Çoklu evrenler (ya da paralel evrenler) tamamen teorik bir öngörü. Elbette bu öngörüler, bazı gözlemsel olayların çıkarımlarına dayanıyor. Fakat tam olarak çoklu evrenlerin varlığını doğrulayan bir kanıt henüz bulunmuyor.
Bunlarla ilgili ortaya atılmış çokça hipotez ve teori var. Fakat lakin, ne herkes bunlarla hem fikir ne de somut bir kanıt bulunuyor. Kaynakta olası bazı popüler senaryolar listelenmiş.
Hayır. Bu durum, teori sözcüğünün gevşek bir şekilde kullanılmasından kaynaklı bir durum. Paralel Evren Hipotezi olarak anmak daha doğru; ancak genellikle kısaca "paralel evrenler" olarak bahsediliyor.
Bir de fizikte işler bazen farklı olabiliyor; çünkü paralel evrenler fizikçilerin oturdukları yerden, hayal dünyalarından uydurdukları bir açıklama değil - matematiksel denklemlerin bir kısmının potansiyel bir sonucu. Dolayısıyla belli miktarda veriyi bir arada işleyerek, evrenin neden ve nasıl var olduğunu açıklamayı başardığı için bir teori olarak anılabiliyor.
Ancak semantik detayların ötesinde, Evrim Teorisi gibi bir teori ile kıyaslanması mümkün değil. Evrim Teorisi daha ziyade Kuantum Teorisi veya İzafiyet Teorisi ile benzeştirilebilir.
Merhaba öncelikle paralel evren bir iddadır ve gözlem yapılmamıştır buna karşı teoriler var bunu kabul eden terorilerde vardır misal Kuantum Halka teorisi bunu kabul etmez ama kunatum köpüğü ise paralel evrenin var olduğunu iddia eder umarım analta bilmişimdir:,-)
Paralel evren terimini iki farklı anlamda kullanmak mümkün
1) bizim evrenimizin dışında var olan evren/evrenler anlamında ki bu genellikle "multi universe" olarak geçmekte literatürde
2) Everett tarafından teorize edildiği gibi gibi kuantum mekaniği bağlamında. Şöyle ki biz gözlemleyene kadar bir olayın sonsuz varyasyonunun olabileceği. Örneğin benim şu an bunu yazdığım bir evren, yazmadığım başka bir evren, yazarken televizyonu seyrettiğim bir evren gibi.
Hangi bağlamda alırsak alalım paralel evren veya evrenlerin olup olmadığını bilmiyoruz. evrenimiz dışındaki evrenler varsa onlarla ancak kütleçekim kuvveti vasıtası ile haberleşebileceğimiz düşünülmekte fakat bunun için çalışan bir kuantum kütleçekim kuramı gerekli ve elimizde henüz yok. Yok ihtimaller evreni olarak düşünüyorsak da bizim o ihtimallerin olduğu sonsuz sayıda evren ile iletişim kurmamızın bir yolu yok gözükmekte, dolayısı ile everett'in bu kuramını gözlememleme ve teyit etme veya red etme şansımız mevcut değil şu an için.
Daha sağlıklı bir açıklama için Metin Arık hocamızın yayınını ekte bırakıyorum
Kuantum fiziğinin yorumlarından bir tanesi "çok dünyalar" yorumudur. Kuantum sistemlerin aynı anda olası bütün gerçeklikleri kendi içinde barındırması, ama bu durumun ölçme gibi uniter olmayan bir etkileşim ile bu gerçekliklerden sadece bir tanesine indirgenmesi, kuantum fiziğinin yorumlarının doğmasına neden olmuştur. Nasıl oluyor da sistem bütün gerçeklikleri kendi içerisinde barındırıyorken deney ya da ölçme ile bunlardan sadece bir tanesini tespit edebiliyoruz? İçinde çok dünyalar yorumunun da olduğu kuantum fiziğini yorumlarının doğmasına sebep olan çelişki budur.
İşte bu yorumlardan bir tanesi 1957 yılında yayinlanan çok dünyalar yorumudur. Bilim kurgudaki paralel evrenler kurgusuna ilham kaynağı olmuştur. Henüz deneysel bir karşılığı yoktur.
Big Bang Modeli aynı şekilde deneysel değildir. Fakat yaptığımız tüm gözlemler ve hesaplamalar onun gerçek olduğunu söyler.
Paralel Evrenler Modeli, Sicim Teorisinin öngördüğü olgulardan biridir. Eğer Sicim teorisinin öngördüğü diğer olgular gerçek olduğu kanıtlanırsa Paralel Evrenler Modelinin gerçekten var olduğu kanıtlanabilir. Çünkü sicim teorisinin tüm olguları birbiri ile bağlantılıdır.
Şimdilik Sicim teorisinin en iyi sonuç verdiği alan Termonükleer Bilimi.
Söylemeliyim ki, Sabine Hossenfelder isimli fizikçi yazar çoklu evrenlerin bilim değil din olduğunu söylemektedir. Sebebi ise bunların gözlemlenememesidir. Varlıkları sadece düşünsel olarak iddia edilebilir, ancak bu da onu bilimin dışına çıkarır. Çünkü bilim gözlem gerektirir. Tabii burada çoklu evrenlerin var olmadığını değil, sadece var olsalar bile şu anlık bilimin dışında olduklarını, dini bir boyutta düşünülebileceğini iddia etmekte.
Sabine Hossenfelder'ın bu iddiasından da anlayabileceğimiz gibi, çoklu evrenler için bir kanıdımız bulunmamakta. Ama bazı şeylere dayanarak var olduklarını düşünebiliriz.
Sicim teorisi ve M-Teori, her ne kadar gözlemsel kanıtları olmasa da, matematiksel temellere sahip teorilerdir. Bu teoriye göre atom altı parçacıklar noktalardan değil, titreşen sicimlerden oluşmakta, ve evren 4 boyut (X, Y, Z ve zaman boyutları) yerine 11 boyuta sahip. Bunun benzeri olan M-Teori ise titreşen sicimler yerine titreşen zarları önermekte. Bu teoriler bilim insanları tarafından Büyük Patlamayı ve tekilliği açıklar nitelikte görüldü. Yani, iki sicim veya iki zarın çarpışması sonucu büyük patlamanın gerçekleşmiş olabileceği ortaya atıldı. Bunların çoklu evrenler ile ilişkisi ise bu zarların veya sicimlerin başka bir yerde tekrar çarpışmış olabileceği, bir başka evren daha yaratmış olabilecekleridir.
Daha fazlası için aşağıdaki kaynağa bakabilirsiniz.
Varlığı ya da yokluğu kesin olarak ispatlanamayan her şey teoridir.Evrimin varlığına dair bir çok delil olmasına karşın,paralel evrenler ilişkin deliller pek yoktur.Evrim deneyle kısmen gözlenebilirken,paralel evrenleri içinde bulunduğumuz dönemdeki teknolojik bilimsel yetersizlikten dolayı kanıtlar bulunması oldukça zordur.
Hayır, böyle düşünmek doğru olmaz.
Çünkü evrim teorisi çok sağlam temellere dayanır ve kanıtları vardır (Arkeolojik buluntular vb.). Fakat paralel evrenler teorisi için bu durum böyle değildir. Elimizde ne kalıntı vardır ne de deneysel veriler. Fakat bu durum onun yanlış olduğunu göstermez.
Bu konuda daha önce verdiğim cevabı aşağıda alıntılıyorum, fakat dejavu kısmı yeni olduğu için ona değinmek gerek. Bu konuda Evrim Ağacı'nda yazılmış makaleleri aratmanızı öneririm. Bunlardan biri: https://evrimagaci.org/deja-vu-dejavu-nedir-bir-olayi-daha-onceden-yasadiginiz-hissi-neden-kaynaklanir-923
Özetle dejavunun nörobilişsel süreçleri tanımlanmış durumda ve paralel evrenlerle bir alakası olması söz konusu değil. Keşke olsaydı! O zaman paralel evrenler gibi teorik konulara dair çok önemli kanıtlar elde edebilirdik. Lakin şunu da sormak gerek: Evrende onca fiziksel süreç varken, neden paralel evrenle olan tek kanıt bizim beyinlerimizde olsun?
Alıntı:
Çoklu evrenler (ya da paralel evrenler) tamamen teorik bir öngörü. Elbette bu öngörüler, bazı gözlemsel olayların çıkarımlarına dayanıyor. Fakat tam olarak çoklu evrenlerin varlığını doğrulayan bir kanıt henüz bulunmuyor.
Bunlarla ilgili ortaya atılmış çokça hipotez ve teori var. Fakat lakin, ne herkes bunlarla hem fikir ne de somut bir kanıt bulunuyor. Kaynakta olası bazı popüler senaryolar listelenmiş.
paralel evren günümüzde kabul görmüş olmadığı için hala bir teoriden ibarettir bundan dolayı ispatları yoktur fakat olabilitesini daha iyi anlamak adına hakkında bolca makale ve modelleme vardır paralel evreni daha iyi kavrayabilmeniz için size bulunacağım önerilerden birkaç tanesi şöyledir. Max Tegmark ın 4 seviyeli modellemesini araştırmanızı bunun dışında Multiverse Teorisi String theory(Sicim Kuramı) ve M kuramına göz atmanız halinde kafanızdaki birçok soru işaretini ortadan kaldıracağınıza eminim. İyi günler...
Paralel evrenler, çoklu evrenler şu an için teori olmaktan ziyade doğruluğunu kanıtlayacak bir deney olmadığı için hipotez konumundadır.
Maddenin benliğinin olduğu ve ayrılan evrenlerin birbirinden tam bağımsız olamayacağını, bu yüzden de tek bir girdiyle evrenlerin çoğalmasını sağlayıp birçok çıktıyı kısa sürede alabileceğimizi, bu sayede de bilgisayar teknolojisinin gelişiminin üstel olarak artacağını iddia eden bilim insanları daha doğrusu kuramcılar var.
Kuantum teorisinin København (Kophenag) yorumundan daha fantastik daha ilgi çekici olduğundan dolayı bilim-kurgu eserlerine konu olmuş yorum. Her ne kadar fantastik gelse de fiziksel formülleri açısından oldukça doğru sonuçlar vermektedir. Eğer kuantum fiziğinin doğru yorumu ise olağanüstü gelişmelerin ana kaynağı olacağını bilsem de Danimarka ekolünün ortaya çıkardığı fiziğin daha doyurucu olduğu kanaatindeyim.
Paralel evren teorisi, Çokluevren veya Multiverse; birbirinden farklı, gözlemlenebilir evrenlerin hipotezsel toplamıdır.
Paralel evren teorisi şuanlık sadece bir teori. Yani kesin bir şekilde konuşmak bence mantıklı değil. Ama yine de sizin bir kişisel tahmininiz olabilir. Yine de bulunduğunuz tahmine çok bağlanmayın çünkü şuanda bu teori için deney yapılma kararı alındı. Yani deney sonucu ile sizin kişisel tahmininiz çelişebilir. Bu yüzden bu teori hakkında şuanlık bir fikir benimsemeden önce bilimsel deneylerin sonucunu takip edebilirsiniz.