Prostat, erkeklerde spermi taşıyan sıvıyı üreten üreme bezidir. Bu bez, idrarın vücuttan atılması sırasında kullanılan idrar yolunun mesaneye bağlandığı bölümü çevreler. Prostat büyümesi, üreme bezinin hacminin genişlemesi anlamına gelir ve hemen hemen belirli yaşa gelmiş her erkekte görülen bir sorundur.
Bez büyüdükçe, idrar kanalına baskı yaparak idrar ve mesane problemlerine yol açabilir.
Prostat büyümesi çoğunlukla “iyi huylu prostat hiperplazisi (hücrelerin normalden fazla çoğalması)” olarak adlandırılır.
Prostat büyümesi, prostat kanseri demek değildir ve prostat büyümesinin prostat kanserine yakalanma riskini arttırdığı yönünde kesin bir bilgi bulunmamaktadır.
Prostat Büyümesi Nedenleri
Prostat büyümesinin nedeni tam olarak bilinmiyor ancak, yaşlanmanın ve testislerin prostat bezinde görülen büyümeden sorumlu olduğu yönünde bazı araştırmalar bulunuyor.
Örneğin, testis kanseri nedeniyle testisleri alınan hastalarda prostat büyümesi görülmemesi, prostat büyümesine testislerin neden olduğu yönündeki görüşü destekler nitelikte.
Uzmanlar, “her erkek yeterli süre yaşarsa mutlaka prostat büyümesi yaşar” diyor ve bu bize prostat büyümesinin ne kadar yaygın bir sorun olduğu konusunda bir fikir veriyor.
Prostat bezinin büyümesi büyük oranda (%90 kadar) 75-80 yaşından büyük erkeklerde görülmekle birlikte %10’luk bir kısmı 40 yaş ve üzerindeki erkeklerde görülüyor.
Prostat büyümesinin nedenleri arasında gösterilen bir diğer unsur ise erkeklik hormonları (androjenler) ve özellikle testosteron.
Her erkeğin hayatı boyunca ürettiği bir erkeklik hormonu olan testosteron, prostat tarafından daha güçlü bir androjen olan “dihydrotestosteron”a (DHT) dönüştürülüyor. Bu güçlü erkeklik hormonu, prostat bezini sarmalayan dokuda hücre büyümesini tetikliyor ve buna bağlı olarak prostat büyüyebiliyor.
Aynı şekilde her erkekte bir miktar bulunan kadınlık hormonu (östrojen), ilerleyen yaşlarda testosteron seviyesinin düşmesiyle birlikte prostat bezinde büyümeye neden olabiliyor.
Prostat Büyümesi Belirtileri
Bu nedenle prostat büyümesi belirtileri, alt idrar yolu enfeksiyonu belirtileri ile benzeşmektedir. Bazı erkeklerde hiç bir belirti görülmez veya belirtiler dikkat çekmeyecek kadar hafif olabilir.
Prostat büyümesinin en tehlikeli komplikasyonu, idrar kanalını tıkayarak idrarın vücuttan atılmasına engel olmasıdır. Böyle bir durumda vakit kaybetmeden doktora gidilmelidir.
Prostat büyümesi belirtileri “boşaltma” ve “depolama” olarak iki kategoriye ayrılabilir.
Boşaltma ile ilgili belirtiler;
- İdrarın olup olmadığı konusunda şüpheye düşme
- İdrar yaparken zorlanma
- Zayıf veya kesintili idrar akışı
- İdrara çıktıktan hemen sonra tekrar idrara çıkma isteği
- İdrara çıktıktan sonra idrar akıntısı
- İdrara başlamakta zorlanma
Depolama ile ilgili belirtiler;
- Artan idrara çıkma sıklığı (her 1-2 saatte bir)
- İdrarı tutmada güçlük çekme
- Geceleri sık sık idrara çıkma
- İdrar sırasında ağrı ve yanma hissi olarak sıralanabilir.
Yukarıda da belirttiğim gibi, idrar kanalının tıkanması (idrara çıkamama), mesane taşına, idrar yolu enfeksiyonuna, idrarda kana ve idrar kaçırmaya neden olabileceği için kısa sürede doktora gidilmelidir.
Prostat Büyümesi Tedavisi
Prostat büyümesini yavaşlatmak veya büyüyen prostatı ortadan kaldırmak için aşağıdaki tedavi yöntemleri kullanılabilir.
Mesane Egzersizleri: Mesanenin depoladığı idrar miktarını arttırmak ve idrara çıkma sıklığını azaltmak için kullanılan bir tedavi yöntemidir.
Bu yöntemde hastaya belirli bir hedef konur (örneğin 2 idrara çıkma arasında en az 2 saat bekleme) ve bu hedefe sadık kalarak idrara çıkışını düzenlemesi sağlanır.
Bu yöntemin nasıl uygulanacağı ve nelere dikkat edilmesi gerektiği hakkında bilgileri doktorunuzdan alacağınız çizelgede bulabilirsiniz.
İdrarı düzenlemenin dışında zihni rahatlatmak için çeşitli nefes ve kas egzersizleri de önerilebilir. Mesanenin işleyişi düzenlemeye yönelik bu egzersizler bir uzman kontrolünde yapılmalıdır.
İlaç: Yazının başlarında, prostat büyümesinin nedenleri arasında adı geçen DHT hormonunun kontrol altına alınabilmesi için doktorunuz ilaç tedavisi önerebilir.
Ayrıca daha kolay idrara çıkmanıza yardımcı olacak kas gevşetici ilaçlar reçete edilebilir. Ancak bu ilaçların mide bulantısı, baş dönmesi, güçsüzlük ve baş ağrısı gibi yan etkileri olabileceğinden doktor kontrolünde kullanılmalıdır.
Ameliyat: Doktorlar ameliyat seçeneğine, prostat büyümesinin ilaçlarla durdurulamadığı ve şiddetli belirtilerin hastanın hayatını etkilediği durumlarda başvurmaktadır.
Cerrahi müdahalenin şekli ve kapsamı, hastanın durumuna ve prostatın ne kadar büyüdüğüne bağlı olarak değişebilmektedir.
Çok büyümüş prostat için “prostatektomi” ameliyatı, orta dereceli prostat büyümesi için prostatın bir bölümünün alındığı diğer müdahale seçenekleri düşünülebilir.
Hayat Tarzı Değişiklikleri
- İdrara çıkmanız gerektiğini hissettiğiniz zaman tuvalete gidin. Gün içinde idrarınız olmasa da bir kaç kez tuvaleti ziyaret edin.
- Özellikle yemeklerden sonra alkol veya kahve içmeyin. Kafeinli içecekleri azaltın.
- Tek seferde ve kısa sürede çok sıvı içmeyin. İçeceğiniz sıvıyı gün içine yayın. Yatmadan 2 saat önce sıvı tüketmeyi bırakın.
- Dekonjestan ve antihistamin içeren reçetesiz soğuk algınlığı ilaçlarını kullanmayın. Bu bileşenler protat büyümesi belirtilerini şiddetlendirebilir.
- Fiziksel aktivite eksikliği ve soğuk prostat büyümesi belirtilerini şiddetlendirebilir. Mesane bölgesini sıcak tutun ve düzenli olarak egzersiz yapın.
- Stres ve kaygı daha çok idrara çıkmanıza neden olabilir. Rahatlama teknikleriyle stresi kontrol altına alın.
- Protein bakımından zengin, daha az kırmızı et ve yağın tüketildiği beslenme programlarının prostat büyümesini yavaşlattığı yönünde bazı çalışmalar bulunmaktadır. Kırmızı et yerine balık, tavuk yiyerek, daha fazla sebze, süt, yumurta, peynir tüketerek prostat büyümesi belirtilerini hafifletebilirsiniz.
- Tuvalete çıktığınızda ıkınmayın. Kabızlığı önlemek için lif bakımından zengin gıdalar, daha çok sebze ve meyve tüketin.
Yazının Özeti
- Prostat büyümesi yaygın bir sorundur ve belirli bir yaştan sonra erkeklerin çoğunda görülür.
- Prostat büyümesi prostat kanseri değildir ve kanser riskini arttırmaz.
- Tedavisinde ilaç veya ameliyat seçenekleri kullanılabilir.
- Prostat büyümesinin tedavisinde seçilecek yöntem prostatın ne kadar büyüdüğüne ve hastanın sağlık koşullarına bağlıdır.
- Prostat büyümesi başlangıç aşamasında herhangi bir belirtiye neden olamayabilir.
- Prostat büyümesinin idrar kanalını tıkayacak kadar büyümesi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
- Doğru beslenme programı ve bazı tekniklerle hafif ve orta dereceli prostat büyümesi belirtileri kontrol altına alınabilir.
- Prostate Gland Enlargement: Patient.co.uk
- MedlinePlus: Enlarged prostate
- NHS Choices: Prostate Enlargement Treatment
- Prostate Enlargement: Benign Prostatic Hyperplasia
- NYT: Enlarged Prostate Symptoms
- Mayo Clinic: Prostate gland enlargement
- Enlarged prostate: Prostate Cancer UK
- Can an enlarged prostate turn into cancer?