(8 Ocak 2010)
Fildişi Sahilleri’nde hâli hazırda cereyan eden sorunların kökenine inmek ve devlet içi çatışmanın sebep ve sonuçlarını tahlil etmek için, ülkenin etnik, demografik, tarihî, dinî, coğrafî ve ekonomik özelliklerini incelemek gerekmektedir. Aşağıda detaylı bir şekilde analiz edileceği gibi Fildişi Sahilleri’nin potansiyel güç rezervleri aynı zamanda zaafları haline gelmiş ve pek çok faktörün etkisiyle sahip olduğu kültürel çeşitlilik ve doğal kaynaklar gibi zenginlikleri, ülkeyi, içinden çıkılması oldukça oldukça zor ve karmaşık çatışmalar zincirine sürüklemiştir.
Fildişi Sahilleri 1893’ten 1960’a kadar Fransız kolonisi idi. Zengin Baule ailesinden gelen Felix Houphet Boigny, 1945-46 yıllarında Fildişi Sahilleri Demokratik Partisi’ni kurdu ve Fransa Ulusal Meclisi’nde Fildişi Sahilleri’nin vekâletini kazandı. Boigny aynı yıl Fransız kolonisi ülkelerdeki anti-kolonyal hareket olan Rassemblement Demovraticue Africain (RDA)’nın liderliğini kazandı. 1960’da Fildişi Sahilleri Cumhuriyeti (Republic of Ivory Coast) olarak bağımsızlığını kazandı ve 1960’dan 1993’e kadar Felix Houphouet Boigny tarafından yönetildi. Her ne kadar bağımsızlığını kazansa da Fransa her zaman Fildişi Sahilleri’nin müttefiki olagelmiştir.[1]
Fildişi Sahilleri, Batı’da Liberya ve Gine, kuzeyde Mali ve Burkina Faso, doğuda Gana ve güneyde Kuzey Atlantik Okyanusu ile çevrelenmiş[2] 21.1 milyonluk nüfusa ve 322.462 km2 lik bir yüz ölçüme sahiptir. Topografik olarak da ülke ikiye bölünmüştür: Ormanlık güney bölgesi ve bozkır kuzey bölgesi. Nüfusun %78’i güneyde yaşamaktadır.[3] 1893’ten 1960’a kadar Fransız kolonisi olan Fildişi Sahilleri, Batı Afrika’daki en çok dilin konuşulduğu ülkelerden birisi olmakla beraber en Frankofon[4] ülkelerinin de başında gelmektedir.[5] Resmi dil Fransızcadır ve fakat ülkede en yaygını Dioula dili olmak üzere 60 kadar yerel dil konuşulmaktadır.[6] Fildişi Sahilleri’nin etnik ve dini yapısı da hayli çeşitlilik arzeder: Nüfusun % 38.6’sı Müslüman, % 32.8’i Hıristiyan, % 11.9’u yerel dinlere mensuptur. Ağırlıklı etnik grup ise % 42.1 ile Akanlardır.[7]
Fildişi Sahilleri, dünya kakao üretiminde birinci sıradadır. Bunun yanında kahve, elmas, kauçuk, pamuk, petrol ve altın rezervlerinde de oldukça zengin olan ülke, hem yerel aktörlerin, hem bölgesel hem de küresel güçlerin kâr paylaşım mücadelesine sahne olacak pek çok zenginliği barındırmaktadır.
Çoğu Afrika ülkesine nispeten bağımsızlığını kazandığı tarihten (1960) 90’lı yılların başına kadar istikrar ve refah sembolü olmuş olan Fildişi Sahilleri’ndeki, on beş yıla yaklaşan çatışma ve gerilim atmosferinin oluşmasında pek çok faktörün etkisi vardır. Sorunun çözümü ertelendikçe daha da derinleşmekte ve çapı genişlemektedir.