Konu Başlıkları:
-
Pulmoner hipertansiyon nedir?
-
Pulmoner hipertansiyonda belirti ve bulgular
-
Pulmoner hipertansiyonda tedavi
"Pulmoner"; akciğere ait, "hipertansiyon" ise
yüksek kan basıncı demektir. Normalde hipertansiyon denince aort ve dallarındaki
basıncın artması anlaşılır ve aslında bunun tam adı "sistemik hipertansiyon"dur.
Günlük konuşmalarda, tansiyon veya hipertansiyon denince kastedilen aslında kol
atardamarlarındaki (dolayısı ile aorttaki-yani
büyük
dolaşım'daki) basıncın artmasıdır yani sistemik hipertansiyondur.
Bir de, vücudumuzda oksijeni dokularda
kullanılmış kanı, oksijenlendirmek üzere akciğerlere getiren dolaşım sistemi
vardır (küçük
dolaşım). İşte akciğerlere giden damardaki (pulmoner
arter) basıncın artmasına ise pulmoner hipertansiyon diyoruz. Bu duruma
yol açan birçok neden vardır. Örnek olarak, akciğerin kan damarları (pulmoner arteriyoller) daralmış olabilir.
Ayrıca bu durum, kanın akciğerlerde
göllenmesine neden olan kalbin sol
tarafına ait bir hastalık nedeniyle de ortaya çıkabilir.
Pulmoner hipertansiyon pulmoner arterlerdeki kan
basıncını ölçerek teşhis edilir. Normal koşullar altında, istirahat halinde
pulmoner arter sistolik (büyük) basıncı yaklaşık 14 mmHg (milimetre cıva) civarındadır. Pulmoner hipertansiyon,
sistolik (büyük) kan basıncının istirahatte 25 mmHg, veya egzersiz sırasında 30 mmHg den büyük pulmoner arter
basıncı olarak tanımlanır.
Sınıflama
Altta yatan nedene göre sınıflandırma yapılır:
- Pirimer pulmoner hipertansiyon (PPH): Bilinen
bir nedenin olmadığı pulmoner hipertansiyondur.
- Sekonder pulmoner hipertansiyon (SPH): Burada
pulmoner hipertansiyona yol açan tanımlanabilir bir neden vardır.
PPH nadir görülmesine rağmen, yıllık olarak 500
ila 1000 arası yeni vaka teşhis edilmektedir. Bu hastalık her yaştaki kadın,
erkek ve çocukta görülebilir. Ancak en sık olarak 20-40 yaş arası kadınlarda
görülür.
Yüksek kan
basıncının altta yatan diğer bir durum nedeniyle ortaya çıktığı sekonder
pulmoner hipertansiyon (SPH) ise , çok daha yaygındır, SPH tipik nedenleri şunlardır:
-
Akciğer hastalıkları: kronik bronşit, amfizem
ve astım gibi akciğer hastalıkları (kronik obstrüktif akciğer hastalıkları -KOAH-).
KOAH yetişkinlerdeki SPHun en sık nedenidir.
-
Uyku apnesi (uykuda solunum durması): Bu hastalarda
uyku sırasında kısa süreli solunum durmaları olur. Bunun sonucunda oksijenlenme bozulur. Eğer tedavi edilmezse pulmoner hipertansiyona yol
açabilir. Ayrıca bu durum kalp damar hastalık riskini de artırmaktadır.
-
Kalp hastalıkları:
ASD,
VSD gibi doğumsal kalp
hastalıkları, mitral darlık gibi kapak hastalıkları, kalbin sol karıncığının
iyi kasılmaması veya kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopatiler) da
pulmoner hipertansiyona yol açabilir.
-
Sistemik bağ dokusu hastalıkları: Bu
bozukluklar vücudun ana yapısını oluşturan bağ dokusundaki anormalliklerle
karakterizedir. Bu tür hastalıklara örnek olarak skleroderma ve romatoid
artrit verilebilir.
-
Solunum kaslarını etkileyen ve böylece
akciğerlerin oksijen çekme yeteneğini azaltan hastalıklar (nöromüsküler
hastalıklar). Bu tür hastalıklara örnek olarak poliyomyelit, myastenia gravis
ve amiyotrofik lateral skleroz verilebilir.
-
Pulmoner emboli (akciğerdeki bir kan damarını
tıkayan kan pıhtısı).
Eğer tedavi edilmezse pulmoner hipertansiyon
ciddi kalp damar problemlerine yol açabilir.
Pulmoner hipertansiyonun tedavi edilebilirliği
hastalığın nedeniyle ilgilidir. Pirimer hipertansiyon için kesin tedavi bulunmaz
iken, son zamanlarda, hastaların hayat
kalitesini artırmaya yönelik bir takım yaklaşımlar geliştirilmiştir. Altta yatan
nedenin tedavisi ile sekonder pulmoner hipertansiyon kesin tedavi edilebilir.
Her vakada, durumu olabildiğince çabuk tespit etmek, akciğerler veya kalbin sağ
tarafında kalıcı hasar oluşmadan önce uygun bir tedaviye ulaşmak önemlidir.
Pulmoner arter basıncı yükseldiği zaman, kalbin
sağ tarafı daralmış pulmoner arterlerden akciğerlere doğru kanı pompalamak için
daha çok zorlanacaktır. Sonunda bu sürekli zorlanma kalbin büyümesine ve
zayıflamasına neden olabilir. Tedavi edilmemiş pulmoner hipertansiyon,
triküspid
kapak yetmezliğine (kalbin sağ tarafındaki kulakçık ve karıncık arasındaki
kapağın geri sızdırmasına) ve sağ kalp yetmezliğine neden olabilir.
___
Son gözden geçirilen tarih: 16 Eylül 2010
Pulmoner hipertansiyonda belirti
ve bulgular »