21 Haziran ile birlikte Kuzey Yarımkürede gündüzler kısalmaya, Güney Yarımkürede de gündüzler uzamaya başlıyor. En uzun günün yaşandığı 21 Haziran'ın özelliği nedir? Yaz gündönümü ne demek ve özellikleri neler? İşte detaylar…
YAZ GÜNDÖNÜMÜ NEDİR?
21 Haziran yaz gündönümünde yılın en uzun günü yaşanıtyor. Güneş ışınları, Yengeç Dönencesi'ne yani Kuzey Yarımküre'ye en dik, Güney Yarımküre'ye en eğik şekilde geliyor. Sonuç olarak, 21 Haziran tarihinden sonra Kuzey Yarımküre'de gündüzler kısalmaya, Güney Yarımküre'de ise gündüzler uzamaya başlıyor.
Yaz gündönümünde saat 12'yi gösterdiğinde Yengeç dönencesinde gölge boyu sıfır olur. Aydınlanma çizgisinin sınırları kutup dairelerinden geçer. Kuzey Kutup Dairesi'nde 24 saat süreyle gündüz, Güney Kutup Dairesi'nde 24 saat süreyle gece yaşanır. Yaz gündönümü her yıl 21 Haziran'a denk gelmez. Dört yılda bir kez 20 Haziran'da yaşanır. Yaz gündoğumu ile belirli değişiklikler yaşanır.
YAZ GÜNDÖNÜMÜ 2019 ÖZELLİKLERİ
Dünya'nın yörünge üzerindeki konumu ve eksen eğikliği nedeniyle Kuzey Yarım Küre güneşe dönüktür. Genellikle 21 Haziran'da gerçekleşen Kuzey Yarımküre'de en uzun günün yaşanması eksen eğikliğinin bir sonucudur. Yaz gündönümünün özellikleri ise şu şekilde:
• Güneş ışınları Yengeç Dönencesine 12:00'de dik düşer.
• Yengeç dönencesine dikilen çubuğun gölge boyu sıfır olur.
• Güneş ışınlarının atmosferdeki tutulma oranı Yengeç dönencesinde en azdır.
• Ekvatordan güneye gidildikçe geceler uzar, gündüzler kısalır.
• Ekvatordan kuzeye gidildikçe gündüzler uzar, geceler kısalır.
• Kuzey Yarım Küre'de yaz, Güney Yarım Küre'de kış başlangıcıdır.
• Aydınlanma çemberi kutup dairelerine teğet geçer.
• Kuzey Kutup Dairesi'nin tamamı güneşi görürken 24 saat gündüz, Güney Kutup Dairesi'nin tamamı karanlıkta kalır ve 24 saat gece yaşanır.
• Güneş Kuzey Yarım Küre'de ufuk düzlemi üzerindeki en yüksek, Güney Yarım Küre'de en alçak konumuna gelir.
• Gölge boyu Kuzey Yarım Küre'de en kısa, Güney Yarım Küre'de en uzun durumdadır.
• Kuzey Yarım Küre'de en uzun gündüz, en kısa gece; Güney Yarım Küre'de en kısa gündüz, en uzun gece yaşanır.
• Bu tarihten sonra Kuzey Yarım Küre'de gündüzler kısalmaya, geceler uzamaya; Güney Yarım Küre'de gündüzler uzamaya, geceler kısalmaya başlar.
• Bu tarihten sonra Kuzey Yarım Küre'de güneş ışınlarının geliş açıları küçülmeye; Güney Yarım Küre'de büyümeye başlar.
YAZ GÜNDÖNÜMÜ NE ZAMAN?
Yaz gündönümü veya yaz gün dönümü, güneş ışıklarının Yengeç Dönencesi'ne yılda bir kez (21 Haziran'da) dik geldiği an. Dört yılda bir de 20 Haziran'da yaşanır. Kuzey yarıkürede en uzun gündüz yaşanır ve günler kısalmaya, güney yarıkürede en kısa gündüz yaşanır ve günler uzamaya başlar.