Natürel Gazın Tarihçesi
Natürel gaz yeni bir yakıt çeşidi değildir, başka bir deyişle yer altından çıkan doğalgazın çoğu milyonlarca seneliktir. Ancak yakın zamana kadar bu gazı elde etmek, yüzeye çıkarmak ve kullanıma sokmak için usuller geliştirilmemiştir. Natürel gazın ne olduğu anlaşılmadan evvel, bu gidişat sanki insanlık için sırlı bir vaziyetti. Zira bazen yıldırım düşmesi sebebiyle, yer kabuğunun altından sızan natürel […]
Natürel gaz yeni bir yakıt çeşidi değildir, başka bir deyişle yer altından çıkan doğalgazın çoğu milyonlarca seneliktir. Ancak yakın zamana kadar bu gazı elde etmek, yüzeye çıkarmak ve kullanıma sokmak için usuller geliştirilmemiştir. Natürel gazın ne olduğu anlaşılmadan evvel, bu gidişat sanki insanlık için sırlı bir vaziyetti. Zira bazen yıldırım düşmesi sebebiyle, yer kabuğunun altından sızan natürel gazı alevlendirmekte, yangınlara neden olmaktaydı. Bu yangınlar ilk medeniliklerin çoğunu afallatmıştır, mit ve hurafenin orijini olmuştur. Bu alev ve yangınların en namlılarından biri, antik Yunanistan‘da, MÖ 1000 senelerinde Parnassus Dağı’nda bulunmuştur. Bir keçi çobanı, kayadaki bir yarıktan yükselen bir alev görmüş ve Yunanlılar, ilahi orijinli olduğuna inandıkları için alev üzerine bir tapınak inşa etmişlerdir. Bu tapınak, alevden esin aldığını iddia ettiği kahinlikleri veren Delphi Kahini olarak öğrenilen bir rahibeye konut sahipliği yapmıştır.
Bu cins vaziyetler Hindistan, Yunanistan ve İran dinlerinde öne çıkmıştır. Bu yangınların nereden geldiğini açıklayamadığından, genellikle ilahi veya doğaüstü olarak görülmüştür. Çinlilerin bu yangınları kendi avantajlarına göre kullanma potansiyelini keşfetmeleri M.Ö. 500 senesine kadar değildi. Gazın yüzeye sızdığı yerleri bulan Çinliler, deniz suyunu kaynatmak, tuzu ayırmak ve lezzetli hale getirmek için kullanıldığı gazı taşımak için bambu filizlerinden çiğ boru hatları oluşturmuşlardır. İngiltere, natürel gaz kullanımını ticarileştiren ilk ülke olmuştur ve 1785 ortamında, kömürden üretilen natürel gaz, cadde lambalarının yanı gizeme konutları aydınlatmak için kullanılmıştır. Bu cinsten üretilmiş natürel gaz ilk olarak 1816 senesinde Maryland, Baltimore caddelerini aydınlatmak için kullanılmış, Amerika Birleşik Devletleri’ne getirilmiştir. Bununla beraber, üretilen bu gaz, yeraltından gelen çağdaş natürelgaza göre çok daha az bereketli ve daha az etraf arkadaşıdır.
Natürel olarak oluşan natürel gaz, 1626 gibi erken bir tarihte, Amerika’da Fransız kaşiflerin Erie Gölü’ne ve etrafına sızan gazları alevlendiren Yerli Amerikalıları keşfettiklerinde keşfedilmiş ve belirlenmiştir. Amerikan doğalgaz sanayisi bu alanda başlamıştır. 1859 yılındada Albay Edwin Drake kasaba ulusunu etkilemek için ‘Albay’ unvanını alan daha önceki bir demiryolu şefi ilk kuyuyu kazmıştır. Drake, yeryüzünün 69 fit altında petrol ve natürel gaza çarpmıştır. Çoğu tarihçi, bunu Amerika’da natürel gaz sanayisinin başlangıcı olarak nitelendirmektedirler. Pennsylvania’daki Titusville köyüne kuyudan 5 buçuk mil uzunluğunda iki inç çapında bir boru hattı inşa edilmiştir. Bu boru hattının inşası, natürel gazın pratik emeller için kullanılmak üzere yer altı kaynağından tehlikesiz ve görece kolay bir biçimde getirilebileceğini ispatlamıştır.
1821 senesinde, özellikle natürel gaz elde etmeyi hedefleyen ilk kuyu, William Hart tarafından Fredonia, New York’ta kazılmıştır. Bir akarsunun yüzeyine yükselen gaz kabarcıklarını fark ettikten sonra Hart, yüzeye daha büyük bir gaz akışı elde etmek için 27 fitlik bir kuyu kazmıştır. Hart, bir haylileri tarafından Amerika’da ‘natürel gazın babası’ olarak kabul edilmektedir. Hart’ın çalışmalarını genişleterek, Fredonia Gas Light Company sonunda kurulmuş ve ilk Amerikan natürel gaz işletmeyi olmuştur. 19. asrın büyük kısmında natürel gaz neredeyse sadece bir ışık kaynağı olarak kullanılmıştır. Bir boru hattı altyapısı olmadan, gazı çok uzağa, ısıtma veya yemek pişirmek için konutlara taşımak güç olmuştur. Bu yarıyılda üretilen natürel gazın çoğu kuyudan değil kömürden üretilmiştir. 19. asrın sonlarına doğru elektriğin gelişiyle beraber doğalgaz ışıkları elektrik ışıklarına dönüştürülmüştür. Bu, natürel gaz üreticilerini, mahsulleri için yeni kullanımlar aramaya yöneltmiştir.
1885 senesinde Robert Bunsen, günümüzde Bunsen yakıcıyı olarak öğrenilen şeyi buluş etmiştir. Natürel gazı doğru oranlarda hava ile karıştıran, yemek pişirmek ve ısıtmak için güvenle kullanılabilecek bir alev yaratan bir aygıt buluş etmeyi muvaffak olmuştur. Bunsen yakıcısının buluşu, Amerika’da ve tüm dünyada natürel gaz kullanımı için yeni fırsatlar ortaya çıkarmıştır. Sıcaklığı tertip eden termostatik aygıtların buluşu, natürel gazın ısıtma potansiyelinin daha iyi kullanılmasına izin vererek alevin sıcaklığının ayarlanmasına ve izlenmesine izin vermiştir. Tesirli bir biçimde nakletmenin rastgele bir yolu olmadan, İkinci Dünya Savaşı evvelinde keşfedilen natürel gazın genellikle yalnızca atmosfere salınmasına izin verilmiş veya kömür ve petrolün yanında bulunduğunda yakılmış ya da tek başına bulunduğunda toprağa vazgeçilmiştir.
İlk büyük boru hatlarından biri 1891 senesinde inşa edilmiştir. Bu boru hattı 120 mil uzunluğunda ve Indiana’nın merkezindeki kuyulardan Chicago şehrine natürel gaz taşınmıştır. Ancak, bu ilk boru hattı natürel gazın taşınmasında çok bereketli olmamıştır. 1920’li senelere kadar bir boru hattı altyapısı inşa etmek için ehemmiyetli bir mücadele tüketilmemiştir. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra, yeni kaynak teknikleri, boru haddeleme ve metalurjideki büyümelerle beraber boru hattı eminliğini daha da artırmıştır. Bu savaş sonrası boru hattı inşaatı patlaması 60’lara kadar sürmüş ve Amerika’da binlerce millik boru hattının inşasına izin verilmiştir. Natürel gazın taşınması olası olduğunda, natürel gazın yeni kullanım alanları keşfedilmiştir. Bunlar, konutları ısıtmak, su ısıtıcıları, fırınlar, ocaklar gibi aletleri çalıştırmak için natürel gaz kullanmayı kapsamaktadır. Sanayi, yapım ve harekâta kuruluşlarında natürel gazı kullanmaya başlamıştır. Ayrıca elektrik imalinde kullanılan kazanları ısıtma da natürel gaz kullanılmıştır. Genişletilmiş erişim altyapısı, natürel gazı elde etmeyi kolaylaştırmış ve giderek daha popüler bir enerji alternatifi haline gelmiştir.
Tertip Etmenin Kısa Tarihi
1938 senesinde Amerika Birleşik Devletleri hükümeti ilk olarak natürel gaz endüstrisine tertip etmiştir. O zamanlar hükümet aboneleri, natürel gaz sanayisinin natürel tekel olduğuna inanmışlardır. Makul olmayan yüksek maliyetler gibi muhtemel suistimal fobisinden ve natürel gazın ülke çapında artan ehemmiyeti göz önüne alındığında, Natürel Gaz Kanunu çıkarılmıştır. Bu Kanun, harcayıcıları gözetmek için doğalgaz maliyetine tertip etmeler ve kısıtlamalar getirmiştir. 1970’li ve 1980’li senelerinde yaşanan gaz kıtlığı ve maliyet kumpassızlığı, doğalgaz için tertip edile piyasanın, natürel gaz sanayisi ve harcayıcıları için yararlı olmadığını göstermiştir. 1980’li ve 1990’lı senelerin başlarında, sanayi kademeli olarak daha az tertip etmeye doğru ilerlemiş, sıhhatli rekabet ve piyasa temelli maliyetlere izin verilmiştir. Bu hücumlar, natürel gaz piyasasının kuvvetlenmesine, harcayıcılar için maliyetlerin düşmesine ve daha fazla natürel gazın keşfedilmesine imkân sağlamıştır. 1990’lı senelere kadar etkin olmasa da, 21. Asrın başlaması ile gaz niteliği, eyaletler arası boru hatları için tavır standartlarının tanımlanması ve maliyet raporlamalarının tertip edilmesi için ehemmiyetli tertip etmeler yapılmıştır.
Bugün, natürel gaz sanayisi Federal Enerji Tertip Etme Kurulu FERC tarafından tertip edilmektedir. FERC, sadece natürel gaz mevzularını ele almamakla beraber, natürel gaz sanayisinin tertip edilmesi ile alakalı olarak ilk kural koyucu uzuvdur. Rekabet, bugün aşinayı biçimiyle doğalgaz sanayisini karakterize etmektedir. Sanayinin yine yapılandırılması ve katı tertip etmelerden uzaklaşma, artan bereketlilik ve teknolojik büyümelere izin vermiştir. Natürel gaz artık evvelkine göre daha bereketli, kolay ve ucuz bir formda elde edilmektedir. Ancak, giderek artan arza hizmet edecek daha fazla natürel gaz arayışı, erişilmesi güç yerlerden elde etmek için yeni teknikler ve bilgiler gerektirmektedir.
Doğalgaz sanayisi bu ülkede 150 seneyi aşkın zamandır varlığını sürdürmektedir ve gelişmeye devam etmektedir. Yine yapılanma ve daha pak yanan yakıtlara geçiş, ülke genelinde natürel gaz için muazzam bir pazar yaratmıştır. Amerikalıların natürel gazı yeni ve coşku verici biçimlerde kullanmalarına imkân tanıyan teknolojiler kesintisiz olarak geliştirilmektedir. Ve yeni yapım teknikleri artık şeyl yaradılışlarından natürel gaz imaline izin vermektedir. Doğalgazın tüm avantajları ile bu ülkede ve tüm dünyada seçim edilen yakıt haline gelmesi afallatıcı değildir.