ŞİFALI SULARLA İLGİLİ TANIMLAR
Çeşitli hastalıklara deva olduğu inancı, dün olduğu kadar bugün de yaygın olan şifalı suları, daha iyi tanıyabilmemiz için, konuya ilişkin önemli deyimlerden bir bölümünü kısaca tanıyalım.
Şifalı Sular:
Yer yüzeyinde topraktan kaynayan ve çeşitli hastalıkların tedavisinde yararlanılan, kaynak suları “Şifalı Sular” olarak tanımlanır. Şifalı sular, sıcaklık derecelerine göre banyo ve içme şeklinde kullanılır. Bunun yanı sıra, hem içme, hem de banyo suretiyle yararlanılan şifalı sular da vardır.
Kaynarca:
Şifalı suların yeryüzüne çıktığı kaynağa, verilmiş addır.
Ilıca: Üzeri açık olan ve banyo yap¬mak üzere faydalanılan şifalı sıcak sulara “ılıca” deyimi kullanılır. Genellikle, içleri¬ne girilip yıkanılan şifalı suyun, toplanma¬sından veya bir gölcükten oluşur. Çoğun¬lukla, kaynak yerinde teşekkül eden ha¬vuzların tabanları ağaç veya taş döşenmek ve ıskaralı bir şekle sokulmak, çevrelerine alçacık duvarlar örülmek suretiyle kullanı¬lır bir duruma getirilir.
Çermik:
Ülkemizin birçok yerinde ılıcaya çermik deyimi kullanılır. Bu de¬yim, üzeri açık ılıca anlamında kullanıl¬mış, şifalı su kaplıca niteliğine dönüştük¬ten sonra da, halk dilinde aynı adla söyle¬ne gelmiştir.
Kaplıca:
Şifalı sulardan yararlanmak üzere, kaynarcaların çevresinde kuru¬lan hamam ve tesisler, genel olarak kaplı¬ca olarak adlandırılır.
Kaplıca, kaplı-ılıca, üzeri örtülmüş ılıca anlamına gelir. Ilıca’nın üstüne bir
hamamın yapılması sonucunda, ortaya çıkan tesisin kaplı-ılıca biçiminde tanımlanma¬sından türemiştir. Normal hamamlardan ayrıcalığı, yıkanmaktan çok tedavi amacıyla ku¬rulmuş olmalarıdır.
Kaplıcaların gelişi güzel geleneklerden ayrılıp bilim ve hekimliğin konusu oluşla¬rı da 17. yüzyıllara rastlar. Hekimlerin ve kimyacıların şifalı suları analiz yaparak, iyi¬leştirici özelliklerini ortaya koyuşları kaplıcalara ilginin daha da artmasına bir başlangıç olmuştur. Bu çalışmalar sonucu olarak, bugün hangi kaplıca sularının hangi hastalıklara iyi geldiği konusu artık kesinlik kazanmıştır.
Kaplıcalar özelliklerine göre, şifalı suların yeryüzüne çıktığı kaynaklar ile, bunla¬rın çevresinde kurulan hamam, havuz, klinik, otel gibi konaklama ve tedavi birimlerin¬den oluşur. Kaplıcada şifalı sular, yabancı sularla karışmadan kapalı havuzlarda toplanır. Yapılan tesisler ise, kaplıca suyundan banyo ve içme kürleriyle yararlanma ¿biçimine gö¬re farklılıklar gösterir. Halk dilinde, kaplıca diye tanımlanan şifalı suların, insan sağlı¬ğındaki olumlu etkileri, her dönemde geçerliliğini koruyor.
Modem kaplıcalarda başlıca tedavi bölümleri şöyledir:
1 — Elektroterapi (elektrikle tedavi, iyileştirme bölümü)
2 - Hidroterapi (banyo, su serpme ve duşla yapılan tedavi)
3 - Genel havuz banyosu bölümü
4 - Çamur banyoları bölümü
5 - Masaj bölümü
6 - Diğer tedavi bölümleri (buğu koklama, gargara, lavaj, banyo gibi)
Şifalı SUİara yerilen diğer adlar: Şifalı sularımıza yörelerine göre isimler verilmiştir: Girme, ılısu, ılıca, kaplıca, kudret hamamı, terme, acıpınar, abıgerm, çerme, akarca… gibi deyimler, verilmiş adların başlıcalandır.
Hidroloji ve Madensuları
Hidroloji, dünyada mevcut bütün çeşitli suların mekanik, fiziksel ve kimyasal özelliklerini inceleyen bir bilim dalıdır. Bizim konumuz, bunlar arasından yalnız madensu- ları (şifalı sular) grubudur.
Genel olarak, maden suyu olarak adlandırılan şifalı suların soğuklan içme, içmece, sıcakları ise ılıca, kaynarca, kaplıca, çermik olarak bilinir. Bilimciler, sıcaklığı 20 dereceden yukarı ve içinde bir gramdan fazla erimiş maden bulunan, tedavi değeri kanıtlanmış olan doğal sulara “madensuyu” adını vermişlerdir. Bu tanıma ek olarak, maden- sularında ayrıca kaynak halinde olmalan koşulu aranmıştır. Madensuyu sözcüğü, Fransızca “Eau minerale” sözcüğünün karşılığı olarak dilimize girmiştir.
Dünyada madensuları niteliğini taşıyan bütün şifalı sular, içinde taşıdığı özellikleri nedeniyle ya içilerek, ya da kaplıcalarda banyo şeklinde yararlanmak suretiyle uygar¬lığın hizmetine sunulmuştur.
Şifalı Suların Oluşum Biçimleri
Ankara Masaj tedavi alanındaki yararlarına inanmış olarak, kaplıca ve içmelere gi¬den kişilerin çoğu, zaman zaman bu doğa harikalarının nasıl oluştuklarına yönelik dü¬şüncelere dalar, hayal kurarlar. Bu konuda inceleme yapan bilimciler, şifalı suların olu-şumlarını iki ana kategoride topluyorlar.
Birinci kategoriye giren kaynaklar, yağmur, kar ve dolu biçiminde yağan suların, toprağın altına sızmasından ve derinlerde fiziksel ve kimyasal değişikliklere uğramasın¬dan sonra şifalı su niteliğini kazanmasıyla oluşurlar.
Buna göre, her yüzüne inen sular, toprağa geçerek, derinlerde sert kayalara rastlayınca orada birikirler. Buldukları bir çatlak veya açtıkları bir kanaldan, yer altından uzun yollardan geçerken tuzlan ve madenleri de eriterek, doğal halde ılıca ve içme kimliğini kazanırlar.
İkinci kategoriyi oluşturan kaynaklar ise, dünyamızın daha derin bölgelerinde, yer yüzünden sızan sulardan ayrı olarak, kimyasal ve fiziksel yöntemlerle oluşan şifalı kaynaklardır.
Yerbilim (jeoloji)’in bize verdiği bilgilere göre, ayağımızı bastığımız toprağın ısı derecesi, derinlere indikçe her 30 metrede; bir derece artar. Derinlere indikçe ısı daha da artar. Volkanların yakınlarında çok daha fazlalaşır. Dünyamızın merkezi, 9000 derece sıcaklığı ile kaynayan bir kazana benzetilir. Böylece, yeryüzünden süzülerek derinlere inen sular, her otuz metrede bir derece ısınarak, dünyamızın tabakaları (katmanları) arasında kendilerine uygun bir yol bularak tekrar yeryüzüne “şifalı su” adıyla çıkarlar. Ancak, topraktan dışarıya sızan her su, içinde erimiş maden ve tuzların bulunmasına rağmen, şifalı su değildir.
Bir Tedavi, “Ankara masaj salonları” denebilmesi için, o suyun şifa niteliğinin deneyler ve gözlem¬lerle kanıtlanmış olması gerekmektedir/ )
Birçok bilimciler de, şifalı suların, dünyamızın derinliklerinde oluşarak, daha son¬ra büyük su yataklarından ve yeraltı göllerinden geldiğini belirtiyorlar. Bu tür sular, dün¬yamızın merkezine yakın bölgelerden geldiği için daha sıcak olur görüşünü ekliyorlar. Bu nitelikteki suların verimliliğinde de, yaz ve kış aylarında veya yağmurlu ve kuraklık döneminde bir değişiklik görülmüyor. Oysa, meterolojik sular olarak bilinen yağmur, kar ve doludan oluşan suların çok derinlere inmedikleri için ısıları daha düşük oluyor.
Konunun uzmanlan, hidrojen ve diğer yanıcı gazların, arzın merkezinde, yer kabu¬ğunun çatlaklarından çıkarken, oksijen ile birleştiğini, böylece sülfür ve kömür gazı ile su buharının oluştuğunu, su buhannın da, birçok madenleri eritip toplamasıyla çok sıcak şifalı suların oluştuğunda tam bir görüş birliğine varmışlardır.
Yerbilimcileri; aynca, çok sıcak suların değeri, nasıl oluştukları hususlarında daha açık bilgi edinmek için, yerin merkezini incelemişler ve buradan bol miktarda hidrojen gazının geldiğini, kimyasal ve fiziksel değişimlerle birleşerek su halinde yeryüzüne çık¬tığını saptamışlardır. Böylece, arzın merkezinin sıvı halinde ağır madenlerden değil de, gaz halinde hidrojenden oluştuğu kesin görüşüne vanlmıştır. Hidrojen gazı en çok vol¬kanlardan püsküren gazlarda, ya da doğal kaynaklardan çıkan gazlarda bulunuyor.
Gizli Güçler
Masaj Ankara günümüzde büyük değer kazanmış bulunuyor. Bilim adamlarının ortak görüşü, bu sularda madeni eriyikler ve tuzlar dışında, henüz keşfedilemeyen bazı gizli kudretlerin de bulunduğu merkezindedir. Şifalı suların, güneşten bize ulaşan enerjinin tümünü taşıdığım, aynca güneşten ulaşamayan daha birçok enerjiyi de birlikte getirdik¬lerini bu görüşlerine ekliyorlar.
Öte yandan, güneşin, dünyamıza uzaklığının yaklaşık 150 bin km. olduğunu, yeryüzünün, doğal hidrojen gazının bulunduğu yerbölümüne uzaklığının ise, 3 bin km. olduğu kaydediliyor. Yapılan bu kıyaslamalarla, şifalı suların, anlaşılamayan ışın olarak veya madde halinde tanınmayan birçok bilinmeyen enerjiyi de, yerin dibinden bize kadar taşıdığını kabul ediyorlar/ )
Kaplıcalar hastanın ayağına gidemeyen bir tedavi merkezidir. Bir hastanın istediği kadar kaplıca suyunu başka bir yere taşıyıp bununla tedavi görmesi mümkün değildir. Zira taşman suların kimyasal oluşumları bozulur. Ve kaplıca suyu adi bir suya dönüşür.
Şifalı su kaynaklarında bulunan gizli kudretler; ancak, suyun bulunduğu yerde kullanılması halinde faydalı oluyor. Su, başka yere taşınırsa, ölü su niteliğini kazanıyor. Ünlü bir Fransız hekimi, bu konu ile ilgili olarak, “Kaplıca suları, canlı sulardır. Yerinden alınıp, başka yere götürülürse canlılığım yitirir.” görüşü ile bu olguyu belirtmiştir. Gerçekten, kaplıca sularının etki alanı, suyun topraktan kaynadığı zaman içindedir. Aradan uzun zaman geçip, su soğudu mu, radyoaktivitesi derhal kaybolur.
Uygarlık tarihi ile bir Masaj Salonları Ankara kurumu ve ilaç olarak hizmete giren şifalı sulardaki bu gücü, insanlar önceleri perilere, cinlere ve ilahi kuvvetlere atfetmişler, kazandıkları şifa¬yı böylece kabullenmişlerdir. Teknolojinin en üstün aşamaya eriştiği günümüzde bile, dün olduğu gibi, bu ilahi kudretin oluşumu, kesin olarak açıklığa kavuşamamıştır.
Yaşlıları gençleştiren, çelimsizlere aslan gücü veren, felçlileri yürüten, ağrılarla kıvranan hastalan yeniden hayata kavuşturan, sayısız dertlere ilaç olan… Bu doğa hari¬kalarındaki sır ve şifa gücü, acaba nereden geliyor?
Bilimcilerin de dile getirdikleri gibi, hemen ekliyebiliriz ki, bu gizli kudretin sırrı, kesin olarak çözümlenememiştir. Bir doğa gücü bu.
Tann’mn insanoğluna bağışladığı sayısız nimetlerden biri../ )
Kaptaj
Şifalı suların bir yerde toplanmasını sağlayan tesislerin tümüne “kaptaj” adı veri¬lir. Yeryüzüne çıkan şifalı sulan, yerinde kullanmak, kaplıca tedavisinin temel ilkesidir. Bu nedenle, kaynağın başka sularla kanşmasmı, gazlann zayi olmasını, sıcaklığından ve niteliğinden birşeyler kaybolmasını önlemek amacıyla bazı önlemler alınır. Bütün bu ça¬lışmalar kaptaj olarak adlandırılır. Kaptaj’dan amaç, şifalı suyun koruma altına alınarak, kaynaktan geldiği gibi kullanılmasını sağlamaktır.
Romalılar, kaptaj işlemine büyük önem vermişler, suyun kaynağını ve geldiği yol¬ları kemerlerle çevirmişler, suyun dışanya kaçmasını ve yabancı sulara karışmamasına yönelik önlemler almışlardır. Günümüzde de, kaynakların etrafı betonlarla koruma altı¬na alınarak, sular sadece bir yerden çıkma zorunda bırakılmaktadır. Ülkemizde en iyi de¬nebilecek kaptaj örneğine, Kızılay’ın işlettiği Afyonkarahisar Madensuyu işletmesi gös-, terilebilir.