Felsefenin Analitik Ve Sentetik İşlevleri
Felsefi düşüncenin bir diğer özelliği, onun çözümleyici (analitik) ve kurucu (sentetik) işlevidir.
Felsefi düşüncenin çözümlemeli işlevi denilince kastedilen, yukarıda da kısmen işaret ettiğimiz gibi filozofun kendisinin de içinde bulunduğu ve bir parçasını teşkil ettiği dünyayı iyi anlamak ve çakmak için kendisine sunulan her türlü data, deney, algılama ve algı sonuçlarından oluşan malzemeyi kendi veri, deney, algılama ve kavrama yeteneklerine kadar yeniden düşünmesi, inceleme etmesi, aydınlığa kavuşturması işlevidir; oysa filozof yalnızca bununla yetinmez, dünyayı parçalanmış ve parçalarına ayrılmış bir halde bırakmaz; buna paralel olan bir diğer düşünme fiili ile bu üzerinde düşünülmüş, çözümlenmiş ve aydınlığa kavuşturulmuş malzemeden veya verilerden hareketle dünyayı her tarafta yapı eder, kurar, bir birlik ve bütünlüğe kavuşturur. Buna felsefenin sentetik ya da sistemleştirici işlevi adı verilir.
Böylece sofistler, Hume, Viyana çevresine ait bir takım filozofların felsefesi daha ziyade çözümlemeli denebilecek işlevi alanında temayüz etmelerine karşılık Platon, Aristoteles, İbn-i Sina, Hegel gibi filozoflar kendi paylarına dünyayı, tüm parçalarıyla düzenli bir bütünlük talep eden bir inşa olarak yeniden kuran sistemci filozoflar olarak kabul edilebilirler.
Kaynak: Prof. Dr. Ahmet Arslan >