Uzun bir suredir yeme bozuklugu yasiyorum, Ne yapabilirim ?
Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu
Tıkınma, genellikle yağ ve şeker oranı yüksek gıdalardan, herkes için aşırı kabul edilen miktarlarda (sık olarak 2000-5000 kalori arasında) yemek yeme ve bu eylemin tıbbi ve fizyolojik sıkıntıya yol açacak kadar hızlı bir şekilde yapılmasıdır. Tıkınma bir davranış bozukluğudur.
Suçluluk duygusunun eşlik etmesi, bu eylemin yalnızken ya da etraftaki bireylerden gizlenerek yapılması ve bireyde benlik saygısının düşük olması en göze çarpan özellikleridir.
Mevcut tanı sisteminde bir bireye "Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu (TYB)" tanısı koyabilmemiz için iki önemli özelliği kapsamalıdır. Bunların birincisi; kişinin belirli bir zaman diliminde (örneğin herhangi bir iki saat içinde) ve benzer koşullarda, bir çok insanın yiyebileceğinden daha fazla miktarda yiyecek yemesi, ikincisi ise atak sırasında yeme üzerinde kontrolünün olmadığı duyumu (örneğin yemeyi durduramama ya da neyi ve ne kadar yediğini kontrol edememe duygusu) yaşamasıdır.
Tıkınma ataklarının sıklığı ise 6 ay süreyle, haftada en az iki atak olarak belirtilmiştir.
Bu kişilerde tıkınırcasına yeme atakları olmasına rağmen, bulimik hastalarda (bulimia nervoza) görülen uygunsuz dengeleyici davranışlar örneğin kendisinin yol açtığı kusma, laksatif veya diüretik kullanma, aşırı egzersiz yapma gibi eğilimler bulunmamaktadır.
Tıkınırcasına yeme atakları sırasında kişiler sıklıkla önceden planladıkları ve rutin yeme düzenlerinde yasaklı olan yüksek kalorili besinleri (pasta, dondurma, çikolata vs) "gözü dönmüş" biçimde yerler. Tokken bile yoğun miktarda yemek yer ve bunu çok isterler. Yemek yeme süreleri çok kısadır yani aşırı hızlıdır. Çok çiğnemeden yutarlar. Genellikle yalnızken yemek yemeyi tercih ederler. Rahatsızlık duyana kadar da yemek yemeyi kesmezler. Genellikle, gün içinde uzun süre bu 'yeme töreninin' hayalini kurarlar ve atak öncesi yiyecekleri için alışveriş yapabilirler. Atak sonrasında ise pişmanlık ve suçluluk duyar, kendilerini acımasızca eleştirirler. Sosyal ortamlardan ve toplum içinde bulunmaktan kaçınırlar. Sürekli diyet yaparak kilo verme ve geri alma şeklinde diyet tecrübeleri vardır.
TYB, toplumda gittikçe artan oranlarda görülmesiyle dikkat çekmektedir. TYB'ye, obezite nedeniyle tıbbi yardım arayan hastaların yüzde 15-50'sinde ve 3. derecede obeziteye sahip olanların yüzde 50 ila 75'inde rastlanmaktadır. Klinik dışı populasyonda ise yaygınlık yüzde 0.7-6.6 olarak bildirilmiştir.
En sık görülen yeme bozukluğu olmasına rağmen, bazı yönlerden en sinsi bozukluktur. Eşlik eden aşırı bir zayıflık veya çıkarma davranışı olmadığı ve hatalı bir şekilde çoğunlukla irade yoksunluğuna bağlanan şişmanlık sorunu ön planda olduğu için en az fark edilen yeme bozukluğudur.
Tespit edilen risk faktörleri arasında; çocukluk çağında yaşanan olumsuz ve travmatik olaylar; duygusal, fiziksel veya cinsel istismar, ebeveynlerin aşırı veya yetersiz müdahaleleri, hastalığın ortaya çıkmasından önceki dönemde görülen kaygı ve duygudurum bozuklukları, depresyon, obeziteye yatkınlık, benlik saygısında düşüklük sayılabilir.
TYB'si olan kişiler yiyeceği olumsuz duygular ve duygusal sıkıntılarla, kısa vadede başa çıkma aracı olarak kullanır. Yiyecek, yüzleşilmemiş ve tanımlanmamış duyguların doğurduğu kaygıyı bastıran bir uyusturucuya dönüşebilir. Yemek-kolikler, açlık ya da doyuma işaret eden fizyolojik sinyalleri algılayamazlar. Bilinçaltı gereksinim ve çatışmaların doğurabileceği her türlü gereksinimi gidermek için yiyeceğe koşarlar. Yemek yeme faaliyeti ve zihnin yiyecekle mesgul olması temelde yatan sorunları maskeler. Yiyecek daha iyi hissetmeyi, duyguları bastırmayı sağlayan, güçlülük duyguları aşılayan sihirli bir değnek gibi algılanır. Sıkıntıyı yaratan duygular ertelenip, bilinebilir bir biçime -atıştırmaya- dönüştürülebilirler.
Kişinin yiyeceğe bağımlı olması aynı zamanda onaylanmayan her türden iletişimin yerini alır. Kadının toplum içindeki rolünde yemekle ilişkisine bakarsak, yiyecek aile bireylerine, ötekilere vermesi ama kendisini yoksun bırakması gereken bir şeydir. Kadın kendisi dışında herkesi besler ama kişisel olarak onun ihtiyaçları meşru değildir. Bu nedenle yiyecek onun kendisine zaman ayırmaya çalışmasının bir yolu haline gelebilir. Şişmanlık kadının kendi toplumsal rolüne -sınırlanmışlığına- karşı bir protesto ifadesi olabilir. Şişmanlık sözsüz bir iletişim olarak irilik, güç, analık, sağlamlık belirtisi olabilir. Herhangi bir sorunu örtebilir. Şişmanlayarak deforme edilen vücuduyla bilinçdışı düzeyde cinselliğinin de reddedilmesi sağlanabilir.
Tedavi zorlu bir süreçtir. Buradaki en önemli zorluk hastaların bu sorunlarından büyük utanç duymaları ve bunu doktordan bile saklamak istemeleridir. Bazı hastaların yakın aile bireyleri bile hastaların kilo sorununun altında tıkınırcasına yeme olduğunu bilemeyebilirler.
Psikiyatrik tedavinin amacı yiyecek bağımlılığının kırılması, yemek-kolikligi güdüleyen duygusal etkenlerin tanınması, duygusal ihtiyaçlara daha sağlıklı yanıt verilmesinin sağlanması, yemek yemeye eşlik eden suçluluk hissinin ortadan kaldırılması ve en önemlisi hangi temel psikolojik nedenlerin kişide yemeğe saldırma arzusu uyandırdığının keşfedilmesi ve doyunca yemeyi durdurmanın nasıl sağlanacağının öğretilmesidir.
Terapiden sonra hastalarla yapılan çalışmalarda yaklaşık yüzde 40'ının kontrolsuz yemeyi bıraktığı, yüzde 40'ının da tıkınma nöbetlerinin sayısının azaldığı görülmüştür.
Terapiye ilaç eklenmesinin de tedavide önemli yeri vardır.
Terapide incelenmesi gereken konulardan biri de yiyeceğin her bir birey icin ne anlama geldiğidir. Çünkü yediklerimiz, yeme biçimimiz ve yerken hissettiklerimiz kimliklerimizin bir yansımasıdır. İnsanlar yiyeceğe çok farklı anlamlar yükleyebilir. Sadece bir kaç dakika için, yaşamımızda yiyeceğin ne anlama geldiğini düşündüğümüzde, kalorilerden yola çıkar, belki de ihtiyaç, öfke, yalnızlık gibi duygularımızı ortaya döker, duygusal açlık, korunma, güç ihtiyacı gibi kişisel meselelerle yüzleşiriz. Bu kişinin bedeniyle yeni bir ilişki kurmasını sağlar. Can sıkıntısını ve düş kırıklığını reddetmek yerine deneyimlemek daha yararlıdır. Terapi süresince kaçmadan, kendini kaybetmeden, derin bir depresyona kapılmadan ya da boşluğu yiyerek doldurmadan, bu tür duygulara katlanmanın öğrenilmesi amaçlanır.
Sonuç olarak yeme bozuklukları biyolojik, psikolojik, sosyo-kültürel boyutları olan bir psikiyatrik bozukluk grubudur. Giderek artan oranlarda görülmeleri ve başka psikiyatrik veya tıbbi hastalıklara yol açmaları nedeniyle de dikkat gerektirmektedir.
Sadece diyet ve egzersiz kontrollü programlarla kilo kontrolü sağlansa bile altta yatan psikiyatrik faktörler tedavi edilmediği sürece kalıcı başarı sağlanamamaktadır. Yiyeceklere olan takıntılı düşünme biçiminin artmasına sebep olan yanlış diyet biçimleri de bozukluğun artmasına sebep olabilmektedir. Meselenin ruhsal düzeyde bir bozukluk olduğunu kabul etmek ve tedavi arayışlarını bu düzeyde biçimlendirmek büyük önem taşımaktadır.
Yeme Bozuklukları
1-Yeme Bozuklukları nedir? Psikiyatrik bir hastalık mıdır?
Yeme Bozuklukları anoreksiya nervoza , bulimiya nervoza ve son yıllarda tanımlanan tıkınırcasına yeme bozukluğu gibi psikiyatrik hastalıkların içinde yer aldığı bir tanı grubudur. Bu hastalıklar ruhsal kaynaklıdır ve bedensel belirtiler ön planda gibi görünse de ciddi ruhsal sorunlarla birliktedir.
2- Anoreksiya nervoza nasıl bir psikiyatrik hastalıktır?
Anoreksiya nervozadaki temel belirtiler; zayıf bir bedene sahip olma arzusu, kilo almaktan aşırı korku, beden imgesinde bozukluk ve adet kesilmesidir. Hasta kilo kaybetme amacıyla özel davranış biçimleri geliştirir. Hastaların yaklaşık yarısı bütün yiyecek alımını ileri derecede azaltarak kilo kaybeder. Bazıları yoğun egzersiz yapar. Hastaların diğer yarısı sıkı diyet uygular, ara sıra kontrol kaybederek tıkınırcasına yemek yer ve ardından bu yediklerini kusarak çıkarır. Hastalar aldıkları besinlerin kilo yapıcı etkisini azaltmak için laksatif (ishal yapıcı) , diüretik (su atıcı) gibi ilaçlara da baş vurabilirler. Sonuçta hasta, sağlığını tehdit edecek ölçüde zayıflamıştır.
3- Bulimiya nervoza nasıl bir hastalıktır?
Bulimiya nervoza aşırı yeme atakları ve ardından gelen kusmaların ön planda olduğu bir yeme bozuklukları tablosudur. Hasta yine zayıf bir beden sahip olmak istediği için anoreksiya nervozadaki gibi yediklerini dışarı atmak, kalori yapıcı etkilerini gidermek için çeşitli yollara başvurur. Ancak bu tabloda farklı olarak hasta hafif kilolu ya da normal beden ağırlığındadır.
4- Yeme bozuklukları ne sıklıkla görülür? Erkeklerde görülür mü?
Genç kızlarda anoreksiya nervozanın binde bir, bulimiya nervozanın yüzde bir olduğu bildirilmektedir. Erkeklerde seyrektir. Klinik örneklerde erkek kadın oranı,1/10 dur.
5- Yeme bozukluklarının nedenleri nelerdir?
Yeme bozuklukları için özgün bir neden bilinmemektedir. Anoreksiya nervozanın başlangıç yaşı göz önüne alınırsa hastalığı ergenlik değişimleri ve bu değişimlere uyum sağlamaktaki yetersizlikle açıklamak uygun gelebilir. Yine bu hastalıkların belirgin bir şekilde kadınlarda daha çok görülmesi hastalığın gelişiminde kadınlık psikolojisinin önemini vurgulamaktadır. Sosyal değişimler de özellikle bulimiya nervozanın gelişiminde rol oynamaktadır.
6- Günümüz toplumsal ve kültürel değişimleri yeme bozukluklarını nasıl etkilemektedir?
Bu bozuklukların gelişimi için güncel açıklamalar çok yönlüdür, diyet yapma davranışının yeme bozukluklarının gelişimine yol açan ortak uyarıcı olduğu vurgulanmaktadır. Modern toplumlarda ince bedene sahip olmak kabul görmektedir. İsteyerek diyet yapanların çoğunluğu daha çekici olma amacındadır. İsteyerek diyet yapanların bir diğer grubu mankenler, dansçılar, balerinler, sporcular, jokeyler gibi iş yaşamlarında rekabetin önemli olduğu kişilerdir ve yeme bozuklukları geliştirme riskleri yüksektir. Bazı kadınların profesyonel ve sosyal taleplerle başa çıkamayıp, çatışma yaşadıkları ve bedensel uğraşlara yönelerek diyet yaptıkları varsayılmaktadır.
7- Bir anoreksiya nervoza hastası nasıl dikkati çeker?
Hastalar karbonhidrat ve yağ içeren gıdalar başta olmak üzere gıda alımını tamamen azaltır. Aşırı hareketli olabilir veya egzersiz yaparlar. Çoğunluğu gıda ile zihinsel düzeyde uğraşır, yemek tarifleri toplar, aileleri için özel yemekler yapar. Karbonhidratlı yiyecekleri saklar, cepte, çantada taşıyabilir. Kilo almadığına inanmak için aynaya uzun uzun bakar. Bazıları kendini tamamen şişman algılarken bazıları zayıf olduğunu, ancak karın, baldır, kalça gibi bazı bölgelerin şişman olduğunu kabul eder. Zayıflıklarının tehlikeli boyuta geldiğinin farkına varmaz. Kendilerinin etkisiz olduğunu hisseder, kilo kaybetme etkileyici bir başarı demektir ve öz saygıları ile kontrol duygusunu güçlendirir. Kendilik değerleri zayıflıklarına bağlıdır. Tedavi talebi azdır. Sıklıkla cinsel uyum kötüdür. Çoğu anorektik ergenin psikososyal cinsel gelişimi gecikmiştir ve erişkinlerde hastalığın başlaması ile cinselliğe ilgi çok azalmıştır.
8-Anoreksiya nervozadaki fizyolojik ve metabolik değişiklikler nelerdir?
Bu değişiklikler, açlık durumu veya çıkarma davranışlarına bağlıdır ve geri dönüşümlüdür. Kan tablosundaki bozukluklar görülür. Çıkarma davranışları sonucu düşük potasyum düzeyleri gelişir. Bu durumda kalple ilgili sorunlar çıkabilir. Elektrolit bozukluğu olanlarda güçsüzlük, uykuya eğilim, kalp ritm bozuklukları vardır. Kalp ritmindeki bozukluklar kalp durmasına yol açarak ani ölüm nedeni olabilir. Karaciğerde yağlanma görülebilir. Serum kolesterol düzeyleri yükselebilir. Diş çürümeleri, kuru cilt, tüylenme, osteoporoz, kırıklar, midedeki boşalmanın gecikmesi, kabızlık, tiroid metabolizmasının düşmesi, düşük beden ısısı diğer biyolojik komplikasyonlardır.
9- Bir bulimiya nervoza hastası nasıl fark edilir?
Bulimiya nervoza genellikle bir yıl ya da daha uzun süreli diyet yaptıktan sonra gelişir. Diyet yaparak kilo kaybedilir veya başarılı olunamaz, ancak kilo kaybı, asla anoreksiya nervoza tanısı koyduracak nitelikte değildir. Yemeyi kısıtlama,tıkınma atağına yol açabilir, bunlar da karında rahatsızlık hissi, kendini kusturma veya sosyal çevrenin baskısı ile sonlanır. Tıkınma atağını sıklıkla suçluluk duygusu, depresyon ve kendini eleştirme takip eder. Bazı hastalar kilo kontrolü için müshil kullanır ve tıkınma,uzun süre aç kalma ardışık olarak yinelenir.Az sayıda hasta su atıcı ilaçlar kullanır. Tıkınma sırasında yenilen gıda yüksek kalorili ve hızlı yemeyi kolaylaştıracak yapıdadır. Hastalarda kilo dalgalanmaları sıktır. Tıkınma atağı ortalama 1 saattir. Bazı hastaların el sırtında kusmanın yol açtığı nedbeler vardır. İştah azaltmak için uyarıcı madde kötüye kullanımı olabilir. Çoğu hasta düzenli yemek yemez, normal bir yemek sonunda doygunluk hissetmekte zorluk çeker. Genellikle evde, tek başına yemeği tercih ederler. Çoğunluğu normal ağırlık aralığının üst sınırında veya hafif kilolu olmalarına rağmen, ideal kilo olarak normal ağırlık aralığının alt sınırını tercih eder. Hastaların, yaklaşık % 10 u belirgin şişmandır. Çoğu hasta için tıkınma nöbeti gerilim ve sıkıntıyı hafiflettiği için ödüllenmiş davranış olabilir. Sık olarak karmaşık, kişiler arası sorunlu ilişkiler, dürtüsel davranışlar ve yüksek düzeyde anksiyete ve kompulsif davranışlar sergilerler. Kendilik kavramları zayıftır ve mizaç bozuklukları görülme sıklığı yüksektir. Madde ve alkol kötüye kullanımı sıktır. Hastaların dörtte birinde gıda, giysi ve mücevher çalma sorunu görülür.
10- Bulimiya nervozanın bedene zararları nelerdir?
Çıkarma davranışlarına bağlı anoreksiya nervozadaki benzer tıbbi sorunlar, dişlerde aşınma, parotis bezi büyümesi, mide genişlemesi, yemek borusu zedelenmesi, karın ağrıları, kalp yetersizliği önemli komplikasyonlardır.
11-Anoreksiya nervoza başka hangi hastalıklarla karışır?
Kilo kaybına yol açan başka bir tıbbi hastalığın olmadığına emin olunmalıdır. Kilo kaybı depresif bozukluklarda sık görülür. Depresyonda iştah azalır ancak anoreksiya nervozada hasta iştahın varlığını yadsır. Anoreksiya nervozanın ileri safhalarında iştah azalır. Anoreksiya nervozadaki aşırı hareketlilik, planlı ve tekrarlayıcı özelliği ile depresyondaki ajitasyondan ayrılır. Gıdaların kalori içeriği ile aşırı ilgilenme, yemek tarifi toplama, başkaları için yemek hazırlama, şişmanlama korkusu, beden imajı bozukluğu depresif hastada gözükmez.
Kilo oynamaları, kusma, özel yemek yeme şekilleri somatizasyon bozukluğunda görülebilir. Ancak burda kilo kaybı anoreksiya nervoza kadar ciddi değildir ve şişmanlama korkusu yoktur. 3 ay veya daha uzun süreli adet kesilmesi olağan değildir. Şizofrenide gıda ile ilgili hezeyanlar, kalori içeriği ile seyrek ilişkilidir. Şişmanlama korkusu ve aşırı hareketlilik görülmez. Kilo kaybı yapan kronik tıbbi hastalıklar; Hipertiroidi, Addison hastalığı ve diabetes mellitus’tur
12-Yeme bozuklukları hangi yaşlarda başlar?
Anoreksiya nervoza için en riskli yaşlar 14 -15 yaşlarıdır. Genelde ergenlik döneminde başladığı bildirilir ancak çok ender de olsa 9 yaşında ve menopoz sonrası kadınlarda başladığı bildiren çalişmalar vardır. Bulimiya nervoza için ise tipik başlangıç 18-19 yaş arasıdır.
13- Yeme bozukluklarında karşılaşılan tıbbi sorunlar nelerdir?
Bu hastalıklar vücuttaki pek çok organı ve bu organların işleyişini olumsuz biçimde etkiler. Bu nedenle de çeşitli tıbbi sorunlar ortaya çıkar:
- Kalp ve damar sistemi: Tansiyon düşüklüğü, nabız sayısının azalması, kalp ritm bozuklukları, kalp kasının erimesi, elektrolit bozuklukları nedeniyle ani kalp durmaları en önde gelenlerindendir.
- Sindirim sistemi: Kusmalara bağlı yemek borusu hasarları, hatta yırtılmaları, şişkinlik, kabızlık, müshil kullanımına bağlı barsak bozuklukları
- Hormonal değişiklikler: Adet düzensizlikleri ve adetlerin kesilmesi
- Kemikler : Kemik erimesi (osteoporoz), kemiklerde çabuk kırılmalar
- Dişler : Diş minelerinde erime, çürükler
- Kansızlık ve vücudun savunma hücrelerinin azalması
14-Yeme bozuklukları ölüm nedeni olabilir mi?
Evet. Anoreksiya nervoza ve bulimiya nervoza tüm psikiyatrik hastalıklar içinde en ölümcül olanlarıdır. Özellikle anoreksiya nervozalı hastalar daha fazla risk altındadır. İyi örgütlenmiş yeme bozukluğu kliniklerinin olduğu ülkelerde bile, anoreksiya nervozalı hastaların yaklaşık % 10’u bu hastalıktan dolayı ölmektedir.
15-Yeme bozuklukları olan bir tanıdığınıza nasıl yardımcı olabilirsiniz ?
En doğru yardım hastayı bir danışmanlık alması için psikiyatri uzmanı ile görüşmeye ikna etmektir. Bunu geciktirmek hastalığın kronikleşmesine ve tedavinin daha da zorlaşmasına neden olacaktır.
16- Yeme bozuklukları tedavisi nasıl olur?
Tedavi psikiyatri uzmanının öncülüğünde, hastanın durumuna göre dahiliye, kadın-doğum gibi diğer tıbbi dallar ile işbirliğine geçilerek yapılmalıdır. Tek bir tedavi yaklaşımından çok bir çok yaklaşımın bir araya gelişi ile hastaya yardımcı olmak uygun olur. Psikoterapi vazgeçilmezdir, aile ile işbirliği ve ailenin tedaviye doğru katılımı önemlidir. Tedavideki ilk hedef genellikle tedavi talebi az olan hastanın tedavi iş birliği yapmasını sağlamaktır.
17- Yeme bozukluklarının tedavisinde ilaçların yeri var mıdır?
Kesin bir ilaç tedavisi yoktur ve asıl tedavi ilaç kullanımı değildir. Psikoterapi ile birlikte kullanılmalıdır. İlaçlar sadece yardımcı rol oynarlar. Ancak son dönemlerde hem anoreksiya nervoza hem de bulimiya nervozanın çeşitli belirtilerinin hafifletilmesinde bazı yeni ilaçların yararları gösterilmiştir. Uygun dozda ve sürede kullanılırsa tedaviye katkıları olmaktadır.
18- İlaç kullanımını hangi hekimler düzenlemelidir?
İlaç tedavilerini psikiyatrlar düzenler. Ancak tıbbi sorunlar için ilgili branş hekimleri (iç hastalıkları uzmanı, fizik tedavi uzmanı, kadın-doğum uzmanı vb) ilaç önerir.
19-Yeme bozuklukları için hastanede yatarak tedavi gerekli midir?
Yeme bozukluğu tedavileri birkaç biçimde sürdürülür. Yatarak tedavi bunlardan biridir. Özellikle ağır vakalarda hastane yatışı zorunludur. Hastaneye yatmayı gerektiren durumlar şunlardır:
- çok fazla ve hızlı kilo kaybı
- durdurulamayan kusmalar,
- yukarıda sayılan çeşitli tıbbi sorunların varlığı,
- daha önceki ayaktan tedavilerde iyileşme sağlanamamış olması,
- yeme bozukluğu dışında diğer psikiyatrik hastalıkların varlığı.
Yatarak tedavi tıbbi sorunlar çok ağır ve kilo çok düşükse bir süre dahiliye kliniklerinde psikiyatrın gözlemi ve takibi ile yapılabilir. Ancak hastanın tıbbi durumu düzelmeye başladığında en kısa zamanda psikiyatri kliniğine nakli sağlanmalıdır. Çünkü bu gruptaki hastalıklar ruhsal hastalıklardır ve tedavileri de psikiyatrlar tarafından diğer branş hekimleriyle işbirliği ve ekip çalışması ile yürütülmelidir.
20-Yatarak tedavi ne zaman sonlandırılır, ardından nasıl bir takip planlanmalıdır?
Yatarak tedavinin sonlandırılmasına ilişkin kesin bir süre verilemez. Ancak
- doğru beslenme ilkelerinin uygulandığı,
- hastanın sağlıklı kilosuna yaklaştığı,
- tıbbi sorunların düzeldiği,
- kusmaların ve müshil kullanımının kontrol edilebildiği noktada ayaktan tedaviye geçilebilir.
Yatarak tedavi genel tedavilerin sadece bir kısmını oluşturur. Asıl büyük bölüm ayaktan tedaviler sırasında gerçekleştirilir. Hastaneden çıktıktan sonra hastaların uzun süre takip edilmesi gerekir. Bu takip süresince bireysel ve grup psikoterapileri, aile tedavileri uygulanır.
kaynak
https://www.dnbiyomed.com/blogoku/tikinircasina-yeme-bozuklugu-263
https://psikiyatri.org.tr/halka-yonelik/32/yeme-bozukluklari
Yayınlanma: 01.12.2023 13:50
Son Güncelleme: 01.12.2023 13:50
Bunları da sevebilirsiniz...
Hiçbir bağımlılık türü masum değildir; bu yüzden tedavi edilmesi gerekir. Alışveriş bağımlılığı da diğer bağımlılık türleri kadar hayat kalitesini ve ruh sağlığını olumsuz etkiler. Dijital çağın bizlere sunduğu teknolojik imkânlar ise alışveriş yapmayı ve alışveriş bağımlılığını çok daha tehlikeli boyutlara taşımaktadır.Alışverişe bağımlı olan kişiler genellikle bağımlı olduklarını diğerlerinden hatta kendilerinden saklamaya meyillidirler. Bilgisayarda ya da mobil cihazlarında başka şeyler yapıyormuş gibi davranabilirler ya da etrafta kimse yokken alışveriş yapmayı tercih edebilirler. Çevrimiçi alışverişe bağımlı hale gelen pek çok kişi bir veya birden fazla psikolojik rahatsızlıktan mustariptirler ve alışveriş yapmayı onları kötü etkileyen duygulardan ve düşüncelerden kaçınmak için kullanırlar. Depresyon, kaygı ve stres için en iyi yöntemin alışveriş yapmak olduğuna inanırlar.Çevrimiçi alışveriş bağımlılığı olduğunu gösteren işaretler:Aşırı harcama yapmakAlışveriş yaparken büyük bir haz duymakAlışverişten sonra yoğun şekilde üzüntü, suçluluk, utanç duygularına kapılmakAlışveriş yapamadığında boşlukta hissetmekÜzgün ya da mutsuz hissettiğinde alışveriş yapma ihtiyacı duymakİhtiyaç duymadığı ürünleri satın almakSatın aldığı ürünleri unutmakEtiketleri hala üzerinde olan, daha önce satın alınmış birçok ürünü biriktirmekSizin için doğum günleri, bayramlar gibi özel günlerde, iş yerinde terfi aldığınızda ya da gerçekten ihtiyacınız olan ürünleri almanız gerektiğinde alışverişin tadını çıkarmak normaldir. Fakat alışveriş yapmak sizin için aşırı ve zorlayıcı bir rutin haline geldiğinde, bütçenizi aştığı halde yeni ürünler almaya devam ettiğinizde bu durum artık mücadele edilmesi gereken bir çılgınlık halini almaktadır ve bağımlılığa yol açabilir.“İstek” ve “İhtiyaç” Ayrımını Yapmaya ÇalışınSatın almak üzere olduğunuz ürün sizin için bir ihtiyaç mı yoksa sadece istediğiniz için mi alıyorsunuz? Bunun ayrımını yapmak önemlidir. Alışveriş sepetine eklemeden önce alacağınız her ürün için kendinizi sorgulamalısınız. Bir bağımlının kendisini bu sorgulama sürecinde kandırması çok kolaydır ama gerçekten kendinize sorduğunuzda doğru cevabı mutlaka alacaksınız. İlk zamanlarda zorlayıcı olsa da lütfen bu soruyu kendinize sormayı alışkanlık haline getirmeye çalışın.Alışverişten Önce Bir İhtiyaç Listesi Yapın ve Bu Listeye Bağlı KalınBu, önce karnı doyurup sonra alışverişe çıkmak gibidir. Karnınız aç olduğunda marketteki her ürünü almak için daha hevesli olabilirsiniz ancak tokken sadece lazım olan yiyecekleri almak daha kolaydır.Sizler de gerçekten ihtiyaç duyduğunuz ürünlerin bir listesini yapın ve bu listenin dışında olan herhangi bir ürün için harcama yapmayın.“Tek Tık”la Alışveriş Seçeneğini Hayatınızdan ÇıkarınElbette internet üzerinden alışveriş yapmak oldukça pratik ve günlük hayatı kolaylaştıran bir fırsattır; fakat alışveriş sizler için bir bağımlılık haline dönüştüyse en azından bu bağımlılıkla mücadele ettiğiniz süre boyunca kredi kartlarınızın internet üzerinden alışveriş yapmanıza imkân tanıyan özelliklerini kapattırabilirsiniz.Alışverişin Size Sunduğu Hazzı Başka Yerlerde Bulmaya ÇalışınSöz konusu bağımlılık olduğunda beynimizin ödül-ceza mekanizması devreye girer ve satın aldığınız her şey için kendinizi ödüllendirilmiş hissedersiniz; fakat bu bir aldatmacadır ve etkisi çok kısa sürer. Eğer öyle olmasaydı yeniden mantığınız devreye girdiğinde aldığınız gereksiz ürünler için kendinizi suçlu hissetmezdiniz. Bu yüzden yapmaktan keyif aldığınız başka şeylere yönelmeye çalışın. Bir hobi edinebilirsiniz ya da sevdiğiniz bir spor aktivitesine katılabilirsiniz. En sevdiğiniz kitapları okuyabilir ya da arkadaşlarınızla dışarıda vakit geçirebilirsiniz.Güvendiğiniz Bir Arkadaşınız ya da Ailenizden Birisi ile Alışverişe ÇıkınBu bağımlılığınızın farkında olan birisi ile birlikte alışveriş yapmaya çalışın. Sizi gereksiz harcamalardan uzak tutması için ondan destek isteyebilirsiniz.Sonraya Saklayınİnternet üzerinden alışveriş yapmanıza imkân tanıyan tüm web siteleri, sizin ilgi alanlarınız ve beğendiğiniz ürünlerin bir algoritmasını çıkarıp bu verilerden de yararlanarak kaçırılmaması gereken indirim fırsatlarını ya da “tükenmek” üzere olan ürünleri karşınıza çıkaracaktır; fakat aynı zamanda beğendiğiniz ürünleri kaydetmeniz için de size bir seçenek sunarlar. Siz gerçekten beğendiğiniz ve satın almak istediğiniz ürünleri sadece kaydedin ve sonraki zamanlara saklayın. Gerçekten ihtiyaç duyup duymadığınızı anlayana kadar emin olun bir yere kaybolmayacaklar. O büyük indirimler ve tükenmek üzere olan ürünler de hiçbir zaman bitmeyecek.Bu bağımlılığıgrup terapileriya dabilişsel davranışçı terapigibi yöntemlerle bir uzman yardımıyla aşabilirsiniz. Alışveriş bağımlılığı diğer tüm bağımlılıklar gibi dürtülerle ilişkilidir. Dürtüleri doğru şekilde kontrol etmeyi öğrenmek de mümkündür. Sizi bu bağımlılığa iten diğer psikolojik rahatsızlıklarınız da bu tedavi sürecinde iyileşecektir. Bu süreçte kendinize karşı şefkatli olmayı ve iyileşmek için kendinize yeteri kadar zaman vermeyi unutmamalısınız.Doğru terapisti bulmak; Terapistiniz her ne kadar donanımlı ve güvenilir olsa da kendi güven ve rahatlığınız en büyük önceliğiniz olmalıdır. Terapi zaman zaman rahatsız edici olabilir; çünkü muhtemelen sizin için zorlayıcı, kişisel konuları konuşacaksınız. Fakat başka herhangi bir nedenle terapistinizden rahatsızlık duyuyorsanız, başka bir terapistle yola devam etmekte bir sakınca yoktur.Terapistiniz sözünüzü kesiyor mu yoksa sizi dikkatle dinliyor mu?Terapi sırasında bedeniniz nasıl hissediyor? Gergin hissediyor musunuz?Terapist randevularda çok mu hızlı davranıyor?Terapistiniz endişelerinizi ve duygularınızı savuşturuyor ya da onları görmezden geliyor mu?Seanslarda anlaşıldığınızı, dikkate alındığınızı ve saygı gördüğünüzü hissediyor musunuz?Doğru terapisti bulmak en nihayetinde kişisel bir meseledir. İçsel yolculuğunuza ve ruhsal iyiliğinize katkıda bulunacak bir uzman arıyorsunuz ve bu kolay bir arayış olmayabilir. Etkili terapinin merkezinde güven ilişkisi, terapötik bağ yani terapist ile aranızda kurduğunuz bağlantı ve uyum sağlamak çok kıymetlidir. Yukarıdaki öneriler ve tavsiyeleri de dikkate aldığınızda bu ilişkiyi kurabileceğiniz bir terapist bulabilirsiniz.KAYNAKContent Team. (2017). Is TheDigital Age ToBlameFor Online ShoppingAddiction?AddictionsLeadingTheWayToRecovery. Yazıyı OkuUzman: Hidayet ÇALIŞKAN
Yayınlanma: 27.02.2024
Kendini sabote etme davranışı, bireyin bir işi ya da görevi yerine getirebilecek kapasitede olmasına rağmen, bu işi başarıyla yapıp yapamayacağına yönelik endişe yaşaması ile karakterizedir. Bireyler performanslarını önemsediklerinde, ancak başarı olasılıklarından şüphe ettiklerinde, benliklerini korumak amacıyla kendini sabote etme davranışları sergilemektedirler. Kendilerini sabote eden kişiler başarılarını içselleştirerek, başarısızlıklarını ise dışsallaştırarak benliklerini korumaya çalışmaktadırlar. Bu durum bireylerin her iki durumda da yani hem başarısızlıklarında hem de başarılarında kendilerini iyi hissetmelerine hizmet etmektedir. Kendini sabotaj zamanla birlikte bireyin yaşam doyumunun ve içsel motivasyonunun azalmasına, uyumsuzluk, olumsuz duygulanım, somatik semptomlar ve alkol ve madde kullanımı gibi olumsuz alışkanlıklarının artmasına neden olmaktadır. Kendini sabotaj performansı engellemekte ve performans kaybı uyum ve psikolojik iyi olma üzerinde olumsuz etkilerde bulunmaktadır. Kendini sabote etme davranışlarının ortaya çıkmasını önlemek için yapılması gereken en önemli yaklaşım, benliğin güçlendirilmesidir.Hedeflerinize ulaşmaya çalışırken hep önünüze bir şeyler çıkıyor ve size engel mi oluyor? O “bir şeyler” acaba bizzat kendiniz olabilir misiniz? Her insan zaman zaman kendisini belli bir dereceye kadar sabote edebilir. Ancak kendini sabote etme davranışı kalıcı hale geldiğinde ev, okul, iş ve ilişkiler dâhil olmak üzere hayatınızın her alanında zorluklar yaşamanıza neden olabilir.Kendi kendini sabote etme davranışları, çoğu zaman farkında bile olmadan, hedeflerimize ulaşmak için engeller yaratmamıza sebep olan bir düşünce ve davranış şekli olarak tanımlanabilir. Kendini sabote etmek aslında tam olarak bir “sabotaj” eyleminden ziyade, daha çok bizi potansiyel tehlikelerden korumak için bilinçaltımız tarafından yaratılan koruyucu bir mekanizma gibidir. Bu mekanizma aslında bize tanıdık gelen ve güvende hissettiğimiz alanda kalmamızı sağlamaya çalışır. Çünkü iyi bir şeylere doğru adım atıyor olsak dahi hiç bilmediğimiz sulara atladığımızda zihnimizde tehlike çanları çalmaya başlar ve beynimiz bizi tanıdık sulara geri döndürmek için adeta emir gönderir.KENDİNİZİ SABOTE ETTİĞİNİZİ GÖSTEREN İŞARETLERErteleme davranışı“Unuttuğunuz” ya da kasıtlı şekilde ihmal ettiğiniz sorumluluklarVaatlerde bulunmaktan kaçınmak ve taahhütleri yerine getirmemekİşlerde, görevlerde hazırlıkların eksik yapılmış olmasıİstekleriniz ve eylemleriniz arasında tezatlık olmasıÖnemli toplantılara ya da randevulara dahi geç kalmaMadde veya alkol kullanımıİşler biraz zorlaştığında çabucak vazgeçmek, pes etmekKendini sabote etme davranışlarına birkaç örnek:Ertesi sabah çok önemli bir işiniz olmasına rağmen bir önceki gece arkadaşlarınızla geç saatlere kadar içki içtiniz.Ailenizin parasını ödediği üniversite eğitiminizde sınavlara yeterince hazırlanmayıp sık sık başarısız oluyorsunuz çünkü yeteri kadar hazırlanmadınız.Evlenip mutlu bir yuva kurmak istiyorsunuz ancak kendinizi bu isteklerinizi gerçekleştiremeyeceğiniz kişilere çekilirken buluyorsunuz.NEDEN KENDİNİZİ SABOTE EDİYOR OLABİLİRSİNİZ?Imposter(Sahtekâr) SendromuKendinizden şüphe duyuyorsanız, yeterince yetenekli olmadığınıza dair bir inancınız varsa, yani elde ettiğiniz başarıları hak etmediğinizi ya da bulunduğunuz konuma çabalarınızla ve yeteneklerinizle ile değil şans eseri geldiğinizi düşünüyorsanız kendinizi sabote etme davranışları gösterebilirsiniz. Bu, zaten hak etmiyor olduğunuzu düşündüğünüz ve bir türlü içselleştiremediğiniz başarılarınızı baltalama yolunuz olabilir. Çünkü size göre zaten bulunduğunuz yerde olmayı en başından beri hiç hak etmiyordunuz.Atlamak Üzere Olduğunuz Çitin Tam Üstünde Bekliyor OlabilirsinizKararsızlık, birisi veya bir şey hakkında karmaşık duygulara sahip olmak, atacağınız bir sonraki adımın ya da vereceğiniz kararın nasıl olacağından emin olamamanıza neden olur. Zor bir durumla karşı karşıya olduğunuza ve tüm seçeneklerin pek çok zorlukla dolu olduğuna inanabilirsiniz. Kendi kendinizi bu noktada sabote ettiğinizde, kimi zaman bilinçsizce geriye dönersiniz. Böylece artık bu zor kararı vermek zorunda kalmayacağınızı düşünebilirsiniz. “Neden sürekli yerimde sayıyorum?” “Önüme çıkan tüm fırsatları geri tepiyorum. Neden böyleyim?” gibi yakınmalarınızın sebebini şimdi daha iyi anlayabileceğinizi umuyoruz.Başarıdan Korkuyor OlabilirsinizEvet, birçok kişi başarılı olmaktan korktuğu için kendisini sabote edebilir. Bu, ilk başta kafa karıştırıcı gelebilir fakat başarılar elde etmenin, peşinde pek çok sorumluluğu ve riski getiriyor olabileceğinden korkan ve endişelenen insanlar güvenli alanlarında kalmayı seçerek kendi başarılarını dahi sabote edebilirler. “Neden Başarıdan Korkarız?” konulu makalemize ulaşmak içintıklayın.Başkalarının Sizinle İlgili Neler Düşüneceğine Fazla Kafa Yoruyor OlabilirsinizDiğerlerinin beklentilerinden ve yargılarından kaçınmak için kişinin kendini sabote etmesi çok da alışılmadık bir şey değildir. Kimileri,bilinçdışı düzeyde,hedeflerine ulaşamazlarsa, arkadaşları ya da sevdikleri tarafından reddedilmek veya aşağılanmaktan korkuyor olabilirler. Ve bu durum kişinin kendisini sabote etmesine, yeni fırsatlardan, değişimden ve gelişimden uzaklaşarak “yerinde saymasına” sebep olabilir.Acı Verici Duygulardan Kaçınmak İstiyor OlabilirsinizHedefleriniz için çabalayıp yenik düşmekten, yeni yollara çıkıp o yollarda hüsrana uğramaktan korktuğunuz ve bu yenilgilerin sizin için çok yıkıcı olacağına inandığınız için de kendinizi sabote ediyor olabilirsiniz. Bunun için çok bilindik bir örneğimiz var: Geçmiş ilişkisinde aldatılan bir kişinin yeni ilişkilere karşı korku dolu olması ve kendisini tamamen geri çekmesi. Fakat kendisini geri çektiği yerde de yeterince mutlu olmadığını biliyoruz değil mi? Bu kişi sadece tanıdık ve iyi bildiği acıları, yeni risklere ve belki de mutluluk ihtimallerine tercih etmiş oluyor.Alanında yetkin kişilerden aldığınız terapi, hem kendinizle hem de çevrenizdekilerle kurduğunuz her türlü ilişkide, kendinizin en iyi versiyonuna sahip olmanızı sağlar. İçinde bulunduğunuz süreçleri anlamlandırmanıza, ilişkilerinizi sağlıklı bir yönden değerlendirmenize, geçmiş deneyimlerinizi ve gelecekle ilgili planlarınızı irdeleyebilmenize destek olur. Herhangi bir yaşam olayında sizin rolünüzü ve daha iyi bir sonuç elde etmek için neleri daha farklı yapabileceğinizi görmenize yardımcı olur. Ayrıca başkalarının bakış açılarını daha iyi anlamanızı da sağlayabilir. Başkalarının üzerindeki etkinizi ve davranışlarınızın onlara nasıl hissettirdiğini anlayarak daha etkili iletişim becerileri edinmenize katkıda bulunur. İçinde bulunduğunuz hayat size kaotik ve çıkmazlarla dolu görünüyorsa, önünüzdeki seçenekleri sağlıklı bir şekilde değerlendiremediğinizi fark ediyorsanız ve kendinizin en iyi versiyonunu ortaya çıkararak kişisel gelişiminizi bir sonraki adıma taşımayı hedefliyorsanız bu süreçte de hiçbir ruhsal sağlık problemi yaşamıyor olsanız dahi psikoterapi almak oldukça faydalı olacaktır.KAYNAKLebow H.I., (5 Kasım 2021).Self-Sabotage: WhyYouHold Yourself Back.PsychCentral. Yazıyı OkuUzman: Hidayet ÇALIŞKAN
Yayınlanma: 27.02.2024
Boşluk hissini tüm hücrelerinizle hissediyorsunuz ama nasıl oluştuğundan emin değilsiniz. Hüzün mü? Melankoli mi? Yoksa sadece can sıkıntısı mı? Bu şekilde hissetmek aslında çok yaygın görülen bir durumdur. Siz bu duruma “boşlukta hissetmek” derken bir başkası farklı bir şekilde ifade edebilir. En önemlisi bu duygunun gerçek olmasıdır. Yıkıcı ve yıpratıcı etkileri olmasına rağmen baş etme yöntemlerini öğrenerek duygularınızı yönetebilirsiniz.Bu duygunun altında yatan şeyi ortaya çıkarmak kolay bir süreç olmayabilir ancak bu, imkansız olduğu anlamınada gelmez. Bununla ilgili düşünmeniz ve bu yazıyı okuyor olmanız da çözüme yönelik bir adım attığınızı gösteriyor. Boşluk hissi birkaç gün sürebilir ve ardından kendi kendine düzelebilir. Kimi zaman iki hafta veya daha uzun süre yaşanabilir. Böyle durumlarda bir ruh sağlığı uzmanının desteğini almalısınız.Neden Boşlukta Hissederiz?Bazen yalnızlık hissi, hayatınız ve hedefleriniz hakkında yaşadığınız kafa karışıklıkları veya hayatta herhangi bir amacın peşinden gitmek için motivasyon eksikliği yaşamak gibi durumlar boşlukta hissetmenize neden olabilir. Kendiniz ve hayatınız hakkında düşünmenizi gerektirebilecek herhangi bir yaşam evresi de geçici bir boşluk hissine yol açabilir.Her zaman olmasa da boşluk hissi; depresyon, bipolar bozukluk,travma sonrası stres bozukluğugibi bazı zihinsel sağlık problemlerine de işaret edebilir. Böyle durumlarda yalnızca bir profesyonel sizin durumunuz hakkında doğru değerlendirmede bulunabilir.Peki,her zaman boşlukta hissedersek neler olur?Kişinin Kendisi İle Teması KaybetmesiKişinin kendisiyle temasını kaybetmesi zaman zaman yaşayabileceği olağan bir durumdur; fakat kendinizle ilgili yaşadığınız bu içgörü eksikliği boşluk hissinin kalıcı olmasına neden olabilir. Kimileri buna “amaçsız yaşamak” diyor. Bu durum, olduğunuz veya olmak istediğiniz kişi hakkında netliğe sahip olmadığınız anlamına gelir. Ulaşılmak istenen belirli hedeflere veya hayallere sahip olmamak da boşluk hissine neden olabilir. Kendinizle teması kaybetmeniz birçok durumdan kaynaklanabilir. Örneğin, yıpratıcı bir romantik ilişki veya sizi zorlayan bir iş…Çözülmemiş Geçmiş Deneyimler/TravmalarBazen boşlukta hissetmek, henüz keşfetmediğiniz fakat içinde bulunduğunuz uzun bir yas süreciyle ilgili olabilir. Buna, çocukluğunuzda çözülmemiş acı verici bir deneyim yaşamış olmanız veya bir aile üyesinin aileyi terk etmesi durumu örnek verilebilir. Uzun süredir bizimle olan duyguları açıkça konuşmadığımızda ya da keşfedemediğimizde bu duygular başka şekillerde tezahür edebilir. Boşluk hissi de bunlardan biridir.Kişinin Kendisine BakmamasıBazı insanlar için başkalarıyla ilgilenmek kendileriyle ilgilenmekten daha önce gelebilir. Bu durum onların kendi ihtiyaçlarını uzun süre bir kenara bırakmalarına neden olabilir. Başkalarını mutlu etmenin sizi de mutlu hissettirdiğini düşünebilirsiniz. Durum böyle olsa bile çevrenizdeki insanlardan önce kendi iyiliğinizi de düşünmelisiniz. Uzmanlara göre kendi ihtiyaçlarınızı ve arzularınızı dinlememek boşluk duygusuna kapılmanıza neden olabilir.Anlamlı İlişkilere Sahip OlmamakYetişkin yaşamıyla ilgili en uzun araştırmalardan biri olan Harvard Yetişkin Gelişimi Araştırması sonuçlarına göre, yakın ve iyi ilişkiler sürdürmek insan hayatının en önemli durumlarından birisidir. Bu, kaç kişiyle ilişkiniz olduğuyla ilgili değildir, yaşadığınız ilişkilerin kalitesiyle ilgilidir. Duygusal yakınlık, aktif dinleme, destekleyici olma gibi davranışlar arkadaşlık ilişkilerinin kalitesini arttırır. Bunlar hayatınızda eksik olduğunda boşluk duygusuna ve yalnızlık hissine kapılabilirsiniz.Tüm bunların dışında sosyal medyada ne kadar zaman harcadığınız da gün içinde nasıl hissettiğinizi etkileyebilir. Sosyal medyada takip ettiğiniz kişilerin gerçekçi olmayan bir yaşam tarzı sergileyebileceğini unutmamalısınız. Orada mükemmel bir yaşam ya da görünüm sergileyen kişiler sizin kendinizi o kişilerle karşılaştırmanıza sebep olabilir ve boşluk duygusunu tetikleyebilir.Boşlukta Hissetmek ve Depresyonda Olmak Aynı Şey Mi?Depresyon aşağıdakiler de dahil olmak üzere birçok belirtiyi kapsayan bir zihinsel sağlık durumudur.Enerji ve motivasyon eksikliğiSürekli üzgün ve umutsuz hissetmekÇok fazla veya çok az uyumakOdaklanamamak, aktivitelerden veya ilişkilerden zevk alamamakSuçlu veya değersiz hissetmekBazı uzman görüşlerine göre, boşluk hissi depresyonun bir başka belirtisi olabilir. Yine de boşlukta hissetmek her zaman bir depresyon belirtisi değildir. Durumunuzu doğru bir şekilde değerlendirebilecek tek kişi bir ruh sağlığı uzmanıdır. Duygularınızın doğasını anlamanızda ve daha iyi hissetmek için izleyebileceğiniz farklı yolları keşfetmenizde size yardımcı olabilirler.Boşluk Hissinden Nasıl Kurtulabilirsiniz?Kendinizde böyle bir duyguyu fark ediyorsanız endişe etmeniz çok normaldir. Bu duyguyu tanımak ve nereden kaynaklandığını anlamaya çalışmak daha iyi hissetmek için atabileceğiniz ilk adımdır. Böyle durumlarda daha önce de belirttiğimiz gibi bir uzmandan yardım alabilirsiniz. Birterapistduygularınız üzerinde çalışmanıza, boşluk hissinin nedenini ortaya çıkarmanıza ve sizin için en uygun çözüm yollarını bulmanıza yardımcı olabilir.Yaşadığınız Boşluk Duygusunu Kabul EdinKendinize karşı şefkatli olmayı ihmal etmeden yaşadığınız duyguların neler olduğunu ve sizi nasıl etkilediğini kabul etmelisiniz. Bu süreçte ne olursa olsun elinizden gelenin en iyisini yaptığınızdan emin olun. Başarısız hissettiğinizde suçluluk duyabilirsiniz ve bu sizin yardım arayışınıza engel olabilir, bu tür durumlara izin vermemelisiniz.Kendi duygularınızı ve ihtiyaçlarınızı tanıyarak başlayın. Zorlayıcı olsa bile kendinizi ve hissettiklerinizi reddetmekten kaçının. Örneğin duygularınızın yaşadığınız bir kayıpla bağlantılı olduğunu kabul ediyorsanız, kendinize açıkça yas tutmak için zaman ve alan tanımayı düşünün. Keder herkese farklı hissettirir ve bunu yapmanın doğru ya da yanlış bir yolu yoktur, sadece duygularınızı yaşamak için kendinize izin vermelisiniz.Her Gün Kendinize Zaman AyırınNasıl hissettiğinizi düşünmekten kaçınmak için başka aktivitelerle oyalanmaya meyilli olabilirsiniz. Bu dürtüyle savaşmak, kendinizle vakit geçirmek ve iç dünyanızı anlamaya çalışmak için zaman ayırmalısınız. Bu zaman aralığında kendi arzularınızı, korkularınızı, umutlarınızı ve hayallerinizi keşfetme fırsatı bulabilirsiniz. Yazı yazarak, meditasyon yaparak veya size iyi geldiğini düşündüğünüz başka herhangi bir aktiviteyi yaparak kendinizle baş başa vakit geçirebilirsiniz. Duygularla yüzleşmek ilk başta rahatsız edici gelebilir ancak kendinize zaman ve enerji ayırmaya başladıkça bu boşluk hissinden kurtulmayı da başarabilirsiniz.Tüm bunlarla birlikte boşluk hissinizin nereden kaynaklandığını keşfetmek için kendinize sorular sorun.Kendimi yargılıyor muyum yoksa sadece kendimi başkalarıyla mı kıyaslıyorum?Kendime olumlu şeyler söylüyor muyum yoksa başarısızlıklarım hakkında kendime acımasız mı davranıyorum?İlişkilerimde duygularım dikkate alınıyor mu yoksa sadece hissettiklerimi mi küçümsüyorum?Fiziksel ve ruhsal sağlık ihtiyaçlarımı karşılayabiliyor muyum?Duygulardan kaçınmak için başka davranışlara ya da bağımlılıklara yöneldim mi?Yalnızca başka insanların ihtiyaçlarına ve duygularına mı odaklanıyorum?Neyi kanıtlamaya veya kazanmaya çalışıyorum?Yakın bir arkadaşıma veya bir sevdiğime gösterdiğim şefkati kendime gösterebiliyor muyum?Bu süreçte günlük tutmak sizin için faydalı olabilir. Çıkacağınız bu keşifte her gün küçük notlar tutarak hislerinizi anlamaya çalışabilir ve geriye dönüp yeniden kendinize bakma fırsatı yakalayabilirsiniz. Ayrıca çevrenizdekilerle iletişim kurmayı da ihmal etmemelisiniz ve başkalarının desteğine ihtiyaç duyduğunuz için kendinizi suçlamamalısınız.KAYNAKJohnson, J. (2021). Feeling Empty? What It Means and What to Do.PsychCentral.https://psychcentral.com/blog/stop-feeling-emptyhttps://www.dbe.com.tr Yazıyı OkuUzman: Hidayet ÇALIŞKAN
Yayınlanma: 27.02.2024