Ay’da Açıklanamayan Dev Kütle
Ay, Güneş Sisteminde bilinen en büyük kraterlerden birine sahiptir. Ayın uzak tarafındaki 2.500 kilometrede, Güney Kutbu-Aitken Havzası, Ay yüzeyinin neredeyse dörtte birini kaplar. Bu yüzeyin altında ise gömülü bir şey var.
Bunu Dünya’dan göremiyoruz ama Ay yörüngeleri kullanılarak yapılan ayrıntılı okumalar, kraterin altında önemli bir çekimsel anomaliye neden olacak kadar büyük bir şey olduğunu gösteriyor.
Baylor Üniversitesi’nden jeofizikçi Peter James: “Büyük Hawaii Adası’ndan beş kat daha büyük bir metal yığını aldığınızı ve yer altına gömdüğünüzü hayal edin.” dedi.
“Kabaca Ne Kadar Beklenmedik Bir Kitle Tespit Ettik.”
Anomali iki veri setinde keşfedildi. Bunlardan ilki, NASA’nın GRAIL misyonundan 2011’de ve 2012’de Ay’ın yerçekimi alanını, iç yapısına ışık tutmaya çalışacak şekilde eşleyen yörüngeli bir uzay aracıydı.
Bu veriler daha önce yerçekimsel bir anormalliği ve havzanın ay yüzeyinin geri kalanına kıyasla ortalamanın üzerinde bir yoğunluğa sahip olduğunu göstermiştir. Ekip bunu demir açısından zengin yüzey bileşimine bağladı.
Ancak ekip bu bulguları NASA’nın Ay Keşif Orbiteri’nin topladığı Ay topografyası verileriyle karşılaştırdığında sonuçlar başka bir şey gösterdi: Kütlesi, yaklaşık 2.18 quintillion kilogram (18 sıfır değerinde bir sayıdır), yüzeyin altında 300 kilometreden fazla (184 mil).
Araştırmacılar, bu kütlenin, daha önce büzülmeye atfedilen havzanın dibindeki bir çöküntüyü açıklayarak havzanın tabanını toplam derinliğinin yaklaşık yüzde 10’unu 800 metreden daha aşağıya taşıdığını düşünüyor.
James: “Bu ekstra kütlenin açıklamalarından biri. Bu krateri oluşturan asteroitteki metal hala Ay’ın mantosuna gömülü.” dedi.
Bilgisayar simülasyonlarına göre eğer koşullar doğru ise oluşumu etkileyen bir asteroitin demir-nikel çekirdeği, Ay’ın kabuğu ile çekirdek arasında üst mantoda dağılabilir.
Havzayı yaratan nesne Ay’a çarptığında yani 4 milyar yıl önce olan şey bu olabilirdi.
James: “Matematiksel hesaplamaları yaptık ve etkiyi yapan asteroitin yeterince dağılmış bir çekirdeğinin Ay’ın çekirdeğine batmaktansa Ay’ın mantosunda askıya alınabileceğini gösterdik.” dedi.
Bir başka olası açıklama, Ay’ın bir zamanlar su yatağı olduğu volkanizma ile ilgilidir. Ay mantosunda, Ay magması okyanuslarının soğutulması ve katılaşmasıyla üretildiği düşünülen yüksek konsantrasyonda titanyum oksitler var.
Bu oksitler, bir şekilde Güney Kutbu-Aitken Havzası’nın altında yoğunlaşmış olabilecek büyük bir kütleye sahiptir (“bir şekilde” henüz keşfedilmemiş olmasına rağmen).
Açıklama ne olursa olsun, kütle Ay’ın içiyle ilgili bazı ilginç şeyler ortaya koyuyor. Örneğin, kütlenin merkeze batması için yeterince erimiş olmadığını biliyoruz.
Eğer kütle havzayı oluşturan etki gibi yaklaşık aynı saatten geldiyse bu, Ay’ın ömrünün son yarısı için sismolojiye dayanan tahminlerle tutarlı olarak yaklaşık 1.480 santigrat derece olan bir üst sıcaklık sınırı anlamına gelir.
Ekip: “Bu aynı zamanda Ay’ın ömrü boyunca çok fazla termal enerji kaybettiğini ima ediyor.”dedi. Belki de Çin’in Güney Kutbu’na Aitken Havzası’nda sürünen Yutu2 rover konusuna daha fazla ışık tutabilir.
Çeviri: Simge KARA
Kaynak: http://www.bizsiziz.com/astronomers-detect-a-huge-unexplained-mass-under-a-giant-crater-on-the-moon/?fbclid=IwAR1XMZSBv7rjwYeThvyWKerHMUsg_nTmr5CMb1-5Fkm_4T1ThpFObUsiSSc
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1029/2019GL082252?referrer_access_token=pL2a5INnJFW9fFzfqe7m8MOuACxIJX3yJRZRu4P4ervPQOA5_M9jikfpoFl90yW4MVLFleJICZEhM9Yrech1fprzv61Iz5wo8gdn8e50gN06Z7qjheyIp735HPgluTrGdd5iloYocB1bz6KG9yA7bQ%3D%3D&