Sual: Farzın yanında, sünnet veya nafile ibadet denizde damla değil iken, sünnet olan selam vermek neden, farz olan selam almaktan daha çok sevap oluyor?
CEVAP
İbni Âbidin hazretleri buyuruyor ki:
Bu, istisna olan birkaç husustan biridir. İstisnalar şöyledir:
1- Selam vermek sünnet, almak ise farzdır. Selam almak terk edilirse, düşmanlığa ve dargınlığa sebep olacağı için vaciptir. Vacip burada farz anlamındadır. Selam vermek, sevgiyi ilk göstermiş olması yönüyle daha faziletlidir. [Selam vermekle, selam alanın farz işlemesine de sebep olunuyor.]
2- Bir fakire sadaka vermek veya ondaki alacağını ona bağışlamak nafile bir ibadettir. Fakat borcunu ödeyemeyen fakire, ödemesi için mühlet vermek, alacağını isteyip onu zor duruma sokup üzeceği için vaciptir. [Vacip burada da, farz anlamındadır.]
Buna rağmen, fakirdeki alacağını bağışlamak, mühlet verme farzından daha sevaptır.
3- Vakit girmeden abdest almak mendub, vakit girdikten sonra abdest almak farzdır. Buna rağmen, vakit girmeden abdest almak, vakit girdikten sonra abdest almaktan daha çok sevaptır. Vakit girmeden abdest almak, namazı beklemek içindir. Namazı beklemek ise, namaz içinde olmak gibi sevaptır.
4- Seferde, Ramazan orucunu tutmak şart değildir, yani kazaya bırakmak caizdir. Seferde oruç tutulursa, farz sevabından başka, sünnet sevabı da hâsıl olur; fakat seferde oruç tutmak sünneti, mukimken oruç tutmak farzından daha sevabdır. Yolcunun Ramazanda oruç tutması, evinde oturandan daha meşakkatlidir. O halde onun orucu, sünnet olmakla beraber, farz sevabı da kazandığı için daha faziletlidir.
5- Cuma namazı için ezan okunduktan sonra camiye gitmek farzdır. Ezandan önce gitmek ise sünnettir. Bununla beraber, Cuma namazına erken gitmek, ezan okunduktan sonra gitmekten daha sevaptır.
6- Çok susamış veya çok acıkmış birisine, gücü yetenin, ihtiyacı kadar su veya ekmek vermesi vacip yani farzdır. Ama buna daha çok su veya daha çok ekmek vermek mendubdur. Bu mendubu işlemek, farzı işlemekten daha çok sevaptır. Çünkü fazla vermenin faydası daha çoktur.
7- Bir kimseye bir kurban vacip olduğu halde, iki kurban kesmesi daha sevaptır.
Demek ki, bu istisna durumlarda nafilenin daha sevap olması, daha fazla faydası olması yönüyledir. (Redd-ül muhtar)