Kaunos'taki Dalyan Kanalı'na bakan gösterişli kaya mezarları, İ.Ö binden beri Anadolu'da var olan bir geleneğin devamıdır. Cepheleri tapınak şeklinde oyulmuş bu mezarların antik çağda soygunlara uğramıştır. Arta kalan buluntular, bunların birer sülale mezarı olduğunu ve İ.Ö 4 Yüzyılda yapıldığını gösterir. Kaunos; Karia ve Lykia bölgeleri arasında kalan bir önemli kenttir. İ.Ö 4 Yüzyılın ortalarına kadar kendi bölgesinde adına vermiştir. Kaunos'un M.Ö 3000 yıllarında kurulduğu tahmin edilmektedir. Kentin kurucusu Milletos'un oğlu Kaunos'tur. Kaunos ve kız kardeşi Byblis hakkında değişik söylenti vardır: Byblis erkek kardeşi Kaunos'u deli gibi sever. Fakat Kaunos Byblis'i istemeyerek terk eder. Buna çok üzülen Byblis kendini asar Bu olay üzerine üzerine 'Kaunoslu aşkı' diye bir deyim doğar.
İkinci söylentiye göre de Kaunos, Byblis ile uygunsuz ilişkisi nedeniyle kovulur.Kaunos da o zamanlar Karia'lıların bulunduğu bu bölgeye gelerek kendi adıyla anılan Kaunos kentini kurar. Heredot ise Kaunos’uları değişik gelenek ve göreneklerinden dolayı Karia'lılardan ve Likya'lılardan ayrı tutar. Kaunos dilinin zamanla Karia'lıların diline benzediğini söyler. George E.Bean'a göre Kaunos dili Karia diline çok benzemekle birlikte, kendine özgü pek çok özelliklerde göstermektedir.
Kaunos'taki antik yerleşim merkezinin hepsini bir arada görebilmeniz için mutlaka dik bir dağın tepesinde bulunan kaleye çıkmanız gerekir. Kaleden tiyatro, kilise, hamam, tapınak, havuz, Kaya mezarları, kentin çevresini çevreleyen surlar, eski liman, Dalyan, İztuzu rahatça görünmektedir. Kalenin bulunduğu dağın güney yamacı dik bir uçurum görünümündedir. Bu nedenle kaleye tiyatronun bulunduğu yerden çıkmak gerekir. Kaunos'ta 1877-1952 yılları arasında yabancı arkeologlar tarafından çeşitli kazılar yapılmıştır. Ancak,1967 yılından bu yana Kaunos'taki kazı Prof. Dr. Baki Öğün tarafından yürütmekte olan kazılar günümüzde Prof. Dr. Cengiz Işık tarafından sürdürülmektedir.