Davranış Problemi Nedir?
Genellikle davranış problemleri çevreye ve diğer insanlara rahatsızlık veren dışa vurulmuş davranışlar olarak tanımlanmaktadır. Ancak problem olabilecek davranışlar, davranışı sergileyen çocuk için de tehlikeli olabilmekte, çocuğun öğrenmesini engellemekte, kendine olan güvenini azaltabilmekte en önemlisi bu çocuğun topluma uyumunu güçleştirmektedir.
Bir çocukta görülen davranış problemlerinin önlenmesi ya da engellenmesi; güvenliği sağlama, sınıftaki düzeni koruma gibi durumların yanı sıra çocuk sınıfa “en iyi şekilde nasıl uyum sağlar?” amacını da taşımalıdır. Buna dayanarak bir davranışın problem davranış olup olmadığını belirlemek için öğrenme, sosyal etkileşim ve güvenliğin üç temel faktör olduğu söylenebilir. Bu faktörler dikkate alınarak tanım yapıldığında davranış problemi; çocuğun ya da diğer çocukların öğrenmesine engel olan, sosyal iletişimi ve etkileşimi olumsuz yönde etkileyen, çocuğun kendisine, akranlarına ya da yetişkinlere zarar veren davranışlardır (Özkan, 2014).
Davranış Problemlerinin Nedeni Nedir?
Çocuğun uyum sürecini etkileyen kurum, sınıfın genel yapısı, eğitimciler, ebeveynler vb. gibi birçok durum bulunmaktadır.
Özel gereksinimli çocuklarda davranış problemlerinin görülme sıklığı, normal gelişim gösteren akranları ile karşılaştırıldığında üç kattan daha fazladır (Hemmeter ve diğerleri, 2006 ). Davranış problemleriyle baş etmede ilk basamak çocuğun problem olabilecek davranışları sergilemesini neden olacak durumları anlamaya çalışmaktır. Bunlar çocuğun kendisinden, tanının türünden olabileceği gibi ev ve aile yaşantısı, okulu veya sınıfı ya da çocuğun toplum içindeki konumu ile ilgili de olabilir.
Davranış Problemleri İle Baş Etme
Davranış problemleriyle baş etmede ilk basamak çocuğun problem olabilecek davranışları sergilemesini neden olacak durumları anlamaya çalışmaktır. Çocuğun dinamik bir etkileşim içinde tüm durumları göz önünde bulundurarak değerlendirmesi, davranışa neden olan durumu bulmasına yardımcı olur. Bu durumlar Bronfenbrenner’in (1979) ekolojik dengesi üzerinden yararlanılarak üç aşamada incelenmektedir.
Mikro seviyede çocuğun cinsiyeti, yaşı, içinde bulunduğu engel grubunun özellikleri engelinin tipi, engelinin derecesi, içinde bulunduğu ailenin yapısı, ailenin engeli kabullenmesi, ailedeki tutumlar, sosyoekonomik düzey, çocuğun özel eğitim alması, hastane etkileşimleri ve sıklığı, çocuğun sahip olduğu materyallerin çeşitliliği, çocuğa uygun fiziksel çevre düzeni göz önünde bulundurulur. Meso seviyede; çocuğun yetişkin, aile ve akranla olan etkileşimlerinin ne düzeyde olduğu ve bu düzeyi mikro ve makro seviyelerinin nasıl etkilediği incelenir. Makro aşamasına gelindiğinde ise; çocuğun sürekli etkileşim içerisinde bulunduğu anneanne, babaanne, dede, dayı, amca, teyze gibi geniş aile yapısının çocuğa bakışı, çocuğu kabullenmesi, aynı şekilde çocuğun içinde yaşadığı toplumun çocuğu kabullenmesi, engelli çocuğun topluma uyumunu kolaylaştıracak düzenlemelerin ne aşamada olduğu ve en önemlisi çocuğu bu durumların nasıl etkilediğinin gözlemlenmesidir.