Psikolog Paul Bloom, en tatmin edici hayatların meydan okuma, korku ve mücadele içeren hayatlar olduğunu söylüyor.
İnsan doğasının en basit teorisi hedonizmdir. Biz haz ve rahatlık peşindeyiz. Acı ve ıstırap, doğaları gereği kaçınılması gerekenlerdir. Bu görüşün ruhu, Gılgamış Destanı'nda: “Karnın doysun, gece gündüz her zaman keyfini çıkarın! Her gün eğlenin, gece gündüz dans edin ve oynayın… Çünkü erkeklerin kaderi böyledir.” Ve ayrıca Kanadalı rock grubu Trooper’ın şarkı sözlerinde: "İyi vakit geçirmek için buradayız / Uzun bir süre değil / İyi eğlenceler / Güneş her gün parlamaz." güzel bir şekilde yansıtılmıştır.
Hedonistler hayatın gönüllü ıstıraplarla dolu olduğunu inkar etmezler - gecenin bir yarısı bebeği beslemek için uyanırız, 8.15'te şehre ineriz, acı verici tıbbi prosedürlerden geçeriz. Ancak bir hedonist için bu hoş olmayan davranışlar, gelecekte daha büyük zevkler elde etmek için ödenmesi gereken maliyetler olarak görülür. Zorlu ve zor iş, hayatta kalmanın ve statünün biletidir; sıkıcı egzersizler ve tatsız diyetler, çelik karın kasları ve canlı bir yaşlılık vb. için geçmeniz gereken şeylerdir.
Açıkçası burada bir şey var. Hiç kimse yemek, seks, statü ve daha pek çok şeye yönelik dürtülerimiz olduğundan şüphe edemez ve çektiğimiz acıların çoğu bu amaçlar göz önünde bulundurularak seçilir.
Ama bence hedonizm berbat bir teori. Son kitabım, Can Alıcı Nokta: Acı, Zevk ve İyi Bir Yaşamın Anahtarı, insanların ne istediğine dair farklı bir teoriyi ortaya koyuyor. Sadece zevk aramadığımızı, aynı zamanda anlamlı hayatlar yaşamak istediğimizi öne sürüyorum – bu da isteyerek acıyı, kaygıyı ve mücadeleyi deneyimlemeyi içeriyor. Seçilmiş ıstırabın değerini anlıyoruz.
Diğerleri, çoğunlukla genç erkekler, savaşa gitmeyi seçerler ve sakatlanmak veya öldürülmek istemeseler de, meydan okuma, korku ve mücadeleyi deneyimlemeyi umarlar. Bazılarımız çocuk sahibi olmayı seçiyor ve genellikle bunun ne kadar zor olacağına dair bir fikrimiz var; belki de, an be an, küçük çocuklarla geçen yılların hayatın diğer zamanlarından daha stresli olabileceğini gösteren tüm araştırmaları biliyoruz (Bunu önceden bilmeyenler çabucak öğreneceklerdir.) Fakat yine de seçimlerimizden nadiren pişman oluyoruz.
Gariptir ki, sık sık acı çekmeyi seçeriz. Ajan Smith'in Morpheus'a yaşadıkları dünyayı – kötü niyetli bilgisayarlar tarafından oluşturulan bir simülasyonu – anlattığı Matrix filminde doğamızın daha güzel bir şekilde betimlendi "İlk Matrix'in mükemmel bir insan dünyası olarak tasarlandığını biliyor muydunuz? Kimsenin acı çekmediği, herkesin mutlu olacağı bir yer. Bu bir felaketti. Kimse programı kabul etmedi, tüm ekinler kayboldu. Bazıları mükemmel dünyanızı tarif edecek programlama diline sahip olmadığımıza inanıyordu, ama inanıyorum ki, bir tür olarak, insanlar gerçekliklerini sefalet ve acı ile tanımlarlar. Yani mükemmel dünya, ilkel beyinciğinizin uyanmaya çalıştığı bir rüyaydı."
Anlamlı hayatlar istiyoruz – acı ve mücadele bunun bir parçası
Neden acı çekmeyi seçelim ki? Bazen, bir hedonistin size söyleyeceği gibi, bu, somut hedefler uğrunadır. Acı bizi endişelerimizden uzaklaştırabilir ve hatta benliği aşmamıza yardımcı olabilir. Acı çekmeyi seçmek sosyal hedeflere hizmet edebilir - ne kadar güçlü olduğumuzu gösterebilir veya bir yardım çığlığı olarak görülebilir. Korku ve üzüntü gibi hoş olmayan duygular, oyunun ve fantezinin bir parçasıdır ve ahlaki tatmin sağlayabilir. Ve çaba, mücadele ve zorluk, doğru bağlamlarda, ustalık ve akışta kalmanın zevklerini sağlayabilir.
Fakat dahası da var. Ekonomist George Loewenstein ciddi bir dağcılık örneğini veriyor. Buradaki zevkler en hafif tabirle bariz değil; daha ziyade, “uçtan uca amansız sefalet” gibi görünüyor. Dağcıların günlükleri “acımasız soğuktan (genellikle donma ve ekstremite kaybına veya ölüme yol açar), yorgunluktan, kar körlüğünden, irtifa hastalığından, uykusuzluktan, sefil koşullardan, açlıktan, korkudan…” bahseder. Ayrıca can sıkıntısı da var: "Tipik bir tırmanışta, zamanın büyük çoğunluğu akıllara durgunluk verecek derecede monoton aktivitelerle geçiyor - örneğin, diğer dağcılarla dolu küçük, kokulu bir çadırda saatlerce aynı ortamda kalmak. Dağcılar, deneyimlerini yalnız ve yabancılaştırıcı olarak tanımlarlar, günler ve haftalar acı bir sessizlik içinde, yumuşamayan anlaşmazlıklarla geçer. Ve yine de insanlar bunu yapar ve sonra tekrar tekrar yaparlar, gerçek anlamda hiçbir şekilde zevke indirgemeyen bir tatmin elde ederler.
Ekonomist Tyler Cowen ile aynı fikirdeyim: "Bireysel bir insan yaşamında iyi olan şeyler, tek bir değere indirgenemez. Her şey güzellikle, adaletle ya da mutlulukla ilgili değildir. Çoğulcu teoriler, insan refahı, adalet, hakkaniyet, güzellik, insan başarısının sanatsal zirveleri, merhametin niteliği ve birçok farklı ve aslında bazen zıt mutluluk türleri dâhil olmak üzere çeşitli ilgili değerleri varsayarak daha olasıdır. Kısacası, hayat karmaşıktır.
Zevkin yanı sıra, anlam arayışına dair bir arzu vardır. Bu motivasyon tatmin edilmezse, yaşam eksik hissedilir. Greta Thunberg'in bu tweeti, kişinin hayatında anlam bulmaya yönelik oldukça tipik bir tepkiyi yakalıyor: "Okul grevine başlamadan önce enerjim yoktu, arkadaşım yoktu ve kimseyle konuşmadım. Yeme bozukluğuyla evde tek başıma oturdum. Çoğu insana bazen sığ ve anlamsız gelen bir dünyada bir anlam bulduğumdan beri bunların hepsi yok oldu.”
Viktor Frankl da benzer bir sonuca vardı. 1930'larda Viyana'da psikiyatrist olduğu ilk yıllarında Frankl, depresyon ve intihar üzerine çalıştı. Bu dönemde Naziler iktidara geldiler ve 1938'de Avusturya'yı ele geçirdiler. Hastalarını veya yaşlı ailesini terk etmeye istekli olmayan Frankl, kalmayı seçti ve önce Auschwitz'te, sonra Dachau'da toplama kampına giren milyonlarca Yahudi'den birisi oldu. Bilgin Franklstudi, mahkum arkadaşlarını, olumlu bir tutum sürdürenleri dayanamayanlardan ayıran, tüm motivasyonlarını kaybeden ve çoğu zaman kendilerini öldürenleri neyin ayırdığını merak etti.
Cevabın bir anlam olduğu sonucuna vardı. Hayatta kalma şansı en yüksek olanlar, yaşamları daha iyi bir amacı, bir projesi veya bir ilişkisi olan, yaşamak için bir nedene sahip olanlardı. Daha sonra yazdığı gibi (Nietzsche'yi ifade ederek): "Yaşamak için bir 'neden'i olanlar, hemen hemen her türlü 'nasıl' a katlanabilirler."
Bir psikiyatrist olarak Frankl akıl sağlığıyla ilgileniyordu. Ancak kamplardan ayrıldıktan sonra geliştirdiği terapinin merkezi bir parçası olan anlamlı bir yaşam talebi, yalnızca bunun mutluluk veya psikolojik dayanıklılık sağlayacağı fikrine dayanmıyordu. Bunun, sürdürmek istememiz gereken türden bir varoluş olduğuna inanıyordu. Mutluluk ile Aristoteles'in eudaemonia (saadet ahlakı) olarak tanımladığı - kelimenin tam anlamıyla "iyi ruh", ancak daha genel bir anlamda gelişmeye atıfta bulunan şey arasındaki ayrım konusunda hassastı. Frankl için önemli olan eudaemonia idi.
Gelişen insanlar, hayatlarında anlam olan insanlar olma eğilimindedir.
Hayatlarının anlamlı olduğunu söyleyen bireyler, hayatlarının mutlu olduğunu söyleyenlerden daha fazla kaygı, endişe ve mücadele bildirirler. Vatandaşların en çok anlam bildirdiği ülkeler, yaşamın nispeten zor olduğu yoksul ülkeler olma eğilimindedir. (Buna karşılık, en mutlu insanlara sahip ülkeler refah ve güvenli olma eğilimindedir.) İnsanların tıp uzmanı veya din adamı olmak gibi en anlamlı olduğunu söyledikleri işler genellikle başkalarının acılarıyla başa çıkmayı içerir. Ve hayatımızın en anlamlı deneyimlerini tanımlamamız istendiğinde, aşırı uçlardakileri düşünme eğilimindeyiz, çok hoş - ve çok acı verici gibi.
Acı çekmek istediğimizden değil. Aksine, anlam ve amaç ararız. Ancak anlam ve amacın bir parçası zorluk - kaygı, stres, çatışma, can sıkıntısı ve genellikle fiziksel ve duygusal acıdır. Bizi test edeceğini bildiğimiz uğraşları seçiyoruz - maraton için eğitim, çocuk yetiştirme, Everest'e tırmanma - çünkü bunların önemli olan uğraşlar olduğunu içgüdüsel olarak biliyoruz.
Ne de olsa, acı çekmeden bir hayat sıkıcı olmaz mıydı? Zen Budizm'in İngiliz filozofu ve popüler tercümanı Alan Watts'tan başka bir köken hikayesiyle bitireceğim.
Watts, mükemmel canlılıkla istediğiniz her şeyi yaşayabileceğinizi hayal etmenizi isteyerek başlar. Bu güç göz önüne alındığında, tek bir gecede 75 yıl süren bir rüya görebilirsiniz. Sen olsan ne yapardın? Kesinlikle tüm dileklerini gerçekleştireceğimizi ve tüm haz unsurlarını seçeceğimizi söyler. Bu da tam anlamıyla Hedonistik bir patlama olur.
O zaman ertesi gece, bir sonraki ve sonraki gece tekrar yapabileceğini farz et. Watts yakında, kendine şöyle diyeceğini söylüyor: Şimdi bir sürpriz yapalım, kontrol altında olmayan bir rüya görelim, bana bir şey olacak ama ne olacağını bilmiyorum.
Ve sonra kumar oynamaya devam ederdiniz, artan bir risk, belirsizlik, cehalet, yoksunluk eklerdiniz. Yolunuza engeller koyardınız, üstesinden gelemeyeceğiniz engeller, sonunda bugün gerçekten yaşadığınız hayatı yaşama hayalini kurardınız.
Şu anda hayatınız - zorluğu ve mücadelesi, endişesi ve kaybıyla -olabilecek en iyi şekilde mi? Muhtemelen hayır. Ama Watts'ın fantezisi gerçeğe yeterince yakın.
ÇEVİREN: Uzm. Klinik Psk. Türkan TOKATLIOĞLU
https://www.doktortakvimi.com/turkan-tokatlioglu/psikoloji/istanbul
Gece neredeyse tamamen boşalmış metro vagonunda kitabınıza, Instagram akışınıza ya da işe gidip gelirken zaman...Devamı
Bilginin kaynağı olduğunuzu düşünmek kolaydır. Pek çok beceri ve uzmanlığa sahip olsanız da muhtemelen düşündüğünüzden...Devamı
Her zaman kendini mi suçluyorsun yoksa başkalarının senin hakkında kötü düşündüğü fikrine mi kapılıyorsun? Bir Bilişsel Davranışçı Terapist...Devamı
Hayat belirsiz olduğunda, olağan tepkilerimiz ve başa çıkma stratejilerimiz her zaman işe yaramayabilir. Kıvrak zeka pratiği...Devamı
Bilim yaygınlaşmış iddialara rağmen çocukluk deneyimlerinin yetişkin yaşamlarımızı belirlediği iddiasını desteklememektedir...Devamı
Tracy Dennis-Tiwary, endişeye doğru yaklaşmanın bize nasıl motivasyon sağlayabileceğini ve kendimiz hakkında bize nasıl fikir verebileceğini açıklıyor.Devamı
Valerie, 25 yaşında üniversite mezunu bir kişi. Merhametli ve verici bir insan. Kendisini mültecilerle yapılan gönüllü yerel çalışmalara adamış birisi...Devamı
Empati, bir başkasının duygularını anlama ve paylaşma kabiliyeti, diğer insanlarla olan bağlantılarımızın temelidir. Araştırmalar, empatinin...Devamı
Sosyal koşullar ve eşitsizlik iyi oluşu etkiler. Öyleyse neden "mutluluk bir seçimdir" deyip duruyoruz?...Devamı
Araştırmalar; izolasyon, stres ve belirsizliğin unutkanlık ve düzensizliğe neden olabileceğini gösteriyor. İşte bu konuda yapılacaklar...Devamı
Yansıtma, istismarcılar, narsistler veya sınırda kişilik bozukluğuna sahip insanlar ve bağımlılar tarafından sıklıkla kullanılan bir savunma...Devamı
Çocukken yaptığınız boyamaları, çizgilerin içinde kalma çabanızı, sonra yaptığınız bir hata ile çizgileri taşırdığınız ve o anda yaşadığınız...Devamı
Narsistler, gerçek benliklerini büyüklenmeci, "diğerlerinden üstün", bencil ve oldukça kibirli alternatif bir kişilik ile...Devamı
Bilinçli Farkındalığın birçok faydası olduğu düşünülüyor, ancak yanlış uygulandığında yanlış eylemleriniz için kendinizi daha az suçlu hissetmenizi...Devamı
Düşüncelerinizin hatalı olabileceğini kabul etmek daha fazla öğrenmenize ve daha iyi ilişkiler kurmanıza yardımcı olabilir...Devamı
Sosyal İkilem (Social Dilemma 2020) filminden bir sahnede, hayali bir genç, karanlığa gömülmüş bir durumda yatağında oturuyor...Devamı
Antidepresan kullanımı konusunda farklı görüşler olsa da ilaçların birçok insana fayda sağladığı bir gerçek. İlaç kullanımının...Devamı
Eğer ertelemek tembellikle ilgili değilse, neyle ilgilidir? Baharat çekmecenizi alfabetik olarak düzenlemek için önemli bir işi ertelediyseniz...Devamı
İfade ettiğiniz üzere zamanımızın çoğunu çalışarak geçiriyoruz. Zamanımızı nasıl kullanacağımız mesai saatlerimiz üzerinden belirleniyor...Devamı
Massachusetts Çocuk Sağlığı Kliniğindeki çocuklar gözlemlendiğinde tutarsız davranışları göze çarpmaktadır. Tanımadıkları halde...Devamı
Alışkanlık haline gelmiş eleştiri her çift için tehdittir. Zaman zaman eşinizi eleştiriyor olabilirsiniz önemli olan bunu...Devamı
Gittikçe daha stresli bir dünyada yaşıyoruz, bu yüzden çocuklarımızda duygusal ve zihinsel dayanıklılığı teşvik etmek hiç bu kadar önemli...Devamı
Mantığa ve akla yaklaşımımızı değiştirmek, oyunu değiştirir...Devamı
Otobüste oturduğunuzu, sırada beklediğinizi veya evde koltuğunuzda oturduğunuzu ve birkaç dakika...Devamı
Aynaya baktığınızda kimin yansımasını görüyorsunuz?Devamı
Bazı insanlar içten içe “kimlik hırsızı sendromu” ile mücadele ederken kendilerini zeki, kendinden emin ve...Devamı
Bir terapist, büyük pandemi molasından dönüşün psikolojisini inceliyor...Devamı
Ebeveynlerinize münhasıran ve sahiplenici bir şekilde yakın mısınız? Ebeveynlerinizden biri veya her ikisi sizin aracılığınızla hayallerini...Devamı
Son zamanlarda stresli hissediyorsanız, yalnız değilsiniz- COVID-19 pandemisinden bile önce, 2018'deki Birleşik Krallık anket verileri, insanların yüzde 74'ünün...Devamı
Yeni bir araştırma, gün içerisinde deneyimlenen empatinin kendi huzurumuza ve başkalarına karşı olan nazik davranışlarımıza katkıda...Devamı
Doomscrolling terimi henüz resmi olarak Türkçemize çevrilmemiş olmasına rağmen...Devamı
İnternet sitesinde, bilette ve tiyatronun dışındaki tabelalarda şu uyarı yer aldı: “Bu, telefonsuz bir etkinliktir.” İnsanlar...Devamı
Samantha matematik ödevini yapmak için masasına oturur fakat daha ilk soruda hazırlıksız yakalanır. Bu tipte bir problemi...Devamı
İlk bakışta bariz görünmese de öz şefkat ırk ve cinsiyet ayrımcılığı ile diğer baskı biçimlerine son verme arayışında kilit bir rol oynar...Devamı
Hayatta kaçınılmaz olarak zorluklara ve streslere maruz kalırız. Yaşadığımız zorluklarla nasıl baş ettiğimiz...Devamı
Sherry Turkle, ilginç yaşam öyküsünün onu nasıl teknolojinin sosyal etkilerini araştırmaya yönlendirdiğini anlatıyor...Devamı
Ufak şeyler için hissettiğim minnettarlığın pandemi sonrası devam etmesi pek mümkün değil...Devamı
İşte Size Bu Düşüncelerinizi Nasıl Durduracağınıza Dair Bir Yazı...Devamı
Çağdaş İngiliz şair Denise Riley, yası ‘’amansız durağanlığa’’ bir yanıt olarak tanımlar. Riley için yas...Devamı
İntihar çocuklarda ve gençlerde artıyor. Erken belirtileri tanımak, ihtiyaç duydukları yardımı almaları için önemli...Devamı
İşte insanların aşıya karşı tereddütlerini aşabilmeleri için yardımcı olacak araştırma temelli bazı yönergeler...Devamı
Ruh sağlığının ihmal edilmiş çocuğu olan tatsızlık hissi, motivasyonunuzu ve odağınızı köreltebilir...Devamı
Eleştirilmek, özellikle anneleri depresyona giren çocuklar için zordur. Anahtar Noktalar ...Devamı
Yeni bir çalışma, kendi sosyal grubumuz dışındaki insanlarla işbirliği içinde olmayı hayal etmenin önyargıları azalttığını öne sürüyor...Devamı
Gençler pandemi sırasında çok şeyle mücadele ediyor. İşte gençlerin bugünlerde bizden görmeye ihtiyaç duydukları şeyler...Devamı
Zihinlerimiz kategori ve bağlamlara dair koşullar dahilinde düşünüyor, böylesi bizim için daha kolay...Devamı
Psikiyatrik dil kullanımındaki artış sıradan bir üzüntüyü bile tıbbi bir boyuta taşırken ciddi rahatsızlıkların...Devamı
Ebedi mutluluk bir şeyleri tamamlama isteğimizi tamamen zayıflatır. Bu sebeple mükemmel memnuniyet...Devamı
Birleşik Krallık'taki Kent Üniversitesi'nde yazar, koç ve kültür tarihi profesörüdür. Aynı zamanda araştırma topluluğu...Devamı
Kendimizi hissedebilen düşünsel canlılar olarak görsek de biyolojik olarak düşünebilen hissel canlılarız...Devamı
Travma yaşantısının insanlık tarihi kadar eski olduğunu biliyoruz. İnsanoğlu yeryüzünde var olduğu günden beri mutlaka...Devamı
Verici bir yapıya sahip olan insanların hâl üzere kalırken, aynı anda zamanlarını ve enerjilerini nasıl koruyacakları bu yazıda.Devamı
Bu, onun ilk kar kayağı (snowboard) atlaması ya da yaptığı en kötü atlayış değildi. Havalı bir dönüş ya da bir çalım denememişti. Ancak...Devamı
Olumsuzluk düşünceler nedir ve zihnimizi daha olumlu düşünmek için nasıl değiştirebilirsiniz? Olumsuz düşünceler bizi üzgün, şüpheci ve ...Devamı
2010'da bir yaz günü Cambridge'deki Christ’s College'da yaptığım bir konuşmadan sonra, Daniel Berg adında İsveçli bir yüksek lisans öğrencisi...Devamı
Covid-19 hayatlarımıza davetsiz bir misafir gibi girdiğinden bu yana, aşina olduğumuz yaşam pratiklerimiz ve dünyayı algılama biçimimiz...Devamı
COVID-19 salgınının insan hayatı üzerindeki korkunç sonuçlarından sonra belki de en güçlü etkilediği alanlardan biri özgürlüğümüz oldu. Dünyanın her yerinde...Devamı
Pandemi sürecinin akıl sağlığı alanında bir krizi tetiklemesi bekleniyor, ama belki de bu süreç hayata yeni bir şekilde...Devamı
Öz farkındalık, herkesin doğru egzersizler ve alışkanlıklar ile geliştirmeyi öğrenebileceği bir beceridir. Hayatınızın veya kişiliğinizin anlayamadığınız...Devamı
Geleceğe ait kaygıları anlayabilmek özellikle Covid-19 pandemisi sürecinde önemli bir hâl aldı...Devamı
Psikolojik dayanıklılık, stresli durumlara uyum sağlayabilme ve değişen koşullara psikolojik olarak ayak uydurabilme kapasitesi olarak tanımlanabilir...Devamı
İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonraki aylarda, Albert Einstein Amerikalıları üçüncü bir dünya savaşını hayal etmeye teşvik etmek için bir röportaj verdi...Devamı
Yakınların kaybı her insanda farklı, ancak derin bir psikolojik sürecin başlangıcına işaret eder. Kırık bir kalpten ölecek gibi olma hissini hayatımızda en az birkaç kere duyarız, ancak araştırmalar...Devamı
Verimliliğe adeta tapıyoruz. Daha fazla almak için daha az kullanın. Aynı gün teslimat. Aynı anda birkaç işi birlikte yapmak; bir yandan e-posta gönderirken, bir yandan da mesaj...Devamı
Kovid-19 bize daha az iş odaklı bir toplum olma konusunda anlık bir bakış imkânı sundu. Fakat eski normale dönmeyi reddetmek için kararlılığa ihtiyacımız olacak...Devamı
Farklılıklar arasında köprü kuranlardan biri misin?Devamı
Okul yöneticileri – bölüm başkanları, müdürler – büyük bir zorlukla karşı karşıyalar: Covid19 döneminin ortasında okul topluluklarını birleştirmek ve yeniden canlandırmak...Devamı
Yeni araştırmalar; çocukların minimum risk altında olduğunu ancak eğitimlerinin büyük ölçüde zarar gördüğünü gösteriyor.Devamı
Pandemi sürecinde neler yaşadığımızı unutmayalım. Etrafımızdaki pek çok kişi karantina süreci bittikten sonra nasıl bir hayatın bizi beklediği konusunda merak duymaya başladı...Devamı
Zamanınıza değerli bir eşyanız muamelesi yapın. Covid-19 pandemisi başladığından beri, pek çok kişi gibi siz de kendinizi...Devamı
Sokağa çıkamazken kendinizi bunalmış hissediyorsunuz ve birdenbire elektronik öğrenme ve çalışma süreçlerine ayak uydurmak zorunda mı kaldınız? ...Devamı
Sosyal medya platformlarının, bağımlılığa benzer zararlı sonuçlar doğuran, kompülsif kullanımları bir tıbbi hastalık...Devamı
Bu seküler teknik ve ahlaki temellerinden göreceli noksanlığıyla, karşıtları tarafından ‘McFarkındalık’ ...Devamı