İngiliz Parlamenter Stili Münazarada
HÜKÜMET AÇILIŞ BİRİNCİ KONUŞMACISI
Maçın ilk konuşmacısı olan hükümet açılış birinci konuşmacısının, yani başbakanın asli görevi, sağlıklı bir tartışma zemini oluşturmak ve sonrasında hükümet açılış takımının üç temel soruya cevap veren tezini oluşturmaya başlamaktır : Statükoda değişiklik yapmayı gerektirecek bir sorun var mı? Yapılması önerilen değişiklik bu sorunu çözecek mi? Bu değişikliğin diğer avantajları neler olacak?
Başbakanın bu görevleri yerine getirebilmesi, 1) tartışılabilir ve statükoyu değiştirecek bir tanım ortaya koyma, 2) değişikliği gerektiren sorunu tespit etme, 3) sorunu çözecek yasa tasarısının yaratacağı modeli sunma, 4) sorunu tasarının nasıl çözeceğini anlatma (birincil değer arz eden argümantasyon) ve eğer maçın doğası uygunsa 5) tasarının doğuracağı diğer avantajları anlatma (ikincil değer arz eden argümantasyon) ile mümkündür.
Yani 1) Tanım , 2) Sorun , 3) Modelleme , 4) Modelin Sorunu Çözebilirliği, 5) Modelin Getireceği Diğer Avantajlar
Bu ilk dört unsur bir başbakan konuşmasında muhakkak yer alması gereken unsurlardır. Son unsur ise, çoğunlukla başbakanın değil, hükümet açılış takımının ikinci konuşmacısının konuşmasını oluşturur.
1) Tanım
Öncelikle başbakan, konuyu tanımlayarak, münazaranın ne yönde gelişeceğini, konunun nasıl ele alınacağını belirler. Tanımlama, verilmiş olan konunun tartışılabilir ve statükoyu değiştirecek bir önermeye dönüştürülmesidir. Bu dönüşüm, verilen konunun açık, yarı açık yada kapalı olmasına göre farklı özellikler gösterir. Örnekle açıklayacak olursak:
ÖRNEK
Konu: Hükümet Savunur ki, makbul olan doğal olanıdır.
Tanım:Bizce, doğal kavramının karşılığı, insan müdahalesi sonucunda yapaylaştırılmamış olandır. Makbul olan ise toplum faydası için uygun olan ve toplumun faydası doğrultusunda düzenlemeler yapan devlet tarafından kabul edilmiş olandır. Biz toplumun faydası için ancak insan müdahalesi sonucunda yapaylaştırılmamış olanın kabul edilebilir olduğuna inanıyoruz ve bu sebeple genetik yapısıyla oynanmış besinlerin üretimini ve satımını yasaklıyoruz.
Yukarıdaki konu, açık bir münazara konusuna örnektir. Açık konular hükümete münazaranın çizgisini belirlemek için çok geniş bir hareket alanı bırakır. Örneğin yukarıdaki konu “Genetik yapısıyla oynanmış besinlerin satımı yasaklanmalıdır” çerçevesinde tartışılabileceği gibi, “Estetik ameliyatlar yasaklanmalıdır” çerçevesinde de tartışılabilir. Hükümetin yapması gereken, konuda geçen soyut kavramları somutlaştırmak ve mantıklı bir gerekçelendirme ile konuyu kapatarak ortaya bir önerme koymaktır.
ÖRNEK
Konu: Hükümet Savunur ki, kısıtlı tıbbi kaynakların dağıtımında hayat tercihleri kriter olmalıdır.
Tanım: Kısıtlı tıbbi kaynaklar, her ihtiyaç duyana yetecek ölçüde tedarik etmenin mümkün olmadığı kaynaklardır. Bu kaynakların en büyük kısmını ancak bağışlarla tedarik edilebilen insan organ ve dokuları teşkil eder. Biz, bu kaynaklar yeterli miktarda olmadıkları için dağıtımlarında kullanılan kriteri değiştiriyoruz. Bundan böyle organ ve dokuların dağıtımında sağlıklı hayat tercihleri olan kişilere, ihtiyaç duyduğu organa zararlı olan bir hayat sürmüş kişilere kıyasla öncelik verilecektir.
Yukarıdaki konu, yarı açık bir münazara konusuna örnektir. Tartışılması gereken konu bellidir (kısıtlı tıbbi kaynakların hayat tercihi kriterine göre dağıtımı), fakat konunun oturacağı tasarı belirli değildir. Bu tip konularda hükümet, tartışılması gereken konuyu ve bu konunun temel çatışma noktalarını göz önünde tutarak, konuyu bir tasarıya indirgemelidir.
ÖRNEK
Konu: Hükümet Savunur ki, anoreksiya hastaları zorla beslenmelidir.
Tanım: Anoreksiya hastaları kendileri istese de istemese de devlet zoruyla beslenecektir.
Yukarıdaki konu, münazarada en sık rastladığımız konu tipi olan kapalı bir münazara konusuna örnektir. Kapalı konular, hükümete alan serbestisi bırakmaz, tartışılması gereken konu da konunun oturacağı tasarı da belirlidir. Bu sebeple, yukarıda görüldüğü gibi tanım ve konu hemen hemen aynı olur.
Önemle belirtmek gerekir ki, dünyada bazı yerel turnuvalarda açık konular kullanılmaya devam ediliyor olsa bile Türkiye’deki turnuvalarda ve Euros, Worlds gibi uluslar arası büyük turnuvalarda artık açık konu uygulaması görülmemektedir.
Bir hükümet takımının yapacağı tanım aşağıdaki kriterlere mutlaka uygun olmalıdır. Münazaracılara verilen konular, zaten bu hilelere başvurulmasını önleyecek türden olur. Yine de açık bir kapı bulup, bu fırsatı değerlendiren takımlar sadece maçı mahvetmekle kalmaz, aynı zamanda jüri tarafından cezalandırılır.
- Statükoyu savunan bir tanım yapmayın.
- Kendi kendini doğrulayan bir tanım yapmayın.
- Konunun çevresinden dolaşmayın (Squirrel yapmayın)
- Yer/Zaman kısıtlaması yapmayın
Unutulmaması gereken diğer bir nokta ise, tanım yapmanın amacı maçın hemen başında tartışma zeminini ortaya koyup diğer münazaracıları ve jürileri zor durumda bırakmamak olduğundan; tanımın mümkün olduğunca erken yapılması gerektiğidir.
Özetleyecek olursak, tasarı münazaralarında bir konuyu tanımlamanın en net ve doğru yolu, konunun içerisinde geçen belirsiz ifadelerin maç içerisinde ifade edeceği anlamı sabitlemek ve genel bir yasa tasarısı sunmaktır. Yasa tasarısının barındırdığı detayları, kurduğu modeli; modelleme kısmında anlatmak daha doğru olur. Çünkü modelin detayları, statükodaki sorunu çözmeye yönelik olduğu için; sorunu tespit etmeksizin bu detaylardan bahsetmek modelinizin havada kalmasına yol açar. Tanım yapmanın amacı, sadece, henüz konuşmanın başındayken maçın ne hakkında olacağını söylemek ve böylelikle sonraki konuşmacıları zor durumda bırakmamaktır.
2) Sorun Tespiti
Nedir ? Tanım yaptıktan sonra, başbakan kendi tezini oluşturmaya başlar. Tezin amacı, yani başbakanın tüm konuşmasının amacı, hükümet tarafının öne sürdüğü yasa tasarısını kabul ettirebilmektir. Bunun yolu ise, öncelikle bir yasa tasarısına ihtiyaç olduğunu kabul ettirmekten, sonrasında ise ihtiyacı hükümetin sunduğu yasa tasarısının karşılayacağını kabul ettirmekten geçer. Sorun tespiti olarak kastedilen aşama, işte burada bahsettiğimiz birinci kısımdır; yasa tasarısına duyulan ihtiyacı argümante etmektir. Özetle denilebilir ki; bir başbakan tezini oluşturmaya öncelikle “Bir değişiklik yapmaya ihtiyaç var mı?” sorusunu cevaplayarak başlar.
Neden Önemlidir ? Bir yasa tasarısı, daima statükoda bir değişiklik yapmakla sonuçlanır. Ortada bunu gerektirecek bir sebep, bir sorun olmadığı takdirde statükodan ayrılmak mantıksız olacağından; bir yasa tasarısının temellendirilmesi daima statükoda değişikliğe duyulan ihtiyaçtan yola çıkılarak yapılmalıdır. İşte bu noktada, bir başbakan, değişikliğe duyulan ihtiyacı “sorun tespiti” yaparak ortaya koyar.
Dahası, yasa tasarısının çıkış noktasını, statükoda tespit edilen sorun oluşturduğundan, bu sorun yasa tasarısını temellendirir. Tespit edilecek olan sorun, yasa tasarısının çözmeyi amaç edindiği sorun olmalıdır.
Yani yasa tasarısı bir araçtır; bu araç, amaç olan statükodaki soruna yönelmiştir. Öncelikle amacı net olarak ortaya koymak, başbakanın tezinin çıkış noktasını net olarak ortaya koyması anlamına gelir. Böylelikle başbakan argümanlarını bu temele daha rahat bağlayabilir.
Nasıl Yapılır ? İyi bir sorun tespiti; var olan sorunu belirtir, bu sorunun kayda değer olduğunu anlatır, bu sorunun statüko yüzünden var olduğunu açıklar. Tespit edilen sorun, statükoda var olan ve yasa tasarısının çözmeyi amaç edindiği sorundur.
ÖRNEK
Konu : Hükümet savunur ki, %10’luk seçim barajı kaldırılmalıdır.
Sorun Tespiti : Bugün ülkemizde ciddi bir temsil krizi yaşanmakta, oy veren vatandaşlar mecliste temsil edilememektedir. 2002 seçimlerinde geçerli oyların yarısına yakınının meclis dışında kalması bu durumun en belirgin örneğidir. (Statükoda var olan sorunun belirtilmesi) Bir vatandaşın verdiği oyun mecliste temsil edilmesi, onun yönetimde söz sahibi olmasıyla eş anlamlıdır ve bu nedenle temsil parlamenter demokrasilerin en temel unsurudur. Dolayısıyla geçerli oyların meclis dışında kalmasıyla yaşanan temsil adaletsizliği çok ciddi bir sorundur. (Sorunun kayda değer olduğunun anlatılması) Bu oyların meclis dışında kalmasının sebebi ise halihazır durumdaki %10’luk seçim barajı uygulamasıdır. %10’luk baraj, gelişmiş demokrasilerdekilerin aksine çok yüksek olduğu için, pek çok seçmenin siyasi görüşü bu alt limite ulaşamamakta ve dolayısıyla bu engel sebebiyle meclis dışına atılmaktadır. (Sorunun statüko yüzünden var olduğunun açıklanması)
Anlaşılabilmesi için yukarıdaki sorun tespiti aşama aşama yapılmış olsa bile, bir sorun tespitinde bulunması gereken bu üç unsur birbirinin içine de geçebilir.
Var olan bir sorunun kayda değer olmasından kasıt, statükoda bir değişiklik yapmaya değer olmasıdır. Sorunun, değişiklik yapmayı gerektirecek kadar önemli olduğunu ispat ederken hem nicelik hem de nitelik unsurundan faydalanabilirsiniz. Yukarıdaki örnek; hem nitelik (tek bir kişinin temsil hakkı dahi çok önemlidir) hem de nicelik (2002 seçimlerinde geçerli oyların yarıya yakını meclis dışında kalması) unsurunu kullanmıştır. Fakat bu unsurlardan bir tanesi de kimi zaman yeterli olabilir.
ÖRNEK
Konu: Hükümet savunur ki; bireylere, bedenlerini yenmek üzere bağışlama hakkı tanınmalıdır.
Sorun Tespiti : Statükoda, devlet, bireylere bedenlerini yenmek üzere bağışlama hakkı tanımayarak, onların sınırsız olması gereken bedenleri üzerindeki tasarruf haklarını kısıtlamaktadır. Beden üzerinde tasarruf hakkı, her bireyin kendi öz varlığı kaynaklı elde ettiği bir haktır ve hiçbir otoritenin bunu kısıtlamaya hakkı yoktur. Dolayısıyla, bedenlerini yenmek üzere bağışlamak isteyen bireylerin, insan olmaktan kaynaklanan en temel haklarından biri devlet tarafından ihlal edilmektedir.
Yukarıdaki örnekte, bedenlerini belirtilen amaçla bağışlamak isteyen çok sayıda birey olmadığı için sorun nicelik açısından değişiklik yapılmaya değecek nitelikte değildir. Fakat, nitelik açısından bakıldığında iddiaya göre bir insan hakkı ihlali olduğu için, sorun kayda değerdir.
Bir soruna statükonun sebep olduğunu açıklamak, soruna statükonun ne şekilde kaynaklık ettiğini açıklamaktır. Statüko bir soruna, içinde barındırdığı bir engel yada bir boşluk sebebiyle yol açar. İddia eden tarafa göre %10’luk seçim barajı hakkaniyete dayalı temsile giden yolda sistemin barındırdığı bir engel; seçim sisteminde pozitif ayrımcılığın olmaması ise hakkaniyete dayalı temsile giden yolda sistemin barındırdığı bir boşluktur.
Başbakanın tespit edeceği sorun ve önereceği tasarı birbirine sıkı sıkıya bağlı olmalıdır. Çünkü başbakanın tezinin özünü aslında bu iki olgu arasındaki nedensellik bağı ve bu bağın sonucunda ortaya çıkacak “modelin sorun çözebilirliği” oluşturacaktır.
Özet olarak, sorun tespiti, statüko kaynaklı olan ve yasa tasarısının çözmeyi amaç edindiği sorunun ortaya konulması ve böylelikle başbakanın tezinin çıkış noktasının açıklanmasıdır.
3) Modelleme
Başbakan, tanım yaparak önerisinin ne olacağını genel hatlarıyla vermiş ve böylelikle bir tartışma zemini oluşturmuş, sonrasında ise sorun tespiti yaparak bir öneriye neden ihtiyaç duyulduğunu anlatmıştır. Bu noktadan sonra tezini geliştirmeye argümanlarıyla devam edebilmesi için, önerisi kabul edilirse ortaya çıkacak modeli net bir şekilde ortaya koyması gerekir. Modellemeden kasıt, işte burada değinilen, önerinin sunduğu modelin net bir şekilde ortaya konması, yani yasa tasarısının bahsedilmesi gereken detaylarına inilmesidir.
Modelleme, Türkiye’de genellikle korkulan bir münazara kavramı olmuştur. Bunun ardında “model” kavramının neyi kastettiğinin tam anlaşılamaması, bu sebeple de içinin yanlış şekilde doldurulması yada boş bırakılması yatar.
Model olarak kastettiğimizin ne olduğunu anlamak için tanım ile arasındaki ilişkiye bakmak gerekir. Daha önce belirtildiği gibi, tanım, bir münazara konusunun tartışılabilmesi için zemin yaratmak adına ortaya bir yasa tasarısı koyar. Bu ortaya koyulan yasa tasarısı detaylardan yoksundur; görevi, başbakanın tezinde neyi savunacağını konuşmanın hemen başında işaret etmektir. Başbakanın yasa tasarısının özünde neye yöneldiğini, ne yapacağını belirtir. Fakat genellikle ne yapılacağını anlatmak, bir münazara maçının sağlıklı ilerleyişi için yeterli olmaz. Bir yasa tasarısının, yapacağı her ne ise onu nasıl yapacağı da, o yasa tasarısının kabul edilmesinin sonuçlarını (sorun çözme kapasitesi yada sebep olacağı diğer etkiler gibi) etkiliyorsa veya tasarının hedeflerinin dışına kaymasına sebep oluyorsa, bu durumda ortaya bir model koymak şarttır.
Yani, modelleme dediğimiz kısımda, bir başbakan, tanım aşamasında verdiği yasa tasarısını ve bu yasa tasarısı kabul edilirse ortaya çıkacak modeli (bu yasa tasarısının nasıl uygulanacağını) anlatır.
ÖRNEK
Konu: Hükümet Savunur ki, terörist örgütlerin aldıkları rehinelerle ilgili haber yapılmamalıdır.
Tanım: Medya kuruluşlarının, terörist örgütlerin aldıkları rehinelerle ilgili haber yapması yasaklanacaktır.
Sorun: Bu tip haberlerin halkta yarattığı infial duygusu ve bu duygular sonucunda köşeye sıkışan hükümetlerin teröristlerle pazarlıklarında güçsüz kalması.
Model: Medya kuruluşlarının, terörist örgütlerin aldıkları rehinelerle ilgili haber yapması yasaklanacaktır. Bu türde faaliyete devam eden medya kuruluşlarının ise yayınları durdurulacaktır.
Yukarıdaki örnek, yasa tasarısının sadece “ne yapacağının” (rehinelerle ilgili haber yapmayı yasaklama) önemli olduğu bir örnektir. Bu yasaklamanın “nasıl yapılacağının” model içerisinde ayrıntılı olarak yer almasına gerek yoktur, çünkü bu unsur yasağın çözmeyi amaçladığı sorun üzerinde direkt etkili değildir. Dahası bu yasağın izleyebileceği çok çeşitli yollar da olmadığı için, kabul edilebilecek çeşitli yöntemler birbirlerinden çok farklı etkiler doğurmayacaktır. Dolayısıyla yukarıdaki model, tanımda verilen yasa tasarısının üzerine çok fazla unsur eklememiş kısa ve öz bir modeldir.
ÖRNEK
Konu: Hükümet savunur ki, kadınlara siyasette pozitif ayrımcılık yapılmalıdır.
Tanım: Yerel ve genel seçimle oluşturulan kamu yönetim organlarında kadınlar için kota oluşturulacaktır.
Sorun: Kadınların siyasi hayatta geri planda kalması ve bu sebeple siyasi hayatta yeterince temsil edilememeleri, sorunlarının yansıtılamaması.
Model: Yerel ve genel seçimle oluşturulan kamu yönetim organlarında kadınlar için %25’lik bir kota ayrılacaktır. Bu kotanın doldurulabilmesi için siyasi partilerin listelerinde bu oranda kadın aday göstermesi şart olacaktır.
Yukarıdaki örnek, yasa tasarısının “nasıl”ının da önem arz ettiği bir örnektir. Tanım kısmında yasa tasarısının ne yapacağı genel hatlarıyla verilmiştir: kadınlar için kota oluşturmak. Fakat yasa tasarısını daha fazla detaylandırmaksızın bu noktada bırakmak, maçın sağlıklı ilerleyişini engelleyecek pek çok soru işaretini akılda uyandıracaktır. Tespit edilen sorunu bu yasa tasarısının çözüp çözemeyeceğini bilmek için ayrılacak kotanın %1 mi, %30 mu, yoksa %100 mü olacağını bilmek gerekir. Yani söz konusu detay, yasa tasarısının sorun çözme kapasitesini etkilemektedir. Bu sebeple de yasa tasarısının bu detayını modelin içerisinde sunmak şarttır.
ÖRNEK
Konu: Hükümet savunur ki, hafif uyuşturucular yasallaşmalıdır.
Tanım: Hafif uyuşturucuların satım ve kullanımı belirli şartlarda yasallaşacaktır.
Sorun: Bireylerin kamu sağlığını tehdit etmeyen tercihlerine devlet müdahalesinin aşırı olması.
Model: Fiziksel bağımlılık yaptıklarına dair kanıt olmadığı için, hafif uyuşturucu kapsamına giren esrar satım ve kullanımı belirli şartlarda yasallaşacaktır. 18 yaşın üzerindeki kişilere, ancak bireysel esrar bulundurma limiti kadar satış yapabilecek kafelerin açılmasına izin verilecektir. Bunun haricinde izin verilen limitin üzerinde esrar bulunduran, izinsiz olarak bunun ticaretini yapanlar cezalandırılacaklardır.
Yukarıdaki örnek, yasa tasarısının “nasıl”ının önem arz ettiği başka bir örnektir. Bu örnekte verilen detaylar, yasa tasarısının sorun çözme kabiliyetine pek etki etmemektedir, hafif uyuşturucular yasallaştırıldıktan sonra devletin bireylerin tercihlerine olan müdahalesinin önüne her koşulda geçilmiş olur. Fakat bu yasallaştırılma sürecinde çok çeşitli yollar izlenebilir ve bu izlenebilecek yolların sonuçları birbirinden çok farklıdır. Maçın dağılmaması, bu birbirinden değişik yollardan birinin doğuracağı etkiler üzerinden yürümesi için burada bir modelleme şarttır. Daha da önemlisi, burada modelin içinde gördüğümüz kısıtlama unsurları, tasarının etkilediği kitlenin sadece etkilemek istedikleriyle, yaptıklarının sadece yapmak istedikleriyle sınırlı kalmasını sağlamıştır. Burada yasa tasarısının amacı illegal uyuşturucu satıcılarını toplum içine salmak yada 18 yaşından küçüklerin uyuşturucu kullanması değil, sağlıklı ve mantıklı bir biçimde insanların tercihlerine saygı duymaktır. Bu sebeplerle, modelin sonuçlarını doğrudan etkileyen bu detaylar modelde verilmiştir.
Örneklerin üçünü birden analiz edersek, modellemenin gerekliliğini daha iyi görmüş oluruz. Birinci örnekte, tasarının sorun çözebilme kabiliyetini yada diğer sonuçlarını doğrudan ve önemli bir şekilde etkileyecek bir unsur bulunmamaktadır; bu yüzden kısa ve öz bir modelle yetinilmiştir. İkinci örnekte, tasarının sorun çözebilme kabiliyetini doğrudan ve önemli bir şekilde etkileyen unsur, modelin içine dahil edilmiştir. Üçüncü örnekte ise, tasarının sonuçlarını doğrudan ve önemli bir şekilde etkileyen unsurlar, modelin içine dahil edilmiştir. Buradaki kısıtlayıcı unsurlar, tasarının çözmeyi hedeflenen sorun çerçevesinde şekillenmesini, hedeflerinin dışına kaymamasını sağlamıştır. Pek çok maçta ihtiyaç duyulan bu tip kısıtlamaları yapmak, iyi bir hükümet açılış takımında mutlaka bulunması gereken bir özelliktir.
Modellemenin gerektiği durumları anlatan bu örnekler, aslında iyi bir modellemenin içinde bulunması gereken özellikleri de belli etmektedir. İyi bir model, asla gereksiz detayların içinde boğulmamalıdır. Unutulmamalıdır ki, münazaranın amacı daima prensipleri tartışmaktır, ortaya konulan model, kafa karışıklığını önleyip, prensiplerin sağlıklı bir zeminde tartışılabilmesini sağlar. İyi bir model içinde sadece yukarıda sözünü ettiğimiz “tasarının sorun çözme kabiliyetini, yada diğer sonuçlarını önemli bir şekilde etkileyen” unsurları barındırmalı, ve “tasarının hedeflerinin dışına kaymasına sebep olacak” unsurlarda kısıtlamalar yapmalıdır. Bunların haricinde detaylara girmek münazarada çok değerli olan vaktinizden çalmakla yada tezinizin anlaşılır ve net olmasını engellemekle kalmaz, özünde tartışılması gereken prensiplerden maçı uzaklaştırmış olur. Böylelikle maça zemin hazırlama görevini üstlenmiş hükümet açılış takımı yanlış bir zemin hazırladığı için görevini iyi yapamamış sayılır.
Daha önce de belirtildiği gibi tespit edilen sorun ve önerilen tasarı (tanımdaki+modellemedeki) birbirlerine zincirin halkaları gibi sıkı sıkıya bağlıdır. Çünkü tasarının amacı sorun çözmektir. Bu yüzden iyi ve mantıklı bir model muhakkak sorundan yola çıkılarak inşa edilebilir. Sorunun çözülmesi için ortadan kaldırılması gereken engel veya boşluk iyi analiz edilmeli, tasarının amacı buna göre belirlenmelidir. Belirlenmiş amacın dışında kalan koşullar ise, kısıtlayıcı unsurlar ile modelin dışına çıkarılmalıdır. Fakat bu kısıtlayıcı unsurlar mümkün olduğunca az olmalıdır. Çatışma noktası yaratamayacak, karşı çıkılamayacak, aşırı kısıtlanmış bir model; bir hükümet açılış takımının maçı katletmesine ve ağır şekilde cezalandırılmasına yol açar. Pek çok deneyimli münazaracı, yeni başlayanlara bu sebeple tezlerini oluştururken cesur davranmalarını ve radikal, sert bir tutum takınmalarını tavsiye eder.
4) Modelin Sorunu Çözebilirliği
Nedir? Başbakan, sorun tespiti aşamasında, bir öneriye ihtiyaç olduğunu; modelleme aşamasında ise hükümet açılış takımının bu sorun karşısında önerisinin tam olarak ne olduğunu açıklamış olur. Bu aşamaları geçtikten sonra, sıra, hükümet açılışın bu sorun karşısında sunduğu netleştirilmiş önerinin neden “doğru” öneri olduğunu açıklamaya gelir. Bu açıklama, aslında hükümet açılış takımının tezinin gerekçelendirilmesidir. Söz konusu gerekçelendirme, yasa tasarısı kabul edilirse olacakların anlatılması, yani yasa tasarısının etkilerinin/sonuçlarının argümante edilmesiyle yapılır.
Yasa tasarısının etkileri iki ayrı yönde olacaktır : 1) Önerinin, tespit edilmiş sorunu çözerek yapacağı etki 2) Önerinin, bunun haricinde avantajlar sağlayarak yapacağı etki. “Modelin sorunu çözebilirliği” ile kastedilen buradaki birinci etki grubu, “Modelin getireceği diğer avantajlar” ile kastedilen ise ikinci etki grubudur.
Neden Önemlidir? Hükümet açılış takımının tüm tezi aslında modelin sorunu çözebilirliği kriterinde kilitlidir dolayısıyla takımın maç içerisinde alacağı sıralamada model ile sorun arasında kurulmuş nedensellik bağı hayati önem taşır. Modelin sorunu çözebilirliği, modelin getireceği diğer avantajlara kıyasla birincil derecede önem taşır. Çünkü hükümet açılış takımı önerisini kabul ettirme hedefine, ancak önerinin statükodaki sorunu sunduğu modelle çözebileceğini kanıtlarsa ulaşabilir. Modeli amacına ulaşamayacaksa, hükümet açılış takımı da amacına ulaşamaz. Bu kısmın öncelikli önemi sebebiyle, başbakan argümanlarını bu yönde yoğunlaştırmalıdır. Kendisi takımının tezinin asıl kurucusu olduğundan, bu asli unsuru gereğince tamamlamadığı sürece, diğer avantajları argümante etmeye başlamamalıdır. Zaten takımın ikinci konuşmacısı takımın tezini geliştirmeye bu avantajları argümante ederek devam edecektir. Çok ayaklı sorun tespitlerinde başbakan konuşmasını diğer avantajlara geçmeden bitirse bile kimi durumlarda, tezin bu yönde geliştirilmesine de başbakan başlar.
Nasıl Yapılır? Modelin sorunu çözebilirliğini anlatmak için başbakan “Önerdiğimiz model statükodaki sorunu nasıl çözer?” sorusuna yanıt vermelidir. Sadece sorunu tespit etmek ve bir model sunmak, hükümet açılış tezinin en önemli noktasının eksik kalmış olması demektir. Bu iki unsur birbirlerine bağlandıklarında anlam ifade ederler. “Önerdiğimiz model statükodaki sorunu nasıl çözer?” sorusuna yanıt vermek için, başbakan sorun ile model arasında realist ve mantıklı bir nedensellik bağı kurarak modelin sorunu nasıl çözeceğini argümante etmelidir. Bu argüman hükümet açılış takımının en değerli argümanı olduğu için, üç ayağına da gereken önem verilmelidir. (bkz. Argümantasyon) Bu aşamada nedensellik bağının mantık zinciri aşama aşama kurulmalı, muhalefetin tasarının işlerliğini sorgulamasına izin verilmemelidir.
ÖRNEK
Konu: Hükümet savunur ki, zihinsel engelli çocukların fiziksel gelişimleri tıbbi müdahale ile durdurulmalıdır.
Tanım: Yüzde yüz zihinsel engelli çocukların fiziksel gelişimleri tıbbi müdahale ile devlet zoruyla durdurulacaktır.
Sorun: Zihinsel engelliler kendi bakımlarını hayatlarının hiçbir anında kendileri üstlenemezler. Bu ağır sorumluluk sürekli olarak ailelerinin üstündedir. Zihinsel engellilerin fiziksel açıdan gelişmeleri bu özünde zaten ağır olan bu sorumluluğu üstlenilmesi imkansız olacak şekilde ağırlaştırır. Günün 24 saatinde özel bakıma ihtiyaç duyan bu kişilerin bu gereksinimlerine aileler gereğince cevap veremez. 30 kiloluk bir çocukla 70 kiloluk bir adamı yıkamak arasındaki fark aşikardır. Dolayısıyla bu bakım eksikliğinden hem zihinsel engelli hem de aile zarar görecektir. Zihinsel engelli yeterli ilgiyi göremediğinden fiziksel ve psikolojik sağlık sorunlarıyla karşılaşacaktır. Aileler ise bu ağır sorumluluğun altında sosyal hayattan kopacak ve zihinsel engelli aile üyesi ile aralarındaki bağ bir zorunluluğa dönüşecektir.
Model: 7 yaşına kadar düzenli kontrol ile zihinsel gelişimi takip edilen yüzde yüz zihinsel engelli çocukların fiziksel gelişimleri, doktor heyeti onayı ile büyüme hormonunun salgılanmasını engelleyen inhibitör enjekte edilmek sureti ile durdurulacaktır.
Modelin Sorunu Çözümü: Sorunda değinildiği gibi Zihinsel engellilerin bakımı yaşları büyüdükçe zorlaşmaktadır. Bu kişilerin kendi bakımlarını kendileri üstlenemedikleri düşünüldüğünde, bu gittikçe ağırlaşan sorumluluk ailenin üzerine kalmaktadır. Aile bu zor yükümlülüğün altından gerektiği şekilde kalkamaz ve bundan hem zihinsel engelli hem de aile zarar görür. Oysa zihinsel engellinin fiziksel gelişimini 7 yaşında durdurmak, onu daima özel bakımın kolay olduğu bir yaşta tutmak demektir. Böylelikle zihinsel engelliler ihtiyaç duydukları ilgiye sahip olacaklar ve sağlıklı bir yaşam süreceklerdir. Aileler ise zihinsel engelli aile bireyi ile aralarındaki ilişkiyi sağlam bir şekilde sürdürebilecek, kendi maddi ve manevi bütünlüklerinden ödün vermemiş olacaklardır.
Yukarıdaki örnekte, zihinsel engellilerin yaşlarının büyüdükçe bakımlarının zorlaşması sorun olarak tespit edilmiştir. Ardından bu soruna çözüm olarak zihinsel engellilerin fiziksel gelişimlerinin 7 yaşında durdurulması önerisi getirilmiştir. Hükümet tezi bu noktada bırakılmamış, 7 yaşındaki çocukların bakımının daha kolay olacağı ve böylelikle zihinsel engellilerin yaşları ilerledikçe zorlaşan bakımları sorununun bertaraf edileceği anlatılmıştır. Bu anlatım, sorun ile model arasında mantıklı ve realist bir bağ kurulumudur.
5) Modelin Getireceği Diğer Avantajlar
Hükümet açılış takımının önerdiği modeli kabul etmenin pek çok farklı sonucu olacaktır. Bu sonuçlardan bir kısmı avantaj olarak değerlendirilebilecek pozitif gelişmeler olsa bile, unutulmamalıdır ki, her yasa tasarısının aynı zamanda bir bedeli yani dezavantajları vardır. Muhalefet açılış takımı tezini bu dezavantajların üzerine kuracaktır. Hükümet açılış takımı, ikinci konuşmacısının yapacağı çürütmelerle her ne kadar bu dezavantajların üstünden gelmeye çalışacak olsa bile; realist yaklaşım sonucunda açıkça görülür ki, her dezavantajı çürütmeyle yenmek mümkün değildir. Bu yüzden avantaj-dezavantaj dengesinde üste geçebilmek için yasa tasarısının avantajlarını iyi argümante etmek şarttır. Modelin en büyük avantajı sorun çözme kapasitesi olsa bile, dengede üste çıkmak için, bunun yanına başka avantajların da eklenmesi gerekir. İşte “modelin getireceği diğer avantajlar”ı argümante etme aşaması bu gerekliliğe hizmet eder.
Modelin diğer avantajlarını anlatmak için başbakan “Önerdiğimiz modeli kabul etmenin başka ne gibi olumlu kazanımları olacaktır?” sorusuna yanıt vermelidir. Avantaj olarak kastedilen, yasa tasarısının kabul edilmesinden doğan kazanımlar, statükoda meydana gelen olumlu değişikliklerdir. Argüman olarak sunulacak avantajlar akıllıca seçilmelidir. Avantajlar, modelin etkisinin sonucu ve modele özgü olmalıdır. Unutulmamalıdır ki, model ve avantaj arasındaki sebep-sonuç ilişkisi mümkün olduğunca kısa olmalıdır.
ÖRNEK
Yukarıdaki örneği ele alalım:
Konu: Hükümet savunur ki, zihinsel engelli çocukların fiziksel gelişimleri tıbbi müdahale ile durdurulmalıdır.
Tanım: Yüzde yüz zihinsel engelli çocukların fiziksel gelişimleri tıbbi müdahale ile devlet zoruyla durdurulacaktır.
Sorun: Zihinsel engellilerin bakımı yaşları büyüdükçe zorlaşmaktadır. Bu kişilerin kendi bakımlarını kendileri üstlenemedikleri düşünüldüğünde, bu gittikçe ağırlaşan sorumluluk ailenin üzerine kalmaktadır. Aile bu zor yükümlülüğün altından gerektiği şekilde kalkamaz ve bundan hem zihinsel engelli hem de aile zarar görür.
Model: 7 yaşına kadar düzenli kontrol ile zihinsel gelişimi takip edilen yüzde yüz zihinsel engelli çocukların fiziksel gelişimleri, doktor heyeti onayı ile büyüme hormonunun salgılanmasını engelleyen inhibitör enjekte edilmek sureti ile durdurulacaktır.
Modelin Diğer Avantajları: Zihinsel engelliler fiziksel açıdan geliştikçe, bedensel güçleri de gelişiyor. Fakat bu bedensel güç gelişimine, bedensel gücü kontrollü bir şekilde kullanmayı mümkün kılan bilinç gelişimi eklenmiyor. Dolayısıyla bilinçli olmadıkları için zihinsel engelliler kontrolsüz olarak bedensel güçlerini kullanıyorlar. Bu kontrolsüzlük, şiddet kavramının bilincinde olmayan zihinsel engellilerin şiddet eylemlerinde bulunmaları şeklinde kendini gösteriyor. Böylelikle zihinsel engelliler hem çevreleri için bir tehdit teşkil ediyor, hem de çevrenin kendilerine gösterdiği tepki sonucunda mağdur oluyor. Fiziksel gelişimlerinin 7 yaşında durdurulması halinde, zihinsel engelliler kontrol edemeyecekleri bedensel bir güce sahip olamayacaklar. Bunun sonucu olarak şiddet eylemlerinde bulunamayacakları için, çevrelerine zarar veremeyecekler. Toplumsal çevreleri de onları bu sebeple tehdit olarak görmeyecek, onlara tepki duymayacak.
Buradaki örnekte görüldüğü gibi, hükümet açılışın modelin diğer avantajları olarak sunacağı argümanlar modelin direkt sonucu olmalıdır. Bu örnekte, zihinsel engellilerin kontrol edemeyecekleri bir bedensel güce kavuşmalarının engellenmesi, onların bedensel gelişimlerinin 7 yaşında durdurulmasının direkt bir sonucudur. Nedensellik bağında araya başka unsurlar sokulmamıştır. Dahası, bu avantaj bu modele özgüdür. Başka bir şekilde bu avantaja ulaşmanın yolu yoktur.
Dikkat edilmesi gereken başka bir unsur ise, başbakanın konuşması tezin ana noktalarını ortaya koyan konuşma olduğu için, güçlü noktalara sahip olan avantajları ikinci konuşmacıdan ziyade başbakanın argümante etmesi daha doğru olacağıdır.
Işıl Yelkenci
Galatasaray Üniversitesi
email@example.com
Blog Arşivi
-
▼
2009
(36)
-
▼
Ekim
(33)
- Dağlık Karabağ
- AZERBAYCAN
- Bağımsız Türk Devletleri
- AVRUPA KITASI
- Dünya Kıtalar ve Ülkeler
- Münazaranın Temel Kuralları
- Viyana Sözleşmesi
- Montreux Boğazlar Sözleşmesi
- İngiliz Parlementer Stili Münazara
- Hükumet Açılış 1. konuşmacı
- Münazara Konu
- ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İŞLETME TOPLULUĞU
- ULUSLARARASI İLİŞKİLER SÖZLÜĞÜ
- LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI
- KIBRIS SORUNUNUN TARİHSEL GELİŞİMİ
- ULUSLARARASI ÇALIŞMA ÖRGÜTÜ ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN SONA...
- TÜRKİYE'DE NÜKLEER ENERJİNİN TARİHÇESİ
- Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletle...
- TÜRK MEDENİ KANUNU
- TEMEL MÜNAZARA REHBERİ
- SİYASİ PARTİLER KANUNU
- TERÖRLE MÜCADELE KANUNU
- GENEL HATLARIYLA ÖTENAZİ
- TÜRK CEZA KANUNU
- RADYO VE TELEVİZYON KURULUŞ VE YAYINLAR HAKKINDA K...
- MİLLETVEKİLİ SEÇİMİ KANUNU
- 82 anayasası
- YÜKSEK ÖĞRETİM KANUNU ...
- İŞ KANUNU
- BASIN KANUNU
- İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ
- MÜNAZARA EĞİTİMİ
- YENİ BAŞLAYANLAR İÇİN PARLEMENTER MÜNAZARA
- ▼ Ekim (33)