Berlin – Geçen hafta sonu Ukraynalı bir arkadaşım beni durduran bir soru sordu. Ukrayna topluluğu tarafından Berlin’de düzenlenen bir etkinlikte tesadüfen tanıştık ve kısa bir sohbet ettik. Hepimiz ülkesindeki savaştan bahsediyorduk ama o bana benimkiyle ilgili bir soru sormak istedi: “Kuzey İrlanda’daki yerel seçimler hakkında birkaç şey açıklar mısınız?”
İlgisine hayran kaldım. Ancak haklı – çünkü geçen Perşembe İngiliz yerel seçimlerinin sonuçları tarihi olmaktan başka bir şey değil. Sinn Fein, Kuzey İrlanda’daki en büyük siyasi parti oldu. Bu, her zaman Kuzey İrlanda’nın bağımsız İrlanda Cumhuriyeti ile yeniden birleşmesi için kampanya yürüten ve bir zamanlar militan İrlanda Cumhuriyet Ordusu’nun (IRA) siyasi kanadı olarak görülen partidir. İskoç Ulusal Partisi’nin (SNP) aynı gün kazandığı zaferle birlikte, İngiltere’deki dört yerel yönetimden ikisi artık Birleşik Krallık’ın dağılmasından yana partiler tarafından birlikte yönetiliyor.
Sonuç, Kuzey İrlanda’nın siyasi sistemi nedeniyle de büyük önem taşıyor. İrlanda’nın 101 yıl önce bölünmesinden sonra, Protestan, Taç’a sadık ‘Birlikçi’ çoğunluk toplulukları Katolik azınlık topluluklarından ayrıldı. Bununla birlikte, Derry gibi Katolik çoğunluğa sahip şehirlerde, seçim bölgeleri, İttihatçı partilerin kaçınılmaz olarak kazanacağı şekilde bölündü. 1998’de, Kuzey İrlanda ihtilafını (diğer adıyla “Sorunlar”) sona erdiren Hayırlı Cuma Anlaşması, Birlikçi ve Cumhuriyetçi partiler arasında bir güç paylaşımı sistemini güvence altına aldı – ancak şimdi, ilk kez, terazi bir Cumhuriyetçi lehine döndü. Parti.
Brexit, Johnson hükümeti için Kuzey İrlanda’daki barıştan daha önemli
Bu yerel seçimlerin zamanlaması, Kuzey İrlanda için sakin bir seçimden başka bir şey değil. Boris Johnson hükümeti, AB’nin uluslararası hukuku ihlal edeceğini ve ticari yaptırımlara yol açacağını söylediği AB ile Brexit anlaşmasında Kuzey İrlanda protokolünü tamamen rafa kaldırmakla tehdit ediyor. Protokol, diğer şeylerin yanı sıra, 2021’in başından beri gıda gibi mallar için İrlanda Denizi’nde bir gümrük sınırı olduğu ve bazı AB ticaret kurallarının Kuzey İrlanda’da hala geçerli olduğu anlamına geliyor. Bu, sendikacı partiler için en azından sembolik olarak kabul edilemez. Daha Nisan 2021’de Derry ve Belfast’ta mezhep kökenli şiddet eylemleri yeniden başladı; Arka plan bu tartışmalı sınırdı.
2016’daki Brexit referandumundan önce bile tarihçiler ve uluslararası hukuk uzmanları, AB’den ayrılmanın bu tür şiddetin yeniden alevlenmesine yol açabileceği konusunda uyardılar. Pek çok İngiliz politikacının – ve görünüşe göre pek çok İngiliz’in – umursamadığı bir endişe. “Sorunlar” sırasında yaklaşık 3.500 kişi öldü ve 2000’lerin başlarına kadar ağırlıklı olarak Protestan bölgelerindeki Katolik okul çocukları hakarete uğradı ve taşlandı. Bununla birlikte, bu hikaye İngiliz okullarında pek öğretilmiyor ve bu zamana ilişkin dürüst bir inceleme henüz yapılmadı.
Bunun neden bir sorun olduğu Brexit ile netleşti. Brexit’i savunan ve Kuzey İrlanda’daki güvenlik endişelerini görmezden gelen politikacılar şimdi İngiltere hükümetini oluşturuyor. 2019’daki bir meclis komitesinden önce, zamanın Dışişleri Bakanı Dominic Raab, sadece 35 sayfa uzunluğundaki Hayırlı Cuma Anlaşması’nı hiç okumadığını itiraf etmek zorunda kaldı. İrlanda’nın yeniden birleşmesi gerçekleşirse, bu ancak İngiliz siyasi sınıfının cehalet ve tembelliğinin bir sonucu olacaktır. Şu sorulabilir: Westminster’de böyle dostları varken Kuzey İrlanda neden düşmanlara ihtiyaç duyar?