Kanser tedavileri kanserin yayılmasını önler ve hatta birçok insanda erken evrede iyileşmeyi sağlar. Ancak tüm kanserler tedavi edilemez. Bazen tedavi yarar sağlamamaya başlar ya da tedavi edilemeyecek kadar ileri seviyelere ulaşır. Buna ileri seviyede kanser denir. İleri seviyede kanser hayatın farklı bir aşamasına geçiştir. Kolay bir aşama değildir fakat seçeneklerin olmadığı anlamına gelmez. Bazı insanlar ileri seviyede kanserle uzun yıllar yaşayabilir. İleri seviye kanser hakkında bilgi edinmek ve seçenekleri öğrenmek sizin için en uygun kararı almanıza yardımcı olur.
Durum Değerlendirmesi Yapmak
Doktorunuzla ilerlemiş kanserin sizin için ne anlama geldiğini konuşun. Farklı insanların tedavi işleyişleri, hastalık süreçleri birbirine benzemez. Tedavi seçeneklerinizin neler olduğunu, tedaviden neler bekleyebileceğinizi ve sonucun ne olabileceğini öğrenin. Bunu ailenizle konuşmak veya doktorunuzla birlikte bir aile toplantısı yapmak isteyebilirsiniz, böylece birlikte ileri planlama yapabilirsiniz.
Tedavi Hakkında Karar Vermek
İleri seviye kanserinizde hala alınan tedaviye devam edebilirsiniz. Ama tedavinin amaçları farklı olacaktır. Kanseri iyileştirmek yerine, belirtilerini hafifletmeye ve kanseri kontrol etmeye yardımcı olabilir. Bu mümkün olduğunca uzun sürede mümkün olduğunca rahat olmanızı sağlar. Yaşam süresini uzatabilir. Tedavi seçenekleriniz şunları içerebilir:
- Kemoterapi
- İmmunoterapi
- Hedefli terapi
- Hormon terapisi
Seçenekleriniz hakkında doktorunuzla konuşun. Riskleri ve faydaları karşılaştırın. Çoğu kanser tedavisinin yaşam kalitesini etkileyecek yan etkileri vardır. Bazı insanlar yan etkilerin tedaviden sağlanacak faydaya değmeyeceğini düşünerek tedaviyi reddederler. Bazı insanlarsa mümkün olduğunca uzun süre tedaviye devam etmeyi tercih ederler. Bu doktorunuzla vermeniz gereken kişisel bir karardır.
Diğer Tedavi Seçenekleri
Standart tedaviler kanseriniz için artık işe yaramadığında, ne tür bir bakım almak istediğinize dair bazı seçenekleriniz vardır. Bu seçenekler şunlardır:
Klinik denemeler, kanseri tedavi etmenin yeni yollarını araştıran araştırmalardır. Klinik bir deneyde olmanın faydaları ve riskleri vardır. Her bir deneyin kimin katılıp katılamayacağı konusunda kuralları vardır. İlgileniyorsanız, kanser türünüz için klinik deneyler hakkında doktorunuzdan bilgi alın.
Palyatif bakım, kanserden kaynaklanan belirtileri ve yan etkileri önlemeye, tedavi etmeye yardımcı olan bir yöntemdir. Kanserle karşı karşıya kalırken duygusal ve ruhsal mücadelerde de size yardımcı olabilir. Palyatif bakım yaşam kalitenizi arttırmaya yardımcı olabilir. Kanser tedavisinin her aşamasında bu tür bir bakımı alabilirsiniz.
Bakımevi, kanseriniz için aktif tedavi istemiyorsanız bu seçeneği değerlendirebilirsiniz. Bakımevi bakımı, semptomlarınızı iyileştirmeyi ve yaşamın son aylarında rahat hissetmenizi sağlamayı amaçlamaktadır.
Evde bakım, hastane yerine evinizde tedavi olmanızdır. Bakımınızı yönetebilir ve ihtiyacınız olan tıbbi ekipmanı evinize alabilirsiniz. Bazı hizmetleri kendiniz ödemek zorunda kalabilirsiniz. Neler kapsadığını görmek için sağlık planlarına bakın.
İleri Kanser Belirtileriyle Başa Çıkmak
Kanser ilerledikçe belirtilerin kötüleşeceğini düşünebilirsiniz. Durum her zaman böyle değildir. Birkaç belirtiniz olabilir ya da hiç belirtiniz olmayabilir. Sık görülen belirtiler şunlardır:
- Ağrı
- Bulantı ve kusma
- Yorgunluk
- Anksiyete
- İştah kaybı
- Uyku sorunları
- Kabızlık
- Zihinsel karışıklık
Bu belirtilerden herhangi birine sahipseniz, doktorunuza söylemek önemlidir. Belirtileri küçümsemeyin. Daha iyi hissetmenizi sağlayacak birçok tedavi vardır. Belirtileri hafifletmek yaşam kalitenizi ve hayattan aldığınız zevki arttıracaktır.
Duygularla Başa Çıkmak
Kanserli bir kişi olarak öfke, inkar, üzüntü, endişe, keder, korku veya pişmanlık hissetmiş olabilirsiniz. Bu duygular zaman zaman daha yoğun olabilir. Bu duyguları hissetmek normaldir. Duygularınızla başa çıkmak size özel yöntemlerle olabilir. Yardımcı olabilecek seçenekler için de şunlar söylenebilir:
Destek alın. Duygularınızı başkalarıyla paylaşmak onları daha az yoğun hissetmenizi sağlamaya yardımcı olabilir. Kanser hastaları için destek gruplarına katılabilir, bir danışmanla buluşabilirsiniz.
Keyif aldığınız şeyleri yapmaya devam edin. Gününüzü normalde olduğu gibi planlayın ve keyif aldığınız şeyleri yapmaya çalışın. Yeni bir alanda ders almaya başlayabilirsiniz.
Umutlu hissetmenize izin verin. Her gün dört gözle bekleyeceğiniz şeyler düşünün. Umutlu hissederek kabullenmeyi, huzur duygusunu ve rahatlığı bulabilirsiniz.
Gülmeyi unutmayın. Kahkaha stresi hafifletir, rahatlamınıza yardımcı olur ve sizi başkalarıyla bağlayabilir. Hayatınıza espri katmanın yollarını arayın. Komik filmler izleyin, çizgi romanlar ve mutluluk içerikli kitaplar okuyun. Etrafınızdaki şeylerde mizah görmeye çalışın.
Yaşamın Sonu İçin Planlama
- Bu, birçok insan için zor bir konudur. Ama hayatın sonuna adımlar attığınızı bilerek kendinizi daha iyi hissedebilirsiniz. Önden planlamak isteyeceğiniz bazı durumlar olabilir. Bu durumda önceden planlar yapmak isteyebilirsiniz. Bu planlamalar arasında şunlar olabilir:
- İleriki zamanlar için yönergeler oluşturmak. Bunlar istediğiniz veya sahip olmak istemediğiniz bakım türünü özetleyen yasal kağıtlardır. Ayrıca kendiniz veremiyorsanız, sizin adınıza tıbbi kararlar verecek birini de seçebilirsiniz. Buna sağlık hizmetleri vekili denir. İsteklerinizin önceden bilinmesi sizin ve sevdiklerinizin gelecek hakkındaki endişelerinizi azaltır.
- İşlerinizi düzene sokun. Evraklarınıza bakıp önemli belgelerin bir arada olduğundan emin olmak iyi bir fikirdir. Buna vasiyetiniz, sigorta kayıtlarınız ve banka hesap özeleriniz de dahildir. Onları bir kasada ya da avukatınız yardımıyla saklayın. İşlerinizi yönetecek kişilerin bu belgelerin nerede olduğunu bildiğinden emin olun.
- Sevdiklerinizle vakit geçirin. Eşinize, kardeşlerinize, çocuklarınıza veya torunlarınıza ulaşın ve kalıcı anılar yaratmaya çalışın. Sevdiklerinize anlamlı şeyler vermek isteyebilirsiniz.
- Kalıcı bir miras bırakın. Bazı insanlar hayatlarını anlamlı kılmak için özel yollar yaratmayı seçerler. Koleksiyon defteri yapmayı, mücevher veya sanat icra etmeyi, şiir yazmayı, bahçe dikmeyi, video yapmayı veya geçmişinizden anıları yazmayı düşünebilirsiniz.
- Hayatınızın sonuyla yüzleşmek kolay değil. Yine de günü gününe olağan bir şekilde yaşamak, hayatınıza değer katarak geçirmeye çalışmak ve çevrenizdeki insanlar size tatmin ve memnuniyet duygusu getirebilir. Bu, zamanınızı en iyi şekilde geçirmenize yardımcı olabilir.
KAYNAKLAR:
U.S The National Library of Medicine(NLM) https://www.nlm.nih.gov/
American Cancer Society website. Understanding advanced cancer, metastatic cancer, and bone metastasis. www.cancer.org/content/cancer/en/treatment/understanding-your-diagnosis/advanced-cancer/what-is.html. Updated December 15, 2016. Accessed August 22, 2018.
Nabati L, Abrahm JL. Caring for patients at the end of life. In: Niederhuber JE, Armitage JO, Doroshow JH, Kastan MB, Tepper JE, eds. Abeloff's Clinical Oncology. 5th ed. Philadelphia, PA: Elsevier Saunders; 2014:chap 46.
National Cancer Institute website. Coping with advanced cancer. www.cancer.gov/publications/patient-education/advancedcancer.pdf. Updated May 2014. Accessed August 22, 2018.
Ramchandran KJ, von Roenn JH. What is the role for palliative care in patients with advanced cancer? In: Goldstein NE, Morrison RS, eds. Evidence-Based Practice of Palliative Medicine. Philadelphia, PA: Elsevier Saunders; 2013:chap 48.
<p> </p>
<p>Bu yazı yararlı oldu mu?</p>
<button type="submit" value="Submit">Evet</button>
<button type="submit" value="Submit">Hayır</button>