Mitrofan Grekov. "General Pavlov'un donmuş Kazakları." 1927
100 yıl önce, Şubat 1920'de Kafkas Cephesi Sovyet birlikleri Tikhoretskaya operasyonunu gerçekleştirdi ve Denikin'in ordusuna ağır bir yenilgi yaptı. Beyaz Muhafız cephesi çöktü, beyaz birliklerin kalıntıları rastgele geri çekildi ve Kuzey Kafkasya'daki Kızıl Ordu zaferini önceden belirledi.
Operasyon sırasında, tüm İç Savaş sırasında Yegorlyksk'in en büyük karşı at savaşı gerçekleşti ve her iki tarafın birleşik kuvvetleri 25 bin atlıya ulaştı.
Kuban Sorunları
Gönüllüler ve bağışçılar Don-Manych cephesinde savaşırken ve son zaferlerini kazanırken, Denikin'in ordusunun arkası tamamen bozuldu. Cephenin doğrudan Kuban'a yaklaşmasına rağmen, Denikin ordusunda sadece birkaç bin Kuban Kazak kaldı. Kuban'ın geri kalanı “reformasyon” için kendi köylerine terk etti ya da gitti (aslında emrin izniyle terk ettiler). Yeni parçalar "oluşturma" süreci sonsuz bir nitelik kazanmıştır. Ve hala önde kalan Kuban alayları tamamen çürümüş ve çöküşün eşiğinde.
Kuban “üstleri” tekrar kaynamaya başladı, Denikin'in General Pokrovsky'nin yardımıyla henüz kısa bir süre önce güvence verdiği. Uzlaştırıcı bir politika izlemeye çalışan Kuban ordusunun atamanı seçilen 4. Konsolide At Kolordu komutanı Tümgeneral Uspensky, görevinde sadece bir ay kaldı. Tifo kasıldı ve öldü. Sol görüşlü politikacılar ve otokratlar hemen harekete geçti. Askeri güç kullanma tehdidini zayıflatan Denikin ordusunun yenilgilerini kullanarak Kuban Rada'yı boyun eğdiler. Parlamento, Birliğin tüm imtiyazlarını iptal etti ve yasama işlevlerini restore etti. General Bukretov yeni Kuban şefi seçildi. Kafkas cephesinde II.Dünya Savaşı yıllarında cesurca savaştı, ancak sıkıntılar sırasında istismarlarda belirtildi, rüşvet suçlamasıyla bile tutuklandı.
Rada ve bölgesel hükümette önde gelen görevler, bağımsızlık taraftarları ve yine bölünmeye yönelen popülistler tarafından işgal edildi. Herhangi bir karar zorunlu değil, FYUR Yüce Komutanlığı'nın zararı için verildi. Darbe ihtiyacından bahseden Sosyal Devrimciler ve Bolşeviklerle anlaşma çağrısı yapan Menşevikler yoğunlaştı. Kimse onları rahatsız etmedi. Kuban'da yeni bir ordu kurma girişimleri sabote edildi. General Wrangel, Kuban'da yeni bir at ordusu kurmayı planladı, bunun için insanlar ve maddi kaynaklar vardı, ancak tüm girişimleri yerel politikacılar ve yetkililer tarafından felç oldu.
18 Ocak 1920'de Yüce Kazak Dairesi Yekaterinodar'da toplandı: Don, Kuban ve Terek birliklerinden milletvekilleri. Üst daire Don, Kuban ve Terek'teki kendini "yüce güç" ilan etti ve Bolşeviklerle savaşmak ve iç özgürlük ve düzen kurmak için "bağımsız bir birlik devleti" yaratmaya başladı. Bu ölü doğum girişiminin olumlu bir etkisi olmadığı, sadece karışıklık ve şaşırtıcılığın arttığı açıktır. Milletvekilleri hemen birbirleriyle kavga ettiler. Tertsy ve Don halkının çoğu, Kızıllar'la mücadelenin devamını sağladılar. Sol Kuban ve Don halkının bir kısmı Bolşevikler ile uzlaşma eğilimindeydi. Buna ek olarak, Kuban halkının çoğu ve Don halkının bir kısmı Denikin hükümetine bir ara vermeyi savundu. Denikin "gerici" ilan edildi ve Gürcistan, Azerbaycan, Petliura ve hatta yeşil gruplarla ittifak için ütopik projeler ortaya koydu. Yine Kuban'ın savunmasını sınırlama talep edildi. Hemen Voronezh, Tsaritsyn, Stavropol ve Karadeniz illerinin bir kısmının dahil edilmesi nedeniyle Kazak bölgelerinin “sınırlarını düzeltme” hayalleri vardı.
Kuban ordusu ve Güney Rus hükümeti
Her yerde kendi çıkarları olan Batılılaştırıcılar bir yana durmadılar. Bukretov, Güney Rus "demokratik" gücünün yaratılması konusunda İngilizler ve Fransızlarla müzakere ediyordu. Parlamento İngiltere'yi destekleyeceklerini ve gerekli her şeyi sağlayacağını açıkladı. Doğru, General Holman hemen bir ret yaptı. Yüce Çember'in neredeyse hiç gücü yoktu. Ancak arka kısmın ayrışmasının fantastik resmi ve dikişlerde çökmekte olan bir cepheden kuvvetlerin yönlendirilememesi, Denikin'in düzeni geri yüklemesine izin vermedi. Sadece gönüllülerin gidişini tehdit edebildi, bu da arkadaki sıcak kafaları biraz soğutdu. “Siyaset” ve laflara karışmak, Beyaz Muhafız süngülerinin koruması altında iyiydi. Bolşeviklerin gelişi bu bacchanalia'yı (yakında gerçekleşecek) hızla sona erdirecekti.
Bu nedenle Denikin, Kazakların savaş kitlesinin tereddüt ve yorgunluğunun kırılmasını önlemek için taviz verdi. Böylece, Tüm Birlik Sosyalist Cumhuriyet Birliği'nin Kuban ordusunun kurulmasını kabul etti. Kuban olan Kafkas Ordusu'nda reform yapılarak 8 Şubat 1920'de kuruldu. İlk olarak, yeni orduya Kuban, Shkuro, sonra Ulagay'daki popüler başkanlık etti. Ordu, 1., 2. ve 3. Kuban birliklerini içeriyordu.
Ayrıca, Ukrayna Tüm Sendika Sosyalist Birliği Yüksek Komutanı, Circle'ın temsilcileriyle ulusal bir hükümetin oluşturulması konusunda görüşmeler yaptı. Rostov'dan tahliye edildikten sonra, Özel Toplantı dağıtıldı, yerini Tüm Sendika Sosyalist Ligi Yüksek Komutanı altında General Lukomsky liderliğindeki yeni bir hükümet aldı. Hükümetin kompozisyonu aynıydı, ancak azaltılmış bir kompozisyondaydı. Denikin’in ordusu tarafından kontrol edilen bölge keskin bir şekilde azaldı - Karadeniz eyaletine, Stavropol ve Kırım'a. Şimdi Kazakların katılımıyla yeni bir hükümet kurmayı planladılar. Sonuç olarak Denikin kaybetti ve Don bölgesi temsilcileri, Kuban ve Terek ile anlaştı. Kazak devlet oluşumlarının birlikleri Denikin'in operasyonel kontrolü altındaydı ve temsilcileri yeni hükümetin bir parçasıydı. Mart 1920'de Güney Rus hükümeti kuruldu. Denikin yeni hükümetin başı ilan edildi. N.M. Melnikov (Don hükümetinin başkanı) hükümetin başı oldu ve General A.K. Kelchevsky (Don Ordusu genelkurmay başkanı) askeri ve deniz bakanı oldu. Doğru, bu yeni hükümet Kuzey Kafkasya'daki beyaz cephe çöktüğü için sadece Mart sonuna kadar sürdü.
Aynı zamanda, Kuban hükümeti yeni Güney Rus hükümetini tanımayı reddetti. Kuban ayrışmaya devam etti. Buradan öne doğru ikmal tamamen durdu. Bu, Kuban'ı savaşmaya zorlayan Don insanlarıyla bir çatışmaya neden oldu. Hatta Kazakları öne çıkmaya zorlamak için Don'un Kuban köylerine cezalandırıcı müfrezelerinin gönderilmesine bile ulaştı. Ama başarılı olamadı. İmkansız olduğu ortaya çıktı. Kuban halkı Denikin hükümetine sırtlarını daha da döndü ve isyancıların ve Kızılların saflarına katılmaya başladı. Novorossiysk ile iletişime saldıran yerel "yeşillikler" arttı. Kuban'ın eski idolü olan Shkuro'nun atanması, yeni Kuban ordusunun komutanına yardım etmedi. Denikin ile birlikteydi, bu yüzden yerel politikacılar onu ciddi şekilde eleştirdi.
Kuban şefi Bukretov, bağımsız bir şekilde Güney Rus hükümetinin üç Kazak askerinin atamanları dizini ile değiştirilmesini tartışan açık bir Denikin karşıtı politika başlattı. Bağımsızlar, "yabancıları" kovacak ve Kuban gücünü ilan edecek bir Kazak diktatörü hayal ettiler. Kuban tam bir kaosa sürüklendi.
Yeni Kafkas Cephesi
Buna ek olarak, bu kaos atmosferinde Denikin başka bir cephe aldı. Gürcistan topraklarında, 1919 sonbaharında Rus Menşevikler ve Sosyalist Devrimciler Vasily Filippovsky başkanlığındaki Karadeniz Kurtuluş Komitesi'ni kurdular. Gürcistan Cumhuriyeti'nde staj yapılan 11. ve 12. Sovyet ordularından Karadeniz asi köylüleri bir ordu kurmaya başladı. Gürcü subayları tarafından eğitilen Gürcü hükümeti tarafından sağlanmış ve silahlandırılmıştır. 28 Ocak 1920'de Komite ordusu (yaklaşık 2 bin kişi) sınırı geçti ve Karadeniz'de bir saldırı başlattı.
Bu doğrultuda 52. Beyaz Tugay duruyordu. Ancak tugay düşük savaş verimliliğine sahipti, taburlarının birçoğu küçük ve güvenilmezdi. Esas olarak ele geçirilen Kızıl Ordu askerlerinden oluşuyordu. Kaçacak bir yer olmadığı için kaçmadılar, ev çok uzaktaydı. Komite birliklerinin ilerlemesiyle eş zamanlı olarak, yerel “yeşillikler” Beyaz Muhafızların arkasına geçmeye başladı. İki taraftan saldıran Denikin dağıldı, bazıları kaçtı, diğerleri teslim oldu. Komite birlikleri Adler'i işgal etti, 2 Şubat - Soçi. Komite burada bağımsız bir Karadeniz Cumhuriyeti'nin kurulmasını duyurdu. Kuban Rada'yı ittifaka katılmaya çağırdı.
Sonra Karadeniz Cumhuriyeti birlikleri kuzeye doğru bir saldırı başlattı. FYUR General Lukomsky'nin Karadeniz kıyılarının birliklerinin komutanının neredeyse hiç birliği yoktu, sadece düşman tarafına kolayca geçebilen küçük güvenilmez birlikler vardı. 2. Piyade Tümeni savaşa atıldı (sadece isimle bölünme, taburdan daha büyük değil), bu da yerel ikmal ile "güçlendirildi". İlk savaşta yenildi, ikmal isyancıların yanına geçti.
Görevlerini yerine getirememesi nedeniyle Lukomsky istifa etti. Yeni komutan Binbaşı General Burnevich'di. Bu arada, Karadeniz Cumhuriyeti birlikleri ilerlemeye devam etti. Kasılmalar bir kalıba göre gerçekleşti. Dünyanın dört bir yanında birkaç şirket veya tabur toplayan Beyaz Muhafızlar, dağlar ve deniz arasında uygun bir konuma bir ekran açtılar. Alanı iyi bilen Yeşiller, düşmanı kolayca atladılar, arkadan saldırdılar. Panik başladı, Beyaz'ın savunması parçalandı. Kupayı kazandıktan ve böldükten sonra, yerel "yeşil" eve gitti ve bir süre başarıyı kutladı. Her şey yeniden başladı. White yeni bir savunma hattı çizdi. Asi ordusu onları atladı. Sonuç olarak, 11 Şubat'ta Yeşiller Lazarevskaya'yı işgal etti ve Tuapse'yi tehdit etmeye başladı. Şu anda Gürcistan, savaş kılığında, Rusya sınırını kendi lehine “düzeltti”.
Tikhoretskaya operasyonu
Ana şeye toplantılarda ve ofislerde değil, cephede karar verildi. Ocak-1920 Şubat başında, Don-Manych operasyonu sırasındaki Kızıllar, Don bölgesindeki Beyaz Muhafızların savunmasının üstesinden gelemedi ve ana grev oluşumları (Budenny Horse Army ve 2. Dumenko Horse Corps) kovuldu ve önemli kayıplar verdi ve silah. Kızıl Ordu, Gönüllülerin savunduğu, Manych'e ulaştığı alt mesafelerde Don'u zorlayamadı, ancak sol kıyısında bir dayanak kazanamadı. Ön komut değişti. Budenny ve genel merkezi ile çatışan Shorin'in yerini “kazanan Kolchak” Tukhachevsky aldı.
Her iki taraf da savaşa devam etmeye hazırlanıyorlardı. Partilerin kuvvetleri yaklaşık olarak eşitti: Kızıl Ordu - 50 silahlı 19 binden fazla süngü ve kılıç (yaklaşık 450 bin kılıç dahil), Beyaz Ordu - yaklaşık 47 bin kişi (25 bin kılıç dahil), 450 silah. Hem beyaz hem de kırmızı ilerlemeyi planladı. Beyaz komuta, her şeyin henüz kaybedilmediğini ve karşı saldırıya geçmenin mümkün olduğunu görünüyordu. Kırmızı Kafkas cephesini parçala. Bataysk ve Manych yakınlarındaki zaferlerin ardından gönüllülerin ve bağışçıların savaşçı ruhu arttı. Ayrıca, Kazaklar ile yapılan anlaşmaların ardından, Kuban bölümlerinin ve takviyelerinin cephede görünmesi bekleniyordu. Pavlov'un savaşa hazır bir grev grubu vardı. General Starikov'un atlı grubu Don'dan kuruldu. 8 Şubat 1920'de Denikin, Rostov ve Novocherkassk'ı yakalamak için Novocherkassk yönünde ana grevle kuzey kuvvet grubunun genel saldırısına transfer emri çıkardı. Yakın gelecekte, Kuban ordusunun (eski Kafkasya) ikmal alacağı saldırıya geçiş planlandı.
Bu arada, Sovyet komutanlığı, Beyaz'ın nehirdeki savunmasını kırmak amacıyla yeni bir saldırı hazırlıyordu. Manych, Kuzey Kafkas grubunun yenilgisi ve bölgenin Beyaz Muhafızlardan arınması. Saldırı tüm cephede başladı: 8., 9., 10. güçler Don ve Manych'i zorlamak, düşmanın karşıt güçlerini yenmek içindi. Sokolnikov’un 8. Ordusu Kagalnitskaya yönünde Gönüllünün ve 3. Don kolordunun nehre ulaşmak için savunmasını kırmak amacıyla saldırdı. Kagalnik; 9. Dushkevich ordusu, 3. ve 1. Don Kolordu'nun savunmasını kırmaktı; Pavlov’un 10. Ordusu Kuban Ordusuna karşı çıktı; Vasilenko'nun 11. ordusu Stavropol-Armavir yönünde bir darbe vurdu.
Ancak asıl saldırı, 1. Süvari Ordusu tarafından 10. Ordunun tüfek bölümlerinin desteğiyle gerçekleştirildi. Piyadelerin düşman savunmasını kırması gerekiyordu, ihlale düşman ordularını ayırıp parçalara ayıracak süvari getirildi. Bunun için kuvvetlerin yeniden gruplandırılması gerçekleştirildi. Budenny'nin 1. At Ordusu, Don ve Kuban ordularının birleştiği yerde Torgovaya - Tikhoretskaya'da grev yapması gereken Platovskaya - Grand Ducal bölgesine transfer edildi. Kolçakların ve Uralların tasfiyesinden sonra serbest bırakılan birlikler pahasına Tsaritsyn ve Astrakhan aracılığıyla 10. ve 11. ordulara takviye çekiliyordu.
Kafkas cephesinin saldırısı. Denikin'in ordusunun karşı saldırıları
14 Şubat 1920'de Kızıl Ordu bir saldırı başlattı. 8. ve 9. orduların Don ve Manych'i başarıya zorlama girişimleri olmadı. Sadece 15 Şubat akşamı, 9. ordunun süvari bölümü ve 1. ordunun 10. Kafkas süvari bölümü, Manych'i zorlamayı ve küçük bir köprü başı tutmayı başardı. 10. ordunun bulunduğu yerde durum daha iyiydi. Zayıf Kuban ordusuna yığıldı. Geri çekildi. Kuban ordusu vaat edilen ikmali almadı, Tikhoretsky yönünü savunan General Kryzhanovsky'nin sadece bir plastunsky (piyade) küçük birliği savaşın başlangıcına yaklaştı. 10. Ordunun 50 ve 34. Tüfek Bölümleri ile güçlendirilen 11. Ordu, 1. Kuban Kolordu'nun direnişinin üstesinden gelebildi ve 16 Şubat'ta Torgovaya'yı ele geçirdi. Budenny ordusu atılımla tanıtıldı - 4., 6. ve 11. süvari birimleri (yaklaşık 10 bin kılıç). Kırmızı Süvari, Tikhoretskaya ile iletişimi tehdit ederek Bolşoy Yegorlyk Nehri'ni Ticaretin arkasına çıkardı.
Beyaz Komutanlık, daha önce 2. Sovyet Ordusu'nun karşısında duran 4. ve 10. Don kolordu (yaklaşık 12-9 bin süvari) binicilik grubu General Pavlov'un tasfiyesine gönderildi. Manych'i takip eden Pavlov grubunun, 1. Sağ kanatlı Don Kolordusu ile birlikte düşman saldırı kuvvetinin kanadına ve arkasına vurması gerekiyordu. 16-17 Şubat'ta beyaz süvari, Dumenko'nun (2. Süvari Bölümü) atlı birliklerinin alt Manych kısmında ve 1. Ordudan 10. Kafkas Süvari Adamının devrildi. 17 Şubat'ta Beyaz Kazaklar 28. Piyade Tümeni'ne sert bir darbe vurdu. Komutan Vladimir Azin yakalandı (18 Şubat'ta idam edildi). Kızıllar Manych'in arkasına çekildi. Pavlov’un grubu, Kuban'ın terk ettiği Torgovaya'ya taşınmaya devam etti.
Denikin'in belirttiği gibi, Pavlov’un süvarilerinin Torgovaya'ya bu zorla yürüyüşü beyaz süvari sonunun başlangıcıydı. Sağ yaşayan sahil boyunca hareket etme ihtiyacından bahseden astlarının tavsiyesinin aksine General Pavlov, neredeyse ıssız olan Manych kıyısı boyunca hareket etti. Şiddetli don ve kar fırtınası vardı. Nadir çiftlikler ve kışlar bu kadar çok insanı ısıtamazdı. Sonuç olarak, Pavlov’un atlı grubu çok bitkin düştü, bitkin düştü ve ahlaki olarak kırıldı. Kompozisyonunun neredeyse yarısını donmuş, donmuş, hasta ve geride kalmıştı. Pavlov'un kendisine bir soğuk ısırığı verildi. Birçoğu eyerlerde dondu. 19 Şubat'ta Beyaz Kazaklar Torgovaya'yı geri almaya çalıştı, ancak Budennovites tarafından geri sürüldü. General Pavlov, grubunu Sredne-Yegorlykskaya'ya götürdü, hasta ve donmayı kaybetmeye devam etti.
Aynı zamanda, Gönüllü Kolordu Rostov yönünde kırmızıyı yendi. 19-21 Şubat 1920 savaşlarında, gönüllüler 8. Sovyet Ordusunun saldırılarını püskürttüler ve karşı saldırıya geçtiler. 21 Şubat'ta Denikinites, Rostov ve Nahçıvan-on-Don'u tekrar ele geçirdi. Bu geçici başarı Yekaterinodar ve Novorossiysk'te umut patlamasına neden oldu. Aynı zamanda General Guselschikov'un 3. Don Kolordusu, Novocherkassk yönünde başarılı bir saldırı başlattı, Aksayskaya köyünü ele geçirdi ve Rostov ile Novocherkassk arasındaki demiryolu bağlantısını durdurdu. Daha doğuda, Manych'in alt kısımlarında, General Starikov'un 1. Don Kolordu, Zhloba'nın 1. At Kolordu ve Dumenko'nun 2. At Kolordu birimlerine başarıyla karşı çıktı ve Bogaevskaya köyüne gitti. Ancak bunlar, genel bir felaket zemininde beyazın son başarılarıydı.
İç Savaş sırasında Kızıl Ordu süvari birliklerinin komutanı, kırmızı süvari birimlerinin organizatörü Boris Mokeevich Dumenko (1888 - 11 Mayıs 1920)
Yegorlyk Savaşı
Sovyet komutanlığı atılım alanında güçlü bir grev gücü oluşturdu. 1. Süvari Ordusu geçici olarak 20., 34. ve 50. tüfek bölümlerini yönetti. Piyade, Mikhail Velikanov (20. bölüm şefi) komutası altında bir saldırı grubu oluşturdu. Budyonny’nin ordusu ve 10. Ordunun grev grubu, Pavlov grubuna karşı kuzeye (11. Süvari Tümeni’nin bir parçası) bir engel koyarken, Tsaritsyn-Tikhoretskaya demiryolunda kesintisiz ilerliyor. 21 Şubat'ta Budennovites Sredne-Yegorlykskaya'yı aldı ve 22 Şubat'ta Velikanov’un grubu Peschanokopskaya'yı aldı. 22 Şubat'ta Budenny'nin ana kuvvetleri, Beyaz Kil bölgesindeki 1. Kuban Kolordusunu yendi. Kuban Kolordu komutanı General Kryzhanovsky, personeli çevrili olarak öldü. Kuban ordusu parçalandı, kalıntıları kaçtı ya da teslim oldu. Kuban ordusunun küçük grupları Kafkasya Tikhoretskaya bölgesinde ve Stavropol'e yaklaşımlar üzerinde yoğunlaştı. Budyonny’nin ordusu kuzeye döndü ve Beyaz Ordu tarafından bir kanat karşı saldırı tehdidinin ortaya çıktığı yer. 20. ve 50. Piyade, 4., 6. ve 11. Süvari Tümenleri Pavlov'un grubuna karşı yönetildi. 34. Piyade Tümeni Tikhoretsk yönünü korumaya devam etti.
Sağ kanadın (Kuban Ordusu) yenilgisi ve çöküşü ve Don Ordusu ve Gönüllü Kolordu'nun arkasındaki Kırmızı grev grubunun geri çekilmesi nedeniyle kuzeye doğru hareketin imkansız olduğunu gören Beyaz Komuta, Rostov-Novocherkassk yönündeki saldırıyı durdurdu. Tikhoretskaya'dan Tüm Birlik Liberal Demokratik Güçler Birliği Yüksek Komutanı'nın oranı Ekaterinodar'a transfer edildi. Pavlov’un at grubunu güçlendirmek için bir bina hemen geri alındı. 23 Şubat'ta 8. Ordu eski cephe hattını restore etti. 8. Sovyet ordusunun başarısını kullanan komşu 9. saldırı da saldırıya geçti. İlk Don Kolordu Manych için geri çekildi. 1 Şubat'a kadar beyazlar tüm cephedeki orijinal konumlarına geri döndüler.
Doğru, burada durum kolordu komutanı Dumenko'nun tutuklanmasıyla gölgede bırakıldı. Komutan, Sovyet iktidarı için özverili bir şekilde savaşan gerçek bir ulusal külçe idi, kırmızı süvari organizatörlerinden biri oldu. Ancak Troçki ile ordudaki politikalarına karşı konuşarak çatıştı. 23-24 Şubat gecesi, Kafkas Askeri Devrim Konseyi'nin bir üyesinin emriyle Smilgi Dumenko, Konsolide Süvari Kolordu'nun karargahı ile birlikte tutuklandı. Suçlamalar yanlıştı - Dumenko, kolordu Mikeladze komiserinin öldürülmesi ve isyan organizasyonu ile suçlandı. Dumenko'nun savunmasında Ordzhonikidze, Stalin ve Egorov konuştu, ancak Troçki'nin çizgisi galip geldi. Mayıs ayında yetenekli bir halk komutanı vuruldu.
23 Şubat'ta, takviye alan Pavlov’un grubu saldırıya geçti ve 24'ünde Kızılların 11. süvari bölümünü reddetti. White, Sredne-Yegorlykskaya'yı aldı ve düşman hatlarının arkasına gitmek için Beyaz Kil'e doğru ilerledi. 25 Şubat'ta İç Savaş'ın en büyük binicilik savaşı Sredne-Yegorlykskaya'nın güneyinde gerçekleşti. Her iki taraftan da 25 bin kadar savaşçı yer aldı. Don halkı, Kızılların ana kuvvetlerinin hala Tikhoretskaya'ya yürüdüğüne inanıyorlardı ve daha fazla zeka ve koruma için önlem almamışlardı. Sonuç olarak, Kazaklar beklenmedik bir şekilde Kızıl Ordu'nun ana kuvvetlerine koştu. Budyonny ordusunun keşif zamanında düşmanı keşfetti, birimler döndü. Sol kanatta, Timoşenko'nun 6. süvari bölümü 4. Don Kolordu'nun yürüyen sütunlarına makineli tüfek ve topçu ateşiyle tanıştı ve sonra saldırdı. Beyazlar devrildi. General Pavlov liderliğindeki 2. Don Kolordu, merkezdeki 20. Bölüme gitti ve saldırı için konuşlandırmaya başladı, ancak daha sonra sol kanattan Gorodovikov'un 4. Süvari Bölümü tarafından topçu ateşi ile kaplandı, daha sonra 11. Süvari Tümeni sağ kanattan saldırdı. savaşmak için savaştı, ancak 4. Süvari Tümeni'nin topçu ateşi sağ kanattan düştü ve daha sonra 11. Süvari Tümeni doğudan saldırdı. Bundan sonra 4. Süvari Tümeni saldırıya geçti.
Beyaz süvari yenildi, yaklaşık 1 bin kişiyi kaybetti sadece mahkumlar, 29 silah, 100 makineli tüfek ve kaçtı. Kızıllar Merkez Egorlykskaya'yı aldı. Pavlov’un birlikleri Yegorlykskaya’ya çekildi. Beyazlar, mevcut son güçleri ve rezervleri Bataysk ve Mechetinsky'den Yegorlykskaya - Ataman bölgesine aktardı. Gönüllüler, Yuzefoviç'in 3. süvari birliği, birkaç ayrı Kuban tugayı buraya çekildi. 26-28 Şubat'ta Budennovites, tüfek bölümlerinin desteği olmadan Yegorlykskaya'yı almaya çalıştı, ancak başarılı olamadı. Kızıl Komutanlık, 20. Tüfek, 1. Kafkasya ve 2. Süvari Tümeni dahil tüm mevcut güçleri burada yoğunlaştırdı. 1-2 Mart, Yegorlykskaya - Ataman bölgesinde inatçı bir savaşta beyazlar yenildi. Beyazlar Ilovaiskaya ve Mechetinskaya'ya çekildi ve tüm cephede kuzeyde bir geri çekilmeye başladı. General Sidorin, Don Ordusunu Kagalnik Nehri boyunca yönetti.
Mart ayı başlarında, gönüllüler Rostov'dan ayrıldı, Don'un sağ kıyısına çekildi, ancak yine de 8. Sovyet ordusunun saldırısını kısıtladı. Komşu bağışçıların ayrılması olan Gönüllü Kolordu'nun sağ kanadı Olginskaya'dan çekilmek zorunda kaldı. Beyaz ağır kayıplar verdi. 2 Mart'ta, 8. Sovyet Ordusu birlikleri, daha önce inatla fırtınalı oldukları Bataisk'i aldı. Kızıllar, Tikhoretskaya ve Kafkasya'nın yarısındaydı. Kafkas Cephesi'nin sol kanadında, 11. Ordunun birimleri Divnoye-Kızılyar hattına ulaştı. 29 Şubat, Kızıllar Stavropol'ü aldı. Denikin'in arkasında, isyancılar 24 Şubat'ta Tuapse'yi ele geçirdi. Burada, kırmızı ajitatörlerin ve eski Kızıl Ordu askerlerinin etkisi altındaki “yeşil” ordu “Karadeniz Kızıl Ordusu” olarak ilan edildi. Yeni kızıl ordu iki yönden bir saldırı başlattı: Kuban'a ve Gelendzhik ve Novorossiysk'e yapılan dağ geçitlerinden. Tam yıkımdan sonra, Denikin ordusunun kalıntıları katliamın başlangıcıyla kurtarıldı, başlayan çözülme araziyi geçilmez çamur ve bataklıklara dönüştürdü. Kızıl Ordu'nun hareketi hızını kaybetti.
Böylece Denikin ordusu kesin bir yenilgiye uğradı. Kızıl Ordu, Don ve Manych'deki savunma hattından geçti ve güneye 100-110 km ilerledi. Beyaz süvari tamamen kansızdı ve çarpıcı gücünü kaybetti. Denikin ordusunun durmadan demoralize edilmiş kalıntıları Ekaterinodar, Novorossiysk ve Tuapse'ye çekildi. Aslında, Beyaz Ordunun cephesi çöktü. Kuban, Stavropol, Novorossiysk ve Kuzey Kafkasya'nın tamamen kurtarılması için önkoşullar oluşturuldu.
Mitrofan Grekov. "Yegorlykskaya Savaşı." 1928-1929