Artrit Belirtileri
Artrit başlangıcı ve ilerleyişi belirtileri kişiden kişiye göre değişmektedir. Diğer yandan, birçok farklı artrit tipi bulunmaktadır ve belirtileri de kendilerine özeldir. Bununla birlikte, durumun çeşitli biçimlerini taşıyan birçok kişinin sıklıkla karşılaştığı birkaç belirtiyi saymak mümkündür. Artrit nasıl anlaşılır? En yaygın yaşanan artrit belirtileri şunlardır: (1)
- Eklem ağrısı, eklem hassasiyeti ve eklem sertliği (özellikle sabahın erken saatlerinde)
- Eklemler ve çevresindeki dokuda iltihaplanma
- Eklem hareketinin kısıtlanması
- Artrit belirtilerinin ortaya çıktığı eklemin üstündeki ciltte kızarıklık
- Zayıflık ve kas erimesi
- Yorgunluk
- Genel olarak iyi hissetmeme
- Kilo kaybı
- Hafif ateş veya gece terlemesi
- Cilt üzerinde döküntüler
Yukarda sayılan belirtilerden bazıları diğerlerine göre daha yaygın yaşanmaktadır. Birçok kişi yalnızca bir veya iki belirtiyle mücadele ederken, diğerleri çoğunu veya tümünü yaşayabilmektedir. (2)
Genel artrit ortak belirtileri şişme, ağrı, sertlik ve hareket kabiliyetinin azalmasıdır. Artrit belirtileri gelip gidebilmekte ya da hafif, orta veya şiddetli olabilmektedir. Yıllarca kalmaya devam etmektedir, ancak zamanla ilerleyebilmekte veya kötüleşebilmektedir. Ciddi derecede artrit kronik ağrıya, merdiven çıkma ya da yürümede zorlanma gibi günlük faaliyetlerin kısıtlanmasına neden olabilmektedir.
Artrit kalıcı eklem değişikliklerine de yol açabilmektedir. En sık rastlanan değişiklikler, gösterişli parmak eklemleridir, ancak genellikle hasar sadece röntgen filminde görülebilmektedir. Bazı artrit türleri kalbi, gözleri, ciğerleri, böbrekleri ve cildi de etkileyebilmektedir. (3)
En sık yaşanan artrit tiplerinin belirtileri ise şunlardır:
Osteoartrit başlangıcı belirtileri genellikle yavaş yavaş gelişmekte ve zamanla kötüye gitmektedir. Osteoartrit eklem hastalığının belirtileri şunları içerebilmektedir:
Ağrı: Hareket sırasında veya sonrasında eklem ağrısı olabilir.
Hassasiyet: Ekleminize hafif basınç uyguladığınızda bile bir hassasiyet hissedebilirsiniz.
Sertlik: Sabah uyandığınızda veya bir süre hareketsiz kaldıktan sonra, eklem sertliği daha belirgin olabilir.
Esneklik kaybı: Ekleminizi tüm hareket alanı boyunca hareket ettiremeyebilirsiniz.
Eklem hareketi sesi: Eklemi kullandığınızda çıtırtılı bir ses duyabilir veya hissedebilirsiniz.
Kemik darbeleri: Sert topaklar gibi hissedilen bu ekstra kemik parçaları, etkilenen eklem çevresinde oluşabilir. (4)
Romatoid Artrit Belirtileri
Romatoid artrit başlangıcı yaşayan insanlar, her zaman eklemlerde kızarıklık veya şişlik görmeyebilir, ancak hassasiyet ve acı genellikle yaşanmaktadır. (5)
Romatoid artrit nasıl anlaşılır? Yorgunluk, hastaların romatoid artritin en çok yaşadığı ve zorlandığın belirtilerden biri olabilir. Diğer belirtiler ise şunlardır:
- Eklem ağrısı
- Eklemlerin şişmesi (çoğunlukla sıcaklık ve kızarıklık eşlik eder)
- Eklemlerde sertlik (genellikle sabahları ve dinlenme dönemlerinden sonra daha da kötüleşir)
- Kas ağrısı
- Hafif ateş
- İştah kaybı (istenmeyen kilo kaybı)
- Ciltte ve tırnaklarda meydana gelen değişiklikler
Anemi de ortaya çıkabilmektedir. Genellikle yorgunluk duygusu ve genel olarak iyi hissetmeme karmaşıklığa neden olmaktadır.
Romatoid artrit, tüm vücuda etki edebildiği için belirtiler de bazen gribe benzeyebilmektedir. Romatoid artrit vücudun diğer bölümlerinde sorunlara neden olabilir. Bunlar arasında şunlar bulunur:
- Kan damarlarının iltihabı (vaskülit)
- Akciğer veya kalbin astarlarının iltihaplanması
- Göz ve ağız kuruluğu (6)
Gut Belirtileri
Gut başlangıcı genellikle ayak başparmağının ekleminde yoğunlaşmaktadır, ancak ayak bileği veya diz gibi diğer eklemleri de etkileyebilmektedir. Gut nasıl anlaşılır? Gutta görülen yaygın belirtiler ise şunları içermektedir:
- İltihap
- Ağrı
- Kızarıklık
- Sertlik
- Şişme
Gut saldırısı çok hızlı bir şekilde gelişir. İlk saldırı genellikle geceleri meydana gelir. Orta yaşlı erişkinlerde, bir eklemde, çoğunlukla alt ekstremitelerde belirtilerin görülme olasılığı daha yüksektir. Bu yaş grubundaki vakaların yaklaşık % 60’ı ilk önce ayak başparmağında problem yaşamaktadır.
Yaşlılarda, üst kollarda ve ellerde, özellikle parmaklarda, birkaç eklemde belirtiler görülme olasılığı daha yüksektir. (7)
Artrit Nedir?
Artrit, bir veya daha fazla eklemi etkileyen eklem iltihabı durumudur. Artritin ana belirtileri genellikle yaşla birlikte artan eklem ağrısı ve sertliktir. En sık rastlanan eklem iltihabı tipleri ise osteoartrit ve romatoid artrit olarak bilinmektedir.
Osteoartrit, kemiklerin uçlarını örten sert, kaygan doku olan kıkırdağın tahrip olmasına neden olmaktadır. Romatoid artrit ise öncelikle eklemlerin astarını hedef alan bir otoimmün bozukluktur.
Ürik asit kristalleri, enfeksiyonlar veya sedef hastalığı ya da lupus gibi altta yatan diğer hastalıklar hastalık, diğer artrit tiplerine yol açabilmektedir.
Artritin tedavisi artrit tipine bağlı olarak değişmektedir. Uygulanan tedavilerin hedefi ise eklem iltihabı belirtilerinin hafifletmek ve yaşam kalitesini artırma üzerinedir. (8)
Artrit Nedenleri
Artrit neden olur? Artrit yani eklem iltihabının pek çok tipi ve pek çok nedeni bulunmaktadır, bu nedenle, artriti tek bir nedene bağlamak mümkün değildir. Artritin nedeni artrit tipine göre değişmektedir. Diğer yandan, en yaygın ve kabul gören artrit nedenleri şunlar olabilmektedir:
- Yaralanma, dejeneratif artrite yol açabilmektedir.
- Anormal bir metabolizma, gut ve psödoguta (yalancı gut) yol açabilmektedir.
- Osteoartrit gibi kalıtımsal bir faktör sonucu oluşabilmektedir.
- Lyme hastalığı gibi artrite yol açtığı bilinen enfeksiyonlar bulunmaktadır.
- Lupus ve romatoid artrit gibi bağışıklık sistemi disfonksiyonu sonucu artrit oluşabilmektedir.
Çoğu artrit tipi bir dizi faktörün bir kombinasyonu olarak ortaya çıkmaktadır. Diğer yandan, bazen nedeni tam olarak belirtmek oldukça zordur ve ortaya çıkması önceden tahmin edilememektedir. (9)
Artrit Tedavisi
Artrit nasıl geçer? Artrit tedavisi artritin tipine, oluştuğu bölgeye, şiddetine, devamlılığına ve altta yatan tıbbi durumlarının kökenine bağlı olarak değişmektedir.
Uygulanan her artrit tedavisi kişiye özel olarak şekillendirilmektedir. Tedavi yöntemleri arasında ise evde tedavi yöntemleri, reçetesiz ve reçeteli ilaçlar, ortak enjeksiyonlar ve cerrahi işlemler yani artrit ameliyatı bulunmaktadır.
Diğer tedavi problemleri arasında ise kilo verme ve eklem üzerinde aşırı stres yaratan aktiviteleri önleme bulunmaktadır. Artrit tedavisinin amacı, eklem ağrısı ve iltihabı azaltmak, oluşabilecek hasarı önlemek, eklem fonksiyonunu iyileştirmek ve korumaktır. (10)
Artrit İçin Hangi Doktora Gidilir?
Artrit tanısı ve tedavisi için bir Romatoloji uzmanına (romatizmal hastalıklar uzmanı, romatolog) başvurabilirsiniz. Ameliyatın gerekli görülmesi durumunda ise ortopedik cerrahi uzmanına sevk edilebilirsiniz. (11)