Hamilelik, korunmasız cinsel ilişki sonucunda gerçekleşen döllenme ile bebeğin doğum anına kadar geçen süreyi belirtmek için kullanılan bir terimdir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından, 37-47 hafta arasında süren hamilelikler normal olarak kabul edilmektedir.
Doğumun, genellikle hamileliğin 37-42. haftalar arasında gerçekleşmesi beklenir. Hamileliğiniz bu hafta aralıklarında ise, doğum zamanınızı tahmin etmek için, son adet döneminizin ilk gününden başlayarak 40 hafta ya da 280 gün sayabilirsiniz.
Bebeğin kalp atışı ilk defa, hamileliğin 9. veya 10. haftaları arasında duyulur. Bebeğin fetal hareketleri ise ilk defa 18. ile 22. haftalarda hissedilmeye başlanır.
Bebeğin doğacağı zaman aralığı, kadın doğum uzmanı tarafından, sonogram yardımıyla tahmin edebilir. Bir diğer alternatif yöntem, kadının son adet dönemine göre, doğum zamanı yaklaşık olarak tahmin etmektir.
Gebeliğin süresi aynı zamanda, kadının yaşı, varsa önceki hamileliklerinin süresi ve doğum zamanında kadının kilosu gibi faktörlere bağlıdır. Bunlar dışında, hamilelik döneminde oluşan doğal değişimler i etkileyen farklı faktörler de bulunmaktadır.
Yapılan çalışmalarla, doğumların %4’ünün zamanından önce, %60’ının tahmin edilen tarihten itibaren bir hafta içerisinde ve %90’ının ise tahmin edilen zamandan itibaren iki hafta içerisinde gerçekleştiği belirlenmiştir. Bu istatistiklere bakıldığında, bebeğin doğum tarihi, beklenen doğum zamanını takip eden iki hafta içerisindeki bir zaman dilimi olarak hesaplayabilirsiniz.
Adet döngüsünün düzenli olduğu kadınlar, son adet döneminin ilk gününe göre hesaplama yaparak nispeten daha iyi bir sonuç alırlar. Tahmini doğum tarihi oluşturmak için, son adet dönemini kullanarak, adet döneminin ilk gününden başlayarak 280 gün eklemek uygun olacaktır.
ABD’de her yıl 250.000’den fazla çift yardımcı üreme teknolojileri kullanıyor ve bir yılda yaklaşık olarak 77.000 bebek tüp bebek yöntemi kullanılarak dünyaya geliyor.
Siz de tüp bebek yöntemini kullanarak hamile kaldıysanız, doğum zamanını son IVF transfer tarihiniz üzerine 280 gün ekleme yaparak hesaplayabilirsiniz.
Ne zaman gebe kaldığınızdan tam olarak emin değilseniz, son adet döneminizin gününü hatırlamıyorsanız ya da yumurtlama dönemi hesaplama sonucundan emin değilseniz, doğum öncesi doktorla olan ilk randevunuzda ultrason teknolojisi ile tahmini doğum tarihi belirlenebilir.
İlk gebelik muayenesi sırasında, doktor tarafından not edilecek olan uterusun boyutu da doğum tarihini belirlemede bir faktör olabilir.
Kasık kemiğinizden başlayarak uterusun tepesine kadar olan kısmı belirten fundal ölçü yüksekliğiniz, doğum öncesinde yapılan her muayenede doktorunuz tarafından kontrol edilir ve bu ölçü doğum tarihinin doğrulanmasında yardımcıdır.
Gebelik döneminde bebeğinizin kilosunu ve boyunu öğrenmek için yukarıda bulunan gebelik hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Bebeklerin boy ve kiloları dünya ortalaması göz önüne alınarak hesaplanır.
Örneğin, anne karnında 14. haftasında olan bir bebeğin ortalama uzunluğu 30 cm, kilosu ise 600 gramdır.
Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile yapacağınız doğum öncesi muayeneler esnasında bebeğinizin boyunu ve kilosunu ultrason aracılığıyla da öğrenebilirsiniz.
Gebelik hesaplama aracı; kadının son regl tarihi; tüp bebek yöntemi kullanılarak oluşan gebeliklerde yumurta toplama, embriyo ya da blastokist transfer tarihi göz önüne alarak hesaplama yapmaktadır. Hesaplama esnasında, Türkiye’deki gebelik ortalamaları baz alınır. Bu nedenle, oldukça güvenilir sonuçlar elde edilir.
Hamilelik testleri, regl döneminin gecikmesi, bazal vücut ısısında artış, yorgunluk, mide bulantısı ve sık idrara çıkma gibi belirtiler hamilelik durumunun göstergesidir.
Gebeliğin biyolojik belirteci olan bazı hormonlar, döllenmeden 6 ile 8 hafta sonra klinik kan ya da idrar testi ile saptanır ve hamilelik dönemi başlar. Klinik kan testleri evde uygulanan gebelik testlerine göre daha doğru sonuçlar verir.
Vücutta bulunan hCG hormonunun tespiti ile saptanan hamilelik süreci, kullanılan ilaçlar, kilo alımı, egzersiz ve beslenme gibi dikkate alınması gereken birçok faktörden etkilenebilir.
Hamilelik döneminde bazı ilaçların kullanılması fetüs üzerinde geri dönüşü olmayan etkiler bırakabilir. Fetüs için düşük risk taşıyan ancak anne için faydalı olan ilaçlar A kategorisinde değerlendirilirken, anneye sağladığı faydalardan daha fazla fetüs için risk oluşturan ilaçlar X kategorisinde değerlendirilir.
Bu nedenle, hamile kadınlar, kesinlikle kadın doğum uzmanına danışmadan ilaç kullanmamalıdır. Mutlaka doktoruna danışmalıdır.
Hamilelikte kilo alımı olağan bir durumdur. Bebeğin ağırlığı, yağ ve protein depoları, plasenta ve sıvı artışı gibi fetal gelişim için gerekli bazı etkenler nedeniyle annenin kilo alması çok normaldir.
Fakat, hamilelik döneminde de kilo kontrolüne önem verilmelidir. Yetersiz ya da aşırı kilo alımı, hem anne hem de fetüs için olumsuz etkiler oluşturabilir. Vücut kitle indeksi 18.5 - 24.5 arasında, yani normal kiloda, olan kadınlar için 11 - 15 kilo almak; VKI 18.5’ten az, yani zayıf, olan kadınlar için 12 - 18 kilo almak; fazla kilolu kadınlar için de 2 - 9 kilo almak normal kabul edilmektedir.
Hamilelik döneminde aerobik ve hamilelik platesi gibi egzersizler yapmak, hem fiziksel zindeliği iyileştirmeye yardımcıdır hem de sezaryen riskinin azalmasını sağlar. Kişiden kişiye farklılık göstermekle birlikte, düzenli aerobik ve kondisyon egzersizleri yapmak genellikle hamile kadınlara fayda sağlamaktadır. Hamileliklerinde komplikasyon riski olmayan kadınlara düşük yoğunlukta egzersiz programları tavsiye edilmektedir.
Egzersizler, hamilelik döneminde mutlaka Kadın Doğum Uzmanı gözetiminde yapılmalıdır. Egzersiz yapılan dönemde şu belirtilerden en az biri görülürse derhal egzersiz sonlandırılmalı ve mutlaka doktora danışılmalıdır:
Vajinal kanama,
Nefes darlığı,
Baş ağrısı veya dönmesi,
Baldır ağrısı ya da şişme,
Fetal hareketlerin azalması,
Erken doğum,
Göğüs ağrısı,
Halsizlik,
Kas ağrısı,
Amniyotik sıvıda sızıntı.
Hamilelik döneminde beslenme , anne ve bebeğin sağlığı açısından çok önemlidir. Gebelik dönemi, artan enerji ihtiyacı nedeniyle hamile olmayan kişilere göre daha farklı beslenme ihtiyacı gerektirir.
B9 vitamini olarak da bilinen folik asit gibi vitaminler, fetüsde oluşabilecek kusur riskinin azaltılmasında yardımcıdır. Beyin ve retina gelişimine yardımcı olan DHA Omega - 3 gibi bazı besinler bebeğin vücudunda üretilmemektedir. Bu nedenle hamilelik döneminde plasenta yoluyla, doğumdan sonra da anne sütüyle bebeğe aktarılır.
Fetal gelişime katkı sağlayan farklı bazı mikro besin bulunmaktadır. Ancak hamile kadınların ne yemesi ve ne yememesi gerektiğine dair sayısız birçok kaynak bulunmaktadır. Besin ihtiyacı ve bu bilgilerin doğruluğu, hamilelikten hamileliğe değişiklik gösterdiğinden, kendinize uygun en doğru beslenme programı için Sağlıklı Beslenme ve Diyet tıbbi birimimize başvuruda bulunabilirsiniz.
Hamilelik döneminde herhangi bir problem olmasa da hamileliğiniz ilerledikçe bazı nedenlerden dolayı doğum yapacağınız tarih değişebilmektedir.
Fundal yüksekliğinin anormal seviyede olması ya da bebek tarafından üretilen bir protein olan alfa-fetoprotein (AFP) düzeyinin normal seviye aralığının dışında olması gibi durumlar gözlenebilir. Bu gibi nedenler, doğum yapacağınız tarihi değiştirebilir.