Özgür İradeyi Bilimle Anlamak Mümkün Mü?
Güncelleme tarihi: 1 Ara 2020
Farkındalığımızın ötesinde bizi etkileyen faktörler arasında sosyal medya algoritmaları, yapay zeka ve kendi genetiğimiz var.
Bu durum eski bir soruyu gündeme getiriyor: Kendi yaşamlarımız üzerinde kontrolümüz var mı?
İşaret parmağınızı biraz sağa hareket ettirmek gibi önemsiz bir şey yapmayı düşündüğünüzü varsayalım.
Yapmakta özgürsünüz. Yapmamakta özgürsünüz. Artıları ve eksileri tartarsınız ve yapmaya karar verirsiniz. Bakın, parmağınız hareket ediyor. Tebrikler! Yaptınız.
Bu bir özgür irade durumudur. Açıkça görülüyor ki bu önemli bir durum değil. Hiçbir şey parmağınızı hareket ettirmenize bağlı değildir.
Ama şimdi, o parmağınızı hareket ettirirseniz birinin idam edileceğini hayal edin, işte o zaman ahlaki açıdan sorumlu olursunuz…
Özgür iradeye sahip olduğumuz açıkca görünüyor. Ama birçok filozof ve bilim adamı size özgür iradenin olmadığını söyleyecektir.