Havalandırma Sistemi Nedir?
Havalandırma sistemleri, işyeri ortamındaki kirlenmiş havayı değiştirmek için ısıtılmadan veya ısıtılarak, doğal akım, etkin basınç ya da mekanik bir etki (vantilatör) yardımıyla, ilgili ortamdan hava emilerek dışarıya atılması veya bu ortama taze hava verilmesi amacıyla kurulan mekanik sistemlerdir.
İşyeri havalandırması, havadaki kirletici maddelere maruziyeti kontrol için yapılır. Genel olarak, sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak amacıyla duman, toz ve buhar gibi kirleri ortamdan uzaklaştırmak için kullanılır.
Havalandırma, doğal yollarla yapılabildiği gibi(pencere açılması gibi) mekanik yöntemlerle (fanlar, körükler) de yapılabilir.
Havalandırma sistemleri belirli bir hızda ve belirli miktarda havanın taşınarak, istenmeyen kirleticilerin (veya “egzoz”) ortadan kaldırılması için tasarlanır. Tüm havalandırma sistemlerinde temelde aynı ilkeler takip edilir; bununla birlikte her bir işyeri için, işin türüne ve işyerindeki kirletici oranına göre, ayrı sistem tasarımı yapılmalıdır.
Havalandırma Sistemleri ile
- Devamlı taze hava sağlanması, ortam havasının sürekli yenilenmesi
- Sıcaklık ve nemin konfor seviyesinde tutulması
- Yangın ve patlama tehlikelerinin azaltılması
- Kirleticilerin ortadan kaldırılması ya da seyreltilmesi
- Ortamlarda istenmeyen hava akımlarının oluşmasını engellemek üzere (Örneğin, pis kokuların yayılması), birçok durumda ortamlara veya dış havaya karşı ortamın negatif basınç (vakumlu havalandırma) veya pozitif basınç (basınçlı havalandırma) altında tutulmasının sağlanması hedeflenir.
YUVARLAK HAVA KANALI
Hava kanalları havanın bir yerden başka bir yere taşınmasını sağlayan havalandırma sistemi parçalarıdır. Havalandırma işlemine tabi tutulmak istenen ortamdaki kötü, kirlenmiş havayı dışarı atar; dış mekandaki temiz havayı bazı türlerinde filtreden geçirerek iç mekana salar. Böylece mekanın hava dolaşımını ve yinelenmesini sağlar. Bu işlevi sağlayan hava kanallarının birçok türü bulunur. Bunlardan biri de yuvarlak hava kanalı sistemleridir.
Yuvarlak hava kanalı diğer hava kanalları gibi ortam havasının temizlenmesini sağlar. Hava taşıyarak ortamın hava dolaşımını sağlar. İç ortamdaki insan nefes alıp vermesi, tozlar, buhar, iş sonucu oluşmuş küçük parçacıklar, kokular ve havaya karışmış diğer zararlılar yuvarlak hava kanalı vasıtası ile dışarı atılarak, dış ortamda bulunan hava filtreden geçirilerek ortama ulaştırılır. Böylece ortam havası Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen hava kalitesine kavuşmuş olur. Sağlıklı bir hava hem iş ortamında hem yaşam alanında sağlıklı bir teneffüs imkanı sağlar.
HVAC SİSTEMLERİ
Hvac sistemleri son yıllarda geliştirilmiş sistemlerdir. Modern binalarda, evlerde, iş merkezlerinde ısı konforunun sağlanması için kullanılır. Isıtma, havalandırma ve iklimlendirme yani İngilizce heating, ventilating, air conditioning kelimelerinin baş harflerinin birleşmesinden oluşturulmuş bir kelimedir. Bu üç unsuru da sağlayarak ortam havasının en ideal koşullarda olmasını sağlar.
Hvac sistemleri ortamın hava ısısını, havalandırmasını, hava kalitesi kontrol etmek ve ayarlamak için geliştirilmiştir. Hava akışını düzenleyerek istenilen ısı konforunu sunar. Bu sayede ortam hava konforunu ve kalitesini bütün açılardan sağlar.
HVAC KULLANIM ALANLARI
Hvac sistemleri geniş yaşam alanı ve enerji tüketimi olan yerlerde çokça kullanılır. Modern yapılı binaların hemen hepsi hava kontrolünü bu sistemlerle oluşturmaya başlamıştır. Bu gibi geniş kullanımı bulunan alanlarda etkili bir şekilde kullanılır. Binaların yapısına ve kullanılan hvac sistemlerinin özelliklerine göre hvac için harcanan enerji, binanın harcadığı enerjinin %15 ile %60’ına denk gelir. Bu durum bu sistemin optimizasyonunu oldukça önemli kılar. Bu sistemi en iyi şekilde optimize ederek ve ortam yalıtımını sağlayarak kullanılan enerjiden ciddi tasarruflar elde edebilirsiniz.
Hvac sistemi kumanda ile istenilen şekilde kontrol edilebilir. Ortamın havalandırması ve ısı konforu merkezi bir şekilde tek bir yerden kontrol edilebilir. Ortamın ısıtılması ya da soğutulması tek bir merkezden kontrol edilerek tüm bölümlerde aynı anda ortak olarak sağlanabilir. Bu sayede enerji verimliliği de sağlanır. Sistemin tasarımında binanın yapısı ve şartları göz önüne alınarak ona göre dizayn oluşturulmalıdır. En uygun ve yüksek verimlilik sunacak sistem seçilmeli ve tasarımı ona göre yapılmalıdır.
HVAC SİSTEMLERİ AVANTAJLARI NELERDİR?
Hvac sistemi büyük alanların en iyi şekilde hava konforunun sağlanması için en modern ve iyi sistemdir. Hava şartları sıcaklık ve hava kalitesi olarak mükemmel bir şekilde sağlanır. Enerji verimliliği ve kontrolü için en iyi seçenektir. Merkezi kontrol ve tek bir sistemle birden fazla işin aynı merkezden yapılamasını sağlaması ile işletme maliyetlerini en alt seviyede tutar. Her yerde aynı hava kalitesi en iyi hvac sistemleri ile oluşturulur. Personel giderlerini azaltır ve tek merkezden yönetim imkanı sağlar. Bakım masrafları ciddi olarak düşer.
Bu sistemleri kullanılacak alana göre tasarlanarak en iyi şekilde hizmet verilmesi sağlanır. Isıtma, soğutma, havalandırma gibi işlemler tek bir sistem üzerinden merkezi olarak yönlendirilebilir. Temiz hava ortama aktarılarak ortamdaki kirli hava dışarı atılırken ortamın ısı konforu da sağlanır. Bu sayede dışarıdaki hava şartlarının iç mekanı etkilemesinin önüne geçilir.
Kolay ve etkili kullanımı sayesinde büyük konut projelerinden otellere, yeni hastanelere kadar birçok modern yapıda hvac sistemleri kullanılır. Tek bir klima santralinden tüm ortamın havalandırması ve ısı konforu etkili bir şekilde sağlanır. En iyi sonucu bu sistemin mekânınıza uzman kişilerce montajlanması ile elde edersiniz.
HAVALANDIRMA TESİSATI
Havalandırma kapalı alanlardaki havanını değişik alet ve havalandırma tesisatı kullanılarak dışarının temiz havası ile değiştirilmesidir. İçerideki kirlenmiş hava dışarı atılır ve dış ortamdan çekilen temiz hava içeri alınır. Bu dolaşım havalandırmanın temel amacıdır. Bu sayede iç ortamın hava kalitesi korunarak ideal seviyelerde tutulması amaçlanır.
İç mekan hava kalitesinin ideal seviyelerde tutulması çok önemlidir. Sağlıklı bir çalışma ortamı için şarttır. Dünya sağlık örgütü tarafından bulunulan kapalı alanın hava kalitesi şartlarının hangi düzeylerde olması gerektiği belirlenmiştir. Sağlıklı bir çalışma ve yaşam ortamı için bu şartlar tesis edilmelidir. Havalandırma tesisatları sağlıklı hava şartlarını tesis edilmesi için kullanılır.
HAVALANDIRMA ÇEŞİTLERİ
Ortamdaki hava konforunun ve sağlığının ideal seviyelere çekilmesi için çeşitli havalandırma yöntemleri uygulanır. Değişik kapasite ve şartlardaki mekanlar için değişik havalandırma tesisatları ile havalandırma sağlanır. Farklı şartlarda uygulana havalandırma çeşitlerini görelim;
Lokal Havalandırma: Küçük bir alanın hava konforunun en iyi şekilde sağlanması için uygun havalandırma tesisatları ile yapılır. Ofis, yaşam alanı, gibi küçük yerlerin hava kalitesinin sağlanması için uygulanır. Duvara ya da cama takılabilecek basit fanlar ve aspiratörler vasıtası ile uygulanır. Kanal tesisatı yoktur.
Merkezi Havalandırma: İnsanların yoğun olarak yaşadığı geniş yaşam ve iş alanlarının havalandırması için kullanılır. Havalandırma tesisatı çok daha geniştir ve ince mühendislik hesapları ile yapılır. Fabrikalar, hastaneler, konferans salonları, alışveriş merkezleri gibi geniş yaşam ve iş alanlarının havalandırması bu şekilde yapılır. Genellikle hücreli aspiratör, kanal tesisatı kullanılır.
Davlumbaz Havalandırma: Özellikle yanar vaziyetteki ocakların üzerindeki havanın dışarı atılması için kurulan havalandırma tesisatı örneğidir. Yanık gazlar dışarı atılarak ortam havasının kalitesi sağlanır. Mutfaklarda ve büyük ocakların kullanıldığı sanayi tesislerinde kullanılır.
Klima: Havalandırmanın gelişmiş şeklidir. Ortam havalandırmasını ve sıcaklık konforunu sağlar. Mekanın dışarının hava şartlarından etkilenmesini önler. Genellikle ortam ısısının düşürülerek sıcaklık konforunun sağlanmasında kullanılır.
Tüm bu havalandırma çeşitleri için birbirinden farklı havalandırma tesisatları kullanılır. Havalandırma işlemi sağlanacak mekanın büyüklüğü ve dışarı atılması istenen havanın içeriğine bağlı olarak havalandırma tesisatının yapısı değişir.
HAVALANDIRMA TESİSATI YAPILIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Havalandırma işlemi kimyasal gaz salınımı olan yerlerde yapılıyorsa havalandırma tesisatı ona göre kurulur. Kullanılan malzeme kimyasal buhara karşı dayanıklı olmalıdır. Dışarı salınacak kimyasal gaz standartlar çerçevesinde filtreden geçirilmeli ve atmosfere en az zararı vermesi sağlanmalıdır. Yine yüksek ısılarda çalışacak havalandırma tesisatı da buna göre malzemeden oluşturulmalıdır. Gazın yüksek ısısı nedeni ile erimeyecek yada tahrip olamayacak malzeme kullanılmalıdır. Hava kanalları sıcak gazı rahatlıkla dışarı atacak yapıda olmalıdır.
Merkezi havalandırma tesisatı ciddi mühendislik hesapları gerektirir. Kanal içindeki havanını debisi ve basıcı gibi şeyler dikkatlice hesaplanarak uygun tesisatın kurulması sağlanmalıdır. Büyük mekanlara kurulacak havalandırma tesisatları ciddi mühendislik hesapları isteyen, uzmanlık gerektiren bir iştir.