Başlığı okuyunca hemen “firavunların gazabı” yada “piramit biçimli taşlar altına konan bıçakların keskinleştiği” türünden iddialar aklınıza gelmesin.Ayrıca eski belgelerdede Mısırlıların piramitleri inşa ederken gökbiliminden yararlandıkları konusunda herhangi bir kayıt yok.Ancak bir İngiliz araştırmacı, Mısırlı gökbilimcilerin yıldızların hareketlerinden “gerçek kuzey” dediğimiz, Dünyanın dönüş ekseni doğrusu üzerindeki kuzeyi bildiklerini kanıtladı.
Aslında yaklaşık 4500 yıllık Piramitlerle gökyüzü arasındaki ilişki 19.yüzyıldan beri biliniyor.Kanıtı, ünlü piramitlerden Keops’ un doğu ve batı kenarının, gerçekten kuzey yönünden yalnızca üç arkdakika (Ark dakika; 1 derecenin 60’a bölümü) sapma göstermesi. Bu sapma bir dolunayın onda biri kadar mesafeye karşılık geliyor ve böylesine hassas bir konumlandırma, gelişkin gökbilimin varlığına işaret ediyor.
Bununla birlikle Mısırlı mimarların nasıl olup da piramitleri Kuzeye döndürebildikleri yanıtlanmamış bir soruydu.Cambridge Üniversitesinden Kate Spence, yayınladığı makalesinde hem bu soruyu yanıtlıyor,hemde piramitlerin yaşını son derece hassas bir biçimde belirliyor.
Gökyüzünün Kutup Yıldızı çevresinde döndüğünü belirlemenin çok zor olmayacağını düşünebiliriz.Ama günümüzden 4500 yıl önce bir “kutup yıldızı olmadığını da hatırlatmak gerek.Peki, bir adıda “Polaris” olan bu yıldız yeni mi doğdu, ya da 4500 yılda olağanüstü bir hızla yol alıp göğün başka bir yerinden mi gelip bugünkü yerine oturdu?
Hayır, göğün gerçek kuzeye karşılık gelen bölgesinin o tarihlerde boş olmasının nedeni, Dünyanın eksenin sabit olmayışı ve gökyüzünden bir koni çizmesi, Bu durumda, Dünya kutuplarının uzantısı olan gökküre kutupları da 6000 yıllık bir döngü içinde gökyüzündeki yıldızlar arasında dolaşıyorlar.
Spence’ in buluşu da burada devreye giriyor. Eski Mısırda kuzey yönünü kolaylıkla bulmaya yarayacak bir kutup yıldızı yoktu, ama gerçek kuzeyin iki yanında oldukça parlak iki yıldız bulunuyordu ve bunlar M.Ö. 2467 Yılında kutup noktasını da içine alan düz bir çizgi oluşturmasıydı.
Bu yıldızlardan biri Küçük ayı takım yıldızının cezvesindeki Koçab adlı yıldız, ötekiyse Büyük Ayının sapı ortasındaki Mizar. M.Ö 2467 yılında Mısırlı bir gökbilimcinin kuzeyi bulmak için yapacağı iş, gökyüzü, hayali bir kuzey noktasının çevresinde dönerken, bu yıldızlardan birinden sarkan hayali sarkacın ötekiyle aynı hizaya gelmesini beklemekti. Bu hattın ufka birleştiği nokta kuzeyi gösterecekti.
İngiliz araştırmacının bu buluşu, ne kadar akıllıca olursa olsun, bazılarına spekületif gelebilir. Spencein buluşunu izleyen açıklamaları Piramitlerin şimdiye değin kimsenin farkına varmadığı bir esrarını da açıklarken, aynı zamanda Mısırlı gökbilimcilerin kuzeyi bulma yetenekleri konusundaki kuşkukları gideriyor.
Bu gün bakıyoruz, Keopsun piramidinin gerçek kuzeyden sapmasının yalnızca 3 arkdakika olduğunu görmüştük.Yani gerçek kuzey, piramidin kuzeye bakan yüzüne göre çok az batıda kalıyor.Oysa Keops’tan sonraki firavunlardan Mirkerinosu piramidi, gerçek kuzeyden ters yönde 13 ark dakika kadar sapıyor. Ancak Keops’tan öncekilerin anıt mezarlarının sapma yönleri, eksikleriyle doğru orantılı olarak batıya doğru kayıyor.M.Ö 2600 ve 2300 yılları arasında inşa edilmiş piramitlerin yönelimleri de bu trendi doğruluyor ve zaman eksenine göre yerleştirildiklerinde yönelimleri düz bir çizgi oluşturuyor.
O halde bu sapmalar nasıl açıklanabilir? Şöyle, Dünyanın ekseni çevresinde dönüşü sırasında yaptığı yalpa nedeniyle Koçab ve Mizar, yalnızca M.Ö 2467 yılında kuzey noktasıyla aynı hizaya gelebilmişti.Keops’tan önceki ve sonraki piramitlerin konumlandırılışlarındaki sapma bu tarihten sonra Koçab ve Mizar arasındaki çizginin gerçek kuzeyle çakıştığı noktadan ağır ağır uzaklaşırken izlediği yolla örtüşüyor.
Demek ki , bütün piramitlerin bir yüzü kuzeye dönükmüş, ama kuzey devamlı yer değiştiriyormuş.Ve bu iki yıldızı birleştiren çizginin kuzeye yaptığı açı her yıl için kolaylıkla hesaplanabileceğinden. söz konusu piramitlerin her birinin ne zaman yapılmış olduğu, tama yakın bir kesinlikle belirlenebiliyor.Şimdiye kadar piramitlerin yaşı yüz yıllık bir hata payıyla belirlenebiliyorken, Spence’ in yöntemi, hata payını yalnızca beş yıla kadar indiriyor.
Peki ama Koçab-Mizar ekseninin yalnızca M.Ö 2467 yılında gökkürenin kuzey kutbuyla çakıştığını, bu tarihten sonra kaymaya başladığını söyledik. Bu durumda, daha önce ve sonra yapılan piramitler nasıl oldu da kuzeye yönlendirildi.Eski Mısır gökbilimcileri bu iki yıldıza bakarak kuzeyi nasıl belirleyebildiler?
Şunu yapmış olmalılar, M.Ö 2467 yılı geçtikten sonra Koçab, Mizarın üstüne geldiğinde kutup noktası iki yıldız arasındaki hattın hafifçe solunda kalıyordu. Aradan 12 saat geçtiğinde bu kez Mizar, Kochabın üstüne geliyor ve kutup, hafifçe sağda kalıyordu. Mısırlı gökbilimcilere de bu iki noktayı birleştirip orta noktaya kadar indirip kuzey yönünü belirlemek kalıyordu. İlk gözlemden sonra geçmesi gereken 12 saat, iki yıldızın konumlarının tam tersine döndüğü anı gündüz saatlerine taşısa bile, aylar sonra yıldızların ters konuları gece gerçekleşir hale geliyordu…