Kumandan olabilmek! / Mustafa Yıldırım
Son saldırıyla ordular dağılıyordu. Önemli bir kolordunun kumandanı da ne yapacağını bilememiş, çekip Beyrut’a gitmişti.
Kumandan Lübnan dağında Rayak istasyonuna iner inmez Beyrut’a bir vagonluk tren yollamış ve bu kolordu kumandanını getirtmişti.
Sözü uzatmamış, ordusunu bırakıp giden kumandanı azarlamaya başlamıştı:
“Siz kolordunuzu bırakıp kendi başınıza Beyrut’a gittiniz. Bilirsiniz ki kolordu, kuvvet ve kudret bakımından en büyük askeri birliktir.”
Bir an karşısındakinin gözlerine bakan Kumandan sesini sertleştirmişti:
“Bir kolordunun kumandanı, bir tek askerini bile kurtarmaksızın, ordusunun topunu birden düşman eline bırakır ve şahsını kurtarmaya çalışırsa, sebebi her ne olursa olsun suçludur!”
Bu dar zamanda, karşısında suskunlaşan bu kumandanı kaybetmek de istememiş, kararlı bir sesle sormuştu:
“Şimdi size bir iyilikte bulunmak isterim. Ancak öğrenmek isterim ki, kendinizde kumandanlık yapacak bir güven var mı?”
“Evet.”
“O halde, Baalbek’e gidiniz. Arkadaşınız Ali Fuat orada. Yarın size bir görev vereceğim. Şimdi yolunuz açık olsun.”
(“58 Gün – Mustafa Kemal ile Filistin’den Anayurdun Dağlarına” kitabından aldım.)
Kumandan bu tür olaylara şaşmamayı öğrenmişti. 1914 yılında arkadaşı Nuri’nin “Zabit ve Kumandan” kitabını eleştirdiği uzun mektubunda (1918’de kitap oldu), bir subayın karşılaştığı ani durumlarda, kişisel sorumluluk bilinciyle ve kararlılıkla davranması gerektiğini yazmıştı:
“Kumandanlar karşılaştıkları her durumda ve koşulda duraksamadan hemen gerekli önlemleri almalıdırlar. Birdenbire ortaya çıkan bir durumla ilk karşılaşan (yalnızca) birliğin en yüksek komutanı değildir.
Büyük küçük her birlikte, her subay, her yedek subay ve hatta her er, üstünden (kumandanından) hareketine ilişkin bir emir alamadığı durumlarla karşılaşabilir.
Bu nedenle, kumandanların ve erlerin durumu kendi başlarına değerlendirerek gerekli kararları alabilecek nitelikte yetiştiklerine inanmadan bir askeri birliğin ve bir ordunun güçlü olduğunu düşünmek aymazlıktır (ve sonu) yıkımdır.”
(“Zabit ve Kumandan” ile Hasbıhal, İşbank Y. 1952’den yalınlaştırdım.)
Kumandan bunları yazalı tastamam 100 yıl oldu.
Kumandan’ın bir sözü daha var ki olayların nedenini açıklamaya yetiyor:
“İdare-i maslahatçılar esaslı devrim yapamazlar!”
Bu söze, “Yabancıların askeri gücüne güvenerek kumandanlık edenler, devrimleri yarım bırakanlar, hem kendilerini hem de halkı felakete sürüklerler” diye eklesek mi?
Mustafa YILDIRIM / 23 Haziran 2012 – Ankara
Not: Kumandan’dan azar yiyen kolordu kumandanı, Bekaa vadisinin hemen kuzeyindeki Baaalbek’te de yeni görev için beklememiş, ilk trene atladığı gibi, Osmanoğullarının işgalcilere teslim ettiği İstanbul’un yolunu tutmuş, yarı esareti seçmişti.