Örgütleme İlkeleri
İşletme ve yönetim faaliyetlerinin özellikleri, sürekliliği gerektirmektedir. İşletmenin sürekli faaliyetleri yanında, kıs veya uzun fakat geçici bir süre için muhtemelen tekrar karşılaşılmayacak veya ancak başka bir şekil altında yeniden karşılaşılacak öğeler nedeniyle, özel bir amacıyla gerçekleştirilmesi amacıyla, işletme. olanaklarından bir kısmı harekete geçirebilir. Bu takdirde örgütleme yerine operasyon kavramı kullanmak gerekir.
Örgüt sürekli ve düzenli bir sistemdir. Buna karşılık operasyonları yanıltmak üzere operasyonel gruplar oluşturulur ve görevlendirilir. Bu gruplar, örgüt yapısına dahil çeşitli kademe gruplarına ait iş görenin kısmen veya tamamen görevlendirilmesi suretiyle oluşturulur.
İyi bir iş örgütlenmesinin temel ilkeleri şöyle sıralanabilir;
• Amaç birliği ilkesi; Bir işletmede iskeleti oluşturan tüm birimler, aynı amacı ya da amaçlar topluluğunu gerçekleştirmek üzere etki olarak katılmayı sağlayacak biçimde düzenlenmelidir.
• Ekonomiklik ilkesi; Örgüt, işletmenin amaçlarını en az maliyetle, en etkin biçimde gerçekleştirmelidir.
• İşbölümü ve uzmanlaşma ilkesi; İşbölümü, işlerin küçük parçalara bölünerek, bir kişinin işin bütününü yapması yerine, uzmanlaştığı tek bir parçasını yapmasıdır.
• Faaliyetlerin tanımlanması ilkesi; Faaliyetler analiz, tanım ve tasnif edilerek gruplandırılır. Yapı içinde faaliyetler ve işlevleri belirten bölümler, birimler ve alt birimler ortaya konulabilir.
• Hiyerarşi ilkesi; Üstten asta doğru zincirleme yetki bağları dikkatle kurulmalıdır.
• Kumanda birliği ilkesi; Her ast ancak bir tek üstten emir almalıdır.
• Yönetim birliği ilkesi; Aynı amaca hizmet eden faaliyetlerin bir plan ve programa bağlı olarak bir yönetici tarafından yürütülmesidir.
• Yetki ve sorumluluk ilkesi; Her grup amiri, astlardan belli faaliyetleri istemek veya beli faaliyetlerin yapılmasını sağlamak yetkisine sahiptir.
• Yetki ve sorumluluğun denkliği ilkesi; Bir kimsenin üstüne karşı taşıdığı sorumluluk o kimsenin kendi astına karşı sahip olduğu yetkiye eşit olmaz ise, görevlerin yerine getirilmesi olanaklı değildir.
• İç denge ilkesi; Örgüt yapısının çeşitli katlarına devir olunan yetki ve sorumluluk, bu kademenin örgüt yapısı içindeki yeriyle bağdaşmalıdır.
• Örgütün değiştirilebilir olması ilkesi; İşletmenin etkisi altında bulunduğu dış çevrede yer alan sosyal, ekonomik kültürel, yasal, teknolojik koşullar sabit olmadığına göre, işletmenin amaçları da değişebilir.
• Liderliğin kolaylaştırılması ilkesi; Örgütün, tepe yöneticisinin işini kolaylaştıracak yapıda olması gerekir.
• Özel ilkeler; Örgütün etkinliğini sağlayabilecek özel bazı ilkeler işletmelerin kendi iş koluna göre alınır.
İyi bir örgüt, güçlü ve uyumlu bir kadro demektir. Eğer bir örgüt aşağıdaki özelliklere sahip değilse, işletmenin yüksek verimlilik konusunda fazla şansı olamaz:
o Etkili ve saygın bir yönetim,
o Ara görevlerde güçlü kişiler,
o Kişileri yeteneklerine göre en iyi şekilde görevlendirme ve kişiler arası uyum sağlama,
o İşgörenin ilerlemesi için özel olanaklar ve yapıcı teşvikler,
o İşgörene ve kişilik farklılıklarına saygı,
o İşgören sorunlarına ve işgören kuruluşlarına karşı duyarlı ve sorumlu davranma,
o Çalışanı sürekli bilgilendirme,
o Üst yönetimce de kabul edilen başarıları mutlaka ödüllendirme.
Örgütleme alt kategorisi içerisinde
Örgütleme İlkeleri