Afganistan Başkanlık Seçimleri'ne günler kala mitingler ve konuşmalar birbirini izliyor ama aynı zamanda ayak sesleri duyulan katliam çoktan bir dizi ölüme ve yaralanmaya yol açtı.
28 Eylül'deki seçimler, bu kırılgan ve çalkantılı ülkede tam da bir belirsizlik anına denk geliyor. ABD'yle Taliban arasında uzun süredir devam eden ve bir barış anlaşmasıyla sonuçlanacağı umulan müzakereler rafa kalktı.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
ABD Başkanı Donald Trump, ABD'li bir askerin bombalı saldırıda öldürülmesinin ardından görüşmeleri askıya aldığını açıkladı. Bu askerin ölümü, iki hafta içindeki 4'üncü ABD zaiyatıydı. Taliban, Trump'ın bu hamlesine saldırıların temposunu yükseltme tehdidinde bulunarak yanıt verdi ve bunu birçok ölümcül patlama izledi.
Şiddetin boyutu bir süredir olağanüstü seviyedeydi; geçen ay boyunca her gün ortalama 74 kişi hayatını kaybetti.
Anlaşmazlık, Afganistan Devlet Başkanı Eşref Gani için düzenlenen mitingde yapılan bir saldırı da dahil olmak üzere bitmek bilmeyen bombalı araç saldırıları, toplu silahlı saldırılar, suikastlar ve intihar saldırılarıyla eylül boyunca devam etti.
Önceki çarşamba (18 Eylül Çarşamba ed.n.) Kalat şehrindeki bir hastanenin önünde bomba yüklü bir kamyonun patlaması sonucu 39 kişi öldü, 140 kişi yaralandı.
Kurbanların büyük kısmı doktorlar, hemşireler, hastalar ve hasta yakınlarıydı. Taliban saldırıyı üstlendi ve asıl hedefin hastanenin yanındaki bir istihbarat bürosu olduğunu söyledi.
Doğudaki Nangarhar vilayetinin Hogyani bölgesine yönelik bir ABD hava saldırısında da 30 kişi hayatını kaybetti.
Köylüler ve yerel Afgan yetkililer, ölenlerin sıkı bir ormanlık alanda bir çam fıstığı tarlasında çalışan çiftçiler olduğunu söyledi.
Amerikan Ordusu, ilk önce, insansız hava aracının IŞİD savaşçılarını hedef aldığını ve mağdurların kimliklerini belirleme çabalarının sürdüğü belirtti.
Daha sonra üst düzey bir ABD'li yetkili, IŞİD savaşçılarının köylülerle bir anlaşma yaptıktan sonra orada bulunduğunu öne sürdü.
Yetkili, vurulanların "IŞİD'liler olduğunu ama görünen o ki hasat festivali sezonunda yerel halkın, hasatçı kılığına girmek isteyen IŞİD'lilerle anlaşmaya vardığı" konusunda ısrar etti ve şimdi yetkililerle bu konu üzerinde çalışıyoruz" dedi.
Ancak Malik Rahat Gül adında bir aşiret büyüğü, olan bitenin aşikar olduğunda ısrarcı.
Gül “Bu işçiler havadan bir bombayla vurulduklarında bir ateş etrafında oturuyordu ve sadece işçilerdi” dedi.
Olaydan bir gün önce, intihar bombacıları iki ayrı patlamada 48 kişiyi öldürdü.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/3028 Kasım 2020 - İran'ın başkenti Tahran'da Besic teşkilatı öğrencileri, Dışişleri Bakanlığı önünde nükleer fizikçi Muhsin Fahrizade'nin öldürülmesini Donald Trump'ın ve Joe Biden'ın fotoğraflarını yakarak protesto etti / Fotoğraf: AFP
-
2/3027 Kasım 2020 - Arjantin'in başkenti Buenos Aires'teki Devlet Başkanlığı Sarayı önünde toplanan yüzlerce kişi, hayatını kaybeden efsane futbolcu Diego Maradona'nın tabutunu selamlamak için saatlerce sıra bekledi / Fotoğraf: AFP
-
3/3026 Kasım 2020 - Arjantin'in başkenti Buenos Aires'te, sevenleri 60 yaşında hayatını kaybeden futbol efsanesi Diego Maradona'nın Devlet Başkanlığı Binası'na yerleştirilen tabutunu selamlıyor / Fotoğraf: Reuters
-
4/3025 Kasım 2020 - Ukrayna'nın başkenti Kiev'de Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Günü dolayısıyla Devlet Başkanlığı önünde gösteri düzenleyen Femen üyesi bir kadın polis tarafından gözaltına aldı / Fotoğraf: AFP
-
5/3024 Kasım 2020 - Batı Şeria'daki Ürdün Vadisi'nde Yahudi yerleşimlerini protesto eden Filistinlilerle İsrail askerleri arasında arbede yaşandı / Fotoğraf: Reuters
-
6/3023 Kasım 2020 - Belarus'un başkenti Minsk'te emekliler, göstericilere yönelik polis şiddetini protesto etti / Fotoğraf: AFP
-
7/3020 Kasım 2020 - Kovid-19 vaka sayısındaki artışa rağmen Hindu festivallerinin sürdüğü Hindistan'da, halk Chhath Puja bayramında Assam eyaletindeki Brahmaputra Nehri'nde dua ediyor / Fotoğraf: AP
-
8/3019 Kasım 2020 - İsrail işgali altındaki Batı Şeria'nın Nablus kentinde, amatör sanatçı Nidal Asmar yeşil zeytinlerle küçük figürler hazırladı / Fotoğraf: Reuters
-
9/3018 Kasım 2020 – Almanya'nın başkenti Berlin'deki Brandenburg Kapısı yakınında, hükümetin Kovid-19 önlemlerini protesto eden gruba polis göz yaşartıcı gazla müdahale etti / Fotoğraf: Reuters
-
10/3017 Kasım 2020 – Yunanistan'ın başkenti Atina'da, 1973'te cuntaya karşı öğrenci ayaklanmasının yıldönümünde Komünist Parti ve PAME sendikasının düzenlediği gösterilere polis müdahale etti / Fotoğraf: AP
-
11/3016 Kasım 2020 - 79 yaşında hayatını kaybeden Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim'in cenaze törenine çok sayıda Suriyeli yetkili katıldı / Fotoğraf: AFP
-
12/3014 Kasım 2020 - Hindistan ve Pakistan arasındaki karşılıklı top saldırılarında, sınırdaki Keşmir bölgesinde en az 13 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda ev yıkıldı / Fotoğraf: AFP
-
13/3013 Kasım 2020 - Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Novo Ogaryovo bölgesinde düzenlenen "Yeni bir Dönem için Güçlü Fikirler" toplantısına telekonferans yoluyla katıldı / Fotoğraf: AFP
-
14/3011 Kasım 2020 - I. Dünya Savaşı'nda İtilaf devletleriyle Almanya arasında sağlanan ateşkesin yıl dönümünde Britanya'da düzenlenen törene Prens Charles ve eşi Cornwall Düşesi Camilla da katıldı / Fotoğraf: Reuters
-
15/3010 Kasım 2020 - Hong Kong'da sinemaseverler kentteki ilk sosyal mesafeli açık hava sinemasında film seyrediyor / Fotoğraf: AFP
-
16/309 Kasım 2020 – Bolivya'da geçen seneki darbenin ardından ülkesinden ayrılmak zorunda kalan eski Devlet Başkanı Evo Morales, Bolivya'ya dönüşünde coşkulu kalabalıklar tarafından karşılandı / Fotoğraf: AP
-
17/308 Ekim 2020 - Dünyanın en çok koronavirüs vakası görülen 2. ülkesi Hindistan'da, Divali Bayramı öncesinde halk Ahmedabad kentinde alışveriş için pazarlara akın etti / Fotoğraf: AP
-
18/3029 Ekim 2020 – Arjantin'in başkenti Buenos Aires'de yüzlerce kişi, kendilerini kaldıkları işgal evlerinden zorla çıkaran polisle çatıştı / Fotoğraf: AFP
-
19/307 Kasım 2020 – Rusya Federasyonu Komünist Partisi Genel Başkanı Gennadiy Zyuganov, Bolşevik Devrimi'nin 103. yıldönümünde Moskova'daki Vladimir Lenin Mozolesi'ne çiçek bıraktı / Fotoğraf: Reuters
-
20/306 Kasım 2020 - Avusturya'nın başkenti Viyana'da Müslümanlar, 2 Kasım'daki terör saldırısında hayatını kaybeden 4 kişi için namaz kıldı / Fotoğraf: Reuters
-
21/305 Kasım 2020 - ABD'nin Portland kentinde başkanlık seçimlerinde verilen tüm oyların sayılması talebiyle gösteri düzenlendi / Fotoğraf: AFP
-
22/304 Kasım 2020 - ABD'de başkanlık seçimleri sonrası oy sayımı sürerken Oregon eyaletinin Portland kentinde protestocular düzenledikleri gösteride ABD bayrağı yaktı / Fotoğraf: AFP
-
23/303 Kasım 2020 - Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de sağcı Hindu partisi Hindu Sena üyeleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın seçimleri kazanması için dua ediyor / Fotoğraf: Reuters
-
24/302 Kasım - Britanya'da hükümetin koronavirüs önlemleri kapsamında açıkladığı tecrit öncesinde halk süpermarketlere akın etti / Fotoğraf: Reuters
-
25/3031 Ekim 2020 - Çin'in başkenti Pekin'de bir çocuk, eğlence parkında düzenlenen Cadılar Bayramı gösterisini izliyor / Fotoğraf: Reuters
-
26/3030 Ekim 2020 – Washington'da sanatçı Suzanne Brennan Firstenberg'in Kovid-19 nedeniyle hayatını kaybeden ABD'liler anısına beyaz bayraklarla hazırladığı çalışma, Robert F. Kennedy Stadyumu yakınında sergileniyor / Fotoğraf: AP
-
27/3028 Ekim 2020 – Çin'in başkenti Pekin'de düzenlenen Çin Moda Haftası'nda bir model, ünlü bir markanın kreasyonlarını sergiliyor / Fotoğraf: Reuters
-
28/3027 Ekim 2020 - Kırgızistan'ın başkenti Bişkek yakınlarındaki Taş Başat köyünde gençler, Orta Asya'nın geleneksel oyunlarından Kökbörü'de birbirleriyle yarışıyor / Fotoğraf: AP
-
29/3026 Ekim 2020 - Belarus'ta Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko'nun istifası talebiyle başkent Minsk'de düzenlenen yürüyüşe Belarus Devlet Üniversitesi'nden öğrenciler ve öğretmenler de katıldı / Fotoğraf: AFP
-
30/3024 Ekim 2020 - Britanya'nın başkenti Londra'da düzenlenen Donald Trump karşıtı protestoda, ABD Başkanı'nın kuklasını giymiş bir gösterici bir inek kuklasına sahte hormon iğnesi yapıyor / Fotoğraf: Reuters
Saldırılardan biri Parvan vilayetine bağlı Çarikar'da, Başkan Gani'nin mitingi sırasında gerçekleşti ve saldırının asıl hedefinin Gani olduğuna inanılıyor. Taliban, 26 kişinin öldüğü saldırıyı üstlendi. Ayrıca Kabil'in merkezindeki bir Afgan askeri üssüyle ABD Büyükelçiliği'nin yakınlarında düzenlenen ve 22 kişinin ölümüne yol açan ikinci bir patlamayı da Taliban üstlendi.
Birleşmiş Milletler rakamlarına göre, Amerikan liderliğindeki yabancı kuvvetlerin ve Afgan ordusu ve polisinin yol açtığı "istenmeyen zarar"lardaki artışla birlikte, yılın ilk yarısında yaklaşık 4 bin sivil öldü ya da yaralandı.
Onlarca yıldır sonu gelmez bir ihtilafla karşı karşıya olan Afganlar için gelecek çok az iyimserlik vaat ediyor.
Muhammed Amir Gül'ün kayınbiraderi Safi geçen hafta Kabil'de gerçekleşen bombalı saldırıda ağır yaralandı. Gül, insanların her gün karşı karşıya kaldığı bir tehlike olduğunu belirtti.
“Safi, bu olay olduğunda sadece biriyle buluşmak için oradaydı. Bacaklarından ve sırtında yaralandı, ameliyat olmak zorunda kaldı. Çok uzun süre çalışamayacak, eşini ve çocuklarını geçindiremeyecek. Ailenin geri kalanı onlara yardım etmek zorunda” dedi.
“Ailem ve ben seçimde oy kullanacağız ama Taliban'ın geçmişte yaptığı gibi yine sandıkları hedef alacağını duyduk. Bu çok büyük bir endişe.”
Meslektaşı Ferzad Rahman ekledi: “Benim de ailem oy kullanacak. Oy kullanacağız ama hiçbir şeyin düzeleceğini sanmıyorum. Seçimlerde hile yapıldığını da biliyoruz.
“Öyleyse bombalanma riskine değer mi? Kim bilir? Gelecek için fazla umut göremiyorum. Görüşmelerin (Katar'ın Doha kentindeki) bir şeylerin önünü açacağını düşünüyorduk ama bu şu an gerçekleşmeyecek, o yüzden sadece yaşayıp gidiyoruz.”
Afgan hükümeti, ABD’nin eski Afganistan büyükelçisi Zalmay Halilzad'ın liderliğindeki Amerikan ekibi ile örgütün Pakistan'daki ana karargahından liderlerin desteklediği Taliban delegasyonu arasındaki Doha müzakerelerinin dışında bırakılmıştı.
Batılı ve Afgan yetkililer, Halilzad'ın tasarladığı ve Afganistan'daki Amerikan kuvvetlerinin büyük kısmının gelecek yıl yapılacak ABD Başkanlık Seçimleri'nden önce ülkeden çekilmesine yol açacak anlaşmanın, karşılığında fazla bir şey almadan Taliban'a çok fazla taviz verdiği konusunda uyarılarda bulunmuştu.
Önerilen anlaşmayı eleştirenler arasında yer alan Gani, bombalı saldırıların ardından şöyle konuştu: “Taliban, suçlarını sürdürerek bir kez daha Afganistan'da barış ve istikrar için hiçbir irade ve arzusunun olmadığını ve tüm hamlelerinin dalavereden başka bir şey olmadığını kanıtladı."
Afganistan başkanı, insansız hava araçlarının yol açtığı sivil kayıpları önlemek için daha ileri adımlar atmaya da söz verdi. Sivilleri riske sokan gece baskınlarını ve çoğunlukla ABD tarafından planlanan askeri operasyonları durdurmak için halihazırda birçok “denetim ve denge” getirdiğini söyledi.
Gani, Doha sürecinin bitmesinden kısa süre sonra, ABD'nin Afgan hükümetini yolsuzlukla mücadelede başarısız olmakla suçlamasının ve 160 milyon dolardan (yaklaşık 915 milyon TL) fazla fonu kesmesinin ardından acil bir krizle karşı karşıya kaldı.
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Afgan hükümeti aleyhine yaptığı açıklamada “Güçlü ve etkili pozisyonlarını Afgan halkının dış yardımın getirilerinden ve daha müreffeh bir gelecekten mahrum etmek için kullananlara karşıyız” dedi.
“Afgan hükümetinin yolsuzlukla mücadele, Afgan halkına hizmet etme ve güven oluşturma konusunda açık bir taahhütte bulunmasını bekliyoruz. Bu standardı karşılamayan Afgan liderleri sorumlu tutulmalıdır."
Gani'nin sandıktaki başlıca rakibi Abdullah Abdullah, yolsuzlukla mücadele sözü verdi. Ancak gelişmeleri eleştiriyle karşılayanlar, Abdullah'ın bir iktidar paylaşımı anlaşmasında İcra Kurulu Başkanı olarak geçirdiği süreye dikkat çekiyor ve öyleyse yolsuzluğun neden bitmediğini bilmek istiyor.
Abdullah, önceki seçimlerde Eşref Gani ve Molla Ömer'in Taliban rejiminin yıkılmasından sonraki ilk Afganistan başkanı Hamid Karzai'ye karşı kaybetmişti. Her iki seçim de seçim yolsuzluğu iddialarıyla çamura batmıştı.
Taliban'la müzakere etme konusunda geçmişteki görüşlerini değiştiren Karzai, Doha görüşmelerinin sürmesi gerektiğini savunuyor. Karzai “Bütün Afganların taleplerini dikkate alarak, Birleşik Devletler hükümetini Taliban ve Afganistan hükümetiyle müzakereleri derhal yeniden başlatmaya çağırıyorum” dedi.
20 yaşında bir öğrenci olan Walid Durani “Karzai, geçmişte, Taliban'a diyalog kurmak için güvenilemeyeceğini söyledi. Şimdi dikkat çekmek için müzakereler sürsün istiyor ama bu Afgan halkı için iyi değil. Seçimler kötü sonuçlanırsa yeniden iktidar olma girişiminde bulunmak için kendine yer yapıyor olabilir. İnsan, bütün politikacıların söylediklerine kuşkuyla yaklaşmalı.
"Afgan halkının asıl amacı, şimdi ve oy kullanacağımız hafta sonuna kadar havaya uçmaktan kaçınmak olmalıdır” diyor Durani.
*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Independent Türkçe için çeviren: Onur Bayrakçeken
© The Independent