Rusya'nın 24 Şubat'taki işgalinin ardından Polonya'ya ulaşan Ukraynalı mülteciler, gördükleri sıcak karşılama karşısında sevinç ve hatta şaşkınlıkla tepki gösterdi. "Her şeyimiz var, gerçekten her şeyimiz, hatta çok fazla eşyamız var. Buradaki insanlar inanılmaz, çok cömertler, bu kadar sempati beklemiyorduk." "Bu kadar çok yardım etmeleri inanılmaz. Sahip oldukları her şeyi bize veriyorlar." Polonyalılar da kendilerinden çok etkilendiler: "İçimizde böyle bir şey olduğunu hiç düşünmemiştim. Kimse böyle seferber olabileceğimizi bilemezdi." "Bu kritik durumda bir araya geldik ve gerçekten yardım etmeyen kimseyi tanımıyorum."
Polonyalılar da Ukraynalı göçmenlere gösterdikleri cömert tepkide yalnız değildi. Bulgarlar, Danimarkalılar, Yunanlar, Macarlar, İtalyanlar, Moldovalılar, Romenler, İsviçreliler ve diğerleri de benzer şekilde karşılık verdi. Mart ayı başında yayınlanan bir rapora göre "Yardım teklifinde bulunan Berlinlilerin sayısı o kadar fazla ki gönüllüler geri çevriliyor." Kıbrıs "6,000 Ukraynalı mülteciyi sıcak bir şekilde karşıladı ve kendilerini evlerinde hissetmeleri için dondurucu bir hava sağladı." Amerikalılar 1939'dan bu yana başka hiçbir grupta olmadığı kadar Ukrayna'dan göçü destekledi ve vergi mükellefleri mültecilere barınma, İngilizce dil eğitimi ve travma destek hizmetleri sağlamak için yaklaşık 1 milyar dolar gönderdi. Japonlar daha önce hiç olmadığı kadar yabancılara kapılarını açtı.
Siyasi yelpazenin her tarafından gelen bu tepkiler ne kadar iç açıcı olursa olsun, ince bir tehlikeyi gizlemektedir. Çok kültürlülüğü ve açık sınırları savunanlar, Afrika, Orta Doğu ve Güney Asya'dan gelen göçmenlere karşı daha az cömert davranmanın ırkçılık, yabancı düşmanlığı ya da "İslamofobi" teşkil ettiğini savunmak için Ukrayna örneğinden geniş ölçüde yararlandılar. Ukraynalılara yoğun bir şekilde odaklanıldığı şu anda pek dikkat çekmese de, mevcut kriz sona erdikten ve Batılı olmayan göçmenler yeniden gündeme geldikten sonra, bu mantık silsilesi kesinlikle belirgin bir şekilde ortaya çıkacak ve bir güç haline gelecektir. Şimdi, sınırlara ve yasalara yönelik yaklaşan saldırının yarattığı tehlikenin farkına vararak ve bir karşı argüman hazırlayarak buna hazırlanma zamanıdır.
"Ukraynalılar Her Zaman Önce Geldi"
Polonya geçtiğimiz yıl doğu sınırlarına dayanan iki büyük göçmen kitlesine çok farklı tepkiler verdi.
2021'in sonlarında, çoğunluğu Orta Doğu'dan olmak üzere tahminen 15,000 göçmen yasal yollardan Belarus'a uçtu ve burada yetkililer onları otobüslerle Polonya sınırına taşıdı ve Avrupa Birliği'ne baskı yapmanın bir yolu olarak sınırı geçmeye teşvik etti, hatta bazen zorladı. Polonyalılar 13,000 güvenlik personeliyle bölgede devriye gezerek, göz yaşartıcı gaz bombaları, insansız hava araçları, kızılötesi kameralar ve helikopterler konuşlandırarak sert bir şekilde karşılık verdi. Polonya Başbakanı Mateusz Morawiecki duygusal bir şekilde "Bu sınır kutsaldır. Polonya devletinin sınırı sadece harita üzerinde bir çizgi değildir. Polonyalı nesiller bu sınır için kanlarını döktüler." Hükümeti, yasadışı göçmenlerin sığınma taleplerini görmezden gelme ve gerekirse onları defalarca ülke dışına zorla geri püskürtme yetkisi veren bir yasa çıkardı. Polonya hükümeti yasadışı göçmenleri geri püskürtmeye devam ediyor ve Belarus sınırına 350 milyon Avro değerinde, yaklaşık 200 kilometre uzunluğunda, 5½ metre yüksekliğinde çelik bir duvar inşa ediyor.
Sadece birkaç ay sonra Varşova Putin'in işgaline tam tersi bir şekilde karşılık verdi. İşgalin gerçekleştiği gün Polonya İçişleri Bakanı Mariusz Kamiński "Bombalardan, Rus tüfeklerinden kaçan herkes Polonya devletinin desteğine güvenebilir" açıklamasında bulundu. Söz konusu Ukraynalı mültecilerin sayısı 3,5 milyonu aşarak Belarus'taki göçmenlerden 200 kat daha fazla olmasına rağmen, Polonya hükümeti ve halkı bu travma geçirmiş nüfusa kucak açtı ve Putin'e karşı kararlılıkla onların yanında durdu.
Gerçekten de hükümet, belgeleri olmayan mültecilerin ülkeye girişine izin verdi ve Ukraynalılara sağlık, eğitim ve devlet demiryollarında ücretsiz yolculuk hakkı tanıyan, ayrıca Ukraynalıları evlerinde misafir eden Polonyalılara günlük harçlık veren yasayı hızla geçirdi. Varşova'nın nüfusu birkaç hafta içinde yaklaşık yüzde 20 arttı, ancak şehir işlemeye devam etti ve moraller yüksek kaldı. Savaştan bir ay sonra, hayır kurumları, işletmeler, bireyler ve yerel yönetimlerden gelen yardımlar sayesinde Polonya'da mülteci kampı kalmamıştı.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen "Avrupa'da kapımız Putin'in bombalarından kaçan herkese" dedi. Avrupa Birliği daha önce benzeri görülmemiş bir hamleyle, Ukraynalı mültecilere 27 üye ülkenin tamamında en az bir, en fazla üç yıl yaşama ve çalışma hakkı tanıyan "geçici koruma mekanizmasını" devreye sokarak barınma, sağlık ve eğitim güvencesi verdi. AB ayrıca Ukraynalıların kendi para birimleri olan 300 Avro değerindeki Grivna'yı harcayabilmeleri için alışmamış bir yol buldu. Otobüs, tren ve havayolu şirketleri, Ukrayna'nın yakın komşularını tüm mülteci yükünü omuzlamaktan kurtarmak için Ukraynalıları ücretsiz olarak daha uzak ülkelere taşıdı.
Batılı olmayanlar ise farklı bir hikâye anlatıyor. Ukraynalılara yol açmak için sığınaklardan çıkarıldığını iddia eden Almanya'daki bir Afgan, "Ukraynalılar birinci sınıf mülteci, biz ise sadece ikinci sınıfız" dedi. Daha önce Afganistan'da ABD hükümeti için çalışan bir tercüman olan Najeeb, "Ukrayna halkı Avrupa ülkelerine serbestçe gidebiliyor, ama biz nereye kaçacağız?" diye sordu. Bir Suriyeli, Ukraynalılara kucak açan Polonyalı yetkililerin "bize bir bardak su bile vermemesini" protesto etti. Afrikalılar ise "Biz Afrikalılar günlerce, bazen üç gün boyunca aç kalmamıza rağmen Ukraynalılar her zaman önce geldi. Herkes çok yorgundu. Ne zaman Ukraynalılar gelse, bize [eve] geri dönmemizi söylüyorlardı. Bize 'geri dönün' diye bağırıyorlardı."
Fransa'nın Manş Denizi kıyısındaki Calais kentinde yaşanan göçmen deneyimleri özellikle canlı bir tezat oluşturdu. Bir rapora göre, "[Ukraynalı genç bir anne] ve çocuğu Calais'ye vardıktan saatler sonra İngiliz göçmenlik bürosu yetkilileri tarafından karşılandı ve Birleşik Krallık'a giden bir otobüse bindirildi. Calais'ye vardıktan yıllar sonra, [41 yaşındaki Güney Sudanlı Ahmed] hiçbir yere gidemedi. Ahmed, kapüşonunun kollarını sıvayıp tenini göstererek Ukraynalı mülteciler için "'Onlar Avrupalı' dedi. 'Afrika—fark bu'." Rapor, Avrupalı olmayanların çadır kampları doldurduğunu, yetkililerin ise Ukraynalıları sahildeki bir pansiyona yerleştirdiğini ortaya koyuyor. Calais'den gelen bir başka raporda ise Ukraynalıların şehrin belediye başkanı tarafından karşılandığı, ücretsiz konaklama ve Batılı olmayan göçmenler için hayal bile edilemeyecek kızarmış tavuk ve çikolatalı mus gibi ikramlar takdim edildiği anlatılıyor.
"Mavi Göz ve Sarı Saç"
Bu farklılıkla yüz yüze kalan siyasetçiler ve gazeteciler garip ve utanç verici açıklamalar yaptılar.
Ukrayna'nın eski başsavcı yardımcısı David Sakvarelidze, Ukrayna'daki durumu izlemenin "benim için çok duygusal çünkü her gün mavi gözlü ve sarı saçlı Avrupalı insanların öldürüldüğünü görüyorum..." yorumuyla duruma öncülük etti. Bulgaristan Başbakanı Kiril Petkov Ukraynalıların "Avrupalı" olduğunu gözlemleyerek, "Bu insanlar zeki, eğitimli insanlar ... Bu bizim alışık olduğumuz, kimliklerinden emin olmadığımız, geçmişleri belirsiz, hatta terörist olabilecek insanlardan oluşan mülteci dalgası değil. Başka bir deyişle, şu anda mevcut mülteci dalgasından korkan tek bir Avrupa ülkesi yok."
Yunanistan Göç Bakanı Notis Mitarachi, aynı şekilde Yunanistan'a gelen Ukraynalılar ile daha uzaklardan gelen göçmenler arasında "büyük bir fark" olduğunu belirtti: "Ukraynalı mülteciler Avrupa Birliği'ne sınırı olan bir ülkede savaş yaşarken", diğer pek çok göçmen bloğa "yasadışı yollardan" giriyor ve Yunan hükümeti tarafından "[bu sonuncuların] 10'da 7'si mülteci olarak kabul edilmiyor". O dönemde Fransa cumhurbaşkanı adayı olan Éric Zemmour'un sözcüsü, Müslüman göçmenleri dışlamaya odaklanarak, "yerinden edilmiş Avrupalı ve Hıristiyan Ukraynalı mülteciler ile Arap-Müslüman dünyasından gelen ekonomik göçmenler arasında ayrım yaptığını" açıkladı.
Gazeteciler bu üstü kapalı Avrupa üstünlüğü temasını işlediler:
- Charlie D'Agata, kıdemli CBS News dış haberler muhabiri: "Kiev, kusura bakmayın ama Irak ya da Afganistan gibi on yıllardır çatışmaların sürdüğü bir yer değil. Burası nispeten medeni, nispeten Avrupalı—bu kelimeleri de e dikkatli seçmek zorundayım—bir şehir, böyle bir şeyi beklemeyeceğiniz ya da böyle bir şeyin olmasını ummayacağınız bir yer."
- Daniel Hannan, önde gelen bir İngiliz gazeteci: "Bize çok benziyorlar. Bunu bu kadar şok edici yapan da bu. Ukrayna bir Avrupa ülkesi. İnsanları Netflix izliyor, İnstagram hesapları var, özgür seçimlerde oy kullanıyor ve sansürsüz gazeteler okuyor. Savaş artık yoksul ve uzak halkların başına gelen bir şey değil. Herkesin başına gelebilir."
- I Lucy Watson, TV muhabiri: "Şimdi başlarına akla hayale gelmeyecek bir şey geldi. Ve burası gelişmekte olan bir üçüncü dünya ülkesi değil; burası Avrupa!"
- Peter Dobbie, Al Jazeera English sunucusu: "İkna edici olan sadece onlara, giyim tarzlarına bakmak. Bunlar müreffeh... orta sınıf insanlar, Orta Doğu'da hala büyük bir savaş halinde olan bölgelerden kaçmaya çalışan mülteciler değiller. Bunlar Kuzey Afrika'daki bölgelerden kaçmaya çalışan insanlar da değil. Yan komşunuz olan herhangi bir Avrupalı aile gibi görünüyorlar."
- Phillipe Corbé, Fransız bir gazeteci: "Burada Putin destekli Suriye rejiminin bombardımanından kaçan Suriyelilerden değil, hayatlarını kurtarmak için bizim arabalarımıza benzeyen arabalarla yola çıkan Avrupalılardan bahsediyoruz."
- Ulysse Gosset, Fransız gazeteci: "Yirmi birinci yüzyıldayız, bir Avrupa şehrindeyiz ve sanki Irak ya da Afganistan'daymışız gibi güdümlü nükleer füzeleriateşleniyor—bir düşünün!"
Bu tür yorumların Ukraynalı mültecilerle ilgili yapılan yorumların çok küçük bir yüzdesini oluşturduğunu belirtmek gerekir. Yine de açık sözlülükleriyle dikkat çekiyorlar; onlar gibi düşünen ama ketum davranan kaç gözlemci daha var?
"Oryantalist ve Irkçı Çıkarımlar"
Bu zıt algılamalar ve beceriksiz açıklamaların birleşimi önyargı, bağnazlık, ayrımcılık ve "oryantalizm" suçlamalarına yol açtı. Örneğin Washington Post, makale üzerine makale yazarak bu noktaya durmaksızın vurgu yaptı.
- Abigail Hauslohner: "Başkan Biden'ın 100,000 kadar Ukraynalı mülteciyi kabul etme yönündeki agresif çabası, Taliban yönetiminden kaçmak isteyen on binlerce Afgan vatandaşının ülkeden çıkarılmasına yardım etmesi için yönetimini destekleyenler arasında kızgınlık yarattı."
- Chico Harlan ve Piotr Zakowiecki: Polonyalı bir kadının şu sorusunu aktarıyorlar: "Ukraynalılar savaş mültecisi, Yemenliler ise göçmen olarak kabul ediliyor. Neden? Aradaki fark nedir?"
- Dan Rosenzweig-Ziff ve diğerleri: "Avrupa Ukraynalılara yardım etme arzusunda nispeten birleşmiş olsa da bazıları benzer geçici korumanın neden örneğin kaçan Afganlara ya da Avrupa kıyılarına ulaşan diğer sığınmacılara sunulmadığını sorguluyor."
- Isaac Stanley-Becker ve diğerleri: "Krizin boyutları netleştikçe Avrupalı liderler, ırk, coğrafya ve jeopolitiğin şekillendirdiği bir uyuşmazlıkta diğer sığınmacıları engellemek için halen kullanılmakta olan prosedürleri bir kenara bırakarak daha önceki insani felaketlerde görülmeyen bir siyasi uzlaşı oluşturdular."
- Marc Stern: "Daha birkaç yıl önce Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki savaş ve aşırılıklardan kaçan göçmenlerin gelişini protesto etmek için ayaklanan [Avrupa'daki] ülkeler aniden yüz binlerce mülteciye kucak açıyor."
- Rick Noack: "Daha önceki mülteci ve göçmen dalgaları uzun ve genellikle başarısız iltica prosedürleriyle karşı karşıya kalırken, Avrupa hükümetleri Ukraynalıları ağırlamak için mevcut kuralları esnetmek ve askıya almak için acele etti. Diğerleri Akdeniz'i geçmek için kaçakçılara para öderken, Avrupalı demiryolu şirketleri Ukraynalı mülteciler için bilet ücretlerinden feragat etti."
- Sarah Dadouch: "Suriye, Afganistan ve Irak gibi krizlerle boğuşan ülkelerdeki insanlar, Ukrayna'daki çatışmayı kendi ülkelerinde yaşanan katliamlardan tamamen farklı gösteren bazı medya haberleri nedeniyle öfkelendiler."
- Sarah Ellison ve Travis M. Andrews: "Oryantalist 'medeniyet' kavramlarını" ve "sıradan ırkçılığı" kınayan eleştirmenlerden alıntı yapıyorlar.
New York Times da benzer bir şekilde, Polonyalıların ve diğer Batılıların "Ukraynalılara karşı, son yıllarda Avrupa kıyılarında umutsuzca güvenliğe ulaşmaya çalışan Arap ve Müslüman göçmenlere gösterdiklerinden daha şefkatli bir duruş sergilediklerini" gören Ortadoğuluların Ukraynalılara yönelik empatisinin "acıyla karışık" olduğunu bildirdi. Economist, "Pek çok Avrupalının çok sayıda Ukraynalıyı Suriyeliler ya da Afganlara kıyasla daha rahat karşıladığını" belirtmiş ve ırkçılığın bu farklılığa neden olan "kesinlikle bir faktör" olduğunu düşünmüştür.
Ve öyle de oldu. Bir ABD kuruluşu olan Arap ve Orta Doğu Gazeteciler Birliği, herhangi bir halkın ya da ülkenin "medeniyetsiz" olduğu yönündeki "oryantalist ve ırkçı imaları" reddederek bunların Batılı olmayanları "insanlıktan çıkardığını" söyledi. Amerikalı akademisyen, Moustafa Bayoumi , "fiziksel yakınlık ya da ten rengi gibi faktörlere dayanarak" sığınma sağlamanın ya da sadece "bize benzeyen ya da bizim gibi dua edenlere" sempati duymanın "dar, cahil milliyetçiliği" yansıttığından yakındı.
İsrail'de Etiyopya kökenli Göç ve Uyum Bakanı, Pnina Tamano-Shata meslektaşlarına, hükümetin Ukrayna'dan gelen mülteciler ile Etiyopya'dan gelenlere yönelik muamelesi konusunda "beyazların ikiyüzlülüğü" suçlamasında bulundu.
Atina'daki bir Nijeryalı ise şunları ekledi: "İnsanların 'Tüm hayatlar önemlidir' dediğini duyuyorum ama hayır, hepsi aynı derecede önemli değil. Siyahların hayatı daha az önemli." Nijeryalı bir yazar olan Ayo Sogunro ise şu tweet'i attı: "Avrupa'nın 2015 yılında Suriye'deki savaştan kaçan 1.4 milyon mülteciye karşı 'göçmen krizi' diye ağlamasını ve birkaç gün içinde bayraklar ve piyano müziği eşliğinde 2 milyon Ukraynalıyı kabul etmesini aklımdan çıkaramıyorum. Avrupa'nın hiçbir zaman bir göçmen krizi olmadı. Irkçılık krizi var."
"İhtiyacı Olan Herkes"
Bu tür eleştirilerin açık bir amacı vardır: Batılıların kendilerini suçlu hissetmelerini sağlamak ve böylece Ukrayna deneyimini tüm dünya için bir şablon haline getirmek. İstisnasız tüm göçmenler Ukrayna'dan gelenler gibi karşılanmalıdır.
Nitekim Katar Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdülrahman el-Tani Ukraynalıların Suriyeliler, Filistinliler, Libyalılar, Iraklılar ve Afganlardan daha iyi durumda olduğunu söyleyip Ukrayna krizinin Orta Doğu meselelerinin "aynı kararlılıkla" ele alınması için bir "uyandırma çağrısı" işlevi görmesini talep etti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da aynı noktaya daha dolaylı bir şekilde işaret ederek "Bu kriz, Avrupa'nın diğer sınırlarından gelen göç baskısı karşısında daha az dayanışma gösteren bazılarına, Avrupa'nın birlikte destekleyici ve sorumlu olmasının iyi bir şey olduğunu hatırlatıyor" dedi.
Syracuse Üniversitesi'nden mültecilere verilen siyasi tepkiler konusunda uzman olan Lamis Abdelaaty gibi akademisyenler. "Ukraynalılara gösterilen son derece misafirperver tepkiyi gözlemlemek harika. Umudum, bu tür bir tepkinin, benzer durumlardan kaçan ve şefkatimize ve yardımımıza aynı derecede layık olan diğer mülteci gruplarına da taşınmasıdır. Umarım bu an, insanların neden bazı insanların korunmaya layık olduğunu, diğerlerinin ise olmadığını düşündükleri konusunda eleştirel bir şekilde düşünmelerine yol açar."
BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi tarafından sağlanan bir hizmet olan ReliefWeb, Ukraynalı mültecilere yönelik muameleyi "uluslararası mülteci koruma rejiminin nasıl işlemesi gerektiği" şeklinde değerlendirdi. Buna göre ülkeler şunları yapmalıdır;
sınırlarını savaş ve çatışmalardan kaçanlara açık tutar; gereksiz kimlik ve güvenlik kontrollerinden kaçınır; savaştan kaçanlar geçerli kimlik ve seyahat belgeleri olmadan geldikleri için cezalandırılmaz; gözaltı tedbirleri uygulanmaz; mülteciler diğer ülkelerdeki aile üyelerine özgürce katılabilir; toplumlar ve liderleri mültecileri cömertlik ve dayanışma ile karşılar.
BM dilinde mültecinin hemen hemen tüm göçmenleri kapsadığı, dolayısıyla ülkesinin sınırlarının ötesindeki herkesi kapsadığı hatırlanana kadar bu kulağa yeterince makul geliyor.
Göçmen savunucusu gruplar tahmin edilebileceği üzere bu kervana katıldılar. Washington Post'un sempatik bir şekilde bildirdiği gibi, "Ukraynalılara daha sıcak davranılmasını alkışlıyorlar, ancak diğerlerinin de aynı derecede insani muamele görmesini istiyorlar." Bu açıklamalardaki noktayı farklı kelimelerle tekrarlandı:
- Birleşik Krallık Mülteci Konseyi'nden Andy Hewett: "Ukraynalı mültecilerin karşı karşıya olduğu riskler ile dünyadaki diğer çatışma bölgelerinden gelen mültecilerin karşı karşıya olduğu riskler arasında hiçbir fark yoktur. Birleşik Krallık hükümetinin vereceği yanıtın da tutarlı olması gerekiyor. Bir grup için kapıyı açık tutup, diğer bir grup için kapıyı çarparak kapatamazlar."
- François Guennoc'un L'Auberge des Migrants: "Tüm bunların [Ukraynalılar için] hayata geçirildiğini görmek harika. Ancak savaştan kaçan herkese bu şekilde muamele edilmesini isteriz. ... Mülteci mültecidir. Ayrımcılık yapılmamalıdır."
- World Relief'ten Jenny Yang: "Şüphesiz, çok sayıda Ukraynalıyı çeşitli yollarla yeniden yerleştirmemiz gerekiyor, ancak Ukraynalılara olan bağlılığımızın korunmaya muhtaç diğer mülteci gruplarına olan bağlılığımızı da derinleştirmesini umuyorum."
- Utopia 56'dan Nikolai Posner: Alımlamadaki fark "iyi niyete karşı kötü muamele".
- İnsan Hakları İzleme Örgütü'nden Judith Sunderland: "[Ukraynalılar için] gösterilen muazzam empati ve dayanışma ihtiyacı olan herkese yayılmalı."
İfadeye dikkat edin: "İhtiyacı olan herkes." Bu ifade potansiyel olarak sınırsız bir insan grubunu tanımlamaktadır. Anlamsal olarak ifade edildiğinde, mülteci = sığınmacı = göçmen = ihtiyacı olan herkes.
Bu açıklamalar, göçmenleri savunan politikacıların, uluslararası kurumların, sivil toplum örgütlerinin, entelektüellerin ve aktivistlerin aklından geçenlerin ne boyutta olduğuna işaret ediyor. Bir örnek: bu yeni kurallar Fas'taki iki İspanyol yerleşim bölgesi olan Melilla ve Ceuta'ya uygulansaydı, Fas'a ulaşan herkes bunlardan birine veya diğerine girebilir, sorgusuz sualsiz ve ücretsiz olarak İspanya anakarasına gönderilebilir, mali, barınma, eğitim ve sağlık yardımları alabilir ve yıllarca veya sonsuza kadar kalabilirdi.
Avrupa'yı ve Batı medeniyetini çökertmek için daha hızlı, daha etkili bir yol varsa da ben bunu düşünemiyorum.
Aradaki Farkın Açıklanması
Ancak sadece önyargıya odaklanmak, Ukraynalı ve Batılı olmayan göçmenlere verilen karşılamadaki farklılığı açıklayan çok sayıda nedeni göz ardı etmektedir:
Mülteciler ve ekonomik göçmenler: Ukraynalılar açıkça savaştan kaçarken, Batılı olmayanlar çoğunlukla daha iyi bir yaşam arayışındalar. Hareket halindeki Ukraynalılar öncelikle kadınlardan ve 16 yaş altı ya da 60 yaş üstü erkeklerden oluşuyor (Ukrayna hükümeti bu yaşlardaki erkeklerin ülkeyi terk etmesini yasaklıyor); Batılı olmayanlar ise bunun tam tersi -askerlik çağındaki erkekler- ve çok az sayıda kadın, çocuk ve yaşlıdan oluşuyor. Örneğin 2015 yılındaki kitlesel göçte göçmenlerin yüzde 73'ü erkek ve yüzde 42'si 18 ila 34 yaş arasındaydı. (Bu rakamlara yüzde 17 oranında Avrupa'dan gelen göçmenler de dahildir, dolayısıyla Batılı olmayanların oranı kayda değer ölçüde daha yüksektir). Sadece demografik özellikler de değil; Batılı olmayanların Dublin Yönetmeliği'nin gerektirdiği gibi girdikleri ilk AB ülkesinde nadiren durmaları, ancak Almanya ve İsveç gibi tercih edilen varış noktalarına seyahat etmeye devam etmeleri, ekonomik motivasyonlarını doğrulamaktadır.
İsteksizliğe karşı isteklilik: Ukraynalılar evlerini baskı altında terk ediyor ve sürgünlerini kalıcı bir yerleşim olarak değil, acil ve geçici olarak görüyorlar. Gerçekten de o kadar çok Ukraynalı evlerine dönüyor ki Polonya bazı günler gelenlerden çok giden Ukraynalı görüyor ve bu da sınırda uzun bekleme sürelerine yol açıyor. Yanında beş çocuğu olan bir anne şöyle diyor: "Her Avrupa ülkesi bize bedava yemek ve barınak verdi. Onlara çok şey borçluyuz ve çok minnettarız." "Ama evimize dönmek istiyoruz." Büyükannesini İtalya'da bırakan genç bir kadın, "Büyükannem her gün kalmamız için bizi ikna etmeye çalışıyor ama yabancı bir ülkede parasız, işsiz yaşamak çok zor. İnsanlar mülteci olmak istemiyor. Yurtdışında yeni bir hayata başlamak istemiyoruz. Ben kendi yerimde, kendi ülkemde olmak istiyorum. Hayatımızda sahip olduğumuz her şey orada." Ya da 70 yaşındaki gözü yaşlı bir Ukraynalının sözleriyle, "Evimize dönmek istiyoruz. Yabancı bir ülke her zaman yabancı kalacaktır. Farklı ülkelerdeki herkese teşekkür ediyoruz ama her zaman eve dönmek isteyeceğiz. Bombardıman durur durmaz geri döneceğiz." Buna karşılık Batılı olmayanlar, bazen şenlikli uğurlamalarla anavatanlarını gönüllü olarak terk ediyor ve Batı'ya kalıcı olarak yerleşmeyi umuyorlar.
Yakınlığa karşı uzaklık: Ukraynalılar coğrafi komşu veya yakın komşudur. Ev sahipleri Ukrayna'yı ziyaret etmiş, oradaki insanları tanıyor, benzer bir dili konuşuyor ya da başka bağlantılara sahip olabilir. Bu da onlara Ukrayna'ya karşı genellikle uzak yerlerde olmayan türden bir kişisel ilgi sağlar. İskoç ekonomist Adam Smith'in 1817'de belirttiği gibi, eğer insancıl bir Avrupalının Çin ile kişisel bir bağlantısı yoksa, kendi parmağını kaybetmektense Çin'deki "yüz milyonlarca kardeşinin hayatını feda etmeye razı olacaktır". Genellikle daha uzaklardan gelen Batılı olmayanlar daha az sempati kazanmaktadır.
Dayanışma karşı uyuşmazlık: Batılılar Ukraynalılarla siyasi bir ortaklığı, masum bir halkın çektiği acılarla anlık ve duygusal bir bağı paylaşıyor. Kürtler ve Somalililerin de benzer hikayeleri olabilir ancak bunlar Batılılar için büyük ölçüde karanlıkta kalmaktadır. Suriye gibi bir ülkenin aşırı ahlaki belirsizliği bu kayıtsızlığı daha da arttırmaktadır.
İşgal ve iç meseleler: Ukraynalılar için gösterilen ilgi, Kuveytlilerin 1990-91'deki kötü durumuna verilen benzer bir tepkiyi akla getiriyor; her iki durumda da kavgacı büyük bir güç işgal etmiş ve komşusunu yutmaya çalışmıştı. Bu vakalar – ve gelecekte Tayvan, Bahreyn ya da İsrail ile ilgili olası vakalar – daha yaygın olan sivil huzursuzluk ve tiranlık sorunlarından çok daha fazla sempati uyandırmaktadır.
Kişisel çıkar, kayıtsızlığa karşı: Batı, Putin'de Ukrayna ile aynı düşmanı paylaşıyor ve daha fazla trajediye neden olmadan önce acilen yenilmesini istiyor. Polonyalı bir dış politika uzmanı "Ukraynalıların sadece kendileri için değil bizim hedeflerimiz için de savaştığına dair geniş bir anlayış var. Putin'in emelleri Ukrayna'da son bulmuyor. ... Ukrayna'da başarılı olursa daha da ileri gidecektir." Batılı hükümetler Somali ya da Irak gibi yerlerde güvenlik çıkarlarını savunurken, demokrasi olmayan ülkelerde çok az vatandaş endişe duyuyor.
İşsizliğe karşı uygulanabilir beceriler: Ukraynalılar, Batılı olmayan göçmenlerin çoğundan daha fazla ekonomik beceriye sahip olduklarından, sosyal yardım alan değil, toplumun üretken üyeleri olma ihtimalleri daha yüksektir. Bu da tabii ki onların daha iyi karşılanmasını sağlıyor.
Refaha karşı iş: Ukraynalılar güçlü bir çalışma ahlakının yanı sıra çalışmanın saygınlığı konusunda da görüş bildirdiler. 42 yaşındaki engelli bir ressam, sade bir dille şunları söyledi: "Yük olmak istemiyorum. Hayatımı kazanmaya devam etmek istiyorum, böylece savaş çabalarına katkıda bulunabilir ve sonunda Ukrayna'da hayatımı yeniden kurabilirim." Batılı olmayan pek çok göçmen ise tam tersine, bazı kötü şöhretli vakalarda birden fazla eş ve çok sayıda çocukla birlikte devletin koğuşu olarak yaşamayı tercih ediyor.
İyi vatandaşlığa karşı suçluluk: Bu yazının yazıldığı sırada 5.8 milyon Ukraynalı ülkelerini terk etmişti; çeşitli dillerdeki medyada yapılan titiz bir araştırma, suç dalgasına dair tek bir rapor bile bulamadı. Buna karşılık, Batılı olmayan göçmenler gittikleri her yerde suç oranlarını büyük ölçüde arttırmakla kalmadılar, aynı zamanda tımar çeteleri, taharruş (kitlesel cinsel saldırı) gibi yeni isimler gerektiren yeni suç biçimleri bile geliştirdiler. förnedringsrån (aşağılama soygunları).
Ilımlılık İslamcılığa karşı: Ukrayna kendi içinde cihatçı ya da diğer İslamcı grupları barındırmamaktadır. Küçük Müslüman nüfusu, pek çok Müslüman göçmenin aksine, İslam adına şiddete ya da diğer üstünlük biçimlerine bulaşmamıştır. (Ukrayna'da cihat varsa da çoğunlukla Rus güçleriyle birlikte ya da onlara karşı savaşmaya gelen yabancılardan oluşmaktadır).
Kültürel benzerlik ve farklılık: Halklar kendilerine benzeyenleri arar, bu da kültürel eğilimleri güçlü bir kuvvet haline getirir. Ukraynalılar, antik Roma ve Hıristiyan dininden dilsel benzerlikler ve Aydınlanmaya kadar diğer Batılılarla bir medeniyeti paylaşmaktadır. Buna karşılık, Batılı olmayan pek çok kişi Batı medeniyetine karşı düşmanca tutumlar sergilemektedir.
Asimilasyona karşı ayrılıkçılık: Ukraynalılar, Batılı olmayan pek çok göçmenin, özellikle de kendi topluluklarını kuran Müslümanların aksine, kendilerini komşularıyla benzer görüyor. Macron buna "İslamcı ayrılıkçılık" diyor. Batılı ev sahipleri Ukraynalıların ve onların soyundan gelenlerin polis arabalarını yakmayacağından, Doğu Ortodoks ayinlerini hoparlörlerden duyurmayacağından, Hamas için yürümeyeceğinden ya da sınıfta karikatür gösteren bir öğretmenin kafasını kesmeyeceğinden emin olabilirler.
Sınırlı ve sınırsız sayılar: İşgal öncesi Ukrayna'nın nüfusu 44 milyondu; tüm Ukraynalılar (Rus olmayan) Avrupa ve Kuzey Amerika'ya göç etse bile, bu nüfus yaklaşık 900 milyonluk bir nüfus tarafından kolaylıkla absorbe edilebilir. Afrika'nın nüfusu 1.4 milyardan 2100'de tahmini 4 milyara çıkarken, Batılıları ezebilir ve hatta onların yerini alabilir.
Özetle, tezat çok keskin. Bir tarafta, sınırlı büyüklükte ve benzer kültür, dil, din ve becerilere sahip komşu bir halk olan ve dışarıdan gelen soykırımcı bir saldırıdan kaçan Ukraynalılar duruyor. Diğer tarafta ise, yabancı kültürlere, yabancı dillere, genellikle tarihsel olarak rakip bir dine sahip, çeşitli düşmanlık biçimlerini barındıran, genellikle düşük beceri düzeyine rağmen kişisel ekonomik refahları için izinsiz olarak büyük sayılarda gelen halklar.
İleriye Bakmak
Bu analiz üç sonuca yol açmaktadır. Birincisi, Batı'nın Ukraynalı ve Batılı olmayan göçmenlere verdiği tepkilerin, bu iki grubun kendileri kadar büyük farklılıklar göstermesi şaşırtıcı değildir ve utanç verici olmamalıdır. Irk ve din, Batı'nın farklı tepkilerinde inkâr edilemez bir rol oynamaktadır, ancak daha büyük öneme sahip diğer birçok faktör Ukraynalı göçmenlerin daha kolay kabul edilmesini açıklamaktadır. Ukraynalılara kucak açtıkları için kendilerini kınamak yerine, Avrupalılar ve Amerikalılar bu cömertlikten gurur duymalıdır.
İkinci olarak, Ukraynalı mültecilere gösterilen kabul, her zaman ve her koşulda her yerden gelen tüm göçmenler için bir şablon olamaz. Hatırlatmak gerekirse, bu gerçekten istisnai bir durumdur: Ukraynalılar, AB'nin "geçici koruma mekanizması" sayesinde mülteci kamplarına düşmeden, barınma, sağlık ve eğitim hizmetlerine otomatik olarak erişebildikleri yabancı ülkelere belgesiz giriş yapabilmektedir. Ücretsiz otobüs, tren ve havayolu ulaşımına erişebilirler. Kendi para birimlerinden 300 Avro değerinde harcama yapabiliyorlar. Bu tür ayrıcalıklar, göçmenin göçmen olduğu ve kültür, dil, din ve becerilerine bakılmaksızın, yasal statüleri, sayıları, motivasyonları ve ideolojileri ne olursa olsun hepsine aynı muamelenin yapılması gerektiği şeklindeki yanlış fikre dayanarak tüm yabancılar için standart haline gelmemelidir. Ayrımlar yapılmaya devam edilmelidir. Avrupa'yı, her yerden herkesin girebildiği 2015-16 yıllarındaki kanunsuz göç dönemine geri döndürecek baskılara boyun eğmek, kaosa ve Batı medeniyetinin çöküşüne davetiye çıkarmak demektir.
Üçüncü olarak, Ukrayna krizi, her biri kendi halkını kabul eden kültürel bölgeler açısından düşünme ihtiyacına işaret etmektedir. Ortadoğulular ve Afrikalılar genel olarak kendi bölgelerinde, Avrupalılar da kendi bölgelerinde kalmalıdır. Bundan daha doğal ne olabilir? Daha iyi bir yaşam arayan Ortadoğulular Batı'ya değil Arap ve Müslüman kardeşlerine bakabilirler; aynı şey Afrikalılar için de geçerlidir. Kürtlerin Almanya'ya, Somalililerin İsveç'e sığınması ne kadar saçmaysa Ukraynalıların Birleşik Arap Emirlikleri'ne (savaş başladıktan günler sonra Ukraynalılara vizesiz seyahati sona erdirdi) sığınması da o kadar saçmadır.[1] Bunun yerine Ortadoğulular Suudi Arabistan'a ve diğer zengin, istikrarlı ülkelere sığınabilirler. Afrikalılar Gabon ya da Güney Afrika'ya sığınabilirler. Ve bu dünyanın her yerinde böyle devam eder. Ukraynalı mültecilerin sayısındaki artış, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana yaşanan hiçbir olayda olmadığı kadar, Batı'nın tüm dünya halkları için değil, kendi halkları için doğal bir sığınak olduğunu ortaya koymuştur.