Özellikle ayak başparmağını sıkacak kadar dar ayakkabılar giymek, tırnağın yatağının yanlarına baskı yaparak derinin altına doğru büyümesine neden olabilir.
Tırnağınızı düz kesmek yerine biraz kavisli bir şekilde, ayağınıza uygun bir şekilde kesmek, tırnağın deri ile temas ettiği bölgede sorunlara yol açabilir.
Tırnağı çok kısa kesmek, derinin altına doğru büyümesine neden olabilir, bu da potansiyel bir sorun oluşturabilir.
Genetik faktörler, tırnağın şekil değiştirmesine ve deriye doğru büyümesine neden olabilir.
Tırnağa travmatik etkiler, örneğin kırılma, sıkışma veya yaralanma, şekil değiştirmesine yol açabilir.
Mantar enfeksiyonları da tırnağın yapısını etkileyebilir ve şekil değişikliklerine neden olabilir.
Tırnak, vücutta üretilip dışarı doğru büyür, ancak bazen doku içine girebilir, bu da kıl batması benzeri sorunlara yol açabilir.
En yaygın ilk belirtisi genellikle ağrıdır. Bu hastalığın şiddetine bağlı olarak, hasta yürüdüğünde veya hatta yattığında bile ağrı hissedebilir. İlerleyen durumlarda, bu ağrı daha da şiddetli hale gelebilir.
Bu belirtiler parmağın bir yanında veya her iki yanında da görülebilir.
Eğer iltihap belirginse, ilk adım olarak iltihap tedavisi uygulamak önemlidir. Bu tedavi için uygun bir antibiyotik, genellikle 5-7 gün süreyle kullanılır. İltihap geriledikten sonra ana tedavi planı oluşturulur. Ana tedavi, temel olarak deri altına doğru büyüyen tırnağı uzaklaştırmayı ve tekrar etmesini engelleyici önlemler almaya odaklanır.
Eğer batık tırnak belirtileri hafifse, yani hastalığın başlangıç dönemlerinde ise, ilgili bölge uyuşturulur ve steril koşullarda batan tırnak kısmı, keskin olmayan bir alet veya kaldıraç benzeri bir araç kullanılarak dikkatlice kaldırılır, yaklaşık 3-4 mm kadar yukarı çekilir ve böylece tırnak rahatlatılır.
Tırnağın tekrar aynı yönde büyümemesi ve hastalığın tekrarlamaması için altına nohut büyüklüğünde sıkıştırılmış bir pamuk yerleştirilir. Bu yöntem, konservatif bir yaklaşım olarak adlandırılır ve özellikle hastalığın erken dönemlerinde uygulanabilir.
Tırnağın batan kenarındaki sorunlu bölge, 2-3 mm genişliğinde kesilerek batan yerden çıkarılır. Tırnağın “matrix” adı verilen yatağı devre dışı bırakılır, böylece oradan tırnağın tekrar büyümesi önlenir. Bu işlem sonucunda tırnağın toplam genişliği 2-3 mm kadar incelir, ancak genellikle daha öncekinden daha sağlıklı bir şekilde yeniden çıkar. Kökü yani “matrixi” yok etmek için kimyasal ajanlar, koterizasyon, radyo frekans, lazer veya küret gibi yöntemler kullanılabilir.
Bu işleme “emmet yöntemi” denir ve genellikle 3-5 gün boyunca hafif bir ağrıya neden olabilir. Ancak 2-3 hafta içinde tamamen iyileşme sağlanır.
Bu yöntem genellikle kalabalık ortamlarda hızlı tedavi gereken durumlarda, örneğin askeri birimlerde sıkça kullanılır. İlk adımda parmak uyuşturulur ve ardından pense benzeri bir alet kullanılarak tırnak bütünüyle çekilir.
Bu işlem “emmet yöntemi” olarak bilinir ve diğer yöntemlere göre daha sık tekrarlanır, daha agresif bir yaklaşımı temsil eder. Ancak, tırnağın tamamen iyileşmesi eski haline dönmesi için 3-4 ay kadar sürebilir, bu nedenle işlem hızlı olsa da iyileşme süreci uzun olabilir.
Bu yaklaşım, ileri derecede deforme olmuş, batık ve düzeltilemez hale gelmiş tırnakların tamamen kaldırılmasını amaçlar. İşlem, parmağın belirli bir bölgesinin uyuşturulmasıyla başlar ve ardından tırnak kökünden bir bütün olarak çekilir. Tırnağın büyüdüğü kök kısmı, gümüş nitrat, fenolizasyon (fenol), radyo frekans, elektro koter, lazerle yakılarak veya küretle kazınarak tamamen yok edilir ve artık tırnak çıkmaz.
Bunların dışında, tırnak sorunlarını çözmek için yay uygulamaları veya çelik plak uygulamaları gibi alternatif yöntemler de bulunsa da, bu yöntemlerin cerrahi yaklaşımlara göre başarı oranları daha düşüktür ve uzun süre uygulanması gerekebilir.
Eğer tırnak tamamen batmışsa, bu durum genellikle kendiliğinden veya evde yapılan basit müdahalelerle düzelmez. Ancak basit bir tırnak batması durumunda, klinik belirtiler minimum düzeydeyse, uygun hijyen koşulları sağlanır ve keskin olmayan bir alet kullanılarak tırnağın batan kısmı dikkatlice ciltten uzaklaştırılmaya çalışılır. Daha sonra pamuk veya kağıt havlu gibi yumuşak bir malzeme tırnağın büyüme yönünü değiştirmek için kullanılır. Büyüme yönü değiştikten sonra, tırnak artık deriye doğru batmaz.
Tırnak batması, ayaktaki tırnak batmalarına kıyasla daha az yaygın görülür. En sık neden yine yanlış kesimdir ve ikinci sıklıkta parmak travmaları bu sorunun nedenlerinden biridir. Tırnak batmasının tedavisi genellikle ayaktaki tırnak batmalarına göre daha kolaydır ve ameliyat gerektirmez. Sorunlu bölgenin biraz kaldırılması genellikle bu sorunu çözmek için yeterli olabilir.
İlgili bakımın temel amacı, tırnak batmasını önlemek, tedavi sonrası tekrarını engellemek ve batmadan korunmaktır.
Aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir:
Op. Dr. Atilla KAYA
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu olan Op. Dr. Atilla KAYA 1986 yılından bu yana genel cerrahi uzmanı olarak hizmet vermektedir. Kıl dönmesi, hemoroid ve anal fissür gibi makat hastalıkları yanı sıra nasır, siğil ve ben tedavileri uygulamaktadır.