Ortaçağ'da devletlerarası (hatta prenslikler/ beylikler arası) bağımlılık ilişkilerinin araçlarından biri de tâbi devletin/ beyliğin hükümdar ailesinden bazı fertlerin güçlü devletin gözetimine veya tutsaklığına alınmasıydı.
Hep dikkatimi çekmiştir: Türkiye, ekonomik ve demografik göstergeler bakımından dünya sıralamasında çoğunlukla bir yüzde 1'ler ülkesidir. Bakmayın siz ekonomik büyüklük (MG) bakımından ilk 20 ülke arasında 18. sırada yer almasına, Türkiye MG'i dünya toplam gelirinin yüzde 1'i civarında kalmıştır hep. Bilmem kaç küsurat yukarıda veya aşağıda. Ama hiç yüzde 2 olmaz, yüzde yarıma da düşmez.
Meclis başkanının, laiklik kavramını içermeyen, hatta dine göre tanımlanan bir "dini anayasa" tarif etmesi, toplumun laikliği içselleştirmiş kesimlerini ayağa kaldırdı. İktidar kanadından taktiksel geri adımlar gecikmedi.
Entellektüel kapasitesi sınırlı ama gericilik kapasitesi sınırsız bir avuç radikal İslamcı, uygun iç ve dış koşullar eşliğinde, merkez sağ seçmeni de arkasına alarak, Cumhuriyeti ele geçirme ve dinci bir rejime dönüştürme misyonlarında bir hayli mesafe aldılar.
23 Nisan Cumartesi günü arabayla yol alırken, bir haber radyosunu açtığım sırada, RTE Saray'da ağırladığı 23 Nisan çocuklarına "sorusu olan var mı" diye soruyordu. Tahminen 10-12 yaşlarında olan bir erkek çocuk, biraz çekinerek de olsa 'Fabrikaların, santrallerin bacalarının çevreyi kirletmesine karşı bir önlem almayı düşünüyor musunuz' diye korkusuzca bir soru yöneltti.
"Eyleme geçmiş cehalet kadar ürkütücü birşey yoktur" diyordu Bertold Brecht.
Bu bize Kahramanmaraş'ı, Çorum'u, Sivas'ı tarif eder. Ama bunlarla sınırlı değildir; Türkiye'de cehaletin şahlandığı ve içerden-dışardan kolayca manipuüle edildiği örnekler çoktur ve Osmanlı'yı da katarsanız saymakla bitmez.
Peki bundan daha ürkütücü olan nedir? Cehaletin iktidar olmasıdır.
CHP üzerine daha az yazmak istiyorum. Ama olaylar zorluyor. Umarım bundan sonra daha az gerek duyarım. Türkiye uçurumun kenarını da aşarak uçurumun ilk kademesine düşmüş (İslamcı faşizmin ilk evresine geçmiş) olmasa belki bu gereklilikler doğmayacaktı.
Geçen günlerde mevcut politikalarda "çubuğu tersine bükme" bağlamında CHP'nin açıkladığı dört politika önerisinden biri de "dış politikada 180 derece dönüş" idi. Bunun AKP iktidarı altında olamayacağı ayrı bir konu. Ama başka bir iktidar, örneğin CHP iktidarı altında dahi olamayacağını CHP yönetimine anlatabilecek bir uzman acaba ortalıklarda yok mu?
İktidarın içte ve dışta sürdürdüğü politikalar ülkeyi Cumhuriyet tarihinin en kontrolsüz tehditleriyle karşı karşıya getirdi. Neydi bu politikalar?
Yanlış meydan okumanın ilki 2011 seçimlerinden hemen sonraydı: "Tutuklu milletvekilleri serbest bırakılana kadar yemin etmeyeceğiz." Eyleme kendisinin belirleyebileceği bir zaman sınırı koymaksızın tamamen karşı tarafın inisiyatifine teslim olarak ve üstelik yanlış yığınakla harekete geçerek (yani militanlık ölçütüne göre seçilmemiş milletvekilleri heyetiyle böyle bir meydan okumaya girişerek),
Bildik korolar yeniden sahnede: "Terörü şiddetle lanetliyoruz". İktidar sorumluluğunu paylaşmayanların bile bu kadarıyla yetinmesi artık hoş görülemez. Peki ya iktidardakilerin?
Başlık "malumun ilanı" gibi gözükebilir. Kapitalist sistem zaten doğası gereği bir emek hırsızlığı değil midir? Emek sömürüsü birincil bölüşüm ilişkileri düzeyinde başlayıp bitiyor olsaydı, "malumun ilanı" yaklaşımı haklı olabilirdi. Ama kapitalist sömürü düzeneği bunun ötesinde, ikincil bölüşüm ilişkileriyle birlikte çevrimini tamamlamakta.
Basite indirgeyelim: Emek-sermaye arasında birincil bölüşüm ilişkileri çevrimi (bireysel veya toplu sözleşmelere dayalı olarak veya sözleşmesiz/iğreti veyahut tamamen orman yasaları işletilerek) tamamlandıktan sonra, sermayedar ve emekçinin eline geçen diyelim nakdî tutarlar vergiye tâbi olacaktır.
RTE'nin 28 Ocak perşembe günü ATO Congresium'da yandaş derneklerin "Türkiye Anayasa Platformu"nun düzenlediği toplantıda "Bugüne kadar kurulan anayasaların hepsi ithaldir. Şimdi yerliye ve milliye dönüyoruz". (...) "Mevcut anayasa yıllar içinde yapılan tüm tadilatlara rağmen hala 1960 ve 1980 darbelerinin ruhunu yaşatıyor, millete karşı güvensizliğin eseridir" diye konuşuyor.
Bugün yani 9 Şubat 2016 tarihi itibariyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne avukatım Sn. Başak Aydın Tantürkü'nün temsilciliğiyle başvurdum. Daha önce böyle bir başvuru hazırlığı içinde olacağımı burada duyurmuştum. Konuyu anımsatayım.
İlkönce kestirmeden ve tersten bir yanıt: Silahlı kuvvetlerin desteğini almadan yerleşmez veya tam yerleşemez. Peki bugünkü otokrasi heveslileri bu desteği alıyorlar mı? Bir süredir evet. İki nedenle: (i) Sindirme operasyonunun etkileri sürdüğü için; (ii) İç ve dış savaş ortamında sivil-asker işbirliği sağlandığı için. Ama destek/işbirliği nereye kadar sürebilir?
Konuya en son 20 Ekim 2015'te "Emeğin Durumu" yazımda değinmiştim. Asgari ücreti vergi dışı bırakarak (teknik olarak, asgari geçim indirimini asgari ücret düzeyine çıkararak) net asgari ücrette önemli bir artış yapmanın artık mümkün olmadığını söylemiştim.
Faşizm bir kara deliktir, kendi etki alanındaki cisimlerin hepsini yutmak ister. Çekim gücüne direnen istisnalara izin vermez. Yapamazsa, kendisi olamaz. Çünkü bütünü kontrol edemezse, yani otoritesini eksiksiz kuramazsa, giderek totaliter olamazsa, toplumu istediği kıvama dönüştüremez, böylece kendini hızla tüketmeye başlar.
Bu hafta sonu CHP'nin 35. Olağan Kurultayı toplanıyor. Toplantı öncesinde CHP Genel Başkanından başlayarak bir "yeniden yapılanma" ve "değişim" söylemidir gidiyor. Buna gerçekten gereksinim olduğunu düşünebilecek farklı çevrelerden çok sayıda insan bulabilirsiniz.
Bugünlerde AKP Türkiye'nin gündemini Anayasa ve Meclis İçtüzüğü değişiklerine kilitlemiş durumda. Buralarda ne yapmak istediği kimsenin meçhulü değil; 24. yasama dönemi deneyimlerine bakmak yeter de artar. Bu arada ülke ve bölge kaynıyor ama muhalefet iktidarın peşinden sürüklenmekten başka birşey yap(a)mıyor.
Başbakanın "Yeni Anayasa" için ikna turları başlarken anamuhalefet partisinin tutumu ne olacak? Aslında bu sorunun yanıtını CHP Genel Başkanı ve bazı MYK üyeleri çoktan verdiler: Anayasanın ilk 4 maddesi ile Başkanlık sisteminin tartışma dışı bırakılmasını önkoşul olarak açıkladılar. Bu zayıf savunmayı AKP kolayca aşacaktır.
Ülkenin Güneydoğusunda kent merkezlerinde ağır silahların kullanıldığı sokak savaşları yaşanıyor. Hükümet, Diyarbakır’ın tarihi kent merkezine, daha yakında Unesco korumasına alınmış Sur ilçesine tanklar sokuyor. Daha hâlâ sorumlu kim diye sorulabilir mi?
İçinden geçilen durumu daha iyi değerlendirebilmek veya farklı seçeneklerin var olabileceğini düşünemeyenlere -hiç olmazsa bunların bir kısmına- yeni bir bakış açısı kazandırabilmek için bazen tarihi/siyasi spekülasyona başvurulabilir.
29 Kasım Pazar günkü fotoğraf herşeyi anlatıyor: Avrupa Konseyi Başkanı Donald Tusk, Davutoğlu'nu kolları arasına almış, anlaşmanın keyfi adeta yüzüne vurmuş.
Bir haftada üç büyük olay: Rus savaş uçağının düşürülmesi, Can Dündar ile Erdem Gül'ün tutuklanması ve Diyarbakır Baro Başkanı Tahir Elçi'nin suikastle öldürülmesi. Aralarında bağlantı kurulabilir mi?
Depremlerin, fay hatlarında stres (gerilim, basınç) birikimlerinin boşalması sonucu ortaya çıktığı bilinir. Depremler, tektonik levhalarda belki de 100 yılda gerçekleşebilecek hareketin bir anda toptan gerçekleşmesine yol açar. Peki toplumsal fay hatlarında benzer birikim-boşalma süreçleri yaşanmıyor mu acaba?
Daha önce yazdığım bir konuya döneyim önce. 6 Nisan 2104'te IRIS (Uluslararası İlişkiler Araştırma Enstitüsü) ile Galatasaray Üniversitesi'nin ortaklaşa düzenlediği Üçüncü Fransa-Türkiye Toplantısı'na CHP adına konuşmacı olarak katılmıştım. Bu yarı-kapalı toplantının katıldığım oturumunda Suriye politikaları tartışıldı.
Ortalık toz duman. Laik-cumhuriyetçi-sol tabanda belirgin bir kaygı artışı var. Faşizmin yükselişe geçeceği, tek adam zorbalığının koyulaşacağı, ufukta bunu frenleyebilecek veya dengeleyebilecek siyasal-toplumsal ağırlıkların görünmediğine ilişkin kaygılar bunlar. 7 Haziranda tırmanışa geçen umutların beş ay gibi kısa bir sürede çökmesiyle de ilişkili.
Başlıktaki soruya geçmeden önce 7 Haziran-1 Kasım dönemini yani muhalefete başarısızlığı hazırlayan dönemi kısaca tahlil edelim:
-I-
Üç gelişme veya haber bugünkü "seçim ekonomisi" üzerine kurguladığım yazımı değiştirmeme yol açtı: (i) Kabataş iftirasına ilişkin eskiden Star'da politika editörü olan bir gazetecinin, köşeyazarı Elif Çakır'ın sözde mağdurenin ağzından düzmece bir suçlama röportajı yazdığını bildiğini itiraf etmesi; (ii) Dolmabahçe Bezm-i Alem Camii davasında TCK'da karşılığı olmayan ağır cezaların verilmiş olm
"AKP'li Yıllarda Emeğin Durumu" bugünlerde Yordam Kitap tarafından yayımlanacak bir ortak kitap çalışmasının başlığı. Çalışma, birkaç yıl aradan sonra Bağımsız Sosyal Bilimciler (BSB)'in yeniden biraraya gelmesiyle oluştu. Makaleleri/katkıları bir araya getirmekle kalmayıp tutarlı bir sıraya ve dile sahip olmasını da sağlayan sevgili Oktar Türel'in yoğun çabaları oldu.
Aslında bu yazının omurgasını geçen haftaki yazımın bitiminde çatmış ve bu haftaya bir devam vurgusu yapmıştım. 10 Ekim Ankara katliamı kuşkusuz her şeyi değiştirdi. Ama benim bu haftaki yazı kurgumu boşa çıkarmadı, tam tersine güçlendirdi. Bu nedenle başlığını "Vatana İhanet" olarak tasarladığım yazıma devam ediyorum.
Yüksek Seçim Kurulu (YSK) sandıkların birleştirilmesi/taşınması üzerine nihayet iktidarın talepleri ve baskısıyla değil Anayasa ile uyumlu bir karar aldı ve birdenbire abidesi dikilecek bir bağımsız yüksek yargı organı muamelesi görmeye başladı. Bu kadar ucuz mu?
Geçen haftaki yazımızda, büyük sermaye çevrelerinin bugünlerde demokratik bir hukuk devletinden uzaklaşılmasına karşı eleştiri yapma ihtiyacı içine girmesinin kendi doğasına uygun olmaktan ziyade ekonomik/siyasi istikrarsızlıkların ve hukuki güvencesizliklerin dayattığı konjonktürel bir konumlanma olduğuna değinmiştik.
17 Eylül’de TÜSİAD Yüksek İstişare Kurulu (YİK) toplantısında YK Başkanı Symes ile YİK Başkanı Özilhan, ekonomide yükselen kaygılar üzerinden siyasal istikrarsızlık tablosuna sert eleştiriler yönelttiler, dolaylı olsa da Erdoğan ve AKP’ye karşı uzun zamandır ilk kez seslerini yükseltmiş oldular.
Yıllarca yüksek değerli TL yani düşük değerli dolar üzerinden ekonomiyi hep olduğundan iyi gösterdiler.
Ortada her türden, her cephede sürdürülen bir savaş var. Bu savaş, askeri cephede olduğu kadar siyaset cephesinde de sürüyor. Savaşın karar alıcı öznesi belli. O, “rıza ile olmazsa zorla olur” demeye getiren zat. “Ya başkanlık ya ölüm” diye de tercüme edebilirsiniz.
Konuya 8 Mayıs 2014 tarihli soL Gazetesi'nde giriş yapmıştım. 2002-2007 döneminde, AKP'nin parlamentodaki ezici üstünlüğüne (366 milletvekili) rağmen, önceki dönemin denge-fren düzenekleri bir ölçüde işleyebilmişti.
Bir yandan İslam referanslı siyasal hareketlerin -silahlı teröre başvursun veya başvurmasın- sahnenin önünde yer işgal ettiği bir dönemden geçiliyor diğer yandan dünya hegemon güçleri bu hareketleri yakın zamana kadar denetlenebilir ve uygun fırsatlarda kullanılabilir "elverişli" malzemeler olarak görüp destekleyebiliyor.
Niçin sorusuna yanıt aramadan önce bir durum saptamasına ihtiyaç var ve bu öncelikle de otoriter eğilimleri pekişen iktidar açısından yapılmalı.
Kazanın/katliamın ertesi gününden itibaren Soma-Kınık-Bergama’da üç gün geçirdim. Kınık ve Bergama’da 14 aileye toplam 27 kayıp için taziye ziyaretinde bulundum. Konuyla ilgili yeni şeyler söylemek zor. İzlenimler üzerinden biraz yorum paylaşalım.
Diktatör heveslimiz “öfkeli mağdur/mütecaviz” rolünü oynamayı sürdürür ve gündemi kendi üzerine kilitlemeye devam ederken, malı kapan da götürmeye devam ediyor. Özelleştirme talanlarını 12 yıldır izliyorduk bunlardan ayrışık olmayan kişisel zenginleşmeleri ve siyasetin tepesinin başrolünü oynadığı yolsuzluk çetelerinin serüvenlerini de son beş aydır daha ayrıntılı görebilme fırsatımız oldu.
Başlangıçta, 2002-2007 arasında yaşanan iki partili parlamento döneminde, yüzde 34 oyla Meclis’te 366 milletvekiline yani yüzde 66’lık bir temsile ulaşan bir iktidar vardı. Ancak sistemde cumhuriyet kurumlarının belirli denge-fren düzenekleri çalışmakta olduğundan, parlamentodaki ezici üstünlüğüne rağmen AKP’nin “parti-devlet aşaması”na geçebilecek gücü henüz yoktu.
Geçen yıl, 25 Nisan 2013’teki soL’daki yazımda “Taksim’de 1 Mayıs?” başlıklı bir yazı yazmış ve “alan tartışmalarına sıkışıp kalmak” üzerinden Taksim ısrarını eleştirmiştim.
AKP, mevcut rejimin siyasal/anayasal yapılanmasına son saldırılarını planlıyor. Cumhuriyet yıkıcılığında yeterince ilerledi. Yeni rejim kuruculuğunda ve kurulacak olan şeydeki rol paylaşımlarında kendi iç koalisyonunda çatlaklar belirdiği için bir süre iç hesaplaşmalara döndü.
Türkiye’de merkez sol oyların kıyı illerinde/ilçelerinde toplanmaya başlaması yeni bir olgu değil. Buna bakarak, merkez solu veya CHP’yi kıyılara sıkışmış bir parti, hatta giderek bölge partisi olarak nitelemek ise doğru değil. Daha ileriye gidelim: Orta, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan oy almadan iktidar olunmaz tekerlemesi ne kadar geçerli?
Seçimlerin ilk dersi, siyasi coğrafyanın kolay değişmediğidir. Cumhuriyetçi kitleler Eskişehir, Burdur gibi iller (ve Ankara’nın merkezi ilçeleri) dışında kıyılara (İstanbul’un merkezi dahil) daha hakimdir.
Evet direniyor, kendi kültür alanının dışında saydığı partilere ve liderlere güvenmiyor, onları ya hiç dinlemiyor ya da dikkate almıyor. Yolsuzluklara kısmen inananlar dahi "onlar da yapmayacak mıydı" mazeretine sığınıyor.
“Demokrasi”, adı üstünde “halkın yönetimi” demek. Gerçekten böyle olup olmadığı, hangi tür toplumsal formasyonlarda, hangi tarihsel uğraklarda nasıl işlediği ayrı bir konu.
Siyasi manzara şöyle: Toplumun önemli bir kesimi bakımından siyasi meşruiyetini yitirmiş, istifa etmemekte direnen, direndikçe zorbalığa ve yalana-dolana daha fazla sarılan bir iktidar türü işbaşında.
Türkiye’yi hep darbelerden şikayetçi olan, darbe mağduruna oynayan buna karşılık darbelerden gerçekten mağdur olmuş kesimleri görmezden gelen hatta o kesimleri darbecilikle suçlayabilen, hiçbir etik normu olmayan bir siyaset yönetiyor.
“Yeniden yargılama” ipine tutunanlar bunun AKP döneminde olabileceği iyimserliğine kendilerini fazlaca kaptırmışlardı. Oysa AKP-Cemaat ortaklığının hukuk cinayetlerinin “yeniden yargılanması” ancak AKP sonrası dönemin işi olabilir.
24 Şubat akşamı internete düşen Tayyip-Bilal Erdoğan ses kayıtları, yolsuzluktan beslenen bir iktidar türünü tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Bu iktidarın ve iktidar başının Kabataş düzmecesinde görüldüğü gibi yalandan beslendiği zaten 10 gün önce olanca açıklığıyla -gözleri efsunlanmış olanlarca bile- görülmüştü.
Başlangıç sorusu şu: Aday yapılmayınca Parti değiştirmenin siyasi etiği var mıdır? Yanıt bellidir: Haklı ideolojik/ilkesel kopuş gerekçelerine sahip değilse ve salt makam veya adaylık hesapları yapılarak girişiliyorsa her parti değiştirme eylemi, siyasi etik açısından sorunludur.
Asıl yol ayrımı 2002’den sonra Cumhuriyet çizgisinden sapma olarak kendini gösterdi. Kuşkusuz hazırlıkları çok daha önceye çıkıyor, kurumlara sızmalar onyılları buluyor (RTE bu haftaki Grup konuşmasında Cemaate yüklenirken onyılları bulan örgütlü bir hareketten bahsediyordu). Yerel yönetimlerden başlayan iktidar kullanımları, hatta 1996-97’de merkezi iktidar deneyimi de var.
19 Aralık 2013 tarihli soL’da AB tiyatrosunun üçüncü perdesinin Geri Kabul Anlaşması (GKA) olduğunu işlemiştim. Anlaşma 16 Aralık 2013’te AKP Hükümetince imzalanmış, sıra TBMM onayına gelmişti. Geçen hafta AB Uyum Komisyonu’nda tartışma fırsatı bulduk.
Bir iktidarın hukuksal meşruiyeti öncelikle anayasal meşruiyet bağlamında irdenelenebilir. Her iktidar yürürlükteki anayasayla (ve ona aykırı olamayan yasalarla) bağlıdır. Şimdi bu açılardan AKP iktidarını mercek altına alalım.
Solda duranların büyük yolsuzluk konusunda yargı-iktidar çekişmesinde taraf seçmesi, taktik hesaplarla bir tarafın zayıflamasından medet umması, ancak bir tükenmişlik hali olarak betimlenebilir.
Son günlerin altüst oluşları içinde kendilerini geçmişin günahlarından arındırmaya çalışanlar suçu “başkalarının” veya birbirlerinin üzerine atmakta yarışıyorlar. Bunlardan benim en dikkatimi çekeni TBMM Başkanının 3 Ocak 2014 sabahı kahvaltıda buluştuğu Meclis medyasına yaptığı konuşma. Başkan Çiçek’in konuşmasının manşete çekilen ifadesi “Anayasanın 138. maddesi öldü” oluyor. Anayasanın 138.
Yılın son gününde yeni yılın ilk yazısını yazmak: Biten yılı mı yoksa başlayan yılı mı değerlendirmeli? Belki de, son 11 yılın yansıtıcısı medyayı eksen almalı. Türkiye’de “ana akım medya”nın, daha doğrusu büyük sermaye medyasının halleri, aynı zamanda sermaye-iktidar ilişkilerine de ışık tutar ve çok öğreticidir.
Ortalık yolsuzluk operasyonları ve karşı operasyonlardan geçilmiyor. Üzerinde çok konuşulup çok yazılıyor. Yeni şeyler söylemek bu aşamada zor. Ama hiçbir şey yazmamak da zor. Özellikle benim için. O zaman bazı saptamalarla yetinelim.
Hayır, AKP-Cemaat ilişkilerinin üçüncü perdesinden bahsetmiyoruz konumuz AB-AKP ilişkilerinin üçüncü perdesi.
Oyunun birinci perdesinde (2002-2007), AKP için AB hedefi kendi siyasi konsolidasyonuna yöneliktir. AB’ye atfedilen önem, AKP’yi ve ideolojisini meşrulaştırıcı bir kaldıraç görevini görmesine bağlıdır. AB bu anlamda kullanılır ve tüketilir.
Bütçelerin, yıllık ve orta vadeli programların hedeflerinin tutmaması bir ekonomik-mali sorun alanıdır. Kuşkusuz önemsiz değildir. Belirsizliğin ve öngörüsüzlüğün ve bazen de toplumu sahte hedeflerle aldatma sanatının ne denli baskın hale geldiğini gösterir. Ama bu, konunun yalnızca bir yönüdür.
Geçen hafta Parlamentolararası Değişim ve Diyalog Projesi kapsamında İspanya’da çeşitli siyasi parti ve parti birlikleri temsilcileriyle bir dizi toplantı yapma fırsatı bulduk.
İzmir’de 30 Ekim-1 Kasım 2013’te toplanan “5. İzmir İktisat Kongresi” ile 20 Kasım’da Ankara’da toplanan “Üçüncü Sanayi Şurası” acaba nasıl bir ekonomik konjonktüre ve iktisat politikası yaklaşımına denk düşüyordu? Ayrıca İzmir İktisat Kongresi’nin şu “beşinci” sırası nereden geliyordu?
Diyarbakır buluşmasının birinci boyutu, Erdoğan-Davutoğlu’nun gözükara ve tahripkar dış politikasıyla girilen zincirleme açmazlardan kurtulmak için yeni dış ilişkiler geliştirme mecburiyetidir. Mısır ve Suriye’den daha kolay sonuç alınacak ülke Irak’tır ve bu ülkedeki ekonomik çıkarlar bütünü daha acildir.
Türkiye siyasetini biçimlendirmeye heveslenen iç ve dış çevreler, 1980 darbesinden itibaren birbirinin simetriği iki büyük partili bir siyasal sistem oluşturmaya çalıştılar. Türkiye siyasetinin çok parçalı yapısı buna izin vermedi. 2002-2007 döneminin iki partili Meclis yapısı da kalıcı olamadı.
30 Eylül 2013 tarihinde Erdoğan’ın açıkladığı “Demokratikleşme Paketi”, yasa gerektirmediği iddia edilen düzenlemeleri bakımından uygulamaya konulmaya başlandı. Paket özellikle AKP’nin özel gündemine yoğunlaşıyordu. Bunlardan en önemlisi de “Kamuda türbana serbesti” maddesiydi.
İnsanın ve içinde yaşadığı toplumsal dokunun varoluş koşullarının yeniden üretilmesinde kültürel varlıklar ve doğal çevre, belirleyici önemdedir. Kültürel varlıklar bir kültür mirasının, bir yaşam tarzının, bir toplumsal tarihsel ilişkiler bütününün, bir tarihsel devingenliğin, belirli üretim ilişkilerinin simgeleridir.
Türkiye hızlı bir tükenme içinde. Hem yatırım stokları aşınıyor hem insani sermayesi. Milli gelire oranla hem sanayi kapasitesi küçülüyor, hem tasarruf oranları. Tasarruf oranı yatırım oranından çok daha hızlı daraldığı için dış açık artışı dizginlenemiyor.
Devlet bütçeleri, büyüklüğü ve gider/gelir dağılımı bakımından ekonominin bütününü etkiler. Kamu harcamaları boyutu devlet bütçesini aşabilir çünkü merkezi bütçe dışında da yerel yönetim, sosyal güvenlik, kamu özel fonları, bütçe dışı özelleştirme ve diğer harcama birimleri bulunur.
Behice Boran’ı, tam 26 yıl önce bugün 10 Ekim 1987’de yitirdik. Boran’ın bilimsel katkılarının az bilinen bir alanını gündeme getirerek, onu anmak üzere Bilim ve Sanat dergisinin 1987 Aralık sayısında bir makalem yayımlanmıştı: “Behice Boran’ın feodalizm ve Osmanlı toplum yapısı tahlilleri”.
Demokratik direnme haklarını kullananlara öldüresiye şiddet uygulayan ve ardından “polisimiz destan yazdı” diyenlerin demokrasi paketi açıklandı.
Yargıyı, terörle mücadele mahkemelerini tıpkı bir polis şiddeti gibi yıldırma ve baskılama amaçlı olarak kullanan iktidarın demokrasi paketi açıklandı.
Aslında ekonomide yolun sonuna 2001 kriziyle gelinmişti. Yolun başlangıcında, 1980’den itibaren yürürlüğe sokulan IMF/WB patentli neoliberal dönüştürme programları, içerde ise Özal’ın ve ardıllarının borçlanma politikaları ile 1990’ların PKK ile mücadele operasyonlarının yol açtığı kamu açıklarının payları vardı.
İki buçuk aydır Güneydoğu ve Doğu Anadolu illerini geziyorum. Benzer bir ziyaret turunu, 15 ili kapsayacak biçimde 2007’de de yapmıştım.
12 Eylül askeri diktası, ülkenin siyasi ve ekonomik yönünü hegemon gücün çıkarları ekseninde yeniden belirledi. ABD güdümlü bu müdahale, 12 Mart 1971’den farklı olarak gelip geçici değil, kalıcı bir dönüştürme programı olarak yürürlüğe konuldu.
Emperyalist koalisyon, Büyük Britanya Parlamentosu’nun aldığı tarihi karar sonrasında büyük yara aldı.
Savaş, kapitalizm öncesi toplumlardan beri, bir dış artık ürün sağma düzeneği olarak işe yarar. Fetihçi devletler, öncelikle başka toplumların artık ürününe, ülkelerinin değerli madenlerine el koyma amacını güder. Bölgesel/kıtasal hakimiyet peşindeki yükselen güçler için kuşkusuz askeri ve siyasi anlamda stratejik hedefler de gözetilir.
Bu hafta başı bütün gazetelerde Türkiye-AB ticaret açığı haberi yer buldu. Habere göre, 1996 sonrasında Gümrük Birliği’nin (GB) Türkiye’ye dış ticaret açığı olarak faturası 221 milyar dolardı. Haberin kaynağı, İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası (İSMMMO) idi.
Yerel yönetimlerin dünya ölçeğinde demokrasinin ve aydınlanmanın beşiği olmasını, hizmet önceliğinin kent emekçilerine dönük olmasını sağlayan sol hareketlerdir. Sağ hareketler açısından ise yerel yönetimler, rant kovalama pratiğinin küçük ölçekli staj yerleridir.
Pazartesi günü Silivri’deydim. Aydınlanma meşaleleriyle dayanışma adına, sosyalist dostlara güç vermek adına.
Zayıf bir Erdoğan-AKP iktidarının bugünkü durumda Kürt hareketinin işine gelmediğini daha önce yazdık. Hareket, iktidarın gücünü önemli ölçüde aşındıran Gezi Direnişi’ni bu yüzden bir köstek, hatta bir “ulusalcı tertip” olarak görmeyi tercih etti ve kendi kitlesinin eylemlere katılmasını adeta yasakladı.
Bir dünya hegemonik sisteminin tahakküm/ belirleyicilik gücü, onun kendi kavramlarını, kendi dilini, kültürünü ve bakış açılarını (dolayısıyla çıkarlarını) egemen kılma derecesiyle ölçülebilir.
Türkiye 31 Mayıs sonrasında despotizme karşı halkın başkaldırısı günlerini yaşadı, yaşıyor. Bu başkaldırının toplumsal ve siyasal kazanımları henüz tüm sonuçlarıyla ortaya çıkmamış olsa da muazzam oldu. Kuşkusuz kayıplar da verildi. Doğrudan polis şiddetine hedef olan beş canımızı yitirdik. Bir polis memuru da düşerek yaşamını yitirdi. Sakat kalanların sayısı daha fazla.
Bu haftaki yazımı biraz erkenden (Pazar akşamı) yazıyor olmam, içinden geçtiğimiz haftanın anayasa görüşmelerinde tıkanmanın teyidi olacağını görmeye engel değil.
“Yeni plan” derken iktidarın yeni siyasi planlarından söz etmeyeceğiz. Bu defa “plan” sözcüğünün daha dar anlamına, ekonomik kalkınma planlamasına, tam olarak da bu hafta Meclis’te kabul edilen Onuncu Kalkınma Planı’na (2014-2018) değineceğiz.
27 Haziran 2013 Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
20 Haziran 2013 Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Psikolojik harekat (PH), bir savaş stratejisidir. Ama barışta ve kendi toplumuna karşı da kullanılabilir. Özellikle de büyük bir toplum mühendisliği projesiyle yola çıkılıyorsa.
Oğuz Oyan'ın “Toplum faşizme direniyor” başlıklı yazısı 13 Haziran 2013 Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Tayyip Erdoğan ve radikal İslamcı hareket, iktidarı İstanbul’da tattı. 2002’de iktidarını Türkiye sathına taşıdı. Öyle görünüyor ki iktidarını da İstanbul’da bırakacak.
Oğuz Oyan'ın “Öfkenin patlaması” başlıklı yazısı 06 Haziran 2013 Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Oğuz Oyan'ın "İktidar stratejileri" başlıklı yazısı 30 Mayıs 2013 Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Oğuz Oyan'ın “'Sosyalist' Enternasyonal mi?” başlıklı yazısı 23 Mayıs 2013 Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Oğuz Oyan'ın “Yurtta barış bölgede savaş” başlıklı yazısı 16 Mayıs 2013 Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Oğuz Oyan'ın “Cilalar dökülüyor” başlıklı yazısı 09 Mayıs 2013 Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Oğuz Oyan'ın “Mali ekonomide sıkışma” başlıklı yazısı 2 Mayıs Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Oğuz Oyan'ın “Taksim'de 1 Mayıs?” başlıklı yazısı 25 Nisan 2013 Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
soL ve Kemal Okuyan ısrarla vurguluyor: Mekandan daha önemli olan içeriktir. Dahası, emek mücadelesi yılın bir gününe sıkıştırılamaz. Ve 1 Mayıs, yasak savma aracına dönüştürülemez.
Oğuz Oyan'ın “AKP gezici kumpanyaları” başlıklı yazısı 18 Nisan 2013 Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Oğuz Oyan'ın “Ekonomi ve iki hata” başlıklı yazısı 11 Nisan Perşembe tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Fransa’da “sosyalist” iktidara yönelik değerlendirmeleri ele almayı epeydir bekletiyordum. Güney Kıbrıs’ta AB’nin dayattığı yüzde 62,5’lik mevduat/servet vergisi uygulamasından sonra, değinmek farz oldu.