Kiam Rasim revenis el la lernejo li trovis leterkovrilon surskribita al sia nomo. En ĝi estis flordesegnita papero kun la jenaj linioj:
“S-ro Rasim 1, Mi estas juna knabino kiu sekvas vin el malproksimo. Mi sentime povas diri ke mi estas bela knabino. Mia plej granda deziro en ĉi tiu mondo estas fariĝi via amatino kaj via edzino. Sed ĉar niaj aĝoj ankoraŭ estas junaj mi pensas ke ni devas atendi kelkajn pluajn jarojn. Mi ne konatigos min al vi. Viajn leterojn sendu al adreso: ….. kaj bonvolu sendi ilin registrite. Mi havas tre konservativan patron, kiu malmulte permesas al mi eliri el la domo. Kvankam tio, mi esperas, ke ni iam konatiĝos mallonge. Ĉar mi jam taksas min kiel via amatino kaj fianĉino mi ne pensas, ke renkontiĝi kun vi estos malbona kaj hontinda afero. Min tre ĝenas mia soleco en la domo. Via leteroj estos granda konsolo por mi.”
Kiel ĉiuj dekses jaraĝaj lernantoj kaj knaboj, same por Rasim estis nenio pli grava afero ol ami kaj esti amata en la vivo. Legante tiun leteron tuj ardis la koro de la juna knabo. Li furioze enamiĝis al tiu nekonata knabino. Kvankam vespere li irus al la kinejo, tamen li rezignis, kaj frue retiriĝis en sia ĉambro por skribi longan leteron al tiu knabino, kiu amis lin.
Kiam li enpoŝtigis la leteron li subite sentis sin pli granda je dek jarojn.
Tiu knabino kiu malkaŝis ke sia nomo estis Bedia, daŭre kaj regule respondis al liaj leteroj, kaj se li prokrastis sendi leteron nur por unu tagon malfrue, ŝi tre koleris.
“Ĉu estas taŭga afero por vi, fari ke juna knabino, kiel mi kaj kies nura konsolo estas viaj leteroj, daŭre okulumi la vojon de la poŝtisto? Plue vi mallonge skribas viajn respond-leterojn. Kaj unu plia peto: ĉu vi ne povas skribi viajn leterojn iom pli legeble?”
La juna lernanto, ĉiuvespere estis retiriĝanta en sia ĉambro, kaj por ke liaj leteroj plaĉi al lia amatino, dum multaj horoj verkis malnetojn da leteroj, longaj kiel libroj.
Bedia estis ankaŭ scivolema knabino. Kelkfoje ŝi demandis ankaŭ tiajn demandojn:
“Kiam ni geedziĝos, ĉu ni pasigu nian mielmonaton en Italujo aŭ en Svedujo? Kiel eble estas tiuj du landoj? Kiel vivas la popoloj tie, per kio ili vivtenas sin? Kiujn landojn kaj marojn oni devas trapasi por iri tien?” aŭ demandoj kiel: “Ĉu vi legis la libron Eşber de Abdülhak Hamit?”
Rasim, por ke li ne ŝajnigu senscia, daŭre trafoliumis geografiajn kaj literaturajn librojn. Por ke li kolektu la informojn ŝi demandis, li ĉagrenis sin dum tagoj.
Bedia en iu letero de si, koleris al li, kiel jene:
“Mi promesis al mi konatiĝi kun vi. Hieraŭ mi atendis vin sur la vojo de via lernejo. Sed ŝajnas, ke vi forgesis, ke vi estas amato de juna knabino, kaj vi estis vestita terure. Ĉion, kion vi portis kaj viaj ŝuoj estis kovrita per koto. Ĉu vi luktis kun viaj amikoj sur la tero, kiel malgranda infano? Kiam mi vidis tion mi timis alproksimigi vin por ke mi ne embarasigu vin.”
Rasim tre hontis kaj malĝojis pri tio. Ekde tiu tago li eksterordinare atentis pri si kaj prizorgis pri siaj vestoj. Bedia, en iu letero plendis, ke li ne rekte iris al sia domo post la lernejo, sed li vagadis en la stratoj kun siaj amikoj ĝis noktiĝo. Ĉu eble li postkuris aliajn knabinojn, kvankam ŝi estis hemje kaj ploris?
Rasim kun ĵuroj skribis al ŝi, ke li amos neniun alian knabinon krom sia Bedia, kaj la knabinojn li renkontos surstrate eĉ ne okulumos per la randoj de siaj okuloj.
Iun vesperon, la patrino de Rasim, s-ino Nedime renkontis sian edzon s-ron Ahmet per funebra vizaĝo, kaj per ploranta sinteno ŝi diris:
“Ho, mia s-ro, ne demandu pri kio okazas al ni. Nia filo estas infestita per iu knabino nomita Bedia. Hodiaŭ mi trovis ŝiajn leterojn en la ĉambro de Rasim. Ni eble perdos nian filon. Bolvolu trovi resanigon pri tio.”
Sed s-ro Ahmet montris neniun signon de maltrankvileco, kaj li eĉ male ridetis kaj flustre respondis:
“Ne timu sinjorino,” li diris, “la amleterojn al nia filo mi mem skribis! La malbonkonduto de nia filo estis daŭre kreskanta. Nek liaj instruistoj, nek mi, malgraŭ niaj penadoj, ni eĉ ne sukcesis fari ke li skribu legeble. Finfine mi pripensis tiun rimedon. Pere de la leteroj, kiujn Rasim skribis al tiu knabino, li lernis skribi bele la novan skribon 2 kaj mi havas fidon ke li pasos sian klason ĉijare. Mi devas konfesi, ke mi la malnovan skribon lernis skribi bele pere de miaj leteroj, kiujn mi skribis al vi.”
__________
Reşat Nuri Güntekin
Reşat Nuri Güntekin (1889-1956) estis turka novelisto, rakontisto kaj dramisto. Li estas konata pro siaj verkoj :
- “Çalıkuşu” (Troglodito) en kiu li rakontas pri la destino de juna turka instruistino en Anatolio. 3
- “Dudaktan Kalbe” (De Lipo al Koro)
- “Yaprak Dökümü” (Falo de folioj)
Multaj de liaj noveloj estis filmitaj pli ol unu fojo por kino kaj televido. Li pro sia laboro travojaĝis Anatolion kaj konatiĝis kun la homoj vivantaj tie. En siaj verkoj li traktas vivon kaj sociajn problemojn en Anatolio kaj li respeguligas homojn kaj iliajn rilatojn en la homa-rondo.
Lia patro estis doktoro s-ro Nuri. Reşat Nuri lernis en la lernejo de Çanakkale urbo kaj en la Liceo de Fratoj en İzmir urbo. En 1912 li finis la fakultaton de literaturo en la Universitato de Istanbulo. Li laboris kiel instruisto kaj lernejestro en liceoj en Bursa kaj Istanbulo, kie li instruis literaturon, la francan lingvon kaj filozofion. Poste li laboris kiel inspektisto en la Ministrejo pri Edukado (1931) kaj travojaĝis Anatolion. Li fariĝis deputito de Çanakkale urbo en la turka parlamento en la jaroj 1933 kaj 1943. En 1947 li fariĝis la ĉefa inspektisto en la Ministrejo pri Edukado kaj en la jaro 1950 li fariĝis kultura ataŝeo en Parizo, kiam li ankaŭ estis la turka reprezentanto en UNESKO.
Post sia pensiiĝo li servis en la literatura komitato de la Urba Teatroj en Istanbulo. Li forpasis en Londono, kie li estis ricevanta kuracadon pri pulma kancero.
__________
1 En tiu epoko oni alparolis kiel S-ro aŭ S-ino al sia edzo aŭ edzino, fianĉo aŭ fianĉino. Plue oni uzis kaj ankaŭ uzas tiujn titolojn kiel respekta alparolo por ne konatuloj kaj gravuloj.
2 Ĉi tiun rakonton Reşat Nuri Güntekin verkis post la latinaj literoj anstataŭis la malnovajn arabajn literojn (1928).
3 Anatolio aŭ MalgrandAzio estas la duoninsulo kiu etendiĝas inter la maroj Nigra, Egea kaj Mediteraneo.
Tradukis Vasil Kadifeli
BookBox.com çocuklar için seslendirilmiş ve altyazı eklenmiş hikaye çizgi dizileri hazırlamakta bunların kitaplarını da satmaktadır. Bu hikayelerin bazıları Esperanto diline de çevrilmiş ve youtube’da yayınlanmıştır. Zaman zaman bu hikayelere yenileri de ekleniyor. Aşağıdaki link’ten bu videolara bulaşabilirsiniz. Sayfa’da iki playlist var ama videolar örtüşüyor:
“Pasporto al la Tuta Mondo” video dizisi 2002 yılında Kuzey Amerika Esperanto Birliği için kurs olarak hazırlanmış. Toplam 15 bölümden oluşur ve acaip bir ailede geçen olayları anlatır. Bonvolo ailesi Esperanto dünyasında bugün de kullanılmakta olan “Pasporta Servo” adlı ücretsiz seyahat etme imkanına üyedir ve evine başka ülkelerden esperantistler misafir etmektedir. Aile ayrıca bir turist enformasyon bürosu işletmektedir. Günün birinde Yeni Zelanda’dan bir Esperantist bu imkan sayesinde misafir olarak gelir ve işler karışır.
Başta filmler saçma gelmesine rağmen sonradan çok yoğun bir Esperanto bilgisi içerir ve takip etmesi zorlaşır. Bu sayfanın sonunda videoların youtube’daki bağlantıları vardır. 16. böşüm aslında hikayenin çekim olaylarını ve nasıl çekildiğini anlatır, ve çoğunlukla İngilizce dilindedir. Videoların ilk dördünde Esperanto altyazılar mevcuttur. İlk bölümde altyazılar videonun üzerine kazınmış, 2., 3., ve 4. bölümde sizin açmanız gerekmektedir. Sonraki bölümlerde altyazı yoktur.
Ancak bu bağlantıdan veya yandaki resmin üzerine tıklayarak videoların konuşma metinlerini indirebilir, çalışabilir ve izleyebilirsiniz. Dosya tam 154 sayfadır ve sonunda videolar için oldukça yeterli bir Esperanto-Türkçe sözlük ilave edilmiştir. Önce videoyu izleyin, sonra metni çalışın bilmediğiniz kelimeleri bulun not edin, ardından video’yu bir kere daha izleyin. Videolarda oldukça yoğun bir Esperanto konuşması vardır ve anlaşılması o kadar da kolay değildir, ciddi bir çalışma gerektirir.
Video listesi:
Pasporto al la tuta mondo 1
https://www.youtube.com/watch?v=OquSnGAKYGc
Pasporto al la tuta mondo 2
https://www.youtube.com/watch?v=7BHZdq2A5lM
Pasporto al la tuta mondo 3
https://www.youtube.com/watch?v=DAhb9Zej93o
Pasporto al la tuta mondo 4
https://www.youtube.com/watch?v=raq3A0WSS1U
Pasporto al la tuta mondo 5
https://www.youtube.com/watch?v=iRFNEdVkXcg
Pasporto al la tuta mondo 6
https://www.youtube.com/watch?v=8o5oH1zaj_M
Pasporto al la tuta mondo 7
https://www.youtube.com/watch?v=7M95i0pN66o
Pasporto al la tuta mondo 8
https://www.youtube.com/watch?v=erfCfwjHco8
Pasporto al la tuta mondo 9
https://www.youtube.com/watch?v=wcJ4C9P7u00
Pasporto al la tuta mondo 10
https://www.youtube.com/watch?v=1oWmSY38mUo
Pasporto al la tuta mondo 11
https://www.youtube.com/watch?v=unnDQijvVjI
Pasporto al la tuta mondo 12
https://www.youtube.com/watch?v=zUXkh4goHvc
Pasporto al la tuta mondo 13
https://www.youtube.com/watch?v=QusvdgPQvwQ
Pasporto al la tuta mondo 14
https://www.youtube.com/watch?v=00XI4N2YvZs
Pasporto al la tuta mondo 15
https://www.youtube.com/watch?v=pVDS89uIaWY
Pasporto al la tuta mondo 16
https://www.youtube.com/watch?v=vOnh09gXBuU
Mazi en Gondolando 1986 yılında BBC tarafından İngilizce öğretmek üzere geliştirilmiş bir çizgi dizi filmdir. Orijinal adı “Muzzy in Gondoland”dır. Çizgi dizi 2012 yılında Esperanto öğretmek üzere Roman Dobrzyński tarafından Esperanto diline adapte edilmiştir. Bir çok dile çevrilmiş Mazi dizisi aslında en iyi şekilde, grameri basit ve düzenli olan Esperanto dilini öğretmektedir.
Saat yiyen bir yeşil uzaylı yaratığın Gondolando adlı ülkeyi ziyaret etmesini ve oradaki maceralarını anlatan bu dizi 12 bölümden meydana gelmektedir:
- İlk altı bölümü “Mazi en Gondolando”.
- Sonraki beş bölüm “Mazi revenas al Gondolando”.
- Son bölümde ise yaşlı bir hanım “La Mistera Planto” hikayesini okumaktadır.
Altyazılı olan bu videolar başta çok basit iken sonradan çok zorlaşmaktadır. Dolayısı ile bir bölümü seyretmeden ve seyrettikten sonra dizinin metinlerine ihtiyaç vardır. Bu metinleri için şu iki dosyayı inderebilirsiniz:
- İlk bölümün metnini indirme için buraya tıklayabilirsiniz.
- İkinci ve üçüncü bölümlerin metni için buraya tıklayabilirsiniz.
Biraz Esperanto öğrenmiş kişiler için uygun olan bu dizinin Youtube’daki video listesini aşağıda bulabilirsiniz:
Mazi en Gondolando. 1-a serio
https://www.youtube.com/watch?v=SqT6hqwJxdk
Mazi en Gondolando. 2-a serio
https://www.youtube.com/watch?v=zhpz7dBZMp0
Mazi en Gondolando. 3-a serio
https://www.youtube.com/watch?v=ECB4Ax2tDnQ
Mazi en Gondolando. 4-a serio
https://www.youtube.com/watch?v=c9tXXA5yqgQ
Mazi en Gondolando. 5-a serio
https://www.youtube.com/watch?v=Zma-TUCSsB8
Mazi en Gondolando. 6-a serio
https://www.youtube.com/watch?v=KaHtfcuhFa4
Mazi revenas. 1-a serio
https://www.youtube.com/watch?v=ZIJoYBoV43M
Mazi revenas. 2-a serio
https://www.youtube.com/watch?v=OKAJyoScJTI
Mazi revenas. 3-a serio
https://www.youtube.com/watch?v=fueoJnJpRNI
Mazi revenas. 4-a serio
https://www.youtube.com/watch?v=6PUq8E0FSuY
Mazi revenas. 5-a serio
https://www.youtube.com/watch?v=lLAv6GC1h8s
Mazi revenas. 6-a serio (kaj la “Mistera Planto”)
https://www.youtube.com/watch?v=o1vvpXjFXvQ
Tavsiyemiz bir bölümü önce seyretmeniz, ardından metni çalışıp bilmediğiniz kelimeleri çıkartmanız ve anlamlarını bulmanız, sonra aynı bölümü bir kere daha izlemenizdir.
İyi seyirler…
Kozmos Yazılım Lisesinde Esperanto Kursu
27 Aralık 2017 günü Avcılar Kozmos Yazılım Lisesinde yapılan Esperanto tanıtım seminerinden sonra (bknz Esperanto Tanıtımı) bu sefer Şubat ayı içerisinde dört saat Esperanto Kursu verildi. Kurs’ta dilin 16 kuralı ile Stano Marĉek’in “Esperanto per Rekta Metodo” adlı kitabının neredeyse yarısı işlendi. Kursa Eğitim Koordinatörü Çağakan Aydın dahil toplam 11 kişi katıldı. Kurs fikri de sayın Çağakan Aydına aitti. Katılımcılara kurs sonunda sembolik sertifikalar dağıtıldı.
—————-
Esperanto Kurso en Kozmos Yazılım Lernejo
Post la prezento de Esperanto farita en la 27-a de decembro 2017 en Avcılar Kozmos Yazılım Lernejo (rigardu Prezento de Esperanto) ĉi foje en februaro en la sama lernejo ni organizis kvar-horan Eseranto-kurson. En la kurso la lern-materialoj estis la 16 reguloj de Esperanto kaj preskaŭ la duono de la libro de Stano Marĉek “Esperanto per Rekta Metodo”. En la kurso partoprenis entute 11 personoj inkluzive de la lerneja kunordiganto Çağakan Aydın. La ideo pri tia kurso estis ankaŭ de Çağakan Aydın. Post la kurso atestiloj estis disdonitaj al la partoprenantoj.
Peki neden?
* Çünkü Esperanto tarafsız bir dil ve uluslararası iletişimde kullanılmak üzere tasarlanmış bir dildir.
* Çünkü Esperanto başka hiç bir millete, devlete ait olmayan sadece onu konuşanlara ait olan bir dildir.
* Çünkü Esperanto farklı kültürler arasında köprü olmaya çalışan, herkesin anadiline saygılı olan bir dildir.
* Çünkü Esperanto basit, mantıklı, ve işlevsel bir dildir.
* Çünkü Esperanto diğer dillere nazaran çok daha kısa sürede öğrenilebilen bir dildir.
* Çünkü Esperanto dünyada bir kaç milyon kişi tarafından konuşulan bir dildir.
2017 yılı istatistiklerine göre dünyada 7550 milyon kişi yaşıyor.
Bunlardan:
* 372 milyonun anadili İngilizce.
* 611 milyonun ise ikinci dili İngilizce (bu dili öğrenebilmiş olanlar)
* 600 milyon kadar kişi de İngilizce eğitimini almış ancak öğrenememiş.
Bu son grubun da İngilizce bildiğini varsayarsak dünyada toplamda 1583 milyon kişinin İngilizce bildiğini varsayabiliriz.
Esperanto bilenlerin sayısının ise 0 olduğunu varsayalım.
Diğer bazı araştırmalara göre bir kişinin:
* İngilizce’yi tam öğrenebilmesi için yaklaşık 1000 eğitim saatine ihtiyaç var.
* Esperanto’yu tam olarak öğrenebilmesi için ise toplamda 200 saat yeterli.
Dünyadaki herkesin ikinci dil edinebilmesi için gereken yatırım:
İngilizce için (7550-1583)*1000 = 5967 milyar eğitim saati ve başarısızlık oranı yüksek.
Esperanto için 7550*200 = 1510 milyar eğitim saati ve başarı oranı çok yüksek.
>>>
Sonuç olarak 4457 milyar saatlik bir tasarruf ve başarı endişesi hemen hiç yok gibi.
AEL’in izni ile:
“LIGA ARGENTINA DE ESPERANTO
Reedición 2011
Con permiso de traduccion adaptada a Turquia.”
İspanyolca’dan tercüme ettiğimiz, Arjantinli Jorge Hess‘in yazdığı ve uzun yıllar Arjantinde eğitim kitabı olarak kullanılan “¿SABE USTED ESPERANTO?” veya “Esperanto Biliyor musunuz?” adlı yeni eğitim kitabımızın son sürümünü (v0.3) buradan indirebilirsiniz.
Orijinal kitaba göre daha üstün bir özellik, kitabın sonunda 1350 den fazla kelimeden meydana gelen Esperanto-Türkçe ve Türkçe Esperanto iki yönlü sözlük bulunmasıdır.
244 sayfalık bu kitabı indirmek için resmin üzerine veya bu linke tıklamanız yeterlidir.
İlk sekiz konuda seçilmiş cümleler için .mp3 formatında ses dosyaları mevcuttur. Ses dosyaları için bu linke ‘e veya yandaki resmin üzerine tıklayabilsirsiniz. İndireceğiniz bu zip‘li dosyayı açıp içindeki ses dosyalarını pdf kitabınızın bulunduğu dizine koyarsanız kitap içindeki altı çizili cümlelere tıkladığınızda okunuşlarını dinleyebileceksiniz.
Kun permeso de AEL:
“LIGA ARGENTINA DE ESPERANTO
Reedición 2011
Con permiso de traduccion adaptada a Turquia.”
estas tradukita nova lernolibro al la turka lingvo, kun plenaj gramatikaj eksplikoj el la turka vidpunkto. “¿SABE USTED ESPERANTO?” originale verkita en la hispana lingvo pere de Jorge Hess dum longaj jaroj estas uzata kiel lernolibro en Argentino. Kaj la libro nun estas en turka lingvo sub la nomo “Esperanto Biliyor musunuz?”. Eble iu pli supera aspekto de tiu versio estas la vortaro en la fino de la libro kiun konsistas preskaŭ 1350 esperantaj vortoj kaj estas uzebla ambaŭdirekte, t.e. kaj el la turka kaj el Esperanto.
Ĉi tiu estas la fina versio (v0.3) kaj espereble ne ekzistas eraroj en ĝi.
Por elŝuti la 244 paĝan libron bonvolu surklaki sur ĉi tiu ligilo aŭ sur la kovrilbildo de la libro supre.
En la unuaj 8 lecionoj estas frazoj por kiu ekzistas ankaŭ aŭdiiloj en .mp3 media” formato. Vi povas elŝuti zipitan dosieron de tiuj aŭdiiloj el ĉi tiu ligilo. Vi ankaŭ povas surklaki sur la bildeto supre. Se vi malfermos la zipitan dosieron kaj kopios la aŭdiilojn en la sama dosierujo kie via pdf libro estas, tiam, kiam vi surklakos sur la subliniitajn frazojn en via libro vi aŭskultos kiel oni prononcas ĉi tiujn frazojn.
21 Şubat 2018
Uluslararası Ana Dili Günü
21 Şubat 1952 günü polis Dakka Üniversitesinde (Doğu Bangladeş), bugünkü Bangladeş’in başkentinde gösteri yapan bir çok öğrenciye ateş açarak öldürdü. Öğrencilerin gösteri sebebi ana dilleri olan Bengal dilinin (bangla / bn / বাংলা ভাষা) varlığının tanınması idi çünkü universitelerinde bu dil ülkedeki güçlü kesimin konuştuğu başka bir dil ile yer değiştirilmek isteniyordu.
Dünyanın bir çok yerinde ve tarih boyunca farklı şekillerde yinelenen bir mesele idi bu. Sadece Asya’da değil, başka kıtalarda ve bir çok Avrupa ülkesinde de olduğu gibi. Bu, pratik olarak ekonomik, politik, askeri ve ülke gücü gibi yöntemlerle diğer ülke ana dillerini olumsuz etkileyecek şekilde bugün İngilizce dili lehinde de gelişmektedir. “Ben güçlüyüm, sen sus veya konuşacaksan benim dilimi konuş”.
Birçok dilbilimcinin de belirttiği gibi, dillerin yavaş yavaş yok olması, ölmesi ve toplumların büyük entellektüel zenginliklerini kaybetmesi bu şekilde oluşmaktadır.
Ana dillerin yok olması ve yerine gelen dile yeterince hakim olunmaması sonucunda sosyal adaletsizlik ve psikolojik problemler ortaya çıkmaktadır. Başka gerçeklerin de farkında olunması gereklidir: biyolojik ve dil çeşitliliği birbirinden ayrıştırılamaz, birbirlerine bağlı ve dayanan şeylerdir. Dilsel çeşitliliğin kaybolması, yaşam için sürdürülebilir biyolojik çeşitlilik için gerekli olan geleneksel bilginin de kaybedilmesidir. (64. BM-STK-konferansı, Bonn, 2011 (1), Terralingua (2) son beyannamesi)
17 Kasım 1999’da UNESCO 21 Şubat gününü Uluslararası Ana Dili Günü olarak ilan etmiştir. 2007’de Birleşmiş Milletler genel asemblesi (3) üye ülkelere “Dünyada konuşulan tüm dillerin korunması ve gözetilmesi çabalarının daha ileri götürülmesini” tavsiye etmiş, aynı zamanda 2008 yılını da Ulsulararası Diller Yılı olarak belirtmiştir. (4)
2014 yılında Unesco web sayfasında Genel Direktör Irina Bokova’nın mesajını Esperanto dilinde de yayınlamıştır. (5)
Tüm bunlarla Esperanto dilinin ne ilgisi vardır? Bu günün temel değerleri, her insanın kendi dilini konuşma hakkı ve çeşitililik, aynı zamanda dünya Esperanto hareketinin de savunduğu değerlerdir. Biz esperantistler hiç bir dilin yok olmasını istemiyoruz, konuşanlarının dil haklarına saygı kapsamında, tüm dillerin varolmasını ve dünyada iletişimde dilsel adaletin gerçekleşmesini istiyoruz. Herşeyin ötesinde güçlü ekonomisi ve askeri açıdan gücü olanların yaptığı gibi, Esperanto’nun diğer dilleri yok etmeye çalışmadığının altını çizebilmek için Uluslararası Esperanto Birliği (Universala Esperanto-Asocio, UEA) bu amaçla bu günü uzun yıllardan beri ciddiyetle kutlamaktadır.
Bayan Vigdís FINNBOGADÓTTIR’ın (İslanda Cumhuriyeti başkanı 1980-1996) dediği gibi, Esperanto aslında diğer dillerin yok olmasına karşı bir koruyucu araçtır: “Değişik ulusların, tarafsız bir dilin kendi kültürlerinin monopolcü bir veya birkaç dilin etkisine karşı koruyucu bir kale duvarı olduğunu, anlamaları vakti gelmiştir. Bu konu bugün gittikçe daha fazla belli olmaktadır. Esperanto’nun hızlı gelişip dünyadaki tüm uluslara yardımcı olacağını samimiyetle umuyorum.” (6)
Belki biri hala soruyordur: “Neden Esperanto?“. Nedeni basittir. Esperanto’nun arkasında ne devletler, ekonomik çıkarlar, emperyal çabalar, ne de diğer halkları, onların dillerini yok etmeyi veya pazarlarını ele geçirmeye amaçlayan halklar yoktur. Esperanto’nun arkasında sadece her dil ve kültür için adaleti ve bunların arasında barışı amaçlayan çeşitli halkardan ve uluslardan iyi niyetli insanlar vardır.
“Her hangi bir dilin konuşmacılarının haklarını güçlendirmek Esperanto’nun da katkıda bulunduğu bir amaçtır” (Prof. Robert Phillipson (7)).
Esperanto adil iletişime ve dolayısı ile uluslar, kültürler ve halklar arasındaki adil ilişkilere ivme kazandıran bir araçtır.
“… Umuyorum ki Esperanto çeşitliliği destekleyen ve birlik yaratan bu iki yölü rolü yerine getirmeye devam edecektir” (Rita Izsák-Ndiaye, BM Özel Raportörü. (8))
Devamında, uluslararası iletişimde köprü dil Esperanto’yu kullanarak dilsel hak eşitliliğini gerçekleştirip herkesin kendi dilini yaşatmasına yardımcı oluyoruz. Tüm dünyadaki Esperanto konuşanların 21 Şubat günü dünyaya iletmek istedikleri net mesaj budur.
Uluslararası dili Esperanto’yu tanıyın: www.lernu.net! (9)
Türkçe’ye çeviren: Vasil Kadifeli, Türkiye
Al la turka tradukis Vasil Kadifeli, Turkujo
Uluslalarası Esperanto Birliği, UEA‘nın bilgilendirme bölümü (10)
Renato Corsetti, Stefano Keller, Emilio Cid, Vasil Kadifeli, kun teamanoj
Afişler: © Peter Oliver/UEA ve farklı ülkelerden tercümanlar.
http://www.linguistic-rights.org/21-02-2018


ESPERANTO TÜRKIYE – Türk esperantistleri web sayfasi
1) www.linguistic-rights.org/dokumento/Final_declaration_64th_UN_DPI_NGO_Conference_Bonn_2011_amendments_Universala_Esperanto_Asocio_UEA.pdf(BM dokümanının arşiv kopyası: PDF)
2) www.terralingua.org/our-work/linguistic-diversity
3) www.un.org/en/events/motherlanguageday
4) 2008 – International Year of Languages | http://www.un.org/en/events/iyl/
5) www.unesco.org/new/en/unesco/events/prizes-and-celebrations/celebrations/international-days/international-mother-language-day-2014 (arşiv kopyası: PDF)
6) http://www.linguistic-rights.org/uea/Justa_Komunikado_Lingva_Justeco_Vigdis_FINNBOGADOTTIR_prezidento_de_la_Respubliko_Islando_1980_1996.pdf
7) www.linguistic-rights.org/esperanto-125/Dr-Robert-Phillipson-Professor-emeritus-125-years-of-Esperanto.html – Dr. Tove Skutnabb-Kangas
8) www.linguistic-rights.org/esperanto-125/Rita-Izsak-UN-independent-expert-on-minority-issues.html
9) www.lernu.net
10) Universala Esperanto-Asocio (UEA) – www.uea.org
_________________
Neden bu soruyu soruyoruz?
Cevabı çok kolay ve basit. Ne yazık ki insanlık bugün Esperanto dilini anlamak ve değer vermek için henüz yeterince olgunlaşmış görünmüyor. Henüz gelişimimizin o basamağına ulaşabilmiş değiliz. Ancak günün birinde oraya vardığımızda bu dilin gerçek değerini anlayabileceğiz.
Anlaşılan o ki Dr. Zamenhof bu dili aslinda biraz erken yaratmış oldu. Belki bir kaç yüzyıl daha beklemesi gerekiyordu.
Günümüzde konusunda yetkin ve zeki saydığımız kişiler bile, örneğin dilbilimciler, yazarlar, gazeteciler vs, hala bu dil konusunda negatif düşünüyorlar. Arkadaşlarımın çoğu bu şekilde düşünüyorlar. Onlara göre Espranto dili bugün dünyada yaşadığımız dil sıkıntılarını ve dil engelini çözecek seviyede bir uluslararası yardımcı dil olmaktan çok uzak. Kanımca bir çoğu da bu tip bir problem olduğunun farkında da değiller.
Bu şekilde Esperanto dili yerine insanlar bugün başka bir milletin dilini dünya çapında öğrenip kullanmaya çalışıyorlar ve bu dilin gerçekten değişik dilleri konuşan insan toplulukları arasında bir iletişim aracı olabileceğini düşünüyorlar. Bunun ardındaki ekonomik, askeri, ve siyasi gücü anlamıyorlar, bu dili kullanmaktan dolayı da her alanda etkisinde kaldığımız emperyalizmi göremiyorlar.
Dünyada bugün normal iletişimi engelleyen çok büyük bir karmaşa vardır.
Mesela Avrupa Birliğinde Brexit’ten sonra İngilizce dili artık resmi bir dil değildir. Ancak bu grupta bulunan ülkeler hala aralarında İngilizce ile işlerini görmeye çalışmaktadırlar. Alınan tüm kararlar Birlik içindeki ülkelerin konuştuğu tüm dillere çevrilmekte ve bu konuda çok büyük bir kaynak israfı ve zorluklar yaşanmaktadır.
Her şeyi başka bir milletin dili ile yapmakta AB, ilginç değil mi? Peki neden Birlik içindeki güçlü ülkelerin, mesela Almanya veya Fransa’nın dili kullanılarak yapılamıyor bu çalışmalar? Çünkü herkes hala İngilizce’ye yatırım yapmaktadır ve bu yatırımı başka bir dile çevirmek mümkün değildir. Kaldı ki yapılan bu yatırımın ardından İngilizce dilini yeterince öğrenebilen çok küçük bir kesim vardır. Ve bu dili de tam olarak öğrenmek hemen hiç bir zaman mümkün olamamaktadır.
Bu konuda örnek olarak gözlerinizi ülkemize çevirebilirsiniz.
Bu yatırımı Esperanto’ya çevirmek mümkün mü? Kanımca evet! Bugün ülkemizde İngilizce konuşan insanların İngilizce dil seviyesine gelebilmek için Esperanto’da sadece 3-4 ay yeterlidir.
Okullarda bir sene boyunca önce Esperanto dilini öğretmek, sonra diğer dillerin öğrenimine geçmenin yabancı dil öğrenimi açısından çok önemli bir taktik olduğu yapılan akademik araştırmalar ile doğrulanmıştır.
Sonuç olarak günümüzde dünyada birçok kişi bu dil karmaşasını çözebilecek şeyin ,başka bir milletin dilini konuşmak olduğunu düşünüyorlar, dolayısı ile Esperanto diline ihtiyaç olmadığını söylüyorlar.
Peki bunlar Zamenhof’un diline neden bu kadar karşıdırlar?
Cevapları genelde her zaman çocukça ve aptalcadır. Deniyor ki Esperanto dili ile bu alanda iletişim mümkün değildir. Mesela bilimsel alanlarda Esperanto dilinde literatür olmadığını ama İngilizce diline hemen herşeyin çevrilmiş ve okunmaya hazır olduğunu söylüyorlar.
Bu gerçeği tartışmanın bir anlamı yok. Gerçekten bugün İngilizce dili dünyada çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak bu tip teknik dokümanların en azından değişik konulardaki terminolojilerin Esperanto diline tercüme edilmelerinin mümkün olmayacağını düşünmek de çok naif bir düşüncedir.
Bugün Esperanto dilinde yaklaşık 50 000 edebi eser (çeviri ve orijinal) mevcuttur. Benim düşünceme göre de Esperanto dilindeki bu metinler İngilizce diline göre çok daha kolay ve anlaşılır olmaktadır.
İnsanlık bu bahsettiğimiz gelişmenin ilgili basamağına ulaştığında ve bu dilin anlamını ve önemini anladığında, o gün hala Esperanto dili var olmaya devam ediyorsa yani hala birileri ona değer vermeye ve onu konuşmaya devam ediyorsa, farklı dilli milletler bu dile sarılıp onu öğrenecekler, aralarında iletişim için bu dili kullanmaya başlayacaklar ve yaratıcısına teşekkür edeceklerdir. Çünkü hemen herkes artık bir yabancı dil konuşabilecek seviyeye gelebiliyor olacaktır.
Ancak maalesef bugün, 2018 yılında, biz insanlar bu güzel ve önemli dilin değerini anlamak için hala çok primitif bir durumdayız.
Umalım ki bizlerin ardından gelecek olan nesiller bizden daha akıllı ve öngörülü olacaklar ve onlar bu güzel imkanı, bu kolay öğrenilebilen dili bir kenara fırlatıp atmayacaklar ve Esperanto dili insanların ortak dili olacaktır.
Macaristan’dan Apáti Kovács Béla ‘nın yazdığı kısa metinden adapte edilmiştir.
Ĉu ni meritas Esperanton?
Kial mi demandas ĝin?
La respondo estas facila kaj simpla. Laŭ mi ankoraŭ homaro ne maturiĝis je tiu ĉi lingvo. Ni ankoraŭ ne staras sur tiu ŝtupo de la evoluo, ke ni povu kompreni la veran valoron de tiu ĉi grandioza lingvo.
D-ro Zamenhof kreis ĝin tro frue. Eble li devintus atendi almenaŭ du aŭ tri jarcentojn.
Nuntempe ofte influaj kaj inteligentaj personoj opinias pri ĝi negative, dirante: Esperanto ne povas plenumi la rolon de helplingvo, kiu povus solvi multe da lingvaj malfacilaĵoj.
Anstataŭ Esperanto oni prefere lernas iun disvastiĝintan nacian lingvon pensante, ĝi povos fariĝi vera komunikilo inter diverslingvaj homoj.
En la mondo estas granda lingvoĥaoso, kiu tre malhelpas la normalan komunikadon.
Estas kiuj asertas, tiun ĉi lingvoĥaoson povas solvi iu nacia lingvo. Do Esperanto ne estas bezonata.
Kial oni kontraŭas la zamenhofan lingvon?
La respondo ĉiam estas infaneca kaj stulteta. Onidire per Esperanto ne eblas komuniki kaj ĝi ne estas uzebla sur ĉiu tereno. Ekzemple fakliteraturo apenaŭ ekzistas en Internacia Lingvo. Male en la anglan lingvon preskaŭ ĉio estas tradukitaj kaj legeblaj.
Mi ne diskutas. Vere nun la angla lingvo estas uzata pli vaste, sed tio estas stultaĵo, ke tiaj tekstoj ne estas tradukeblaj al Esperanto.
Kiam la homaro paŝos sur tiun ŝtupon de la evoluo, ke estos komprenita la senco de tiu ĉi lingvo, tiam (se ankoraŭ Esperanto ekzistos) la diverslingvaj nacioj amase uzos ĝin kaj la nomo de la kreinto estos benata.
Bedaŭrinde nun en 2018 ni homoj estas tro primitivaj, lingvaj prauloj por ke ni komprenu la valoron de tiu ĉi bela kaj grava lingvo.
Mi nur povas esperi, ke nin sekvantaj generacioj estos pli ŝaĝaj ol ni.Ili ne forĵetos tiun ĉi bonegan eblon rapide kaj facile ellerni la komunan lingvon de la homaro.
Verkis: Apáti Kovács Béla el Hungario
İlk ortaya çıkışının üzerinden 130 yıl geçen ütopik dünya dili Esperanto bugün az sayıda insan tarafından konuşulsa da internet bu ilginç dile yeni bir alan açtı.
(Daha fazla okumak için resmin üzerine veya aşağıdaki bağlantıya tıklayınız)