2 Embriyonal yaprakların (ektoderm, endoderm ve mezoderm) gelişmesi tamamlandıktan sonra embriyonal devre sona erer, fötal devre başlar.
3 Fötal devre, bu yapraklardan organ ve sistemlerin meydana geldiği devredir. Ancak, her bir organ mutlaka tek bir embriyo yaprağından değil, çoğu zaman iki hatta üç yaprağın katılımı ile meydana gelir.
4 Blastula gelişmesini tamamladıktan sonra vejetatif yarımındaki hücreler yavaş yavaş blastosöle doğru çökmeye ve kıvrılmaya başlar. Bu içe kıvrılma olayına İNVAGİNASYON denir. İnvaginasyonun ilerlemesiyle blastulanın ventral yarımını oluşturan hücre dizisi alttan animal yarıma yaklaşır. Blastosol gittikçe küçülür ve blastula mideye benzer bir biçim alır. Bu biçimden dolayı bu oluşuma gastrula denir, olay da gastrulasyon olarak tanımlanır. Yeni şekillenen boşluk Gastrocoel dur. Gastrocoel invaginasyonunun başladığı yerdeki ağız kısmı ilk ağız (blastopor) olarak tanımlanır.
5 Bu gelişmeler sırasında animal yarımdaki ektoderm değişikliğe uğrayarak sinir sisteminin kökeni olan neural plak ı meydana getirir. Neural plak, bir yarık halini almış bulunan ilk ağız kanalı aracılığıyla archenteron a bağlılığını devam ettirir. Neural plak ile archenteron arasındaki bu bağlantı kanalı canalis nöro-entericus adını alır. Bu kanal, muhtemelen neural plak ın beslenmesi için kısa bir süre daha varlığını sürdürür.
6 Neural plak sahasında caudalden craniale doğru median hat boyunca bir oluk belirir. Sulcus nöralis adını alan bu oluk sonraki gelişmelerde kapanarak canalis nöralisi meydana getirir. Bu kanal, MSS nin oluşma yeridir.
7 Gelişme ilerledikçe neural plak altındaki endoderm tabakasında dorsal ve dorso-lateral yönlerde 3 evaginasyon meydana gelir. Kese şeklinde gelişen bu evaginasyonlar başlangıçta endodermle bağlantı halindedirler, sonradan bağlantıları kopan bu keseler ektoderm ile endoderm arasında serbest hale geçerler.
8 Ortadaki kese farklılaşarak korda dorsalisi (notokordu) şekillendirirken bunun sağ ve solundaki (bilateral) keseler de değişikliğe uğrayarak mezodermi meydana getirirler.
9 Cerebral organların, medulla spinalis'in ve sinir gangliyonların gelişmesi: Evcil hayvanlarda nöral plak, korda dorsalis in uyarmasıyla şekillenir.
10 Nöyral plağın ön tarafta, geniş bölgesi beyin taslağını şekillendirirken; arkadaki dar bölge, tubulus nöralisi oluşturur. Nöral plağın lateral sınırları nöral kıvrımları şekillendirirken, plağın orta hattı çökerek sulkus nöralis denen oluğu oluşturur. Prizmatik olan nöroepitel, yalancı çok katlı hale gelirken nöral plak dışa doğru kıvrılır.
11 Nöral kıvrımların medial taraflarındaki hücre çoğalması, bu yapıların orta hat boyunca yavaş yavaş birbirlerine yaklaşıp karşılaşarak kaynaşmaları ve merkezi bir kanalis nöralise sahip olan bir tubulus nöralisin şekillenmesiyle sonuçlanır. Tubulus nöralis in kapanması 4. somit seviyesinde başlar ve bu noktadan itibaren kraniyal ve kaudale doğru bir fermuarın kapanması gibi ilerler. Tubulus nöralis in bir süre daha varlığını sürdüren kraniyal ve kaudal uçlarındaki delikler, nöroporus kraniyalis ve nöroporus kaudalis olarak isimlendirilir.
12 Nöroporusların kapanmasına az bir zaman kala kanalis nöralis amniyon boşluğu ile direkt bağlantılıdır. Beyin ve medulla spinalis in bu evrede kan damarlarları aracılığı ile beslenmesi sınırlı olduğundan amniyon sıvısından nöroporuslar yoluyla sağlarlar. Nöroporus kraniyalis embriyonal dönemin ortalarına doğru kapanırken, nöroporus kaudalis daha geç kapanır.
13 Sulkus nöralisin kapanmasıyla oluşan tubulus nöralis, yüzey ektodermiyle bağlantısını yitirerek onun hemen altına yerleşir. Nöroektodermin katlanmasıyla tubulus nöralisin gelişmesi olayına primer nörulasyon denir. Gelişmekte olan embriyonun sakral ve kaudal bölgelerindeki tubulus nöralis, sekonder nörulasyon denen bir olayla şekillenir.
14 Gelişmekte olan embriyonun kaudal bölgesindeki sulkus primitivustan köken alan, ortasında boşluk bulunmayan solid bir mezenşimal hücre kordonu, tubulus nöralisin kapalı olan kaudal ucuyla kaynaşır. Bu hücre kordonunda kavitasyon olayı ile şekillenen merkezi boşluk, primer nörulasyon sırasında şekillenmiş olan kanalis nöralis ile devam eder. Sekonder nörulasyonla medulla spinalisin oluştuğu bölümün uzunluğu kaudal vertebraların sayısına bağlı olduğundan, uzun kuyruklu hayvanlarda uzun, yüksek yapılı primatlarda ise kısadır.
15 Neuroporus cranialis kapandıktan sonra kanalın ön ucunda bir şişkinlik meydana gelir. Encaphalon (beyin kabarcığı) adını alan bu şişkinlikten zamanla üç bölüm şekillenir : prosencephalon (ön beyin), mesencephalon (orta beyin) rhombencephalon (arka beyin)
16 Bu bölümlerden prosencephalon ve rhombencephalon süratle gelişerek ventral yönde bir kıvrılma gösterirler. Bunların arasında kalan mesencephalon ise yavaş olarak gelişir ve fazla bir değişiklik göstermez.
17 Mesencephalon dışındaki diğer iki bölüm, sonraki gelişmelerde birtakım alt bölümlere daha ayrılır. Prosencephalon'dan Telencephalon ve Diencephalon bölümleri şekillenir.
18 Telencephalon adını alan ön bölüm süratle gelişerek beyin yarım kürelerini (hemisphaerium cerebri, cerebrum), tractus ve bulbus olfactorius ile corpus callosum'u meydana getirir. Diencephalon adını alan arka bölümden de, dorsal'de epiphys, ventral'de neurohypophys, iki yanlarda da (bilateral) göz keseleri oluşur.
19 Epiphys (corpus pineale) : Diencephalon tavanının arka kısmında meydana gelen divertikül şeklinde bir evaginasyonla gelişmeye başlar. Kanatlılarda, memeli hayvanlarda ve insanda, diencephalondan gelişen bu divertikül sonradan neurohypophys'de olduğu gibi sinir doku karakteri kazanarak epiphys'i meydana getirir.
20 Diencephalon'un tavanında ayrıca plexus chorioideus da gelişir. İnce olan diencephalon tavını kendisine dıştan yapışan bol damarlı pia mater'le birlikte üçüncü ventrikulus (ventriculus tertius) içersine doğru ağımsı kıvrımlar biçiminde uzayarak plexus chorioideus'u yapar.
21 Plexus chorioideus, merkezi sinir sisteminin ventrikuluslarında, canalis centralis'te ve cavum subarachnoidale'de bulunan liq. cerebro-spinalis'i sentezler. Bu sıvı, merkezi sinir sistemini ani basınçlara, çarpmalara, şoklara karşı koruyan bir yastık görevini üstlenmiştir.
22 Mesencephalon'da bölümlenme olmaz. Ancak, meydana gelen hafif değişikliklerle bunun dorsal'inden corpora quadrigemina, ventral'inden de pedunculus cerebri gelişirler.
23 Rhombencephalon, metencephalon ve myelencephalon olarak iki alt bölüme ayrılır. Metencephalon olarak isimlenen ön bölümden dorsal'de cerebellum, ventral'de pons ve crura cerebelli meydana gelirler. Myelencephalon adını alan arka bölüm ise medulla oblongata'yı yapar.
24 Encephalon'un bölümleri birtakım boğumlar aracılığı ile birbirlerine bağlanmışlardır. Bu boğumların içersinde, birbirleriyle bağlantılı olan kanallar ve boşluklar vardır.
25 Bu boşluklar : Telencephalon'da : sağ ve sol ventriculus lateralis Diencephalon'da: ventriculus tertius (3. ventrikül) Mesencephalon'da : aquaductus Sylvii Metencephalon ve Myelencephalon'da : ventriculus quartus (4. ventrikül) isimlerini alırlar. Ventriculus quartus, medulla spinalis içersinde uzayan canalis centralis ile devam eder.
26 Medulla spinalis: Encephalon'un meydana gelişinden sonra canalis neuralis'in geri kalan kısmı canalis medullaris'i yapar. Bu kanalın duvarı başlangıçta tek katlı prizmatik epitel hücrelerinden yapılmıştır. Sonradan bu hücreler çoğalarak duvarı kalınlaştırır ve medulla spinalis'i meydana getirirler. Daralmış bulunan canalis medullaris ise canalis centralis olarak kalır.
27 Gelişme devresinde, gerek beyin bölümlerinin gerekse medulla spinalis'in histolojik yapısında üç çeşit hücreye rastlanır: neuroblastlar glioblastlar ependym hücreleri
28 Neuroblast'lar sinir hücrelerini ve uzantılarını, Glioblast'lar sinir sisteminin destek dokusunu (neuroglia'ları) meydana getirirler. Neuroglia'lar grubundan olan microglia'lar ise mezenşimal kökenlidir. Ependym hücreleri ise canalis centralis'i ve beyin boşluklarını döşer.
29 Sinir gangliyonları: Sulcus neuralis'ten canalis neuralis meydana gelirken sulcus'un her iki kıvrımı (dudağı) içersinde kökenini yine ektodermden alan hücre kümeleri, krista'lar şekillenir. Bunlara crista neuralis denir. Başlangıçta bilateral olan crista'lar, sulcus kapanınca birleşerek median hat doğrultusunda uzayan tek bant halini alırlar.
30 Sonradan bu banttaki crista hücreleri göç ederek kanalın dorsa-lateral'inde iki grup halinde lokalize olurlar. Daha sonra bu hücreler farklılaşarak spinal ve sempatik gangliyonları meydana getirirler. Parasempatik gangliyonların kökeni ise henüz tartışmalıdır. Ancak genel kanı bunların neuroblast'lardan geliştiği yönündedir.
31 3) Duyu organlarının meydana gelişi : Göz Kulak Koku alma organı
32 Gözün gelişmesi: Göz, her nekadar çeşitli embriyo yapraklarının katılımı ile meydana gelirse de, özellikle ektoderm ve bundan diferensiye olan merkezi sinir sistemi bu organın oluşumunda önemli rol oynar.
33 Önce diencephalon'un yan duvarında, sağlı sollu (bilateral) iki evaginasyon şekillenir. Recessus opticus adını alan bu evaginasyonlar daha fazla uzayarak, taslak halindeki foramen orbitalis'ten geçer ve fossa orbitalis'e yerleşirler. Recessus'ların fossa'daki uç kısımları sonradan balon şeklinde genişleyerek göz keselerini (vesicula optica) meydana getirir.
34 Zamanla genişleyen göz keseleri, fossa orbitalis'i dıştan saran deriye yaklaşır. Kısa bir zaman sonra da, göz kesesinin deriye bakan kısmı invagine olmaya başlar ve sonuçta göz kadehi (calices opticus) oluşur.
35 Bu gelişme devam ederken göz kadehinin karşındaki ektodermde bir hücre üremesi görülür. Çoğalan bu hücreler göz kadehine doğru bir küme halinde çökmeye başlar. Daha sonra, kümenin ektodermle olan bağlantısı da kaybolarak göz kadehi karşısında, içi epitel hücreleri ile dolu, yuvarlak bir cisim meydana gelir. Düğmeye benzeyen bu oluşum lens cristallina'dır.
36 Gerek lens cristallina gerekse diencephalon'dan meydana gelen göz kadehi gelişmelerine devam ederken, mezoderm de göz kadehini dıştan sararak ilerler ve kadehin ön yüzünde iki kola ayrılır. İçteki kol, processus ciliaris adı verilen uzantılarıyla lens cristallina'yı tesbit etmek üzere ona yapışır; bu kısım corpus ciliare'yi meydana getirir.
37 Dıştaki kol ise, serbest bir kenar ile lens'in ön yüzünde sonlanarak iris'i yapar. İris'in sınırlandırdığı boşluk pupilla'dır.
38 Mezodermin göz kadehi çevresindeki esas kısmı damar bakımından zengin olduğundan tunica vasculosa (chorioidea) adını alır. Gözün iç tabakası olan göz kadehi de tunica nervosa (retina)'dır.
39 Tunica vasculosa'nın dış tarafındaki mezoderm fazla ipliksel karakter kazanarak kalınlaşır ve tunica fibrosa'yı (sclera, göz akı) meydana getirir.
40 Tunica fibrosa'nın ipliksel bağdokusu önde ektoderme doğru ilerleyerek ona içten kaynaşır ve iki tabakadan ibaret (içte mezoderm + dışta ektoderm) saydam bir zar olan cornea'yı yapar. Cornea'nın arka yüzündeki epitel, mezodermden oluşan bağdoku kökenli endoteldir, tek katlıdır, camera oculi anterior'u sınırlandırır. Ön yüzündeki epitel ise ektodermal olup çok katlı yassı karakterdedir.
41 Cornea'nın oluşmasından sonra ön yüzdeki ektodermal epitel, göz yuvasının üst ve alt yarımlarında geriye doğru kıvrımlar yaparak üst ve alt göz kapaklarını (palpebrae) meydana getirir.
42 b) Kulağın oluşması: İşitme ve denge organı olan kulak, İç kulak Orta kulak Dış kulak
43 İç kulak: Bu bölüm ektodermden gelişir. Myelencephalon hizasındaki ektoderm invagine olarak bir kesecik meydana getirir.
44 Vesicula auditiva adını alan bu kesecik sonradan ektodermden tamamen ayrılarak serbest bir hale gelir ve orta kısımda meydana gelen bir boğumlanma ile üst ve alt yarımlara ayrılır. Üst yarımdan utriculus ve yarım daire kanalları (ductuli semicirculares), alt yarımdan da kulak salyangozu (cochlea) ve sacculus gelişir. Utriculus ile sacculus arasındaki boğum kısmı kanal halinde kalır (ductus utriculosaccularis).
45 Orta kulak: Bu bölüm, tuba auditiva, cavum tympani ve kulak kemikçiklerinden ibarettir.
46 Tuba auditiva ve cavum tympani, yutak epitelinin (endoderm) iç kulağa doğru yaptığı bilateral evaginasyonlarla, divertiküllerle meydana gelir. Kulak kemikçikleri ise, bu bölgedeki yutak kavsi mezenşiminden gelişirler.
47 Dış kulak : İç kulakta olduğu gibi, ektodermal bir çöküntü, çukurlaşma ile meydana gelir. Dış kulak üç kısımdan oluşur. Kulak kepçesi (auricula) Dış kulak yolu (meatus acusticus externus) Kulak zarından (membrana tympani) Kulak zarı, içten cavum tympani epiteli (endoderm), dıştan da ektoderm ile örtülmüş olup bu ikisi arasında ipliksel bir bağdoku (mezenşim) bulunur.
48 c) Koku alma organının (organon olfactus) oluşması : Bu organ ektodermden gelişir. Önce, alın çıkıntısı üzerindeki ektodermde sağlı-sollu iki oluk belirir. Sonradan, derinleşen bu oluklar kapanarak burun boşluklarını meydana getirirler. Zamanla, burun boşluklarının dip kısmını örten epitel hücreleri (ektodermal) koku hücrelerine değişerek koku alma organı şekillenir.
49 4) Ağız boşluğu ile ilgili organların meydana gelişi : Bu bölümde tükrük bezleri dil dişler adenohypophys
50 Ağız boşluğu Ektoderm çöküntüsünden ibaret olan stomodaeum'un genişlemesi ile meydana gelir. Bunun çok katlı yassı epiteli altındaki bağdoku (mezenşim) ile birlikte ağız mukozasını yapar.
51 a) Tükrük bezlerinin oluşması : Ağız mukozası epiteli bağdoku içersine doğru birtakım evaginasyonlar yaparak tükrük bezlerini meydana getirir. Divertikül şeklindeki bu evaginasyonlardan bazıları serbest organlar halinde gelişerek büyük tükrük bezlerini (gl.parotis, gl.mandibularis ve gl.sublingualis) meydana getirirler; diğer bazıları da küçük tükrük bezlerini (gl.labiales, gl.buccales ve gl.linguales) yaparlar.
52 b) Dilin oluşması : Tükrük bezlerinin gelişmesi sırasında, ağız boşluğunun arka kısmının taban epitelinde öne doğru iki kabartı meydana gelir. İçten mezoderm ile desteklenmiş bulunan bu ektodermal kabartılar sonradan birbirlerine kaynaşarak dilin gövde ve uç kısımlarını meydana getirirler. Dilin kök kısmı ise, üçüncü bir kabartı halinde birinci yutak kavsinden gelişir. Dilin iç kısmındaki çizgili kaslar ve bağdoku, mezenşimden meydana gelir.
53 c) Dişlerin oluşması : Ağız boşluğu epiteli alt ve üst çene kavisleri hizasında. mezenşim dokusuna doğru muntazam aralıklarla birtakım çöküntüler yapar. Hücre kordonları halinde gelişen bu epitel çöküntülerine primer diş kabarcıkları adı verilir.
54 Sonradan bu kabarcıklar dallanarak derinliğine ve yana doğru uzarlar. Derinliğine uzayan kısım daimi diş kabarcığını, dallanan kısım ise süt dişi kabarcığını meydana getirir.
55 Daimi diş kabarcığının yan tarafındaki süt dişi kabarcığı, genişleyerek balon şeklini alır. Bu sırada çene kavsi mezenşimi balon şeklindeki bu epitel kabarcığına alttan basınç yaparak onu çökertir.
56 Bu invaginasyon sonucu çan şeklini alan epitel kabarcığı mina organı olarak isimlenir. İnvagine olan kısım diş papillası, burasını dolduran mezenşim de pulpası'dır. diş
57 Mina organı dişi meydana getirmek üzere diferensiye olarak üç tabakaya ayrılır: Ameloblast tabakası (iç mina epiteli) Mina pulpası Dış mina epiteli
58 Diş papillasının gelişmesi : Mina organının invagine olan kısmını (diş papillasını) dolduran diş pulpasında mina organına bakan taraftaki mezenşim hücreleri prizmatik bir şekil alarak odontoblast hücrelerine dönüşürler. Tek sıra halindeki bu hücrelerin mina tabakası altında toplanan salgıları sonradan kileçleşerek dentin'i meydana getirir.
59 Bu şekilde bir gelişme ile mina ve. dentin şekillenirken, mina organını dıştan saran ve diş torbacığı adı verilen mezenşimin diş papillasını alttan çeviren kısmı kemik dokuya değişerek cement tabakasını meydana getirir. Bu sırada mina organının ağız epiteli ile olan bağlantısı da eriyerek kaybolur. Daimi dişler de süt dişlerinde olduğu gibi bir gelişme gösterirler.
61 Adenohypophys, ağız boşluğu tavanındaki Rathke kesesi epitelinden (ektoderm) gelişir. Neurohypophys ise, diencephalon'un ventral duvarındaki recessus hypophyseus'tan meydana gelir.
62 Rathke kesesindeki ağız boşluğu epiteli dorsal yönde bir tomurcuklanma gösterir. Sonra bu tomurcuk uzamasına devam ederek kordon şeklini alır ve taslak halindeki sphenoid kemiğinin yarığından geçerek kemiğin üst yüzünde kendisine ayrılan çukurlukta yerleşir. Daha sonra Rathke kesesi ile olan bağlantısı kalmayarak serbest duruma geçen bu epitel kümesi, endokrin özellik kazanarak adenohypophys'i meydana getirir.
63 Neurohypophys ise, diencephalon'un ventral duvarından gelişen recessus hypophyseus'un, adenohypophys taslağına doğru yaklaşması ile şekillenmeye başlar; sonra, ayrı kökenli olan bu iki kısım (adenohypophys ve neurohypophys) birbirlerine kaynaşarak hypophys'in oluşması tamamlanır. Çevredeki bağdoku da (mezenşim) bir kapsula halinde bezi sarar.
EKTODERMDEN MEYDANA GELEN ORGAN VE SİSTEMLER İndüksiyon olayı Chorda dorsalis Dorsalinde kalınlaşma Neural Plate( Plak ) Nöral kanal Nöral kanal (Tubulus nöyralis ) 4. somit düzeyinde ilk kaynaşmayı yapar.
AMPHİOXUS TA ZİGOT TAN SONRAKİ GELİŞMELER Amphioxus (Branchiostoma lanceolatum): Derin olmayan tuzlu sularda, kumda kazdıkları oyuklarda yaşar. Omurga ya da kafa bulunmaz. Çiftleşme mevsiminde bu oyuklardan
Amphioxus ta Zigottan Sonraki Gelişmeler 1 Amphioxus Derin olmayan tuzlu sularda (Deniz sahillerinde) kumda kazdıkları oyuklarda yaşarlar. Erkek ve dişiler, eşey hücrelerini suya bırakırlar. ----------------DÖLLENME
MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Döllenmiş yumurta hücresinden birinci meridyonal bölünme ile iki kardeş hücre meydana gelir. Bunlar eşit büyüklüktedirler.
Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Mezoderm: Dorsal, intermedier (ara) ve lateral mezoderm olmak üzere 3 bölüm halinde gelişir. Dorsal mezodermden; - somitler ve bölümleri (dermatom, myotom ve sklerotom)
MEZODERMDEN MEYDANA GELENLER ÜROGENİTAL SİSTEMİN GELİŞMESİ İntermedier mezodermin ürogenital plak adı verilen bölgesinden meydana gelir.( Sidik kesesi ve üretra epiteli hariç ) Önce üriner sistem sonra
Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU EXTRAEMBRİYONAL KESELERİN MEYDANA GELİŞİ Zigottan sonraki gelişmelerle uterusa ulaşmış olan blastosist in intrauterin tesirlere ve dış basınçlara karşı korunması gerekir.
Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU EXTRAEMBRİYONAL KESELERİN MEYDANA GELİŞİ VE GÖBEK KORDONU Zigottan sonraki gelişmelerle uterusa ulaşmış olan blastosist in intrauterin tesirlere ve dış basınçlara karşı
KANATLILARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER Polylecithal tip olan kanatlı yumurtasında vitellus membranı ile sarılmış bulunan yumurta hücresi, yumurta sarısı, sitoplazma ve nükleustan ibarettir. Ovulasyonda,
MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOT TAN SONRAKİ GELİŞMELER YUMURTA TİPİ : Oligolecithal DÖLLENME : Monospermy BÖLÜNME : Total aequal Zigot Birinci meridyonal bölünme ile iki kardeş hücre meydana gelir. (Blastomerler
Dönem 1-Sunum 3/ 2016 Doku ve Organ Sistemlerinin Gelişmesi 3-8. Ha:alar Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji ABD www.alpcan.com Yaşamın Üçüncü Ha:ası İki tabakalı embriyon
SİNİR SİSTEMİNİN ANATOMİSİ Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN SİNİR SİSTEMİ NEDİR? Sinir Sistemi; iç bünye ile dış çevreyi ve ikisini birlikte yöneten fonksiyonel kompleksliğe sahip
SİNDİRİM SİSTEMİNİN GELİŞİMİ Prof.Dr. Murat AKKUŞ 4.haftadan itibaren kıvrılmaya başlayan embriyonun, bu kıvrılmasının sonuçlarından birisi de primitif barsak oluluşumudur. Primitif barsak kraniyalde orofaringeal
BÜYÜME VE GELİŞME Zigot ile başlayıp yeni bir birey oluşması ile sonlanan olayların tamamına gelişme denir. Embriyonun gelişimi sırasında, segmentasyon (bölünme), gastrula (hücre göçü),farklılaşma ve organogenez
ADIM ADIM YGS LYS 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 EMBRİYONUN DIŞINDA YER ALAN ZARLAR Zigotun gelişmesi ardından oluşan embriyo; sürüngen, kuş ve memelilerde
Kanatlı Hayvanlarda Genital Sistemin Yapısı Yumurtanın Oluşumu ve Yapısı Genital Sistemin Bölümleri 1.Ovaryum 2.Yumurta Yolu (Ovidukt) -İnfundibulum -Magnum -İstmus -Uterus 3.Vagina KLOAKA Kanatlı Hayvanlarda
4. Haftada embriyo 2-3.5 mm uzunluktadır. 4-12 somitli dönemdir Dışarıdan bakıldığında C harfi şeklindedir. Kalp bölgesi ventralde büyük bir şişkinlik gözlenir. Otik çukur, lens plakodu, kol ve bacak tomurcukları
ENDODERMDEN MEYDANA GELENLER SİNDİRİM SİSTEMİ *Splanchniopleura ile sarılan vitellus kesesi embriyoya yakın kısımdaki endoderm, cranial ve caudal yönlerde iki kör çıkıntı halinde Bağırsak taslağını oluşturur.
Canlılarda Üreme ve Gelişme 1.Üreme Hücreleri (Gametler) Üreme hücreleri erkeklerde sperm dişilerde yumurta adını alır.yumurtanın meydana gelişi oogenezis, spermin meydana gelişi ise spermatogenezis adını
Dr.Murat Tosun (www.murattosun.com) Baş bölgesi mezenşiminin gelişiminde embriyoya ait 4 tabakanın katkısı vardır Paraksial mezoderm Lateral plak mezoderm Nöral krest Nöroektoderm (ektodermal plakodlar)
TIBBI TERMİNOLOJİ ÖZET ÜNİTE 13 ÜNİTE 13 DUYU ORGANLARI (GÖZ ve KULAK) Göz Anatomisi Göz küresi (bulbus oculi) ve gözün yardımcı oluşumları cavitas orbitalis denilen boşluk içinde yer alır. Cavitas orbita
Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır. İskeletin önemli bir bölümüdür ve temel eksenidir. Sırt boyunca uzanır
T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II 2016-2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DUYU VE SİNİR SİSTEMLERİ DERS KURULU DERS KURULU -VI 27 MART- 12 MAYIS 2017 (7 HAFTA) DERSLER TEORİK PRATİK
KOLONİ VE DOKULAŞMA Yeryüzünde çok sayıda tek hücreli canlı vardır ve bunlar basit yapılıdır. Oysaki çok hücreli olmak gelişmiş canlı olmanın gereklerindendir. Çünkü tek hücreli bir canlı (örneğin Euglena
DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 42 16 58 Fizyoloji 39 18 57 Histoloji ve Embriyoloji 12 4 16 Biyofizik
İmplantasyon İkinci Haftada Embriyogenez Üçüncü Haftada Embriyogenez Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji ABD Yaşamın İkinci Haftası İmplantasyon Trofoblast invazyonu
Özofagus Mide Histolojisi Sindirim kanalını oluşturan yapılar Gastroıntestınal kanal özafagustan başlayıp anüse değin devam eden değişik çaptaki bir borudur.. Ağız, Farinks (yutak), özafagus(yemek borusu),
Baş, Boyun ve Yüzün Gelişimi Prof.Dr.Murat AKKUŞ Sunum Planı Farengeal Arkuslar Farengeal Cepler Farengeal Yarıklar Farengeal (membran) Zarlar Yüz gelişimi Farengeyal kompleks Farengeyal kompleks,farengeyal
Embriyoloji, genel anlamıyla canlıların oluşmasını ve gelişmesini inceleyen bir bilim dalıdır. İnsan ve memeli hayvanların doğumdan önceki, kanatlı hayvanların ise kuluçka dönemindeki hayatını inceler.
11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU DUYU ORGANLARI Canlının kendi iç bünyesinde meydana gelen değişiklikleri ve yaşadığı ortamda mevcut fiziksel, kimyasal ve mekanik uyarıları alan
ÜREME SİSTEMİ HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında türe özgü eşleşme davranışları görülür.
Sinir Sisteminin Gelişimi Prof.Dr.Murat AKKUŞ SİNİR SİSTEMİNİN GELİŞİMİ Sinir sistemi morfolojik olarak iki bölüme ayrılır 1- Merkezi sinir sistemi (MSS) -Serebrum, Serebellum, Medulla Spinalis. 2- Periferik
Dr. Ayşin Çetiner Kale N. Oculomotorius (III. Kraniyal sinir) Mesencephalon dan kaynaklanır Pedunculus cerebri lerin medialinden geçer. Motor bir sinir M. sphincter pupilla ve m. ciliaris i innerve edecek
HEDEFLER İÇİNDEKİLER SİNİR SİSTEMİ Giriş Sinir Sistemi Hakkında Genel Bilgiler Sinir Sistemi Organları Sinir Sistemi ile İlgili Anatomik Terimler Sinir Sistemi ile İlgili Klinik Terimler TIBBİ TERMİNOLOJİ
II.Hayvansal Dokular Hayvanların embriyonik gelişimi sırasında Ektoderm, Mezoderm ve Endoderm denilen 3 farklı gelişme tabakası (=germ tabakası) bulunur. Bütün hayvansal dokular bu yapılardan ve bu yapıların
V. Kurul Sinir Sistemi ve Duyu Organları V. Kurul Süresi: 6 hafta V. Kurul Başlangıç Tarihi: 24 Mart 2010 V. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 3 4 Mayıs 2010 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. Gülgün YENİŞEHİRLİ
KARDİYOVASKÜLER SİSTEMİN GELİŞİMİ Prof Dr. Murat AKKUŞ KARDİYOVASKÜLER SİSTEMİN GELİŞİMİ Gelişiminin ilk aşamalarında besin ihtiyacını diffüzyonla karşılayabilen embriyo, kısa zamanda hızla büyümesi nedeniyle
SOLUNUM SİSTEMLERİ Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. 1. Dış Solunum Solunum organlarıyla dış ortamdan hava alınması ve verilmesi, yani soluk alıp vermeye
VÜCUT EKSENLERİ ve HAREKET SİSTEMİ 1 Bu ana eksenler şunlardır: Sagittal eksen, Vertical eksen, Transvers eksen. 2 Sagittal Eksen Anatomik durumda bulunan bir vücut düşünüldüğünde, önden arkaya doğru uzanan
Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar Kalp kası beyinden sonra en fazla kana gereksinim duyan organdır. Kalp kendini besleyen kanı aortadan ayrılan arterlerden alır. Bu arterlere koroner
SİNİR SİSTEMİ Öğr. Gör. Nurhan Bingöl 1. MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi, (systema nervosum) vücudun sinir hücreleri ve sinir liflerinden oluşan en karmaşık sistemdir. Değişik duyu organlarından gelen
YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI Dönem II TIP 2010 KAS, SİNİR DUYU SİSTEMLERİ DERS KURULU 19 EYLÜL 2016-11 KASIM 2016 DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM 72 10X2 82 HİSTOLOJİ
HİSTOLOJİ-EMBRİYOLOJİ I-DERS TANIMLARI 1-Tanım: Histolojiye girişin öğretilmesi. b. Amaç: Histoloji ders içeriği ile ilgili genel bilgi c. Öğrenim Hedefleri: Histolojiyi tanımlama, kullanılan ölçü birimleri,
YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI Dönem II TIP 2010 SİNİR DUYU SİSTEMLERİ DERS KURULU 19 EYLÜL 2016-11 KASIM 2016 DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM 48 6x2 54 EMBRİYOLOJİ
T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016 2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (20 MART 2017-26 MAYIS 2017) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ
12. SINIF KONU ANLATIMI 9 BİTKİSEL DOKULAR MERİSTEM BİTKİSEL DOKULAR Bitkilerde toprak üstü ve toprak altı olmak üzere iki tane sistem vardır. Toprak üstü organ sistemine SÜRGÜN SİSTEM Toprak altı organ
Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan
İSKELET SİSTEMİ GELİŞİMİ Prof.Dr. Bülent AHISHALI İstanbul Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji ABD Gastrulasyon Mezoderm, somit oluşumu Aksiyel iskelet gelişimi Kranyum Vertebra Kosta Sternum Apendiküler
T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2017 2018 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (19 MART 2017-25 MAYIS 2018) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ
HEDEFLER İÇİNDEKİLER DUYU ORGANLARI (GÖZ ve KULAK) Göz Anatomisi Hakkında Genel Bilgiler Göz İle İlgili Terimler Kulak Anatomisi Hakkında Genel Bilgiler Kulak İle İlgili Terimler TIBBİ TERMİNOLOJİ Doç.
T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2015-22 MAYIS 2015) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ
ÜNİTE 9 Sinir Sistemi Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Serebrospinal sinir sistemini ve bölümlerini, Otonom sinir sistemini ve bölümlerini öğrenmiş olacaksınız. İçindekiler Santral Sinir Sistemi Perifer
KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK 1 COLUMNA VERTEBRALİS 2 COLUMNA VERTEBRALİS 1) Columna vertebralis pelvis üzerine merkezi olarak oturmuş bir sütuna benzer ve destek vazifesi görerek vücudun dik durmasını
BİTKİ BİYOLOJİSİ #1 BİTKİSEL DOKULAR SELİN HOCA BİTKİLERİN YAPISI Bitkilerde toprak üstü ve toprak altı olmak üzere iki tane sistem vardır. Toprak üstü organ sistemine SÜRGÜN SİSTEM Toprak altı organ sistemine
HAYVANLARDA BÜYÜME VE GELİŞME YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU kisi.deu.edu.tr/asli.memisoglu email@example.com GELİŞME - Genel İnsan vücudunda 30 trilyondan fazla hücre vardır Doğru yerleşimli
AKADEMİK TAKVİM Ders Kurulu Başkanı: Doç.Dr. Alp Bayramoğlu () Ders Kurulu 204 Akademik Yılın 20. Haftası 21 Ocak 22 Ocak 23 Ocak 24 Ocak 25 Ocak Merkezi Sinir ne Giriş Gelişmesi ve Potansiyeller Cerebellum:
İSKELET SİSTEMİ GELİŞİMİ Prof.Dr. Bülent AHISHALI İstanbul Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji ABD Gastrulasyon Mezoderm, somit oluşumu Aksiyel iskelet gelişimi Kranyum Vertebra Kosta Sternum Apendiküler
ADIM ADIM YGS LYS 159. Adım DUYU ORGANLARI 3 GÖRME DUYUSU VE GÖZ GÖRME DUYUSU VE GÖZ Vücudumuzdaki görme duyusu göz organında bulunur. Vücudumuzda göz içerisinde; Reseptör Mercek Sinirler görmeyi sağlayan
Dr. Ayşin Çetiner Kale Dış genital organlar (Organa genitalia masculina externa) Scrotum Penis İç genital organlar (Organa genitalia masculina interna) Testis Epididymis Funiculus spermaticus Ductus deferens
DUYUSAL ve MOTOR MEKANİZMALAR Duyu Algılama, Tepki Verme ve Beyin Algılama beyinsel analiz tepki Sıcaklık, ışık, ses, koku duyu reseptörleri: elektriksel uyarılara dönüşür Uyarı beyin korteksindeki talamus
Dönem I-Sunum-3, 2010 İmplantasyon-Desidualizasyon Erken Embriyogenez (2-3. haftalar) Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji ABD Yaşamın İkinci Haftası İmplantasyon (6.
T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2014 -.. MAYIS 2014) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ
DÖNEM II. DERS KURULU Nörolojik Bilimler ve Sinir Sistemi Şubat 0 Nisan 0 HAFTA Prof.Dr. DEKAN DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ DERS KURULU BAŞKANI Yrd.Doç.Dr. Tolgahan ACAR Yrd.Doç.Dr. Hikmet BIÇAKÇI KURUL DERSLERİ
T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (21 MART 2016-24 MAYIS 2016) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ
GÖRSEL OLMAYAN DUYU SİSTEMLERİ MEKANİK DUYULAR İnsanlarda dokunma, basınç, sıcaklık ve ağrı gibi bir çok duyu bulunmaktadır. Bu duyulara mekanik duyular denir. Mekanik duyuların alınmasını sağlayan farklı
HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 firstname.lastname@example.org KONULAR HAYVAN HÜCRESİ HAYVAN, BİTKİ, MANTAR, BAKTERİ HÜCRE FARKLARI HÜCRE ORGANELLERİ
HİSTOLOJİ DrYasemin Sezgin HİSTOLOJİ - Canlı vücudunu meydana getiren hücre, doku ve organların çıplak gözle görülemeyen (mikroskopik) yapılarını inceleyen bir bilim koludur. - Histolojinin sözlük anlamı
ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri
TIBBİ TERMİNOLOJİ 3 KULAĞA İLİŞKİN TERİMLER YRD. DOÇ. DR. PERİHAN ŞENEL TEKİN P. ŞENEL TEKİN 1 A. Anatomik Terimler İşitme ve denge organını içinde bulunduran yapıya kulak (auris) adı verilir. Kulak dış
EPİTEL DOKUSU Prof. Dr. Levent ERGÜN https://www.google.com.tr/search?q=centrosome&espv=2&biw=1280&bih=918&source=lnms&tbm=isch&sa=x&ved=0ahukewjvgupqk7dsahvrd5okhsgcc- 0Q_AUIBigB#tbm=isch&q=epitehelial+cell+types&*&imgrc=leEWEd2z9XOqMM:
MAKEDONYA BİYOLOGLAR BİRLİĞİ Biyoloji dersinden 8.sınıflar için Belediye Yarışması TOPLAM PUAN 100 Çözümler 1. Verilen resimde insan vücuduna bulunan dokuz tane organik sistem gösterilmiştir. Her birinin
REGİONES CORPORİS ( VÜCUT BÖLGELERİ) İ OLUŞTURAN OLUŞUMLAR Regiones capitis Regiones colli Regiones pectoris Regiones abdominis Regiones dorsi Regiones membri thoracici Regiones membri pelvini REGİONES
DOKU Dicle Aras Doku ve doku türleri Doku Bazı özel görevler üstlenmiş hücre topluluklarıdır. Bir doku aynı yönde özelleşmiş hücre ve hücreler arası maddelerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. İntrauterin
Fen ve Teknoloji 1. Ünite Özeti Hücre Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme. *Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. *Hücrenin temel kısımları: hücre zarı, sitoplâzma ve
VÜCUDUMUZDA SISTEMLER Destek ve Hareket DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ Vücudun hareket etmesini sağlamak Vücutta bulunan organlara destek sağlamak Destek ve Hareket Sistemi İskelet Sistemi Kaslar Kemikler Eklemler
GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu Tanım Purbertiye ulaşan bir dişide hormonların kontrolü (hipotalamus, hipofiz ve ovaryum dan salınan) altında ovaryum ve uterusta meydana gelen değişiklikler Genital siklus
HEDEFLER İÇİNDEKİLER PERİFERİK VE OTONOM SİNİR SİSTEMİ Spinal Sinirler Kafa Çiftleri Otonom Sinir Sistemi TEMEL ANATOMİ Uz. Dr. Aslı KARA Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Spinal sinirleri tanımlayabilecek,
ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İLE İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ VE FIRAT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ANATOMİ ANABİLİM DALI ORTAK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Program Yürütücüsü : Prof. Dr. Davut