Fransa’da her yıl 14 Temmuz’da kutlanan Bastille Günü veya Fransa Ulusal Bayramı olarak bilinen bugün 14 Temmuz 1789’daki Bastille Hapishanesi Baskını olayını anmak için düzenlenir.
1789’dan önce kimse Fransa’da bir devrim olacağı fikrini aklına dahi getirmiyordu. 1000 yıllık Fransız monarşisi ve onun cisimleştiği Versay Sarayı bütün heybetiyle sonsuza kadar yaşayacak gibiydi.
Ancak 1789’a gelindiğinde monarşi ve onun dayandığı resmi sınıflar olan aristokrasi ve ruhbanların iktidarı sarsılmak üzereydi. Ekonomik hayattan silinmeye başlayan Ortaçağ kalıntısı sınıflar, siyasal hayattan da silinmek üzereydi.
Yoksullar, işçiler, zanaatkarlar ve burjuvalar monarşiye karşı kendi talepleriyle ortaya çıkıyor ve yüksek vergiler ile feodal sömürüye karşı ses çıkarıyorlardı. İlk başta orta sınıf aydınlarının ilgi gösterdiği siyasi kulüpler ve gazeteler giderek yoksullar arasında da popülerleşip büyük kentlerde hızla çoğalıyordu. Siyaset, Versay Sarayı’nın yaldızlı koridorlarından Paris’in dar sokaklarına taşmıştı. İzleyen günlerde Paris’te 400 temsilci belediye binasında bir araya gelip kent komününü oluşturdu.
Tarih 12 Temmuz 1789’u gösterdiği zaman Paris halkı artık sokağa çıkmaya başlamış ve kentteki bütün silahlara yoksullar tarafından el konulmuştu.
14 Temmuz günü geldiğinde halk, monarşinin Paris’teki simgesi, yaklaşık 25 metrelik hendeklerle ve 30 metrelik duvarlarla çevrili Bastille Kalesi’ne yürümeye başladı. Yürüyüş protesto gösterisini aşmıştı. Halk kaleye ve silahlara el koymaya, tutsakları serbest bırakmaya gidiyordu.
Ancak kaledeki askerler kalabalığa top ateşiyle karşılık verdi. 83 kişinin ölümünün ardından Paris halkı, Hotel des Invalides’den ele geçirdikleri topları kalenin önüne getirdi. Halkın kararlığını gören kale komutanı ve askerleri teslim oldu. Böylece devrim Paris’i ele geçirdi.
1791 yılında bir kurucu meclis toplandı ve “İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi” yayımlandı. Ardından da ulusal egemenliğe dayanan bir anayasa hazırlayarak monarşinin yetkileri sınırlandırıldı. Bu anayasa, halk tarafından seçilecek bir parlamentonun yasama ve yürütme yetkilerini kralla paylaşmasını öngörmekteydi. Kanunları hazırlamak, bütçeyi tasdik etmek ve hükümetin icraatını kontrol etmek görevleri meclise verildi.
İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi’nin uygulamaya konulması ve bir halk meclisinin yürütme gücünü ele alması, Fransa’da feodalite kurumlarını yıktı. Aristokratlara karşı gelişen öfke, pek çok soylunun topraklarını bırakarak diğer Avrupa ülkelerine kaçmalarına yol açtı.
Ancak 14 Temmuz Bastille Günü ve devamında yaşananlar devrimin sonu olmadı. 14 Temmuz 1789’da başlayan devrim, Ağustos 1792 tarihinde doruğuna ulaşarak Jakobenleri iktidara getirdi. Feodal ödentiler, monarşi, kilise baskısı, kölelik ve yiyecek spekülasyonu Jakoben iktidarı döneminde kesin olarak yasaklandı. Kral, kraliçe ve karşı devrimciler idam edildi, eğitim laikleştirildi ve anayasaya toplumsal refah ilkesi eklendi.
Jakoben önderlerin iktidardan düşürülüp katledilmesinden sonra gelen yönetimler döneminde Jakobenlerin yoksullar yararına yaptıkları girişimler budansa da feodalite Fransa topraklarından sonsuza dek silindi.
Bugün Bastille baskının 227. yıldönümünü yaşıyoruz.
Baskından tam 227 yıl sonra Fransa’nın Nice kentinde emperyalistlerin beslediği katiller, Bastille kutlamalarına saldırarak onlarca insanı katletti.
Kaynak: gazeteyolculuk.net