Sienalı Catherine
- Önem : Hristiyan azize
- Doğum : 1347
- Ölüm : 1380
Sienalı Catherine olarak anılan, asıl adı ise Catherine Benincasa olan Hristiyan Azizesi, İtalya’nın Siena şehrinde dünyaya geldi. Ailesinin yirmi beş çocuğundan biri olan Catherine, on altı yaşına geldiğinde bir Dominiken olmaya karar verdi. Babasının evlenmesi yolundaki önerilerini geri çevirdi, çünkü onun rahibe olmak gibi bir arzusu söz konusuydu. Bu amaç uğruna üç yıl inzivaya çekildi. Nadiren penceresinden dışarı başını uzatıyordu. On dokuz yaşına geldiğinde dini bir deneyim yaşadı. Yaşadığı bu deneyimi “İsa Mesih ile mistik evlilik” olarak adlandırdı.
Catherine, Siena ve İtalya genelde yaşanan kargaşa sırasında dini meseleler ve İtalya politikası ile ilgili yazılar yazmaya başladı. Ailesine, Papa’ya, keşişlere ve krallara yazdığı yüzlerce mektup, bu adanmış Katolik kadının aynı zamanda keskin bir politik içgüdüye sahip olduğunu gösteriyordu. Uzunca bir süre Papa 11. Gregory’i Fransa’daki Avigon’dan ayrılıp Roma Kilisesi’ne dönmesi için ikna etmeye çalıştı. 1305 yılında yaşanan politik bir tartışma sonucunda kardinaller Roma’yı terk etti. Catherine’in 1376 yılında Avignon’a gitmesi ve yaptığı lobi faaliyetleri, 1377 yılında Papa’nın Roma’ya dönmesinde büyük rol oynayacaktı. Gregory’nin Roma’ya dönmesi Fransızları öfkelendirdi ve Batı’daki dini çatışmanın hızlanmasına neden oldu. Bu dönemde 15. Yüzyıla kadar sürecek Katolikler arası bölünme derinleşmeye başladı. 1379 yılında bir grup kardinal tarafından alternatif bir papa, “antipapa” seçildi. Yaşanan bölünmeden endişe duyan Catherine barışın sağlanması için lobi faaliyetlerine devam etti. Otuz üç yaşında iken vefat etti.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Kadir Gecesi
İslam inancına göre Kuran’ın Cebrail vasıtasıyla Hz. Muhammed’e indirilmeye başladığı geceyi ifade eder. Sözlük manasında kadir (kadr) kelimesi “hüküm, şeref, güç, yücelik” gibi anlamlara gelir. Dini terminolojide ise “leyletü’l-Kadr” şeklinde Kur’an-ı Kerim’in indirildiği gecenin adı olarak kullanılır. Kuran’daki 97. Sure de Kadr adını taşımaktadır. Surede Kuran’ın Kadir gecesinde indirildiği ve sözü edilen gecenin bin aydan daha hayırlı olduğu belirtilir. Müfessirler hayırlı olanın bu gecede yapılan amel olduğunu, bin ayın ise içinde Kadir gecesinin bulunmadığı bir süreyi ifade ettiğini belirtirler. Allah’ın insanlara peygamberler vasıtasıyla son hitabı ve nihai mesajı olan Kur’an’ı indirmesi insanlığın hidayetinde bir dönüm noktası teşkil ettiği için bu olayın gerçekleştiği gece özel bir anlam taşır. Kadir gecesinin önemine işaret eden bir hadiste, önceki ümmetlerin uzun ömürlü olmaları sebebiyle fazla sevap kazanma imkânına sahip bulunmalarına karşılık Müslümanlara Kadir gecesinin verildiği belirtilir. Kadr suresinde bildirildiğine göre bu gecede Allah’ın izniyle melekler ve Cebrail yeryüzüne iner ve gece boyunca yeryüzüne barış ve esenlik hâkim olur.
-
Ali Fuat Türkgeldi
Tanzimat devri bürokratlarından Dahiliye Müsteşarı Celâl Bey’in torunu ve Tercüme Odası Mühimme Müdürü Cemal Bey’in oğlu olan Türkgeldi, ibtidâiyeden sonra Soğukçeşme Askerî Rüşdiyesi’nden mezun oldu ve lisan mektebini bitirdi. Hintli Hoca İskender Efendi’den Fars edebiyatı dersleri aldı. Dahiliye Mektûbî Kalemi’nde bir yandan çalışırken diğer yandan öğrenimine devam etti. Mekteb-i Hukūk’u birincilikle tamamladı. Resmî görevinde ilerleyerek çeşitli komisyonlarda çalıştı ve ardından kalem müdürü oldu. Sadâret mektupçusu ve daha sonra dahiliye müsteşarı olan Ali Fuat, bu görevi yürütürken Gazi Ahmed Muhtar Paşa kabinesinin iktidara gelmesinden sonra Hüseyin Hilmi Paşa’nın Meclis-i Vükelâ’da teklifi ve Sultan Reşad’a tavsiyesiyle Mâbeyin başkâtipliğine getirildi. Sultan Reşad’ın vefatına kadar bu görevde kaldı. Vahdeddin’in cülûsunda görevini Damad Ferid Paşa’nın ikinci sadâretine kadar sürdürdü. Kuvâ-yi Milliye’yi isyancı ilân eden hatt-ı hümâyuna karşı çıkınca başından beri icraatını eleştirdiği Damad Ferid’le ilişkileri tamamen bozuldu. Bu olayın ardından Şûrâ-yı Devlet Maliye ve Nâfia Dairesi Riyâseti’ne nakledilerek saraydan çıkarıldı. Tevfik Paşa’nın son sadâretinde sadâret müsteşarlığına tayin edildi ve İstanbul hükümetinin ilgasına kadar bu görevde kaldı.
-
Dendan-ı Saadet
Uhud Gazvesi esnasında Utbe b. Ebû Vakkās tarafından atılan bir taşla Hz. Peygamber’in miğferinin parçalandığı, sağ alt çenede ön dişlerle azılar arasındaki dişinin kırıldığı, yüzünün yaralandığı, akan kanı durdurmak için Hz. Ali ile Fâtıma’nın gayret sarf ettikleri bilinir. Vâkıdî’nin bir rivayetinden, Resûlullah’ın dişinin tamamen kırılmayıp mine kısmından bir parçanın koptuğu anlaşılmaktadır. Türk-İslâm kültüründe “dendân-ı saâdet, dendân-ı şerif” diye anılan bu kırık diş parçasının kimin tarafından muhafaza edildiği hakkında bir rivayete rastlanmadı. Mukaddes emanetler içinde yer alan dendân-ı saâdetin diğerleriyle birlikte İstanbul’a intikali meselesi de henüz açıklığa kavuşmadı. Yavuz Sultan Selim’in Mısır seferine katılmış olan tarihçiler bu konuda herhangi bir bilgi vermedi. Bir rivayete göre Mısır’ın ilhakından sonra Mekke Emîri Şerîf Ebü’l-Berekât, emirlik hazinesindeki “emânât-ı mübâreke”nin büyük bir kısmını oğlu Ebû Nümey ile İstanbul’a gönderdi ve Osmanlı hâkimiyetini kabul etti. Bu hediyeler arasında dendân-ı şerifin bulunup bulunmadığı hakkında da bilgi bulunmaz.
-
Abdi Efendi (Basmacı)
III. Selim dönemi Klasik Türk musikisi bestekârlarından olan Abdi Efendi, İstanbul Davutpaşa’da dünyaya geldi. Düzenli tahsil yapma fırsatı bulamayan Abdi Efendi, kadı olan babasının vefat etmesi üzerine geçimini sağlamak adına Kapalıçarşı’da yemeni basmacılarından birinin yanına çırak olarak girdi ve ün kazandığı "Basmacı" unvanını burada elde etti. Basmacı dükkânında on yıl kadar çalışan Abdi Efendi bir rivayete göre III. Selim’in dikkatini çekmesi üzerine on yedi on sekiz yaşlarında Enderun’a alındı. Sanatçı kişiliğinin altyapısını oluşturan musiki eğitimini meşkhanede gördüğü derslerden elde etti. Onun saraya girmesini sağlayan III. Selim’in vefatı üzerine yerine gelen II. Mahmud’un tahta geçtiği yıllarda saray müezzini olarak görev yaptı.
-
Kapudan Paşa
Kapudan kelimesi esas itibariyle İtalyanca capitándan gelmekte olup Osmanlılar’da 15.yüzyılın ortalarından itibaren donanma kumandanı için kullanılmaya başlandı. Donanma kumandanı önceleri sancak beyi statüsünde iken Barbaros Hayreddin Paşa’nın 1534 yılında Cezayir beylerbeyi tayin edilmesinden sonra beylerbeyi rütbesinde “mirimiran-ı derya” ve ‘’kapudan” olarak paşa unvanı ile adlandırıldı. 16. ve 17. yüzyıllar boyunca bir süre Cezayir beylerbeyi, ardından kapudan paşa, 18.yüzyılın başlarından itibaren aynı zamanda kapudan-ı derya olarak da zikredildi. Ancak 1867 yılında Bahriye Nezareti’nin kurulması ile bu unvan kaldırılmıştır. Osmanlı donanmasının organize edilmesinde emeği geçen ilk kapudan, muhtemelen Yıldırım Bayezid’in 1390 yılında Gelibolu sancak beyliğiyle tersane ve donanmayı kurmakla görevlendirdiği Sarıca Paşa’dır. Bu tarihten itibaren Barbaros Hayreddin Paşa’nın Cezayir-i Bahr-i Sefid eyaletinin yönetimine ve donanma kumandanlığına getirilmesine kadar bütün kapudanların Gelibolu sancak beyi olarak donanmaya kumanda ettikleri görülmektedir. 16.yüzyılda kapudanlık genellikle denizcilikle alakası olanlara verilmekle beraber istisnaları da söz konusu olduğu görülmektedir.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun