Haberleşme Araçları Nelerdir? Geçmişten günümüze kullanılan posta ve haberleşme araçları hakkında bilgi
Güvercin postası olarak bilinen ve kuş kanadına not iliştirilerek gerçekleştirilen ilk posta ile haberleşme yöntemi M.Ö. 776 yılında Sümerler tarafından keşfedilmiştir.
İlk saray postası 1491-1547 yılları arasında yaşamış İngiltere kralı Vlll’inci Henry döneminde kralın kendisine posta şefi olarak atadığı Sir Brian Tuke tarafından 1516 yılında keşfedilmiştir. Ancak teoride herkes için geçerli sistem daha ziyade kralın özel mektuplarını ulaştırmayı amaçlamıştır. Daha sonra 1635 yılında halen kullanmakta olduğumuz posta sistemi yaygınlaşmış, 26 Eylül 1839 tarihinde ise tamamen saraya ait özel bir posta sistemi kurularak saray arabalarıyla posta ulaşımı gerçekleştirilmiştir. İngiltere’de ülkedeki tüm adreslerin posta sistemine kaydı ise ancak 1 974 yılında tamamlanabilmiştir.
İlk güvenli posta sistemi M.Ö. 2000 yılı civarında eski Mısır’da özel bir at ve biniciyle gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultu-, da M.Ö. altıncı yüzyılda Pers kralı Büyük Cyrus bu şekilde belli sayıda seçilmiş hızlı at ve sürücülerle kendisine ilk kez özel bir posta ulaştırma ekibi kurmuştur.
İlk atlar vasıtasıyla haberleşme 3 Nisan 1860 tarihînde Mis-souri ile Sacremento, Kaliforniya arasında gerçekleşmiş olup, 1861 yılında etkinliğini kaybetmiştir. Çünkü aynı yılın Ekim ayında daha önce keşfedilmiş olan telgraf sistemi iyice oturmuş ve hızlı haberleşmede tercih nedeni olmuştur. Ancak yine de atla haberleşme dönemi hem seri hem de romantik olması açı¬sından uzun süre Amerika’da kullanılmaya devam etmiştir.
Hava Yoluyla Haberleşme
İlk hava yoluyla haberleşme 1911 yılında İngiltere’nin Hendon şehrinden VVindsor şehrine havadan gerçekleştirilmiştir.İlk ülkeler arası haberleşme 1919 yılında Londra ile Paris arasında gerçekleştirilmiştir. İlk okyanus aşırı haberleşme tarihte ilk kez Atlantik okya¬nusunu tek başına geçen Charles Lindbergh’in bu başarısından altı hafta sonra gerçekleştirilmiştir. 29 Haziran 1927 tarihinde ilk pilotlar olan Richard E. Byrd, Bert Acosta, Bernt Balchen ve George Noville, Başkan Rooselvelt’in özel dosyasını New York’tan Fransa’ya götürmek üzere Fokker C-2 tipi uçakla yola çıkmışlar, ancak Paris’in üzerindeki yoğun sis yüzünden rota değiştirip denizin üzerinde 275 metre alçalarak Versur-Mer sahiline inmişlerdir. Bu nedenle posta biraz gecikmiş ama yine de yerine ulaşmıştır.
Semafor
Bayrak ya da meşale gibi belli bir materyali sallayarak yapılan haberleşme sistemi semafor, ilk kez 1763-1805 yılları arasında yaşamış Fransız Claude Chappe tarafından 1 794 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu sayede kara ya da deniz üzerinde hızlı haberleşmeyi sağlayan sistem, ancak belli bir mesafeyi içerebilmektedir. Örneğin 8 ile 16 kilometrelik ya da 5-10 millik bir mesafeyi kapsayan sistem daha sonra geliştirilerek radyonun keşfinden önce gemiden gemiye haberleşmeye referans olmuştur.
Telgraf ve Telgraf Makinesi
İlk elektromanyetik telgraf 1820-75 yılları arasında yaşamış Sir Charles VVheatstone ve 1806-79 yılları arasında yaşamış VVİlli¬am Cooke adlı iki İngiliz psikiyatr tarafından icat edilmiştir.
Mors Alfabesi ile haberleşme 1 791 -1 872 yılları arasında yaşamış Samuel Finley Breese Morse tarafından 1838 yılında icat edilmiştir. Bu doğrultuda 6 Ocak 1838 tarihînde Morse, bu¬lunduğu odaya döşediği kablolar sayesinde ilk özel telgraf mesajını 5 kilometre ötedeki diğer kişiye göndermeyi başarmıştır. Mesajı “Sabırla bekleyen istediğini alır” şeklindedir. Uluslararası Morse Alfabesinin ilk şekli 1851 yılında geliştirilerek yaygın olarak kullanılmıştır.
İlk telgraf hattı 1 843 yılında Washington DC ile Baltimore arasında kurulmuş olup 64 kilometrelik bir mesafeyi içermektedir. Samuel Morse 24 Mayıs 1844’te bu hat üzerinden ilk mesajını göndermiş ve mesajında “Tanrım, çalışıyor mu?” demiştir.
İlk telgraf 8 Nisan 1851 yılında bir grup iş adamının New York and Misissippi Valley Printing Telgraph Company adında kurduğu bir haberleşme şirketinden gönderilmiştir. İlkin işe 880 kilometrelik bir mesafe üzerinde kablo döşemekle başlamışlar, daha sonra Royal E. House tarafından ‘icat edilen ve üzerinde harf ve sayılar yerine noktalama işaretleriyle mors alfabesinin kodlan bulunan telgraf makinesini kullanarak ilk telgraf gönderim işlemini gerçekleştirmişlerdir. Daha sonra şirketin adı Western Union olarak değişmiştir.
İlk denizin altından geçen telgraf kablosu Fransa ile İngiltere arasında 1850 yılında gerçekleştirilmiştir. Ancak üç gün sonra Fransız balıkçı tekneleri tarafından koparılmıştır ve yerine daha sağlam bir kablo konana dek ertesi yıla kadar değiştirilememiştir. Bu ilk denemede Portsmouth Limanında sarkıtılan kablo, 1,6 kilometre uzunluğunda olup HMS Blake ve HMS Pique adlı iki tatbikat gemisi arasındaki haberleşmeyi sağlamak amacıyla döşenmiştir.
İlk okyanus altından geçen telgraf kablosu 1858 yılında 1819-92 yılları arasında yaşamış Massachuset doğumlu Cyrus Field tarafından Nevvfoundland ile İrlanda arasında gerçekleştiril¬miş ancak sadece bir ay sürmüştür. İngiltere kraliçesi Victoria, 16 Ağustos 1858’deki açılış ve kutlama töreni için başkan Buchanan’a bir telgraf göndererek Amerikalı mucidi tebrik etmiştir.
Teleks
Telefon kablolarıyla bağlantı kurularak yapılan teleksle haber¬leşme sistemi bir tür mekanik daktilo aleti sayesinde ve iki operatör arasında aynı anda gerçekleşmektedir. Bu sayede tek bir telefon bağlantısıyla, yaklaşık yirmi beş mesaj aynı süre içinde gönderilebilmektedir. Anında haber almak açısından hem en seri hem de faks, telefon ve e-posta içinde en ucuz olması açı¬sından günümüzde tercih edilen en revaçta-haberleşme aletidir. 1920 yılında tamamlanan uluslararası teleks ağı 1980 yılında icat edilen fakstan çok daha pratik ve ucuz olması nedeniyle aşırı talep gördüğü bugün dünya bazında 3.000.000’dan fazla teleks şebekesinin mevcut oluşundan anlaşılmaktadır.
İlk teleksle yatırım araçları bilgilendirme şeridi 1870 yılında keşfedilmiş olup, borsa ve bankalarla yapılan haberleşmeler doğrultusunda teleks makinesinin üzerine sürekli yazan şerit sayesinde hisse senetlerindeki iniş çıkışlar ve diğer mali yatırımlar konusunda bilgi verilmiştir. Günümüzde daha da geliştirilerek kullanılan şerit, bu sistemden referans alarak kurulmuştur.
Faks
İlk faks cihazı 1811 -77 yılları arasında yaşamış olup aslında 1843 yılı olarak bilinmesine rağmen çok daha önce keşfettiği ileri sürü¬len İskoç filozof ve saat yapımcısı Alexander Bain’in buluşudur. Bain tıpkı saat kadranında olduğu gibi hareket eden cisimlerin ısı gibi benzer bir dış etkenden etkilenmeksizin değişim gösterdiği ve görüntülenebildiği bilgisinden yola çıkarak faksı keşfetmiş ve bu sayede kağıt üzerindeki şekil ve mesajları telefon hattı üzerin¬den diğer kişiye görüntülü olarak göndermeyi başarmıştır. Onun bu buluşu görüntülü mesaj tekniğine de referans olmuştur.
İlk ticari faks makinesi 1861 yılında Pantelegraf adı altın¬da Giovanni Casselli tarafından satışa sunulmuş olup telefonun henüz daha yaygın şekilde kullanılmadığı ve görüşmelerin sıra beklemek kaydıyla genel telefonlardan yapıldığı dönemde ol¬dukça fazla sayıda satmıştır. İlkin 1863 yılında şehirler arası bazda Paris ile Marsilya arasında kullanılan cihaz, daha ilk yılında 5000’den fazla faks abonesinin oluşmasını sağlamıştır.
E-posta
İlk e-mail 1941 yılı doğumlu Ray Tomlinson tarafından ilkin 1 971 yılında ARPAnet adresiyle kullanılmış (Internet bölümünde göreceksiniz) ve ilk e-posta mesajını “qwertyuiop” gibi sembollerden oluşturmuştur. Tomlinson, kullanıcının adıyla adresi arasına sembol olarak ise @ işaretini koymuş, böylece herkesin kendisine ait bir adres oluşturabileceğini ifade etmiştir. Kendisine hiç kimse tarafından talep edilmediği halde neden böyle gereksiz ve pahalı bir haberleşme sistemine ihtiyaç duyduğu sorulduğunda “Bana kişiye özel en temiz haberleşme yöntemi olarak göründü” cevabını vermiştir.
Telefon
Telefon 1847-1922 yılları arasında yaşamış İskoçyalı Alexander Craham Bell tarafından 1876 yılında Amerika Birleşik Devlet¬leri, Boston’a göçmen olarak gittikten bir yıl sonra 29 yaşınday¬ken keşfedilmiş, böylece uzak mesafeler arası ilk sesli ve anında haberleşmenin mucidi olmuştur. 1835-1901 yılları arasında yaşamış olan ElishaCray, 1876 yılında aslında telefonu kendisinin çok önce bulduğunu iddia etmiş, ama Bell, birkaç saat içinde patentinin kendisinden çalındığını ileri sürerek onun bu savını çürütmüştür. Sarayda yapılan duruşmalar Bell’in lehine sonuçlanmış ama yılmayan Gray 1874 yılında ilk prototip telefonu kendisinin ürettiğini iddia etmeyi sürdürmesine rağmen buluşu gözardı edilmiştir.
İlk mikrofon telefon alıcısının bir parçasından üretilerek 1851-1929 yılları arasında yaşamış Emile Berliner tarafından 1876 yılında Bell ile birlikte çalışırken keşfedilmiştir.
Cep telefonu
İlk cep telefonu olarak kullanılan alet telsiz cihazı olup ilkin 1930’lu yıllarda Chicago polisi tarafından gangsterleri takip etmek için kullanılmıştır. Bunun en güzel örneği 1903-57 yılları arasında yaşamış Amerika’nın en azılı gangsteri olan Eliot Ness’in yaşamının konu edildiği The Untouchables (Dokunulmazlar) filminde görülmektedir.
İlk cep telefonu Dr. Martin Cooper tarafından keşfedilmiş olup Motorola olduğu bilinmektedir. 1973 yılında tanıtımı sırasında yapılan ilk deneme konuşması Cooper ile onun rakibi olan telefon idaresi araştırma şefi Joel Engel arasında gerçekleşmiştir. Aslında ilk cep telefonunun icadından yıllar önce 1930’lu yıllarda Hollyvvood’un tanınmış ve güzel artistlerinden biri olan Hedy Lamarr kısa devre sistemiyle kişisel bir telefon icat etmiş ve devre anahtarını sürekli çevirerek farklı kanallar arasında dolaşırken karşı taraftaki alıcı ile arasında bağlantı kurduğunu fark etmiştir. Ancak ömrü yetmediği için yıllar önce bulduğu bu icadı için haklarını koruyamamış ve dünyanın en zengin kadınlarından biri olma mut¬luluğuna erişememiştir. 1977 yılında Bell Laboratuvarları prototip olarak ürettiği cep telefonlarıyla ilkin bu pahalı konuşma cihazına sahip olma şansına erişen 2000 seçkin müşteriye kavuşmuş, ardından 1979 yılında Japonların çok çeşitli tipte ürettiği cep telefonları giderek toplum içinde yaygınlaşarak, vazgeçilmez bir haberleşme cihazı haline dönüşmüştür.,
Kaynak: İlklerin Kitabı