Wimbledon Tenis TurnuvasıWimbledon Tenis Turnuvası, ya da kısaca Wimbledon, tenis sporunun en eski ve muhtemelen en prestijli turnuvasıdır. Her yıl Haziran ayının son haftasında başlayan turnuva iki hafta sürmektedir. Yağmur nedeni ile maçların sıklıkla aksadığı turnuvada ilk Pazar günü geleneksel olarak maç oynanmaz. İlk olarak 1877 yılında düzenlenen turnuvada, tenisçilerin beyaz giyinme zorunluluğu, korta giriş ve çıkış protokolü gibi yazılı olmayan kurallar vardır.
Çim kortta oynanan tek grand slam turnuvası olan Wimbledon, genelde servis-vole oyununu etkili uygulayan tenisçilerin başarılı olduğu bir turnuvadır. Her yıl 20 ile 26 Haziran arasına rastlayan pazartesi günü başlar. Ağustos ayındaki ilk pazartesiden altı hafta önce ve erkek oyuncular için Wimbledon'a ısınma turnuvası olarak nitelendirilen Quenn's Club Şampiyonasından iki hafta sonra başlar. Aynı anda yapılan bir başka önemli ısınma turnuvası da Halle, Almanya'daki Gerry Weber Açık Tenis Turnuvası 'dır. Wimbledon genellikle iki hafta sürer, ana kategorideki karşılaşmalar bu iki haftaya yayılır. Ama junior klasmanı ve özel maçlar genellikle ikinci hafta yapılır. Geleneksel olarak Middle Sunday (Ortadaki Pazar günü) karşılaşma yapılmaz ve dinlenmeye ayrılır. Yine de yağmur nedeniyle Turnuva tarihinde üç kere Middle Sunday günü karşılaşma yapılmıştır: 1991, 1997, ve 2004'te. Her üçünde de Wimbledon'da numarasız ve ucuz biletlerin satıldığı "Halk Günü" düzenlenmiştir.
Tarihçe'Şampiyona ilk defa 1877 yılında Worple Road, Wimbledon, Londra yakınlarındaki bir sahada All England Lawn Tennis and Croquet Club 'ünün kontrolünde oynanmıştır. Turnuvadaki tek klasman Tek Erkekler kategorisiydi. 1884'de All England Club Tek Kadınlar ve Çift Erkekler kategorilerini de ekledi. Çift Kadınlar ve Karışık Çiftler ise 1913'te eklenmiştir. Şampiyona, Church Road yakınlarındaki bugünkü yerine [1]]'de taşınmıştır. Diğer Grand Slam turnuvalarında olduğu gibi Wimbledon'da da 1968'deki Açık Tenis Turnuvaları'nın kuruluşuna kadar en üst seviyedeki amatör sporcular yarışıyordu. Turnuvayla gurur duyan İngilizler için Wimbledon aynı zamanda ulusal mizah ve üzüntü konusudur. Çünkü Wimbledon'u Tek Erkeklerde 1936'da Fred Perry ve Tek Kadınlarda 1977'de Virginia Wade'den beri hiçbir İngiliz sporcu kazanamamıştır.
KarşılaşmalarWimbledon'da beş ana kategoride karşılaşma yapılır:
- Tek Erkekler
- Tek Kadınlar
- Çift Erkekler
- Çift Kadınlar
- Karışık Çiftler
Junior klasmanında dört kategoride karşılaşma yapılır:
- Tek Erkekler
- Tek Kadınlar
- Çift Erkekler
- Çift Kadınlar (Bu klasmanda Karışık Çiftler karşılaşmaları yapılmaz)
Dört adet özel karşılaşma yapılır:
- 35 yaş ve üzeri Çift Erkekler Özel
- 45 yaş ve üzeri Çift Erkekler Özel
- 35 yaş ve üzeri Çift Kadınlar Özel
- Tekerlekli Sandalyeli Erkekler Özel
Tek ve Çift Erkekler karşılaşmaları beş, diğer tüm karşılaşmalar üç set üzerinden oynanır. Karşılaşmaların çoğunluğu tek elemeli turnuva sistemine göredir, yani tek maç kaybeden katılımcı turnuvadan elenir. Halbuki 35 yaş ve üzeri Çift Erkekler ve 35 yaş ve üzeri Çift Kadınlar Özel karşılaşmaları lig usulü yapılmaktadır.
1921 yılına kadar bir önceki yılın şampiyonları final karşılaşmasına kadar bay çekme hakkına sahipti ve final karşılaşması "meydan okuma" karşılaşması olarak biliniyordu. Bunun sonucunda birçok şampiyon unvanlarını ellerinde tutabiliyordu çünkü rakipleri son karşılaşmaya kadar çaba sarfederek gelirken onlar dinleniyordu. 1922'den itibaren unvan sahipleri de şampiyonaya en başından başlayarak devam ettiler.
Oyuncular ve seribaşı dizilişiHer tekler klasmanında 128 oyuncu, çiftler klasmanında 64 çift oyuncu ve karışık çiftler klasmanında da 48 çift oyuncu turnuvaya kabul edilir. Tek ve çift olarak oyuncuların kabul edilme kriterleri, uluslararası sıralamadaki yerleri ve çim sahalardaki performanslarıdır. Şu anda seribaşı olarak 32 tek erkek ve kadın oyuncu ile 16 takım bulunmaktadır.
Yönetim ve Hakemlik Komitesi her başvuruyu değerlendirir ve kimlerin turnuvaya doğrudan katılacağını belirler. Komite, sıralamada yüksek yerde bulunmayanları da kabul edebilir. Joker kabul edilen bu oyuncular genellikle ya önceki turnuvalarda başarı göstermiş ya da katılması durumunda turnuvaya ilgiyi artıracak oyunculardır. Tek Erkekler Şampiyonası'nı kazanan tek joker oyuncu Goran Ivanisevic'ti (2001); Henüz, Tek Kadınlar'ı kazanan bir joker oyuncu olmamıştır. Joker olamayan ya da yeteri kadar yüksek sıralamada olmayan oyuncular Wimbledon'dan bir hafta önce Roehampton'daki Bank of England Sports Ground 'da düzenlenen kalifikasyon turnuvasına katılabilirler. Tekler kalifikasyon yarışmaları üç turlu karşılaşmalardır. Çift Erkekler ve Çift Kadınlar karşılaşmaları tek turludur ve Karışık Çiftlerde kalifikasyon yarışması yapılmaz. Bugüne kadar bu turnuvalardan çıkan hiçbir oyuncu ne Tek Erkekler ne de Tek Kadınlar kupasını kazanamamıştır. Kalifikasyon turnuvasından gelen yarışmacıların ulaşabildikleri en üst düzey yarı final olmuştur: 1977'de John McEnroe ve 2000'de Belarus Vladimir Voltchkov Tek Erkeklerde, ve 1999'da Alexandra Stevenson Tek Kadınlarda bu aşamaya kadar gelmişlerdir.
Junior klasmanına oyuncular ulusal tenis federasyonlarının tavsiyesiyle ve tekler klasmanında da kalifikasyon karşılaşmalarının sonucunda kabul edilirler. Dört Özel karşılaşmaya kimlerin katılacağına Yönetim Komitesi karar verir.
Komite, oyuncuları uluslararası sıralamaya göre seribaşı seçer. Bir önceki şampiyon, her zaman olmasa da normalde ilk seribaşı olur. Katılanların büyük çoğunluğu seribaşı değildir. Seribaşı olmayan yalnızca iki oyuncu Tek Erkekler kupasını kazanmıştır: 1985'te Boris Becker ve 2001'de Goran Ivanisevic. Tek kadınlarda seribaşı olmayan oyunculardan kazanan olmamıştır; en düşük seribaşı olarak kupayı kazanan kadın tenisçi ondördüncü seribaşı olarak 2005'te kupayı kazanan Venus Williams'tı. Seribaşı olmayan çiftler birçok kere turnuvayı kazanmıştır. 2005 Çift Erkekler şampiyonları seribaşı olmamakla birlikte aynı zamanda (ilk defa olarak) kalifikasyon turnuvasından geliyorlardı.
Eleştiriler
Son yıllarda iki konuda Wimbledon Organizasyonu büyük eleştirilere maruz kalmaktadır. Bunlardan ilki, Wimbledon'ın kendine özgü seribaşı belirleme sistemidir. Buna göre, turnuvanın haklarını elinde bulunduran organizatör konumundaki All England Club, dünya sıralamasının yanısıra, oyuncuların çim kortta son bir yılda oynadıkları maçları dikkate almaktadır. Bu kriter, oyuncuların ATP sıralamasından farklı bir yerde turnuvaya başlamasına neden olmaktadır. Wimbledon yönetimi, 1997 yılından itibaren özellikle toprak kortta başarılı olan İspanyol oyuncuların tepkilerine/protestolarına maruz kalmıştır.
İkinci eleştiri konusu, dağıtılan para ödüllerinin eşit olmamasından kaynaklanmaktadır. Açık Tenis Turnuvası|[Avustralya Açık] ve Amerika Açık'ın uzun süredir erkekler ve kadınlarda eşit para ödülleri dağıttığı Grand Slam serisinde, Fransa Açık'ın da geçen yıl birincilerin ödüllerini eşitlemesiyle, Wimbledon tek erkekler şampiyonuna daha fazla para ödülü veren tek büyük turnuva olarak kaldı. 2006 turnuvasının ödül çizelgesine göre, tek erkeklerde şampiyon 655 bin pound elde ederken, tek kadınlar şampiyonu 625 bin pound ödül alacaktır.
Şampiyon Tenisçiler Yıl_____________Erkekler________________________Bayanlar 2005____________Roger Federer (SUI)____________Venus Williams (USA) 2004____________Roger Federer (SUI)____________Maria Şarapova (RUS) 2003____________Roger Federer (SUI)____________Serena Williams (USA) 2002____________Lleyton Hewitt (AUS)____________Serena Williams (USA) 2001____________Goran Ivanišević (KRO)____________Venus Williams (USA) 2000____________Pete Sampras (USA)____________Venus Williams (USA) 1999____________Pete Sampras (USA)____________Lindsay Davenport (USA) 1998____________Pete Sampras (USA)____________Jana Novotna (TCH) 1997____________Pete Sampras (USA)____________Martina Hingis (SUI) 1996____________Richard Krajicek (NED)____________Steffi Graf (GER) 1995____________Pete Sampras (USA)____________Steffi Graf (GER) 1994____________Pete Sampras (USA)____________Conchita Martínez (ESP) 1993____________Pete Sampras (USA)____________Steffi Graf (GER) 1992____________Andre Agassi (USA)____________Steffi Graf (GER) 1991____________Michael Stich (GER)____________Steffi Graf (GER) 1990____________Stefan Edberg (SWE)____________Martina Navratilova (USA) 1989____________Boris Becker (GER)____________Steffi Graf (GER) 1988____________Stefan Edberg (SWE)____________Steffi Graf (GER) 1987____________Pat Cash (AUS)____________Martina Navratilova (USA) 1986____________Boris Becker (GER)____________Martina Navratilova (USA) 1985____________Boris Becker (GER)____________Martina Navratilova (USA) 1984____________John McEnroe (USA)____________Martina Navratilova (USA) 1983____________John McEnroe (USA)____________Martina Navratilova (USA) 1982____________Jimmy Connors (USA)____________Martina Navratilova (USA) 1981____________John McEnroe (USA)____________Chris Evert 1980____________Björn Borg (SWE)____________Evonne Goolagong (AUS) 1979____________Björn Borg (SWE)____________Martina Navratilova (USA) 1978____________Björn Borg (SWE)____________Martina Navratilova (USA) 1977____________Björn Borg (SWE)____________Virginia Wade (GBR) 1976____________Björn Borg (SWE)____________Chris Evert 1975____________Arthur Ashe (USA)____________Billie Jean King 1974____________Jimmy Connors (USA)____________Chris Evert 1973____________Jan Kodes (TCH)____________Billie Jean King 1972____________Stan Smith (USA)____________Billie Jean King 1971____________John Newcombe (AUS)____________Evonne Goolagong 1970____________John Newcombe (AUS)____________Margaret Smith Court 1969____________Rod Laver (AUS)____________Ann Haydon-Jones 1968____________Rod Laver (AUS)____________Billie Jean King 1967____________John Newcombe (AUS)____________Billie Jean King 1966____________Manuel Santana____________Billie Jean King 1965____________Roy Emerson____________Margaret Smith Court 1964____________Roy Emerson____________Maria Bueno 1963____________Chuck McKinley____________Margaret Smith Court 1962____________Rod Laver____________Karen Susman 1961____________Rod Laver____________Angela Mortimer 1960____________Neale Fraser____________Maria Bueno 1959____________Alex Olmedo____________Maria Bueno 1958____________Ashley Cooper____________Althea Gibson 1957____________Lew Hoad____________Althea Gibson 1956____________Lew Hoad____________Shirley Fry 1955____________Tony Trabert____________Louise Brough 1954____________Jaroslav Drobný____________Maureen Connolly 1953____________Vic Seixas____________Maureen Connolly 1952____________Frank Sedgman____________Maureen Connolly 1951____________Richard Savitt____________Doris Hart 1950____________Budge Patty____________Louise Brough 1949____________Ted Schroeder____________Louise Brough 1948____________Robert Falkenburg____________Louise Brough 1947____________Jack Kramer____________Margaret Osborne 1946____________Yvon Petra____________Pauline Betz
1939____________Bobby Riggs____________Alice Marble 1938____________Don Budge____________Helen Wills 1937____________Don Budge____________Dorothy Round 1936____________Fred Perry____________Helen Jacobs 1935____________Fred Perry____________Helen Wills 1934____________Fred Perry____________Dorothy Round 1933____________Jack Crawford____________Helen Wills 1932____________Ellsworth Vines____________Helen Wills 1931____________Sidney Wood____________Cilly Aussem 1930____________Bill Tilden____________Helen Wills 1929____________Henri Cochet____________Helen Wills 1928____________Rene Lacoste____________Helen Wills 1927____________Henri Cochet____________Helen Wills 1926____________Jean Borotra____________Kathleen McKane Godfree 1925____________Rene Lacoste____________Suzanne Lenglen 1924____________Jean Borotra____________Kathleen McKane Godfree 1923____________Bill Johnston____________Suzanne Lenglen 1922____________Gerald Patterson____________Suzanne Lenglen 1921____________Bill Tilden____________Suzanne Lenglen 1920____________Bill Tilden____________Suzanne Lenglen 1919____________Gerald Patterson____________Suzanne Lenglen
1914____________Norman Brookes____________Dorothea Douglass 1913____________Anthony Wilding____________Dorothea Douglass 1912____________Anthony Wilding____________Ethel Larcombe 1911____________Anthony Wilding____________Dorothea Douglass 1910____________Anthony Wilding____________Dorothea Douglass 1909____________Arthur Gore____________Dora Boothby 1908____________Arthur Gore____________Charlotte Cooper 1907____________Norman Brookes____________May Sutton 1906____________Hugh Doherty____________Dorothea Douglass 1905____________Hugh Doherty____________May Sutton 1904____________Hugh Doherty____________Dorothea Douglass 1903____________Hugh Doherty____________Dorothea Douglass 1902____________Hugh Doherty____________Muriel Robb 1901____________Arthur Gore____________Charlotte Cooper 1900____________Reginald Doherty____________Blanche Bingley 1899____________Reginald Doherty____________Blanche Bingley 1898____________Reginald Doherty____________Charlotte Cooper 1897____________Reginald Doherty____________Blanche Bingley 1896____________Harold Mahoney____________Charlotte Cooper 1895____________Wilfred Baddeley____________Charlotte Cooper 1894____________Joshua Pim____________Blanche Bingley 1893____________Joshua Pim____________Charlotte Dod 1892____________Wilfred Baddeley____________Charlotte Dod 1891____________Wilfred Baddeley____________Charlotte Dod 1890____________William Hamilton____________Lena Rice 1889____________Willie Renshaw____________Blanche Bingley 1888____________Ernest Renshaw____________Charlotte Dod 1887____________Herbert Lawford____________Charlotte Dod 1886____________Willie Renshaw____________Blanche Bingley 1885____________Willie Renshaw____________Maud Watson 1884____________Willie Renshaw____________Maud Watson 1883____________Willie Renshaw 1882____________Willie Renshaw 1881____________Willie Renshaw 1880____________John Hartley 1879____________John Hartley 1878____________Frank Hadow 1877____________Spencer Gore