Ürtiker (kurdeşen) genellikle kırmızı, kaşıntılı bir cilt yaması ile başlar ve sınırları açıkça belirlenmiş kabarık bir kenar çizgisine dönüşür. Anormal bir bağışıklık tepkisinden kaynaklanır. Bu, bir gıda veya ilaca karşı alerjinin bir sonucu olarak ortaya çıkabilirken, genellikle alerjik olmayan nedenler de vardır. Semptomlar hızla gelip gidebilir veya uzun süreli olabilir. Görünüm tanı için yeterli olabilir, ancak kronik vakalar alerji testi, fiziksel bir zorluk veya başka testler gerektirebilir. H2 blokerleri, kortikosteroidler, antidepresanlar ve anti-astım ilaçları da reçete edilebilmesine rağmen, tipik olarak ürtikeri tedavi etmek için antihistaminikler kullanılır.
Ürtiker Belirtileri
Ürtiker her yaştan insanı etkileyebilir ve avuç içi ve ayak tabanları dahil vücudun herhangi bir yerinde gelişebilir.
Kurdeşen, kabarık kenarlar (kabarcıklar veya kabartılar) olarak görünecek ve her zaman kaşıntılı olacaktır – bazıları diğerlerinden daha fazla. Şekil ve boyut olarak farklılık gösterebilirler ve açıkça tanımlanmış bir sınırı olacaktır. Basıldığında, merkez “beyazlaşacak” (beyaza dönecek).
Semptomlar genellikle diğer durumlarınkilerle karıştırılır, ancak bu tanımlayıcı faktörlere yakından bakmak ürtikeri ayırt etmeye yardımcı olabilir.
Çoğu kurdeşen akuttur ve kendi kendini sınırlar, 24 ila 48 saat içinde kendi kendine çözülür. Diğerlerinin tamamen çözülmesi günler veya haftalar alabilir. Bu süre zarfında, kovanların kaybolması ve yeniden ortaya çıkması nadir değildir. Ürtikere bazen anjiyoödem olarak bilinen ve en yaygın olarak yüzü, dudakları, dili, boğazı veya göz kapaklarını etkileyen derin yerleşimli doku şişmesi eşlik edebilir.
Kronik kurdeşen aylarca hatta yıllarca sürebilir ve stres, sıcak, soğuk ve diğer fiziksel tetikleyiciler tarafından tetiklenebilir.
Ürtiker, egzamadan (atopik dermatit) farklıdır, çünkü egzama kuruluk, kabuklanma, çatlama, sızma veya kanama ile karakterizedir. Kurdeşen tipik olarak bu şekillerde tarif edilmez.
nedenler
Genel olarak konuşursak, tüm ürtiker biçimleri anormal bir bağışıklık tepkisinin bir sonucudur.Alerji en yaygın örnek olsa da, tek neden bu değildir.
Bazı kronik ürtiker formlarının bir otoimmün yanıt tarafından tetiklendiğine inanılmaktadır.
Alerjiye Bağlı Ürtiker
Alerjiye bağlı ürtiker, bağışıklık sistemi normalde zararsız bir maddeye anormal tepki verdiğinde ve histamin olarak bilinen bir kimyasalı kan dolaşımına saldığında ortaya çıkar. Histamin, solunum sistemini, gastrointestinal sistemi ve cildi etkileyen alerji semptomlarına neden olan inflamatuar bir maddedir.
Alerjiye bağlı ürtikerin yaygın tetikleyicileri arasında yiyecekler (kabuklu deniz ürünleri, yumurta ve fındık dahil), ilaçlar (aspirin ve antibiyotikler dahil) ve böcek ısırıkları (özellikle arılar ve ateş karıncaları) bulunur.
Kronik İdiyopatik Ürtiker
Kronik ürtiker genellikle idiyopatiktir ve stres zamanlarında kötüleşebilir. Durumun kesin yolu bilinmemektedir. Bazı hastalarda kanda otoantikorlar (vücudun kendi hücrelerini hedef alan bağışıklık proteinleri) bulunur, ancak bu otoantikorlar mutlaka hastalığa neden olmaz. Bu otoantikorların test edilmesi genellikle önerilmez çünkü pozitif sonuçlar kronik ürtikeri teşhis etmez veya rutin tedavi kararlarına yardımcı olmaz.
Kronik ürtikerin tetikleyici nedeni alerjiye bağlı ürtikerden farklı olsa da sonuç aynı olacaktır (daha uzun süreli de olsa). Kadınlar erkeklerden daha fazla etkilenme eğilimindedir.
Strese ek olarak, yaygın fiziksel tetikleyiciler soğuğa, sıcağa, güneş ışığına, basınca, titreşime, suya ve sürtünmeye maruz kalmayı içerir. Egzersize bağlı ürtikerin belirli türleri, yalnızca bir gıda alerjisi ile birlikte ortaya çıkar. Başka bir deyişle, tek başına egzersiz reaksiyona neden olmaz ve tek başına gıda reaksiyona neden olmaz, ancak bu alerji formunda belirli bir gıdayı (örneğin buğday) yemek ve ardından egzersiz yapmak reaksiyona neden olabilir.
Diğer Nedenler
Hepatit, kronik böbrek hastalığı, lenfoma ve herhangi bir sayıda otoimmün bozukluk (lupus, Hashimoto tiroiditi ve romatoid artrit dahil) gibi enfeksiyonlar ve hastalıklar da akut veya kronik kurdeşen ile kendini gösterebilir.
Teşhis
Ürtiker genellikle tıbbi geçmişinizin gözden geçirilmesine ve döküntünün karakteristik görünümüne dayanarak teşhis edilebilir. Kanser gibi altta yatan bir nedenden şüphelenilmedikçe laboratuvar testleri ve görüntüleme genellikle gerekli değildir.
Bir döküntünün şiddeti, ürtiker aktivite skoru (UAS) adı verilen bir değerlendirme aracına göre sınıflandırılabilir. Bunun için hasta, iki birincil semptomu (kaşıntı ve kabartı) 0 (düşük hastalık aktivitesi) ila 3 (şiddetli hastalık aktivitesi) ölçeğinde subjektif olarak derecelendirir. Maksimum puanın 6 olması, özellikle semptomlar kronik ise, genellikle hastanın daha fazla tedaviye ihtiyacı olduğu anlamına gelir.
Daha fazla test gerekiyorsa, aşağıdakilerden birini içerebilir:
-
Yiyeceklere, ilaçlara veya böcek sokmasına karşı şiddetli aşırı duyarlı reaksiyonunuz varsa, alerji testi önerilebilir. Bir cilt testi veya belirli bir IgE testi, alerji testinin en yaygın iki şeklidir.
-
Fiziksel zorlama testleri, kronik kovanlarınızın fiziksel olarak indüklendiğini doğrulamak için kullanılır. Bu, buz, ısı, titreşim, ışık veya sürtünme gibi şüpheli uyaranların cilde uygulanmasını içerir. Egzersiz testi de kullanılabilir.
-
Deri biyopsisi (laboratuvar değerlendirmesi için bir doku örneğinin alınması) yalnızca kovanlar düzelmezse ve başka bir neden bulunamazsa endikedir. Kabarcıklar için alışılmadık bir açıklama olmadıkça, bir kovan biyopsisi genellikle anormal bir şey ortaya çıkarmaz.
Tedavi
Akut kurdeşenlerin çoğu birkaç gün içinde kendi kendine düzelir ve kaşıntı ve şişlik ıslak, soğuk bir kompres ile hafifletilebilir.
Doğal olarak çözülmeyen kovanların tedavisi, nedene ve semptomlara bağlıdır. Bazı vakalar birkaç hafta kadar sürebilir ve semptomların hafifletilmesine yardımcı olması için oral antihistaminikler gerektirebilir. Allegra (feksofenadin), Claritin (loratadin) ve Zyrtec (setirizin) gibi reçetesiz satılan antihistaminikler genellikle bol miktarda rahatlama sağlar.
Reçeteyle daha güçlü antihistaminik ilaçlar alınabilir.
Antihistaminikler rahatlama sağlamak için yeterliyse, özellikle neden alerjik değilse, başka ilaçlar eklenebilir veya ikame edilebilir.
Aralarında:
- Pepcid (famotidin) ve Tagamet (simetidin) gibi H2 blokerleri, damar şişmesini azaltmak için antihistaminiklerle kombinasyon halinde kullanılabilir.
-
Prednizon gibi kortikosteroidler, bağışıklık tepkisini azaltabilir ve kaşıntı ve şişmeyi hızla azaltabilir. Bu birkaç gün için faydalı olsa da, önemli yan etki potansiyeli nedeniyle genellikle uzun vadede önerilmez.
- Accolate (zafirlukast) ve Singulair (montelukast) gibi lökotrien değiştiricileri yaygın olarak astımı tedavi etmek için kullanılır, ancak aynı zamanda tek başına antihistaminiklerle düzelmeyen bazı kronik idiyopatik ürtiker formlarını tedavi etmek için etiket dışı olarak da kullanılır.
- Doksepin, düşük dozlarda kullanıldığında güçlü bir antihistamin olarak da işlev gören bir trisiklik antidepresandır.
-
Xolair (omalizumab), antihistaminiklere yanıt vermeyen kronik ürtiker formlarının tedavisinde etkili olan enjekte edilebilir bir monoklonal antikordur.
Kurdeşen çirkin ve rahatsız edici olsa da, genellikle ciddi değildir. Bununla birlikte, yaşam kalitenizi etkilemeye başlarlarsa, sağlık uzmanınızdan nedeni tam olarak belirlemek için testler yapabilecek bir alerji uzmanına sevk etmesini isteyin.
Nadir durumlarda, anafilaksi olarak bilinen potansiyel olarak yaşamı tehdit eden bir alerjinin parçası olarak kurdeşen gelişebilir. Kurdeşenlerinize yüz şişmesi, nefes almada zorluk, hızlı kalp atışı, kusma ve/veya kafa karışıklığı eşlik ediyorsa, 911’i arayın veya birinin sizi en yakın acil servise götürmesini isteyin. Tedavi edilmezse anafilaksi şoka, komaya, kalp veya solunum yetmezliğine ve ölüme neden olabilir.