Cüz-i İradenin Yaratılmaması
Bizim irademizin vücudu yok deniliyor. Bu ne demektır?
Cevap
İnsanın cüz-i ihtiyarının veya cüz-i iradesinin vücudu yok demek, onun yaratılmadığı anlamına gelir. Yani vücud-u ilmisi vardır. Vücud-u haricisi yoktur. Bunun kader noktasından anlamı şudur:
Eğer insanın ihtiyarı veya iradesi yaratılmış olsa idi insan bir şeyi tercih ettiği anda o şey vücuda gelirdi. Çünkü bir şeyin vücuda gelmesi için illet-i tamme gerekir. İllet-i tamme ise, insanın iradesi dahil diğer sebeplerle birlikte Allah'ın iradesi de taalluk etmesidir. Diğer sebeplerle birlikte Allah'ın iradesi de bir şeye taalluk ederse o zaman o şey hemen vücuda gelir. İllet-i tamme olduğunda o şeyin olması zaruridir. Bundan dolayı insanın iradesi yaratılmış olsa idi tercih ettiği anda o şeyin olması gerekirdi. O zaman insan tercihinden geri dönemezdi. Bu da bir cebir olurdu. Hür irade olmazdı. Fakat insanın iradesi yaratılmadığı için insan tercihini istediği gibi yapar. Sonra tercihini değiştirebilir. Bu serbetlikten dolayı da fiillerinden sorumlu ve mesul olur.
Ayrıca bakınız.