İhmalin Sorumlusu Kim ?
Etiyopya Havayolları'na ait Boeing 737 Max 8 tipi yolcu uçağının pazar günü 157 kişinin hayatına mal olan kazası son altı ayda bu modelin ikinci kazası olarak kayıtlara geçti.
Ekim ayında Lion Air'e ait bir başka Boeing 737 Max modeli de Endonezya'nın başkenti Jakarta'daki kalkışından kısa bir süre sonra düşmüş ve mürettebatla birlikte 189 kişi hayatını kaybetmişti.
Boeing 737 MAX Nasıl Bir Uçak?
737 Max modeli 2017'den bu yana kullanımda. Bu model, Boeing 737 NG modeline göre daha az yakıt tüketimine sahip. Daha az tüketmesinin sebebi ise "Leap 1b" tipi motorlara sahip olması. 737 Max yeni motorlar ile aerodinamik tasarımında değişikliklere uğradı.
Yeni "Leap 1b" motorlarının çapının büyük olması kanat altına yerleştirilmesini zorlaştırırken mühendisler motorları kanat altında öne çekip sorunu çözmüşlerdi ancak bu durum hesaplanmadık şekilde uçağın burnunun uçuşta fazla yukarı kalkmasına sebep oluyordu.
Boeing firması bunu önlemek için uçağın yatay hizasını ölçen sensörler geliştirdi. Bu sensörler aldığı verileri kuyruktaki kanatlara ileterek uçağın uçuş esnasında doğru pozisyonda kalmasını sağlıyordu.
Son kazaların verileri bu sensörlerin doğru çalışmadığı yönünde. Endonezya Ulusal Ulaşım Güvenliği Komitesi, Lion Air ait 737 Max kazası raporunda tekleme riski konusunda pilotu uyarmak üzere tasarlanan sensörlerinden bir tanesinin "hatalı veri" verdiğine işaret etmişti.
Bu olay üzerine Boeing firması, havayolu şirketlerine bir bilgilendirme bülteni göndermiş, ABD'deki havacılık düzenleme kurumu da bu uçakların sensörlerindeki arıza ile ilgili "acil uyarı" yayınlamıştı.
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) yaptığı bir açıklamada, mevcut duruma dair bir şey yapılmazsa bu sensörlerin uçağın kontrolünü zorlaştırıp uçağın burnunun aşağı yönelmesine önemli irtifa kaybederek yere çakılmasına sebep olabileceği uyarısında bulunmuştu.
Hava Yolu Şirketlerinden Hamle
Endonezya ve Etiyopya'daki uçak kazalarının ardından Boeing model 737-8 Max uçağına ait uçuşlar birçok ülke ve hava yolu şirketi tarafından durduruldu.
Etiyopya'da yaşanan kazanın ardından Çin Sivil Havacılık Kurumu, bu uçakların kullanımını "güvenlik risklerine sıfır tolerans yönetim prensibi doğrultusunda" durdurduğunu açıklamıştı. 20 ülkeye ait hava yolu şirketi 737 Max uçuşlarını askıya alırken birçok ülke hava sahasını 737 Max'lere kapatmış durumda.
Öte yandan Norwegian Air Hava Yolu Şirket sözcüsü Tonje Naess yaptığı açıklamada, son kazanın ardından filolarında yer alan 18 adet 737 Max 8 uçağını hangara çekmek zorunda kaldıkları için üretici firma Boeing'den zararlarının karşılanmasını isteyeceklerini belirterek, "Kullanamayacağımız yeni bir uçak modeli için mali yük altına girmemeliyiz." dedi.
Boeing Firmasından Açıklama
Uçuş emniyetinin Boeing'in bir numaralı önceliği olduğu vurgulanan açıklamada, Boeing'in, Endonezya'da Lion Air'in 610 sefer sayılı uçağının kaza geçirmesinin ardından son birkaç aydır zaten güvenli olan bir uçağı daha da güvenli hale getirmek için bir uçuş kontrol yazılım güncellenmesi geliştirdiği kaydedilerek, "Bu geliştirme, Manevra Karakteristikleri Takviye Sistemi (MCAS) uçuş kontrol kaideleri (uçuş kontrol bilgisayarı tarafından yerine getirilen komutlar dizisi, üreticinin uçuş kontrol hareketini, uçuş özelliklerini ve uçak kısıtlamalarını tanımlayan yerleşik bilgisayar komutları) pilot göstergeleri, operasyon manuelleri ve uçuş ekip eğitimi güncellemelerini kapsamaktadır. Geliştirilmiş uçuş kontrol kaidesi, Hücum Açısı (AOA) girdilerini işlemekte, doğru olmayan bir hücum açısı okumasına karşı "stabilizer trim" komutlarını sınırlamakta ve irtifa dümeninin konumunu korumak için stabilizer komutuna sınırlama getirmektedir." ifadelerine yer verildi.
Derleyen: Mehmet Emre Öztürk