Roger Fenton. Meyve. 1860 Graham Clarke. Fotoğrafçı. Oxford, 1997
Fred ve Gloria McDurr Fotoğraf Ansiklopedisi, natürmort’ı “cansız nesnelerin, ürünlerin ve malların fotoğrafları için genellikle reklamda kullanılmak üzere genel bir terim” olarak tanımlar. Küçük nesneler bir masanın üzerine yerleştirildiğinde, natürmort fotoğrafçılığına bazen “masa üstü” fotoğrafçılığı denir. Son açıklama dışında, bu tanım resimle ilgili olarak kullanılan tanımla oldukça tutarlıdır. İlginç bir şekilde, terimin kendisi görüntüden çok daha sonra ortaya çıktı ve 19. yüzyılın başlarına atıfta bulunuyor. Fransız kombinasyonu nature morte (ölü veya incinmiş doğa), İngiliz natürmortundan ve Alman stilleben’den (sakin, sessiz yaşam) sadece yazımda değil, aynı zamanda anlamda da farklıdır. Hollanda’da tek bir terim yoktu: her uzmanlık (kahvaltı, çiçek buketleri, balık natürmortları) bir baykuş için kendi adına sahipti.
Cansız nesneler, Paleolitik çağdan beri sanat eserlerinde mevcuttur. Farklı zamanlarda onlara kendi rolleri ve önemleri verilir. Hans Holbein, Caravaggio ya da Jan Vermeer’in yapıtları natürmort değildir, ancak yapıtlarında hem sanatsal hem de anlamsal olarak ona özel bir yer verilir. Natürmort, ancak 17. yüzyılda bağımsız bir tür olarak ortaya çıktı.
Neredeyse tüm türleri resimden ödünç alan fotoğraf, natürmort için bir istisna yapmadı. Fotoğraf tarihinin gösterdiği gibi, bu hikaye aslında onunla başlamış olmasına rağmen, fotoğraf sanatında en az temsil edilen natürmort oldu. Nicephore Niépce’nin erken dönem heliografik deneyleri arasında bir şişe, bir bıçak, bir kaşık, bir kase ve bir masanın üzerinde duran bir somun ekmekten oluşan bir natürmort vardı. 1839’da Hippolyte Bayard alçı kalıplardan bir kompozisyon yaptı, Jacques-Louis Daguerre alçı kalıplar, küçük heykeller, resimler ve eski friz parçaları, Henry Fox Talbot – kabukları ve fosilleri ile birkaç natürmort yaptı. Jean Baptiste Chardin’in resminde de sanat özelliklerine sahip natürmortların bulunduğunu belirtmekte fayda var.
z
Adolf Brown. Geyik ve oyun ile natürmort. 1865. Jeffrey I. Photography’den. Londra, 1996
Jean Baptiste Oudry. Bir sülün ile natürmort. 1753
6. Edward Steichen. Üç armut ve bir elma. 1921.
z
Fotoğrafçılar genellikle kompozisyonu tekrarladılar ve sanatçılarla aynı konuları kullandılar. Henry Fox Talbot’un “Hollanda resim okulu, gündelik, gündelik yaşamdaki nesnelerin tasviri için yetkili kaynağımız olarak hizmet ediyor” ifadesi, örneğin Roger Fenton, William Lake’in eserlerinde kanıtlandığı gibi, dikkate alınmamış gibi görünmüyor. Fiyat ve Drew Diamond. Bu tür natürmortların ana nesneleri çiçekler, meyveler veya ölü oyundu. Fransa’da, Adolphe Braun’un eseri, XV. Louis’nin kraliyet avının 19. yüzyılda popüler bir saray ressamı olan Jean-Baptiste Oudry’nin eserinin fotoğrafik bir versiyonu gibiydi.
Natürmortlar genellikle iç mekanlarda çekildi, ancak istisnalar da vardı. İlk fotoğraf malzemelerinin zayıf ışık hassasiyeti nedeniyle, birçok fotoğrafçı bahçede veya ön bahçede çalışmayı tercih etti. Genellikle getirilen ev eşyaları, taze çiçekler, ağaçlar cansız nesnelerle yan yana karıştırılan herhangi bir doğaçlama malzeme (merdiven, tırmık, el arabası, kova vb.) kullanıldı. Örneğin, Louis-Remy Robert, Hippolyte Bayard ve Richard Jones’un natürmortları bunlardır.
Bütünleyici bir niteliği kafatası olan Vanitas (lat. “hayalet”, “kibir”) konusundaki fotoğrafik natürmortlar, 19. yüzyılın ortalarında, örneğin Louis Jules Duboc-Soleil tarafından ve zaman zaman 20. yüzyılda Alfred Stieglitz, Irvin Penn, Robert Mapplethorpe ve diğerleri tarafından ortaya çıkar.
20. yüzyılın başında fotoğrafçılık, natürmort türünü somutlaştırmak için yeni yollar ve nesneler arıyordu. Sadece birlikte düzenlenmiş nesneleri yakalamak artık yeterli değil. Karmaşık açılar, yakın çekimler, fotogramlar, nesnenin şekline ve dokusuna olan tutku – tüm bunlar eski türe yeni bir görünüm kazandırıyor. Nesnelerin yelpazesi genişliyor: çatal veya bardak gibi banal gündelik şeylerle birlikte endüstriyel nesneler (aletler, makine parçaları ve makine aletleri) ortaya çıkıyor. Alfred Renger-Patch, Alexander Rodchenko, Andre Kertets, Edward Steichen, Boris Ignatovich, Arkady Shaikhet, Bauhaus fotoğrafçıları, Edward Weston, William Underhill ve diğerleri benzer aramalar yaptılar.
Sıradan şeylerin dünyası, yüzyılın ortalarında Josef Sudek’in natürmortlarıyla yeniden çiçek açar. Yumuşak dağınık ışık, bir bardakta sıradan bir çiçeğe lirik-melankolik bir ruh hali verir.
z
Louis Remy Robert. Natürmort. 1856
z
Geçen yüzyılın ikinci yarısında, reklam endüstrisinde natürmort giderek daha fazla talep görüyor. Ticaret ve sanatın mutlu birlikteliği, Irwin Pena’nın natürmortlarında vücut buluyor. Klasik, şık, ironik ama her zaman sade ve sofistike. Bu usta sayesinde ilk kez 1944 yılında bir moda dergisinin kapağı fotoğraflı bir natürmort ile süslenmiştir.
20. yüzyılın ikinci yarısının bu türde çalışan Rus fotoğrafçıları arasında özel bir yer Boris Smelov’a aittir. Eski St. Petersburg günlük yaşamının klasik natürmortları, mükemmel kompozisyonları ve kusursuz teknikleriyle ayırt edildi. Joel-Peter Witkin, “şok edici” natürmort sanatının emsalsiz bir ustasıdır. Bu durumda Fransızca “ölü doğadan” çeviri, yazarın tutkularını doğru bir şekilde yansıtır – insan vücudunun çeşitli bölümleri kendi başlarına (“Gövde”) veya çiçekler ve meyvelerle çerçevelenir (“Bir Kadının Başı”, “Aptallar Bayramı” , vb.).
Nicel olarak, fotoğrafik natürmort, diğer türlerden çok daha düşüktür, yalnızca ara sıra bir yazarın çalışmasında ortaya çıkar. Fotoğraf tarihi kitaplarını ve büyük müzelerin koleksiyonlarının kataloglarını karıştırırken, natürmortlara ayrılmış ayrı bir bölüm bulma şansı neredeyse sıfırdır.
z
Jacques-Louis Daguerre. Natürmort. 1839 Lowry B. Gümüş Kanvas: Dagerreyotipi Başyapıtları. Londra 1998