Boyun Fıtığı Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?
Milyonlarca insan boyun, omuz ve kol ağrısından şikayetçidir. Bu ağrıları ortaya çıkarabilen birçok hastalık olsa da en yaygın sebeplerden biri boyun fıtığı, yani servikal disk hernisidir. Omurga için şoku absorbe etme görevi gören diskler her omurganın arasında bulunur. Her diskin lastik benzeri bir dış bandı bulunur (anülüsfibrosüs). Bu bant jel benzeri bir maddeyi çevreler (nükleuspulposus).
Diskin bu dış bandının kırılması veya çatlaması ile jel benzeri maddenin diskin dışına sızması ve omurga kanalı veya sinir köklerine baskı yapmasıyla fıtık ortaya çıkar. Ayrıca bu jel madde çevredeki sinirlerde inflamasyon ve ağrıya sebep olabilecek kimyasallar salgılamaktadır.
Boyun Fıtığı semptomları
Boyun fıtığı semptomları şunlardır:
- Boyun veya omuzların arasında ortaya çıkan ve belirli hareketlerin yapılmasıyla belirginleşen keskin ağrı,
- Kolun alt tarafına, ellere veya parmaklara yayılan ağrı,
- Omuz veya boyunda uyuşma veya sızlama.
Boyun Fıtığı Neden Olur?
Çoğu boyun fıtığı vakası ani baskı sonucunda ortaya çıkar. Düşme veya trafik kazaları gibi boyun bölgesinde ani esneme, gerilme veya burkulmaya neden olan hareketler boyun fıtığına neden olabilir. Bazı durumlarda boyun fıtığının gelişmesi haftalar veya aylar alabilir. Boyun fıtığının ortaya çıkması aşağıdakilerle de ilişkilidir:
- Yaşlanma: İnsanlar yaşlandıkça diskler kademeli olarak kurur, gücünü ve esnekliğini kaybeder.
- Geçmişte servik omurilikte küçük veya büyük travma oluşması,
- Yaşam tarzı: Hareketsizlik, yanlış beslenme ve tütün kullanımı disk sağlığını bozar.
- Duruş bozukluğu, nesneleri kaldırırken yapılan yanlış hareketler veya aynı hareketin çok uzun süre tekrarlanması servik omurilikte baskı oluşturabilir.
Boyun Fıtığı Nasıl Tedavi Edilir?
Doğru tedavi her zaman doğru teşhise bağlıdır. Boyun fıtığının teşhis süreci şu şekildedir:
- Tıbbi geçmiş: doktorunuz semptomlar, semptomları şiddeti ve daha önce denenmiş tedaviler hakkında sorular sorar.
- Fiziksel muayene. Hareketteki sınırlılıklar, denge problemleri ve ağrı ile ilgili detaylı muayene gerçekleştirilir. Bu muayene süresince el ve ayaklardaki refleks kaybı, kas zayıflaması, hissizlik veya omurga hasarıyla ilgili diğer işaretler incelenir.
- Diagnostik testler. Doktorlar genel olarak basit x-ray filmleriyle sürece başlarlar. Bu filmler enfeksiyon gibi problemleri ortaya çıkarır. CT ve MR taramaları da bel omurunun üç boyutlu görüntüsünü sağlar ve fıtık oluşan diskin tespit edilmesine yardımcı olur.
Ameliyat Dışı Tedaviler
Çoğu boyun fıtığı vakasında ameliyat gerekmemektedir. semptomların azaltılmasını sağlayan bir dizi ameliyat dışı tedavi yöntemi bulunmaktadır. Bunlar:
- Ağrı ve şişmeyi engelleyecek anti-inflamatuvar vb. ilaçlar, kas gevşeticiler ve akut ağrıyı giderici narkotik ağrı kesiciler,
- Sıcak-soğuk terapisi (özellikle ilk 24-48 saat içerisinde),
- Hafif masaj, gerinme, boyunluk takma gibi fiziksel terapi egzersizleri,
Bu tedavilerle bağlantılı olarak sağlık görevlileri kaçınılması gereken durumlar, sağlıklı duruş, vücut mekaniğinin iyileştirilmesi ve uygun egzersizler ile ilgili hastanın yakınlarını bilgilendirir. Bu bilgilendirme omurganın uzun vadede sağlıklı kalması açısından çok önemlidir.
Boyun Fıtığı Ameliyatı
Ameliyat dışı tedavilerin işe yaramaması halinde ameliyat önerilir. Anteriorservikaldiskektomi operasyonu hasar gören servik disklerin tedavi edilmesi için kullanılan en yaygın ameliyat prosedürüdür. Bu prosedürün amacı hasar gören diskin tamamını veya bir kısmını alarak sinir kökleri veya omurgadaki baskının azaltılmasıdır.
Ameliyat süresince hasar gören diski ortaya çıkarmak için boynun yumuşak dokuları ayrılır. Disk alınarak omurga veya sinir kökleri üzerindeki baskı ortadan kaldırılır. Riskin yerindeki boşluk kemik aşılaması ile doldurulur (genellikle hastanın kalçasından alınan küçük bir kemik parçası). Kemik aşılaması omurgayı bir arada tutmayı amaçlar. Buna füzyon adı verilir. Bazı durumlarda füzyonu güçlendirmek için plaka veya vida gibi araçlar kullanılabilir.
Posteriorservik operasyonda ise siniri kaplayan kemiğin bir bölümünün de alınması gerekir. Buna laminotomi adı verilir.
İyileşme Süreci
Çoğu hasta operasyonun gerçekleştirildiği gün yataktan çıkabilir. Aktivite kademeli olarak eski haline gelir ve hasta ameliyatın kapsamına bağlı olarak operasyon sonrasındaki 1-2 gün içerisinde taburcu edilir. Çoğu ameliyatta olduğu gibi operasyon sonrası biraz ağrı hissedilebilir. Bu durumda doktorlar hastayı ağrı kesicilerle rahatlatabilir.
Hasta taburcu edildikten sonra dinlenmesi gerekir. Aktivitenin zaman içerisinde nasıl eski haline getirileceğine ilişkin bilgiler doktor tarafından verilecektir. Bir süre ağrı kesici kullanılması gerekebilir. Ancak ağrı ve rahatsızlık hissi ameliyattan sonraki bir iki hafta içerisinde azalmaya başlayacaktır. Ayrıca hastanın bundan sonraki yaşamında gerçekleştireceği spor, araba kullanma gibi faaliyetlerle ilgili bilgilendirme de yapılacaktır.