Orta Doğu’daki Gelişmeler
İsrail’in Kuruluşu (1948)
Siyonizm
Filistin’de bağımsız bir Yahudi devletinin kurulmasına destek veren siyasi harekettir. 1897’de İsviçre’nin Basel şehrinde toplanan I. Siyonist Kongresi’nde Dünya Siyonist örgütünün başına Theodor Herzl getirilmiştir. Osmanlı Padişahı II.Abdülhamid ile görüşen Herzl’in Filistin’den toprak talebi kabul edilmemiştir.
- İsrail Devleti’nin kuruluşuna giden sürecin ilk adımı 1917 Balfour Deklarasyonu’na dayanmaktadır.
- 1948’te İsrail Devleti’nin kurulması üzerine Mısır, Ürdün, Suriye, Lübnan, Irak orduları ile İsrail arasında başlayan Birinci Arap-İsrail Savaşı’nı kazanan İsrail Filistin’in dörtte üçünü ele geçirmiştir.
Süveyş Krizi (1952-1956)
- Mısır lideri Abdülnasir’ın, Süveyş Kanalı’nı millileştirmesi üzerine İngiltere, Fransa ve İsrail Mısır’a karşı başlattığı savaş ABD ve SSCB’nin baskısıyla 1956’da sona ermiştir. Süveyş Krizi sonucunda Mısır’da İngiliz ve Fransız etkisi sona ermiş, Orta Doğu’da ABD ve SSCB’nin prestiji artmış, Mısır SSCB’ye yakınlaşmıştır.
Eisenhower Doktrini (1957)
Sovyet tehdidine karşı ABD Başkanı tarafından yayımlanmıştır. Bu doktrin SSCB ile ABD’yi Ortadoğu’da karşı karşıya getirmiş, Orta Doğu devletlerini ise ikiye ayırmıştır.
Uzak Doğu’daki Gelişmeler
Çin Halk Cumhuriyeti’nin Kurulması
- 1945’te Çin’de başlayan iç çatışmayı, ABD’nin desteklediği milliyetçilere karşı SSCB’nin desteğini alan komünistler kazanmış ve Mao Zedong önderliğinde Çin Halk Cumhuriyeti kurulmuştur.(1949)
Kore Savaşı (1950-1953)
- II. Dünya Savaşı’nın ardından Amerika’nın denetimindeki Güney Kore ile SSCB denetimindeki Kuzey Kore arasında gerçekleşmiştir. 1953’te Panmunjom Ateşkesi ile sona eren bu savaş sonucunda sınırlar değişmemiş ve ABD’nin Kore’den çıkarılamayacağı anlaşılmıştır.
SEATO’nun Kuruluşu (8 Eylül 1954)
- SSCB ve Çin’in Asya’daki yayılmacılığı üzerine ABD öncülüğünde Güneydoğu Asya ülkeleri arasında kurulan işbirliği teşkilatıdır.
Asya ve Afrika’daki Gelişmeler
Hindistan ve Pakistan’ın Bağımsızlığı
- ll. Dünya Savaşı’nın ardından İngiltere’nin Asya’daki etkinliğini kaybetmesi sonucunda Mahatma Gandhi önderliğindeki Hindular Hindistanı; Muhammed Ali Cinnah önderliğinde Müslümanlar ise Pakistan’ı kurmuşlardır. (1947)
Pasif Direniş (sivil itaatsizlik)
Siyasi alanda ilk kez Gandi tarafından uygulanmıştır. Yönetimin politikalarına ve uygulamalarına karşı şiddete başvurmaksızın gerçekleştirilen direniş hareketidir.
Bandung Konferansı (1955)
- Bağımsızlığını kazanan Asya ve Afrika devletleri (Üçüncü Blok) siyasi istikrarı ve ekonomik kalkınmayı 18-24 Nisan 1955 toplanan bu konferans “Bağlantısızlar Hareketi’nin” dünya siyasetinde etkinliğini artırmaya başlatan ilk gelişme olmuştur.
Bağlantısızlar Hareketi
II. Dünya Savaşı sonrası bağımsızlığını kazanan ve bloklarının dışında kalan devletlerin yer aldığı harekettir. Bu devletlere “Üçüncü Dünya Ülkeleri” de denmiştir.
Afrika Birliği Teşkilatı (1963)
- Soğuk Savaş sürecinde kendilerini bloklardan uzak tutmak isteyen 31 Afrika ülkesi tarafından kurulmuştur.
ASEAN (1967)
- Güneydoğu Asya milletleri aralarındaki anlaşmazlıkların çözülmesinde büyük devletlerin müdahalesini önlemek siyasi ve ekonomik alanlarda işbirliğini sağlamak amacıyla “Güneydoğu Asya Milletleri Birliği’ni” kurmuşlardır.