2016, Rusya'da serfliğin kaldırılmasının 155. yıldönümünü ve köylülerin serflikten kişisel kurtuluşunun zor koşullarının neden olduğu Rusya'nın Penza eyaletindeki en büyük köylü ayaklanmasının olaylarının 155. yıldönümünü kutladı. Kitle bilincinde radikal değişimler olup olmadığını veya kitlelerin "gelişmiş kapitalizm" çağında "Tanrı ve Çar için" hâlâ ölmekte olup olmadığını yargılamayı taahhüt etmiyoruz, ancak aslında radikal bir toplumsal değişim olan bir olayı hatırlamayı hedefliyoruz. , büyük ölçüde ileriyi belirledi tarih Rusya.
Sovyet döneminde Penza'daki Kandievsky ayaklanmasının anısına bu mozaik kuruldu.
Köylülüğün serflikten kurtarılmasına yönelik koşullar, 19 ayrı yasama eyleminden ("Yönetmelikler" ve "Tamamlayıcı Kurallar") oluşan "19 Şubat Tüzüğü" nde formüle edilmişti ve hatta II. İskender hükümeti tarafından halkın huzursuzluğu için potansiyel bir katalizör olarak kabul edildi. 1860'a gelindiğinde, nüfus sayımına göre, Rusya'da ticarete devam eden yaklaşık 2,5 milyon köle olduğunu, mal sahiplerinin mülkler gibi onları ipotek ettiğini hatırlayalım. V.O.'ya göre. Klyuchevsky (XNUMX. yüzyılın en ünlü tarihçilerinden biri ve bu arada, Penza eyaletinin yerlisi), reformun başlangıcında serflerin üçte ikisi ipotek altındaydı.
"Serflikten doğan köylülerin kurtarılmasına, yerleşim yerlerine yerleştiklerine ve hükümetin köylülerin tarla arazilerini kendilerinin edinmesine yardım etmesine ilişkin düzenleme", köylüler tarafından tahsis edilen payların kurtarılması prosedürünü düzenledi. Şematik olarak, en tartışmalı serbest bırakma koşulları şuna benzer:
- köylüler kişisel olarak özgür olarak tanındı ve kişisel mülk aldılar (evler, binalar, tüm taşınabilir mülkler);
- serfler yerine "geçici olarak sorumlu" oldular,
- köylüler araziyi mülk olarak almadılar, sadece kullanım için;
- kullanım için arazi kişisel olarak köylülere değil, kırsal topluluklara devredildi;
- Toprağın kullanımı için köylülerin 49 yıl boyunca reddetme hakları olmayan bir korvaya hizmet etmek veya bir muvafakat vermek gerekir;
- köylülerin yasal kapasitesi sınıf hakları ve yükümlülükleriyle sınırlıdır.
Aslında, tökezleyen bir blok haline gelen şey buydu: Köylülük için açlıkla aynı anlama gelen topraksız koşullu "irade", tabii ki. Bildiride, tam özgürlük ve haklar, "serfler zamanında alacaktır" dedi. Ne - ihtiyatlı bir şekilde rapor edilmedi (görünüşe göre, kötü şöhretli 49 yıldan sonra), özellikle de gelecekteki "tam teşekküllü kırsal sakinler" için.
Manifesto, "Tanrı'nın İlahi Takdiri ve kutsal miras kanununa göre" çarın "halkımızın sağduyusuna dayandığını" ilan etmesine rağmen, hükümet, manifestonun duyurulmasından çok önce köylü ayaklanmasını önlemek için bir dizi önlem aldı. Bugün, bu tarihsel olaylar hakkında çok az şey bilen kitlesel kamuoyunun, Rus İmparatorluğu'ndaki genel refah ve refah arka planına karşı köylü ayaklanmalarını küçük ve rastgele bölümler olarak görmeye meyilli olmasına rağmen, hazırlığın çok ciddi ve düşünceli olduğunu unutmayın.
Savaş Bakanlığı Genel Sekreteri Adjutant General Baron Lieven tarafından Aralık 1860'da hazırlanan "Köylü ayaklanmalarını bastırmak için askerlerin önlemleri alınması üzerine" notuna atıfta bulunalım. Köylü isyanını yatıştırmak gerekirse, operasyonel bir tepkinin olasılıkları açısından mevcut asker konuşlandırmasını analiz etti. Analizin sonuçları, bir bütün olarak birliklerin mevcut düzeninin ortaya çıkabilecek karışıklıkları bastırma olasılığını sağlayabileceği sonucuna varmayı mümkün kıldığından, baronu tatmin etti. Daha sonra, olası huzursuzluğu bastırmaya hangi birliklerin dahil olacağı daha açık bir şekilde tanımlandı. "Yeterli piyade ve süvari olmayan bazı illerde, herhangi bir kargaşayı bastırmak için komşu illerden birlikler atayarak düzeni sağlamak" amacıyla Bakanlar Kurulu aracılığıyla askerlerin kısmi bir yeniden konuşlandırılması önerildi.
Moskovskaya caddesi. Alışveriş merkezinin çatısından görüntüleyin. "Bayraklı adam" ağaçların arkasında uzaktan görülüyor.
Bildirgenin duyurulduğu tarihe yakın bir zamanda, komuta temsilcilerine, bazı illerdeki köylü huzursuzluğunu bastırmak için askeri birlikler göndermek için "... köylü yaşamında yaklaşan değişiklik sırasında düzeni sağlama biçimlerinde" gerekli olduğuna göre, eklerde bir bildirinin bulunduğu komuta temsilcilerine gizli talimatlar gönderildi. ...
İlginç bir tıraşsız var ...
İdeolojik cephe de göz ardı edilmedi. Özel gizli genelgelerde, kilise öğretilerinde ve sohbetlerde din adamlarına, köylülere toprak sahipleriyle ilgili sorumluluklarını vicdanlı bir şekilde yerine getirmeleri gerektiğini açıklamaları tavsiye edildi. Ve toprak sahipleriyle yanlış anlaşılmalar durumunda, onlar (köylüler) "... yasal bir şekilde, toplumda kaygı yaymadan ve yetkililerden uygun emir ve adalet eylemlerini sabırla beklemeliydiler." Rahipler için, köylüleri reformun doğru algılanmasına hazırlamak ve barışı sağlamak için tasarlanmış özel "öğretiler" hazırlandı.
Toplumsal huzursuzluğun dengelenmesi için ek bir önlem, "19 Şubat Yönetmeliği" nin yayınlanma zamanıydı - Büyük Perhiz zamanı, sözde halkın öfkesinin, iman edenlerin Hıristiyan sabrı da dahil olmak üzere, Hıristiyan davranışının normlarını özellikle dikkatli bir şekilde gözlemlemeleri gerektiğinde, affedilme hazırlığıyla kısmen telafi edileceği zaman seçildi ...
Tüm işlemlerin gizlice yapılmasına rağmen, halk arasında yakın bir "irade hediyesi" olduğu söylentileri çığ gibi yayıldı. St. Petersburg'da gazeteler, kimseyi ikna etmese de, "19 Şubat'ta köylü davasıyla ilgili hiçbir hükümet emri kamuoyuna açıklanmayacak" özel bir mesaj bile yayınladılar.
Sonraki olaylar hükümetin korkularının geçerliliğini ve alınan önlemlerin etkililiğini doğruladı - gerçek ayaklanmalara dönüşen bütün bir köylü öfkesi dalgası ortaya çıktı. Bunlara reformun bariz zayıflıkları ve şüpheli "özgür irade" neden oldu.
Zaten Şubat ayında, huzursuzluk 7 vilayeti sardı, Mayıs ayına kadar sayıları 32'ye yükseldi. Ayaklanmaları bastırmakla görevli asker sayısı da şaşırtıcı. Köylü reformu uzmanı olan tarihçi P.A.'nın verilerini kullanacağız. Zayonchkovsky: “Köylü hareketinin bastırılmasında iki ay boyunca 64 piyade, 16 süvari alayı ve 7 ayrı taburdan oluşan birlikler yer aldı. Bu verilere dayanarak, köylü hareketinin bastırılmasına 422 piyade bölüğü, 38 1/2 süvari filosu ve 3 yüz Kazak doğrudan katıldı. " Görünüşe göre bu liste eksiktir, çünkü bazı belgeler hayatta kalmamış olabilir.
En büyük çaplı ayaklanmalar Kazan'da (Bezdna köyünde) ve Penza'da (Chembarsky ve Kerensky ilçelerinde) gerçekleşti. "Bezdnensky Ayaklanmaları" ndan sonra Kandiev ayaklanması, katılımcı sayısı bakımından en büyüğü oldu. Penza eyaletinin 10 köyünde 26 bin kişiyi kapsıyordu: Chernogai, Kandievka, Vysokoe, Pokrovskoe, Chembar. Protestoların nedeni, köylülerin gerçek "özgürlüğün" gerçek koşullarının kendilerinden gizlendiğine ve artık toprak ağaları için çalışmamaları gerektiğine dair yaygın inanışlarıydı. Köylüler için en yıkıcı olan şey corvee idi: sahibinin toprağı üzerinde çalışmak, kendi arsasını geliştirmek için gerekli zamanı aldı.
Penza eyaletinde bu durum özellikle zordu. Hatta General A.M. Penza bölgesindeki ayaklanmanın bastırılmasına başkanlık eden Drenyakin, "Öte yandan Penza vilayeti, toprak sahibi lehine geniş arazisi, kargaşası ve su altı görevi ile övünemez." Aynı görüş, yardımcısı, ikinci teğmen Khudekov tarafından da ifade edilmektedir. General ayrıca, Penza vilayetindeki ("Russkaya Starina" dergisindeki olaylardan 25 yıl sonra) güçlü köylü ayaklanmalarının nedenleri hakkındaki fikrini ifade eder: toprak sahiplerinin yerde bulunmaması, her zaman iyi yönetilmemesi, köylülere ek yükler yükleyen, rahip Fyodor Pomerantsev'in kötü etkisi, katip Luke Koronatova, Leonty Yegortseva, kafa karışıklığı yarattı ve "özgür irade için altın bir mektubun" varlığından söz etti.
Ayrıca kilise ve manastır topraklarında bir sömürü biçimi olarak yaygındı. Protestoların sadece köylülüğü (yapılacak işler de dahil), askerleri ve din adamlarının ayaklanmaya katıldığını hatırlayın.
Chembarsky bölgesinin köylerinde (Studenki, Pokrovskoe), köylüler toplantılar için toplandılar ve kendi lehlerine, manifesto şartlarını yorumladılar. İsyancı köylülerin liderleri - Kandievka köyünün sakini Leonty Yegortsev, emekli el bombası Andrei Elizarov, rahip Fyodor Pomerantsev, asker Vasily Goryachev, Gavrila Streltsov, Anton Tikhonov köylerde kırmızı bayrakla dolaştı ve insanları direnmek için Kandievka'nın koşullarına çağırdı.
İsyancıların liderleri hakkında çok az bilgi korunmuştur ve bunlar bile oldukça çelişkilidir. Ayaklanmanın liderlerinden biri olan Leonty Yegortsev, bir Molokandı, yani kilise tarafından sapkın olarak tanınan çeşitli Hristiyan öğretilerinin hayranı, takipçileri Tanrı'ya ibadeti yalnızca "hakikatin ruhunda" tanıyan, bu eğilimi Protestanlığa bağlayan ikonları ve haçı tanımayan biriydi. Bastırıcısı General Drenyakin'in Kandiev ayaklanmasına, "Pugachevizm'in bir dokunuşu ve yöntemleriyle" isyan denildi. Bu muhtemelen Leonty'nin kendisini anlatılan olaylardan otuz yıl önce ölen Büyük Dük Konstantin Mihayloviç olarak adlandırmasından kaynaklanmaktadır.
Önemli olan ayaklanmaya beş din adamı da katıldı, ancak sadece Fyodor Pomerantsev'in adı hayatta kaldı. Troitskoye köyünden 26 yaşındaki bir köylü olan Vasily Goryachev hakkında bilgi var. Jäger Alayı Yaşam Muhafızlarının geçici bir izniydi, 1853-1854 savaşının anısına Andreevskaya kurdelesinde bronz madalya aldı. Kandievka'da "köylülerin yanında durmalıyız" dedi, "halkı ikna edecek hiçbir şey yok, onlar toprak sahipleri için çalışmayacaklar."
2 Nisan 1861'den itibaren protesto başlangıçta aktif biçimlerde ilerledi: köylüler mülkleri yağmaladılar, sığırları ele geçirdiler, birliklere saldırdılar, idam edilmekle tehdit edilen askerleri ele geçirdiler, ancak kendileri kayıplara uğradılar.
9 Nisan'dan bu yana, aynı Chembarsky bölgesinin Chernogay köyü, üç bin köylünün toplandığı köylü huzursuzluğunun merkezinde olduğu ortaya çıktı. Orada, köylüler onları sakinleştirmek için Tarutino Piyade Alayı'na saldırdılar. Şirket geri çekildi ve bir astsubay ve bir er esir alındı. Ancak oraya iki piyade bölüğü gönderildiği ve ayaklanmanın doruk noktası olan Kandievka'ya taşındığı için Çernogai'deki isyancılar kalmadı: Penza ve Tambov vilayetlerinin dört bölgesinden 10 bin kişi orada toplandı.
Dokuz piyade bölüğüyle General Drenyakin, Kandievka'yı kuşattı ve isyancılarla müzakerelere başladı ve onları uyarması için onlara bir rahip gönderdi. General, zorla tehdit edildiğinde bile köylülerin inatçılığına hayret etti. Ateş edildikten sonra bile ayağa kalktıklarını ve tutmaya devam ettiklerini yazıyor. Leonty Yegortsev ve Fyodor Pomerantsev'in onlara açıkladığı gibi, köylülerin kurtuluş koşullarında belirtildiği gibi "korvaya hizmet etmemeleri", ancak "corvee'yi yenmeleri" gerektiği şeklindeki yanlış inancında açıklamayı bulur. Ve gerçek şu ki, Paskalya'dan önce “corvee'yi yenmezlerse”, sonsuza dek serflik içinde kalacaklardır.
Ancak köylülük arasında bir birlik yoktu - bazıları ölüme dikilirken, diğerleri General Drenyakin'e yardım sağladı: açık emri muhtar aracılığıyla iletilen asi Kandievka, cezalandırıcı birliklerin ayrılmasını güçlendirmek için Poim köyünden şirketler teslim etmek için el arabaları ve insanlar gönderdi. Arabalar sabaha hazırlandı, ancak gerekli değildi - trajik olay çoktan gerçekleşmişti. 18 Nisan'da, üç kez salvodan sonra, normal birlikler sürpriz bir saldırı başlattı; sonuç olarak 410 kişi yakalandı. Bundan sonra köylüler köye çekildiler, bazıları tarlaya kaçtılar, takip edilmediler. Geceleri isyancıların önemli bir kısmı köylerine dağıldı.
18 Nisan'da çıkan çatışma sonucunda 9 asi olay yerinde öldürüldü, 11'i yaralarından öldü; birliklerde kayıp olmadı. Toplamda, asilere üç voleybol atıldı, 41 mermi ateşlendi. Normal birliklerin askerlerinin ateş ediyor olmasına rağmen, bu kadar düşük bir doğruluk büyük olasılıkla halkına karşı savaşma konusunda isteksizliği gösterir.
Penza vilayetinde köylü ayaklanması durumunda, konuşmaya katılan 174 kişi mahkum edildi, 114'ü kamu cezasının ardından Sibirya'da ağır işlere ve yerleşime sürüldü. 28 kişi eldivenlerle cezalandırıldı, 100 kişilik saflarda 4-7 kez sürüldü ve ardından 4-15 yıl süreyle ağır çalışmaya gönderildi; 80 kişi 2'den 4'e kadar saflardan sürülerek Sibirya'da bir yerleşim yerine sevk edildi, 3 kişi eldivenle cezalandırıldı ve sıra taburlarında görev yapmak üzere gönderildi, 3 kişi 1-2 yıl hapis cezasına çarptırıldı, 58 kişi sopalarla cezalandırıldı. Ayrıca ayaklanmaya katılan 7 emekli ve tatil askeri de aralarında Sibirya'ya sürgün edilen 72 yaşındaki Elizarov'un da bulunduğu çeşitli cezalara mahkum edildi. General Drenyakin'in raporunda şöyle deniyordu: “Benim düşünceme göre, dul bir rahip olan rahip Fyodor Pomerantsev, Solovetsky Manastırı'ndaki diğerlerine sonsuza dek örnek olarak göndermek için yola çıktım. Ek olarak, Manifesto'nun duyurulması vesilesiyle onaylamayan bir şekilde davranan 4 rahip daha kastediyorum. "
Kızıl bayrağını ilk kaldıran köylü Vasily Goryachev askeri rütbesinden çıkarıldı, 700 yumrukla cezalandırıldı ve 15 yıl boyunca uzak Sibirya madenlerine sürüldü.
Leonty Yegortsev (yerlisi olduğu) Tambov eyaletine kaçtı. Başına bir ödül ilan edildi, ancak gönüllüler bulunsaydı, zamanları olmayacaktı: sonraki ay aniden öldü. General Drenyakin'in ifadesine göre, bedeni bu kendine has prensin öldüğünden emin olmak için mezardan çıkarıldı.
General A.M.'nin ödülüne rağmen 1. Derece St. Stanislav Nişanı ile Drenyakin, "Penza eyaletinin ajite köylüleri arasında düzeni sağlamak için ihtiyatlı emirlere misilleme olarak" ifadesi ile, özellikle demokratik fikirli çevrelerde kamuoyu, generali kınadı. Böylece, A.I. tarafından Londra'da yayınlanan "Kolokol" gazetesi. Herzen, serflikten "kurtuluştan" sonra cenaze yapmayı reddeden Penza vilayetindeki köylülerin katliamı hakkında bir dizi makale yayınladı ("Rus kanı dökülüyor!", "12 Nisan 1861", "Zamanımızın kahramanı ve Petersburgları ...", "Gurko Apraksin değil!", "Kont Apraksin'i dövdüğü için aldı ..."). Cellatlara onursal kraliyet ödülleri verilmesiyle özel bir öfke uyandı. Son makale "Cesur Drenyakin" yayınlandı: "Cesur Drenyakin, ödül için köylüleri, kardeşlerimiz Rus köylülerini öldüren" cesur dostları "sundu. Nasıl ödüllendirilir? Avusturya veya Prusya haçlarının yazılması gerekiyor - Rus kanını ödüllendirmek Rusça değil! "
Ülke tarihinde ilk kez, Kandiev köylü ayaklanması sırasında, Kızıl Bayrak mücadelenin bir sembolü olarak dikildi. Emir Drenyakina, anı şöyle anlatıyor: “Bayrağı temsil eden yüksek bir direğe büyük kırmızı bir fular asıldı ve bu şekilde köylü kargaşasının bu sembolü köylere taşındı. Bu orijinal treni, köylü, kadın ve çocuk yığınları izledi. " Drenyakin'in kendisi de bu olayı şöyle anlattı: "Vasily Goryachev, Jaeger Alayı Can Muhafızlarının geçici bir tatilinde ... köyler ve köyler boyunca bir direkte kırmızı kırmızı patiskadan oluşturduğu irade bayrağını taşıdı.
Abyss ve Kandievka'daki ayaklanmalar, köylülerin kendi adalet anlayışları ve "gerçek iradeleri" için, 44 yıl süren kurtuluş ödemelerinin kaldırılması için mücadelesini başlattı. Doğru, rüya gerçeğe dönüştüğünde ve 1905'te itfa ödemelerinin kaldırılmasına ilişkin bir bildiri yayınlandığında, köylülerin iradeleri için ödediği miktarlar, 1861'de toprağın değerini çoktan aşmıştı.