Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Belirtileri, Nedenleri, Tedavisi ve Dopamin Etkisi hakkında tıbbi yaklaşım rehberi.
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), birçok çocuğu etkileyen ve sıklıkla yetişkinliğe kadar süren yaygın bir nörogelişimsel bozukluktur. Birincil nedeni henüz bilinmemekle birlikte, DEHB’nin çeşitli olası nedenleri vardır. Bazı araştırmalar, düşük dopamin aktivitesi ile durumun gelişimi arasında genetik bir bağlantı olduğunu göstermektedir. Diğerleri, hatalı çalışan bir enzimin suçlanabileceğinden şüpheleniyor. Yine de, bazı araştırmacılar, DEHB semptomlarının kötü beslenme, yetersiz egzersiz, aşırı stres ve toksik ortam gibi bir dizi faktörün birleşiminden kaynaklandığına inanıyor.
DEHB’nin etiyolojisi ile ilgili bir teori, yetersiz beslenmenin veya çok fazla şeker içeren kötü beslenmenin beyinde aşırı dopamine neden olabileceğidir ve bu da dürtüsellik olarak adlandırılan bir durum olarak ortaya çıkar. Dürtüsellik genellikle bir çocuğun eylemlerini kontrol edememesi veya kendi kendini kontrol edememesi olarak tanımlanır. Dikkatsizlik, odak eksikliği ve hiperaktivite, DEHB’nin yaygın semptomlarıdır ve bu, bir ebeveynin bozukluğu doğru şekilde teşhis etmesini zorlaştırabilir. Fiziksel koordinasyon eksikliği, göz teması ve motor beceriler, DEHB’nin diğer özellikleridir ve bu, bir doktorun DEHB’yi doğru bir şekilde teşhis etmesini çok zorlaştırabilir.
Bazı araştırmacılar dürtüselliğin beyindeki hatalı bir ödül sisteminin sonucu olabileceğini düşünüyor. Diğerleri, beyindeki kimyasal bir dengesizliğin DEHB semptomlarından sorumlu olabileceğini teorileştirdiler. Bozukluğun kesin nedeni bilinmemektedir, ancak bir dizi olası tedavi mevcuttur. Bu tedavi seçeneklerinden bazıları ilaç, danışmanlık, davranış terapisi ve biofeedback terapisini içerir.
Henüz DEHB’nin belirli bir nedeninin aslında DEHB’ye neden olduğunu gösteren herhangi bir kanıt bulunmamakla birlikte, DEHB ile dürtüsellik, dikkatsizlik ve hiperaktivite arasında olası bir ilişkiyi destekleyen bir dizi teori vardır. Çoğu doktor bunun tek neden olduğuna inanmasa da, genetik bir bağlantı var gibi görünüyor. Araştırmalar, dikkatsizlik ve hiperaktivitenin yakın bir genetik ilişkiye sahip olabileceğini ve bu semptomların her ikisinin de ailelerde ortaya çıkabileceğini gösteriyor.
DEHB için birçok tedavi şekli vardır. En popüler tedavilerden biri, Ritalin, Concerta ve Adderall‘ı içeren uyarıcı bazlı ilaçlardır. Etkili olduğu gösterilen diğer tedavi biçimleri arasında danışmanlık, davranışsal yönetim becerileri ve biofeedback terapisi bulunur. Danışmanlık ve davranışsal yönetim becerileri, aile terapisi, bilişsel davranışçı terapi ve neurofeedback dahil olmak üzere farklı terapi türlerinin kullanımını içerebilir. Biofeedback tedavisi genellikle ilaçla birlikte kullanılır.
Dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik tedavileri vakadan duruma farklılık gösterir. Bazı durumlarda bir DEHB hastası ilaca yanıt verebilirken, diğer durumlarda bozukluk ilaca hiç yanıt vermeyebilir. Bazı durumlarda doğal tedaviler, DEHB semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir. Örneğin, DEHB’den muzdarip çocuklar sıklıkla aşırı gürültü ve aktivite sorunları yaşarlar, bu nedenle müzik terapisi gibi işitsel terapiler DEHB semptomlarını azaltmaya yardımcı olabilir. DEHB için bir başka doğal alternatif tedavi, homeopatik ilaçlar gibi bitkisel tedavidir.
Hiperaktif ve dikkatsiz belirtiler, diğer DEHB semptomları ortaya çıkmadan önce gelişme eğiliminde olsa da, hiperaktivite genellikle çocukluk döneminde fark edilmez. Bazı doktorlar, DEHB semptomlarının aslında çocukluk veya ergenlik döneminde başlayabileceğine inanmaktadır. Araştırmalar, DEHB olan çocukların talimatları takip etmekte zorlandıklarını ve genellikle dikkatlerinin kolayca dağıldığını göstermiştir. Sonuç olarak, birçok çocuk bu davranışları kontrol etmek için ilaç alıyor.
Size veya sevdiğiniz birine DEHB teşhisi konduysa, bugün işe yarayan tedaviler vardır. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, ADD veya hatta sadece dürtüsellik olarak da bilinir. Bazı durumlarda durumun genetik olduğuna, yani ebeveynlerden birinin veya her ikisinin de sahip olması durumunda, çocuklarının DEHB’ye yakalanma olasılığının daha yüksek olduğuna inanılmaktadır. Araştırmacılar beyinde hiperaktiviteye neyin sebep olduğundan hala emin değiller, ancak bazı teoriler var. Hiperaktivite, dikkat ve dürtü kontrolünden sorumlu olan beyindeki düşük dopamin seviyelerinden kaynaklanabilir.
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Belirtileri
- Konsantrasyon sorunu
- Detayları gözden kaçırmak
- Unutkanlık
- Çabuk sıkılma
- Aşırı hareketlilik
- Vurdumduymazlık
- Bireyin kendisini kontrol etmekte sıkıntı çekmesi
Bu tip belirtileri gösteren kişilerin mutlaka psikiyatri uzmanına başvurması gerekir. DEHB eğer ciddiye alınmazsa günlük yaşantıyı engelleyici sıkıntılara sebep olabilir. DEHB tedavi edilmezse ciddi sorunlarla karşılaşılabilir. Tedavisiz süre arttıkça DEHB hastalarında özgüvende azalma, psikolojik bozukluklar, sigara, alkol kullanımı ve yaşam süresinin kısalması gibi durumlar ortaya çıkabilir.