Obezite ve insülin direnci oranı, ülkelerde artmaya devam ediyor. Bununla birlikte görülme sıklığı daha küçük yaşlarda çocukları indiği görülüyor. Bu yüzden de tüm dünya bebeklik ve okul öncesi çağdan itibaren çocuk ve bebek beslenme konusunda yapılan önerileri sürekli geliştirme ve yenilemeye gereksinimi duymaya başladı. Diyetisyen Deniz Yemişçi, “Bu konuda Amerika’daki çalışmalar hız kazanırken, yapılan önerilere bir göz atmak faydalı olacak diye düşünüyorum.” diyerek şunları söylüyor: “Birleşik Devletler Tarım Bakanlığı (USDA) çocukların beslenmesinde alınan kalorinin çoğunun kompleks karbonhidratlar ve yağsız proteinlerden sağlanması ve yağlardan gelen enerjinin yüzde 20’yi geçmemesini öneriyorlar. Tıp Enstitüsü ve USDA’nın okul öncesi ve okul çağı çocukları için her besin grubundan tüketmesi önerilen besinler aşağıdaki gibidir.”
Sebzeler: Tercihen canlı ve yeşil renkli sebzeler. Ispanak, tatlı patates, havuç en iyi seçimlerdir. Mısır ve patates gibi nişastalı ve beyaza yakın sebzeler, daha az besin öğesi içerir.
Meyveler: Çilek, kayısı, ahududu, şeftali ve elma gibi besinlerdir. Çocuğunuz için vitamin zengini taze meyveleri tercih edin. Meyve suları taze dahi olsa minimum düzeyde tüketilmesine dikkat edin.
Tahıllar: Tam ve çok tahıllı unlar, tam tahıl ekmekleri, yulaf ezmesi, tam tahıllı ve şekersiz kahvaltılık gevrekler, esmer pirinç, bulgur ve tam buğday makarnalarını tüketmeyi tercih edin. Beyaz ekmek ve pirinci evden mümkün olduğunca uzak tutun.
Etler ve kuru baklagiller: Her gün, az yağlı bir protein kaynağı mutlaka tüketilmeli. Bonfile, az yağlı kıyma, tavuk, balık, yeşil mercimek, kuru fasulye veya yumurta… Proteinden zengin besinleri mutlaka haşlanmış, fırınlanmış veya ızgara olarak hazırlanmalı, kesinlikle kızartılmamalı.
Süt Ürünleri: Süt ürünlerinin daha az yağlı olanları tercih edilmeli.
Yağlar: Sıvı yağları tercih edin. Rafine zeytinyağı ve fındık yağını kullanılabilir.
Yağlar ve şekerli gıdalar: Tereyağı, krema, şekerli mısır gevrekleri, meşrubat ve şeker tüketimini mümkün olduğunca önleyin.
Okul öncesi dönemdeyse katı besinlere başlarken dikkat edilmesi gereken küçük detaylar olabilir. Örneğin 6. aydan sonra katı besin tüketimine geçildiğinde kahvaltı öğle veya akşam yemeğinden önce anne sütü veya maması verilmeli. Ardından bir tahıl ürünü (genellikle arpa, sonra pirinç ve yulaf), sebze veya meyve püresi gelmeli. Nasıl ki çocuğunuza fasulye yedirmeden önce bir kek vermezseniz aynen bebeğinize de asla tatlı bir gıdayı ana yemeğinden önce vermemelisiniz. Protein ve tahıl içeren besin sonrası bebek, hala açsa meyve püresi eklenebilir.
Katı gıdalar ile tanışma: 6-12 ay
Aşağıda bebeğinizin ilk deneyebileceği yiyecekler yer alıyor. Muz ve avokado dışında hepsi fırınlanmış, haşlanmış veya buharda pişirilmiş olmalı.
Süt ürünleri: Anne sütü, mamalar veya yoğurt
Meyveler: Elma, şeftali, avokado, muz, nektarin, kayısı, armut, erik, balkabağı
Etler: Tavuk veya hindi eti
Sebzeler: Kabak, yeşil fasulye, bezelye, havuç, balkabağı
Kendim yiyebilirim ayları: 12-24 ay
Yukarıdakilere ek olarak bu dönemde başka yiyecekleri de bebeğinize yedirebilir, damak tadını geliştirebilirsiniz.
Süt ürünleri: Tam yağlı yoğurt, köy peyniri, krem peyniri, pastörize peynir, dondurma
Tahıllar: Makarna, tam tahıllı ekmekler
Meyveler: Üzüm çeşitleri, kivi, mango gibi tropik meyveler
Protein: Yumurta sarısı, az yağlı etler, kuru baklagiller
Sebzeler: Kuşkonmaz, brokoli, karnabahar, enginar, ıspanak
Yemek yememek için inat edilen aylar: 24-36 ay
Süt ürünleri: Düşük yağlı süt, istendiği sürece tüm pastörize peynirler
Tahıllar: Tüm tahıl çeşitleri, tercihen tam tahıllı ve çok tahıllı seçenekler
Meyveler: Üzüm çeşitleri, ahududu, böğürtlen, kırmızı üzüm, yaban mersini, portakal, limon, yarım veya dörtte birlik porsiyonlar halinde verilebilir
Protein kaynakları: Tam yumurta, az yağlı balıklar (ton veya somon gibi ağır metal içerme riski olanlar dışında) yağlı tohumlar
Sebzeler: Pancar, mısır, salatalık
Okul Öncesi Dönem
Genellikle okul öncesi dönemde çocuklar günde 1000-1400 kaloriye ihtiyaç duyar. Bu yaş grubu için aşağı yuları 5-6 küçük öğün tüketimi uygundur.
1 su bardağı sebze, 1 orta boy meyve, 90g tahıl grubu, 60-90g kadar et ve kuru baklagiller grubu, 2 su bardağı süt grubu, 3 tatlı kaşığı sıvı yağ tüketilmeli. Bunun yanında yağlı ve şekerli besinler mümkün olduğunca kısıtlanmalı.