Kusma veya bulantı, mide içeriğinin ağızdan zorla boşaltılması olup çocuklarda sıkça görülen bir durumdur. Bazı durumlarda ise bilinçsizce yutmuş olabilecekleri, vücudun istemediği maddelerden ve patojenlerden uzaklaştıran faydalı bir vücut tepkisidir. Çocuklarda bulantı ve kusma genellikle herhangi bir tıbbi müdahaleye gerek kalmadan kendiliğinden geçebileceği gibi vücutta gerçekleşebilecek su kaybına karşı tetikte olup sağlık açısından kritik bir sonuç çıkarmadan sıvı takviyesi yapılması önemlidir.
Çocuklarda bulantı ve kusma Nedenleri
Çocuklarda mide bulantısı ve kusma, bazı durumlarda altıda yatan ciddi rahatsızlıklardan kaynaklanabilmektedir.
- Mide iltihabı veya gribi
- Reflü
- Gıda zehirlenmesi
- Seyahatte yol tutması
- Besinlere karşı alerjik reaksiyon
- Zihinsel stres
- Uyku bozukluğu
- Hazımsızlık
- Uzun süre aç kalmak sonucu mide boşluğu
- Solunum yolu enfeksiyonları
- Menenjit, idrar yolu ve orta kulak enfeksiyonları
- Apandisit
- Alınan bir darbe sonucu kafa içi basıncın artması
Bunların dışında;
- Aşırı yemek veya acele yemek yağ, şeker ve lif içerikli yiyecekler, çocukların gelişmekte olan sindirim sistemini zorlayarak kusma eylemini tetikleyebilir.
- Bazen, sıkça kusma, yukarıda belirtilen nedenlerin dışında düzenli aralıklarla tekrarlanan ani kusma atakları ile karakterize olan kusma sendromunun bir semptomu olabilir. 2012 yılında yapılan bir çalışma sonucu, her 100.000 çocuktan üçünde bu sendromunun olduğunu açığa çıkarmıştır.
- Beslenmeden hemen sonra bebeklerde gerçekleşen kusma Pyloric stenozun (yiyeceğin ince bağırsağa girmesini engelleyen bir rahatsızlık) da bir göstergesi olabilir. Bu durum acil tıbbi yardıma başvurulmalıdır.
Çocuklarda bulantı ve kusma belirtileri
Kusmaya genellikle spesifik hastalıklar veya bağışıklık sisteminin zayıflığı eşlik eder. Eşlik edebilecek semptomlardan bazıları ise şunlardır;
- Letarji
- Sinirlilik veya halsizlik
- İshal
- Baş ve Karın ağrısı
- Düşük ateş
- Kalp ritminde artış
- Şişkinlik
Alınacak en baştaki önlemler
- Hijyen koşullarına dikkat etmesi gerektiğini aşılayın. Özelliklede., tuvalet kullanımından sonra ve yemekten öncesi/sonrasında,
- Mide rahatsızlığı olan kişilerle yakından temasa geçmelerini engelleyin.
Doktora ne zaman gidilmelidir
Özellikle uzun süreli seyreden bulantı ve kusmalarda bünyede sıvı kaybına neden olacağı için çocuk 12 saat süreyle sıvı gereksinimi duymamalıdır. Ayrıca, öksürük, boyun tutulması, yüksek ateş ve baş ağrısı gibi semptomlarda doktora başvurulmalıdır. Peki doktora gidilecek kadar ciddi bir durum söz konusu değilse ne yapmalısınız?
Bulantı ve kusma için evde doğal tedavi yöntemleri
Sıvı alımını artırın
Vücutta oluşacak dehidrasyon (su kaybı) yetişkinlerde olduğu gibi çocuk sağlığını da olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle, çocuklarda kusmayı tedavi etmek ve dehidratasyonu önlemek için yapılacak ilk müdahale sıvı alımını arttırmaktır. Burada sıvı olarak kastedile temel şey sudur. Su, mideyi rahatlatacağı gibi aynı zamanda enerji depolamaya yardımcı olmakta oldukça etkili bir içecektir. Çocuğunuz suya ihtiyacı olmadığını söylese dahi belirli aralıklarla su içmesini sağlamalısınız. Emzikli çocuklar anne sütü almaya devam etmeli, ancak normalden daha sık beslenmelidirler.
Ayrıca, suyu yanı sıra karbonhidrat veya elektrolit içeren içecekler verebilirsiniz ancak dikkatli olun. Çünkü bu içeceklerin içerdiği şeker oranı ishale neden olabilmektedir.
Sık aralıklarla emmesi için buz parçacıkları vermek bile faydalı olabilir. Fakat bünyesi zayıf olan çocuklarda boğaz enfeksiyon riski göz önünde bulundurulmalıdır.
Kusmaya neden olan herhangi bir hastalığın ilk 24 saati süresince çocuğu katı yiyeceklerden uzak tutarak aynı zamanda daha fazla sıvı almasını sağlayın. Özellikle bebeklere doktor tavsiyesi dışında su verilmemelidir.
Ev yapımı oral rehidrasyon
ORS yani, ev yapımı oral rehidrasyon solüsyonu, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından dehidratasyon için ilk tedavi olarak kabul edilmektedir. Sıvı kaybını önlemek adına evde kolayca hazırlayabileceğiniz gibi piyasada paket halinde satılmaktadır.
Amerikan Aile Hekimliği’nde yayınlanan 2009 tarihli bir çalışmanın sonuçlarına göre, oral rehidrasyon tedavisinin, çocuklarda diyarenin neden olduğu hafif ile orta dereceli su kaybında tedavisi olduğu gözlemlenmiştir.
- 4 bardak suya ½ çay kaşığı oranında tuz ve 6 çay kaşığı şeker ilave edin.
- Tuz ve şeker homojen kıvama gelene kadar iyice karıştırın.
- Çocuğunuz tamamen iyileşene kadar bu karışımı günde 1-2 defa içirin.
Rezene
Araştırmalar sonucu kusmayı durduran en etkili çözümlerden biriside rezene olmuştur.
Rezene tohumları, sindirim sistemini yatıştırdığı gibi aynı zamanda bulantı ve kusmayı da etkilemektedir. Aromatik yapısıyla mideyi rahatlatırken, kusmaya neden olabilecek mide gribinin önlenmesine ve tedavisine yardımcı olan antimikrobiyal özellik içermektedir.
- 1 su bardağı kaynar suya 1 çorba kaşığı ezilmiş rezene tohumu ekleyin ve 10 dakika boyunca demlenmesini bekleyin. Süre sonunda karışımı süzerek çocuğunuzun günde 1-2 defa içirin.
- Ayrıca 1 çay kaşığı rezene tohumu da çiğnetebilirsiniz.
Limon
Limon, birçok özelliğinin yanı sıra kronik kusmaya da olumlu yönde etki etmektedir. Ferah kokusu sayesinde enerji vererek bulantı ve kusmayı önleyici etkiye sahiptir. Ayrıca vitamin ve minerallerle zenginleştirilmiş yapısı, kusma ile birlikte kaybedilen faydalı içeriklerin telafi edilmesine yardımcı olur.
Yüksek C vitamini içeriği, vücudunuzun bağışıklığını arttırmaya yardımcı olduğu için kullanılması önerilmektedir. İçerdiği asit, gıda zehirlenmesine neden olan ve kusmaya neden olabilecek bakterileri öldürür.
- 1 bardak suya taze bir limon sıkın ve 1 tatlı kaşığı bal ekleyin. Çocuğunuza günde birkaç defa içirin. (1 yaşın altındaki çocuklara bal vermeyin),
- Taze limon kabuğunu koklatın,
- Limon aromalı şekerler kusma sonrası ağızdaki hoş olmayan tadı gidermeye yardımcı olabilir.
Akupressure
Geleneksel Çin tıbbında Akupressure, İnsan vücudunda özel bazı noktalara basınç uygulayarak enerji kanallarının kan dolaşımı gibi düzgün çalışmasını sağlayan ilaçsız bir tedavi yöntemidir. Bu yöntem oldukça etkili olabildiği için semptomları hafifletmek için kullanılabilir. Örneğin, kolunuzun avuç içi tarafına bulantı ve kusmayı gidermek için bastırılır. P6 basınç noktasına masaj yapmak için;
- Üç parmağınızı çocuğunuzun bileğine yerleştirin.
- Baş parmağınızı çocuğunuzun işaret parmağının altına koyun.
- Bu noktayı çok sert bastırmadan 2–3 dakika boyunca dairesel bir hareketle ovalayın. (Aynı şeyi her iki bilek için uygulayın)
Bunların dışında yapacaklarınız:
Çocuk doktoru tarafından özellikle reçete edilmedikçe, reçetesiz satılan ilaçlar kullanmayın.
- Çocuğunuz uzanırken kusarsa mümkün olduğunca sol tarafına doğru yatırın.
- Kustuktan sonra en az 1 saat yiyecek veya içecek bir şey vermeyin.
- Katı yiyecekler hassas durumda olan mideyi tahriş edebileceğinden dolayı bu hassas dönemde mümkün olduğunca kadar katı yiyecekler vermeyin.
- Reçetesiz satılan antiemetik ilaçlar bu süreçte size yardımcı olur.
- Çocuğunuz yeterince dinlenip uykusunu almasını sağlayın. Çünkü, bu süreçte yorulan bünyenin daha hızlı iyileşmesi için iyice dinlenip enerjisini toplamaya ihtiyacı bulunmaktadır.
- Derin nefes almasını sağlayın ve küçük öğünlerle sıkça beslenmesini sağlayın.
- Sindirilmesi zor ve kusmaya neden olabilecek kızartılmış/yağlı yiyeceklerden uzak durmasına özen gösterin.
Çocuklarda bulantı ve kusmayı önlemenin en etkili yolunun tetikleyici unsurlardan kaçınmak olduğunu unutmayın.