ONLİNE İŞLEMLER
Fibromiyalji (FM) sendromu yaygın kas ağrıları ve vücudun birçok bölgesinde aşırı hassasiyetle seyreden kronik bir ağrı sorunudur. Kronik yaygın ağrının alışılmadık dağılımıyla karakterizedir. Şiddetli ağrı ve yorgunluk nedeniyle uyku bozukluğu, baş ağrısı, anksiyete ve depresyon gibi ruhsal bozuklukları da beraberinde getirebilir. Dünyada yaygın olarak görülen ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, çoğu zaman başka hastalıklarla karıştırılan bir hastalıktır. Fibromiyalji toplumda kadınlarda %3-4, erkeklerde %0,5 olarak bildirilmiştir. Hastaların %70-80 kadarı kadınlardır. Fibromiyalji özellikle 30-60 yaş arasında yaygındır. Hastalar, kaynağı teşhis edilemeyen ağrı şikayetleri nedeni ile çeşitli branşların doktorlarına başvururlar, daha sık operasyon geçirirler. Ortalama tanı koyulma süresi, şikayetler başladıktan sonra 2-3 yıldır. Ancak doğru teşhis edilemediğinde, şikayetler ağrı kesici ilaçlar ile geçiştirildiğinde sorun tam olarak giderilemez.
AĞRI VÜCUDU DOLAŞIR
Hastalar ağrının vücutlarında dolaştığından bahsederler. Ağrının hissedildiği bölgeler; boyun, bel, alt ekstremite, sırt, dirsek, göğsün ön tarafı ve çenedir. Kronik olması ise 3 aydan daha uzun süredir devam etmesini ifade etmektedir Ağrı geniş bir alandadır ve hasta sınırlarını net olarak çizemez. Bu hastalarda tipik olarak boyun ve sırt bölgesindeki ağrılara baş ağrısı da eşlik eder. Mide ağrısı, ağrılı adet dönemleri, kabızlık, nefes almada zorlanma hissi, çarpıntı, zaman zaman ellerde terlemetitreme-uyuşma-karıncalanma ve şişlik hissi, gözlerde ve ağızda kuruluk hissi hastanın şikayetleri arasında yer alır. Migren, gerilim tipi baş ağrısı, bağırsak fonksiyonlarında değişiklikler, çarpıntı, huzursuz bacak sendromu gibi birçok başka bulgu da fibromiyaljiye eşlik edebilir. Şikayetler stresle, yorgunlukla, soğukla ve nemle artar. Kollarda, bacaklarda, karıncalanmalar, uyuşukluklar ve yanma hissi olabilir. Bu hastalar gece uykularını alsalar bile sabahları yorgun kalkar ve kendilerini dinç hissetmezler. Sıklıkla, hastalar uykuya dalmakta zorluk çeker ve gece boyunca da sık sık uyanırlar. Ayrıca konsantre olamama, odaklanamama sorunları eşlik edebilir. Fibromiyaljide etyoloji tam olarak belirlenememiştir. FM’nin oluşmasına katkıda bulunan birçok mekanizma olduğu düşünülmektedir. Hastalıkta rol oynayabileceği düşünülen bazı biyokimyasal, nörohormonal, santral sinir sistemi, immünolojik, psikolojik ve çevresel faktörlere ait kanıtlar bulunmuştur. Periferik ve santral ağrı mekanizmalarına etki eden genetik faktörlerin FM hastaları tarafından hissedilen yaygın kronik ağrıyı ortaya çıkardığı ileri sürülmektedir. Ayrıca yapılan çalışmalarda, hastalıkta genetik geçişin de önemli rol oynadığını belirtilmiştir. FM’li hastaların birinci derece akrabalarının FM’ye yakalanma olasılığının, olmayanlara göre daha yüksek olduğu gösterilmiştir.
TANI KRİTERLERİ YENİLENDİ
Fibromiyalji sendromu tanısını, konusunda uzman bir hekim koyar. Bu hastalığın tanısı için hiç bir özel tanı testi yoktur, tanı klinik özelliklere dayanmaktadır ve yalnızca bir dışlama tanısı değildir. FM’de tüm laboratuvar tetkikleri normaldir. Laboratuvar testleri şikayetlerin diğer olası nedenlerini değerlendirmek için yapılır. Manyetik rezonans görüntüleme (MR) ve radyolojik değerlendirme ile FM’de herhangi bir bulguya rastlanılmaz. Tanı klinik muayene ve hastanın yakınmalarının değerlendirilmesi ile konulur. Tanı için kullanılan kriterler 2010 yılında değişmiş, 2013 yılında gözden geçirilmiştir ve en son 2016 yılında yenilenmiştir. Buna göre yakınmaların en az 3 aydır devam etmesi, hastanın ağrı hissettiği bölgelerin sayısı ve semptomların şiddetinin ölçüldüğü anket değerlendirilmektedir.
KİŞİYE ÖZEL TEDAVİ
Fibromiyaljideki tedavi girişimlerinin gelişmesine en büyük engel, hastalığın sebepleri hakkındaki bilgilerin yeterli ve güvenilir olmamasıdır. Fibromiyalji tedavi edilebilir bir hastalıktır. Tedavisinde ilaçlar, fizik tedavi ve çeşitli iğne tedavileri uygulanmaktadır. FM’nin son çalışmalar ile daha anlaşılır hale gelmesi ile tedavi seçenekleri de artmıştır. Araştırmacılar farmakolojik ve farmakolojik olmayan tedaviler üzerinde yoğunlaşmışlardır. Ayrıntılı bir muayane ve tetkik yapılması, kişiye özel tedavi uygulanması çok önemlidir. Fibromiyalji hastalığının tedavisinde en önemli prensip, hasta-hekim işbirliğidir. Bütün hastalıklarda olduğu gibi hastayı hastalığıyla ilgili bilgilendirmek, bilinçlendirmek ve eğitim vermek çok önemlidir. Kişiye fibromiyaljinin gerçek bir hastalık olduğu ancak vücutta sakatlık bırakmadığı belirtilmelidir. İlaç tedavisinde; antidepresanlar, kas gevşeticiler, ağrı kesiciler, uyku düzenleyici ilaçlar, magnezyum tedavileri uygulanmaktadır. Fizik tedavi uygulamalarında ise sıcak paketler, derin ısıtıcılar ve ağrı kesici özelliği olan elektriksel stimülasyon ile olumlu sonuçlar alınmaktadır. Egzersiz, hastalıkta en önemli tedavi ve korunma yöntemidir. Özellikle gevşeme ve germe egzersizleri, yürüyüş, yüzme ve bisiklete binme oldukça etkilidir. Beslenme dengeli bir beslenme şeklinde olmalıdır. Aşırı şekerli gıdalar, alkol ve sigaradan kaçınılmalıdır.