Radyasyon, diğer adıyla ışınım parçacıklar halinde ya da elektromanyetik dalgalar şeklindeki enerji yayımını ifade eder. Radyoaktif maddelerin çevreye alfa, beta ve gama gibi ışınlar yayması ya da uzaya yayılan bir elektromanyetik ışını oluşturan unsurların hepsi radyasyon olarak tanımlanır. Bir maddenin atom çekirdeğinde bulunan nötronların miktarı, proton miktarına göre fazla olursa, bunlar kararsız yapı göstermekte ve çekirdeğinde olan nötronlar alfa, beta ve gama gibi ışınlar yayarak parçalanır. Bu şekilde etrafına ışın saçarak parçalanan maddeler radyoaktif madde olarak tanımlanır.
Radyasyon türleri
İyonlaştırıcı radyasyon: Bunlar girdikleri ortamda iyonları ayrıştıran radyasyondur ve iki türde olur. Bunlar;
- Elektromanyetik radyasyonlar, bunlar gama Y ile X ışınlarıdır. Dalga boyları küçük olmasına rağmen, bunların enerjileri yüksek olur. Gama Y ışınlarında manyetik alanda sapma olmadığında, belirli bir elektrikle yüklü olmazlar. X ışınları ise, hızlandırılan yüksek atom numaralı elektronların hedef atomların çekirdeklerine yaklaşmaları sırasında yavaşlamalar sonucunda oluşur.
- Parçacıklı radyasyon: Bunlar alfa ve beta ışınlarından oluşur. Bu ışınlar atomun çekirdeğinde meydana gelen radyoaktif ışınlardır. Bunların belirli bir kütlesi vardır.
- Serbest nöronlar: Radyasyonla oluşmuş olan yüksüz parçacıklardır. Bu yüzden her maddeye kolay bir şekilde girerler. Doğrudan iyonlaştırıcı etkileri yoktur. Girdikleri maddelerdeki nötronlarla etkileşime girerek, alfa, beta, gama gibi ışınımlar meydana getirirler.
İyonlaştırıcı olmayan radyasyonlar: Bunlar;
Optik radyasyonlar: Bunlar ultraviyole ışınlardır. Bunun temel kaynağı güneş ışınlarıdır. Güneş tam doğduğu zaman bol miktarda ultraviyole ışın yayar. Bunlardan beyaz elbise giyilerek korunmak mümkün olabilir. Bazı durumlarda yansıma yoluyla etkili olabilir. Bu ışınlar derinlere inmediğinden, genellikle cilt ve gözleri etkiler.