

ANKARA - Mustafa Kemal Atatürk, 87 yıl önce 16 Mayıs 1919da Samsuna doğru yola çıktığında, İtilaf Devletleri görevlilerinin Bandırma Vapurunda silah aramalarının ardından, Bunlar hürriyet uğruna ölmeye karar verenlerin kuvvetini anlayamazlar. Biz, Anadoluya ne silah ne cephane götürüyoruz; biz ideali ve imanı götürüyoruz demişti.
Mustafa Kemal, Mondros Mütarekesinin 30 Ekim 1918de imzalanmasından sonra Yıldırım Orduları Grup Komutanlığından 3 Kasım 1918de İstanbula döndü. Samsuna gidinceye kadar 6 ay İstanbulda kalan Mustafa Kemal, çeşitli temaslarda bulundu. Anılarında anlattığına göre, kendisini İstanbuldan uzaklaştırmak ve Anadolu dağlarında çürütmek isteyenlerce 9. Ordu Müfettişliği ile görevlendirildi. Ancak, Mustafa Kemal, müfettişliği kabul ederken, görevinin geniş yetkilerle donatılmasını sağladı. Öyle ki; Ankaranın doğusunda kalan her yerden sorumlu hükümet yetkilisi konumundaydı.
BİR ŞEY Mİ YAPACAKSIN?
Mustafa Kemal, 14 Mayısta, Damat Ferit Paşanın Nişantaşındaki evindeki akşam yemeğinde yeni görevi konusunda görüşmelerde bulundu. Sadrazamın yanından ayrıldıktan sonra, Cevat (Çobanlı) Paşa ile arasında şu konuşma geçti:
- Bir şey mi yapacaksın Kemal?
- Evet Paşam, bir şey yapacağım.
- Allah muvaffak etsin.
- Mutlaka muvaffak olacağız.
Harbiye Nazırlığı (Savaş Bakanlığı) bünyesinde görev yapan İngiliz irtibat subayı John G. Bennett de Mustafa Kemalin olağan üstü yetkilerinden şüphelenmişti. Bennett, Mustafa Kemal ve karargahının yol iznini imzalamakta tereddüt geçirmişti.
İzmirin işgal edildiği 15 Mayıs günü ise Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanlığında Cevat (Çobanlı) ve Fevzi (Çakmak) paşalara, sonra da Babıalide bazı hükümet üyelerine veda etti. Aynı gün, Yıldız Sarayında Padişah Vahdettin tarafından kabul edilen Mustafa Kemal, daha sonra Bandırma Vapuru Kaptanı İsmail Hakkı (Durusu) Beyi, Şişlideki evine çağırarak yolculukla ilgili bilgi aldı.
KARADENİZDE BATIRILACAK
Mustafa Kemal, 16 Mayısta Cuma selamlığından sonra Padişah Vahdettine veda etti. Şişlideki evinde annesi ve kız kardeşiyle vedalaşan Mustafa Kemal Paşa, yola çıkışındaki kritik saatleri şöyle anlatmıştı:
Otomobil kapı önünde idi. ... Tam o sırada gelerek beni büroma götüren bir dostum (Rauf Orbay), aldığı bir habere göre, benim ya hareketime müsaade edilmeyeceğini, yahut, vapurun Karadenizde batırılacağını söyledi. Yıldırımla vurulmuşa döndüm. Daha sonra vaktiyle uzun müddet yanımda çalışan bir erkanıharp (kurmay) da gelerek, maiyetinde çalıştığı bir damattan aynı şeyleri öğrendiğini bildirdi. Bir an yalnız kaldım ve düşündüm. Bu dakikada düşmanların elinde idim. Bana her istediklerini yapamazlar mıydı? Beynimden bir şimşek geçti: Tutabilirler, sürebilirler, fakat öldürmek! Bunun için beni Karadenizin coşkun dalgaları arasında yakalamak lazımdır. Bu ihtimal mantıklı idi. Ancak artık benim için yakalanmak, hapsolmak, sürülmek, düşündüklerimi yapmaktan men edilmek, hepsi ölmekle eşit idi. Hemen karar verdim, otomobile atlayarak Galata Rıhtımına geldim.
Sandallarla gidilen Bandırma Vapurunda, Kız Kulesi açıklarında İtilaf Devletleri denetim görevlilerince silah ve kaçak malzeme arandı. Arama sürerken, kaptan yerinde bulunan Mustafa Kemalin kararlılığı göstermek amacıyla hareket hazırlıklarını çabuklaştırması söylediği yirmi yedi yıllık ihtiyar kaptan demir aldırmaya başladı. Subayların gemiyi terk etmelerinin ardından Karadenize yönelen Bandırmanın güvertesinde Mustafa Kemal Paşa, yanındakilere, şunları söyleyecekti:
Bunlar işte böyle yalnız demire, çeliğe, silah kuvvetine dayanırlar. Bildikleri şey yalnız madde! Bunlar hürriyet uğruna ölmeye karar verenlerin kuvvetini anlayamazlar. Biz, Anadoluya ne silah ne cephane götürüyoruz; biz ideali ve imanı götürüyoruz.
SAMSUNA AYAK BASANLAR
Mustafa Kemal Paşa, Boğazdan Karadenize çıkarken, kaptana tehlike ihtimallerini anlattığında, İsmail Hakkı Bey, Ne aksi, bu denizi pek iyi tanımam, pusulamız da bozuk... cevabını vermişti.
Güç koşullar altında süren yolculuktan sonra 19 Mayıs 1919 sabahı Samsuna ulaşan Mustafa Kemal ve beraberindekiler, askeri bando eşliğinde halk tarafından sevgiyle karşılandı.
Mustafa Kemal ile Samsuna ayak basan 9. Ordu Kıtaatı Müfettişliği karargahında şu kişiler bulunuyordu:
3. Kolordu Komutanı Kurmay Albay Refet (Bele) Kurmay Albay Kazım (Dirik), Müfettişlik Kurmay Başkanı Kurmay Yarbay Mehmet Arif (Ayıcı), Kurmay Başkan Yardımcısı Kurmay Binbaşı Hüsrev (Gerede), Birinci Şube Müdürü Binbaşı Kemal (Doğan), Müfettişlik Topçu Kumandanı Dr. Albay İbrahim Tali (Öngören), Ordu Sıhhiye Başkanı Dr. Binbaşı Refik (Saydam), Sıhhiye Başkan Yardımcısı Yüzbaşı Cevat Abbas (Gürer), Müfettişlik Başyaveri Üsteğmen Muzaffer (Kılıç), Müfettişlik İkinci Yaveri Yüzbaşı Ali Şevket (Öndersev), Müfettişlik Emir Subayı Üsteğmen Hayati, Kurmay Başkanı Emir Subayı Yüzbaşı Mümtaz (Tünay) Yüzbaşı İsmail Hakkı Yüzbaşı Mustafa (Süsoy), Karargah Komutanı Üsteğmen Abdullah, İaşe Subayı Birinci Sınıf Katip Faik (Aybars), Şifre Katibi Dördüncü Sınıf Katip Memduh, Şifre Katibi Yardımcısı Üsteğmen Hikmet (Gerçekçi) Refet Beyin Yaveri.
| DİĞER HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ|

