Havacılık ve Uzay Psikolojisi Derneği’nin yaptığı son araştırmada, havaalanındaki yolcuların anlık kaygı düzeyleri düşündürücü.
Havacılık ve Uzay Psikolojisi Derneği (HUPDER) Başkanı Dr. Muzaffer Uyar yönetiminde, TAV Havalimanları Holding’in desteği ile gerçekleştirilen araştırmada, havaalanlarındaki yolcuların kaygı düzeyleri incelenmiştir. Yapılan araştırmanın bulguları incelendiğinde, havaalanı’nda bulunanların %82,5’inde anlık kaygı belirtilmiştir. Bu oran, havaalanında bulunan yolcuların ne kadar gergin olduklarını daha açıkça ortaya koymaktadır. Yani yolcuların havaalanında bulunması ile o anki kaygı düzeyleri (anlık kaygı) arasında yüksek bir ilişki vardır.
HAVAALANINDA GEÇİRİLEN SÜRE
Yapılan araştırmaya göre, havaalanında geçirilen süre arttıkça, anlık kaygı da artış göstermektedir. Bir saatten az vakit geçirenlerde, anlık kaygı oranı %44,4. Bir saatten fazla vakit geçirenlerde, anlık kaygı oranı %44,2. İki saatten fazla vakit geçirenlerde, anlık kaygı oranı %50, üç saatten fazla vakit geçirenlerde anlık kaygı oranı %62,7‘dir.
Genellenmiş kaygıda ve panik atakta bu oranlar farklılık göstermektedir. Üç saate kadar vakit geçirenlerde genellenmiş kaygı ve panik atak artış göstermekteyken, üç saatten sonra genellenmiş kaygı ve panik atak oranı düşmektedir. Genellenmiş kaygı ile binada geçirilen süre arasındaki ilişkiye baktığımızda, bir saatten az vakit geçirenlerde genellenmiş kaygı oranı %38,9, bir saatten fazla vakit geçirenlerde genellenmiş kaygı oranı %46,5, iki saatten fazla vakit geçirenlerde genellenmiş kaygı oranı %50, üç saatten fazla vakit geçirenlerde genellenmiş kaygı oranı ise %43,1‘dir. Panik atak ile binada geçirilen süre arasındaki ilişkiyi incelediğimizde, bir saatten az vakit geçirenlerde panik atak olduğunu düşünenlerin oranı %11,4, bir saatten fazla vakit geçirenlerde panik atak olduğunu düşünenlerin oranı %14, iki saatten fazla vakit geçirenlerde panik atak olduğunu düşünenlerin oranı %34,2 ve üç saatten fazla vakit geçirenlerde panik atak olduğunu düşünenlerin oranı %16‘dır.
FOBİK YOLCULAR
Araştırmaya katılanların fobi oranları incelendiğinde, katılımcıların %41,5‘i fobi veya fobileri olduğunu ifade etmişlerdir. Toplam 217 kişiyle yapılan anketin sonuçlarına göre %11,1‘inin fobisi olabileceğini düşündüğü bulgulanmıştır. Araştırma neticesinde tespit edilen yaygın fobi türleri ise şöyle: uçak fobisi, panik atak, kapalı alan fobisi (klostrofobi), açık alan fobisi (agorafobi), tanıdık ortamlar dışında bulunduğunda rahatsızlık hissetme (agorafobi). Katılımcıların %26,3’ü bu fobilerden birinin, %10,1’i bu fobilerden ikisinin, %10,6’sı bu fobilerden üçünün, %4,1’i bu fobilerden dördünün, %1,4’ü ise bu fobilerden beşinin de kendinde bulunduğunu ifade etmiştir. Tek tek fobileri incelediğimizde, uçuş fobisi olduğunu düşünenlerin oranı %16,4 iken, uçak fobisi olabileceğini düşünenlerin oranı %8,5‘tir. Panik atak olduğunu düşünenlerin oranı %17,8 iken, panik atak olabileceğini düşünenlerin sayısı %7,5‘tir. Kapalı alan korkusu(klostrofobi) olduğunu düşünenlerin oranı %15 iken, kapalı alan korkusunun olabileceğini düşünenlerin oranı %6,6‘dır. Açık alan korkusu (agorafobi) olduğunu düşünenlerin oranı %4,2 iken, açık alan korkusunun olabileceğini düşünenlerin oranı %2,4‘tür. 100 kişiden 16’sı tanıdık ortamlar dışında rahatsızlık hissettiğini belirtirken, 100 kişiden 10‘u ise bu rahatsızlığın olabileceğini düşündüğünü belirtiyor. Bunların dışında 100 kişiden 33’ü başka fobilerinin de olduğunu belirtmiştir.
KADINLAR DAHA FOBİK
Yapılan araştırmada kadınlar erkeklere oranla daha fazla fobik olduğunu belirtmiştir. Kadınların %46,3’ü fobik, %10,5’i ise fobisi olabileceğini düşünmekteyken, erkeklerin %34,2 fobik, %13,2’si ise fobisi olabileceğini düşünmektedir. Tek tek fobilere baktığımızda, uçuş fobisi ve panik atak olma düşüncesinin yine kadınlarda daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Kadınların %18,9’u uçuş fobisi olduğunu, %12,6’sı ise uçuş fobisinin olabileceğini düşünmektedir. Erkeklere baktığımızda, %14,1’i uçuş fobisi olduğunu, %4’ü ise uçak fobisi olabileceğini düşünmektedir. Kadınların %24,3’ü panik atak olduğunu, %8,1’i ise panik atak olabileceğini düşünmektedir. Erkeklere baktığımızda bu oran %11,1’e düşmektedir. Erkeklerin %7,1’i ise panik atak olabileceğini düşünmektedir.
ALT-ORTA SINIFTA DAHA FAZLA
Kişilerin sosyo-ekonomik durumlarına göre fobileri incelediğimizde, alt-orta sınıfta olan kişilerde fobik olduğunu düşünenlerin oranının daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Bu sonuçlara göre, fobinin üst sınıflarda daha yaygın olduğu görüşünün tersine, fobilerde sınıfsal bir kayma olduğunu söylemek mümkün. Çünkü havayolu şirketlerinin her kesimden insana hitap etmeye başlamasıyla birlikte, alt-orta grup da uçuş deneyimi kazanmaya başlamış, bu durum alt-orta sınıftaki grubun algı düzeyini değiştirmiş ve fobik olma oranlarını artırmıştır. Araştırma bulgularında, alt-orta grupta olanların %56,8 ‘inin fobi veya fobileri olduğunu, %13,5’i ise fobileri olabileceğini düşündükleri ortaya çıkmıştır. Buna ek olarak orta-üst grupta olanların %36,4 ‘inin fobi veya fobileri olduğunu, %9,1’i ise fobileri olabileceğini düşündüklerini belirtirken, üst grupta olanların %34,4 ‘inin fobi veya fobileri olduğunu, %21,9’i ise fobileri olabileceğini düşündüklerini ifade etmişlerdir.