Verem başlangıcı belirtileri genelde veremin vücudun hangi bölgesinde oluştuğuna bağlı olarak değişmektedir. Belirtileri genellikle sadece verem hastalığına has belirtiler olmadığı için hastalığı teşhis etmek oldukça zordur. Bu, belirtilerin genellikle başka hastalıkların belirtileri olabileceği anlamına da gelmektedir. Dolayısıyla, verem teşhisi konması için her zaman verem testi yaptırmak gerekli görülmektedir.
Verem nasıl anlaşılır? Aktif verem hastalığının genel olarak belirtileri arasında, zayıflık, çok yorgun olma hissi, istemsiz kilo verme, iştahsızlık, titreme, ateş (38 C üstünde bir sıcaklık) ve gece terlemeleri bulunmaktadır. (1)
Akciğer Veremi
Akciğerlerde meydana gelen verem türüne akciğer veremi ismi verilmektedir. Akciğerde meydana gelen veremin en genel belirtileri üç haftadan daha uzun süren, göğüste ağrı ve akciğerlerin derininden gelen kanlı veya balgamlı, şiddetli öksürüğü içermektedir.
Akciğer İle İlişkili Olmayan Verem
Ekstrapulmoner verem, yani akciğer ile ilişkili olmayan verem, genellikle akciğerleri etkilemeyen verem türleri için kullanılan bir terimdir. Akciğer dışı verem belirtileri akciğer veremi belirtileri ile aynıdır, ancak hasta, belirtileri daha çok veremden etkilenen bölgede yaşamaktadır.
Lenf Bezi Veremi
Lenfadenit, bir lenf bezinin iltihaplanması veya büyümesi durumudur. Özellikle çocuklarda çeşitli enfeksiyonlara karşı ortaya çıkan bir tepkidir. Lenfadenit veremin tek belirtisi ağrısız yavaş büyüyen lenf düğümleri olabilir. Genelde verem belirtileri yaşanmamaktadır. Şişkin lenf bezleri sıklıkla boyun bölgesinde ortaya çıkmakla birlikte kasıklarda da meydana gelebilir. (2)
Kemik Veremi
Kemik veremi başlangıcında en sık görülen belirti ağrıdır, ancak yine de belirtiler etkilenen kemik veya eklemin durumuna bağlı olarak değişebilmektedir. Etkilenen kemik veya eklemde esneklik kaybının yanı sıra hareket kaybı da oluşabilir. Etkilenmiş kemik zayıflayabilir ve kolayca kırılabilir.
Verem Menenjiti
Verem menenjitleri klasik menenjit belirtileri ile başlamamaktadır. Genel olarak belirsiz, genel ağrı, sancı belirtileri, ateş ve genelde kişinin kendisini iyi hissetmemesiyle başlar. Bu durum, yaklaşık olarak 2 ile 8 hafta arasında sürmektedir. Ancak, sonrasında kusma, şiddetli baş ağrısı, ışıktan rahatsız olma, boyun sertliği ve nöbet gibi belirgin belirtiler de ortaya çıkabilir. (3)
Karın Veremi
Karın veremi belirtileri karın ağrısı, ishal, anüs veya rektumda kan olması şeklinde olabilir Tıpkı diğer verem türlerinde olduğu gibi belirtiler, etkilenen bölgeye bağlı olarak değişmektedir.
Çocuklarda Verem
Yetişkinlere benzer şekilde, çocuklar da verem belirtileri, çocuğun sahip olduğu verem türüne bağlı olarak değişmektedir. Çocuklar genellikle akciğer veremi taşır ve belirtiler genellikle kronik öksürük, ateş ve gelişme başarısızlığı veya kilo kaybıdır. (4)
Verem Hastalığı Nedir?
Latent ve aktif verem olmak üzere verem hastalığı ikiye ayrılmaktadır. Latent verem, bakterilerin vücutta olduğu halde aktif olmadığı bir durumdur. Hiçbir belirtiye neden olmazlar ve bulaşıcı değildirler, ancak aktif hale gelme ihtimali de bulunmaktadır. Aktif verem durumunda ise bakteriler belirtilere neden olmaktadır ve bakteriler oldukça bulaşıcıdır.
Dünya nüfusunun yaklaşık üçte birinin latent verem olduğu tahmin edilmektedir. Gizli veremin aktif olma ihtimali yüzde 10’dur, ancak bu risk, bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde, örneğin HIV veya malnütrisyon ile yaşayan kişilerde veya sigara içenlerde daha yüksektir.
Verem tüm yaş gruplarını ve dünyanın her yerini etkilemektedir. Bununla birlikte, hastalık çoğunlukla genç yetişkinleri ve gelişmekte olan ülkelerde daha çok yaşanmaktadır. (5)
Verem Nedenleri
Verem neden olur? Tüberküloz olarak da bilinen verem hastalığı, Mycobacterium tuberculosis bakterisinden kaynaklanmaktadır. Akciğerlere enfekte olan verem, bulaşıcı olabilmektedir. Yani bu durum, verem bakterilerinin diğer insanlara yayılma riski bulunduğu anlamına gelmektedir. Verem vücudun diğer bölgelerinde genellikle bulaşıcı değildir.
Verem hastalığı olan insanlar öksürdüğünde, hapşırdığın, konuştuğunda, güldüğünde ya da tükürdüğünde üretilen damlalar yoluyla bakteriler diğer insanlara bulaşmaktadır. Bu damlalar, havaya püskürtülen milyonlarca bakterileri içermektedir. Yakındaki insanlar bu bakterileri teneffüs edebilir ve sonuç olarak, vereme enfekte olabilir. (6)
Verem Tedavisi
Verem nasıl geçer? Normal antibiyotikler verem bakterilerini öldürememektedir. Hasta birkaç ay boyunca özel antibiyotik kombinasyonu almalıdır. Genellikle standart tedavi süresi altı aydır. Birincisi, iki ay boyunca aldığınız dört antibiyotik kombinasyonunu içerir. Bunlar izoniazid, rifampisin, pirazinamid ve etambutol ilaçlarıdır. Bunu takiben dört ay daha rifampisin ve izoniazid ilaçlarıyla devam eder. Tedavi planı, hangi verem türüne ve vücudunuzun hangi kısmının etkilendiğine bağlı olarak değişebilmektedir.
Tedavi başarısız olursa, genellikle bu durum, ilaçları doğru ve düzenli olarak almama nedeniyle oluşmaktadır. İlaçlarla ilgili talimatları izlemeniz hayati önem taşımaktadır. Hasta birkaç hafta sonra daha iyi hissetse bile, tedaviyi tamamlaması gerekir. (7)
Verem Ameliyatı
Cerrahi verem tedavisinde nadir olarak kullanılmaktadır. Ancak, yaygın olarak ilaca direnç kazanmış veremi tedavi etmek veya ciğerlerdeki ya da vücudun başka bir bölümündeki enfeksiyonun komplikasyonlarını tedavi etmek için tercih edilmektedir. (8)
Verem İçin Hangi Doktora Gidilir?
Verem teşhisi ve tedavisi için aile hekimi, dahiliyeci, çocuk doktoru, göğüs hastalıkları uzmanı ve bulaşıcı hastalıklar uzmanına başvurabilirsiniz. (9)