James A. Naismith, (d. 6 Kasım 1861 James Naismith– ö. 28 Kasım 1939) Kanadalı spor antrenörü ve mucittir. Basketbol sporunun ve Amerikan Futbolu kaskının mucitidir. Kanada'da Ontario'ya bağlı Ramsay Township'te 1861 yılında doğdu. Madencilik sektöründe çalışan bir İskoçya'lı göçmenin büyük oğlu olan Naismith, 1883 yılında yaşadığı bölgedeki lisede mezun oldu. Aynı yıl, Montreal'daki McGill University'ye girdi. Zayıf sayılabilecek yapısına rağmen, McGill'i Kanada futbolu, futbol ve jimnastikte temsil eden oyuncu olarak görev yaptı. Burada mezun olduktan sonra ve akademik derece aldıktan sonra Springfield, Massachusetts'te bulunan YMCA International Training School'da fizik eğitmeni olarak göreve başladı Uzun yıllar Amerika’da spor eğitmenliği yapan Dr. James Naismith'in basketbolu Mayas Kabilesi'nin Tlahiotenie oyunundan esinlediği düşünülmektedir. Dr. James Naismith, Amerika’nın Springfield şehrinde beden eğitimi öğretmenliği yaparken uzun yıllardır hayalinde yaşattığı bu sportif oyuna son şeklini verdi. Spor salonunun karşılıklı duvarlarına asılan tahtadan yapılma sepetlere topu sokma esasına dayalı olan bu oyun, ilk olarak atlet ve beyzbolculara iyi bir kış antrenmanı olarak tasarlanmıştır. Duvara asılı sepetlere topu atma hedefinden dolayı da Naismith oyununa “sepet topu” anlamına gelen "basketbol"u seçti. FIBA Merkez Yönetim Kurulu, 1950 yılında basketbolun mucidi James Naismith`in ismini unutulmaz kılmak amacıyla Dünya Şampiyonası için özel bir kupa oluşturulmasına karar verdi. Naismith`in adını taşıyan kupa, ilk kez Uruguay`ın düzenlediği 1967`deki Dünya Şampiyonası`nda altın madalya alan Sovyetler Birliği`ne verildi. 1998 yılında ise kupanın şeklinde değişiklikler yapıldı. Almanyalı kuyumcu Günter Schoebel, tarafından tasarlanan yeni kupa Yunanistan`da düzenlenen 13. Dünya Basketbol Şampiyonası`nda şampiyon olan Yugoslavya`nın ellerinde yükseldi. Kupanın şekli ile ilgili ilk zamanlar kararsızlık yaşanırken, uzun yıllar FIBA Genel Sekreterliği yapan Renato William Jones, Mısır seyahatinden Luxor kenti ve Karnak tapınağını ziyaretinde, tapınakta bulunan nilüfer sütunlarından etkilenerek, bunun kupa için model olması gerektiğine karar verdi ve kupanın dizaynı için çalışmalar başlatıldı.