Indir 0.5 Mb.
Edirne’nin Fethi (1363)
Nedeni:Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda ilerlemesini sağlamak.
Sonucu:-Sazlıdere Savaşı’nda Bulgar ve Bizans kuvvetleri yenilgiye uğratılarak Edirne ele geçirildi.Edirne Osmanlı Devleti’nin başkenti yapıldı.
-Bizans’ın Bulgarlar ve Sırplarla bağlantısı kesilmiş ve Avrupa’dan yardım alması zorlaşmıştır.
Sırp Sındığı Savaşı (1364) (Meriç Irmağı kenarında)
Nedenleri:
-Edirne’nin Osmanlı Devleti’nin eline geçmesi.
-Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda ilerlemesi.
-Haçlıların Türkleri Rumeli’den atmak istemeleri.
Sonuçları:
-Osmanlı ordusu savaşı kazandı.
-Meriç Irmağı tamamen Osmanlı kontrolü altına girdi.
-Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki hakimiyeti güçlendi.
-Balkanlarda egemenlik kurmak isteyen Macarların etkisi kırıldı ve ilk Osmanlı-Macar ilişkileri başladı.
Not:Sırp Sındığı Savaşı, Osmanlı ordusunun Haçlılarla yaptığı ilk savaştır.
Çirmen Savaşı (1371) (Meriç Irmağı kenarında)
Nedeni:Osmanlıların Balkanlarda hızla ilerlemesi.
Sonuçları:
-Rumeli’nin büyük bir kısmı Türk egemenliğine girdi.
-Bulgar Krallığı Osmanlılara bağlandı.
-Makedonya yolu Osmanlılara açıldı.
-Kavala, Drama ve Serez alındı.
Not:1387 Ploşnik Savaşı, Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki ilk yenilgisidir.(Sırp ve Boşnak kuvvetleri tarafından yenildiler).
I.Kosova Savaşı (1389)
Nedeni:1387 Ploşnik Savaşı’nda Osmanlı kuvvetlerini yenen Haçlıların Osmanlı Devleti’ni Balkanlardan atmak istemeleri.
Sonuçları:
-Osmanlı ordusu savaşı kazandı.
-Bu savaş, Balkanların Türk toprağı durumuna geldiğini kanıtladı.
-Sırplar, Osmanlı egemenliğine girdi.
-Tuna Irmağı’nın güneyinde Osmanlılara karşı çıkabilecek bir güç kalmadı.
-I.Murat savaş alanında bir Sırp askeri tarafından şehit edildi.
İstanbul’un Kuşatılması
İstanbul, ilk defa Yıldırım Bayezit tarafından kuşatıldı(1391).Bizans’ın Osmanlı Devleti’ne karşı Avrupa devletlerini kışkırtması ve Karamanoğulları ile ittifak kurması üzerine yapılan kuşatma, Haçlıların Niğbolu’ya yaklaşması nedeniyle kaldırıldı.Niğbolu Savaşı’ndan sonra İstanbul yeniden kuşatıldı.İstanbul Boğazı’nın kontrolünü sağlamak, Bizans’ın fethini kolaylaştırmak, Avrupa’dan ve Trabzon Rumlarından gelecek yardımı önlemek için Anadolu Hisarı (Güzelce Hisar) yaptırıldı.Bu defa da Timur tehlikesinden dolayı Bizansla anlaşma yapılarak kuşatma kaldırıldı.Anlaşmaya göre;
-Bizans ödediği vergiyi iki katına çıkaracak.
-İstanbul’da bir Türk mahallesi kurulacak ve cami yaptırılacak.
-Türklerin davalarına bakmak için kadı tayin edilecek.
Not:Bu antlaşma Osmanlı Devleti’nin İstanbul’da kalıcı olmak istediğini gösterir.
Niğbolu Savaşı (1396)
Nedenleri:
-Haçlıların I.Kosova Savaşı’nın intikamını almak ve Osmanlı Devleti’ni Balkanlardan atmak istemeleri.
-Bizans’ın İstanbul’u kuşatan Osmanlı Devleti’ne karşı Avrupa’dan yardım istemesi.
Sonuçları:
-Osmanlı ordusu savaşı kazandı.
-Osmanlı egemenliğindeki Bulgar Krallığı’na son verildi.
-Macaristan içlerine kadar akınlar yapıldı ve Macarlar etkisiz duruma getirildi.
-Halife, Yıldırım Bayezit’e “Sultan-ı İklim-i Rum” (Anadolu Sultanı) ünvanını verdi.(Bu durum Osmanlıların hem İslam dünyası üzerindeki hem de Anadolu Türk Beylikleri üzerindeki etkisini arttırmıştır.)
Osmanlı Devleti’nin Rumeli’de Uyguladığı İskân(Yerleştirme) Siyaseti
İskân Siyasetinin Amaçları
-Rumeli’de fetih hareketlerine devam ederken geride düşman bırakmamak.
-Göçerleri yerleşik yaşama geçirerek onları kontrol etmek.
-Balkanlardaki nüfus yoğunluğunu Müslümanlar lehine dengelemek.
İskân Siyasetinin Özellikleri
-Fethedilen yerlere Anadolu’dan öncelikli olarak konar-göçer Türkmenler yerleştirilirdi.
-Fethedilen yerlerdeki yerli halktan ayaklanma ihtimali olanlar başka yerlere iskân edilerek karışıklık çıkması önlenirdi.
-İskân, kendiliğinden gidenler ve sürgün yoluyla gönderilenler olmak üzere iki şekilde yapılırdı.
-Göçmenler iskân edilecek bölgenin özelliklerine uygun yerlerden seçilirdi.(Böylece hem iskân kolaylaştırılır hem de göçmenlerin yeni yerleşim bölgelerine uyum sağlaması kolaylaştırılmış olurdu.)
-Bir bölgeden göçmen alınırken üretim ve düzen korunmaya çalışılırdı.
-Anlaşmazlık içindeki ailelerden biri gönderilerek çatışmalar önlenirdi.
-İskâna tabi tutulan ailelerin bütün ihtiyaçları devlet tarafından karşılanır ve vergi affı gibi kolaylıklar sağlanırdı.
-Geriye göçü önlemek ve toplum düzenini sağlamak amacıyla geçerli bir neden olmadan göçerlerin eski yerlerine dönmelerine engel olunurdu.
-İskân değişik zamanlarda ve ihtiyaç doğrultusunda yapılırdı.
-Anadolu’dan Rumeli’ye götürülen halk, büyük yollar üzerinde bulunan ve askeri yönden önemli şehir ve kasabalara yerleştirilmiştir.
İskan Siyasetinin Sonuçları
-Balkanların Türkleşmesi ve bölgede Türk kültürünün yerleşmesi sağlanmıştır.
-Geride düşman kuvveti bırakılmadığı için Osmanlıların Rumeli’de güvenle ilerlemesi sağlanmıştır.
-Anadolu’da göçebe Türkmenlere yeni yurtlar bulunmuştur(Böylece asker alma ve vergi toplama işi kolaylaşmıştır).
-Toplumsal ve kültürel kaynaşma sağlanmıştır.
Osmanlıların Balkanlarda ele geçirdikleri yerlerde halka hoşgörülü ve adaletli davranmışlar, halkın inançlarına, geleneklerine, dillerine ve kutsal saydıkları değerlere dokunmamışlardır.Osmanlı Devleti’nin bu şekilde davranması Balkanlara yerleşmesini ve ele geçirdiği topraklarda tutunmasını kolaylaştırmıştır.
Osmanlı Devleti’nin Anadolu’da Türk Siyasal Birliğini Sağlaması
Orhan Bey Dönemi:Karesioğulları alındı.
Not:Anadolu’da Türk siyasi birliğini sağlama çalışmaları Orhan Bey Dönemi’nde başlamıştır.
I.Murat Dönemi:Orhan Beyden sonra Ahilerden ikinci kez Ankara alındı.Germiyanoğlu Süleyman Şah’ın kızı ile I.Murat’ın oğlu Yıldırım Bayezit evlenince Germiyanoğullarından çeyiz olarak Kütahya, Tavşanlı, Emet ve Simav alındı.Hamitoğullarından Akşehir, Yalvaç, Beyşehir, Seydişehir ve Isparta para ile satın alındı.
Yıldırım Bayezit Dönemi:Germiyanoğulları, Hamitoğulları, Menteşeoğulları, Saruhanoğulları, Aydınoğulları, Karamanoğulları, Candaroğulları ve Kadı Burhanettin Devleti alınarak Anadolu Türk siyasi birliği ilk kez sağlandı.
Anadolu beyliklerinin Osmanlı Devleti’ne katılmasıyla;
-Anadolu’da Türk siyasal birliği kurulmuştur.
-Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz sahillerinin bir bölümü Osmanlıların eline geçmiş, Osmanlı denizciliği güçlenmiştir.Adalar Denizi’ndeki(Ege Denizi) gaza faaliyetlerini Osmanlılar üstlenmiştir.
-Osmanlı Devleti, kuzeyde Trabzon Rum İmparatorluğu, güneyde Memlükler ve doğuda Timur İmparatorluğu ile komşu olmuştur.
-Osmanlı Devleti, Timur ile karşı karşıya gelerek Ankara Savaşı’na ortam hazırlamıştır.
-Osmanlı Devleti ile Akkoyunlular, Memlükler ve Dulkadiroğullarının arası açılmıştır.
Ankara Savaşı (1402)
Ankara Savaşı’nın yapılmasında;
-Hem Yıldırım Bayezit’te hem de Timur’da cihan hakimiyeti düşüncesinin bulunması
-Toprakları genişleyen iki devletin sınır komşusu olması
-Topraklarını kaybeden Anadolu beylerinin Timur’a sığınarak Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtmaları
-Yıldırım Bayezid’in Timur’dan kaçan Bağdat ve Karakoyunlu hükümdarlarını himaye etmesi
-Çin üzerine sefere çıkmaya hazırlanan Timur’un arkasında güçlü bir Osmanlı Devleti’nin kalmasını istememesi
-Timur’un Yıldırım Bayezit’ten kabul edimesi mümkün olmayan isteklerde bulunması
-Doğu-Batı ticaret yollarını ele geçirmek isteyen Timur’un Anadolu’ya girerek Erzincan ve Sivas’ta katliam yapması
gibi nedenler etkili olmuştur.
1402 yılında Ankara yakınlarında yapılan savaşı Timur kazanmıştır.
Osmanlı Devleti’nin Ankara Savaşı’nı kaybetmesinde;
-Anadolu beyliklerinden toplanan askerlerin Timur tarafına geçmesi
-Kara Tatarların Timur’un tarafını tutarak Osmanlı kuvvetlerini arkadan vurması
-Timur’un ordusunda asker sayısının, zırhlı süvarilerin ve fillerin bulunması
gibi nedenler etkili olmuştur.
Ankara Savaşı’nın Sonuçları
-Savaşı kazanan Timur, Anadolu beyliklerinin topraklarını tekrar eski sahiplerine geri vermiştir.Böylece, Yıldırım Bayezid’in Anadolu’da önemli ölçüde kurduğu siyasal birlik Timur tarafından bozulmuştur.Timur bu davranışıyla Anadolu’da güçlü bir devletin bulunmasını engellemeyi amaçlamıştır.
-Osmanlı Devleti’nin batı yönündeki ilerleyişi bir süre durmuştur.Dolayısıyla Bizans İmparatorluğu’nun yıkılması gecikmiş ve Balkanlarda Osmanlı hakimiyeti sarsılmıştır.
-Anadolu’daki sosyal ve ekonomik düzen bozulmuştur.
-Timur’un çekilmesiyle Anadolu’nun doğusunda güçlenen Akkoyunlu Devleti Osmanlılar için tehdit oluşturmaya başlamıştır.
-Timur’un Anadolu’dan çekilmesinden sonra Osmanlı Devleti’nde Yıldırım Bayezid’in oğulları arasında taht kavgaları başlamıştır.Osmanlı tarihinde “Fetret Devri” olarak bilinen ve 11 yıl süren bu dönemde Osmanlı Devleti dağılmakla karşı karşıya kalmıştır.
Fetret Devri (1402-1413)
Osmanlı tarihinde Ankara Savaşı’ndan sonra padişahsız geçen 11 yıla (1402-1413) Fetret Devri denilmiştir.
Timur, Çin Seferi öncesi arkasında güçlü bir Osmanlı Devleti bırakmamak için Osmanlı topraklarını Yıldırım Bayezit’in dört oğlu arasında paylaştırdı.Bu paylaşım Osmanlı Devleti’nde 11 yıl kargaşa ortamına yol açtı.
Süleyman Çelebi –––––––– Edirne
İsa Çelebi –––––––– Balıkesir
Mehmet Çelebi –––––––– Amasya
Musa Çelebi ––––––– Bursa’da
hükümdarlıklarını ilan ettiler.
Taht kavgaları sonucunda Mehmet Çelebi kardeşlerini yenerek Anadolu’da Türk birliğini yeniden sağladı.Mehmet Çelebi bu nedenle Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu olarak kabul edilmektedir.
Osmanlı Devleti’nin taht kavgalarına ve zayıflamasına rağmen Balkanlarda tutunabilmesinde;
-Tımar sisteminin ve planlı şekilde iskan politikasının uygulanması
-Timur’un Osmanlı ordusunu tamamen imha edememesi
-Osmanlıların Balkanlarda takip ettiği hoşgörülü ve adaletli politikanın Balkan halkını memnun etmesi
-Avrupa’da Yüzyıl Savaşlarının sürmesi(1337-1453)
-Balkan ulusları arasında mezhep çatışmalarının bulunması(Katolik-Ortodoks)
gibi nedenler etkili olmuştur.
Anadolu’da Siyasi Birliğin Yeniden Sağlanması
Mehmet Çelebi, Karamanoğulları, Aydınoğulları, Menteşeoğulları ve Candaroğulları beylikleri ile mücadele etmiş ve Saruhanoğulları Beyliği’ne son vermiştir.
Mehmet Çelebi döneminde Şeyh Bedrettin, mülkiyette ortaklık ve eşitliği savunarak isyan etti (Bu isyan Osmanlı Devleti’ndeki ilk dini ve sosyal
nitelikli isyandır). Şeyh Bedrettin’in müritlerinden Börklüce Mustafa İzmir dolaylarında, Torlak Kemal de Manisa’da isyan çıkardı.Rumeli’ye kaçan Şeyh Bedrettin yakalanarak Serez’de idam edildi.
Timur’un ölümünden sonra Ankara Savaşı sonrası yanında götürdüğü Yıldırım Bayezit’in diğer oğlu Mustafa Çelebi serbest kalmış ve Bizans’ın desteğini alarak Mehmet Çelebi’ye karşı isyan etmiştir.Osmanlı devlet adamları Mustafa Çelebi’ye halkın desteğini engellemek için onun Yıldırım Bayezit’in oğlu olmadığını ileri sürmüşler ve onu Düzmece Mustafa olarak adlandırmışlardır.Mehmet Çelebi, kardeşi Mustafa Çelebi’nin (Düzmece Mustafa) isyanını da bastırdı. Mustafa Çelebi Bizans’a sığındı.Mehmet Çelebi, para karşılığında Bizans’ın Mustafa Çelebi’yi hapsetmesini sağlamıştır(1420).
II.Murat hükümdar olduktan sonra Bizans İmparatorluğu, Mustafa Çelebi’yi yeniden ayaklandırmış.Bu isyan bastırılarak Mustafa Çelebi idam edilmiştir. II.Murat Bizans İmparatorluğu’nun Mustafa Çelebi’ye verdiği destekten dolayı İmparator Manuel’i cezalandırmak amacıyla İstanbul’u kuşatmıştır.
Bizans İmparatoru bu kuşatmadan kurtulmak için II.Murat’ın 13 yaşındaki kardeşini ayaklandırmıştır.Şehzade Mustafa, Karaman ve Germiyan kuvvetleriyle Bursa’yı kuşatınca II.Murat İstanbul kuşatmasını kaldırmış ve ayaklanmayı bastırmıştır.II.Murat kardeşini yakalatarak boğdurmuştur(1423).
II.Murat, Aydınoğulları ve Menteşeoğullarını ortadan kaldırdı.Germiyanoğulları toprakları Yakup Beyin vasiyetiyle Osmanlılara katıldı.Ayrıca Karamanoğulları ve Candaroğulları ile mücadele ederek bu beyliklerin bazı toprakları alındı.
Balkanlarda Osmanlı Hakimiyetinin Güçlenmesi
Osmanlı-Venedik Deniz Savaşı (1416)
Fetret Devrinde Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki ilerleyişinin durması nedeniyle Venedik kaybettiği yerleri geri almak isteyince 1416’da Venedikle ilk deniz savaşı yapılmıştır.Bu savaşı Osmanlı Devleti kaybetmiştir.
Çelebi Mehmet, Fetret Devri’nde Musa Çelebi’ye Eflak Prensi Mirça’nın yardım etmesi nedeniyle Eflak’a girdi.Eflak, Osmanlı egemenliğini tanımak zorunda kaldı. 1417’de Arnavutluk’a sefer yapılarak Avlonya fethedildi.Mora, Erdel ve Bosna’ya da kuvvetler gönderildi.
Edirne-Segedin Antlaşması (1444)
II.Murat’ın Balkanlarda ilerlemesi Haçlı birliğinin kurulmasına neden oldu.Balkanlarda Haçlıların, Anadolu’da da Karamanoğullarının saldırıları karşısında Macarlarla Edirne-Segedin Antlaşmaı imzalandı.Antlaşmaya göre;
-Sırp Krallığı yeniden kurulacak.Ancak Osmanlı Devleti’ne vergi verecek.
-Eflak, Osmanlı Devleti’ne vergi vermek şartıyla Macaristan’a bırakılacak.
-Tuna Nehri sınır olacak.
-On yıl süreyle iki taraf birbirleriyle savaşmayacak.
Antlaşmanın Önemi
-Osmanlıların Haçlılarla yaptıkları ilk antlaşmadır.
-Osmanlılar Balkanlarda bir rahatlama sağlayarak, yeniden toparlanmak için zaman kazanmışlardır.
-Macarlarla aramızda bir tampon bölge oluşturularak doğrudan zararlarından kurtulunmuştur.
Varna Savaşı (1444)
Nedeni: Haçlıların Sultan II.Murat’ın, hükümdarlığı 12 yaşındaki II.Mehmet’e bırakmasından yararlanarak Osmanlı Devleti’ni Balkanlardan atmak istemeleri.
Sonuçları:
-Yeniden tahta geçen II.Murat, Haçlıları yenilgiye uğrattı.
-Osmanlıların daha önceki yenilgilerinin izleri tamamen ortadan kalktı.
-Türkleri Balkanlardan atma girişimleri sonuçsuz kaldı.
-Osmanlıların Balkanlardaki yerleşmeleri hızlandı.
Not:Osmanlı Devleti’nin Varna Savaşı’nı kazanması, Ankara Savaşı’ndan önceki gücüne ulaştığını ve Balkanlardaki başarısızlıklara son verdiğini göstermektedir.
II.Kosova Savaşı (1448)
Nedenleri:
-Haçlıların Varna Savaşı’nın intikamını almak istemeleri.
-Haçlıların Osmanlı Devleti’ni Balkanlardan atmak istemeleri.
Sonuçları:
Balkanlar KESİN Türk yurdu haline geldi.
-Haçlıların Osmanlıları Balkanlardan atma ümitleri sona erdi.
-Haçlılar bu savaştan sonra savunmaya, Osmanlılar da taarruza geçtiler.Osmanlı taarruzu II.Viyana Kuşatması’na kadar(1683) devam etti.
OSMANLI DEVLETİ’NİN YÜKSELME DEVRİ
İstanbul’un Fethi (1453)
Nedenleri:
Siyasi Nedenleri:
-Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünün sağlanmak istenmesi.
-Bizans’ın Haçlıları Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtması.
-Bizans’ın Anadolu Beyliklerini Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtması.
-Bizans’ın Osmanlı şehzadelerini isyana teşvik etmesi.
-Bizans’ın, Osmanlıların Anadolu’dan Rumeli’ye ve Rumeli’den Anadolu’ya asker sevkiyatında güçlük çıkarması.
-Rumelideki fetihleri kolaylaştırmak.
-İstanbul’un coğrafi konumu.
Ekonomik Nedenleri:
-Boğaz ticaretini kontrol etmek.
-İpek Yolu ticaretini kontrol altına almak.
Dini Nedenleri:
-Hz. Muhammed’in Müslümanları İstanbul’un fethi için teşvik etmesi (Hz. Muhammed’in İstanbul’u fetheden komutan ve askerlere övgüde bulunması).
-İstanbul’un Ortodoks dünyasının merkezi olması.
Fetih için Yapılan Hazırlıklar
-Karadeniz’den gelebilecek yardımları önlemek için Rumeli Hisarı (Boğazkesen) yapıldı.
-İstanbul surlarını yıkmak için Edirne’de “ŞAHİ” adı verilen toplar döküldü.
-Kuvvetli bir ordu ve 400 parçalık bir donanma meydana getirildi.
-Avrupa’dan gelebilecek yardımları önlemek için Mora’ya kuvvetler gönderildi.
-Karamanoğulları, Eflak,Sırbistan ve Macaristan ile antlaşmalar yapılarak sınırların güvenliği sağlandı.
-Bizans’ın elinde bulunan Saray ve Vize kaleleri fethedildi.
-Tekerlekli kuleler yaptırıldı.
-Aşırtmalı gülleler atabilecek havan topları yaptırıldı.
Bizans’ın Aldığı Önlemler
-Avrupalı devletleri Haçlı seferleri için ikna etmeye çalıştı.
-Surlar onarılarak güçlendirildi.
-Haliç’in önüne zincir çekildi.
-Uzun süre kuşatmaya dayanabilmek için yiyecek ve içecek stoku yapıldı.
-Bizans İmparatoru Avrupa’nın yardımını sağlamak için Katolik ve Ortodoks kiliselerinin birleşmesini kabul etti.
Papa, yapacağı yardım karşılığında Doğu ve Batı kiliselerinin birleşmesini istiyordu.Buna karşılık Ortodoks Rumlar Katoliklerden nefret ediyordu.Rumlar “İstanbul’da Kardinal külahı görmektense, Türk sarığı görmeye razıyız” diyordu.
6 Nisan 1453’te başlayan kuşatma 53 gün sürdü.Fatih, 21-22 Nisan gecesi 72 parçalık donanmayı Dolmabahçe’den Kasımpaşa’ya, oradan da Haliç’e indirdi.Haliç’e indirilen donanma Bizans ve Latin gemilerini topa tuttu.29 Mayıs 1453’teki son saldırıyla İstanbul teslim olmak zorunda kaldı.Fatih, Ortodoksların patriklerini seçmelerine izin verdi.Fatih’in bu politikasındaki amaç, Ortodoksları denetim altında bulundurmak, Ortodoksları Katolik Avrupa Hristiyanlarının etkisi altına girmelerini önlemek ve Hristiyan halka hoşgörülü davranıldığını kanıtlamaktı.Kuşatma sırasında şehirden kaçanların geri dönmelerine izin verdi.Halka, din ve ibadetlerinde serbestlik tanıdı.