Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar: Korunma yolları
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE) söz konusu olduğunda, birçok insan yalnızca HIV enfeksiyonlarını düşünür. Bununla birlikte, bir dizi başka CYBE mevcuttur. Bazıları en azından geçici olarak semptomsuz kalır, ancak yine de zararsız değildir. Kendinizi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan nasıl koruyacağınız aşağıda açıklanmıştır.
Bir bakışta
- En iyi bilinen cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE) arasında HIV/AIDS, frengi, gonore ve klamidya sayılabilir.
- Genital herpes ve hepatit B veya mikoplazmalı enfeksiyonlar gibi diğer CYBE genellikle daha az bilinir, ancak yaygındır.
- Almanya'da ve yurtdışında olan Alman kökenli insanlar arasında yeni HIV enfeksiyonlarının sayısının 2.600 (2019) olduğu tahmin edilmektedir.
- Ulusal ortalama ile karşılaştırıldığında, metropol alanlarda frengi enfeksiyonlarının sayısı ortalamanın üzerindedir.
- CYBE'ye karşı koruma, prezervatifler, femidomlar, yalama havluları, HIV'e karşı temas öncesi profilaksi ve seçilmiş aşılar ve testler ile sağlanabilir.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Kondom CYBE'ye karşı korur: Tam olarak nasıl?
Kondomlar - yüzde 90'a varan güvenlikle sürekli ve doğru kullanımla - insan immün yetmezlik virüsü (HIV) ile enfeksiyona ve dolayısıyla neden olduğu AIDS hastalığına karşı koruma sağlayabilir. Çoğu insan, kısmen Almanya'da 30 yılı aşkın süredir aktif olarak yürütülen "AIDS'e şans verme" kampanyası sayesinde bunu bilir. Ayrıca HIV ilaçları ile koruma sağlanmaktadır. Peki ya diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE)?
Prensip olarak, bir kondom CYBE'ye karşı yüzde 60'a kadar koruma sağlar. Bunun nedeni, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların her zaman genital bölge veya rektum yoluyla bulaşmamasıdır. Frengi gibi bazı patojenler ayrıca cilt ülserleri ve en küçük cilt yaralanmaları yoluyla da bulaşabilir. Genital siğillere ve kansere neden olan insan papilloma virüsleri (HPV) çok benzer şekilde davranır. Ek olarak, birçok CYBE patojeni prensipte sağlıklı bir kişinin herhangi bir cilt ve mukoza bölgesini enfekte edebilir.
Ayrıca, oral seks söz konusu olduğunda neredeyse hiç kimse kondom kullanmayı düşünmez. Frengi, gonore, insan papilloma virüsleri (HPV) ve hatta ağrılı genital herpes bu şekilde yayılabilir - öpüşürken de.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak için kondom kullanmak önemlidir. Ancak duruma veya cinsel tercihlere göre tam bir koruma sağlamaz. Bu nedenle aşılar, ilaçlar ve testler, CYBE enfeksiyonuna karşı korunmak için iyi bir ektir.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE) nelerdir?
Bu videoda cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların (CYBE) ne olduğunu öğreneceksiniz.
Bu ve başka videolar YouTube kanalında da mevcutturŞimdi izleyin
Bu sitede yayınlanan veri koruma bildirimleri geçerlidir.
Kondom nasıl doğru biçimde kullanılır?
Kondom, uygun şekilde kullanılması koşuluyla, istenmeyen gebeliklere ve cinsel yolla bulaşan bir dizi enfeksiyona karşı güvenilir koruma sağlar. Güvenlik yüzde 50 ila 90 arasındadır. 1980'lerde ve 1990'larda kondom, o zamanlar ölümcül olan HIV enfeksiyonuna karşı tek korumaydı.
Prezervatif ayrıca treponema pallidum (frengi hastalığına neden olan patojen), hepatit B virüsleri, klamidya, trikomonadlar, mikoplazma veya gonokoklar (gonore hastalığına neden olan patojen) için enfeksiyon riskini azaltabilir. Bu kondom koruması en azından cinsel eylemler cinsel veya anal ilişki ile sınırlıysa beklenmelidir. Mukoza zarlarının ve cilt bölgelerinin korunmasız ve açıkta kaldığı yerlerde - yani vücudun geri kalanıyla - özellikle frengi, genital herpes veya virüslerin neden olduğu genital siğillerde enfeksiyon riski vardır.
Cinsel ve/veya anal ilişki sırasında kondom tarafından mümkün olduğunca korunmak için aşağıdaki kurallar yardımcı olur:
- Kondomu takmadan önce, ambalajın üzerindeki son kullanma tarihini ve doğru boyutta olup olmadığını kontrol edin.
- Latekse zarar verebileceklerinden kremler veya kimyasallar kondomla birlikte kullanılmamalıdır.
- Çok ince olan kondoma zarar vermemek için prezervatif ambalajı keskin nesneler, tırnaklar ve hatta dişlerle açılmamalıdır.
- Kondomlar farklı boyutlarda mevcuttur - ilgili penis boyutuna uyacak şekilde: İyi oturan bir kondom daha az yırtılır veya kayar.
Ancak bazıları için kondom, örneğin lateks intoleransı nedeniyle cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma olarak da sorunlara neden olur. Temas öncesi profilaksi (PrEP), HIV'e karşı korunmaya yardımcı olur.
Kendimi nasıl daha iyi koruyabilirim?
2018'den beri Almanya'da kondom kullanmadan da kendinizi HIV virüsüne karşı korumanız mümkündür. Temas öncesi profilaksi (PrEP) adı verilen uygulamada, sağlıklı insanlar önlem olarak HIV'e karşı ilaç alırlar. İlaç, mukoz membranlarda birikir ve böylece HIV virüsünün - basitçe söylemek gerekirse - girmesi engellenir.
Bu yöntem özellikle erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkekler arasında yaygındır. Temas öncesi profilaksi, doğru alındığında yüzde 95'ten fazla etkilidir ve HIV ile enfeksiyon riskini azaltır. Bu hem erkekler hem de kadınlar için geçerlidir.
PrEP'e ek olarak, cinsel yolla bulaşan diğer enfeksiyonlara (CYBE) karşı daha fazla koruyucu önlemler konusunda tavsiye almalısınız. Çünkü PrEP, diğer CYBE ile değil, yalnızca HIV ile enfeksiyon riskini azaltır.
Vajinal bölgedeki mukoza zarının yeterli etken maddeyi biriktirmesi daha uzun sürdüğünden, kadınların önlem olarak ilacı birkaç gün önce almaya başlaması gerekir. Anal bölgede ise hem erkek hem de kadınlarda koruyucu etken madde konsantrasyonuna çok hızlı bir şekilde ulaşılır. İlke olarak, temas öncesi profilaksi, erkekleri ve kadınları HIV enfeksiyonuna karşı eşit derecede etkili bir şekilde korur.
Önemli bilgi: Temas öncesi profilaksi (PrEP), cinsel yolla bulaşan diğer enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz. Sadece tıbbi gözetim altında ve düzenli testler yapılarak kullanılmalıdır. Örneğin cinsel tercihler veya uygulamalar nedeniyle HIV için yüksek bir enfeksiyon riski varsa, PrEP bir doktor tarafından reçete edilebilir. O zaman yasal sağlık sigortası tarafından sağlanan bir hizmet haline gelir.
CYBE'ye karşı hangi aşılar vardır?
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonları (CYBE) önlemenin üçüncü bir yolu aşılamadır. Bir yanda Ständige Impfkommission (Sistematik Aşı Kurulu) (STIKO) tarafından önerilen ve üçlü aşı olarak yaşamın ilk yılında tamamlanması gereken hepatit B aşısı vardır.
CYBE'ye karşı başka bir aşı daha vardır: İnsan papilloma virüsüne (HPV) karşı aşı. Bu aşı, dokuz adede kadar farklı HPV ile enfeksiyona karşı koruma sağlar. Bu virüslerden ikisi genital siğillere (kondilom) neden olur. Diğer yedi virüs insanlarda kansere neden olabilir.
HPV aşısı, özellikle 2007 yılından beri genç kızları rahim ağzı kanserinden korumaya yönelik kampanyalarla tanınmaktadır. Bu kanser türünün neredeyse yüzde 100'üne insan papilloma virüsleri neden olur. 9-14 yaş arası kız çocuklarına aşı önerilir. Aşı, 2018'den beri aynı yaştaki erkek çocuklar için de mevcuttur.
Çalışmalar insan papilloma virüslerinin sadece rahim ağzı kanserine değil, aynı zamanda penis ve anal kansere, ağız kanserine ve gırtlak kanserine de neden olabileceğini doğruladığı için her iki cinsiyeti de aşılamak mantıklıdır. Aşının mümkün olduğu kadar erken çocukluk ve ergenlik döneminde - ancak en geç ilk cinsel temastan önce - yapılması önemlidir.
Laboratuvar testleri ne sağlar?
Enfeksiyon riski kısmen her bireyin davranışına bağlı olduğundan, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara (CYBE) karşı yüzde 100 koruma her zaman mümkün değildir. Bu nedenle, daha fazla yayılmayı önlemek için CYBE için test yapılması önemlidir. Ayrıca erken tedavi semptomları hafifletecek ve komplikasyon riskini azaltacaktır.
Testler, özellikle tek gecelik ilişkileri veya sık sık partner değiştirmeyi içeren riskli temaslarda önemli bir rol oynar.
WIR – Walk in Ruhr, Zentrum für Sexuelle Gesundheit und Medizin (Walk in Ruhr, Cinsel Sağlık ve Tıp Merkezi) anonim çevrimiçi CYBE risk testi, cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riskinizi değerlendirmenize yardımcı olur.
Önemli bilgi: Bir enfeksiyonun başlangıcında laboratuvar testlerinin negatif olabileceği unutulmamalıdır. Örneğin, HIV ile bir enfeksiyon ancak en erken altı hafta sonra güvenilir bir şekilde tespit edilebilir.
Varılan sonuç nedir?
Kendinizi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara (CYBE) karşı korumanın birkaç yolu vardır. Öncelikle kondomdan bahsetmek gerekir. HIV enfeksiyonlarına karşı korunmak için bir ilacın ihtiyati olarak alınması da - temas öncesi profilaksi - vardır. İnsan papilloma virüsü (HPV) ve hepatit B virüslerine karşı aşılar ve testler de korunmaya yardımcı olur.
Kendi cinsel davranışınıza (riske uygun davranış) karşılık gelen bu önlemlerin bir kombinasyonu, kendinizi enfeksiyondan korumanın en iyi yoludur. Bir enfeksiyon durumunda, erken tedavi, uzun vadeli etkilerin ve daha fazla yayılmanın önlenmesine de yardımcı olabilir. Ayrıca cinsel partnerlerin tedavi edilmesi önemlidir.
Başka nereden bilgi edinebilirim?
Liebesleben, Bundeszentrale für gesundheitliche Aufklärung (Federal Sağlık Bilgi Merkezi) (BZgA) kuruluşunun web sitesidir. Burada aşk, seks ve korunma hakkında ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz.
Bundeszentrale für gesundheitliche Aufklärung (BZgA). Liebesleben – Kondome. Aufgerufen am 26.11.2020.
Deutsche AIDS-Gesellschaft e.V. Deutsch-Österreichische S2k-Leitlinien zur HIV-Präexpositionsprophylaxe. AWMF-Register-Nummer 055-008. 05.2018. Aufgerufen am 26.11.2020.
Deutsches Krebsforschungszentrum (DKFZ). Fakten zur Krebsprävention: HPV-Infektion – Von der Infektion zum Krebs. Heidelberg 2013. Aufgerufen am 26.11.2020.
Deutsche STI-Gesellschaft e.V. S2k-Leitlinie: Sexuell übertragbare Infektionen (STI) – Beratung, Diagnostik und Therapie. AWMF-Registernummer 059-006. 08.2018. Aufgerufen am 26.11.2020.
Deutsche STI-Gesellschaft e.V. Leitfaden STI-Therapie und -Prävention 2019/2020. Aufgerufen am 26.11.2020.
Robert Koch-Institut (RKI). HIV im Jahr 2019 in Deutschland: Neuinfektionen und Gesamtkrankheitslast. Epidemiologisches Bulletin 48|2020. Aufgerufen am 26.11.2020.
Robert Koch-Institut (RKI). Schutzimpfung gegen Humane Papillomviren (HPV). Aufgerufen am 26.11.2020.
Deutsche STI-Gesellschaft e.V. (Alman Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar Derneği) tarafından kontrol edilmiştir. Tarih: