“Ben size karakterinizle ilerlemeyi soruyorum, siz bana bir filozofun kitabını çok iyi okuduğunuzu ve anladığınızı söyleyerek övünüyorsunuz.
Bu kitabı anlamanız sayesinde ruhunuz şimdi daha yüksek, daha özgür, daha vefalı ve daha güzel oldu mu? Ruhunuz hiçbir şeyin engel olamayacağı kadar güçlü ve hiçbir şeyin bulunduramayacağı kadar berrak oldu mu?
Şikayetleri, öfkeyi ve sızlanmayı hayatınızdan kovabildiniz mi? İlkeler içinizde yeşerdi mi?’’
Epiktetos.
‘İlk olarak kendinize ne olmak istediğinizi sorun, sonra ne yapmanız gerekiyorsa onu yapın.’
- ‘Zihninizi kimseye teslim etmeyin. Eğer birisi sizin bedeninizi alıp yoldan geçen yaşlı birisine köle olarak verirse doğal olarak öfkeye kapılırsınız. O kişi sizi yerden yere vurduğunda üzülürsünüz. O zaman herhangi bir kişi sizi etkilemek istediğinde, çok değerli olan zihninizi verirken neden herhangi bir utanç duygusunu hissetmiyorsunuz? Sizinle iğrenç şeyler paylaştıktan sonra, sizi kafası karışmış ve dağılmış bir halde bırakacak birisine zihninizi teslim etmeden önce ikinci bir kez daha düşünün.’
- ‘Kötülük dünya içinde, olayların ya da insanların içinde doğal olarak bulunan bir şey değildir. Kötülük unutkanlık, tembellik ya da dikkatsizlikle oluşur. Yaşamdaki gerçek amacımızı görme gücünü yitirdiğinizde ortaya çıkan bir şeydir.’
- ‘Anımsayın: Bir başkasını ilgilendiren herhangi bir şeyi duyduğunuzda nasıl duygulanmıştınız? Kendiniz böyle bir olayla karşılaştığınızda da bu duyguyu taşıyın. Olayları kabullenmesini öğrenin, ölümü de zekanızla kabullenin.’
- ‘Şunu da unutmayın ki eğer siz doğallıkla sizin kontrolünüz altında olmayan şeyler üzerinde yönetme özgürlüğünüz olduğunu düşünürseniz ya da başkalarının işlerini sanki sizin işiniz gibi benimserseniz bu çabalarınıza engel olunduğunda “siniriniz bozulur”, “endişeye kapılırsınız” ve “başkalarının hatasını arayan bir insan olursunuz”.’
- ‘Ve eğer kendi yaşam alanınızda üzerinde kontrolünüz olan ve gerçekten değişiklikler yapabileceğiniz konularla ilgileniyor olsanız, bir hiç kimse olmaktan neden korkarsınız ki?’
- ‘Neyi düşünürseniz o olursunuz. Olan olaylara boş ve batıl inançların etkisinde kalarak, güçler ve anlamlar yüklemekten sakının, aslında olmayan anlamlar yüklemeyin. Bizim her zaman meşgul olan zihinlerimiz, bir sonuçtan diğerine atlamayı, aslında orada var olmayan işaretler üretmeyi ve yorumlamayı sonsuza kadar sürdürebilir. Bunun yerine, başınıza gelen her şeyin iyi tarafından bakmaya çalışın. Şanslı olduğunuzu düşünüyorsanız, şanslısınız. Eğer avantaj arayan bir gözle bakarsanız, her olay sizin için bir avantaj taşır.’
- ‘Ruhun arzulara acımaya ve kavgalara eğilimi vardır. Bu yüzden akılla temellenen bir yaşam yaşayın. Bilgelik yaşamı, bir sanatçının yaşamına benzer ve ilkelerin yaşanması üzerine kuruludur.’
- ‘Başınıza gelen iyi ve kötü olayların sorumluluğunu üstlenin. Dikkatiniz amacınızda ve ruhunuzda olsun.’
- ‘Eğer bilgelik dolu bir yaşam sürmek istiyorsanız, kendi fikirlerinizle ve kendi bakış açınızla yaşayın.’
- ‘Derin kazın. Sahip olduğunuzu bilmediğiniz güçleriniz mutlaka vardır. Doğru gücünüzü bulun. Onu kullanın.’
Merhaba herhangi bir yerden bu yazıyı okuyan değerli okuyucu. Bu yazımda bana düşen milattan sonra 50 ile 130 yılları arasında bu dünyada yaşayan Yunanlı Stoacı Epiktetos’un düşüncelerini sizinle paylaşmak; size düşen ise düşünmek, benimsemek ya da reddetmek. Konuşmalarını genelde yürürken yapan Epiktetos’ un kendisinin bıraktığı bir eser yoktur. Hayatına öğretmenlik mesleğini, sürgün edilmeyi, felsefe okulu açmayı ve bir Roma imparatoruna öğretmenlik yapmayı sığdıran Epiktetos’un mütevazi yaşamında ilerlediği yolu, düşüncelerini geleceğe aktaran ise öğrencisi Flavius Arianus’tur. Görülüyor ki hala anlaşılır tavsiyeler ve çağa uyan kısımları mevcut. Çeşitli öğretilerden oluşan başlıkları içeren, özgün adı ‘A Manuel For Living’ olan, çevirisiyle ‘İçsel Huzur İyi Yaşamın Kapısını Açar’ adlı eserden alıntıladığım düşünceleri sizlerle paylaştım. Sıra sizde.
Hilal Melike Duran
KAYNAKÇA
Epiktetos, İçsel Huzur İyi Yaşamın Kapısını Açar, Çev: Cengiz Erengili , İstanbul, 2019.