Tepeli Turaç - Dendroperdix sephaena
Fotoğraf: Prof.Dr. Ahmet Karataş
TEPELİ TURAÇ (Dendroperdix sephaena) ETIYOPYA: Oromiya, Dubuluk; 12.02.2019
Ülkemizde de bulunan Turaç (Francolinus francolinus) ile akraba olan bu güzel kuş, adının "Turaç" olmasına rağmen, daha çok bizdeki Çilkekliği (Perdix perdix) ve Kumkekliği (Ammoperdix griseogularis)'ne benziyor ve daha yakın akraba. Yine Afrika'ya özgü; Sahra'nın güneyinde kalan Afrika'nın doğu kesimlerinde (Zaire'den Etiyopya'ya ve Kenya'dan Zimbabve'ye) dağılım gösterir. Buralarda savanlar arasındaki açık alanlarda sıkça karşılaşılabilir.
Turaç, dürrâc veya çil kuşu (Francolinus francolinus), sülüngiller (Phasianidae) familyasından bir kuş türü.
Afrika dışında bir sahaya sahip olan az sayıda Francolinus türünden biridir. 8-18 beyaz-lekeli soluk kahverengi yeşilimsi yumurtayı koyduğu yalın bir yer kazımasında yuva yapar. Bitki ve böceklerden oluşan geniş bir yiyeceği vardır. Çil keklik-boyutlarındaki erkek, çoğunlukla siyahtır, arkada ve böğürlerde beyaz lekeler vardır. Bacaklar kırmızıdır. Kestane rengi bir boyun yakası, beyaz yanak yamaları ve kahverengi kanatları vardır. Dişi, çoğunlukla kahverengidir ama boyun arkası kestane rengidir.
Bu kuşların yetiştiği doğal ortam Kıbrıs'ın güneybatısı ve Karpaz Yarımadası'yla sınırlı görünse de, Hindistan Yarımadası, Çin, Kuzey Afrika, hatta Pasifik'te Hawaii adalarında da görülür. Farklı coğrafyalarda, renk kombinasyonunda farklılıklar görülür. Örneğin Hawaii'de siyah iken, Hindistan'da gri ağırlıklıdır.
Erkek ve dişisinde farklılıklar görülmektedir. Erkek Turaç genelde yer yer beyaz ama ağırlıklı olarak siyah renkte yanaklara, parlak kestane renkli bir gerdana, ve beyaz noktalı bir böğüre sahiptir. Sırtı ve kanatları altın kahverengi benekli olan, uca yakın kısmı sarımsı kahverengi parlaklıkta bantlı ve uç kısmı solgun bir renge, ince beyaz çizgileri bulunan siyah bir kuyruğa sahiptir. Dişi Turaç; üst tüyleri, kanatları ve kuyruğunun görünüşü itibarıyla erkek Turaç'a' benzemesine rağmen, erkeğin sırtının alt kısmındaki siyah renkler, dişide yerini kahverengi benekler ve kahverengi çizgilere bırakır ve ayrıca dişilerin kuyruklarının daha geniş olduğu görülür. Boyu 35 cm'dir. Ötüşü uzaklardan duyulur. Flüte benzer sesle öter. Çok sıkıştığı zaman dikine havalanır ve kanat gererek kısa kanat vuruşları ile süzülür. Turaç da diğerleri gibi uçmaktan çok yürümeyi yeğler.