Temel Semboller Çizgi Sürekli Çizgi - Akış hattını gösterir
Kesik Çizgi - Pilot veya drenaj hattını gösterir Bir ünitedeki iki veya daha fazla fonksiyonu gösterir Daire - Yarımdaire Daire - Enerji çevrim makinası (örn. pompa, kompresör, motor) Daire - Ölçüm enstrumanları Yarımdaire - Rotary (Döner) Aktüatör Kare - Dikdörtgen Kare - Kontrol bileşenleri Dörtgen Şartlandırma aparatları (örn. filtre, seperatör, yağlayıcı, ısı değiştiricisi-eşanjörü) Çeşitli Semboller Yay Kısıtlayıcı Kısıtlayıcı Üçgen İçi dolu üçgen - Hidrolik akışkanın akış yönünü gösterir İçi boş üçgen - Pnömatik akışkanın akış yönünü gösterir Pompa ve Kompresörler
Mekanik enerjiyi hidrolik veya pnömatik enerjiye çeviren makinalardır.
Sabit Deplasmanlı Hidrolik Pompalar Tek yönlü pompa Çift yönlü pompa Değişken Deplasmanlı Hidrolik Pompalar Tek yönlü pompa Çift yönlü pompa Kompresörler
Tek yönlü kompresör Motorlar
Hidrolik veya pnömatik enerjiyi döner (rotary) mekanik enerjiye çevirirler
Sabit Deplasmanlı Hidrolik Motorlar Tek yönlü motor Çift yönlü motor Değişken Deplasmanlı Hidrolik Motorlar Tek yönlü motor Çift yönlü motor Pnömatik Motorlar Tek yönlü akış Çift yönlü akış Döner (Rotary) Aktüatör Hidrolik Pnömatik Silindirler
Hidrolik veya pnömatik enerjiyi lineer mekanik harekete çevirirler
Tek Etkili Silindirler Harici güçle geri dönen tipler Yay gücü ile geri dönen tipler Çift Etkili Silindirler Tek taraflı piston kolu ile çift etkili silindirler Çift taraflı piston kolu ile çift etkili silindirler Frenli Silindirler Tek sabit Çift sabit Tek ayarlanabilir Çift ayarlanabilir
Kontrol Vanaları Genel Gösterim Tek kare, akış veya basınç kontrolünü gösterir. (işletme koşullarına, basınç ve akış iekline göre çok çeşitli tiplerde olabilir) İki kare, kontrol vanasının iki pozisyonlu olduğunu gösterir Üç kare, kontrol vanasının üç pozisyonlu olduğunu gösterir Kontrol vanasının diyagramdaki basit gösterimlerinden birisidir. Akış Yönüne Bağlı Kontrol Vanaları
Akış yönüne bağlı olarak, vananın açma veya kapama esnasında tam veya kısıtlı akış sağlarlar.
Akış Yönleri Tek yönlü akış İki tarafı kapalı port (yol) İki yönlü akış Biri kapalı yollu, iki yönlü akış Çapraş bağlı, iki yönlü akış İki kapalı yollu, tek by-pass akış yönü 2 yollu 2 pozisyonlu vana 3 yollu 2 pozisyonlu vana 4 yollu 2 pozisyonlu vana 4 yollu 3 pozisyonlu vana 5 yollu 2 pozisyonlu vana 5 yollu 3 pozisyonlu vana Kısıtlı Yön Kontrolü 2 limit pozisyonu vardır. Kısıtlamanın miktarına göre ara konumlarda çalışır. 2 limit pozisyonu ve nötr(merkez) pozisyonu bulunur. 2 yollu (birisi orifisli) örn.yay geri dönüşlü takip milli silindir
3 yollu (ikisi orifis) örn. yay geri dönüşlü, basınçla kontrol edilen vana 4 yollu (dörti orifisli) örn.yay geri dönüşlü takip milli silindir Elektro-Hidrolik Servo Vanalar Tek aşamalı, direk etkili vana; analog sinyali aynı oranda akışkan gücüne çevirir. Çift aşamalı, mekanik geri beslemeli, indirek pilot tesirli vana; analog sinyali aynı oranda akışkan gücüne çevirir. Kontrol Metodları Elle Kontrol Genel gösterim (kontrol tipini göstermez) Buton ile kontrol Kol ile kontrol Ayak pedalı ile kontrol Mekanik Kontrol Takip edici mil Yay Bilyalı Bilyalı (tek yönlü) Elektriksel Kontrol Solenoid Elektrik motoru Direk Tesirli Kontrol Basınç uygulanması ile kontrol Basıncın boşaltılması ile kontrol Pilot Tesirli, Dolaylı (indirek) Kontrol Basınç uygulanması ile kontrol Basıncın boşaltılması ile kontrol
Birleşik Kontrol Solenoid ve pilot vana ile kontrol, pilot vana solenoid tarafından harekete geçirilir. Solenoid veya pilot vana ile kontrol, ayrıca bağımsız olarak kontrol edilebilir. Geri Dönüşsüz Vanalar, Shuttle Vanalar, Hızlı Egzost vanaları Giriş basıncı çıkış basıncından büyükse kendiliğinden açar. Pilot sinyali vanayı kapatır.
Pilot sinyali vanayı açar. Kısıtlayıcı ünite, bir yöndeki akışa izin verirken ters yöndeki akışı kısıtlar. Shuttle Vana, giriş portundaki yüksek basınç diğer girişi kapatarak çıkış yapar. Giriş portu boşalınca çıkış tarafı egsoza açılır. Basınç Kontrol Vanaları 1 normalde kapalı orifis (genel sembol) 1 normalde açık orifis (genel sembol) Basınç Tahliye Vanası (Emniyet Vanası) Giriş basıncı yay kuvvetini yenince egzost atmosfere açılır.
Pilot tesirli emniyet vanası Oransal Basınç Düşürücüler
Giriş basıncı, gelen elektriksel kontrol sinyaline göre belli bir değerde sabitlenir.
Sıralama Vanası
Giriş basıncı yay kuvvetini yenince çıkış portu açılır. Basınç Regülatörü veya Basınç Düşürücü Vana
Çıkış tarafındaki basınç belli bir değerde tutulur. Tahliye portu olmayan tip
Tahliye portu olan tip Fark Basınç Regülatörü Çıkış basıncı, giriş basıncının belli ve sabit bir oranında düşürülür. Akış Kontrol Vanaları Kısma Vanası Çıkıştaki akışı istenilen oranda kısar. Akış Kontrol Vanası Sabit çıkışlı (giriş basıncındaki değişmeler çıkıştaki akış miktarını etkilemez) Sabit çıkışlı ve tahliye portlu (giriş basıncındaki değişmeler çıkıştaki akış miktarını etkilemez) Ayarlanabilir çıkışlı Ayarlanabilir çıkışlı ve tahliye portlu Akış Bölme Vanası Gelen akış belirli bir oranda kısıtlı iki ayrı akışa bölünür. Kapama (Shut-Off) Vanası Basitleştirilmiş gösterim. Akümülatör Yay baskısı, ağırlık veya basınçlı gaz (hava, azot vs) ile akışkanın basınçlı halde tutulduğu aparatlara denir. Filtreler, Su Tutucular, Yağlayıcılar Filtre veya Pislik Tutucu
Su Tutucu Elle (manuel) drenaj
Otomatik drenaj Su Tutuculu Filtre Elle (manuel) drenaj
Otomatik drenaj Hava Kurutucu Havayı kurutur Yağlayıcı İçinden geçen akışkana az miktarda yağ ilave eder. Şartlandırıcı Ünite Detaylı ünite, filtre, basınç regülatörü, manometre ve yağlayıcıdan oluşur. Basit ünite, filtre, basınç regülatörü, manometre ve yağlayıcıdan oluşur. Isı Değiştiriciler Sıcaklık Kontrolorü Akışkan sıcaklığı önceden belirlenmiş iki değer arasında tutulur. Soğutucu Soğutucu akışkan akış çizgilerinin gösterilmemiş hali Soğutucu akışkan akış çizgileri sembolde oklar halinde gösterilir. Isıtıcı Dörtgenin içindeki ok yönleri ısı akışını gösterir.