Spor tırmanış mecrasını takip eden biriyseniz ya da merak edip şöyle bir baktıysanız, mutlaka bouldering ve boulder kelimeleriyle karşılaşmışsınızdır. Türkçe’ye ”kısa kaya” olarak çevrilen bu terimler, kısa bir kayadan çok daha fazlası aslında…
Boulder
Boulder, hava koşulları ve erozyon nedeniyle, bulunduğu temel kayadan ayrılması ile oluşmuş büyük kaya parçalarıdır diyebiliriz.
Mühendislik ve jeolojide, belirli boyutlardaki aşınmış kayaların, çeşitli sistemlerle sınıflandırılmasıyla (Wentworth ölçeği gibi) doğrusal boyutunun 25.4 cm’den büyük olan kaya parçalarına boulder denmektedir.
Tırmanış yapılan kaya blokları genellikle, eskiden volkanik faaliyetlerin yaşandığı coğrafyalarda ve dağlık bölgelerde bulunmaktadır. Kayalar, doğal sonuçlarla vadi tabanına düşüp, yüzyıllar boyunca çeşitli hava olaylarına maruz kalmasıyla birlikte, günümüzdeki boulder kavramı oluşmuştur.
Bouldering
Bouldering, boulder bloklarında yapılan bir tırmanış biçimidir. Bu tırmanışın yüksekliği, kaya bloğunun yapısına bağlı olarak 4 metreden 15 metreye kadar değişiklik gösterebilir.
Sporcular, bouldering yaparken ellerinin kaymasını önlemek amacıyla magnezyum tozu, kaya tırmanış ayakkabısı, crashpad (taşınabilir tırmanış minderi diyebiliriz) gibi bir kaç temel ekipman kullanırlar.
Sporcular bouldering yaparken, kayadaki çıkıntılara tutarak ve basarak yükselir. Bu sırada diğer tırmanıcılar, kişinin düşme ihtimaline karşı dengeli bir düşüş yapması için spot alırlar. Bu destek, dengesiz bir düşüş esnasında sporcunun minder dışına düşmesinin önüne geçer. Spot almaya yukarıdaki resmi örnek gösterebiliriz.
Indoor Bouldering / Boulder Yarışmaları
”Bouldering, 90’lı yılların sonunda Dünya Kupası yarışmalarına dahil edilen en genç disiplin ve bu disiplinde asıl amaç, az deneme yaparak olabildiğince fazla boulder problemi çıkmaktır.”Adam Ondra
Uzun zamandır yapay duvar tırmanışlarının bir parçası bouldering, 90’lı yıllarda başlayan yarışmalarla birlikte olimpiyatlara kadar uzanmış durumda ve her geçen gün gelişmeye devam eden bir disiplin. Eskiden gücün ağırlıklı olduğu boulder problemlerinde şu sıralar teknik, koordinasyon ve dinamik hamleler ön planda.
Bouldering yarışmalarında sporcular, her bir boulder problemine 4 ya da 5 dakika süreyle deneme hakkına sahiptir.
Yüksekliği 4,5 metre ile 6 metre arasında değişen rotalarda tırmanıcılar, zone tutamağı (eski adıyla bonus) ve top tutamağını tutarak boulder problemini tamamlar. Zone tutamağı, rotanın orta kısmında bulunur ve yarışmacının bu tutamağa gidiş sayısı, sıralamasını etkiler. Top tutamağı ise, rotanın sonunda bulunur ve yarışmacılar top tutamağını 3 saniye boyunca 2 eliyle tutmak zorundadır. Zone ve top tutamaklarına gidiş sayılarına göre sporcular, bir puan alır ve puana göre sıralama yapılır.
Derecelendirme Sistemi
Tırmanışa uygun her kaya bloğunun bir zorluk derecesi vardır ve bu zorluk kayanın yapısına, hamlelerin zorluğuna, bulunduğu bölge gibi pek çok değişkene bağlı olarak değişebilir. Sporcular boulderları derecelendirirken Fransız ya da Amerikan zorluk birimlerini kullanılır. Bu tercih, bölgeden bölgeye değişiklik gösterebilir.
Ufak bir notum var 🙂
Sevgili sporseverler,
Terimler sözlüğü, tırmanış sporundaki kavramları genel hatlarıyla anlatmaya çalıştığım yazılardan oluşmaktadır. Sitede bulunan ve sıkça karşılaşabileceğiniz bu kelimeleri anlatarak, kafada oluşabilecek soru işaretlerini gidermeyi amaçladım. Bu konudaki sorularınızı ve isteklerinizi sosyal medya hesaplarımızdan bizlere ulaşarak sorabilirsiniz.
Spor sizinle olsun…
Lider tırmanış ve kaya tırmanışı üzerine yazdığımız yazıyı okudunuz mu?