Hepimiz bir kitabı kapağına göre değerlendirmememiz gerektiğini bilsek de, bu, bir şeyi görünüşüne göre değerlendirmek adettendir. İskenderiye Kütüphanesi’nden Tianjin Binhai’ye, bu güzel kütüphane örnekleri dikkate değer dış cepheleriyle ve freskli tavanlar veya tamamen camdan yapılmış duvarlar gibi tasarımlara sahip iç mekanlarıyla tanınır. Ayrıca duvarlarının içine yerleştirilmiş milyonlarca kitapla karşılaştırıldığında bu hiçbir şey. Öyleyse ister kitap kurdu ister mimarlık aşığı olun, bu özel dünya kütüphanelerini (ufkunuzu açmak için) mutlaka ziyaret etmeniz gerekenler listenize eklemenizi öneririz.
İçindekiler
- 1 1. George Peabody Kütüphanesi, Baltimore
- 2 2. El Escorial Kütüphanesi, İspanya
- 3 3. Tama Sanat Üniversitesi Kütüphanesi, Tokyo
- 4 4. Danimarka Kraliyet Kütüphanesi, Kopenhag
- 5 5. Strahov Manastırı Kütüphanesi, Prag
- 6 6. Portekiz Kraliyet Okuma Odası, Rio de Janeiro
- 7 7. Tianjin Binhai Kütüphanesi, Çin
- 8 8. Stockholm Halk Kütüphanesi, İsveç
- 9 9. Bodleian Kütüphanesi, Oxford, İngiltere
- 10 10. Finlandiya Ulusal Kütüphanesi, Helsinki
- 11 11. Morgan Kütüphanesi ve Müzesi, New York City
- 12 12. Cardiff Merkez Kütüphanesi, Galler
- 13 13. Trinity College Kütüphanesi, Dublin
- 14 14. Vennesla Kütüphane ve Kültür Evi, Norveç
- 15 15. Biblioteca Vasconcelos, Mexico City
- 16 16. Bibliotheca Alexandrina (İskenderiye Kütüphanesi), Mısır
- 17 17. Güney Avustralya Eyalet Kütüphanesi, Adelaide
1. George Peabody Kütüphanesi, Baltimore
ABD’deki en güzel kütüphanelerden biri olan George Peabody Kütüphanesi (Johns Hopkins Üniversitesi’nin bir parçası), beş dekoratif katman halinde dizilmiş 300.000’den fazla kitap içerir. Kitaplar elbette etkileyici, ancak katedral benzeri atriyum, mermer zeminler ve ferforje detaylar buradaki en dikkat çekici etmenler. Kütüphanenin Baltimore’daki en popüler düğün mekanlarından biri haline gelmesi pek de şaşırtıcı olmasa gerek.
2. El Escorial Kütüphanesi, İspanya
Bu özel İspanyol kütüphanesi sadece bir sanat eseri değil, aynı zamanda UNESCO Dünya Mirası listesinin bir parçasıdır. İlk olarak 16. yüzyılda Kral II. Philip tarafından yaptırılan kütüphanenin en göz kamaştırıcı özelliği, liberal sanatları (müzik, retorik, astronomi vb.) tasvir eden yedi freskten oluşan bir seridir. Madrid’in yaklaşık 45 dakika dışında bulunan San Lorenzo de El Escorial kasabası, uzun süredir İspanyol kraliyetlerinin favorisi ve burada bir manastır, bahçeler ve eski prenslerin panteonları dahil olmak üzere kütüphanenin ötesinde görülecek çok şey var.
3. Tama Sanat Üniversitesi Kütüphanesi, Tokyo
2007’de tamamlanan Tokyo’nun Tama Sanat Üniversitesi Kütüphanesi tasarım açısından oldukça modern olabilir (beton kemerleri, cam duvarları, minimalist mobilyaları ve düzenli bilgisayar sıralarını düşünün) ama yine de klasik, neredeyse antik bir his uyandırmayı başarıyor. Belki 100.000 kitap arkeizme bir dokunuş katıyor veya şık yapının aurasını yükseltiyor.
4. Danimarka Kraliyet Kütüphanesi, Kopenhag
Bu özel kitap tapınağı ilk olarak 1648 yılında inşa edilmiş, ancak 1999’da şu anki durumuna getirilmiştir. Şeffaf cam orta bölümün her iki yanındaki parlak siyah metal parçalar sayesinde halk arasında “kara elmas” olarak bilinir. İçeride, filozof Søren Kierkegaard’ın tüm orijinal el yazmaları ve bilinen ilk Danimarka kitabının orijinal kopyasıyla birlikte Danimarka’ya (elbette) özel bir Avrupa eserleri hazinesi bulacaksınız. Bina ayrıca ulusal fotoğraf müzesine, bir kafeye, bir performans salonuna ve tavanın iç kısmında ünlü Danimarkalı sanatçı Per Kirkeby’nin büyük bir soyut freskine ev sahipliği yapıyor.
5. Strahov Manastırı Kütüphanesi, Prag
Prag’daki Strahov Manastırı ilk olarak 1143’te kuruldu. Savaşlara, yangınlara ve diğer felaketlere rağmen ayakta kalan manastır 1679’da kütüphaneye çevrildi. Kütüphanenin en iyi bilinen özellikleri, İncil freskleriyle kaplı olağanüstü tavanı ve kitapların hiçbirini devirmeden rahatlıkla bulunmasını sağlamak için rafları döndüren “derleme çarkı” sistemi.
6. Portekiz Kraliyet Okuma Odası, Rio de Janeiro
Evet, burası bir kütüphane, ama daha çok kitaplara adanmış bir saray gibi. Kireçtaşı dış cephesi, Rio de Janeiro’ya gönderilmeden önce inşa edildiği Lizbon’daki ünlü Jerónimos Manastırı’ndan esinlenmiştir. Ve iç mekanı da bir o kadar çarpıcı: Tavandan doğal ışığın içeri girmesini sağlayan kırmızı, beyaz ve mavi vitray bir pencere bulunurken, ziyaretçileri karşılayan gümüş, mermer ve fildişi bir sunak bulunur.
7. Tianjin Binhai Kütüphanesi, Çin
Çin’deki Tianjin Binhai Kütüphanesi eğer size tanıdık geliyorsa, bunun nedeni muhtemelen binanın 2017’de kapısını açtığında medyada yayılan fotoğraflarıdır. Hollandalı MVRDV firması tarafından hazırlanan kütüphane, bir oditoryumun ortasında devasa bir ışıklı küre (‘Göz’ olarak adlandırılır), katedral benzeri tonozlu kemerler ve dalgalı tavandan tabana raflara sahiptir. Tek bir sorun var: En yüksek, erişilemeyen raflarda aslında kitap yok (bunun yerine kitap resimleri ile basılmış alüminyum plakalar var).
8. Stockholm Halk Kütüphanesi, İsveç
Stockholm’ün halk kütüphanesi, Skandia sineması ve UNESCO Dünya Mirası listesindeki Woodland Mezarlığı’ndaki çalışmalarıyla da tanınan İsveçli mimar Gunnar Asplund tarafından tasarlandı. Yuvarlak ana salonda tüm İskandinav dillerinde kitaplar ve bulutlara benzeyecek şekilde tasarlanmış beyaz, dokulu bir çatı vardır.
9. Bodleian Kütüphanesi, Oxford, İngiltere
Bir dahaki sefere Londra’da bulunduğunuzda Oxford’a, özellikle Bodleian Kütüphanesine günübirlik bir gezi yapmak için zaman ayırmanızı öneririz. Kütüphane 1300’lerden beri kullanılıyor ve 12 milyon basılı öğesi dünyanın dört bir yanından araştırmacıları ve gezginleri çekmeye devam ediyor. Müzeye layık kitaplara ev sahipliği yapmanın yanı sıra, kütüphanenin birçok binası ilk inşa edildiği zamanki kadar güzel (15. Yüzyıl Hristiyan İlahiyat Okulu ve Eski Bodleian Kütüphanesi).
10. Finlandiya Ulusal Kütüphanesi, Helsinki
Senato Meydanı ve Helsinki Katedrali’nin yanında bulunan Finlandiya Ulusal Kütüphanesi, basit bir şekilde söylemek gerekirse ülkenin en çarpıcı binalarından biridir. Ana bina, 19. yüzyılın başlarında mimar C.L. Engel, Korint sütunları, merkezi rotunda ve alçı mermerle kaplanmış salonlarla Klasisizmden ilham alıyor. 2010’larda yapılan tadilatlar, binanın ahşap zeminini ve tavanda bulan resimlerini eski ihtişamına kavuşturdu ve kütüphanenin üç milyon kitabından bazılarını saklamak için bir “yeraltı kitap mağarası” inşa etti.
11. Morgan Kütüphanesi ve Müzesi, New York City
Bir multimilyonerin kişisel kütüphanesinin neye benzediğini merak ediyorsanız, Morgan Kütüphanesi ve Müzesi’nden başkasına bakmayın. Bir zamanlar finansçı J.P. Morgan’a ait olan üç binaya yayılmış olan bu Madison Avenue simgesi, galerileri, kütüphaneleri, bir performans salonunu ve tabii ki Morgan’ın özel kitap koleksiyonunu içerir. Kütüphane altın süslemeler, fresklerle kaplı tavanlar ve bazıları gizli geçitlerle birbirine bağlanan üç katlı kitap rafları ile oldukça dikkat çekiyor.
12. Cardiff Merkez Kütüphanesi, Galler
Galler’in başkenti, kütüphanelere olan destekleri konusunda uzun bir geçmişe sahiptir: İlki 1861 yılında, çoğunlukla kamu yardımıyla inşa edilmiştir. 2009’da tamamlanan en son yapıt ise, kitapların içeriğini andıracak şekilde tasarlanmış uzun, ince mavi, siyah ve yeşil cam panellerle desenlenmiştir. Kütüphanenin önünde Cardiff’in geçmişten günümüze değişimini temsil eden Alliance adlı çelik bir heykel bulunuyor. Geceleri, üzerine Galce ve İngilizce kelimeler yansıtılırken heykel parlıyor.
13. Trinity College Kütüphanesi, Dublin
Dublin Trinity College, keşişler tarafından şaşırtıcı derecede karmaşık yazı tipleri ve illüstrasyonlarla kaleme alınmış dokuzuncu yüzyıldan kalma bir el yazması olan Kells Kitabı’na ev sahipliği yapıyor. Her sayfası başlı başına bir sanat olarak görülen bu meşhur kitabı incelemeyi bitirdiğinizde, kütüphanenin devasa holünü ziyaret edin; 200.000 eski kitapla dolu 100 metre uzunluğundaki koridorda gezinmek biraz ürpertici olabilir.
14. Vennesla Kütüphane ve Kültür Evi, Norveç
Norveç’in en güney ucuna yakın bir yerde bulunan Vennesla’daki bu kütüphanenin önemi, bir kitap koleksiyonundan daha fazlası olmasından kaynaklanıyor (bir şehir kültür merkezi ve toplantı yeridir). Binada bir kahve dükkanı, açık toplantı alanları, yetişkinlerin eğitim kursları için sınıflar ve bir sinema bulunmaktadır. Kütüphanenin iç kısmındaki uzun, ince ahşap kirişler bir balinanın içine benzeyecek şekilde tasarlandı.
15. Biblioteca Vasconcelos, Mexico City
Biblioteca Vasconcelos gerçekten görülmesi gereken bir yer. İçeride, şeffaf zeminler ve sergilenen beyaz bir balina iskeleti gibi ilginç ayrıntılarla birlikte asılı raflara dizilmiş 470.000’den fazla kitap bulacaksınız. Dışarıda ise 820 metrelik bina (beton, çelik ve camdan yapılmış) Meksika’ya özgü bitki örtüsünü içeren yemyeşil bir botanik bahçesinin ortasında yer alıyor. Yani hem kitap hem de biraz doğa arıyorsanız, nereye gideceğinizi biliyorsunuz.
16. Bibliotheca Alexandrina (İskenderiye Kütüphanesi), Mısır
İskenderiye bir zamanlar dünyanın en ünlü kütüphanesine ev sahipliği yapıyordu. Şimdi Mısır, bu şık granit bina ve mirasına saygı gösteriyor. Norveçli Snøhetta firması tarafından tasarlanan dairesel yapı, yerel sanatçılar tarafından yapılan oymalarla kaplı ve büyük bir yansıtma havuzunun yanında yer alıyor. Üç dilde (Arapça, Fransızca ve İngilizce) çok sayıda kitap olmasına rağmen, müzeler, bir planetaryum ve eski el yazmalarını restore etmeye ve korumaya adanmış bir laboratuvar da içerisinde mevcut.
17. Güney Avustralya Eyalet Kütüphanesi, Adelaide
Dışarıdan ultramodern bir cam kutu gibi görünen binanın içi bir Harry Potter filmi setinden çıkmış gibi görünüyor. Adelaide’de bulunan bu örnek kütüphane Avustralya tarihine, yerli yazarların çalışmalarına ve haritalara özel bir vurgu yapmaktadır.