Günümüzde kök hücreler, başlıca yoğun kemoterapi ve radyoterapi gören hastalarda nakil tedavisi olarak kullanılmaktadır. Bunun anlamı, kanserli hücreleri yok etme amacı taşımalarıdır. Ne yazık ki kemoterapi ve radyoterapi hem kanser hücrelerini hem de kemik iliğinde bulunan sağlıklı hücreleri ortadan kaldırmaktadır. Hastanın hematopoetik sistemini yeniden düzeltmek ve bağışıklık sistemini güçlendirmek için kök hücre uygulaması yapılır. Nakledilen hücreler kemik iliğinde çoğalmak, yeni kan hücreleri yapmak ve bağışıklık sistemini onarmak için konumlanırlar.
-
Kök hücre uygulamaları nelerdir? Daha
-
Kök hücrelerle tedavi hangi koşullarda gerçekleştirilebilir? Daha
Kök hücre üzerine araştırma çalışmaları oldukça umut vericidir. Son bulgular şunları açığa çıkarmıştır:
- Kök hücreler, kordon kanından elde edilebilir. Lösemi, Talasemi gibi hematolojik hastalıkların tedavisinde sıkça kullanılmasının yanısıra Otizm, Serebral Palsi gibi nörolojik hastalıkların tedavisi için de klinik çalışmalar başlatılmıştır.
- Bir gün kardiyak bozuklukları tedavi etmekte kullanılabilen kök hücrelerin, başka bir zaman kas dokularına dönüşme potansiyeli vardır,
- Kalıtsal ve bağışıklık sistemi bozukluklarının tedavisinde kök hücre nakline ait klinik çalışmalar devam etmektedir.
-
Çocuğumdan alınan kordon kanı kardeşlerinde veya ailenin diğer üyelerinde kullanılabilir mi? Daha
Evet, bu şekildeki tedaviler tıbbi olarak mümkündür ve dokuların donör ve alıcı arasında yeterli derecede uyumlu olması gerekmektedir. %25 oranında kardeşlerin doku antijenlerinin tam uyum sağlama ve %50 oranında da kısmi uyum sağlama olasılığı vardır.
Yaşam Bankası'nda saklanan kordon kanı kök hücreleri ile yapılan 9 nakilin hepsi kordon kanı saklanan bebeğin kardeşine uygulanmıştır.
-
Kordon kanından alınan kök hücreler diğer kaynaklardan elde edilen kök hücrelere göre değişiklik gösterir mi? Daha
Evet. Birçok deneysel sonuç kordon kanından alınan kök hücrelerin primitif, daha doğal, kemik iliği veya periferik kan gibi vücudun diğer dokularından alınan kök hücrelere göre daha fazla yayılma dinamiğine sahip olduklarını kanıtlar. Kordon kanı kök hücrelerini dondurmak, onları yaşlanmadan ve yaşamının diğer evrelerinde karşılaşılacak olan etmenlere karşı korur. Genellikle daha sonra dış çevreden gelebilecek etkilerden arındırılmış, kansersiz hücrelerdir.
-
Neden kemik iliğine değil, kordon kanına araştırmacıların ve doktorların ilgisi artmaktadır? Daha
Donör-alıcı uyumu kemik iliğinde oldukça güçtür, ve genellikle mükemmel uyum aranır. Kordon kök hücreleri immünolojik gelişmemişlikleri adına değerlidir. Bunun anlamı alıcı için daha az risk taşımasıdır (allojenik nakilde reddedilme ve GvHD yani doku reddi hastalığı riskinin daha az olmasıdır).
Kordon kanı kök hücreleri tam uyumlu değilse bile kullanılabilir. Bunun anlamı kordon kanı bankacılığı ile saklanan materyal, aile üyeleri arasındaki olası nakil şansını artırır. Bir çok çalışma ilişkili donörler arasındaki kordon kanı naklinin hayatta kalma oranlarının, ilişkili olmayan donörlerden iki kat daha fazla olduğunu göstermektedir. Kordon kanının kemik iliği naklinden çok daha iyi olmasının diğer nedenleri:
* Acil durumlarda anında kullanılabilir halde kök hücreler – kullanım için önceden toplanır ve saklanır
* Doku reddi hastalığı riskini azaltır (Graft versus Host Disease – GvHD).
-
Kök hücre nakliyle ilgili diğer bakış açıları nelerdir? Daha
2018 yılına kadar 40,000’den fazla kordon kanı nakli hem çocuklarda, hem de yetişkinlerde gerçekleştirildi. Birçok durumda kordon kanı donörün kardeşi yararına kullanıldı. Son iki yıldır çalışmalar kordon kanı kök hücrelerinin kas veya sinir hücreleri gibi bir başka çeşit hücrede farklılaştırma kapasitesine sahip olduklarını ortaya çıkardı. Kordon kanı kök hücreleri yalnızca hematolojik tedavilerde değil; oftalmoloji tedavileri, nörolojik ve ortopedik tedavilerde de kullanılabilmektedir. Kordon kanı tedavi alanları her geçen gün artan klinik tedavilerle artırılmaktadır.
Kök hücreler paha biçilemez biyolojik materyal olarak kabul edilmektedirler. Pek çok çalışma kök hücrelerin tam potansiyellerinin derinliğini ölçmede; Alzheimer hastalıkları, diyabet, kalp ve karaciğer bozuklukları, kas distrofisi, Parkinson hastalığı, omurilik yaralanmaları ve felç gibi hastalıklarda uygulanabilecek gelecekteki tedavi yöntemlerinde kullanımını ortaya koymaktadır.
-
Graft Versus Host Hastalığı nedir? Daha
„Graft Versus Host Hastalığı” donörden nakledilen lenfositlerin immünolojik (bağışıklanma) reaksiyonlarından sorumludur, işlevi öncelikle programlanmıştır ve alıcının hücrelerini düşman hücreler gibi algılar. Donörün lenfositleri, alıcının hücrelerini yok eder. Yok etme süreci hayati açıdan alıcının tüm hücrelerini etkiler. Kısa ömür döngülü hücreler, epitel ve seçilmiş parankimatöz organları gibi, saldırı için en hassas hücrelerdir. Bu koşulun sonucu olarak sendromlar spesifik olarak epitellere zarar verir (ciltte döküntüler, ürtiker, kurumalar ve cilt ve epitel soyulmalar, sindirim sisteminde diyare vb). Bu koşul akuttur ve tedavi için ısrarcıdır. Reaksiyonlar kordon kanı naklinde kordon kanı hücrelerinin immünolojik olarak „naif” olmalarından çok daha az hassastırlar.
-
HLA uyumu ne demektir? (İnsan Lökosit Antijen Sistemi)? Daha
HLA olarak adlandırılan antijenleri uyumu, beyaz kan ve diğer insan hücrelerinin yüzeyinde bulunan proteinlerdir. Donör ve alıcı arasındaki doku uygunluğunu belirlerler. Tam uyumluluk optimal olmasına rağmen, çalışmalar kordon kanı nakillerinin mükemmel uyum sağlanmadığında bile olumlu bir sonuç ortaya koyduğunu açıklar. Kordon kanından alınan kök hücreler karakteristik olarak daha az olgundur, immünolojik olarak ise daha „naif”tir, bu özellikleri kemik iliğinin tam aksi olacak şekilde, olumlu yönde etki göstermektedir.
-
Kordon kanı ne kadar süreliğine muhafaza edilir? Daha
İlk nakil işlemi 1988 yılında gerçekleşmiştir. Bu zamana kadar 40.000 nakil işlemi gerçekleşmiştir.
İlk saklatılan kordon kanının canlılık ve verimliliği her yıl kontrol edilmektedir. En son kontrolde 25 yıl saklanan kordon kanının hala %90 canlılık gösterdiği kanıtlanmıştır. Günümüzde binlerce ebeveyn benzersiz ömür boyu saklanabilme fırsatından yararlanabilmektedir.
-
Kordon kanı toplama zamanı kesin olarak nedir? Daha
Kordon kanı, doğumun ve kordonun kesilmesinin hemen ardından göbek kordondan toplanır. Bu prosedür oldukça basit ve acısızdır, cerrahi işlem gerektirmiyor olmasının yanısıra doğuma müdahale edilmez.
-
Kordon kanı nasıl toplanır? Daha
Kordon kanı, koruyucu sıvı (CPD) ile doldurulmuş bir toplama poşetine çekilir, antikoagülan sayesinde kordon kanını laboratubara göndermek ve burada işlemek için yeterli zaman kazanılır.
-
Kan toplama işlemi anne veya çocuğun sağlığına zarar verir mi? Daha
Hayır. Kordon kanı sadece çocuğun doğumunu sonrası, göbek bağının kesilmesinden hemen sonra toplanır. Bu işlem yaklaşık 5 dakika sürmektedir. Acısız, basit, hem anne hem de çocuğu için güvenlidir.
-
Hastane herhangi bir kan toplama ekipmanı sağlamakla yükümlü müdür? Daha
Hayır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra, ailelere „toplama kiti” verilir, bu kit çocuklarının kanının toplanması için tüm ilgili ekipmanı içermektedir. Doğum sırasında toplama kitini yanlarında getirmeyi hatırlamak yalnızca ailelerin sorumluluğudur.
-
Sezaryen seçimi kan toplama prosedürünü etkiler mi? Daha
Etkilemez. Sezaryen durumunda, kordon kanı bebek ayrıldıktan sonra plasenta içerideyken veya mecbur kalınırsa plasenta çıkarıldıktan sonra doğrudan toplanabilir. Tıbbi çalışmalar kan hacminin, vajinal doğumda veya sezaryen operasyonunda benzer olduğunu gösteriyor.
-
Yaşam Bankası – FamiCord Group hangi tür kan testlerini uygular? Daha
Yaşam Bankası – FamiCord Group, hem anne kanı (doğumda 1 tüp anne kanı toplanır), hem de çocuğun göbek kordon kanı üzerinde testler gerçekleştirir. Annenin kanı hem viral hem de bakteriyal enfeksiyonlara karşı kontrol edilir. Kordon kanı aşağıdaki faktörlere göre test edilir:
*Beyaz kan hücresi sayısı,
*Hücre canlılığı değerlendirmesi,
*Aerobik, anaerobik ve mantar bakterileri için mikrobiyolojik test.
Anneye ait kan şu bileşenler için test edilir (9 ml):
* HBs Ag,
* Anti-HBc
* Anti-HCV,
* Anti-HIV 1,2,
* Anti-CMV IgM,
* Sfiliz.
-
Kök hücreler ne kadar uzun süre muhafaza edilebilir? Daha
Uluslararası kordon kanı bankacılığı kurallarına göre kordon kanı kök hücrelerinin -190 derecenin altında saklanması gerekmektedir. Yaşam Bankası'nın Çankaya'daki GMP standartlarına uygun laboratuvarında kordon kanı kök hücreleri -196 derecede saklanmaktadır. Uygun koşullarda saklandığı takdirde son bulgular 25 yıldır korunmuş olan kordon kanı kök hücrelerinin hala özelliklerini koruduğu yönündedir.
-
Yaşam Bankası – FamiCord Group’da toplanmış kordon kanından HLA tiplemesine bakılır mı? Daha
Hayır, çünkü bu rutin işlemler için zorunlu değildir. Bireysel kök hücre bankacılığı donör ve alıcının aynı organizma olması prensibine dayanmaktadır. Doğal olarak eğer aile isterse, aile üyeleri veya kardeşlerin tedavisi amacıyla kullanılan kök hücrelerde, bu hücrelerin doku uyumluluğu testinin yapılması gerekmektedir. Bunun sonucunda küçük bir tüp alınır, her biri donmuş konteynırlara ilişiklendirilir ve burada ihtiyaç duyulduğunda teste tabi tutulur (doku uyumluluğu için).
-
Kendi kanımın bir başkasıyla karışmadığından nasıl emin olabilirim? Daha
Yaşam Bankası – FamiCord Group ile imzaladığınız sözleşme uyarınca, tüm toplama kiti ve belgeleri benzersiz bir kimlik numarası ile işaretliyoruz. Bu da herhangi bir hatanın veya yanlışın önüne geçiyor.
-
Eğer kan örneği ailem için zaruri olursa onu nasıl geri alabilirim? Daha
Kök hücreleri Yaşam Bankası – FamiCord Group çatısında saklanan hastada kök hücre tedavisiyle iyileşebilecek bir hastalık teşhis edilmişse, doktorunuzu bankada saklanan kök hücre tedariği konusunda bilgilendirmek hayati önem taşımaktadır. Tedavi amaçlı kullanımı, doktorunuzun karar ve insiyatifine bağlıdır. Nakil kararından sonra kök hücreler için doktorunuz bizimle iletişime geçmelidir ve biyolojik malzeme tedariği ve gerekli tıbbi belgelerin provizyonu için detayları konuşmalıyız. Aileler Müşteri Hizmetleri Servisimiz ile ilgili belgeler için iletişime geçmelidir. Yeterli belgeler sağlandıktan sonra ve kök hücre tedavisinin ilgili doktorla detaylandırılmasından sonra, malzemeler belirtilen hastane/merkeze, tedavi amaçlı kullanım için ulaştırılır.
-
Kordon kanı bankacılığı seçenekleri nelerdir? Daha
Kordon kanı bankacılığında iki seçenek mevcuttur:
- Aile bankasından, Yaşam Bankası – FamiCord Group gibi, ilişkili donörlere otolog ve allojjenik nakiller.
- Kamu bankalarından, ilişkisiz alıcılara allojenik nakiller – burada aileler kan üzerindeki haklarından vazgeçmek zorundadır, ve bağış yapmalıdırlar. Tüm Türkiye’yi kapsayan bu tip bir kamu bankası bulunmamaktadır.
Her aile çocuğunun kanını kamu bankasına bağışlamak veya kendi aile üyeleri ve çocukları için özel kullanım için güvenceye almak konusunda karar vermekte özgürdür.
-
Neden aileler çocuklarının kordon kanını toplatmak ve saklatmak isterler? Daha
Kordon kanı kök hücreleri tedavi amaçlı olarak kullanılacaksa, her an donör arama gerekliliğinden kurtarır. Bu da gerçekten zaman tüketen ve riskli bir prosedürü, aynı zamanda olumlu sonuç almama olasılığını ortadan kaldırır.
-
Kamu ve aile kan bankası hizmetleri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar nelerdir? Daha
Kamu Bankası
Aile Bankası
Kanın Kullanım Amacı
İlişkisiz Donör Nakli
Otolog nakil veya ilgili donör nakli
Örneğin; kardeşler veya aile üyeleri
Kan Sahibi
Devlet
çocuk/ebeveynler
Kan Toplama
Ebe / Doktor
Ebe / Doktor
Muhafaza
Azot Buharı / Sıvı Azot
Azot Buharı / Sıvı Azot
Hizmet Yükümlüleri
Devlet (Sağlık Bakanlığı)
Yetişkin Çocuk / Ebeveynler
Prosedürün gerçekleştirildiği yerde kan kullanım ücretini devlet üstlenir
Sınırlı
Evet
Genetik Uyumluluk
İnsan Lökosit Antijen Testi (HLA) kan toplama için zorunludur
100% donör uyumluluğu, Kardeşler için nakil öncesinde HLA testi zorunludur, tam uyumluluk %25, kardeşte kısmi uyum %50
Bağışlayan çocuğun kan kullanma ihtimali*
Kan banka kullanımı içindir
1/400
Kanı bağışlayan çocuğun kardeşleri için kanın kullanım ihtimali*
Uygulanmaz
1/100
İlgisiz eşleşme için kan kullanımı ihtimali*
Çeşitli kaynaklara göre - 1/100 ile 1/500 arasında
uygulanmaz
* Kordon kanı kullanma olasılığı hesaplanırken, ortalama yaşam süresi 70 yıl olarak alınmıştır.