İçme Sularındaki Önlenemeyen Riskler
Tipik bir içme suyu arıtma kuruluşunda, su belli bir dizi safhalardan geçirildikten sonra dağıtılır. Evvel, suya koagülantlar pıhtılaştırıcılar ilave edilir. Bu kimyeviler, suyu bulandıran ve tadını bozan tortuların bir araya bir araya gelmelerini sağlar. Daha sonra, su bir zaman dinlendirilmek üzere büyük tanklara aktarılır ve çökeltiler dibe iner. Çökeltilerden temizletilen su daha ufak pisleyici maddeleri filtreleyen membranlardan geçirilir. […]
Tipik bir içme suyu arıtma kuruluşunda, su belli bir dizi safhalardan geçirildikten sonra dağıtılır. Evvel, suya koagülantlar pıhtılaştırıcılar ilave edilir. Bu kimyeviler, suyu bulandıran ve tadını bozan tortuların bir araya bir araya gelmelerini sağlar. Daha sonra, su bir zaman dinlendirilmek üzere büyük tanklara aktarılır ve çökeltiler dibe iner. Çökeltilerden temizletilen su daha ufak pisleyici maddeleri filtreleyen membranlardan geçirilir. Dezenfeksiyon düzeyinde, kimyeviler veya ultraviyole ışığı ile hasarlı bakteriler ve virüsler öldürülür ve içme suyu dağıtıma hazır gidişata gelmiş olur.
Su Arıtma Sistemlerinde Kullanılan Teknolojiler
Ancak, altyapı revizyonları, dağıtım hatlarının kaliteli onarımı veya yenilenmesi hemen sağlanamadığından su yine kirlenebilmektedir. Ayrıca, günümüz teknolojisi, mikroplar, arsenik, nitratlar ve mermi gibi çoğu pisleyici maddeyi arınabilse de, PFA yakıt atığı olarak adlandırılan muhtelif endüstriyel kimyeviler gibi, bozunması ya da dönüştürülmesi çok güç olan bazı maddeler de bulunmakta. Bazı tahlilciler, potansiyel olarak hasarlı görülen yeni pisleyicilerle başa çıkmak için yeni teknolojiler geliştirirken, öbürleri, mevcut altyapıdan etkilenmeyen veya pisleyici maddeleri kaynağında arınan yeni yaklaşımlar planlıyorlar.
Temel su arıtma sistemlerinde hem musluk suyu hem de şişelenmiş sular için muhtelif yenilikler sınanmakta. Kullanılan bazı kimyeviler, toksik organik molekülleri daha az hasarlı parçacıklara ayıran tepkinleri tetikleyebiliyor. Pisleyici maddeleri elektrik yükleriyle ayıklayan iyon değiştirme sistemleri, suyun “sertliğini” çoğaldıran magnezyum veya kalsiyum iyonlarını giderebiliyor, mermi ve arsenik gibi ağır metallerin yanı gizeme gübrelerden kaynaklanan nitratları arınıyor. Kentler, yerel suların kimyevi özelliklerine göre, bu teknolojileri beraber veya arıtma bileşenlerini önceliklendirerek ayrı ayrı kullanmakta.
Bazı su arıtma sistemlerindeki arıtma sürecinde, suyu “seçici iletkenlik” özelliği olan bir çeper içerisinden geçiren ve sudaki hemen hemen her şeyi arınan “ters ozmoz” gibi teknolojiler kullanılmaktadır. Ters ozmoz, suya ilave edilen kimyevileri ve operasyon rakamını eksilterek süreci süratlendirmektedir. Ancak, montajı ve işletimi pahalıdır. Özel kuyuların ve su kaynaklarının kullanımı ise çoğunlukla ki bunlar misalin tarımda kapsadıkları tüm maddelerle beraber kullanılmaktadır her türlü temizletme harekâtının ve teftişin dışında kalmaktadır.
Önlenemeyen Riskler
Mutfaklardaki musluklardan akan suyun ya da marketlerden alınan şişelenmiş suların pak ve tehlikesiz içme suyu olduğu zannedilmektedir. Bu genellikle doğru olmakla beraber, altta sıralanan bir çok pisleyici ihtimaline karşı su uzmanları daha iyi paklik teknikleri aramayı ve geliştirmeyi sürdürüyor:
1 Mikroplar
İyi arıtılmamış su, hasarlı bakterilerle ve virüslerle dolu olabilir. Bu sebeple 1900’lü senelerin başlarından itibaren şehirler içme suyunu klor ile dezenfekte etmeye başladılar. Neticede kolera ve karahumma gibi su kaynaklı hastalıklarda süratli bir düşüş görüldü. Bir cins Salmonella bakterisinin neden olduğu karahumma, 1900 senesinde her bin şahıstan birinde görülürken, 2006 senesine gelindiğinde, bu oran milyonda bire indi.
2 Dezenfeksiyon Yan Mahsulleri
Klor ve brom, sudaki mikropların çoğunu öldürebilmektedir. Fakat bu dezenfektanlar sudaki diğer kimyevilerle de tepkine girebilmekte ve neticede yeni ve misalin kloroform gibi böbrekleri, karaciğeri ve beyni etkileyen zehirli yan mahsuller ortaya çıkabilmektedir.
3 Endüstriyel Kimyeviler
Bir Hayli firma, yapışmayı önleyici kaplamalardan teflon gibi yangın söndürme köpüklerine kadar muhtelif mahsullerinde perfluorinli PFC bileşikler kullanmaktadır. Çok yaygın olan bu kimyevilerin içme suyundan arınılması ve izlenmesi oldukça güç. Karbon ve fluorin atomlarının arasında süper güçlü kimyevi bağlar olan bu pisleyiciler etrafta natürel olarak bozulmamaktadır. Su arıtma kuruluşları da bunları arınabilecek şekilde planlanmamıştır. Yapılan araştırmalar, PFC’leri, belli kanserler, bilme problemleri, sihrime defisitleri ve doğurganlık meseleleri hakkında yüksek tehlikeyle ilişkilendirmektedir. Doğu Carolina Üniversitesi’nden toksikolog Jamie De Witt, bugün sadece çok azı araştırılabilmiş 5.000’e yakın değişik PFC’nin var olduğunu söylüyor. Zira, kimya işletmelerinin, bu kimyevi maddeleri rapor etmeleri gerekmiyor.
4 Arsenik
Natürel olarak oluşan arsenik, genellikle, içme sularını kentin su sistemi yerine kendi özel kuyularından veya kaynaklarından alanlar için risk oluşturmaktadır. Ayrıca tarımda veya madencilikte kullanılan arsenik de yeraltı sularına karışmaktadır. Bu elementin yüksek seviyelerine maruz kalmak, ten, mesane ve akciğer kanserine yol açmaktadır. Ayrıca aklı etkilemekte ve doğum yanılgılarını tetikleyebilmektedir.
5 Nitratlar
Yaygın şekilde nebatlar için gübre olarak kullanılan nitratlar yağmurlarla beraber sulara karışmaktadır. Nitratlar, kırmızı kan hücrelerinin yeterli oksijeni taşımasını yasaklayabilmektedir. Yasalar, nitratlar mevzusunda fabrikaları teftiş altına almış olsa da, çiftliklerden dağılan lekelilik burada yoğun kullanılan böcek ilaçları da unutulmamalıdır devam ettir.
6 Mermi
Mermi borular hala kullanılmakta ve dünyada milyonlarca bireye musluk suyu sağlamaktadır. Asidik veya yıprandırıcı sulara bu daha önceki sıhhi tesisat borularından mermi karışabilmektedir.