Psoas
Psoas kasının asıl ismi ileopsoastır, sebebi ise kalça kemiğinin önünde uzanan iliacus adında diğer bir dalı olmasıdır. Psoas kasları, karın kasları ve bağırsaklarınızın arkasında gömülüdür.
Psoas kasları, omurgaların kenarına tutunur; son kaburganın hizasından başlayıp pelvise kadar iner. Psoas, kasıkta iliakla birleşir, aşağıya doğru ilerleyip femur başının üst iç ucunda¬ki tümseğe tutunur. Bu tümseğe küçük trokanter denir. İliakın üst tutunma yeri, kalça kemiği¬nin iç kenarıdır.
Psoasın esas hareketi, kalçayı esnetmek yani kıvırmak; yürürken veya koşarken uyluğu mi¬deye doğru kaldırıp ileri çıkarmaktır. Psoas kası ayrıca yatarken oturur pozisyona gelmek için vücudu kaldırmada rol oynar. Psoas kası tetik noktaları, kasık ve alt sırt ağrılarının sık görü¬len bir nedenidir. Jinekolojik belirtilere katkıda bulunabilir (1992, 95-97, 101; Dobrick 1989; 130-133). Ulaşılamaz gibi gelse de psoaslara masaj yapmak gerçekte çok kolaydır. Eğer masaj okullarında psoas kasına kendi kendine masaj öğretilmiş olsaydı gereksiz yere sorun yaşanma¬sı engellenirdi.
39yaşında ınasaj terapisti olan Dawn, kendi masaj kliniğinin sahibiydi ve birçok masaj te¬rapisti çalıştırmaktaydı. Merdiven tırmanma hareketinin aşırı derecede yapıldığı aerobik ders¬lerine devam etmektedir. Sağlığını korumak için uyguladığı egzersiz programının özellikle solda, alt sırt ağrısına neden olması onu rahatsız ediyordu. Ayrıca yürüdüğünde kasığında ağ¬rı ve sertlik hissediyordu. Arkadaşı olan bir terapiste bu konudan bahsetti. “Bunun klasik tek- rarlayıcı yüklenme olduğunu biliyorum ama hiçbir şekilde aerobiği bırakamam. Eğer kendime bakmazsam inanılmaz derecede şişerim ve vücudum şekilsizleşir. Birçok germe hareketi yapı¬yorum ama işe yaramıyor gibi gözüküyor. ”
Masaj yaparken arkadaşları Dawn’m psoas kasının taş gibi sert olup dokunmaya aşırı du¬yarlı olduğunu farketti ki bu kas, merdiven tırmanma egzersizlerinde ağırlıklı olarak kullanıl¬maktadır Tetik noktalarına dokunmak kasık ağrısının aynısını oluşturdu. Arkadaşı, kendi pso- asına masaj uygulama tekniğini gösterdi. Birkaç gün içinde kasık ve sırt ağrıları kayboldu. Hemen ardından bir hastalarıma aynı sorun konusunda yardımcı olabildi.
33 yaşında bir bilgisayar programcısı olan Sue, Dawn’a masaj için gelmektedir. Her ayın birkaç gününü şiddetli alt karın ve alt sırt ağrısı nedeniyle berbat ve neredeyse hiçbir şey yap¬maksızın geçirmektedir. Dawn’a “Bundan kurtulmak için neredeyse rahmimi aldırtacaktım,” dedi.
Sue’nun psoasma yapılan masaj, alt sırtında aynı ağrıyı ağrısının aynısını oluşturdu. Ay¬rıca adet zamanındaki gibi yumurtalıklarına ağrı yansıdı. Sue, adetler arası dönemde kendi karın ve psoas kasma her gün masaj yaptı. Sırt ağrısı geçti ve adet rahatsızlıkları çok azaldı.
Belirtiler
Psoas tetik noktaları, vücudun aynı tarafında alt sırta ağrı yollar (Şekil 7.29). Ağrı, şekli di¬key olmasıyla diğerlerinden ayrılır ancak her iki psoas kasından ağrı yansıyorsa bu dikey özel
lik o derece belirgin olmayabilir. Tetik noktalar, gerçekten çok kötü olursa sırt ağrısı omuz alt ucundan üst gluteal bölgeye (poponun üst kısmı) kadar uzanabilir. Ayaktayken ağrı daha kö¬
tüdür. Dik oturmak imkansızdır ve sandal-yeden kalkmakta zorluk çekebilirsiniz. Çok sorunlu psoas kasları, sizi ayağa kalkmaktan ve yürümekten alıkoyabilir sadece emekle-yerek gezinebilir hale getirebilirler.
Psoasın iliak dalındaki bir tetik nokta Şekil 7.29’daki gibi sırta ağrı yollayabilir. Alt tutunma yerine yakın bir tetik nokta ise kasık ve üst uyluğa ağrı yollar (Şekil 7.30). Toplumun sadece yarısında bulunan psoas minörde dördüncü bir tetik nokta buluna¬bilir. Bu küçük kas, göbek hizasında pekto- ralis majörün önünde bulunur. Dokunarak birini diğerinden ayıramazsınız. Bu bölge¬deki herhangi bir tetik nokta hem kadın hem de erkekte karın ve cinsel organlara ağ¬rı yollar
Sıkı psoas minör kası, pelvisi geriye yatı-rabilir; alt sırtın kavsini bozabilir. Pektora- lis majör kası tetik noktalardan etkilendiğin¬de pelvisi öne döndürür ve alt sırtın kavisi abartılı hale gelir. Her iki kas da orta omur-gayı eğer sadece bir taraftaki kas etkilenmiş¬se bir tarafa çekmeye çalışır ve lateral skolyo- zun (omurga eğriliği) nedeni olabilir. Psoas tetik noktalarının omurga üzerindeki etkile¬ri çok ciddi olabilir. Kısalmış psoas kasları, bel kısmında, omurgalar arasındaki disklere devamlı basınç uygulayıp başka şekilde açık-lanamayan disk sorunlarının nedeni olabilir (1992, 89-101).
One eğik veya bir tarafa eğik yürüme alış-kanlığı, psoas tetik noktalarının göstergesi olabilir. Topallamanıza veya ayağınızı açarak
yürümenize neden olabilirler. Sabahları alt sırt ağrısıyla birlikte kalçalarda sertlik ve ayağa kalk-makta zorluk varsa psoas kasınızda tetik noktalar bulma ihtimaliniz çok yüksektir. Eğer bir kalça¬nız diğerine göre önde yer alıyorsa bu kalçanın iç yüzünde iliakusta tetik noktalar arayın (1992, 97-99; Porterfield 1985, 553).
Ayağınızı geriye uzatmak, psoasların uzamasını gerektirir. Psoas kasınız, tetik noktalardan et-kilendiğinde yürümeyi güçleştiren budur. Psoas kaslarının kasılması, ayağınızı dışa döndürür ay¬rıca psoas kasınız kasılıyken yürüme sırasında ayaklarınız dışarıya döner. Gluteal kasların (popo¬daki) bazıları da aynı etkiye sahiptir.
Nedenler
Psoas kası düşme, zorlu koşu veya tırmanma, orta kısmı aşırı yoran herhangi bir egzersizle aşırı yüklenir. Otur, kalklar, ayaklan kaldırma veya diğer karın egzersizleri, tetik noktalardan etkilenmiş olan psoaslar için bir felakettir. Diğer taraftan karın egzersizleri, psoas ve karın kas¬larını tetik noktalardan korumak için çok faydalıdır.
Sürekli oturmak, özellikle dizler yukarıda oturmak, psoasları devamlı kasılı tuttuğu için za-rarlıdır. Otomobillerdeki yarış koltukları bu kaslar için aşırı sorun yaratır. Gergin duruş, pso¬aslar için ayrı bir sorun kaynağıdır. Dik ve dengeli duruş hiçbir kas grubunu zorlayıp aşırı yük¬lemez. Eğer öne eğik, eğri, omuzlar çökük bir duruşunuz varsa düşmemek için bazı kasların devamlı kasılı kalması (psoas dahil) gerekir.
Gergin psoas kasının neden olduğu duruş bozuklukları, baş ve gözlerinizi aynı seviyede tut¬mak için boyun ve sırt kaslarınızın yükleme eğilimindedir. Bu şekilde aşırı yüklenen kaslarda tetik noktalar gelişir. Şelale etkisiyle bir kasın diğerinde tetik noktaları teşvik etmesi sonucun¬da tüm vücut kaslarınızda tetik noktalar ile karşı karşıya kalabilirsiniz.
Tedavi
Esas psoas tetik noktaları, karnın derinliklerinde göbeğin her iki yanında, 5 cm dışarıda bulunur. Göbekle kalça Ankara masaj Arısında yer alır yarı yoldaki bölgeyi araştırın. Şekil 7.26’daki gibi par¬maklarınızı sırt sırta çalıştırın.
Sırt üstü yatıp dizinizi karnınıza çekerek masaj pozisyonu alın. Dizinizin çalıştığınız psoasın aksi yöne düşüp uzaklaşmasına izin verin. Bu, kalçanızın yukarı gelip barsakların diğer tarafa geçerek yolunuzdan uzaklaşmasını sağlar. Yol temizlenir psoaslara doğrudan ulaşırsınız. (Şekil 7.31). Dizlerin bir tarafta olduğu bu pozisyon, karnın bir tarafındaki tüm kaslara masaj için mükemmel bir yoldur. Tüm alan için sırt sırta parmak kullanın.
Psoas masajına başlarken parmaklarınızın yerini doğrulamak için başınızı bir süre kaldırın ve dilim şeklinde kasılan rektus abdominisin kasılmasını hissedin. Parmaklarınız, rektus abdo- minisin dış kenarında psoasa yerleştirilmelidir. Derince aşağıya doğru bastırın ve rektus abdo- minise paralel seyreden yuvarlak sertliği hissedin. Kasılı psoas, uzun bir biber gibi hissedilir. Eğer kasta tetik nokta yok ise gevşek olur; bu yüzden sizde bu kası bulamayabilirsiniz.
Psoas tetik noktalarının aşırı hassasiyetini dokunduğunuzda fark edersiniz. Çok kötü oldu¬ğunda hafif bir masaj dahi dayanılmaz olabilir ancak bu rahatsızlık vazgeçmenize neden olma¬sın. Psoas kasındaki tetik noktalar için en iyi yöntem doğrudan masajdır. Bunu yapacak en iyi kişi sîzsiniz çünkü ağrı şiddetini en iyi siz ayarlarsınız. Yapabildiğinizin en iyisini yapın ve bu¬nu sık sık tekrarlayın.
Psoasın dış kenarı boyunca (bir kenardan diğer kenara doğru) vurursanız kasın şekli ve yer¬leşimi konusunda daha iyi bir his oluşur. Bir kez nerede olduğundan emin olursanız kasın tüm uzunluğu boyunca masaj yapabilirsiniz. Kısa 2-3 cm.lik vuruşlarla ve çok yavaş hareketler¬le parmaklarınızla cildi hareket ettirerek masaj yapın. En alt kaburgadan kasığınıza kadar olan bölgede tetik noktaları kontrol edin.
Sol psoas üzerinde çalışırken aortun şiddetli nabzı ile karşılaşırsanız orta hattan birkaç cm daha uzaklaşın. Aort, vücudun en geniş atardamarıdır ve kalpten doğrudan çıkar. Her iki pso¬as kasma göre orta hatta daha yakındır. Bağırsaklarınızı yoldan çekmek için doğru pozisyon¬da yatıyorsanız arada hiçbir şeyin elinize gelmemesi ve doğrudan psoası hissetmeniz gerekir.
Kasık veya üst uylukta kronik ağrınız olmadığı sürece iliakta muhtemelen tetik nokta bu¬lunmayacaktır. Tetik nokta olduğunu düşünüyorsanız, onları her iki leğen kemiğinin önün¬de çift başparmak veya desteklenmiş parmak tekniğiyle arayın.
Bulduğunuz tetik noktalara kı¬sa yavaş vuruşlarla masaj yapın.
Uyluğun üst kısmındaki tutunma yerindeki hassasiyet çok önemli değildir çünkü göbeğe yakın tetik noktalar yok edilince bunların da kendiliğinden kaybolması beklenir. Eğer kaybol¬mazsa ayaklarınıza düz ve dışa dönük olarak uzanın ve kasıktan birkaç cm aşağıda uyluğun iç yüzünde bu noktaları arayın. Psoasın bu noktada kasılıp ayağı dışa çevirdiğini ve bacağı hafif¬çe kaldırdığını hissedebilirsiniz. Tetik nokta, kemikten aşağıda olacağı için parmaklarınızı de¬rine bastırın.
Vücudun alt kısmındaki kaslar tetik noktalar tarafından etkilenirse gerilir ve biri diğerini etkiler. Psoas kası gevşedikten sonra başka bölgelerdeki ağrının arttığını hissederseniz kuadra- tus lumborum, rektus femoris, tensör fasia lata, gluteal kaslar, dizardı kirişlerinde tetik nokta arayın.
Psoaslarda tetik noktadan korunmak için duruşuna dikkat edin. Diziniz yukarıda saatlerce oturmaktan kaçının. Uzun yol şoförleri ve iş icabı uzun saatler oturmak zorunda olanlar, ara sı¬ra kalkıp dolaşarak psoas kası ve diğer kalça fleksörlerine uzayıp gevşeme şansı vermeliler. Ha¬reketsiz yaşayan insanlar için bu çok sık yapılamaz. Fatal pozisyonda dizler karna çekili uyu¬mak, psoasları gece boyu kasılı tutar. Ayaklarınız aşağıda uymaya çalışın.
Karın bölgesindeki tüm tetik noktalarla uğraşmadan orta kısmınızı germeye çalışmayın. Özellikle psoaslar sorunluyken aşırı çalıştırma ve germe onları daha kötü yapar. Ayrıca tetik noktaları yok etmede alışılagelmiş germe tekniklerine güvenmeyin. Germe tedavisi sadece Tra- vell yöntemiyle yapılırsa güvenlidir; cildi soğutucu sprey ile dikkatlice hissizleştirip sonrasın¬da sıcak uygularsınız. Egzersiz ve germenin tetik noktalar yok edildikten sonra uygulanması iyi bir fikirdir.