"her insanın bir şeytanı vardır" hadis i şerifine binaen imam ı gazali
inanın hırs ve şehvetini ve gazap **köpeğini terbiye etmesini ve emri altına almasını tavsiye veriyor. eğer böyle yaparsa saadet tohumu olur, yapmaz ve bu kötü hasletlere hizmet edip, her arzularını yerine getirirse, kendisinde kötü ahlakın oluşacağına ve şakilik
tohumunun ekileceğine işaret ediyor.
ve devamında, "böyle bir kimsenin halini, kendisine uykuda yahut uyanıklıkta bir misal ile gösterseler, kendini bir hınzırın ve köpeğin önğnde onlara hizmetçi gibi görür. bir müslümanı bir kafir elinde esir bırakanın halinin nasıl olacağını herkes bilir. meleği, köpeğe, hınzıra ve şeytana esir edenin hali bundan daha fenadır!" buyuruyor.
** insanın hakikatteözünde olmayan ama kabuğunda köpeklik (kendisinde bulunan insanlara saldırma sıfatından), domuzluk (hırs, şer, murdar ve çirkin şeyleri istemesinden), şeytanlık ve meleklik vardır buyuruyor.
(bkz: kimya-ı saadet
)