Lyme Hastalığı Nedir?
Lyme Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tanısı
Lyme hastalığı etkeni, “Borrelia burgdorferi” bakterisi tarafından meydana gelen bir enfeksiyondur. Borreliyoz olarak da bilinir. Bir kişi enfeksiyon bulaşmış bir kene tarafından ısırıldığı zaman insanlara bulaşır.
Lyme Hastalığı Hakkında Hızlı Bilgiler:
Aşağıda Lyme hastalığı ile ilgili bazı önemli noktalar kısaca listelenmiştir. Daha ayrıntılı ve destekleyici bilgi makalenin devamında yer almaktadır.
- Lyme hastalığı, ABD’de en sık görülen kene kaynaklı hastalıktır.
- Hastalık anne sütünden geçemez.
- Lyme hastalığının ortak belirtisi bir eritema migrans döküntüsüdür.
Lyme Hastalığı Nasıl Bulaşır?
Lyme hastalığına neden olan bakteri olan Borrelia burgdorferi, aşağıdaki kene ısırıkları ile insanlara girer:
- Enfekte siyah blacklegged kene (Ixodes scapularis)
- Enfeksiyona uğramış, batı kara delikli kene (Ixodes pacificus)
Yetişkin kene veya genç kene, cilde küçük bir delik açar ve ağız parçalarını deriye sokar ve kendisini konağa bağlar. Keneler, insan vücudunun görünmeyen kafa derisi, koltuk altları ve kasık gibi alanlarına yapışır.
Genel olarak, kene, Borrelia burgdorferi bakterisini bir insana aktarmadan önce en az 36-48 saat boyunca deriye gömülü kalmalıdır.İnsanlar bakteriyi bulaştırmadan önce büyük kenelerden genellikle kurtulurlar. Bu nedenle çoğu insanda enfeksiyon, neredeyse görünür küçük genç kenelerden kaynaklanan ısırıkların bir sonucu olarak ortaya çıkar.
Uyarı: Eğer cildinize gömülmüş bir kene fark ederseniz, uzman yardımı alarak kaldırınız.
Lyme Hastalığı Hakkında Merak Edilenler
Burada Lyme hastalığı hakkında en sık sorulan bazı soruları yanıtlıyoruz:
1) Lyme hastalığı insandan insana bulaşır mı?
Hayır. Enfekte birine dokunarak, öpüşerek veya ilişki ile virüs bulaşmaz.
2) Hamileyim ve Lyme hastalığım varsa ne olur?
Hamilelikte Lyme hastalığı, doğum kusurlarına veya cenin ölümü (doğumdan önceki fetüsün ölümüne) bağlayan birkaç küçük çalışma ve vaka raporu bulunmaktadır. Bununla birlikte, Lyme hastalığının gebeliği olumsuz yönde etkilediği sonucuna varmak için yeterli araştırma yapılmamıştır.
Hamile bir anneye Lyme hastalığı için verilen antibiyotik tedavisi fetüsü etkilemez. Tedavi gebe olmayan yetişkinlerde kullanılan standart antibiyotiklerden farklı olacaktır.
3) Lyme hastalığım var, bebeğimi emzirebilir miyim?
Uzmanlar, Lyme hastalığına yakalanan annelerde anne sütünden bebeğe bu hastalığın bulaştığına ilişkin herhangi bir rapor bulunmadığını söylüyor. Lyme hastalığına neden olan bakterinin anne sütü ile geçemeyeceği bildirilmiştir.
4) Lyme hastalığı kan nakli yoluyla bulaşır mı?
Teorik bir risk var, ancak uzmanlar bunun oldukça düşük olasılıklı olduğunu söylüyor.
5) Köpeğim veya kedim Lyme hastalığını bulaştırır mı?
Köpekler ve kediler Lyme hastalığına yakalanabilirler. Bununla birlikte, insanlara bulaştıramazlar. Evcil hayvanlarınızda kene kontrolü yapmanız önemlidir, çünkü onları eve getirebilirler.
6) Çevreden Lyme hastalığı bulaşır mı?
Lyme hastalığını havadan, yiyeceklerden veya sudan bulaşmaz. Ayrıca, bit, sivrisinekler, pireler veya sineklerin ısırıklarıyla bulaşma olanağı yoktur. Lyme hastalığı öncelikle Ixodes kene ile bulaşır.
Lyme Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Lyme hastalığının ilk semptomları ve bulguları genellikle hafiftir. Aslında, birçok insan, hastalık işaretlerinden haberdar olmadıkça, hiçbir şey fark etmeyebilir. Birisi Lyme hastalığından şüphelenirse, derhal tıbbi yardım almaları gerekir. Erken tedavi çok daha etkilidir.
Lyme hastalığının üç tanınmış evresi vardır:
a) Erken Lyme hastalığı (evre 1)
Eritema migrans (EM), çoğunlukla Lyme hastalığının erken evresinde görülen bir kızarıklıktır.
- EM kızarıklığı genellikle birkaç gün içinde genişleyen küçük kırmızı bir alan olarak başlar. Sonunda 30 santimetre çapa ulaşabilir.
- Koyu tenli insanlarda döküntü daha az belirgindir.
- Kızarıklığın merkezi muhtemelen rengini kaybedecek ve tüm bölgeye bir boğa gözü görünümü verecektir.
- Kızarıklık için en yaygın alanlar koltuk altı, gövde, kasık, kalça, kafa derisi, ense ve uyluklardır.
- Genellikle kene ısırığı alanında başlar, ancak her zaman değil.
- Genellikle bu kızarıklığa dokunulduğunda sıcaklık hissedilir (her zaman değil).
- Ağrı ya da kaşıntı yoktur.
- Borrelia burgdorferi bakterileri kanda dolaşırken, kızarıklıklar vücudun diğer bölgelerinde görülebilir.
- Döküntü, Lyme hastalığı tedavi edilmediğinde bile yaklaşık 4 hafta sonra kademeli olarak geçer.
Diğer belirtiler; yüksek ateş, şişmiş lenf nodları, yorgunluk, titreme ve eklem ağrıları gibi kızarıklık ile aynı anda ortaya çıkabilir.
b) Erken Dissemine Lyme Hastalığı (2. evre)
Tedavi edilmediği takdirde, bakteriler vücudun başka bir yerine yayılabilirler ve bir dizi belirtiye neden olabilirler. Bu aşama, ilk enfeksiyonu takip eden haftalardan aylara kadar sürmektedir.
Belirti ve bulgular aşağıdakileri içerebilir:
- Diğer Eritema migrans döküntüleri. Bunlar herhangi bir yerde olabilir ve vücudun birden fazla bölümünde görünebilir.
- Bell paralizisi (yüzün bir tarafındaki kaslar tonlarını kaybeder)
- Menenjit (omurilik iltihabı). Hasta acı veren baş ağrısı ve boyun serliği yaşar.
- Dizler gibi büyük eklemler ağrı ve şişme olur.
- Kol ve bacaklarda uyuşukluk veya ani ağrılar (bazen hasta uyumakta zorluk çekebilir).
- Çarpıntılar.
- Nadir vakalarda, anormal kalp atışı olur.
Çoğu vakada, birkaç hafta veya ay içinde, bu semptomlar, hasta tedavi edilmese bile kademeli olarak kaybolacaktır. Bununla birlikte, eğer uygun bir tedavi uygulanmazsa, komplikasyonlar gelişebilir.
c) Geç Dissemine Lyme Hastalığı (3. evre)
Bu aşama geç evre Lyme hastalığı olarak da bilinir. Tedavi edilmeyen hastalarda, ilk enfeksiyonu izleyen haftalar, aylar ve hatta yıllar sonra ortaya çıkabilir.
Antibiyotikler tüm bakterileri öldürmeyen hastalar da bu aşamaya gelir. Belirtileri şunlardır:
- Artrit (Tedavi edilmeyen hastaların yaklaşık %25’inde, özellikle geniş eklemlerde şiddetli eklem şişmesi ile tekrar tekrar artrit görülür.)
- Konsantrasyon güçlüğü
- Huzursuz uyku
- Hafıza kaybı veya bilişsel bozukluk
- Ellerde veya ayaklarda karıncalanma veya uyuşma
Lyme Hastalığı Teşhisi
İdeal olarak, EM döküntüsü görür görmez tedavi başlar. Kızarıklık olmasa bile, Lyme sonrası hastalık sendromu söz konusu olabilir (bazen kronik Lyme hastalığı olarak anılır). Bu sendrom, artralji (eklem ağrısı) gibi tedavi sonrası aylarca devam edebilen spesifik olmayan semptomlar için tanımlayıcı bir terimdir.
Belirtilerin, aktif enfeksiyonun kendisinden kaynaklanmadığına dikkat etmek önemlidir. Birincil tedavi, destekleyici bakımdır (dinlenme ve anti-inflamatuar ilaçlar gibi), semptomlar zamanla kendiliğinden çözülür.
Web sitemiz, ziyaretçilerimize online reklamlar sunmaktadır. Lütfen reklam engelleyicinizi devre dışı bırakarak bize destek olunuz.
Источник:
https://www.hastalopedi.com/lyme-hastaligi/
Lyme Hastalığı nasıl anlaşılır?
Lyme hastalığı, Borrelia burgdorferi bakterisinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. B. burgdorferi, enfekte bir kene ısırığı tarafından insanlara bulaşır. Kene bir geyik veya başka hayvan tarafından enfekte olur. “Laym” olarak okunur.
Kenenin hastalığı bulaştırmak için 24-48 saat boyunca ciltte mevcut olması gerekiyor ancak Lyme hastalığı olan çoğu kişinin kene ısırığı öyküsü yoktur veya fark edilmemiştir.
Lyme hastalığı ilk kez 1975‘te Connecticut’taki Old Lyme kasabasında bildirilmiştir.
Avrupa ve Pasifik Kuzeybatı, Kuzeydoğu ve Amerika Birleşik Devletleri’nin Orta Batı bölgelerinde en sık karşılaşılan hastalıktır.
Ormanlık bölgelerde yaşayan veya zaman harcayan insanların bu hastalığa yakalanma olasılığı daha yüksektir. Ormanlık bölgelerde bırakılan evcil hayvanları olan insanlar ayrıca Lyme hastalığına yakalanma riski daha yüksektir.
Lyme hastalığının belirtileri
Lyme hastalığı üç evrede ortaya çıkar:
- erken lokal
- erken yayılan
- geç yayılan
Yaşadığınız belirtiler hastalığın hangi aşamada olduğuna bağlıdır.
eritema migrans – boğa gözü
Evre 1: Erken lokal
Lyme hastalığının belirtileri, kene ısırmasından 1-2 hafta sonra başlar. En erken belirtilerden biri, bakterilerin kan dolaşımında çoğaldığının bir işareti olan “boğa gözü” döküntüsüdür.
Döküntü, kene ısırığının yerinde, kenarda bir kızarıklık alanı bulunan açık bir nokta ile çevrili merkezi bir kırmızı nokta olarak ortaya çıkar. Dokunma sıcak olabilir, ama acı vermez ve kaşıntı yapmaz.
Bu kızarıklık dört hafta sonra ortadan kalkacaktır. (Dr.Ertan Beyatlı)
Lyme hastalığının “boğa gözü” döküntüsü
Bu kızarıklığın resmi adı eritema migrans. Eritema migrans Lyme hastalığı karakteristik olduğu söyleniyor. Ancak, birçok insan bu belirtiye sahip değil. Bazı insanlar koyu kırmızı renkte bir döküntüye sahiptir, koyu tenli insanlarda ise çürüklere benzeyen bir döküntü olabilir.
Evre 2: Erken yayılmış
Erken yayılmış Lyme hastalığı, kene ısırmasından birkaç hafta sonra ortaya çıkar. Bu aşamada bakteri vücut boyunca yayılmaya başlar. Grip veya soğuk algınlığı benzeri belirtilere sahiptir:
- titreme
- yorgunluk
- ateş
- kas ağrıları
- baş ağrısı
- boğaz ağrısı
- genişlemiş lenf düğümleri
- görüş değişiklikleri
Erken yayılmış Lyme hastalığı sırasında genel olarak kendinizi iyi hissetme hissine sahip olacaksınız. Kene ısırması dışındaki alanlarda döküntü oluşabilir ve uyuşukluk, karıncalanma ve Bell felci gibi nörolojik belirtiler de oluşabilir. Lyme hastalığının bu aşaması menenjit ve kardiyak iletim bozuklukları ile komp olabilir. Evre 1 ve 2’nin belirtileri üst üste binebilir.
Evre 3: Geç yayılmış
Evre 1 ve 2’de hastalık tedavi edilmezse evre 3 ortaya çıkar. Evre 3, kene ısırmasından sonra haftalar, aylar veya yıllar olabilir. Evre 3 Lyme hastalığının belirtileri ise MS (Multiple Skleroz) Hastalığı ile çok ciddi benzerlik göstermektedir.
Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan çalışmalarda yıllardır MS hastası olarak tanı konulan ve tedavi gören bazı hastaların aslında bir Lyme hastası olduğu tespit edilmiştir. Bu aşamadaki belirtiler ise şöyledir:
- şiddetli baş ağrısı
- bir veya daha fazla büyük eklemin artriti
- kalp ritmindeki rahatsızlıklar
- hafıza, ruh hali ve uykuyu içeren beyin bozuklukları (ensefalopati)
- kısa süreli hafıza kaybı
- Konsantrasyon zorluğu
- zihinsel dumanlanma
- konuşmaları takip eden sorunlar
- kollarda, bacaklarda, ellerde veya ayaklarda uyuşma
Bu belirtilerden herhangi birine sahipseniz hemen doktorunuza başvurun.
Lyme hastalığı nasıl teşhis edilir?
Lyme hastalığının teşhisi, sağlık geçmişinizin ve fiziksel muayenenizin bir değerlendirmesiyle başlar. Kan testleri, antikorlar mevcut olduğunda, ilk enfeksiyondan birkaç hafta sonra en güvenili testtir. Tanı aşamasında aşağıdaki testleri yapılabilir:
- ELISA (enzime bağlı immünosorban testi), B. burgdorferi’ye karşı antikorları tespit etmek için kullanılır.
- Western blot pozitif ELISA testini doğrulamak için kullanılabilir. Belirli B. burgdorferi proteinlerine karşı antikorların varlığını kontrol eder.
- Polimeraz zincir reaksiyonu (PCR), kalıcı Lyme artriti veya sinir sistemi semptomları olan kişileri değerlendirmek için kullanılır. Eklem sıvısı veya omurilik sıvısı üzerinde gerçekleştirilir.
Lyme hastalığı nasıl tedavi edilir?
Lyme hastalığı en erken aşamalarda tedavi edilir. Erken tedavi, enfeksiyonun tüm izlerini ortadan kaldırmak için basit bir 14-21 günlük oral antibiyotiklerdir.
Lyme hastalığı nasıl önlenir?
Lyme hastalığını önlemek için kene ısırmasına engel olmak gerekir.
Bu makale Dr.Ertan BEYATLI tarafından yazılmıştır ve aşağıdaki yabancı kaynaklardan yararlanılmıştır:
- Healthline: Is It Lyme Disease or Multiple Sclerosis (MS)? Learn the Signs – https://www.healthline.com/health/symptoms-of-lyme-disease-and-ms
- Healthline: Lyme Disease – https://www.healthline.com/health/lyme-disease
Источник:
https://www.ertanbeyatli.com/lyme-hastaligi-nedir-ve-nail-tedavi-edilir/
Lyme Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nasıl Olur? | Anneysen.com
Belirtileri pek çok rahatsızlıkla benzerlik gösterdiği için Lyme'ın teşhisi oldukça zor. Ancak endişelenme, erken teşhis edildiği takdirde tedavisi mümkün.
Lyme hastalığının nasıl bulaştığı, hangi rahatsızlıklarla benzerlik gösterdiği ve tedavisinin nasıl yapıldığına dair tüm merak edilenler yazımızda!
Lyme, Borrelia burgdorferi isimli bakteri türünü taşıyan kenelerin insanları ısırmasıyla ortaya çıkan bir hastalık.
Lyme hastalığı kene tarafından ısırılanların yaklaşık %80’inde kolayca fark edilir ve bu kişilerde bull’s eye (nişan tahtası) olarak adlandırılan cilt yaraları oluşur.
Bu kenelerin büyüklüğü toplu iğne başı ya da bir kir lekesi kadardır. En çok saç derisi ya da kasığa tutunmaya yatkın olmakla birlikte vücudun herhangi bir yerinde görülebilirler.
Lyme hastalığı belirtileri nelerdir?
Lyme, grip benzeri belirtiler gösterebilir. Bu semptomlar 4 ila 6 hafta sonra daha ciddi hale gelebilirler.
Genel semptomlar arasında;
- Isırık yerinin yanındaki bezlerde şişkinlik,
- 1 ay içinde ısırılan yerde boğa gözü şeklinde şişlik,
- Genel bir ağrı hali,
- Yorgunluk,
- Baş ağrısı,
- Titreme,
- Ateş görülür.
Anlattık: 10 Maddede Çocuklarda ve Bebeklerde Ateş Hakkında Aklına Takılan Tüm Sorular
Nadiren;
- Konjonktivit,
- Göz çevresinde şişlik,
- Sinir sistemi tutulumu (ara sıra davranış değişiklikleri),
- Testislerde şişme,
- Boğaz ağrısı,
- Tüm vücutta ya da yanaklarda kırmızılık,
- Kuru öksürük görülür.
Neden olur, nasıl tedavi edilir: Bebeklerde ve Çocuklarda Öksürük
Lyme hastalığının tedavi edilmediği durumlarda ise haftalar ya da aylar sonra;
- Eklem ağrıları,
- Kalp anormallikleri görülür.
Bu belirtilerin hiçbirinin tek başına lyme tanısı koymak için yeterli olmadığını söyleyelim. Ancak ısırıktan 1 ay sonra kenenin ısırdığı yerde meydana gelen şişlik, kızarıklık ve özellikle döküntü tanı için önemli etkenlerden.
Bu da döküntülü bir virüs hastalığı: El Ayak Ağız Hastalığı
Direkt olarak insandan insana bulaşmasa da enfeksiyon, hamilelik sırasında plasenta aracılığıyla bebeğine geçebilir. Bu durumun farkında olmadığın için de ilerleyen yıllarda çocuğunda lyme hastalığının belirtilerini görebilirsin.
Anne karnındaki bebeğe ondan yakını yok: 10 Maddede Plasenta ile İlgili Her Şey
Lyme hastalığı köpeklerde ve kedilerde de yaygın olarak görülür. Kenelerin dışında pire ve sivrisinek gibi kan emen tüm canlılardan bulaşabilir. Doğada en çok geyik, fare ve kuş gibi memeli hayvanlarda bulunur.
Derisinde keneler olduğu halde ısırılmayanların enfeksiyon kapma riski yok.
Lyme hangi hastalıkları taklit eder?
- Şizofreni,
- Bipolar bozukluk,
- Beyin tümörü,
- Otizm,
- Ürtiker,
- Kalp krizi,
- ALS,
- Huzursuz bacak sendromu,
- MS,
- Çölyak gibi pek çok hastalık lyme hastalığını taklit edebiliyor.
Derideki kırmızılıkları bununla karıştırma: Çocuklarda Beşinci Hastalık (Tokatlanmış Yanak Sendromu)
Lyme hastalığı testi nerede yapılır?
Belirtiler lyme hastalığı ihtimalini düşündürdüğünde laboratuvar testleri istenir. Kanda mikroba karşı oluşan antikorları tespit eden testler yapılır. Eğer menenjit ve merkezi sinir sistemi bulgularına rastlanırsa beyin-omurilik sıvısı da incelenebilir.
Hastalığın başında yapılan kan testi lyme hastalığını belirlemeyebilir. Hastalığın daha sonraki döneminde yapılan bir kan testiyle tanı koyulabilir.
Lyme hastalığı tedavisi nasıl yapılır?
Lyme hastalığının tedavisi için uzun süreli antibiyotik kullanılması gerekebilir. Bazı durumlarda damardan tedavi de uygulanabilir.
Lyme hastalığının tedavisinde kullanılan ilaçların birçoğu hamilelik için sakıncalı değil, için rahat olsun.
Lyme hastalığı ve otizm benzerlik taşır mı?
Genel olarak genetik yatkınlıkla ilişkilendirilse de otizmin nedeni kesin olarak öğrenilmiş değil. Çok karmaşık yapıda olan ve çoğunlukla doğum öncesinde başlayan otizm, direkt olarak lyme ile benzerlik göstermiyor. Ancak otizme neden olan etkenler arasında lyme hastalığının olduğu da düşünülüyor.
Yurt dışında farklı bölgelerde yapılan araştırmalara göre otizm tanısı alan çocukların %20 ile %50’si aslında lyme hastası. Dünyada lyme hastalığının yaygın olduğu bölgeler aynı zamanda otizmin de en yoğun olduğu yerler arasında.
Oku: Belirtilerinden Tedavisine Otizm Hakkında Bilmen Gereken Her Şey
Lyme hastalığı ölümcül müdür?
Evet, lyme hastalığı tedavi edilmediği durumlarda ne yazık ki ölümle sonuçlanabiliyor.
Lyme hastalığından korunmak için neler yapmalı?
- Lyme hastalığına yakalanmamak için kene bulunduğu bilinen yerlerden, özellikle çok ağaçlık alanlardan uzak durmalısın.
- Ağaçlık alandan uzak durma şansın yoksa kıyafetlerinin uzun olmasına dikkat et. Şapka, çorap, çizme ya da kapalı ayakkabıyla tedbiri elden bırakma.
- Eve girdiğinde saçını mutlaka kontrol et. Keneler özellikle saçlara yapışırlar.
- Kıyafetlerinin kat yerlerinde, manşetlerde ve ceplerinde kene olmadığından emin ol.
Bu da ilgini çekebilir: 8 Soruda Kawasaki Hastalığı
Kaynaklar:
Hafta Hafta Hamileliğiniz-Dr. Glade B. Curtis, Judith Schuler
Bebeğinizin İlk Yılında Sizi Neler Bekler-Heidi Murkoff
Источник:
https://www.anneysen.com/1-6-yas-cocuk/makale/cocuk-sagligi-ve-hastaliklari-lyme-hastaligi-nedir-belirtileri-ve-tedavisi-nasil-olur_11291
Lyme Hastalığı
Lyme Hastalığı, borrelia burgdorferi sensu lato bakterilerinin sebep olduğu oldukça bulaşıcı hastalıklardan bir tanesidir.
Borrelia burgdorferi bakterileri Ixodes olarak bilinen geyik keneleri ve west coast olarak bilinen siyah bacaklı kenelerin insanları ısırması sonucunda bulaşım gösterir. Türkiye’de 5 milyondan fazla Lyme hastası olduğu tahmin ediliyor.
Bu hastalık ilk defa 1975 yılında Connecticut’taki Old Lyme kasabasında tespit edildi. Kırsal bölgelerde yaşayan ve hayvancılıkla uğraşan insanlarda daha sık görülen bu hastalığın teşhisi oldukça zor yapılmaktadır.
Diğer hastalıkları taklit ederek kendini gizler ve kalp, beyin ve diğer organların herhangi birinde tutulum gösterebilir. Lyme hastalığına yakalanan bireyler sıklıkla kronik yorgunluk sendromu, fibromiyalji, mulipl skleroz ve depresyon gibi çeşitli psikiyatrik tanılar alabiliyorlar.
Lyme hastalığı ilk defa 1975 yılında tanımlanan ve tanısı zor konan hastalıklardan biridir.
Ayrıca geçtiğimiz aylarda Türkiye’nin ilk Lyme Hastalığı Kliniği ve Lyme Hastalığı Laboratuvarı Dokuz Eylül Üniversitesi’nde kurulmaya çalışılıyor. Bu konu ile ilgili olarak yapılan habere buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Lyme Hastalığı Antartika dışındaki tüm kıtalarda tespit edilmiştir. Son yıllarda hastalığın görülme sıklığı önemli düzeylerde artış gösterdi ancak bu artışta Lyme hastalığna ait bilgi birikimi artışının rolü unutulmamalıdır.Endemik bölgelerde habitat türüne, vahşi yaşamın varlığına ve diğer faktörlere bağlı olarak kene enfeksiyon oranlarında ciddi farklılıklar bulunmaktadır. Aynı bölgede bile enfeksiyon oranları %1 ile %70 aralığında değişim gösterebilir.
Lyme hastalığıyla ilgili olarak bildirilen vakalarla oluşturulmuş hastalık haritası. Kaynak : Vikipedia
Lyme hastalığı ile ilgili olarak oluşturulan haritalar henüz tüm dünyada var olan vakaların tespit edilememiş olması nedeniyle eksik kalacaktır.
Lyme Hastalığı Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Lyme hastalığı temelde üç aşamalı bir hastalıktır. Ortaya çıkan belirtiler ve semptomlar hastalığın hangi evresinde olunduğuna bağlı olarak değişiklik gösterecektir. Şimdi bu evrelere göre belirtileri inceleyelim.
1. Evre (Erken Lyme Hastalığı) : Bu evreye ait belirtiler kene ısırığını takip eden 1-2 haftalık süre içerisinde ortaya çıkar. En erken bulgulardan bir tanesi olan bulls eye bulgusu lyme hastalığı etkeninin kan dolaşımında çoğalmaya başladığının bir göstergesidir.
Lyme hastalığına ait bulls eye bulgusu görülüyor.
Etrafında kızarılıkların olduğu ve hedef tahtası görünümü olan bu lezyonlar kene ısırığının olduğu yerin etrafında oluşurlar. Dokunma ile sıcaklık hissedilebilir ancak ağrılı değildirler ve yaklaşık 4 hafta sonra kaybolurlar.
Bu döküntüler tıp dünyasında eritema migrans olarak isimlendirilir. Lyme hastalığının karakteristik özelliklerinden bir tanesidir ancak her Lyme hastasında görülecek diye bir kaide bulunmamaktadır.
2. Evre : Kene ısırığını takip eden 1-2 hafta içinde görülür. Lyme hastalığı bakterileri artık vücuda yayılmaya başlamıştır.
Ateş, titreme, yogunluk, boğaz ağrısı, baş ağrısı, kas ağrısı gibi belirtilere neden olurlar.
Kene ısırığının olduğu bölge dışında da döküntüler oluşabilir ve Bell’s paralizi gibi nörolojik bulgular ortaya çıkabilir. Çoğu zaman evre 1 ve evre 2 iç içedir ve ayırt edilemeyebilir.
3. Evre(Kronik Lyme Hastalığı): 1 ve 2. evrelerde yeterli bir biçimde tedavi edilmeyen Lyma hastalığı vakaları 3.evreye ilerler.
Bu evre kene ısırığını takip eden haftalar, aylar ve hatta yıllar sonrasında görülebilir.
Bu evrede şiddetli baş ağrısı, artrit hastalığı, kardiyak problemler, ensefalopatiler, kısa süreli hafıza kayıpları, konstrasyon zorlukları, zihinsel problemler ve çeşitli nörolojik sorunlar ortaya çıkar.Yorgunluk, konginitif bozukluklar, eklem ağrıları, uyku bozuklukları, kas ağrıları ve duygu durum problemleri lyme hastalığında görüldüğü gibi diğer birçok hastalıkta da görülür.
Dolayısıyla bu hastalar romatoid artrit, ALS, multipl skleroz, fibromiyalji, parkinson gibi yanlış tanılar alabilmektedirler.
Lyme hastalığı semptomları ile ilgili olarak CDC verileri incelendiğinde eritema migransın %70, artritlerin %31 ve Bell’s paralizinin ise %9 sıklıkla ortaya çıktığı görülüyor.
Lyme Hastalığı Tanısı Nasıl Konulur? Nasıl Teşhis Edilir?
Lyme hastalığı tanısı ilk etapta hekiminizin tıbbi öykünüzü sorgulaması ve fizik muayene yapması ile başlar. Kan testleri özellikle ilk haftalarda bize çok kıymetli ipuçları verebilir. Borrelia burgdorferi bakterilerini saptamak amacıyla ELISA testleri, western blot testleri ve PCR hekiminizn tercihine bağlı olarak uygulanabilir.
Lyme hastalığı tanısı ve tedavisi ile ilişkili görsel.
Lyme hastalığı için yapılan testlerin negatif çıkması çoğu zaman bu hastalığın olmadığı anlamına gelmez.
Testin yapıldığı dönemde antikorlar henüz gelişmemiş olabilir, bağışıklık sistemi baskılanmış olabilir ya da kişi kullanılan testin duyarsız olduğu bir suş ile enfekte olmuş olabilir.
Ayrıca lyme hastalığının bağışıklık sistemini inhibe edici etkisi olduğu bilinmektedir. Bazı bireylerde (%20 gibi bir oran olduğu tahmin ediliyor) buna bağlı olarak testler negatif çıkabilir.
Hekiminizin size uygulayacağı bu testler sadece tanıya yardımcı olmakla kalmaz. Aynı zamanda hastalığın seyri ve yönetimi içinde oldukça yüksek önem arz eder.
İki Aşamalı Test : Tanıya gitmek için en sık uygulanan testlerin başında gelmektedir. İlk olarak hasta bireylere ELISA testi uygulanır ve daha sonra western blot testi ile antikor sonucunun doğrulanması işlemi yapılır.
Lyme hastalığının ilk 6 haftalık döneminde bu testlerin sonuçları çok gücen verici değildir. Çünkü birçok kişi henüz antikor yanıtını geliştirmemiş olabilir.
Stricker Minerva 2010 verilerine göre bu iki aşamalı test yaklaşık olarak her 2 hastadan 1 tanesini atlıyor.
Lyme hastalığının teşhisinde kullanılan diğer testler ise PCR, antijen tespiti ve kültür testleridir.PCR lyme bakterilerini tespit edebilir ancak alınan numünede etkenin olmaması gibi birçok dezavantajı bulunmaktadır.
Antijen tespit testleri ise idrar, kan ve eklem sıvısı gibi sıvılarda lyme hastalığını etkenini arar. Bu yöntem ise bazen hasta olmayan bireylerde pozitif çıkabilmektedir.
Lyme Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?
Lyme hastalığı tedavisi erken evrelerde antibiyotik uygulaması şeklinde yapılır. Hastalara 14 ile 21 gün boyunca oral yolla alınan antibiyotikler reçete edilir. Sıklıkla doksisiklin, sefuroksim ve amoksisilin gibi antibiyotikler tercih edilir ancak yetişkinlerde çocuklar ve hamilelik döneminde olan kadınlarda bu seçimler haliyle değişecektir.
Lyme hastalığı nasıl tedavi edilir ile ilişkili görsel.
Dirençli ve kronik olarak tanımlanan lyma hastalığında ise 14 – 21 günlük süre boyunca intra venöz yolla antibiyotik tedavisi uygulanır.
Bu tedaviyle beraber hastalık etkeninin neden olduğu enfeksiyon ortadan kalkmasına rağmen belirtiler yavaş yavaş kaybolur.
Bakteriler ortadan kalktıktan sonra eklem ağrısı gibi belirtiler neden devam ettiğiyle ilgili kesin bilgiler bulunmamaktadır. Şimdi çocuklarda lyme hastalığı ile ilgili birkaç bilgi verelim.
Çocuklarda Lyme Hastalığı’na Genel Bakış
Lyme hastalığının çocuklarda belirtileri çok spesifik olmayabilir.
Dolayısıyla ebeveynler çocuklarının hasta olduklarını anlamayabilir ve hatta okulda başarısızlıkları, günlük hayattaki huzursuz halleri için onları bile suçlayabilir.
Çocuk hastalarda aşırı yorgunluk, uyku bozuklukları, baş ağrısı, karın ağrısı, bulantı, konsantrasyonda bozulma, bellek bozuklukları, okuma ve yazma zorluğu, eklem ağrısı ve ışık hassasiyeti diğer belirtilere oranla daha sık görülebilir.
Ayrıca yenidoğanlarda konjenital olarak Lyme hastalığı ortaya çıkabilir. Bu çocuklarda daha sonradan sık sık ateşlenme, kulak burun boğaz enfeksiyonları, artmış pnömoni insidansı, zayıf kas tonusu, gastroözafagial reflü, trakeomalazi, göz problemleri, öğrenme bozuklukları ve gelişimsel gecikmeler eşlik edebilir.Lyme hastalığıyla ilgili oldukça yararlı verilerin ve yeni gelişmelerin aktarıldığı www.lymedisease.org adresini ziyaret edebilirsiniz. Oldukça faydalı olacağını düşünüyorum.
Bu konu ile ilgili merak ettiklerinizi ve eklemek istediklerinizi konu altındaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. Cevap vermekten mutluluk duyacağım.
Источник:
https://doktordanhaberler.com/lyme-hastaligi/
Lyme hastalığı Nedir? Lyme hastalığı Ne demek? – Nedir.com
Lyme hastalığı (Borreliosis) genelde Ixodes ricinus türü kenelerin isirmasi ile insana geçen Borrelia burgdorferi adlı bakterinin yol açtığı bir hastalıktır.
Hastalık değişik şekillerde ortaya çıkmakla beraber ilk belirti deride kenenin ısırdığı bölgede kızarıklıktır. Hedef organlar deri, merkezi sinir sistemi, göz ve kalp gibi organlarda olabilir. Eklemlerde şişlik, sıvı birikimi, hareket etmede zorluk görülür.
Hastalık antibiyotiklerle tedavi edilebilir.
Bir kısım hastalarda hastalığın belirtileri tedaviden aylar ya da yıllar sonrada devam edebilir. Bu belirtiler kas ağrıları, kireçlenme, boyun tutulması, zihinsel arazlar, sinirsel şikayetler ve aşırı yorgunluğu içerebilir. Ayrıca bakterinin kansere neden olduğu şeklinde bulgulara da rastlanmıştır.
Taşıyıcı keneler geyik kenesi denen ixodes dammini ve ixodes scapularis, ixodes pasificus denen keneler ve lone star tick denen kene yaygın olarak bu bakteriyi taşır. Bu keneler 2-3 mm uzunlukta1-1,5 mm genişlikte küçük kenelerdir. Bunlar yumurtadan ilk çıktıklarında larva denen 6 ayaklı haldedir.
Daha sonra yarı erişkin olan nympha haline erişirler ve bu evrede bakteriyi bulaştırıcı özelliktedir. ve erişkin formunun nerdeyse yarısı büyüklüğündedir ve 8 ayaklıdır. Daha açık renktedir. erişkin formuna ulaşır ve rengi koyu kahverengi , bronz rengi ve kırmızımsı olabilir. Ancak sadece bu keneler değil ağaç keneleri ve köpek keneleri de bu bakteriyi taşıyabilir.
Onun için bütün kene ısırıklarının lyme hastalığını bulaştırmada potansiyel teh taşıdığı unutulmamalıdır. Sadece geyik keneleri bulaştırmaz. Diğer keneler daha büyük ve belirgindirler. Keneler barsaklarında borrelia bakterisini taşırlar. Bahar, yaz ve erken sonbaharda aktiftirler.
Güneş ışınından kaçarlar ve genelde çayır ve ağaçların olduğu gölge yerleri tercih ederler. Yumurtanın çatlama ve larva formunun yaşaması için %65 den fazla nem gereklidir. Bu yüzden serin yağışlı ilkbahar üreme için idealdir. Bu keneler birçok hayvan tarafından taşınır. Geyik, tilki, çakal, kedi, köpek, fare, rakun, inek vahşi hayvanlar ve insan.
Amerikan bıldırcını, sülün piliç ve hindide de bulunabilir. Evcil hayvanlar enfekte keneyi eve taşıyabilir. Ayrıca enfekte anneden hamilelik esnasında çocuğa geçebilir.
Lyme hastalığı 3 evreye ayrılır:
1- Erken dönem lyme hastalığı
2- Erken dönem yaygın lyme hastalığı
3- kronik persistan enfeksiyon
Erken dönem lyme hastalığı
Kene ısırmasından sonra 3 gün ile 1 ay arasında eritema migrans denen (öküzgözü eritem) ortası açık kenarları kırmızı veya iç içe geçmiş koyu kırmızı alanlar içinde açık kırmızı alanlar içeren eritem (kızarıklık) % 50 den az vakada meydana gelir. Daire veya elips şeklindedir.
Ancak bazen dairevi olmayıp gelişigüzel şekillerdede olabilir.Bu görüntü lyme hastalığına hastır ve tanı koydurur. Ancak her vakada görülmediği unutulmamalıdır. Bu eritem 2-4 hafta içinde kendiliğinden kaybolur. Oluştuktan sonra 5-10 gün konsantrik olarak büyüyebilir. Küçükten büyüğe çapı değişebilir.
Kaşıntı yapabilir,ısı artışı hissedilebilir.hiç şikayet oluşturmayıp farkedilmeyebilirde.Kene ısırığına bağlı her kırmızılık lyme hastalığına yolaçmaz. Kene salgısına karşı allerjik reaksiyonda kırmızılık (eritem) oluşturur. Bu kırmızılık genellikle genişlemez ve birkaç gün içinde kaybolur.
Kene ısırığından 4-6 hafta sonra lyme hastalığının ilk sistemik bulguları olabilir veya olmayabilir. grip benzeri tablo ve bitkinlik bu dönemde olabilir .Boğaz ağrısı, başağrısı, boyun ağrıları,ciddi yorgunluk , lenf bezi şişliği ,titreme ve ateş görülebilir.
Bu tabloda boğaz ağrısı hariç üst solunum yolunun diğer belirtileri(burun akıntısı , öksürük) genellikle bulunmaz ve bu lyme hastalığını gripal enfeksiyondan ayırır. Bu durum kendiliğinden geçer. Daha sonra eklem ve kas ağrıları başlayabilir.
Eklem ağrıları genellikle büyük eklemleri(özelliklede diz) tutsa da küçük eklemleride tutabilir. Ağrı genellikle şiddetlidir ve eklemden ekleme atlayıp gezici tipte olabilir. Dişlerde ve çene ekleminde ağrı yaygındır.
Nörolojik tutulum kas seğirmesi, deride duyu bozuklukları,karıncalanma, hissizlik, deride yanma,zonklayıcı ağrılara yolaçabilir.
Yüz felci lyme hastalığının diğer bir norolojik belirtisidir.
(%11 vakada görülür) Beyin tutulumu kısa süreli hafıza bozukluğu, kognitive bozukluk(dikkat , konsantrasyon , hafıza bozukluğu) ve panik atak, anksiete, depresyon gibi psikiatrik semptomlar gösterebilir.
Ensefalit(beyin iltihabı) ve yüz felci kene ısırmasından sonra ilk birkaç ay içinde oluşma eğilimindedir. Fakat hastalığın alevlendiği herhangi bir zamandada görülebilir.
Bu evrede diğer belirtiler; görme bulanıklığı,üveit, kulak çınlaması,işitme kaybı,nefes almanın yüzeyelleşmesi çarpıntı,taşikardi,göğüs ağrısı, karın ağrıları,ishal veya spastik kolon,testislerde veya pelvik(leğen kemiği) bölgede ağrı,idrar kaçırma, idrara ani sıkışma ve altına kaçırma,başdönmesi, titreme ve hepatitdir(karaciğer iltihabı).
Lyme hastalığı infeksiyöz ve toksik bir hastalıktır Birçok değişik yakınmalara yol açabilir. Fibromyalji ,kronik yorgunluk, eklem ağrıları,kas ,bağ dokusu, tendon ağrıları içerebilir.Öncelikli bir nörolojik hastalık olarakta kendini gösterebilir(yorgunluk, kas zayıflığı veya felci , deride hissizlik, ağrı, karıncalanma, reflekslerde azalma). Yüzlerce lyme'a bağlı belirti olduğunu ve diğer hastalıkları taklit edebileceğini unutmamak gerekir.
Lyme hastalığının çok hastalıkla karışması yüzünden bu hastalığa büyük taklitçi de denir. Hastalığın gidişatı ne kadar erken yakalanabildiğine ve nasıl tedavi edildiğine bağlıdır. Erken, güçlü ve geniş tedavi sonucu prognoz mükemmeldir. Fakat birçok vakada erken teşhis koymak zordur.
Çünkü belirgin lyme hastalığı belirtileriyle kendini göstermez. Sıklıkla kendini birkaç şüpheli belirtiyle gösterir ve bu durumda kolayca yanlış teşhis konmasına yol açar
Erken dönem yaygın lyme hastalığı
1 yıldan az süredir olan, hafif semptomlu, immun yetmezlik henüz gelişmemiş veya steroid kullanımı olmayan vakalardır. Genellikle 4-6 ay( 4-8 hafta aktif hastalık geçtikten sonra devam edilmek suretiyle) antibiotik tedavisiyle iyileşebilir.
Kronik persistan enfeksiyon
Kronik lyme hastalığı demek için 3 kriter vardır:
1- Enfeksiyonun en az 1 yıldan beri bulunması(bu durum immun sistemde bozukluğa yolaçar).
2- Önemli nörolojik bozukluklar oluşması(ensefalit,ensefalopati,menenjit)(beyin sis, hafıza bozukluğu,his kusurları,ağrı vs).
3- Aktif borrelia enfeksiyonunun olması(daha önce antibiotik tedavisi alsa bile).
Hastalığın ağırlığı vucuttaki bakteri miktarına, hastalığın süresine ve ilave enfeksiyon bulunup bulunmamasına bağlıdır. Keneler lyme bakterisi ile birlikte babesia, erlichia, bartonella ve mycoplasma isimli enfeksiyon ajanlarını da bulaştırabilirler.
Kronik lyme hastalığının % 60 ında ilave bir enfeksiyonda vardır. Kronik lyme immun sistemde (bağışıklık sisteminde)bozulmaya ve baskılanmaya yolaçabilir. Bu durum hastalığın daha da ağırlaşmasına yolaçar.
Birsürü fırsatçı enfeksiyon ajanı (bakteri ve virusler) hastalığın üzerine eklenebilir.
Bazı yakınma ve belirtiler kene ısırığından sonra haftalar, aylar veya yıllar geçinceye kadar görülmeyebilir. Bu evre genellikle aralıklı epizodlarla eklem, kas kemik ağrıları veya birçok nörolojik belirtilerle, yorgunluk, yüz felci, kalp ritm bozukluğu ve anksiete, depresyon gibi psikiatrik belirtilerle kendini gösterebilir.
artrit kısa dönem ağrı ve şişlik yapabilir ve genellikle büyük eklemlerden birini tutar (diz, omuz, kol ,kalça). Bazı hastalarda lyme'ın ilk ve tek bulgusu artrittir. Diğer bazılarında sinir sistemi belirtileri tek bulgu olabilir. Bazılarındada Psikiatrik bulgular en önemli belirti olabilir.
Fakat bunların kombinasyonu da görülebilir.Vakaların %11 inde kronik lyme artriti gelişir ve bu durum kartilaj ve kemikte erozyona yol açabilir.
Neuroborrelliosiste (lyme'ın beyni tuttuğu durum) hissizlik, ağrı, yüz felci, menenjit(ateş, ense sertliği, ciddi başağrısı), otonom sinir sistemi bozukluğu ve kalp ritm bozukluğu olabilir. Ayrıca hafıza bozukluğu, beyin sisi(beyin fonksiyonlarında yavaşlama ve donukluk), uyku bozukluğu, ruhsal dalgalanmalar(depresyon, mani, öfke), deride uyuşukluk, karıncalanma olabilir.
Hastalık kötüleşme dönemleriyle birlikte belirtilerin azaldığı veya kaybolduğu dönemler şeklinde seyir gösterebilir. Haftalar ve aylarla ortaya çıkan siklik(dönemsel) belirtilerle süregenlik gösterebilir. Ağrı, yorgunluk ve başağrısı gibi sıkıcı sürekli belirtiler taşıyabilir.
Bazı hastalar diğerlerinden çok daha fazla belirti gösterebilir ve bu da genetik ve cinsiyet olarak enfeksiyona farklı cevaplara bağlıdır. Genellikle kadınlar erkeklerden daha fazla hastadırlar ve sebebi bilinmez. Hastalık ilerleyici, tahrip edici ve sakatlayıcıdır.
Nadiren ciddi seyir gösterip tedaviye cevap vermeyen vakalar ölümcül olabilir.
Lyme da metabolik ve endokrin fonksiyon bozuklukları sonucu genellikle kilo alımı görülür. az orandada kilo kaybı olabilir. Böbrek üstü bezi, over ve testisler, tiroid bezinin salgıladığı hormonlarda yetersizlik meydana gelebilir. Kan kortizolü, testesteron veya östrojen seviyesi, ve tiroid hormonlarında yetersizlik ortaya çıkabilir.
Hastalığın tedavisi
Lyme hastalığının geleneksel tedavisinde antibiotikler kullanılır. Erken evre lyme da 1.5-2 aylık antibiotic tedavisiyle hasta tamamen iyileşebilir. Ancak birkaç haftalık antibiotic tedavisi hastalığın nüxüne ve kronik evreye dönmesine yolaçabilir. Oral tedavide mynocycline, tetracycline, amoxisilin ve birçok diğer antibiotic kullanılabilir.
Akut lyme sonrası evrede ( erken dönem yaygın lyme hastalığı) antibiotic tedavisinde oral antibiotikler ağır olmayan vakalarda(nörolojik tutulum ve kalp tutulumu olmayan) ve 1 yıldan az sureli enfeksiyon tablosu olan vakalarda kullanılabilir. Intravenöz tedavi daha etkilidir. Oral antibiotic olarak;
1- Amoxicillin+probenecide,augmentin XR
2- Cefuroxime/ceftin
3- Clarihtromycine/azithromycin
4- Telhitromycine
5- Rifampisin
6- Metranidazol(flagyl) kullanılabilir.
İntravenöz tedavi endikasyonları:
1- 1 yıldan uzun sureli enfeksiyon tablosu
2- Nörolojik tutulum (klnik semptomlar veya spinal sıvıda beyaz küre ve protein artışı)
3- akut kalp bloğu
4- Yüksek sedimantasyon değeriyle birlikte eklem iltihabı(synovitis)
5- Hastanın yaşının 60 ın üzerinde olması
6- Daha önce steroid kullanımı.7- Oral tedavi verilen vakalarda oral antibiotik almaya karşı intolerans(tahammülsüzlük) veya oral tedavide başarısızlık.
İntravenöz tedavide kullanılan ilaçlar:
1- Ceftriaxone (rochepin) hala sıklıkla kullanılır. 2 gram günde 2 kez verilir ve haftada 4 gün devam edilip 3 gün ara verilebilir. Çok etkilidir. Uzun sure kullanımda safra taşı düşük orandada olsa oluşturabilir bunu önlemek için actigall beraberinde kullanılabilir.
2- Cefotaxime (claforane)
3- Doxycycline (İntravenöz formu Türkiyede yok)
4- Azithromycin (İntravenöz formu Türkiyede yok)
5- Vancomycin
6- İmipenem
7- Penadur ; intramüsküler uygulanır. Etkinliği intravenöz tedaviye yakındır. 1,2 milyon unite haftada 3-4 kez uygulanır.6-12 ay devam edilebilir .mantar oluşturma oranı minimaldir(uzun dönem ab tedavisinde sık görülen bir komplikasyon).
Genellikle intravenöz tedaviyle semptomlar kontrol altına alındıktan sonra hastanın tedavisine oral antibiotiklerle devam edilir.
Geç evre lyme da intravenöz tedaviden sonra belirtiler yatışınca oral tedaviye geçilebilir. İntravenöz tedavinin süresi 8-16 ay arasında değişebilir. Tedavi kesildikten sonra nüxeden vakalarda daha uzun sure kullanılabilir.
Geç evredede oral antibiotic olarak amoksisilin, klaritromisin, zitromaks, co-trimoksazol doksisiklin, minosiklin, metranidazol, ketek kullanılabilir.
Tedaviyle 4 haftada bir hastanın semptomlarının alevlendiği görülmüştür. Bu durum ayda bir bakterinin üreme fazına girdiğini düşündürür. Antibiotikler sadece üreme fazında bakteriyi öldürür.
Antibiotikler etki gösterirse bu alevlenmenin şiddet ve süresi gittikçe azalacaktır.Bu alevlenmenin devam etmesi canlı bakterinin hala vücutta bulunduğunu ve tedavinin devam etmesi gerektiğini gösterir.
Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.
Источник:
https://www.nedir.com/lyme-hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1