2 İçerik KonularıÇalışmanızın içeriği kullanacağınız farklı araştırma yöntemleri için bazı zorluklar çıkarabilir.
3 Cevaplayıcıların konu hakkında bilgi sahibi olmaları beklenebilir mi? Cevaplayıcı gelişmeleri takip etmiyorsa (örn. gazete okuyarak, haber bültenleri izleyerek veya başkalarıyla konuşarak), hakkında soru sormak istediğiniz konu üzerine en ufak bir bilgi sahibi olmayabilir.Veya, eğer aile bütçesi hakkında bir çalışma yapmak istiyorsanız ve düzenli olarak faturaları ödemeyen bir eşle konuşuyorsanız, sorularınızı cevaplayacak bilgiye sahip olmayabilirler.
4 Cevaplayıcı kayıtlara başvurma gereği duyabilir mi? Ne hakkında sorular yönelttiğinizi anlamış olsa dahi, kesin bir cevap alabilmek için cevaplayıcıların kayıtlara başvurmasına izin verme gereği hissedebilirsiniz.Mesela, geçtiğimiz ay gıda için ne kadar para harcadıklarını sorduğunuzda, kişisel çek ve kredi kartı kayıtlarına bakma ihtiyacı duyabilirler.
5 Önyargı Konularıİnsanlar kendi önyargı ve hükümleri ile araştırmalara katılmaktadır.Bazen, belirli tarzdaki anket yöntemleri sayesinde bu önyargılar büyük problemler doğurmazlar.
6 Sosyal isteklilikten kaçınılabilir mi? Cevaplayıcılar genellikle diğerlerinin gözünde “iyi” gözükmek isterler. Hiçbirimiz cevabı bilmiyormuş gibi görünmek istemeyiz.Utandırıcı hiçbir şey söylemek istemeyiz.İnsanları bu şekilde bir konuma sokacak bilgiler hakkında soru yöneltirseniz, size doğruyu söylemeyebilirler, veya cevabı faklı vererek daha iyi görünmelerini sağlarlar.Bu durum, görüşmeci ile canlı olarak yüz yüze veya telefonda görüştüklerinde daha önemli bir problem doğurabilir.
7 Görüşmecinin çarpıtması veya müdahalesi kontrol edilebilir mi? Görüşmeci de görüşmenin çarpıtılmasına neden olabilir.Cevaplayıcıları sıkıştırıcı sorular sormayabilir.Cevaplayıcıların güçlü fikirleri olduğu konuları dikkatle dinlemeyebilir.Önceki cevaplara dayanarak görüşmecinin ne diyeceği konusunda, doğru olmasa bile, yargıda bulunabilir.
8 Hatalı cevaplayıcılardan kaçınılabilir mi? Mektup anketleri ile kimin gerçekten ankete katıldığını bilmek zordur.Evin reisi mi yoksa başkası mı anketi tamamlamıştır?Cevapları gerçekten CEO mu vermiştir, yoksa bu görevi altında çalışanlardan birine mi vermiştir?Telefonda konuştuğunuz kişi gerçekten size kim olduğunu söyleyen kişinin kendisi midir?En azından kişisel görüşmelerde, kiminle görüştüğünüzü bilmenize dair makul şansınız mevcuttur.Mektup anketlerinde veya telefon mülakatlarında, durum böyle olmayabilir.
9 Yönetimsel KonularSon olarak, çalışmanız için anket metodunuzun fizibilitesini değerlendirmelisiniz.
10 MaliyetlerMaliyet, anket çeşidini seçmede ana belirleyici etkendir.Kişisel görüşmeler yapmayı tercih ediyor olabilirsiniz, fakat görüşmeciler için gerekli olan yüksek eğitim ve maaş giderlerini karşılayamayabilirsiniz.Geniş bir postalama aktivitesinde bulunmak isteyebilirsiniz, fakat gereken harcamaları karşılayamayabilirsiniz.
11 OlanaklarÇalışmanızı işlemek ve yönetmek için gerekli olanaklara sahip misiniz?Telefon görüşmelerinde, iyi donanımlı telefon anketi olanaklarına sahip misiniz?“Focus” grupları ağırlayabileceğiniz rahat ve ulaşılabilir bir yere/mekana sahip misiniz?Cevapları kaydedebileceğimiz ve işleyebileceğiniz donanıma sahip misiniz?
12 ZamanBazı tip anketler diğerlerinden daha fazla zaman alır.Cevaplara acil olarak ihtiyacınız var mı (tek gecelik kamuoyu oylaması gibi)?Posta anketlerini göndermek, hatırlatıcıları takip etmek ve postayla cevapları geri alabilmek için gereken zamanı hesapladınız mı?Yaklaşımınızı sınamanız için yeterli sayıdaki kişisel görüşmelerinize yeterli zaman ayırabiliyor musunuz?
13 PersonelDeğişik tip anketler değişik tipte personel talebi doğurur.Görüşmeler motive olmuş ve iyi eğitim görüş görüşmecileri gerektirir.Grup anketleri, grubu teşvik etme konusunda eğitim görmüş insanlar gerektirir.Bazı çalışmalar, görüşmecide belli seviyede uzmanlık gerektiren teknik konularda olabilir.
14 Görüldüğü gibi, çalışmanızda ne tarz anket yöntemi kullanacağınızı seçerken dikkate almanız gereken birçok konu vardır.Birçok açıdan bu kararı vermenizi sağlayan kolay ve açık bir yol yoktur.En iyi olan bir yaklaşım mevcut olmayabilir.
15 Avantajların ve dezavantajların bir analizini yapmanız gerekebilir. Burada sizin değerlendirmeniz de işin içerisindedir.Tıpatıp aynı problem veya konu için, iki uzman araştırmacı tamamen farklı anket metotlarını seçebilir.Fakat, uygun olmayan veya koşullara uymayan bir metot seçerseniz, araçları ve soruları seçmeden önce çalışmayı mahvedebilirsiniz.
16 Anketin Yapılandırılması Anket aracının yapılandırılması kendi başına bir sanattır.İçerik, metin, yapı ve yerleşim gibi tüm çalışma üzerinde önemli etkileri olacak sayısız küçük karar verilmelidir.Bu işi başarmak için tek bir mükemmel yol olmasa da, daha iyi bir son ürün elde etme şansını artırabilecek bir takım öneriler mevcuttur.
17 Öncelikle varolan iki ana anket yöntemi olan sorgulama ve görüşme veya her ikisinin değişik varyasyonları hakkında bilgi sahibi olacaksınız.Daha sonra anketler için nasıl sorular hazırlanacağını göreceksiniz.Bir soru hazırlarken dikkate alınması gereken 3 alan vardır:
18 Sorunun içeriğinin, genişliğinin ve amacının belirlenmesi Cevaplayıcıdan bilgi toplarken kullanılan cevap formatının seçilmesiİlgilenilen alana ulaşmak için sorunun ne şekilde metnedileceğiSonuçta, sorularınızı hazırladığınız gibi bu soruları anket içerisine en iyi nasıl yerleştireceğiniz konusu gündeme gelir.Gördüğünüz gibi anket yapılandırılmasında birçok görüş olmasına rağmen, eğer dikkatli olmazsanız sonuçlarınızda önemli etkilere sebep olabilecek kritik hatalar yapabilirsiniz.
19 Soru ÇeşitleriAnket soruları iki geniş gruba ayrılabilir: yapılaşmış ve yapılaşmamış.Bir araç tasarımı bakış açısıyla, yapılaşmış sorular daha büyük sorunları ortaya çıkarabilirİçerik açısından, yapılaşmamış iyi sorular yazmak daha da zor olabilir.Burada, anketiniz için düşünebileceğiniz yapılaşmış soruların çeşitliliği ele alınacak. (Görüşmeler başlığı altında yapılaşmamış soruları ele alacağız).
20 Dikotom (iki cevaplı) Sorular Bir sorunun iki muhtemel cevabı var ise, bu soruya dikotom denir. Anketler genellikle Evet/Hayır, Doğru/Yanlış veya Katılıyorum/Katılmıyorum gibi cevapları olan dikotom sorular içerir.Bu soruların ortaya çıkabileceği çok çeşitli yöntemler vardır:Ölüm cezasının haklılığına inanıyor musunuz?_____Evet_____HayırLütfen cinsiyetinizi seçiniz:_____Erkek_____Kadın
21 Ölçme düzeyine bağlı sorular Soruları aynı zamanda değerlendirme düzeyine göre sınıflandırabiliriz.Örneğin; isimsel (nominal) bir soru sorarak mesleği ölçebiliriz.Burada, her cevabın yanındaki bulunan sayının o cevap için yer tutucu olmaktan başka bir anlamı yoktur.Avukat için “2” seçeneği ve kamyon sürücüsü için “1” seçeneği numaralandırma sisteminden öylesine seçildiği için bir avukat kamyon şoförünün iki katıdır gibi bir sonuca varamayız.Mesleki sınıf:1 = kamyon şoförü2 = avukat3 = vb.Bir sıralama (ordinal) soru sorarak cevap veren kişilerden cumhurbaşkanı adaylarını istedikleri gibi sıralamalarını isteyebiliriz.
22 Aşağıdaki adayları size göre en iyiden en kötüye doğru sıralayınız… Ahmet DavutoğluKemal KılıçdaroğluDevlet BahçeliSelahattin DemirtaşCevap veren kişilerden her bir adayın yanına 1,2,3 veya 4 koymalarını istiyoruz.1 cevaplayıcının birinci tercihidir.Burada karışıklık olabilir.Bilgiyi daha açık bir şekilde ifade etmek istiyoruz bu yüzden cevap verenler 1 ve 4 arasında bir sayı istediğimizi bilir. (cevaplayıcılar dereceli sınıflandırma yaptığımızı anlamadan favori adaylarını seçebilir ya da en yüksek numarayı en sevdikleri adaya atfedebilir.)
23 Ayrıca aralıklı ölçme yapmak için anket soruları hazırlayabiliriz. Bunun en yaygın çeşidi geleneksel metot, 1- 5 arası sıralama ( veya 1-7, veya 1-9 vb.)Bu kimi zaman Likert ölçeği ( Likert ölçeğine bakınız.) olarak bahsedilir.Burada, iki kutuplu 1’den 5’e sıralama ölçeği kullanarak nasıl fikir sorusu sorulduğunu görebiliriz.( Burada iki kutuplu denmesinin nedeni; nötr bir nokta var ve iki tarafa gittikçe düşünce aynı oranda ya olumlu ya da olumsuz cevaplar vardır.)
24 İdam bazı durumlarda hukuki sayılabilir. Kesinlikle katılmıyorumKatılmıyorumKararsızımKatılıyorumKesinlikle katılıyorum
25 Diğer bir ara sorusu başka bir yaklaşım olan anlamsal farklandırma Diğer bir ara sorusu başka bir yaklaşım olan anlamsal farklandırma.( semantic differential).Burada cevaplayıcı nesneyi zıt sıfat grupları kullanarak değerlendirir. ( 5’li puan değerlendirme ölçeği kullanarak):Aşağıdaki tablodaki ulusal sağlık sigortası hakkındaki görüşlerinizi lütfen belirtiniz
26 Çok Kısmen Hiçbirisi İlginç Sıkıcı Basit Karışık Önemsiz Önemli ÇokKısmenHiçbirisiİlginçSıkıcıBasitKarışıkÖnemsizÖnemliYararlıYararsız
27 Son olarak Kümülatif veya Guttman ölçeğini ( Guttman ölçümüne bakınız) olarak bilinen ölçekleri kullanarak da aralıklı ölçümlere ulaşabiliriz.Burada, cevaplayıcı katıldığı her seçeneği işaretler.Seçenekler kendi kendini oluşturdukları için kümülatiftir ve bir seçeneğe olumlu cevap verdiğiniz de muhtemelen listede onun üzerindekilere de katılıyorsunuz demektir.
28 Lütfen aşağıdakilerden katıldığınız ifadeyi işaretleyiniz: Yabancıların ülkende yaşamasına müsaade eder misiniz?Yabancı toplumunda yaşamasına müsaade eder misiniz?Yabancıların mahallende yaşamasına müsaade eder misiniz?Hemen yan komşunuzun yabancı olmasını ister misiniz?Çocuğunuzun bir yabancı ile evlenmesine müsaade eder misiniz?
29 Filtrelenmiş veya Koşullu sorular Bazen cevaplayıcının bir sonraki soruya cevap verebilecek niteliğe veya deneyime sahip olup olmadığını anlamak için bir soru sormamız gerekir.Bu filtrelenmiş veya koşullu soruları gerektirir. Örneğin, cevaplayıcıya bir soruda daha önce hiç esrar içip içmediğini ve içmedilerse farklı bir soru sormak istiyoruz.Burada hiç esrar içip içmediklerini anlamak için filtre bir soru hazırlamamız gerekiyor.
30 Hiç esrar içtiniz mi?□ Evet□ HayırEğer cevabınız evetse; kaç kere esrar içtiniz?□ Bir kere□ 2 ve 5 arası□ 6 ve 10 arası□ 11 ve 20 arası□ 20'den daha fazla
31 Filtre sorular çok karmaşık olabilir Filtre sorular çok karmaşık olabilir. Bazen cevaplayıcıları takip eden sorulara doğru yönlendirmek için çoklu filtre sorular sormak zorunda kalabilirsiniz?Filtre sorular kullanırken unutmamanız gereken kurallar:Her bir soruya 3 dereceden (aşama) fazla atlama koymaktan kaçının.Atlamaların çok olması cevaplayıcının kafasını karıştırır ve ankete devam etmek için cesareti kırılabilir.
32 ●iki derece varsa, atlamalar için grafik kullanın ( örneğin ok ve kutucuk) Yukarıdaki örnek, cevaplayıcıyı doğru bir şekilde takip eden soruya yönlendirmek için ok ve kutucuğun nasıl etkin bir şekilde kullanıldığını gösterir.●Eğer mümkünse yeni bir sayfaya geçin.Eğer cevabı bir sayfaya yerleştirmiyorsanız, bu durumda en iyisi " Eğer ‘EVET' ise 38. Soruya geçiniz" yerine “Eğer ‘EVET’ ise sayfa 4'e geçiniz” şeklinde yazmak.Çünkü cevaplayıcının bir sayfayı bulması bir soruyu bulmasından daha az zaman alır.
33 Soru İçeriğiAnketinizdeki her soru için, ölçmek istediğiniz içeriği ne kadar sahip olduğunu kendi kendinize sormanız gerekir. Burada anket sorularınız için kendinize sorabileceğiniz içerikle alakalı bazı sorular verilmiştir.Daha fazla soru gerekli / faydalı mı?Soruların hepsini ve bu kadar detaylı sormanıza gerek olup olmadığını anlamak için sorularınızı iyice gözden geçiriniz.●Her bir çocuğun yaşına ihtiyaç var mı ve sadece 16 yaşından küçük çocukların sayısı?● Gelir düzeyini sormana gerek var mı yoksa tahmin edebilir misin?
34 Çok soruya gerek var mı?Bu iki-öğeli soruların klasik problemidir. Aşağıdaki soruların her birini iki kısma ayırmayı düşünmeniz gerekir. Genellikle sorularınızdaki ve bağlacına bakarak bu tür problemleri ayırt edebilirsiniz.● Yerli-mallar ve İthal-mallara karşı ne düşünüyorsunuz?● Önerilen ayrıcalıklar ve saatler hakkında ne düşünüyorsunuz?
35 Birden fazla soru sormanızı gerektirecek diğer bir sebep ise sorduğunuz soru bütün ihtimalleri kaplamaz. Örneğin, sadece kazançları sorarsak cevaplayıcı bütün maaşından bahsetmeyebilir. ( örn: ikramiyeler, kar payı). Veya, cevaplayıcıya kamu televizyonunu beğeniyor musunuz diye sorarsanız cevaplayıcılar bunu genel olarak sorduğunuzu algılamayabilir. Belki kendileri için kamu televizyonunu pek tasvip etmiyorlar ( hiç televizyon izlemiyorlar) fakat çocukları için beğeniyor olabilirler. ( düzenli olarak Susam Sokağını izleyenler). En iyisi burada iki soru sormak, birisi kendileri için görüşleri diğeri ise ev halkı için ne düşündükleridir.
36 Kimi zaman soru size cevabı yorumlamanız için yeterli bilgi sunmadığından dolayı ek soru somanız gerekebilir. Örneğin, Katoliklere karşı tutumlarını sorsanız genel anlamda dinlere veya diğer dini gruplar hakkındaki tutumlarını bilmeden cevabı nasıl yorumlayabilirsiniz?Bazen sorunuz cevaplayıcının tutumu veya inancını tam olarak ifade edebileceği kadar kapsamlı olmadığı için ek sorular sormanız gerekebilir. Örneğin, eğer kamu TV’yi destekliyorlarsa muhtemelen onu hiç izleyip izlemediklerini veya onun üzerine harcanan dolarlarını geri almak isteyip istemediklerini sormanız gerekir. Cevaplayıcının size söyleyeceği bir şeyleri destekledikleridir. Ancak davranışları da bu destekleme düşüncesiyle aynı doğrultuda olursa o zaman cevabın kesinliği artar.
37 Cevaplayıcılar Gerekli Bilgilere Sahip mi? Cevaplayıcıların soruya cevap verebilmek için yeterli bilgiye sahip olup olmadıklarını anlamak için anketinizdeki her bir soruyu iyice gözden geçiriniz. Örneğin, farz edelim şu soruyu sormak istiyorsun:Dean Rusk’ın Domuzlar Körfezi (Bay of Pigs) krizinde doğru bir davranış sergilediğini düşünüyor musunuz?Eğer Dean Rusk’un kim olduğunu ya da Bay of Pigs’in (Domuzlar Körfezi) ne olduğunu bilmiyorsa cevaplayıcılar bu soruya bir cevap veremezler. Televizyon izleme hakkındaki anketlerde cevaplayıcıların hiç izlemedikleri gösterilerle ilgili sorulara cevap vermesini bekleyemezsiniz. Önce bir filtre soru sormanız gerekiyor. ( örn., ER gösterisini hiç izledin mi?) Bu sorudan sonra program hakkındaki düşüncelerini sorabilirsiniz.
38 Sorunun daha özgün olmasına gerek var mı? Bazen çok genel sorular sorarız ve elde ettiğimiz bilgileri yorumlamak oldukça zordur. Örneğin, farz edelim cevap veren kişinin belli bir kitap hakkındaki görüşlerini öğrenmek istiyorsunuz. Onlara şunu sorabilirsinizKitabı ne kadar beğendiniz?“ Hiç" ile başlayıp " Oldukça fazla" ile biten bir ölçek üzerinde. Ancak cevapları ne anlama geliyor? Bir kitabı çok iyi sevdim ne anlama geliyor? Bunun yerine soruyu daha spesifik bir şekilde şu şekilde sorabilirsiniz.
39 Kitabı diğerlerine tavsiye eder misiniz? veya Aynı yazarın başka kitaplarını da okumayı düşünüyor musunuz?Soru Yeterince Genel mi?Çok spesifik olarak cevap verenleri yanlış yönlendirebilirsiniz. Örneğin, geçen hafta en çok sevdikleri programın listesini istediğinizde alacağınız cevap geçen yıl en çok eğlendikleri gösteriyi sorduğunuzda aldığınızdan çok farklı olabilir. Belki de geçen hafta normalde sevmedikleri bir programı çok beğenmiş olabilirler veya favori programlarının saatinde başka bir program yayına alınmış olabilir.
40 Soru Taraflı veya Hileli mi? Soru yazarken bir tehlike sizin ön yargı ve sabit fikirlerinizin sözlerinizi etkilemesidir. ( Soru Kelimeleri Hakkında Kararlara bakınız) Örneğin, vergi kesintilerine genel olarak destek veren biri olabilirsiniz. Eğer şöyle bir soru sorarsanız:Sizce vergi kesintisinin yararları nelerdir?Konunun sadece bir tarafını soruyorsunuz. Eğer vergi kesintilerinin dezavantajlarını sorarsanız, karşınız cevap verenlerin çok farklı bir tablosu çıkabilir. Kamu refahını destekliyorsanız ve potansiyel yararları sormaksızın sadece aşağıdaki gibi bir soru sorarsanız da aynı sorun ortaya çıkarSizce refahı ortadan kaldırmanın ne gibi dezavantajları vardır?Potansiyel yararlarını sormaksızın.
41 Cevaplayıcı dürüstçe cevap verecek mi? Anketinizdeki her soru için kendinize cevaplayıcının dürüstçe cevaplamada zorluk çekip çekmeyeceğini sorun.Yapamamalarının bazı sebepleri varsa, soruyu başka kelimelerle ifade etmeyi düşünün Örneğin bazı insanlar yaşları ya da maaşlarıyla ilgili soruları cevaplama konusunda hassas olabilir.Böyle bir durumda onlara seçmeleri için cevap grupları verebilirsiniz(30 ila 40 yaş arası, dolar ila dolar arası yıllık maaş gibi) Bazen gruplandırılmış cevaplar da yeterli olmayabilir.
42 Bazı insanlar hayır işlerine ne kadar para verdiklerini paylaşmak istemezler (daha fazlasının talep edilmesinden korkarlar).Sorunuzu ne şekilde sorarsanız sorun muhtemelen katılım oranlarını size söylemeyeceklerdir.Bunu bazen soruyu varsayımlı izdüşümsel cevaplayıcıya dönüştürerek de yapabilirsiniz (bir çeşit izdüşümsel test gibi) Böyle bir durumda “tanıdığınız insanlar”bir yılda hayır işlerine ne kadar para veriyor şeklinde sorarsanız mantıklı tahminler alabilirsiniz.
43 Sonuçta kaçamak cevaplar alıyorsanız bazen soru sormayı bir kenara bırakabilirsiniz (bakınız Kaçamak Tedbirler) Eğer cevaplayıcının hangi dergiyi okuduğunu ortaya çıkarmakla ilgileniyorsanız, onlara geri dönüşüm kampanyası için dergi topladığınızı söyleyebilir ve verecek eski dergileri olup olmadığını sorabilirsiniz (tabii, böyle bir aldatmacanın etik çıkarımlarını da düşünmek zorundasınız!).
To ensure the functioning of the site, we use cookies. We share information about your activities on the site with our partners and Google partners: social networks and companies engaged in advertising and web analytics. For more information, see the Privacy Policy and Google Privacy & Terms.
Your consent to our cookies if you continue to use this website.