TES'in 1 Ocak 2022'de hayata geçmesi planlanıyor. Bu tarihten sonra ilk kez sigortalı olacak kişiler sisteme zorunlu dahil edilecek. TES'in 1 Ocak 2022'den önce sigortalı olmuş kişiler için zorunlu olması ya da isteğe bağlı olmasına yönelik iki alternatif var.
1 Ocak 2022'den önce sigortalı olan kişiler için TES'e geçişin gönüllü tutulması halinde bu çalışanlar 1 Ocak 2022 öncesi kıdem tazminatları için halihazırdaki kanuna tabi olacak. Dolayısıyla bu tarihten önceki her bir yıllık çalışma için 30 gün tutarında kıdem tazminatı alabilecekler.
1 Ocak 2022 sonrası isteğe bağlı TES'e katılmadıkları taktirde 1 Ocak 2022 sonrasında da aynı hükümlere tabi olarak kıdem tazminatı hakları korunmuş olacak. TES 1 Ocak 2022 sonrası bütün çalışanlar için zorunlu olursa bu durumdaki çalışanlar 1 Ocak 2022 öncesi çalışmaları için her bir yıl karşılığı 30 günlük kıdem tazminatlarını alabilecekken 1 Ocak 2022 sonrasında ise her bir yıl için 19 günlük kıdem tazminatı karşılığını işverenden alacaklar. 11 günlük kıdem tazminatı karşılığı olan prim tutarları TES'e aktarılmış olacak. Dolayısıyla çalışanın bu anlamda bir kaybı olmayacak.
Çalışan fondaki parasını nasıl alacak?
Milliyet'in haberine göre, TES'de çalışanın hesabında biriken tutar, 60 yaşın tamamlanması halinde kendisine ödenecek. Fondaki tutarın yüzde 25'i 60 yaşın tamamlanması halinde tek seferde ödenecek. Kalan tutar ise aylık olarak ödenecek. Aylık ödenecek tutarlar programlı geri ödeme veya yıllık gelir sigortası ile ödeme yapılacak. Bunun dışında sistemden ilk kez konut alınırsa, evlilik, (bir seferlik), ağır hastalık, işsizlik hali (bir sefere mahsus, fesih sebebi önemli değil) durumlarında TES'te bulunan tutarın yüzde 10'unu kadar para alınabilecek. İki sebep aynı anda gerçekleşirse ödeme tutarı yüzde 20'ye çıkabilecek.
Prim ödemesi nasıl olacak?
Tamamlayıcı emeklilik sistemine işveren devlet ve çalışan prim ödeyecek. İşveren her ay çalıştırdığı her işçi için yüzde 3 prim ödeyecek. Devlet katkısı asgari ücretin yüzde 1'i oranında olacak. Çalışan katkısı ise asgari ücret üzerinden yüzde 0.5, asgari ücretin üstü ila asgari ücretin 2.5 katı arası için yüzde 1.5, asgari ücretin 2.5 katı ve üzeri için ise yüzde 2.5 oranında olacak. Bu şekilde ödenecek primlere ilave olarak devlet asgari ücretli bir çalışan için çalışan katkı payını aşmayacak şekilde damga vergisi indirimi sağlayacak. Bunun yanında çalışan katkı payını artıran kişiler için gelir vergisi muafiyeti sağlanacak. Bu sayede sistemde daha çok tasarruf yapan kişiye devlet desteği de daha yüksek oranda sağlanmış olacak.
İşten çıkartılmada ne olacak?
Tamamlayıcı emeklilik sisteminde yer alan çalışan çalıştığı iş yerinden bir yıldan önce ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle işten çıkartılırsa bu iş yerindeki işvereni tarafından ödenen primleri ve bu döneme ait devlet katkısını alamayacak. Aynı şekilde bir yıldan önce istifa ederek iş yerinden ayrılan işçi de bu tutarları alamayacak. Ancak bir yıldan sonra ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle işten çıkartılan işçi işveren ve devlet payının yüzde 50'sini alabilecek. Bir yıldan sonra istifa ederek işten ayrılan işçi için ise hiçbir kayıp olmayacak. İşçi her durumda kendi ödediği primlerden kayıp yaşamayacak.
AİLE BAKANINDAN AÇIKLAMA
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Selçuk, pandemi döneminde uygulanan işten çıkarma yasağını bir süre daha uzatmayı düşündüklerini söyledi. NTV canlı yayınında soruları yanıtlayan Selçuk, kıdem tazminatı çalışmasına da değindi, kazanılmış hakların korunacağını söyledi.
Nüfusumuz yaşlanmakta. Şu anda Cumhurbaşkanımızın ifade ettiği gibi önemli bir demokrafik fırsat penceremiz var. Emeklilik sistemlerini daha etkinleştirmek ve ortaya çıkarmak zorundayız. Tamamlayıcı emeklilik sistemine dair müzakerelerimiz devam ediyor. Kazanılmış haklar kesinlikle korunacak. Birden çok model var. Karma bir emeklilik sistemi. Taraflardan önerilerini de aldık, netleştiğinde detaylarını açıklayacağız. Temel hedefimiz çalışanımıza emekli olduğunda daha iyi bir gelir seviyesi sağlamak."
Bakan'ın açıklamalarından diğer öne çıkanlar şöyle;
"Fesih kısıtı sayesinde vatandaşların işlerini kaybetmelerini engelledik. İşverenlerin maliyetlerini azaltacak önlemler aldık. Nakdi ücret desteği alan çalışan sayısı 1 milyon 358 bine ulaştı. 1 milyar 700 milyon lira kaynağı çalışanlara aktardık. Fesih kısıtı pandemi döneminde çalışanlarımızı korumak için önemli bir unsurdu. Bir süre daha uzatmayı düşünüyoruz.
Bu süreçten geçerken ilave istihdam sağlayan işverenlere de 'ilave istihdam desteği' adı altında bir destek sunacağız. Çalışanımızın işsiz kalmasını istemiyoruz, bu birinci maddemiz. Çalışanlarımızın normal sürece geçmesi için normalleşme desteği adında yeni bir modelle çalışacağız.
Kısa çalışma ödeneğine başvurmuş, ücretsiz izin desteği almış çalışanların normal çalışmaya geçebilmesi için 'normalleşme desteği' sunulacak.
Çalışma Bakanlığı olarak hedefimiz istihdamı korumak. 2019 Ocak ile 2020 Nisan arasında işini kaybeden çalışanlarımızı yeniden kazanmak istiyoruz. Ekonomiye katkı sunmuş insanlarımız var. Bu destekle bu amaca hasıl olacağımıza inanıyoruz.
KAYITDIŞI İSTİHDAM İÇİN TEŞVİK
Kayıtdışı istihdamı ne kadar kayıt içine çekebilirsek sosyal güvence açısından o kadar faydalı olacak. Kayıtdışı istihdamda olanı kayı içine çekmek için teşvik paketi sunduk. İyi bir teşvik olacağına inanıyoruz.
PART TİME ÇALIŞMA DÜZENLEMESİ
Kısmı çalışma part time çalışma ile işsizlik arasında negatif kolerasyon var. Kısmi çalışma modelleri sayesinde, gençlerimiz de iş hayatına daha hızlı girecek, kadınlarımıza yönelik aile hayatında daha iyi uyum sağlayacağız; işsizlik oranlarını da düşüreceğiz. Gençlerimiz için paketin içinde böyle bir madde bulunacak.
İŞSİZ KALANIN 3 AYLIK SİGORTASI DEVLETTEN
Bir diğer teşvik edici unsurumuz işsiz kalma sürelerini azaltmaya yönelik olacak. Çalışanlarımızı 3 ay içinde geriye döndükleri zaman işe, o 3 aylık süreçte uzun vadeli sigortalarını ödeyeceğiz.