Hemen her araçta, motorların afilli plastik kapaklarını kaldırdığında şunu görürsün; egsantrik milinin sağında bir manifolt, solunda bir manifolt vardır, genellikle soldaki (şöför tarafındaki) emme manifoltudur. Yeni nesil benzinli araçların çoğu GDI (gasoline direct injection) sistemiyle çalışıyorlar. Yani araç kaç silindirse o kadar sayıda tıpkı buji gibi doğrudan silindir içine giren bir enjektör emme sırası o silindire geldiğinde hazneye yakıt püskürtüyor. emme manifoltundan da aslında sadece temiz hava geçiyor. en eski tip karbüratörlü motorlarda (1998 öncesi) manifolttan oranı karbüratörde ayarlanmış hava-yakıt karışımı geçerdi, ilk nesil (90-2006) enjektörlü motorlarda ise enjektörler manifolttan geçen havanın üzerine yakıt püskürtürler, karışım da hangi silindirlerin emme sübapı açıksa o tarafa giderdi.. kronolojisi bu...
Gelelim manifolt delme - delmeme sistemlerine. LPG adı üzerinde bir gaz yakıttır ve buharlaşma eğilimi benzine göre çok daha yüksektir (gereksiz bilgi, niye yazdım bilmiyorum ) .
Manifolt delmeli LPG sistemleri, aracın benzin besleme sisteminin hatta aracın ECU'sundan (electronic contol unit veya engine control unit) itibaren işletme sisteminin hiçbir enstrümanına ihtiyaç duymaz. Tamamen bir switch yoluyla birini kapatıp diğerini açtığın iki sistem olur araç üzerinde.. Emme manifoltunun silindirlere mümkün oldukça yakın kısımlarından birer delik açılarak oralara LPG vaporisatörü (deodorantlardaki sıkma aparatı gibi birşey) takılır. yakıt silindirin içine değil, silindire girmek üzere olan havaya püskürtülerek karıştırılır. yakıtın miktarı da gaz pedalı potansiyometresinden (yaklaşık 15 yıldır gaz teli yoktur arabalarımızda) alınan pedal basıncına göre ayarlanır. Dikkat ettiysen bu sistem aslında aracı ilk nesil benzin enjektörlü motorlara benzer bir sisteme çevirir, tek farkı enjektörün silindire daha yakında olmasıdır.
Manifolt delmeyen sistemler ise, aracın mevcut besleme sisteminin enjektör kısmını hatta belki yakıt pompasını bile kullanır. manifoltu deleceğine enjektörlere giden boruya veya yakıt pompasından hemen önceki tek boruya yandan girer, bu defa burada alışı benzin - LPG olarak ayıran bir switch olur. yakıt doğrudan aracın kendi enjektörü ile silindir içine pompalanır. Honda fabrika çıkışı LPG'li araçlarında gaz basıncına dayanıklı bir ana sistem koymuş, ECU'ya da her ikisi için yazılım atmıştı. Tek bir sistemi kullanarak hem benzin hem LPG kullanılabiliyordu (hâla var mı bilmiyorum).
İki sistemi karşılaştırırsak, biri LPG'yi direct-injection teknolojisiyle silindir içine doğrudan verdiği için hem performans hem tüketim açısından daha efficient değerler tutturacaktır. Ancak aracın donanımına fazla müdahale etmesi ve yapmak için tasarlanmadığı bir işi yaptırması nedeniyle bir arıza çıkarsa bütün sistem kullanım dışı kalacaktır. Örneğin LPG daha yüksek ısı üretir, dolayısıyla soğutma sistemini zorlar, bu durum daha fazla çalışan fan nedeniyle şarj sistemini gereğinden fazla çalıştırır, sistem bir yerden patlarsa her iki depon da full şekilde çakılır kalırsın.
Diğeri ise belki %5-10 gibi karma verimlilik eksiği yaratır ama aracın asıl sistemine hemen hiç bulaşmadan ikincil bir sistemi komple döşediğinden, bir tür yedek işlevi görecektir. Atıyorum yakıt pompası arızalandığında benzin akışı kesilirse gaza geçer devam edersin, veya gaz buharlaştırma ünitesinde veya püskürtme elemanında donarsa - ki donar - benzine geçer devam edersin. Bir sistemin arızası çoğunlukla diğer sistemi hiç ilgilendirmez..
Tercih meselesi yani.. ama şunu söylemek lazım, honda civic motoru LPG uygulamasına çok elverişli bir motor.. olmasa zateb fabrika aynı motora kendisi uygulama yapmazdı..