

PIRLANTADA BERRAKLIK
Berraklık pırlantanın saflık derecesidir. Pırlanta üzerindeki lekelerin azlığını çokluğunu belirler yani berraklık bir pırlanta içerisindeki katışıksızlığın, ayıpların ya da diğer belirleyici özelliklerinin var olması (veya olmaması) durumunu nitelendirir.
Her zaman üzerinde leke olamayan pırlantalar daha değerlidir. Bu lekelerinde belirli dereceleri vardır aşağıdaki bölümde sizeleri bu konu hakkında aydılatmaya çalışacağız.
Bir pırlantanın berraklığı "doğanın parmak izleri" olarak adlandirilan lekelerine bakilarak belirlenir. Hemen hemen bütün pırlantalarda, pırlantayı oluşturan karbon kristalinin küçük izlerine rastlanır. Ancak bu lekelerin çoğu mikroskopik olduklarından gıplak gözle görülemez. Lekeler ancak çok kuvvetli mercek altında seçilebilir. Bir pırlantanin Iekeleri ne denli az ise, taş da o kadar nadir bulunur.
Berraklık karakteristikleri her pırlantayı diğerlerinden tümüyle ayrı kılar. Aynı yerde tümüyle aynı inklüzyona sahip olacak iki pırlanta yoktur. GIA, HRD gibi büyük pırlanta derecelendirme herhangi bir pırlantanın berraklık derecesinin belirlenmesinde kullanılan beş faktör bulunmaktadır.
1. Büyüklük : Pırlantanın kapsadığı inklüzyon ne kadar büyük ya da küçüktür?
2. İnklüzyon* sayısı : Pırlantanın için kaç tane inklüzyon bulunmaktadır?
3. Konum : Pırlantanın inklüzyonlarının yeri nedir? İnklüzyonlar tıraşlı üst yüzün altında bulunur ya da pırlantanın "kalbi" pırlantanın berraklık derecesini tıraşlı yan yüzlerinin altında bulunan inklüzyonlardan daha çok etkilemektedir.
4. Doğal Özellik : İnklüzyonlar pırlantanın dayanıklılığını etkiliyor mu? Büyük tüyler, pırlanta içindeki büyüklüklerine ve konumlarına bağlı olarak tehlikeli olabilirler.
5. Kabartma : İnklüzyon ne derece görünebilirr ? Koyu inklüzyonların yeri beyaz ya da açık renk inklüzyonlara göre daha kolay belirlenebilmekte ve daha kesin bir biçimde derecelendirilebilmektedir.
*inklüzyon = kapanım = pırlanta içindeki leke ve izler
GIA Berraklık Dereceleri
GIA, pırlantaların berraklık derecelerini tanımlamak için bizlere evrensel olarak anlaşılabilir bir metot sunmaktadır. GIA ya da HRD raporunuzda bulabileceğiniz beş ana berraklık derecesi vardır
FL-IF / VVS1-2 / VS1-2 / SI1-2 / I1 / I2-3
FL / IF flawless/internally flawless (Katmersiz) :
10x'ın altında hiçbir inklüzyon yoktur. İçi Katmersiz: 10x altında inceleme yapıldığında önemli sayılabilecek hiçbir yüzey kusuru ya da inklüzyon bulunmaz. Normalde, kusurların birçoğu, hafif bir taşlama işlemi ile giderilebilmektedir. Çok nadir, güzel ve pahalı pırlantalardır.
VVS1 / VVS2 very very slight incluions :
Çok Çok Hafif İçerikli: 10x magnifikasyonu altın deneyimli bir pırlanta uzamanı tarafından tespit edilmesi çok güç olan küçük inklüzyonlar. VVS pırlantaları son derece nadir ve güzeldirler.
VS1 / VS2 very slight inclusions :
Çok Hafif İçerikli: 10x magnifikasyonunda kolayca görünebilen ya da görünemeyen bir aralıkta bulunan küçük inklüzyonlar içerirler. Tipik VS inklüzyonları, küçük kristaller, tüyler ya da ayrık bulutlanmalardır.Ender bazı durumlarda, VS taşları gözle görülebilir bir inklüzyon içerebilirler. Mükemmel kalitede pırlantalardır.
SI1 / SI2 slight inclusions :
Hafif İçerikli: İnklüzyonlar, 10x büyütmeli mercek altında bir uzman tarafından ya da çıplak gözle kolayca görülemeyecek seviyededir. Büyük değere sahiptirler.
I1 / I2 / I3 inclusions :
İçerikli: Belirgin inklüzyonlar içerirler. Pırlanta mücevherlerde kullanılmaya en uygun olanlardır.
Gerçektte bütün pırlantalar kendilerine özgü ve çıplak gözle görülemeleyen kapanımlar içerirler. Berraklık pırlantanın bu tür kapanımlarının derecesi ile orantılıdır. Kapanımlar pirlantanın fiyatını ve güzelliğini büyük ölçüde etkileyen faktörlerdir.
Pırlanta alırken dikkat etmeniz gereken bir başka unsur olan bu kapanımlar çıplak gözle görülüp görülmediğidir. Gözle görülemeyen ve parlaklılığını etkilemeyen kapanımlar pırlantanın fiyatının daha makul rakamlara getirebilir. Kapanımların pırlantanın içinde bulunudğu pozisyon çok önemlidir. Pırlanta kesicileri bu tür kapanımları minimum düzeyde görülür şekilde kesmek için çok çaba harcarlar. Alt faset ve kemerdeki kapanımlar pırlantanın değerini en az etkileyen kapanım pozisyonlardır. Çünkü buralarda bu kapanımları fark etmek zordur. Bazen kapanımlar bir çok açıdan görülecek bir bölgede bulunabilir. Bu tür kapanımlar pırlanta değerini çok düşürür.
Berraklık derecesini etkileyen faktörler genel olarak aşağıdaki gibidir.- kapanım sayısı ve büyüklüğü - kapanımların gözle kolaylıkla görülüp görülemediği (lupla veya çıplak gözle)
- kapanımların görünüşü ( açık renk mi koyu renk mi? )
- kapanımları doğası ( kristal kapanım mı yoksa taşın içersinde ilerleme riski olan bir çatlak mı)
- kapanımların pozisyonu (tablanın altında yada taç fasetlerinin birbirinin etrafında görülmesi kolay bir yerde mi yoksa tekrar parlatılarak yok edilebilecek bir yerde mi)
- kapanımın tipi ( noktasal, düzlemsel, )
Eğitimsiz bir göz lupla baktığında FI, IF, VVS1 veya VVS2 arasındaki zor ayırt edebilir. Çıplak gözle ile temiz olan bir VS taş ile lupla bakıldığında temiz olan bir taşın güzellikleri arasında bir fark göremezsiniz. Berraklığı yüksek bir taş alırken bilmeniz gereken şey, her ne kadar berraklığın yüksek olması fiyatları çok yukarı çeksede, siz çıplak gözle bunu fark edemeyeceksiniz
VS1 ve VS2 taş lupla bile zor fark edilen kapanımlar içerirler. Bu kapanımlar genellikle ufak kristaller, tüy, bulutlanma gibi kapanımlardır.
SI1 ve SI2 genellikle piyasada en çok satılan berraklık derecelerdir. Bu taşlarda lupla bakıldığında kapanımları görebilirsiniz. SI1 pırlantalarda çıplak gözle yukarıdan bakıldığında kapanımları göremessiniz. Bu taşlar makul fiyata alınabilecek güzel taşlardır. Çoğu SI2 pırlantalarda çıplak gözle kapanımları görebilirsiniz.
I1, I2 ve I3 berraklık derecesine sahip pırlantalardan uzak durmak gerekir. Bu pirlantalarda taşın güzelliğini ve dayanıklılığını etkileyecek kapanımlar bulunmaktadır. Bazen piyasada I1 ve I2 taşlar sertifikasız olarak SI1 veya SI2 olarak satılmaktadır. Eğer pırlanta alırken gerekli araştırmayı yapıp alacağınız taşı incelerseniz, bu tür bir yanılgıya düşmessiniz. Aşağıda örnek olarak I1 ve I2 pırlantalar gösterilmiştir.
Tavsiye: Çok fasetli kesimlerde (yuvarlak kesim gibi) SI1 kalite bir pırlanta ile daha yüksek berraklığı olan bir pırlanta arasındaki farkı lupla bile görmek zordur. Bu yüzden fiyat olarak en makul pırlantalar SI1 ve VS2 olanlardır. Radiant ve Asscher kesimli pırlantalarda ise daha ziyade VS2 berraklığına gitmenizi tavsiye ederiz.
Pırlanta dünya üzerindeki en sert maddedir ama en dayanıklısı değil. Kullanıma göre kırılabilir ve nadir de olsa çizilebilir. Pırlantaların hepsi bir arada muhafaza edilir ve ya saklanırsa birbirlerini çizme ihitmali yüksektir. O yüzden pırlantanın bir başka pırlanta ile temas etmemesine özen göstermek gerekir. Pırlanlatar değerli madenlerdir.
Berraklık değerlendirimesi pırlantaya tepeden bakarak yapılır, aşağıdan değil. En çok karşılaştığımız soru, tepeden bakıldığında fark edilmeyen ancak yan tarafdan bakıldığında fark edilen kapanımlardır.
Eğer kapanımlar yukarıdan bakıldığında gözle görülemeyip ancak yan açılardan fark ediliyorsa, montürde tepeden bakıldığında fark edilmemesine özen gösterin.
Çoğu müşterimiz bize maximum parlaklık için berraklık derecesinin yüksek olması gerekli olduğu gibi yanlış bir bilgiyle gelirler. Çoğu kuyumcularda VVS kalite pırlantanın diğer VS2 ve SI1 kalite pırlantalardan daha parlak olduğu gösterilir. Ama gerçek şu ki, eğer pırlanta çıplak gözle temiz ise, parlaklılığı ve ışıltıyı sağlayan kesimidir.
Bazı müşterilerimiz IF veya VVS olması konusunda israr ederler. Bir kısmı tüm pırlantaların bir şekilde kapanımlar içerdiği öğrendikleirnde çok şaşırlar. Kusursuz berraklıkta bir pirlanta 10 kere büyüten lupla temiz demektir. Eğer bu pırlantalar 20 kere veya 30 kere büyüten luplarda bakarsanız, kapanımlar görünür hale gelecektir.
Bizim özellikle belirtmek istediğimiz nokta mikroskop altında görünen kapanımlar için çok yüksek fiyat ödediğinizdir.
Gözle görünen kapanımları gözle görülmez hale getirmek için bir sürü teknikler vardır. Bizim size tavsiyemiz işlem görmüş bu pırlantalar yüksek meblağlar vermemek için bu teknikleri olabildiğince öğrenmenizdir.
Bu tekniklerden biri lazer sondajlarıdır. Bu işlemin amacı koyu renk kapanımlardan solayı satışı zor olan pırlantaların bu kapanımları yakarak, renklerini açarak yada sülfirik yada nitrik asitle kimyasal olarak çözerek daha az görünür hale getirmektir.
Bir diğeri ise çatlak doldurma işlemidir. Bu metotla çatlaklar yüksek basınç altında ( 50 atmosfer) ve yüksek sıcaklıkta ( 400 C) yüksek kırılma indisi olan sıvıyla doldurulur. Çatlak doldurulmasıyla berraklık derecesi SI dan VS e kadar çıkabilir.
|Berraklık Derecesi
||Kapanım Sayısı
||Lup ile görünebilirlik
||Çıplak Gözle Görünebilirlik
||Parlaklığa etkisi|


|Lup ile Temiz
||Kapanım Yok
||Hiçbirşey görülmez
||Hiçbir şey görülmez
||Etkilemez|
|VVS (VVS1-VVS2)
||Çok çok küçük
||Görülmesi çok zor
||Hiçbir şey görülmez
||Etkilemez|
|VS (VS1-VS2)
||Çok küçük
||Hiçbir şey görülmez
||Hiçbir şey görülmez
||Etkilemez|
|SI (SI1-SI2)
||Küçük
||Görülmesi zor
||Görülmesi çok zor
||Etkilemez|
|I1
||Kapanım
||Görülmesi kolay
||Görülebilir
||Etkilemez/Etkiler|
|I2
||Büyük
||ilk bakışta görülür
||İlk bakışta görülür
||Etkiler|
|I3
||Çok sayıda
||İlk bakışta görülür
||Çok kolay görülür
||Oldukça etkiler |
Hangi Berraklık Değerini Seçmeliyim ?
Pırlantanın genel dayanıklılığını ve güzelliğini etkileyecek herhangi bir inklüzyona sahip olmayan pırlantaların seçilmesi önemlidir. Şayet pırlantanızın gözle görülebilir inklüzyonlardan tümüyle arı olduğundan %100 emin olmak istiyorsanız, "VS2" ya da daha yüksek dereceli pırlantalara bağlı kalmanızı öneririz.
SI kalitede pırlanta satın alırsanız paranızın karşılığını en iyi karşılığını görürsünüz, ancak gene de siparişinizi kesinleştirmeden önce uzmanlarımıza danışmak en iyi seçim olacaktır. BU sayede alacağınız pırlantanın gözle görülebilir inklüzyon içermediğinden emin olabilirsiniz.
Pırlantanızın berraklık derecesini rengi ile dengelemek de ayrıca iyi bir fikirdir.
Eğer almayı düşündüğünüz pırlantanın renk sınıfı D-F ise, VS2 ya da daha yüksek berraklık dereceleri üzerinde odaklanmanız gerekir.
G-K renk aralığında SI berraklık derecesi ile kombine edilen pırlantalar çok büyük değerdedir.
Çok paranız var ise VS2 ve üstünü alın, bizce SI1-SI2-SI3 pırlantalar alınabilecek iyi pırlantalardır, hataların hiçbiri çıplak göz ile görülemez ve pırlantanızın parlaklığına ve güzelliğine etkisi olmaz.
"Berraklığı daha iyi olan pırlanta daha çok parlar" yorumu ise doğru değildir.
Gerçek SI2 her zaman iş görür.


|FL-IF
||VVS1,2
||VS1,2
||Si1
||SI2
||SI3
||I1
||I2
||I3|
|Temiz
||Çok çok az kirli
||Çok az kirli
||Az kirli
||Az kirli
||Az kirli


"Göz ile görülemez"
|Kirli


"Göz ile zor görülür"
|Orta Kirli
||Büyük Kirli|
Pırlanta berraklığını seçerken çok uçukta düşünmemek gerekir eğer sevgilinize bir hediye alacaksanız vs veya si değerlerini seçebilirsiniz. Eğer eşsiz bir hediye almak istiyorsanız daha yüksek berraklıktaki dereceleri seçmenizde fayda var..