

Satürn Güneş sisteminin güneşten uzaklık sırasına göre 6. gezegenidir. Büyüklük açısından Jüpiterden sonra ikinci sırada gelir. Adını Roma tarım tanrısı Saturnustan alır. Arapça kökenli Zühal adı Türkçede giderek daha az kullanılmaktadır. Sekendiz olarak da bilinir. Çıplak gözle izlenebilen 5 gezegenden biri (diğerleri, Merkür, Venüs, Mars, ve Jüpiter) olarak eski çağlardan beri insanoğlunun dikkatini çekmiştir. Büyük ölçüde hidrojen ve helyumdan oluşmakta ve gaz devleri sınıfına girmektedir.
Satürn, tüm gezegenler arasında yoğunluğu en düşük olanıdır. Su yoğunluğu ile karşılaştırıldığında 0.69 olan bu değer, Yerkürenin yoğunluğunun % 12'si kadardır. Düşük yoğunluk, gezegenin akışkan yapısı ve kendi çevresindeki dönüş hızının yüksekliği ile birleşerek, Satürne ekvatorda geniş, kutuplarda basık elipsoid görüntüsünü vermektedir. Beyazlık derecesi (albedo) 0.47 olan gezegen, böylece yüzeyine düşen güneş ışığının yarıya yakınını görünür tayfta yansıtmaktadır. Ancak kızılötesi alandaki ışınım ölçüldüğünde, Satürnün Güneşten aldığı enerjinin 3 kat fazlasını dışarı yaydığı görülür. Bu nedenle gezegen, Güneşe olan uzaklığına göre hesaplanan 71K den (-202°C) çok daha yüksek bir etkin sıcaklığa sahiptir ve 95K (-178°C) sıcaklığında bir kara cisim gibi ışır. Satürnün kendi içinde yarattığı bu enerji fazlası, gezegenin yerçekiminin etkisi ile yavaşça kendisi üzerine çökerek küçülmesi sırasında dönüştürülen potansiyel enerji ile açıklanmaktadır. Kelvin-Helmholtz mekanizması olarak adlandırılan ve daha sınırlı ölçüde Jüpiterde de gözlenen bu olgu Satürnün yarattığı ısıl enerji fazlasını tek başına açıklamaya yeterli değildir. Ek bir mekanizma olarak, gezegenin yüzeye yakın katmanlarında hidrojen ile karışım halinde bulunan helyumun ağırlığı nedeniyle merkeze doğru süzülerek göç etmesi sırasında potansiyel enerjisinin bir kısmını açığa çıkarması önerilmektedir.
İç yapı
Gaz devleri, içerdikleri elementlerin oranlarına göre iki alt gruba ayrılırlar. Uranüs ve Neptün buz ve kaya oranı daha yüksek Uranian gezegenler grubundadır. Satürn ise Jüpiter ile birlikte, adını yine Jüpiterden alan Jovian gezegenler grubu içindedir. Jovian gezegenlerin kabaca Güneşi ve benzer yıldızları oluşturan maddeleri bu yıldızlardakine yakın oranlarda içerdiği düşünülür. 20. yüzyıl başlarından itibaren, gezegenlerin çap, kütle, yoğunluk, kendi etrafında dönme hızları, uydularının davranışları gibi verilerden yola çıkılarak iç yapıları hakkında ortaya atılan görüşler, daha sonra tayf ölçümsel çalışmalarla ve son otuz yıl içinde gerçekleştirilen birçok uzay aracı araştırması ile zenginleştirilmiş ve günümüzde oldukça tatminkar modeller geliştirilmiştir. Bu bilgiler çerçevesinde, Güneş sisteminin ilksel bileşenlerine paralel biçimde Satürnün kütlesinin büyük kısmını hidrojen ve helyumun oluşturduğu varsayılır. Hidrojen/Helyum kütle oranı 75/25 civarındadır. Daha ağır elementlerin Güneş Bulutsusu içindeki toplam payı %1 iken, hafif bir zenginleşme ile Satürnde %3-5 arasında olabileceği hesaplanmaktadır. Bu yapı taşları özgül ağırlıklarına göre tabakalanmış durumdadır. Satürnün merkezinde demir ve ağır metallerle birlikte bunları çevreleyen daha hafif elementlerin oluşturduğu bir buz ve kaya tabakasından oluşan bir çekirdek bulunur. Gezegenin ileri derecedeki basıklığının nedeni olarak büyük ve yoğun bir çekirdek varlığı gösterilmektedir. Bazı hesaplamalar, gözlenen basıklık oranını sağlayabilmek için çekirdeğin gezegen kütlesinin dörtte biri kadar büyük bir kısmını oluşturması gerektiği sonucuna ulaşmaktadır. Bu, 25 Yer kütlesine sahip ve yarıçapı 10.000 kilometreyi aşan bir kaya, buz ve metal kütlesi anlamına gelir ve Satürnün ağır elementler açısından tahmin edilenden daha da zengin olabileceğini gösterir. Satürnün merkezinde sıcaklığın 12.000K, basıncın 10 megabar (10 milyon atmosfer) üzerinde olduğu tahmin edilir.
Çekirdeği çevreleyen alanda metalik hidrojenden oluşmuş manto tabakası yer alır. Hidrojen 3 ila 4 Mbardan daha yüksek basınçlarda devreye giren van der Waals kuvvetlerinin etkisi ile moleküler yapısını kaybederek metalik özellikler kazanır, ısıl ve elektriksel iletkenliği çok artar. Jüpiterde olduğu kadar büyük olmayan bu katmanın, yaklaşık 20.000 km.lik bir kalınlıkla çekirdekten gezegen yarıçapının yarısı kadar bir uzaklığa yayıldığı sanılır. En dışta, gezegenin hacminin %90'ını oluşturan en az 30.000 km. kalınlığında moleküler hidrojen(H2) tabakası bulunur. Gezegenin yüzeyine yaklaşıldıkça basınç, ısı ve yoğunluk düşer, hidrojen sıvıdan gaza dönüşür ve giderek atmosfer olarak adlandırılabilecek ortama geçilir.
Bu şemada helyumun konumu çok iyi aydınlatılabilmiş değildir. Satürn atmosfer ve dış tabakalarında helyum oranının beklenenden çok daha az olduğu gözlenmiştir. Buna, Jüpitere oranla daha soğuk olan gezegende, helyumun en dıştan başlayarak yoğunlaşıp bir süper akışkan şeklinde gezegenin içine doğru yağdığı ve gezegen yüzeyindeki oranının gittikçe düştüğü şeklinde bir açıklama getirilmiştir. Bu olasılığın geçerli olması durumunda helyumun sıvı hidrojen tabakaları içinden geçerek manto ve çekirdek arasında ayrı bir katman oluşturması beklenir. Bugün, metalik hidrojen katmanının da sıvı nitelikte olduğu görüşü yaygın olarak kabul edilmektedir. Katı fazdaki bir manto tabakasının Satürnün ürettiği büyük ısıyı dışarı iletemeyeceği ve bu aktarım için madde akımına (konveksiyon) olanak sağlayan sıvı bir ortamın gerekli olduğu düşünülmektedir. Konveksiyon akımlarının katmanlar arasında ne ölçüde madde alışverişine izin verdiği bilinmemektedir. Güçlü yerçekiminin ve akışkan yapının sonuçta ağır elementleri sürekli olarak merkeze doğru çökmeye zorlayacağı tahmin edilmekle birlikte, buz ve kaya oluşturan bileşiklerin tümünün çekirdeğe hapsolmuş durumda olmayabileceği, bir kısmının metalik ve moleküler hidrojen katmanlarında eriyik halinde ya da askıda bulunabileceği varsayılabilir
Yayınlanma Tarihi : 25.01.2013 05:25:42
15 Yorum Yapılmış "Satürn Gezegeni"
halka çok büyük
2014-03-20
Kullanıcı oyu: 4,5
GÜNEŞ SİSTEMİMİZ İÇİNDE YAŞAMA EN VERİŞLİ YER SATÜRNÜN UYDUSU BEŞ HAVA KATMANI OKYANUS,DENİZLER VE GÖLLERLE ÇEVRİLİ TİTAN UYDUSUDUR İKİNCİ SIRADA MARS GEZEGENİ GELİR TİTAN UYDUSUNUN MARS GEZEGENİNDEN İKİ KAT DAHA UZAK OLMASI SEBEBİYLE İLK ÖNCE MARS GEZEGENİNE YOLCULUK DÜŞÜNÜLMEKTEDİR.
2013-09-23
Kullanıcı oyu: 4,5
MARS GEZENİNDEN SONRA YAŞAMA EN ELVERİŞLİ OLARAK SATÜRNÜN EN BÜYÜK UYDUSU OLAN TİTAN GÖSTERİLİYOR. TİTANIN DÖRT HAVA KATMANI VE YÜZEYİNDE DENİZLER VE GÖLLER MEVCUT(TİTANA GÖNDERİLEN KEŞİF ARACI İLEDE ÇOK NET GÖRÜNÜYOR GÖLLER)
2013-09-22
Kullanıcı oyu: 4,5
annemin ensevdigi gezegen
2013-05-30
Kullanıcı oyu: 4,5
hiç ödevime yardımcı olmadı
2013-05-21
Kullanıcı oyu: 4,5
okumak kolay yazması zor
2013-05-20
Kullanıcı oyu: 4,5
BU GEZEGENDE HAYAT VARMI?
2013-05-05
Kullanıcı oyu: 4,5
benim annemin en sevdiği gezegendir.
2013-04-15
Kullanıcı oyu: 4,5
Satürn benim çocukluğumdan beri hep hayranı olduğum gezegen...onun hakkında bilgi sahibi olmak güzel...
2013-03-29
Kullanıcı oyu: 4,5
satürn enilgiç gezegen
2013-03-24
Kullanıcı oyu: 4,5
bence güzel,çok ama, çok uzunn.
2013-03-11
Kullanıcı oyu: 4,5
bence en güzel gezegen pülütondur.
2013-03-06
Kullanıcı oyu: 4,5
Acaba satürn de hayat var mı? Belkide...(kim bilebilirki,daha marsa gitmeye uğraşıyoruz...
Uzay bilimcilere kolay gelsin
2013-02-25
Kullanıcı oyu: 4,5
satürün gezegen en yakışıklı gezegen
2013-02-15
Kullanıcı oyu: 4,5
Satürn Gezegeni hakkında siz ne düşünüyorsunuz. Lütfen düşüncelerinizi bizimle ve diğer kullanıcılar ile paylaşın, Satürn Gezegeni konusunu geliştirmemize ve en doğru bilgileri sunmamıza yardımcı olun.
2013-01-28
Kullanıcı oyu: 4,5

