Malum 'online aktivizm' şimdilerde hiç de küçüksenmeyecek bir güç! En son Maslak 1453 adlı proje Change.org'da açılan bir imza kampanyası ve sonrasında artan tepkiler sonucunda iptal oldu. Peki eylülde Türkiye ofisini açan Change.org nedir, niye önemlidir? Orada nasıl kampanya başlatılır; değişim isteyenler için öğrendik...
Bir grup 4'üncü sınıf öğrencisinin Universal Studios gibi büyük bir film şirketine sözünü dinletebileceğini düşünür müsünüz? Belki hayır; ama bu oldu... Dr. Seuss'un 'The Lorax' adlı eserine hayran bir grup öğrenci, filme çekilen eserin tanıtımını internette izleyince hayal kırıklığına uğradı; hayran oldukları çevreci mesajlar yoktu. Change.org'da Lorax'ın ağaçlar için 'konuşmasını' talep eden bir kampanya başlattılar; kampanya kısa sürede 57 bini aşkın imza aldı ve sonunda Universal, senaryoda değişiklik yaptı!
Bir başka minik hikaye... Washington'da yaşayan, geçinmek için dadılık ve birkaç iş daha yapan 22 yaşındaki Molly Katchpole, Bank of America'nın banka kartı için her ay 5 dolar kesinti yapmasına karşı 'Change.org' sitesinde bir imza kampanyası başlattı; 50 eyaletten 306 bini aşkın ABD'li kampanyaya imza atınca hem banka uygulamadan vazgeçti.
MASLAK 1453 'BAŞARISI'
Ve Türkiye... Yeşilist, Ali Ağaoğlu'nun Maslak 1453 adlı konut projesine karşı 'Change.org'da bir kampanya başlattı. 46 binin üzerinde imza alan kampanya birçok başka viral çalışmaya da vesile oldu; bir toplumsal duyarlılık oluştu; ana akım medya da bu konuya eğildi; Bakanlık harekete geçti.
Orman Bakanlığı ormanın kullanım hakkını projeye veren sözleşmeyi feshetti.
Change.org etkileyiciydi... Sitenin işlevini beğenirken, bir yandan 'Bu hizmet niye var, geliri nereden?' gibi sorular soruyorduk... Sonuçta Change.org Türkiye Direktörü Dr. Uygar Özesmi ile buluştuk; kuruluşun şifrelerini çözmeye çalıştık.
TÜRKLER İNGİLİZCE BAŞLADI
Change.org, bu yılın başında Türkiye'de de kullanılmaya başlanmış; o dönem İngilizce olmasına karşın pek çok başarılı kampanya yürütülmüş. Başbakan Erdoğan'ın Suriye'ye yaptırımlar uygulaması konusundaki kampanya 25 bin imza almış. 'Slow Food Fikir Sahibi Damaklar' da pek çok hedefine yönelik küçük kampanda burada başarı elde etmiş.
Sedef Erken ile sanatçı Ogün Sanlısoy'un oğulları Ozan'la ilgili başlattığı kampanya da 20 bine yakın imza aldı; otistik çocukların eğitim haklarına dair ciddi bir bilinç oluşturdu.
KAÇ ÜLKEDE VAR?
Uluslararası bir kuruluş. 5 yaşında. 18 ülkede ofisi, 196 ülkede kampanyaları, 25 milyon kullanıcısı var. 20 küsur farklı dil kullanılıyor. Şimdilik Ortadoğu ve Rusya'da ofis yok; oralardan da Dr. Uygar Özesmi sorumlu olacak.
BURADA OFİS AÇILDI ÇÜNKÜ
Burada ofis açılmasının nedeni talep. 1 Eylül'de Türkiye ofisi açıldığında 100 bin kullanıcı varmış. 'Bu büyük bir rakam' diyor Dr. Uygar Özesmi ve devam ediyor: '3 ay gibi kısa bir sürede 192 bine çıktı. Türkiye'de hızlı bir büyüme potansiyeli var.' Site artık Türkçe. Türkiye ofisi şu anda 3 kişiden oluşuyor: Türkiye Direktörü Dr. Uygar Özesmi ile kampanyalardan sorumlu iki kişi, Serdar Paktin ve Zennube Ezgi Kaya.
BU 3 KİŞİ NE YAPIYOR?
'Biz kampanyaya hizmet veren bir kurumuz; kampanyayı başlatan da, bir şeyi başaran da o kampanyayı başlatan kişi ya da kurumlar. Üçümüz bir araya geliyoruz. Kriterlerimizce büyüme ve başarı potansiyeli olanları desteklemeye karar veriyoruz. 3 ayda yaklaşık 20 kampanyaya destek vermişizdir. Kampanyanın metnine bakıyoruz, mesela somut değilse kampanyayı başlatandan biraz daha somut olmasını rica ediyoruz... Ya da muhataba bakıyoruz; o değiştirme gücüne sahip değilse, doğru muhatap belirlemelerini rica ediyoruz. Bizimki doğrudan 'Şunu yap' demek yerine koçluk; soru sormak.
ONLINE AKTİVİZM
Dr. Uygar Özesmi, insanların istediklerini gerçekleştirmesi, bunun için harekete geçebilmeleri ve toplumsal dönüşüm için araç olmaya çalıştıklarını söylüyor. 'Change.org, toplumun sivil alanda aktif hale gelmesi ve başka insanların da o değişimin arkasında durması için ortam yaratıyor' diyen Özesmi, 'online aktivizm' ile son 5 yılda büyük yol kat edildiğini vurguluyor. Change.org üzerinden dünyada her gün 500 kampanya başlatılıyor, en az bir kampanya başarıya ulaşıyor.
İSTEĞİMİZ 'KÜÇÜK'SE...
'Digitürk, filmlerin bilgilerini verirken IMDb notlarını da yazsın istiyorum; kampanya başlatsam olur mu?' diyorum. Uygar Özesmi, 'Süper fikir' diyor; 'Amacımız büyük, devasa değişimler değil. İnsanların küçük de olsa başarı elde edebilecekleri bir platform yaratmaya çalışıyoruz. Toplumda karşılığı varsa destekleyeni de oluyor' diyor. 'Mesela şimdi bir kampanya var; biri metroda bisiklete ekstra ücret alınmasına karşı, hatta çocuk arabası, bisiklet ve tekerlekli sandalye için özel bir işaretli vagon öneriyor; kampanyaya destek vereceğiz.'
BAŞARI KAÇ İMZAYLA OLUR?
'Aktif olan ve imza alan kampanyalarını ön sayfaya koyabiliyoruz, 'Kampanyaları gör' tuşuna tıklandığı zaman da; 'öne çıkanlar, popüler ve yakın zamanlı' kampanyalar görülebiliyor. Change.org'da çok fazla kişiye ihtiyaç yok; sadece 500-1.000 imzayla harika başarılar elde eden kampanyalar var.'
NE OLMAZ?
Kampanyanın şiddet ve nefret söylemi içermemesi, ayrımcılık yapmaması gerekiyor. O ülkenin kanunlarına aykırı kampanyalar açılamıyor; bu kişinin kendi sorumluluğunda, şikayet halinde kampanya kapatılabiliyor. Ancak bu, 5 yıl içinde nerdeyse hiç olmamış.
BAŞARI NASIL ÖLÇÜLÜYOR?
'Biz talep yerine geldiği an 'Başarı' sayıyoruz, 5 bin kişi harekete geçtiyse, imza attıysa, talebin yerine gelmesi bir başarı; bizim için sonuç önemli. Başarıya ulaştığında da ona imza atan herkese de ne şekilde başarıya ulaştığına dair e-mail gidiyor, insanlar da bunu görüyor.'
GELİR NEREDEN GELİYOR?
'Change.org, online yani çevrimiçi aktivistlerle örgütlü sivil toplum kuruluşlarının bir araya gelmesini sağlıyor. Zaten dünyada da Change.org faaliyetlerini sürdürmek için gerekli kaynakları bu yolla buluyor. ABD'de 12 milyon, İspanya'da 3 milyon, İngiltere'de 2 milyon Change.org kullanıcısı var; mesela 3 defa bir çevre kampanyasına imza attığınızda Greenpeace'in reklamı geliyor; 'Bizimle iletişime geçmek ister misiniz?' diyen... Kişi kabul ederse e-mail'i Greenpeace'e ulaştırılıyor; ortak bir çalışma sağlanıyor; kişi bağışta bulunursa bunun çok küçük bir oranı Change.org'a hizmet karşılığı ödeniyor.'
NE KADAR SAYDAM?
'Türkiye'de hali hazırda bir dış güçler paranoyası var, haklı gerekçeleri de var tabii. Ama Change.org; adı, adresi, çalışanları, işleri belli; son derece saydam bir kuruluş. Herkese açık bir platform, aynen Twitter ve Google gibi. Bunun içinde belirli kullanım kuralları var.
BİR İNSAN NİYE BÖYLE BİR İŞE GİRER?
Soruyoruz Dr. Uygar Özesmi anlatıyor: 'Son derece kişisel; 1985'ten, 15 yaşımdan bu yana Türkiye'deki çevre hareketinin içindeyim. Önce Doğal Hayatı Koruma Derneği içinde çalıştım. Doğa Derneği'nin kurucu başkanlığını yaptım. Karadeniz Doğa Koruma Federasyonu'nun kurulması için çalıştım. Sivil Toplum Geliştirme Merkezi'nin kurucu üyelerindenim.
BM Kalkınma Programı'nda, sivil toplum kuruluşlarının daha güçlü çalışmalar yapabilmeleri için fon sağlayan bir kurumda yönlendirme komitesi üyesi olarak, (bir dönemi de New York'taki genel merkezde olmak üzere) çalıştım.
Tüm dünyadaki sivil toplum kuruluşlarının çatı örgütü, Sivil Katılım için Dünya Birliği'nin (CIVICUS) yönetim kurulu üyesiyim. 2 yıl TEMA Vakfı'nın Genel Müdürlüğü'nü; 5 yıl Greenpeace Akdeniz'in Genel Direktörlüğü'nü yaptım.
Anlayacağınız kişisel derdim insan haklarının tam anlamıyla gerçekleştiği, doğanın korunduğu bir toplum, aktif vatandaşlık... Change.org'un Türkiye'de bir ekip oluşturmak istediğini öğrenince hemen ilgilendim ve sordum...'
FİKRİ İLK BULAN KİM?
ABD'li Ben Rattray, (genç ve akıllı olanlardan, 1980 doğumlu). Rattray ile Stanford Üniversitesi'nden arkadaşı Mark Dimas ile birlikte mezun olduktan sonra bankacılık sektöründe çalışma yolunda ilerlerken sosyal açıdan yararlı bir iş yapmak istiyorlar. Bilişim teknolojilerini halk yararına kullanmak üzerine kafa yorarken bir tür blog yazarları ağı kuruyorlar. Ağda bir de imza kampanyası bölümü var. Güney Afrika'da 'düzeltici tecavüz' adı altında güya 'lezbiyenliği düzeltmek için' yapılan suça karşı 175 ülkeden 171 bin kişi imza atıyor. Güney Afrika hükümetinin etkilenip önlemler almaya başladığını gören Rattray ve Dimas, siteyi dönüştürüyor; 2007'de Change.org kurulmuş oluyor.
KAMPANYA NASIL BAŞLATILIR?
Siteye giriyor, 'Kampanya Başlat' kutucuğuna tıklıyorsunuz; aşağıdaki soruların olduğu formu doldurup, 'kurallar' bölümünü dikkatlice okuduktan sonra, isterseniz fotoğrafla da süsledikten sonra kampanyanız hazır!
1. Başlatacağın kampanya kime yönelik? (Birey, kurum ya da hükümet organının adı ve varsa e-mailleri yazılıyor...)
2. Muhataplarından ne talep ediyorsun?
3. Bu senin için neden önemli? (İnsanlar bu kampanyaya neden destek vermeli)
İmzadan sonra siteye giren herkes görebiliyor; her imza veren sosyal ortamlarda bunu paylaşıyor. Muhataba ilk imzalayan 1.000 kişinin e-maili gidiyor. 1.000 imza sonrası muhataba da kampanyanın yorumlu e-mailleri gidiyor.