Sonbaharda, Rus Toplumu, revize edilen “kültür alanında devlet politikası kavramı” nı sunacak, proje aşamasında bu alanda devlet düzenlemesi girişimi tarafından liberallerimiz arasında ciddi tahrişe neden oldu.
- Sergey Feliksovich, Valdai'deki son konuşmasında, Başkan Putin ilk kez ulusal manevi ve kültürel kodlara dayanarak, modern Rusya'nın kültürel kimliğine olan ihtiyacı açıkça ortaya koydu. Cumhurbaşkanlığı yönetimi “Devlet Kültür Politikasının Temelleri” taslak bir program geliştirmiştir. Temmuz ayı başında, Federasyon Konseyi bu konuda meclis oturumları düzenledi. Daha sonra, uzman çevrelerinde “kültürel egemenlik” kavramı geliştirildi. Başkanlık ve uzmanlık kavramları arasındaki benzerlikler ve farklılıklar nelerdir?
- "Kültür alanında devlet politikası kavramı" başlıklı belge Kültür Bakanlığı araştırma merkezlerinden birinde doğdu. 5 Haziran ayında Kültür Üniversitesi'nde bir yuvarlak masa toplantısında sunuldu. Bu kavram aynı zamanda üyesi olduğum İzbor kulübünde de tartışıldı.
Bizim tarafımızdan geliştirilen kültürel egemenlik kavramı, üç temel önermeyi içermektedir. Birincisi, her millet yüzyıllar boyunca geliştirilen tutum ve normlara uygun yaşama ve onun için önemli olma hakkına, hiç kimsenin üzerine “evrensel” normlar koyma hakkı yoktur. Açıkça konuşursak, bu hüküm, daha geniş bir yorumunda UNESCO Orijinal Kültürlerin Korunması Sözleşmesi ile uyumludur. İkincisi, devlet ve halkın kendilerini savunma ve benimsemiş oldukları normları ihlal eden kültürel kalıpların yayılmasını önleme hakkı vardır. Ve son olarak, üçüncü olarak, devlet ve halk, ülkenin politik egemenliğini yok etmek için kültür alanını kullanma girişimlerini durdurma hakkına sahiptir. Belgenin yazarları, böyle bir kavram veya benzer bir kavramın, kültür alanındaki yeni bir devlet politikasının temelini oluşturması gerektiğini savunmaktadır.
- Yaklaşımınızın ve bugünün resmi projelerinin ana çelişkileri nedir?
- Bence metodolojik. Kremlin geleneksel olarak dikkate alacağı uzlaşmacı belgeler geliştirmeye çalışmış ve bir şekilde toplumdaki bütün pozisyonları bir araya getirmiştir. Kader meselelerinde, insanların mutlak çoğunluğunun konumunun temel alınması gerektiğine inanıyoruz. Hangi çoğunluğu belirteyim: bütün ideolojik, politik ve eğer istersen, estetik farklılıkların, ülke içindeki halkın kaderinin bir halkın kaderine ve gelişim hedeflerinin seçimine karar vermesi gerektiğine inandığının gerçeğini belirleyeceğim. Azınlık söz konusu olduğunda, bu toplumun küçük ama çok aktif ve çok özel bir kısmıdır; bu, bazı dış "ilerici" güçlerin ve yapıların halk için karar vermesi gerektiğine ikna olmuştur. Bu yüzden, kendimizi görev olarak belirlemedik - 10% alacak olan toplumun bu kısmı ile anlaşmak. Daha önemlisi,% 90'i birleştir. Yıkıcı azınlığımızın kastettiği “İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi” ne bakarsak, burada listelenen birkaç düzine hakın etkisini sınırlayan hükümler olduğunu göreceğiz. Örneğin, insanlar arasındaki ilişkilerin kardeşlik ruhuna dayanması gerektiği söylenir; Her vatandaş, ancak topluma karşı yükümlülükleri varsa haklarının gözetilmesini talep edebilir; hakların kullanılması, kamu ahlakının gerekliliklerinden ayrılırsa sınırlı olabilir.
“Fakat bugün,“ aydınlanmış ”Batı’da ahlakın gereklilikleri önemli deformasyona maruz kalıyor ve bu da jüri ...
“Toplumun çoğunluğu bazı etik inovasyonları kabul etmiyorsa, bunların imkansız” insan hakları ”olduğuna inanıyoruz. Sonunda, özgürlüğümün, başka bir kişinin özgürlüğünün başladığı yerde sona erdiği, klasik bir “Voltaire” liberalizmi vardır. Örneğin, dini veya ulusal duygulara hakaret etmek, halkın ortak özgürlüğüne aynı darbedir. Bizim "özgürlüğü seven" olanlarımızın unutmayı tercih ettiği şey.
Ayrıca, özellikle UNESCO belgelerinde tanımlanan geleneksel yorumlama ile karşılaştırıldığında, "kültürel miras" kavramını genişletiyoruz. Tanınan iki bileşenine ek olarak: Maddi ve maddi olmayan kültür, başka bir tanesini öneriyoruz - normal öncelikleri, değerleri, ahlaki tutumları ima eden normatif değer. Önemli olan, bu tesislerin bugün toplumun çoğunluğu tarafından değerli olarak tanınmasıdır. Başka bir devlet gibi, başka bir insanın değer dünyasını yok etmenin imkansız olduğunu savunuyoruz. Temelde, bu, “liberalizm” kelimesinin klasik anlamda derinlemesine liberal bir yaklaşımdır.
- Halkımızın kültürel ve manevi kurallarına yönelik dış tehdit hakkında konuştuğumuzda, tehditler arasında ilk etapta toplumun geniş bir kesimindeki toplam canavarca düşüşü belirtmemeliyiz: işçilerden kıdemli memurlara, okul çocuklarından öğretmenlerine?
- Bugün, koşulsuz bir iyilik ve kötülük kavramının, en yüksek gerçeğin ve bir insanın yalnızca herhangi bir kaprisini tatmin etmedeki amacını gören, gerçeklerin sonsuz olduğunu ve iyinin ve kötünün göreceli olduğunu iddia edenler arasında büyük bir uçurum vardı. Bu nedenle, ateist olmak, bu arada, Pussy Wright'ın kışkırtılması konusunda en sert mahkeme kararında ısrar ettim. Çünkü eğer Ortodoks, sözde düşkünlük varsayımları sayesinde böyle bir rezaleti affedebilirse, ateistler inananların haklarını korumakla yükümlüdür, çünkü bu değerler dünyasına karşı bir öfke meselesidir.
“Sen tipik bir ateist değilsin ama… Hadi kültürel egemenliğe yönelik tehditlere dönelim.”
- Bu tehditler öznel ve objektif olarak ayrılmıştır. Bunlardan ilki - bilgi saldırganlığı tehdidi, kültürün ve politik egemenliğin yok edilmesine yönelik. Amaç tehdit, bir kişiyi nesneye dönüştüren tüketici toplumunun basmakalıp ifadesidir. Sınırsız tüketimin ayarlanması dünyayı yok eder. Bunun tam tersi, bir insanın temel avantajının tüketiminin ölçüsü olmadığı, ancak dünyaya getirebilecekleri bir yaratılış topluluğu. Böyle bir kurulum Rus kültürü için her zaman önemli olmuştur ve Sovyet döneminde yoğun bir düzenleme bulmuştur.
Başka bir nesnel tehdit, büyük kültürel kazanımların kaba ersatzının kitlelere sunulduğu kitle kültürüdür. Sonuç olarak, sadece şüphecilik Voltaire'den, sadece Shakespeare'den güç ve sevgi tutkusu mücadelesi ve Boccaccio'dan gelen küstahlıktan kalıyor. Direnmek mümkün mü? Böylelikle bence, Boris Strugatsky (şu anki sahte soygunların kesinlikle “boş” olduğu için boşuna olan) bir Sovyet yazar-filozof, yalnızca kendi ulusal kültürünü geliştirerek ve güçlendirerek saldırgan Batı kitle kültürüne direnmenin mümkün olduğunu yazdı.
Üçüncü nesnel tehdit, sözde Modern toplumun krizidir. Avrupa'da, Descartes zamanından bu yana, akıl kavramı, inanç gibi, vazgeçilmez bir gelenek haline geldi. Ancak şimdi Batı dünyası tüm gelenekleri sildiğinde, aynı zamanda sebep kavramını da siler.
- Federasyon Konseyi'nde kültürel politika duruşmalarında konuşan ünlü bir gazeteci Sergei Kara-Murzu'dan alıntı yapmama izin verin. “Gelecek 10 - 15 yıllarında, Rusya, yalnızca reformlar sırasında ortaya çıkan tehditlerle karşı karşıya kalacak ve olgun bir biçimde Sovyet halkının neslinin bilgisi, becerileri ve değerleri ile arenadan ayrılmasıyla gerçekleşen tehditlerle karşı karşıya kalacaktır. Hangi kültürel-tarihsel insanlar bu tehditlerin üstesinden gelmek zorunda kalacaklar? ”Bu soruyu nasıl cevaplarsınız?
- Bu tür bir “yeni Sovyet” diyebilirim. Bunlar insanlar - kendileriyle akrabalık hisseden yaratıcılar tarihama daha da ileri gitmeye devam ediyor. Onlar nereden geliyor? Ve aramızdalar. Bu insanlar her zaman en karanlık zamanlarda bile doğmuşlardır. Basitçe devlet, halkındaki bu yaratıcılık ışığını desteklemeli, desteklemeli. Rus halkı ancak ortak sebep ve geleceğe doğru hareketle birleştirilebilir. Bu, tüm tarihimiz tarafından kanıtlanmaktadır.
- Tanınmış Puşkin alimi Valentin Nepomnyashchiy, Rusya'nın kültürel mekanının her zaman ahlaki, manevi ile eşit olduğunu savundu. Ve içinde her zaman dikey bir merdiven vardı - kaostan armoniye. Ama şimdi bu merdiven düz diyor. Bugün, devlet bu merdivenle gecikmiş manipülasyonlar yapıyor. Ama aynı zamanda bazı garip olanlar: bir eliyle onu kaldırıyor, diğeriyle gitmesine izin veriyor, düşme özgürlüğümüz olduğunu söylüyor. Sizce böyle bir tutarsızlığa neden olan nedir?
- Ne yazık ki devletimiz amaçlarını ve hedeflerini tam olarak tanımlayamıyor. Unutmayın, bir yıl önce 23 ülkenin çöküşü meydana geldi. Bugün devletliğimiz, Tatar işgalinden sonra Rusya’nın restorasyonu ile karşılaştırılabilecek enkazdan yeni doğuyor. Fakat bugün devletimizin halkın, kelimenin en geniş anlamıyla, geçmişin zengin kültürel geleneklerine güvenmesinin zamanı geldi.
- Şimdi kasıtlı olarak kışkırtıcı, sözde "çağdaş sanat" olarak adlandırılan küfürlü sergiler, klasik tiyatrolarla alay konusu pek yaygın değil. Fakat bu, tabiri caizse, kültür karşıtı militan “seçkin” dir. Adı ne yazık ki lejyon olan ana ordusu, etrafına yoğun biçimde yayılmış durumda: TV ve radyoda, parlak dergilerde, şehirlerin görsel alanı ... Bu kitlesel kabadayılıkla nasıl başa çıkacaksınız? Bu, sadece dostları sinemaya yasaklamaktan daha karmaşık, değil mi?
- Her şeyden önce, klasik kültür örneklerini ve ürettikleri ahlaki ve ahlaki zorunlulukları, estetik temelleri desteklemek gerekir. Uzun zamandır gözlemlenmiştir: kültür, izin verilme koşullarında gelişmez. Dışarıdan dayatılan gereksinimler ve kısıtlamalar, kendinizi daha derinden ve daha çok yönlü ifade etmenize olanak tanıyan, kültür çalışmalarının yaratıcısı düşüncesine odaklanır. Yasakların yokluğu sadece ruhu değil aynı zamanda aklı da rahatlatıyor. Sonuçta, kültürün kendisi bir yasaklama sistemidir, daima olmuştur. Vaat edenlere hakaret eden ve mağlup olmuş bir düşmanı yutan bir vahşi, yasaklardan muaftır.
Sorun şu ki, insanlar anlamlı bir şekilde söyleyecek hiçbir şeyleri olmadığında, keyfi biçim değişikliği ile kendilerini savunmaya çalışıyorlar. 1980-x'in sonunda - 1990-x'in başlangıcı toplumumuzda bir değer pogromu meydana geldi. Fakat içten, çoğu insan, bilinçsiz bir şekilde, buna direndi. Bu nedenle Sovyet filmleri hala yaygın olarak popüler: birçoğu için içsel ahlaki ilkeler var. Bu arada, Sovyet döneminde, dikkatli bir seçimden geçen en iyi yabancı sinema örneklerine sahip olduk ve onlara hayran kaldık. Ancak o zamanlar, masif, ikinci sınıf sinemaları bize gizlice geldiğinde, bunun yerli olandan çok daha düşük olduğunu gördük. Batı'nın kendisinin geçen on yıllar boyunca bozulduğunu unutmamalıyız.
- Bugün hepimiz tutarlı bir şekilde, ilk önce modern kapitalizm teorisyen Max Weber'in teorisyen eserlerinden türetilmiş homo Economicus'a dönüşüyoruz. “Oyunun” pazarının genel koşulları, kültürel alanda da dahil olmak üzere, herhangi bir kamu faaliyetinin borç kredisine bağlı olması, bankacılık işsizlik sermayesinin her şeyin arkasında olmasıdır. Ve bilindiği gibi, pazar mekanizmaları, en sonunda, en temel duyguları oynamak - seks, şiddet, kabadayılık - kitle tüketimi için yeniden üretilir. Bu tuzaktan nasıl kurtuluruz?
- Piyasa ilişkileri kısa bir motivasyon sistemidir. Bu nedenle, bu paradigma çerçevesinde, porno dergi ticareti yapmanın Hegel veya Trubetskoy satışından daha karlı olması oldukça doğaldır. Ancak bazı ihtiyaçları karşılamaya başladığımızda, onları başlatır ve teşvik ederiz. Kaçınılmaz olarak, hedef belirleme sorunu ortaya çıkıyor. Bu nedenle, Kültür Bakanlığı'nın uzun zamandır bağlı kaldığı ve yetkililerin etkileyici kısmının hala - bağlı olduğu “her şeye izin verilebilir” pozisyonu sinsidir. Kültür Bakanlığı Kamu Konseyi ve Fedorov başkanlığındaki İKG'nin yakın tarihli bir toplantısında, kültürel alanda devlet düzenlemelerinin tutarlı olmayışının yorumunu yaptık ve bunun aksine, düzenlemenin başlamış olduğu eğilimden memnun değiller. Bu toplumdaki temel çelişkidir.
- Aynı Sergey Kara-Murza, Rus toplumuna bariz tehditlerden birini, bunlardan “güçlü” bir azınlığın sosyal ve kültürel apartheid'de aradığı derin bir değer ayrımı olarak adlandırıyor. Sergey Georgievich, “çoğunluğun kendiliğinden katoek kültürüne kendiliğinden ayrılmasını yavaşlatmak için toplumun bölünmüş kesimlerinin kültürel özerkliğini ve aralarındaki diyalogu sağlamayı” düşünmeyi teklif ediyor. Ben şu soruyu soruyorum: bölünmüş toplumumuzun ortak kültürel baskınları var mı?
- Toplum birçok yöne ayrılmıştır. Ancak, bölünmenin ana noktası, daha önce bahsettiğim nokta: bazıları, insanların kendi kaderlerine karar vermeleri, devletlerin biçimini, kültür ve ahlak normlarını belirlemelerini, başkalarının - farklı derecelerde açıklıklarla - bu güçlerdeki dış güçlerin alt yönetimini savunmalarını düşünüyor.
Bugün ülkenin liderinin çok ciddi bir seçimi var: 90-lerde olduğu gibi azınlık bir pozisyon almak, toplumun her iki tarafını da bir tür palyatif içinde uzlaştırmak veya halkın çoğunluğunun pozisyonu üzerinde durmak. İlk yol açıkça felaket ve sosyal bir patlamayla doludur, ikincisi pratik olarak tükenmiştir. Uzlaşmaz olanı uzlaştırmanın bir yolu yoktur: her ikisi de memnuniyetsiz olacak, ancak sonunda çelişkilerin arapsaçı devlete karşı dönecektir. Samimi devlet adamları ve yurtseverler için, sadece üçüncü yol kalır ve bu denli uzun yıllar süren dengenin ardından iki ayağa da basmalıyız.
- 2000-x'in başlangıcından farklı olarak, bu denge ve “donma” politikasının nispeten başarılı olduğu durumlarda bugün çelişkilerin kendisinin yeni bir derinlik ve keskinlik seviyesine ulaştığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Özellikle Ukrayna'daki olaylarla bağlantılı olarak. Bazen iki farklı ulus devletimizde yaşıyor gibi görünüyor.
- Öyleyse öyle. Modern Batı uluslarının oluşumu kültürel bir dilsel temele dayanan bir piyasa ekonomisi olarak gerçekleşti. Bu ulusları yok etmeye başlayan uluslarüstü bir pazar ortaya çıkıyor. Sadece korunmuş bir dilsel kültürel unsur buna karşı koyabilir. Eğer zayıflarsa, insanlar tamamen ilkel dış etkenlere tamamen açık olan, akılsız yerlilere dönüşürler. Diyelim ki lüks bir yatta bir milyoner varıyor ve yerliler şöyle düşünüyor: aynı beyaz pantolona sahipsem, onunla aynı olacağım. Sonra ya bu pantolonları çaldı ya da muz yapraklarından diker ve beyaz boya ile boyar. Ama o bir milyoner değil.
–– Önde gelen Batı sosyologları ve kültürel bilim insanları ve onlardan sonra bazı “ilerlemecilerimiz”, ulusal kültürlerin zamanının geri dönüşsüz bir şekilde gittiğini ve bunun yerine transkültürle geldiğini iddia ediyor. Aynı zamanda, iyi paketlenmiş bir pazar markası olarak sunuluyorsa, ulusal kimliği reddetmiyorlar gibi görünüyor. Yani, ünlü Sovyet, "biçimsel olarak ulusal, içeriğinde kapitalist" varsayımını ifade ediyor. Bu çerçevede, vatandaşlarımızın birçoğu duygusal olarak “demir perdenin” geri dönmesini talep ediyor. Diğerleri itiraz: Rusya, dünyanın yeni bir manevi ve kültürel “toplanma merkezi” olma şansına sahip. Bunun hakkında ne düşünüyorsun?
- Sadece kendi yoluna gitmelisin. Elbette yükselen bir medeniyet gelişiminin dalları vardır. Avrupa yukarı akışından bahsedersek, o zaman bugün sadece Rusya'da kalır. Batı Avrupa'da bir bütün olarak, genellikle hala alışkanlığımızın dışında kaldığımız klasik Avrupa kimliği kayboluyor. “Gelişim” ve “ilerleme” olarak adlandırılan şeyin geleneksel kültürle ilgisi yoktur.
Kimliğinizi tek başına korumak zordur - muazzam çürüme denizinde. Onu korumamız için bugün klasik Avrupa kültürünü, kök prensiplerini, kalan birkaç taşıyıcısını desteklemek gerekiyor. Bugün, Rusya kısmen, şimdiye kadar, ancak, daha fazla beyan düzeyinde, bunu yapmaya başlamıştır. Ancak daha tutarlı ve sistemik çabalar gerekmektedir. Onları en iyi (yalnızca Rus değil) kültürel örneklerin tüm dünyaya aktarılmasında, kültürel misyonların yaratılmasında, Moskova nezaretinde kültürel ve ahlaki bozulmaya karşı çıkan bir çeşit Kultintern’de görüyorum. Ne de olsa, Rus kültürünün özelliği, Batı sahnesinin kültürlerinden daha sonra tarihi sahneye girdikten sonra, Batı ve Doğu'nun en iyi başarılarını emen ve yeniden düşünen, hızla yükseldiği gerçeğidir. Sonuç olarak, Rus kültürü, Dostoyevski'nin fark ettiği bütünleyici veya “evrensel” hale geldi. Ve bugün Batı'ya pratikte kaybettiği şeyi geri getirebiliriz ve mecburuz.
- Pek çok araştırmacı, çoğu ülkede toplumların ideolojik, sosyal, kültürel üst yapısının, bu mücadeleyi yalnızca taklit eden nesneler olan simulacra mücadelesine dönüştüğünü belirtmektedir. Diyelim ki adalet mücadelesinin simülatörü, vatanseverlik ve maneviyatın simülatörü var. Ve "taksiler" için çok uygundur. Sizce bugün bir eyalette bununla başa çıkmak mümkün mü?
“Bazı güçler formla oynamaya başladığında, içeriği görmezden geldiğinde veya çarpıttığında, sadece onu yok etmekle kalmaz, aynı zamanda istemsiz olarak propaganda yaparlar ... Rusya sadece ayrı bir ülke değil, Dünya gezegeninin yedinci bir ülkesidir. Böyle bir bölgede ve bu geleneklerle kesinlikle kendinize ait bir şeyler yapabilirsiniz. Aynı Avrupalıların önemli bir bölümünün zihninde ve gönlünde dolaşan manipülatif Batı simülatörüne karşı doğal derin protesto oynamalıyız. Bugün, bir yandan toplumda yoğun yaratıcı çalışmaya hazır güçlerimizin olmadığı bir durumdayız. Öte yandan, santrifüjde olduğu gibi, bu kuvvetlerin kristalleşme sürecini başlatmak için 4-5 yıllarımız yok. Bu nedenle insanın temkinli davranması, yıkıma izin vermemesi, aynı zamanda yaratıcı bir başlangıcın anlarını yakalamaları, birleştirmeleri ve yeni bir devlet yaratmaları için açmaları gerekir.
Sonunda, Rusya bir zorluklarla karşı karşıya: şu anki “şeylerin karmaşasına” katılıyorum ve anlamını geri vererek dünyayı değiştirmeye çalışın.
- Bunu kim yapmalı: devlet, insanlar, sivil toplum?
- Her şeyden önce, meydan okumayı anlayan devlet halkının ve onu isteyen toplumun o kısmı tarafından yapılabilir. Dahası, sendikada mutlak bir çoğunluk oluşturuyorlar.