Aşırı hassas insanlar sıklıkla “çok fazla” ve “çok derinden” hissederler.
Aşırı hassas bir insan mısınız? Özel hayatınızda ya profesyonel yaşantınızda aşırı duyarlı olduğunu düşündüğünüz birileri var mı? Yüksek duyarlılık ya da aşırı hassasiyet; sosyal, çevresel veya kişisel uyaranlara karşı verilen yoğun tepkiler olarak tanımlanabilir. Yüksek duyarlı bir kişi; içe dönük, dışa dönük veya ikisinin arasında bir kişiliğe sahip olabilir.
Hassas bir insan olmanın pek çok olumlu yönü olmasına rağmen (dinleme ve onaylama yeteneği, daha fazla empati ve sezgisellik, başkalarının ihtiyaçlarını daha iyi anlama vb.), bu yazıda hassasiyetin yüksek olduğu diğer konulara odaklanacağız. Yüksek hassasiyet bazı durumlarda kişinin sağlığını, mutluluğunu ve başarısını olumsuz yönde etkileyebilir ve ilişkileri zorlaştırabilir.
Yüksek duyarlı kişi tipi üç ana kategoriye ayrılır: Kendine karşı duyarlılık, başkalarına karşı duyarlılık ve çevreye karşı duyarlılık.
Pek çok insan zaman zaman bu işaretlerin bazılarını deneyimleyebilse de, yüksek duyarlı bir kişi bunları “çok fazla” ve “çok derinden” hissedecektir.
Kategori 1: Kendine Karşı Duyarlılık
1. Genellikle olumsuz düşünceleri ve duyguları bırakmakta zorluk çeker.
2. Rahatsız edici bir durum meydana geldiğinde gün boyu stres veya baş ağrısı gibi fiziksel semptomları hisseder.
3. Yemek yeme ve uyku alışkanlıklarını sağlıksız şekilde etkileyen (az ya da çok yemek, uyuyamamak vb.) kötü günleri vardır.
4. Sık sık gerginlik veya kaygı yaşar.
5. Kendi beklentilerini karşılayamadığında kendini yenme eğilimindedir.
6. Göreceli olarak önemsiz durumlarda bile reddedilmekten korkar.
7. Kendini sık sık başkalarıyla karşılaştırır (fiziksel, ilişkisel, sosyal, finansal veya diğer senaryolarda) ve olumsuz karşılaştırmaların mutsuz edici duygularını deneyimler.
8. Haksız veya sadece sinir bozucu toplumsal durumlar karşısında sık sık öfke veya küskünlük hisseder.
Kategori 2: Başkalarına Karşı Duyarlılık
9. Genellikle başkalarının ne düşündüğünü düşünür ve bu onu endişelendirir.
10. Bir şeyleri kişisel olarak alma eğilimindedir.
11. İnsanlarla ilgili nispeten küçük tatsızlıklar yaşadığında, bunları bir kenara bırakıp hayatına devam edememe eğilimindedir.
12. Kolayca incindiğini hisseder.
13. Utandırıcı ve gerilim verici duygularını gizler. İçinde bir sürü olumsuz duygu vardır.
14. Alternatif olarak, olumsuz duygularını başkalarıyla tartışır, çünkü hayatında her şey kötü gitmektedir.
15. Makul ve yapıcı olsa bile, eleştirel geri bildirimleri kabul etmekte zorlanır.
16. Güçlü kanıtlar olmasa bile insanların onu yargıladığını hisseder.
17. Provokasyonlara aşırı tepkiler verir.
18. Grup içerisinde kendisini garip hisseder. Kendini ortama ait hissetmekte zorlanır.
19. Romantik ilişkilerde karşısındaki kişinin onayı konusunda aşırı endişe hisseder. Yargılanmaktan veya reddedilmekten korkar.
Kategori
3: Çevreye Karşı Duyarlılık
20. Kalabalık ortamlarda, insanlarla dolu bir odada ya da aynı anda çok şey olduğunda rahatsızlık hisseder.
21. Parlak ışıklar, yüksek sesler veya bazı güçlü kokular kendisine rahatsızlık verir.
22. Ani gürültülerde, hızlı sürülen arabada veya diğer hoş olmayan sürprizlerde kolayca şaşkınlık yaşar.
23. Medyadaki olumsuz haberleri izlerken veya okurken genellikle üzgün hisseder. Korkutucu ve şiddetli gösterilerden hoşlanmaz.
24. İnsanların sosyal medyadaki paylaşımlarını takip ederken genellikle mutsuz hisseder.
Tekrarlamak gerekirse, yüksek duyarlı bir kişi olmanın birçok olumlu özelliği olmasına rağmen, bu makale, böyle bir kişinin mutluluğunu olumsuz yönde etkileyen konulara odaklanmaktadır. Bazı hassas bireyler, yukarıdaki belirtilerden sadece bir veya ikisinden etkilenirken, diğerleri çok daha fazlası tarafından aşırı uyarılmış hissedebilir.
Pek çok yüksek duyarlı insan için aşırı duyarlılığı yönetmenin anahtarı duygusal ve duyusal bağışıklık stratejilerini kullanmak, aşırı uyarılmayı sakinleştirmek ve hafifletmektir. Yüksek duyarlı kişilerle yaşayan veya çalışanlar için, olumlu ve yapıcı ilişkileri geliştirmek adına etkili iletişim becerileri şarttır.
Yüksek hassasiyete sahip olan kişiler için “Sevmeye Kendinden Başla” adlı kitaba başvurabilirsiniz.
Preston Ni – MSBA (Çeviren: Pınar Göker)