Gabon Tarihi
Gabon, Batı Afrika'da yer alan bir ülkedir. Gabon'un tarihi, günümüzden yaklaşık 4000 yıl önce bölgede yaşayan kabilelerle başlar. Bölge, 16. yüzyılda Portekizli denizciler tarafından keşfedildi. Daha sonra Fransız sömürgeciliği döneminde Gabon, Fransa'nın etki alanına girdi.
1885 yılında Fransa, Gabon'u resmi olarak bir Fransız sömürgesi olarak ilan etti. Gabon, 1910'da Fransız Orta Afrika'sının bir parçası oldu. 1960'ta Gabon, bağımsız bir cumhuriyet olarak Fransa'dan ayrıldı.
Bağımsızlıktan sonra Gabon, birçok ekonomik kalkınma programı yürüttü ve petrol üretimi gibi önemli sektörlerde büyük bir gelişme kaydetti. Ancak, ülkede uzun süreli bir siyasi istikrarsızlık yaşandı ve demokrasi ancak 1990'larda kabul edildi.
Günümüzde Gabon, Batı Afrika'nın en zengin ülkelerinden biri olarak kabul edilmektedir. Ülke, doğal kaynakları, turizm potansiyeli ve jeostratejik konumu ile dikkat çekmektedir.
Gabon Savaşları
- 1993 Sınır Savaşı: Gabon ve Kongo Cumhuriyeti arasında yaşanan sınır anlaşmazlığı nedeniyle çıkan çatışmalar. Gabon'un zaferiyle sonuçlandı.
- 1997 Demokratik Kongo Cumhuriyeti İç Savaşı: Gabon, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin iç savaşı nedeniyle yüz binlerce mülteciye ev sahipliği yaptı.
- 2016 Darbe Girişimi: Gabon'da bulunan bir grup asker, Devlet Başkanı Ali Bongo'yu devirmek için darbe girişiminde bulundu. Darbe girişimi başarısız oldu ve Bongo'nun hükümeti kontrolü geri aldı.
Gabon Nerede
Gabon, Afrika kıtasının batı orta kesiminde yer alan bir ülkedir. Ekvator'un güneyinde ve Atlas Okyanusu kıyısında bulunur. Gabon'un doğusunda Kongo Cumhuriyeti, kuzeyinde Kamerun ve Ekvator Ginesi, batısında ise Atlas Okyanusu bulunmaktadır. Başkenti ve en büyük şehri Libreville, ülkenin batısında, kıyı şeridinde yer almaktadır. Gabon, ekvatoral yağmur ormanları, nehirler ve güzel sahilleriyle ünlüdür.
Gabon Tarihi Eserleri
- Lope-Okanda Kültürü: Gabon'da, Kongo ve Gabon nehirleri arasında yer alan Lope-Okanda kültürü, 3000 yıllık bir geçmişe sahiptir. Bu kültürün eserleri arasında, taştan oyulmuş heykeller, toprak kaplar, özel olarak işlenmiş demir aletler ve taşlar, kemik ve boynuzdan yapılmış takılar yer almaktadır.
- İlembula Kabilesi Heykelleri: İlembula kabilesi, Gabon'un kuzeyinde yer almaktadır. Kabile üyeleri, genellikle maskeler, figürler ve heykeller yaparlar. Bu eserler, İlembula kabilesinin geleneksel ritüellerinde kullanılır.
- Ogooue Nehri Bölgesi: Gabon'da bulunan Ogooue Nehri bölgesi, önemli bir arkeolojik alan olarak kabul edilir. Bu bölgede yapılan arkeolojik kazılarda, bölgenin MÖ 4000 yılına kadar uzanan bir tarihi olduğu keşfedilmiştir.
- Mvett Geleneksel Müziği: Gabon, müzik ve dans açısından da zengin bir kültüre sahiptir. Mvett, Gabon'da çok saygın bir geleneksel müzik türüdür. Bu müzik türünde genellikle ritüeller, danslar ve kabile gelenekleri anlatılır.
- Musée des Arts et Traditions du Gabon (Gabon Sanat ve Gelenek Müzesi): Bu müze, Gabon'un başkenti Libreville'de bulunur ve ülkenin kültürel mirasını sergiler. Müzede, İlembula kabilesi heykelleri, Lope-Okanda kültürü eserleri ve diğer geleneksel el sanatları sergilenmektedir.
Gabon Yönetim Biçimi
Gabon, bir cumhuriyet ile yönetilen bir ülkedir. Ülke, 1960 yılında Fransa'dan bağımsızlığını kazandıktan sonra, uzun yıllar boyunca tek parti sistemi altında yönetildi. Ancak, 1990'larda çok partili seçimlere izin verilmesiyle birlikte, Gabon, çok partili bir demokrasiye doğru hareket etmeye başladı.
Gabon'un devlet başkanı, yasama, yürütme ve yargı organları olmak üzere üç ayrı koldan oluşan bir cumhurbaşkanlığı sistemi tarafından yönetilir. Gabon'un yasama organı, iki meclisli bir yapıya sahiptir: Ulusal Meclis ve Senato. Ulusal Meclis'teki üyeler, halkın oylarıyla seçilirken, Senato'daki üyeler ise cumhurbaşkanının atanması ile belirlenir.
Gabon'da seçimler genellikle özgür ve adil olarak kabul edilir, ancak son yıllarda bazı iddialar gündeme gelmiştir. Gabon'un demokratik kurumları, yolsuzluk ve diğer sorunlarla mücadele etmek için çaba göstermektedir. Gabon, Afrika Birliği, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası örgütlere üyedir.
Gabon Üniversiteleri
- Omar Bongo Üniversitesi: Gabon'un başkenti Libreville'de bulunan ve ülkenin en büyük üniversitesidir. Tıp, bilim, sosyal bilimler ve beşeri bilimler gibi birçok alanda lisans ve lisansüstü programları sunmaktadır.
- Masuku Üniversitesi: Fransızca konuşulan Gabon'un ikinci büyük şehri olan Franceville'de bulunan bir devlet üniversitesidir. Fen bilimleri, tıp ve beşeri bilimler gibi çeşitli alanlarda lisans ve lisansüstü programları sunmaktadır.
- Sidi Mohamed Ben Abdellah Üniversitesi: Marakeş, Fas'ta bulunan bir üniversitedir. Ancak, Gabon hükümeti, bu üniversiteyle işbirliği yaparak Gabonlu öğrencilere çeşitli burslar sağlamaktadır. Üniversite, tarım, mühendislik, işletme, tıp ve beşeri bilimler gibi birçok alanda lisans ve lisansüstü programları sunmaktadır.
Gabon Alışveriş Siteleri
- Jumia: Afrika'nın birçok ülkesinde faaliyet gösteren bir e-ticaret sitesidir. Gabon'da da faaliyet gösteren Jumia, birçok ürün kategorisinde ürünler sunar.
- EkoMarket: Gabon merkezli bir e-ticaret sitesidir. Elektronik, ev aletleri, mobilya, kozmetik, giyim ve aksesuar gibi birçok farklı kategoride ürünler sunar.
- Edengo: Gabon'da bulunan bir diğer e-ticaret sitesidir. Elektronik, moda, güzellik, ev ve bahçe, kitap ve müzik gibi birçok farklı kategoride ürünler sunmaktadır.
- Malaika: Gabon'da bulunan bir diğer e-ticaret sitesidir. Moda, kozmetik, aksesuar, ev aletleri ve oyuncaklar gibi birçok farklı kategoride ürünler sunmaktadır.
Gabon'a Nasıl Gidilir
- Hava Yolu: Gabon'a en kolay ulaşım yolu, başkent Libreville'deki Leon Mba Uluslararası Havalimanı'na uçmaktır. Gabon, Afrika'nın diğer ülkelerine düzenli uçuşlar düzenleyen birkaç havayolu şirketine sahiptir. Bunlar arasında Air France, Royal Air Maroc, Turkish Airlines, Ethiopian Airlines ve South African Airways bulunmaktadır.
- Deniz Yolu: Gabon'a, çeşitli limanlardan feribot veya kargo gemisiyle de ulaşılabilir. Bununla birlikte, bu seçenekler daha az yaygın ve daha az tercih edilen seçeneklerdir.
- Kara Yolu: Gabon'a karayolu ile ulaşmak, komşu ülkelerden Gabon'a sınırdan giriş yapmak anlamına gelir. Bu seçenek, sınır kapıları ve yol koşulları nedeniyle zor olabilir. Gabon, Kamerun, Kongo ve Ekvator Ginesi gibi ülkelerle sınır paylaşmaktadır.
Gabon Gezilecek Yerler
- Loango Ulusal Parkı: Gabon'un batısında yer alan Loango Ulusal Parkı, birçok egzotik hayvan türünün yaşadığı bir bölgedir. Bu hayvanlar arasında mandalar, hipopotamlar, yaban domuzları, goriller ve maymunlar yer alır. Ayrıca parkta çeşitli sahil plajları da bulunmaktadır.
- Pongara Milli Parkı: Libreville'in yakınlarındaki Pongara Milli Parkı, kıyıya yakın bir bölgede yer almaktadır. Burada, egzotik hayvanları, kuşları ve bitki örtüsünü görebilirsiniz.
- Mayumba Ulusal Parkı: Gabon'un güneyinde yer alan Mayumba Ulusal Parkı, plajları, gölleri ve tuzlu bataklıkları ile ünlüdür. Parkta yaşayan hayvanlar arasında goriller, maymunlar, kaplumbağalar, krokodiller ve egzotik kuşlar yer alır.
- Lambarene: Gabon'un iç kesimlerinde yer alan Lambarene, Afrika'nın en büyük nehirlerinden biri olan Ogowe Nehri üzerinde yer almaktadır. Burada, Albert Schweitzer Hastanesi ve Müzesi'ni ziyaret edebilirsiniz.
- Libreville: Gabon'un başkenti ve en büyük şehri Libreville, birçok turistik yer sunar. Bu yerler arasında L'Église St-Michel, Gabon Sanat ve Gelenek Müzesi ve Marche du Mont-Bouet gibi yerler yer almaktadır.
Gabon Müzeleri
- Gabon Sanat ve Gelenek Müzesi: Libreville'de yer alan bu müze, Gabon'un en büyük müzelerinden biridir. Müzede, ülkenin geleneksel sanat eserleri, el işi ürünleri, mücevherler, müzik aletleri ve kostümleri gibi birçok eser sergilenmektedir.
- Bantu Kültür Müzesi: Libreville'deki Bantu Kültür Müzesi, Gabon'daki Bantu kültürü hakkında bilgi verir. Müzede, Bantu insanlarının tarihlerine, geleneklerine ve sanatlarına odaklanan birçok sergi yer almaktadır.
- Musée Nationale: Gabon'un başkenti Libreville'de yer alan Musée Nationale, Gabon tarihini sergiler. Müzede, Gabon'un Fransa'dan bağımsızlığını kazanmasına kadar olan süreçte ülkenin politik, sosyal ve ekonomik tarihine ışık tutan eserler yer almaktadır.
- Jean Ping Afrika Sanat Müzesi: Libreville'de bulunan bu müze, Afrika sanatının önde gelen eserlerine ev sahipliği yapmaktadır. Müzede, Afrika'daki farklı kültürlerden gelen el sanatları, heykeller ve diğer sanat eserleri sergilenmektedir.
- Équateur İl Müzesi: Gabon'un Ogooué Nehri bölgesinde yer alan Équateur İl Müzesi, bölgenin doğal tarihini sergiler. Müzede, bölgedeki hayvanların dioramları, etnografik eserler ve yerel bitki örtüsü sergilenmektedir.
Gabon Hangi Dili Konuşuyor
Gabon'da resmi diller Fransızca ve Portekizce'dir. Fransızca, Gabon'da halkın çoğunluğunun anadili değildir, ancak eğitim ve iş dünyasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Portekizce ise, ülkenin eski bir kolonisi olan São Tomé ve Príncipe ile yapılan ticaret ve diğer ilişkiler nedeniyle yaygın olarak kullanılmaktadır.
Gabon'da halkın çoğunluğu Bantu etnik grubuna aittir ve Bantu dilleri yaygın olarak konuşulmaktadır. Ülkenin en yaygın Bantu dilleri arasında Fang, Myene, Punu ve Nzebi yer almaktadır. Ayrıca, Batı Afrika dilleri de Gabon'da konuşulmaktadır. Bunlar arasında Ewe, Yoruba, Hausa, Fulfulde ve Wolof gibi diller yer almaktadır.
Gabon'da ayrıca, hükümet ve okullarda İngilizce eğitim verilmektedir. Ancak, İngilizce halk arasında yaygın değildir. Gabon'da turizm sektöründe çalışan insanlar, İngilizce öğrenerek turistlerle daha iyi iletişim kurabilirler.
Gabon Para Birimi
Gabon'un para birimi, CFA Frangıdır. CFA Frangı, Batı ve Orta Afrika'daki 14 ülkede kullanılan bir para birimidir ve CFA Merkez Afrika Frankı (XAF) ve CFA Batı Afrika Frankı (XOF) olarak ikiye ayrılır. Gabon, CFA Merkez Afrika Frankı'nı kullanmaktadır.
CFA Frangı, Fransa'nın Afrika'nın bazı bölgelerindeki sömürge geçmişi nedeniyle, Fransız Merkez Bankası tarafından yönetilir. CFA Frangı, diğer ülkelerin para birimleri ile sabit bir değişim oranına sahiptir ve Euro'ya bağlı olarak değişken bir değere sahiptir.
Gabon'da, CFA Frangı kullanımı yaygındır ve hemen hemen tüm işlemler CFA Frangı ile gerçekleştirilir. CFA Frangı, uluslararası piyasalarda döviz olarak da kullanılabilir ve turistler, ülkede seyahat ederken CFA Frangı kullanarak para birimini değiştirebilirler.
Gabon Nüfusu
Gabon, 2022 itibarıyla yaklaşık 2.3 milyon nüfusa sahiptir. Gabon, Orta Afrika'da yer alan bir ülkedir ve nüfus yoğunluğu oldukça düşüktür. Ülke, ormanların ve vahşi yaşamın geniş alanlarına sahip olduğu için nüfus yoğunluğu düşüktür.
Gabon nüfusunun çoğunluğu kentlerde yaşamaktadır. Libreville, Gabon'un en büyük şehridir ve nüfusun yaklaşık üçte birini barındırmaktadır. Diğer önemli şehirler arasında Port-Gentil, Franceville ve Oyem yer almaktadır.
Gabon'un nüfusu, 40'tan fazla etnik gruba ayrılmaktadır. Fang, Myene, Bapounou / Bateke, Punu ve Nzebi gibi etnik gruplar, Gabon'un nüfusunun çoğunluğunu oluşturur. Fransızca ve Bantu dilleri ülkede konuşulan diller arasındadır. Gabon, diğer Afrika ülkelerine göre nispeten küçük bir nüfusa sahip olduğu için, ülkedeki nüfus yoğunluğu daha azdır.
Gabon Şehirleri
- Port-Gentil: Gabon'un ikinci büyük şehri ve petrol endüstrisi merkezidir. Port-Gentil, Libreville'den sonra ülkenin en büyük ikinci limanına sahiptir.
- Franceville: Haut-Ogooué bölgesinde yer alan Franceville, Gabon'un en büyük ikinci kenti olarak kabul edilir. Bölgenin en büyük havalimanı olan Franceville Mvengue El Hadj Omar Bongo Ondimba Havalimanı burada yer almaktadır.
- Oyem: Kuzey Gabon'da, Ogooué-Ivindo bölgesinde yer alan Oyem, Gabon'un en önemli tarım ve ticaret merkezlerinden biridir.
- Moanda: Gabon'un doğusunda, Haut-Ogooué bölgesinde yer alan Moanda, ülkenin en büyük mangan madeni işleme tesislerine sahip bir şehirdir.
- Lambaréné: Gabon'un iç kesimlerinde, Moyen-Ogooué bölgesinde yer alan Lambaréné, Albert Schweitzer Hastanesi'nin yer aldığı bir kenttir. Albert Schweitzer, Gabon'da yaşayan insanlara tıbbi yardım sağlayan bir misyoner ve doktordu.
Gabon Devleti Ünlüleri
- Omar Bongo: Gabon'un 1967'den 2009'a kadar devam eden en uzun süreli cumhurbaşkanı olan Omar Bongo, Gabon'un modern tarihinde önemli bir rol oynamıştır.
- Albert Schweitzer: Ünlü bir Alman-Fransız filozof, teolog ve müzisyen olan Albert Schweitzer, Gabon'da 1913 yılından 1965 yılına kadar yaşamış ve çalışmıştır. Schweitzer, Lambaréné'deki Albert Schweitzer Hastanesi'nin kurucusudur.
- Pierre Mamboundou: Gabonlu bir siyasi lider olan Pierre Mamboundou, Gabon'un ana muhalefet partisi Ulusal İlerleme İttifakı'nın lideriydi. Mamboundou, 2011 yılında ölene kadar Gabon'da siyasi bir figür olarak kalmıştır.
- Daniel Cousin: Gabonlu bir eski futbolcu olan Daniel Cousin, Gabon Milli Futbol Takımı'nın kaptanlığını yapmıştır. Cousin, Hull City, Rangers, FC Metz ve Ligue 1'deki diğer kulüplerde oynamıştır.
- Georges Rawiri: Gabonlu bir yazar ve siyasi lider olan Georges Rawiri, Gabon'da bağımsızlık mücadelesi sırasında aktif olarak yer almıştır. Rawiri, Gabon edebiyatının önde gelen isimlerinden biridir ve eserleri Fransızca ve Fang dillerinde yayınlanmıştır.