Kısa bir tanım yapacak olursak; Kayıtlı sermaye, "Sermayenin artırılmasında yönetim kuruluna tanınmış yetki tavanını gösteren sermayeyi" ifade eder.
Kayıtlı sermaye sistemine geçiş
Sermaye Piyasası Kanunu'nda yapılan son düzenlemelerden sonra esas sermaye sisteminden kayıtlı sermaye sistemine geçiş mümkün kılınmıştır. Ancak bu geçiş için yerine getirilmesi gereken bazı buyruklar vardır. Kayıtlı sermaye sistemine geçiş için öncelikle bakanlık tarafından bir izin verilmesi gerekmektedir. Bunun yanında kayıtlı sermaye sistemine geçiş yapmak için en az 100.000 TL başlangıç sermayesi gerekmektedir.
Kayıtlı sermaye artırımı nasıl yapılır?
Kayıtlı sermaye artırımını örnekle anlatacak olursak; Örneğin sermayesi başlangıçta 100.000 TL olan bir şirketimiz olsun. Şirketin sermaye artırımında kayıtlı sermaye tavanını 1.000.000 TL olarak kabul edelim. Elimizdeki 100.000 TL sermaye yönetim kurulunun kararıyla zamanla 200.000 TL ye çıkar. Ardından 400.000 TL, 800.000 TL şeklinde 1.000.000 TL oluncaya kadar sermaye artışı gerçekleşir.
Kayıtlı sermaye artırımının diğer sermaye artırımı yöntemlerinden farkı sermaye tavanı belirlenebilmesidir. Örneğin esas sermaye artırımında sermaye tavanı belirlenemez bu nedenle artış tek bir defa olur. İkinci bir artış olması için genel kurulun yeniden toplanması gerekmektedir. Kısacası her artışta kurul toplanmaktadır. Kayıtlı sermaye artımında ise bir sermaye tavanı belirlenir ve ardından kurul kararlarıyla meblağ yükseltilir. Bu nedenle belirlenen sermaye tavanına kadar defalarca artış yapılabilmektedir.
Bu farklardan dolayı kayıtlı sermaye sistemi, sık sık sermaye artımına gereksinimi olan anonim şirketler tarafından tercih edilmesi en uygun olan sistemdir. Ancak sık sık sermaye artımına gitmeyen anonim şirketlerde esas sermaye sistemi daha caziptir.
Kayıtlı sermayenin genel özellikleri ve avantajları
· Normalde sermaye artırım kararlarını mensup olunan şirketin genel kurulu verir (Esas sermaye sistemi). Ancak kayıtlı sermaye artırımında genel kurul bu yetkisini yönetim kuruluna devredebilmektedir.
· Kayıtlı sermaye sisteminde gerekli görülen hallerde şirket yönetim kurulu tarafından, kayıtlı sermaye tavanına kadar sermaye artırımı yapabilmektedir.
· Kayıtlı sermaye sisteminde şirket genel kurulu tarafından yönetim kuruluna verilen sermaye artırma yetkisi en çok beş yıl süreyle verilebilir. Bu yetkinin süresi genel kurul kararıyla uzatılabilir.
· Kayıtlı sermaye sisteminde öncelikle şirket genel kurulu tarafından bir sermaye tavanı belirlenmekte ardından yönetim kuruluna bu tavanı aşmamak şartıyla sermaye artırımında özgürlük tanınmaktadır.
· Çok sık sermaye artışı yaşayan bir şirket için kayıtlı sermaye sistemi pratikliği ve gereksiz para kaybını önlemesiyle esas sermaye sistemine göre daha avantajlı yönler bulundurmaktadır.