Rhapsody In Blue kim tarafından hangi tarihte, bestelenmiştir? George Gershwin’in ünlü eseri Rhapsody In Blue hakkında bilgi.
RHAPSODY IN BLUE
İlk yorumu: 1924 New York.
Bestecisi:George Gershwin
Bestecinin Broadway’de büyük ün yaptığı çağlarda arkadaşı caz orkestrası yöneticisi Paul Whiteman ona öteden beri beslediği bir düşünceyi açıklamış, cazı senfonik orkestra ile sunmak üzere bir yapıt vermesini istemiştir. Gershwin’in umursamazlığı üzerine bir olup bitti yapan Whiteman bir konserinde onun yeni bir yapıtını sunacağını açıklamış, besteci telâşla «tema» ve melodileri bulmuş, müzikçi Ferde Grofe’nin yardımıyla şema ve orkestralamasını yapmıştır. Ortaya çıkan yapıt piyano ve senfonik orkestra için «çabuk – yavaş – çabuk» bölümlerden kurulu bir konçertodur. Adım bestecinin kardeşi İra, hayran olduğu ressam James Whistler’in «Nocturne in blue and green» adlı tablosundan esinli olarak «Rhapsody in Blue» koymuş, Carnegie Hall’de yorumlanan yapıt müzik tarihinde az görülen gösterilerle karşılanmış, yankılar yapmıştır. Başarı, eski ve yeni dünyaların müzikte bileşimi olarak yorumlanmış, Strawinsky, Milhaud, Honegger, Copland, Antheil, Weill, Krenek gibi çağdaş besteciler üzerinde derin etki bırakmış, cazın sanat müziğine katılmasına yardımcı olmuştur.
Rapsodi, Gershwin’in en tanınmış eserlerinden biridir ve Caz Çağını tanımlayan önemli bir kompozisyondur. Gershwin’in eseri Amerika’nın müzik tarihinde yeni bir dönem başlattı, Gershwin’in seçkin bir besteci olarak ününü sağladı ve sonunda tüm konser eserlerinin en popülerlerinden biri haline geldi. American Heritage dergisi, ünlü açılış klarnet glissando’nun, konser izleyicileri tarafından Beethoven’ın Beşinci Senfonisinin açılışı kadar anında tanınır hale geldiğini öne sürüyor.
Kompozisyon
İlk gösterime sadece beş hafta kala Gershwin aceleyle eseri bestelemeye başladı. Daha sonra, Boston’a bir tren yolculuğundayken, Rhapsody in Blue’nun tematik tohumlarının zihninde filizlenmeye başladığını iddia etti. Biyografi yazarı Isaac Goldberg’e 1931’de şunları söyledi:
Trendeydi, çelik gibi ritimleri, çıngıraklı gümbürtüsüyle, ki bu genellikle bir besteci için çok uyarıcıdır… Sık sık müziği gürültünün tam ortasında duyarım. Ve orada aniden rapsodinin baştan sona tam yapısını duydum ve hatta kağıt üzerinde gördüm. Aklıma yeni bir tema gelmedi ama zaten aklımda olan tematik malzeme üzerinde çalıştım ve kompozisyonu bir bütün olarak kavramaya çalıştım. Bunu Amerika’nın bir tür müzikal kaleydoskopu olarak duydum, bizim uçsuz bucaksız eritme potamızın, kopyalanmayan ulusal moralimizin, metropol çılgınlığımızın. Boston’a vardığımda, asıl içeriğinden farklı olarak, parçanın kesin bir planı vardı.
Gershwin, iki piyano için orijinal el yazmasında olduğu gibi 7 Ocak’ta beste yapmaya başladı. Kompozisyonu sırasında parçaya geçici olarak American Rhapsody adını verdi. Revize edilmiş Rhapsody in Blue başlığı, Ira Gershwin tarafından James McNeill Whistler’ın Nocturne in Black and Gold: The Falling Rocket ve Arrangement in Gray and Black gibi başlıkları olan bir galeri sergisini ziyaretinden sonra önerildi. Birkaç hafta sonra, Gershwin bestesini bitirdi ve A Rhapsody in Blue adlı parçayı Whiteman’ın aranjörü Ferde Grofé’ye geçti. Grofé, prömiyerden sadece sekiz gün önce, 4 Şubat’ta parçanın orkestrasyonunu bitirdi.