzerinde anlaşamazlar. Bunun bir nedeni, kavramın biraz farklı şeyler ifade etmek için kullanılmasıdır . Bununla birlikte, birçok uzman bilinçli varlıkların çevrelerinin, kendilerinin ve kendi algılarının farkında olduklarını kabul eder.
Ancak uzun cevap umut için alan bırakıyor çünkü araştırmacılar bir cevaba yaklaşıyor gibi görünüyor.
Özel bir şey?
Çağdaş araştırmacılar, beyindeki kan akışını dolaylı olarak ölçerek, beynin hangi bölgelerinin diğerlerinden daha aktif olduğunu gösteren bir süreç olan, bilinci tespit etmek için fonksiyonel MRI olarak bilinen bir beyin tarama tekniğini kullanabileceklerini gösterdiler. Ancak, bin yıl boyunca, bu fenomenin kanıtlarını toplamanın bir yolu yoktu. Bu, rasyonaliteyi ve metodik deneyleri ödüllendiren düşünürler için konuyu zorlaştırdı.
Batı dünyasında, İtalyan gökbilimci Galileo Galilei , bilinçle ilgili her şeyi bilimsel araştırma alanı dışına itmeye çalıştı . Bir nesil sonra, Fransız matematikçi ve filozof René Descartes , zihnin (veya ruhun) ve bedenin temelde farklı iki şey olduğu iddiasıyla bilinci biraz daha keskin bir odağa getirdi . Bu pozisyona zihin-beden düalizmi denir.
New Jersey’deki Rutgers Üniversitesi’nde felsefe ve bilişsel bilim profesörü Susanna Schellenberg, “Düşünürlerin büyük çoğunluğu bilincin çok özel olduğunu düşünürdü.”
Ancak bu tutum, kısmen zihinde olanların beyinde meydana gelen maddi olayların bir sonucu olduğu görüşüne yardımcı olan 19. yüzyıl biyolog Thomas Huxley gibi insanlara teşekkürler. Bu popülerlik içinde büyüyen bir perspektif.
Schellenberg, “Sahip olduğum fikir, bilincin dünyada özel bir şey olmadığı fizikçi bir görüştür.” Dedi. Bu, insanların bilince sahip olmada yalnız olmadıklarını hayal etmeyi çok daha kolay hale getirir.
“Şiir yazıyoruz ve tavşanlar söyleyebildiğimiz kadarıyla değil” dedi. “Yani, bu bir tür fark, tür değil.”
Hayat ağacına bakıyor
New York Üniversitesi’nde nöral bilim ve psikiyatri profesörü Joseph LeDoux, “[bilinç] hakkında söyleyebileceğiniz hemen hemen her şey bir tür BS” dedi. “Onu tanımlamanın tek yolu ne olduğu ve ne olmadığıdır.”
İnsan bilincini diğer hayvanların bilinciyle karşılaştırırken, LeDoux nöroanatomiye bakmayı verimli buluyor. Örneğin, insanlar, beynin, araştırmacıların kişinin aklında ne olduğunu bilme yeteneği ile bağlantı kurduğu, oldukça gelişmiş bir ön kutup korteksine sahip olma konusunda eşsizdir. Bu hemen hemen her tanımla bilincin önemli bir yönüdür. İnsan olmayan primatlar beynin bu geç model bölgesiyle övünemezken, birçoğunda dorsolateral prefrontal korteks gibi beyine evrimsel olarak yeni eklemeler yapılır. Bilince karıştı ve insanların da bir tane var. Örneğin, Frontiers in Systems Neuroscience dergisindeki 2015 tarihli bir incelemeye göre, bu beyin bölgesi insanlarda çalışma belleği ile ilişkilidir .
“Diğer hayvanların muhtemelen [bilinç gibi] bir şeye sahip olduklarını biliyoruz, ancak sahip olduğumuz şeye sahip değiller, çünkü farklıyız.”
“Bunu söylediğinizde insanlar üzülüyor … ama hiç kimse bir şempanzeyi bir insanla karıştırmıyor.” Dedi. Bir şempanzenin hücresel ve moleküler yapısı, insanlardan farklı görünmesine ve hareket etmesine neden olur, bu nedenle aynı tür farklılıkların şempanze bilincinin de farklı olmasına neden olacağı anlamına gelir.
Bazı araştırmacılar şeyleri bir adım öteye taşıyarak, bilincin maddenin bir özelliği olduğunu ve bir elektronun bile belli bir dereceye kadar bilincinde olduğunu, panpsişizm olarak bilinen bir pozisyon olduğunu iddia ediyor. Seattle’daki Allen Beyin Bilimi Enstitüsü’nün başkanı ve panterizmin savunucusu olan Christof Koch, Scientific American’da “herhangi bir karmaşık sistemin … zihnin temel niteliklerine sahip olduğunu ve bu anlamda minimum düzeyde bilince sahip olduğunu yazdı. “
Tehlike Sebep Olabilir mi?
Schellenberg, birçok hayvanın bilince sahip olduğunu düşündüğünü söyledi, çünkü “acı hisseden herhangi bir şey … bilinçli” dedi, görüşün tartışmalı olduğunu belirtti.
Benzer şekilde, LeDoux tehlikeden kaçınmanın bilincin önemli bir fonksiyonu ve muhtemelen var olmasının nedeni olduğunu düşünüyor.
“Tüm zihinsel durumlarımız, duygusal durumlarımız hayvanlardan miras alınmaz. Hayatımız boyunca korku ve tehlike hakkında öğrendiklerimiz hakkındaki bilgilerimize dayanarak, bilişsel olarak toplanırlar.” Dedi. İnsan beyni, “bilinçli deneyiminizin şablonu” olarak hizmet veren şemalara bilgi yığınları düzenliyor.
Kendi adına Schellenberg, bilincin ortaya çıktığı her şeyden önce, her şeyden önce soru olduğunu düşünmüyor.
Schellenberg, “Bilincin, zihnimizin ve beynimizin neden yaptığını yapabileceğine kıyasla o kadar da ilginç olmadığını düşünen insanlardan biriyim. “Beyin, birden fazla istisna dışında, bilinçli bir durumda olsun ya da olmasın işini yapabilir.”