Her bilim inceleme yaptığı alanlarda kendine özgü metotlar kullanarak sonuçlara ulaşır. Fen bilimleri genellikle deney ve gözlem yöntemlerini kullanırken sosyal bir bilim olan tarih, geçmişte yaşanmış, sona ermiş ve aynı şekilde tekrarlanamayan olayları incelediğinden bu yöntemlerden yararlanamaz.
Tarihin yöntemi, geçmişten günümüze ulaşan izlerin, kalıntıların ve belgelerin incelenerek değerlendirilmesidir. Bunun için geçmişi aydınlatabilecek belgelerin bulunup (kaynak arama) bunların sınıflandırılması (tasnif), incelenmesi (tahlil) ve birbirleriyle karşılaştırılıp doğru bilgiler verip vermediklerinin değerlendirilmesi (tenkit) gerekir. Ancak bu sayede doğru sonuçlara ulaşılabilir. Tarihi olayları açıklamamıza yardımcı olan sözlü, yazılı, çizili, sesli ve görüntülü her türlü malzemeye belge (kaynak) denir. Bulunan her belge tarihle ilgili bilgilerimizi tamamlar, değiştirir ya da geçersiz hale getirebilir.
Tarih Araştırmalarında Doğru Sonuçlara Ulaşabilmek ve Tarafsızlığı Sağlamak İçin Yapılması Gerekenler
• Kaynak taraması yapılmalı ve farklı kaynaklardan yararlanılmalıdır.
• Olayların birbirine olan etkilerini anlamak için olaylar arasında bağlantı kurulmalıdır.
• Olayın geçtiği yer ve zaman belirtilmeli, olayın geçtiği yerde inceleme yapılmalıdır.
• Tarihi olaylarla ilgili genellemeler yapılmamalı, kurallar konmamalıdır.
• Olayları doğru olarak anlayabilmek için, olayın üzerinden belirli bir zaman geçmesi beklenmelidir.
• Olaylar meydana geldikleri dönemin koşullarına göre değerlendirilmeli, günümüzün ölçüleri dikkate almamalıdır.
• Araştırmacılar kendi değer yargılarıyla, duygularıyla, ulusal ve dini kimlikleriyle hareket etmemelidir.