Gerçekte 20 Mart 1815 de Fransa Kralı on sekizinci Lui kaçmış ve Napolyon tekrar İmparatorluk tahtına oturmuştu. Fakat Avrupa, büyük sürgünün yine siyaset sahnesinde görünmesine göz yummadı, ordular göndererek onu devirmek teşebbüsüne girişti. Napolyon da bahtını ve tahtını silahla müdafaaya çıktı. Nihayet 1815 senesi Haziranının yirminci günü Vaterlo'da İngiliz Generali Vellington ile karşılaştı.
Orada yüz yüze gelen İngiliz ve Fransız orduları pek ağır birer vazife yüklendiklerini biliyorlardı. İngilizler, harbi kaybettikleri takdirde, bütün kara Avrupası'nın Fransa boyunduruğu altına düşeceğini, İngiltere'nin on beş seneden beri döktüğü kanla harcadığı paranın hedef olacağını ve İngiliz nüfusunun kökünden sarsılacağını pekiyi takdir ediyorlardı. Buna karşılık Fransızlar da, harbi kazanmakla yalnız Napolyon'u ayakta tutmuş olmayacaklarını ve bu zaferin Fransa'yı Avrupa'ya hâkim kılacağını anlıyorlardı.
Fakat Napolyon da, Vellington da, son hücumu yapmakta tereddüt gösteriyordu. Çünkü ikisi de birer imdat ordusu bekliyordu. Bu ordular gelmeden yapılacak bir hücumun ters bir netice vermesi ihtimali onları tereddüde düşürüyordu. Demek ki iki ordu arasında bitaraf bir vaziyet alan
zafer kuşunun İngiliz veya Fransız cephesine konması, beklenilen yardım ordularından birisinin daha erken gelmesine bağlı idi.
Napolyon, kendi mareşallarinden birinin getireceği orduya ihtiyaç duyuyordu. Vellington, Prusya kumandanı General Blücher'in Alman askerleri başında gelmesini bekliyordu. Napolyon'un beklediği Fransız Mareşal, harp meydanına daha kısa yoldan varabilmek için bir çobanı kılavuz yapmıştı, onun gösterdiği yoldan ordusunu yürütüyordu. Hålbuki bu kılavuz, Napolyon'u sevmiyordu, krallık taraftarıydı.
Bu sebeple tarihte büyük bir rol oynadı, Avrupa'nın yenemediği bir talih, o basit çobanın değneğiyle yıkıldı. Çünkü çoban Fransız imdat ordusunu bir çıkmaza sokmuştu, harp meydanına daha erken yetişmek imkânını Prusyalılara bağışlamıştı!
Napolyon, yaptığı hesabın olumlu netice vereceğinden emindi, at üstünde yardımcı mareşali bekliyordu. O gelir gelmez hücum emrini verecekti, İngilizleri püskürtüp henüz geride bulunan Prusyalıları karşılayacaktı. İşte bu ümit içinde dört tarafına bakınıp dururken bir toz kümesinin yerden göğe yükseldiğini gördü ve bağırdı.
"Ordum geliyor, zafer benimdir!"
Fakat yarım saat sonra bu ümit sedaları Vellington'un ağzında belirdi, İngiliz kumandanı da aynı sevinçle haykırdı.
"Prusyalılar geliyor, zafer benimdir!"
Napolyon, o günün grubundan evvel tarih semasından çekildi ve bu grup bir çobanın eseri oldu.
Cebe ile Sübütay, Napolyon'dan altı asır evvel kılavuzların ne yaman roller oynayabileceklerini anlamışlardı. Bu sebeple koca bir ordunun ve
ordu ile beraber Cengiz'in, kendilerinin, bilhassa Türklüğün şerefini, haysiyetini, bahtını bir kılavuzun eline bırakırken son derece ihtiyatlı bulunuyorlardı. Şemahiden ileri giderken de on kılavuz almışlardı. İlkin bunlardan birini astılar ve öbürlerine cesedi göstererek şu kısa ihtarı yaptılar.
"Bizi aldatırsanız buna benzersiniz!
Eğer Napolyon'un imdadına koşan Fransız Generali de böyle bu hassasiyeti gösterseydi Vaterlo bugün İngiliz tarihinde bir yaldız olmaktan çıkardı, Napolyon Sent Elen Adası'na gönderilip ölümünü orada beklemeye mecbur edilmezdi, Fransa yarım asır süren bir bocalama devri geçirmezdi.