PTZ nedir?
PTZ testi, kanın pıhtılaşması konusunda meydana gelen düzensizliklerin sebeplerinin belirlenmesinde kullanılan bir pıhtılaşma (koagülasyon) testidir. Protrombin zamanı testi olarak bilinir. PTZ testi ameliyatlar öncesinde istenilen önemli testlerden biri olduğu kadar, birçok durumun tanılanması ve belirlenmesinde de sıklıkla istenmekte olan bir test türüdür. Protrombin zamanı testi, yaşamsal önemdeki birçok hastalığın tanısının konulmasını sağlayan bir test türüdür. Hepatit, damar içi pıhtılaşma sebebiyle oluşan damar tıkanıklıkları, siroz, masif kan transfüzyonu, safra kanalı tıkanıklıkları ve benzeri birçok rahatsızlığın tanılanmasını sağlamaktadır. PTZ karaciğerin fonksiyonel gücünü, rezervini gösteren en iyi testlerden birisidir. Karaciğer bir çok koagulasyon (pıhtılaşma) faktörünün yapım yeridir. Özellikler faktör, 2,7,9 ve10 bu pıhtılaşma sistemi faktörlerine örnektir. Karaciğer bozuk ve bunları yapamıyorsa, pıhtılaşma sorunu olur, kanamaya eğilim oluşur. Bu da ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Test sırasında kullanılan tromboplastinin pıhtılaşmayı aktive etme özelliğine göre test sonuçları laboratuvarlar arası değişkenlik gösterebilir. Bu konuda standardizasyon sağlanması amacıyla INR (International normalized ratio) hesaplanması önerilmektedir. Bu nedenle PTZ değerleri hem saniye hem de INR olarak rapor edilmelidir. Oral antikoagülan tedavinin izlenmesinde INR doğru ve güvenilir bir parametredir.
Referans değerleri
10 - 14 sn / 0.9 - 1.4 INR.
Hangi durumlarda protrombin testi istenir?
Kanama bozukluğu varlığını tespit etmek, karaciğer hastalığını belirlemek, ameliyat öncesi bilinmeyen kanama bozukluklarını ortaya çıkarmak, kan sulandırıcı ilaç kullananlarda kullanılan ilacın etkinliğini belirlemek, amacıyla protrombin zamanı testi istenir.
Protrombin testi nasıl yapılır?
Bu test için bir sağlık kuruluşunda kan aldırmanız gerekir. Kanın pıhtılaşmasını önleyici özel bir madde içeren tüpe, bir miktar kan alınır. Bu tüpten elde edilen plazmada, protrombin zamanı testi çalışılır. Ayrıca, evde şeker ölçüm cihazına benzeyen cihazlarla da protrombin zamanı testi yapılabilir. Bu testin sonuçları iki şekilde verilir
1. Saniye cinsinden PTZ: Ortalama olarak 10 - 14 saniye aralığındadır. Bu süreden daha uzun süreler çıkarsa, kanınızın pıhtılaşması normalden uzun sürüyor demektir. Daha kısa süreler ise, pıhtılaşmanın daha çabuk oluştuğunu gösterir.
2. INR cinsinden PTZ: Uluslarası normalize edilmiş oran anlamına gelen INR, laboratuvarlar arası farklı metod veya kitlerin kullanımından doğan sonuç değişikliklerini ortadan kaldırmak için kullanılır. Böylece ülke içinde veya dünyanın neresine gidilirse gidilsin sonuç değişmeyeceği için hastanın durumu kolaylıkla değerlendirilebilir. Özellikle kan sulandırıcı (antikoagülan) tedavi altında olanlar bu şekilde değerlendirilerek, INR düzeylerinin 2 ile 3 arasında olması hedeflenir.
Protrombin zamanı sonuçları nasıl değerlendirilir?
1. Protrombin zamanı uzun ise; kanınız yavaş pıhtılaşıyor demektir. Aşağıdaki nedenler buna sebep olabilir:
Karaciğer problemleri,
Kan sulandırıcı ilaç kullanımı,
Kan pıhtılaşmasında yer alan faktörlerin yetersizliği,
K vitamini eksikliği,
Kalıtımsal faktör eksiklikleri,
Pıhtılaşma faktör önleyicilerinin varlığı.
2. Protrombin zamanı kısa ise; kanınız hızlı pıhtılaşıyor demektir. Bunun sebepleri aşağıdaki faktörler olabilir: