ileri
Endeksler
DENİZ İŞ KANUNU (1)
Kanun Numarası : 854
Kabul Tarihi : 20/4/1967
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 29/4/1967 Sayı: 12586
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 6 Sayfa: 1849
*
* *
Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız.
"Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"
Cilt: 1 Sayfa: 963
Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı" nın kanunlara
göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
Kanun kapsamı:
Madde 1 - Bu kanun denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşı-
yan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan
gemiadamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır.
Aynı işverene ait gemilerin grostonilatoları toplamı yüz veya daha fazla ol-
duğu veyahut işverenin çalıştırdığı gemiadamı sayısı 5 veya daha fazla bulunduğu
takdirde birinci bent hükmü uygulanır.
Bu kanunun uygulanmasında; sandal, mavna, şat, salapurya gibi olanlar da
(gemi) sayılır.
Bakanlar Kurulu, ekonomik ve sosyal gerekler bakımından bu kanun hükümlerini
yukardaki bentlerin kapsamı dışında kalan gemilerle gemiadamlarına ve bunların
işverenlerine kısmen veya tamamen teşmile yetkilidir.
Yukardaki bentlerde yazılı gemilerin bu kanun kapsamına alınmaları sebebiyle
yapılabilecek itirazlar Çalışma Bakanlığı tarafından incelenerek karara bağla-
nır. Bu itirazlar kanunun uygulanmasını durduramaz.
---------------------------------------------------
(1) 193 sayılı "Gelir Vergisi Kanununun" 17/10/1980 tarih ve 2320 sayılı Kanunla
değişik 25 inci maddesi gereğince bu Kanuna göre ödenen kıdem tazminatları-
nın hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan miktarları (hizmet ifa etmeksizin
ödenen ücretler) tazminat sayılmaz.
KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK-3)
İşveren, gemiadamı, kaptan ve işveren vekilinin tarifi:
Madde 2 - Bu kanunun uygulanmasında,
A) Gemi sahibine veya kendisinin olmıyan bir gemiyi kendi adına ve hesabına
işleten kimseye "işveren" denir.
B) Bir hizmet aktine dayanarak gemide çalışan kaptan, zabit ve tayfalarla
diğer kimselere "gemiadamı" denir.
C) Gemiyi sevk ve idare eden kimseye veya zorunlu sebeplerle görevi başında
bulunmaması halinde ona vekalet eden kimseye "kaptan" denir.
Ç) Kaptan veya işveren adına ve hesabına harekete yetkili olan kimseye
"işveren vekili" denir.
İşveren vekilinin bu sıfatla gemiadamlarına karşı muamele ve taahhütlerinden
doğrudan doğruya işveren sorumludur.
Saklı hükümler:
Madde 3 - Türk Ticaret Kanununun deniz ticaretinden bahseden dördüncü kita-
bındaki kaptan ile işveren arasındaki ilişkilere ait hükümler saklıdır.
Yabancı gemiadamları:
Madde 4 - Bu kanun hükümleri, mütekabiliyet esaslarına göre Türk gemiadamla-
rına aynı mahiyette haklar tanıyan devletlerin uyruğunda olup bu kanun kapsamına
giren gemilerde çalışan gemiadamlarına bu uygulanır.
Yazılı akit:
Madde 5 - Hizmet akti işveren veya işveren vekiliyle gemiadamı arasında ya-
zılı olarak iki nüsha yapılır ve taraflardan her birine birer nüsha verilir.
Yazılı aktin şekli:
Madde 6 - Bu kanuna göre yapılacak yazılı akitlerde aşağıdaki hususların bu-
lunması gerekir:
1. İşverenin adı ve soyadiyle ikametgah adresi,
2. Gemiadamının adı, soyadı, doğum tarihi ve yeri, sicil numarası ve ikamet-
gah adresi,
3. Gemiadamının çalışacağı geminin ismi, sicil numarası, grostonilatosu ve
kaydedildiği sicil dairesi (Gemiadamının aynı işverenin muhtelif gemilerinde ça-
lışması ihtimali mevcutsa, bu hizmet aktinde ayrıca belirtilir.)
4. Aktin yapıldığı yer ve tarih,
5. Gemiadamının göreceği iş,
6. Gemiadamının hizmete başlıyacağı tarih ve yer,
7. Hizmet aktinin belli bir süre için yapılmış olup olmadığı, belli bir süre
için yapılmış ise süresi veya sefer üzerine ise hangi sefer olduğu,
8. Kararlaştırılan ücret esası ile miktarı,
9. Ücretin ödeme zamanı ve yeri,
10. Avans şartları,
11. Diğer iş şartları,
12. Tirimciler ve ateşçiler ile yapılacak hizmet akitlerinde 25/5/1959 gün ve
7292 sayılı kanunla onanan sözleşmenin özeti.
Belirli süre veya sefer için akit:
Madde 7 - Hizmet akti belirli bir süre veya sefer için yahut süresiz olarak
yapılabilir.
I - Belirli bir süre için yapılmış hizmet akti bu sürenin bitiminde sona
erer. Hizmet akti gemi seyir halinde iken sona ererse akit, geminin ilk limana
varmasına ve güvenlik altına alınmasına kadar devam eder.
II - Belirli sefer için yapılmış hizmet akti, akitte yazılı seferin sonunda
geminin vardığı limanda yükünü boşaltmasıyla sona erer.
Akit süresinin uzaması:
Madde 8 - Belirli bir sefer için yapılmış olan hizmet aktinin sonunda gemi-
adamı işveren veya işveren vekilinin muvafakatiyle işe devam eder ve gemi de
sefere çıkarsa, hizmet akti bu sefer süresince uzatılmış sayılır.
Belirli bir süre için yapılmış olan hizmet aktinin sonunda gemiadamı işveren
veya işveren vekilinin muvafakatiyle işe devam ederse hizmet akti, aynı süre
için uzatılmış sayılır.
Resim ve harçtan muafiyet:
Madde 9 - Gemiadamıyla işveren veya işveren vekili arasında yapılacak hizmet
akitleri, her türlü resim ve harçtan muaftır.
Deneme süresi:
Madde 10 - Süresi belirli olmıyan hizmet akitlerinde deneme süresi en çok
bir aydır.
Bu süre içinde taraflar hizmet aktini bildirimsiz ve tazminatsız bozabilir-
ler. Ancak gemiadamının çalıştığı günler için ücret hakkı saklıdır.
Çalışma ve kimlik karnesi:
ileri