Öksürük, vücudun enfeksiyona, bakterilere ve alerjenlere verdiği doğal tepkidir. Alerjen nefesle vücuda girdiğinde sistem tarafından öksürükle dışarı atılmaya çalışılır. Bazı durumlarda ise alerjik reaksiyon sonucu oluşan mukus, gırtlak bölgesine ulaşır ve öksürüğe neden olur. Eğer soğuk algınlığı gibi diğer hastalıkların belirtisi olmadan kuru öksürük veya burunda kaşıntı ve mukus üretimiyle birlikte gelen öksürük yaşıyorsanız bunun alerjik öksürük olma olasılığı çok yüksektir.
Alerjik Öksürük Belirtileri
Alerjik öksürüğü diğer öksürük türlerinden ayırt eden belirtiler şöyle sıralanabilir:
- Üç haftadan uzun süren, kronikleşmiş kuru öksürük,
- Balgamlı (iltihaplı) öksürük,
- Solunum yollarında tıkanmaya işaret edecek şekilde hırıltılı öksürük,
- Öksürüğün belirli tetikleyicilere maruz kalındığında ve belirli ortamlara girildiğinde ortaya çıkması,
- Belirli mevsimlerde tetiklenmesi,
- Öksürüğe hapşırma ve nefes darlığının yanı sıra cilt, göz ve burunda kaşıntının eşlik etmesi,
- Öksürüğü tetikleyen burun arkası sızıntısı,
- Gözlerin çevresinde siyah halkalar oluşması.
Alerjik Öksürüğün Nedenleri
Alerjik öksürük, vücudun bağışıklık sisteminin bir alerjene verdiği tepkiden kaynaklanır. Alerjenlerle temas eden bağışıklık sistemi, histamin isimli bir madde salgılar. Histamin mukus, öksürük ve diğer alerjik semptomlara yol açar. Sonuç olarak, akciğere giden hava yollarının bu alerjenler sebebiyle şişmesi, tahriş olması ve daralması kronik ve kuru öksürükle sonuçlanır. Öksürük, bağışıklık sisteminin alerjenleri solumayı reddedip onları uzaklaştırmak için gösterdiği içgüdüsel reflekstir. Kısacası bir savunma mekanizmasıdır.
En yaygın alerjenler şöyle sıralanır:
- Saman nezlesi (alerjik rinit)
- Toz
- Kedi ve köpek gibi evcil hayvanlar
- Polen
- Küf ve mantar sporları
- Belirli böcekler
- Arı sokmaları
- Çeşitli gıdalar
Öte yandan, astım da benzer belirtileri bulunan bir öksürük tipine sebep olur. Öksürüğe ıslık benzeri bir ses eşlik ediyorsa veya nefes darlığı ve göğüs sıkışması gibi başka belirtiler de varsa, sorunun kaynağı astım hastalığı olabilir.
Alerjik Öksürük ve Astım Teşhisi Nasıl Konulur?
Eğer alerji veya alerjik astım kaynaklı olduğu düşünülen kronik bir öksürük şikâyetiniz varsa, doktorunuza medikal geçmişiniz hakkında verdiğiniz her ayrıntı kıymetli olacaktır. Alerjiyi neyin, hangi durumlarda ve ne ölçüde tetiklediğini doktorunuzla paylaşmanız gerekir.
Alerjenin belirlenmesi ve teşhisin kesin olarak konulabilmesi için fiziksel muayenenin ardından alerjenlerin tespit edilmesi için test yaptırmanız da istenebilir. Alerji testleri gelişen teknoloji ile daha hızlı ve daha doğru sonuç vermeye başlamıştır. Bu testlerde en yaygın kullanılan yöntemlerden biri ise epidermal testtir. Alerjenin deri üzerine sürülmesi sonrasında derinin gösterdiği reaksiyon incelenir. Doktorunuz ek olarak ya da deri testinin yerine kan tahlili yaptırmanızı da isteyebilir. Aynı zamanda, astım ihtimalini değerlendirmek için solunum fonksiyonu testleri yaptırmanız da gerekebilir.
Kronik öksürük vakalarının yüzde 90’ı şu sebeplerden kaynaklanır:
- Astım
- Alerji
- Kronik bronşit
- Reflü
- Geniz akıntısı
- Sigara
Eğer doktorunuz alerji, astım ve yukarıdaki ihtimallere dair bir veri tespit edemezse, kronik öksürüğün altında şu sebepler yatıyor olabilir:
- Tansiyon ilaçları
- Bronşektazi
- Kistik fibrozis
- Enfeksiyon
- Akciğer kanseri
- Sarkoidoz
Alerjik Öksürükte Tedavi Süreci
Alerjik öksürük veya alerjik astım tanısı konduktan sonra işe doktorunuzun önerdiği ilaçları almakla başlamalısınız. Bu ilaçlar, solunum yollarındaki tıkanıklığı açma amaçlı antihistaminikler veya balgamı kurutmayı amaçlayan dekonjestanlar olabilir.
Son yıllarda, alerji aşısı olarak bilinen immünoterapi de alerjiyi engellemek için yaygın bir yöntem haline gelmiştir. Bu iğneler alerjenlere karşı hassasiyeti zamanla düşürerek öksürük ve diğer alerji belirtilerinin hafiflemesini sağlar.
Alerjik Öksürüğe Ne İyi Gelir?
Aleriji kaynaklı öksürüğü ve tetiklenme ihtimalini hafifletmek için doktor tedavisi dışında şunları yapmanız tavsiye edilir:
Alerjenlerden Uzak Durun
Alerjen etkisi gösteren veya gösterebilecek maddelere karşı önlem almak biraz zahmetli görünse de zannedildiği kadar zor değildir.
- Mevsimsel alerjiniz varsa, solunum yollarını tıkayarak öksürük nöbetlerine yol açan polenlerden uzak durmalısınız. Bahar aylarında polen miktarının yüksek olduğu günlerde mümkünse sokağa fazla çıkmayın ya da doktor tavsiyesi ile edindiğiniz antihistaminik bir ilaç kullanın. Polenlerin havada uçuştuğu günlerde evde kalabiliyorsanız bile pencereleri kapalı tutarak polenlerin eve girmesini engelleyin.
- Dumanlı ve buharlı ortamlardan uzak durun, sigara içmeyin ve sigara içen kişilerin yanında bulunmayın.
- Kullandığınız temizlik ürünleri, çamaşır deterjanları, parfüm, deodorant, naftalin gibi endüstriyel kimyasal içerebilecek malzemeleri gözden geçirin. Bu ürünlerden herhangi birinin öksürüğe yol açtığını tespit ederseniz, onun yerine doğal bir ürün kullanın. Aynı şekilde yağlı boya veya böcek ilacı gibi maddelerin kokularından uzak durmaya çalışın.
- Evinizi düzenli ve son derece ayrıntılı bir şekilde temizlemeniz gerekiyor. Zira evde toz ve akar en yaygın alerji sebepleridir. Derin temizlik yaparken maske takmayı unutmayın. Bu süreçte yüksek güçle çalışan bir elektrik süpürgesine sahip olmayı da düşünebilirsiniz.
- Toz tutan yünlü yastık, yorgan ve battaniyelerle vedalaşın, toz tutmayan kumaşlardan yapılmış perdeleri tercih edin. Evinizdeki ve özellikle yatak odasındaki halıların toz tutmadığından emin olun.
- Yatak odasında çiçek bulundurmayın. Evin diğer yerlerinde de çiçek açan bitkiler tutmayın.
- Gün boyunca dışarıda giydiğiniz kıyafetleri yatak odasında değiştirmeyin.
- Kitap ya da biblolar gibi sürekli tozunun alınması zor olan eşyaları camlı dolaplarda muhafaza edin.
- Tatillerde tıbbi yardım almakta zorlanacağınız yerlere gitmeyin.
- Alerjik öksürükten şikâyet eden çocukların oyuncakları da ahşap veya plastik gibi kolay temizlenen, toz tutmayan malzemelerden seçilmelidir. Oyuncaklar steril bir kutuda muhafaza edilmelidir.
Hava Kalitesini Yükseltin
Rutubetli veya fazla soğuk günlerde alerjik öksürük artıyorsa, bulunduğunuz ortamdaki hava kalitesini yükseltmeniz tavsiye edilir. Öksürüğün ne zaman tetiklendiğine bağlı olarak çok kuru ortamları nemlendirmeniz, çok nemli ortamlarda da nemi almanız gerekebilir. Alerjenleri filtreleyen bir hava temizleyiciye yatırım yapmayı da düşünebilirsiniz.
Bol Su İçin
Su içmek boğaz ve solunum yollarındaki mukusu temizleyerek vücuttan atılmasına yardımcı olur.
Boğazınızı Koruyun
Nöbetler halinde gelen alerjik öksürük boğazda ağrı ve gıcık yapabilir. Boğazınızda öksürme kaynaklı yaralar oluşmaması için pastil kullanabilir, ıhlamur ve zencefilli bitki çayları içebilirsiniz.
Doğanın Gücünden Faydalanın
Alerjilere karşı birçok doğal besinin antihistaminik özelliğinden faydalanabileceğinizi unutmayın. Limon suyu ve bal karışımı, fesleğen, yeşil yapraklı sebzeler, yeşilçay, ekinezya, soğan, sarımsak, C vitamini içeren meyveler, adaçayı, kekik, zencefil ve nanenin çoğu kişide alerjilere karşı savunma mekanizmasını güçlendirdiği tespit edilmiştir. Bu doğal gıdaların birçoğu histamin üretimini engeller veya azaltır, bağışıklık sistemini güçlendirir.
Uyurken Başınız Dik Dursun
Eğer gece uykuda da öksürükten şikâyetçiyseniz, başınızı yükselterek uyumanız tavsiye edilir. Yüksek bir yastık veya birden fazla yastıktan destek alarak, gece öksürüğünü azaltabilirsiniz.
Kaynak