ÇAY VE HİDRASYON
Bir fincan çaya kim hayır diyebilir? 158 milyon Amerikalı kesinlikle diyemiyor ve bu da ABD'de her gün çay içen insanların toplam sayısı. İster siyah çay tiryakisi olun, ister sıcak yaz günlerinde serinlemek için şeftalili buzlu çay içmeyi sevin fark etmez; güzel bir fincan çayın gücünü inkar edemezsiniz.
Çayın ne kadar lezzetli ve canlandırıcı olduğunu biliyoruz. Peki hidrasyona, yani vücudumuzun ihtiyaç duyduğu sıvı alımına da yardımcı olabilir mi?
DEHİDRASYON VE ETKİLERİ
Sıvı ihtiyacımızı sağlamak ve sağlıklı kalmak için suya ihtiyaç duyarız. Vücut sağlığımız suya bağlıdır: Su vücut sıcaklığını düzenler, karaciğer ve böbreklerin düzgün çalışmasına yardımcı olur. Erkeklerin günde 13 bardak (3 litre), kadınların dokuz bardak (2,2 litre) su içmeleri önerilir.
Yeterince içmezseniz, dehidrasyona yani sıvı kaybına maruz kalırsınız. Yetişkinlerde dehidrasyonun bazı etkileri şunlardır:
- Aşırı susuzluk
- Baş dönmesi ve zihinsel bulanıklık
- İdrar azalması
- Yorgunluk ve baş dönmesi
AŞIRI HİDRASYON VE ETKİLERİ
Su, sağlığınız için yaşamsal olmasına karşın gereğinden fazla tüketilmesi önerilmez. Aşırı sıvı alımı, hiponatremi olarak bilinir.
Hiponatremi gereğinden fazla su içtiğinizde gerçekleşir ve tuz seviyeleriniz oldukça düşer. Böyle bir durumda, aşağıdaki belirtilerle karşılaşırsınız:
- Mide bulantısı
- Baş ağrısı
- Zihinsel bulanıklık
- Enerji kaybı ve asabiyet
Kimi zaman yan etkileri nöbet geçirme, hatta komaya girme kadar tehlikeli olabilir. Bununla birlikte, hiponatremi nispeten nadir görülen bir durumdur. Bu yüzden yukarıda önerilen sıvı alım miktarlarına özen gösterin.
KAFEİN VE HİDRASYON
Su tazelenip sıvı dengenizi sağlamanız için en iyi içecektir. Ancak çay gibi diğer içecekler de günlük sıvı ihtiyacınızı karşılamanıza yardımcı olabilir.
DİÜRETİK OLARAK ÇAY
Diüretikler ya da diğer bir deyişle idrar sökücüler, vücudunuzun su ve tuzdan arınmasına yardımcı olur. Doktorlar genelde yüksek tansiyon, glokom ve ödemden mustarip kişilere bunları önerirler.
Bazı insanlar çayın dehidrasyona yani sıvı kaybına neden olacağın düşünür. Kafeinli içeceklerin hafif bir diüretik etkisi vardır ancak dehidrasyon riski oluşturmazlar. Dolayısıyla çok sevdiğiniz çayınızı keyifle içebilirsiniz. Tabii sıvı alımını dengeleyecek miktarda su ile birlikte.
ÇAYDA NE KADAR KAFEİN VARDIR?
Çay kahveden daha az kafein içerir. 230 ml kahve 95-200 mg kafein içerirken aynı miktarda siyah çayda 14-70 mg kafein bulunur.
İçerdiği kafein miktarı çayın türüne göre de değişiklik gösterir
- 230 ml kafeinsiz siyah çay: 0-12 mg kafein
- 230 ml yeşil çay: 24-25 mg kafein
- 230 ml su ile hazırlanmış buzlu çay: 11-47 mg kafein
- 230 ml hazır şişelenmiş buzlu çay: 5-40 mg kafein
FAZLA ÇAY TÜKETMEK ZARARLI MIDIR?
Aşırı kafein tüketiminin zararları olabilir. Çoğu sağlıklı yetişkin için günlük kafein alımını 400 mg'ın altında tutmak en iyisidir. Bu da yukarıdaki oranlar göz önüne alındığında günde 4-5 bardak siyah çay anlamına gelir. Aşırı kafein tüketimi şunlara neden olabilir:
- Uyku sorunları
- Sinir ve asabiyet
- Mide sorunları
- Kalp atışında hızlanma
- Baş dönmesi
Diğer pek çok şeyde olduğu gibi, ölçülü biçimde çay tüketirseniz, herhangi bir sorun yaşamazsınız. Hatta sanılanın aksine çay doğru tüketildiğinde enerji ve sıvı kazanımına yardımcı olacaktır. Üstelik lezzeti de harika!