Badem
Bademin faydaları saymakla bitecek gibi değildir. Bademin Fayda sağladığı rahatsızlıklardan birkaçı şunlardır:
- Kalp ve beyin rahatsızlıkları,
- Şeker hastalığı,
- Kabızlık,
- Solunum bozuklukları,
- Öksürük,
- Anemi,
- Saç, cilt ve diş bakımı konularında yardımcı olur.
Badem Nedir?
Badem gülgiller familyasına mensup olan bir ağaçtır. Yenen kısmı bu ağacın tohumlarıdır. Badem ağacının ana yurdu Asya’nın güneybatısıdır. Şu anda İran, Suudi Arabistan, Lübnan, Türkiye, Suriye, Ürdün ve İsrail gibi yerlerde bulunmaktadır. Badem ağacının tatlı ve acı tohumlu olmak üzere iki çeşidi vardır. Tatlı badem de acı badem de piyasalarda kolaylıkla bulunur.
Tatlı badem yenilebilirken, acı olanlar daha çok yağ üretmek için kullanılır. Genellikle çiğ olarak tüketilir. Ancak birçok kişi bunları salataya, güvece ve diğer yemeklere çeşni olarak eklemektedir. Tatlı badem pişirmede sıklıkla kullanılır veya bir atıştırmalık olarak yenilebilir. Acı badem, gıda aromaları veya yağlar için sıklıkla kullanılır. Tatlı badem Avustralya, Güney Afrika, Akdeniz ve Amerika’da ağaç yetiştirir. Acı badem ağaçları Orta Doğu’da ve Asya’da bulunur. Bademden elde edilen ürünler arasında badem yağı ile birlikte badem sütü de bulunmaktadır.
Genellikle yağ acı bademden alınır ve badem yağı, aromalı likörler veya badem özleri elde etmek için kullanılır. Acı badem daha kuvvetli bir badem kokusuna sahiptir, bu nedenle genellikle badem sabunları, losyonları veya kokuları yapmak için kullanılır.
Acı ve tatlı bademin görünüşleri benzer. Her ikisinin de kahverengi derisi ve kırmızısı renkli iç kısımları vardır. Acı badem genellikle tatlı bademlerden daha küçük ve sivridir. Ayrıca acı bir tada sahiptirler.
Bademin Besin Değeri
Badem, son derece besleyici bir besindir. İçerisinde zengin olarak
- E vitamini,
- Kalsiyum,
- Fosfor,
- Demir,
- Magnezyum bulunur.
Ayrıca,
- Çinko,
- Selenyum,
- Bakır,
- Niasin içerir .
Diğer bütün fındık tarzı yemişlerle karşılaştırıldığında, besin öğeleri ve yararlı bileşenler bakımından daha zengindirler. Besin değeri bakımında bu kadar zengin olan bademin faydaları nelerdir? Badem neye iyi gelir?
Bademin Faydaları ve Zararları
Bademin Faydaları
Beyin Sağlığının Korunmasına Yardımcı Olur
Badem, insan beyninin gelişimine ve sağlığına yardımcı olan bir besin kaynağıdır. Uzun süredir büyüyen çocuklar için önemli bir gıda maddesi olarak görülmektedirler. Bu kuru meyveler ayrıca
- Beynin aktivitesini artırır,
- Yeni sinir yolları açılmasına yardımcı olur.
- Riboflavin ve L-karnitin gibi maddelerin azalması sonucu Alzheimer hastalığının ortaya çıkar. Badem bu hayati iki maddeyi içerir.
Kolesterol Seviyesini Düzenlemeye Yardımcı Olur
Düzenli tüketim, HDL yani iyi huylu kolesterol seviyesini arttırmaya yardımcı olur. Aynı zamanda kötü huylu kolesterol diye bilinen düşük yoğunluklu lipoproteinlerin (LDL) düzeylerini düşürür. Bu denge, sağlıklı bir kolesterol seviyesi için hayati önem taşır. LDL (kötü) kolesterolün azaltılması daima iyi bir şeydir.
Kemik Sağlığını Korumaya Yardımcı Olur
Fosfor, kemiklerin ve dişlerin dayanıklılığı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Aynı zamanda osteoporoz gibi yaşla ilişkili durumların başlamasını da önleyebilir. Fosfor maddesi bademde zengin olarak bulunur.
Kalp Hastalıklarının Engellenmesine Yardımcı Olur
Bademlerde bulunan şu maddeler kalp sağlığında etkilidir:
- Tekli doymamış katı yağlar,
- Protein
- Potasyum
Bademde bulunan E vitamini etkili bir antioksidandır.
Yine bademde bulunan magnezyum kalp krizinden kaçınmaya yardımcı olurken kalp hastalıkları riskini de azaltır. Atardamarlarda iltihaba neden olarak hasara neden olan C-reaktif proteinlerin (CRP) varlığını ve etkisini azaltmaya yardımcı olur.
Ayrıca folik asit bakımından mükemmel bir kaynaktır. Dolayısıyla, arterlerde yağ plak birikimine neden olan homosistein düzeyini düşürmeye yardımcı olur. Dahası, badem derisinde bulunan flavonoidler, E vitamini ile birleşerek arter duvar hasarına karşı güçlü bir kalkan oluştururlar.
Diğer Faydaları
Bademin faydaları saymakla bitmez. Yukarıdan yazılanlar dışında diğer faydaları da şunlardır:
- Bağışıklık sistemini güçlendirir.
- Kan basıncını düzenler.
- Kanserle savaşmada yardımcı olur.
- Diyabete karşı korur.
- İçerdiği zengin folik asit sayesinde hamile kadınlar için oldukça faydalıdır.
- Kabızlığı önler.
- Tok tutarak kilo vermeye yardımcı olur.
Bademin Zararları
Acı Bademin Zararları
Bademin temel olarak iki çeşidi vardır. Bunlardan bir genelde kuru yemiş olarak kullanılan tatlı bademdir. Tatlı bademin çok aşırı yenmediği sürece bir zararı yoktur.
Bademin diğer türü acı bademdir. Acı bademin içerisinde tatlı bademden farklı olarak
- benzaldehit,
- glikosid amigdalin,
- hidrojen siyanür maddeleri bulunur.
Bu maddeler acı badem yağının faydalarının görünmesini sağlamakla beraber, toksik madde oldukları için kullanılırken dikkatli kullanılmalıdır. Acı bademin fazla yenmesi veya yağının fazla oranda kullanılması ölüme kadar götürebilir.
Acı badem şu aşağıdaki sorunlara sebep olabilir:
- Ölüme yol açan yutma semptomları,
- Sinir sistemi bozulması
- Nefes alma güçlükleri
7-10 işlenmemiş acı badem bir çocuğu öldürebilir.
Acı bademlerin zehri ısıyla tahrip edilebilir.ABD’de rafine edilmemiş fıstıkların satışı yasakken, halen Avrupa ve diğer ülkelerde kullanılmaktadır. Almanya’daki eczanelerde satılmaktadır.
Acı badem badem özütü ve badem aromalı likörler yapmak için başarıyla işlenebilir.
Badem Alerjisi
Bademin başka bir zararı da badem alerjisine sahip olan kişiler üzerinde görülür. Badem alerjisi aslında oldukça yaygındır. Badem alerjisinin belirtileri şunlardır:
- Mide ağrısı veya kramplar
- Mide bulantısı ve kusma
- Yutma sorunları
- İshal
- Kaşıntı
- Nefes darlığı
Bademin Tarihçesi
Badem, İncil de dahil olmak üzere tarihi metinlerde adı geçen eski bir gıdadır. Bademlerin batı Asya ve Kuzey Afrika’daki bölgelerden geldiği düşünülür. Romalılar, ilk önce onları yetiştirdikleri medeniyete atıfta bulunarak bademlere “Yunan somunu” dediler.
Eskiden badem genelikle aile içi tüketime yönelik olarak küçük çapta ve başka meyve ağaçlarıyla birlikte yetiştirilirdi. Bitkinin koşullara dayanıklılığı, verimi ve ömrü ağaçtan ağaca değişiklik gösterirdi. Meyvelerin toplanması, tohumların çıkarılması gibi işlemler genellikle elle yapılırdı.
Bugün çağdaş yetiştiriciler, geliştirilmiş çeşitlerin üretimine eskisinden daha çok özen göstermektedirler. 1970’lerin sonlarında kabuklu badem ihraç eden ilk ülkeler şunlardır:
- ABD
- İspanya
- İtalya
- İran
- Portekiz
- Fas
Diğer badem ürünleri
- Badem yağı: Badem, kendi doğal yağlarını verene kadar öğütülür. Badem yağı, fıstık ezmesi yerine kullanılabilir.
- Badem özütü: Pişirme işleminde kullanılır, bu lezzet, acı badem yağı ile etil alkolün kombinasyonuyla üretilir.
- Badem unu: Badem unu, badem yağı çıkarıldıktan sonra kalan katı maddelerden öğütülür. Un pişirme, balık veya tavuk ekmek için kullanılabilir.
- Badem yağı: Kavrulmuş bademlerden yapılmış badem yağı badem çeşidine sahiptir ve pişmiş ürünler, makarnalar veya sebzeler veya ekmek üzerine serpilebilir.
- Badem macunu: Bu zengin macun, kristaller oluşumunu önlemeye yardımcı olmak için eklenen öğütülmüş badem, şeker ve gliserin kombinasyonudur. Esas olarak pişirme ve şekerlemede kullanılır. Marzipan benzerdir ve genellikle yumurta akı içerir.