RAMS, bir ürün ya da sistemin yaşam döngüsü boyunca hedeflenen fonksiyonları yerine getirecek şekilde çalışmasını; bu bağlamda ortaya çıkacak sonuçları kontrol etmek için farklı teknikler ve yöntemler geliştirmeyi amaçlayan bir mühendislik yaklaşımıdır. Demiryolu uygulamalarında güvenliğin sağlanması için ürünlerin, sistemlerin ve uygulamların işlevselliği ile ilgili tahminde bulunmayı ve belirli parametreler (RAMS parametreleri) ile emniyet ve sağlık konusundaki riskleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
EN 50126, demiryolu sektörüne yönelik RAMS yönetimini tanımlar ve bir ürün ya da sistemin yaşam döngüsü içerisindeki gerekli RAMS parametrelerini açıklar. RAMS ifadesi Güvenilebilirlik (Reliability), Elde Edilebilirlik (Availability), Bakım Yapılabilirlik (Maintainability) ve Emniyet (Safety) kelimelerinin baş harflerinden oluşmaktadır. Türk Standartları Enstitüsü tarafından da kabul edilen ve son sürümü 15 Ocak 2018’de yayınlanan EN 50126 standardının tam adı şu şekildedir:
TS EN 50126-1: Demiryolu Uygulamaları - Güvenilirlik, Kullanılabilirlik, Bakım ve Güvenlik (RAMS) Belirleme ve Gösterme - Bölüm 1: Genel RAMS İşlemi
EN 50126, RAMS yönetiminin tüm demiryolu uygulamalarında, ana sistemler ve bu sistemlere bağlı alt sistemlerde uygulanabilmesi için gerekli prosedürleri ve kuralları tanımlamaktadır. Yeni ve mevcut sistemlere uygulanabilen EN 50126, var olan sistemlerin modifikasyonunda da kullanılmaktadır. Demiryolu otoriteleri ve demiryolu destek endüstrisi tarafından kullanılmak üzere tasarlanan EN 50126’den bir uygulamanın yaşam döngüsünün ilgili tüm aşamalarında faydalanılabilmektedir.
EN 50126-1’e göre RAMS yaşam döngüsü fazları şunlardır:
1. Konsept
2. Sistem tanımlama ve operasyonel bağlam
3. Risk analizi ve değerlendirme
4. Sistem gereksinimleri
5. Sistem gereksinimlerinin mimarisi ve paylaştırılması
6. Tasarım ve uygulama
7. Üretim
8. Entegrasyon
9. Sistem doğrulama
10. Sistem kabulü
11. Operasyon, bakım ve performans izleme
12. Hizmetten çıkarma
EN 50126, tüm bu RAMS adımları ile ilgili hedefler, uygulamalar ve hazırlanması gereken dokümanları detaylı olarak açıklamaktadır. EN 50126, bu adımların dışında şunlardan bahsetmektedir:
RAMS yönetimi ile ilgili temel gereksinimler
Demiryolu endüstrisi, emniyet riskleri yönetiminin büyük önem arz ettiği ve bu bağlamda üreticilere ve operatörlere büyük sorumluluklar düştüğü bir sektördür. Bu nedenle, demiryolu endüstrisinde faaliyet gösteren şirketlerin EN 50126 Belgesi alarak çalışmalarında uluslararası düzeyde kabul görmüş emniyet gereksinimlerini karşıladığını beyan etmesi gerekmektedir. Şirketlerde EN 50126 RAMS yönetim sisteminin doğru bir şekilde kurulması, işletilmesi ve takip edilmesi büyük önem arz etmektedir.
EN 50126 Belgesi almak isteyen demiryolu kuruluşları öncelikle EN 50126 standardı ve RAMS yönetim sistemi ile ilgili temel bilgilere sahip olmalı ve bu konudaki farkındalıklarını artırmalıdır. Bunun için EN 50126 eğitim ve danışmanlık hizmeti alınması şirketlere büyük kolaylık sağlamaktadır. Taksim Danışmanlık Hizmetleri olarak, EN 50126 Belgesi sahibi olmak isteyen şirketlere her konuda destek olmakta ve sertifikasyon sürecinin başından sonuna kadar gerekli bilgilendirmeleri ve yönlendirmeleri yapmaktayız.
EN 50126 belgelendirme sürecinin temel adımlarını şöyle sıralayabiliriz:
EN 50126 Belgesi, şirketlere doğrudan ve dolaylı olarak birçok fayda sağlamaktadır. RAMS yaklaşımını faaliyetlerine doğru bir şekilde uygulayan demiryolu kuruluşları, emniyet risklerinden kaynaklanan her türlü tehlikeyi önceden fark etmek ve kontrol altına alma şansına sahip olmaktadır. Her sektörde olduğu gibi demiryolu endüstrisinde de artan rekabeti düşündüğümüzde EN 50126 belgeli kuruluşlar böylelikle rakiplerine karşı avantajlı bir konumda olabilecektir. Demiryolu uygulamalarında RAMS sistemini uygulayabilen şirketler, bu yaklaşımı diğer iş süreçlerine de uyarlayabilir. EN 50126 RAMS yönetim sistemi, diğer yönetim sistemleriyle kolay bir şekilde entegre edilebilir.
EN 50126, şirketleri emniyet risklerinin yanlış ya da eksik yönetilmesinden kaynaklı ortaya çıkan tehlikelerden ve maliyetlerden koruyabilir. Böylelikle uzun vadede paradan ve zamandan tasarruf edilebilir ve kurumsal itibar korunabilir. Şirketler RAMS ile emniyet kültürlerini geliştirebilir ve bu konuda sektördeki diğer kuruluşlara örnek olabilir. RAMS ile sistemler her koşulda çalışır halde tutulabilir ve şirketler bunla ilgili gerekli bakım ve emniyet hazırlıklarını önceden yapabilir.