4 Adımda 2020 TYT Türkçe Paragraf Planı Sorularını Nasıl Çözerim?
TYT Türkçe konularından en önemlisi olan paragraf sorularına nasıl yaklaşmanız gerektiğini adım adım anlatmak ve paragraf planı konusunu sizler için açıklamak istedik. 2020 TYT’ye sayılı haftalar kala, TYT Türkçe paragraf soruları için derlediğimiz konu anlatımını ve öğretici örnek soruları incelemenizi tavsiye ediyoruz. Ayrıca TYT’ye ve AYT’ye hazırlanırken farklı soru tiplerini görmenin öğrencilerimize çok faydalı olacağının altını çiziyoruz.
PARAGRAFTA PLAN
Her yazının bir planı vardır. Paragraf da bir yazı birimi olduğuna göre onun da bir planı olmalıdır. Tam bir paragraf giriş-gelişme-sonuç adını verdiğimiz üç bölümden oluşur.
1. Giriş Bölümü
Paragrafın konusunun tanıtıldığı bölümdür. Genellikle tek cümleden oluşur. Bu cümle anlamsal belirsizlik veya noksanlık taşımaz. Cümle başı bağlantı ögeleriyle başlamaz. Kendisinden önce açıklama Konuyu açık ve net biçimde tanıtır. Bu bölümle ilgili soru tipleri ve çözüm yöntemleri aşağıda belirtilmiştir.
Örnek: 1
Aşağıdakilerden hangisi bir yazının ilk cümlesi olmaya en uygundur? (1987/1)
A) Yeni öykücüler arasında Türkçeyi bütün güzelliği ile kullananlar
B) Başka öykülerini de dergilerde okumuştum ama bunu hepsinden güzel
C) Bunda tiplerin çok canlı, öykülerin otobiyografik olmasının da etkisi
D) Bir bakıma, bu son iki kitabı birer dil olayı olarak değerlendirilmelidir.
E) Birçok yeni öykücünün, buna gereğinden fazla önem verdiğini gördük.
Cevap: A
Örnek: 2
…Tarih sıralarını değiştirir; kimi yılları atlar; geriye dönüş tekniğini kulanır. Kimi bölümleri kısa, kimi bölümleri de uzun tutarak kurguda bir çeşitlilik sağlar. Anlatımını yer yer yazın alanındaki bilgi birikimiyle besler. Seneca, Aristo, Cicero, Shakespeare gibi pek çok yazardan çeşitli alıntılar yapar.
Düşüncelerin akışına göre bu parçanın ilk cümlesi aşağıdakilerden hangisi olabilir? (1992/I)
A) Sanatçı, hem okurunu bir beklenti içinde tutmak hem de anlatımının tekdüzelikten kurtarmak için çeşitli yollara başvurur.
B) Sanatçı, romanlarının konusunu genellikle kendi gözlemlerinden, toplumsal sorunlardan çıkardığı gibi bunları masallardan, destanlardan aldığı da
C) Gerçek bir sanatçı, yaratma yeteneğini kullanarak yaşamı bilgi, duygu ve düşünce süzgecinden geçiren kişidir.
D) Sanatçı, kahramanların ruhsal durumlarını anlatmak için, onların davranışlarını ve başkalarıyla olan ilişkilerini göstermek yolunu seçiyor.
E) Sanatçının seçtiği karakterler öylesine kanlı canlı kişilerdir ki benzerlerine gerçek hayatta kolayca
Cevap: A
2. Gelişme Bölümü
Başlangıç cümlesinde tanıtılan konunun geliştirildiği, açıklandığı bölümdür. Bu bölümdeki cümleler bağlantı ögeleriyle yüklü Belirsizlik taşıyabilir. Bu cümlelerin hem kendilerinden önce hem sonra gelen cümlelerle çok yakın bir dil-düşünce-anlatım bağı vardır.
Bu bölümle ilgili soru tipleri ve çözüm yöntemleri aşağıda belirtilmiştir.
Örnek: 4
Bu roman Reşat Nuri’nin önemli ve başarılı bir yapıtı değildir. Ancak… Reşat Nuri bu yapıtında yer yer şematik didaktik olmakla birlikte çok önemli toplumsal bir sorunu romana taşımıştır.
Bu parçada boş bırakılan yere, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilemez?
A) ilk tezli romanlarımızdandır.
B) içerdiği gözlemler ve yaşantılar yönünden ilginç özellikler taşımaktadır.
C) yaklaşık doksan yıl önce yaşanan sorun, günümüzde de çözülmemiştir.
D) yaşanmış olaylardan yola çıktığı için tarihçilere kaynaklık etmiştir.
E) sanatçının toplumsal roman alanındaki çalışmalarının ilk örneği olması açısından ilginçtir.
Cevap: C
3. Sonuç Bölümü:
Konu ile ilgili en önemli düşüncenin uygulandığı bölümdür. Genellikle kesin bir yargıdır, kendisinden sonra açıklama Kendinden önceki cümle ile çok yakın bir dil-düşünce-anlatım bağı vardır.
Bu bölümle ilgili soru tipleri ve çözüm yöntemleri aşağıda belirtilmiştir.
Örnek: 5
Bireyi mesleğe yönlendirirken onun ilgileri, yetenekleri ve toplumun ihtiyaçları göz önüne alınmalıdır. Ancak on, on beş yıl sonra hangi meslekte ne kadar insan gücüne ihtiyaç duyulacağını kestirebilmek zor. Ayrıca bu bir ölçüde kestirebilse bile, zamanla bazı mesleklerle ilgili modalar ortaya çıkıyor. Özellikle gençler arasında kimi meslekler daha çok tutmaya başlıyor; ister istemez o mesleğe eğilim artıyor. Sonra, bazı mesleklerde daha çok para kazanıldığı için gençler özellikle o mesleklere yöneliyor…
Bu parça düşüncenin akışına göre, aşağıdaki cümlelerden hangisiyle sürdürülebilir? (1998/I)
A) Aslında çalışma alanlarının ve mesleklerinin sınırlı oluşu buna yol açıyor.
B) Bence, bireylerin ilgilerinin çok yönlü ve çok boyutlu olmayışı, belirli mesleklerde yığılmaya neden
C) Sözün kısası bu tutum, yeni yeni mesleklerin doğmasını sağlıyor.
D) Bu sorun, anne ve babaların çocukları yanlış yönlendirmesinden kaynaklanıyor.
E) Sonuç olarak toplumun ihtiyaçlarıyla insanların eğilimlerini bağdaştırmak zor
Cevap: E
Örnek: 6
İzleyici, bir oyundaki olayın gerçek olup olmadığını, yazarın yaşadığı gerçekleri yansıtıp yansıtmadığını merak eder. Kimi yazarlar yaşadıklarına sıkı sıkıya bağlı kalır, onu yansıtmaya çalışırlar: ama ben bunlardan değilim. Oyunlarımda gerçeklerden bütünüyle kopmamakla birlikte…
Düşüncelerinin akışına göre, bu parçanın sonuna aşağıdakilerden hangisi getirilemez? (1991/I)
A) yaşadığım ve tanık olduğum kimi olayları anlatırım.
B) yaşadıklarımdan uzaklaşmaya çalışırım.
C) gözlemlerimi, değiştirip zenginleştirerek sunarım.
D) izleyicilerin hayal dünyalarını zenginleştirmeye çalışırım.
E) izleyenlerin oyunlarımdan masalsı bir tat almalarını
Cevap: A
4. Başlık
Yazının adıdır başlık. Yazıyı tanıtan ilk bölümdür. Yazının konusuyla, konuya bakış açısıyla yakından ilgilidir. Başlık, konu maddesi ile bakış açısını kapsar.
Örnek: 8
Sözü uzatmak, büyütmek, dallandırmak, gereksiz kelimelerle doldurmak yoktur onda. Ne diyecekse, en açık, en doğru biçimde söyler. Ama bu sözler bir araya geldi mi bir derinlik, bir anlam çoğalması, üzerinde, uzun uzun durmak incelemek, düşünmek gerekliliği yaratır.
Bu paragrafı geliştiren ve sürdüren bir yazı için aşağıdakilerden hangisi en uygun başlık olur? (1983/I)
A) Kısa Yazmanın Yararları
B) Özlü Anlatım
C) Düşüncede Açıklık
D) Yalınlığa Giden Yol
E) Anlam Bütünlüğü
Cevap: B
Örnek: 10
Bir şair, başkalarının şiirlerinde geçen kelimeleri kullanabilir. Bunun gibi o şiirlerin konularını, temalarını, düşüncelerini yeniden işleyebilir. Ama bu özellik onu “taklitçi” yahut “değersiz” saymayı gerektirmez. Yeter ki o, bu kullanış ve işleyişte başkalarından ayrılabilsin. Başkalarından aldıklarına, etkilenmelerine kendi kişiliğinin damgasını basabilsin. Onları ayrı bir görüş, biçim ve yöntemle yeni bir birleşime sokabilsin. Kısacası şiirinde bir kişilik gösterebilsin.
Bu paragrafa en uygun başlık aşağıdakilerden hangisi olabilir? (1984/II)
A) Eskimeyen Şair
B) Şiirde Öz ve Biçim
C) Yenilikçi Şair
D) Şiir Tekniği
E) Şair ve Özgünlük
Cevap: E
Tüm öğrencilerin TYT ve AYT’de emeklerinin karşılığını almaları dileğiyle…
Özel Bahçeşehir Artı Anadolu Lisesi Türk Dili ve Edebiyatı Zümresi
Diğer yazılarımızı okumak için tıklayınız.