Kanın yerine geçecek yapay kan için yaklaşık 50 – 60 yıllık araştırmalar yapıldı. Böyle bir ürüne duyulan ihtiyaç oldukça fazladır. Travmatik yaralanmalardaki kan kaybı her yıl binlerce ölümden sorumludur ve insanlar hayatta kalsa bile kandaki oksijen yetersizliği dokuya kalıcı olarak hasar verebilmektedir.
Taze kan 42 gün süreyle saklanabilir ve soğutma olmadan sadece birkaç saat kendini koruyabilir. Savaş alanları ya da kırsal bölgeler gibi kana kolay erişim olmayan ortamlarda yaralanan kişiyi hastaneye ulaştırıncaya kadar canlı tutmak için yapay kan, geçici bir önlem olarak kullanılabilir.
Yapay kan elde etmeye çalışan araştırmacıların ürünü, gerçek bir kan olmayacak ve tüm kan fonksiyonlarını yerine getiremeyecek, sadece vücuda oksijen sağlamak için bir araç olacak.
Temel problem; oksijeni akciğerlerden ihtiyacı olan dokulara taşıyan kırmızı kan hücrelerindeki protein yani hemoglobin, dokuya zarar verebilir ve kan damarlarının daralmasına neden olabilir. Hemoglobinin hücrelerde yer almasının bir nedeni de toksik demiri izole etmektir.
Kanın yerine geçecek olan herhangi başarılı bir yapay kan, oksijen taşınması ve dağıtılmasını sağlamak durumundadır ki bu arada hemoglobinin yarattığı olumsuzluğu da geciktirebilmelidir. Ancak hemoglobin için mühendislik yapmaya çalışmak yerine, araştırmacılar onu sentetik bir polimerle kapladılar.
Eritromer adını verdikleri bu kanın, kalp krizi ve inme riskini arttıran kan damarlarındaki sıkışmaya neden olmamasını umuyorlar. Aynı zamanda Eritromer, kan pH’sına dayanarak oksijene en çok nerede ihtiyaç duyulduğunu ve oksijenin akciğerlerden nereye taşınması gerektiğini algılamaktadır. Bir noktada, arabaları toplayıp başka bir yere bırakan bir araba mezarlığı mıknatısı gibi davranmaktadır.
Eritromer başarılı olursa, dondurup kurutulduktan sonra toz haline getirilebilir ve yıllarca güvenle saklanabilir, böylece gerektiğinde steril su ile karıştırılabilir ve kullanıma uygun hale getirilebilir. “Bağışıklık suskun” yani bağışıklık sistemini harekete geçirmeyecek şekilde tasarlanmıştır, böylece bağışıklık sistemi Eritromer’in farkına varıp ona saldıramaz ve insanlara herhangi bir kan türü verilebilir.
Her parçacık, normal bir kırmızı kan hücresinin yaklaşık 1/50’si ebatındadır ve kan dolaşımından çıkıp çevredeki dokulara sızma riskini arttırır. Birisi çok kan kaybederse ve şoka girerse kan damarları daha çok sızıntı yapar.
Endişe duyulan sorulara bakılırsa:
“Büyüklüğü, çok fazla vasküler sızıntıya yol açacak mı? Kabuk içinde bulunan hemoglobin stabilize olduğunda akut veya kronik toksisiteye neden olmaz mı?”
Ekip, yapay kan için daha ileri çalışmalar yapmak üzere, KaloCyte adlı bir şirket kurdu (Yunanca’da “iyi hücre” anlamına gelmektedir).
For English version and details please check:
Çeviri: N. S.