Kopenhag: Yüz Yıldan Fazladır Bisiklet Şehri
Danimarka’da bisiklet kültürü bisikletin kendi tarihi kadar eskilere dayanıyor. Kopenhaglılar bisikleti işe gitmek için 1880’lerden beri kullanıyor. O zamanlar bisiklet, dolaşmak için en hızlı, en kolay ve en çevre dostu ulaşım yoluydu, ki hala öyle.
İlk başta farklı isimlerle anılan bisiklet, daha sonraları hem isimsel hem de biçimsel değişikliklere uğradı. Bugün kullandığımız haliyle İngilizcede “iki tekerlekli” anlamına gelen bicycle (bisiklet) 1871 yılında İngiliz mühendis James Starley tarafından tanıtıldı. Bu bisikletin ön kısmında pedala bastıkça ona uzun mesafe kat ettirecek büyük bir tekerlek bulunuyordu. Ne yazık ki bu araç oldukça tehlikeliydi ve sürmeye elverişli değildi.
Birkaç yıl sonra, 1885’te Starley bugünkü kullanımı kolay, güvenli ve hızlı bisikleti geliştirdi.
Kopenhag’in Bisiklet Kültürü
Kopenhag’ta 1920-1930 yıllarında bisiklet oldukça rağbet görmeye başladı. Kopenhag sokaklarında her sınıftan insanı bisiklet sürerken görmek mümkündü. Orta halli bir anne evden markete bisikletle gidiyor, varlıklı bir banka müdürü işine giderken bisiklet sürüyor veya bir esnaf ürünlerini taşırken yine bisiklet kullanıyordu.
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra işler değişti. 1950’lerde yeni araçlar piyasaya sürüldü ve bisiklete olan rağbet oldukça azaldı. Kopenhaglılar bisiklet yerine motosiklet ve araba kullanmaya başladılar. Şehir planlamacıları 1960’larda radar ekranlarına baktıklarında artık bisikletli insanlar değil; yakıtlı araç kullanımına yönelmiş vatandaşları, geniş otobanları ve büyük gökdelenleri görebiliyordu.
1970’teki petrol krizi bu duruma noktayı koydu. Bisikletlilerin “Arabaların Olmadığı Bir Kopenhag” için yaptığı protestolarla birlikte ortaya “pazar günleri arabaların kullanılmaması” şeklinde bir fikir atıldı. Birçok Kopenhaglı oyunu temiz bir şehirden yana kullandı ve araba yerine bisiklet kullanmayı tercih etti.
“Bisiklet Şehri”nin Geleceği
Kopenhag’taki ilk bisiklet yolu 1910’da yapıldı ama önemli bisiklet yolu ağlarının büyük bir çoğunluğu son 25 yıl içerisinde ortaya çıktı. Bugün, Kopenhag halkının %50’si ulaşım aracı olarak bisikleti kullanıyor. Büyük bir çoğunluğu karlı ve yağmurlu havalar da dahil olmak üzere yılın bütün zamanlarında bisikleti tercih ediyor.
Son zamanlarda şehir planlamacıları bisikletli vatandaşlara güvenli ve çevre dostu bir ulaşım sağlamak için Kopenhag’a doğru çim yoldan rotalar oluşturuyor, bu aynı zamanda şehir peyzajında da yeşil alanlar elde etme imkanı sağlıyor.
Şehrin dışındaki bu bisiklet rotaları yakın bir zamanda hayata geçecek. Banliyölerdeki ilk yeşil alan 2011’in sonuna doğru açıldığında, Kopenhag’ın merkezinden 15 kilometre uzağına kadar etkin olacak.
Kopenhag’ın şu an üzerinde çalıştığı tek şey alt yapı değil. Bugünlerde 50 kadın ve erkek polis Danimarka’daki karma bisiklet kültürünün olumlu bir şekilde işlediğinden emin olmak için bu yol üzerinde görevlendirildi. İki hafta boyunca olumlu davranışlar sergileyen, kendileri gibi bisiklet süren insanlara karşı dostça tavırlar sergileyen bisiklet sürücülerine kekler dağıtıldı.