CoQ10 olarak da gördüğümüz Koenzim Q10, hücrelerimizde enerji üretmeye yardımcı olan bir bileşiktir. Aynı zamanda antioksidan etki ile vücudu oksidatif strese karşı korumaktadır. CoQ10, hücrelerimizin mitokondrilerinde depolanmaktadır. Kalp, böbrek, akciğer ve karaciğer gibi enerji ihtiyacı fazla olan organlarda daha yüksek oranda bulunmaktadır. Vücudumuz doğal olarak CoQ10 üretir, ancak üretimi yaşla birlikte azalma eğilimindedir. Çok sayıda araştırma CoQ10'un geniş sağlık yararları yelpazesini ortaya çıkarmaktadır. CoQ10’un yaşlandıkça, B6 vitamin eksikliğinde, statin tipi ilaçların kullanımında miktarı azalmaktadır. CoQ10’un eksikliğinin bazı hastalıklarla ilişkili olabileceği düşünülmektedir.
- Şeker hastalığına karşı koruyucu olabilir.
Oksidatif stres, diyabet gibi metabolik hastalıkların oluşumunda büyük bir paya sahiptir. Özellikle mitokondrinin fonksiyonlarındaki bozukluk, insülin direnci oluşumunda rol oynamaktadır. Yapılan bazı çalışmalarda CoQ10 takviyesi olan yetişkinlerde insülin duyarlılığı artarken kan şekerlerinin düzenlendiği gözlemlenmiştir. Bir çalışmada 12 hafta boyunca CoQ10 takviyesi alan tip 2 diyabet olan kişilerin açlık kan şekeri düzeyleri ve üç aydaki kan şekeri düzeylerinin ortalaması olan hemoglobin A1C'yi önemli ölçüde azalttığı gözlemlenmiştir.
- Kanseri önlemeye katkı sağlayabilir.
Oksidatif stres, hücre hasarına neden olmakta ve hücre işlevlerini etkilemektedir. Oksidatif stresin artması, kanser riskini arttırmaktadır. CoQ10, hücreleri oksidatif stresten koruyabilmekte ve hücresel enerji üretimini destekleyerek sağlıklarını ve hayatta kalmalarını teşvik edebilmektedir. Düşük CoQ10 seviyeleri, %53.3'e kadar daha yüksek kanser riski ile ilişkilendirilmiştir ve çeşitli kanser türleri için kötü bir prognoza işaret etmektedir.
- Sinir sistemi sağlığına katkı sağlayabilir.
Mitokondri, beyin hücrelerinin ana enerji jeneratörleridir. Mitokondriyal fonksiyon yaşla birlikte azalma eğilimindedir. Toplam mitokondriyal disfonksiyon, beyin hücrelerinin fonksiyon kaybına neden olarak Alzheimer , Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıkların riskini arttırmaktadır. Beyin, yüksek yağ asidi içeriği ve yüksek oksijen talebi nedeniyle oksidatif hasara karşı çok hassastır. Bu oksidatif hasar, hafızayı, bilişi ve fiziksel işlevleri etkileyebilecek zararlı bileşiklerin üretimini artırmaktadır. CoQ10 bu zararlı bileşikleri azaltabilmekte, muhtemelen Alzheimer ve Parkinson hastalığının ilerlemesini yavaşlatabilmektedir.
- CoQ10 akciğerleri koruyabilir.
Tüm organlarınız arasında oksijenle en fazla teması ciğerleriniz olur. Bu onları oksidatif hasara karşı çok hassas hale getirir. Artan oksidatif hasar; astım , koah gibi akciğer hastalıklarının riskini arttırmaktadır. Bir çalışma, düzenli CoQ10 takviyesi alan astımı olan bireylerde iltihaplanmanın azalırken steroid ilaçlara ihtiyacın azaldığı saptanmıştır.
- Doğurganlığı destekler.
Dişi doğurganlığı, mevcut yumurtaların sayısı ve kalitesindeki düşüş nedeniyle yaşla birlikte azalır. CoQ10 doğrudan bu sürece dahil olmaktadır. Yaşlandıkça, CoQ10 üretimi yavaşlar ve vücudun yumurtaları oksidatif hasardan korumada daha az etkili olmasına neden olmaktadır. CoQ10 ile takviye yapmak, yumurta kalitesi ve miktarındaki yaşa bağlı bu düşüşü önlemeye yardımcı olmaktadır. Benzer şekilde, erkek spermi, sperm sayısının azalmasına, düşük sperm kalitesine ve kısırlığa neden olabilecek oksidatif hasarın etkilerine karşı destekliyici olabileceğine dair yayınlar bulunmaktadır.
- Baş ağrılarını azaltabilir.
Anormal mitokondriyal fonksiyon, hücreler tarafından kalsiyum alımının artmasına, aşırı serbest radikal üretimine ve antioksidan korumanın azalmasına neden olabilir. Bu, beyin hücrelerinde düşük enerjiye ve hatta migrenlere neden olabilir. CoQ10 esas olarak hücrelerin mitokondrilerinde yaşadığından, mitokondriyal fonksiyonu iyileştirdiği ve migren sırasında oluşabilecek inflamasyonu azaltmaya yardımcı olduğu gösterilmiştir. Yapılan bir çalışma CoQ10 takviyesinin 42 kişide migren sayısını azaltmada plaseboya göre üç kat daha olası olduğunu gösterilmiştir. Ek olarak, migreni olan kişilerde CoQ10 eksikliği gözlemlenmiştir. Daha büyük bir çalışma, düşük CoQ10 seviyelerine sahip 1550 kişinin CoQ10 ile tedaviden sonra daha az sıklıkta ve daha az şiddetli baş ağrısı yaşadığını göstermiştir.
- Egzersiz Performansına Yardımcı Olabilir
Oksidatif stres kas fonksiyonunu ve dolayısıyla egzersiz performansını da etkileyebilir. Benzer şekilde, anormal mitokondriyal fonksiyon kas enerjisini azaltabilir, bu da kasların verimli bir şekilde kasılmasını ve egzersizi sürdürmesini zorlaştırır. CoQ10, hücrelerdeki oksidatif stresi azaltarak ve mitokondriyal fonksiyonları iyileştirerek egzersiz performansına yardımcı olabilmektedir. Ayrıca, CoQ10 ile takviye yapmak, egzersiz sırasında gücü artırmaya ve yorgunluğu azaltmaya yardımcı olabilir bu sayede her ikisi de egzersiz performansını iyileştirebilir.
Dozaj ve Yan Etkiler
CoQ10 iki farklı formu bulunmaktadır : ubiquinol ve ubiquinone. Ubiquinol, kandaki CoQ10'un %90'ını oluşturur ve en emilebilir formdur. Bu nedenle, ubiquinol formunu içeren takviyeler arasından seçim yapılması önerilmektedir. Standart CoQ10 dozu günde 90 mg ila 200 mg arasında değişir. 500 mg'a kadar olan dozlar iyi tolere edilebilir olduğu gözlemlenmektedir ve bazı çalışmalarda ciddi yan etkiler olmaksızın daha da yüksek dozlar kullanılmıştır . Dozlar şikayete ve kişiye özgü belirlenmelidir. CoQ10 yağda çözünen bir bileşik olduğundan emilimi yavaş ve sınırlıdır. Bununla birlikte, CoQ10 takviyelerini yiyeceklerle birlikte almak, vücudunuzun onu yiyeceksiz almaya göre üç kat daha hızlı emmesine yardımcı olabilmektedir. Vücudumuz CoQ10 depolamaz. Bu nedenle, faydalarını görmek için sürekli kullanımı önerilmektedir. CoQ10 takviyesi, genellikle kolay tolere edilir ve düşük toksisiteye sahiptir.
CoQ10'un Gıda Kaynakları
CoQ10, takviyeler dışında bazı gıdalarda bulunmaktadır.
Organ etleri: Kalp, karaciğer ve böbrek
Etler : Sığır eti ve tavuk
Yağlı balıklar: Alabalık, uskumru ve sardalya
Sebzeler: Ispanak, karnabahar ve brokoli
Meyve: Portakal ve çilek
Baklagiller: Soya fasulyesi, mercimek
Kuruyemiş ve tohumlar: Susam, yer fıstığı ve antep fıstığı
Yağlar: Kanola yağı