Kabakulağın nedeni paramikso virüstür. Yaygın olarak görülen çocuk hastalıklarından birisi olan kabakulak, en uzun kuluçka dönemine ait olan hastalıktır ve enfeksiyonla yayılması arasındaki süre üç haftaya kadar çıkabilir; bu da enfeksiyonun kaynağını bulmayı zorlaştırır. Günümüzde çocukların çoğuna, kabakulağa karşı aşı yapılıyor.
Virüs, hastalığın ortaya çıkmasından iki – üç gün öncesinde ve ortaya çıktıktan yedi – sekiz gün sonrasına kadar bulaşıcıdır.
Kabakulağa Nasıl Yakalanılır?
Kabakulak, burundan veya boğazdan gelen, havadaki tanecikler aracılığı ile yayılan virüs kaynaklı (viral) bir enfeksiyondur. Ancak, çocuklarda görülen beş temel hastalıktan en az bulaşıcı olandır ve bulaşması için, enfeksiyon görülmesi için yakın temas gereklidir.
Küçük çocuklarda kabakulak görülmesine karşı, hastalığın en yaygın görüldüğü grup, iki yaşından büyük çocuklardır. Günümüzde birçok çocuk MMR (Kızamık, Kızamıkçık ve Kabakulak) aşısı ile kabakulağa karşı aşılanır.
Virüs vücuda solunum yolu aracılığı ile girer ve kan akışı ile vücutta dolaşır. Bu sayede, neredeyse her yere ulaşabilir: böbrekler, tiroit bezi, pankreas, eşey bezi ve tükürük bezi. Virüs, kulakların önünde, elmacık kemikleri üzerinde bulunan kulak altı bezinde büyür.
Kabakulak Belirtileri Nelerdir?
Kabakulak genellikle iki günlük rahatsızlık ve yükselen ateş ile başlar. Bunu, çenede bir rahatsızlık hissi takip eder ve buna daha sonra kulak altı bezlerinin şişmesi eklenir. Şişme genellikle, dengesiz olarak gerçekleşir; yüzün bir kısmı diğerinden önce şişer. Ateş 40oC’ye kadar çıkabilir, şişkinlik aşırı ve iltihaplı olabilir. Kulak memeleri dışarıya döner ve çocuğun yüzü şişmiş gibi görünür. Çocuk ağzını açtığında acı duyar. Hafif vakalarda şişme, üç ila dört gün sürebilir ancak bir hafta boyunca da devam edebilir.
Doktor Tanıyı Nasıl Koyar?
Genellikle doktor, bulgulara göre bir tanı koyar.
Ne Tür Komplikasyonlar Ortaya Çıkabilir?
Şişmiş olan kulak altı bezleri ve kabakulağın neden olduğu yüksek ateş rahatsız edici olsa da, diğer organlarda enfeksiyon görülmesi en ciddi etkileri arasındadır.
Kabakulak olan yetişkin erkek vakalarının yüzde 20-30’unda hastalık testisleri enfekte ederek (orşit) şişme, ağrı, acı ve yüksek ateşe neden olur. Bu, genellikle hastalık ortaya çıktıktan bir hafta sonra gerçekleşir ve steriliteye (kısırlık) neden olabilen ciddi bir hastalıktır.
Ancak, kabakulak olan olgun erkeklerin sadece yarısı orşide yakalanır. Bu hastaların ise sadece yüzde 10’unun her iki testisi de etkilenir; buna rağmen sterilite (kısırlık) ortaya çıkmayabilir. Sterilite (Kısırlık) gerçekleşse bile, fertilite (doğurganlık) geri kazanılabilir.
Ergenliğe girmemiş olan erkekler ve cinsel olarak olgun olmayanlarda bu testis iltihaplanması nadiren görülmektedir. Kadınların ooforit olma (yumurtalıkların iltihaplanması) riski, erkeklerin testis iltihabına yakalanma riskine oranla daha azdır. Ancak bunun olması durumunda, fertilite (doğurganlık) üzerinde bir etkisi olmaz.
Pankreas iltihabı (pankreatit) bilinen, ancak çok yaygın olmayan bir komplikasyondur. Kabakulağın daha nadir görülen bir komplikasyonu, kabakulak başlangıcından itibaren 3 – 10 gün içerisinde görülebilen menenjittir. Bu, beyin veya omurilik zarlarının iltihaplanmasıdır.
Menenjit ciddi bir hastalıktır ancak kabakulak ile bağlantısı genellikle zayıftır. Ancak yine de buna dikkat edilmesi gerekir ve hasta dikkatli bir şekilde tedavi edilmelidir. Kabakulak – menejitinin bulguları şunlardır:
• Baş ağrısı
• Parlak ışıktan rahatsız olmak
• Olası kusma durumu
• Genellikle boynun tutulması; hastalar çeneleri ile göğüslerine dokunamazlar ve kafanın hafifçe geriye doğru bükülmesine neden olur.
Kabakulak Nasıl Tedavi Edilir?
Kabakulak için, şişkinlik ve ateş en yüksek seviyedeyken yatakta kalmanın yanı sıra, başka bir şey yapılmasına gerek yoktur.
Aşı geliştirilmeden önce, kabakulağın çocuklarda büyüme ile ilgili olduğu düşünülüyordu. Eğer hastalığa ilerleyen yaşlarda yakalanılırsa, yukarıda belirtilen istenmeyen komplikasyonların ortaya çıkma riski daha yüksek olacaktır. İyi hissettikleri zaman ve bezlerdeki şişkinlik ortadan kalktığında, çocuklar kreşe veya okula geri dönebilirler.
Kimler Aşılanmalı?
Günümüzde, bütün çocukların, kabakulağa karşı bir aşı içeren MMR aşısını (Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak) olması tavsiye edilir. Bu aşı, kabakulak hastalığının sağladığı gibi, kişiye yaşam boyu bağışıklık ve koruma sağlar. Son zamanlarda, genç öğrenciler arasında görülen kabakulak vakalarının sayısındaki artışa, çocukların erken yaşlarında aşılanmamış olmasının neden olduğu düşünülüyor.