Vergi nedir? Neden vergi veririz? Türkiye’de vergi çeşitleri nelerdir? Vergilerin özellikleri, vergi hakkında bilgi.
Vergiler
Vergi, bireylerin ya da şirketlerin hükümete ödemekle yükümlü oldukları harçlardır. Vergiler, kamu yararına, kamusal hizmet giderlerinin karşılanması için toplanır. Bu kamusal hizmetler; savunma (ordu, donanma ve hava kuvvetleri), sağlık hizmetleri, eğitim ve ulaşımdır.
Başlıca vergi türlerinden biri gelir vergisidir. insanlar gelirlerinin belli bir oranını hükümete gelir vergisi olarak öderler. Daha çok para kazananlar, daha yüksek oranla vergi öderler. Şirketler de gelirlerine göre belli bir yüzdeyle vergi öder. Bunlar şirket ve bireylere uygulanan doğrudan vergilerdir. Miras yoluyla edinilen mallardan alınan vergiler de doğrudan vergilerdir.
Diğer bir vergi türü, alman mal ve hizmetlere eklenir. Bunun kısa ismi KDV’dir (Katma Değer Vergisi). Bu vergiler insanların satın aldıkları mal üzerinden alınır. Bunlara dolaylı vergi adı verilir. Dolaylı vergiler insan davranışlarını değiştirmekte kullanılabilir. Hükümet kirliliği azaltmak için sürücülerin kurşunsuz benzin kullanmasını istiyorsa normal benzine daha yüksek vergi koyabilir, insanların sigara içmelerini engellemek istiyorsa sigaraya yüksek KDV koyabilir.
• Tüketim vergisi, genellikle satışa sunulacak olan ürünlere konulan vergidir. Bu vergi, ürünler bir ülkeye getirilirken de alınabilir. Gümrük ve tüketim vergisi memurları bu vergileri toplar.
Kaynak – 2
Vergi: Kamu hizmetlerinde (yol, su, elektrik, hastane, okul) harcanmak için hükümetin, yerel yönetimlerin yasalara göre doğrudan doğruya ve bazı malların fiyatının üstüne koyarak dolaylı yoldan herkesten topladığı paradır.
Devlet vatandaşların eğitim, sağlık ve güvenlik ihtiyaçlarını karşılayabilmek yol, köprü, su, elektrik gibi hizmetleri yerine getirmek ve güçlü bir orduya sahip olabilmek için mali kaynaklara (paraya) ihtiyaç duyar. Bu ihtiyacın büyük bölümü vatandaşlardan alman vergilerle karşılanır.
Vergi vermek, bir vatandaşlık borcudur ve bu durum anayasada açıkça belirtilmiştir.
Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı maliye politikasının sosyal amacıdır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konur, değiştirilir veya kaldırılır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
IV. Vergi Ödevi
Madde 73
Anayasa’da belirtildiği gibi devlet vatandaştan vergiyi gelişigüzel almaz. Herkes ekonomik gücüne göre vergi vermekle yükümlüdür.
✓ Vergiler kaldırılabilir ve değiştirilebilir.
✓ Vergiler yasalarla belirlenir.
✓ Vergilerle ilgili değişiklik yapma yetkisi Bakanlar Kurulu’na aittir.
Vatandaşlardan vergi dolaylı ve dolaysız olarak toplanır.
a. Dolaysız Vergi: Bir iş yerinde ücretli olarak çalışan işçi ve memurların maaşlarından kesilen veya ticaret ile uğraşanların kazandıklarından belli bir oranda alınan vergidir. Örnek olarak öğretmenlik yapan birinin her ay maaşından kesilen belli bir orandaki vergi dolaysız vergidir.
b. Dolaylı Vergi: Alışveriş yapılırken alınan bir mal için ödenen veya devletten bir hizmet alırken verilen vergidir. Örnek olarak lokantada yenen yemek için belli bir oranda ödenen vergidir. Bu vergiye en iyi örnek Katma Değer Vergisi (KDV) dir.
Vergi Beyannamesi: Vergi mükelleflerinin bir vergi döneminde sağladığı kazancı bildirir belge.
Vergi Dairesi: Vergi mükelleflerini tesbit eden vergiyi denetleyen ve toplayan resmi daire.
Vergi sistemimizde bir çok vergi çeşidi vardır.
✓ Gelir Vergisi
✓ Kurumlar Vergisi
✓ Emlak Vergisi
✓ Veraset ve İntikal Vergisi
✓ Motorlu Taşıtlar Vergisi
✓ Akaryakıt Tüketim Vergisi
✓ Damga ve Özel Tüketim Vergisi
✓ Katma Değer Vergisi
gibi vergiler bunlara örnektir.
Çalışanların kazanmış olduğu gelirden Gelir Vergisi,
Ev, işyeri vb. gayrimenkul sahiplerinin ödediği vergi Emlak Vergisi,
Kurumların kazançlarından belli bir oranda ödedikleri vergi ise Kurumlar Vergisi‘dir.
Vergi Kaçağı: Bildirimde bulunmama ve kazancın eksik olarak bildirilmesi sonucu oraya çıkan vergi geliri kaybıdır.
Bir iş yerinin ne kadar vergi ödediğini veya vergi ödeyip ödemediğini iş yerinin bir köşesinde asılı olan vergi levhasına bakarak anlayabiliriz.