Safra Kanalı Çeşitleri
⇒Birkaç çeşit safra kanalı var. Karaciğerdeki iki safra kanalı, intrahepatik ve ekstrahepatik kanallardır.
- İntrahepatik kanallar: İntrahepatik kanallar, karaciğerde safra toplayan ve ekstrahepatik kanallara taşıyan daha küçük tüplerden oluşan bir sistemdir.
- Ekstrahepatik kanallar: Ekstrahepatik kanallar biri karaciğerin sağında diğeri solda olmak üzere iki bölümden başlar. Karaciğerden inerken, hepatik kanalı oluşturmak için birleşirler. Bu doğrudan ince bağırsağa uzanır.
⇒Safra kesesi kanalı veya safra kesesinden çıkan kanal da ortak hepatik kanala açılır. Bu noktadan itibaren safra kanalı, genel safra kanalı veya koledokus olarak bilinir. İnce bağırsaklara boşaltılmadan önce, ortak safra kanalı pankreastan geçer.
Safra Kanalı Tıkanmasına Ne Sebep Olur?
Bir biliyer tıkanma, aşağıdakileri içeren birkaç faktörden kaynaklanabilir:
- Safra yolları
- Karaciğer
- Safra kesesi
- Pankreas
- İnce bağırsak
Biliyer obstrüksiyonun en sık sebeplerinden bazıları şunlardır:
- En yaygın neden olan safra kesesi taşları
- Safra kanallarının iltihabı
- Travma
- Kanalın anormal daralması olan biliyer darlık
- Kistler
- Büyütülmüş lenf düğümleri
- Pankreatit
- Safra kesesi veya karaciğer ameliyatı ile ilgili yaralanma
- Karaciğer, safra kesesi, pankreas veya safra kanallarına ulaşan tümörler
- Hepatit dahil enfeksiyonlar
- Parazitler
- Siroz veya karaciğerin skarlanması
- Ağır karaciğer hasarı
- Koledok kisti (doğumda bebeklerde mevcut)
Risk Faktörleri Nelerdir?
⇒Biliyer obstrüksiyon için risk faktörleri genellikle obstrüksiyonun nedenine bağlıdır. Vakaların çoğu safra kesesi taşlarının bir sonucudur. Bu, kadınları biliyer tıkanıklığı geliştirmeye karşı daha savunmasız hale getirir. Diğer risk faktörleri şunlardır:
- Safra taşı tarihçesi
- Kronik pankreatit
- Pankreas kanseri
- Karın sağ kısmında bir yaralanma
- Şişmanlık
- Hızlı kilo kaybı
- Orak hücre anemisi gibi kırmızı kan hücrelerinin parçalanması ile ilgili koşullar
Safra Kanalı Tıkanmasının Belirtileri Nelerdir?
Biliyer obstrüksiyonun belirtileri obstrüksiyonun nedenine bağlıdır. Biliyer tıkanıklığı olan kişilerde genellikle şunlar olur:
- Açık renkli idrar
- Koyu idrar
- Sarılık (sarımsı gözler veya cilt)
- Kaşıntı
- Karın üst sağ tarafında ağrı
- Mide bulantısı
- Kusma
- Kilo kaybı
- Ateş
Safra Kanalı Tıkanması Nasıl Teşhis Edilir?
Biliyer obstrüksiyonu olan kişiler için çeşitli testler yapılabilir. Engelin nedenine bağlı olarak doktorunuz aşağıdaki testlerden birini veya birkaçını önerebilir.
1.Kan testi
2.Ultrasonografi
3.Biliyer radyonüklid taraması (HIDA taraması)
4.Kolanjiyografi
5.MRI
6.Manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi (MRCP)
7.Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP)
Safra Kanalı Tıkanmasının Tedavisi Nedir?
Tedavi, altta yatan nedeni düzeltmeyi amaçlamaktadır. Tıbbi veya cerrahi tedavinin temel amacı tıkanmayı hafifletmektir. Tedavi seçeneklerinden bazıları kolesistektomi ve ERCP’dir.
Bir kolesistektomi, safra kesesi taşları varsa safra kesesinin çıkarılmasıdır. Bir ERCP, küçük taşları ortak safra kanalından çıkarmak veya safra akışını eski haline getirmek için kanalın içine bir stent yerleştirmek için yeterli olabilir. Bu genellikle, tümörün tıkanmasına neden olduğu durumlarda kullanılır.
Safra Kanalı Tıkanması Komplikasyonları
Tedavi olmadan, biliyer kanal tıkanıklıkları hayatı tehdit edici olabilir. Tedavi olmadan ortaya çıkabilecek olası komplikasyonlar şunlardır:
- Tehlikeli bilirubin birikimi
- Enfeksiyonlar
- Kan zehirlenmesi
- Kronik karaciğer hastalığı
- Biliyer siroz
Sarılık geliştirirseniz veya dışkı veya idrarınızın renginde bir değişiklik olduğunu fark ederseniz doktorunuza başvurun.
Safra Kanalı Tıkanması Önlenebilir mi?
Biliyer obstrüksiyon geliştirme şansınızı azaltmak için yapabileceğiniz birkaç değişiklik:
- Diyetinizdeki lif miktarını artırın.
- Diyetinizdeki şeker ve doymuş yağ miktarını azaltın. Her ikisi de safra kesesi taşlarına neden olabilir.
- Fazla kilonuz varsa, cinsellik, yaş ve boy için kilonuzu aşamalı olarak ayarlayın.
Kaynak: Healthline