Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran'ın daha gelişmiş santrifüjler kullanmaya başladığını ve büyük güçlerle 2015'te imzalanan nükleer anlaşma çerçevesinde yasaklanmış olmasına rağmen uranyum zenginleştirme yolunda ilerlediğini bildirdi.
Anlaşma, İran'ın sadece ilk nesil IR-1 tipi santrifüj kullanarak uranyum zenginleştirmesine imkan tanıyor ve bu santrijüflerin sayısının 5 bini geçmemesi gerekiyor. Araştırma için nispeten gelişmiş santrifüj izni olsa da Tahran'ın zenginleştirilmiş uranyumu biriktirmemesi gerekiyor.
Ancak ABD'nin geçen yıl mayıs ayında anlaşmadan çekilip yaptırım uygulamaya başlamasının ardından İran da anlaşmadaki taahhütlerini azaltarak atom faaliyetlerine getirilen sınırları adım adım ihlal ediyor.
Tahran geçen hafta, anlaşmanın araştırma ve geliştirme konusundaki sınırlarını aşacağını bildirmişti. Bu İran'ın gelişmiş santrifüj kullanması anlamına geliyor.
Viyana merkezli UAEA Sözcüsü, İran'ın IR-2m ve IR-4 santrifüjlerinin 164'ünde kaskad (birbirine bağlı kümeler) yerleştirmek için değişiklikler yaptığı konusunda ajansı bilgilendirdiğini dile getirdi.
Sözcü nükleer anlaşmada yer alan aynı boyut ve türdeki kaskadların ise hurdaya çıkarıldığını kaydetti.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Sözcüsü, İran'da bulunan nükleer müfettişlerin daha gelişmiş santrifüjlerin kurulduğunu ya da kurulum aşamasında olduğunu gördüklerini de sözlerine ekledi.
"Kurulan tüm santrifüjler UF6 (uranyum hexaflouride) ile test için hazırlandı." diyen sözcü, santrifüjler için uranyum heksaflorür hammadesi stokuna atıfta bulunarak, "Ancak 7 ve 8 Eylül'de UF6 ile hiçbiri test edilmedi." diye konuştu.
İran'ın ajansa, zenginleştirilmiş uranyum üretilmesi için araştırma santrifüj hatlarını değiştireceğini bildirdiği kaydedilirken anlaşma kapsamında bunun da yasak olduğu ifade edildi.
Ayrıca Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, üye devletlere gönderdiği gizli bir raporda, İran'ın bazı santrifüj hatlarında söz konusu değişiklikleri yaptığını da bildirdi.