Cüveynînin el-Gıyâsîsinde Katiyyât-Zanniyyât Ayrımı ve Modern Yorumları
Bu çalışmada, bir ahkâm-ı sultaniye eseri olan Gıyâsül-ümemde İmâmül-Harameyn el-Cüveynînin (419/1028-478/1085) siyasî-fıkhî ahkâmı nasıl değerlendirdiği meselesi incelenmiş ve bu kitabı konu edinen müelliflerden Wael B. Hallaq ile Particia Cronenun bu ayrımdan hareketle Cüveynînin görüşlerine dair değerlendirmeleri tenkit edilmiştir. Cüveynînin bahsi geçen eserinde siyasî-fıkhî ahkâm, elde edilmesi bakımından katî ve zannî olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Katî olan hükümler ümmeti mutlak manada bağlayan meselelerden oluşurken, zannî olanlar haklarında katî delil bulunmadığından ulemânın ictihadına terk edilen meselelerden müteşekkildir. Teorik alt yapısı fıkıh usûlü eserlerinde bulunan bu ayrım, onun tarafından el-Gıyâsîye taşınmakta ve kitaptaki tüm meseleler bu ayrıma göre ele alınmaktadır. Hallaq ve Crone ise bu ayrımı Maverdînin geliştirdiği hilafet anlayışına alternatif bir teori olarak görmekte ve Cüveynîyi hilafet makamına güçlü bir askerî liderin geçmesine zemin hazırlamakla, bir başka tabirle hilafeti sekülerleştirmekle itham etmektedirler.
Özgür KAVAK
Yorum yazın
Yorum yapmak için giriş yapın.