KEFALET KARŞILIĞI KREDİLER
Borcun ödenmesi, alacağın yenilenmesi, zamanaşımı ve benzeri nedenle borç ile birlikte kefalet son bulur (B.K. mad. 492).
Kefalet akdinde kefil bazan kefalet süresini belirler. Örneğin 1 yıl vadeli kefalette (buna müddetli kefalet denir) alacaklı vadeden itibaren bir ay içinde borçluyu ya da kefili takip etmezse kefil borcundan kurtulur (B.K. mad. 493).
Süresi belli olmayan (süresiz) kefalet anlaşmalarında ise kefil, vadesi gelen borç için alacaklıyı takibe zorlayabilir. Eğer borcun vadesi alacaklı tarafından yapılacak bir ihbar sonunda gelecek ise, kefil bir yıl sonunda alacaklıyı bu ihbarı yapmaya ve takibe geçirmeye zorlayabilir (B.K. mad. 494). Alacaklı, kefilin bu isteğini dikkate almazsa kefalet sona erer.
Bir resmi memura süresiz kefil olan kimse her üç senede bir ertesi sene sonunda geçerli olmak üzere kefalet anlaşmasını bozduğunu ihbar edebilir (B.K. mad. 495).
A MAHİYETİ
Kefalet mukabili kredi açılacak müşteri, kendisine bir veya birkaç kişiyi kefil gösterebilir. Biri lehdar, diğeri kefil ve kefillerin olmak özere en az iki imza karşılığında verilen krediye bu ad verilmektedir. Ancak kefillerin kefaleti genellikle müteselsil (Zincirleme) kefalettir. Çünkü bu kefaletin kapsamı ve kuvveti diğer çeşit kefaletlerde yoktur.
Kefalet karşılığı krediler niteliği ve işleyişi bakımından tıpkı açık kredi gibidir. Adından da belli olduğu üzere açık kredi tek imzalıdır. Bunda ise borçludan başka bir veya bir kaç kişinin kefalet imzası yani kişisel güvencesi eklenmektedir.
Kefalet karşılığı krediler, gerektiğinde kasa kolaylığı ya da sezon kredisi şeklinde kullanılmak üzere açılmış olabilirler, ( Kasa Kolaylığı)
B KEFALET KARŞILIĞI KREDİLER SEYYAL OLMALIDIR
Bu krediler de açık kredilerde olduğu gibi ani ihtiyaçlarda kullanılacak bir yardımcı kredi niteliğinde olduğundan, seyyal ve hareketli olması gerekir. Müşteri ne kadar kuvvetli olursa olsun bu hesabın bir sermaye gibi dolu ve donuk kalmasına bankalarca müsaade edilmez. Hesabın seyyal oluşu, müşteri işlerinin iyi gittiğini gösterir.
C KEFALET KARŞILIĞI KREDİ MÜŞTERİLERİNDE ARANACAK VASIFLAR
Lehlerine kefalet mukabili kredi açılacak müşterilerde aranacak vasıflar şunlardır
Uzun bir ticari geçmişi olması,
İşlerinde geniş tecrübesi bulunması,
Ticari moralitesinin üstün,
İş konularının sağlam ve devir edilebilir nitelikte bulunması,
Çeşitli banka işlemlerini yapacak yetenekte,
Çeşitli banka işlemlerini bankada toplamış olması,
İş sezonu dışında mevduat getirecek kadar geniş sermayesi ve akıcı bir İşe sahip bulunması,
gerekmektedir.
Riski en az hadde indirmek amacıyla bankalar bu çeşit kredileri açarken, müşterilerin mali durumunu çok dikkatli bir şekilde incelerler.
D KEFALET KARŞILIĞI KREDİ İŞLEMİ
1 Sözleşme (Mukavele)
Lehine kefalet karşılığı kredi açılan müşteriye önceden kefalet şartlarını belirleyen bir sözleşme imza ettirilir.
Sözleşmede hesap limiti; faiz oranı, ihbar süresi, avukatlık ücreti ve mercii meha kim gösterilir. Bu sözleşme ile kredi kullanacak kişi (müşteri) Bankanın ve kendisinin uymaya zorunlu husus ve şartları kabul ve taahhüt etmiş olur. ( Açık Kredi)
2 Müteselsil kefalet senedi
Kredi, özelliği bakımından bir kefalete dayandığından, müşteri lehine kim veya kimler kefillik edecekse onlardan “müteselsil kefalet senedi” alınır.
Sözleşme ve müteselsil kefalet senetlerinin notere tasdik ettirilmesi esastır. Ancak bankaca tanınmış, itibarlı ve imzası noterden tasdikli sirkülerle bilinen müşterilere ait imzaların tekrar noterden geçirilip geçirilmeyeceği banka müdürünün takdirine bağlıdır.
Kefaleti müteselsile senedinin düzenlenmesinde şu hususlar gözönünde bulundurulur
a) Hesabın tamamı için bir kaç kefil alınırsa, senede şöyle bir fıkra eklenir. “Biz aşağıda imza edenler, borcun tamamı hakkında herbirimiz tek tek, kişi olarak ve zincirleme (müteselsi len) kefillik ettiğimizi beyan ve teyit ederiz.”
b) Kefillerin borca olan kefillikleri farklı olacaksa, ayrı ayrı müteselsil kefalet senedi alınır. Örneğin; 100.000. lira limitli bir kefalet karşılığı borçlu hesabın 60.000. lirasına birisi,
40.000. lirasına diğeri kefil olacaksa iki ayrı müteselsil kefalet senedi düzenlemek gerekir.
c) Kefil veya kefillerin kefalete ehil olup olmadıkları hususunun da önemle dikkate alınması gerekmektedir. Bir kimsenin hukuki ehliyete sahip olması, yani reşit ve mümeyyiz olması, mahcur bulunmaması, o kimsenin kefil olma ehliyetine de sahip olması için her zaman yeterli değildir. Kanun; Evli kadınlar, kendilerine kanuni müşavir tayin edilmiş kimseler, veli ve vasiler hakkında bazı sınırlayıcı hükümler koymuştur ki, bu sınırlamalar kefalet akdi sırasında önemle dikkate alınır, ( Kefalet Akdi)
3 Cari hesap kartonu
Sözleşme ve müteselsil kefalet senedinin tanziminden sonra, her müşteri İçin bir hesap kartonu açılır. Bu karton üzerine Hesap numarası, hesap sahibinin adı ve soyadı, iştigal konusu, hesabın tabi olduğu şartlar, faiz oranı, kredi limiti, varsa vade, kefil veya kefillerin isim ve adresleri ve verilen çek karnelerinin ilk ve son numaraları kaydolunur.
4 Müşteriye çek verilmesi
Hesap sahibine çek verilirken bir çek taahhütnamesi ve çek makbuzu imza ettirilir. Bunlar ayrı bir dosya içerisinde hesap numarası sırasıyla saklanır.
5 Kefalet karşılığı kredi muhasebesi
Aynen açık kredide olduğu gibidir. Hesap isimleri değişiktir, ( Açık Kredi)