MS Türleri
Multipl sklerozda klinik izole sendrom (CIS), yineleyici - düzelen MS (RRMS), birincil ilerleyici MS (PPMS) ve ikincil ilerleyici MS (SPMS) olmak üzere dört farklı hastalık seyri tanımlanmıştır.
Klinik İzole Sendrom (CIS)
CIS merkezi sinir sistemindeki enflamasyon ve demiyelinazyonun sebep olduğu nörolojik semptomların ilk bölümüdür. Bu bölüm tanım itibariyle en az 24 saat sürmelidir ve multipl sklerozun karakteristik bir özelliğidir. Öte yandan bu aşamadaki hastalar henüz MS tanı kriterlerini karşılamamaktadırlar çünkü CIS geçiren hastaların hepsi MS geliştirmeyebilir.
CIS’e MRG’de (Manyetik Rezonans Görüntüleme) MS’te görülene benzer beyin lezyonları eşlik ederse kişinin ikinci bir nörolojik semptom atağı geçirmesi ve yineleyen – düzelen MS tanısı alma olasılığı yüksektir. CIS’e beyin MRG’sinde MS benzeri lezyonlar eşlik etmiyorsa kişinin MS geliştirme ihtimali düşüktür.
MS 2010 tanı kriterleri beyin MRG’sinde spesifik bulgusu olan CIS’li hastalarda MS tanısı koymayı mümkün kılmaktadır. Bu kişilerin MR görüntülemesinde mevcut semptomlara neden olan bölgeler dışındaki alanlarda da aktif bir enflamasyonu gösteren erken bir hasar atağının kanıtları görülmektedir. MRG teknolojisi ilerledikçe MS tanısı daha hızlı ve daha kolay yapılabilmektedir. CIS’in erken tedavisinin MS başlangıcını geciktirdiği gösterilmiştir.
Yineleyici – Düzelen MS (RRMS)
En yaygın hastalık seyri RRMS, açıkça tanımlanmış yeni veya artmış nörolojik semptom atakları ile karakterizedir. Nüksler veya alevlenmeler olarak da adlandırılan bu atakları kısmi veya tamamen iyileşme dönemleri (remisyonlar) takip eder. Remisyon sırasında tüm semptomlar kaybolabilir veya bazı semptomlar devam edebilir ve kalıcı hale gelebilir. Ancak, remisyon süresince hastalıkta belirgin bir ilerleme görülmemektedir. Farklı zamanlarda, RRMS, "aktif" (nüksler ve/veya yeni MRG aktivitesi kanıtı ile birlikte) ya da "aktif değil", "kötüleşen" (bir nüksten sonra belli bir süre boyunca sakatlıkta doğrulanmış bir artış) ya da "kötüleşmeyen" olarak tanımlanabilir. MS hastalarının yaklaşık yüzde 85'inde başlangıçta RRMS teşhisi konur.
Yukarıdaki grafik zamanla RRMS'de meydana gelebilecek hastalık aktivitesi çeşitlerini göstermektedir; ancak her kişinin RRMS deneyimi kendine özgüdür. Bir nüksün ardından, yeni semptomlar sakatlık düzeyinde herhangi bir artışa neden olmaksızın yok olabilir ya da sakatlıkta artışa neden olarak kısmen kaybolabilir. Tabloda oklarla gösterilen MR görüntüsündeki yeni lezyonlar genellikle bir nüksün parçası olarak ortaya çıkar. Bununla birlikte, MS aktivitesini gösteren yeni MRG lezyonları, kişinin farkında olduğu belirtiler olmadan da ortaya çıkabilir.
Birincil İlerleyici MS (PPMS)
PPMS, erken nüksler ya da remisyonlar olmaksızın semptomların başlangıcından itibaren giderek kötüleşen nörolojik fonksiyonlar (sakatlık birikimi) ile karakterizedir. PPMS farklı zamanlarda hem ‘aktif’ (nadir nüks ve / veya yeni MRG aktivitesinin kanıtı ile) ya da ‘aktif olmayan’; hem de ‘progresyonlu’ (nüks ya da yeni MRG aktivitesi ile birlikte ya da olmaksızın, zaman içerisindeki değişimin objektif bir ölçümünde hastalık kötüleşmesinin kanıtı) ya da ‘progresyonsuz’ olarak tanımlanabilir. MS’li kişilerin yaklaşık %15’ine PPMS tanısı konur.
Yukarıdaki grafik zaman içinde PPMS’de meydana gelebilecek hastalık aktivitesi çeşitlerini göstermektedir; ancak her kişinin PPMS deneyimi kendine özgüdür. PPMS, hem nüksler ya da yeni MRG aktivitesi ile birlikte veya tek başına hastalık stabil olduğunda hem de relapslar ya da MRG lezyonları ile birlikte veya tek başına artmış sakatlığın meydana geldiği zamanlarda kısa süreli olabilir.
İkincil İlerleyici MS (SPMS)
SPMS, önceki yineleyici-düzelen gidişatı takip eder. RRMS tanılı çoğu kişi en sonunda, zaman içinde nörolojik fonksiyonlarda ilerleyici kötüleşmenin olduğu (sakatlık birikimi) ikincil ilerleyici gidişata döner. SPMS farklı zamanlarda hem ‘aktif’ (nadir nüks ve / veya yeni MRG aktivitesinin kanıtı ile) ya da ‘aktif olmayan’; hem de ‘progresyonlu’ (nüks ya da yeni MRG aktivitesi ile birlikte ya da olmaksızın, zaman içerisindeki değişimin objektif bir ölçümünde hastalık kötüleşmesinin kanıtı) ya da ‘progresyonsuz’ olarak tanımlanabilir.
Yukarıdaki grafik zaman içinde SPMS’de meydana gelebilecek hastalık aktivitesi çeşitlerini göstermektedir; ancak her kişinin SPMS deneyimi kendine özgüdür. SPMS yineleyici-düzelen MS’i takip eder. Hastalık aktivitesi kanıtı (nüksler ya da MRG’de değişiklikler) ile ya da olmaksızın, sakatlık zaman içinde kademeli olarak artar. SPMS’de stabil periyodların yanı sıra nadiren nüksler meydana gelebilir.
Referanslar :
1. Lublin FD, Reingold SC. Neurology 1996;46(4):907–11;
2. National MS Society, Relapsing-remitting MS (RRMS). http://www.nationalmssociety.org/What-is-MS/Types-of-MS/Relapsing-remitting-MS. Accessed Nov 26,2016;
3. Compston A, Coles A. Lancet 2008;372(9648):1502–17;
4. Thompson AJ, et al. Brain 1997;120(pt 6):1085–96.
Yeni hesap oluştururken vereceğiniz bilgiler, cegedim tarafından onaylanacak
ve siteye tam üyeliğiniz bu onaydan sonra sağlanacaktır.