Pankreatit Belirtileri
Pankreatit nasıl anlaşılır? Pankreatit başlangıcının en önemli belirtisi karın ağrısıdır. Pankreas iltihaplanması genellikle pankreatit ağrısı ile karakterize edilmektedir. Pankreatit ağrısı bazı kişilerde daha şiddetli olabilmekte ya da diğer pek çok belirti ile birlikte yaşanabilmektedir. (1)
Pankreatit Ağrısı
Pankreatit hastalığının en yaygın olarak yaşanan belirtisi üst karın bölgesinde meydana gelen karın ağrısıdır. Bu ağrı şu şekillerde yaşanabilmektedir:
- İlk başlarda hafif olabilmekte ya da bir şeyler yedikten veya içtikten sonra daha kötüleşebilmektedir.
- Sabit, şiddetli ve birkaç gün süren bir ağrı olabilmektedir.
- Sırt üstü yatarken ya da oturur pozisyonda öne eğilirken daha da kötüye gitme eğilimi gösterebilmektedir.
- Ağrı genellikle sırt boyunca yayılmaktadır.
- Genellikle hareket nedeniyle şiddetlenmemektedir.
- Genellikle alt karın bölgesinde hissedilmeyen ve donuk olmayan bir ağrıdır. (2)
Karın ağrısı pankreatit gelişiminin nedenine bağlı olarak farklılıklar gösterebilmektedir. Örnek vermek gerekirse, pankreatit safra taşı nedeniyle oluşmuşsa, oluşan ağrı genellikle ani, bıçaklayıcı ve sırta yayılan bir şekilde hissedilmektedir.
Diğer yandan, alkol tüketimi nedeniyle oluşan pankreatit durumunda ise oluşan karın ağrısı daha yavaş gelişmektedir ve genellikle ağrının odak noktası belirsizdir. (3)
Diğer Pankreatit Belirtileri
Karın ağrısı ile birlikte bulantı ve kusma da pankreatit durumunda sıklıkla yaşanan belirtilerdir. Pankreatit belirtilerinin diğerleri ise şunları içermektedir:
- Solgun ve sıkıntılı bir görünüm
- Ateş
- Sarılık (cilt ve gözlerin sararması)
- Terleme ve hızlı nabız
- Şişmiş veya hassaslaşmış karın bölgesi
- Kil renkli dışkı
- Gaz şişkinliği
- Hıçkırık
- Hazımsızlık
Dehidrasyon ya da vücuttaki sıvı kaybı, düşük kan basıncı ve geçici organ yetmezliği (48 saatten daha az sürmektedir), orta şiddetli pankreatit sahibi olan insanlarda gelişebilmektedir. (4)
Kronik Pankreatit Belirtileri
Kronik yani uzun süreli pankreatit sahibi olan hastaların çoğunda karın ağrısı gelip gitme eğilimi göstermektedir. Karın ağrısının her saldırısı saatler, günler veya haftalarca sürebilmektedir.
Kronik pankreatit durumunda en sık görülen belirtileri şunlardır:
- Sırttan yayılan tekrarlayan üst karın ağrısı
- Alkol içtikten sonra daha da kötüleşen ağrı
- Öne eğilme ya da eğilerek oturma gibi pozisyonlarda gelişen ağrı
- Yağlı, solgun ve kokulu dışkılar
- Mide bulantısı
- Kilo kaybı
Kronikleşen pankreatit zamanla pankreasın hasar görmesine yol açabilmektedir. Bu durumda, başka belirtiler de yaşanabilmektedir. Örnek vermek gerekirse, pankreas kan şekeri seviyelerini düzenleyen hormonları ürettiği için hasar görmesi durumunda şeker hastalığı gelişebilmektedir. Şeker hastalığının sık yaşanan belirtileri arasında ise susuzluk artışı, artan idrara çıkma sıklığı ve yorgunluk artışı bulunmaktadır.
Pankreasın yenilen gıdaları düzgün şekilde sindirmek için yeterli miktarda sindirim enzimi üretememesi, kilo kaybı ve malnütrisyona (besin yetersizliği) neden olabilmektedir.
Kronik pankreatit sahibi olan kişilerde olmayanlara oranla pankreas kanseri gelişme riski daha yüksektir. (5)
Pankreatit Nedir?
Pankreatit pankreasın iltihaplanması durumudur. Pankreas, üst karın bölgesinde, midenin hemen arkasında bulunan uzun ve düz bir bezdir. Pankreasın görevi vücudun kan şekerini işleme sistemini düzenleyen, sindirim ve hormonlara yardımcı olan enzimler üretmektir.
Pankreatit ani bir şekilde ortaya çıktığında ve belirtileri günlerce sürdükten sonra geçtiğinde bu durum akut pankreatit olarak adlandırılmaktadır. Diğer yandan, uzun yıllar boyunca devam eden, belirtileri belirli süreler boyunca yaşanan, gittikten sonra bile nüksetme ihtimali bulunan hastalığın bu seyrine ise kronik pankreatit denmektedir.
Hafif pankreatit sahibi olan hastalarda, belirtiler tedavi olmadan bile kendiliğinden ortadan kaybolabilmektedir, ancak daha ciddi vakalarda, pankreatit hayatı tehdit eden komplikasyonlara neden olabilmektedir. (6)
Pankreatit Nedenleri
Pankreatit neden olur? Akut pankreatit yaşayan hastaların yaklaşık olarak yarısında, alkol tüketimi en yaygın nedenlerden biridir. Ağır şekilde alkol tüketmek pankreatit gelişimine yol açabilmektedir. Diğer yandan, safra taşları da kalan vakaların çoğunda pankreatit nedeni olarak tanımlanmaktadır.
Nadir durumlarda pankreatit şu nedenlerden dolayı ortaya çıkabilmektedir:
- Travma veya pankreas bölgesine uygulanmış olan ameliyat
- Pankreastaki kalıtsal anormallikler
- Kalıtsal metabolizma bozuklukları
- Virüsler (özellikle kabakulak)
- İltihabı tetikleyebilecek ilaçlar (bazı diüretikler de dâhil) (7)
Pankreatit Tedavisi
Pankreatit nasıl geçer? Pankreatit tedavisi şunları içerebilmektedir:
- Hastanede tedavi: Akut pankreatit hastanede tedavi edilmektedir.
- Hastanede yoğun bakım: Şiddetli akut pankreatit vakalarının tedavisinde kullanılmaktadır.
- Serum tedavisi: Pankreastaki iltihap iyileştirilene kadar hastanın ihtiyaç duyduğu besinler bu yöntemle verilebilmektedir.
- Ağrı kesiciler: Dayanılmaz pankreas ağrısını yatıştırmak için uygun ağrı kesiciler verilebilmektedir.
- Endoskopi: Doktorun pankreasın durumunu görmek ve uygun tedavi uygulamak için kullanabileceği bir yöntemdir. Safra taşları doğrudan görülebilmekte ve çıkarılabilmektedir.
- Pankreas ameliyatı: Safra taşı mevcutsa, safra kesesini almak ileri atakların önlenmesine yardımcı olacaktır. Nadir durumlarda, pankreasın hasar görmüş veya ölü bölgelerini çıkarmak için de ameliyat gerekebilir.
- Yaşam tarzı değişikliği: Pankreatit gelişimini tetikleyen nedenlerden biri olan alkol tüketimini durdurmak en doğru yöntem olacaktır. (8)
Pankreatit İçin Hangi Doktora Gidilir?
Pankreatit teşhisi ve tedavisi için iç hastalıkları (dâhiliye) ya da gastroenteroloji (sindirim sistemi organları hastalıkları uzmanlığı) bölümüne başvurulmaktadır. (9)