Bu, vitamin karşıtı bir yazı değil. Tersine, vitamini gerçek ve yararlı işlevine yerleştirmeyi, bazı olumsuzluklar konusunda uyarmayı amaçlıyor. ABD’de yapılmış bazı araştırmalar ortaya çıkabilecek bir takım tehlikelere dikkat çekmekte. Vitamin sağlayıcı haplar, şuruplar ve benzerleri çoğu ülkenin eczanelerinde reçetesiz satılıyor. Hatta bazı ülkelerde marketlere gidip markasını bile söylemeden ‘şu vitamini’ diyorsunuz; size bir şey veriliyor.
Kaliforniya David Çocuk Hastanesi Amerika’da üçte bir çocuğa her gün vitamin yutturulduğunu saptamış. Gelişme sırasında vitamin desteği sağlamak elbette çok önemli. Örneğin, vitamin D eksikliğinin büyüme zorlukları yarattığı, kalp ve damar hastalıklarını, diyabeti, kanseri tetiklediği biliniyor. İyi, güzel de hap almak meseleyi çözüyor mu?
Gereğinden fazla vitamini avuç avuç almayı bir kenara bırakalım; reçetesiz temin etmeyi de unutalım şimdilik. Mesele bambaşka bir noktada. İki araştırma kurumu bir araya gelmişler ve bir araştırma yürütmüşler. (Bunlardan biri Oregon’daki Kaiser Permanente Center for Health Research, öteki de Teksas’taki Eagle Analytical Services.)
Araştırmacılar vitamin D kullanımına eğilmişler. Çalışmalarını şöyle yürütmüşler:
- 5 ayrı eczaneye gitmişler, 55 kutu vitamin D satın almışlar.
- Bunların imalatçıları 12 ayrı firmaymış.
- Kutuların içindeki hapları bağımsız bir laboratuvarda test ettirmişler.
- Aynı işlemi, kontrol amacıyla, başka bir laboratuvarda da tekrarlatmışlar.
- Hapların her birinde saptanan vitamin miktarını hap kutusunun üstünde yazan (yani imalatçının “Benim haplarımda şu kadar vitamin var” dediği) değerlerle karşılaştırmışlar.
Sonuç şaşırtıcı ve rahatsız edici. Bazı haplarda imalatçının duyurduğu miktarın %46 üstünde vitamin var. Bazı hapların vitamin miktarı ise ilan edilenin yalnızca %9’u. Daha da ilginci, aynı kutunun içinden çıkan hapların arasında da önemli farklar görülüyor. Bu durumda bazı kimseler, farkında olmadan, bedenlerinin beklediğinin çok üstünde, ya da çok altında vitamin alıyorlar.
Sağlığa yararlı diye reçetesiz satılan kimyasallar ABD’de kontrolden ve bir kayıt sisteminden geçmeden gelişi güzel satışa sürülüyor. Vitaminlerin çoğu bu türden. Oysa reçeteli ilaçlar federal devletin ilgili kurumunca çok sıkı bir kontrolden geçiyor.
Bu eksikliği kapatmak için bazı ilaç firmaları elbirliği yaparak bir örgütlü toplum kuruluşu oluşturmuşlar: USPC (U.S. Pharmacopeial Convention). Güvenliği olan, ciddiye alınan bu kuruluşa satışa sunulacak yeni bir ilaçla başvurmak isteğe bağlı. Gönderilen ilaç katı bir kontrolden geçiriliyor; uygun bulunursa kuruluşun resmi listesine alınıp kamuoyuna duyuruluyor. Ama işte, vitamin konusunda çok az firma USPC’ye yaklaşmış. Nitekim yukarıda sözünü ettiğimiz araştırma USPC’den geçmiş vitaminlerin çok daha tutarlı olduğunu belirlemiş.
Çoğu doktor bu konuda duyduğu endişeyi saklamıyor, “Kontrol mekanizmasının genişletilmesi gerekir!” diyor. Örneğin geçmişte yedi çocuk kutu üstündeki vitamin miktarı, imalat hatasından dolayı, 4.000 kat aşan haplar almış ve hastalanmış; zorlukla kurtarılmışlar. Başka bir olay geçen yıl yaşanmış; 11 günlük bir bebeğe verilen bir toz yavrunun ölümüne neden olmuş. Yapılan araştırma o ilacın içinde zararlı bir mantarın olduğunu saptamış.
Atila Alpöge, Ekogazete, 8.8.2015 / Kaynaklar: Erin S. LeBlanc ve arkadaşları, JAMA Internal Medicine, 11.2.2013 – Kaiser Permanent, 2013 – Carolina Buia, Newsweek, 26.6.2015. [Bu yazıya bloğunuzda ya da sitenizde yer vermek istiyorsanız, yandaki bilgileri de (yazarı ve kaynakları) oldukları gibi taşımayı lütfen unutmayın.]