95 yaşındaki eski Nazi toplama kampı gardiyanı Jakiw Palij, ABD’den Almanya’ya sınır dışı edildi. Alman basını tarafından “Nazi avcısı” olarak anılan, Nazi Suçları Araştırma Merkezi’nin başındaki Jens Rommel, ABD tarafından savaş suçu işlemekle suçlanan eski Nazi Jakiw Palij’i yargılamak için yeterli kanıt bulunmadığını söyledi.
Deutsche Welle’ye konuşan “Nazi avcısı”, “Almanya’da Jakiw Palij’le ilgili bir soruşturma yok, dolayısıyla Palij hakkında bir tutuklama emri yok. Sonuç itibariyle Palij’in mahkum edilmesi çok zor” dedi.
Eski Nazi toplama kampı gardiyanı Palij, geçtiğimiz günü New York City’de bulunan Queens’deki evinden, beyaz bir çarşafa sarılmış hâlde tekerlekli sandalye üzerinde çıkarıldı ve New Jersey’den Düsseldorf’daki havalimanına uçtu. Ambulansla huzurevine götürülen Palij’in kalan günlerini burada geçireceği tahmin ediliyor.
ABD tarafından 6 bin Yahudi erkeğin ölümünde payı olmakla suçlanan Palij, suçlamaları reddetmişti. ABD’de yargılanamayan Palij’i Polonya da, doğduğu yerin artık sınırları içinde bulunduğu Ukrayna da kabul etmedi. Almanya ise Palij’i Berlin ile Washington arasındaki 14 yıllık bir diplomasi savaşı sonunda kabul etti. Palij’in Almanya’da bir huzurevinde kendine yer bulması fikri birçok kişi tarafından sorgulandı.
Sol eğilimli Alman gazete Taz’ın baş yazısında “Palij artık hayatının geri kalanını burada geçirecek. Nazi işbirlikçisi bakım hizmeti ve finansal yardım alacak. Devlet ona bir çatı, yiyecek, giyecek ve para verecek” dendi. Yazı, aynı zamanda Almanya’nın Palij’i kabul etmesini de onayladı: “Yargılanması için yeterince kanıt olmamasına rağmen, Almanya’nın Palij’i kabul etmesi iyi bir şey. Çünkü nasyonal sosyalizmin suçları, sorumluluğu da beraberinde getirdi. Almanlar olmasaydı, Palij hiçbir zaman Nazi işbirlikçisi olmayacaktı”.
Almanya’nın güneyindeki Würzburg’daki yetkililer, 2016 yılından beri Palij’i yargılamaya çalışıyordu. Rommel’ın anlattığına göre, soruşturma kapandı çünkü Palij’in hiçbir cinayetine ilişkin kanıt bulunamadı.
“Palij’in ABD’den getirilmesi, kanıtlarla ilgili bir şey değiştirmiyor” diyen Rommel, “Teoride, Würzburg’daki savcılar, bir şeylerin değiştiğini iddia ederek davayı yeniden açabilirler. Fakat suçlu olduğu iddia edilen kişinin suçla direkt bağlantısı olduğunu gösteren kanıtlar yine de gerekli olacak” diye ekledi.
Şimdi 95 yaşında olan Jakiw Palij, 1941’de Trawniki toplama kampında, SS subayları tarafından eğitilmişti. Palij ve eğitilen diğerleri, Yahudi mahkumların toplanmasıyla ilgili metodları öğrenmiş ve Treblinka, Bełżec ve Sobibór’daki kamplara gönderilmişti.
Savaştan sonra yalan söyleyerek ABD’de oturma izni almayı başaran Palij, 1957’de de ABD vatandaşlığı aldı. 2003 yılında ABD’li müfettişler Palij’in Nazi kampındaki görevini saklamış olduğunu ortaya çıkardı. Palij, hiçbir zaman Alman vatandaşlığına sahip olmamıştı. Almanya’daki oturma izni, bir kanundaki bir ayrıntıya dayanıyordu.
Beyaz Saray ve Almanya’daki ABD büyükelçisi Richard Grenell, Palij’in sınır dışı edilmesini Trump yönetiminin ahlaki bir zaferi olarak görüyor. Son yıllarda Palij’in sınır dışı edilmesini talep eden protestocular, Nazi gardiyanının ABD’deki evinin önünde düzenli olarak toplanıyordu.
Kaynak: The Guardian, NBC News