Nükleer kaza bölgesinin ve temizlik ürünlerinin geri kazanılması, büyük miktarda radyoaktif atık ve kirlenmiş ekipmanla sonuçlandı. Oluşturulan nükleer atık Çernobil nükleer reaktör 800 etrafında 30 km dışlama bölgesi içinde ve dışında yaklaşık 4 farklı sitelerde saklanır.
Bu nükleer atıklar kısmen kaplarda saklanır veya yeraltı sularının kirlenme riskine neden olabilecek siperlere gömülür.
Lahit ve atık depolama alanlarının çoğalmasının yakın bölgelerde tehlikeli bir radyoaktivite kaynağı olduğu değerlendirilmiştir. Bazı NEA uzmanları, çökmüş nükleer reaktörün çöküşünün, 15 Aralık 2000, reaktör 3’e kadar çalışan tek reaktöre ciddi hasar vermesinden korkuyordu.
Aşağıdaki görüntüler, prypyat şehrinin şu anda nükleer enerji santraline en yakın olan terk edilme yönüne karşılık geliyor.
Viyana Uluslararası Konferansı
Nisan 1996’da düzenlenen Viyana Uluslararası Konferansı’nda, kazayı takip eden yıllarda bozulması göz önüne alındığında, kontaminasyonun “sıcak noktaları”, yeraltı suyu Kontaminasyonu riskleri, gıda kısıtlamaları ve lahitin Olası çöküşüyle ilgili risklerin varlığı nedeniyle bölgenin toplam rehabilitasyonunun mümkün olmadığı sonucuna vardı.
Viyana uluslararası Konferansı’nda, ekolojik açıdan güvenli bir hapsetme sistemi oluşturacak yeterli bir tasarım geliştirmek için eksiksiz bir araştırma programının yapılması gerektiğine işaret edildi. Bitkinin yeni hapsedilmesi, içinde yağmur suyu sızıntısından kaçınmalı ve mevcut lahitin batmasından kaçınmalıdır. Mevcut lahitin batması, radyoaktif tozun ve nükleer yakıt kalıntılarının (uranyum ve plütonyum) çevreye kaçmasına neden olacaktır.
Çernobil’deki mevcut durumu iyileştirmek için uluslararası yardım programları
Çernobil durumu göz önüne alındığında, Batı ülkelerinin yetkilileri ve nükleer endüstrisi, Doğu ülkelerinin rmbk dahil olmak üzere reaktörlerinin güvenliğini artırmasına yardımcı olmak için önemli çabalar sarf ediyor. Şu anda, bu ülkelerin durumunun 1986’dan çok daha iyi olduğu teyit edilmektedir.
Avrupa Birliği yardım programları arasında TACIS (1989) ve Phare (1990) programları öne çıkıyor. Tüm ekonomik katkılar, “Çernobil barınak Fonu (bos)” veya “Çernobil koruma Fonu”olarak bilinen EBRD (Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası) tarafından yönetilen bir fona aktarılır. EBRD, yılda 3 veya 4 kez toplanan meclisten sorumlu olan katkıda bulunan ve bağış yapan ülkeler adına Fonu yönetecektir. Şu anda, Avrupa Birliği ve Ukrayna da dahil olmak üzere 22 üyesi var.
TACİS programı, 1996 yılında, ilk aşamada, Olası kısa ve uzun vadeli önlemleri, lahitin içler acısı durumunu düzeltmek ve nihayet güvenli bir yere dönüştürmek için analiz etme amacı ile ilk bir çalışmayı finanse etti.
Başlangıçta iki alternatif vardı: lahiti beton bir blokta gömün ve yaralı reaktör 4 ve reaktör 3’ü tamamen kaplayan yeni bir muhafaza oluşturun.
Mayıs 1997’de, program tarafından finanse edilen bir grup Avrupalı, Amerikalı ve Japon uzman, SIP (barınak uygulama planı) hazırladı. Lahiti güvenli bir yere dönüştürme planının hedefleri şunlardır:
- Lahitin batma riskini azaltın.
- Batma durumunda, sonuçları sınırlayın.
- Lahitin nükleer güvenliğini artırın.
- Lahit içinde işçi güvenliği ve çevre koruma geliştirmek.
- Lahitin yerini çevreye duyarlı bir alanda dönüştürün.
Buna ek olarak, SIP ulaşmak için üç kilometre taşı kurdu:
- İstikrar ve koruma ile ilgili stratejik takip kararı.
- Strateji lahit içinde hasarlı ve dağınık yakıt sorunu ile ilgili takip etmek.
- Yeni tip muhafazanın oluşturulması kararı.
Programa göre proje 2007 yılında tamamlanacaktı. Mayıs 2001’e kadar, SIP’nin ilk aşamasını oluşturan istikrar ve diğer kısa vadeli önlemler gerçekleştirildi.
Nükleer santralin güvenlik sistemlerini iyileştirmek ve ikinci bir aşamada lahitin güvenli bir yer olarak hazırlanması için bir strateji belirlemek için gerekli ön teknik çalışmalar da gerçekleştirildi.
Koruma muhafazasının türüne gelince, sonunda birim 4’in hasar göreceği geniş bir metalik tonoz kemeri inşa etmeye karar verildi. Bu yapı, ışınlama dozlarının azaltılması, inşaat sırasında güvenlik, mevcut kararsız yapıların serbest bırakılması, söküm için daha fazla alan ve nükleer hasar görmüş ve dağılmış yakıt çekilmesinin belirsizlikleriyle başa çıkmak için gereken esneklik açısından birçok avantaj sundu.
Bu metal tonozlu kemer, 2002 ve 2005’ten beri 700 milyon dolarlık bir maliyetle yapım aşamasındaydı. Lahit, Çernobil nükleer santralinin 3 ve 4 nükleer reaktör ünitelerini, içten basınçlı çift duvarın su geçirmez duvarı altında ve 27 metre derinliğinde bir temel ile barındıracaktır.
Çernobil fabrikasının 3. birimi 15 Aralık 2000’de kalıcı olarak durdu. Hem Ukraynalı hem de yabancı uzmanlar, kapatmanın maliyetini 2000 ila 5,000 milyon dolar arasında belirledi ve tesiste kalan radyoaktif yakıt kaldırılıncaya kadar. 2008 yılında bir süre ile. Bu karar, 26 Nisan 1986’da nükleer enerji tarihindeki en büyük nükleer felakete yol açan nükleer tesisatın tamamen kapanmasını tamamladı.