Yüzme tekniğimizin daha az göze çarpan yönleri sudaki hızımızı etkilemektedir.
Suda daha hızlı bir şekilde hareket etmek için serbest yüzme tekniğinin hareketleri kolay gibi görünebilir, ancak bunlar bir araya geldiğinde çok karmaşık hal alır.
Suyun içinde ilerlemenizi sağlayan itici güçler kol ve ayak hareketlerinden kaynaklı gibi görünse de aslında göze ilk çarpan ayak vuruşu ve su çekişi unsurlarının yanı sıra daha az belirgin hareketler daha büyük etkiye sahiptir (80/20 Pareto Kanunu), bu hareketler şunlardır:
1. Vücudun dönüşü (sağa sola rotasyon)
2. Kolların su üzerinde toparlanması (recovery)
3. Nefes almak için başın dönüşü
Bu üç hareket doğrudan itici güç oluşturmaz, ancak hızımızı veya kulaç başına aldığımız mesafemizi etkiler. Biz bunlara kuplaj hareketleri (coupling motions) diyoruz.
Serbest yüzme tekniğinin en önemli iki kuplaj (bağlantı) hareketi, vücut rotasyonu ve kulacın dinlenme (recovery veya geri kazanım) sürecidir. Vücut rotasyonunun su çekişiyle tam olarak nasıl ilişkilendirildiği, su çekişinin etkisini daha büyük hale getirerek kulaç başına daha fazla mesafe almamızı nasıl sağladığı konusu biraz gizemli görünüyor olabilir. Gerçekten de gizemlidir, çünkü suda yüz üstü uzanıp vücudumuzu tüm gün boyunca sağa sola döndürürsek bile ayak vuruşu ve su çekişi olmadan bir metre bile ileriye hareket edemeyeceğimizi görürüz. Ancak bu rotasyon hareketinin yüzme sırasındaki etkisi bambaşkadır, konu o kadar da basit değildir.
Newton’un attığımız her kulacı fiziksel olarak ifade eden üç hareket yasasının yanı sıra kuplaj hareketlerini açıklayan dördüncü bir yasası vardır: “Enerjinin Korunumu Yasası”. Bu yasa, bir sistemdeki enerjinin yaratılamayacağı veya yok edilemeyeceğini ancak diğer enerji formlarına aktarılabileceğini belirtmektedir.
Yaşamdan Kuplaj Hareketi Örnekleri:
Hareket halindeki aracın park halindeki bir araca çarptığı anı gözünüzde canlandırın, bu olayda sırasıyla şunlar olur:
– hareket halindeki aracın kinetik enerjisi duran haldeki aracın kaportasını ezer,
– kinetik enerjinin bir kısmı ısıya, diğer kısmı park halinde aracın kinetik enerjisine dönüşür,
– park halindeki araç harekete geçer
Yüzücülerde aynı bu örnekteki gibi açık bir sistemde çalışmaktadır. Diğer bir deyişle, kapalı bir sistemmiş gibi dönen bir cismin (rotasyon halindeki vücudumuzun) ya da suyun dışındaki kulacımızın (recovery halindeki kolumuzun) kinetik enerjisini izole edemiyoruz çünkü tüm vücut parçaları birbirine bağlı olduğundan bir bölümün hareketi mutlaka diğerini etkilemektedir. Bu nedenle, tıpkı çarpışan otomobiller gibi rotasyon halindeki gövdemizin ya da recovery yapan kolumuzun enerjisi doğru zamanlandığında ellerimizin ve ayaklarımızın itici güçlerini pozitif yönde etkiler. Ayrıca yer çekimi, suyun kaldırma kuvveti ve sürtünme gibi doğanın tüm kuvvetleri de aynı anda tüm sistem üzerinde etkilidir. Kuplaj hareketlerimizi geliştirmek daha fazla emek gerektirse bile bu hareketleri anlamaya ve uygulamaya özen göstererek yüzme hızımızı arttırmak için kullanabiliriz.
Elit bir uzun atlamacı sıçramasını yaptıktan sonra kumun üzerindeki uçuşu sırasında kollarını ve bacaklarını hareket ettirerek daha fazla mesafe kat eder. Sıçramayı gerçekleştiren bacağının kuvvetinin etkisi hala yürürlükte olduğu ve vücudun hala havada uçtuğu sürece kuplaj hareketleri itici gücünün etkisini artırır ve aynı sıçrama kuvvetiyle daha uzun bir atlama gerçekleştirir.
Daha basit ve daha yaygın kuplaj hareketi yürürken sallanan kollarımızdır. Kol salınımı yürüyüşe itici güç sağlamaz, ancak daha uzun ve etkili/güçlü (yüksek wataj’lı) adım atmamızı sağlayarak adım başına aldığımız mesafeyi(DPS: Distance Per Stroke) arttırır.
Örnek Videolar ve Alıştırmalar:
Antrenörünüz emek verip saat 6:00’da suya girip bu çalışmaları bizzat gösteriyorsa ve akabinde sporcularına uygulatıyorsa, daha iyi anlaşılması için vakit ayırıp konuyu makale şeklinde kaleme alıyorsa buna değer verilmelidir, böyle bir antrenörün sözü dinlenmelidir. Yüzücüler olarak bu işe emek veriyorsanız emeğinize değer verip ilgi gösterecek birikimdeki ve ahlaktaki antrenörlerle çalışmanızı öneririm.
Saygılarımla,
Emrah Özsevim