1939 ile 1942 yılları arasında Renia Spiegel, ülkesi Polonya’nın Almanlar tarafından nasıl ezildiğini ve kendisi gibi Yahudilerin nasıl haklarından mahrum bırakıldığını ve zulme uğradığını yazdı. Ama aynı zamanda Nazilerin yok edemediği büyük bir aşk hakkında da yazıyor.
1939’un başında, o zamanlar 15 yaşında olan Renia Spiegel günlük tutmaya başladı. Renia, önümüzdeki birkaç yıl içinde talihsiz Polonyalıların ve özellikle de kendisi olan Yahudi’nin başına ne tür dehşetlerin geleceğini bilmiyordu. Ayrıca hayatının bu kadar çabuk ve acımasızca sona ereceği hakkında hiçbir fikri yoktu.
700 sayfadan fazla yazdı. Özlemini yazdı, ebeveynlerine çağrılarda bulundu ve arkadaşlarıyla ilgili komik hikayeler bıraktı. Genç, harika bir yaşamın tüm evreni. Renia’nın günlüğünün Anne Frank’ın ünlü günlüğünden farklı olduğu nokta burasıdır. Daha gençti ve Frank ailesinin Nazi yönetiminde hayatta kalmayı umduğu saklandığı yerin baskıcı perspektifinden yazıyordu.
Neşeli kız
Ve böylece Polonyalı hayati önem taşıyan kızın günlüğü ürkütücü bir etki yaratıyor. Çünkü o -çağdaşları gibi- tarihin ona neler hazırladığını bilmiyordu ama okuyucu kaçınılmaz felaketin farkındaydı. Bu Haberin Detayları, Renia’nın yazılarındaki neşeli pasajlara baskıcı bir ton katıyor.
Ocak 1939’da Renia, Berlin’de Hitler’i düşünmüyordu. Hayal kırıklığına uğradı ve yalnızdı. Annesi çok uzakta, Varşova’da, babası ise kızın büyüdüğü çok sevdiği çiftlikte. Annesi en küçük kız kardeşine eşlik etmişti; sekiz yaşındaki, hevesli bir çocuk yıldızdı. Renia ve kız kardeşi Ariana, büyükanne ve büyükbabalarıyla birlikte uykulu Przemysl’de yaşamak üzere sınır dışı edildi.
Almanların Ağustos 1939’da Polonya’yı işgal edip ülkeyi hızla ezmesinin ardından aile kendilerini ayrı bölgelerde buldu. Almanlar başkent Varşova’ya yürüdü. Küçük Przemysl kasabası Kızıl Ordu tarafından işgal edildi çünkü Hitler, gizli bir anlaşmayla Stalin’e doğu Polonya’nın büyük bir bölümünü vaat etmişti.
Nazileri geride bırakan bir aşk
Ama kızın kendi dünya görüşü vardı. Renia şunu yazdı: “Toprakları bölmeleri, kardeşleri ayırmaları, çocukları analarından uzaklara göndermeleri ne işe yarar?… Bulutlar, kuşlar ve güneş bu sınırlara, insanlara, onların Silahlarına gülüyorlar. ileri geri giderler, yağmuru, çimeni, güneş ışınlarını kaçırırlar ve kimse bunları yasaklamayı bile düşünmez, deneseler bile güneş kahkahalara boğulur ve gözlerini kapatmak zorunda kalırlardı. bulutlar, kuşlar ve Rüzgar da onu takip ederdi. Benim küçük insan ruhum ve birçok düşüncem de öyle.”
Günlük, 1939’dan 1941’e kadar geçen bir gençlik hayatına tanıklık ediyor. Çünkü Renia, Zygmunt Schwarzer adında bir çocuğa aşık oldu. 21 Eylül 1940’ta Renia şunları kaydetti: “Bugün Zygmunt S adında bir çocukla tanıştım. Nora da ondan hoşlandığını itiraf etti ama onun tam benim tipim olduğunu bildiği için bunu bıraktı. Nora Maciek’in tatlı, tatlı Natek’i var ve Irka. Peki ya ben? İşlerin nasıl ilerleyeceğini bilmiyorum ve kendime pek güvenim yok.”
Bir gencin hayatı
Renia’nın, bu çocuğun yakında kendisi için hayatını tehlikeye atacağı ve savaşa, zulme ve onun ölümüne rağmen hayatının sonuna kadar onu seveceği hakkında hiçbir fikri yoktu. Okuyucu, Nazilerin o zamanlar zaten Yahudileri öldürmeyi planladıklarını biliyor. Aynı zamanda sanki tüm dünya Renia’ya açılmış gibi canlı ve umutlu bir ergenlik aşk hikayesinin izlerini sürüyor.
“Zygmunt’u gördüğümde, aynı zamanda rahatsız edici olan bu mutlu, hoş duyguya kapılıyorum. Bir şey beni felç ediyor. Ah, o aptal, onu ne kadar sevdiğimi bir bilseydi.”
Renia, Sovyet işgalini ve komünist propagandayı ilgiyle ama aynı zamanda mesafeli bir merakla gözlemledi; düşünceleri aşkı etrafında dönüyordu. Balolar, gökyüzündeki yıldızlar ve ilk öpücükler hakkında.
Daha sonra Alman Wehrmacht SSCB’yi işgal etti. Kızıl Ordu Polonya’dan çıkarıldı ve aynı yıl Moskova’ya çekilmek zorunda kaldı. Kızıl Ordu nihayet Berlin yolunda Przemysl’i yeniden ele geçirdiğinde, Renia çoktan gitmişti.
Almanlarla birlikte terör geldi
26 Haziran’da, yani Alman taarruzunun başlamasından beş gün sonra Renia korkuyla doldu.
“Yazamıyorum. Korkudan güçsüzüm. Yine savaş, Rusya ile Almanya arasında savaş. Almanlar geldi, sonra çekildiler. Bodrumda berbat günler. Allah’ım bana annemi ver, hepimizi kurtar. (…) O kadar çok yaşamak istiyorum ki. Senin önünde kendimi alçakgönüllü buluyorum ve hepimizin adı adına yalvarıyorum. Bu gece berbat olacak. Korkuyorum.”
Kısa bir süre sonra, 1 Temmuz 1941’de Nazi terör saltanatı Renia’ya ulaştı.“Yarın ben de diğer tüm Yahudiler gibi beyaz bir bilezik takmak zorunda kalacağım. Senin için, günlüğüm, her zaman aynı Renia olarak kalacağım, ama herkes için artık daha aşağı seviyede biri olacağım: beyaz bilezikli bir kız. bir Bilezik ve mavi bir yıldız.
(…) Bunu hâlâ bağımsız ve özgürken yazıyorum. Yarın başka biri olacağım ama yalnızca dışarıdan. Ve belki bir gün seni başka biri olarak selamlarım. Bunu bana ver Tanrım, sana inanıyorum.”
Temmuz ayında dikenli tellerin arkasındaki kapalı bir gettoda kilitlendi. Renia, “Bugün sabah saat 8’de gettoya kilitlendik” diye yazdı. “Artık burada yaşıyorum, dünya benden ayrı, ben de dünyadan ayrıyım.”
Umutsuz kurtarma girişimi
Genç sevgilisi artık direnişteydi. Gettodaki durum umutsuz bir hal alıyor.
25 Mart 1942’de Renia şöyle yazıyor:
“Mekanlarımızı kapatıyorlar, insanları şehirden sürüyorlar. Her yerde zulüm ve hukuksuzluk var. Bir de bana tüm dünyayı unutturan baharlar, öpücükler, tatlı okşamalar var.”
Nazi terörünün ortasında Renia aşkı yaşadı.
“Artık ecstasy kelimesinin ne anlama geldiğini biliyorum. Tarif edilemez; iki seven yaratığın başarabileceği en iyisi bu. İlk kez bu bir olma özlemini hissettim. (…) Isırmak, öpmek ve sıkmak, ta ki ta ki… kan geliyor. Ve Zygmunt benim için nasıl en iyi adam olacağından bahsetti.”
Zygmunt, Almanlar tüm Yahudileri toplayıp ölüm kampına göndermeden hemen önce, Renia ve Ariana kız kardeşlerini gettodan çıkarmayı başardı. Renia’yı ve kendi ailesini amcasının tavan arasına sakladı. Bir arkadaşının Hıristiyan babası, 12 yaşındaki kız kardeşini sakladı.
Üçü Almanlar tarafından tavan arasında takip edildi. Günlükteki son kayıt Renia’dan değil çaresiz Zygmunt’tan geliyor: “Üç el ateş! Üç hayat kaybedildi! Tek duyabildiğim silah sesleri, silah sesleri.”
Ölene kadar sev
Ariana savaştan sağ kurtuldu; annesi Roza maceracı bir şekilde anne ve çocuğunu Katolik yapan sahte belgeler almayı başardı.
Zygmunt Schwarzer ayrıca savaştan ve toplama kampındaki hapis cezasından sağ kurtuldu. 1992 yılında vefat etti. Günlüğünü ve hatırasını sakladı. Evinde Renia için bir türbe inşa etti. Ölmeden önce günlüğüne yazdı. “Renia’nın kız kardeşini gördüm. Elimde kalan tek şey bu kan bağı. Renia’yı kaybedeli 41 yıl oldu… Renia sayesinde hayatımda ilk kez derinden ve içtenlikle aşık oldum. Ve Onun tarafından olağanüstü, esrarengiz ve inanılmaz derecede tutkulu bir şekilde seviliyordum.”
Günlük İngilizce tercümesiyle yayımlandı: Renia’nın Günlüğü: Bir Holokost Dergisi. “Amerika’da Şaşırtıcı Bir Holokost Günlüğü Nasıl Yeniden Ortaya Çıktı” başlıklı makale, hayatta kalanların savaş sonrası hayatlarını detaylandırıyor ve günlüğün neden bu kadar uzun süre gizli kaldığını açıklıyor.
Kendisi ve günlük hakkında daha fazla bilgiyi Almanca olarak “Renia Spiegel Vakfı” web sitesinde bulabilirsiniz.
Ayrıca şunu okuyun:
Kurtuluş anı: Bir avuç askerin Nazi ölüm trenini nasıl durdurduğu
Oskar Dirlewanger – neo-Nazilerin SS’deki en kötü sadistlere tapmasının nedeni budur
Hitler çocuğu Wilhelm Hübner – “Bizim Adolf’umuz yaşlı bir adam oldu”