Roma Rakamları Nedir?
Roma Rakamları tarihi antik Roma’ya kadar uzanan ve Orta Çağ’a kadar sayıları yazmanın birinci yolu olarak kullanılmış olan belirli bir sayı sistemidir. Bu sayı sistemi belirli harfleri farklı kombinasyonlarla yan yana kullanarak sayıları ifade etme şeklindedir. Kullanılan harfler Latin alfabesine aittir. Günümüzde Roma Rakamları ile bir sayı yazabilmek 7 harf kullanılmaktadır. Bu harfler: I, V, X, L, C, D ve M harfidir. Bu harfler sırasıyla 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1000 sayısını temsil etmektedir. Bu harfleri farklı şekillerde yan yana getirmek suretiyle istediğimiz sayıyı elde edebiliriz. Roma rakamları ile ilgili önemli nokta, bir harfi diğerinin önüne yazarsak harfin değerini sağındaki değerden çıkarırız. Fakat bir harfi diğerinin arkasına yazarsak harfin karşılığı olan değeri öndeki harfin değerine eklemiş oluruz. Örneğin: 9 = IX, 150 = CL.
Roma Rakamları Tarihi
Tarihi Antik Roma’ya dayanan Roma Rakamları, Roma İmparatorluğu’nun yıkılmasının ardından uzun bir süre kullanılmaya devam etmiştir. 14. yüzyıldan itibaren Arap rakamlarının yaygınlaşması sonucunda roma rakamı kullanımı azalmıştır. Günümüzde öncelikli olarak olmasa bile hala roma rakamlarını kullanmaktayız. Özellikle saatlerde olduğu gibi bazı spesifik hallerde roma rakamları tercih edilmektedir.
Birçok saat üzerinde 1’den 12’ye kadar rakamları temsil eden roma rakamları bulunur. Daha önce açıklamış olduğumuz gibi VI rakamı V’in temsil ettiği 5 sayısından 1 fazla olmalıdır. Aynı şekilde IX, 10 anlamına gelen X harfinden 1 çıkarılması gerektiğini yani 9’u temsil eder. Ek olarak roma rakamları mezar taşları üzerindeki tarihleri ifade etmek içinde kullanılmaktadır.
İlginizi çekebilir: Yenilenebilir Enerji Kaynakları Nelerdir?
Roma rakamlarını 7 harfi farklı şekillerde yan yana getirerek oluşturduğumuzu söylemiştik. Peki daha kompleks ve zor sayıları nasıl yazabiliriz? Örneğin 1900 sayısını roma rakamlarıyla ifade etmek istiyoruz, bunun için yapmamız gereken şey öncelikle 1000 sayısını ifade eden M harfini başa koymak, ardından 100 anlamına gelen C harfini sağ tarafa yerleştirmek, son olarak ise en sağa bir M harfi daha koyuyoruz. MCM = 1900. Açıklamak gerekirse en sonda bulunan M harfi (1000) nin solundaki C (100), 1000’den 100 çıkarmamız gerektiği anlamına geliyor. Elde var 900, en baştaki M harfinin sağındaki CM ise eldeki sayıyı baştaki M’ye yani 1000’e eklememiz gerektiğini gösteriyor. Böylece 1900 sayısı elde edilmiş oldu. Pratik olması açısından bunu şöyle okuyabilirsiniz: ” 1000 ve 1000’den 100 daha az”. Bir başka örnek; 1945 = MCMXLV. 2020 = MMXX.
Roma Rakamları Günümüzde Neden Yaygın Değil?
Roma rakamlarını kullanan insan sayısı arttıkça insanlar farklı türevlerini kullanmaya başladılar. Bu türevlerden en yaygın olanı yukarıda açıkladığımız biçimi fakat farklı türevlerinin kullanılması bazı karışıklıklara yol açmaya başladı. İnsanların Arap rakamlarını kullanmaya başlama sebeplerinden biride Roma rakamlarının farklı türevlerinin kullanılması ve bu kullanımların özellikle resmi evraklarda anlaşmazlıklara sebep olmasıdır.