Bazıları ona 'Karana' adını verdi. Diğerleri 'Juana Maria.' Yine diğerleri, basitçe 'Yalnız Kadın'. Yine de gerçek adı bilinmemektedir. Tarihin isimsiz, yüzü olmayan kadınlarından biri ve gençliğimin Kaliforniya'sına ait.
Hikayesinin birçok versiyonu var. Scott O'Dell, onu çocuk kitabında ölümsüzleştirdi Mavi Yunuslar Adası . Hikayeyi, Kaliforniya kıyılarındaki ücra bir San Nicolas Adası'nda 18 yıl boyunca yalnız yaşayan bir 19. yüzyıl Kızılderili kadının efsanesine dayandırdı. 2012 yılında, emekli Donanma arkeoloğu Steven Schwartz ve Cal Eyaleti LA profesörü Rene Vellanoweth, Yalnız Kadın'ın evi olduğuna inanılan bir mağara ortaya çıkardı. Bu keşiften yola çıkarak, gerçekleri kurgudan ayırmak için Kaliforniya'ya dönmeye karar verdim.
okudum Mavi Yunuslar Adası 12 veya 13 yaşında, yalnız hissetmek ve yanlış anlaşılmak normal olduğunda, Yalnız Kadın gibi bir kadın kahramanla özdeşleşmek. O’Dell’in kitabı, kabilesi ana karaya göç ettiğinde Mavi Yunuslar Adası’nda geride bırakılan Robinson Crusoe benzeri Karana hikayesini anlatıyor. Kadınların silah yapmasını yasaklayan bir kabile tabusuna karşı Karana, mızraklar, oklar ve hatta bir zıpkın yapar. Arkadaşlık için vahşi bir köpeği evcilleştirir. Bir kano kullanıyor, sepetleri örüyor ve kara karabatak tüylerinden parlak bir pelerin oluşturuyor.
Karana'ya hayran kaldım. Okuldaki kötü kızlar tarafından küçümsendiğimi hissettiğimde ya da evde sorun olduğunda, bahçemizdeki çam ağacına tırmanırdım, yapışkan özsuyunun kotlarımı kaçınılmaz olarak lekelediği büyük, sağlam dallarında kaybolurdum. Kendimi Yalnız Kadın gibi kendi kendine yeten, güçlendirilmiş ve özgür olduğumu hayal ederek ağaca yaslanacaktım. O zamanlar, o ağaçta orada yalnız kalabileceğim hiç aklıma gelmemişti. İnsan toplumunun tüm karışıklıklarından uzak olma fikri mutluluk gibiydi. Tabii açlık başladığında inme seçeneğim vardı.
Bir yetişkin olarak hala Yalnız Kadın ile ilişki kurabilirim. Karana gibi ben de bir adada yaşıyorum, ancak benim adam (Manhattan) onunkine çok az benziyor. Kuzey Manhattan'daki stüdyo dairemde tek başıma evden yaşıyor ve çalışıyorum. Manhattanlıların kalabalıkları arasında, bir atılmış gibi hissetmek mümkün. Yaşadığımız bu bedenlerde her birimiz yalnızız.
* * * *
Bugünlerde San Nicolas Adası, sivillere kapalı bir ABD Donanması füze izleme sitesidir. Vellanoweth ve Schwartz'ın Yalnız Kadın mağarasını keşfettiği 2012'den beri kazılar tamamen durdu. Donanma çeşitli açıklamalarda bulunmasına rağmen çalışmaların devam etmesine izin vermedi.
Vellanoweth, yüksek lisans öğrencilerinin çömlek kırıkları, ok uçları ve unutulmuş kabilelerin küçük kalıntılarını aramak için titizlikle kumu ve kumu inceledikleri Cal Eyaleti LA arkeoloji laboratuvarını ziyaret ettiğimde bana 'Kalp kırıcıydı,' dedi.Okul çocukları mektuplar yazdı, devam etmeliyiz. Bu, tarihsel olarak çok şey borçlu olduğumuz insanlar hakkında paylaşılan bir kültürel miras. Bu hepimizi özetliyor ve bunu birlikte paylaşmamız gerekiyor. '
Vellanoweth, 20 yılı aşkın süredir vahşi, rüzgârlı Kanal Adaları'nda kazı yapıyor. Yalnız Kadın Mağarası, adaların sırlarının sadece bir örneğidir. Amerika'da şimdiye kadar bulunan, 13.000 yıl öncesine ait en eski insan kalıntılarından bazıları burada ortaya çıkarıldı. Vellanoweth mağaranın geleceği için endişeleniyor, şimdi açık ve elementlere maruz kalıyor. San Nicolas'ın sert rüzgarlarında site hızla bozulabilir.
'Yalnız Kadın'ın mağarası tortularla doluydu ve bulduğumuzda zamanında kilitlendi,' diye açıkladı, 'Yalnız Kadın'ın orada yaşayacağı zamanın hemen yukarısındaki katmanı 20 fit kazdık.'
Kazarken, mağaranın Kızılderili tarihinin bir hazinesi olabileceğini anladılar.
'Bu mağaranın o kadar büyük ve o kadar önemli olduğunu düşünüyoruz ki, orada yaşarsa Yalnız Kadın'ın hikayesini belgelemekle kalmaz, aynı zamanda adanın binlerce yıl öncesine uzanan tüm tarihi.'
Bu beni, Yalnız Kadın’ın mirasını aramak için bir yolculuğa çıkarıyor. Güneş Pasifik'te dans ederken, 101 numaralı Otoyol boyunca kuzeye, Yalnız Kadın'ın hikayesini bitirdiği Santa Barbara'ya doğru ilerliyorum.
* * * *
Mission Santa Barbara, son anıların en kötüsü olan şu anki kuraklık nedeniyle küllü griye dönen tepelerin arasında yatıyor. Görevin hediyelik eşya dükkanında ince bir broşür buluyorum: 'Juana Maria, San Nicolas Adası'nın Yalnız Kadın'. Broşür, 1853'te George Nidever ve Tom Jeffries'in onu 'kurtardığını' ve Mission Santa Barbara'ya getirdiğini söylüyor. İnsan toplumuna yeniden katılmaktan mutlu görünüyordu, bu devam ediyor, sık sık şarkı söyleyip dans ediyor.
Ama gerçekten mutlu muydu? Onun dilini kimse konuşamıyordu. O zamana kadar, kabilesinin geri kalanı kendi dillerini yanlarına alarak ölmüş ya da ortadan kaybolmuştu. Acaba, iletişim kuramadığı insanlar arasında daha yalnız hisseder miydi?
Yalnız Kadın’ın yüzünü hayal ediyorum. Dans eden gözleri, melodik bir sesi olur muydu? Nasıl olur da bütün bir kabile bu kadar çabuk kayıp gidebilirdi?
Santa Barbara'ya vardıktan sadece yedi hafta sonra Yalnız Kadın öldü. İnsanlığın yaygın bir yanılgısına bağlı olduğu düşünülse de, hiç kimse onun ölümünün nedenini bilmiyor: dizanteri. Aynı şekilde, kimse onun Kızılderili ismini bilmiyordu, bu yüzden rahipler ona Juana Maria'yı vaftiz ettiler ve Mission Santa Barbara'daki işaretsiz bir mezara gömdüler.
Broşürde 'Juana Maria dünyanın en cesur ve becerikli kadınlarından biriydi,' diye okur, 'Onun anısı asla kaybolmayacak.'
1928'de Amerikan Devriminin Kızları, misyon mezarlığına onun anısına bronz bir plaka yerleştirdi. Misyonun girişindeki kasiyer, 'Plak semboliktir,' diyor ve kayıtsız bir şekilde omuzlarını silkiyor, 'Mezarının tam yerini kimse bilmiyor.'
Kubbe çatılı taş tabutlar ve eğimli mezar taşları mezarlığı doldurur. Burada yaklaşık 4.000 yerli Chumash yatıyor, ancak işaretçileri de yok. Yalnız Kadın’ın anıt levhası mezarlığın arkasındaki bir duvarda asılıdır. Çok basit ve anlaşılır. Okur:
Juan Maria: On sekiz yıl boyunca San Nicolas Adası'nda terk edilmiş ve 1853'te Kaptan George Nidever tarafından Santa Barbara'ya getirilen Hintli kadın. Santa Barbara Bölümü, Amerikan Devriminin Kızları 1928.
Çoğu turist plakayı görmezden gelir ve doğrudan bir kafatası ve çapraz kemiklerin girişi işaretlediği kerpiç kiliseye gider. Bu kiliseye en son girdiğimde üç yaşındaydım. O zamanlar annemin hikayelerine göre kendimi ön sıraya park ettim ve ayrılmayı reddettim. Yaklaşık 40 yıl sonra tekrar ön sıraya oturdum. Greko-Romen sütunları, sunağın arkasında sert bir şekilde yükseliyor. On sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıl Meksikalı sanatçıları kilisenin çoğunu dekore etti ve eserleri, tasvir edilen dünyevi mücadelelere beklenmedik bir renk katıyor.
Yalnız Kadın’ın kilisedeki varlığını hayal etmeye çalıştım. Bu acı görüntüleri beni hâlâ korkuturken onu korkutur muydu? Böyle şeylerin bilgisinden uzak, yalnız kalmak daha mı iyi olurdu?
Santa Barbara Doğa Tarihi Müzesi misyonun arkasında yatıyor ve Yalnız Kadın'a adanmış bir sergisi var. Eski moda bir konuşmacı ve 'Toki Toki: San Nicolas Adası'nın Yalnız Kadının Şarkısı' yazan bir tabela var. Beyaz bir düğmeye bastım ve çakıllı bir ses çıkıyor, şarkı söylüyor:
Memnunum çünkü bu adadan çıkacağım günü görecek kadar yaşayacağım.
1913'te kaydedilen şarkı, Los Angeles bölgesinde yaşayan Yerli Amerikalılar tarafından konuşulan bir kabile dili olan Gabrieliño'da söyleniyor. Yalnız Kadın’ın dili gibi, Gabrieliño da yok oldu. Son anadili konuşanlar muhtemelen 19. yüzyılın başında yaşıyordu.
Sergide George Nidever ve eşi Sinforosa Sanchez Nidever'in soluk fotoğrafları sergileniyor. Üzerinde Yalnız Kadın’ın 19 Ekim 1853 tarihli ölüm kaydının bir fotoğrafı var. Bir olta kancası ve bir ok başı, vitrinin ön tarafında gurur duyuyor. Büyük olasılıkla Yalnız Kadın’ın kalan son eşyaları bunlar.
Diğer eşyalarına ne oldu? Vatikan'a gönderildiği söylenen görkemli karabatak pelerinine dair hiçbir kayıt yok. Geri kalan eşyaları, 1906'daki büyük depremde can verdikleri San Francisco'daki California Bilimler Akademisi'ne gönderildi.
* * * *
Müze bana cevaplardan çok soru bırakıyor. Yalnız Kadın’ın adadaki evini öğrenmek istiyorum. Mağarası neye benziyordu? Nasıl dekore etti? Bu yüzden Solvang'dan 154. Otoyol boyunca San Marcos Geçidi yakınında bulunan Chumash Boyalı Mağara'ya gidiyorum. Arabayı sürerken, 'Uyarı: Ciddi Kuraklık' yazan otoyol tabelalarının yanından geçiyorum. Yine de Şubat ayı, yağmur mevsimi. 'Yaz geldiğinde,' diye düşünüyorum, 'Tabelalarda' Uyarı: Kendiliğinden Yanma Ülkesi mi? '
Keskin dönüşlerle yokuş yukarı zikzaklar çizen Painted Cave Road'a dönüyorum. Yol aniden sağ tarafa iniyor ve manzaralar Santa Barbara'ya ve ötesine, güneşte elmaslar gibi parıldayan okyanusa uzanıyor.
Yolun yanındaki yıpranmış bir işaret, mağaranın kaba yontulmuş taş basamakların üzerindeki konumunu gösterir. Ben yalnız ziyaretçiyim. Giriş ücreti yok çünkü giriş yok, sadece siyah bir ızgaranın arkasında onu vandalizmden koruyan bir mağara var. Keşif duygusuyla heyecanlanıyorum, ancak sonra bir telemarketer iPhone'umu arayıp büyüyü bozuyor. Sonuçta ev o kadar da uzak değil.
Mağaradaki Chumash kaya sanatı 1600'lerden kalmadır, ancak renkler o kadar canlı ki yeni boyanmış gibi görünüyor. Kan kırmızısı daireler tavanı işaretler ve dağ bisikleti lastikleri gibi basamaklarla işaretler. Duvarları haçlar, oklar ve dizleri arkaya doğru bükülmüş gizemli bir yaratık süslüyor. Kimse mağaranın amacını gerçekten bilmiyor ama Chumash dini törenleri için kullanılmış olabilir.
Acaba böyle bir sanat Yalnız Kadın'ın mağarasını süsledi mi? Şirketini uzun, karanlık gecelerde sürdürmek için insan figürleriyle doldurur muydu? Chumash, kültürü ve sanat eseri San Nicolas gibi Güney Kanal Adaları'ndaki kabilelerden farklı olabilecek Kuzey Kanal Adaları'nda yaşıyordu. Yalnız Kadın, kökenleri belirsiz olan Nicoleño kabilesine ait olacaktı.
Ayrıca Yerli Alaska'nın bir parçası olabilir. 1814'te San Nicolas Adası'nda bir trajedi meydana geldi. O sırada bir Rus-Amerikan şirketi, Alaskalı Yerlileri San Nicolas civarında fok ve su samuru avlaması için tutmuştu. Zenginlik arayışları çatışmaya yol açtı ve neredeyse tüm Nicoleño erkeklerinin katledilmesine neden oldu. Daha sonra kadınlar işgalcilerle birlikte yaşamaya zorlandı. Yalnız Kadın o zamanlar doğdu, bu yüzden bu felaketin bir ürünü olması mümkün.
Bu olaylar aynı zamanda kabilenin adadan göç etmesini de sağlamış olabilir. 1835 yılında, Peor es Nada gemisi (kasvetli çeviri: 'Hiçbir Şeyden Daha İyi') Nicoleñosları anakaraya getirdi.
Acaba bu talihsizliklerin toplu hafızası Yalnız Kadın'ın ruhunu mu etkiledi yoksa ada dışından yabancılara güvenme yeteneğini mi etkiledi?
* * * *
Yalnız Kadın’ın atalarının evini ziyaret etmek istiyorum ama ordu San Nicolas’a sahip ve orası yasak. Bu yüzden uzlaşıyorum ve Ventura'dan tekneyle bir saat kuzeydeki Kanal Adası olan Santa Cruz'a günübirlik bir gezi yapıyorum. Diğer tüm Kanal Adaları gibi, Santa Cruz da gelişmemiş. Yol yok, elektrik yok ve taviz yok. Ziyaretçiler, su dahil tüm ihtiyaçlarını karşılamalıdır.
Dışarı çıkarken, kayalık dalgalara karşı neşeyle destekleyerek teknenin dümeninin başında duruyorum. Adaya yaklaştığımızda, bir Risso yunusu teknemize Scorpion Bay'e kadar eşlik ediyor. Mühürler yan taraflarına dönerek yüzgeçleriyle selam verirler. Channel Island Naturalist Corps'dan bir gönüllü bizimle rıhtımda buluşuyor ve endemik Island Morning Glories ile örtülü yamaçlarda rüzgarın beyaz çiçekleriyle parlak mavi gökyüzünü selamlayan ücretsiz bir rehberli yürüyüş sunuyor. Kılavuz, diğer endemik türleri tanımlar: Santa Cruz karabuğday, asterler, yabani kiraz ağaçları ve limonata meyvesi ağaçları. Yerli bitkiler sağlıklı görünüyor, yabancı otların saldırısına uğradı.
Rehber, 'Yerli bitkiler kuraklığa dayanabilir,' diye açıklıyor, 'Ada onlarla kaplandığında burası Cennet Bahçesi'ne benzeyecekti.'
Yürüyüş, yokuş yukarı çalılık araziye doğru ilerliyor ve şiddetli sörflerin üzerindeki bir uçurumda sona eriyor. Gruptan ayrıldım ve yükselen uçurumların tepesinde tek başıma yürüyüş yapıyorum. Otların sarkık kokusu havada asılı duruyor. Potato Harbour'da, sarp bir uçurumun üzerinde dinleniyor ve U şeklindeki bir körfezi okşayan beyaz başlıklı dalgaların manzaralarına hayran kalıyorum. Deniz mağaraları ile noktalı görkemli, sarp kayalıkların katmanları uzağa uzanır.
Yalnız Kadın böyle bir burun üzerinde bulundu. Belki görüşlerin ihtişamı onu ona çekmiştir ya da belki de geçen gemileri aramak için en iyi bakış açısını sunmuştur. Bulunmak mı istedi?
Yalnız Kadın'ın hikayesi hayatta kalma, iyileşme ve hatta belki de yeniden doğuş ruhunu kutluyor. Kadınların çoğunun yalnız kalamayacağı, kendilerine pek de bakamayacağı bir dönemde yalnız yaşıyordu. Yine de bu yalnızlığın damgası devam ediyor. Kültürümüz hala yalnız kadınları anlamakta güçlük çekiyor, bizi hala erkeklerle ve çocuklarla ilişkilerimize göre tanımlıyor, yine de bir kadının kendi kaderini tayin etmesi için gereken cesareti azaltıyor. Yalnız Kadın efsanesi, yalnızlığı haysiyet, güven ve hatta gururla taşımak için ilham veriyor.
Teknede Ventura'ya dönerken ufka bakıyorum. O’Dell’in kitabının sonlarına doğru, Karana adayı sonsuza dek terk ettiğinde, yunuslar denizden çıkar ve ona anakaraya kadar eşlik eder.
Karana, 'Yunuslar uğurlu hayvanlardır' diyor.
Birden, sanki çağrılmış gibi, tekneyi yüzlerce yunus dolaşır. Onlar zıplayıp eğlenirken merakla dolu rayların üzerine eğildim. Aerodinamik vücutları dalgaların arasından geçer ya da sihirli bir şekilde köpüklü tepelerine biner.
Chumash efsanesi, uzun zaman önce Kanal Adaları'nın aşırı nüfuslu hale geldiğini söylüyor. Böylece Dünya Ana, adalıların anakaraya geçmeleri için bir gökkuşağı köprüsü yarattı. Toprak Ana, 'Aşağı bakma,' diye uyardı, 'Çünkü düşecek ve öleceksin.' Kaçınılmaz olarak, bazı adalılar aşağı baktı. Böylece Dünya Ana, çocuklarının ölümüne tahammül edemeyerek onları yunuslara dönüştürdü. Bu yüzden Chumash insanlar ve yunusların akraba olduğunu söylüyor.
Bu yunuslar Yalnız Kadın ve eski Kanal Adalılarının ruhları mı? Öyle düşünmek istiyorum. Tarihin içinde kaybolmadıklarını düşünmek isterim. Hala aramızda olduklarını ve Yalnız Kadın'ın sonunda kabilesine yeniden katıldığını düşünmek istiyorum.