Konu 'Sosyal Bilgiler 7. Sınıf' bölümünde eeQx tarafından paylaşıldı.
Dünya Ülkeleri ile ilgili kare bulmaca acil yardım
20 Ülke olacak Lütfen Acil Yardım
Will Shortz'un hayatı bulmaca
New York Times'ın 13 yıllık bulmaca editörü Will Shortz, dünyada bulmaca tarihi okumuş tek kişi. Shortz'u İtalya'da yapılan I. Dünya Sudoku Şampiyonası'nda bulduk ve bu fırsattan istifade ettik...
New York Times'ın 13 yıllık bulmaca editörü Will Shortz. Saymakla bitmeyen özellikleri arasında kulağa en ilginç geleni herhalde, Indiana Üniversitesi'nde kendisine özel hazırlanan lisans programında dört yıl bulmaca tarihi okumuş olması. Dünyada bu eğitimi almış tek kişi olma unvanını elinde tutuyor halen. Gerçi daha sonra, -çevresinden 'Bulmacadan para kazanılmaaaz!' telkinleri aldığından mıdır bilinmez- hukuk eğitimi de alan Shortz, daha sekizinci sınıfta aklına koyduğu bir 'puzzle master' (bulmaca üstadı) olma hedefini çoktan gerçekleştirmiş durumda. Sekizinci sınıfta okul gazetesinden gelen 'Ne olmak istiyorsun?' sorusuna tereddütsüz 'Profesyonel bir bulmaca hazırlayıcısı,' diye cevap veren üstat, Dünya Zekâ Oyunları Federasyonu'nun kurucularından biri ve Dünya Zekâ Oyunları Şampiyonası'nın fikir babası. Dünyada zekâ oyunları ve bulmacalarla ilgili halen yapılan pek çok etkinliğin de yaratıcısı. Bulmacalarının sıkı takipçileri arasında Bill Clinton da yer alıyor. Shortz, 200'ün üzerinde kitap yayımlamış. Son olarak geçtiğimiz ocak ayında gerçekleştirilen Sundance Film Festivali'nde, Will Shortz ve zekâ oyunları üzerine, yönetmenliğini Patrick Creadon'nun yaptığı bir belgesel film yer aldı. Kendisiyle bu ay başında İtalya'nın Lucca kentinde yapılan 1. Dünya Sudoku Şampiyonası'nda karşılaştık, bulmuşken de biraz sohbet ettik.
Türkiye'de henüz Amerika'daki kadar tanınmıyorsunuz! Öncelikle kendinizden biraz söz eder misiniz?
Ben sekiz yaşımda ilk bulmacamı hazırladım. 14 yaşımda bir dergiye bulmaca sattım. Sekizinci sınıfta bir 'puzzle master' olmak istediğimi biliyordum. Liseden sonra Indiana Üniversitesi'ne başvurarak, özel bir lisans programı hazırlattım ve orada dört yıl bulmaca tarihi (enigmatoloji) okudum. Dünyada bu eğitimi alan tek kişiyim. Bununla bir yandan gurur duyuyorum ama bir yandan bulmaca kültürü adına üzülüyorum. Bitirme tezi olarak, 'Amerika'da 1860'lardan önceki sözcük bulmacaları' konusunu araştırdım ve oldukça güzel bulmacalarla karşılaştım. Daha sonra dört yıl da hukuk eğitimi aldım.
Dünyanın herhangi bir yerinde başka böyle bir program var mı?
Hayır.
Hukuk okumak sizi yolunuzdan döndürememiş ama.
Doğru. Hukuk okuduktan sonra kısa bir süre, bir bulmaca dergisinde çalıştım. Ondan sonra girdiğim ve sonunda genel yayın yönetmeni olduğum Games dergisinde 15 yıl çalıştım. 1993 yılından beri New York Times'ın bulmaca editörüyüm.
1992 yılında Dünya Zekâ Oyunları Şampiyonaları'nı başlattım. Fikri buldum, diğer ülkelerle temasları kurarak takım kurmalarını sağladım ve ilkini New York'ta gerçekleştirdim. Hatta Türkiye'den de Nevzat Erkmen katılmıştı. Dünya Zekâ Oyunları Federasyonu'nun da kurucuları arasında yer aldım.
Batman'deki bilmeceler de onun
Yaptığınız başka işler var mı?
NPR (National Public Radio) adlı ulusal radyo kanalında 'puzzle master'ım. 1987'den bu yana her pazar sabahı bu kanalda bulmaca programı yapıyorum. Ayrıca Amerika Kare Bulmaca Turnuvası'nın (American Crossword Puzzle Tournament) kurucusuyum. Bu etkinliği 1978 yılından beri her yıl yapıyorum.
Sizin radyo programınızı Türkiye'den de dinleyenler var.
Gerçekten mi?
Evet. Robert Kolej'de dinleyen bir matematik öğretmeni (Sandra Çorbacıoğlu) var mesela.
İlginç. Ama internetten de dinlenebildiği için olabilir tabii.
Yarışmalarda dünya çapındaki en iyi dereceniz nedir?
Daha önce hiçbir yarışmaya yarışmacı olarak katılmadım.
Neden?
Ben de iyi bir çözücüyüm. Ama bu yarışmalara katılan çocuklar çok daha iyiler. Çünkü hızlı çözmekle iyi çözmek çok ayrı şeyler. Bulmaca hazırlamak çözmekten çok farklıdır.
Eminim çok sorulmuştur ama ben de merak ediyorum. IQ'nuzu **çtürdünüz mü hiç?
Tabii ki **çtürdüm. Ancak zekâ oyunlarıyla uğraşan insanlar, bu tip sorulara alışık oldukları için IQ testlerinde genellikle yüksek puan alırlar.
Peki sizin puanınız kaçtı?
Oldukça yüksek diyeyim. Ama dediğim gibi, bu tarz oyunlarla çok uğraştığım için. Yani gerçekte, bu çıkandan daha düşük olabilir.
Sinemayla ilgili çalışmalarınızdan bahseder misiniz?
Batman Forever'da Riddler (Bilmececi) karakterinin Batman'a sorduğu bilmeceleri hazırladım. Bir de bu yıl Sundance Film Festivali'nde gösterilen Wordplay (Kelime Oyunu) adında bir belgeselde rol aldım. Aslında belgesel benim ve bulmacalarım hakkındaydı. Bu yaz Amerika'daki sinemalarda gösterime giriyor.
Çok daha ünlü olacaksınız yani Amerika'da.
Tabii insanlar benim neye benzediğimi pek bilmezler. Gazetede ve radyodayım hep.
Yani aslında tanınan ama bir yandan da yüzü merak edilen birisiniz. Belki Türkiye'ye de gelir filminiz.
Geleceğini sanmıyorum ama DVD'sini bulabilirsiniz belki.
'Benden zor hazırlayan yok'
Bulmacaların kişisel gelişime olan katkısı nedir sizce?
Her tür bulmaca çok faydalıdır. Sizi zihinsel olarak daha formda tutarlar. Hayatta karşılaştığınız zorlukları çözmeye daha iyi hazırlarlar. Kare bulmacalar genel kültürü ve kelime bilgisini geliştirir. Başka güzel bir şey de şu; bulmacalar beyni temizlemeye de yarar. Dünyadan kopup sadece bulmacaya odaklanırsınız. Bitirdiğinizde ise tazelenmiş bir şekilde hayatınıza devam edersiniz.
New York Times'ta ne tür bulmacalar hazırlıyorsunuz?
Daha çok kare bulmacalar. Sudoku bizde yok mesela.
Çengel bulmaca hazırlıyor musunuz? Türkiye'de çok popüler.
Hayır. Amerika'da çengel bulmaca pek tanınmıyor. Kare bulmacalar ise uzun zamandır popüler. Çengel bulmacada ipuçlarını koyacak fazla yer yoktur. Ama Amerika'da kare bulmaca kültürü çok gelişmiş olduğu için okurlar çok daha zor sorular istiyorlar artık.
Sizin çözmeyi en çok sevdiğiniz bulmaca hangisi?
Neredeyse her tür bulmacayı severim. Çok zor kare bulmacalar herhalde en çok sevdiklerim.
Amerika'nın en zor bulmacalarını siz mi hazırlıyorsunuz? Bir de başkalarının bulmacalarını çözüyor musunuz?
Benden daha zor bulmaca hazırlayan pek yok ama keyif olsun diye ara sıra başkalarının bulmacalarını da çözüyorum.
Kültüre göre bulmaca
Dünyada bulmaca kültürünün gelişimini nasıl buluyorsunuz?
Zekâ oyunları, Dünya Zekâ Oyunları Şampiyonaları yapılmaya başlandığından beri, yani son 15 yıldır dünyada hızla yayılıyor. Örneğin sudoku, kakuro gibi oyunlar Japonya'da popüler olup başka ülkelere de sıçradı. Dünya Zekâ Oyunları Şampiyonası sırasında çeşitli ülkelerden gelen yayıncılar, yeni oyun fikirleriyle ülkelerine döndüler.
Japonya ve Amerika bulmaca konusunda başı çeken ülkeler. Başka hangi ülkeler iddialı?
Japonya'da dergi satışları çok fazla ama fazla yarışma olduğunu sanmıyorum. Amerika yarışmalarda daha iddialı. Amerika dışında İtalya, İngiltere, Finlandiya, Polonya, Almanya gibi ülkelerde de kare bulmaca yarışmaları yapılıyor. Benim hazırladığım Amerika Kare Bulmaca yarışması, şu anda dünyada en çok katılımı olan bulmaca yarışması. Bu saydığım ülkeler dışında eksi Doğu bloğu ülkelerinde bulmaca kültürü gelişmiştir. Komünist devletin de desteklemesiyle zekâ oyunları konusunda ilerlediler.
Hangi bulmaca üstatlarını çok seversiniz?
İlk isim tabii ki Sam Loyd'dur. Amerika'nın bulmaca dâhisi. İngiltere'den Henry Dudeney. Zekâ oyunları konusunda bu iki kişiye hayranım. Kare bulmacalar konusundaysa Margaret Farrar. New York Times'ın ilk bulmaca editörü.
Bir bulmaca türü bir ülkeye girdiği zaman, sizce bu ülkenin kültürüyle etkileşiyor mu?
Şöyle bir örnek verebilirim; kare bulmacalar Amerika'da ortaya çıktı. Çok klasik bir bulmacaydı. Sözlükten ya da ansiklopedilerden alınan ipuçlarıyla hazırlanırlardı. İngiltere'ye geçtiğinde onların kültürleri bu bulmacayı bu kadar basit tutmadı. Ve İngiliz stili bulmacayı yarattılar. Japonya'da ise, kültürlerine bağlı olarak hep zekâ oyunları, yani mantık ve matematik oyunları popüler olmuştur.
Bugüne kadar kaç kitap yayımladınız?
200'den fazladır. Pek çok kitaba da katkım olmuştur. Kütüphanemde de en eskisi 1545 yılına ait olan 20 binin üzerinde bulmaca kitabı var.
10 X 10 dünya ülkeleri kare bulmaca
20 ülkeden oluşacak kare bulmaca ile ilgili yardım istiyorum. Yardım teklifiniz hala geçerli midir?
ne oluyor ya !
msn adresi vermek yasak . Adreslerinizi verip durmayın !!
sayfa 42 okuma şartları yol yetesizliği
İsimleri virgülle ayırın.