Ekonomik politikalardan sorumlu olanlar, konjonktürün canlanması için halka daha az tasarruf edip daha fazla tüketmesini tavsiye ediyorlar. Alman bankacılık kuruluşu Volks und Raiffeisenbanken’in uzmanları ise, ekonomik gelecekle ilgili endişeler yüzünden tasarrufa ağırlık verilmesiyle tüketim harcamalarındaki gerilemenin birbiriyle ilgili olmadığını, yani milli gelirin yarıdan fazlasını oluşturan özel tüketim harcamalarının özel hanelerin artan tasarruf eğilimi yüzünden azaldığı tezinin doğru olmadığını belirtiyorlar.
Almanya’daki özel hanelerin geliri üç yıldır artmıyor. Ama toplam nakit tasarruflar aynı süre zarfında 140 milyar euroya yükseldi. Alman Volksbanken ve Raiffeisenbanken bankalarının yaptırdığı araştırma 2000 yılından bu yana nakit tasarruf toplamının yılda yüzde 20 oranında arttığını ve bunun da ortalama gelir artışından on katı fazla olduğunu ortaya koyuyor.
Asıl neden hanelerin az yatırım yapmaları
Özel hanelerin servet birikimindeki bu önemli sıçramanın, tüketicinin tasarrufa ağırlık vermesinden kaynaklanmadığı da bu araştırmayla ortaya çıkarılmış. Asıl neden özel hanelerin daha az yatırım yapmaları ve tüketici kredilerinden eskisi gibi yararlanmamaları. Bu nedenle, borçtan arındırılmış özel servet, önceki yıllara kıyasla daha hızlı artmış.
Ekonomik istatistiklerde, serbest meslek sahipleri, işadamları ve özel kuruluşlar da özel haneler kapsamına giriyor. Bu grup, örneğin konut yapımında, ofis ya da muayenehane donanımında eskisi kadar para harcamıyor. Ekonomistler bunu durgunluğa bağlıyor ve konjonktürdeki kötüleşmenin serbest meslek sahiplerini de olumsuz etkilediğini hatırlatıyorlar.
Bankanın ekonomik araştırmalar ünitesinden Andreas Blei, bu nedenle tüketim durgunluğundan sadece özel tasarruf eğiliminin sorumlu tutulamayacağını söylüyor:
”Bu bakımdan, ekonomik gelecekle ilgili endişelerin halkı aşırı tasarrufa zorladığı iddiasına katılmak mümkün değil. Özel hanelerin tüketim ve tasarruf eğilimleri arasındaki minik oynamalar geçmişte de oldu. Tüketimin düşmesinde asıl gelirlerin artmaması rol oynuyor.”
Bölgeler arasında farklılık
Özel hanelerin servet birikimi bölgeler arasında önemli farklılıklar arzediyor. Raiffeisenbank raporuna göre, Almanya’nın zengin eyaletleriyle doğudaki fakir eyaletler arasındaki fark son yıllarda kapanmaya başladı. Bavyera eyaletinde özel hanelerin ortalama nakit serveti 54 bin euroya ulaşırken Almanya’nın en fakir eyaleti olan Mecklenburg Vorpommern’deki özel hanelerin ortalama nakit tasarrufu 19 bin euroyu ancak buluyordu.
Artan servetin tüketimi doğrudan etkilemesi beklenmiyor. Ekonomi uzmanı Blei, etiketlerdeki olağanüstü fiyat indirimlerinin nakdi tasarrufları tüketime kanalize edemeyeceğini söylüyor:
”Almanya’da böyle bir gelişme beklemiyorum. Nedeni de basit. Özel haneler, emeklilik dönemi için daha fazla para biriktirmek zorunda olduklarını anladılar. Bu bakımdan tüketim eğiliminin artması beklenmemeli.”
Artan nakdi servetin uzun vadede tüketimi olumlu etkileleyebileceğini belirten uzmanlar, ihracattaki artışın iç konjonktür motorunu da ateşlemesi durumunda, özel hanelerin daha fazla yatırım yapacağını ve bunun da istihdam ve hane gelirlerini arttırarak tüketimi canlandırabileceğini ifade ediyorlar.