O bölgede ne oldu?
Sovyetler Birliği döneminde, Dağlık Karabağ Bölgesi, Azerbaycan Sovyet Cumhuriyetine bağlı otonom bir bölge idi. Sovyetler Birliği dağılıp Sovyet Cumhuriyetleri bağımsızlık kazanınca 1990’lı yıllarda Rus ordusu desteğindeki Ermenistan, Dağlık Karabağ’ı işgal etti, fakat burada sorun sadece Karabağ sorunu değildi. Aynı zamanda Karabağ çevresindeki Azerbaycan toprakları da yedi bölge halinde Ermenistan tarafından işgal edildi.
Topraklar kimin? Kim başlattı?
Ermenistan ile Azerbaycan karşılıklı olarak ateş açtılar. Eylül 2020’de bu durum savaşa dönüştü. Rusya federasyonu ile Savunma Antlaşması bulunan Ermenistan, sınırlarını Rus askerlerine bırakarak kendisini garanti altına aldı. Yani Azerbaycan hiçbir yerde Ermenistan’a saldırmadı. Savaş, doksanlardaki işgalden önce -Azerbaycan’a ait olan- topraklarda devam ediyor. Ermenistan devlet başkanı Paşinyan’ın Rusya’dan yardım istemesi üzerine, Putin “Savaş Ermeni topraklarında değildir.” diyerek bu durumu teyit etmiştir.
Ne yapılmalı?
Yapılacak geniş kapsamlı bir antlaşma ile ülkelerin sınırlarını garanti altına alan bir güvenlik paktı oluşturulmalıdır. Kafkaslar da istikrarı sağlamanın tek yolu budur. Rusya, Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan, İran ve Gürcistan bu paktın içine alınıp birbirlerinin sınırlarının garanti altına almalıdırlar. Bu bütün ülkelerin lehine olacaktır. Bu anlaşma ile ekonomileri ve demokrasileri gelişecektir. Daha huzurlu, endişesiz ve barış içinde yaşayabileceklerdir. Eğer böyle bir pakt oluşturulmazsa bu bölgede istikrarsızlık sürekli devam edecektir. Bununla birlikte hiçbir ülke kendini güvende hissetmeyecektir. Gelişme sadece savaş ekonomisi üzerinde olacaktır. Bölge halkları asla huzur bulamayacaktır.