1983 baharının sonlarında, K-429, Hint Okyanusu sularında başarılı bir altı aylık bir yolculuktan sonra üsse döndü. Mürettebatın eve gitmesine izin verildi ve bir dizi ekipmanın arızalanması nedeniyle tekne onarıldı. İşin sonbaharda başlaması gerekiyordu. Ama ikinci karargahın merkezi filotilla, Pasifik Filosu'nun genel merkezinin izni ile "sürekli hazır olma" statüsüne sahip gemilerin bileşiminde bıraktı. Bu, öngörülemeyen durumlarda, mevcut arızalara rağmen, teknenin eğitim için bir günden az bir süre için tahsis edildiği anlamına geliyordu. Aynı zamanda, Moskova'dan 25 yıllık tecrübesi olan St. Karısıyla birlikte ayrılmak için hazırlık yapmaya başladı. Ancak 20 Haziran'da Suvorov adında bir bölüm komutanı ve bir düşmanın şartlı saldırısını püskürtmek için eğitim ateşi ve diğer faaliyetleri yürütmek için K-429'da denizde toplanmasını emretti. Savaş eğitim planı filoda gerçekleştirilmedi, bu nedenle onaylanmış savaşa hazır kuvvetlerin sayısını korumak için herhangi bir önlem kullanıldı. Suvorov, elbette, denizaltının yelken açmaya hazır olmadığı herkese açık olduğu için, şefin kararından memnuniyetsizliğini dile getirdi. Ancak komutanı sessizce siyasi departman şefini ofise davet etti ve emri tekrarladı. Durumun umutsuz olduğunu gören Suvorov gönülsüzce bir emir imzaladı. Kalan denizaltılar, mürettebatın her yerden toplanması gerektiğinden, acil ayrılmayı sadece birkaç gün içinde öğrendiler. Liderlik çığlıkları, parti kartını alıp yargılanmak için tehditler, 23 Haziran'da beş farklı tekneden denizaltına götürüldü. Personel tamamen denize gitmeden önce sadece üç saat az personel. Denizcilerin çoğu bir yıl boyunca "tekneyi tutmadı". İnsanlar becerilerini ve eğitimlerini geliştirmek yerine, ev işlerinde - hendek kazmak, patates kazmak için kullanılıyordu. Sadece bu da değil, son anda 14 stajyer daha aldılar. Toplam 120 kişi. Sistemlerin ve mekanizmaların işleyişinin üç günlük temel kontrolünün olmadığı açıktır. Sızıntı testi yapılmadı, teknenin iletimi ve alımı tamamen sembolikti. Ancak yetkililer bunu utandırmadı ve 24 Haziran 1983'te denizaltı K-429, Krasheninnikov'un koyundan denize doğru yola çıktı.
Düello ateşinden sorumlu olan Amiral Yerofeyev derhal egzersiz alanına gitmeyi teklif etti. Ancak Suvorov kabul etmedi. Buraya geri ver, “K-429” okyanusun derinliklerinde yok olabilir. Derinliğin 60 metreden fazla olmadığı Sarannaya Körfezi'nde, teknenin batma ve yüzebilme yeteneğini azaltmaya karar verilmiştir. 23 saatte 18 dakika sonra dalış başladı. Ana gruptaki balastları doldurduktan sonra orta grup dışında kaptan yorum yapmadığını bildirdi. Sonra üç adımda orta grubu doldurmaya başladılar. Merkezi direğin derinlik göstergesi aynı anda sıfır derinlik gösterdi. Ve sonra havalandırma sisteminde dördüncü bölmede su fışkıran. Hemen reaktörün acil koruması çalışmaya başladı, ana aydınlatma söndü ve hidrolik sistemlerdeki basınç kayboldu. Daha sonra ortaya çıktığı gibi, denizaltının ağırlığı ekstra 60 tondu ve derinlik ölçüm cihazları devre dışı bırakıldı. Yani, hepsi merkezi kontrol istasyonunda “kör” idi. Tekne komutanı ana balast tanklarını havaya uçurmaya karar veriyor. Bu işlem sırasında, daha önce havalandırma sisteminin vanalarını kapatan, muazzam basınç altında suyla doldurulmuş tanklara basınçlı hava verilir. Hava suyu zorlamalı ve tekne yüzmelidir. Ancak havalandırma vanalarını kapatmaktan sorumlu olan uzaktan kumanda doğru şekilde çalışmadı. Suyun yerini değiştirmek yerine, hava gemiden ayrılarak dışarı çıktı. Ve sırasıyla vücut, hızla su ile dolduruldu. Birkaç dakika sonra, K-429 zaten 35 metre derinlikte dibindeydi. Üflemeyi durdurma komutu gönderildikten sonra bölmeleri telefonla aradılar. Hayal kırıklığı yaratan raporlar birinci, ikinci, üçüncü rapordan geldi ve su havalandırma sisteminden akıyordu. Havalandırma sisteminin perde klinkerlerini kapatarak akışını durdurmak mümkündü. Ancak bu zamana kadar, dördüncü bölümün bütün takımı çoktan ölmüştü. Denizciler, denizaltı için ana belgenin tüm temel gerekliliklerini takip ederek görevlerini yerine getirdiler - hayatta kalma mücadelesi için kılavuzlar. On dört kişiden hiçbiri bölmeden ayrılmadı. Denizciler, üçüncü bölme personelinin ömrünü koruyan bölmeleri kapattı ve ayrıca havalandırmayı manuel olarak kapatmaya çalıştı. Yirmi dakika sonra su odayı doldurdu. İnsanlar daha sonra kompartımana girdiğinde ilk gördüğü ilk şey denizcilerin kendi yerlerinde olmasıydı. Bölmenin kumandanı, güçlü bir adam, son nefesine kadar savaştığı havalandırma mili valfının manuel kontrolünü zar zor kırabilmişti.
Üçüncü bölmenin pili, 4 saatlik 55 dakika içinde girilen sudan patladığında, tek başına K-429'in kendiliğinden çıkmayacağı açıkça ortaya çıktı. Havada ölümcül gazlar çıktı, kompartımanın tüm personeli ikinciye geçti. Afetle ilgili sinyal veren acil durum şamandıralarının verilmesi mümkün değildi, çünkü yanlışlıkla ayrılmayı önlemek için bütün şamandıralar tekne gövdesine sıkıca kaynaklanmış. Bu, çoğu denizaltında yaygın bir durumdu. Benzer şekilde, mürettebatı acil durumda tahliye etmek için hazırlanan, teknenin metal gövdesine kaynaklanmış bir pop-up odası, metal gövdeye kaynaklanmıştır. Ancak, denizciler herhangi bir durumda kamerayı kullanamadılar - vinç cihazı da çalışmadı. Yardımın gelmeyeceği belli olduğunda, Suvorov bir torpido borusuyla yüzeye iki denizci göndermeye karar verdi. Fiziksel olarak güçlü ve son derece deneyimli bir zırhlı Lesnik ve Merzlikin seçildi. Hiçbir zaman “dudağa” oturan, disiplini sürekli olarak ihlal eden, kelimenin tam anlamıyla bir kahraman olmadılar. 8 saatlerinde 30 dakika içinde, dekompresyon sırasını titizlikle gözlemleyerek, midshipmen yüzeyinde ortaya çıktı. Yakında herhangi bir gemi bulamamış, önceden belirlenmiş bir plana göre kıyıya doğru yelken açmışlar. Tamamen tesadüf eseri, yabancı denizaltı sabotajcısını yakalamalarına ciddi şekilde karar veren, denizaltı karşıtı bir M.Ö. OVR'ye rastladılar. Denizciler güvertede alındıklarında bile batık denizaltı hakkındaki hikayelerine inanmadılar. Sonuç olarak, kaptan, daha sonra Kamçatka Filosunun komutanıyla temas kuran üstlerini istedi. Filo merkezinde, devasa bir nükleer denizaltının dibinde bulunduğunu öğrendiler.
Birkaç saat sonra kurtarma gemileri K-429: Taktik füze devriyesi "Watchdog", SS-83 ve SS-38, BM-117'e gelmeye başladı. K-429 ile aynı sınıfın bir denizaltı geldi. İçinde kurtarılmış bir dekompresyon prosedürüne girecekti. Üçüncü günün sonunda Deniz Kuvvetleri Komutanlığı komutasının başı olan Kamçatka filosunun bütün kurtarma kuvvetleri batık denizaltının üzerinde toplandı. Gorshkov. Ancak, denizaltı içinde işler kötüye gidiyordu. Bazı bölmelerde, basınç arttı, sıcaklık 50 dereceyi aştı, hava sona erdi. Lamba, yiyecek, acil solunum cihazı yoktu, hiçbir şey gerekli değildi. İkinci gün, birinci bölmedeki pil sarsıldı. Bu odaya açılan bölme kapatılmış ve sıkışmıştır. SK-59 kurtarma zili uzmanları K-429 kapaklarına kenetlenemedikten sonra, denizaltıları dört torpido borusundan çıkarmaya karar verdiler. Bir torpido tüpüne izin veren maksimum değerdi. Kurtarma ekipleri, sadece insanların yaşamlarını destekleyebilir, havalandırma bölmeleri çalıştırabilir, kayıp mühimmatı denizaltısına gönderebilir, torpido tüplerinden çıkan denizcilerle buluşabilir ve yüzeye giderken onlara eşlik edebilirdi. Yüzde 50'in mürettebatının mükemmel bir muharebe eğitimi öğrencisi olmasına ve insanların yarısından fazlasının birinci ve ikinci sınıfların uzmanları olmasına rağmen, birçok denizci, eğitimden mahrum kalmamaları nedeniyle bireysel hayat kurtaran ekipmanların nasıl kullanılacağını bilmiyordu.
Kurtarma dalgıçları da sıkışmış değil. Torpido borusundan sağladıkları kartuşların bazıları boştu, uzun süredir kablo arıyorlardı, kompresörler çalışmıyordu. “Kutsal olan her şey uğruna,” dedi Morsech, denizaltının bağırsaklarında bulunan denizaltıların gövdesinde denize açıldı. “Sadece hiçbir şeye dokunma, biz kendimiz ...”
Dalgıç bir torpido makinesinde bir dalış kıyafetinde sürünmenin ne kadar zor olduğunu ve zifiri karanlıkta yarım metre genişliğinde bir kesimi hayal etmek bile zor. Korku hareketi kısıtlar, iradeyi bastırır. Genç denizcilerinden biri, çıkışta çoktan yürekten öldü. Yedinci bölmeyi elinde bir kabloyla ilk bırakan başka bir denizaltı, içine dolanmıştı ve elbette, mutlaka kurtarma işlerine dahil edilmiş bir dalış bıçağı yoktu. Dört gün kurtarma dalgıçları gitti. Karadeniz Filosundaki bir derin deniz dalgıç okulundan geçen 23 yaşındaki Vasily Baev, sular altında kalan kıç üzerinde son bırakarak biri su çıkışını durdurarak çıkış kapağını tamir etmeyi ve kapatmayı başardı. Bu sayede denizaltı daha sonra büyütülmüş oldu. Onun başarısı için Vasily, yalnızca Kızıl Yıldız Nişanı aldı. 20 saatte 31 dakika 28 haziran ayında, 104 insanının sonuncusu kaydedildi.
Pantonelarda yerden kaldırma
K-429 alttan kaldırıldıktan sonra, Kaptan Suvorov, kazanın nedenini bulmak için bütün gemiye tırmandı. Hata uzak vana kontrol sisteminin mantıksal bloğundaydı. Normal bir denizaltı tamircisi için bu kusur olağandışı değildi. Dalış sırasında, gözlemciyi her zaman "ilmek" komutunun sonucunu kontrol eden dördüncü bölmeye koydu. Ama o gün teknede değildi ... K-429 kaldırma operasyonu kendi başına yapıldı, çünkü o zaman yabancı kurtarıcılar hakkında düşünülmüyordu. Her yerden en tecrübeli dalgıçları, kayıkçılarını, iskele sürücülerini topladılar. Kazadan bir buçuk ay boyunca tüm kayıtları kırdıktan sonra, denizaltı yükseltildi ve diriliş için iskeleye gönderildi. Ancak, Eylül 13 1985 gecesi, denizaltı tekrar battı, bu sefer tam olarak gemi tamir bahçesinin duvarında. Ondan sonra, bir eğitim gemisine yerleştirerek ondan vazgeçtiler ve 1990'te sonunda yazdılar.
Soruşturma tuhaf bir şekilde yapıldı. Soruşturma belgeleri tekrar işlendi ve birlikte dikildi, ancak zaten bazı çarşaflar olmadan kaptanın kendisiyle birlikte taşıdığı süs dergisi kayboldu. Suvorov, olayın ana suçlusuna dönüştü.
“Eğer böyle bir felaket, üssün çok uzağında olsaydı,” dedi Deniz Kuvvetleri Ana Siyasi Dairesi başkanı Amiral Sorokin, “herkes yüksek devlet ödülleri kazanacaktı” dedi. Ve burada çok yakın boğuldu. Bir şekilde çirkin.
Soruşturma bir buçuk yıl sürdü. Gerekli tüm belgeleri toplayan kaptanın karısı, Moskova'da gerçeği aramaya gitti. Kararın uzun zaman önce verildiğini ve tüm sürecin ayarlandığını anlamadı. Sonuç olarak, Suvorov'a adliyede gözaltına alındığı on yıl verildi. Ayrıca, komutandan, ülkenin denizaltılarının savaşa hazır olmalarını azaltmak için 20 milyonlarına zarar ödemesi istendi. 10 Eylül 1987, SSCB Yüksek Sovyeti Cumhurbaşkanlığı kararıyla, Suvorov affedildi. Serbest bırakılmasından birkaç yıl sonra vefat etti. Bir süre sonra, on iki amiral, mahkemeye, birinci rütbenin kaptanının ölümünden sonra rehabilite edilmesini talep etti. Filo kurmay başkanı Oleg Yerofeyev daha sonra Kuzey Filosuna başkanlık etti. Daha sonra, 1989'inde nükleer denizaltı Komsomolets öldürüldü. Dördüncü bölmede öldürülen denizciler, ödül almaya çok hevesliydi. Ancak belgeler her zaman olduğu gibi merkezde kayboldu. Sadece Rybachy köyündeki Pasifik Filosunun nükleer denizaltılarına dayanarak, Sarannaya Körfezi'nde öldürülen on altı K-429 mürettebat üyesinin isimlerinin damgalandığı bir anıt var.
429'ta K-1983, 219'ta K-1986 ve 278'ta K-1989 kaybettik. Ayrıca, reaktörün 1985’taki Chazhma’daki bir denizaltıdaki patlamasını hatırlamanız gerekiyor. Suvorov, sanki suya bakıyormuş, duruşmadaki son sözlerini söyleyerek: “Kimseye gerçeği söylemeyeceksin, başkalarına zor yoldan öğretmeyeceksin, sana kazalar olacak, insan kayıpları olacak”
Ne yazık ki, ancak komutanlarımızın bu felaketten bir şey çıkarmadıklarını kabul etmek gerekir. O zaman otoriteyi rahatsız eden tek şey kıçlarını örtmek, mürettebat ve komutanlarının tüm suçlarını kaydırmaktı. Ve on bir buçuk yıl sonra 12 Ağustos 2000, Kursk öldü.