Sergei Vasilyevich Rachmaninoff; 2 Nisan 1873 yılında, Rusya Novgorod’ta müzisyen bir aileye doğdu. 10 yaşındayken St. Petersburg Konservatuvarı’na girdi, 12 yaşında ise Moskova Konservatuvarı’na geçti. Burada büyük Rus müzii üstadlarından Arensky ile armoni, Taneyev ile kontrpuan ve Siloti ile piyano çalıştı.
Bu dönemde Anton Rubinstein ve Tchaikovsky ile tanıştı. Tchaikovsky onun en çok etkilendiği isim oldu. Tchaikovsky’nin öncüsü olduğu Rus müziği romantizminin etkileri, Rachmaninoff’un eserlerinde kendini açıkça belli eder.
Rachmaninoff’un 1895 yılında bestelediği 1. senfonisi, Rus besteci ve orkestra şefi Alexander Glazunov yönetiminde sergilenir. Eleştirmenler tarafından sertçe yorumlanan konçerto, Racchmaninoff’un özgüveninin kaybetmesine sebep oldu ve bu dönemde psikolojik tedavi görmeye başladı.
Bir çeşit hipnoz terapisi olan bu seanslar Rachmaninoff’u tekrar beste yapmak için cesaretlendirmeye yönelikti.
Üç yıllık terapi sürecinin sonunda, 1898 yılında, Sergei Rachmaninoff yeni bir beste daha yaptı; psikoloğu Doktor Nikolai Dahl’a adadığı 2. Piyano Konçertosu…
Orkestrasyon
Rachmaninoff’un 2. Piyano Konçertosunda kullanılan enstrümanlar;
2 Flüt, 2 Obua, 2 Klarnet, 2 Fagot, 2 Trompet, 4 Korno, 3 Trombon, Timpani, Perküsyon ve Yaylılardır.
Başlangıc ve I. Bölüm: Moderato
Piyano konçertolarının orkestra ile başlamaması durumu klasik müzik repertuvarında çok yaygın bir durum değildir. Genellikle ana ezgi orkestra tarafından tanıtıldıktan sonra piyano işin içine katılır. Piyano ile tanıtılan konçertolara bir diğer örnek de Beethoven’ın 4. Piyano Konçertosu olarak gösterilebilir. Yaklaşık 10 ölçülük girişin ilk 8 ölçüsü fa notası yani konçertonun ana tonu olan Do minörün IV. derece akorunun etrafında dolaşır. Pianissimo-Fortissimo arası bir yükselme yaşanan giriş bölümündeki çözülme tamamlandıktan sonra 1. bölüm tam olarak başlamış olur.
Çok geniş rejistiri kapsayan arpejler ile bölüm devam eder. Bu esnada yaylılar ve klarinet (bazen fagot ve kornolarla çiftlenir) katılır.
Karakteristik bir “Rus Oyunu” olan, sürekli tonik notasını duyurma (Burada kastedilen tona ismini veren Do notasıdır) konçertonun ilk bölümünde sıklıkla görülür.
Konçertonun ilk bölümünde iki farklı tema öne çıkar. A temasının, konçertonun üçüncü bölümüyle olan bağlantısı sıklıkla dile getirilir. B temasının parçanın ilerleyen kısımlarında bir varyasyonu bulunur.
Aşağıda belirtilen bölüm ise eserin “Koda” kısmıdır. “Koda” bir parçanın veya bölümün bitiyor olduğuna dair mesajın verildiği kısımdır. Pianissimo ile başlayan koda, üçlü akorlar ve Fortissimo bir Do minör akoru ile son bulur.
II. Bölüm: Adagio Sostenuto
İkinci bölüm, sıklıkla ismini Rachmaninoff’un erken dönem eserleriyle birlikte andırır. Özellikle “Romance” isimli eseriyle benzerlikleri bulunan Adagio’nun melodik yapısı oldukça belirlidir.
Klasik bir rondo formunu (A-B-A şeması ile oluşturulan müzik formu çeşidi) kullanan eserin bir de sonunda koda kısmı bulunur. Rondo genellikle eserlerin final bölümlerinde kullanılan, eğlenceli duyum ile ilişkilendirilen bir formdur.
Aynı birinci bölümde olduğu gibi Do minör bir başlangıç ile eser tanıtılır.
Ana temanın ilk kısmını flüt, ikinci kısmını ise klarnet duyurur.
Piyano ve orkestra birbirini dengeleyici konumdadır
Daha sonra Mi Majör tonuna modülasyon görülür.
Orkestra ana ezgi piyano üzerindeyken ona atmosferik olarak eşlik eder, ana ezgi orkestraya veya orkestrada yer alan bir enstrümana verildiğinde ise piyano eşlik görevini üstlenir.
III. Bölüm: Allegro Scherzando
Üçüncü bölüm canlı bir moddadır. İkinci bölümün Mi Majör tonundan müthiş bir bağlantı ile Do minör başlangıca bağlanılır.
İcracı tarafından yapılan kadans bölümü parçanın enerjisini yükseltir. Bu bölümde iki ana tema ve bir kapanış teması görülür. Görkemli bir koda ile konçertonun derinliğine uygun bir final sağlanmış olur.
Kaynak:
Aspen Music Festival Concert
Ohio State University, Chung, So-ham Kim, “An Analysis of Rachmaninoff’s Concerto No.2”
Helen Kaufmann, Story of 100 Composers
Robert Gauldin, Harmonic Practice in Tonal Music