Gut, eklemde yoğun ağrı, şişlik ve sertliğe neden olan yaygın bir artrit türüdür. Genellikle ayak başparmağındaki eklemi etkiler.
Gut atakları hızlı bir şekilde devam edebilir ve zamanla tekrarlar, iltihap bölgesindeki dokulara yavaşça zarar verebilir ve aşırı acı verici olabilir. Hipertansiyon , kardiyovasküler ve obezite , gut için risk faktörleridir.
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri 2007 - 2008 yılları arasında 8.3 milyon Amerikalının guttan etkilendiğini bildirmektedir.
Gut hastalığına hızlı bakış
- Gut, kan dolaşımındaki aşırı ürik asitin neden olduğu bir artrit şeklidir.
- Gut belirtileri eklemlerde ürik asit kristallerinin oluşmasından ve vücudun bunlara verdiği tepkiden kaynaklanır.
- Gut, klasik olarak ayak başparmağının tabanındaki eklemi etkiler.
- Gut atakları genellikle gecenin ortasında uyarı vermeden gerçekleşir.
- Gut vakalarının çoğu belirli ilaçlarla tedavi edilir.
Gutun tedavisi
Gut vakalarının çoğunluğu ilaçla tedavi edilir. Gut hastalığına yakalanma semptomlarını tedavi etmek, gelecekteki alevleri önlemek, böbrek taşları ve tofüs gelişimi gibi gut komplikasyonları riskini azaltmak için ilaç kullanılabilir.
Yaygın olarak kullanılan ilaçlar, steroid olmayan antienflamatuar ilaçları ( NSAID'ler ), kolşisin veya kortikosteroidleri içerir. Bunlar guttan etkilenen bölgelerde inflamasyonu ve ağrıyı azaltır. Genellikle ağızdan alınır.
İlaçlar ayrıca ürik asit üretimini azaltmak için (allopurinol gibi ksantin oksidaz inhibitörleri) veya böbreğin ürik asidi vücuttan (probenecid) çıkarma kabiliyetini arttırmak için kullanılabilir.
Tedavi edilmezse, akut gut atağı başladıktan 12 ila 24 saat sonra en kötüsü olur. Bir kişi tedavi olmadan 1-2 hafta içinde iyileşmeyi bekleyebilir, ancak bu dönemde ciddi bir ağrı olabilir.
Testler ve tanı
Gut, semptomları ortaya çıktıklarında diğer koşullara benzer olduğu için teşhis koymak zor olabilir. Hiperürisemi, gut gelişen kişilerin çoğunda görülürken, parlama sırasında bulunmayabilir. Bunun da ötesinde, hiperürisemi hastalarının çoğunluğu gut geliştirmez.
Doktorların yapabileceği bir tanı testi, etkilenen eklemden bir iğne ile sıvının çıkarıldığı eklem sıvısı testidir. Sıvı, daha sonra herhangi bir ürat kristal olup olmadığını görmek için incelenir.
Eklem enfeksiyonları da gut ile benzer semptomlara neden olabileceğinden, doktor bir bakteriyeli yönetmek için eklem sıvısı testi yaparken bakteri arayabilir. Sıvının bir laboratuvara gönderilmesi gerekebilir, burada analiz edilmesi birkaç gün sürebilir.
Doktorlar ayrıca kandaki ürik asit seviyelerini ölçmek için bir kan testi yapabilir, ancak belirtildiği gibi, yüksek ürik asit seviyesine sahip kişiler her zaman gut yaşamaz. Aynı şekilde, bazı insanlar kanda ürik asit düzeylerinde artış olmadan gut belirtileri geliştirebilir.
Son olarak, doktorlar ultrason taramasını kullanarak eklem çevresinde veya bir tofus içinde ürat kristalleri arayabilirler. Röntgenler gut algılayamaz, ancak diğer nedenleri dışlamak için kullanılabilir.
Gut Türleri
Gut hastalığının ilerlediği çeşitli aşamalar vardır ve bunlar bazen farklı gut tipleri olarak adlandırılır.
Asemptomatik hiperürisemi
Bir kişinin herhangi bir dış semptom olmadan artmış ürik asit düzeyine sahip olması mümkündür. Bu aşamada, tedavi gerekmez, ancak ürat kristalleri dokuda birikebilir ve hafif hasara neden olabilir.
Asemptomatik hiperürisemi olan kişilere, ürik asit birikmesine katkıda bulunan olası faktörleri ele almak için adımlar atmaları tavsiye edilebilir.
Akut gut
Bu aşama, aniden biriken ürat kristalleri akut iltihaplanmaya ve şiddetli ağrıya neden olduğunda ortaya çıkar. Bu ani saldırıya "parlama" denir ve normalde 3 ila 10 gün içinde azalır. İşaret bazen stresli olaylar, alkol ve uyuşturucular ile soğuk hava ile tetiklenebilir.
İnterkritik Gut
Bu aşama akut gut atakları arasındaki dönemdir. Sonraki ateşlenmeler aylar veya yıllar boyunca oluşmayabilir, ancak tedavi edilmezse, zamanla daha uzun sürebilir ve daha sık meydana gelebilir. Bu aralıkta, başka ürat kristaller dokuda biriktirilir.
Kronik tofuslu gut
Kronik tofuslu gut en zayıflatıcı gut tipidir. Eklemlerde ve böbreklerde kalıcı hasar meydana gelmiş olabilir. Hasta kronik artritten muzdarip olabilir ve parmak eklemleri gibi vücudun daha serin bölgelerinde topi, büyük ürat kristalleri topakları geliştirebilir.
Yaklaşık 10 yıl - kronik tophaks gut aşamasına gelmek tedavi olmadan uzun zaman alır. Doğru tedavi gören bir hastanın bu aşamada ilerlemesi pek olası değildir.
Psödogut (Yalancı gut)
Gut ile kolayca karışabilen bir durum, yalancı guttur. Psödogout semptomları, alevlenmeler genellikle daha az şiddetli olsa da, gut hastalığına çok benzer.
Gut ve psödogout arasındaki en büyük fark, eklemlerin, ürat kristallerden ziyade kalsiyum pirofosfat kristalleri tarafından tahriş edilmesidir. Psödogout gut için farklı tedavi gerektirir.
Gutun nedenleri
Gut, başlangıçta kandaki aşırı ürik asit veya hiperürisemiden kaynaklanır. Ürik asit, pürinlerin parçalanması sırasında vücutta üretilir. (Et, kümes hayvanları ve deniz ürünleri gibi bazı gıdalarda yüksek miktarlarda bulunan kimyasal bileşikler.)
Normal olarak, ürik asit kanda eritilir ve vücuttan idrarla böbrekler yoluyla atılır. Çok fazla ürik asit üretilirse veya yeterince atılmazsa, eklemlerde ve çevresindeki dokuda iltihap ve ağrıyı tetikleyen iğne benzeri kristaller oluşturabilir.
Risk faktörleri
Hiperürisemi olasılığını artırabilen ve dolayısıyla gut hastalığını artırabilen çok sayıda faktör vardır:
Yaş ve cinsiyet: Erkeklerin kadınlara göre daha fazla ürik asit üretmesine karşın, kadınların ürik asit seviyeleri menopozdan sonra erkeklerinkine yaklaşmaktadır.
Genetik: Gut hastalığı olan bir aile öyküsü, durumun gelişmesi olasılığını arttırır.
Yaşam tarzı seçenekleri: Alkol tüketimi, ürik asidin vücuttan atılmasını engeller. Yüksek saflıkta bir diyet yemek de vücuttaki ürik asit miktarını artırır.
İlaçlar: Bazı ilaçlar vücuttaki ürik asit seviyesini artırabilir; bunlar arasında bazı diüretikler ve salisilat içeren ilaçlar bulunur.
Kilo: Fazla kilolu olmak, gut riskini artırır, bu da metabolik bir atık ürün olarak daha fazla ürik asit üretimi anlamına gelir. Daha yüksek vücut yağ seviyeleri de, yağ hücreleri pro-enflamatuar sitokinler ürettiği için sistemik inflamasyon seviyelerini arttırır.
Diğer sağlık sorunları: Böbrek yetmezliği ve diğer böbrek sorunları, vücudun atık ürünleri etkili bir şekilde çıkarma yeteneğini azaltarak ürik asit seviyelerinin yükselmesine neden olabilir. Gut ile ilişkili diğer koşullar arasında yüksek tansiyon ve diyabet bulunur .
Gut belirtileri
Gut, genellikle gecenin ortasında herhangi bir uyarı olmadan aniden semptomatik hale gelir.
Başlıca belirtiler rahatsızlık, iltihaplanma ve kızarıklığa neden olan yoğun eklem ağrısıdır.
Gut, ayak başparmağının büyük eklemini sıkça etkiler, ancak aynı zamanda ön ayağı, ayak bilekleri, dizleri, dirsekleri, bilekleri ve parmakları da etkileyebilir.
Acı dayanılmaz olabilir.
Komplikasyonlar
Bazı durumlarda, gut, aşağıdakiler gibi daha ciddi koşullara dönüşebilir:
- Böbrek taşları: Eğer ürat kristaller idrar yolunda toplanırsa, böbrek taşı olabilirler.
- Tekrarlayan gut: Bazı insanlar sadece bir kez alevlenir; diğerleri düzenli nükslere sahip olabilir, bu da eklemlere ve çevresindeki dokuya kademeli olarak zarar verebilir.
Önlemek için ipuçları
İlk aşamada alevlenmelere karşı koruma veya gut oluşumunu önlemek için denenebilecek birçok yaşam tarzı ve diyet kuralları vardır:
- Günde yaklaşık 2 ila 4 litre yüksek sıvı alımını sağlamak
- Alkolden uzak durmak
- Sağlıklı bir vücut ağırlığını korumak
Evde yapılan ilaçlar
Gut hastalığı olan kişiler diyetlerini kontrol ederek alevlenmeleri yönetebilirler. Dengeli bir diyet belirtileri azaltmaya yardımcı olabilir.
Kandaki ürik asit seviyelerinin çok yükselmemesini sağlamak için pürinlerdeki gıdaları azaltmak, denemek için makul olacaktır. Dikkat edilmesi gereken yiyeceklerin listesi:
- Hamsi
- Kuşkonmaz
- Sığır böbrekleri
- Beyin
- Kuru fasulye ve bezelye
- Sosis
- Ringa balığı
- Karaciğer
- Orkinos
- Mantarlar
- Sardalya
- Deniz tarağı
- Uykuluk
Bu yiyeceklerin azaltılması veya önlenmesi makul olsa da, pürin bakımından zengin bir diyetin gut riskini artırmadığı veya araştırma çalışmalarında semptomları şiddetlendirdiği görülmüştür.
Kuşkonmaz, fasulye, bazı bitki bazlı yiyecekler ve mantarlar da pürin kaynağıdır, ancak araştırmalar bunların gut ataklarını tetiklemediğini ve ürik asit seviyelerini etkilemediğini göstermektedir.
Çeşitli epidemiyolojik çalışmalar, pürin açısından zengin sebzelerin, tam tahılların, kuruyemişlerin,baklagillerin, daha az şekerli meyvelerin, kahvenin ve C vitamininin daha düşük kan ürik asit seviyelerini desteklediğini, ancak gut riskini azaltmadığını göstermiştir. Kırmızı et, fruktoz içeren içecekler ve alkol riski artırabilir.