Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinden Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 23/08/1997 Yayımlandığı Resmi Gazete No: 23089 BİRİNCİ BÖLÜM : Genel Hükümler Amaç: Madde 1 - Bu Yönetmelik; Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Serbest Muhasebecilerin, aday meslek mensubu olarak yetiştirilmeleri ve mesleğe hazırlanmaları için staj programlarını, staj sürelerini, stajlarda uygulanacak değerlendirme yöntemlerini ve ilgili diğer hususları belirtmek amacıyla düzenlenmiştir. Kapsam: Madde 2 - Bu Yönetmelik; Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin ve Serbest Muhasebecilerin tabi olacakları stajın başlaması, uygulaması, sonuçlanması, denetlenmesi ve 3568 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine ilişkin uygulamaların düzenlenmesine yönelik diğer hususları kapsar. Hukuki dayanak: Madde 3 - Bu Yönetmelik; 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun 50/b maddesi gereğince düzenlenmiştir. Tanımlar: Madde 4 - Bu Yönetmelikte geçen; Kanun: 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununu, Birlik: Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirlik Odaları Birliği (TÜRMOB)'ni, Odalar: Yeminli Mali Müşavirlik Odaları ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odalarını, Temel Eğitim ve Staj Merkezi:Eğitim ve staj programlarının hazırlanması ve denetlenmesi ile görevli BİRLİK bünyesinde oluşturulan merkezi, Yeminli Mali Müşavir:Kanunun 2/B maddesi ile 12 nci maddesinde belirtilen işleri yapan ve 4 üncü maddesindeki genel şartlar ile 9 uncu maddesindeki özel şartları taşıyan meslek mensuplarını, Serbest Muhasebeci:Kanunun 2/A maddesinde belirtilen işleri yapan ve 4 üncü Mali Müşavir maddesindeki genel şartlar ile 5/A maddesindeki özel şartları taşıyan meslek mensuplarını, Serbest Muhasebeci: Kanunun 2/A-a maddesinde belirtilen işleri yapan ve 4 üncü maddesindeki genel şartlar ile 5/B maddesindeki özel şartları taşıyan meslek mensuplarını, Meslek Mensubu: Yeminli Mali Müşavir, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ile Serbest Muhasebecileri, Aday Meslek Mensubu: Kanunun öngördüğü şartları taşıyan ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik veya Serbest Muhasebecilik mesleğini ifa için mesleğe hazırlayıcı temel bilgileri edinmek üzere, bir meslek mensubu yanında veya denetim ve gözetiminde mesleki çalışmalar yapan kimseyi, Staja Başlama Değerlendirmesi: Odalarca kurulan Komisyonlarca yapılan değerlendirmeleri, Staj Ara Dönem Değerlendirmeleri:TESMER tarafından yapılan ve bu Yönetmeliğin 26 ncı maddesinde belirtilen A ve B türü staj ara değerlendirmelerini, Staj Bitirme Değerlendirmesi: TESMER tarafından yapılan C türü staj bitirme değerlendirmelerini, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM : Staja İlişkin Esaslar İlkeler: Madde 5 - Aday meslek mensuplarının stajıyla ilgili ilkeler aşağıda belirtilmiştir: a) Stajın amacı, mesleki disiplin, bilgi, deneyim, ve yeterliliğe sahip meslek mensubu yetiştirmektir. b) Aday meslek mensuplarının kendilerini yetiştirmelerine imkan sağlayacak ve yanında veya gözetim ve denetiminde staj yapılan meslek mensubunun mesleki faaliyetlerini aksatmayacak bir staj uygulaması esastır. c) Stajın tamamlanabilmesi için aday meslek mensubunun ara dönem ve staj bitirme değerlendirmeleri ile yanında staj yapılan meslek mensubunun tezkiyesinin olumlu olması gerekir. d) Stajlar, serbest muhasebeci mali müşavirler ve serbest muhasebeciler için ayrı ayrı düzenlenir ve yürütülür. e) Staj, TESMER tarafından hazırlanan program çerçevesinde fiilen tamamlanır. Stajın hedefleri: Madde 6 - Stajın hedefleri; a) Mesleğin gerektirdiği ahlaki nitelikler ve meslek bilincini yerleştirmek, b) İlgili mevzuatı ve uygulamayı doğru ve etkili bir biçimde öğretmek ve mesleki bilgileri geliştirmek, c) Yabancı dil ve bilgisayar eğitimine imkan sağlamak, d) Meslekte standartlaşmayı temin etmektir. Aday meslek mensubu olma şartları: Madde 7 - Serbest muhasebeci mali müşavirlik ve serbest muhasebecilik stajına başlamak için Kanunun 4 üncü maddesindeki genel şartlar ile 5/A-a ve 5/B maddesindeki öğrenim şartlarını haiz, staja başlama değerlendirmesinden en az 60 puan almış ve Birlik tarafından belirlenen staj giderlerini yatırmış olmak gerekir. Staj süresi: Madde 8 - Serbest Muhasebeci Mali Müşavir adayları için staj süresi 2 yıldır. Serbest Muhasebeci adayları için staj süresi ise önlisans seviyesinde mezun olanlar için 4 yıl, Ticaret Lisesi ile Maliye Meslek Lisesi mezunları için 6 yıldır. Mücbir sebepler; stajın fiilen yapılmasına engel olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk hali ile yangın, yer sarsıntısı, su basması gibi afetler ve kişinin iradesi dışında meydana gelen (askerlik v.s.) gibi hallerdir. Staj, mücbir sebepler dışında kesintisiz olarak yapılır. Ancak, mücbir sebeplerden dolayı eksik kalan staj süresi Oda Yönetim Kurulu Kararları ile tamamlatılır. Stajdan sayılan süreler: Madde 9 - Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen süreler, staj süresinden sayılır ve süre bu kadar kısalır. Buna göre; a) Kanunları uyarınca vergi inceleme yetkisine sahip olanların bu yetkiyi aldıktan sonra kamu hizmetlerinde geçen süreleri staj süresinden sayılır. Bu kapsamda Maliye Müfettişlerinin, Hesap Uzmanlarının, Bankalar Yeminli Murakıplarının, Gelirler Kontrolörlerinin ve bunların yardımcılarının veya stajyerlerinin, İl Defterdarlarının, Vergi Dairesi Müdürlerinin, Vergi Denetmenlerinin, Bağımsız Vergi Dairesi bulunmayan ilçelerde Mali Müdürlerinin kamu hizmetlerinde geçen süreleri kurumlarınca düzenlenen hizmet cetveli ile belgelendirilmek kaydıyla dikkate alınır. b) Kamu kuruluşlarının veya bilanço esasında defter tutan kuruluşların muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin fiilen sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanların bu hizmetlerde geçen süreleri staj süresinden sayılır. Kamu kuruluşlarının muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanlar, bu hizmet sürelerini kurumlarından alacakları hizmet cetveli, imza sirküleri ve yazı ile belgelendirirler. Bilanço esasında defter tutan özel kuruluşların muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin fiilen sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanlar ise çalıştıkları müessesede bu şartlarla sorumlu olarak yeterli süreyi kapsayacak şekilde çalıştıklarını Ticaret Sicili Gazetesi, imza sirküleri, SSK işe giriş bildirgesi ve dört aylık dönem bordrosu ile mali denetimden sorumlu olunduğuna ilişkin belge ile belgelendirirler. Birlikçe gerekli görülen hallerde başkaca belgeler de istenebilir. c) Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilimler dallarında eğitim veren fakülte ve yüksekokulların bu alanlarında öğretim üyesi veya görevlisi olarak çalışanların çalışma süreleri staj sürelerinden sayılır. Bu hizmetler ilgili kurumlardan alınacak belgelerle tevsik edilir. d) Resmi tatil ve izinlerle, Birlik ve TESMER'ce yapılan eğitim veya değerlendirmelerde geçen süreler stajdan sayılır. Ayrıca bilgisayar, yabancı dil kursları ile lisansüstü ve doktora eğitiminde geçen süreler aşağıdaki şartlarla stajdan sayılır. 1- Birlik tarafından uygun görülen programlara göre 6 ayı aşmamak üzere yabancı dil veya 3 ayı aşmamak üzere bilgisayar eğitiminde geçen süreler (her iki programın stajdan sayılan süreleri toplamı 6 ayı geçemez.), 2- Lisansüstü diploma ve tezinin ibraz edilmesi şartıyla iktisat, maliye, işletme, muhasebe, finansman, denetim ve vergi ile ilgili alanlarda lisansüstü eğitim görenlerin bu eğitimde geçen sürelerinin bir yılı (Bu bentteki haktan yararlananlar 1 inci bentteki haktan yararlanamazlar.), 3- Doktora diploması ve tezinin ibraz edilmesi şartıyla iktisat, maliye, işletme, muhasebe, finansman, denetim ve vergi ile ilgili alanlarda doktora yapanların 18 ayı (Bu bentteki haktan yararlananlar 1 ve 2 nci bentlerdeki haklardan yararlanamazlar.), Staj programı: Madde 10 - Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Serbest Muhasebeci adaylarının staj konuları, çalışma programları ve staja ilişkin zorunlu eğitim programları TESMER tarafından standart olarak hazırlanır. TESMER Şubeleri ve Odalar staj konuları, çalışma programları ve zorunlu eğitim programlarını mensuplarına duyurur ve uygulanmasını denetler. Zorunlu eğitim programları, teorik ve uygulamalı olarak her staj yılı için hazırlanır ve uygulanır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : Stajla İlgili İşlemler Başvuru: Madde 11 - Aday Meslek Mensupları; staj yapacakları ilin ya da bölgenin ilgili Meslek Odasına başvururlar. Başvuru dilekçesine aşağıdaki bilgi ve belgelerin eklenmesi gereklidir. a) Kanunun aradığı şartlara uygunluğu gösterir Birlik tarafından belirlenen belgeler, b) Adayın, Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen suçları işlemediğine dair savcılıktan alınacak adli sicil belgesi, c) Yanında staj yapacağı meslek mensubunun muvafakat yazısı veya meslek mensubunun ilgili odaca belirlenmesine ilişkin yazılı talebi, d) Aday hakkında bilgi alınabilecek iki kişinin adresi (Bu kişiler adayın 1 ve 2 nci derecede yakın hısmı olamaz). e) Staj giderlerinin ödendiğini gösteren belge. Her başvuru için ilgili odaca bir dosya açılır ve aday meslek mensubunun tüm staj süresince yapılacak işlemlerine ait belge ve yazışmaları bu dosyada saklanır. Bu dosyalar, mesleğin ifası sırasında, her türlü işlem ve yazışmanın saklanması için kullanılmaya devam edilir. İlgili oda, staja başlayanlar için aday meslek mensubu kütüğü tutar. Aday meslek mensubu kütüğü; Serbest Muhasebeci, Mali Müşavirler ve Serbest Muhasebeciler için ayrı ayrı düzenlenir. Meslek mensubu olanların bu kayıtları kapatılır ve meslek kütüğüne kaydı yapılır. Staj başvuruları, her yılın Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında yapılır. Aday meslek mensuplarının ilanı: Madde 12 - Staja başlama değerlendirmelerine katılacaklar, başvuru tarihlerinden itibaren iki ay içinde, staja başlama hakkını elde edenler ise staja başlama değerlendirmelerinden itibaren bir ay içinde ilan edilir. İtiraz: Madde 13 - Aday Meslek Mensubu; aleyhine verilmiş oda kararının tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Birliğe itiraz edebilir. İtiraz üzerine otuz gün içinde Birliğin vereceği karar kesindir. Başvuruların incelenmesi: Madde 14 - İlgili oda Yönetim Kurulu adayın gerekli nitelikleri taşıyıp taşımadığını ve meslekle bağdaşmayan işlerle uğraşıp uğraşmadığını araştırarak bir rapor düzenlemek üzere Yönetim Kurulu üyelerinden birini görevlendirir. Ancak, aday başvuru sayısı bir yılda bini aşan odalarda bu araştırma, meslek mensuplarından oluşan 5 kişilik bir inceleme komisyonu tarafından yapılır. Bu komisyon üyelerine çalışmaları karşılığı ödenecek ücret Yönetim Kurulunca belirlenir. İlgili oda Yönetim Kurulu başvuruları iki ay içinde inceler ve varsa eksiklikleri tamamlatır. Yanında staj yapılacak meslek mensupları: Madde 15 - 1. Serbest Muhasebeci adayları stajlarını Yeminli Mali Müşavir, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir veya Serbest Muhasebecilerin yanında ve/veya onların denetim ve gözetiminde yapabilirler. 2. Serbest Muhasebeci Mali Müşavir adayları ise stajlarını Yeminli Mali Müşavir veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin yanında ve/veya onların denetim ve gözetiminde yapabilirler. Stajın yapılması ve yöntemi: Madde 16 - Staja her yılın Mayıs, Eylül ve Ocak aylarında başlanır. Staj kesintisiz yapılır. Yapılan denetlemelerde 1 yılda 3 defa mücbir sebep olmaksızın staj mahallinde bulunmayanların stajı iptal edilir. Staj sırasında mesleğin icrasına ilişkin tüm konuların staj mahallinde, aday meslek mensubuna gösterilmesi ve öğretilmesi esastır. Staja devam zorunluluğu: Madde 17 - Staja devam zorunludur. Staj süresi hiçbir şekilde kısaltılamaz. Aday meslek mensubu, yanında veya gözetim ve denetiminde staj yaptığı meslek mensubunun gösterdiği işleri zamanında yapmaya mecburdur. Staj programına uyulmadığı ya da yanında veya gözetim ve denetiminde staj yapılan meslek mensubunun uygun olmayan davranışlarda bulunduğu kanaatine varan aday meslek mensubu kendiliğinden stajını kesemez. Aday, bu durumu dilekçe ile Oda Yönetim Kuruluna bildirerek tedbir alınmasını isteyebilir. Yanında veya gözetim ve denetiminde staj yapılan meslek mensubunun ölümü, işi terki, disiplin ya da ceza uygulaması dolayısıyla meslekten ayrılması durumunda; kalan staj süresinin yanında geçirileceği meslek mensubunu ilgili Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası belirler. Temel eğitim ve staj merkezi: Madde 18 - Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği staj programlarının hazırlanması, uygulanması ve denetlenmesi ile görevli bir "Temel Eğitim ve Staj Merkezi" kurar. Bu merkez; staj programlarının her yıl yenilenmesine, stajların düzenli ve disiplinli yapılmasına ve stajların denetlenmesine yönelik tedbirleri hazırlar ve odalara bildirir. Odalar, bu merkezin taleplerine uygun staj uygulamalarının yapılmasını sağlamakla yükümlüdürler. Temel Eğitim ve Staj Merkezi, aday meslek mensuplarının mesleki yayınlardan yararlanabilmesi için gerekli tedbirleri alır. Temel Eğitim ve Staj Merkezi; Birlik Yönetim Kurulunca meslek mensupları arasından seçilen beş üye tarafından yönetilir. Üyelerin ücret veya huzur hakları Birlik Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. TESMER Yönetim Kurulunca gerekli görülen illerde Temel Eğitim ve Staj Merkezi Şubeleri açılır. Temel Eğitim ve Staj Merkezi şubelerinin çalışma usul ve esaslarına ilişkin Yönerge, TESMER Yönetim Kurulunca yürürlüğe konulur. TESMER, stajyerlerle ilgili staj kütüğünü oluşturur. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : Aday Meslek Mensupları İle İlgili İşlemler Staja başlama: Madde 19 - Staja başlama değerlendirmesini başaran aday meslek mensubunun, hangi meslek mensubunun yanında veya gözetim ve denetiminde staja başlayacağı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası'nca ilan edilir ve yanında staj yapılan meslek mensubuna bildirilir. Aday meslek mensubu, ilgili staj döneminin ilk on günü içinde staja fiilen başlamak zorundadır. Yanında staja başlanan meslek mensubu, durumu bir yazıyla ilgili odaya bildirir ve bu yazı aday meslek mensubunun dosyasında saklanır. Aday meslek mensubunun herhangi bir nedenle başka bir oda faaliyet alanına nakli halinde, kalan süre için staja başlama ile ilgili hükümler uygulanır. -------------------------------------------------------------------------------- İzin durumu: Madde 20 - Aday meslek mensubuna 1475 sayılı İş Kanununa göre izin kullandırılır. Staj değerlendirmeleri ve odalar arasında nakil için ayrıca 7'şer gün izin verilir. Disiplin: Madde 21 - Kanunun ve ilgili yönetmeliğin meslek mensupları hakkında düzenlemiş olduğu disiplin esasları, aday meslek mensuplarına da uygulanır. Özlük hakları: Madde 22 - Aday meslek mensupları staja, illerindeki TESMER Şubeleri bünyesinde başlarlar. Aday meslek mensubuna staj süresince bu yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen meslek mensubu tarafından ücret ödenir. Aday meslek mensubu ile TESMER arasında yapılacak sözleşme gereği, aday meslek mensubunun sigorta primleri TESMER tarafından yatırılır. Meslek mensubu sözkonusu sigorta primlerini ilgili ayın 10'una kadar TESMER'e ödemek zorundadır. Meslek mensubunca primi ödenmeyen aday meslek mensubunun staj yeri değiştirilir. Bu maddeye ilişkin uygulama TESMER Merkez Yönetim Kurulunca onaylanacak Stajyer Sözleşmesi ile düzenlenir. Aday meslek mensuplarının TESMER tarafından düzenlenen eğitim programlarına katılmaları durumunda, giderleri kendileri tarafından karşılanır.