

12 Şubat 2005 Çarşamba günü, Amerika'da federal hükümet, 1980 yılından beri ilk kez, zayıflama, sağlıklı beslenme ve kardiovasküler sağlık konuları üzerinde ağırlıklı olmak üzere yeni bir yeme-içme rehberi yayımladı.


Rehber, Amerikalıların hiçbir zaman olmadıkları kadar şişmanlamış olduklarının altını çizerken temel olarak daha fazla sebze ve meyve tüketilmesini, daha çok az yağlı - yağsız süt ürünlerinin kullanılmasını, rafine edilip işlemden geçirilmemiş daha fazla saf tahıl ürünlerinin kullanılmasını vurgulamakta. Ancak daha ilginç ve belki de zor olan tavsiye, günde yarım saat olan günlük egzersiz süresinin artık 1.30 saate yükseltilmiş olması!..
Rehberin tanıtıldığı 12 Ocak'taki toplantıda tarım bakanlığı sekreteri Ann M. Veneman ile Sağlık ve Beşeri Hizmetler sekreteri Tommy Thompson, kabine üyelerinden çok birer sağlık ve beslenme uzmanı gibi rehberle ilgili soruları
cevapladılar.
Yapılan vurgularda satırbaşlarını incelediğimizde zayıflamak için ciddi çaba sarfeden Amerika'lıların diyetlere ve beslenme-sağlık kitaplarına yılda 42 milyar dolar harcayarak sorunlarını net bir şekilde kabul ettikleri görülmekte. Yayınlanan bu rehberin de Amerikan vatandaşları tarafından hükümetlerinin sunduğu bir diyet kitabı olarak algılanması gerektiği vurgulanmış.
Thompson'un toplantıda kullandığı ifadeler ise hepimizin oturup bir kez daha sağlığımız ve geleceğimiz hakkında düşünmemizi gerektirecek cinsten:
"Bu gece yiyeceğiniz tatlının bu kez sadece yarısını yiyin! Ve sonra da çıkıp oturduğunuz apartmanın etrafında bir süre yürüyüş yapın. Eğer tv seyredecekseniz, seyir esnasında yere uzanın ve 10 şnav ve 5 mekik çekin!.."
Bildiğiniz gibi besin endüstrisi artık daha fazla az işlenmemiş ya da işlenmemiş tahıl ürünlerinden yapılan ürünler sunmaya özen gösteriyor. Amaç daha az kalori ve daha küçük porsiyonlar ile besinlerin sunulması.
Sorun şu ki insanlar yedikleri yiyeceklerin sağlıklı, daha az şeker içeren türden olmalarının bilincine varsalar da çok önemli bir kriterden yoksun durumdalar: Peki bu sağlıklı besinlerden ne kadar yenmeli?..


Yayınlanan rehberin başlıca önerileri şöyle sıralanabilir:
- Tükettiğiniz trans yağları sınırlayın mümkünse kullanmayın! Rehberin hazırlanmasında görev alan danışman kurul limitin günlük alınacak toplam kalorinin ancak %1'i olduğunu vurgularken bu ibare daha sonra metinden çıkarılmış! (orada da besin endüstrisi lobileri hala etkin şekilde hükümet üzerinde baskı kurabiliyorlar demek ki!)
- Doymuş yağlardan da zararlı olan hidrojene sıvı yağ kullanımını azaltın!
- Şekeri tamamen hayatınızdan çıkartmasanız dahi tüketilecek yiyecek ve içeceklerin mümkün olduğunca şekersiz besinler olmasına dikkat edin. Bu konularda benzer üreten endüstri lobilerinin baskıları sayesinde bir limit koyulmasa da açık bir şekilde bu ürünlerin mümkün olduğunca tüketilmemesinin salık verilmesi uzmanlar tarafından önemli bir gelişme olarak kaydedilmekte.
- Bir önceki rehbere göre değişen bir başka ölçü ise günlük tüketilecek tahıl ürünlerinin en az yarısının işlenmemiş tam tahıl ürünlerinden oluşması gerekliliği. Hergün en az 6gr tam tahıl tüketilmesi gerekmekte.
- Önceki rehberde 5 ölçü olan tavsiye edilen tüketilecek meyve ve sebze miktarı 9 ölçüye çıkartılmış durumda.
- Önceden iki kap olan günlük az yağlı ya da yağsız süt ve kümes ürünlerinin miktarı ise 3 kaba çıkartılmış.
- Doymuş yağ ve günlük kolestrol tüketim miktarı ise aynı kalmış: Toplam günlük kalori miktarının %10'u kadar doymuş yağ ve 300 miligram'ı geçmeyecek miktarda kolestrol tüketilmesi salık veriliyor.
- Eski rehberde günlük kalori miktarının %30'unu geçmemesi istenen yağ tüketimi bu rehber ile %20-35 aralığına çekilmiş durumda.
- Günlük kullanılacak en fazla sodyum tutarı 2.400 miligram'dan 2.300 miligram'a çekilmiş durumda ki bu günde bir çay kaşığı tuz demek!..
- En çarpıcı değişiklik ise daha önce de belirttiğimiz üzere günde yarım saatten 90 dakikaya artırılan egzersiz süresi. Önerilen aktivite çeşitleri ise yürüyüş, doğada gezinti ve bisiklet
En merak edilen konu yeni rehberin eski rehbere alışık olanların alışkanlıklarında ne kadar zamanda bir değişiklik etkisi yaratabileceği. Beklenen adaptasyon süresinin 1-2 ay olduğu söyleniyor.
Uzmanlar rehberin oldukça başarılı bir içeriğe sahip olduğunu ancak hükümetin bu detaylı çalışmanın halka tanıtımı için hiçbir çaba sarfetmediği, herhangi bir bütçe ayırmadığını ve bu nedenle yaratılacak etkinin çok sınırlı kalacağını belirtiyorlar.
Konu ile ilgili olarak bir uzmanın tespiti de durumun vahametini gösterir nitelikte: "Sanmıyorum bu yeni rehberi çok insan okumuş ve daha da önemlisi anlamış olsun. Çünkü hükümet rehberin tanıtımıyla hiç ilgilenmiyor. Eğer sokaktan geçen herhangi 10 kişiye bu ya da bir önceki rehberin varlığından haberdar olup olmadıklarını sorarsanız hiçbirisinin konu ile bilgi sahibi olmadığını görürsünüz. Ancak eğer aynı 10 kişiye hangi şekerlemenin elde değil de ancak ağızda eridiğini sorarsanız, 10'undan 9'uzu size doğru cevabı verecektir!.."
Ne dersiniz Türkiye'de durumumuz nasıldır sizce?
Rehberle ilgili önümüzdeki bültenlerimizde detaylara girmeye çalışacağız ancak meraklılarına orjinal metne ulaşmaları için linkimizi sunalım:
Beslenme Rehberi
Kaynak:
Newyork Times Gazetesi