Sorular cevapsız
Her Rus için Zafer Bayramı sadece bir tatil değil. Gurur ve acı, bir semboldür tarihsel hafıza, sadece eski Sovyetler Birliği'nin tüm sakinlerini değil, aynı zamanda tüm dünya sakinlerini birleştirebilir. Tabii ki, yirminci yüzyılın ortalarındaki korkunç trajediyi tekrarlamak istemedikçe.
Yıllarca bu bayramı kutladık, düşünmeden, neden aslında, Zafer Bayramı 9'a düştü 1945? Berlin’deki Alman birliklerinin direnişi bu günden bir hafta önce bile sona ermişti ve hiç kimse Berlin’in fırtınası başlamadan önce bile “bin yaşındaki Reich’in devlet mekanizmasının çöküşünden şüphe etmedi. O zamana, Büyük Üç'ün toplantılarındaki müttefikleri, mağlup düşmanla ilişkilerde, yalnızca koşulsuz teslimiyet hakkında konuşabileceğimizi açıkça kabul etti. Teslim olma imzasını hazırlamak neden bu kadar uzun sürdü? Sonuçta, I. Dünya Savaşı sona erdiğinde ya da Fransa’nın 1940’te teslim olması imzalandığında, saatler sürdü.
Zafer Günleri’nin tesadüfî olmadığı sorusu, Almanya’nın koşulsuz olarak teslim edilmesine ilişkin Kanun’un ilgili paragrafı temelinde geleneksel olarak yorumlanır:
"Alman Yüksek Komutanlığı hemen tüm Alman komutanlarına kara, deniz ve hava kuvvetleri ve Alman komutasındaki tüm kuvvetlere, yılın Mayıs 23.01’indeki 8 saat Orta Avrupa Saati 1945’inde düşmanlıkların kaldırılması emrini verecek."
Yani, Orta Avrupa zamanı Greenwich'e bir saat artı. Böylece, Batı Avrupa’da ve onun batısında, savaş Mayıs 8’ta sona ermişti. Doğuda bulunan devletler için (örneğin tüm eski Sovyet ülkeleri için), bu olay Mayıs 9'ta gerçekleşti.
Ama her şey çok basit değil. SSCB'de ve halk demokrasisinde, Zafer Mayıs'taki 9'te ve Avrupa'da, ABD'de, Avustralya'da ve Kanada'da (8) kutlandı. Mayıs 8 Zafer Bayramı, Fransa'da ve denizaşırı ülkelerde Guiana, Guadeloupe, Yeni Kaledonya, Fransız Polinezyası ile Çek Cumhuriyeti ve Slovakya'da kutlanır. Birçok Batı Avrupa ülkesinde, bu gün kutlanmasına rağmen resmi bir resmi tatil değil. Amerika Birleşik Devletleri'nde ulusal düzeyde, Zafer Bayramı resmi bir tatil değil, aynı zamanda Rhode Island eyaleti için de geçerli.
Eski SSCB ülkelerinin çoğu: Azerbaycan, Ermenistan, Belarus, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moldova, Rusya, Tacikistan, Türkmenistan, yakın zamana kadar - Ukrayna Mayıs'ın Zafer Bayramı'nı kutluyor. Türkmenistan'ın iki günlük kutlamaları var, ayrı isimleri var - 9, 8-1941 savaşına düşen Türkmenlerin Ulusal Anma Günü'nü kutladı ve 1945, Ulusal Zafer Bayramı olabilir. Özbekistan'da, 9 Mayıs hafızası ve şeref günü olarak kutlanır. 9 Mayıs Zafer Bayramı'nı ve eski Yugoslavya'dan iki devleti işaret eder - Sırbistan ve Karadağ. Eski Sovyet cumhuriyetlerinden yalnızca üç Baltık devleti Mayıs ayında 9'i kutlamıyor - iktidardaki siyasetçiler bu tarihi Baltık Devletlerinin yeni işgalinin başlangıcı olarak seçmeyi tercih ediyorlar.
Sadece koşulsuz teslim olma!
Ancak 1945 yılın muzaffer baharının olaylarına geri dönelim. Sonra Sovyet Başkomutan I.V. Anlaşmaları hatırlatan Stalin, Batı basında yer alan Müttefiklerin "Almanya için ateşkes şartlarını kolaylaştırmak" için, Doğu cephesinde mücadeleye devam etme vaadi karşılığında yapılması gereken çok açık ipuçları ile kınama konusunda başarısız olmadı. Bununla birlikte, bu tür ifadeler sadece gizli yazışmalarda gerçekleşti, ancak Müttefik kuvvetlerin komutanı General Eisenhower'ın tepkisi ani oldu. Sovyet Genelkurmay Başkanlığı'na, Müttefik Sefer Kuvvetleri'nin merkezinde olası teslim müzakerelerine katılmak üzere bir temsilci atanması teklif edildi. Savaştan önce, aynı zamanda Batı Avrupa'daki Sovyet istihbarat ağını yöneten askeri bir diplomata dönüşen bir topçu olan General Ivan Susloparov oldu.
Eisenhower, Rus müttefiki 4 Mayıs'ta Almanların teslim olmalarını talep etmeye hazır olduğu konusunda bilgilendirdi. İlginç bir şekilde, Almanlar o zamana kadar Doğu Cephesi'nde bir “ateşkes” için pazarlık etme girişiminde bulunmuş ve Alman kara kuvvetleri komutanı piyade generali Krebs’in geneliyle Stalingrad kahramanı ile bir araya gelmeyi talep etmişti. Bugünlerde Berlin'i işgal eden 8 Muhafız Ordusu'nun komutanı Vasil İvanoviç, hiçbir şey yapmadığı için buluşmayı reddetmedi.
1 Mayıs'ta 3: 50 AM'de gerçekleşti. Uzun süre Moskova'da yaşayan ve Rusça'yı iyi konuşan General Krebs, Hitler'in intihar ettiğini ve Reich’deki gücün Amiral Dönitz’e geçtiğini bildirmek için acele etti. Ateşkes görüşmeleri için Kızıl Ordu Komutanlığı ile doğrudan temas kurma yetkisine sahipti. Birinci Beyaz Rusya Cephesi komutanı Mareşal Zhukov, yardımcısı General Sokolovsky'yi Chuikov'a gönderdi ve kısa bir süre Stalin'le iletişim kurdu, onlardan Almanların teslim olmasını istedi. General Krebs uygun otorite eksikliğine değindi ve kısa süre sonra Sovyet birlikleri son saldırıyı başlattı. Yalnızca Mayıs 2 gecesi, 1 daki 50 dakika süresinde, Berlin savunma merkezi radyo istasyonu birkaç kez Almanca ve Rusça yayın yaptı ve tekrarlandı: “Delegelerimizi Bismarckstrasse köprüsüne gönderiyoruz. Askeri harekatı durdur. " 15 tarafından Mayıs ayındaki 2 saati düşmanla tamamen bitmişti. Berlin garnizonunun kalıntıları, binlerce kişiden 134'in üzerinde toplam teslim oldu. Savaşanların çoğu silah Ellerinde, görünüşe göre, son günlerde, kaçtı ve saklandı.
Sadece koşulsuz teslimiyet - General Ordbs için dile getirilen, Kızıl Ordu’daki hiç kimse bu formülden vazgeçmeyecekti. 4 May Eisenhower, Alman komutanından hemen teslim olmasını talep ettiğini, böylece "Rus cephesinde Almanların teslim edilmesi ve cephemizdeki teslimlerinin tam olarak aynı hizada olduğunu" söyledi. Dahası, Müttefik Başkomutan "tek ve genel bir askeri teslim alma planı" konusunda bir anlaşma yapmayı önerdi.
Buradan yeni bir aşama başlar - mağlup düşmanın teslim edilmesinin Kızıl Ordu komutanlığında bir engel yoktur. Almanlar, maksimum sayıda askerin güneye gitmesine izin vermek için - Çek Cumhuriyeti'ne Sherner'e, ya da aşırı durumlarda, müttefiklere teslim olmak için zaman ayırıyorlar.
Zaman çekmeye başlar ve müttefikler. Reich'in yeni liderliğinin herhangi bir sonuca hazır olmasına rağmen, herhangi bir zamanda ve herhangi bir yerde tüm tarafların temsilcilerini “yetkileri” ile toplamak mümkündür. Ancak, reklam vermeden, İngilizler ve Amerikalılar, mümkün olduğunca çok sayıda Alman asker ve subayının onlara teslim olması için azami gayret göstermektedir.
Bu arada, nihayet işgal bölgelerini koordine etmek ve dahası, Almanya'daki faşistlerin bütün direniş merkezlerinin gerçekten bastırıldığından emin olmak için gerekliydi. Bildiğiniz gibi, Alman Ordusu Grubu "Merkez" in teslim edilmesinden sonra, General Scherner Çek topraklarında bitirmek zorunda kaldı. Müzakereler sırasında, Sovyet temsilcisinin plandaki çalışmalara katılmayacağına dair bir konuşma bile yoktu.
Sovyet Genelkurmay Başkanlığı'nın yanıtı da oldukça operasyoneldi: Mayıs ayının gece yarısı 5'in ardından Genelkurmay Başkanı Antonov'dan “Eisenhower Planı'nın kabul edildiğini” ve Susloparov'a gerekli yetkilerin verildiğini belirten bir mesaj geldi. Stalin, Truman ve Churchill’e Washington, Londra ve Moskova’da Zafer Bayramı’nın eşzamanlı olarak duyurulmasını onayladığını bile ifade etti. Buna karşılık, Müttefikler, Sovyet Yüce’nin itirazlarına yanıt olarak gelmeyen Eisenhower’ın tavsiyelerine göre tarihi belirlemeyi önerdi.
Eisenhower terimi zorlu bir görev aldı, ancak beklenmedik zorluklar, Üçüncü Reich devlet mekanizmasının tamamen çökmesine neden oldu. Hitler’in büyük amiral Dönitz’i Alman denizaltılarının kurt sürüsü lideri olarak halefi olarak ataması, birilerinin şüpheli olduğu, ancak çoğu Alman’ın bu konuda hiçbir fikrinin bulunmadığı, Almanya’daki birçok insanı şaşırtmıştı. Wehrmacht'ın tepesinde de “hükümetler arası” gibi bir şey hüküm sürdü. Kara kuvvetlerinde o zamanki en yüksek rütbe - Silahlı Kuvvetler Yüksek Komutanlığı Genelkurmay Başkanı, Mareşal Wilhelm Keitel, Berlin'den Danimarka sınırına kaçmayı başardı - Dönitz'in yerleştiği Flönsburg'a gitti ve oradan uzaklaşmak istemiyordu. Diğer generaller “özel müzakereler” yürüttüler, birçoğu Arjantin'de bir yerlerde “dağılmaya” çalıştı ve teslim olma cesareti Dönitz'i almak zorunda kaldı.
Müttefik komutanlığı, yalnızca 7 Mayıs'a kadar, Alman silahlı kuvvetlerinin Yüksek Yüksek Komutanlığı operasyon bölümünün başkanı olan Alman komutanı temsilcisi Albay General Jodl'ın teslimiyetin imzalanması eyleminde yer alabilmesini sağlamayı başardı. Teslim olma yolu yeni atanan komutan tarafından onunla döşendi filo Reims'teki Müttefik merkeze hızla gelen, ancak Eisenhower ile sadece bir gün pazarlık yapabilen Amiral von Friedenburg. Zaten 5 Mayıs'ta Dönitz'in emriyle Jodl, daha fazla gecikme olması durumunda Amerikalıların "cepheyi kapatacakları" konusunda bilgilendirilen Reims'e geldi. Zaten 1 Mayıs sabahı saat 30: 7'da, Jodl tüm “güçleri” Doenitz'den aldı ve 2: 41'de teslim olma eylemine imza attı. Onu takiben Donanmanın kaptanı Amiral Friedenburg, teslim oldu.
Müttefikler adına, sadece üçü Reims'teki İhale Kanunu'nu imzaladı: Eisenhower’ın genelkurmay başkanı, hemen hemen İngilizler ve Amerikalılar için imzalanan ve bu arada, Müttefiklerin Reims’de yapılan törenin nihai törenini kabul ettiği konusunda bazı şüpheler uyandıran General Walter Bedell Smith.
Fransa'dan General Francois Sevez, Rusya'dan General Susloparov imzaladı, ancak yalnızca bir tanık olarak - Reims'te teslim olmanın ön niteliği lehine başka bir sav.
Genel Susloparov Reims'inde imzalama törenine katılım gerçeğini reddetmek sadece bir “tanık” olsanız bile kabul etmelisiniz. Susloparov daha önce Eisenhower tarafından ziyaret edildi. General Jodl’un, Müttefikler tarafından reddedilen barış inisiyatifleri hakkında kendisinden bilgi aldı. Eisenhower, Sovyet temsilcisine yalnızca teslimiyetin metnini önceden tanımak için değil, aynı zamanda Moskova ile koordine etmek için bir fırsat verdi. Bununla birlikte, Moskova'nın tepkisi ertelendi ve bu da pratik olarak Susloparov'u tam sorumluluk almaya zorladı. 7’in sabahında saat üçte, 1945’in Mayıs ayında, belgenin Almanlar tarafından imzalanmasından sonra, Susloparov imza attı.
General, derhal Moskova'ya imza attığını bildirdi, bu arada sevk irsaliyesi zaten uçuyordu: “hiçbir belge imzalanmamalı!”, Her ne kadar Susloparov keyfi imza için, popüler sürümlerin aksine, herhangi bir misilleme işlemine tabi değildi. Bir başka şey de, “soğuk savaş” döneminde, Sovyetler Birliği'nin zafere belirleyici katkısını bir kez daha vurgulamak için SSCB'de bir hazırlık protokolünün bir teslimiyet değil, Reims'te imzalandığını yazması olağandı. İlginçtir, yanıt olarak, Müttefik araştırmacılar, Fransız Reims’inde yayınlanan basit bir onay olan Karlshorst’ta imzalanan teslimiyete teslim olmaya başladı.
Mareşal Zhukov'un versiyonu
Tarihte, bir şey kesinlikle kusursuz belgesel kanıtlara sahip olsa bile, her şey açık değildir ve her zaman açık değildir. Birçok tarihçinin şimdi Stalin'e dünyanın koşullarını kişisel olarak dikte etme arzusunu atfetmeye hazır olması tesadüf değil ve diyorlar ki, zaten Almanya'ya gitmeye hazırdı, ancak parti yoldaşları lideri reddetti. Ve Sovyetler Birliği'nin Batılı müttefiklerinin Almanları bir gün önce teslim olmak için kandırdığı versiyonun aldatılmış olması, ardından Stalin'in isteği üzerine yeniden teslim olmanın organize olması tesadüf değil.
Olayların böyle yorumlanmasının temeli Mareşal Zhukov'un ünlü “Anıları ve Yansımaları” idi. İşte komutanın yazdığı şey:
“7 beni Berlin’de aradı. Stalin ve şöyle dedi:
- Bugün Reims şehrinde, Almanlar koşulsuz teslim olma eylemi imzaladılar. Savaşın keskinliği devam etti, müttefikleri değil, Sovyet halkını omuzlarında taşıdı, bu nedenle teslim alma, Hitler karşıtı koalisyondaki tüm ülkelerin Yüksek Komutanlığı'ndan önce ve müttefik kuvvetlerin Yüksek Komutanlığı'ndan önce imzalanmalıdır.
“Buna katılmıyorum” diye devam etti I.V. Stalin - kapitülasyon eyleminin faşist saldırganlığın merkezi olan Berlin'de imzalanmadığını. Müttefiklerle, Reims’deki eylemi bir teslimiyet ön protokolü olarak imzalamayı düşünmeye karar verdik. Yarın Alman Yüksek Komutanı temsilcileri ve Müttefik Yüksek Komutanı temsilcileri Berlin’e gelecek. ”
Buna dayanarak, modern araştırmacılar ve yayıncılar, Yüce'nin astlarına verdiği ve müttefikleri teslim olanı “yeniden imzalamaya” zorlayan bir giyinme versiyonunu başlattılar.
Aslına bakılırsa, İngilizler, Amerikalılar ve Fransızlar Reimsk Yasasını meşru görürlerse, Zafer Bayramı'nı 8'ta değil, 7 Mayıs'ta kutlayacaklardı. Gelecekteki dünyanın koşulları, Stalin, Roosevelt ve Churchill tarafından 1943 kadar geriye doğru tartışıldı ve zaten Yalta'da hemen hemen tüm önemli alanlarda kararlaştırıldılar. Ve teslim olan “İttifak Kuvvetleri Yüksek Komutanlığı temsilcileri” olduğuna karar verildi.
Genelkurmay Başkanlığı
Mayıs 7 akşamı Stalin Genelkurmay Başkanı Antonov ve yardımcısı Shtemenko'yu çağırdı. Shtemenko daha sonra hatırladı:
“Bütün görüş aşırı hoşnutsuzluğunu dile getirdi [...] Müttefiklerin Dönitz hükümetiyle tek taraflı bir anlaşma yaptığını belirtti. Böyle bir anlaşma daha kötü bir anlaşma gibi. General Susloparov'a ek olarak, SSCB devlet yetkililerinin hiçbiri Reims'te bulunmuyordu. Ülkemizden önce bir teslimiyetin olmadığı ortaya çıktı ve bu, Nazi istilasından en çok acı çeken ve faşist canavarın arkasını kıran zaferin sebebine en büyük katkıyı yaptığımız zamandı. Böyle bir teslimiyetten kötü sonuçlar bekleyebilirsiniz. ”
Bununla birlikte, metnin kendisine ve teslimiyet şartlarına göre, Stalin hiçbir şikayeti yoktu, ancak olayın bir çeşit perde arkası çarpışmasıymış gibi kontrol edildiğinden emin değildi. Bütün müttefiklerin Alman emriyle dikte edilen tamamen askeri bir eylemde, Sovyet liderinin uzun zamandan beri İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri ile mutabık kalınan savaş sonrası dünyanın koşullarının revizyonuyla tehdit edildiğini dışlamak da imkansızdır. Rusya'da Çarlık olmasa da, Sovetskaya olsa bile, Saint-Stefano'daki parlak dünyadan sonra, 1878’te, “saygın komisyoncu” Şansölye Bismarck’ın Berlin Kongresi’nde açıkça gösterildiğini hatırladılar. Ayrıca kibar Brest Peace'i de hatırladılar.
Tüm göstergelere göre, Stalin’in yalnızca tüm ülkeye değil, SSCB’nin Zaferi’ne tanık olması için tüm dünyaya ihtiyacı vardı. Bu arada, Avrupa Zaferi kutladı - Paris ve Londra, Glasgow ve New York yürüyordu, ancak Rusya'da Mayıs 7 tesliminin mesajına katı bir sansür yasağı getirildi. Böylece, o zaman bile, Genel Zafer Bayramı kutlaması olasılığı fiilen kayboldu.
Sovyet liderliğinin talebine cevap olarak, bir kez daha Teslim Yasası imzalandı ve bunu mağlup Berlin'de yapmak daha iyiydi, müttefikler itiraz etmedi. Onlar için, o zaman asıl mesele, Berlin'in teslimiyet metninin Reimsky ile aynı fikirde olmamasıydı. Sovyet Genelkurmay Başkanı Antonov, metnin bütün müttefiklerle koordine edilmesini istedi, Almanların eşzamanlı olarak teslim edilmesine dair bir emir ve tüm cephelerde ateşkes emri verilmesini istedi. Ve yine teklif, daha kesin olarak, Yasa'nın Berlin'de imzalanmasının kesin bir şartı olarak dile getirildi. Sovyet tarafında, Mareşal Zhukov'u koymaya yetkili olan imza, o zaman tekrar ediyoruz - Birinci Belarus Cephesi birliklerinin komutanı. Ancak Zhukov, Moskova'dan önceden onay almadan teslim olma eylemine kadar herhangi bir belgeyi imzalama hakkı tanınan baş komutan yardımcısı olarak kaldı. Aynı Susloparov'un aksine. İlke olarak, şartlar üzerinde hiçbir şekilde anlaşmaya gerek yoktu - kapitülasyon bunun için sağlamaz. Bütün soru, yalnızca teslimini Wehrmacht adına yeniden imzalayabilecek olanlardan kaldı. Operasyonel Jodl, Reims’de “dikkat çekiyordu” ve seçim, hemen Flensburg’un sakin deniz kenarı avlanırken aynı “kaçak” Tarla Mareşal Keitel’ine düştü.
Müttefikler, Mayıs 8'teki 9 gecesi Koşulsuz Teslim Yasası'nın son metninin içeriği konusunda anlaştılar. İlginç bir gerçek şu ki, Berlin ve çevresinde elektrik bulunmadığından, mum ışığında küçük taşınabilir bir makineye basılmış olması.
Ve elbette, Berlin Karlshorst'taki teslim eyleminin imzalayanlarının durumu Reims'e göre çok daha etkileyici - Stalin'in tam olarak istediğini aldığını söyleyebiliriz. Kızıl Ordu, Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı Mareşal Birinci Komutan Yardımcısı Mareşal Georgy Zhukov tarafından temsil edildi - Mareşal havacılık Büyük Britanya Arthur W. Tedder, ABD stratejik hava kuvvetleri komutanı General Carl Spaats ve Fransız ordusu komutanı General J. Latre de Tassigny. Hiçbiri "tanık" gibi davranmadı. Almanlar, o zamanlar Wehrmacht'taki en yüksek göreve sahip Alan Marshal Keitel, aynı Amiral von Friedenburg ve Hava Kuvvetleri Stumpf General Albay tarafından temsil edildi. Mareşal Zhukov'un yazdığı gibi: "0 Mayıs 43'te 9 saat 1945 dakika sonra, Almanya'nın koşulsuz teslim olma eyleminin imzalanması tamamlandı."
Gördüğümüz gibi, o zamana kadar 9 Mayıs 1945 Moskova'ya çoktan gelmişti ve Zaferi başka bir günde kutlamak için hiçbir sebep yoktu.