“İvanov Mihayloviç olmadan, onur ve görevleriyle, her devlet Dnieprostroi ve Volkhovstroi'ye rağmen içeriden yok olmaya mahkumdur. Çünkü devlet, arabalardan, arılardan ve karıncalardan değil, hayvanlar aleminin en yüksek türlerinden Homo sapiens'in temsilcilerinden oluşmalı. ”
İlk Rus Nobel ödülü, akademisyen I.P. Pavlov.
İlk Rus Nobel ödülü, akademisyen I.P. Pavlov.
Ivan Sechenov, 13'te doğdu Ağustos 1829, Simbirsk eyaletinde (bugün Nizhny Novgorod bölgesindeki Sechenovo köyünde) bulunan Teply Stan köyünde soylu bir ailede yaşıyordu. Babasının adı Mikhail Alekseevich ve askeriydi. Sechenov Sr., Preobrazhensky Muhafız Alayı'nda görev yaptı ve ikinci büyük rütbesiyle emekli oldu. İvan'ın annesi Anisya Yegorovna, efendisiyle evlendikten sonra serflikten kurtulan sıradan bir köylü kadındı. Sechenov anılarında sevgi ile yazdı: “Zeki, kibar, tatlı annem gençliğinde çok güzeldi, efsaneye göre kanında Kalmyk kanı karışımı vardı. Tüm çocuklar arasında annenin siyah akrabalarına gittim ve ondan Nogai bozkırlarına seyahat etmekten dönen Metchnikov'un bana bu Filistinlilere ne Tatar ne de Sechenov'un kullanılmadığını söylediklerini anladım. "
Vanya'nın çocukluğunu geçirdiği Teply Stan köyü iki toprak sahibine aitti - batı kısmı Peter Filatov'un mülkiyetindeydi ve doğu kısmı Mikhail Alekseevich idi. Sechenov'ların bütün büyük ailesinin yaşadığı iki katlı güzel bir evi vardı - İvan'ın dört erkek ve üç kız kardeşi vardı. Ailenin reisi çocuklarını korumakta zorluk çekiyordu - sermayesi yoktu ve mülkünden elde edilen gelir küçüktü. Buna rağmen, Mikhail Alekseevich eğitimin önemini tam olarak anladı ve onu çocuklara vermeyi kendi görevi olarak gördü. Ancak İvanov'a kendisine atanmış olan Kazan spor salonuna verme zamanı geldiğinde Sechenov Sr. öldü. Babasının ölümünden sonra, Van spor salonuyla ilgili düşüncelere veda etti. Aynı zamanda, ağabeyi de Moskova'dan köye döndü. Anneye St. Petersburg'da Mühendislik Ana Okulu'ndaki eğitimin oldukça ucuz olduğunu söyledi (katkı sadece 285 ruble idi ve dört yıl boyunca öğrenci giydi, beslendi ve bu mütevazi miktar için öğretildi), alınan eğitim oldukça sağlamdı (okulda) insanlar mühendisliği ve matematiği detaylı olarak okudu) ve bir askeri mühendis mesleğinin prestijli olduğu düşünülüyor. Bu hikaye Anisya Egorovna hakkında uygun bir izlenim bıraktı ve kısa süre sonra Vanya Kuzey başkentine gönderildi.
Ağustos ayının ortalarında, 1843, Ivan Mikhailovich, diğer ünlü Rus halkının eğitim aldığı Ana Askeri Mühendislik Okulu'na kabul edildi - Sevastopol kahramanı, General Edward Totleben, yazar Fyodor Dostoevsky ve Dmitry Grigorovich. Beş yıl boyunca alt sınıflarda okuduktan sonra Sechenov, inşaat sanatında ve tahkimat sınavlarında başarısız oldu ve bu nedenle haziran ayında subay sınıfına transfer edilmek yerine, Kiev'deki istasyondaki ikinci mühendis taburunda görev yapmak üzere 1848 ensign rütbesiyle gönderildi. Askerlik hizmeti, Sechenov'un meraklı niteliğini yerine getiremedi ve iki yıldan daha uzun süredir taburcu taburunda görev yaptıktan sonra İvan Mihayloviç istifa etmeye karar verdi. Ocak ayında, ikinci teğmen rütbesine sahip 1850, askerlik görevinden emekli oldu ve Ekim ayında Moskova Üniversitesi Tıp Fakültesi için gönüllü olarak görev yaptı.
O dönemde başkentteki üniversitedeki kurallar inanılmaz derecede katıydı. Kılıtsız bir sokağa veya sivri bir şapka yerine giyilen sivri uçlu bir başlığa gitmek bir öğrencinin ciddi bir suç olarak kabul edildi. Üstlerine ek olarak, tüm karşı askeri generallere haraç ödemesi gerekiyordu. Üniformalı “bozukluk” kesinlikle cezalandırıldı. Bunun için, tanınmış doktor Sergey Botkin daha sonra acı çekti - üniformasının açılmamış bir tasması için, bir gün boyunca soğuk bir ceza hücresine kondu. Öğrenci yıllarında, Ivan Mihayloviç'in kendisi küçük odaları temizleyerek son derece mütevazı yaşadı. Annesinin ona gönderdiği para, yemek için zar zor yeterliydi ve bunun yanında, öğrenim için hala para kazanmak gerekiyordu. Ivan Mihayloviç'in üniversitede verdiği ilk ders anatomi üzerine yapıldı. Gri saçlı bir profesör, Sechenov'un o anda bilmediği Latincede okumuş, ancak özen ve olağanüstü yetenekleri sayesinde çabucak öğrenmiştir. Genel olarak, çalışkan ve düşünceli öğrenci Sechenov ilk çok özenle nişanlı idi. Kendi sözleriyle, küçük derslerde kendini karşılaştırmalı anatomiye adamayı hayal etti. Bu disiplin ünlü profesör Ivan Glebov tarafından öğretildi. Sechenov derslerini beğendi ve Ivan Timofeevich'in sınıflarına isteyerek katıldı.
Birkaç yıl süren çalışmadan sonra, Ivan Mikhailovich, ülkenin ilk patolojik anatomi bölümünün kurucusu olan tıbbi organ olan Profesör Alexei Polunin tarafından okunan terapi ve genel patolojiyi incelemeye başladı. Bununla birlikte, ana tıbbi konulara daha yakından aşina olan genç adam aniden tıp ile hayal kırıklığına uğradı. Daha sonra şöyle yazdı: “İlacımın hatası, içinde beklediğim şeyi bulamamamdı - teoriler yerine çıplak ampiriklik ... Hastalığın semptomlarını ve hastalığın nedenlerini, tedavi yöntemlerini ve sonuçlarını listelemekten başka bir şey yok. Ve hastalığın nedenlerden, neyin özünden ve neden ya da ilacın neden yardım ettiğinden nasıl geliştiği hakkında hiçbir bilgi yok. Hastalıkların kendileri, anlamlarını anlama anahtarı olmadığından, bana en ufak bir ilgi uyandırmadı. ” Açıklama için Sechenov, ona şöyle cevap veren Alexei Polunin'e döndü: “Sevgili efendim, kafanızdan daha yükseğe zıplamak ister misiniz? .. Genel olarak konuşan genç bir adam, bilginin yalnızca kitaplardan gelmediğini anlarlar - çoğunlukla , pratik yollarla elde edilir. Tedavi olacaksın, yanılıyorsun. Ve bu karmaşık bilimi hastalarınızda geçirdiğinizde, o zaman doktor olarak adlandırılabilir. ”
İvan Mikhailoviç'in, olağanüstü cerrah Fyodor Inozemtsev'le tanışmasaydı, askerlik hizmetine elveda dediği kadar kolay bir şekilde ilaç bırakmış olması mümkün. Profesörün sempatik sinir sisteminin birçok hastalığın gelişimindeki rolüne olan tutkusu, sinir sisteminin hastalıkların çalışmasındaki önemine ilişkin çarpıcı öngörüsü genç erkeğe büyük ilgi duymasına neden oldu. Sechenov'un ilk bilimsel makalesi olan Fyodor Ivanovich'in çalışmalarına dayanarak, "Sinirler beslenmeyi etkileyebilir mi?"
1855'te Ivan Mihayloviç dördüncü yıla geçtiğinde annesi bir anda öldü. Anisya Yegorovna'nın ölümünden sonra oğullar mirasa bölündü. Sechenov derhal mülk haklarını reddetti ve para istedi. Bunun payı birkaç bin ruble idi ve İvan Mihayloviç'in mülkten aldığı tek “mülk”, gelecekteki bilim adamının derhal özgürlüğünü edindiği bir hizmetçi Theophanes oldu.
Sechenov metropol üniversitesinde eğitim kursu en yetenekli üç öğrenciden mezun oldu ve standart tıp değil, daha karmaşık, doktora final sınavlarına girmek zorunda kaldı. Haziran 1856'teki savunmasından sonra, doktora derecesine "tıp doktora derecesi için tezini savunma hakkı" ile onay sertifikası aldı. Sınavları geçtikten sonra, İvan Mikhailoviç nihayetinde tıbbın mesleği olmadığına ve fizyolojiyi yeni bir faaliyet yönü olarak seçtiğine ikna oldu. Yurtdışından beri, bu genç bilim daha yüksek bir seviyedeydi, Ivan Mihayloviç bir süre memleketinden ayrılmaya karar verdi.
Sechenov kimya ile çalışmaya başladı ve ilk durağı olarak Berlin şehrini seçti. Tıbbi kimya laboratuvarı orada genç ve yetenekli bir bilim adamı Felix Hopppe-Seiler tarafından yönetildi. Sechenov, onunla birlikte, hayvanların vücutlarına giren sıvıların kimyasal bileşimlerini inceledi. Bu staj sırasında, ünlü Fransız fizyolog Claude Bernard'ın eserlerinde önemli bir hata buldu. Bu verinin yayınlanması, Avrupalı meslektaşları arasındaki genç fizyoloğa ün kazandırdı.
Öğrenci yıllarında bile, genç Sechenov, Apollo Grigoriev'in edebi dünyasının daimi bir üyesiydi. Şiir okumalarına ek olarak, bu halka, “Rus fizyolojisinin babası” nın en aktif rol aldığı engin isyanlarıyla ünlüydü. Sonunda, İvan Mihayloviç için, bu içki alanlarına katılım boşuna değildi, - zaten Berlin'de, alkol zehirlenmesinin insan vücudu üzerindeki etkisini araştıracak bir planı vardı. Akut alkol zehirlenmesinin bilimsel kapsamı daha sonra doktora tezinin temeli oldu. Tüm araştırmalar Sechenov iki versiyonda gerçekleştirildi - alkol kullanımıyla ve normal şartlar altında. Genç bilim insanı, alkolün sinirler ve kaslar üzerindeki etkileri (özellikle kurbağalar) ve kendileri üzerindeki etkisini araştırdı.
Kışın, 1856, Ivan Mikhailovich, Alman fizyoloğu Emile Dubois-Raymond'dan elektrofizyoloji üzerine bir dizi ders dinledi - vücudun dokularında ve organlarında meydana gelen elektriksel potansiyelleri değiştirerek fizyolojik süreçleri inceleyen yeni bir çalışma alanı. Bu önde gelen bilim insanının izleyicileri küçüktü, sadece yedi kişi ve bunların arasında bir çift Rus - Botkin ve Sechenov. Ayrıca, Berlin’de kaldığı yıl boyunca, Ivan Mikhailovich, Rosa’nın analitik kimya dersleri, karşılaştırmalı anatomi Johannes Muller, fizik üzerine Magnus dersleri aldı. Sechenov, 1858'in ilkbaharında Viyana'ya gitti ve o yılların ünlü fizyoloğu olan kan dolaşımındaki çalışmaları ile ünlü Profesör Karl Ludwig'e yerleşti. Sechenov'a göre, Ludwig "pedagojik becerileri ve bilgi hazinesi tarafından desteklenen, dünyanın dört bir yanındaki genç bilim adamları için uluslararası bir fizyoloji okuyucusuydu." Laboratuarında, bir Rus bilim insanı, alkolün kan dolaşımı üzerindeki etkisi üzerine araştırmalarına devam etti. Bütün yaz 1858, Ivan Mikhailovich, kandan gaz pompalama yapan tek kişiydi. Bununla birlikte, o dönemde kullanılan bilim adamlarının bütün yöntemleri tatmin edici değildi ve uzun bir arama ve yansıma sonrasında, yirmi dokuz yaşındaki Rus bilim adamı, içinde kalan yeni bir absorpsiyometre kurmayı başardı. hikayeler "Pompa Sechenov" adı altında.
Ivan Mikhailovich'in bir sonraki çalışma noktası, Avrupa'da en popüler profesör Hermann Helmholtz ve Robert Bunsen'in öğrettiği Heidelberg Üniversitesi idi. Helmholtz laboratuvarında Sechenov, dört önemli bilimsel çalışma yürüttü - vagus sinirinin kalpte uyarılmasının etkisi, kurbağa kaslarının kasılma hızının incelenmesi, fizyolojik optiklerin incelenmesi ve sütte bulunan gazların incelenmesi. Ve kimyager Bunsen Sechenov inorganik kimya derslerine katıldı. Meraklı, İvan Mihayloviç'in yeni öğretmeniyle ilgili bıraktığı hatıra: “Bunsen mükemmel bir şekilde anlattı ve ne kadar kötü ve zararlı kokularda olursa olsun, kokulu maddelerin tarif ettiği izleyicilerin önünde koklama alışkanlığı edindi. Bayılmadan önce bir şeyi kokladığına dair hikayeler vardı. Patlayıcılara karşı zayıflığı nedeniyle, uzun zamandır çoktan bir göze sahipti, ama derslerinde her fırsatta patlamalar yaptı ve sonra ciddiyetle son bileşiğin kalıntılarını delici bir tabanda gösterdi ... Bunsen herkesin favorisiydi ve gençler onu “Papa Bunsen” olarak adlandırdılar. Henüz yaşlı bir adam olmadığı gerçeğine rağmen. ”
Berlin, Viyana, Leipzig ve Heidelberg'i ziyaret eden Ivan Mikhailovich, deneysel fizyolojinin kapsamlı ve derinlemesine incelenmesi amacıyla kendisi için derlediği programı tamamen uyguladı. Bu çalışmaların sonucu, St. Petersburg'a, savunmasının gerçekleşeceği Tıbbi Cerrahi Akademisine gönderilen doktora tezinin tamamlanmasıydı. Mütevazı yazar olarak "Alkol zehirlenmesi fizyolojisi için materyaller" adlı bu eser, konunun özüne, deneysel verilerin zenginliğine ve sorunun genişliğine ilişkin derin bilimsel içgörüsüyle ön plana çıktı. Şubat ayında, Sechenov’un 1860 tezi Askeri Tıp Dergisi’nde yayınlandı.
Şubat akşamı 1860 Ivan Mikhailovich posta sahnesinde eve geldi. Mart ayının başlarında tezini başarıyla savundu ve tıp doktoru oldu. Aynı zamanda, Tıp-Cerrahi Akademisi konseyi, yardımcı doçent unvanı alma hakkı için sınavlara girmesine izin verdi. Bu sınavları geçen Sechenov, fizyoloji öğretmek için bir teklif aldı ve birkaç hafta sonra ilk dersini okudu. Otuz yaşındaki bir profesörün ilk konuşmaları genel ilgi gördü. Raporları sadece sunumun netliği ve sadeliği ile değil aynı zamanda olağandışı içeriğin yanı sıra gerçeklerin doygunluğu ile de ayırt edildi. Asistanlarından biri şöyle yazdı: “Ve şimdi, yıllar sonra, hayatımda hiçbir zaman böyle bir yeteneğe sahip bir öğretim üyesiyle görüşmedim, daha önce veya sonra. Mükemmel bir diksiyonu vardı, ama mantığında mantığın gücü özellikle şok ediciydi ... ” Nisan ayının ortalarında, Ivan Mikhailovich Fizyoloji Bölümüne yardımcı profesör olarak atandı ve Mart ayında 1861 Medikal ve Cerrahi Akademi konferansında olağanüstü bir profesör olarak (yani, bir bölümü işgal etmemişti) oy birliğiyle seçildi.
Eylül ayında Medical Herald'daki 1861, bir bilim insanının hayvan yaşamındaki bitki eylemleri üzerine bir konferans verdiğini söyledi. Onlarda Sechenov ilk önce organizmaların çevre ile bağlanması kavramını formüle etti. Gelecek yılın yazında İvan Mikhailoviç bir yıllığına tekrar yurtdışına çıktı ve endokrinolojinin kurucusu olan ünlü Claude Bernard'ın Paris laboratuarında çalıştı. Orada “merkezi (veya Sechenov) inhibisyonun” sinir mekanizmalarını keşfetmeyi başardı. Claude Bernard tarafından çok takdir edilen bu çalışma, daha sonra Alman araştırmacı Carl Ludwig'e “Değerli öğretmeni ve arkadaşına” sözleriyle ithaf edildi. Eğitimini yükseltmeyi de bırakmadı - aynı yolculukta Sechenov, ünlü College de France'da termometri dersi almayı başardı.
1861 sonbaharında, bir bilim adamı Maria Side ve arkadaşı Nadezhda Suslova ile tanıştı. Genç kadınlar hevesle doktor olmak istedi, ancak üniversiteye gidemediler - o zaman Rusya'da kadınlar için yükseköğretime kapandı. Daha sonra, Suslova ve Bokova, zorluklara rağmen, Gönüllü olarak Tıp-Cerrahi Akademisi'nde derslere katılmaya karar verdi. Ivan Mihayloviç, tıp çalışmalarında hevesle onlara yardım etti. Akademik yılın sonunda, öğrencilerine bilimsel araştırma için çeşitli konular sundu ve daha sonra Maria Alexandrovna ve Nadezhda Prokofievna sadece doktora tezi yazmadı, aynı zamanda Zürih'te başarılı bir şekilde savundu. Nadezhda Suslova ilk Rus kadın doktor oldu ve Maria Bokova, Sechenov'un karısı ve bilimsel araştırmalarda vazgeçilmez yardımcısı oldu.
Mayıs ayında, 1863 Ivan Mihayloviç, St. Petersburg'a geri döndü ve en son eserlerini "hayvansal" elektrikle ilgili basılı çalışmalarda yayınladı. Bu çalışmalar Sechenov çok gürültü yaptı ve Haziran ayı ortalarında, Bilimler Akademisi ona Demidov Ödülü'nü verdi. Bütün yaz, Ivan Mihayloviç'in kendisi, akademisyen Pavlov'un “Sechenov'un düşüncesinin parlak darbesi” olarak adlandırdığı “beyin refleksleri” adlı ünlü bilimsel çalışmasının yaratılmasıyla meşguldü. Bu çalışmada, bilim insanı ilk kez, insanların tüm zihinsel yaşamlarının, tüm davranışlarının dış uyaranlarla güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu, "gizemli bir ruhla değil" olduğunu ikna edici bir şekilde kanıtladı. Sechenov'a göre herhangi bir tahriş, sinir sisteminin belirli bir tepkisine neden oluyor - farklı bir şekilde bir refleks. Ivan Mikhailovich, deneysel olarak, köpek görme, duyma ve kokusunu görmediğinde "kapanması" halinde, her zaman uyuyacağını, çünkü dış dünyadan beynine hiçbir uyaran gelmeyeceğini gösterdi.
Bilim adamının bu çalışması, insanın zihinsel yaşamıyla çevrili gizem perdesini kırdı. Sevinç, üzüntü, alay, tutku, animasyon - Sechenov'a göre beyin yaşamının tüm bu fenomenleri, belli bir kas grubunun daha az veya daha fazla gevşemesi veya kısalması sonucu ortaya çıktı - tamamen mekanik bir hareket. Tabii ki, böyle sonuçlar toplumda bir protesto fırtınası yarattı. Bazı sansür Veselovsky bir mutabakatta, Sechenov'un eserlerinin "halkın dini inançlarının yanı sıra siyasi ve ahlaki ilkelere zarar verdiğini" belirtti. Özel Konsey Üyesi Przhetslavsky (bu arada, İçişleri Bakanlığı'nın ikinci sansür memuru), İvan Mikhailoviç'i “temiz bir araba durumuna” düşüren adamı suçlamakla suçladı, “ahlaki sosyal temellerin hepsini atıp, gelecekteki yaşamın dini prensiplerini yok etti”. Zaten Ekim’in başında, İçişleri Bakanı 1863’in “Sovremennik” dergisinde “Fizyolojik ilkeleri zihinsel süreçlere sokma girişimleri” adlı bir bilim insanının eserini yayınlamasını yasakladı. Bununla birlikte, değiştirilmiş “Beyin Refleksleri” başlığı altındaki bu makale Tıbbi Herald'da yayınlandı.
Nisan ayında, 1864 Sechenov sıradan bir fizyoloji profesörü olarak kabul edildi ve iki yıl sonra, Ivan Mihayloviç hayatının ana çalışmalarını ayrı bir kitap olarak bırakmaya karar verdi. Bu vesileyle, İçişleri Bakanı Pyotr Valuyev, Adalet Bakanlığı başkanı Prens Urusov'a şunları söyledi: “Kamuya açık bir kitapta, fizyolojik bir bakış açısıyla, bir insanın iç hareketlerinin sinirler üzerindeki dış etkilerden kaynaklandığını açıklamak anlamına gelmiyor. İnsanlarda sadece bir konuyu tanımak. Sechenov'un çalışmaları tartışılmaz zararlı bir yön tanıyorum. ” Kitabın tirajı tutuklandı ve bilim adamının materyalist görüşleri, yetkililerden yeni bir zulüm dalgasını tetikledi. Sechenov aleyhine açılan bir dava başlamasının haberi çok sakin bir şekilde bir araya geldi. İyi bir avukat bulmada yardımcı olmak için tüm arkadaş önerileri için, İvan Mihayloviç cevap verdi: “Bana neden ihtiyacı vardı? Benimle birlikte sıradan bir kurbağa getireceğim ve tüm deneylerimi hakimlerden önce yapacağım - savcının beni reddetmesine izin ver. ” Sadece Rus toplumunun önünde değil, aynı zamanda bilimsel Avrupa'da da skandal olmaktan korkan hükümet, yargı sürecinden vazgeçmeye karar verdi ve gönülsüzce “Beyin Refleksleri” kitabını yayınlamasına izin verdi. Ağustos ayının sonlarında, 1867 yayınından tutuklandı ve Sechenov'un çalışması ışığı gördü. Bununla birlikte, büyük fizyolog - Rusya’nın gururu ve güzelliği - çar hükümeti için ömür boyu “siyasi olarak güvenilmez” kaldı.
1867-1868'te Ivan Mikhailovich, arkadaşı Alexander Rollet'in bilimsel laboratuvarında Avusturya'nın Graz kentinde çalıştı. Orada, canlı organizmaların sinir merkezlerinde iz ve toplamın etkilerini keşfetti ve “kurbağaların omurilik sinirlerinin kimyasal ve elektriksel uyarılması üzerine” çalışmasını yazdı. O zamanlar Rusya Bilimler Akademisi'nde, doğa bilimleri kategorisinde tek bir Rusça isim yoktu ve 1869'un sonunda Ivan Mihayloviç bu bilim kurumunun bir üyesi seçildi. Ve Aralık ayında 1870 Sechenov gönüllü olarak Mediko-Cerrahi Akademisi'nden ayrıldı. Bu hareketini profesör olarak atanan yakın arkadaşı Ilya Mechnikov'un oylamasına karşı bir protesto olarak kabul etti. Sechenov’un ayrılışı bütünüyle bir “geleneğin” başlangıcını işaret ediyordu - önümüzdeki seksen yıl boyunca, fizyoloji bölümünün başkanları akademi’yi çeşitli koşullar altında bıraktılar, ancak her zaman kızgındılar.
Sechenov bölümden ayrıldıktan sonra, eski bir arkadaşı ve meslektaşı olan Dmitry Mendeleev laboratuvarında çalışmasını önerene kadar bir süre işsiz kaldı. Sechenov teklifi kabul etti ve aynı anda sanatçılar kulübünde konferanslar verirken çözümlerin kimyasını aldı. Mart ayında, Novorossiysk Üniversitesi'nden 1871'ten davet aldı ve Odessa'da 1876'e kadar fizyoloji profesörü olarak çalıştı. Bu yıllar boyunca, Ivan Mikhailovich, sinir sisteminin fizyolojisini incelemekten vazgeçmeden, dokulardan emilim ve kan tarafından karbondioksit salınımı alanında büyük keşifler yaptı. Ayrıca, bu yıllar boyunca İvan Mihayloviç, kaslı hissetme mekanizmasını (başka bir deyişle propriyosepsiyon) keşfetti; bu, insanların gözleri kapalı olsa bile vücutlarının pozisyonlarını gerçekleştirmelerini sağladı. Böyle bir keşifte bulunan İngiliz bilim adamı Charles Sherrintong, her zaman İvan Mikhailoviç'in önceliğini kabul etse de, Sechenov çoktan öldüğü için, 1932'ta tıp ve fizyoloji alanında Nobel Ödülü'nü aldı.
On dokuzuncu yüzyılın seksenlerinde, Sechenov'un adı, bilimsel dünyada edebi dünyaya göre daha az popüler değildi - Çernişevski'nin adı. Ancak, hükümetin tepesinde daha az “popüler” değildi. Kasım ayında, 1873, altı akademisyenin sunumuna göre, Ivan Mihayloviç, Bilimler Akademisi'nde fizyoloji profesörü olarak çalıştı. Bilim insanının büyük keşifler ve eserleri listesi çok etkileyiciydi ve onu aday gösteren akademisyenler o kadar yetkiliydi ki, şube toplantısında 14'a oy vererek 7 seçildi. Ancak, bir ay sonra Bilimler Akademisi genel toplantısı geçti ve İvan Mihayloviç iki oy aldı - bu iki oy Akademi başkanının imtiyazıydı. Bu kurumun kapıları, büyük Rus bilim adamının önünde, tıpkı Stoletov, Mendeleev, Lebedev, Timiryazev, Mechnikov - dünyaca ünlü bilim adamları, Rus biliminin en iyi temsilcileri için kapatıldı. Bu arada, İvan Mikhailoviç'in seçilmemesinde şaşırtıcı bir şey yoktu. Akademisyenlerin çoğunluğu açısından “beynin reflekslerini” yazan, “İngiliz devrimci Darwin'i” sağa ve sola doğru iten fizyolog, kederli kişi ve materyalist “ölümsüzler” çemberinde olmaya güvenemezdi.
1876'in ilkbaharında Sechenov, Neva kentine geri döndü ve St. Petersburg Üniversitesi, Matematik ve Fizik Fakültesi Fizyoloji, Histoloji ve Anatomi Bölümünde profesör oldu. 1888'teki bu yerde bir bilim adamı ayrı bir fizyoloji laboratuarı düzenledi. Sechenov, üniversitedeki çalışmaları ile birlikte, yaratıcılarından biri olan Bestuzhev Yüksek Kadın Kurslarında ders verdi. Yeni yerde, Ivan Mihayloviç, her zaman olduğu gibi ileri fizyolojik araştırmalar başlattı. O zamana kadar, yapay tuz çözeltileri ve kandaki gaz dağıtımının fizikokimyasal yasaları ile ilgili genel çalışmalarını çoktan tamamlamış ve 1889’te “Sechenov denklemini” - elektrolitik bir çözelti içindeki gazın çözünürlüğünü, konsantrasyonu ve bu da insan gazı değiş tokuş çalışmasını başlattı.
Olağanüstü derecede çok yönlü bir insan olan İvan'ın sosyal ve bilimsel yaşamın tüm yönleriyle ilgilendiği belirtilmelidir. En yakın arkadaşları arasında, Ivan Turgenev, Vasily Klyuchevsky ve Fyodor Dostoevsky gibi ünlü kişilikler vardı. Çağdaşların, “Ne Yapmalı?” Adlı romanında Bazarov'un prototipi Ivan Mihayloviç'i ve “Babalar ve Oğullar” ve Kirsanov'u düşünmeleri ilginçtir. Sechenov'un bir arkadaşı ve öğrencisi olan Clement Timiryazev onun hakkında şunları yazdı: “Neredeyse hiç bir modern fizyoloğun, araştırma alanında geniş bir kapsama alanı var, gazların çözülmesi alanında araştırmalarla başlayıp, sinir fizyolojisi ve kesinlikle bilimsel psikoloji alanında araştırmalarla sona erecek ... fikirlerini tamamladığı son derece basit olan form, Sechenov'un Rus düşüncesi üzerinde, uzmanlığının ve izleyicisinin çok ötesinde Rus bilimi üzerinde yarattığı muazzam etkiyi ortaya çıkaracak. Bu arada, bir bilim adamı olarak, Ivan Mihayloviç çok nadiren şanslıydı. Her yeni eser ona her zaman önemli ve önemli bir keşif sunmuştur ve fizyolog bu armağanları cömertçe dünya biliminin hazinesine yerleştirmiştir. Mükemmel bir fiziko-matematik ve mühendislik eğitimi alan Sechenov, daha sonra sibernetik olarak adlandırılan bu yaklaşımları kullanarak, bilimsel faaliyetlerinde bilgiyi etkin bir şekilde uyguladı. Buna ek olarak, bilim adamı daha yüksek matematikte bir ders hazırladı (yayınlanmamış olmasına rağmen). Akademisyen Krylov'un sözlerine göre, “tüm biyologlardan sadece Helmholtz (bu arada, büyük bir fizikçi) Sechenov'un yanı sıra Matematiği de biliyordu.”
Bilim adamının bütün değerlerine rağmen, patronları onu zorlukla çıkardı ve 1889'te Ivan Mihayloviç, St. Petersburg'u terk etmek zorunda kaldı. Fizyoloğun kendisi ironi ile şöyle dedi: "Profesörlüğümü Moskova'daki daha mütevazı bir özel doçent olarak değiştirmeye karar verdim." Ancak, orada bilim adamı engelleri koymaya devam etti ve sevgili çalışmalarına müdahale etti. Ivan Mikhailovich araştırma çalışmalarını reddedemedi ve Leipzig Üniversitesi'nde profesör olan Karl Ludwig'in her şeyi gayet iyi bir şekilde anladı, öğrencisine yaşadığı sırada, laboratuvarında her zaman bir Rus arkadaşının yeri olacağını söyledi. Böylece, laboratuarda, Ludwig Sechenov deneyler yaptı ve fizyolojik araştırmalar yaptı ve Moskova'da sadece ders okudu. Ayrıca, bilim adamı, öğretmen ve eğitimciler derneğindeki kadın kurslarında sınıflara liderlik etmiştir. Bu, 1891'a kadar, fizyoloji bölümünde profesör olan Sheremetevsky'nin vefat etti ve Moskova Üniversitesi'nde boş yer yoktu. O zamana kadar Ivan Mihayloviç, akademik dünyada çok takdir gören ve gelecek yıllarda kimyagerler tarafından onaylanan çözüm teorisi üzerine araştırmaları tamamladı. Bundan sonra, Sechenov gaz alışverişinde bulundu, birkaç orijinal cihaz tasarladı ve dokular ile kan arasındaki ve dış çevre ile organizma arasındaki gaz alışverişini incelemek için kendi yöntemlerini geliştirdi. Sechenov, “hareket halinde nefes almayı çalışmak” her zaman imkansız bir görev olduğunu kabul ederek, insan vücudunun gaz değişimini dinamik olarak incelemeye başladı. Ek olarak, eski günlerde olduğu gibi, nöromüsküler fizyolojiye de, genelleyici sermaye çalışmasını “Sinir Merkezlerinin Fizyolojisi” yayınlayarak çok dikkat etti.
Gündelik hayatta, ünlü fizyolog mütevazi bir adamdı, çok az şeyle tatmin olmuş. En yakın arkadaşları bile Sechenov'un birinci dereceden St. Stanislav emrini, üçüncü dereceden St. Vladimir emrini ve üçüncü dereceden St. Anna emrini verdiğini bilmiyordu. Eşi ile birlikte, işten boş zamanlarında, Charles Darwin'i Rus “İnsanın Kökeni” ne çevirdi ve ülkemizdeki evrimsel çalışmaların popülerliğini yaptı. Ayrıca bilim insanının yaşayan insanlar üzerinde yapılan deneylere karşı olduğunu da belirtmekte fayda var. Çalışırken bir insan vücudu üzerinde deneyler yapması gerekiyorsa, Ivan Mihayloviç her şeyi yalnızca kendi üzerinde kontrol etti. Bunu yapmak için, nadir bir şarap aşığı olan, yalnızca seyreltilmemiş alkol almakla kalmayıp, yalnızca bir kez zayıflamış bir organizmanın bu enfeksiyona duyarlı olduğunu kanıtlamak için tüberküloz çubuklarla bir şişe içmek zorunda kaldı. Bu arada, bu yönüyle daha sonra öğrencisi Ilya Mechnikov tarafından geliştirildi. Ek olarak, Sechenov köleliği tanımıyordu ve ölmeden önce, mülkünün Teply Stan köylülerine yol açtı. Altı bin ruble - hesaplarına göre, bu tutarı annesinin kölelerinin pahasına eğitimine harcadı.
Aralık ayında, 1901, 72 yaşındayken, Ivan Mihayloviç Moskova Üniversitesi'nde öğretmenlikten ayrıldı ve emekli oldu. Servisten ayrıldıktan sonra Sechenov’un hayatı sakin ve huzurlu bir seyirdi. Deneysel çalışmalar yapmaya devam etti ve 1903-1904'te işçilere (Prechistinsky kursları) ders vermeye bile başladı, ancak yetkililer çabucak bir yasak koydu. Moskova'da Mari Alexandrovna ile (beraberinde 1888'taki düğün töreniyle birliğini mühürlediğini) birlikte temiz ve konforlu bir dairede yaşadı. Müzikal ve kart akşamlarına giden küçük bir tanıdık çevresi ve arkadaşları vardı. Bu arada, Rus-Japon savaşı patlak verdi - Port Arthur teslim oldu, çar ordusu Mukden'e yenildi ve Baltık Denizi'nden gelen yardım filosuna gönderilen filo Tsuşima savaşında neredeyse öldü. Bu günlerde, İvan Mihayloviç anılarında şöyle yazdı: "... Zor bir zamanda hiçbir şey için iyi olmayan yaşlı bir adam olmak bir talihsizlik - endişeli beklentilerden muzdarip olmak ve işe yaramaz eller sıkmak ...". Ancak, bilim adamının elleri işe yaramaz değildi. Çarlık yetkilileri, Prechistensky kurslarında çalışmasına izin vermemesinin ardından, İvan Mikhailoviç yayın için başka çalışmalarını hazırladı ve karbonik asidin tuzlu çözeltiler tarafından emilimiyle ilgili tüm çalışmaları bir araya getirdi. Ve sonra bilim adamı emeğin fizyolojisi hakkında yeni bir çalışmaya başladı. 1895'e geri döndüğünde, “çalışma gününün süresini belirleme kriterleri” gibi bilimsel olarak çalışma gününün sekiz saatten fazla olmaması gerektiğini kanıtladığı bir makale yayınladı. Ayrıca bu çalışmada ilk olarak "aktif rekreasyon" gibi bir şey tanıtıldı.
Yaşlılar için korkunç bir hastalık - akciğerlerin krupöz bir iltihabı - 1905'un sonbaharında aniden Sechenov'u vurdu. Yaklaşan bir ölümün önsezi, yetmiş altı yaşındaki bilim insanını aldatmadı - 15 kasım sabahında bilincini kaybetti ve on iki gecesi Ivan Mihayloviç'in gitti. Büyük fizyolog Vagankovo mezarlığına basit bir ahşap tabutun içine gömüldü. Birkaç yıl sonra Sechenov'un kalıntıları Novodevichy mezarlığına transfer edildi. Kendisinden sonra Sechenov, tıp ve psikoloji alanında birçok öğrenciden ve devasa bir mirastan ayrıldı. Evde, Ivan Mikhailovich'e bir anıt dikildi ve 1955'te, Sechenov'un adı başkentin tıp enstitüsüne verildi. St. Luke Voyno-Yasenetsky'nin yazılarında, Sechenov ve onun takipçisi Ivan Pavlov'un merkezi sinir sistemindeki teorilerinin tamamen Ortodoks dogma ile tutarlı olduğunu vurguladığını belirtmek gerekir.
M.I. kitabına göre Yanovskaya "Sechenov" ve site http://chtoby-pomnili.com/